Pakete ni veikidavaki | Managed isolation and quarantine\nBeing in managed isolation › Entering managed isolation › Welcome pack | He mōkī whakatau ... › Pakete ni veikidavaki\nVanua ni tiko vakawawa qaravi vinaka vei ira na lesu mai Niusiladi\nPakete ni veikidavaki - Fijian [PDF, 1.7 MB]\nKeitou vakavinavinakataka na nomuni tomani ira e vica vata na udolu ena kena taqomaki na noda itikotiko. Na nomuni sasaga e veivuke sara vakalevu ena kena tarovi na dewa ni COVID-19 e Niusiladi.\nNau mai, haere mai: ni kidavaki mai\nKia ora, oni kidavaki tale e Niusiladi, e marautaki na nomuni lesu tale mai.\nSe toso tiko ga na revurevu ni COVID-19 e veiyasa i vuravura, ia e Aotearoa Niusiladi e sagai sara vakaukaua ena kena gauna totolo duadua me vakalailaitaki na veivakaleqai ni COVID-19 ena noda itikotiko. Qo e okati kina na kena vakatabui na veitosoyaki kei na cakacaka ena ituvatuva ni Vakatagedegede 4.\nSa lailai sara na kisi ni COVID-19 e Niusiladi, e neitou sasaga me va tiko ga qori. Me taqomaki tiko ga na noda vanua, sa vakarautaki gona e dua na Vanua ni Tiko Vakawawa kei na Korotini se Managed Isolation and Quarantine (MIQ) ena veivanua voleka ena icurucuru ni noda vanua me tarovi kina na kisi vovou ni COVID-19 me dewa ena noda itikotiko.\nNi o se qai lesu ga mai vanuatani e kena ibalebale ni sa na rairai takavi iko mai na mate, o kauta tale tiko ga mai kei iko i Niusiladi. E kena ibalebale qo ni na vinakati mo na kau ena itikotiko vakawawa me 14 na siga.\nKe vakabauti ni sa tauvi iko na COVID-19 o na biu ena vanua ni korotini se tiko vakatikitiki ena rauta ni 10 na siga ni se qai tekivu na ivakatakilakila ni mate na COVID-19 se mai na gauna o taura kina na macala ni nomu vakadikevi. Ena vinakati mo galala sara mai na ivakatakilakila ni mate na COVID-19 ena loma ni 72 na aua mo rawa ni qai biubiu.\nNa tiko ena itikotiko vakawawa e ivakaro vakalawa ena ruku ni COVID-19 Public Health Response (Air Border) Order ni 2020 a vakabibitaki ena 11.59 na bogi ni 22 June 2020.\nNa itikotiko vakawawa qo era otela, ena vakarautaki kina na veivuke ni veika o gadreva ena siga kece o tiko kina ena vanua qori. Keitou na saga ena neitou vinaka taucoko mo marautaka na nomu tiko ena\nveivanua qori. Ni o tiko ena vanua qo oni kerei moni veitokoni vei ira na dauniveiqaravi, o ira ena tabana ni bula kei na so tale era cakacaka kina qai muria nodra ivakasala kei na veidusimaki. Qai muria na nodra ivakasala kei na veidusimaki.\nNa itukutuku ena vakarautaki yani qo ena veivuke sara vakalevu ena nomu tiko, na sala mo taqomaki kina kei na ivakatagedegede me muri me rawa ni o biubiu kina mai na itikotiko qo. E vakavoutaki wasoma na itukutuku qo, ena rairai vakayacori tale ga eso na veisau ena gauna o tiko kina ena itikotiko qo.\nO ira na dauniveiqaravi era tiko ena itikotiko qo era tu vakarau mera tokoni kemuni. Oni kerei moni veitaratara kei ira ke oni via taroga eso na ka e vauca na nomu tiko ena itikotiko qo.\nVinaka vakalevu ena nomuni vakayacora nomuni itavi.\nMoni veitaratara kei na timi e veiqaravi tiko ena vanua oni vakaitikotiko kina ke dua na ka oni via taroga se kauai kina. E sa vakarautaki tu eso tale na vanua moni kunea kina eso na itukutuku kei na gaunisala ni veitaratara:\nna website ni itikotiko vakawawa kei na korotini: www.miq.govt.nz\nCOVID-19 website: www.covid19.govt.nz(external link)\nCOVID-19 itukutuku e vauca na bula: www.health.govt.nz(external link)\nNa itukutuku e vauca na tabana ni curuvanua, wili kina na ivolatara ni tiko ena vanua se na kisi ni tamata yadua, mo sikova na website ni Immigration New Zealand e dau vakavoutaki wasoma: www.immigration.govt.nz/about-us/covid-19(external link)\nKe o raica ni dua e sega ni vakamuria tiko na veidusimaki se laurai ena ka e cakava ni via vakadewataka na COVID-19, moni tukuna ena timi e veiqaravi tiko ena itikotiko – oni rawa ni vola tale ga nomuni lomaleqa ena www.covid19.govt.nz/compliance(external link)\nE tiko tale ga na nomu dodonu mo veitaratara kei na dua na loya saumi (raica na itukutuku e vauca na nomu dodonu ena iKuri tolu).\nVuna mo curu kina ena itikotiko e qaravi vakavinaka\nE rawa ni veidewavi na COVID-19. Ni o se qai lesu mai vanua tani e kena ibalebale ni sa rairai takavi iko na mate qo. O na rairai sega ni tauvimate sara qai dau taura na gauna me basika na ivakatakilakila ni mate.\nNa nomu tiko ena itikotiko vakawawa e vakarautaki me 14 na siga ena vakarawarawataka na neitou sogota na mate me kua ni dewa ke mani tauvi iko. Ena vukei keitou me keitou tarova na kena dewa na mate ena itikotiko e Niusiladi qai taqomaki kemuni kei ira na wekamuni lomani.\nDonuya na gauna qo o na sega ni rawa ni biuta na itikotiko qo. Mo nanuma:\nNi o tiko vakawawa ena kena vanua e vakarautaki e dua na ivukevuke e vakarautaki ena dua na gauna lekaleka sara mo taqomaki kina, ira o sotava kei ira ena itikotiko mai na COVID-19.\nE dodonu vakalawa mo tiko ga ena vanua ni tiko vakawawa qori me 14 na siga, me dikevi na kemu ituvaki mo qai galala tale ga ni o sega ni rawa ni vakadewa na mate se tiko vei iko na COVID-19 ni bera ni o biubiu mo lesu tale ena nomu itikotiko.\nO ira era e tarai ira tiko na ivakatakilakila ni COVID-19 era na gole ena dua tale na rumu ni korotini.\nNa cava sara mada na vanua ni tiko vakawawa e qaravi vakavinaka?\nE vica na itikotiko e Niusiladi e vakarautaka na matanitu me qaravi ira kina na lesu mai vanua tani. E muri na iwalewale qori ena noda vanua me kua kina ni dua e curu mai Niusiladi me vakadewa na COVID-19 mai vanua tani ena noda itikotiko.\nE taqomaki vinaka tu na vanua ni tiko vakawawa qori qai levu na veivuke ena vakarautaki vei iko kei na nomu vuvale. Era sa mai vakaicili kina o ira e laurai nira na sega ni vakadewa na COVID-19 ena nodra lesu i Niusiladi, me kena ivakaraitaki o ira era pasitaka na veidikevi ni mate se sega vei ira na ivakatakilakila ni COVID-19. Na veivanua ni tiko vakawawa qo era otela, era tiko kina na timi ni veiqaravi ena tabana ni bula, o ira na veiqaravi ena otela kei ira na vakailesilesi ni matanitu.\nE levu era na tiko ga ena vanua ni tiko vakawawa qori me 14 ga na siga.\nEna gauna qo sa sivia e 50,000 era sa biubiu mai na itikotiko vakawawa qori kei na korotini sa ra lesu tale ena nodra dui itikotiko.\nGauna cava o rawa ni biubiu kina?\nEna vinakati mo tiko ena itikotiko vakawawa vakarautaki me 14 na siga. Ena rairai tekivu qori ena gauna o yaco mai kina i Niusiladi se na gauna o curu kina ena itikotiko vakawawa ke o sega ni muria na veidusimaki e vauca na kena daramaki na iubi ni mata se na tiko veiyawaki.\nKe vakadonui e dua na lewenivuvale se dua na dauniveiqaravi me gole yani ena nomu rumu, se o veitaratara kei na dua e tauvi COVID-19, ena tekivu tale na nomu 14 na siga.\nSe mani ituvaki cava ena vinakati na veivakadeitaki vua e dua na vuniwai ni sa oti nomu vakadikevi ena COVID-19 ni sega ni tiko vei iko na COVID-19 se o na sega ni rawa ni vakadewataka vua e dua tale ni bera ni o biubiu mai na itikotiko.\nNi laurai ni sega ni tiko vei iko na mate se o rawa ni vakadewa na COVID-19 e okati kina na nomu vakadeitaka ni o:\nSa lesu mai na itikotiko vakawawa e vakarautaki ena rauta e 14 na siga.\nSega ni 38 na dikiri se sivia na katakata ni yagomu.\nE voleka ni kisi taucoko, e dikevi ni sega ni tauvi iko na COVID-19.\nEna rawa ni o vakaroti mo tiko tale me 28 na siga ke o sega ni vinakata mo dikevi ena COVID-19 se o sega ni okati vua e dua na vuniwai ni o galala ena nomu vakadewava na mate.\nMo na muria na veika kece qo mo biubiu mai kina ena itikotiko vakawawa qai taura e dua na ivola vakadei ni o sa vakacavara na nomu tiko vakawawa. Mo na vakalewena tale ga na Fomu ni Biubiu mai na iTikotiko Vakawawa se Managed Isolation Exit Form. Ena vukei iko ena tikina qo e dua na nasi qai sainitaka.\nDikevi wasoma na kemu ituvaki\nNi o tiko ena vanua vakawawa e vakarautaki ena dikevi wasoma na ituvaki ni nomu bula. Na nomu dikevi wasoma ena sega wale ga ni yaga ena nomu bula, ena vinaka tale ga vei ira era maliwai iko. Ena veivuke tale ga ena nomu qaravi vakavuniwai ke mani dewavi iko na mate.\nKerei nomu veitokoni vei ira na dauniveiqaravi ena vanua o vakaitikotiko kina. E nodra itavi mera qarava na veika me baleti iko qai vakadeitaka ni yaga na veiqaravi a vakayacori vei iko.\nO na dikevi vakarua ena mate na COVID-19\nSiga 3: Na imatai ni nona vakadikevi e dua ena COVID-19 na ika 3 ni siga ni dikevi ni tekivu kakana na mate ni oti e 5 na siga na kena dewavi dua na mate, e okati tale tiko ga kina na 2 na siga ni ilakolako lesu mai vanua tani.\nSiga 12: Ni oti tale e 12 na siga ena dau caka tale na vakadikevi ni COVID-19 ni dau taura e vica vata na siga me qai laurai vei ira eso na mate. Na ikarua ni veidikevi qo ena qai kilai kina ke dua e galala mai na mate qai rawa ni biubiu ni sa oti e 14 na siga.