Epereli 2012 | Na iVunau i Karisito\nEda sa mai vakavinavinaka kina ka loloma vakalevu sara vei Sisita Beck, Sisita Allred, kei Sisita Thompson, kei na Matabose ni iSoqosoqo ni Veivukei.Eda raica tiko ena dua na gauna lekaleka oqo na kena sa tubu tiko ga na nodra kauwaitaka na tamata na veika e vakabauta na Lotu i Jisu Karisito ni Yalododonu Edaidai. Oqo e dua na ka eda taleitaka baleta, ni noda itavi bibi duadua me da vakavuvulitaka na kosipeli i Jisu Karisito, na Nona ivunau, e vuravura taucoko (raica na Maciu 28:19–20; V&V 112:28). Ia sa dodonu me da vakadinata ni ra a dau tu ka ra se tu ga ena gauna oqo na veilecayaki me baleta na noda ivunau kei na ivakarau e tauyavutaki kina. Oqori na ulutaga au vinakata meu vosa kina nikua.A vakavulica na iVakabula na Nona vunau ena taucoko ni gauna, ka ra sasaga vakaukauwa na Nona iApositolo me ra taqomaka mai na veivakayavalati ni ivalavala kei na vakasama lasu. Na iVola eso ena Veiyalayalati Vou e tukuni kina e vica na ka a yaco ka vakaraitaka ni a sa yaco tiko na vukitani kaukauwa ka takalevu ena nodra gauna ni veiqaravi na iApositolo. 1Na veisenijiuri ka tarava mai sa tekivu me vakararamataki mai na veirarama lalai dau basika vakavudua ni kosipeli me yacova, ena ika 19 ni senijiuri, qai basika kina e vuravura e dua na mataka vakasakiti ni Veivakalesuimai, ka sa mai tu tale kina e vuravura na kosipeli i Karisito, taucoko ka lagilagi. Na siga lagilagi oqori a tekivu ena dua na “duru ni rarama… sa sivia sara na ramase ni matanisiga” (Josefa Simici—Ai Tukutuku 1:16), Rau a rairai vei Josefa Simici lailai na Kalou na Tamada kei na Luvena Daulomani o Jisu Karisito, ka mai tekivuna e dua na ka ena qai yaco me ualuvu ni ivakatakila ka semati ki na kaukauwa vakalou kei na lewa.Ena ivakatakila oqori eda raica kina na ka ena vakatokai beka me uto ni ivunau ni Lotu i Jisu Karisito sa mai tauyavutaki tale e vuravura. E vakamacalataka sara ga Vakataki Koya o Jisu na vunau oqori ena veimalanivosa oqo ena iVola i Momani: E Dua Tale na iVakadinadina kei Jisu Karisito:“Raica na noqu ivakavuvuli, sa ivakavuvuli i Tamaqu; au sa tukuni Tamaqu ka sa tukuni au ko Tamaqu, ia na Yalo Tabu sa tukuni au kei Tamaqu; raica au sa tukuna vei kemudou, sa vakarota ko Tamaqu vei ira na tamata kecega me ra veivutuni ka vakabauti au.“Ia ko ira yadua sa vakabauti au ka papitaiso, era na vakabulai ka rawata na matanitu ni Kalou.“Ia ko ira sa sega ni vakabauti au ka sega ni papitaiso, era na cuduvi.“… Ia ko ira yadua sa vakabauti au era sa vakabauti Tamaqu tale ga, ka sa tukuni au vei ira ko Tamaqu, ia ena talevi ira ena bukawaqa kei na Yalo Tabu. …“E dina, e dina, au sa kaya vei kemudou oqo na noqu ivakavuvuli, ko koya yadua sa tara na nona vale ena yavu oqo sa tara cake ena dela ni vatu, ia ena sega ni rawata na matamata ni koro ko Etesi” (3 Nifai 11:32–35, 39).Oqo na noda itukutuku, na vatu eda sa tara cake kina, na yavu ni veika kece tale ena Lotu. Me vaka na veika kecega sa lako mai vua na Kalou, e makare na ivunau oqo, e matata, e rawarawa ni da kila vakavinaka—vua sara mada ga na gonelailai. Ena yalo marau, eda sa sureti kece sara me da ciqoma.Ena Lotu i Jisu Karisito ni Yalododonu Edaidai, “eda vakabauta na veika sa vakatakila oti na Kalou, na veika sa vakatakilai mai oqo, keimami vakabauta ni na levu tale na ka ena qai vakatakilai mai me baleta tikoga na Matanitu ni Kalou” (Yavu ni Vakabauta 1:9). E tukuna tiko oqo ni se levu tu na ka eda se bera ni kila, na dina kei na ivunau eda sa ciqoma era sa yaco mai ka ra na yaco tikoga mai ena ivakatakila vakalou. Ena so na matavakabauta era kaya, o ira na vuli vakalotu ni tu vei ira na dodonu vata ga e tu vei ira na iliuliu vakayalo me baleta na veivakavulici, ka na rawa ni yaco me ra veibataki ena veika vakaivunau. Eso era vakararavi ki na veimatabose ka ra segata tu na vakaduavatataki ni vakabauta vakarisito ni Veigauna e Liu kei na nodra ivakavuvuli. Eso tale era vakabibitaka sara vakalevu na nodra ile na dau ni vakasama vakaivolatabu ni oti na nodra gauna na iapositolo se ena vakadewataki ni iVolatabu se na ivakamacala ni kena vakadewataki. Eda vakabibitaka na vuli e vakavinakataka cake na kila-ka, ia ena Lotu nikua, me vaka ena veigauna makawa, na tauyavutaki ni vunau i Karisito se na vakadodonutaki ni duidui vakaivunau e ka ni ivakatakila vakalou vei ira sa vakalougatataki ira na Turaga ena dodonu vakaiapositolo.2Ena 1954, a vakamacalataka kina o Peresitedi J. Reuben Clark Jr., ka ikarua voli ni daunivakasala ena Mataveiliutaki Taumada ena gauna oya, na ivakarau e vakatakilaitaki kina na ivunau ena Lotu kei na nona itavi bibi sara na Peresitedi ni Lotu. Ni tukuna tiko na veika e baleti ira na Mataveiliutaki Taumada kei na Kuoramu ni iApositolo Le Tinikarua, e kaya kina: “E dodonu [me da] [nanuma] tiko ni so vei ira na Vakaitutu Raraba sa lesi vei ira eso na ilesilesi digitaki; e tu vei ira eso na isolisoli digitaki; era tokoni me ra parofita, daurairai, ka dauvakatakila, ka soli kina vei ira e dua na edaumeni vakayalo me baleta na nodra veivakavulici vei ira na tamata. Sa tu vei ira na dodonu, na kaukauwa, kei na veivakadonui me ra vunautaka na nona nanuma kei na lomana na Kalou vei ira na tamata, ia ena vakarorogo ki na kaukauwa kei na veivakadonui taucoko mai vua na Peresitedi ni Lotu. O ira na vo ni Vakaitutu Raraba e sega ni soli vei ira na edaumeni digitaki vakayalo oqo kei na veivakadonui ena nodra veivakavulici; sa tu kina me baleti ira e dua na iyalayala, ka yalani kina na nodra kaukauwa kei na dodonu ena veivakavulici ka sa baleti ira talega na vakaitutu kece tale kei ira na lewe ni Lotu, ni sega ni dua vei ira sa vakaedaumeni vakayalo vaka na parofita, daurairai, ka dauvakatakila. Me kena ikuri, me vaka se qai tukuni oti, na Peresitedi ni Lotu e tiko vua e dua tale na vakaedaumeni vakayalo ena vuku ni ka oqo, ni sai koya na Parofita, Daurairai, ka Dauvakatakila ena Lotu raraba.”3Na sala cava e vakatakila kina na iVakabula na Lomana kei na nona ivunau vei ira na parofita, daurairai, ka dauvakatakila? Ena vakayacora beka mai vei ira na Nona italai se o Koya sara ga. Ena vosa beka mai na Domona sara ga se ena domo ni Yalo Tabu—na veitaratara ni Yalo ki na yalo ka na vakavotui beka ena vosa se ena veika e vakilai ka soli kina na kila-ka e sega ni rawa ni vakavosataki (raica na 1 Nifai 17:45; V&V 9:8). Ena rawa ni vakatakilai Koya vei ira na Nona italai yadua se ni ra tiko ena dua na bose (raica na 3 Nifai 27:1–8).Au na cavuta e rua na kena ivakaraitaki mai na Veiyalayalati Vou. Na imatai e dua na ivakatakila ka a vagolei vua na iliuliu ni Lotu. Ena itekivu ni ivola ni Cakacaka, eda raica ni ra vunautaka tiko na kosipeli o ira na iApositolo i Karisito vei ira walega na Jiu era vakamuria tiko na ivakarau ni veiqaravi nei Jisu (raica na Maciu 15:24), ia oqo, ena nona gauna na Turaga, sa yaco mai na gauna me ia na veisau. Mai Jopa a tadra o Pita ka raica kina e vuqa na veimataqali manumanu yavaiva ka tukuci sobu ki vuravura mai lomalagi ena dua “na itutuvi levu sa buki na tutuna vava” (Cakacaka 10:11) ka vakaroti vua me “vakamatea, ka kania” (Cakacaka 10:13). A lomalomarua o Pita baleta ni so na manumanu era sa “sega ni savasava” ena lawa i Mosese, ka ni se sega vakadua ni voroka o Pita na ivakaro e vakatabui kina na kedra laukana. Ia, sa vosa vei Pita na domo ena nona tadra, “A ka sa vakasavasavataka na Kalou, mo kakua ni vaka e tabu” (Cakacaka 10:15).Sega ni dede sa qai matata na ibalebale ni tadra oqo, eratou basika mai ki na icili nei Pita e vica na tamata era talai mai vua na turaganivalu ni Roma o Konilio ka kerei mai kina me lako yani ka laki vakavulica na nodra turaga. Sa vakasoqoni ira vata e dua na iwiliwili levu ni wekana kei ira na nona itokani o Konilio, ka raica ni ra sa wawa tiko ena yalo nanamaki me ra rogoca na nona itukutuku, a kaya kina o Pita:“Sa vakatakila vei au na Kalou meu kakua ni vakatoka e dua na tamata me tabu se tawasavasava. …“… E dina kau sa qai kila ni sa sega ni digitaki ira vakailoa na tamata na Kalou:“Ia ena veivanua kecega sa vinaka vua ko koya sa rerevaki koya, ka caka dodonu” (Cakacaka 10:28, 34–35; raica talega na na tikina 17–24).“Ni sa tukuna tiko na vosa oqo ko Pita, sa lutu na Yalo Tabu vei ira kece era sa rogoca na vosa.“Ia ko iratou sa [lako vata mai kei Pita] eratou sa kurabui… ni sa sovaraki na Yalo Tabu vei ira talega era sa matanitu tani.“… Sa qai kaya ko Pita,“Sa dua beka na tamata me bureitaka na wai, me kakua ni papitaisotaki ko ira na tamata oqo, era sa rawata na Yalo Tabu me vakataki keda?” (Cakacaka 10:44–47).Mai na veika e sotavi kei na ivakatakila oqo vei Pita, a vakavouya na Turaga na ivalavala ni Lotu ka vakatakila e dua na kila-ka e taucoko vakaivunau vei ira Nona tisaipeli. Sa mani vakarabailevutaki kina na vunautaki ni kosipeli me kovuta kece na kawatamata.E muri ena ivola ni Cakacaka, eda raica kina e dua tale na ivakaraitaki tautauvata, ena gauna oqo e vakaraitaka na ivakarau e vakavotui mai kina ena dua na matabose na ivakatakila me baleta na veika eso. A basika e dua na duidui ni vakasama me baleta na kena okati me ivakaro ni kosipeli ena Lotu i Karisito na cilivi ka a gadrevi ena lawa i Mosese (raica na Cakacaka 15:1, 5). “A ra sa soqoni vata mai ko ira na iApositolo kei ira na qase me ra bosea … na ka oqo” (Cakacaka 15:6). Na noda itukutuku me baleta na matabose oqo e sega dina ni taucoko tu, ia e tukuni ga vei keda ni oti e “levu na veileti” (Cakacaka 15:7), a tucake ko Pita, na iApositolo liu ka tukuna na veika sa vakadeitaka vua na Yalo Tabu. A vakananuma vei ira na lewe ni matabose ena gauna sa tekivu me vunautaki kina na kosipeli vei ira na Matanitu tani tawacili ena vale nei Konilio, era a ciqoma na Yalo Tabu me vakataki ira na Jiu cilivi era sa saumaki mai. Na Kalou, e kaya o koya, “sa sega ni vinakati keda cake vei ira, ia sa vakasavasavataka na yalodra ena vakabauta.“Ia ka cava kemuni sa qai vakatovolea vakaca kina na Kalou mo ni vakataqara na ivua ki na domodra era sa lotu, eda sa sega ni colata rawa koi keda se ko ira na noda qase?