Tu Vakarau ka Kilikili mo Veiqaravi - Mai vei Peresitedi Thomas S. Monson\nEpereli 2012 | Tu Vakarau ka Kilikili mo Veiqaravi\nTu Vakarau ka Kilikili mo Veiqaravi\nEna kune e veivanua kecega na cakamana ni kilai na matabete, ni rokovi ka vakayagataki vakavinaka na kena kaukauwa, ka vakacurumi kina na vakabauta.\nKemuni na taciqu lomani, sa dua na ka vinaka meu sota tale vata kei kemuni. Ena veigauna au dau tiko kina ena soqoni raraba ni matabete, au dau vakananuma na nodra ivakavuvuli eso na nona iliuliu vakaturaga na Kalou era sa vosa oti ena veisoqoni raraba ni matabete ena Lotu. E vuqa era sa gole yani ki na nodra icocovi tawamudu, ia mai na vakasakiti ni nodra vakanananu, mai na boto ni yalodra, kei na nodra yalololoma, me ra solia vei keda na veidusimaki vakauqeti. Au na wasea vei kemuni ena bogi nikua eso na nodra ivakavuvuli me baleta na matabete.\nMai vua na Parofita o Josefa Simici: “Na matabete sa dua na ivakavuvuli tawamudu, ka a bula kei koya na Kalou mai na tawamudu, ki na tawamudu, ka sega na kena itekitekivu se itinitini vakayabaki.”1\nMai na vosa nei Peresitedi Wilford Woodruff, eda vulica kina: “Na Matabete Tabu sai koya na salatu ena veitaratara kina na Kalou vei ira na tamata e vuravura; kei ira na italai vakalomalagi ka ra a sikova mai na vuravura ka veitaratara kei ira na tamata era lewena ka rokova na matabete ni ra se bula tiko; kei na veika kece sa vakatara na Kalou me yaco me ra vakabulai kina na tamata, mai na gauna era a tadu mai kina na tamata ki vuravura ki na gauna me vakabulai kina ko vuravura, e a vakayacori ka na vaka tu kina ena dodonu ni matabete tawamudu.”2\nA vakuria o Peresitedi Josefa Simici: “Na matabete… sai koya na … kaukauwa ni Kalou e soli vua na tamata ka na rawa ni cakacaka kina na tamata e vuravura me baleta na nodra vakabulai na matavuvale vakatamata, ena yaca ni Tamana kei na Luvena kei na Yalo Tabu, ka cakacaka ena dodonu; sega ni vakasamataki wale tu ga na dodonu oqori, e sega ni kerei mai na veitabatamata era sa mate ka yali yani, ia na dodonu sa soli mai ena gauna eda bula tiko kina oqo ena nodra veiqaravi na agilosi kei na veiyalo mai cake vakadodonu sara ga mai na iserau ni Kalou Kaukauwa.”3\nKena iotioti mai vei Peresitedi John Taylor: “Na cava na matabete? … Sai koya na matanitu ni Kalou, na vanua cava ga e vuravura se mai lomalagi, mai na kaukauwa oqori, galala ni digidigi, se ivakavuvuli ni veika taucoko sara e lewai e vuravura kei lomalagi, mai na kaukauwa oqori ni veika taucoko sara era na tauri cake ka tokoni. E lewa na veika taucoko sara—e liutaka na veika taucoko sara—e tokona na veika taucoko sara—ka vakaitavi ena veika taucoko sara ni Kalou kei na dina era veitokani vata kaya.”4\nEda sa kalougata vakalevu me da tu eke ena iotioti ni gauna oqo, ni sa tu e vuravura na matabete ni Kalou. Sa ka dokai kina vei keda me da taura tu na matabete oqori. Na matabete e sega ni vaka me dua na isolisoli me vaka na kena dua na ilesilesi ni veiqaravi, e dua na galala me da laveta, ka dua na madigi me da vakalougatataka kina na nodra bula na tani.\nMai na veimadigi oqori e basika mai kina na itavi kei na ilesilesi. Au taleitaka ka dau vakamareqeta na vosa e vakaturaga, itavi kei na kena ibalebale kece sara.\nEna dua na kena ibalebale se dua tale, ena dua na gauna e vakayagataki kina se dua tale, au a sa dau lakova tiko na soqoni ni matabete ena 72 na yabaki sa oti oqo—me tekivu mai na gauna au tabaki kina me dua na dikoni niu yabaki 12. Sa totolo dina na toso ni gauna. E tosoi keda vata tiko kei na itavi na toso oqori. Na itavi e sega ni lailai sobu se veivakalailaitaki. Era yaco mai ka yali yani na veisaqasaqa vakarerevaki eso, ia na ivalu me baleta na yalo ni tamata ena ia tikoga ka sega ni malumu sobu. E vaka na domo ni ivakatagi na kaci ni Turaga vei iko, vei au, kei ira na matabete e veivanua kecega: “Raica sa kilikili ki na tamata yadua me vulica ka kila na nona itavi, ia me vakayacora ena yalodina na itavi ni ilesilesi sa