Na iBalebale ni Valenisoro a Raivotutaka o Isikeli\n“Vakamacalataka na Valenisoro”\nTIKINA BIBI: Na ibalebale ni valenisoro totoka a raivotutaka o Isikeli\n1-3. (a) Na cava e vakacegui Isikeli kina na raivotu me baleta na valenisoro vakaitamera? (Raica na imatai ni iyaloyalo.) (b) Na cava ena veivosakitaki ena wase qo?\nRAITAYALOYALOTAKA mada ni sa yabaki 50 o Isikeli. E vakasamataka tale o Isikeli na 25 na yabaki nona vesu tu. Sa vakarusai makawa na valenisoro e Jerusalemi. Ke a nuitaka tu o Isikeli me lai veiqaravi vakabete e kea, gauna qo sa na sega ni rawa. Me oti mada e rauta ni 56 na yabaki era na qai sereki na tu vakavesu, e kila gona o Isikeli ni na rairai sega ni bula tiko me raica nodra lesu i nodra vanua na tamata i Jiova, vaka kina na kena tara tale na valenisoro. (Jere. 25:11) Vakacava e dau vakararawataki koya qori?\n2 E veinanumi dina o Jiova me vakayagataka na gauna qo me vakaraitaka kina vei Isikeli e dua na raivotu veivakurabuitaki, na kena ena solia vua na turaga yalodina qo na vakacegu kei na inuinui! Ena raivotu qo e kau lesu o Isikeli ena nona vanua, qai lai vakatikori ena dua na ulunivanua cecere. E raica kina “e dua na tamata e vaka na kopa na kena irairai.” E mani kauti koya na agilosi qori me vakaraitaka vua na valenisoro vakaitamera. (Wilika Isikeli 40:1-4.) E vaka sara ga na valenisoro dina! Sa na bau vaqaqacotaka mada ga na vakabauta i Isikeli, vakamarautaki koya, qai rairai veilecayaki vakalailai. Sega ni ka vou vua eso na ka e raica ena valenisoro, ia e duidui sara mai na valenisoro e Jerusalemi.\n3 Na raivotu vakatubuqoroqoro qo e lewena na iotioti ni ciwa na wase ni ivola i Isikeli. Meda veivosakitaka mada na mataqali rai me tiko vei keda nida vulica na raivotu qo. Eda na dikeva ke raica tale ga o Isikeli na valenisoro levu vakayalo a vakamacalataka na yapositolo o Paula ni oti e vica vata na senitiuri. Meda dikeva tale ga se vakaibalebale vakacava na raivotu vei Isikeli kei ira na vesu vata kei koya.\nDua na iWalewale Vou\n4. Na cava e dau kilai tu ena veigauna sa oti me baleta na raivotu ni valenisoro? Vakacava ena gauna qo?\n4 Ena veigauna sa oti e dau tabaki ena noda ivola ni raica o Isikeli na valenisoro levu vakayalo i Jiova, na kena a uqeti vakalou kina na yapositolo o Paula me vola ena nona ivola vei ira e Iperiu. * Eda rawa gona ni okata e levu na ka e vakamacalataki ena raivotu i Isikeli me baleta na valenisoro me ivakatakarakara ga, qo nida tekivu vakayagataka na ivakamacala i Paula me baleta na valeniveitavaki. Ia nida vulica, masulaka da qai vakasamataka vakatitobu na raivotu i Isikeli me baleta na valenisoro, e vinakati me rawarawa ga na kena vakamacalataki.\n5, 6. (a) E vakaraitaka vakacava na yalomalumalumu o Paula ni vakamacalataka tiko na valeniveitavaki? (b) Na cava soti e kaya vakamatailalai o Paula me baleta na valeniveitavaki? Eda na vakatotomuri koya vakacava nida kila na raivotu i Isikeli me baleta na valenisoro?\n5 E ka vakayalomatua gona meda kua ni tinimaka ni raivotu i Isikeli me baleta na valenisoro e dusia na veika vakaparofisai se tiko na kena ivakatakarakara. Na vuna? Dikeva mada na ivakaraitaki i Paula. Ni vakamacalataka na valeniveitavaki kei na valenisoro vakayalo, e matailalai na ka e kaya o Paula me baleta na valeniveitavaki me vaka na itawatawa koula, na isogo ni kato kei na saqa koula e tiko kina na mana. Vakacava e qai vakamacalataka na kena ibalebale vakaparofisai? Macala ga ni a sega ni uqeti koya na yalo tabu me cakava qori. E vola ga o Paula: “Se sega ni kena gauna me vakamatailalaitaki kina na ka kece qo.” (Iper. 9:4, 5) E yalorawarawa o Paula me muria na veidusimaki ni yalo tabu, e yalomalumalumu tale ga me waraki Jiova.—Iper. 9:8.\n6 Ena via va qori tale ga na ivakavuvuli e kilai ena raivotu i Isikeli me baleta na valenisoro. E levu tale ga na kena itukutuku matailalai. E rairai veiganiti tale ga meda waraki Jiova me vakamatatataka, ke vinakati me kilai tale eso na ka. (Wilika Maika 7:7.) Vakacava e dodonu meda tukuna ni sa sega tale ni qai vakamatatataka na yalo tabu i Jiova na ibalebale ni raivotu qo? Sega sara!\nVakacava e Raica o Isikeli na Valenisoro Levu Vakayalo?\n7, 8. (a) Na kila cava e sa veisau ena gauna qo? (b) E duidui vakacava na raivotu ni valenisoro mai na valenisoro vakayalo e vakamacalataka o Paula?\n7 Sa vica vata na yabaki na kena dau vakamacalataki ena noda ivola ni a raica o Isikeli na valenisoro levu vakayalo i Jiova. Na valenisoro qo a uqeti kina o Paula me vola ena nona ivola vei ira mai Iperiu. Ni dikevi vinaka tale eda na rawa ni kaya ni sega ni raica o Isikeli na valenisoro levu vakayalo. Na vuna?\n8 Kena imatai, na valenisoro e raica o Isikeli e sega ni tautauvata kei na ivakamacala uqeti vakalou i Paula. Vakasamataka mada qo: E vakamatatataka na yapositolo o Paula ni valeniveitavaki ena gauna i Mosese e iyaloyalo ga qai ivakaraitaki ni dua na ka e levu cake. Na valeniveitavaki e tautauvata ga kei na itaratara ni valenisoro i Solomoni kei Serupepeli, e okati kina e dua na rumu, na “Loqi Tabu Sara.” E vakatoka qori o Paula me “tikina tabu e tara ena liga,” e vakamacalataka ni “ivakatakarakara ga ni ka dina.” Na cava ga na ka dina? E kaya o Paula: Oya na “lomalagi.” (Iper. 9:3, 24) Vakacava ya sara ga na ka a raica o Isikeli, na lomalagi? Sega. E sega ni tukuni ena raivotu i Isikeli ni raica na veika mai lomalagi.—Vakatauvatana Taniela 7:9, 10, 13, 14.\n9, 10. Me baleta na vakacaboisoro, e duidui vakacava na valenisoro e raivotutaka o Isikeli mai na valenisoro levu vakayalo e vakamacalataka o Paula?\n9 E dua na ivakadinadina e duidui sara kina na raivotu i Isikeli mai na nei Paula oya na ka e vauca na vakacaboisoro. E levu na ivakaro e rogoca o Isikeli e tukuni vei ira na lewenivanua, turaga, kei na matabete me baleta na vakacaboisoro. Mera cabora na isoro ni nodra valavala ca. Mera na cabora tale ga na isoro ni veiyaloni, qo era rawa ni kania ena valenikana ni valenisoro. (Isik. 43:18, 19; 44:11, 15, 27; 45:15-20, 22-25) Vakacava na ka era dau cabori wasoma qori, era cabori tale ga ena valenisoro levu vakayalo?\nNa raivotu i Isikeli me baleta na valenisoro e sega ni valenisoro levu vakayalo\n10 E matata qai rawarawa na kena isau. E vakamacalataka o Paula: “Ni lako mai o Karisito na bete levu, o koya e kauta mai na veika vinaka eda sa vakila tiko, e curu sara ina valelaca levu e uasivi e sega ni tara ena liga, e sega ni vakayago. Ni curu, e sega ni kauta na dra ni me se dra ni luvenibulumakau tagane, na nona dra sara ga, e kauta ga vakadua ina tikina tabu me sereki keda me tawamudu.” (Iper. 9:11, 12) Koya gona e dua ga na isoro e cabori vakadua ena valenisoro levu vakayalo. Qo na isoro ni veivoli e cabora na Bete Levu Cake, o Jisu Karisito. Macala gona ni valenisoro e raivotutaka o Isikeli, e sega ni valenisoro levu vakayalo baleta ni cabori kina e levu na me kei na bulumakau.\n11. Ena gauna i Isikeli, na cava e se sega kina ni kena gauna vua na Kalou me vakatakila na ka dina me baleta na valenisoro levu vakayalo?\n11 E basika sara na ikarua ni vuna e sega ni raica kina o Isikeli na valenisoro levu vakayalo: E se sega ni kena gauna me vakaraitaka na ka dina na Kalou. Nanuma tiko, a tukuni e liu na raivotu i Isikeli vei ira na Jiu tu vakavesu e Papiloni. Era vauci tu ena lawa e soli vei Mosese. Nira sa sereki, era na lesu i Jerusalemi ra qai tara tale na valenisoro kei na kena icabocabo nira muria na Lawa e vauci ena sokalou savasava. Oti era na dau vakacaboisoro e kea, e laurai nira cakava qori me rauta ni ononadrau na yabaki. Ia vakasamataka na nodra rai na Jiu ke a laurai ena raivotu i Isikeli na valenisoro vakayalo oya na valenisoro e cabora kina nona bula na bete levu me isoro, qai mai oti kina na isoro tale eso! Era na taura vakacava na raivotu qo? Vakacava, ena dredre na nodra talairawarawa ina Lawa e soli vei Mosese? O Jiova e dau vakatakila tu ga na ka dina ena kena gauna donu, ena gauna tale ga era sa tu vakarau kina na nona tamata mera kila.\n12-14. E sema vakacava na valenisoro e raica o Isikeli kei na ivakamacala i Paula me baleta na valenisoro vakayalo? (Raica na kato “Duidui na Valenisoro, Duidui na ka e Vulici.”)\n12 Ia erau veisemati vakacava na raivotu i Isikeli me baleta na valenisoro kei na ivakamacala i Paula me baleta na valenisoro vakayalo? Nanuma tiko ni a sega ni yavutaka o Paula nona ivakamacala ena valenisoro e raivotutaka o Isikeli, e yavutaka ga ena valeniveitavaki ena gauna i Mosese. Eso na itukutuku e vakamacalataka o Paula e kunei tale ga ena valenisoro i Solomoni kei Serupepeli, e laurai tale ga qori ena raivotu i Isikeli me baleta na valenisoro. Ia e duidui na ka rau vakabibitaka o Isikeli kei Paula. * E sega ni tautauvata na ka rau vakamacalataka, ia e veisemati. Ena sala cava?\n13 Eda na rairai vakasamataka na veisemati ni rua na tikinivolatabu qori va qo: Eda vulica vei Paula na ituvatuva i Jiova me baleta na sokalou, ia eda vulica vei Isikeli na ivakatagedegede i Jiova me baleta na sokalou. Meda kila na ituvatuva i Jiova me baleta na sokalou savasava, o Paula e vakavotuya na veika e vakatayaloyalotaka na valenisoro vakayalo me vaka na bete levu, na isoro, na icabocabonisoro, kei na Loqi Tabu Sara. Ia me vakabibitaki na ivakatagedegede cecere ni sokalou savasava i Jiova, e vakamatatataka qori na raivotu i Isikeli me baleta na valenisoro, e vakadeitaka ena noda vakasama kei na lomada na veika e vauca na ivakatagedegede i Jiova.\n14 Koya gona, na cava eda sa raica rawa ena veisau qo? Sega ni kena ibalebale qo ni sega soti ni yaga nikua na raivotu i Isikeli. Meda kila na kena yaga, meda dikeva mada na kena yaga vei ira na Jiu yalodina ena gauna sara i Isikeli kei na veigauna ni oti ya.\nNa Cava na iBalebale ni Raivotu Vei Ira na Jiu tu Vakavesu?\n15. (a) Na cava na itukutuku vakaparofisai ni raivotu i Isikeli? (b) E duidui vakacava na Isikeli wase 8 kei na Isikeli wase 40 ina 48?\n15 Meda kila na isaunitaro qori ena iVolatabu, meda dikeva mada e vica na taro ena vakamatatataka. Kena imatai, na cava na itukutuku vakaparofisai ni raivotu? Oya ni na vakalesui mai na sokalou savasava! E kila vinaka tu qori o Isikeli. E sa vola oti ena wase 8 ni Isikeli na nona vakamatatataka o Jiova na ituvaki torosobu ena valenisoro i Jerusalemi. Ena rairai marautaka tale ga o Isikeli me vola vakamatailalai e dua na ka e duatani sara e laurai ena wase 40 ina 48. Eda sega ni raica kina na kena vakalolovirataki na sokalou savasava, ia na ivakaraitaki uasivi ni nona sokaloutaki o Jiova me vaka e volai ena Lawa e soli vei Mosese.\n16. E vakadeitaka vakacava na raivotu i Isikeli me baleta na valenisoro na ka e parofisaitaka o Aisea ena duanadrau vakacaca na yabaki yani e liu?\n16 Me donu na ivakarau ni nona sokaloutaki tale o Jiova, ena vinakati me vakacerecerei. A uqeti vakalou na parofita o Aisea me vola ena duanadrau vakacaca na yabaki yani e liu: “Ena veisiga mai muri, na ulunivanua ni vale i Jiova ena vakataudeitaki sara ga me sivia na veiulunivanua, ena laveti cake me sivia na veidelana.” (Aisea 2:2) E kila rawa o Aisea ni na vakalesui na sokalou savasava i Jiova, ena vakacerecerei tale ga, me vaka e biu ena ulunivanua cecere duadua. Na vanua cava ga e sa tu kina o Isikeli ena raivotu qo ni Kalou? E tu “ena dua na ulunivanua cecere,” e vakaraica tu na vale i Jiova! (Isik. 40:2) E vakadeitaka gona na raivotu i Isikeli ni na vakalesui mai na sokalou savasava.\nNa valenisoro e raica o Isikeli e tu ena dua na vanua cecere (Raica na parakaravu e 16)\n17. Vakamacalataka vakalekaleka na Isikeli wase 40 ina 48.