“Ia eda sa vakadinata ni da na bula ena loma ni noda Turaga ko Jisu Karisito, me vaka talega kina ko ira oqori” (Cakacaka 15:9–11: raica talega na tikina e 8).Ni oti oya era a vosa tokona o Paula, Panapasa, kei na so tale beka na ivakaro nei Pita, a vakatura o Jemesa me vakau ena ivola na lewa ki na Lotu, ka ra duavata kina na matabose “ka lomavata” (Cakacaka 15:25raica talega na tikina e 12–23). Ena ivola ka tukuni kina na nodra lewa, era kaya kina na iApositolo, “Ni sa vinaka vua na Yalo Tabu, vei keimami talega” (Cakacaka 15:28), se ena so tale na kena vosa, a yaco mai na lewa oqo ena ivakatakila vakalou mai vua na Yalo Tabu.Na ivakarau vata oqo sa vakamuri tiko nikua ena Lotu vakalesui mai i Jisu Karisito. Ena kacivaka beka na Peresitedi ni Lotu se vakadewataka na ivunau e yavutaki ena ivakatakila ka yaco mai vua (raica, me kena ivakaraitaki, V&V 138). E rawa ni vakatakilai talega mai na ivunau ki na matabose cokovata ni Mataveiliutaki Taumada kei na Kuoramu ni iApositolo Le Tinikarua (raica, me kena ivakaraitaki, iVakaro Raraba 2). Na veivosaki ni matabose ena dau oka kina na kena vakarautaki na ivolanikalou, na nodra ivakavuvuli na iliuliu ni Lotu, kei na ivalavala ni veigauna e liu. Ia ena kena itinitini, me vaka ga ena Lotu ni Veiyalayalati Vou, na takete e sega ni nodra duavata ga na lewe ni matabose ia na ivakatakila mai vua na Kalou. E dua na iwalewale e oka ruarua kina na ivakamacala kei na vakabauta ni kena rawati na nanuma kei na lomana na Turaga.4Ena gauna vata oqori e dodonu me nanumi tiko ni sega ni nodra itukutuku kece na iliuliu ni Lotu, e liu se ena gauna oqo, me basika kina e veigauna kece na ivunau. Sa dau kilai tu ena Lotu ni nona itukutuku e dua na iliuliu ena dua na soqoni e vakavuqa ni tukuna kina e dua na nona vakasama, sa vakasamataki vakavinaka, ka sega ni nakiti me sa vakadeitaki se veivauci ki na Lotu raraba. E vakavuvulitaka na Parofita o Josefa Simici ni “dua na parofita ena parofita ga ena gauna e ivalavala tiko vakakina.”5 A cavuta taumada o Peresitedi Clark:“Ena vuku ni tikina oqo e koto kina e dua na italanoa rawarawa a talanoataka vei au o tamaqu niu se gonetagane lailai voli, au sega ni kila se ena dodonu cava, ia e vakamacalataka na vakasama oqo. Na nona italanoa e baleta na kena namaki tiko na yaco mai ni Mataivalu [nei Johnston], a vunautaka o Baraca Brigham vei ira na tamata ena dua na soqoni vakamataka e dua na ivunau warumisa me baleta na mataivalu sa voleka tiko mai, ka tukuna tiko na inaki me ra vorati ka vakasavi lesu. Ena soqoni ena yakavi a tucake o koya ka kaya ni a vosa tiko ena mataka o Brigham Young, ia sa vakarau vosa oqo na Turaga. Oti qai vosa, na kena itautau e veibasai sara ga mai na kena ena mataka. …“… Ena kila na Lotu ena ivakadinadina ni Yalo Tabu ena kedra maliwa na lewenilotu se ra vakauqeti tiko na veitacini iliuliu ‘mai na Yalo Tabu;’ ena nodra vakavoqataka na nodra nanuma, ia ena yaco na gauna me na vakavotui kina na nanuma oqori.” 6E vakadeitaka na Parofita o Josefa Simici ena dua na iyatuvosa momona na nona itavi bibi na iVakabula ena noda ivunau: “Na yavu ni ivakavuvuli ni noda Lotu o ya na nodra ivakadinadina na iApositolo kei na Parofita, me baleti Jisu Karisito, ni a mate, bulu, ka tucake tale ena ikatolu ni siga, ka lako cake ki lomalagi; kei na veika kece tale eso e salavata kei na noda Lotu era sa tokona talega.”7 Na ivakadinadina nei Josefa Simici me baleti Jisu o ya ni bula tiko o Koya, “ni a raici koya, ena liga imatau ni Kalou; ka sa rogoca talega [ko koya] na domo sa tukuna ni sai Koya na Le Duabau ga nei Tamana” (V&V 76:23; raica talega na tikina e 22). Au sa kerekere vei ira kece era rogoca se wilika na itukutuku oqo me ra vakasaqara na ivakadinadina vata oqori ni ivakarau ni bula vakalou ena masumasu kei na vulici ni ivolanikalou, na Veisorovaki, kei na Tucake Tale nei Jisu Karisito. Ciqoma na Nona ivunau ena veivutuni, papitaiso, ciqoma na isolisoli ni Yalo Tabu, ka qai muria tiko ena nomu bula taucoko na lawa kei na veiyalayalati ni kosipeli i Jisu Karisito.Ni sa roro mai na gauna me marautaki kina na Siganimate, au vakaraitaka na noqu ivakadinadina ni o Jisu mai Nasareci a luve ni Kalou, ka se luve ni Kalou tikoga, na Mesaia ni parofisai taumada. Sai koya na Karisito, ka a vakararawataki mai Kecisemani, mate ena kauveilatai, bulu, ka tucake dina tale ena ikatolu ni siga. Sai Koya na Turaga sa tucake tale ka sa vakaturi cake tale mai na mate, ena vukuna eda na vakaturi cake kece kina mai na mate, ia, mai vua o ira kece era vinakata era na vueti ka vakacerecerei ena Nona matanitu vakalomalagi. Oqo na noda ivunau, sa vakadeitaka na ivakadinadina kece e liu kei Jisu Karisito kei na kena e qai tukuni wale oqo me baleta na noda gauna. Ena yaca i Jisu Karisito, emeni.\nRaica na Neal A Maxwell, “From the Beginning,” Ensign, Nove. 1993, 18–19:\t“A kacivaka o Jemesa ‘na veiba kei na veivala vei kemudou’ na Lotu (Jemesa 4:1). E osivaka o Paula na ‘dauveisei’ ena Lotu kei na ivakarau era na sega ni lomani ira na qele ni sipi na ‘wolifa ca’ (1 Kori. 11:18; Cakacaka 20:29–31). E kila ni sa voleka mai e dua na vukitani ka volavola kina vei ira mai Cesalonaika ni na sega ni yaco na ikarua ni nona lako mai o Jisu ‘ni na yaco mada e liu na vuki tani’; ka vakuria ena nona ivakasala ni na ‘cakacaka vakavuni edaidai na ca’ (2 Cesa. 2:3, 7).\t“Ni sa voleka ni oti, qai tukuna o Paula na levu ni lutu tani: ‘Ni sa biuti au ko ira kecega na kai Esia’ (2 Timo. 1:15). …\t“Sa kauta mai na rere vei ira na iapositolo na veidauci kei na qaravi kalou matakau (raica na 1 Kori 5:9; ; Efe. 5:3; Juta 1:7). Erau a lelevaka o Joni kei Paula na nodra duri cake na iApositolo vakailasu (raica na 2 Kori. 11:13; iVakata. 2:2). Sa toka ena dua na vanua ca na Lotu. Eso era sega walega ni lutu tani ia era vorata sara ga e matanalevu. Ena dua na gauna a tu duadua o Paula ka osivaka ni ra sa ‘biuti koya ko ira kecega’ (2 Timo. 4:16). E tukuni ira talega era ‘vakacalai ira kece na lewe ni vale’ (Taito 1:11).\t“Era sa vakaduiduile eso na iliuliu e veivanua, me vaka e dua sa lomana na ka e bibi cake vua, sa sega kina ni via ciqomi ira na veiliutaki (raica na 3 Joni 1:9–10).\t“Sa rauta me raica o Peresitedi Brigham Young: ‘E tukuni ni a kau tani mai na Lotu na Matabete, ia e sega ni vakakina, na Lotu ga e lako tani mai na Matabete’ (ena Journal of Discourses, 12:69).”\tNi toso na gauna, me vaka e vakaraitaka o Elder Maxwell, e tukuna na ivalavala vakavuli mai Kirisi, a lewa qai teivaka tale, na vakararavi ena ivakatakila, e dua na ka a vakatotolotaki mai vei ira na vakabauta Vakarisito vinaka e nodra inaki me ra kauta mai na nodra vakabauta ki na itovo sa matau. …\t“…Me da dau qarauna talega na noda vakalasa na kila vakatakilai mai ki na yalomatua” (Ensign, Nove. 1993, 19–20).\nEra vunautaka na vosa ni Kalou na iApositolo kei na Parofita me vakataki Josefa Simici, ia me kena ikuri, ni da vakabauta ni o ira na tagane kei na yalewa vakararaba e rawa ni ra vuli ka dusimaki ena veivakauqeti vakalou me isau ni nodra masu kei na vulici ni ivolanikalou. Me vaka ga ena nodra gauna na iApositolo makawa, sa dau soli vei ira na lewe ni Lotu i Jisu Karisito na isolisoli ni Yalo Tabu, ka dau vakarautaka na veitaratara e sega ni cavuka kei na Tamada Vakalomalagi, se, ena dua tale na vosa, na ivakatakila yadua (raica na Cakacaka 2:37–38). Ena sala oqo, sa yaco kina na Lotu me dua na isoqosoqo ni tamata yalodina ka matua vakayalo ka sega ni mataboko na nodra vakabauta ia ena raica na ka—vakavulici ka vakadeitaki mai na Yalo Tabu. E sega ni tukuni eke ni sega ni tamata kece era dau vosa ena vuku ni Lotu se rawa ni vakamacalataka na kena ivunau ia e rawa vei ira yadua me ra ciqoma na veituberi vakalou ena kena sotavi na bolebole kei na madigi ni nona bula.\nJ. Reuben Clark Jr., “When Are Church Leaders’ Words Entitled to Claim of Scripture?” Church News, Julai 31, 1954, 9–10; raica talega na Vunau kei na Veiyalayalati 28:1–2, 6–7, 11–13..\nNa vakavakarau kei na veika e gadrevi vei ira na vakaitavi sai koya na yalododonu, … yalosavasava, kei na yalomalumalumu, yalomalua kei na vosota vakadede, … vakabauta, kei na ivalavala vinaka, kei na vuku, ivalavala malua, vosota, ivalavala vakalotu, veilomani vakaveitacini kei na yalololoma;\t“Ia sa yalataki tu kevaka era sa muria tiko na veika kece oqo ena tubu cake tikoga na nodra kila na Turaga” (Vunau kei na Veiyalayalati 107:30–31).\nJoseph Smith, ena History of the Church, 5:265.\nJ. Reuben Clark Jr., “Church Leaders’ Words,”10. Me baleta na italanoa a tukuna vua o tamana me baleti Brigham Young, e tomana tale kina o Peresitedi Clark:\t“Au sega mada ni kila kevaka a yaco dina na ka oqo, ia au kaya ni vakaraitaka e dua na ivakavuvuli—ni o koya sara mada ga na Peresitedi ni Lotu, e rawa ni sega ni dau ‘yavalati mai na Yalo Tabu,’ni vosa vei ira na tamata. Sa yaco oqo ena vuku ni veika vakaivunau (vakauasivi ena veika e dau veivosakitaki vakalevu) ni ra a vakila eso na Peresitedi ni Lotu kei ira na tamata ni ena nona kacivaka na ivunau, a sega ni vakauqeti mai na Yalo Tabu o koya na daukacikacivaki.’\t“Ena kila vakacava na Lotu ni nodra vakasaqaqara vagumatua na veitacini ki na ivakavuvuli kei na ivunau vakacerecerei oqo sa ganita na ilalavaki ni ivakaro ni ra sa yavalati mai na Yalo Tabu o ira era kacikacivaki tiko’? Ena kila na Lotu ena ivakadinadina ni Yalo Tabu vei ira na ivavakoso ni lewenilotu, se ra sa yavalati na iliuliu mai na Yalo Tabu ni ra tukuna tiko na nodra nanuma’; ia ena kena gauna ena qai vakatakilai mai na kila oqori” (J. Reuben Clark Jr., “Church Leaders’Words,”10).\nNodra iVakavuvuli na Peresitedi ni Lotu: Josefa Simici (2007), 54.


The Fiji Times » Semanasuivuca e Nasiriti\nSemanasuivuca e Nasiriti\nE LEVU na i solisoli e dau tu vei ira na tukada ena gauna e liu e vaka me sa yali tiko yani vakamalua ena nodra nanuma eso ni sa sega ni yaga ena gauna qo ka ni sa tiko na valenibula kei na mataqali veiqaravi vou esa tiko ena nodra vanua ka ra vulici vakaivola.\nIa, e dua na i solisoli levu e tiko vei iratou mai Nasiriti ena loma ni tikina o Nabobuco ena loma ni yasana o Naitasiri na kena dau semati na sui.\nE vakaraitaka ko Poasa Naleba ni o koya saraga na dau sema sui mai na koro o Nasiriti ka se cakava tikoga na veiqaravi qo me yacova mai nikua.\n“Au dau vakayagataka e dua na mataqali draunikau me?u dau ubia kina na sui e kamusu ka vakavadretitaka,” e kaya o Naleba.\nE tukuna o Naleba ni draunikau qo e dau kauta mai ka mai musumusuka vakamatailalai ni bera ni qai vakayagataka e na sui sa kamusu tu.\n“Na yaca e vakatokai tiko vei au ko Semanasuivuca oya ena noqu i solisoli ni dau sema sui,” e kaya o Naleba.\nE tomana o Naleba ni levu sara na cauravou dauqito e kamusu na nodra sui ena gauna ni qito esa semata oti na nodra mavoa ka ra sa tu vinaka tale tu ena gauna qo.\n“Au a semata talega na yava ni ose ena gauna e kamusu kina ka sa qai vinaka tale na ose ka cakacaka tale,” e kaya o Naleba.\nE tukuna o Naleba ni mataqali veiqaravi vakaoqo ena loma ni vanua ka ni yawa sara mai ki Suva ka sa rawarawa ni i solisoli qo e solia na Kalou vei keda me da vakayagataka ka biuta vata koto na kena veidrauni kau kei na kau vakaviti me da bula vinaka kina kevaka walega me da na vakamuria vakavinaka na veika e vinakata na Kalou vei keda.\nA vakadinadinataka na Nai Lalakai ena nona a vakaraitaka ko Salimoni Kaniwi e dua na turaga ka a bula talega mai na kamusu ni yavana ni a semata ga ko Semanasuivuca ena koro o Nasiriti.