\nNi dua e vakadikevi ena vakacurumi e qara ni ucuna e dua na vauvau balavu me tara sara na daku ni ucuna. E rawa mosimosi toka qori ia ena sega ni veivakaleqai. E sega ni yacova e dua na miniti me tauri e dua na sabolo.\nRaica na iKuri ena so tale na itukutuku e vauca na nona dikevi e dua kei na kena macala.\nKe o sega ni vakadonuya mo vakadikevi ena COVID-19 qai ririkotaki ni o rawa ni vakadewava na mate o na rawa ni tiko tale me 28 na siga.\nMo na muria na nodra veidusimaki na dauniveiqaravi ni tabana ni bula se o ira na dauveitaqomaki ena gauna o tiko kina ena itikotiko vakawawa. Me ikuri ni nomu dikevi ena COVID-19, ena vinakati tale ga me dikevi na kemu ituvaki vei ira na vuniwai. Ke tukuni mo daramaka na iubi ni mata ena vinakati mo muria na veidusimaki qori.\nE tiko na veivuke ke o vinakata\nE bibi mo vakaraitaka vakadodonu na kemu ituvaki ena gauna o tiko kina ena itikotiko vakawawa. Qo e sala vinaka duadua e rawa ni qaravi kina na kemu ituvaki, nomu bula kei na ivakarau ni vakasama. Na timi ni dauniveiqaravi ena tabana ni bula era tiko wavoki la ena vanua o vakaitikotiko kina.\nKe o sega ni bula vinaka mo tiko ga ena nomu rumu qai qirita na timi ni veiqaravi ena nomu itikotiko. Era na tukuna na ka me caka tarava.\nKe mani yacovi iko na ivakatakilakila ni COVID-19 me vaka na mate ni batabata, vuvu, leka na nomu icegu se mosi ni tilotilo, mo nanuma mo tiko ga ena nomu rumu qai qirita e dua na dauniveiqaravi ena itikotiko qori me baleta na kemu ituvaki. Era na tuvanaka me gole yani e dua na vakailesilesi ni tabana ni bula ena itikotiko qori me lai raici iko.\nE macala ni sega ni rawarawa na lai tiko vakawawa ena vanua e vakarautaka na matanitu ia e dua na ituvatuva bibi dina me muri me rawa ni vakaoti kina na mate na COVID-19 e Niusiladi. Na nomu tiko vakatikitiki kei na nomu vakaraica me dikevi na kemu ituvaki, o sa vakaitavitaki iko tiko ena itavi bibi ena kena vakayacori na inaki qori.\nO ira e nanumi nira tauvi COVID-19\nKe dua ena vanua o vakaitikotiko kina e nanumi ni tauvi COVID-19, o na kerei mo tiko ga ena nomu rumu me yacova ni o vakasalataki tale ni o sa rawa ni biubiu mai kina. E macala ni na sega ni rawarawa qai rawa ni veivakacudrui qori ia e bibi vei keitou na nomu bula.\nNi sa vakadeitaki ena itikotiko ni dua e tauvi COVID-19, era na biu vakatikitiki ni bera ni vakau ena itikotiko ni korotini. Ena vakasavasavataki vinaka tale ga na itikotiko e kune kina e dua na kisi ni mate qori.\nMo nanuma tiko mo tiko veiyawaki me rua na mita kei ira na so tale ena vanua o vakaitikotiko kina mo kua kina ni o veitaratara voleka kei dua e sega ni dou veiwekani.\nVeiqaravi e vakayacori ena vanua o vakaitikotiko kina\nEna leqa tubukoso\nEna gauna ni leqa tubukoso sa tiko na ituvatuva me muri ena vanua o vakaitikotiko kina. Mo vakawilika qai saga me matata vei iko na ka mo cakava qai vakayacora na ka era tukuna na dauniveiqaravi ena itikotiko.\nE tabu mo nakita me rogo na alamu ni kama ena itikotiko, ke o mani tobo o na veilewaitaki. Me rua na mita nomu yawaka eso tale qai daramaka na iubi ni mata e vakarautaki vei iko.\nContact the hotel reception and ask for a nurse to help you with your health concerns. The health staff will also be able to assist with any medication and prescription requirements.\nNa timi ni dauniveiqaravi ena tabana ni bula era tiko wavoki la ena vanua o vakaitikotiko kina. Veitaratara kei ratou ena reception\nqai kerea e dua na nasi me vukei iko ena veivuke vakavuniwai o gadreva. Ena tokoni iko na dauniveiqaravi ena wainimate se ivola ni wainimate ena vukei iko.\nNa kemu katalau, vakasigalevu kei na vakayakavi ena vakarautaki. Ke vinakati eso tale na kakana ena saumi.\nMo vakaraitaka vei ratou lewe ni timi ena nomu itikotiko ke rawa ni vakaleqai iko eso na mataqali kakana se tiko ga na kakana vakadreti vakavuniwai mo kania ena vuku ni kemu mate me vaka na mate na Crohn.\nEna rawa ni o otataka tale ga ena veilawa na kemu kakana me qai kau yani vei iko. Mo veitaratara kei ratou na timi ni veiqaravi ena nomu itikotiko me baleta na veiqaravi eso ni kena kau yani na ka o gadreva ena nomu rumu.\nTalevoni ena rumu (landline) kei na wi-fi\nNa qiri ena loma ni otela mo veitaratara ena dua tale na rumu se veiqaravi o gadreva e sega ni saumi.\nE saumi na qiri e tuba ena isau e lavaka na otela (saumi vakaminiti). Veivosaki kei na dua na dauniveiqaravi ena otela me dola vei iko na veiqaravi qori mo qiri e tuba.\nE sega ni saumi na Wi-Fi. Veivosaki kei ratou na dauniveiqaravi ena otela mo kila eso tale na itukutuku. Oni uqeti moni vakayagataka na veiporokaramu ni qiri e tuba e tiko ena nomuni talevoni me vaka na FaceTime, Messenger kei na WhatsApp mo kua kina ni vakaleqai ena saumi qiri ni o vakayagataka na talevoni ena nomu rumu.\nVale ni wai ni māori naba ni talevoni sega ni saumi\nNgā Kaitiaki o Te Puna Rongoā o Aotearoa – na iSoqosoqo ni Vale ni wai se na Māori Pharmacists Association (MPA) e vakarautaka e dua na naba ni talevoni sega ni saumi me sauma na nodra taro na kaumātua se whānau ena veika e vauca na wainimate mera gunuva.\nQirita na 0800 664 688 qai solia kina na naba me ratou tarai kemuni yani kina. E dua na kai Māori e veiqaravi ena vale ni wai ena qiriti kemuni yani mo na lai laurai se kōrero ena loma ni 24 na aua.\nMo veitalanoa kei na dua na dauniveiqaravi ni tabana ni bula ena vanua o vakaitikotiko kina ke o gadreva vakatotolo na ivakasala vakavuniwai.\nSava ni isulu\nEna tuvanaki na siga me dau sava kina na isulu. Mo taroga e dua na dauniveiqaravi ena otela se na timi e veiqaravi tiko ena vanua o vakaitikotiko kina ena veika e vakarautaki ena itikotiko qori.\nKe o kemuni se dua na lewe ni nomu vuvale e gadreva na veivuke, mo veivosaki kei na timi ena vanua o vakaitikotiko kina se qirita na reception ena otela.\nTaqomaki qai bulabula vinak\nNi o tiko ena itikotiko vakawawa e qaravi vakavinaka qo, o sa veitokoni tiko ena kena valuti na COVID-19, tarova na kena dewa, qai taqomaka na bula.\nNa gauna o tiko kina ena itikotiko vakawawa vakarautaki qo e bibi mo vakamuria eso na lawa mo taqomaki qai bulabula vinaka tale ga kina. Ena tuvanaki vakamatau na gauna o na rawa ni biubiu mai kina na rumu. Ena vinaka mo doka qai muria na nodra veidusimaki na dauniveiqaravi ena otela o vakaitikotiko kina.\nMo savata na ligamu ena sovu kei na wai (ena rauta na 20 na sekodi) qai vakamamacataka vakavinaka se vakayagataka vakawasoma na isava na liga na sanitiser.\nMo vu se suru ena ilobi ni duruduru ni ligamu se ubia na gusumu se na ucumu ena kena iqusi pepa. Biuta sara ena kavanibenu.\nMo kua ni tara na matamu, qo e okati kina na yaloka ni matamu, na ucumu, se na matamu ke sega ni savasava na ligamu. Ena rairai kakabi tu ena veivanua eso e tarai wasoma na weli se na buno ni yago.\nKua ni curuma na nona rumu e dua tale e sega ni dou vuvale vata.\nMo veitaratara ga kei ira dou veiwekani se vuvale vata.\nMo yawaki ira tiko ga eso tale me 2 na mita vakavo o ira dou 'veiwekani' (vuvale/kemu isa).\nNa COVID-19 e dewa ena weli se buno ni yago, na nomu tiko gona vakatikitiki mai vei ira eso tale qai vakamuria na ivakarau ni tiko bulabula ena taqomaki iko kei ira eso tale ena kena veidewavi na mate na COVID-19.\nMo daramaka na iubi ni mata e soli vei kemuni ena veigauna kece ni o biubiu mai na nomuni rumu se na gauna e curu yani kina e dua ena rumu me lai vakavinakataka e dua na ka se sasamaki.\nMe ikuri ni itukutuku ni kena ivakavakayagataki dodonu ni iubi ni mata e vakamacalataki ena tabana e 27 kei na 28 ni ivola qo.\nMo vakaukaua yago ga ena nomuni rumu yadua ena veivanua e rawa.\nEna tuvanaki ena so na gauna na taubale se na vakaukaua yago mamada ga, ia era na tiko na dauniveiqaravi mera yadrava vakavinaka na tikina qori.\nKe o sega ni bulabula vinaka mo na veitaratara kei na timi ena vanua o vakaitikotiko kina mo veivosakitaka eso na ivakarau ni vakaukaua yago.\nMe rua na mita nomuni yawaka eso tale qai daramaka na iubi ni mata e vakarautaki vei kemuni.\nE rawa ni tagi na alamu ena kuvu, kubou, na buebue ni ka e saqa kei na so tale na mataqali kubou.\nMe kua na vakatavako se vakayagataki na vape ena rumu.\nKua ni vakasaqa ena rumu.\nKua ni cobara e vicavata na ka ena livaliva.\nKua ni vakamamacataka ena heater na veika e kamakama rawarawa me vaka na tawelu kei na so tale.\nKe tagi na alamu ni kama mo muria na veidusimaki vei ratou na dauniveiqaravi kei na vakailesilesi ena otela ena sala mo dou gole kina e tautuba.\nTiko na vakatatabu\nNa nomuni tiko ena itikotiko vakawawa e qaravi vakavinaka e dua na ituvatuva bibi dina me taqomaki kina o Niusiladi mai na tete kei na veidewavi ni COVID-19. E tiko na lawa kei na veidusimaki ni ka o sega ni rawa ni cakava ena veivanua qori.