digitaki kina.”5\nA yaco mai na kaci ni itavi vei Atama, vei Noa, vei Eparama, vei Mosese, vei Samuela, vei Tevita. A yaco mai vua na Parofita o Josefa Simici kei ira yadua era veitaravi yani. A yaco na kaci ni itavi vua na gonetagane o Nifai ni dusimaki koya na Turaga, mai vua na tamana o Liai, me lesu tale ki Jerusalemi kei iratou na tuakana me kauta mai na peleti varasa mai vei Lepani. Eratou a vosakudrukudru na tuakai Nifai, ka kaya ni dua na ka dredre e kerei vei iratou. Na cava a tukuna o Nifai? E kaya o koya, “Au na lako ka kitaka na ka sa vakarota na Turaga, ka niu kila ni sa dau vakarautaka na Turaga na sala me ra rawata kina na luve ni tamata na ka kece sa vakarota vei ira ko Koya.”6\nNi yaco mai vei iko kei au na kaci vata oya, na cava e daru na sauma kina? Daru na vosa kudrukudru beka, me vakataki rau o Leimani kei Lemueli, ka kaya, “Ni sa rui dredre na ka au talai rau kina”?7 Se eda na, dui kaya yadua vata kei Nifa, “Au na lako ka kitaka”? Se eda na lomasoli me da veiqaravi ka talairawarawa?\nEna so na gauna e vaka me dau ka lialia na vuku ni Kalou se sa rui dredre, ia e dua na lesoni cecere duadua ka yaga e rawa ni da vulica ena bula oqo sai koya ni vosa na Kalou ka talairawarawa kina na tamata, na tamata oqori ena donu tikoga.\nNiu vakasamataka na vosa itavi kei na ivakarau e rawa ni vakavutuniyautaki kina na noda kei na nodra bula na tani ena noda qarava na noda itavi, au nanuma lesu na vosa a vola e dua na dauniserekali kilai ka dauvolavola talega:\nAu moce ka qai tadra.\nNi ka rekitaki na bula.\nAu yadra ka raica\nNi bula e itavi\nAu cakava ka qai raica\nNi ka rekitaki na itavi.8\nA biuta ena dua tale na kena ibiubiu o Robert Louis Stevenson. E kaya o koya, “Au kila na cava na marau, niu sa cakava oti na cakacaka vinaka.”9\nNi da qarava na noda itavi ka vakayagataka na matabete, eda na kunea na reki dina. Eda na vakila na vakacegu ni da sa vakacavara na noda itavi.\nEda sa vakavulici ena itavi bibi ni matabete ka tu vei keda, se i Eroni se Matabete i Melikiseteki. Au vakauqeti kemuni mo ni vakasamataka na itavi oqori ka cakava na veika kece e tu vei kemuni na kena kaukauwa mo ni qarava vakavinaka. Me da rawa ni kitaka vakakina, sa dodonu vei keda yadua me da kilikili. Me vakarau tu na ligada, liga savasava, kei na liga sa tu vakarau me da vakaitavi ena kena vakarautaki na veika ena vinakata na Tamada Vakalomalagi me ra rawata mai vua o ira na tani. Kevaka eda sega ni kilikili, e rawa ni yali vei keda na kaukauwa ni matabete; ia kevaka sa yali vei keda, sa yali kina vei keda na ka me rawa kina na bula vakacerecerei. Me da kilikili me da veiqaravi.\nO Peresitedi Harold B. Lee, e dua na qasenivuli cecere ena Lotu, e kaya: “Ni sa taura e dua na matabete, sa yaco me mata ni Turaga. Sa dodonu me raica na nona ilesilesi me vaka ni talai koya tiko na Turaga.”10\nEna iKarua ni iValu Levu, ena iwase taumada ni 1944, a yaco e dua na ka ka vakaitavi kina na matabete ni ra taura tiko na Kwajalein Atoll na mataivalu digitaki ni Amerika, e dua na tiki ni Yatu Masela ka tu ena Wasa Pasivika rauta ni veimama kei Ositerelia kei Awai. Na veika a yaco ena gauna oya a tukuna e dua na daunitukutuku—sega ni lewe ni Lotu—ka a cakacaka tiko ena dua na niusipepa mai Awai. A vola na veika oqo ena itukutuku ni niusipepa ena 1944, e vakamacalataka kina ni a tiko o koya kei na so tale na daunitukutuku e dakudratou na mataivalu digitaki ena Kwajalein Atoll. Ni ratou toso tiko ki liu, eratou raica e dua na lewe ni mataivalu gone ni vude tu vakatoboicu e wai, ka rawa ni laurai ni sa mavoa koto vakaca. E damudamu na wai vodea wavokiti koya ena nona dra. Ka ratou qai raica e dua tale na sotia digitaki ni torova tiko yani na nona itokani sa mavoa tu. Sa mavoa tale toka ga na ikarua ni sotia digitaki, sa lili wale toka ga e yasana na ligana imawi. E laveta cake na ului koya sa vude tu me kakua ni luvu. Ena domobula a kaci veivuke. Eratou raica tale yani na daunitukutuku na gonetagane e taura tu ka kaya lesu yani, “Cauravou, sa sega tale ni dua na ka e rawa ni da cakava vua na gonetagane oqori.”