\n17 Dikeva mada vakalekaleka na ka e raica qai rogoca o Isikeli, me vaka e volai ena Isikeli wase 40 ina 48. E raica ni sa vakarautaka na agilosi na matamata, na bai, raranivale kei na vanua tabu ni valenisoro. (Isik. 40-42) Oti e qai yaco e dua na ka e veiuqeti: Qori na kena yaco yani na lagilagi i Jiova ena valenisoro! E vakasalataki ira na nona tamata era murilomadra, ira na bete kei ira na turaga. (Isik. 43:1-12; 44:10-31; 45:9-12) E raica o Isikeli ni drodro mai na vanua tabu e dua na uciwai, e kauta mai na bula kei na veivakalougatataki ni savu yani ena Waitui Mate. (Isik. 47:1-12) E raica tale ga na kena votai vakavinaka na vanua, e vakayacori tiko kina na sokalou savasava volekata na lomadonu ni vanua. (Isik. 45:1-8; 47:13–48:35) Na cava e dusia qori? E matata kina ni vakadeitaka o Jiova vei ira na nona tamata ni na vakalesui mai na sokalou savasava, ena vakacerecerei tale ga. Ena vakalougatataka nona vale ni sokalou ni tiko kina, ena vakavuna me drodro mai na veivakalougatataki ena valenisoro ya, ena rawati tale kina na bula kei na vakacegu ena vanua.\nNa valenisoro e raica o Isikeli e ivakaraitaki ni nona vakalesuya mai o Jiova na sokalou savasava (Raica na parakaravu e 17)\n18. Vakacava e dodonu meda raica na raivotu ni valenisoro me vakayacori dina? Vakamacalataka.\n18 Kena ikarua, vakacava e dodonu meda raica ni raivotu qo e vakayacori dina? Sega. De dua e raica o Isikeli kei ira e vakamacalataka kina na raivotu ni na sega ni vakayacori dina. Na vuna? Nanuma lesu ni a raica na valenisoro qo o Isikeli ena “dua na ulunivanua cecere.” E veisemati vinaka qori kei na parofisai i Aisea, ia e sega ni sema ina vanua dina e tiko kina na valenisoro. A tiko na valenisoro i Solomoni e Ulu i Moraia mai Jerusalemi, qori tale ga na vanua ena tara tale kina ena dua na siga. Ia vakacava qori e dusia e “dua na ulunivanua cecere”? Sega. E wavokiti Ulu i Moraia eso tale na ulunivanua, eso e tautauvata na kedra cere, eso tale era cere sara. E vakaitamera tale ga na valenisoro e raica o Isikeli. E wavokita na rabailevu ni kena iyalayala e dua na lalaga, ena lailai tale o Ulu i Moraia. Ena sega mada ga ni veirauti kei na iyalayala ni koro i Jerusalemi ena gauna i Solomoni! Era na sega tale ga ni namaka na tu vakavesu me drodro mai na vanua tabu ni valenisoro e dua na uciwai dina, me qai savu sara yani ena Waitui Mate, me lai bula kina. Na veiulunivanua ena Vanua Yalataki ena sega ni veiganiti kei na iyala ni nodra vanua vakatautauvata na yavusa e vakamacalataki ena raivotu. E sega gona ni dodonu me tukuni ni na vakayacori dina na raivotu qo.\n19-21. Na cava e vinakata o Jiova mera cakava na tamata ena raivotu i Isikeli? Na cava era na rairai cakava kina qori?\n19 Kena ikatolu, na cava e dodonu mera cakava na tamata ena gauna i Isikeli nira rogoca na raivotu? E dodonu mera maduataka na ka era cakava nira vakasamataka na cecere ni ivakatagedegede i Jiova me baleta na sokalou savasava. E tukuna o Jiova vei Isikeli me “vakamacalataka na valenisoro vua na vuvale ni Isireli.” Na matata ni ka e vakamacalataka o Isikeli me baleta na valenisoro qo e dodonu kina vei ira na Isireli mera “vulica na kena peleni.” Na cava mera vakasamataka kina vakabibi na valenisoro ya? Me vaka eda sa raica mai, e sega ni kena ibalebale mera tara. Ia me vaka ga e kaya o Jiova mera na “maduataka [kina] na nodra cala.”—Wilika Isikeli 43:10-12.\n20 Na cava ena rairai uqeta kina na nodra lewaeloma na yalomalumalumu na raivotu qo, mera lai madua sara? Dikeva na ka e tukuni vei Isikeli: “O iko na luve ni tamata, mo nanuma matua, mo raica, mo vakatudaliga ina ka kece au tukuna vei iko me baleta na lawa ni valenisoro i Jiova.” (Isik. 44:5) Dua na ka na levu ni gauna e rogoca kina o Isikeli na veika me baleta na lawa. (Isik. 43:11, 12; 44:24; 46:14) E dau vakananumi tale ga vakalevu vei Isikeli na ivakatagedegede i Jiova—na ivakarau dodonu ni dua na kiupiti kei na ivakarau donu ni bibi. (Isik. 40:5; 45:10-12; vakatauvatana Vosa Vakaibalebale 16:11.) E sivia na 50 na gauna ena raivotu ga qo e volatukutukutaka kina o Isikeli na vosa taumada ni “vakarautaka” kei na “ivakarau”!\n21 Na cava e tukuna tiko o Jiova vei ira nona tamata ni cavuta na ivakarau, ivakarau ni bibi, lawa kei na ivakaro? E rairai vakadreta tiko vei ira na ka dina qai bibi qo: O Jiova duadua ga e vakarautaka na ivakatagedegede ni sokalou savasava. E dodonu mera madua o ira na yawaka na ivakatagedegede ya! Ia na cava era vulica kina na Jiu? Eda na dikeva ena wase tarava eso na ivakaraitaki matata. Ena vakamatatataka vei keda nikua na ibalebale ni raivotu veivakurabuitaki qori.\nMe baleta na valenisoro e raivotutaki, na cava era na madua kina na yalomalumalumu? (Raica na parakaravu e 19-21)\n^ para. 4 Na valenisoro vakayalo e nona ituvatuva o Jiova me baleta na sokalou savasava, e yavutaki ena isoro ni veivoli i Jisu Karisito. Eda kila ni tekivu qori ena 29 G.V.\n^ para. 12 Kena ivakaraitaki, e vakabibitaka o Paula na nona itavi na bete levu ena Siga ni Veibuluti e dau caka e veiyabaki. (Iper. 2:17; 3:1; 4:14-16; 5:1-10; 7:1-17, 26-28; 8:1-6; 9:6-28) Ia ena raivotu i Isikeli e sega ni cavuti kina na bete levu se na Siga ni Veibuluti.\nMeda raica vakacava na kena veivosakitaki na raivotu i Isikeli me baleta na valenisoro?\nNa cava eda kaya kina ni sega ni raica o Isikeli na valenisoro levu vakayalo e qai vakamacalataka na yapositolo o Paula?\nNa cava na itukutuku vakaparofisai ni raivotu ni valenisoro vei Isikeli kei ira na tu vakavesu?\niMeli iMeli “Vakamacalataka na Valenisoro”\nrr wase 13 t. 137-147


Na Cava Meu Kauaitaka Kina na Noqu iSulusulu? | Ra Taroga na iTabagone\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Alur American Sign Language Amharic Arabic Arabic (Lebanon) Armenian Armenian (West) Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Batak (Toba) Bicol Bislama Brazilian Sign Language Bulgarian Cambodian Cebuano Chichewa Chilean Sign Language Chin (Hakha) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Cibemba Croatian Czech Dangme Danish Dutch Ecuadorian Sign Language English Estonian Ewe Finnish Fon French Georgian German Greek Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hindi (Roman) Hungarian Iban Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Japanese Sign Language Javanese Kazakh Kazakh (Arabic) Kekchi Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kongo Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwanyama Lingala Lithuanian Luo Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Mapudungun Maya Mexican Sign Language Myanmar Nepali Norwegian Okpe Oromo Ossetian Papiamento (Curaçao) Persian Pidgin (West Africa) Polish Polish Sign Language Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi Punjabi (Shahmukhi) Quiche Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Rarotongan Romanian Russian Russian Sign Language Samoan Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swahili Swedish Tagalog Tahitian Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tsonga Turkish Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainian Urdu Urhobo Venda Venezuelan Sign Language Vietnamese Waray-Waray Xhosa Yoruba Zulu vakaViti\nE tukuni iko nomu isulusulu, ya na vuna e bibi kina mo kauaitaka na ka o dara. Na cava e tukuna me baleti iko nomu isulusulu?\nTolu na rai cala, kei na sala mo vorata kina\niMatai ni rai cala: Me lewa nomu isulusulu na tabana ni itukutuku.\nE kaya e dua na goneyalewa o Theresa: “Na levu ni itukutuku ni veivoli e biu mai me baleta e dua na mataqali isulu, e vakavuna meu via muria na isulusulu va ya ena so na gauna. Na levu ga ni nomu vakasamataka na itaba ni isulu o raica, na levu ga ni nomu vinakata na isulu va ya.”\nE sega ni bacani ira ga na yalewa na itukutuku ni veivoli. E kaya na ivola The Everything Guide to Raising Adolescent Boys: “E bacani ira tale ga vakalevu na tagane na itukutuku ni veivoli. Sa ra tekivu taketetaki ira sara ga na gonetagane na dauveivoli nira se gone.”\nKa mo cakava: E kaya na iVolatabu: “Na tamata yalowai e vakabauta na vosa kece, ia o koya e yalomatua e vakasamataka na nona ilakolako kece.” (Vosa Vakaibalebale 14:15) O rawa ni muria na ivakavuvuli ya ena nomu vakalewa vinaka na itukutuku ni veivoli o raica. Kena ivakaraitaki, ni o raica na itukutuku ni veivoli e vakaraitaki kina na isulu “veivagarogaroi,” e vinaka mo taroga:\n‘O cei ena yaga vakalevu vua keu muria na isulusulu ya?’\n‘Na cava ena tukuna me baleta noqu ivakarau ni bula?’\n‘Vakacava qori dina na noqu ivakarau ni bula kei na ka au vakavulici kina?’\nVakatutu: Vakaraica vinaka me dua na macawa na itukutuku ni veivoli kei na ka e vakaraitaki ena so tale na tabana ni itukutuku me baleta na isulu. Na ivakarau ni bula cava e uqeta? Vakacava e vakaraitaki ena itukutuku ni dodonu mo muria e dua na ivakarau sa ra muria tiko e levu? E kaya e dua na goneyalewa o Karen: “E kaukaua na veivakamuai me rairai vinaka kina e dua, dara na isulu totoka qai vakaraitaka na maresa ni yagona. Era kila qori o ira na dau vakarautaka na itukutuku ni veivoli ra qai taketetaki ira vakalevu na itabagone.”\niKarua ni rai cala: Muria na isulusulu sa takalevu tu nikua mo taleitaki kina.\nE kaya e dua na gonetagane o Manuel: “Ni taka vou mai e dua na mataqali isulusulu, sa macala ga nira na muria e levu. Ke o sega ni muria, o na vakalewai.” E tokona qori e dua na goneyalewa o Anna: “Na levu wale ga ni nona vinakata e dua me taleitaki e lai muria kina na mataqali isulusulu e taka vou mai.”\nKa mo cakava: E tukuna na iVolatabu: “Kua ni muria na ivakarau ni veika vakavuravura qo.” (Roma 12:2) O rawa ni muria na ivakavuvuli qori ni o raica na nomu isulu qai taroga:\n‘Au digitaka vakacava na noqu isulu?’\n‘E bibi meu dara na isulu e cakava mai e dua e kilai levu?’\n‘Au dau via vakadrukai ira eso tale ena noqu isulusulu?’\nVakatutu: Kua ni leqataka e vou se taleitaki nomu isulusulu, se madra qai sega ni taleitaki. E bibi cake me kilai ni o nuidei, o rawa ni vakatulewa ga vakataki iko. Qori ena vukei iko mo lomavakacegu qai sega ni nuiqawaqawataka na ka mo cakava mo taleitaki kina.\niKatolu ni rai cala: Levu ga ni kena ‘veivagarogaroi, kena vinaka.’\nE kaya e dua na goneyalewa o Jennifer: “Meu tukuna vakadodonu, au dau via dara sara ga ena so na gauna na isulu e veivagarogaroi, me vaka na kena e rui lekaleka, kabita na yago, qai ka lalai.”\nKa mo cakava: E kaya na iVolatabu: “Me kua ni kemuni idivi na veika e sau . . . me kemuni idivi ga na tamata e loma.” (1 Pita 3:3, 4) Ni o muria na ivakasala qori, vakacava e vinaka cake na isulu e dreta na mata se na itovo e tara na loma ni tamata?\nVakatutu: Ena vukei iko vakalevu ena nomu vakatulewa me baleta ‘na isulusulu’ na yalomalumalumu. Era na rairai sega ni duavata kei na vakasama qori e levu nikua. Ia vakasamataka ga va qo:\nDrau sa bau veitalanoa kei na dua e dau levu nona vosa qai tukutukuni koya? Ena rairai sega sara ga ni kidava o koya ni sa votivoti toka vei iko na ka e cakava!\nNa isulusulu e vaka ga na veivosaki, e votivoti ke laurai kina na ‘yalo ni nanumi koya ga’\nQori tale ga na ka ena yaco ke o sega ni qarauna nomu isulusulu. Na isulu o dara ena vakavuna nodra vakaraici iko eso tale. E rawa sara ga nira nanuma ni veilecayaki tu nomu bula, o nanuma ni o dua na ka. E rawa tale ga ni vakauitukutuku cala nomu isulusulu.\nSaga mo yalomalumalumu, ena vukei iko qori mo qarauna nomu isulusulu. E kaya e dua na itabagone o Monica: “E sega ni tukuni mo vakaisulu vakataki ira na bubu mo vakaraitaka kina ni o yalomalumalumu. E bibi ga mo veidokai, qai kua ni cakava na ka o na beci kina.”\n“Au volia na liku e via ka levu toka vei au, au sega ni cakava ya niu sa levulevu, au sega ga ni vinakata me kabita na yagoqu. Kila na cava? Era nanuma e levu ni sa lutu na yagoqu! Na isulu rakorako e rawa ni veisautaka na kemu rairai.”—Breanna.\n“Au sega ni leqataka e dua na ka ni rakorako noqu isulusulu. E rauti au vinaka na isulu au dara, au kila tale ga se mani vanua cava au gole kina au rawa ni kaya ena doudou niu lotu vaKarisito. Au lomavakacegu niu kila e vakaraitaka na kequ rairai na ka au vakabauta.”—Keren.\nO na sega ni taleitaki ke o dau veimurimuri, o sega ni vakatulewa ga vakataki iko.\nKe o sega ni taleitaka na kemu irairai, na cava mo cakava me donu kina na nomu rai?\niMeli iMeli Na Cava Meu Kauaitaka Kina na Noqu iSulusulu?