\nTiko ga ena nomu rumu\nEna vinakati mo tiko ga ena nomu rumu vakavo sara ke gadrevi mo biubiu mo gole ena dua na vanua. Ena taqomaki iko qo me kua ni tauvi iko na mate qai tarova na nomu vakadewava na COVID-19.\nKe o via biubiu mai na nomu rumu moni nanuma moni daramaka na iubi ni mata a vakarautaki vei kemuni. E sega ni dodonu me vakayagataki ena itikotiko vakawawa se itikotiko ni korotini na iubi ni mata e vakayagataki tale se so tale na iubi ni mata,\nvakavo ga na kena e vakarautaki vei kemuni.\nEna sega na veisiko ena itikotiko qo\nEra na sega ni rawa ni lai veisiko yani na nomu vuvale se nomu itokani me tarovi kina na dewa ni COVID-19.\nE sega ni saumi na Wi-Fi ena otela. Veitaratara wasoma kei ira nomuni vuvale ena so tale na gaunisala ni veitaratara me vaka na qiri se vakayagataki ni app ni talevoni se kompiuta me vaka na Zoom, SKYPE, kei na so tale.\nE vakatabui na veitaba kei na katoni ni vidio\nE sega ni vakatarai me caka na veitaba se katokatoni ni vidio se katoni ni vosa ena veivanua vakatabui ena itikotiko.\nQo e okati kina na rumu ni vakadidike e tiko kina na nasi, rumu ni vakadidike, veivanua ni veiqaravi kei na vanua e yadravi vinaka.\nMoni vakaraitaka na veidokai ke curu yani e dua na dauniveiqaravi ni otela ena nomuni rumu, moni kua ni tabaki ira, katona ena iyaloyalo se katona na domodra.\nSitoa kei na volivoli ena veilawa\nOni na sega ni rawa ni biubiu mai na nomuni itikotiko, ia oni rawa ni otataka ena veilawa na ka oni vinakata me qai vakau yani ena vanua o vakaitikotiko kina. E levu na sitoa ni volivoli ena veilawa se internet, se so na sitoa ga ena vanua o toka kina e vakarautaka na veivoli ena veilawa.\nKeitou ciqoma ke ra via mai biuta eso na lewe ni nomuni vuvale se itokani eso na ka ena nomuni tiko ena otela.\nVeivosaki kei ratou na timi ni veiqaravi ena otela se taroga ena reception ena ituvatuva me muri me rawa ni kau yani kina eso na iyaya e gadrevi.\nVeitaratara kei ira na tabana ni kakaburaki\nDua na ka na nodra via kila na tiko e tuba na veika e vakayacori ena itikotiko vakawawa kei na itikotiko ni korotini. Era na rairai veitaratara yani vei kemuni na ivakalesilesi ni itukutuku kaburaki ia ena vakatau sara ga vei iko na nomu veitaratara kei ira.\nMo nanuma tiko ni sega ni rawa ni curu yani ena otela o ira na dauvolaitukutuku.\nKe o vakadonuya mera veitaratara yani vei kemuni, me vakayacori ga na veivosaki qori ena talevoni se qiri ena vidio.\nNANUMA: Eda cakacaka vata tiko, keitou na saga tale ga ena neitou vinaka taucoko moni marautaka na nomu tiko.\nE tiko na sala moni vakaraitaka kina vei keimami ke tiko na ka oni kauai kina se leqataka ena gauna oni tiko kina eke. Moni veitalanoa\ne liu kei ratou na lewe ni timi ena itikotiko qo. Era tu vakarau mera veivuke.\nOni rawa tale ga ni ripotetaka ke dua e sega ni vakamuria tiko na lawa, se vakayacora tiko eso na ka e rawa ni vakadewataka kina na COVID-19.\nRaica na: www.covid19.govt.nz/compliance(external link)\nQarauna na ivakarau ni nomu vakasama kei na nomu bula\nE sega ni rawarawa qai dredre na gauna eda bula donuya tu qo.\nKe o kauaitaka se o ira tale eso na ivakarau ni lomamu se nomu bula, sa tiko na itukutuku kei na iyaragi me vukei iko me vinaka tale na ivakarau ni nomu vakasama mo rawa ni vakacavara vinaka kina na nomu tiko ena vanua qo.\nKe o sega ni vosota rawa na ituvaki qori. Ena vinaka mo veitaratara kei na dua na kenadau ena tabana ni bula. Mo na veitaratara taumada kei na dua na nasi se vakailesilesi ena tabana ni bula ena itikotiko qori.\nQiri se vakauitukutuku ena 1737 ke o rarawa, lomaleqa, vusolo na lomamu se vakaleqai na ituvaki ni nomu vakasama. E sega ni saumi na qiri qori, o rawa tale ga ni qiri ena dua na gauna cava ga, 24 na aua ena dua na siga, 7 na siga ena dua na macawa.\nNa Getting through Together (Veivuketaka Vata) e vakarautaka eso na vakatutu yaga mo qarauna kina na nomu bula kei na nomu vuvale ena gauna e tarai keda tiko kina na matetaka na COVID-19.\nNa Sparklers at Home e dua na iyaragi ena veilawa vei ira na itubutubu, e vakarautaki tu kina e levu na qito e yaga qai marautaki vei ira na vuli ena paraimiri kei na itabagone.\nMentemia e dua na app me dikeva, vukea, qai vakavinakataka na ivakarau ni nomu vakasama ni biuta na isausau mo tekia e veisiga qai vakaraica na nomu toso.\nMelon e vakarautaka na veitokoni ena ivakasala ni bula kei na veika mo kauai kina mo lewa vinaka kina na ivakarau ni yalomu. E tokoni ira tale ga na itabagone ena vidio, vakatutu, cakacaka, so na cakacaka e wasei ena sala ni veimaliwai ena veilawa kei na dua na veitarogi lekaleka me lewai vinaka kina na lomabibi.\nNa Staying on Track e dua na sala ni veivakavulici e vakarautaki ena veilawa e vakavulica na iwalewale kei na ivakarau me lewai vinaka kina na rarawa, lomaocaoca, qai vakamuria vinaka na ivakarau ni nomu bula kei na nomu vuvale.\nNa website ni tabana ni bula e vakarautaka e levu na itukutuku kei na ivukevuke yaga e tokona na ivakarau ni nomu vakasama, e vakatura tale ga na isoqosoqo e rawa ni veivuke ke o gadreva eso tale na veitokoni.\nVeitokoni mo taqomaki mai na ivalavala kaukaua\nE kauaitaka vakalevu o Niusiladi na ivalavala kaukaua e vakayacori e vale kei na ivalavala kaukaua e vauca na veiyacovi. Me kua ni dua e vakila ni vakarerei se vakacacani mai vei ira eso tale. Sa tu na veivuke e vakarautaki vei ira na uabula kei na gone.\nQirita na 111\nKe o kila ni o na rawa ni vakaleqai mo qirita na Ovisa ena 111. Ke o sega ni rawa ni vosa, rogoca qai digitaka na naba 55 – qo na biuti kemuni vakadodonu vei ratou na Ovisa.\nE sega ni OK laini ni veivuke ena ivalavala kaukaua e vale\nNa laini ni itukutuku me baleta na ivalavala kaukaua e vale 0800 456 450 e vakarautaka na itukutuku ena loma ni vitu na siga dua na macawa, mai na 9 na mataka ina 11 na sigalevu.\nO rawa ni talaucaka nomu leqa\nSa tiko na naba ni veitaratara e vakarautaka na matanitu me baleta na veivakamavoataki ena sala ni veivakasagai ena veiyacovi ena talevoni kei na veilawa. Qirita na 0800 044 334.\nVeitokoni ena bula yadua\nSa tiko na veivuke e vakarautaki ke o vinakata eso na itukutuku yaga se veiqaravi, e okati tiko kina na veivuke vakailavo (kei na so tale na veivuke o gadreva).\nEna rawa ni veitokoni ena levu na sala na Ministry of Social Development, e tiko tale ga na ituvaki e rawa ni veivuke kina. Oni rawa ni kerei ira tale ga na dauniveiqaravi ena vanua o vakaitikotiko kina mera tokoni kemuni kina. E vinaka me qarai rawa na veivuke qori ena gauna ga oni se curu kina ena itikotiko vakawawa ni matanitu moni ciqoma sara na veitokoni qori ena gauna oni sa biubiu mai kina.\nKe oni vaqara cakacaka ena gauna oni sa na biubiu mai kina ena itikotiko vakawawa, sa tu na\nveigaunisala ena veilawa e rawa nira veisemati kina na itaukei ni cakacaka kei ira era vaqara cakacaka tiko.\nKe o raica e dua na cakacaka o na taleitaka, sa tu na veivuke e vakarautaki mo veivosaki kina kei itaukei ni cakacaka. E tiko tale ga na veivuke e vakarautaki me baleta na vuli cakacaka kei na nomu vakamatauni iko ena cakacaka, na vakarautaki ni CV, ivola veitokoni se vakaleweni ni fomu ni kere cakacaka.\nMe ikuri ni itukutuku, sikova na:\nwww.jobs.govt.nz(external link) se www.workandincome.govt.nz/work(external link)\nE dodonu meda tiko kece ena dua na vanua e taqomaki vinaka, eda bulabula vinaka tale ga kina.\nKe sega ni dua na vanua mo gole kina ni sa cava na nomu tiko ena itikotiko vakawawa e vakarautaka na matanitu, o rawa ni tokoni mo kunea e dua na vanua mo vakaitikotiko kina. Qirita na Ministry of Social Development riqc@msd.govt.nz\nKe o gadreva eso tale na itukutuku rai ena: www.workandincome.govt.nz(external link)\nKe sega na nomu cakacaka se o sega ni rawa ni cakacaka ena loma ni dua na gauna mai liu qo, o rawa ni vukei tale ga vakailavo.\nMo kila eso tale na itukutuku me baleta na mataqali veitokoni vakailavo ena rawa ni vakarautaki vei kemuni, sikova na\niSau ni veitosoyaki\nEna rawa ni vakarautaki eso na veivuke ke o gadreva na veitokoni vakailavo mo lesu tale ena vanua o vakaitikotiko kina. E sega ni gadrevi sara mo sa okati tu kei ira e vakarautaki vei ira na veitokoni ni matanitu se so tale na veivuke.\nImeli ina: riqc@msd.govt.nz\nYabaki 18 lako sobu\nKe o yabaki 18 lako sobu, keitou na vukei iko kei na nomu whānau/itubutubu/dauniveisusu mo dou marautaka na nomudou tiko, mo dou taqomaki tale ga. Ena rairai tiko eso tale na veivuke e vakarautaki, me vaka na kena rawa ni vakayacori na cakacaka mai koronivuli.\nOni rawa ni sarava na Home Learning TV ena tvnz.co.nz on-demand(external link). E sivia e 300 na iwasewase ni yaloyalo e vakarautaki kina na lesoni e baleti ira na se qai muri vuli kei na gonevuli kece. E vakarautaki tale ga na veimataqali lesoni ni vuli kei na lesoni e vukea na nodra bula na gone, itabagone kei na nomu whānau ena learningfromhome.govt.nz donuya na gauna o tiko kina ena itikotiko vakawawa.