\n“Oti,” qai vola na daunitukutuku, “Au qai raica e dua na ka au se bera vakadua ni raica e liu.” Na gonetagane oqo, ni sa mavoa toka mada ga vakaca, a qalo yani ki baravi kei na yagona nona itokani sotia ka vaka ni sa mate koto. A biuta na ului nona itokani e duruna. … Sa dua dina na iyaloyalo—oi rau na gonetagane mavoa tu vakaca—erau … savasava, ka cauravou vakasakiti na kedrau irairai, ena itutu leqa sara mada ga erau tu kina. Qai cuva sobu na ului koya e dua vei rau vua na kena ikarua ka kaya, ‘Au sa vakaroti iko, ena yaca i Jisu Karisito ena kaukauwa ni matabete, mo bula tikoga me yacova na gauna au rawata mai kina na veivuke vakavuniwai.’” A tinia vakaoqo na daunitukutuku na italanoa oqo: “Keitou sa tu oqo e valenibula na lewe tolu, [oi rau na sotia digitaki kei au]. Era sega ni kila na vuniwai [se rau a bula rawa mai vakacava], ia au kila o au.”11\nEna kune e veivanua kecega na cakamana ni kilai na matabete, ni rokovi ka vakayagataki vakavinaka na kena kaukauwa, ka vakacurumi kina na vakabauta. Ni sa vakaisosomitaki na lomalomarua ena vakabauta, ni sa vakaotia yani na nanumi koya ga na veiqaravi sega ni nanumi koya, sa na vakayacora na kaukauwa ni Kalou na Nona inaki.\nE rawa ni yaco malua mai na kaci ni itavi ni da qarava na itavi eda lesi kina o keda eda taura tu na matabete. A kaya o Peresitedi George Albert Smith, na iliuliu maqosa ka mana oya, “sa nomu itavi taumada mo vulica na veika e vinakata na Turaga, oti ena kaukauwa kei na igu ni Nona Matabete tabu vakalevulevuya na nomu veikacivi e matadra na kainomu … me ra marau kina na tamata ni ra muri iko.”12\nNa kaci ni itavi vakaoqori—na kaci sega soti ni kilai levu ka sega ni cala ni na vukea na kena vakabulai na yalo—a yaco mai vei au ena 1950 niu se qai kacivi vou meu bisopi. E vuqa na noqu itavi vakabisopi ka ra duidui, kau tovolea ena kena vinaka duadua au rawata meu cakava na veika kece e gadrevi vei au. A vakaitavi tiko o Amerika ena gauna oya ena duatani na ivalu. Baleta ni ra a veiqaravi voli e vuqa na noda lewenilotu ena veiqaravi vakaiyaragi, a yaco mai e dua na ilesilesi mai na itikotiko liu ni Lotu me vakarautaki vei ira yadua na sotia me ra sauma na iTukutuku ni Lotu kei na Improvement Era, na mekasini ni Lotu ena gauna oya. Me kena ikuri, a kerei vei ira kece na bisopi me ra vola e veivula e dua na ivola vei ira yadua na sotia mai na nodra tabanalevu. Na neitou tabanalevu e 23 na kena tagane vakaunifomu. Ena nodra sasaga na veikuoramu ni matabete, era vakarautaka kina na ilavo ni saumi ivolatabaki. Au qarava na cakacaka, io na itavi, meu vola e 23 na ivola e veivula yadua. Ena veiyabaki sa oti yani oqo se tu ga vei au na ilavelave ni noqu ivola kei na kena isau e ciqomi. E dau turu rawarawa na wainimata ni ra wiliki tale na ivola oqo. E ka rekitaki me da kila na nona bole e dua na sotia me bulataka na kosipeli, nona lewa e dua na dausoko me maroroya tikoga na vakabauta kei na nona matavuvale.\nEna dua na yakavi au a solia vua e dua na marama ena tabanalevu na 23 na ivola ni vula oya. Na nona itavi me vakacuruma ka vakadodonutaka toka na itikotiko ni vakaumeli dau veisau e veigauna. A raica e dua na waqanivola ka taroga ena matadredredre, “Bisopi o sega beka ni dau yalolailai? Oqo tale e dua na ivola vei Baraca Bryson. Oqo na ika 17 ni ivola o sa vakauta vua ka sega ni saumi mai.”\nAu sauma vaqo, “Io, de qai kena vula beka oqo.” Me vaka ni a qai yaco, ni oya na kena vula. Qai sauma mai ena imatai ni gauna na noqu ivola. Na kena isau mai vua e ka vakamareqeti, e dua na iyautalei. E veiqaravi tiko ena dua na baravi vakayawa sara, tu duadua, dau vakanananu i vale, galili. A vola vaqo, “Kivei Bisopi, Au sega soti ni dauvolaivola.” (Au a rawa beka ni tukuna vua oya ena tolu na vula yani ki liu.) E tomana na nona ivola, “Vinaka vakalevu na iTukutuku ni Lotu kei na mekasini, ia mai na veika kece vinaka vakalevu na ivola yadua. Au sa cega e dua na tabana vou. Au sa tabaki meu bete ena Matabete i Eroni. Sa sinai na yaloqu. Au sa tamata mamarau.”