NA VUNAU NI SORO 11 FOV - A sa vosa vei Mosese kei - Bible Search\nNA VUNAU NI SORO 10 NA VUNAU NI SORO 12\nNA VUNAU NI SORO 11\nA manumanu sa tara me laukana, kei ira sa tabu, 1-8; kei na ika, 9-12; kei na manumanu vuka, 13-28; kei na ka sa dolo, 29-47.\n1A sa vosa vei Mosese kei Eroni ko Jiova, ka kaya vei rau, 2Drau vosa vei ira na Isireli, ka kaya, Oqo na manumanu e yavai va kemuni na kania vei ira kecega na manumanu e vuravura. 3Na manumanu kecega sa wase sara na kena ququ, ka sa mama vakarua na kena, oqo ga ni kania. 4Ia ko ira oqo vei ira sa mama vakarua na kena, kei ira sa wase sara na kena ququ, ni kakua ni kania: a kameli, ni sa mama vakarua na kena, ia sa sega ni wase sara na kena ququ; sa sega ni savasava vei kemuni. 5Kei na koni, sa mama vakarua na kena, ia sa sega ni wase sara na yavana; sa sega ni savasava vei kemuni. 6Kei na eri, sa mama vakarua na kena, a sa sega ni wase sara na yavana; sa sega ni savasava vei kemuni. 7Kei na vuaka, sa wase sara na kena ququ, ka sa sega ni mama vakarua na kena; sa sega ni savasava vei kemuni. 8Mo ni kakua ni kania na lewedra, mo ni kakua talega ni tara na yagodra ni sa mate; era sega ni savasava vei kemuni.\n9Oqo kemuni na kania e na ka kecega mai wai: a ka sa vakatutuna ka vakavarina mai wai, e na waitui, kei na uciwai, mo ni kania. 10Ia na ka kecega sa sega ni vakatutuna ka vakavarina e na waitui, kei na uciwai, e na ka kecega sa yavavala e na wai, kei na ka bula kecega sa tiko e wai, era na ka vakasisila vei kemuni: 11ia mo ni vakasisilataka; mo ni kakua ni kania na lewedra, ia mo ni vakasisilataka na yagodra ni sa mate. 12A ka kecega mai wai sa sega ni vakatutuna ka sega ni vakavarina, sa na ka vakasisila vei kemuni.\n13Ia na ka oqo kemuni na vakasisilataka vei ira na manumanu vuka; me kakua ni laukana, sa ka vakasisila: na ikeli kei na kia ikeli, 14kei na osipere; kei na kaiti, kei na veimataqali vulituri; 15na mataqali reveni kecega; 16na ositereji; kei na mataqali lulu kecega kei na manulevu; 17io na lulu tabu kei na lulu tani, 18kei na veimataqali suani, 19kei na veimataqali belo, kei na upupa; kei na beka.\n20A manumanu vuka kecega sa dauqasi, sa yavai va, me ka vakasisila vei kemuni. 21Ia na ka oqo kemuni na kania maivei ira na ka kecega sa vuka ka qasi e na yavana vava, sa vakasagana ka yava balavu, me daulade kina e dela i vuravura; 22io oqo ga vei ira kemuni na kania; na veimataqali vodre. 23Ia na ka tani kecega sa vuka ka qasi, sa yavai va, sa na ka vakasisila vei kemuni. 24Ia na ka oqo kemuni na sega ni savasava kina: o ira kecega sa tara na yagodra ni sa mate, ena sega ni savasava ka yacova na yakavi. 25Ia ko koya yadua sa colata tani na yagodra ni sa mate, me sa sava nonai sulu, ena sega talega ni savasava ko koya ka yacova na yakavi.\n26A yago mate ni manumanu kecega sa wase na kena ququ, ka sega ni basika na kena wase, se sega ni mama vakarua na kena, sa sega ni savasava vei kemuni: ko ira yadua sa tara ena sega ni savasava. 27Ia na ka kecega sa lako e na qalokana, vei ira na yavusa manumanu kecega sa lako e na yavana vava, oqori sa sega ni savasava vei kemuni: o ira kecega sa tara na yagodra ni sa mate, ena sega ni savasava ka yacova na yakavi. 28Kei koya sa colata tani na yagodra ni sa mate, me sava nonai sulu, ia ena sega ni savasava ka yacova na yakavi: era sa sega ni savasava vei kemuni.\n29A ka talega oqo ena sega ni savasava vei kemuni e na ka sa dauqasi e dela i vuravura; na veimataqali kalavo kei na moko, 30io na veimataqali moko kece, kei na vokai. 31Sa sega ni savasava na ka oqo vei kemuni, vei ira na ka kecega sa dauqasi: o ira kecega sa tara, ni sa mate, ena sega ni savasava ka yacova na yakavi. 32Kei na ka kecega sa lutu kina e dua na ka oqo, ni sa mate, ena sega ni savasava; se dua nai yaya kau, sei sulu, se kulina, se taga, se nai yaya tani, sa caka kina e dua na ka, me toni ki wai, ia ena sega ni savasava ka yacova na yakavi; ia ena qai savasava. 33Kei na bilo qele kecega, sa lutu ki loma e dua na ka oqo, a ka kece sa tu kina ena sega ni savasava, ia na bilo me vorolaki. 34A kakana kecega sa tiri kina na wai ko ya, ena sega ni savasava: kei na wai kecega e gunuvi e na bilo kece vaka, ena sega ni savasava. 35Kei na ka kecega sa lutu kina e dua na tiki ni yagodra ni sa mate, ena sega ni savasava; na lovo, sei tutu ni kuro, me sa basuki sobu: sa qai sega ni savasava, ia me sega ni savasava vei kemuni. 36Ia na mata ni wai ga, se nai keli-wai, sa levu kina na wai, ena savasava: ia na ka sa tara na yagodra ni sa mate, ena sega ni savasava. 37Ia kevaka e dua na tiki ni yagodra sa lutuka e dua na sore ni sila sa la'ki kaburaki, ena savasava: 38ia kevaka sa vakasuasuataki na sore ni sila, a sa lutu kina na yagodra ni sa mate, ena sega ni savasava vei kemuni.\n39Ia kevaka sa mate e dua na manumanu sa daulaukana vei kemuni, ko koya sa tara na yagona ena sega ni savasava ka yacova na yakavi. 40Ia ko koya sa kania e dua na tiki ni yagona ni sa mate, me sava nonai sulu, ia ena sega ni savasava ka yacova na yakavi: o koya talega sa colata na yagona ni sa mate, me sava nonai sulu, ena sega ni savasava talega ka yacova na yakavi.\n41Ia na ka dauqasi kecega sa qasi e na dela i vuravura sa ka vakasisila; me kakua ni laukana. 42A ka kecega sa dolo e na ketena, kei na ka sa lako e na yavana vava, kei na ka kecega sa vuqa na yavana e na ka dauqasi kecega sa qasi e dela i vuravura, oqori mo ni kakua ni kania; ni sa ka vakasisila. 43Mo ni kakua ni vakayacora na nomuni vakasisilataki, e na dua na ka sa dauqasi, sa qasi voli, mo ni kakua talega ni vakatawasavasavataki kemuni e na ka oqori, mo ni dukadukali kina. 44Ni sai au ko Jiova na nomuni Kalou: o koya mo ni vakasavasavataki kemuni, mo ni savasava; ni'u sa savasava koi au: ia ni kakua ni vakadukadukalitaki kemuni e na dua na yavusa ka sa dauqasi, sa qasi e dela i vuravura. 45Ni sai au ko Jiova, sa kauti kemuni cake mai na vanua ko Ijipita, me'u nomuni Kalou: ia mo ni savasava kina, ni'u sa savasava koi au.\n46Sa vakaoqo nai vakaro e na vuku ni manumanu e yavai va, kei na manumanu vuka, kei na ka kecega sa bula voli e na wai, kei na ka kecega sa qasi e dela i vuravura; 47me vakatakilakilataki na ka e sega ni savasava, kei na ka e savasava, na manumanu talega e tara ni laukana, kei na manumanu e tabu ni laukana.


The Fiji Times » Saumi na vakatataro ni lawa ni koro\nSaumi na vakatataro ni lawa ni koro\n31 July, 2017, 10:30 am\nUpdate: 10:30AM Ni bula vinaka na turaga, marama, cauravou, goneyalewa kei kemuni ragone.\nEna macawa qo, au na gadreva meu na sauma eso na taro kei na nanuma a volai tu ena niusiveva vakaviti kei na kena vakavalagi me baleta na lawanikoro. Au na vakamatatataka na yavu sa vakatututaka tale mai kina na lawanikoro na Tabacakacaka iTaukei. Sa kerei moni wiliwili sara yani.\n�Bula vakaivakarau kei na bula sautu e nakoro,� qori na malanivosa a rogoci vakawasoma mai vei ira na matanitikina ena gauna e ciqomi tiko kina na vakatutu ni lawanikoro a qaravi ena veiyasana.\nA mai volai tiko ena niusiveva, ni lawanikoro kei na iwalewale ni veiliutaki ena gauna vakoloni e vakatakilakila ga ni matanitu vakoloni e Viti.\nEra a sogoti kina na itaukei ena nodra koro, me maroroi tale ga kina na nodra itovo. Ia, e vakatikina ga na dina ni itukutuku qori, a sega ni vakamatatataki sara ni lawanikoro a nodra itovo ni bula dina ga na itaukei ka qai mai vakamatanitutaki ena matanitu vakoloni.\nA qai mai tauyavutaka na matanitu vakoloni na mataveilewai itaukei me qarava na veiyasana.\nNa ivakamacala ni iwalewale ni nodra liutaki na itaukei ena gauna vakoloni e vu ni nodra dravudravua ena bula ni veivakatorocaketaki, qori e sega sara ni dina ni a sega ni raica na yasana taucoko.\nNida vakatautauvatana na veivakatorocaketaki kina rawaka vakailavo, e yalani na noda ivakamacala baleta ni sega ni umani kina na bula raraba, vakabibi na bula vakaveiwekani, na solesolevaki kei na bula vakaitovo.\nE bibi meda kila vakataucoko na ibalebale ni veivakatorocaketaki ni bera nida vakamacala kina.\nNa lawanikoro a tauyavutaki ena 1876, ni bera ni mai bokoci ena 1914, a qai mai taurivaki tale ni oti vakacaca e vasagavulu na yabaki ena 1944 a qai bokoci tale ena 1967.\nNa ruasagavulukatolu na yabaki mai na 1944; e vakatokai tu na �gauna koula kei Viti� nira a rawaka na itaukei ena itagede kece ni bula ka bulataki na veivakarokorokotaki ena kena vakatagedegede sara e cake.\nNi oti e limasagavulu na yabaki, sa raica na Tabacakacaka iTaukei ni sa laurai votu na leqa a kerei taumada kina na lawanikoro ka sala vinaka me valuti kina na leqa lelevu sa curuma tu na veikoro oya me sa vakatututaki tale mai na lawanikoro, qo e salavata kei na vakatutu ni Bose Levu Vakaturaga ena 2004 me baleta na taurivaki tale ni lawanikoro.\nNa luluqa ni kena dokai na ivakarau vakavanua, na leqa ni tikobulabula kei na tubu ni veileti e nakoro, era a kerea kina na lawanikoro na turaga kei ira na qase ni vanua ena 1980.\nEna 2009 e sa gadreva tiko mai na yasana o Serua, Rewa kei na so na koro e Lomaiviti na lawanikoro.\nNa Matabose ni Veika Vakaitaukei a vakadonua me qaravi e dua na vakadidike me salavata kei na bula edaidai.\nA mai vakacavari na cakacaka qo ena 2011, ia ena ivakasala ni Matabose, a mai tu vakawawa na pepa qo ka me qai veitalanoataki tale ena dua na gauna.\nIa, ni tomani tiko na veivakararamataki ena lawanikoro, salavata kei na nodra kerekere na Valenivolavola ni Yasana kei na Bose Vakoro, a vakadonui tale me sa cakacakataki na kena vakatututaki na lawanikoro ena yavu ni rawaka vakailavo, bula vakaitikotiko kei na dodonu ni maroroi ni noda itovo na itaukei me vaka e virikotori ena tikina 23 kina 27 ni Lawalevu kei Vuravura Me Baleta Na Dododu ni Tamata.\nNa lawanikoro e sa vakatututaki tale yani ena vakabauta ni Matabose Ni Veika Vakaitaukei kei na Tabacakacaka iTaukei ni na vukea na solevaki ni rawaka vakailavo ena veivakatorocaketaki, maroroya na ivakarau ni bula vakaitaukei, na noda itovo ka vakabibi na noda veiwekani.