\nE vakatarai me mai tiko kei iko ena itikotiko vakawawa ni matanitu e dua na nomu itubutubu se dauniveisusu, o rawa ni vakalewena na kena fomu. Na itukutuku eso e vauca na nodra vakatarai eso mera gole mai ena itikotiko vakawawa ni matanitu ena tiko ena tabana e 20 ni pakete qo.\niSau ni vanua ni tiko vakawawa\nMe veiraurau kei na ka era namaka na lewenivanua ena vuku ni itataqomaki e vakarautaka na Matanitu kei na vukudra na biubiu qai lesu mai na noda vanua, e veiganiti me taura lesu na Matanitu e dua na iwase ni ilavo e vakayagataka ena itikotiko vakawawa e vakarautaki.\nA tekivu na kena saumi na veika qo ena 12.01am ena 11 Okosita, 2020.\nE vica na kena isau?\nE $3,100 ke dua ga e vakayagataka na rumu (gone se qase) $950 na isau ni dua tale na uabula e curu yani kina qai $475 dua na gone (yabaki 3 ina 17 era okati kece kina) era wasea vata e dua na rumu, okati vata kece na ivakacavacava na GST.\nE sega ni saumi o ira na gone e lailai mai na yabaki 3 na nodra yabaki ni bula ra qai tiko ena rumu kei na dua tale na tamata.\nKe o na sauma na rumu, o na sauma ga na rumu yadua. Kerei mo raica na www.miq.govt.nz/charges ena so tale na itukutuku.\nO cei mera sauma?\nO ira na lewenivanua e Niusiladi e lailai mai na 90 na siga na nodra veisiko e NIusiladi, vakavo sara ke rawata na ivakatagedegede e tarovi ira mera kua ni sauma e dua na ka. O ira na lewenivanua ni Niusiladi (okati kina o ira mai na Yatu Kuka, Niue, kei Tokelau) kei ira na rawata na visa ni lewenivanua tudei (residence), o ira na lewenivanua e Ositerelia kei na lewenivanua tudei e Niusiladi era vakaitikotiko ga e Niusiladi.\nO ira na lewenivanua e Niusiladi me vaka sa vakamacalataki oti mai cake era biubiu mai Niusiladi ena se ni oti na 12.01am ena 11 Okosita 2020.\nO ira na taura na visa ni tiko vakalekaleka (temporary visa), vakavo sara ke ra vakaitikotiko ga e Niusiladi ena 19 Maji 2020 qai biubiu ena se ni bera na 19 Maji 2020.\nO ira era curu mai ena noda vanua ena vuku ni cakacaka bibi e gadrevi se veiqaravi ena tabana ni bula mera na sauma. Ke o sega ni kila se o cei me na sauma, mo veitaratara kei itaukei ni nomu cakacaka.\nKe na gadrevi mo sauma, mo na download taka qai vakalewena ena mona livaliva na fomu e vakatokai na Fee and Waiver ena www.miq.govt.nz/charges. Ni o sa vakalewena oti na fomu qori, mo imelitaka sara ina fees@miq.govt.nz\nNa cava na kena ibalebale ni dua e galala mai na kena sausaumi (exempt) kei na dua e rawa ni laveti nona sausaumi (waiver)?\nO ira era galala mai na sausaumi e vakaibalebale vei ira e sega ni gadrevi mera sauma na nodra tiko ena itikotiko vakawawa se na itikotiko ni korotini.\nO ira e rawa ni laveti nodra sausaumi e vakaibalebale vei ira na dodonu mera sauma na nodra tiko ena itikotiko vakawawa kei na itikotiko ni korotini, ia era rawa ni vakalewena na fomu me laveti eso se na ka kece mera sauma.\nO cei era galala mai na sausaumi?\nO ira na kai Niusiladi era na tiko e Niusiladi me sivia e 90 na siga. Era sega tale ga ni biubiu mai Niusiladi ena se ni oti na 12.01am 11 Okosita, 2020.\nNa kemu isa, ira na gone kei na dauniveisusu era tiko vakawawa se gole tiko mai kei na dua e galala mai na sausaumi (vakavo ke ra gole tiko mai ena cakacaka e gadrevi vakabibi).\nDua e vakaitikotiko e Niusiladi e gole ena itikotiko vakawawa me lai qarava e dua e galala mai na sausaumi.\nO ira na se qai curu mai ena imatai ni gauna e Niusiladi, okati kina o ira na isenivalu, dua e gadreva na veivuke ni matanitu, o ira e gadrevi mera taqomaki kei ira era curu mai ena veitaqomaki ni matanitu ena vuku ni ivalavala kaukaua.\nO ira na curu mai Niusiladi nira dewa mai ena vuku ni veiqaravi vakavuniwai e vinakati vakatotolo se o ira na vakabulai mai wasawasa.\nO ira na tauvimate era gole mai ena veitokoni ni Veiqaravi vakavuniwai ni Tabana ni Bula se na Ministry of Health High Cost Treatment Pool se o ira na gole mai ena veivuke ni Ministry of Foreign Affairs and Trade’s New Zealand Medical Treatment Scheme.\nO ira na lewenivanua e Niusiladi era vakaitikotiko mai na Yatu Kuka, Niue kei Tokelau era gole mai Niusiladi ena vuku ni veiqaravi vakavuniwai.\nO ira na lewenivanua e Niusiladi era vakaitikotiko mai na Yatu Kuka, Niue kei Tokelau era mai vakaitikotiko vakalekaleka ga e Niusiladi nira lesu tale mai dua tale na Matanitu (e sega ni sivia na 90 na siga na nodra tiko) oti mera qai lesu tale ena Yatu Kuka, Niue se Tokelau (tiko me rauta ni 90 na siga).\nO ira era vakalesui tale mai Niusiladi, era vakatokai mera "returning offenders" ena ruku ni Lawa ni Returning Offenders (Management and Information) ni 2005 kei na dua na lewenivanua e New Zealand vakasukai lesu mai Ositerelia.\nO ira na vakailesilesi era veiqaravi tu ena so tale na Matanitu, okati kina nodra vuvale, o ira tale ga era matataka na matanitu ena so tale na vanua.\nKe o nanuma ni o sa galala mai na sausaumi qori, mo vakalewena sara na Fomu ni Fee and Waiver ena www.miq.govt.nz/charges qai vakamacalataka kina na vuna. Ni o sa vakalewena oti na fomu qori, mo imelitaka sara ina fees@miq.govt.nz\nO cei e rawa ni laveti nona sausaumi?\nE soli na galala vei ira kece na tiko ena itikotiko vakawawa na digidigi me laveti nodra sausaumi. Era na dikevi yadudua na ivola kerekere qori qai vakatau ena kedra dui ituvaki.\nE rawa ni laveti na sausaumi ni dikevi na dredre vakailavo e vakila tiko e dua kei na so tale na ituvaki, wili kina ke:\nA biubiu e dua na lewenivanua e Niusiladi mera lesu vata mai kei na dua tale e lewenivanua eke e gadreva na veivuke ena nona lesu mai ni vakaleqai na ituvaki ni yagona se sega ni rawa ni lesu taudua mai, e mai vakavuna gona me curu ena itikotiko vakawawa ni matanitu.\nO ira na gole mai Niusiladi se biubiu mai Niusiladi ena vuku ni veiqaravi vakavuniwai.\nEna so tale na ituvaki ni veinanumi e vinakati kina vua e dua me sikova e dua e tauvimate se wekana voleka sa vakarau takali se tiko ena dua na veibulu se tangihanga (se mani tiko e Niusiladi se vanuatani)\nMe ikuri ni ivakamacala me baleti ira era rawa ni laveti nodra sausaumi kei na ivola eso e rawa ni tokona, moni rai ena www.miq.govt.nz/charges\nSala mo kerea kina me laveti na sausaumi\nMe laveti na sausaumi, mo na download taka qai vakalewena ena mona livaliva na fomu e vakatokai na Fee and Waiver ena www.miq.govt.nz/charges. Ni o sa vakalewena oti na fomu qori, mo imelitaka sara ina fees@miq.govt.nz. Mo nanuma tiko mo vakauta (attach) vata kei na fomu qori na ivola veitokoni se so tale na itukutuku me tokona na vuna me laveti kina na nomu sausaumi.\nSaumi ni ka e lavaki\nO ira na gadrevi mera sauma na nodra tiko ena itikotiko vakawawa ena vakau yani vei ira na ka mera sauma nira biubiu mai na itikotiko qori qai dau soli e 90 na siga me na saumi kina. Ena vakamacalataki ena ivola ni sausaumi na sala mera sauma kina. Ena sega ni gadrevi mera sauma ena itikotiko vakawawa era tiko kina.\nMe ikuri ni itukutuku me baleta na sausaumi ni itikotiko vakawawa\nO kerei mo rai ina www.miq.govt.nz/charges\nBiubiu mai na vanua ni tiko vakawawa ni oti e 14 na siga\nEna vinakati mo tiko ena itikotiko vakawawa vakarautaki me 14 na siga.\nMo sa vakarautaka rawa tu na gaunisala mo biubiu kina\nE bibi me matata rawa tu vei iko na vanua mo gole kina ni o sa na biubiu mai ena vanua o vakaitikotiko kina vakawawa. Era na tarogi iko na dauniveiqaravi ena itikotiko qori ena nomu gaunisala ni veitosoyaki ni bera ni o biubiu.\nMe matata vei iko na vanua o na gole kina kei na sala o na yaco kina ekea\nEna matata kina vei keitou na gauna o na biubiu kina, me rawa ni keitou vakarautaka na nomu lako qai tokoni kemuni ena nomuni biubiu.\nE tiko na lori ni veiusa ena rara ni waqavuka\nO na rawa ni kau lesu ina rara ni waqavuka o kele mai kina ke o vinakata qori.\nMo na tuvanaka ga na nomu igolegole mai na itikotiko vakawawa qori mo lako ena dua tale na icili se itikotiko\nKe o sega ni rawa ni tuvanaka nomu ilakolako mo na qiriti ratou na dauniveiqaravi mo kere ivakasala.\nMo veivosaki rawa kei keitou ke o sega ni kila na vanua mo lako kina\nKe sega ni dua na vanua veiganiti mo gole kina, veitalanoa rawa kei ira na dauniveiqaravi era tiko ena otela mera veitaratara kei na isoqosoqo e vakatura na Matanitu mera vukei kemuni.\nMo vakamacalataka rawa vei ira na dauniveiqaravi ena otela ke veisau nomu ituvatuva ni veitosoyaki ena gauna o tiko kina ena otela. Raica na iKuri 2 ena levu tale na itukutuku.\nBiubiu ena itikotiko\nEna vinakati na veivakadeitaki ni vuniwai vei ira kece era sega ni tauvi COVID-19, ni oti nodra vakadikevi, nira na sega ni vakadewataka tale vua e dua na COVID-19 ena gauna era biuta kina na itikotiko.