Noda iVola ena noda Website\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Altai Alur American Sign Language Amharic Amis Arabic Argentinean Sign Language Armenian Armenian (West) Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Bassa (Cameroon) Belize Kriol Bengali Bicol Boulou Brazilian Sign Language Bulgarian Cakchiquel (Western) Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chol Chuvash Cibemba Cinyanja Colombian Sign Language Croatian Czech Damara Dangme Danish Digor Douala Dutch Edo Efik English Esan Estonian Ewe Finnish Fon French Ga Garifuna Georgian German Greek Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Jula Kabiye Kabuverdianu Kamba Kannada Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Korean Korean Sign Language Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Latvian Lingala Lithuanian Low German Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Mam Mambwe-Lungu Marathi Marshallese Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mexican Sign Language Mingrelian Mixe (North Central) Mixtec (Guerrero) Mongolian Moore Motu Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngabere Nigerian Pidgin Norwegian Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Pidgin (Cameroon) Polish Ponapean Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi Quechua (Ancash) Quechua (Bolivia) Romanian Russian Russian Sign Language Samoan Sango Sepedi Sepulana Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin South African Sign Language Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshiluba Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainian Urhobo Uzbek Uzbek (Roman) Venda Vietnamese Waray-Waray Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zulu vakaViti\nNa cava e cala kina meda biuta na ka e vakarautaka na isoqosoqo ena noda website yadua se so tale na vanua ni veitaratara ena Internet?\n▪ Nida solia wale na ivola kei na vidio vakaivolatabu, era nanuma kina eso ni donu mera lavetaka se kopitaka qori ena so tale na site se sala ni veikilai ena Internet. Ke da cakava qori, sa na beci kina na Ka Vakalawa * me baleta na vakayagataki ni noda website, rawa tale ga ni vakavu leqa vakalevu. Me baleta na vakayagataki ni noda website, qo na ka e vakamacalataki ena ka vakalawa, ni sega ni dodonu vua e dua me “biuta eso na ka mai na website qo ina dua tale na vanua ena Internet (se mani website cava, wasei ni itukutuku se so tale na ka, se sala ni veitaratara eso ena Internet).” Na cava e bibi kina na vakatatabu qori?\nSega ni dodonu me dua e lavetaka vakailoa na ka mai na noda website qai biuta ena dua tale na vanua ena Internet\nNa ka kece e biu ena noda website e tabu ni vakayagataki vakailoa. Era dau via vakayagataka na vukitani kei ira na dauveitusaqati na ivola kei na vidio vakaivolatabu mera rawai keda kina kei na so tale ena nodra website. Na inaki ni site qori mera vakatitiqataka kina na dauwiliwili na veika era wilika. (Same 26:4; Vkai. 22:5) Eso tale era vakayagataka na veika e tabaki ena noda website se ivakatakilakila ni jw.org ena nodra itukutuku ni veivoli, ena iyaya me volitaki, kei na porokaramu ena iyaya vovou. Nida doka na veika e vauci ena kena tabu ni vakayagataki vakailoa kei na ivakatakilakila, ena taqomaki kina vakalawa na kena vakayagataki vakatawadodonu. (Vkai. 27:12) Ia ke da vakalaiva mera vakayagataka eso se ira na tacida na veika e vakarautaka na isoqosoqo ra qai biuta ena so tale na site, se vakayagataka na ivakatakilakila ni jw.org mera volitaka kina nodra ivoli, ena rairai sega ni tokoni keda na mataveilewai nida saga meda tarovi ira na dauveitusaqati kei ira na daunibisinisi.\nE vakarerevaki meda lavetaka noda ivola mai na so tale na vanua. O Jiova e lesia duadua na “dauveiqaravi yalodina e vuku” me vakarautaka na kakana vakayalo. (Maciu 24:45) E tiko ga na website vakadonui e vakayagataka na “dauveiqaravi” me wasei kina na kakana vakayalo me vaka na www.jw.org, tv.jw.org, kei na wol.jw.org. E tolu tale ga na porokaramu vakadonui, na JW Language®, JW Library®, kei na JW Library Sign Language®. Eda nuidei ni porokaramu qori e galala mai na itukutuku ni veivoli se vakadukadukalitaki ena vuravura i Setani. Ke da lavetaka na kakana vakayalo mai na dua tale na vanua, e dredre meda vakadeitaka ni veisau eso na ka se vakadukadukalitaki.—Same 18:26; 19:8.\nNi biu tale ga na ivola se vidio ena so tale na website era vakamacala kina eso, e rawarawa sara nira vakaraitaka kina na vukitani kei ira na dauveivakadiloi nodra sega ni nuitaka na isoqosoqo i Jiova. Era rawai eso na tacida mera vakaitavi ni veivosakitaki eso na ulutaga ena Internet, qori e beci ga kina vakalevu na yaca i Jiova. Me nanumi ni qori e sega ni vanua mera ‘vakavulici kina ena yalomalua o ira na talaidredre.’ (2 Tim. 2:23-25; 1 Tim. 6:3-5) E laurai tale ga ni buli eso na itukutuku se website qai vakayagataki kina na yaca ni isoqosoqo, iLawalawa Dauvakatulewa, kei ratou na lewena. Me nanumi, ni sega ni dua na lewe ni iLawalawa Dauvakatulewa e tiko nona Web page se dau sema ena sala ni veitaratara ena Internet.\nNida dusimaki ira na lewenivanua mera rai ga ena jw.org, e vakatetei kina na “itukutuku vinaka.” (Maciu 24:14) Na iyaya vovou eda vakayagataka ena cakacaka vakaitalatala e se vakavinakataki tiko. Eda vinakata me yaga vei ira kece na vakayagataka. Koya gona, me vaka e vakamacalataki ena Ka Vakalawa, o rawa ni vakauta vua e dua na ilavelave se vakauta vua na link me raica kina na ivola se so tale na ka ena jw.org. Nida dusimaki ira na tataleitaki ena noda website vakadonui, eda sa vagolei ira tiko vua e lesi me vakarautaka na kakana vakayalo, “na dauveiqaravi yalodina e vuku.”\n^ para. 1 Mo rawa ni raica na ulutaga Ka Vakalawa, rai sara ena botona ni o sa dolava na jw.org, na vakatatabu qori e okati kece kina na veika e tiko ena website.


Na Dasi ena daka-ni-1x - yalava tani mai na 1xpi\nVosavuni ni Vakaraitaki\nNa Dasi ena daka-ni-1x\nE marautaka na kaiwaqa 1xperi na kena taleitaki kei ira na dauqito mai na veivanua duidui eso. Oqo e dua na vale ni qito nuitaki ka nuitaki ka dau solia vei ira na nona kasitama sega walega ni qito, 2010, 2012. 1Na ilavo mai na rara ni qito x ka sa dua na yavu levu ena initaneti me rawa ilavo kina.\nSa rawa vei koya e vakayagataka me kunea na itukutuku taucoko e gadrevi ena cakacaka ni kabani ni veivakasarasarataki ena mataveilawa vakadonui ni vale vakaoqo. Na tabana levu duadua ni vanua e vakayacori kina na qito. Eke, ena rawa ni digitaka o dauqita na mataqali qito e vinakata o koya, kila na macala ni veisotari sa oti, sarava na kena ena gauna oqo, nodra na rawa ni dau tukunikataki na timi, nodra rawa ni qaqa.\nSa solia na Dausarasara 1xpi na iyaya oqo me rawa iyau kina :\nkena e dau gadrevi ena ivakarau tudei;\ndau kena tomani tikoga na veiqaravi;\nan anouou i ni'a i le kompiuta;\niVakaraitaki ni qito;\nisoqosoqo toqai kei na bonisi.\nVolayaca ena 1x matabete : na ituvatuva taumada\nMe qito ka qaqa, mera na rejisita yadua o ira era vakayagataka ena mata 1xpi. Ni sa oti oya sa na rawa ni o cakava kina e so na kena iti, vakasuka na ilavo. E tiko e vica na sala me da rejisita kina. Me da raica vakamatailalai cake sara.\nEna dua na kiliki Ena imeli Ena talevoni Ena gacagaca ni veitaratara kei na vakau itukutuku\nNa kena e rawarawa duadua. Sa rauta vei koya e vakayagataka tiko me digitaka na matanitu, na ilavo ni vanua ni itukutuku, na iwalewale ni vakacuru ilavo kei na vakacuru ilavo tale. Me na vakacuruma na misini na yaca, e dua na naba ni talevoni, e dua na itikotiko ni i-meli, vanua ni itikotiko. Na ivakarau oqo ena veiganiti vei ira na dauqito ka ra vakayagataka na ivolakerekere ena talevoni veikauyaki 1x-. Ena cakacaka tiko na akaude ni oti e dua na ivakatakilakila lekaleka me veivakadeitaki ena talevoni. Mo rejisita ena vakayagataki ni iwalewale oqo, o ira na dauqito e dodonu me tiko na nodra akaude ena gacagaca ni veitaratara.\nBonsa 1x mai na ikuri – kakua ni calata na nomu madigi\nSa rawata na dauqito na yalololoma ni dauqito me vakavinavinakataki na kena veisau, kena ivakatagi veitaqomaki, na kena bonisi kaukauwa e dau vakauqeti ira na dauqito. Kena levu taucoko, e tolu na mataqali bonisi :\notataka na kena kakana Bonsa ni Vakacuru iLavo 2012\nNa ilavo e ciqomi mai na kabani ni veivakamasutaki ena rawa walega ni vakayagataki ena qito. Ena rawa ni rawati na bonisi ena kena vakacurumi na ilavo ki na akaude. Ena rawa ni vakayagataki na bonsa me qito vakasaua, vakade, vakamisini vakanini.\nOqo na lisi taucoko ni bonisi 1x :\nkato ni veikidavaki;\nimatai ni vakacuruilavo;\nilavo cokovata ena siga;\nna yalodina e veiganiti kei na kena bibi ena koula;\nVakataotaki Ira na GATA .\nVosa ivakatakilakila ni Vakaraitaki 1x ki na\nNa kedra maliwa na dauvakatulecataki me rawa kina vei ira na dauvakatagi me ra rawata e dua na veivakasaurarataki mai na misini ni veivakaukauyaki. Ena lavetaki ni vosa ivakatakilakila ka tabaka ena bulukau ni "rejisita", rawa ni o rawata 130 ena akaude. Me vakaitavi ena Tosoi Cake, e dodonu vei koya e vakayagataka me lako ki na tabana ni vakaraitaki ka vakadeitaka na nona vakaitavi. Ni bera ni vakasukai na ilavo, e dodonu me vica toka na me vica na me vica na medra ca(bets) o koya e na sarava.\nMo raica na isema, na gauna oqo era sa vakayagataka tiko na nodra talevoni vuku. Me sotavi na nodra gagadre na kena kasitama, Sa vakarautaka rawa o the Gos 1xccina e dua na parokaramu ni veitosoyaki me baleti ira na ivakarau ni veiqaravi ni Android kei na IOS.\nSa rawa mo lavetaka na parokaramu mai na mataveilawa vakadonui ni vale. ni oti oya, ko na gadreva mo vakacuruma na ivolakerekere. Kevaka sa tauyavutaki na akaude ena imatai ni gauna, me na rejisita na player.\nNa parokaramu e sega ni se galala vakalevu na, e dau rawarawa na kena vakayagataki. Ena dua ga na gauna, rawa ni kila o koya e vakayagataka, sarava na kena isa, me vakaraitaki vei keda na itutu vou cake.\nMe'u rawaka mada ga ena 1xka taucoko ?\nO ira na kasitama 1x- e rawa ni ra dau raica na veimataqali ivakarau ni qito e veisiga :\ntukuna na tukuna;\ntakai, So Tale.\nE vica vata na mataqali vica walega na kena iti :\nduatani sara – ena dua mada ga na macala ni soqo.\ncokovata – ena duidui na vuana kei na veika e yaco ka sega ni vakatau tiko ki na dua tale.\nSa dua na ka na nona dau vakadauro o La Charine ka dau vakayacori kina e vica na soqo ni qito ka tu vakataki koya na kena macala.\nivakarau – oka kina e vica vata na vica na bets.\nE dau ciqomi o Bets ni bera ni tekivu na veisotari. E dau vakayacori na veisau ena veisoqoni bula. Ke a sa vakadeitaka o koya e vakaraitaki ni sa tekivu na ka oqo, e tukuni ni sa bokoci na dina.\niWalewale ni sausaumi ena 1x-ulutaga\nE vakarautaka na kaisautani e vica na sala me vakacurumi kina / vakasuka na ilavo ni ilavo. Me da raica vakamatailalai cake sara.\niS vakayagataki ni Akaude vakasuka\nKadi ni dinau ni Visa kei na Mastercard Kadi ni dinau ni Visa kei na Mastercard\nSausaumi ena initaneti na Edi, 2012 Sausaumi ena initaneti na Edi, 2012\nKiritani erill-e, Mataveilawa 2012, OWiwi, iVakatakilai ni Pausi. Kiritani erill-e, Mataveilawa 2012, OWiwi, iVakatakilai ni Pausi.\nVakasama me baleta na 1xpi\nNi bera ni ko rejisita ena mataveilawa ni dua ga na dau mokota, me wilika na dauvakatataro na vakasama a cakava me baleta na kabani. Era dau solia na dauvolivoli ena ivolakacipi na railesuvi ni cakacaka ka vakatakilai kina na vinaka kei na ca ni duavata kei na vale. Ni sa raicilesu oti na itukutuku sa vakarautaki tu, ena lewa sara ga o dauqiva na kena rejisita se sega ena mataveilawa.\niVakaleka ni 1x-vakaraitaki\n1X vakaturi sa ikoya e dua na gacagaca torocake ka na vakasamataki kina na veika e gadrevi vei ira na kena kasitama. Na kena gadrevi me rawarawa na kila, Sa tauyavutaka na BookMaker e dua na mataveilawa e rawarawa kei na kena vakayagataki ena talevoni veikauyaki. Na gacagaca vinaka baleti ira na kasitama sa dua na digidigi levu ni bonisi. E rawa vei ira era vakayagataka me ra vakasuka mai na ilavo rawati ena dua ga na kena ivakarau e veiso donu..\nTÉLÉPHONE: Numéroit 8 (800) 777-75-55© grandesynthe-sports.com 2021\nloqini 1x matabete


Maciu 28 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\nVola o Maciu 28:1-20\n28 Ni kida na mataka ena imatai ni siga* ni macawa, qo ni oti na Siga ni Vakacecegu, erau gole o Meri Makitala kei Meri adua me rau lai raica na ibulubulu.+ 2 Raica! E yaco e dua na uneune levu, ni a lako sobu mai lomalagi na agilosi i Jiova,* e mai vaqiqica tani na vatu qai dabe toka e delana.+ 3 Na kena irairai e vaka na tibi ni liva, qai vaka na vulavula ni uca cevata na nona isulu.+ 4 Eratou sokonu na yadra ena levu ni nodratou rerevaki koya, era vaka sara ga na mate. 5 Ia e kaya na agilosi vei rau na yalewa: “Drau kua ni rere, au kila ni drau vaqarai Jisu, o koya a vakamatei ena kau.+ 6 E yali eke o koya, sa vakaturi me vaka ga a tukuna.+ Mai, drau mai raica na vanua a davo toka kina. 7 Drau kusa, drau lai tukuna vei ratou na nona tisaipeli ni sa vakaturi mai na mate, raica! sa liu tale ga i Kalili,+ dou na raici koya e kea. Qo na ka au mai tukuna vei kemudrau.”+ 8 Rau sa biubiu sara ga mai na ibulubulu ena levu ni nodrau rere kei na marau. Rau cici me rau lai tukutuku vei ratou na nona tisaipeli.+ 9 Raica! E tavaki rau mai o Jisu qai kaya: “Drau bula vinaka!” Rau toso yani vakavoleka rau tara na yavana, rau qai cuva me rau vakarokoroko vua. 10 E qai kaya vei rau o Jisu: “Drau kua ni rere! Drau lai tukutuku vei ratou na taciqu, me ratou lako yani i Kalili, eratou na raici au kina.” 11 Ni rau lako tiko, eratou lako tale ga ina koro e vica na yadra+ me ratou lai tukuna vei ira na iliuliu ni bete na ka kece e yaco. 12 Nira soqoni oti kei ira na qase ra bose vata, era qai solia vei ratou na sotia e dua na uma ilavo siliva 13 qai tukuni vei ratou: “Dou kaya, ‘Keitou a moce tu ena bogi, ratou lako mai na nona tisaipeli qai butakoca na yagona.’+ 14 Ke rogoca na kovana, dou kua ni leqa, keitou na qai vakamacalataka vua.” 15 Eratou mani taura na tikinisiliva, ratou cakava tale ga na ka kece e vakaroti vei ratou. E tete na itukutuku qo vei ira na Jiu me yacova mai nikua. 16 Ia eratou lako ga i Kalili+ na 11 na tisaipeli me ratou sota kei Jisu ena ulunivanua a lokuca me ratou sota kina.+ 17 Ni ratou raici koya eratou cuva me ratou vakarokoroko vua, ia era vakatitiqa eso. 18 E toso yani vei ira o Jisu qai kaya: “Sa soli vei au na lewa kece mai lomalagi kei vuravura.+ 19 O koya gona, ni lako moni vakavulici ira na lewe ni veivanua+ kece ga mera tisaipeli, ni papitaisotaki ira+ ena yaca i Tamada kei na Luvena kei na yalo tabu, 20 vakavulici ira mera muria na ka kece au vakarota vei kemuni.+ Raica, au tiko vata kei kemuni ena veisiga kece me yacova na ivakataotioti ni veika vakavuravura.”*+\n^ Eda dau vakatoka na siga qo me Sigatabu. Ia e imatai ni siga ni macawa vei ira na Jiu.