Ena Rogoci ena Mataveilewai Cecere e Rusia Nodra Kerekere na iVakadinadina i Jiova ena Julai 17, 2017\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Armenian Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitumbuka Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Finnish French Georgian German Greek Hungarian Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Kinyarwanda Kirghiz Korean Lithuanian Myanmar Norwegian Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Romanian Russian Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Setswana Sinhala Slovak Slovenian Spanish Swahili Swedish Tagalog Thai Turkish Ukrainian Vietnamese Yoruba vakaViti\nEra rarawataka na iVakadinadina i Jiova e Rusia ni vakatabuya na Mataveilewai Cecere nodra sokalou. Na lewa e tauca o Turaganilewa Yuriy Ivaneko ena ika20 ni Epereli, e vakatabui kina nodra cakacaka na isoqosoqo vakalawa kece ni iVakadinadina i Jiova e Rusia. Ia e tiko ena mataveilewai qori na tabana e dau dikeva na vakatulewa sa tau oti. Eratou na rogoca tale na nodra kerekere na iVakadinadina i Jiova e tolu na turaganilewa ena ika17 ni Julai, 2017.\nEra kerea na iVakadinadina i Jiova me veisautaki na lewa kece sa tau oti. Era kaya ni lasu na ivakadinadina, era sega tale ga ni dau vakavuna na tikoyavavala. E vakabibitaki tale ga ena kerekere qo ni tautauvata na ka era beitaki kina ena gauna qo kei na kena era vakayagataka na vakailesilesi ni matanitu mera vakacacani kina na iVakadinadina i Jiova ena Matanitu Cokovata makawa kei Rusia. Toso na gauna, era vakadonui tale, e vakalasui tale ga ena ka era beitaki kina. Kena ikuri, e vakabibitaki ena kerekere qo ni lewa sa tau e beci kina na galala ni sokalou e vakamatatataki tu ena lawa ni vanua o Rusia kei na veidinadinati ena veimatanitu.\nE veivakaleqai na lewa sa tau oti, nira vakacacani na iVakadinadina i Jiova me vaka ena veiliutaki vaKominisi. Era beitaki ira na iVakadinadina i Jiova na vakailesilesi ni matanitu ni vakavuna na tikoyavavala nodra cakacaka, levu era vakatalai mai vanua ni cakacaka, era vakamadualaki ira na gone na qasenivuli e matadra na vo ni gone, era vakacacana na Vale ni Soqoni o ira na veitovaki, era vakama tale ga na nodrau vale e rua na iVakadinadina i Jiova.\nEra nuitaka na iVakadinadina i Jiova e veiyasa i vuravura ni na dikeva tale na Mataveilewai Cecere e Rusia na lewa sa tau oti qai veisautaka mera taqomaki kina na iVakadinadina i Jiova e kea kei na galala ni nodra sokalou.\niMeli iMeli Ena Rogoci ena Mataveilewai Cecere e Rusia Nodra Kerekere na iVakadinadina i Jiova ena Julai 17, 2017\nEra Curu Vakailoa na Ovisa ena Soqo ni Lotu e Oryol ra Qai Vesuka e Dua na Turaga ni Denmark


Vuna Mera Sereki Kina vei Papiloni na Ka Levu ena 1919\nE vakadinadinataki ena soqo vakairogorogo ni 1919 nira sa sereki dina na tamata ni Kalou vei Papiloni na Ka Levu\nKATO NI VEIVAKAVULICI 9B\nNa cava eda kaya kina nira sereki na tamata ni Kalou vei Papiloni na Ka Levu ena 1919? Eda kila qori mai na kena dikevi vata na parofisai vakaivolatabu kei na itukutuku dina ni veigauna.\nNa parofisai vakaivolatabu kei na itukutuku ni veigauna e vakadinadinataka ni a tekivu veiliutaki mai lomalagi o Jisu ena 1914, e tekivu kina na iotioti ni veisiga kei vuravura qo ena veiliutaki i Setani. Na cava e cakava o Jisu ni sa Tui? Vakacava e sereki ira totolo na nona dauveiqaravi e vuravura era vesuki tu vei Papiloni na Ka Levu? A digitaka na “dauveiqaravi yalodina e vuku” ena 1914 qai tekivu sara ena cakacaka levu ni tatamusuki?—Maciu 24:45.\nE macala ga ni sega. Nanuma tiko ni a uqeti vakalou o Pita me vola ni na ‘tekivu ena vale ni Kalou’ na tau ni lewa. (1 Pita 4:17) E parofisaitaka tale ga na parofita o Malakai na gauna ena lako mai kina o Jiova ina nona vale ni sokalou, ena tomani koya mai na “italai ni veiyalayalati,” na Luve ni Kalou. (Mala. 3:1-5) Qori na gauna ni veivakasavasavataki kei na veivakatovolei. Vakacava e tautauvata na itukutuku ni veigauna kei na ka e parofisaitaki ya?\nIo! Era kilai tu e liu na iVakadinadina i Jiova mera Gonevuli ni iVolatabu. E gauna dredre dina vei ira na 1914 ina itekitekivu ni 1919, oya nira vakatovolei ra qai vakasavasavataki kina. E levu na tamata ni Kalou era rarawataka ni a sega ni yaco na icavacava ni veika vakavuravura ena 1914. Sa qai ikuri ga ni nodra rarawa na nona takali o Charles T. Russell ena 1916, ni a liutaki ira vinaka tiko na tamata ni Kalou. O ira na volekati Brother Russell era saqata vakaukaua na sasaga i Joseph F. Rutherford, na isosomi kei Russell. Yaco na veisei, e voleka sara ni tawase kina na isoqosoqo ena 1917. Ia ena 1918, ena nodra veivakauqeti na iliuliu ni lotu, e veilewaitaki kina o Brother Rutherford kei na vitu tale nona ilala, eratou beitaki vakailasu qai bala e valeniveivesu. E mani sogo na itikotiko liu e Brooklyn. E macala kina nira se vesuki tu na tamata ni Kalou vei Papiloni na Ka Levu!\nIa cava e yaco ena 1919? E veisau vakasauri na ituvaki! Ena itekitekivu ni yabaki qori, eratou sereki mai valeniveivesu o Rutherford kei na nona ilala. Eratou sega ni wele, ni ratou tomana tale nodratou cakacaka! E totolo ga na kena tuvanaki e dua na soqo vakairogorogo, e vakarautaki tale ga e dua na mekesini vou na Golden Age, (nikua sa Yadra!). E vakarautaki na mekesini qori me baleta na cakacaka vakaitalatala e matanalevu. E lesi tale ga e dua ena ivavakoso yadua me tuvanaka na cakacaka vakaitalatala, me veivakauqeti tale ga kina. Ena yabaki tiko ga qori e tabaki kina na Bulletin (nikua sa iVola ni Soqoni—Noda Bula vaKarisito kei na Cakacaka Vakaitalatala) me yaga ena tuvanaki ni cakacaka vakavunau.\nE macala mai na ka e yaco qori, ni o Karisito sa sereki ira na nona tamata vei Papiloni na Ka Levu. E sa lesia na nona dauveiqaravi yalodina e vuku. Sa caka tiko na cakacaka ni tatamusuki. Sa qai totolo ga na toso ni cakacaka me tekivu mai na yabaki vakairogorogo ni 1919.\nLesu ina wase 9, parakaravu 25, 26\niMeli iMeli Yabaki 1919\nrr t. 102-103


The Fiji Times Online | Nai Lalakai Online | Dei na nomu vakabauta\nDei na nomu vakabauta LEKIMA LAWENITOAKULA | Monday, December 18, 2017\nUpdate: 11:05AM Ni na lako yani mai Saioni na i Vunau kei na Vosa i Jiova mai Jerusalemi. For out of Zion shall go forth the Law and the Word of the Lord from Jerusalem.\nKi Mitzion Tetzei Tora Udivar Adonai Mirushlayim.\nNi sa bula vinaka tale mai na wekaqu lomani mai na veiyasai Viti kei vuravura.\nAu kidavaki kemuni tale tiko yani oqo ena yaca talei ni goneturaga ko Jisu Karisito.\nSa ara na yadra.\nJoni 6: 35\nKoi au na madrai ni bula.\nO koya vakayadua sa lako mai vei au ena sega ni via kana, kei koya sa vakabauti au.\nEna sega ni via gunu.\nNikua eda sa yacova tale kina na i ka 13 ni siga ni Tiseba.\nEsa vo ga oqo e vica ga na siga me da satadu yani ki Peceliema ena vale ni madrai, o koya e a sucu kina na goneturaga o Jisu Karisito na noda i Vakabula.\nEsa oso drigi sara tikoga oqo ko Peceliema mai vei ira na saravanua (tourists) mai na veiyasai vuravura.\nEra sega ni dau lako wale i kea (Peceliema) era dai laki solia saraga na nodra ka ni loloma ki na vanua e dau soli kina na ka ni loloma.\nEra dau laki tekiduru ka cuva saraga ena nodra dau masu ena vakavinavinaka ki vua na Tamada sa cecere sara ena nodra sa mai tara na mawe ni vako ena nodra sa mai vakadinadinataka saraga na vanua ka a sucu taumada kina na nodra i Vakabula.\nE sa dau kena i vakarau tu vei ira na pilgrimage se vei ira na saravanua mai na veiyasai vuravura me se vo tiko e rua na vula, ni Siganisucu, era sa dau lako rawa tiko mai ki na Holy Land Tour. Era na wavokita kece na vanua vakai Vola Tabu rawa ni ra tekivu mai Ijipita, Lepanoni, Joritani, vanua kece vaka- Isireli.\nKa ra dau qai laki vakatinitini sara i Peceliema ena Siganisucu.\nMe vaka ga au a sa tukuna rawa tiko ni ra lako tiko mai oqo, era sega ni lako wale tiko mai.\nEra lako vata sara tiko mai kei na nodra ka ni loloma me ra dau mai solia ki Peceliema ka ra sa vakarautaki ira sara tiko mai ki na nodra mai lagalagasere ki Bethlehem Square.\nEra dau mai vakaitavi eke o ira na matasere mai na veiyasai vuravura.\nEna yabaki sa oti, era a bau mai lagalagasere talega i Peceliema o ira na noda e Viti.\nNai sevu ni matasere ni Viti me vakaitavi ena lagalagasere ena Square e Peceliema, kau kalougata meu bau laki lewena talega na matasere oqo.\nA donuya na gauna au a tiko kina mai kea ena i lakolako ni veitaqomaki mai na 1984 ki na 1985.\nE a kauta tiko se a liutaka tiko na matasere oqo o Major Manoa Masi na daunivulisere ni matasere o Kadavu ena gauna oya.\nEsa dua dina na gauna lagilagi vei keimami na luvei Viti.\nNa noda i ulutaga tiko ena veimacawa : Mo vakadeitaka na nomu Vakabauta.�\nNi da na dau vakadeitaka na noda vakabauta, ena dau vakadeitaka tikoga na noda bula ni vakabauta ena veigauna kecega, veitalia sara ni da dau sotava na dredre cavaga, ke o mani laki temaki sara vakacava ena i dre ni vuravura oqo, ko a qai vakadeitaki iko tikoga kivua.\nKo na qai dau kune vakacegu tikoga mai vua, ena veigauna kecega.\nEna Sere Levu na 198- Tudei, tudei vei Jisu.\nKoi keda kecega.\nTukuni koya voli me sa rokovi ga.\nSa na tuberi keda.\nMeda sa dau qaqa, na nona meca kece me bale mate ga\nTudei, tudei vei Jisu\nka lako ena i valu, ena gauna edaidai\nMe da veivala tiko, kakua ni da dro\nSa noda i vau kaukauwa, na luve ni Kalou\nEna kaukauwa ga\nSa na solia ko koya, vei keda kecega\nMe taurivaki kece, yaragi ni Kalou\nKakua ni da rere, ni laki vala tu\nVosota tiko ga. Yabaki vica wale, qai cegu mai kea.\nNi oti tu na i valu, ka ra sa cuva no, tamata kecekece\nNi mositi Aisea na parofita, na nona vanua o Isireli, e qai vakataudeitaka tikoga na nona vakabauta, e qai tukuna ko koya na nona vosa en Aisea 62: 1-7.\n�Ena vuku i Saioni, au na sega ni tiko lo, ena vukui Jerusalemi au na sega ni na vakacegu rawa.\nKemuni na wekaqu mai na veiyasai Viti kei vuravura, me da dau kakua ni vakacegu rawa, me da dau masu tikoga ena veigauna kecega.\nMe vaka ka a vosa vakabibi talega kina na Daunisame ko Tevita ena Same 81: 10.\nDou dalaga vakalevu, au na qai vakamamautaki kemudou.�\nNa leqa levu se leqa lailai cavaga e dau takoso mai matamu, nai wali ni leqa oqori ena koto ga vua na goneturaga ko Jisu Karisito.\nEna vosa vaka- Iperiu me da na vulica�\ni) welcome- barukh haba\nii) well and good- tor veyafe\niii) what elese?- uma od?\nMobile: 9204915/ 9590439/7598788\nE levu na veisolisoli cecere e qai solia se veivakarautaki kina vua na noda Kalou bula ko Jiova.\nTekivu na nona volavola ena pepa mai na 16 ni Seviteba 2015 ki na yabaki ka tarava, 2016, e sa vakila o Lawenitoakula ni sa tiko vua na i solisoli ni veimasulaki.\nNi mai yacova oqo na i karua ni yabaki ni veiqaravi, e sa soli sara vua e dua na lori ena i sau e sau rawarawa.