\nSa lesu mai na itikotiko vakawawa e vakarautaki ena rauta e 14 na siga\nSega ni laurai vei iko na ivakatakilakila ni COVID-19, wili kina na mosi ni tilotilo, vuvu se sega ni cegu vakavinaka/leka nomu icegu\nSega ni 38 na dikiri se sivia na katakata ni yagomu\nE voleka ni kisi taucoko, e dikevi ni sega ni tauvi iko na COVID-19\nO na biubiu ena vanua mo lako kina me vaka na ka o sa tuvanaka.\nOni kerei moni yadrava tiko ga na vakatagedegede e tiko kina na matanitu o Niusiladi ena COVID-19 qai muria na veivakadreti e vauca na tiko veiyawaki, vakasavasavataki ni liga kei na iubi ni mata ena gauna o biuta kina na vanua qo.\nEso tale na ivakamacala me baleta na vakatagedegede e tiko kina na noda vanua e rawa ni laurai eke:\nTauvimate ni o biubiu\nKe tiko eso na nomu vakatataro me baleta na kemu ituvaki se o tekivu vakila na ivakatakilakila ni matetaka ni COVID-19, mo qirita na Healthline ena 0800 358 5453 se vuniwai.\nKe yaco e dua na leqa tubukoso qirita na 111.\nNa ivakatakilakila ni COVID-19 na:\nMosi ni tilotilo\nSega ni boica rawa e dua na ka\nLeka na icegu\nKe o sega ni vosota rawa na ituvaki qori. Ena vinaka mo veitaratara kei na dua na kenadau ena tabana ni bula. Ke o vinakata eso tale na itukutuku, rai ena www.health.govt.nz/covid-19(external link)\nGalala mai na saumi ni itikotiko vakawawa\nE qaqaco vinaka na gaunisala e vakayagataka na Matanitu o Niusiladi me taqomaki kina na Matanitu mai na COVID-19. E neitou itavi me keitou tarova na dewa ni COVID ena itikotiko, e sega tale ga ni keitou rawa ni vakaleqa na noda bula.\nMe tiko sara e dua na vuna vinaka ena qai rawa ni biubiu kina e dua mai na itikotiko vakawawa e vakarautaki, e dikevi tale ga ni sega ni rawa ni veidewavi na mate vei ira na lewenivanua qai rawa ni lewai vinaka na ituvaki qori. E kena ivakarau ga ni bera ni biubiu e dua me laurai ni sa dikevi ena siga 3 kei na ika 12 ni siga ena COVID-19 qai laurai ni sega vua na mate, sa dikevi vinaka tale vakavuniwai na kena ituvaki. Ena via dredre sara mo vakatarai mo biubiu ena itikotiko vakawawa ke o biubiu mai se o lesu mai ena dua na matanitu e tiko sara i cake na ivakatagedegede ni veivakaleqai ni COVID-19.\nE va ga na gaunisala ena galala kina mai na sausaumi e dua e tiko ena fomu ena veilawa: Transit Passenger; Medical Exemption; Joining Someone in Managed Isolation; kei na Exceptional Circumstances. E dikevi vakavinaka na fomu e vakaleweni qai laurai yadua na kisi, e sega tale ga ni rawarawa me vakadonui e dua na ituvaki me vakamuria vinaka ivakatagedegede ni ka me muri.\nMe ikuri ni itukutuku e vauca na nona galala e dua mai na sausaumi kei na nomu vakalewena na kena fomu, mo rai ena:\nKe sa soli vei iko na veivakadonui mo biuta na itikotiko vakawawa e vakarautaki, se na vinakati ga mo vakacavara e 14 na siga ni tiko vakawawa mai na gauna o yaco mai kina i Niusiladi.\nEna sega ni vakadonui mo biubiu ke laurai vei iko na ivakatakilakila ni mate na COVID-19 ena gauna o tiko kina ena itikotiko vakawawa e vakarautaka na matanitu qai o toki ina otela ni korotini.\niKuri 1: iTukutuku ni vakadikevi ena COVID-19\nE bibi mo wilika se me vakamacalataki vei iko na itukutuku ni nomu dikevi ena COVID-19 e toka e ra qo. Mo veitalanoa kei ira na dauniveiqaravi ena tabana ni bula ena vanua o tiko kina ke dua na ka o kauai kina.\nNa cava ena yaco niu dikevi ena COVID-19?\nO na kerei mo vakalewena rawa e dua na fomu se sauma eso na taro, mo na vakaraitaka tale ga na sala mera veitaratara kina vei kemuni.\nEna vakacurumi ena qara ni ucumu e dua na tolo ni vauvau balavu me tara sara na daku ni ucumu, o na sega soti ni marautaka ia e sega ni veivakaleqai. E sega ni yacova e dua na miniti me tauri e dua na sabolo.\nMo na tukuna rawa vua na vuniwai e qaravi iko ena itikotiko vakawawa ke yacovi iko e dua na mataqali mate ni tavoci ni kuli ni yago, e vakadredretaka me cevata ni nomu dra, se o vakayagataka tiko na wainimate ni vakawaicalataki ni dra. Ke yacovi iko tiko na ituvaki qori era na rawa ni vakatulewataka mo kua ni dikevi ni bibi sara na kemui ituvaki.\nEna rawa ni taura e vica na siga me qai yaco mai na macala ni nomu dikevi.\nE sega ni saumi na nomu dikevi.\nO na tiko ga ena itikotiko vakawawa qai muria na lawa e vauca na nomu tiko me yacova ni o sa taura e dua na kena macala.\nNa cava na yaco ke sega ni kune vei au na mate?\nKe sega ni laurai vei iko na mate ena vakau yani ena nomu talevoni e dua na text se o na qiriti yani, se na gole yani e dua e vei ratou na tabana ni bula era veiqaravi tiko ena vanua qori.\nKe sega qai katolu ga ni siga o dikevi kina ena vinakati mo na se tiko tale mada ena itikotiko vakawawa.\nKe o dikevi ena ika 12 ni siga ena dikevi na kemu ituvaki me macala kina ni na sega ni okati me dua e rawarawa ni dewavi iko na mate se o rawa ni vakadewataka vei ira eso tale na COVID-19, qai o rawa ni biubiu ni sa cava na 14 na siga.\nNi dau tukuni negative test e kena ibalebale ni sega ni kune vei iko na COVID-19 ena gauna o dikevi kina. Ena rawa ni kune vei iko ena dua tale na gauna e muri, e bibi gona mo kauaitaka tiko ga na ivakarau ni tiko bulabula qai vakamuria tiko ga na ivakasala ni tiko veiyawaki se tiko vakadua ena rumu ena gauna taucoko o tiko kina ena otela.\nKe kune vei iko na mate era na golevi kemuni yani na dauniveiqaravi ni tabana ni bula.\nO na toki ena dua tale na otela e voleka ga qai vinakati mo tiko vakatikitiki se korotini. Ke dua tale na se lewe ni nomu vuvale o veitaratara kina ena gauna o tiko kina ena otela era na toki tale ga me rawa ni dikevi vinaka na kedra ituvaki.\nO na tiko ga ena itikotiko ni korotini me rauta ni 10 na siga mai na gauna o tekivu vakila kina na ivakatakilakila ni COVID-19 se na gauna o taura kina na macala ni nomu dikevi ni kune vei iko na manumanu ni mate (koya cava ga e balavu), ena vinakati tale ga mo galala mai na ivakatakilakila ni mate ni COVID-19 ena loma ni 72 na aua mo na qai biubiu.\nNa levu ni siga mo na tiko kina ena itikotiko vakawawa e 14 na siga.\nE bibi mo na tukuna vei ira na veiqaravi tiko ena vanua qori o ira era veitaratara kei iko. Era na taroga tale ga na dauniveiqaravi ni tabana ni bula o ira o veitaratara kaya ena loma ni dua na gauna lekaleka sa oti. Era na rawa ni vakasalataki mera tiko vakatikitiki de ra na tauvimate tale ga. O ira o rairai veitaratara kaya ena rairai gadrevi mera tiko vakatikitiki me 14 na siga mai na iotioti ni siga drau veimaliwai kina.\nVakacava keu sega ni bulabula vinaka niu tiko ena otela?\nKe o vakila na ivakatakilakila ni COVID-19 (vuvu, mosi ni tilotilo, leka ni icegu, savu ni ucu, sega ni boica rawa e dua na ka, se katakata) ena gauna o tiko kina ena itikotiko vakawawa se dua tale na mate e tarai iko, mo na tukuna vua e dua na dauniveiqaravi ena vanua o tiko kina. Mo na qiri mai na talevoni mai na nomu rumu. Era na dikeva na kemu ituvaki qai veivosakitaka kei iko na ka mo cakava tarava.\nNa cava ena yaco ena itukutuku era taura me baleti au?\nNa kemu itukutuku kei na macala ni nomu dikevi ena vakaraitaki ga vei ira na isoqosoqo ni matanitu e nodra itavi vakatabakidua me tarova na mate na COVID-19. Ena soli ga na kemu itukutuku ke vakatarai ena lawa ni itukutuku maroroi.\nEna vuku ni sasaga e vauca na kena tarovi na COVID-19 era na vakayagataka na itukutuku e vakarautaki na veitabana ni matanitu e kena inaki me kilai na sasaga sa vakayacori tiko ena vuku ni COVID-19, era na kila tale ga na lewenivanua na ivakatautauvata se iwiliwili, ia ena sega ni vakatakilai o ira era okati kina. E nomu dodonu mo kila qai vakadodonutaka na itukutuku baleti iko.\nAu na kunea evei eso tale na ivakasala?\nMo kila eso tale na ivakasala mo na veitaratara kei ratou na dauniveiqaravi ena vanua o vakaitikotiko kina. O rawa ni qirita na laini sega ni saumi ni Healthline ena 0800 358 5453. Mo nanuma tiko nira na SEGA ni rawa ni kila na macala ni nomu dikevi na Healthline.\nNa itukutuku tabaki raraba ni ituvaki ni COVID-19 e Niusiladi o rawa ni rai ena www.covid19.govt.nz(external link) se na website ni Tabana ni Bula www.health.govt.nz(external link)\niKuri 2: Tarogi ni Nomu iTuvatuva ni o sa na Biubiu\nO na vakatarogi ena nomu ituvatuva ena gauna o sa na biubiu kina ni oti e 14 na siga ena Travel Plan Interview. Ena vakayacori na veivakatarogi qo ena vanua o vakaicili kina ena ika 4 ni siga ni nomu se qai yaco yani ena tuvanaka qori e dua na dauniveiqaravi ena vanua qori.\nMo na vakarautaka rawa tu na itukutuku qo ena gauna o lai vakatarogi kina:\nKe sa tiko e dua na vale mo na gole kina ni oti na 14 na siga ni nomu tiko vakawawa:\nNa ivakamacala ni naba ni itikotiko kei na vanua e tiko kina.\nNa sala o na biubiu mai kina ena itikotiko vakawawa ina vale se itikotiko o gole kina. Kena ivakaraitaki o na vuka na vanua qori se dua na lewenivuvale ena mai kauti iko i vale.