1 Samuela 20 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\niMatai ni Samuela 20:1-42\nYalodina vei Tevita o Jonacani (1-42)\n20 E dro mai Naioci e Rama o Tevita. Ia e lako vei Jonacani, e kaya: “Na cava au cakava?+ Na cava na noqu cala, na cala cava au cakava vei tamamu me via vakamatei au kina?” 2 E kaya sara vua o Jonacani: “Ena sega sara ni yaco qori!+ O na sega ni mate. Raica! Ena sega ni cakava o tamaqu e dua na ka levu se lailai me qai sega ni tukuna vei au. Na cava me vunia kina vei au o tamaqu na ka qo? Ena sega ni yaco qo.” 3 Ia e bubului tale o Tevita, e kaya: “E kila vinaka tiko o tamamu niu vakadonui e matamu,+ ena kaya, ‘Me kua ni kila qo o Jonacani de dua ena rarawa kina.’ Ia me vaka ni bula dina tiko o Jiova, ni o se bula tale tiko ga, sa vo ga e dua na ikalawa meu mate!”+ 4 E qai kaya vei Tevita o Jonacani: “Na ka ga o tukuna au na cakava vei iko.” 5 E kaya vei Jonacani o Tevita: “Nimataka na vula vou,+ e dodonu sara ga meu dabe meu kana vata kei na tui. Ia mo tukuna mada meu lako, au na vuni ena lomanivanua me yacova na yakavi ena ikatolu ni siga. 6 Ke bau tarogi au o tamamu, mo tukuna: ‘E cikevi au o Tevita meu vakadonuya me lako vakatotolo i Peceliema+ na nona koro, me tomani ira na nona lewe ni vuvale ena cabori ni isoro e cabo e veiyabaki.’+ 7 Ke kaya va qo: ‘Sa vinaka!’ e kena ibalebale ni sa kalougata na nomu dauveiqaravi. Ia ke cudru, o na kila ni via vakayacora vei au na ka ca. 8 Mo vakaraitaka vua na nomu dauveiqaravi ni dei nomu lomani koya,+ ni o vakavuna mo veiyalayalati kei na nomu dauveiqaravi ena mata i Jiova.+ Ia keu cala,+ mo vakamatei au ga. Na cava mo kauti au kina vei tamamu?” 9 E kaya sara o Jonacani: “Au na sega sara ni tukuna qori me baleti iko! Keu kila ni saga tiko o tamaqu me vakayacora na ka ca vei iko, au na vunitaka vei iko?”+ 10 E qai kaya vei Jonacani o Tevita: “O cei ena tukuna vei au ni vosa vakacudrucudru vei iko o tamamu?” 11 E tukuna vei Tevita o Jonacani: “Lako mai me daru lako ina lomanivanua.” Erau mani lako ina lomanivanua. 12 E qai kaya vei Tevita o Jonacani: “Me noqu ivakadinadina o Jiova na Kalou ni Isireli niu na tarogi tamaqu ena gauna vata qo nimataka, se na ikatolu ni siga. Ke yalovinaka vei Tevita, au na talatala yani me tukuni vei iko. 13 Ia ke via vakayacora vei iko o tamaqu na ka ca, me vakayacora mada ga qori o Jiova vei Jonacani me kuria tale ga, keu sega ni vakatakila vei iko mo lako ena vakacegu. Me tokoni iko+ mada ga o Jiova me vaka ga na nona tokoni tamaqu.+ 14 Vakacava, o na vakaraitaka vei au na dei ni loloma i Jiova niu se bula tiko kei na gauna au mate+ kina? 15 Me kua ni mudu na nomu lomani ira na lewe ni noqu vuvale,+ ni vakawabokotaka o Jiova na meca kece i Tevita ena dela i vuravura.” 16 E qai veiyalayalati o Jonacani kei na vuvale i Tevita, e kaya, “Ena vinakata qori o Jiova, ena tarogi ira na meca i Tevita.” 17 E kaya o Jonacani vei Tevita me bubuluitaka tale ni lomani koya, ni lomani Tevita me vaka ga na nona lomani koya.+ 18 E qai kaya vua o Jonacani: “Nimataka na vula vou,+ o na tarogi ni lala tiko na nomu idabedabe. 19 O na tarogi dina ena ikatolu ni siga, mo lako sara ena vanua o vuni tiko kina ena siga yani e liu,* mo mai tiko volekata na vatu qo. 20 Au na vanataka yani e tolu na gasau ena dua na yasana, me vaka ga niu via vana e dua na ka. 21 Niu tala yani e dua na dauveiqaravi, au na kaya, ‘Lai qara mai na gasau.’ Keu tukuna vua na dauveiqaravi, ‘Raica! E toka na gasau ena yasamu qo, kauta mai,’ mo qai lesu mai, me vaka ni bula dina tiko o Jiova, kena ibalebale qo ni o sa kalougata, ena sega na ka ca. 22 Ia keu kaya va qo vua na gonetagane, ‘Raica! E siviti iko na gasau,’ mo lako ni talai iko yani o Jiova. 23 Na vosa ni yalayala daru veivosakitaka,+ o iko kei au, me lewai kedaru kina o Jiova me tawamudu.”+ 24 E qai vuni toka o Tevita ena lomanivanua. Ni sa vula vou, e lai dabe na tui ena nona idabedabe me kana.+ 25 E dabe tiko na tui ena nona idabedabe volekata na lalaga. E qaravi koya toka o Jonacani, e dabe o Apineri+ e yasai Saula, ia e lala toka na idabedabe nei Tevita. 26 E sega ni tukuna o Saula e dua na ka ena siga oya, e kaya lo ga: ‘Rairai yaco e dua na ka e sega ni savasava+ kina o koya. Io, e sega sara ga ni savasava o koya.’ 27 Ena siga tarava ni oti na vula vou, na ikarua ni siga, e lala tiko ga na idabedabe nei Tevita. E kaya sara o Saula vei Jonacani na luvena: “Na cava e sega ni lako mai kina na luvei Jese+ me mai kana enanoa se nikua?” 28 E kaya vei Saula o Jonacani: “E cikevi au o Tevita meu vakadonuya me gole i Peceliema.+ 29 E kaya, ‘Yalovinaka mo tukuna meu lako, ni na vakacaboisoro na neitou vuvale ena koro, e kacivi au sara ga na tuakaqu. Keu vakadonui gona e matamu, mo biuti au mada meu lako lo yani meu raici ratou na tuakaqu.’ Oya na vuna e sega ni lako mai kina o koya ena teveli ni tui.” 30 E qai katakatataki Jonacani o Saula, e kaya vua: “O iko na luve ni yalewa talaidredre, o nanuma niu sega ni kila ni o digia mo tokona na luvei Jese, mo madua kina, me madua tale ga kina o tinamu?* 31 Na gauna kece e bula tiko kina e vuravura na luvei Jese, o na sega ni vakataudeitaki o iko kei na nomu veiliutaki.+ Mo tala e dua me lai kauti koya mai vei au, ni dodonu me mate.”*+ 32 Ia e kaya o Jonacani vei Saula na tamana: “Na cava me vakamatei kina o koya?+ Na cava e cakava?” 33 E qai cokataka o Saula na nona moto me cokai koya,+ e kila o Jonacani ni nakita o tamana me vakamatei Tevita.+ 34 E tucake sara mai na teveli o Jonacani ena levu ni cudru, e sega ni kana ena ikarua ni siga ni oti na vula vou ni rarawataka na ka e baleti Tevita+ qai vakamaduataki koya o tamana. 35 Ena mataka e lako sara o Jonacani ina lomanivanua me rau sota kei Tevita, e tomani koya e dua na dauveiqaravi gone.+ 36 E kaya vua na nona dauveiqaravi: “Yalovinaka, cici mo lai qara mai na gasau au vanataka.” E cici yani na dauveiqaravi qai vanataka o Jonacani na gasau me siviti koya. 37 Ni yaco yani na dauveiqaravi ena vanua e tau kina na gasau e vanataka o Jonacani, e kacivaka yani o Jonacani vua na dauveiqaravi: “Vakaevei, e siviti iko na gasau?” 38 E kacivaka yani o Jonacani vua na dauveiqaravi: “Kusa! Lako vakatotolo! Kua ni vakaberabera!” E tomika sara na gasau na dauveiqaravi i Jonacani qai lesu vua na nona turaga. 39 E sega ni kila e dua na ka na dauveiqaravi, o Jonacani ga kei Tevita erau kila na kena ibalebale. 40 Oti oya, e solia o Jonacani na nona iyaragi vua na nona dauveiqaravi qai kaya vua: “Lako, kauta qo ina koro.” 41 Ni biubiu na dauveiqaravi, e duri sara o Tevita mai na vanua volekata na ceva. E tekicuva ina qele qai cuva vakatolu, rau veireguci, rau qai veitagicaki, ia e tagi vakalevu o Tevita. 42 E kaya vei Tevita o Jonacani: “Mo lako ena vakacegu, ni daru sa veiyalayalati+ oti ena yaca i Jiova, daru kaya, ‘Me lewai kedaru mada ga o Jiova kei ira na nomu kawa kei na noqu kawa me tawamudu.’”+ E cavutu sara o Tevita me lako yani, e lesu o Jonacani ina koro.\n^ Ipe., “siga ni cakacaka.”\n^ Ipe., “vakamaduataki ena luvaiwale i tinamu.”\n^ Ipe., “ni luve ni mate o koya.”