iWalewale ni Vunau—Vakayagataka na iWalewale Kece | Matanitu ni Kalou\nEra vakayagataka na tamata ni Kalou na iwalewale kece ni vunau me tarai ira e levu\n1, 2. (a) Na iwalewale cava e vakayagataka o Jisu me vosa kina vei ira na ilala levu? (b) Era vakatotomuri Karisito vakacava na nona imuri yalodina? Na vuna?\nERA wavokiti Jisu e dua na ilala levu ena bati ni drano, mani vodo e waqa qai toso yani vakalailai e wai. Na vuna? E kila ni na voqa vinaka na domona e dela ni wai, ena matata kina vei ira kece na vakarorogo na nona itukutuku.—Wilika Marika 4:1, 2.\n2 Ena veiyabaki e tauyavu kina na Matanitu ni Kalou, era vakatotomuri Karisito na nona imuri yalodina nira veiveisautaka na iwalewale ni nodra vunau mera rogoca kina e levu na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou. E dusimaki ira na tamata ni Kalou na Tui mera vakasamataka na iwalewale vou ra qai veisau me salavata kei na ituvaki kei na iyaya vou e rawa ni vakayagataki. Eda vinakata meda vunau vei ira e levu ni bera na icavacava. (Maciu 24:14) Raica mada eso na iwalewale ni vunau eda sa vakayagataka oti, qai vakasamataka na sala o rawa ni vakatotomuria kina nodra vakabauta na tacida ena veigauna sa oti.\nVunau Vei Ira e Levu\n3. E vakacudrui ira vakacava na meca ni ka dina noda vakayagataka na niusipepa?\n3 Niusipepa. Me tekivu mai na 1879, ratou sa tabaka voli mai o Brother Russell kei na nona itokani na Vale ni Vakatawa, me kauta na itukutuku ni Matanitu ni Kalou vei ira e levu. Ia e vakayagataka e dua tale na iwalewale o Karisito ena veiyabaki ni bera na 1914 me vunautaki kina na itukutuku vinaka vei ira e levu. E tekivu vakayagataki na iwalewale qori ena 1903. A tukuna vei Charles Taze Russell o Dr. E. L. Eaton, na nodra mata na italatala ni Lotu Tawase e Pennsylvania, me rau veivosakitaka eso na ivakavuvuli vakaivolatabu. E vola o Eaton vei Russell: “Au nanuma nira na kauai vakalevu na lewenivanua ni veivosakitaki e matanalevu eso na taro daru sega ni duavata kina.” Ratou nanuma tale ga o Russell kei na nona itokani nira na kauai tale ga na lewenivanua, ratou veivosakitaka me tabaki qori ena niusipepa rogo na Pittsburgh Gazette. E taleitaki vakalevu na ulutaga era tabaki ena niusipepa. E matata na ivakamacala vakaivolatabu i Russell, mani vakadonuya na niusipepa ya me tabaka e veimacawa na nona ivunau. Qori e vakacudrui ira na meca ni ka dina!\nEna 1914, sa tabaki ena sivia e 2,000 na niusipepa na ivunau i Russell\n4, 5. (a) Na itovo cava e kilai kina o Russell? (b) Mera vakatotomuri koya vakacava na veiliutaki ena isoqosoqo nikua?\n4 Era vinakata eso tale na niusipepa mera tabaka na ivunau i Russell. E tukuna na Vale ni Vakatawa ena 1908 ni tabaki na ivunau ena “tinikadua na niusipepa e veimacawa.” Era vakasalataki Russell eso na mataveitacini era kila vinaka na veika me baleta na niusipepa me tokitaka na valenivolavola ni iSoqosoqo mai Pittsburgh ina dua na siti e kilai levu, nira na via tabaka e levu na niusipepa na ulutaga vakaivolatabu. E vakasamataka o Russell na ivakasala ya kei na so tale na ka, mani tokitaka na valenivolavola i Brooklyn, e Niu Yoka ena 1909. Cava e yaco? Ni oti ga e vica na vula, era tabaka e rauta ni 400 na niusipepa na ivunau qai tubu tiko ga na iwiliwili qori. Ni tauyavu na Matanitu ni Kalou ena 1914, sa tabaki tiko ena va na vosa kei na sivia e 2,000 na niusipepa na ivunau kei na ulutaga i Russell!\n5 Na cava eda vulica kina? E bibi mera yalomalumalumu me vakataki Russell o ira na veiliutaki ena isoqosoqo ni Kalou nikua. Ena sala cava? Ni bera nira vakatulewataka eso na ka bibi, mera dau rogoca nodra ivakasala eso tale.—Wilika Vosa Vakaibalebale 15:22.\n6. E veisautaka vakacava na bula na ka dina e tabaki ena niusipepa? Tukuna e dua na kena ivakaraitaki.\n6 Na ka dina me baleta na Matanitu ni Kalou e tabaki ena niusipepa e veisautaka nodra bula e levu. (Iper. 4:12) E dua vei ira qori o Ora Hetzel, e papitaiso ena 1917. E kaya: “Niu sikovi tinaqu e Rochester, Minnesota ni oti noqu vakamau, au raica ni kotiva tiko mai na niusipepa na ivunau i Russell. E vakamacalataka sara vei au o tinaqu na ka e vulica.” E ciqoma o Ora na ka dina qai yalodina ni kacivaka na Matanitu ni Kalou me 60 na yabaki.\n7. Na cava era vakasamataka tale kina na veiliutaki ena isoqosoqo na vakayagataki ni niusipepa?\n7 E basika ena 1916 e rua na ituvaki era vakasamataka tale kina na veiliutaki ena isoqosoqo na vakayagataki ni niusipepa me kacivaki kina na itukutuku vinaka. Kena imatai, na iMatai ni iValu Levu e vakadredretaka na vakarautaki ni iyaya ni tabaivola. E kaya e dua na ripote mai Peritania ena 1916: “Se tabaki voli ga na ivunau ena 30 vakacaca na niusipepa. Kena irairai ni na lutu sara na iwiliwili qo ni sa saulevu na pepa.” Na ikarua ni ituvaki na nona mate o Brother Russell ena 31 Okotova, 1916. Mani tukuni ena Vale ni Vakatawa ni 15 Tiseba, 1916: “Ni sa takali o Brother Russell, sa na sega tale ni tabaki [ena niusipepa] na ivunau.” E mai cava e kea na vakayagataki ni niusipepa, ni laurai ni sa mana eso tale na iwalewale me vaka na “Photo-Drama of Creation.”\n8. E vakarautaki vakacava na “Photo-Drama of Creation”?\n8 iYaloyalo. E rauta ni tolu na yabaki eratou vakarautaka tiko kina o Russell kei na nona itokani na “Photo-Drama of Creation” e dau kilai tale ga me Drama, qai sevutaki ena 1914. (Vkai. 21:5) E vakasakiti ni lakovata na iyaloyalo yavala, na katokatoni kei na iloilo veicavuyaki e rokataki. Era taba e vica vata na drau nira dramataka na italanoa vakaivolatabu, era vakayagataki tale ga na manumanu. E tukuna e dua na ripote ena 1913: “E levu na manumanu era kau mai na vanua era maroroi tu kina mera vakayagataki ena iyaloyalo yavala me baleti Noa.” Era rokataka sara ga e ligadra na daudroini mai Lodoni, Niu Yoka, Parisi kei Philadelphia e drau vakacaca na iloilo veicavuyaki e vakayagataki ena iyaloyalo.\n9. Na cava e vakayagataki kina vakalevu na gauna kei na ilavo ena “Photo-Drama”?\n9 Na cava e vakayagataki kina vakalevu na gauna kei na ilavo ena “Photo-Drama”? E vakamacalataki ena dua na inakinaki e vakadonui ena vica na soqo ni tikina ena 1913: “E vakasakiti, taleitaki qai vakadinadinataki ni yaga na vakayagataki ni droini kei na itaba ena niusipepa ni Merika me rawai ira e levu, vaka kina na veiveisau ni iyaloyalo yavala. Keimami vakabauta ni vakadinadinataka qori na neimami maqosataka na iwalewale ni vunau kei na veivakavulici ena iVolatabu. Keimami nuidei ni iyaloyalo yavala kei na iyaloyalo veicavuyaki e iwalewale laulau qai veiganiti mera vakayagataka na dauvunau kei ira na qasenivuli.”\nTop: Rumu e tiko kina na misini e laurai rawa kina na “Photo-Drama”; bottom: Na iloilo veicavuyaki ni “Photo-Drama”\n10. Na vanua cava soti e vakaraitaki kina na “Photo-Drama”?\n10 Ena 1914, e saravi e veisiga na “Photo-Drama” ena 80 na siti. Era sarava e rauta ni walu na milioni na lewenivanua e Merika kei Kenada, bau saravi tale ga e Ositerelia, Peritania, Denmark, Finiladi, Jamani, Niusiladi, Norway, Suwiteni kei Suwitisiladi. A caka tale ga e dua na iyaloyalo lekaleka e sega ni okati kina na iyaloyalo yavala me vakayagataki ena taoni lalai. Na iyaloyalo lekaleka ya e vakatokai me “Eureka Drama,” e sau lailai na kena caka qai rawarawa na kena veikauyaki. Ena 1916, sa vakadewataki na “Photo-Drama” se na “Eureka Drama” ena vosa vakaArmenia, vakaVaranise, vakaJamani, vaKirisi, vakaItali, vakaPoladi, vakaSipeni, vakaSuwiteni kei na so tale na vosa.\nE sinai na valenisarasara e vakaraitaki kina na “Photo-Drama” ena 1914\n11, 12. (a) E uqeta vakacava e dua na cauravou na “Photo-Drama”? (b) Na cava eda vulica ena nona ivakaraitaki?\n11 A uqeti Charles Rohner e dua na cauravou yabaki 18 na ivakadewa vakaVaranise ni “Photo-Drama.” E kaya: “Au sarava ena taoni o Colmar, e Alsace, Varanise, au qai taleitaka vakalevu na ivakamacala matata ni ka dina ena iVolatabu.”\n12 A papitaiso sara o Charles qai tekivu veiqaravi vakatabakidua ena 1922. Dua na itavi e lesi vua e liu, me veivuke ena kena vakaraitaki na “Photo-Drama” e Varanise. E kaya o Charles me baleta nona cakacaka: “Au lesi ena vica na itavi, meu vakatagitaka na vaiolini, qarava na veika vakailavo, meu qarava tale ga na ivola. Au dau raica tale ga mera vagagalu na sarasara ni bera ni tekivu na porokaramu. Ni cegu vakalailai na iyaloyalo, keimami veisoliyaka na ivola. E wasewasei na vanua ni sarasara, qai lesi e dua na tacida me veisoliyaka na ivola ena iwasewase e lesi vua. E soli na ivola vei ira kece na sarasara, e biu tale ga e matanikatuba na teveli ni ivola.” A sureti o Charles ena 1925 me veiqaravi ena Peceli mai Brooklyn, e Niu Yoka me liutaka na mataivakatagi ni siteseni ni retio vou na WBBR. Nida vakasamataka na ivakaraitaki i Brother Rohner, e vinaka meda taroga, ‘Au yalorawarawa meu ciqoma na itavi cava ga e tokoni kina na kacivaki ni itukutuku ni Matanitu ni Kalou?’—Wilika Aisea 6:8.\n13, 14. E vakayagataki vakacava na retio me kacivaki kina na itukutuku vinaka? (Raica tale ga na kato “ Porokaramu ena WBBR” kei “ Na Soqo ni Tikina Vakairogorogo.”)\n13 Retio. Ena veiyabaki ni 1920, sa sega ni vakayagataki vakalevu na “Photo-Drama” ni laurai e laulau na retio me kacivaki kina na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou. A kaburaki na imatai ni nona ivunau o Brother Rutherford ena 16 Epereli, 1922, ena Metropolitan Opera House e Philadelphia, Pennsylvania. E rauta ni 50,000 na lewenivanua era rogoca na ivunau “Millions Now Living Will Never Die” (Era na Sega Vakadua ni Mate na Vica Vata na Milioni Era Bula tu Qo). E kaburaki ena imatai ni gauna ena 1923 eso na porokaramu ni soqo ni tikina. Me ikuri ni kena saumi na siteseni tale eso, ratou nanuma na veiliutaki tiko me sa dua ga na noda siteseni ni kakaburaki, mani tara kina na siteseni e Staten Island, Niu Yoka, qai vakatokai me WBBR. E caka na imatai ni kakaburaki ena 24 Feperueri, 1924.\nEna 1922, era rogoca e rauta ni le 50,000 na kaburaki ni vunau “Millions Now Living Will Never Die”\n14 E vakamacalataki na inaki ni WBBR ena Watch Tower ni 1 Tiseba, 1924: “Keimami vakabauta ni kakaburaki ena retio e sau lailai qai laulau vakalevu ena kacivaki ni itukutuku ni ka dina.” E tomana: “Ke raica na Turaga ni yaga me tara tale eso na siteseni ni retio me kacivaki kina na ka dina, ena vakarautaka o koya na ilavo ena gauna veiganiti.” (Same 127:1) Ena 1926, sa ono na noda siteseni ni retio, rua e tiko e Merika, na WBBR e Niu Yoka kei na WORD ena dua na vanua volekati Chicago. Na kena vo e tiko e Kenada, mai Alberta, British Columbia, Ontario, kei Saskatchewan.\nPOROKARAMU ENA WBBR\nE kaburaki ena WBBR na ivunau vakaivolatabu kei na ivakatagi. Era vakarautaka na tacida na itukutuku mai na veiyasa i vuravura qai kaburaki ena porokaramu na “Watching the World” (Digovi Vuravura). E rua tale na porokaramu na “A Young Minister Speaks” (Vunau na iTalatala Gone), kei na “Home Bible Study Time” (Vuli iVolatabu e Vale) e vakatovotovotaki kina noda vuli vakavuvale. E kaburaka tale ga na WBBR na drama vakaivolatabu kei na kena vakatasuasuataki na nodra veilewaitaki na tacida. E vakavotui ena vakatasuasua qori na nodra bukana na veitusaqati na iliuliu ni lotu kei na nodra veivakaduiduitaki na turaganilewa.\n15, 16. (a) Na cava era cakava na iliuliu ni lotu e Kenada ena noda siteseni ni kakaburaki? (b) E yaga vakacava ena vunau e veivale na kakaburaki ena retio?\n15 Era raica vinaka tu na iliuliu ni lotu ni Veivanua Vakarisito na kaburaki ni ka dina. E kaya o Albert Hoffman, e dua e kila vinaka na cakacaka ena siteseni ni kakaburaki e Saskatchewan, Kenada: “Era sa qai kilai levu ga na Gonevuli ni iVolatabu [na yaca era kilai kina na iVakadinadina i Jiova ena gauna ya]. A toso vinaka tiko na vunau ena retio me yacova na 1928, nira vakasaurarataki ira na vakailesilesi na iliuliu ni lotu. E mani bokoci kece nodra laiseni ni kakaburaki na Gonevuli ni iVolatabu e Kenada.”