\nKe sega ni o kila na sala mo yaco kina ena vanua qori, mo tukuna rawa vei ira na veiqaravi ena vanua o vakaitikotiko kina na veivuke cava o na dreva mo yaco kina ena nomu vale se icili.\nSo na ka e vauca na gaunisala o na lako kina se ke o vuka na veika me keitou kauaitaka tiko.\nKe sega ni tiko e dua na vale se itikotiko mo na gole kina ni oti na 14 na siga ni nomu tiko vakawawa, mo na vakamacalataka na kemu ituvaki. Ena vukei keitou me keitou vakarautaka na veitokoni ena veitabana ni veivakavaletaki se veivuke ni matanitu eso me vukei iko.\niKuri 3: Nomu dodonu\nNa itukutuku e toka e ra qo e vakamacalataka na nomu dodonu ena gauna o tiko kina ena itikotiko vakawawa\nE dodonu vakalawa mo na tiko ena itikotiko e vakarautaki me vaka e vakamacalataki ena COVID-19 Public Health Response (Air Border) Order 2020 (se dua e veisosomitaki). Qo me taqomaki kina o Niusiladi ena tete ni mate na COVID-19.\nE tiko na kopi ni lawa qori ena: www.pco.govt.nz/covid-19-legislation(external link)\nE tiko na nomu dodonu mo veitaratara kei na dua na loya saumi ke o vinakata vakatotolo. O rawa ni veivosaki kei na nomu loya ena dua na vanua era sega ni tiko tale kina eso.\nO rawa ni digitaka ga na nomu loya qai qiriti koya ena nomu talevoni, o lewa tale ga na loya o digitaka. Sa tiko ena nomu rumu e dua na talevoni mo qirita kina e dua na loya.\nKeitou tu vakarau ni tokoni iko ke dua na ka o leqataka se kauai kina\nE kauaitaka vakabibi na kudru na iTikotiko Vakawawa Qaravi vinaka kei na Korotini. Keitou vakabauta ni tiko na dodonu ni tamata yadua me kudruvaka eso na ka, me qaravi tale ga ena veidokai kei na veinanumi, rogoci vinaka qai caka vakatautauvata na ka.\nKeitou vakadeitaka ni na qaravi vakavinaka na kudru, wali vakarawarawa qai veiganiti kei na dui ituvaki.\nKeitou kila ni sega ni dodonu me vakatakilai na itukutuku vuni ni dua na veivaqaqai qai vakayacori vakadodonu.\nNa macala ni dua na ka e kudruvaki keitou na raica kina na tikina eso me keitou vuli kina qai vakavinakataka na ivakarau ni neitou veiqaravi tarava.\nSala mo wasea kina nomu nanuma\nKe o tiko ena itikotiko vakawawa e vakarautaki qai sega ni vakayacori na ka o namaka, mo tukuna taumada qori vua na Manidia ni iTikotiko qori se Kodineita ni iTikotiko se Wellbeing Coordinator.\nEra tiko ena itikotiko qori eso era kenadau ena ituvaki o na rairai sotakaya, wili kina na ka e vauca na sikiuriti, nomu taqomaki, nomu bulabula vinaka kei na ivakarau ni nomu bula, kei na so tale na ka o dau gadreva. Moni veitaratara kei na timi e veiqaravi tiko ena vanua oni vakaitikotiko kina me veivuke ena ka o kauai kina se veika o gadreva.\nKe sega ni vakacegui na nomu lomatarotaro, o rawa ni vakaraitaka nomu kudru ni o vakalewena na Fomu ni Kudru ena MIQ website. E rawa ni laurai eke: www.miq.govt.nz/about/contact-us\nSala mo vakaraitaka kina nomu kudru\nO rawa ni vakaraitaka nomu kudru ena nomu:\nVeivosaki sara ga kei na Manidia ni iTikotiko se Kodineita ena vanua o vakaitikotiko kina kei na itikotiko ni korotini.\nVakaleweni ni fomu ena website ni MIQ - www.miq.govt.nz/about/contact-us\nNa cava ena yaco tarava?\nO ira kece era vakaraitaka nodra kudru era na imelitaki ni sa ciqomi na nodra kudru ena loma ni rua na siga ni cakacaka mai na gauna sa ciqomi kina nodra kudru.\nEna sagai ena kena gauna totolo duadua ena loma ni lima na siga mai na gauna oni sa ciqoma kina na neitou imeli me vakacavari kina na neitou vakadidike, vakavo ke sa wali na ituvaki\nena gauna vata ya. Ke vinakati eso tale na gauna me vakayacori kina na vakadidike, keitou na tukuna yani na gauna me na saumi kina na nomu kudru kei na vuna\nNa Timi ni Veivakameautaki ena volavola yani vei iko me tukuna na vakatulewa e tau, eratou na vakaraitaka na vakadinadina e dikevi rawa, na vuna e va ya kina nodratou nanuma, kei na veika e vakayacori ena vuku ni ka e kudruvaki.\nKe kudruvaki e dua na ka e vauca e dua tale na isoqosoqo e veiqaravi tiko ena MIQ, ena vagolei ga na nomu kudru ena isoqosoqo me qarava. Qori e wili kina na kudru e veiganiti mera na qarava ga na New Zealand Defence Force, na Tabana ni Bula, na District Health Board, NZ Police se so tale na veiqaravi se na so tale na isoqosoqo ni matanitu se so tale na isoqosoqo era vakaitavi tale tiko ga ena kena cicivaki na itikotiko.\nKe o sega ni marautaka na iwali ni ka o kudruvaka\nO iratou na Timi ni Veivakameautaki eratou na vakasalataki iko ni o rawa ni vagolea na nomu kudru ena valenivolavola ni Ombudsman se na valenivolavola ni Privacy Commissioner (e veiganiti) ke o sega ni marautaka na ivakarau e muri. O rawa ni kunea eso tale na ivakasala me baleta na ituvatuva me muri e ra qo:\niKuri 4: Sala me daramaki kei na kena luvati na iubi ni mata\nMo daramaka na iubi ni mata e soli vei iko ena gauna kece o biubiu mai kina ena nomu rumu, se gauna era gole yani kina na dauniveiqaravi me vakavinakataka e dua na ka ena rumu se samaka. Mo daramaka ga vakadua na iubi ni mata qo - mo na dara e dua na iubi ni mata vou ena gauna kece o biubiu mai kina na rumu. Ke sa oti na iubi ni mata e vakarautaki mo dau vakayagataka ga vakadua, veitaratara kei na dua na dauniveiqaravi ni MIQF ena vakarautaka vei iko eso tale. Kua ni solia vua e dua tale na iubi ni mata. E sega ni dodonu me vakayagataki ena itikotiko vakawawa se itikotiko ni korotini na iubi ni mata e vakayagataki tale se so tale na iubi ni mata, vakavo ga na kena e vakarautaki vei kemuni.\nDaramaki ni iubi ni mata:\nSavata na ligamu.\nNi bera ni o daramaka na iubi ni mata, mo savata qai vakamamacataka na ligamu se vakayagataka na isava ni liga na sanitiser.\nVakaraica vinaka na iubi ni mata o vakayagataka.\nMo vakadeitaka ni savasava, mamaca, qai sega ni vakacacani.\nDaramaka na iubi ni matamu.\nMo tokara na iubi ni matamu me ubia na ucumu, gusumu kei na kumimu, qai vakadre na kena wa e daligamu me rawa ni taura na iubi ni mata.\nMo sosomitaka na iubi ni mata ni oti e va na aua na kena vakayagataki se ni bera qori ke sa suasua, cavuka, vakacacani, se duka.\nMo viritaka e kavanibenu na iubi ni mata.\nNi o daramaka na iubi ni mata mo qarauna mo kua ni:\nTara na muana e liu.\nTara na matamu.\nVeitosoyaka na iubi ni mata.\nQo na veidusimaki me muri me baleta na kena daramaki na iubi ni mata ena iTikotiko ni Tiko Vakawawa kei na Korotini se Managed Isolation and Quarantine Facilities (MIQF). Mo dara ga na iubi ni mata e vakayagataki ga vakadua e vakarautaka na MIQF. Mo daramaka ga vakadua na iubi ni mate qo - mo na dara e dua na iubi ni mata vou ena gauna kece o biubiu mai kina na rumu. Ke sa oti na iubi ni mata e vakarautaki mo dau vakayagataka ga vakadua, veitaratara kei na dua na dauniveiqaravi ni MIQF ena vakarautaka vei iko eso tale.\nSala me luva kina na iubi ni mata:\nNi bera ni o luvata na iubi ni mata, mo savata qai vakamamacataka na ligamu se vakayagataka na isava ni liga na sanitiser.\nLuvata na iubi ni matamu.\nMo luvata na wa ni iubi ni mata mai na daligamu.\nKua ni tovolea mo vakayagataka tale se vakawainimatetaka mo savata na iubi ni mata e vakayagataki ga vakadua.\nNi o sa luvata na iubi ni mata, savata qai vakamamacataka na ligamu se vakayagataka na isava ni liga na sanitiser.\nQo na veidusimaki me muri me baleta na kena daramaki na iubi ni mata ena iTikotiko ni Tiko Vakawawa kei na Korotini se Managed Isolation and Quarantine Facilities (MIQF). Mo dara ga na iubi ni mata e vakayagataki ga vakadua e vakarautaka na MIQF. Mo daramaka ga vakadua na iubi ni mata qo - mo na dara e dua na iubi ni mata vou ena gauna kece o biubiu mai kina na rumu. Ke sa oti na iubi ni mata e vakarautaki mo dau vakayagataka ga vakadua, veitaratara kei na dua na dauniveiqaravi ni MIQF ena vakarautaka vei iko eso tale.\nKia ora ni kidavaki tale mai noda vanua!\nSa toka e ra qo eso na lawa rawarawa sara keitou kerea mo vakamuria ni o tiko ena itikotiko vakawawa e qaravi vakavinaka.\nNa lawa qo ena taqomaki kemuni kei ira tale eso qai tarova na kena dewa na COVID-19.\nDara na iubi ni mata\nMo daramaka na iubi ni mata e soli vei iko ena gauna kece o biubiu mai kina ena nomu rumu, se gauna era gole yani kina na dauniveiqaravi me vakavinakataka e dua na ka ena rumu se samaka.\nMo veiyawaki me 2 na mita\nMo yawaki ira tiko ga eso tale me 2 na mita vakavo o ira dou 'veiwekani' (vuvale/ kemu isa).\nKua ni curu kina