\nE sega ni marau vakalevu cake o Baraca Bryson mai vei nona bisopi. Au sa vulica na ivakaraitaki ni kena dau cavuti na ivosavosa, “Cakava nomu itavi; ena kena vinaka duadua. Laiva na kena vo vua na Turaga.”13\nEna vica na yabaki i muri, niu tiko voli ena iTeki na Salt Lake Cottonwood ni kena peresitedi voli o James E. Faust, au qai talanoataka kina na itukutuku oya ena kena sagai me vakayaloqaqataki na nodra nanumi na neimami sotia. Ni oti na soqoni, a lako mai e dua na cauravou totoka, A taura na ligaqu e ligana ka taroga, “Bisopi Monson, ni se nanumi au tiko?”\nAu qai kila vakasauri o cei o koya. “Baraca Bryson!” Au cavuta yani. “Sa vakaevei tiko? Na cava o sa cakava tiko ena Lotu?”\nEna yalomalua kei na yalodei, e kaya mai, “Au vinaka tiko. Au sa veiqaravi tiko ena mataveiliutaki ni noqu kuoramu ni italatala qase. Vinaka tale vakalevu na nomuni dau kauwaitaki au kei na ivola o dau vakauta yani kau dau vakamareqeta.”\nKemuni na taciqu e gadreva tu ko vuravura na noda veivuke. Eda sa cakava tiko beka na veika kece e dodonu me da cakava? Eda nanuma tiko beka na vosa nei Peresitedi John Taylor: “Kevaka o sega ni vakalevulevuya na nomu ilesilesi, ena tarogi iko na Kalou ena vukudra o ira a rawa ni o vakabula kevaka o qarava na nomu itavi”?14 E tu na yava me da vakadeitaka, na liga me da qumia, na vakasama me da vakayaloqaqataka, na yalo me da vakauqeta, kei na tamata me da vakabula. Sa waraki iko tu na veivakalougatataki ni tawamudu. E nomu na galala mo kakua ni sarasara ia mo vakaitavi ena buturara ni veiqaravi vakamatabete. Me da vakarorogo ki na ivakananumi veivakayavalati ena iVola i Jemesa: “Dou muria na vosa ka kakua ni rogoca walega, ka vakaisini kemudou kina vakai kemudou.”15\nMe da vulica ka vakasamataka na noda itavi. Me da tu vakarau ka kilikili tu me da veiqaravi. Me da muria na we ni yavana na iVakavuvuli ena noda qarava na noda itavi. Ni daru lakova na sala a lakova ko Jisu, e daru na kila ni na levu cake sara o Koya mai vua na gonelailai mai Peceliema, e levu cake mai na luvena na matai, e levu cake mai na qasenivuli cecere duadua sa mai bula oti. Eda na yaco me da kilai Koya ni Luve ni Kalou, na noda iVakabula ka noda Dauveivueti. Ena gauna e yaco mai kina Vua na kaci ni itavi, a sauma o Koya ena, “I Tamaqu me yaco ga na lomamuni, ka me nomuni tikoga na vakarokoroko ka sega ni mudu.”16 Me da cakava vakakina o keda yadua, sa noqu masu ena Yacana savasava, na yaca i Jisu Karisito, na Turaga, emeni.\nNa Matavuvale ena Ruku ni Veiyalayalati\nO Ira Era Dauloloma Era na Lomani\nNodra iVakavuvuli na Peresitedi ni Lotu: Josefa Simici (2007), 116.\nNodra iVakavuvuli na Peresitedi ni Lotu: Wilford Woodruff (2004), 42.\nJoseph F. Smith, Gospel Doctrine,5th ed. (1939), 139–40; vakaikuritaki.\nNodra iVakavuvuli na Peresitedi ni Lotu: John Taylor (2001), 119.\nVunau kei na Veiyalayalati 107:99; vakaikuritaki.\n1 Nifai 3:7; raica talega tikina 1–5.\nRaica na 1 Nifai 3:5.\nRabindranath Tagore, ena William Jay Jacobs, Mother Teresa: Helping the Poor (1991), 42.\nRobert Louis Stevenson, ena Elbert Hubbard II, comp., The Note Book of Elbert Hubbard: Mottoes, Epigrams, Short Essays, Passages, Orphic Sayings and Preachments (1927), 55.\nStand Ye in Holy Places: Selected Sermons and Writings of President Harold B. Lee (1976), 255.\nEna Ernest Eberhard Jr.,“Giving Our Young Men the Proper Priesthood Perspective,” typescript, Julai 19, 1971, 4–5, Valenivola ni iTukutuku ni Lotu.\nGeorge Albert Smith, ena Conference Report, Epe. 1942, 14.\nHenry Wadsworth Longfellow, “The Legend Beautiful,” ena The Complete Poetical Works of Longfellow (1893), 258.\niVakavuvuli nei: John Taylor, 164.\nNa Matabete—e dua na iSolisoli Tabu\nKe Me sa Nomu iLesilesi\nGalala Vakaoti, mera Kitaka Vakaiira\nDua na Veivakabauti Tabu\n“Lako Vata kei Au”