Luvata na iTovo Makawa, Kua ni Tokara Tale | Vulici\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Amis Angolan Sign Language Arabic Argentinean Sign Language Armenian Armenian (West) Australian Sign Language Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Bassa (Cameroon) Bengali Bicol Bolivian Sign Language Boulou Brazilian Sign Language British Sign Language Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chilean Sign Language Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chinese Sign Language Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chol Chuvash Cibemba Cinyanja Colombian Sign Language Croatian Cuban Sign Language Czech Czech Sign Language Dangme Danish Digor Douala Dutch Ecuadorian Sign Language Edo Efik English Estonian Ewe Filipino Sign Language Finnish Finnish Sign Language Fon French French Sign Language Ga Garifuna Georgian German German Sign Language Greek Greek Sign Language Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Hungarian Sign Language Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indian Sign Language Indonesian Indonesian Sign Language Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Japanese Sign Language Jula Kabiye Kamba Kannada Kenyan Sign Language Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Korean Korean Sign Language Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Latvian Lingala Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Mam Mambwe-Lungu Marathi Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mexican Sign Language Mingrelian Mixe (North Central) Mongolian Moore Motu Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngabere Nigerian Pidgin Norwegian Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Curaçao) Paraguayan Sign Language Persian Peruvian Sign Language Pidgin (Cameroon) Polish Polish Sign Language Portuguese (Brazil) Portuguese Sign Language Punjabi Quebec Sign Language Quechua (Ancash) Quechua (Bolivia) Romanian Romanian Sign Language Russian Russian Sign Language Samoan Sango Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovak Sign Language Slovenian Solomon Islands Pidgin South African Sign Language Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Taiwanese Sign Language Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshiluba Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainian Urhobo Uzbek Venda Venezuelan Sign Language Vietnamese Waray-Waray Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zimbabwe Sign Language Zulu vakaViti\n“Ni luvata tani na tamata makawa kei na kena ivalavala.”—KOLO. 3:9.\nSERE: 121, 142\nNa cava e duatani kina noda mataveitacini e vuravura raraba?\nNa itovo cava meda biuta laivi da qai yawaka?\nEda na luvata tani vakacava na itovo makawa da qai sega ni tokara tale?\n1, 2. Na cava e tukuni me baleti keda na iVakadinadina i Jiova?\nERA dau qoroya e levu na noda itovo vinaka na tamata i Jiova. Kena ivakaraitaki, e vola na dauvolaivola o Anton Gill me baleti ira na tacida era donuya na veiliutaki nei Itala e Jamani: “O ira na iVakadinadina i Jiova era meca nabadua ni Nazi, na ilawalawa nei Itala. . . . Ena 1939, era sa le 6,000 na vesu tu ena [keba ni veivakararawataki].” Ia era vosota tiko ga, dina nira vakatotogani, e kaya tale ga na dauvolaivola qori, nira vakaraitaka na iVakadinadina nodra “nuidei ra qai sega ni tavaiyaya,” era “yalodina qai dei.”\n2 Ena dua na gauna wale tiko ga qo, era qoroya eso mai Sauca Aferika na noda itovo vinaka na tamata ni Kalou. Dua na gauna, a sega ni rawa nira veimaliwai e Sauca Aferika na tacida e duatani na roka ni kuli ni yagodra. Ia ena Sigatabu ena ika18 ni Tiseba, 2011, dua na ka totoka nodra soqo vata na le 78,000 vakacaca na mataveitacini era duikaikai era gole mai Sauca Aferika kei na veivanua voleka, nira osota yani na valenisarasara levu duadua ena siti o Johannesburg mera marautaka kina na porokaramu vakayalo. E kaya e dua na manidia ni valenisarasara: “Qo e dua na ilawalawa itovo vinaka au se qai raica vakadua. E rakorako kece na nomuni isulu. Oni samaka vinaka tale ga na vanua qo. Ia na kena e duatani sara, ni oni duikaikai.”\n3. Na cava eda duatani kina?\n3 Na ka era tukuna o ira e taudaku, e dusia ni kilai tani noda mataveitacini e vuravura raraba. (1 Pita 5:9) Ia na cava eda duidui kina kei ira na vo ni isoqosoqo? Ena veidusimaki ni Vosa ni Kalou kei na yalona tabu, eda gumatua ni “luvata tani na tamata makawa,” da qai “sulumaka na itovo vou.”—Kolo. 3:9, 10.\n4. Na cava eda na dikeva ena ulutaga qo, na vuna?\n4 E sega ni rawarawa meda luvata na tamata makawa, e ka ni sasaga tale ga meda kua ni tokara tale. Eda na raica ena ulutaga qo na sala meda luvata tani kina na tamata makawa, na vuna meda kua kina ni lokuyara kei na vuna eda rawa kina ni veisau se mani vakacava na levu ni ka ca eda cakava. Eda na dikeva tale ga na ka era cakava na tacida era sa dede ena dina mera kua ni lesuva na nodra itovo makawa. Na cava e bibi kina na veivakadreti qori? Ka ni rarawa nira vakawelewele eso era qaravi Jiova tu ra qai lesuva na nodra itovo makawa. E bibi kina meda nanuma na ivakasala qo: “O koya gona e nanuma ni sa tudei tu, me qarauna me kua ni bale.”—1 Kor. 10:12.\n“VAKAMATEA” NA GAGADRE KECE NI “VEIYACOVI TAWADODONU”\n5. (a) Na cava meda luvata tani kina vakatotolo na itovo makawa? (Raica na imatai ni iyaloyalo.) (b) Me vaka e tukuni ena Kolosa 3:5-9, na cava e okati ena itovo makawa?\n5 Na cava o na cakava ke duka nomu isulu se boi ca mada ga? Ena totolo ga nomu luvata. Me va tale ga qori noda talairawarawa ina ivakaro meda luvata tani na itovo e sega ni salavata kei na itovo vakalou. Ena vinakati meda muria na ivakasala matata i Paula vei ira na lotu vaKarisito ena nona gauna: “Moni biuta tani na ka kece qo.” Meda dikeva mada e rua na itovo ca e cavuta o Paula—na veiyacovi tawadodonu kei na ivalavala dukadukali.—Wilika Kolosa 3:5-9.\n6, 7. (a) E kilai vakacava ena vosa i Paula ni vinakati na sasaga meda luvata tani kina na tamata makawa? (b) E vakacava na bula i Sakura, na cava e uqeti koya me biuta na itovo qori?\n6 Veiyacovi tawadodonu. Na vosa taumada e vakadewataki ena iVolatabu me “veiyacovi tawadodonu” e okati kina na nodrau veiyacovi e rua rau sega ni vakamau kei ira na veimoceri vakatagane se vakayalewa. E tukuna o Paula vei ira na lotu vaKarisito mera “vakamatea” na “gagadre ni veitikiniyago[dra]”—qori mera cavuraka laivi na gagadre kece—me vaka na “veiyacovi tawadodonu.” Na matata ni nona vakamacalataka o Paula na tikina qori, e vakaraitaka sara ga ni vinakati na sasaga me cavuraki kina na gagadre ca. Ia e rawa nida valuta na gagadre va qori.\n7 Vakasamataki Sakura * mada mai Japani. Ni tubu tiko, e dau galili qai sega ni vakainaki nona bula. Ni se qai yabaki 15, e dau veiyacovi kei na levu na tagane me iwali ni nona galili. E tukuna ena madua: “Au vakalutu vakatolu.” E tomana: “Au nanuma taumada ni noqu veidauci tiko va qori au na taleitaki kina, au na lomani tale ga. Na levu ga ni noqu veiyacovi tiko, na levu ni noqu nuiqawaqawa.” Qori na bula i Sakura me yacova ni sa yabaki 23. E mani vulica na iVolatabu kei ira na tacida. E taleitaka na ka e vulica, ena veivuke i Jiova e sega kina ni rarawataka vakalevu se maduataka na ka e cakava qai muduka nona veiyacovi tawadodonu. Nikua sa painia tudei tiko o Sakura, sega tale ga ni dau galili. E kaya, “Dua na ka noqu marautaka na loloma i Jiova e veisiga.”\nBIUTA NA IVALAVALA DUKADUKALI\n8. Na cava e rawa ni vakadukadukalitaki keda ena mata ni Kalou?\n8 iValavala dukadukali. Na vosa taumada e vakadewataki ena iVolatabu me “ivalavala dukadukali” e rabailevu na kena ibalebale, e sega ni baleta ga na ivalavala ca ni veiyacovi. E rawa ni okati kina na itovo veivakaleqai me vaka na vakatavako se na veiwali vakasisila. (2 Kor. 7:1; Efeso 5:3, 4) E okati tale ga kina na cakacaka dukadukali e dau caka lo me vaka na wiliki ni ivola e uqeta na veiyacovi se sara iyaloyalo vakasisila, ni rawa ni tini ena itovo dukadukali ni vakatavevele.—Kolo. 3:5. *\n9. Na cava e rawa ni yaco ke da uqeta tiko na “garogaro vakasisila”?\n9 O ira na dau sara iyaloyalo vakasisila era sa uqeta tiko na “garogaro vakasisila,” e rawa nira bobula ena veiyacovi. Era kaya na dauvakadidike ni o ira na sara iyaloyalo vakasisila era tautauvata ga kei ira na bobula ena gunu kei na wainimate gaga ni veivakamatenitaki. Sa rauta me veivakaleqai na vakamatauni ni saravi ni iyaloyalo vakasisila, dau kena itinitini ga na madua, sega ni qaravi vinaka na itavi e valenicakacaka, sega ni marautaki na bula vakavuvale, veisere, kei na nodra vakamatei ira ga. E vola e dua na turaga ni marautaka tiko na imatai ni yabaki ni sa sega ni bobula tale ena saravi ni iyaloyalo vakasisila: “Au sa qai yalodina tale.”\n10. E valuta vakacava o Ribeiro na nona bobula ina iyaloyalo vakasisila?\n10 E ka ni sasaga vei ira e levu mera kua ni sarava na iyaloyalo vakasisila. Ia e vakaraitaka o Ribeiro mai Brazil ni rawa. E biubiu e vale o Ribeiro ni se itabagone qai cakacaka ena vanua e vakawaicalataki kina na pepa. Ia eso na pepa qori e tabaki tu kina na iyaloyalo vakasisila. E kaya: “Toso na gauna, au sa bobula kina. Na kena kaukaua, au dau vinakata me biubiu totolo ga e vale na yalewa keirau tiko vata meu rawa ni sarava na iyaloyalo vakasisila.” Dua na siga ni cakacaka tiko o Ribeiro, e raica ena dua na ibinibini ivola mera vakawaicalataki na ivola Na Sala me Marau Kina na Vuvale. E wilika sara. E uqeti koya qori me vulica na iVolatabu kei ira na iVakadinadina i Jiova, ia dua na gauna balavu me qai biuta kina nona itovo ca. Na cava e vukei koya? E kaya: “Noqu dau masu, vuli iVolatabu, kei na noqu vakananuma vakatitobu na ka au vulica, au taleitaka kina na itovo ni Kalou me yacova niu sa lomani Jiova vakalevu ni vakatauvatani kei na noqu taleitaka na iyaloyalo vakasisila.” E uqeti koya na kaukaua ni Vosa ni Kalou kei na yalo tabu me biuta tani kina na nona itovo makawa qai papitaiso. Nikua sa qase tiko ni ivavakoso.\n11. Na cava meda cakava meda valuta kina na sara iyaloyalo vakasisila?\n11 Dikeva ni sega wale ga ni vinakati vei Ribeiro me vulica na iVolatabu me valuta kina nona malumalumu. E taura na gauna me uqeta na lomana na itukutuku ena iVolatabu. Ena nona masu kei na vakasama vakatitobu, e bucina kina nona lomana na Kalou, sega ni qai galeleta na iyaloyalo vakasisila. Nida saga meda lomani Jiova vakalevu da qai cata na ka ca, qori na sala vinaka duadua meda valuta kina na sara iyaloyalo vakasisila.—Wilika Same 97:10.\nBIUTA TANI NA CUDRU, VOSAVAKACACA, KEI NA LASU\n12. Na cava e vukei Stephen me biuta tani na cudru kei na vosavakacaca?\n12 O ira na yalototolo era dau vakaraitaka nodra cudru ena vosavakacaca. Macala ga ni itovo va qori ena sega ni marau kina na vuvale. E kaya o Stephen, e dua na tama mai Ositerelia: “Au dau vosavosa ca, na ka lalai mada ga au dau cudruvaka. Keirau veibiu kina vakatolu kei watiqu, voleka sara ga ni keirau sere.” Erau qai vulica na veiwatini qo na iVolatabu kei ira na iVakadinadina i Jiova. Na cava e yaco ni muria o Stephen na ivakasala vakaivolatabu? E kaya: “E veisau na neitou bula vakavuvale. Ena veivuke i Jiova, e sega ni vakamacalataki rawa na noqu lomavakacegu, sa oti tale ga noqu cudrucudru, ia e liu au vaka tu ga na bomu e vakarau kacabote ni dua na ka lailai e tara.” Nikua, sa dauveiqaravi tiko ni ivavakoso o Stephen, sa vica tale ga na yabaki nona painia tudei o watina. Eratou kaya na qase ena nona ivavakoso: “E dau galugalu o Stephen, e gugumatua, e yalomalumalumu.” Ratou sega ni bau raica me cudru. E raica vakacava o Stephen na ka ratou tukuna? E kaya: “Keu sega ni ciqoma na veivuke i Jiova me veisau vakadua noqu itovo, au na sega ni vakalougatataki va qori.”\n13. Na cava e vakarerevaki kina na cudru, na cava e veivakaroti kina na iVolatabu?\n13 E tiko na vuna vinaka me veivakaroti kina na iVolatabu me baleta na cudrucudru, vosavakacaca kei na karakara. (Efeso 4:31) E ka ni rarawa ni dau tini ena ivalavala voravora. E raici e vuravura na cudru me ivakarau tu ga ni bula, ia e beci kina na Dauveibuli. E vinakati vei ira e levu mera luvata na itovo ca qo, me rawa nira tokara na itovo vou.—Wilika Same 37:8-11.\n14. Vakacava e rawa ni yalomalumalumu o koya e voravora?\n14 Vakasamataki Hans, e dua na qase ni ivavakoso e Austria. E kaya na kodineita ni ilawalawa qase e lewena o Hans: “E dua dina na tacida yalomalumalumu o na taleitaka.” Ia a sega ni dau va tu qori o Hans. Ni se itabagone, e dau gunu vakasivia, e vu ni nona dau voravora. Ni mateni sivia tu, e vakamatei nona itau kina qai bala e valeniveivesu me 20 na yabaki. E sega ni veisau nona itovo voravora ni curu e valeniveivesu. Toso na gauna, e veivosakitaka o tinana me sikovi koya e dua na qase ni ivavakoso, mani vulica na iVolatabu. E vakamacalataka o Hans: “E ka ni sasaga meu luvata tani na noqu itovo makawa. E uqeti au na tikinivolatabu me vaka na Aisea 55:7, e tukuni kina: ‘Me biuta mada na nona itovo na tamata ca,’ kei na 1 Korinica 6:11, e cavuti kina o ira era sa biuta nodra itovo ca: ‘Eso sara ga vei kemuni oni a va tu ya.’ E vica vata na yabaki nona vosovoso o Jiova ni vakayagataka na yalona tabu me vukei au meu tokara na itovo vou.” Ni oti e 17 veimama na yabaki nona curu tu e valeniveivesu, e sere o Hans, ia sa dua tu na tacida papitaiso. E kaya: “Au vakavinavinakataka na vuabale ni nona loloma kei na nona dauveivosoti o Jiova.”\n15. Na cava e takalevu tu nikua, ia na cava e tukuna na iVolatabu?\n15 E itovo makawa tale ga na lasu. Kena ivakaraitaki, e takalevu na nodra dau lasutaka e levu na ilavo me suka vei ira ni oti nodra saumi vakacavacava se lasu mera kua kina ni saumitaro ena cala era cakava. Ia e duidui o Jiova ni “Kalou daudina.” (Same 31:5) E namaka vei ira yadua na nona dauveiqaravi mera ‘tukuna ga na ka dina vua na kainodra’ qai “kua ni veilasutaki.” (Efeso 4:25; Kolo. 3:9) Koya gona, meda tukuna na ka dina ke mani vakamadua se sega ni taleitaki.—Vkai. 6:16-19.\n16. Eda na luvata vakacava na itovo makawa?\n16 Eda na sega luvata noda itovo makawa ena noda kaukaua ga. Me vakataki ratou o Sakura, Ribeiro, Stephen, kei Hans, e vinakati me ratou sasaga tiko ga ni valuta nodratou itovo ca. Eratou qaqa ni dusimaka nodratou vakasama kei na lomadratou na kaukaua ni Vosa ni Kalou kei na yalo tabu. (Luke 11:13; Iper. 4:12) Me uqeti keda na kaukaua ni Vosa ni Kalou, ena vinakati meda wilika e veisiga, vakananuma vakatitobu, kerea ena masu na vuku kei na kaukaua meda muria na ivakasala vakaivolatabu. (Josua 1:8; Same 119:97; 1 Ces. 5:17) Ena dusimaki keda tale ga na Vosa ni Kalou kei na yalo tabu nida vakavakarau da qai tiko ena soqoni vaKarisito. (Iper. 10:24, 25) Kena ikuri, meda vakayagataka vinaka na kakana vakayalo e vakarautaki vei keda e vuravura raraba.—Luke 12:42.\nEda na luvata vakacava na itovo makawa? (Raica na parakaravu 16)\n17. Na cava eda na vulica ena ulutaga tarava?\n17 Eda sa dikeva mai e vica na itovo ca meda luvata na lotu vaKarisito, da qai kua tale ni tokara. Vakacava qori ga na ka e vinakati me vakadonui keda kina na Kalou? Sega. Bibi meda tokara tale ga na tamata vou. Ena ulutaga tarava, eda na dikeva e vica na itovo e okati ena tamata vou ena vinakati meda tokara tiko ga me vaka na isulu.\n^ para. 7 Sa veisau eso na yaca.\n^ para. 8 Raica na wase 25 ni ivola Questions Young People Ask—Answers That Work, Volume 1.\niMeli iMeli Luvata na iTovo Makawa, Kua ni Tokara Tale


E Vinaka na Kalou o Jiova, “Uasivi Dina na Vinaka ni Kalou!ʼʼ | Toro Voleka\n“Sa Uasivi Dina na Vinaka ni Kalou”!\n1, 2. E vakacava sara mada na rabailevu ni loloma ni Kalou? E vakabibitaka vakacava na iVolatabu na itovo ni Kalou oqo?\nERATOU kana toka e tautuba e vica na veitokani dredre sara ratou qai sarava na totoka ni botaira ni vanua ni sa dromu vakamalua na siga. Eratou veitalanoa, eratou veidredrevaki. Mai na were, e matamamarau e dua na dauteitei ni raica na kumukumuni ni o loaloa, sa miri tale ga mai na uca, vakauasivi ni sa dede sara toka na lauqa. Ena dua tale na vanua, dua na ka na nodrau marau e dua na veiwatini ni rau raica na luvedrau ni sa tekivu cavuyava.\n2 Se ra kila se sega, o ira kece oqo era vakila tiko e dua vata ga na ka—na vinaka i Jiova na Kalou. “Sa vinaka ga na Kalou!” Oqo e dau wewe ni gusudra e levu na tamata lotu. Ia, e titobu sara na ka e kaya na iVolatabu. E kaya: “Sa uasivi dina na vinaka ni Kalou”! (Roma 11:33, VV) Ia, kena irairai ni lailai wale nikua era kila na ibalebale dina ni veivosa oya. Na cava sara mada e okati ena vinaka i Jiova na Kalou, qai tarai keda vakacava na nona itovo totoka oqo?\nDua na Sala Vakasakiti e Vakaraitaka Kina na Kalou na Nona Loloma\n3, 4. Na cava na vinaka, na cava eda kaya kina ni rawa ni vakamacalataki vakadodonu duadua na vinaka me sala e vakaraitaka kina o Jiova nona loloma?\n3 Na vosa, “vinaka” e dua na vosa e sa dau vakayagataki sara vakalevu ena levu na vanua. Ia, me vaka e kaya na iVolatabu, na vinaka e dua na ka e sa bau kunekunei dredre dina. Ni cavuti na “vinaka,” e dau vakasamataki ga vakalevu na itovo, se na ivalavala. E uasivi ena tikina oqo o Jiova ni dau vinaka tu ga na nona itovo kei na nona ivalavala. Na kena idivi kece—wili kina na nona kaukaua, nona lewadodonu, kei na nona vuku—era vinaka kece, era sega ni vakamelei rawa. Ia, na kena ivakamacala totoka duadua ga oya ni vinaka e dua na sala e vakaraitaka kina o Jiova na nona loloma. Ena vuku ni cava?\n4 Na vinaka e itovo dau vakaraitaki, e sega ni itovo kinoci. E vakaraitaka na yapositolo o Paula ni vinaka e uasivi cake mai na yalododonu. (Roma 5:7, VV) Na tamata yalododonu ena muria ena yalodina na veika matailalai e cavuti ena lawa, ia na tamata vinaka e sega ni yala e kea na ka e cakava, ena toso tale. Ena liu sara ga ena nona raica na sala e so me caka vinaka kina. Me vaka eda na qai raica, oqo sara ga na vuna eda kaya kina ni vinaka dina o Jiova. E macala vakasigalevu ni vinaka vaka oqo e vu mai vei Jiova, o koya e sega ni tukuni rawa na levu ni nona loloma.\n5-7. Na cava e sega ni vinakata kina o Jisu me vakatokai me ‘iVakavuvuli Vinaka? Ia, na ka dina titobu cava a vakadeitaka tale ga e kea?\n5 E uasivi o Jiova ena nona vinaka. Ni vo toka e vica na siga me mate o Jisu, a tarogi koya e dua, qai kacivi koya, “Vakavuvuli vinaka.” E qai sauma o Jisu ena nona kaya: “O sa vakatokai au me’u vinaka e na vuku ni cava? sa sega e dua tani e vinaka, na Kalou duaduaga.” (Marika 10:17, 18) De dua o na kurabui ena isaunitaro i Jisu. Na cava e vosa kina vaka oya vua na turaga oya? Sega li ni dina ni o Jisu na ‘iVakavuvuli Vinaka’?\n6 E macala vinaka ni a vakayagataka tiko na tagane oqo na “Vakavuvuli Vinaka” me icavuti. Ia, e yalomalumalumu o Jisu me vakaraitaka ni icavuti ni veivakalagilagi vaka oya e dodonu me vagolei ga vei Tamana, ni o koya ga e vinaka ena kena ivakatagedegede cecere duadua. (Vosa Vakaibalebale 11:2) Ia, a via vakaraitaka tiko o Jisu e dua tale na ka dina titobu. O Jiova duadua ga e rawa ni vakaraitaka vei keda se cava sara mada na vinaka. O koya duadua ga e tu vua na dodonu me lewa na ka e vinaka mai na ka e ca. Erau a siova na dodonu oqo o Atama kei Ivi—oqo ena nodrau kana mai na kau e kilai kina na ka vinaka kei na ka ca. Ia, e duatani o Jisu ena nona yalomalumalumu, qai laiva me lewa ga na ka kece o Tamana.\n7 Kena ikuri, e kila o Jisu ni o Jiova ga e ivurevure ni ka kece e vinaka dina. Ni o koya ga na ivurevure ni “solisoli vinaka kecega kei nai solisoli kecega e yaga sara.” (Jemesa 1:17) Ia, meda raica mada oqo se laurai vakacava na vinaka i Jiova ena nona dau yalosolisoli.\niVakadinadina ni Vinaka Levu i Jiova\n8. E vakaraitaka vakacava o Jiova na nona vinaka ina kawatamata kece?\n8 Na tamata kece e bau bula e vuravura e sa sobuti koya na vinaka i Jiova. E kaya na Same 145:9: “Sa yalovinaka ko Jiova vei ira na tamata kecega.” (Neitou na matanivola kala.) Na cava e so na ivakaraitaki ni vinaka i Jiova? E kaya na iVolatabu: “A sega ga ni laiva ko koya me sega na nona i vakadinadina, ka ni sa dau caka vinaka tiko ga, ka dau solia mai vei kemuni na uca mai lomalagi kei na vuata e na kena gauna. Sa dau solia vei kemuni na kakana ka sa vakamarautaka na lomamuni.” (Cakacaka 14:17, VV) Sega li ni dau marau na lomamu ena gauna o kania kina e dua na kakana totoka? Ia, ke a sega ni vakaraitaka o Jiova na nona vinaka ena nona vakarautaka na vuravura, qai vakarautaka tale ga na wai mera bula kina na ka bula kei na “vuata e na kena gauna,” ena sega ni dua na kakana e bula rawa. E sega ni vakaraitaka wale ga o Jiova na nona loloma vei ira era lomani koya, e vakaraitaka ina kawatamata kece. A kaya o Jisu: “Sa vakacabea ko koya na nona mata-ni-siga vei ira na tamata ca kei ira na tamata vinaka, a sa vakatauca mai na uca vei ira na tamata yalododonu, kei ira na tamata tawa yalododonu.”—Maciu 5:45.\nO Jiova e ‘dau solia vei iko na uca mai lomalagi kei na vuata ena kena gauna’\n9. Eda kila vakacava mai na ivakaraitaki ni yapolo na vinaka i Jiova?\n9 Levu era vakawaletaka na veika vivinaka eda vakila tu na tamata ena vuku ni cila ni matanisiga, tau ni uca, kei na veiveisau ni draki mera bula kina na vuata. Me kena ivakaraitaki, vakasamataka mada na yapolo. Na yapolo e kau vuata ni veivanua e bau batabata toka na kena draki. Ia, e vuanikau rairai vinaka, totoka na kena ikanakana, qai vutucoqa ena veika e so e bulabula kina na yago. Ia, o kila beka ni tiko e rauta ni 7,500 na veimataqali yapolo, qai tu na dui rokadra mai na damudamu, roka wainikoula, dromodromo, drokadroka, kei na kedra dui levu mai na kena e vaka na levu ni vuanidilo me lai yacova na kena e vaka na levu ni molijamu? Ia, ke o taura e dua na sore ni yapolo, o na raica ni somidi wale qai sega na kena yaga. Ia, na sorenikau sara ga oqori e tubu mai kina e dua vei ira na kau vuata totoka. (Sere i Solomoni 2:3) Ena vula i tubutubu kece e veiyabaki, e dau solegi tu na vunikau totoka oqo ena sena; ena veivula i botabota sa dau qai sobi mai na vuana. Ena veiyabaki kece—me 75 taucoko na yabaki—na levu ni yapolo e beti ena dua na vunikau ena rawa ni vakasinaita e 20 na kateni, qai 19 na kilokaramu na kena bibi.\nNa sorenikau somidi oqo e tubu mai kina e dua na vunikau totoka. Era kana, era marau kina e levu ena dua na gauna balavu\n10, 11. E laurai vakacava na vinaka i Jiova ena nona buli keda?\n10 Ena nona vinaka na Kalou, e bulia kina na yagoda e ‘veivakurabuitaki.’ E buli keda tale ga meda raica rawa na vakasakiti ni nona ibulibuli, meda rawa ni vakacaucautaki koya tale ga. (Same 139:14) Vakasamataka tale mada na veika totoka eda a veivosakitaka ena itekitekivu ni wase oqo. Na veika cava eda raica e vakavu marau ena veigauna oqo? Na serau ni matana na gone ena levu ni nona marau. Na uca bi ni tauca na iteitei. Na roka damudamu, dromodromo buto, kei na karakarawa buto ni lomalagi ni dromu na siga. Io, e buli na matada me raica rawa e rauta ni 300,000 na mataqali roka! Na daligada tale ga e rogoca na veimataqali rorogo ni domo totoka, na domo ni cagi ni liwava na veivunikau, kei na domo ni dredre ni marau ni dua na gonedramidrami. E mai rawa tu vakacava nida vakila na totoka ni ka eda raica kei na ka eda rogoca? E kaya na iVolatabu: “A daliga rogo, kei na mata rai, sa bulia ruarua ko Jiova.” (Vosa Vakaibalebale 20:12) Ia, mai na lima na ka e bulia o Jiova meda dau vakila, oqo e rua wale ga.\n11 Eda raica tale ga na vinaka i Jiova ena nona buli keda meda rawa tale ga ni boica na ka. Na ucu ni tamata e rawa ni boica e rauta ni 10,000 na veimataqali iboi. Vakasamataka mada ga e vica: na kemu kakana taleitaki ni saqa tiko, na senikau, na draunikau vuca, na iboi ni buka. Na nomu rawa ni vakila tale ga na ka o tara se tarai iko, o vakila rawa kina na liwa ni cagi e matamu, nona imoko ni loloma e dua na nomu itokani dredre, na dravia vinaka ni dua na vuanikau e ligamu. Ni o kuta na vuanikau oqori, e lai vakila sara na yamemu na kena ikanakana totoka. Ia, na kena ikanakana totoka oqo era veisola kina e levu sara na veimataqali wai ena gauna e tubu tiko kina na vuanikau—oqo e sa bau ka vereverea dina. Io, sa dodonu ga meda kaya ena vuku i Jiova: “E sega ni tukuni rawa na nomuni vinaka, na vinaka oni vakarautaka me nodra na rerevaki kemuni!” (Same 31:19, NW) Ia, e “maroroya” vakacava o Jiova na nona vinaka vei ira na rerevaki koya?\nVinaka ena Tawamudu na Kena Yaga\n12. Na isolisoli cava i Jiova e bibi cake, ena vuku ni cava?\n12 A kaya o Jisu: “Sa volai, Ena sega ni bula na tamata e na madrai duaduaga, sa bula ga e na vosa kecega sa lako mai na gusu ni Kalou.” (Maciu 4:4) E dina, na veika vakayalo e vakarautaka o Jiova e rawa ni kauta mai vei keda e levu cake sara na ka vinaka, ni rawa nida rawata kina na bula tawamudu. Ena Wase 8 ni ivola oqo, eda raica mai kina ni sa vakayagataka o Jiova na nona kaukaua ena iotioti ni veisiga oqo, me vakalesuya mai kina na parataisi vakayalo. E dua na ka totoka ena parataisi oqo na kena sa drodro mai vakayauyau na kakana vakayalo.\n13, 14. (a) Na cava e raica ena raivotu na parofita o Isikeli? Na cava na kena ibalebale vei keda nikua? (b) Na isolisoli cava e vakarautaka o Jiova mera vakabulai kina na nona tamata yalodina?