Cheyenne vakaitaukei jeti Charter, WY waqavuka waqavuka rede dro na kabani\nKauta laivi na vuka cake vakaitaukei jeti vuka Charter mai se ki na Cheyenne, Laramie, Wyoming waqavuka rede kabani volekati au kacivi 1-307-363-5099 ena iotioti ni miniti lala na yavai koya veiqaravi na kena isau, Ena loma ni yavaqu ena noda waqavuka e levu cake sara mai na kena e soli mai vua na itaukei ni waqavuka vakabisinisi, ka na vakatarai iko mo yalovakacegu ena gauna ni nomu ilakolako.\nEna gauna eda cabora yani kina veiqaravi vakavolivolita na clock, mo vakacegu rawa na vakadeitaki ni ko na raica e dua na waqavuka ena gauna cava ga o na gadreva ena. Eda sega ni vinakata me liwa na noda dui biukila, Ia o ira na tamata era sa ena dua na gauna ni lako yani ena noda vuka, yaco me da vei ira na noda kasitama tudei.\nE sega ni gadrevi vei iko mo vakabibitaka, me vaka ni ko ni sa sega ni rawa ni raica na mata vinaka priced na tikite ki Wyoming ni Cheyenne, me vaka na airliners vakabisinisi sa cavuta na vosa nei exorbitantly na cecere ni isau ni oqo na sala, e dina ga ni a lailai sara me baleta na sala era muria ga na tubu ni o iotioti ni veivakadodonutaki kina e dua na macawa sa oti.\nOqo e matau e dua iwalewale ni otela airliners vakabisinisi me, kila ni sa sega tale na digidigi mai na voli tikite ena isau inflated vakalevu vei ira na kasitama ni iotioti ni miniti. Ia, o na gadreva na lomaleqa e sega ni rawa ni o soli ni noda tu ni vuka ni jeti vakaitaukei Wyoming ni Cheyenne ni veiqaravi ni vuka ena isau lailai sara ka unbelievable.\nO na vakasamataka tiko beka me da cabora ga vakaoqo vakalolovirataki na kena isau me vaka eda rawa ni vakawaleni kina ena vakacegu kei na ivakatagedegede. Ia, sa ikoya oqo e dua na fallacy, me vaka ni o ni na kunea ena dua na gauna o ivola e dua na idabedabe ena noda waqavuka vakaitaukei me baleta na rede kei na veilakoyaki tiko kina.\nO na rawa ni soli ni digitaki na disikaudi over and above na noda na tubu tiko ni concessional. E tiko na gauna ni tiko me vuka ki na WY ni Cheyenne vata kei na dua na veiwatini ni idabedabe unbooked. E vakaoqo e dua na gauna, eda cabora na disikaudi ikuri me rawa ni vakalesuya mai kina na isau ni vuka.\nE rawa ni o kunea na matailalai ena neimami mataveilawa ena nomu vakasaqara na iotioti ni miniti lala ni waqavuka e tiko volekati au me baleta e dua na pailate mate na iliuliu. O sa kila tiko beka na veika era rawata na iliuliu ni veikabani le levu ena nodra vodo waqavuka tu vakaitaukei? O na rawa talega ni rawata na veika vata ga oya ni ko vuka voli ena waqavuka vakaitaukei.\nLisi ni tikinipepa ni Waqavuka Raraba kei na Vanua Vakaitaukei voleka me baleta na vuka vuka ena Jerry Olson Field waqavuka ni waqavuka Cheyenne, dau kilai talega me ena Laramie Tikina, http://www.cheyenneairport.com/\nFe WarrenVab, Hillsdale, Carr, Granite Canon, Vakasaqa, Matai, Nunn, Hereford, Ose ki Creek, Wellington, Buford, Pierce, Veikau, Neketai Siding, Meriden, Dausemore, Dua na Yalo e Kalou, Albin, yta, Valetabu e Fort Collins, Chugwater, Pine Bluffs, Tagutuvi, Laramie, Kanaoni, Timinaci, Lagrange, Luseuse, Galeton, Windsor, Bushnell, Briggsdale, Gill, Drano Damudamu, Masonville, Greeley, Loveland, Hawk Springs, Evans, Bellvue, Bosler, Glen Haven, Kersey, Milikeni, Johnstown, La Salle, I Yoder, Ilm, Kili, Drake, Kimball, Nei Berthou, New Raymer, Huntley, Tamata Kaukauwa, Harrisburg, OTasville, Vanua ni Witi, Mead, Lyman, iTedi ni Veika Vakatetei, Loga ni Kau Vuata, Stoneham, Lyons, Weldona, Tiko Bulabula, Longmont, Dix, Vatu ni Bukawaqa, Vosa Vaka-Vosa, Veretariki, Fort Lu—, Yabaki drau, Moli, Dacono, Allens veitavuka, Uciwai na Vatu, Niwot, Torrington, Gering, Keenesburg, Hudson, Wiggins, Erie, Mitchell, Roggen, Scottsbluff, IVola ni gaunisala koro, Jamestown, Na vatu e qiqi, Tabanalevu, Melbeta, Snyder, Fort Morgan, Lake cecere, Walden, Mcgrew, Merino, Minatare, Rand, Hillrose, Garrett, Barasi, Granby, Springs katakata ni Sulphur


WILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Azerbaijani Baoule Batak (Toba) Bislama Bulgarian Catalan Cebuano Chavacano Chichewa Chinese (Shanghainese) Chinese (Sichuanese) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Cibemba Corsican Croatian Czech Dangme Danish Dutch Efik English Estonian Faroese Finnish Fon French Ga Georgian German Greek Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hmong (White) Hungarian Iban Icelandic Igbo Iloko Indonesian Irish Irish Sign Language Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Kamba Kannada Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Korean Kwanyama Kyangonde Lingala Lithuanian Luganda Luo Luvale Malagasy Malay Malayalam Maltese Mambwe-Lungu Mauritian Creole Mongolian Moore Myanmar Ndau Ndebele (Zimbabwe) Nepali Norwegian Nzema Oromo Ossetian Pangasinan Persian Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi (Shahmukhi) Quichua (Chimborazo) Romanian Russian Russian Sign Language Réunion Creole Samoan Sango Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Setswana Seychelles Creole Shona Sidama Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sunda Swahili Swati Swedish Tagalog Tamil Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tsonga Turkish Twi Tzotzil Ukrainian Urdu Urhobo Uruund Valencian Venda Vietnamese Waray-Waray Welsh Xhosa Yoruba Zapotec (Isthmus) Zapotec (Quiatoni) Zulu vakaViti\nE sega ni bau tukuna vakadua na iVolatabu ni tina ni Kalou o Meri, e sega tale ga ni vakavuvulitaka mera sokaloutaki koya na lotu vaKarisito. * Dikeva na vuna:\nE sega vakadua ni bau kaya o Meri ni tina ni Kalou. E kaya ga na iVolatabu ni a vakasucuma na “Luve ni Kalou,” sega ni Kalou.—Marika 1:1; Luke 1:32.\nE sega ni tukuna o Jisu ni tina ni Kalou o Meri se me sokaloutaki vakatabakidua. Ena dua na gauna e vakadodonutaka o Jisu e dua na marama a via vakacaucautaki Meri ni qarava vinaka na nona itavi vakatina. E kaya o Jisu vua na marama qori: “Sega, era marau o ira na rogoca na vosa ni Kalou ra qai muria tiko ga!”—Luke 11:27, 28.\nNa vosa “Tina ni Kalou” kei na “Theotokos” (Koya e vakasucuma na Kalou) e sega ni laurai ena iVolatabu.\nNa vosa “Ranadi ni Lomalagi” ena iVolatabu, e sega ni vakaibalebaletaki vei Meri, ia e dusi koya na kalou yalewa era qarava na Isireli era vukitani. (Jeremaia 44:15-19) Na “Ranadi ni Lomalagi” e rairai dusi Ishtar (Astarte), na nodra kalou yalewa na kai Papiloni.\nEra sega ni sokaloutaki Meri na lotu vaKarisito taumada, era sega tale ga ni qaravi koya. E kaya e dua na dauvolaitukutuku makawa ni o ira na lotu vaKarisito taumada era “sega ni duavata kei na lotu butobuto se mera dokai Meri vakasivia de nanumi nira sa qarava tiko na kalou yalewa.”—In Quest of the Jewish Mary.\nE kaya na iVolatabu ni Kalou e bula tu ga. (Same 90:1, 2; Aisea 40:28) Ni sega nona itekitekivu, ena sega ni dua na tinana. Kuria ya ni sega ni rawa vei Meri me kunekunetaka na Kalou; ni vakamatatataka na iVolatabu ni lomalagi mada ga e sega ni rauti koya.—1 Tui 8:27.\nMeri—Tina i Jisu sega ni “Tinana na Kalou\nE Jiu o Meri qai lako mai na kawa i Tui Tevita. (Luke 3:23-31) E taleitaki koya tale ga vakalevu na Kalou ena vuku ni nona vakabauta kei na yalo ni veiqaravi. (Luke 1:28) E digi koya na Kalou me tinai Jisu. (Luke 1:31, 35) E qai so tale na luvedrau o Meri kei Josefa.—Marika 6:3.\nDina ni qai yaco me dua na tisaipeli i Jisu o Meri, ia e sega sara ni levu na ka e kilai me baleti koya.—Cakacaka 1:14.\nVuna era kaya kina eso ni o Meri e tinana na Kalou\nNa ivakadinadina taumada ni sokalou a caka vei Meri e tekivu ena icavacava ni ikava ni senitiuri G.V. Qori e donuya toka na gauna e kilai raraba kina na lotu Katolika me lotu ni veivanua ena veiliutaki ni matanitu o Roma. Era yaco kina e levu era susu mai na lotu butobuto mera vakatokai mera lotu vaKarisito. E vakadonuya tale ga na lotu na ivakavuvuli e sega ni vakaivolatabu me baleta na Letoluvakalou.\nNa ivakavuvuli me baleta na Letoluvakalou e vakavuna mera kaya e levu na lewenilotu ni Kalou o Jisu, e nanumi kina ni tina ni Kalou o Meri. Ena 431 G.V., era vakadonuya kina na matabose ni lotu e Efeso ni “Tina ni Kalou” o Meri. E tete na vakabauta ni kena sokaloutaki o Meri ni oti na bose qori. E yaco mera tokona kina na lotu o ira era susu ena lotu butobuto. Era tekivu vakayagataka na vakatakarakara kei na itaba kei Meri nira nanuma ni vakatayaloyalotaka qori na kalou yalewa ni vakatubukawa me vakataki Artemis (Diana, vei ira mai Roma) kei Isis.\nE vakarota o Pope Sixtus III ena 432 G.V. me tara e dua na valenilotu me sokaloutaki kina na “Tina ni Kalou.” A tara volekata toka e dua na valenisoro ni nodra kalou yalewa ni vakasucu na kai Roma o Lucina. E kaya e dua na dauvola ivola ni valenilotu qori e dusia “nodra bosoka vata na lotu vaKarisito era vakaduavatataki ena veiliutaki vakaRoma na ivakavuvuli lasu me baleta na tina lagilagi kei na ivakavuvuli lasu me baleti Meri.”—Mary—The Complete Resource.\n^ para. 3 Eso na lotu era vakavulica ni o Meri e tina ni Kalou. Era na rairai vakatokai koya me “Ranadi ni Lomalagi” se o Theotokos , na vosa vaKirisi qori e kena ibalebale o “koya e vakasucuma na Kalou.”\nKalou Na iVolatabu Saumi na Taro Vakaivolatabu\niMeli iMeli E Tina ni Kalou o Meri?