Cava e Kaya na iVolatabu me Baleta na iKatini? Vakamacalataki na Tikinivolatabu\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Alur Amharic Arabic Arabic (Lebanon) Armenian Armenian (West) Azerbaijani Batak (Toba) Bicol Bislama Brazilian Sign Language Bulgarian Catalan Cebuano Chin (Hakha) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Cibemba Croatian Czech Danish Dutch Efik English Estonian Ewe Faroese Finnish Fon French Georgian German Greek Hebrew Hiligaynon Hungarian Iban Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Japanese Sign Language Javanese Kamba Kannada Kikongo ya Leta Kikuyu Kiluba Kinande Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kongo Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwanyama Kyangonde Lari Lingala Lithuanian Luganda Luo Malagasy Malay Malayalam Mizo Myanmar Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Norwegian Nzema Okpe Oromo Ossetian Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Pidgin (West Africa) Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi (Shahmukhi) Quichua (Chimborazo) Rarotongan Romanian Russian Russian Sign Language Sango Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (South Africa) Setswana Shona Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swahili Swedish Tagalog Tahitian Tamil Tatar Tetun Dili Thai Tigrinya Tshiluba Tsonga Turkish Twi Tzeltal Ukrainian Urdu Valencian Venda Venezuelan Sign Language Vietnamese Welsh Yoruba Zulu vakaViti\nCava e Kaya na iVolatabu me Baleta na iKatini?\nEra vakaroti na Isireli mera solia na ikatini * ni kedra isau e veiyabaki, qori e tiki ni nodra cau mera tokona kina na sokalou dina. E kaya vei ira na Kalou: “Mo solia dina e dua na ikatini ni ka kece e vua mai na nomu sorenikau ena were e veiyabaki.”—Vakarua 14:22.\nNa ivakaro ni ikatini e tiko ena Lawa e soli vei Mosese, qo na lawa e solia na Kalou vei ira na Isireli. Era sa sega ni vakarurugi na lotu vaKarisito ena Lawa qori, e sega tale ga ni vinakati mera soli ikatini. (Kolosa 2:13, 14) Ia ena cau vakailavo na lotu vaKarisito yadua ena ka “e vakadeitaka e lomana, me kua ni cakava ena voraki se vuturi, baleta na Kalou e taleitaki koya e soli ka ena marau.”—2 Korinica 9:7.\niKatini ena iVolatabu—Na “Veiyalayalati Makawa”\niKatini ena iVolatabu—Na “Veiyalayalati Vou”\niKatini ena iVolatabu—Na “Veiyalayalati Makawa”\nE cavuti wasoma na ikatini ena dua na iwase ni iVolatabu e vakatokai na Veiyalayalati Makawa. E laurai vakalevu qori ena gauna e soli oti kina na Lawa (Lawa e soli vei Mosese) vei ira na Isireli. Ia e vica sa cavuti oti ni bera ni soli na Lawa qori.\nNi Bera na Lawa e Soli Vei Mosese\nO Eparaama (Eparama) na imatai ni tamata e tukuni ni solia na ikatini. (Vakatekivu 14:18-20; Iperiu 7:4) A solia ga vakadua nona ikatini vua na tui o Selemi. E sega ni dua na ivakadinadina ena iVolatabu e tukuni kina ni soli ikatini tale o Eparama se ratou na luvena.\nNa ikarua ni tamata e tukuni ena iVolatabu ni solia na ikatini o Jekope, na makubui Eparama. E yalataka ke vakalougatataki koya na Kalou, ena solia lesu vua “na ikatini kece” ni ka e taukena. (Vakatekivu 28:20-22) Era kaya eso era daudikeva na iVolatabu, ni rairai cabora o Jekope na manumanu me nona ikatini. E cakava na ka e bubuluitaka, ia e sega ga ni usuraka vei ratou nona vuvale na ikatini va qori.\nLawa e Soli Vei Mosese\nEra vakaroti na Isireli makawa mera solia na ikatini mera tokona kina nodra cakacaka vakalotu.\nE vakarautaki na ikatini vei ira na Livai era veiqaravi vakatabakidua, okati kina o ira na bete era sega ni vakaivotavota ena nodra qele. (Tiko Voli Mai na Lekutu 18:20, 21) Era na taura na Livai era sega ni bete na ikatini mai vei ira na lewenivanua, ra qai cautaka e “dua na ikatini” qori vei ira na bete.—Tiko Voli Mai na Lekutu 18:26-29.\nE kena irairai ni yaga vei ira na Livai, kei ira na sega ni Livai, na ikatini e dau soli ena veiyarua na yabaki. (Vakarua 14:22, 23) E vakarautaki na ituvatuva qo vei ira na vuvale e Isireli me veidonui kei na dua na soqo lavotaki. Eso tale ga na yabaki ena wasei na ikatini vei ira na dravudravua me rawa ni vukei ira ena ka era gadreva.