\n16 Sa sogo na noda siteseni e Kenada, ia e kaburaki tiko ga na ivunau vakaivolatabu ena so tale na siteseni. (Maciu 10:23) Me laulau vakalevu na porokaramu qo, e tabaki ena Vale ni Vakatawa kei na Golden Age (sa kilai nikua me Yadra!) na lisi ni siteseni kece era kaburaka na ka dina ena iVolatabu. Nira lako e veivale na dautukutuku, era uqeti ira na itaukeinivale mera rogoca na ivunau e kaburaki ena siteseni qori. Cava e yaco kina? E kaya na Bulletin ni Janueri 1931: “E yaga vakalevu ena nodra vunau e veivale na mataveitacini na kakaburaki ena retio. E levu era tukuna yani ena valenivolavola nira dau vakarorogo ena siteseni qori. Nira rogoca na ivunau i Brother Rutherford, era yalorawarawa mera taura na ivola.” E vakamacalataka na Bulletin ni kakaburaki ena retio kei na vunau e veivale e “rua na iwalewale vinaka ni vunau ena nona isoqosoqo na Turaga.”\nNA SOQO NI TIKINA VAKAIROGOROGO\nE vakadinadinataki ena 1931 na kakaburaki levu duadua mera bau cakava na siteseni ni retio. A kaburaki ena sivia e 450 na siteseni e Ositerelia, Kenada, Urope kei Merika eso na porokaramu ni soqo ni tikina vakairogorogo mai Columbus, Ohio, Merika, ena 24 ina 30 ni Julai. Ena soqo ni tikina ya eda vakatokai kina meda iVakadinadina i Jiova.\n17, 18. E vakayagataki tiko ga vakacava na retio ni veisau mada ga na ituvaki?\n17 E saqati ena veiyabaki ni 1930 na noda vakayagataka eso tale na siteseni ni retio. Era mani veisau na tacida ena icavacava ni 1937 me salavata kei na veisau ni ituvaki. Sa sega ni saumi na siteseni tale eso ni retio, sa vakabibitaki ga na vunau e veivale. * Ia e vakayagataki tiko ga na retio me kacivaka na itukutuku ni Matanitu ena vanua tu yawa se vanua e dredre kina na vunau. Kena ivakaraitaki, e kaburaka wasoma e dua na siteseni ni retio ena ra kei Berlin mai Jamani na ivunau vakaivolatabu ena 1951 ina 1991, mera rogoca kina na lewenivanua ena tokalau kei Jamani na itukutuku ni Matanitu ni Kalou. Ena 1961 kei na 30 vakacaca na yabaki tarava, e dua na siteseni ni retio mai Suriname, Sauca Merika, e kaburaka e veimacawa me 15 na miniti na ka dina ena iVolatabu. Ena 1969 ina 1977, e vakarautaka na isoqosoqo e 350 vakacaca na katokatoni ni duidui ulutaga vakaivolatabu ena “All Scripture Is Beneficial” (E Yaga na iVolatabu Kece) me kaburaki ena retio. A qai kaburaki na porokaramu qori ena 291 na siteseni ena 48 na vanua e Merika. Ena 1996, e kaburaka e veimacawa e dua na siteseni ni retio e Apia, na koroturaga kei Samoa, na porokaramu “Answers to Your Bible Questions” (iSau Vakaivolatabu ni Nomu Taro).\n18 Ni voleka ni cava na ika20 ni senitiuri, sa sega ni vakayagataki vakalevu na retio me kacivaki kina na itukutuku vinaka. Ia e basika e dua tale na iwalewale ni vunau e rawa nira rogoca kina na itukutuku vinaka e dua na iwiliwili e se sega ni bau rawati e liu.\n19, 20. (a) Na cava e vakarautaki kina na web site na jw.org? (b) E kilai vakacava ni yaga na web site? (Raica tale ga na kato “ JW.ORG.”)\n19 Na Internet. Ena 2013, rauta ni 40 na pasede ni lewe i vuravura se sivia na 2.7 na bilioni era dau vakayagataka na Internet. Nira vakatauvatana eso, e rauta ni rua na bilioni era vakayagataka na internet ena nodra iyaya vakalivaliva vou me vaka na talevoni na smartphone kei na dua na mataqali kompiuta na tablet. E tubu tiko ga na iwiliwili qori e veiyasa i vuravura, ia nikua e laurai vakalevu duadua na tubu e Aferika ni 90 vakacaca na milioni era vinakata mera vakayagataka na internet ena nodra talevoni. Qori e veisautaka sara ga na sala era ciqoma kina e levu na itukutuku.\n20 Eda tekivu vakayagataka na sala ni vakauitukutuku qo ena 1997. Ena 2013, sa rawa ni laurai na web site na jw.org ena rauta ni 300 na vosa qai rawa ni download na itukutuku vakaivolatabu ena sivia e 520 na vosa. Era raica e veisiga e rauta ni le 750,000. E saravi kina na vidio, e download tale ga e veivula e sivia e 3 na milioni na ivola, 4 na milioni na mekesini kei na 22 na milioni na katokatoni.\n21. Na cava o vulica ena irogo ena parakaravu?\n21 E laulau sara na vakayagataki ni web site me kacivaki kina na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou, ena vanua mada ga e vakadredretaki kina na vunau. Kena ivakaraitaki, a raica na web site na jw.org e dua na turaga ena itekivu ni 2013. E mani qiri ina tikotiko liu e Merika ni via kila eso tale na itukutuku ena iVolatabu. Na cava e vakasakiti kina na qiri qo? Na turaga qo e Musolomani qai vakaitikotiko ena vanua e vakadredretaki kina noda cakacaka na iVakadinadina i Jiova. A tuvanaki sara me vulica vakarua ena dua na macawa na iVolatabu kei na dua na iVakadinadina e Merika, ni vakayagataki na sala ni veitaratara ena Internet.\nDOWNLOAD E VEIVULA:\nRauta ni 3 na milioni na vidio leleka, 3 na milioni na ivola, 4 na milioni na mekesini kei na 22 na milioni na katokatoni\nO IRA ERA RAICA:\nE veisiga, era raica na jw.org e rauta ni le 750,000\nRaici ena sivia ni 300 na vosa\nE rawa ni download ena sivia e 520 na vosa\nFika kece ena 2013\n22, 23. (a) E sosomitaka beka na vunau e veivale na iwalewale ni vunau eda sa vakayagataka voli mai? (b) E vakalougatataka vakacava na Tui na noda sasaga?\n22 Na iwalewale kece eda sa vakayagataka voli mai me vaka na niusipepa, iyaloyalo na “Photo-Drama,” siteseni ni retio, kei na Web site e sega ni kena inaki me sosomitaka na vunau e veivale. Cava na vuna? Nida muria na tamata i Jiova na ivakaraitaki i Jisu. E sega ni vunau ga vei ira na le levu, e vukei ira yadua na lewenivanua. (Luke 19:1-5) A vakavulici ratou tale ga nona tisaipeli me ratou cakava tale ga qori qai vakatakila vei ratou na itukutuku me ratou vunautaka. (Wilika Luke 10:1, 8-11.) Eda raica ena Wase 6 nira veiuqeti na veiliutaki ena isoqosoqo meda vunau na tamata i Jiova vei ira yadua na lewenivanua.—Caka. 5:42; 20:20.\n23 Oti e 100 na yabaki na tauyavu ni Matanitu ni Kalou, e sivia ni 7.9 na milioni na dautukutuku era gumatua tiko ni veivakavulici ena inaki ni Kalou. E vakadinadinataki ni vakalougatataka na Tui na iwalewale eda vunautaka kina na Matanitu ni Kalou. Eda na dikeva ena wase tarava na iyaragi e vakarautaka me kacivaki kina na itukutuku vinaka vei ira na veimatanitu, na veiyavusa kei na duivosavosa.—Vkta. 14:6.\n^ para. 17 Ratou vakatulewataka na veiliutaki tiko ena isoqosoqo ena 1957 me sogo na iotioti ni noda siteseni ni retio, na WBBR e Niu Yoka.\nO vakadinadinataka vakacava ni tiko dina na Matanitu ni Kalou ena kena vakayagataki na niusipepa, iyaloyalo yavala, retio kei na internet me vunautaki kina na itukutuku vinaka?\nNa cava eda vakabibitaka kina na vunau e veivale?\nESO NA IWALEWALE NI VUNAU\niVunau e tabaki ena niusipepa\nMotoka e vakamisini ni kakaburaki\niTukutuku volai ena pousta\nVunau ena siti\n(Na yabaki e vakaraitaka na gauna e tekivu vakayagataki kina na iwalewale qori)\n^ para. 79 E okati tale ga ena “Photo-Drama” eso na iyaloyalo yavala.\niMeli iMeli iWalewale ni Vunau—Vakayagataka na iWalewale Kece


2 Koronica, chapter 11 of the Fijian Bible - with audio narration\nIsa, au kerea mo dou vosoti au mada ga vakalailai â€“ au kerea mo dou vosoti au.\n2 Au vuvutaki kemudou ena vuvu e Vakalou. Ni'u a musuki kemudou vua e dua me watimudou, me'u vakaraitaki kemudou kina ena mata i Karisito ni dou sa savasava sara.\n3 Ia ka'u sa rere, de dua na ka ena vakacalai kina na lomamudou mai na kena dina kei na kena savasava vei Karisito, me vaka nona vakacalai Ivi e liu na gata ena nona i lawaki ca.\n4 De mani lako mai e dua, ka mai vunautaka vei kemudou e dua tani na Jisu, sega ni o koya keitou dau vunautaka, se dou ciqoma e dua tani na Yalo Tabu ka sega ni koya na Yalo Tabu sa yaco mai vei kemudou e liu, se duatani na kosipeli mai na kosipeli dou sa vakabauta â€“ dou tovolea mo dou vosota oqori.\n5 Au tukuna oqo vei kemudou, o ira nai apositolo oqori era sega ni uasivi mai vei au.\n6 E dina ni'u sega ni vulica vinaka na vosa, ia au kila na ka au tukuna tiko, Ka dou sa raica na kena vakamatatataki vei kemudou na kecega.\n7 Au sa caka cala beka li ni'u vakamalumalutaki au mo dou vakalevulevui kina. Baleta ni sega ni'u lavaka vei kemudou me saumi na noqu vunautaka nai tukutuku ni Kalou?\n8 Au butakoca beka mai vei ira na veisoqosoqo lotu, nai solisoli, me rawa ni'u veiqaravi kina vei kemudou?\n9 Ni'u tiko ekeri, ni dua na ka au vinakata au sega ni vakaraitaka vei kemudou me'u vakaogai kemudou kina, ni'u leqa oiratou ga na lako mai Masitonia era vukei au mai kina. E sega ni dua bulu mada ga na sede me'u lavaka vei kemudou, ena sega ni rawa ga vei au.\n10 Me vaka na dina i Karisito ena noqu bula, ena sega ni rawa me dua e tarovi au, ena noqu vosa doudou ena ka oqo ena yasana vaka Akaia.\n11 Ena vuku ni cava? Baleta ni'u sega beka ni lomani kemudou? Na Kalou ga sa kila!\n12 Ia, na ka au cakava, au na cakava tikoga, me'u musuki ira laivi kina o ira era vakadokadokataka tiko na nodra cakacaka vua na Kalou, ni ra tukuna era tautauvata kei keitou ena cakacaka.\n13 O ira oqo nai apositolo vakailasu, na nodra cakacaka e veivakaisini, ka ra qai vukici ira tu me vaka nai apositolo i Karisito.\n14 Sega ni da qai kurabui ena ka oqo! O Setani e vukici koya tu me vaka na agilosi ni rarama.\n15 O koya oqo, e sega kina ni dua na ka levu sara, me vukici koya na nona i talatala me ra vakataki ira nai talatala ni valavala dodonu, ni nodra i tinitini e vakatau mai na nodra cakacaka.\n16 Au na cavuta tale, me kakua ni dua e nanuma ni'u lialia, kevaka sa vaka kina vei kemudou, ia dou ciqomi au ga me vaka na lialia, me rawa ni'u tukuna tale kina eso na ka.\n17 Na ka au tukuna tiko, sa sega ni nona lewa na Turaga, ia sa vosa ga ni lialia ni'u sa vakalevulevui au ena doudou.\n18 Eda raica ni levu era vakaqoroqoroi ena veika vakavuravura, oi au talega au rawa ni uasivi cake sara kina.\n19 Sa dua na ka nomudou dokai ira na lialia, oi kemudou sa vuku tu.\n20 Ka dou sega ni bau via kauwai ena nodra vakasaurarataki kemudou kei na nodra butakoci kemudou, se na nodra lawakitaki kemudou, se na nodra vosa vakaviavialevu, se na nodra sabica na balumudou.\n21 Na neitou madua au sa tukuna kina ni keitou sa malumalumu vaka levu ena ka oqo! Ia kevaka e dua sa doudou ena dua na ka â€“ oi au talega e rawa ni vosa vakalialia â€“ ni'u rawa me'u vosa doudou.\n22 O ira beka era Iperiu? Au sa vakakina. Era sa luvei Isireli beka? Au sa vaka kina. Era sa kawa beka i Eparaama? Au sa vaka kina.\n23 Era talatala li i Karisito? â€“ au sa vosa me vaka na lialia â€“ au sa uasivi cake: e levu sara na cakacaka au cakava, au a warolaki ena kuita ka sega ni wili rawa, e levu cake na gauna au tu kina ena vale ni veivesu, ka levu na gauna e dodonu me'u sa mate kina.\n24 E vaka lima na gauna me ra kuitalaki au kina na Jiu, ena nodra i kuita vaka tolusagavulu ka ciwa me tau e yagoqu.\n25 Au a mokulaki vakatolu ena kau; au a vakaviriki oti ena vatu; ena noqu veisokoyaki au a voca vakatolu; e dua na bogi taucoko ka dua na siga taucoko au veiciriyaki voli ena loma ni wasa liwa;\n26 Au taubaletaka e vuqa na sala dredre, au takosova na veiuciwai waluvu, era butakoci au na daubutako, era vakacacani au na kai matanitu tani, au a vaculaki ena loma ni koro, au a vakalolomataki ena vanua dravuisiga, au voleka ni mate ena loma ni wasawasa, au kune ka rarawa mai vei ira na veiwekani vakailasu;\n27 Au a dauoca ka daurarawa, ena levu na gauna au sega ni daumoce, au a dauviakana ka dauviagunu, e levu na gauna e sega ni dua na kakana me tu e ketequ, edau curumi au na batabata ni lailai nai sulu e yagoqu â€“\n28 Ni sa yaco tiko na veika oqori, na cava tale e tarai au tu ena veisiga: e mosita tu na yaloqu na veisoqosoqo lotu.\n29 O cei sa malumalumu, ia au sa sega ni malumalumu? O cei sa vakacalai, au sega ni via yalokatakata kina?\n30 Kevaka me'u vaqoroqoroya e dua na ka, au na vaqoroqoroya na veika sa yaco vei au, me'u vakamalumalumutaki au kina.\n31 Na Kalou ka Tama ni noda Turaga o Jisu Karisito, o Koya sa vakarokorokotaki me Sega ni mudu, sa kila ni'u sa sega ni vosa lasu.\n32 Mai Tamasiko na Kovana nei Tui o Arita, sa yadrava tiko na koro o Tamasiko, e saga tiko me vesuki au;\n33 Ia au a biu ena dua na sova, qai tukuci sobu mai e na katuba leka, ka vakalutulututaki mai ena yasa ni lalaga ni vale, au dro bula rawa mai kina ena ligana.