\n13 Ena dua na parofisai levu ni iVolatabu me baleta na vakalesui mai ni ka a sa yali, a vakaraitaki kina ena raivotu vua na parofita o Isikeli na valenisoro lagilagi ni sa vakavoutaki tale. E qai drodro mai na valenisoro e dua na wai. Tekivu mai na valenisoro se rabalailai qai mamatia na wai oqo, lakolako sa lai raba, titobu tale ga me yacova sara ni sa dua na “uciwai.” E vu ni veivakalougatataki na wai oqo ena vanua kece ga e drodrova. Era bula na kau ena bati ni uciwai, e rawa kina na kakana, na drauna tale ga e wai ni bula. Na Waitui Mate mada ga e katoa tale ena ika ni sa drodrova yani na wai oqo! (Isikeli 47:1-12) Ia, na cava na ibalebale ni veika oqo?\n14 Na raivotu oqo e kena ibalebale ni na vakalesuya tale mai o Jiova na ituvatuva dina ni sokalou savasava, me vaka e vakatakarakarataki ena valenisoro e raica o Isikeli. Me vaka ga na uciwai ena raivotu oya, na isolisoli ni Kalou me na rawati kina na bula ena drodro yani vakayauyau vei ira nona tamata. Me tekivu ena vakalesui mai ni sokalou savasava ena 1919, sa vakalougatataki ira nona tamata o Jiova ena nona vakarautaka vei ira na ka mera bula kina. Ena sala cava? Na iVolatabu, ivola vakaivolatabu, soqoni, kei na soqo ni tikina, era vakadrodroya yani na ka dina vei ira e vica vata na milioni. Oqo e so na sala e sa vakavulici ira kina e levu o Jiova ena isolisoli bibi duadua e rawati kina na bula—na isoro ni veivoli i Karisito, ni oqo e rawa ni vakadonui kina e dua e matai Jiova, mera nuitaka tale ga kina na bula tawamudu o ira kece era lomani Jiova, ra qai rerevaki koya dina. * O koya gona, ena iotioti ni veisiga oqo, ni lauqa voli vakayalo o vuravura, o ira na tamata i Jiova era sa sega ga ni taqeya rawa na levu ni kedra kakana vakayalo.—Aisea 65:13.\n15. Ena sala cava ena qai drodro kina vei ira na tamata yalodina na vinaka i Jiova ena duanaudolu na yabaki ni veiliutaki i Karisito?\n15 Ni yacovi na icavacava ni ituvaki ca ni gauna oqo, ena drodro tiko ga na uciwai ena raivotu i Isikeli. E sa na qai kaukaua ga na kena drodro ena duanaudolu na yabaki ni veiliutaki i Karisito. Oti, e sa na qai vakayagataka o Jiova na nona Matanitu Vakamesaia me vakadewataka taucoko mai na yaga ni isoro i Karisito, me sa na qai vakabulai vakamalua na tamata me yacova ni sa bula uasivi. Sa na qai levu ga na noda vakamuduotaka na vinaka i Jiova!\nVinaka i Jiova ena So Tale na Basogana\n16. E vakaraitaka vakacava na iVolatabu ni vinaka i Jiova e okati kina e levu tale na ka, na cava e so vei ira?\n16 Na vinaka i Jiova e sega ni yala wale ga ena nona dau yalosolisoli. A kaya vei Mosese na Kalou: “Au na cakava me lako e matamu na noqu vinaka kecega, ia ka’u na kacivaka na yaca i Jiova e matamu.” E qai tukuni e muri: “Sa lako tu e matana ko Jiova, ka kacivaka, Ko Jiova, ko Jiova na Kalou, sa yalololoma ka daulomasoli, sa vosovoso vakadede, ka levu na nona yalovinaka kei na dina.” (Lako Yani 33:19; 34:6) O koya gona, e levu tale na ka vivinaka e kilai tani kina o Jiova. Meda dikeva mada e rua.\n17. Na cava na yalovinaka? E dau vakaraitaka vakacava o Jiova na nona yalovinaka vei keda na tamata ivalavala ca?\n17 “Yalovinaka.” Eda kila vinaka ena itovo oqo i Jiova se dau vakacava nona veimaliwai kei ira nona ibulibuli. E dau yalomalua qai yalololoma o Jiova, e sega ni dau yalototolo se veivakasaurarataki me vakataki ira e tu vei ira na kaukaua. Me kena ivakaraitaki, a kaya o Jiova vei Eparama: “Mo ta cake mada, ka rai yani e na tikina ko tu kina, ia mo rai vaka ki na tokalau, kei na ceva, kei na vanua ki na tu-i-cake, kei na vanua ki ra.” (Vakatekivu 13:14) Levu na vakadewa era sega ni vakacuruma na vosa “mada.” Ia, era kila na vuku ni iVolatabu ni vosa vakaiperiu taumada ni tikinivolatabu oqo a tiko kina e dua na vosa ni kerekere, a sega ni vakaro. E tu e so tale na kena ivakaraitaki. (Vakatekivu 31:12; Isikeli 8:5) Vakasamataka mada oqo, e kerei keda o koya na Turaga Sau ni lomalagi kei na vuravura! Sa sega ni caka rawa nikua na vosa tau kaukaua, sega ni veikauaitaki, kei na sega ni veidokai, ia e veivakacegui dina meda kila ni dua na ka na yalovinaka ni noda Kalou o Jiova?\n18. Na cava eda kaya kina ni “levu na nona . . . dina” na Kalou o Jiova? Na cava e vakacegui keda kina oqo?\n18 “Levu na nona . . . dina.” Sa lailai na dina e vuravura ena gauna oqo. Ia, e kaya vei keda na iVolatabu: “Sa sega ni tamata na Kalou, me mai vosa lasu.” (Tiko Voli mai na Lekutu 23:19) E kaya sara mada ga na Taito 1:2 ni “Kalou, . . . sa sega ni lasu rawa.” (Neitou na matanivola kala.) Na nona vinaka e sega mada ga ni rawa kina ni lasu. E rawa gona nida nuitaka na nona vosa ni yalayala; sa macala tu ga ni dau yaco dina na nona vosa. E kacivi sara mada ga o Jiova me “Kalou daudina.” (Same 31:5) E sega ni tarovi koya wale ga mai na lasu, ena yasana kadua, e dau vakadrodroya tale ga vakayauyau na ka dina. E sega ni Kalou dredre o Jiova, vunivuni, se cakacaka lo; e dau vakararamataki ira ga nona tamata ena nona vuku vakaitamera. * E vakavulici ira sara mada ga ena sala mera vakaraitaka kina ena nodra bula na ka dina, me rawa kina nira “dau muria tiko ga na dina.” (3 Joni 3, VV) Ia, vakacava o keda yadua, me tarai keda vakacava na vinaka i Jiova?\n‘Me Serauni Iko na Vinaka i Jiova’\n19, 20. (a) E saga vakacava o Setani me vakacacana na nona nuitaki Jiova o Ivi? Na cava e yaco kina? (b) Na cava e dodonu me cakava vei keda na vinaka i Jiova, ena vuku ni cava?\n19 Ena gauna e torovi Ivi kina o Setani ena were o Iteni, a tekivuna nona veitemaki ena nona saga vaqaseqase me kua ni nuitaki Jiova o Ivi. Sa tukuna o Jiova vei Atama: “E tara mo kana mai na kau kecega sa tu e na were.” Udolu na kau vuata ena were o Iteni, e dua wale ga e vakatabuya o Jiova. Ia, raica mada na lawakica ni taro i Setani vei Ivi: “Oi, sa kaya bagi na Kalou mo drau kakua ni kania na vua ni kau kecega e na were?” (Vakatekivu 2:9, 16; 3:1) E moica o Setani na vosa i Jiova me rawa kina ni nanuma o Ivi ni sega ni via solia vei rau na Kalou e dua na ka vinaka. Ka ni rarawa ni qai rawai Ivi na nona ilawaki. O Ivi, me vakataki ira e levu na tagane kei na yalewa era qai muri koya mai, sa ra tekivu vakabekataka na vinaka ni Kalou, na Kalou ga e solia vei koya na veika kece e taukena.\n20 Eda kila vinaka na rarawa kei na leqa a basika ni sa vakatitiqataki na Kalou. O koya gona, meda katona mada ga i lomada na veivosa ena Jeremaia 31:12 (NW): “E serauni ira . . . na vinaka i Jiova.” Na vinaka i Jiova e dodonu me vakamarautaki keda sara ga. Meda kua ni vakabekataka na inaki ni noda Kalou, na Kalou e sa duatani na nona vinaka. Me taucoko mada ga na noda nuitaki koya, baleta ni dau vinakata ga o koya mera vinaka o ira era lomani koya.\n21, 22. (a) Na cava e so na sala o na via vakavinavinakataka kina na vinaka i Jiova? (b) Na itovo cava i Jiova eda na veivosakitaka ena wase e tarava, e duidui vakacava na nona itovo oqo mai na vo tale ni nona itovo?\n21 Kena ikuri, eda dau marau nida tukuna yani na vinaka ni Kalou. E kaya na Same 145:7: “Era na daucavuta tikoga na ka me nanumi kina na nomuni yalololoma levu [se, “nomuni vinaka,” NW].” E sega ni dua e rawa ni kaya ni sega ni tarai koya na vinaka i Jiova ena veisiga yadua ni nona bula. O koya gona, vakacava mo dau saga e veisiga mo vakavinavinakataki Jiova ena nona vinaka, o qai vakamatatataka sara ga na ka o vakavinavinakataka? Na noda dau vakananuma na vinaka i Jiova, noda vakavinavinakataki koya e veisiga ena vuku ni nona vinaka, kei na noda tukuna yani na nona vinaka ena vukei keda sara ga meda ucui koya na noda Kalou vinaka. Ia, nida qara tiko na sala meda vakatotomuri Jiova kina ena noda caka vinaka, eda sa na toro voleka sara tiko ga kina vua. E vola na yapositolo o Joni ni sa kena turaga sara: “Noqu i tokani lomani, kakua ni vakadamurimuria na ca, ni vakadamurimuria ga na vinaka. O koya sa caka vinaka sa mai vua na Kalou.”—3 Joni 11, VV.\n22 Na vinaka i Jiova e salavata kei na nona itovo tale e so. Me kena ivakaraitaki, e “levu nona yalovinaka” na Kalou, se daudina ena nona loloma. (Lako Yani 34:6) Na yalololoma ni Kalou e raraba, ia na nona dina e vakaraitaka sara ga vakatabakidua vei ira nona tamata yalodina. E vakayacora vakacava oqo? Eda na qai raica ena wase e tarava.\n^ para. 14 Ena ka vinaka kece e vakarautaka o Jiova, e uasivi duadua na ivoli. Vica vata tu na milioni na agilosi e rawa ni digidigi mai kina o Jiova, ia e digia ga na Luvena e duabau ga sa vakatubura me mai mate ena vukuda.\n^ para. 18 Sa rauta me cavuta vata na iVolatabu na dina kei na rarama. “Mo ni tala mai na nomuni rarama kei na nomuni dina,” e lagata na daunisame. (Same 43:3) E vakacila mai o Jiova na rarama vakayalo vei ira era via vuli, vei ira era vinakata me vakararamataki ira o koya.—2 Korinica 4:6; 1 Joni 1:5.\n1 Tui 8:54-61, 66 E vakaraitaka vakacava o Solomoni nona vakavinavinakataka na vinaka i Jiova, e tarai ira vakacava na Isireli na ka e cakava o Solomoni?\nSame 119:66, 68 Eda na vakaraitaka vakacava ena noda masu nida vinakata meda vakatotomuria na vinaka i Jiova?\nLuke 6:32-38 Na cava ena vukei keda meda vakatotomuria na lomasoli i Jiova?\nRoma 12:2, 9, 17-21 Eda na vakaraitaka vakacava na vinaka ena noda bula e veisiga?\nEna “Vakamamautaka na Lomamuni” o Koya\nE vinakata meda marautaka e veisiga na veika totoka e vakarautaka, wili kina o ira era sega ni via kila na Kalou.\niMeli iMeli “Sa Uasivi Dina na Vinaka ni Kalou”!


iVola Mai na iLawalawa Dauvakatulewa | Vakabauta Dina\nWILIKA ENA VOSA Acholi Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Arabic Armenian Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Bashkir Bassa (Cameroon) Batak (Karo) Batak (Toba) Bengali Bicol Brazilian Sign Language Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chilean Sign Language Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chuvash Cibemba Colombian Sign Language Croatian Cuban Sign Language Czech Danish Dutch Efik English Estonian Ewe Faroese Finnish French Ga Georgian German Greek Greenlandic Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hungarian Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Javanese Jula Kabiye Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kisonge Kongo Korean Korean Sign Language Kwangali Kwanyama Lhukonzo Lingala Lithuanian Luganda Lunda Luo Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Maltese Marathi Mauritian Creole Maya Mexican Sign Language Mixe (North Central) Mongolian Moore Myanmar Nahuatl (Northern Puebla) Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngabere Nias Norwegian Nyaneka Nzema Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Peruvian Sign Language Polish Polish Sign Language Portuguese (Brazil) Punjabi Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Romanian Russian Russian Sign Language Samoan Sango Sena Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Seychelles Creole Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Tahitian Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Totonac Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Turkmen Twi Tzotzil Ukrainian Umbundu Urdu Venda Vietnamese Waray-Waray Wayuunaiki Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zulu vakaViti\nEda raica ena imatai ni tabataba ni Vale ni Vakatawa ni 1 Janueri, 2008, na isevu ni ulutaga e vakatokai “Vakadamurimuria Nodra Vakabauta.” Tekivu mai na gauna qori, eda marau ni sa dau tabaki e dua na ulutaga vou ena veiyatolu na vula!\nNa cava era kaya na dauwiliwili? Ni wilika oti na italanoa kei Marica, e kaya e dua: “Au dredre sara ga niu wilika, qori na ka sara ga au dau cakava. Au dau ogaoga na vakarautaka na veika vinaka vei ira noqu vulagi, so na gauna au guilecava ni gadrevi meu cegu qai marautaka neimami veimaliwai.” E kaya e dua na itabagone ni wilika oti na italanoa kei Esiteri: “E rawa nida bobula ena isulusulu kei na kena iculacula vou. E dodonu ga me rakorako noda isulusulu ia me kua ni sivia tale. E kauaitaka ga na lomada o Jiova.” Qo na ka e tukuna e dua na tacida yalewa me baleta na kena italanoa na yapositolo o Pita: “E tarai au sara ga na ka au wilika. E vaka sara ga au tu kina! Au raica, au rogoca sara ga na veika e talanoataki tiko.”\nEra vakavinavinakataka mai na dauwiliwili qo kei na levu tale na veiulutaga sa tabaki oti qori. Era vakadeitaka kina na veika e vola makawa tu na yapositolo o Paula: “Na ka kece e volai e liu e volai meda vakavulici kina.” (Roma 15:4) E vakarautaka gona ena iVolatabu o Jiova na kedra itukutuku na tamata yalodina qo meda vuli kina. Se mani vakacava na balavu ni gauna eda tu kina ena dina, e yaga taucoko vei keda na nodra ivakaraitaki.\nKeitou uqeti kemuni moni wilika na ivola qo ena gauna ga oni taura kina. Ni vakayagataka tale ga ena nomuni Sokalou Vakavuvale, era na marautaka na gone! Ni vulici ena Vuli iVolatabu ni iVavakoso, saga mo kua sara ni calata e dua na gauna ni vuli! Wilika vakamalua qai vakasamataka vakatitobu. Raitayaloyalotaka na ka o wilika, mo vakila sara ga. Biuti iko ena kedra ituvaki, mo raica sara ga na ka era raica. Vakatauvatana na veika era cakava ena dua na ituvaki kei na ka o na rairai cakava ena ituvaki ya.\nE ka ni marau dina me keitou vakarautaka yani na ivola qo. Me yaga mada ga vei kemuni kei na nomuni vuvale. Loloma vaKarisito kei na vakanuinui vinaka,\nVakadamurimuria Nodra Vakabauta—iVola Mai na iLawalawa Dauvakatulewa