—Vakarua 14:28, 29; 26:12.\nE cakacakataki vakacava na ikatini? Era na biuta vakatikitiki na Isireli na ikatini ni nodra vua ni qele e veiyabaki. (Vunau ni Soro 27:30) Ke ra soli ilavo me ikatini, mera solia tale ga e dua na kena ikalima me kena ikuri. (Vunau ni Soro 27:31) Era vakaroti tale ga mera solia na “ikatini kece ni qelenibulumakau kei na qelenisipi.”—Vunau ni Soro 27:32.\nKe ra solia na Isireli na manumanu me ikatini, mera digia sara ga na imatai ni tini ni nodra manumanu ena lomanibai. E vakarota na Lawa mera kua ni dikeva se sosomitaka na manumanu qori, se mera veisautaka me ilavo. (Vunau ni Soro 27:32, 33) Ia e rawa ni veisautaki me ilavo na ikarua ni ikatini e vakayagataki ena soqo vakayabaki. Na ituvatuva qori e vakarawarawataka vei ira na Isireli era gole mai vakayawa mera tiko ena soqo.—Vakarua 14:25, 26.\nGauna cava era dau soli ikatini kina na Isireli? Era dau soli ikatini e veiyabaki. (Vakarua 14:22) Ia na ikavitu ni yabaki na gauna ni vakacecegu, qori na siga ni vakacecegu se yabaki ni cegu, mera kua ni teivaka kina Isireli e dua na ka. (Vunau ni Soro 25:4, 5) Ena sega ni dua na ikatini ena kumuni ena gauna ni tatamusuki. Ena veiyatolu kei na veiyaono na yabaki donuya na Siga ni Vakacecegu, era na wasea na Isireli na ikarua ni nodra ikatini vei ira na dravudravu kei ira na Livai.—Vakarua 14:28, 29.\nCava na itotogi vei ira na sega ni solia na ikatini? E sega ni tukuni ena Lawa e soli vei Mosese na itotogi vei ira na sega ni soli ikatini. Na soli ikatini e dua na itavi mera cakava na Isireli, ena vinakati mera kaya ina mata ni Kalou nira sa solia nodra ikatini, mera kerea tale ga nona veivakalougatataki. (Vakarua 26:12-15) O ira na bureitaka nodra ikatini e vaka ga nira butako tiko vua na Kalou.—Malakai 3:8, 9.\nE vakaicolacola na soli ikatini? Sega. E yalataka na Kalou vei ira na Isireli ke ra solia nodra ikatini ena sovaraka vei ira nona veivakalougatataki, era na sega tale ga ni leqa ena dua na ka. (Malakai 3:10) Ia era na vakila ga na rarawa ke ra bureitaka na ikatini. Ena sega ni vakalougatataki ira na Kalou, o ira tale ga na Livai kei na bete era na cakacaka vakalevu ra guilecava kina mera vukei ira na Isireli ena ka vakayalo.—Niemaia 13:10; Malakai 3:7.\niKatini ena iVolatabu—Na “Veiyalayalati Vou”\nGauna e bula tu kina e vuravura o Jisu, e vinakati tiko ga vei ira na dauveiqaravi ni Kalou mera soli ikatini. Ia sa mai muduki na ivakarau qori, ni oti nona mate o Jisu.\nGauna i Jisu\nE kaya na iVolatabu ena Veiyalayalati Vou, nira solia tiko ga na Isireli na ikatini ena gauna e bula tu kina e vuravura o Jisu. E vakavinavinakataki ira o Jisu nira muria tiko na ivakarau qori, e cudruvi ira ga na iliuliu ni lotu nira saga mera solia na ikatini, ia era “sega ni kauaitaka na veika e bibi ena Lawa me vaka na lewadodonu, loloma kei na yalodina.”—Maciu 23:23.\nMate Oti o Jisu\nOti nona mate o Jisu sa sega ni vinakati tale na soli ikatini. Nona mate vakaisoro sa bokoci, se muduki kina na Lawa e soli vei Mosese, okati kina na “ivakaro ni kena kumuni na ikatini.”—Iperiu 7:5, 18; Efeso 2:13-15; Kolosa 2:13, 14.\niKatini kei na “Lotu Vakarisito Taumada”\n“E sega ni lavaki vei ira na lotu vaKarisito taumada na ikatini ni kedra isau. Ia ena 567 G.V., e bulia e dua na lawa na Council of Tours mera solia na ikatini.”—Cyclopedia of Biblical, Theological, and, Ecclesiastical Literature, by McClintock and Strong, Volume X, tabana e 436.\n^ para. 1 Qo na ikatini “ni kena isau e dua ena biuta toka vakatikitiki me vakayagataki ena dua na inaki. . . . Ena iVolatabu e dau vakabibitaki na ikatini ena ka vakalotu.”—Harper’s Bible Dictionary, tabana e 765.\niMeli iMeli Cava e Kaya na iVolatabu me Baleta na iKatini?\nijwbq wase 170\nE Vakailavotaki Vakacava Nodra Cakacaka na iVakadinadina i Jiova?\nEra Dau Solia na iKatini na iVakadinadina i Jiova?