Vakaraitaki e Munich Nodra Vakacacani na iVakadinadina i Jiova ena Veiliutaki Nei Itala\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Armenian Azerbaijani Brazilian Sign Language Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Croatian Czech Danish Dutch English Finnish French Georgian German Greek Hebrew Hiligaynon Hungarian Indonesian Isoko Italian Japanese Kachin Kinyarwanda Kirghiz Korean Korean Sign Language Lithuanian Malagasy Malay Myanmar Norwegian Pangasinan Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Romanian Russian Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Slovak Slovenian Spanish Swahili Swedish Tagalog Thai Turkish Ukrainian Yoruba vakaViti\nNa vale ni iyau maroroi e kilai me Munich Documentation Centre for the History of National Socialism (toka ena imatau). E vakayacori kina e dua na soqo me baleti ira na iVakadinadina i Jiova donuya na veiliutaki nei Itala. E toka sara ga na vale ni iyau maroroi qo ena vanua e dau tiko kina eliu na itikotiko liu ni isoqosoqo nei Itala.\n18 FEPERUERI, 2019\nNa soqo e vakayacori qo ena Munich Documentation Centre for the History of National Socialism, e vakaraitaki kina ena 60 na vanua na ivola kei na itaba e vakamacalataka nodra vakacacani na iVakadinadina i Jiova.\nA vakayacori ena ika26 ni Seviteba 2018 ina ika6 ni Janueri, 2019, e dua na soqo e Munich ena vale ni iyau maroroi na Munich Documentation Centre for the History of National Socialism. Na inaki ni soqo qori mera kila na lewenivanua na nodra vakacacani na iVakadinadina i Jiova ena veiliutaki nei Itala. E toka na vale ni iyau maroroi qori ena vanua e tiko kina eliu na itikotiko liu ni isoqosoqo nei Itala.\nNi dola na soqo e vakamacalataka o Dr. Hans-Georg Küppers, e dua na vakailesilesi e Munich na inaki ni kena caka na soqo: “E bibi dina na soqo qo, ni dua na gauna balavu era sega ni kilai tu na iVakadinadina i Jiova nira vakararawataki tale ga ena veiliutaki nei Itala. . . . E kena inaki sara ga moni kilai ira na vakacacani ena gauna ya.”\nE 60 taucoko na vanua ni sarasara ena loma ni vale ni iyau maroroi qori, era vakaraitaki kina na itukutuku makawa me baleta na ka era sotava na tacida e Munich donuya nona veiliutaki o Itala. E laurai kina nodra yaloqaqa, yalodina kei na nodra vakabulai na tacida. Dua na vanua qori rau vakamacalataki kina o Martin kei Gertrud Pötzinger. Oti ga e vica na vula nodrau vakawati, rau vesu, ia e duidui na keba ni veivakararawataki rau vakau kina. E ciwa taucoko na yabaki nodrau sega tu ni sota. Ia rau qai bula ruarua, e lai lewe sara ni iLawalawa Dauvakatulewa ni iVakadinadina i Jiova o Brother Pötzinger.\nEra vakamatei Therese Kühner na ito nei Itala ena ika6 ni Okotova, 1944.\nDua tale na vanua e vakamacalataki kina na italanoa me baleti Therese Kühner. Ena 1929 e qai iVakadinadina i Jiova (era kilai na gauna ya mera International Bible Students.) Na gauna e vakatabuya kina o Jamani nodra cakacaka na tacida, e dau vakayacori lo tiko ena nona vale na soqoni, e tekivu tabaka lo tale ga noda ivola na iVakadinadina i Jiova. Na gauna era toboki koya kina na ito nei Itala, e vesu, qai beitaki ni “tabaka qai veisoliyaka tiko na ivola e saqati kina na matanitu kei na nodra vakayalolailaitaki na sotia.” E kila o Sister Kühner ni na rawa ni vakamatei, ia e yalodina tiko ga. E qai vakamatei ena ika6 ni Okotova, 1944.\nEna so tale na vanua e vakamacalataki kina nodra tawaveitovaki na tacida nira sega ni via tukuna ni nodra ivakabula o Itala salavata kei na salutu. Qori e vakavuna mera cati kina.\nEna 1934, e yalataka o Itala ni na vakarusai ira na iVakadinadina i Jiova, e kaya: “Era na vakawabokotaki na ilala qo e Jamani!” Era vosota na tacida nona veivakacacani mosimosi o Itala, ni saga me vakayacori na nona inaki ca. Na gauna qo sa sega ni qai kune e dua na kena o se o ira na nona ito, ia e tubu na kedra iwiliwili na tacida e Jamani me sivia na le 165,000. Eda vakavinavinaka vei Jiova, ni veisautaka noda vakacacani me noda inuinui e “sega ni veivakamaduataki.”—Roma 5:3-5.\niMeli iMeli Vakaraitaki e Munich Nodra Vakacacani na iVakadinadina i Jiova ena Veiliutaki Nei Itala\nVakaraitaki ena Vale ni iYau Maroroi e Jamani na Kedra iVakananumi na iVakadinadina i Jiova Era Vakararawataki\nVakaraitaki mai Tel Aviv na Veika Era Sotava na iVakadinadina i Jiova ena Gauna i Itala


Vakacava e Yaga na iVakasala Vakaivolatabu Niu Via Vakamatei au Ga?\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Alur American Sign Language Amharic Angolan Sign Language Arabic Arabic (Lebanon) Armenian Armenian (West) Azerbaijani Basque Batak (Karo) Batak (Toba) Belize Kriol Biak Bicol Bislama Brazilian Sign Language Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Chavacano Chichewa Chilean Sign Language Chin (Hakha) Chinese (Shanghainese) Chinese (Sichuanese) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chol Cibemba Cinyanja Colombian Sign Language Croatian Czech Danish Dutch Ecuadorian Sign Language Efik English Estonian Ewe Fante Faroese Finnish Fon Frafra French Ga Garifuna Georgian German German Sign Language Greek Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hungarian Hunsrik Iban Icelandic Igbo Iloko Indonesian Irish Sign Language Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Japanese Sign Language Javanese Kabuverdianu Kamba Kannada Kazakh Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kongo Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwanyama Kyangonde Lari Latvian Lingala Lithuanian Low German Luganda Luo Luvale Malagasy Malawi Sign Language Malay Malayalam Maltese Mam Mapudungun Maya Mexican Sign Language Mingrelian Mizo Mongolian Myanmar Nahuatl (Huasteca) Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Norwegian Nyaneka Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Peruvian Sign Language Pidgin (West Africa) Polish Polish Sign Language Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi (Shahmukhi) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quiche Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Tena) Rarotongan Romanian Russian Russian Sign Language Rutoro Réunion Creole Samoan Sango Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Sunda Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Tahitian Tajiki Talian Tamil Tandroy Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tojolabal Tongan Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainian Umbundu Urdu Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Venda Venezuelan Sign Language Vietnamese Waray-Waray Welsh Wolaita Xhosa Yoruba Zulu vakaViti\nIo! Na iVolatabu e vakavuna “na Kalou e dau vakacegui ira na yalolailai.” (2 Korinica 7:6) E sega ni ivola ni vuniwai, ia e dusimaki ira e levu mera kua ni vakamatei ira ga. E rawa ni yaga tale ga vei iko na kena ivakasala.\nNa ivakasala yaga cava e tiko ena iVolatabu?\nCava e kaya na iVolatabu me baleti ira na via mate?\nTikinivolatabu ena veivuke mo vorata na nomu via vakamatei iko ga\nVakacava ke dua nomu itokani e kaya, “Au sa via mate”?\nVakacava keu via vakamatei au ena dua na gauna sa oti?\n● Talaucaka na lomamu.\nKa e kaya na iVolatabu: “Na itokani dina e loloma ena veigauna, e tacida ena gauna ni rarawa.”—Vosa Vakaibalebale 17:17.\nKena ibalebale: Eda vinakata nodra veitokoni eso tale ke da lomabibitaka voli e dua na ka.\nKe o kubuta lo tiko nomu leqa, ena rawa ni vakavuna e levu tale na leqa. Ia ena rawa ni vakalailaina na leqa ke o talaucaka na lomamu, ena vukei iko tale ga me dau donu nomu rai.\nTovolea mada qo: Veitalanoa kei na dua, nomu itokani nuitaki se lewe ni vuvale. * Vola na ka e tu e lomamu.\n● Kere ivakasala.\nKa e kaya na iVolatabu: “E sega ni yaga na vuniwai vei ira na bula vinaka, e yaga ga vei ira na tauvimate.”—Maciu 9:12.\nKena ibalebale: Meda qara na veivuke vakavuniwai e vinakati ena gauna eda tauvimate kina.\nNoda via vakamatei keda e ivakatakilakila ni tauvimate ni vakasama se lomabibi. Me vaka ga nida tauvimate, e sega ni dodonu meda madua. Eda rawa ni vukei ena ituvaki va qori.\nTovolea mada qo: Kere ivakasala vei ira na vuniwai ena kena gauna totolo duadua.\n● Nanuma tiko ni kauaitaki iko na Kalou.\nKa e kaya na iVolatabu: “Vakacava e sega ni volitaki e lima na siparo ena rua na ilavo lailai? Ia na Kalou e sega ni guilecava e dua vei ratou. . . . Dou kua gona ni rere ni dou uasivi ira na siparo.”—Luke 12:6, 7.\nKena ibalebale: O talei vua na Kalou.\nDe dua o na galili, ia na Kalou e raica vinaka tu na veika o sotava tiko. E kauaitaki iko, ke o sega mada ga ni taleitaka na bula. E kaya na Same 51:17: “Na uto e kavoro qai bibivoro, kemuni na Kalou, oni na sega ni cata.” E lomani iko na Kalou, qai vinakata mo bula.\nTovolea mada qo: Vakadinadinataka ena iVolatabu ni lomani iko na Kalou. Kena ivakaraitaki, o na raica ena wase 24 ni ivola ni vuli iVolatabu Toro Voleka Vua na Kalou.\n● Masu vua na Kalou.\nKa e kaya na iVolatabu: “Moni biuta vua [na Kalou] na nomuni lomaocaoca kece, ni kauaitaki kemuni o koya.”—1 Pita 5:7.\nKena ibalebale: E sureti keda na Kalou meda talaucaka, qai tukuna vua na ka dina me baleta na ka eda lomabibitaka tiko.\nEna rawa ni solia vei iko na Kalou na lomavakacegu kei na kaukaua mo vosota na ituvaki qori. (Filipai 4:6, 7, 13) Ena rawa ni vukei keda o koya nida kaci yani nida vinakata dina nona veivuke.—Same 55:22.\nTovolea mada qo: Masu vua na Kalou. Vakayagataka na yacana o Jiova, qai tukuna vua na ka o vakila tiko. (Same 83:18) Kerei koya me vukei iko mo kua ni soro.\n● Vakasamataka vakatitobu na inuinui e vakarautaka tu na iVolatabu me baleta na veigauna se bera mai.\nKa e kaya na iVolatabu: “Na inuinui qo e ikelekele ni noda bula, e dei qai kaukaua, e tuberi keda tale ga meda lakosivita na ilati.”—Iperiu 6:19.\nKena ibalebale: Ena rawa ni veiveisau na ivakarau ni lomada me vaka na waqa soko tu ena gauna ni draki ca, ia e vakarautaka na iVolatabu na inuinui ena rawa ni vukei keda meda dei.\nNa inuinui qori e sega ni ka ni tatadra wale ga, ia e yavutaki ena vosa ni yalayala ni Kalou me vakaotia vakadua na mosi.—Vakatakila 21:4.\nTovolea mada qo: Vulica eso tale na inuinui ena iVolatabu ni o wilika na lesoni 5 ni brochure iTukutuku Vinaka Mai Vua na Kalou!\n● Cakava e dua na ka o taleitaka.\nKa e kaya na iVolatabu: “Na yalomarau e wai vinaka.”—Vosa Vakaibalebale 17:22.\nKena ibalebale: Nida cakava na ka e vakamarautaki keda, qori ena vukea na ivakarau ni noda vakasama kei na lomada.\nTovolea mada qo: Cakava e dua na ka o taleitaka vakalevu. Kena ivakaraitaki, vakarogoca na sere e veiuqeti, wilika e dua na ka e veivakayaloqaqataki, se vakaitavi ena dua na ka ni veivakamarautaki. O na marau tale ga vakalevu ke o vukei ira eso tale, ena ka lalai mada ga o cakava.—Cakacaka 20:35.\n● Qarauna nomu bula.\nKa e kaya na iVolatabu: “Ni yaga . . . na vakaukaua yago.”—1 Timoci 4:8.\nKena ibalebale: E yaga na vakaukaua yago, moce vinaka, kei na kana kakana bulabula.\nTovolea mada qo: Mo taubale, kaya me 15 mada ga na miniti.\n● Nanuma tiko ni dau veiveisau na ivakarau ni lomada kei na so tale na ka ena noda bula.\nKa e kaya na iVolatabu: “Oni sega mada ga ni kila se na vakaevei na nomuni bula nimataka.”—Jemesa 4:14.\nKena ibalebale: E vakaiyalayala ga na leqa e dau vakavuna noda lomabibi.\nSe mani vakacava sara tu mada na ca ni ituvaki nikua, ena rawa ni veisau qori nimataka. Qara na sala mo walia kina. (2 Korinica 4:8) Toso na gauna ena rawa ni veisau na kemu ituvaki. Ia ni o vakamatei iko, o na sega ni veisautaka rawa qori.\nTovolea mada qo: Wilika na kedra italanoa eso ena iVolatabu era yalolailai ena dua na gauna era via vakamatei ira, raica tale ga na veiveisau era cakava, era sega mada ni namaka. Dikeva mada qo e vica na kena ivakaraitaki.\nIo. E volatukutukutaki kina nodra kaya eso, “Au via mate.” E sega ni cudruvi ira na Kalou, ia e tu vakarau me vukei ira. Ena rawa ni cakava tale ga qori vei iko.\n● Kena itukutuku E dua na parofita doudou, ia eso na gauna e dau yalolailai. E kaya na Jemesa 5:17, “E tamata ga vakataki keda o Ilaija.”\n● Na cava e via mate kina? Dua na gauna, a galili o Ilaija, rere qai nanuma ni tawayaga nona bula. E mani kerea: “Kemuni Jiova, moni kauta tani na noqu bula.”—1 Tui 19:4.\n● Cava e vukei koya? E talaucaka na lomana vua na Kalou. E qai vakayaloqaqataki koya vakacava na Kalou? E kauaitaki koya qai vakaraitaka vua nona kaukaua. E vakadeitaka vei Ilaija ni tiko na kena yaga, e vakarautaka tale ga e dua na dauveiqaravi yaga qai dau veikauaitaki.\n▸ Wilika na kena italanoa o Ilaija: 1 Tui 19:2-18.\n● Kena itukutuku E turaga vutuniyau qai yalodina vua na Kalou.