E Rawa Vakacava Niu Veimaliwai Vinaka kei Noqu Qasenivuli? | iTabagone\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Arabic Armenian Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Bislama Brazilian Sign Language Bulgarian Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitumbuka Cibemba Croatian Czech Danish Dutch Efik English Estonian Ewe Finnish French Ga Georgian German Greek Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hungarian Iban Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Kiluba Kinyarwanda Kirundi Korean Latvian Lingala Lithuanian Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Mambwe-Lungu Moore Myanmar Norwegian Ossetian Papiamento (Curaçao) Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Romanian Russian Samoan Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Sinhala Slovak Slovenian Spanish Swahili Swedish Tagalog Tamil Tatar Telugu Thai Tiv Tsonga Turkish Turkmen Twi Ukrainian Umbundu Vietnamese Xhosa Yoruba Zulu vakaViti\nE Rawa Vakacava Niu Veimaliwai Vinaka kei Noqu Qasenivuli?\nVakasamataka na ivakaraitaki kei Rachel. E sega vakadua ni dau lutu ena nona veitarogi o Rachel. Ia e veisau na ituvaki ni sa kalasi kavitu. E kaya: “E saga na noqu qasenivuli meu kua ni rawata na noqu veitarogi.” Na vuna? E vakaraitaka votu vei Rachel kei Tinana ni sega ni taleitaka na nodrau lotu.\nNa qasenivuli era vaka na vatu tuva e dela ni wai era na vukei iko mo takoso mai na dua na vanua ina dua tale, ia o iko o na cavuikalawa\nCava e yaco? E Tukuna o Rachel: “E dau tomani au mai o Na ena gauna kece e oti kina na veitarogi me rau veitalanoa kei qasenivuli me baleta na noqu maka. Toso na gauna sa qai oti na nona dau vakalewai au.”\nKe o sotava tale tiko ga qori, vakaraitaka vei rau na nomu itubutubu, kua ni rere. Sega ni vakabekataki, rau na tu vakarau me rau veivosaki kei qasenivuli kei ira era veiliutaki e koronivuli me wali kina na leqa.\nMacala ni sega ni dau tini vinaka eso na ituvaki va qo. Ia eso na gauna, ena vinakati na vosota. (Roma 12:17, 18) E kaya o Tanya: “E dua noqu qasenivuli e dau ca na nona ivakarau vei ira na gonevuli, e dau vosavakacacataki keimami qai tukuna ni keimami lialia. Au tagi sara ga ena imatai ni gauna, ia au vulica meu kua ni taura vakabibi. Au kauaitaka ga na noqu ka ni vuli, me vakaogai au ena nona kalasi. Toso na gauna sa sega ni vakalewai au, au a dua vei ira na rawata na maka levu. Ni oti ga e rua na yabaki, e vakasakei o qasenivuli.”\nBibi me nanumi: Saga mo vakaraitaka na vosovoso ni yalodredre o nomu qasenivuli, o na vulica kina e dua na ka bibi—oya ni na rawarawa mo torovi ira se o vakayacora vinaka na nomu itavi vei ira na veiliutaki (1 Pita 2:18) O na vulica mo taleitaki ira na qasenivuli vinaka.\niMeli iMeli E Rawa Vakacava Niu Veimaliwai Vinaka kei Noqu Qasenivuli?\nVakacava Keu Temaki Meu Veiyacovi?\nKa Meu Kila me Baleta na Qito


Halloween Vulilesoni turu na vosa kei na ituvaki ni bula |CoinFalls.com\nIVAKARAU NI TURU NI VULILESONI NI HALLOWEEN KEI NA ITUVAKI NI BULA\nNa bulabula ena maliwa ni na tutaki oqo 00:01 31imatai Okotova 2017 kei na 23:59 2iKarua ni Noveba 2017.\n100 icocovi ni 100 na biu ki na na itukutuku qaqa ena 12 ni pm Okotova 31ni na galala ni spins ena cici na wolifa kei ena makataka na itekivu ni na giveaway.\nE dua na ikuri ni 100 Vulilesoni ena qai vakuri ki na akaude ni dauqito ni winnings.\nMe rawa kina ni curu ki na misini dodonu sa curu ki na nomu akaude ena se ni oti na Okotova 1st 2016\nOqo na Vulilesoni na 40 na kerekere yadua ni keda yaga kei na vakabau ena cici ga na wolifa.\nMe rawa kina ni vakabula na spins dauqito dodonu tavoci na wolifa cici\nWinnings rawata mai na spins ni ra na vakayacora e dua na gagadre wagering 30 ono na ilavo ni ikuri ni iwiliwili taucoko e rawata.\nIlavo ni ikuri sa saumaki na kauta e dua na gagadre wagering ni 30 na veiyacovi e dodonu me na sotavi ni bera na ikuri kei na dua na winnings ki na capped na ilavoqaqa kei na oqo kei na dua na ikuri ni winnings sa na withdrawable.\nEna me capped na yalayala e cake ni saumaki mai na levu ni ilavo mai na ilavo ni ikuri ena 4 ono na ikuri ni ilavo soli. Ikuri na ilavo me veisautaki koya ga vakataki koya ki na ilavo ena dua na gauna wagering sa taucoko\nNa lesoni ni ikuri sa na vakuwai mai kina ka sega ni rawa me na vakayagataki e na qito oqo: Dracula, Dakai ‘ sega’ Veirosi, Hendrix ni Jimi, Vakalou e yaco, Na tamata sega ni laurai rawa, MegaJackpot ni Cleopatra, Megajackpot ni cagi ni siberian, Megajackpots koto O ’ levu, Megajackpot ni cicivaki ni dua na wolifa, Megajackpot ni dau solia mai na kalokalo, Gong e Xi Fa Cai, Jackpot ikuri ni Stellar ni irairai ni maqe, Jackpots ni genie, Winstar, Sotasota ni lewa dodonu, Batman, Superman, Na Flash, Lako drokadroka, E dua na bogi vata kei Holly Madison, Psycho, James Dean, Daucakamana ena na vuaka, Thunderstruck na II, Avalon, Yava ni qiqi ni e yaco ena ilakolako ki, Raceways jabeni, Slot O koula, Super na ivakawirimadigi, Super ni Deluxe na daimani, Bacaniqele, Cake na pusi, 100Bula vinaka, Loaloa yada, Matavuvale Guy, Ghostbusters, Isau ni gauna Super ni toqai katakata, Dua na itutu ca, Lobstermania ni Larrys ni kalougata 2, Waqa ni Noahs, Sherlock Holmes: Na vaqara na Blackwood, Ra kei na Belles, Yava ni qiqi ni moica na vakaitamera ni vukei ni e yaco, Yava ni qiqi ni e yaco: Ultra 5 Reels\nNa wallets oqo era na cau ki na wagering na gagadre kei na ituvatuva oqo: Ilavoqaqa e dina, Ikuri kei na Bonuses ni moica qai galala.\nEna dua na gauna ni ivalavala vakayalovinaka na nomu ikuri tikoga vakabau me baleta na spins 7 na siga. Mo kakua ni vakalewena na veika e gadrevi ena gauna oqo, vo ni spins mai oqo tutaki na vagalalataki mai na nomu akaude.


Taubale e Delaniwai o Jisu | Bula i Jisu\niLiuliu e Lewa na Draki\nMACIU 14:22-36 MARIKA 6:45-56 JONI 6:14-25\nERA VIA BULI JISU ME TUI\nTAUBALE E WAI O JISU, VAKARURUYA NA CAGI\nE tarai ira dina na lewenivanua na veivakani vakacakamana i Jisu. Era kaya ni “qo dina na Parofita e dodonu me lako mai vuravura,” na Mesaia, ena vinaka nona veiliutaki. (Joni 6:14; Vakarua 18:18) Era mani saga mera vesuki koya mera buli koya me tui.\nE kila vinaka o Jisu na nodra inaki. E talaci ira na ilala levu, qai tukuna vei ratou na nona tisaipeli me ratou vodo tale i waqa. Me ratou gole i vei? Me ratou liu i Peciseita qai lako sara i Kapenaumi. Ia e lako o Jisu ina ulunivanua me lai masu taudua.\nNi sa voleka ni kida na mataka, e raica o Jisu ni sa tu e loma ni wasawasa na waqa. E uaua na wasawasa, e tataba na cagi, ratou qai ‘sasaga voce na yapositolo ena bula ni cagi e tadravi ratou.’ (Marika 6:48) Ni siro mai na ulunivanua o Jisu qai taubale yani vei ratou e delaniwai, sa “rauta e tolu se va na maile nodratou voce.” (Joni 6:19) E vaka me lako siviti ratou sara o Jisu, ratou mani qolouvaka: “Kemudou! Na cava qo!”—Marika 6:49.\nE tukuna o Jisu: “Dou vakacegu! O yau ga qo, dou kua ni rere.” Sa qai kaya o Pita: “Turaga, ke o kemuni dina, ni vakarota meu lako yani vei kemuni e delaniwai.” E sauma o Jisu: “Lako mai!” E sobu sara mai waqa o Pita, e taubale yani vei Jisu e delaniwai. Ia e rere ni raica na bula ni cagi, mani tekivu dromu vakamalua. E kacivaka: “Turaga, vakabulai au!” E dodoka sara o Jisu na ligana me tauri Pita, qai kaya: “Sa rui lailai na nomu vakabauta, na cava o vakatitiqa kina?”—Maciu 14:27-31.\nNi rau vodo i waqa o Pita kei Jisu, e ruru sara na cagi ratou qai kidroataka qori na tisaipeli. Ia ke ratou a taura rawa “na ibalebale ni ibuli madrai,” nona vakani ira vakacakamana na vica na udolu, eratou na sega ni kurabuitaka na nona taubale e delaniwai kei na nona vakaruruya na cagi. Eratou sa qai cuva vua ratou kaya: “O kemuni dina na Luve ni Kalou.”—Marika 6:52; Maciu 14:33.\nEratou yaco sara yani ena bucabuca totoka qai bulabula o Kenisareti, ena ceva kei Kapenaumi. Eratou vakelea na waqa ratou lako i vanua. Nira kilai Jisu na lewenivanua, era veiciciyaki sara ina yasayasa kece ya mera kauti ira mai na tauvimate. Era vakabulai kece o ira na tara na tutu ni isulu e sau i Jisu.\nEra sa qai liaca na ilala levu era vakadinadinataka na veivakani vakacakamana ni sa biubiu o Jisu. Ni kele mai na waqa lalai ni Taiperia, era vodo na lewenivanua mera lai vaqarai Jisu i Kapenaumi. Nira raici koya, era taroga: “Rapai, o lako mai ena gauna cava?” (Joni 6:25) E vunauci ira sara o Jisu, eda na qai dikeva malua na vuna e cakava kina qori.\nNi vakani ira oti vakacakamana na vica na udolu o Jisu, na cava era via cakava vua na lewenivanua?\nNa cava me ratou kua ni kurabuitaka kina na tisaipeli nona taubale o Jisu ena delaniwai kei na nona vakaruruya na cagi?\nNa cava e yaco ni sobu yani o Jisu ena baravi kei Kapenaumi?\nE yaga vei ira na tiko e Isireli makawa na cakamana i Jisu, e vakaraitaka tale ga na ka ena cakava vua na kawatamata ena dua na gauna voleka qo.\niMeli iMeli iLiuliu e Lewa na Draki\njy wase 53 t. 130-131


2 Veigauna 21 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\niKarua ni Veigauna 21:1-20\nTui Juta o Jorami (1-11)\niVola nei Ilaija (12-15)\niTinitini ca nei Jorami (16-20)\n21 E qai davo kei ira na tukana o Josafati, e bulu kei ira na tukana ena Koro i Tevita, e tui sara o Jorami na luvena tagane me sosomitaki koya.+ 2 O ira na tacina na luvei Josafati, o Asaraia, o Jieli, o Sakaraia, o Asaraia, o Maikeli kei Sefataia, o ratou kece qo na luvei Tui Josafati e Isireli. 3 E qai solia vei ratou o tamadratou e levu na iloloma ena siliva, na koula, na ka vivinaka, kei na veikoro vakabai e Juta,+ ia e solia na matanitu vei Jorami+ ni ulumatua. 4 Ni lewa ga o Jorami na matanitu i tamana e vakataudeitaka na nona veiliutaki ni vakamatei ratou kece na tacina+ ena iseleiwau kei na so na turaga e Isireli. 5 E tui o Jorami ni sa yabaki 32, e veiliutaki e Jerusalemi me walu na yabaki.+ 6 E muria na nodra ivalavala na tui Isireli+ me vaka era cakava na vuvale i Eapi, ni watina na luvena yalewa o Eapi+ qai cakava tiko ga na ka ca ena mata i Jiova. 7 Ia e sega ni via vakarusa na vuvale i Tevita o Jiova ena vuku ni nona veiyalayalati kei Tevita,+ ni yalataka me solia vua kei ira na luvena tagane e dua na cina me sega ni mudu.+ 8 Ena nona gauna, e bese ni vakarorogo vei Juta+ o Itomi, e mani bulia ga e dua na kena tui.+ 9 E qai lako i kea o Jorami, o ira na nona tamata turaga kei na nona qiqinivalu kece, e tucake ena bogi me ravuti ira na Itomi era wavokiti koya tu kei ira na turaga ni qiqinivalu. 10 Ia e vorati Juta tiko ga o Itomi me yacova mai na siga qo. E vorati koya tale ga o Lipina+ ena gauna qori ni biuti Jiova na nodra Kalou na tukana.+ 11 E cakava tale ga o koya na vanua cecere+ ena veiulunivanua e Juta me uqeti ira na lewe i Jerusalemi mera saqamua vakayalo, mani vakacalai ira na Juta. 12 E kau yani vua na ivola nei Ilaija+ na parofita, e kaya: “Qo na ka e kaya o Jiova na Kalou i Tevita na tukamuni, ‘Oni sega ni muria na ivalavala i Josafati+ na tamamuni se na ivalavala i Tui Esa+ e Juta. 13 Ia oni muria na nodra ivalavala na tui Isireli+ oni qai uqeti ira na Juta kei ira na lewe i Jerusalemi mera saqamua vakayalo+ me vaka na saqamua ni vuvale nei Eapi,+ oni vakamatei ratou mada ga na tacimuni+ ena vuvale i tamamuni eratou vinaka sara vei kemuni. 14 O koya gona, o Jiova ena mokuti ira na nomuni tamata ena imoku levu, o ira na luvemuni, o ira na watimuni, kei na nomuni iyau kece. 15 Ena tauvi kemuni e levu na mate, wili kina na mate ni nomuni wawa me yacova ni lutu mai tuba na nomuni wawa ena vuku ni mate, ena veisiga.’” 16 E qai uqeta+ o Jiova mera saqati Jorami o ira na kai Filisitia*+ kei ira na kai Arapea+ era tiko volekati ira na kai Iciopea. 17 Era mani lako i Juta, era curuma vakaukaua ra qai kauta na iyau taucoko e kune ena valenitui,+ o ira na luvena kei ira na watina, e vo ga vua na luvena tagane o Jioasi,*+ na nona itini. 18 Oti kece qori, e vakatubura vua o Jiova na mate ni wawa e sega na kena iwali.+ 19 Ni toso na gauna, ni oti vinaka e rua na yabaki e qai lutu mai tuba na nona wawa ena vuku ni kena mate, e mani mate ni vakararawataki koya vakalevu na kena mate, era sega ni vakamakama ena vukuna na nona tamata me vaka na vakamakama era cakava vei ira na tukana.+ 20 E tui o koya ni sa yabaki 32, e veiliutaki e Jerusalemi me walu na yabaki. E sega ni dua e rarawataka na nona mate. Era buluti koya ena Koro i Tevita,+ sega ni nodra ibulubulu na tui.+\n^ Ipe., “lomadra na kai Filisitia.”\n2 Veigauna 21