Vakaraitaki na iVolatabu e Ukraine kei na Sevutaki ni iVolatabu na Veiyalayalati Vou ena Vosa vaGalu ni Rusia (RSL)\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Armenian Azerbaijani Brazilian Sign Language Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Croatian Czech Danish Dutch English Finnish French French Sign Language Georgian German Greek Hebrew Hungarian Iban Indonesian Italian Japanese Kinyarwanda Kirghiz Korean Lingala Lithuanian Malagasy Malay Myanmar Norwegian Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Romanian Russian Russian Sign Language Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Slovak Slovenian Spanish Spanish Sign Language Swahili Swedish Tagalog Thai Turkish Ukrainian Yoruba vakaViti\nVakaraitaki na iVolatabu e Ukraine\nEra tuvanaka na iVakadinadina i Jiova e Ukraine me vakaraitaki na iVolatabu, me laurai tale ga kina na New World Translation of the Christian Greek Scriptures ena vosa vagalu ni Rusia (RSL). Qori e dua na sasaga vakairogorogo e rawati ena tabana ni vakadewa. E tekivu na sarasara ena ika7 ni Okotova, 2018 me yacova na ika7 ni June, 2019, e Lviv , kei na vica tale na siti me vakataki Kharkiv, Kyiv, Odesa, kei Dnipro.\nEra veisureti na ivavakoso vagalu, ra vakaraitaka tale ga na vidio vei ira na galu wili kina o ira na sega ni dau rogoca vinaka na ka, ena yalava e caka kina na sarasara. E veivuke tale ga na Tabana ni iTukutuku ena valenivolavola ni tabana e Ukraine me veisoliyaki na ivola ni veisureti vei ira na qasenivuli, tabana ni itukutuku, kei ira na vakailesilesi ni matanitu.\nA saravi taumada e Lviv City Deaf Club na iyaya ni veivakavulici ena iVolatabu me baleti ira na galu, me vaka na JW Library Sign Language®. Era marautaka na sarasara na duidui ilavelave ni iVolatabu e vakayagataki ena veisenitiuri sa oti, tekivu ena ivolavivigi me yaco sara ina iVolatabu sa tu vei keda nikua. E laurai tale ga na ilavelave ni iVolatabu mai na 1927.\nKeimami marau ni sa tu na New World Translation of the Christian Greek Scriptures ena vosa vagalu ni Rusia. Keimami kila deivaki ni na vukei ira na vosa vagalu vakaRusia mera kila na ka dina ena iVolatabu.—Maciu 5:3.\niMeli iMeli Vakaraitaki na iVolatabu e Ukraine


ESA koto oqo e ra nai kuri ni ivosavosa vaka-Viti eda vuli tiko mai kina ena veimacawa, ni wiliwili sara yani.\nNa ivosavosa cava kena ibalebale vosa vinaka, vosa vaka kamikamica ia e ca tiko na lomana.\nKena isau: Kamikamica vaka yate ni sumusumu\nVakamacala: Na sumusumu e dua na mataqali ika levu toka ni cakau, kei na lomaloma; duidui na rokana; vak na irairai ni sokisoki, sega na votona; laukana ena so na vanua; vuce na ketena ni curuma na cagi, e kana vinaka ka kamikamica sara na yatena.\nIa e rawa nida gaga se da mate sara kina ke tuna vaka ca. E kamikamica gona na yate ni sumusumu ia e rawa ni vaka vu leqa. Ni dua gona e dau vosa vinaka ka vosa vaka kamikamica qai ca tiko na lomana ena qai cavuti vua na ivosavosa qo: Kamikamica vakayate ni sumusumu.\nNa ivosavosa cava e cavuti vei ira era dau tu ga vakadua e na koro ka ra sega ni dau yasa.\nKena isau: Toa ni koro\nVakamacala: E rua na mataqali toa e tiko e na koro, ka dua e tiko e veikau. Na toa ni koro e dau kilai tani ni dau tu ga vakadua e na koro. E kena ibalebale qo ni o ira e cavuti vei ira na ivosavosa qo sai ira era dau tu ga e na koro ka ra sega ni dau yasa. Era dau tutaka na cakacaka ni koro kei na vanua.\nNa ivosavosa cava e kena ibalebale via taura tiko ga e dua na ka ena vanua o vulagi kina (qo mo lai taukena se taura)\nKena isau: Luvu mai na nomu waqa\nVakamacala: Ni luvu na nomu waqa o sega ni nakita. Ia ni dua e luvu ena lomani, ni sa taukei ga e sa na cakacaka nona sara. O lomani sa mai levu sara na ka o cakava, qai cavuti kina na ivosavosa qo: Luvu mai na nomu waqa.