\n● Na cava e via mate kina? E veisau vakasauri nona bula me lai ca sara. E kau tani vua na ka kece e taukena. Era mate kece na luvena ena dua na leqa tubukoso qai tauvi koya e dua na mate rerevaki. Oti e beitaki vakailasu ni vakavuna ga nona leqa. E kaya o Jope : “Au sa cata noqu bula, au sega ni via bula tiko.”—Jope 7:16.\n● Cava e vukei koya? E masu vua na Kalou qai talaucaka na lomana vei ira na nona itokani. (Jope 10:1-3) E vakayaloqaqataki koya e dua na nona itokani dauveinanumi o Ilaiu, qai vukei koya me donu nona rai. Kena ikuri, e marau ni muria na veivuke kei na ivakasala ni Kalou.\n▸ Wilika na kena italanoa o Jope: Jope 1:1-3, 13-22; 2:7; 3:1-13; 36:1-7; 38:1-3; 42:1, 2, 10-13.\n● Kena itukutuku E nodra iliuliu na Isireli makawa, e parofita yalodina tale ga.\n● Cava e via mate kina? E levu na itavi e qarava, e vakalewai qai dau oca. E tagi vua na Kalou: “Yalovinaka ni vakamatei au ga.”—Tiko Voli Mai na Lekutu 11:11, 15.\n● Cava e vukei koya? E talaucaka na lomana vua na Kalou. E vukei koya na Kalou qai vakamamadataka nona icolacola.\n▸ Wilika na kena italanoa o Mosese: Tiko Voli Mai na Lekutu 11:4-6, 10-17.\nTikinivolatabu e vakaraitaka ni kauaitaki iko na Kalou:\n“E voleka o Jiova vei ira sa ramusu na lomadra, e vakabulai ira sa dasila na yalodra.”—Same 34:18.\n“Ni bikai au na nuiqawaqawa, oni vakacegui au qai vakayaloqaqataki au.”—Same 94:19.\n(Raica tale ga Same 27:10; 103:12-14; 2 Korinica 1:3, 4.)\nTikinivolatabu e vakaraitaka ni kila tu na Kalou nomu rarawa:\n“Oni sa raica na noqu rarawa.”—Same 31:7.\n“Ena gauna kece era rarawa kina e rarawa o koya. . . . Ena nona loloma kei na nona veinanumi . . . , e keveti ira.”—Aisea 63:9.\nTikinivolatabu e vakaraitaka ni vinakata na Kalou mo toro voleka vua, qai talaucaka na lomamu ena masu:\n“Moni kua ni lomaocaocataka e dua na ka, ia na ka kece me vakaraitaki vua na Kalou ena masu . . . ena qai taqomaka na lomamuni kei na nomuni vakasama na vakacegu ni Kalou e uasivia na vakasama kece.”—Filipai 4:6, 7.\n“Toro voleka vua na Kalou ena qai toro voleka mai vei kemuni o koya.”—Jemesa 4:8.\n(Raica tale ga Same 34:4, 15; 55:22.)\nTikinivolatabu e vakaraitaka ni na vakaukauataki iko na Kalou:\n“Au rawata na ka kece ena vuku i koya e vakaukauataki au.”—Filipai 4:13.\n(Raica tale ga Same 138:3; Aisea 40:29-31.)\nKua ni vakalecalecava, saga mo vukei koya. Uqeti koya me talaucaka na lomana, me tukuna tale ga na ka e vakila tiko. (Vosa Vakaibalebale 20:5) Nira talaucaka na lomadra, ena rawa ni vukei ira mera kua ni tinia koso nodra bula.\nVakarorogo vinaka. “Totolo ni vakarorogo . . . berabera ni vosa.” (Jemesa 1:19) Mo nanuma tiko ni nodra yalolailai kei na yaluma ena rawa ni vakavuna mera ‘vosa vakalialia.’ (Jope 6:2, 3) Koya gona ke cala na ka e kaya, se tauca na vosa mosimosi, mo kua ni cudru se leva.\nVosa vakayalovinaka. E vakasalataki keda na iVolatabu: “Vosa vakayalovinaka vei ira na yalolailai.” (1 Cesalonaika 5:14) Mo kua ni vosa tu vakaveitalia. Kauaitaka na ka e nanuma kei na vuna e va kina ya nona rai. Tukuna vua ni o kauaitaki koya dina.\nUqeti koya me qara na veivuke. E kaya na Vosa Vakaibalebale 13:10: “O ira na qara ivakasala era vuku.” Ke tauvimate bibi, uqeti koya me lai laurai vakavuniwai. De dua e ivakatakilakila ni lomabibi se mate ni vakasama, na yalo ni via vakamatei koya ga. Tukuna vua me qara ivakasala vei ira na kenadau, qai salavata kei koya.\nVakaraitaka na loloma. E kaya na iVolatabu: “Na itokani dina e loloma ena veigauna, e tacida ena gauna ni rarawa.” (Vosa Vakaibalebale 17:17) O na sega ni rawa ni vakaotia nona leqa se tarova nona via vakamatei koya ga. Ia ena rawa ni vukei koya ena siga taucoko ke o vakadeitaka vua ni o lomani koya, o na tokoni koya tale ga. Ena rawa ni nuidei ena veigauna se bera mai.\nDe dua o na madua se ora na lomamu. O na rairai nanuma ni sega ni dua e kila na vu ni nomu via vakamatei iko, se na rarawa ni lomamu.\nE kaya na iVolatabu nida sega ni kila taucoko na ka era vakila eso tale: “Na loma ni tamata e kila na nona rarawa.” (Vosa Vakaibalebale 14:10; 1 Tui 8:38) E vakaiyalayala ga nodra veivakacegui nomu itokani, ia mo nuidei ni tiko e dua ena tokoni iko tu ga.\nE kila na Kalou na lomada. (2 Veigauna 6:30) E kila o Jiova na ka e rairai vakavuna mo vakamatei iko ga. E kila tale ga na ivakarau ni lomamu ena gauna qo, de dua o madua se ora na lomamu.—Same 139:1.\nE mareqeta na Kalou na bula, e tu vakarau tale ga me vosoti ira era via tinia koso nodra bula. (Same 86:5) E kila ni o ira era saga mera vakamatei ira ga, era vinakata me seavu ga nodra rarawa, era sega ni via mate. E rawa ni vukei keda o Jiova, ke “beitaki keda . . . na lomada, ni uasivia na lomada na Kalou, e kila tale ga na ka kece.” (1 Joni 3:19, 20) Io, e vinakata mo kila ni “Tama ni yalololoma, na Kalou e dau vakacegui keda ena ka kece ga.”—2 Korinica 1:3.\n^ Ke o vakasamataka vakalevu mo vakamatei iko qai sega ni dua e vukei iko, rawa ni o qirita na tabana ni veivuke se emergency number.\nRarawa Saumi na Taro Vakaivolatabu Yago & Vakasama Vakacegu & Marau\nQo e va na sala e rawa ni vukei iko mo kua ni vakasamataka mo sa tinia na nomu bula.\nEna Walia na iVolatabu Noqu Lomabibi?\nTolu na sala e vakarautaka na Kalou me walia na lomabibi.\nSaga mo kila na ivakatakilakila ni lomabibi kei na veika e rawa ni vakavuna me lomabibi e dua. Era rawa ni veivuke vakacava na itubutubu kei na so tale?\nE rawa ni marautaki na bula ke sotavi mada ga na ituvaki dredre.\niMeli iMeli Vakacava e Yaga na iVakasala Vakaivolatabu Niu Via Vakamatei au Ga?\nijwbq ulutaga 158


Cakacaka, chapter 15 of the Fijian Bible - with audio narration\nEna nodrau tiko mai Anitioki o Paula kei Panapasa,eso na tamata era lako sobu mai Jutia ka mai vakatavuvulitaka vei ira na veiwekani, ka vaka, "Kevaka mo dou na sega ni cili me vaka na vunau i Mosese, ena sega ni rawa mo dou na vakabulai."\n2 E rau veileti ka veivosaki sara kina vakaukauwa kei ira o Paula kei Panapasa, era sa mani veilesi kina nai soqosoqo lotu me sa digitaki o Paula kei Panapasa kei na vica na turaga, me ratou sa na kauta cake nai vakavuvuli oqo, vei ira na apositolo kei ira na qase ni lotu mai Jerusalemi, se cava na nodra vakatulewa.\n3 Era sa qai mai veitalatala vei iratou o ira nai soqosoqo lotu ena nodratou i lakolako ki Jerusalemi, e ratou lako curumi Finiasi kei Samaria mera sikovi mai kina na lewe ni lotu, e ratou tukuna vei ira ni sa levu na kai Matanitu Tani era sa lotu, nai tukutuku oqo sa ka ni reki sara vei ira.\n4 Ni sa yaco mai nai lakolako ki Jerusalemi, era sa wawa tu mai ena veikidavaki o ira nai soqosoqo lotu, ira nai apositolo kei ira na qase ni lotu; e rau vakaraitaka sara vei ira nai tukutuku ni nodrau cakacaka kei na nodrau sarava na liga ni Kalou.\n5 Ia eso vei ira sa mai lotu era se semati ira tu ga ena bula ni Farisi, era sa tucake, ka tukuna, "O ira oqori e dodonu mera cilivi, me vakaroti vei ira me kakua ni kau tani na Vunau i Mosese me maroroi tikoga."\n6 Na leqa oqo sa dua ga kina nodrau bose vata nai apositolo kei na qase ni lotu me ratou dikeva matua mada.\n7 Ni sa rui levu na kena veivosakitaki tiko, sa tucake o Pita ka tukuna: Kemudou na veiwekani, dou sa kila vinaka ni Kalou e digitaki au mai vei kemudou ena gauna sa oti, me'u vunautaka nai tukutuku vinaka vei ira na Veimatanitu Tani, me rawa talega ni ra vakabauta.\n8 Io na Kalou sa kila na yalo ni tamata, ena kena vakadinadinataki ena nona solia na Yalo Tabu vei ira na kai Matanitu Tani me vaka ga na kena soli vei keda,\n9 Sa sega kina ni tiko e dua na duidui vei ira vata kei keda, na yalodra sa vakasavasavataki ena vuku ni vakabauta.\n10 O koya oqo, na cava mo dou via vakatovolea kina na Kalou, ena nomudou vesuka nai vua ena domodra na tisaipeli, o koya era sa sega ni rawata rawa o ira noda qase kei keda talega?\n11 Dou sega beka ni vakadinata, ni oi keda kece eda vakabulai ena sala vata ga era vakabulai kina, ena noda vakabauta na Turaga o Jisu Karisito.\n12 Ni rau sa vakamacalataka o Paula kei Panapasa na ka veivakurabuitaki kei na veivakatakilakila eso, sa kitaka na Kalou vei ira na kai Matanitu Tani, sa sega tale ni dua vei ira me vosa.\n13 Ni sa oti na nodrau i vakamacala, sa vosa o Jemesa, ka vaka, kemudou na veiwekani dou vakarorogo mada mai vei au:\n14 Sa tukuna oti o Saimoni na nona lako na Kalou vei ira na Veimatanitu Tani, ka la'ki kauta mai kina e dua na kawa tamata me vakalagilagi kina na yacana.\n15 Na ka oqo era sa tukuna tu mai na parofita, me vaka sa volai:\n16 Au na lesu tale mai ni sa oti oqo Au na tara tale na vale ni soroi Tevita, ni sa kasura sobu; Au na vakavoutaka na vanua sa vakacacani, me vakacokotaki tale;\n17 Me ra raica kina na Turaga o ira na tamata kecega, kei ira na kai Matanitu Tani era sa vakatokai ena yacaqu, sa tukuna na Turaga o koya sa cakava tiko na ka kecega oqo.\n18 Sa vakatakila na Kalou na nona cakacaka kecega oqo, ka tekivu mai nai vakatekivu.\n19 O koya oqo au sa lewa kina meda kakua ni i tatao tale tiko vei ira na kai Matanitu Tani, ena nodra sa via veisau mai vua na Kalou.\n20 Ia me da sa vola vei ira mera maroroi ira mai na kakana sa cabori kina matakau, na veibutakoci (dautagane, dauyalewa), na manumanu kunati na domona kei na kena dra.\n21 "Nai tukutuku kei Mosese oqo, sa dau vunautaki makawa tu mai vei ira na Jiu ena vei korokoro, ka dau wiliki mai ena vei vale ni lotu ena vei Siga Tabu."\n22 Nai tukutuku oqo era sa taleitaka nai apositolo kei ira na qase ni lotu, vakatalega kina o ira taucoko na lewe ni lotu, era sa mani vakatura me sa digitaki eso mai vei ira ga, me veitomani vei rau o Paula kei Panapasa ki Anitioki, sa digitaki kina o Jutasa sa vakatokai talega o Parisapa kei Sailasa, e rau vakaitutu ena i soqosoqo lotu.\n23 Era sa vola e dua nai vola, me ratou kauta, ka vaka koto oqo na lewe ni vola: O iratou nai apositolo, na qase ni lotu, kei ira na lewe ni lotu kece, vei ira na veiwekani sa kai Matanitu Tani era sa tiko mai Anitioki, Siria kei Silisia; keimami sa loloma tu yani.\n24 Keimami sa mai rogoca ni so ga eke vei keimami era lako yani ekeri, ka la'ki vakayalolailaitaki kemudou ena vosa era cavuta, era vaka veilecayakitaki kemudou sara ga, ni ra tukuna, e dodonu mo dou cilivi me maroroi tiko kina na dina ni vunau â€“ e sega ni dua nai vakaro vaka oqo keitou vakatara me tukuni â€“\n25 Keimami sa mai dikeva matua ka vakatulewa sa ra kina vakamatua, ka keimami sa duavata kina me rau sa digitaki na turaga e rua oqo, merau na tomani rau na neimami gone lomani o Panapasa kei Paula,\n26 Oi rau oqo, sa ka wale tu vei rau na nodrau bula, ena vuku ni yaca ni noda Turaga o Jisu Karisito.\n27 O koya oqo keimami sa talai Jutasa kei Sailasa, me rau na la'ki cavuta sara ga yani ena gusudrau na ka keimami sa vakadonua vata.\n28 Ena marautaka na Yalo Tabu kei keimami talega, me kakua ni kani voraki vei kemudou na bula ena i vunau:\n29 Na vakatatabu ni kania na kakana cabori kina matakau, na dra ni manumanu kunati kei na laukana ni lewena kei na vakatatabu ni veibutakoci. Kevaka mo dou maroroi kemudou mai na veika oqo, ena uasivi cake nomudou bula ka dou na tamata qaqa.\n30 Ni ratou sa talai yani, e ratou sa vakadodonu sara ki Anitioki; ka kacivi ira vata mai na lewe ni lotu, sa qai soli vei ira nai vola.\n31 Ni sa wiliki oti vei ira nai vola, era sa reki ena vuku ni veivakayaloqaqataki.\n32 O Jutasa kei Sailasa e tiko talega vei rau nai solisoli ni vunautaka na vosa ni Kalou, edau balavu na nodrau wasea vei ira na lewe ni lotu na vosa ni Kalou, ena nodrau veitarai cake ka veivakaukauwataki.\n33 Ni oti e vica na siga nodratou tiko e kea, era sa qai cakava e dua na veitalatala na veiwekani vei iratou, ena nodratou sa lesu tale vei ira na talai ratou mai.\n34 Ia sa gadreva o Sailasa me sa tiko mada ga e kea.\n35 Rau sa tiko talega e Anitioki o Paula kei Panapasa, me rau veitomani vei ira eso, ena kena vunautaki ka vakatavuvulitaki na vosa ni Turaga.\n36 Ni sa oti e vica na siga sa tukuna o Paula vei Panapasa, "me daru sa lesu tale mada ena veikoro. Daru a vunautaka mai kina na vosa ni Turaga, me ra sikovi tale mada na veiwekani se ra sa vaka tu E vei."\n37 Sa nanuma kina o Panapasa me lako vata talega kei rau o Joni sa vakatokai o Marika.\n38 Ia sa sega ni vinakata o Paula na vakatutu nei Panapasa, ni o koya mada ga na gone oqori e biuti kedaru tu vakasakasaka mai Pamifilia ka sega ni vinakata me lako vata kei kedaru kina cakacaka.\n39 A sa tubu kina e dua na veileti kaukauwa sara vei rau, na duidui oqo e rau veitawasei kina. Sa kauti Joni Marika kina o Panapasa ka rau soko ki Saipurusi;\n40 Ia o Paula sa digitaki Sailasa, era sa vosa vakalouvinakataki rau ena loloma ni Kalou na veiwekani, rau sa qai lako.\n41 Ea lako sara ki Siria kei Silisia ena nona vakaukauwataki ira na soqosoqo lotu.