Dauveilewai 16 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Arabic Argentinean Sign Language Armenian Armenian (West) Australian Sign Language Austrian Sign Language Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Batak (Karo) Batak (Toba) Belgian French Sign Language Bengali Bicol Bislama Bolivian Sign Language Brazilian Sign Language British Sign Language Bulgarian Cambodian Cebuano Chichewa Chilean Sign Language Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chinese Sign Language Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Cibemba Colombian Sign Language Costa Rican Sign Language Croatian Croatian Sign Language Cuban Sign Language Czech Czech Sign Language Danish Dutch Dutch Sign Language Ecuadorian Sign Language Efik English Estonian Ewe Filipino Sign Language Finnish French French Sign Language Ga Galician Georgian German German Sign Language Ghanaian Sign Language Greek Greek Sign Language Guarani Guatemalan Sign Language Gujarati Gun Haitian Creole Hebrew Hiligaynon Hindi Hindi (Roman) Hiri Motu Honduras Sign Language Hungarian Hungarian Sign Language Igbo Iloko Indian Sign Language Indonesian Indonesian Sign Language Irish Sign Language Isoko Israeli Sign Language Italian Italian Sign Language Jamaican Sign Language Japanese Japanese Sign Language Javanese Kannada Kazakh Kenyan Sign Language Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kongo Korean Korean Sign Language Kosraean Latvian Lingala Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Madagascar Sign Language Malagasy Malawi Sign Language Malay Malayalam Malaysian Sign Language Maltese Marathi Maya Mexican Sign Language Motu Mozambican Sign Language Myanmar Navajo Nepali New Zealand Sign Language Nias Nicaraguan Sign Language Nigerian Sign Language Norwegian Nzema Oromo Ossetian Otetela Panamanian Sign Language Pangasinan Papiamento (Curaçao) Paraguayan Sign Language Pennsylvania German Persian Peruvian Sign Language Polish Polish Sign Language Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Portuguese Sign Language Punjabi Punjabi (Roman) Quebec Sign Language Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Huallaga Huánuco) Romanian Russian Russian Sign Language Salvadoran Sign Language Samoan Sango Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Silozi Singapore Sign Language Sinhala Slovak Slovak Sign Language Slovenian Slovenian Sign Language South African Sign Language Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Sunda Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Swedish Sign Language Swiss German Sign Language Tagalog Tahitian Taiwanese Sign Language Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Thai Sign Language Ticuna Tigrinya Tok Pisin Tongan Tshiluba Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzotzil Uighur (Cyrillic) Ukrainian Umbundu Uruguayan Sign Language Uzbek Uzbek (Roman) Venda Venezuelan Sign Language Vietnamese Wallisian Waray-Waray Xavante Xhosa Yoruba Zambian Sign Language Zimbabwe Sign Language Zulu vakaViti\nSamisoni e Kesa (1-3)\nSamisoni kei Tilaila (4-22)\nSauma o Samisoni na ka e caka vua kei na nona mate (23-31)\n16 Dua na gauna e lako i Kesa o Samisoni, e raica e dua na saqamua mani lako vua. 2 E tukuni vei ira na lewe i Kesa: “A lako mai ke o Samisoni.” Era mani wavokiti koya, era waraki koya tiko ena matamatanikoro ena bogi taucoko. Era vakanomodi voli ena bogi taucoko, era kaya: “Ni kida ga na mataka eda na vakamatei koya.” 3 Ia e davo toka ga e kea o Samisoni me bogilevu tutu. Ni sa bogilevu tutu e duri mai, e taura na katuba ruarua ni matamatanikoro kei na kena duru ruarua e sau qai cavuta vata na kena ivakadei. E biuta e tabana qai colata ina ulunivanua donui Epironi. 4 Oti oya e domona o Samisoni e dua na yalewa e tiko ena Buca* o Soreki, na yacana o Tilaila.+ 5 Era lako yani vua na turaga ni Filisitia, era kaya: “Dabui* koya+ mada mo kila na vu ni nona kaukaua levu, na cava me keimami cakava me keimami rawati koya kina, me keimami vesuki koya me vakamalumalumutaki koya. Keimami na qai solia yadudua vei iko e 1,100 na tikinisiliva.” 6 Oti e kaya vei Samisoni o Tilaila: “Yalovinaka, tukuna mada vei au na vu ni nomu kaukaua levu, na cava tale ga mo vesu kina me vakamalumalumutaki iko.” 7 E kaya vua o Samisoni: “Ke ra vesuki au ena vitu na wa ni dakaititi* vou e sega ni sigani, au na malumalumu me vaka ga na tamata wale.” 8 Era mani kauta cake vei Tilaila na turaga ni Filisitia e vitu na wa ni dakaititi vou e sega ni sigani qai vesuki koya kina. 9 Ia era toka vuni eso ena rumu e loma, e kaci yani vei Samisoni o Tilaila: “Era sa mai vesuki iko na kai Filisitia Samisoni!” E qai drutia o koya na wa ni dakaititi me vaka ga na tasere totolo ni wa feleki ni tara na bukawaqa.+ E sega ni kilai na vu ni nona kaukaua. 10 E kaya sara vei Samisoni o Tilaila: “Raica! O sa vakaisini au, o lasutaki au. Ia qo mo tukuna mada vei au na ka mo vesu kina.” 11 E kaya vua o Samisoni: “Ke ra vesuki au ena dali vou se bera ni vakayagataki, au na malumalumu me vaka ga na tamata wale.” 12 E kauta sara na dali vou o Tilaila qai vesuki koya kina, e kacivaka: “Era sa mai vesuki iko na kai Filisitia, Samisoni!” (Era toka vuni ga eso ena rumu e loma.) E qai drutia o Samisoni na dali mai ligana me vaka ga na waniculacula.+ 13 Oti oya e kaya vei Samisoni o Tilaila: “O se vakaisini au tiko ga me yacova mai qo, o lasutaki au.+ Mo tukuna vei au na ka mo vesu kina.” E qai tukuna o Samisoni: “Mo talia vata na wa* ni isulutali kei na tobe vituvitu ni uluqu.” 14 E vakadreta sara ena pini, oti e kaya vua: “Era sa mai vesuki iko na kai Filisitia Samisoni!” E yadra mai ena moce qai dreta laivi na pini kei na wa ni isulutali. 15 E kaya sara vua o Tilaila: “O kaya vakacava, ‘Au domoni iko,’+ ni sega ni dina vei au na lomamu? O sa vakaisini au vakatolu, o se sega ga ni tukuna vei au na vu ni nomu kaukaua levu.”+ 16 E cikevi koya tiko ga e veisiga, e vakasosani koya tiko ga, sa sega ni vosota rawa o Samisoni, e via mate sara ga.+ 17 Oti sa qai talaucaka vua na lomana, e kaya: “Se sega vakadua ni tasi na uluqu niu Nasaraiti ni Kalou ena gauna au sucu kina.*+ Niu tasi ga sa na oti na noqu kaukaua, au na malumalumu qai tautauvata kei na vo ni tamata kece.” 18 Ni raica o Tilaila ni sa talaucaka kece vua na lomana, e talatala sara mera kacivi mai na turaga ni Filisitia,+ e kaya: “Moni lako mai ena gauna qo ni sa talaucaka kece vei au na lomana.” Era mani lako cake vua na turaga ni Filisitia nira kauta tiko na ilavo. 19 E vakamoceri Samisoni e duruna o Tilaila qai kaciva mai na tamata me tasia na vitu na tobe ni uluna. Oti oya e rawai Samisoni o Tilaila, ni sa oti yani na nona kaukaua. 20 E kacivaka o Tilaila: “Era sa mai vesuki iko na kai Filisitia Samisoni!” E yadra mai na moce o Samisoni, e kaya sara: “Au na lako yani me vaka au dau cakava+ meu veimoqeyaki meu sereki au.” Ia e sega ni kila ni sa biuti koya o Jiova. 21 Era vesuki koya sara na kai Filisitia, era ceuta na yalokanimatana. Era kauti koya sobu i Kesa ra qai vesuki koya ena rua na ivesu kopa. E dau qaqi covuata e valeniveivesu o koya. 22 Ia sa tekivu tubu tale na drauniuluna ena gauna e tasi oti kina.+ 23 Era soqoni vata na nodra turaga na kai Filisitia mera cabora e dua na isoro levu vei Tekoni+ na nodra kalou, mera marau tale ga, era kaya: “Sa solia e ligada na noda kalou na keda meca o Samisoni!” 24 Nira raici koya na tamata era vakacaucautaka na nodra kalou, era kaya: “Sa solia e ligada na noda kalou na keda meca e dau vakacacana na noda vanua,+ e vakamatea tale ga e levu vei keda.”+ 25 Ni marau tiko na lomadra, era kaya sara: “Kacivi Samisoni mai me vakalasai keda.” Era qai kacivi Samisoni mai valeniveivesu me vakadredrei ira, era vakaduri koya ena maliwa ni duru. 26 E kaya sara o Samisoni vua na gonetagane e taura tiko na ligana: “Laivi au mada meu tara na duru e taura tu na vale, meu ravita.” 27 (Ia era osodrigi tu e lomanivale na tagane kei na yalewa. Era tiko kece e kea na nodra turaga na kai Filisitia, era le 3,000 na tagane kei na yalewa era sarasara tiko mai delanivale ni vakalasalasa tiko o Samisoni.) 28 E masuti Jiova sara o Samisoni:+ “Kemuni na Turaga Cecere Duadua Jiova, yalovinaka moni nanumi au, yalovinaka moni vakaukauataki au+ tale mada kemuni na Kalou, meu sauma vei ira na kai Filisitia na ka era cakava ena dua mada ga na mataqu.”+ 29 E tautauri vinaka o Samisoni ena rua na duru e lomadonu e taura tu na vale, e ravita, e dua ena ligana imatau e dua tale ena ligana imawi. 30 E kacivaka o Samisoni: “Meu mate vata kei ira na kai Filisitia!” E qai biliga na duru ena nona igu taucoko, e mani lutuki ira na turaga kei ira kece na tiko e kea na vale.+ E levu sara e vakamatea o Samisoni ena gauna e mate kina, e lailai e vakamatea ena gauna se bula kina.+ 31 Oti era lako sobu na tacina kei ira kece na lewe ni vuvale i tamana. Era kauti koya cake mera buluti koya ena maliwa kei Sora+ kei Esitaoli ena ibulubulu i Manoa+ na tamana. A lewai ira na Isireli o Samisoni me 20 na yabaki.+\n^ Se “Mari.”\n^ Se “ua ni saga ni manumanu.”\n^ Se “wa vakadodonu.”\n^ Ipe., “mai na katonigone i tinaqu.”