\nNa ivosavosa cava e kena ibalebale dui sota kaya ga na tamata kei na ka e a digitaka.\nKena isau: Dui seva ga na bua a tea\nVakamacala: Na bua e dua na mataqali kau salusalu eso, me vaka na buaniviti, buanivalagi, buasala kei na buatoka. O koya gona ni dua e via seva e dua na bua ena lai seva ga mai na bua ka tea. E dau cavu vakalevu na ivosavosa qo vei ira na yalewa ka ra digitaka cala na tagane me watidra, ka ra kune ka rarawa kina ena gauna ni nodra tiko vakawati.\nNa ivosavosa cava e dau tau vua e dua na veitau se rua e veikilai ni sa vakarau me rau veitalatala, ke veitalatala vinaka se ca.\nKena isau: Daru qai laki sota ki vuni gasau leka.\nVakamacala: Na gasau e dua na mataqali co balavu vakatagona, drau babalavu veitava, se vulavula levu matailalai, kune vakalevu ena batinisala, iteitei kei na vanua sigasiga, yaga ena tara vale vakaviti, sole ba, dianimoto se itiqa, cina, ivakada ni uvi &s.\nO koya gona ni rau lewe rua e rau sa vakarau veitalatala e rau na qai dui kaya: ?daru qai laki sota ga ki vuni gasau leka?, oya ke rau kila ni rau na sega tale ni sota se veirai vakadua ena nodrau bula qo. Na vuni gasau leka oya e kainaki ni tiko mai Bua ka ra dau laki sota kina na yalo ni sa mate oti na tamata.\nNa ivosavosa cava e kena ibalebale na ka vinaka ka digitaki e dau biu koto mai me kedra na iTaukei ni sa kau na kedra na vulagi.\nKena isau: A i lutua\nVakamacala: Nai lutua na magiti se iyau digitaki, lutu tani ena votavota, vakabibi me kena se nona na turaga: e dau kau iliu na ilutua ni iyau i valelevu, da qai kauta imuri na noda ivota, ka vinaka se talei me itnitini ni soqo, solevu, kana &s: Na ilutua ni solevu qo na kana magiti.\nNa ivosavosa cava e kena ibalebale na dede ni nona tiko sa lai taukei sara.\nKena isau: Ti kina na wakana\nVakamacala: Na ti oya ni tubu sobu (qo na waka ni vunikau). Ni dua na vunikau e tubu tiko ena dua na vanua na dede ni kena tubu tiko ya sa lai titi sobu sara na wakana. O koya gona ni dua e vulagi ka lai tiko ena dua na vanua ena dede ni nona tiko qo sa lai taukei sara qai cavuti kina na ivosavosa qo.\nNa ivosavosa cava e cavuti ni o saga mo tarova se qarauna e dua na ka o tiko sara ga kina, ni o wele ga se yali e baci yaco se caka tale.\nKena isau: Sevuka na waikala\nVakamacala: Waikala na wai tu vakadua, robota tu na delana na ka drokadroka yacana na kala. Ni sevuki se wasei na kala ena makare vinaka na wai, ni laveti ga na liga ena sotasota tale. Oqo me vakataki ira na gone ni tukuni se vakatabui e dua na ka mera kua ni cakava, e sega ga ni dede sara cakava tale.\nNa ivosavosa cava e kena ibalebale sa qaravi vakaca na cakacaka ni tau na uca.\nKena isau: Dralabika\nVakamacala: Na Dralabika e vu mai na veiwere; na veiwere na loga ni uvi.\nNi sa dau were oti tu na veiwere me qai tau na uca ena dredre sara ni kama ni sa suasua qai veikabiti na co, gasau, vakabibi qo ena uca ni vulaitubutubu me donumaka na se ni drala.\nO koya gona nida via qarava e dua na cakacaka ena gauna e tau kina na uca ena dredre na noda qarava, qai cavuti kina na ivosavosa qo.\nNa ivosavosa cava kena ibalebale era tautauvata vinaka sara ga o ira era soqo tiko. Era itovo vata, vakasama vata, itutu ni bula vinaka nodra rawa ka kei na so tale.\nKena isau: Veisoqovi vaka ulu ni Tivoli.\nVakamacala: Ni o keli tivoli ke o dikeva vinaka e dua na lewena ena tautauvata vinaka kece na kedra levu kei na kedra cere, o koya gona e qai cavuti kina na ivosavosa qo.\nNa ivosavosa cava e kena ibalebale tamata e vodi vua na vosa sega ni rogoca se kauwaitaka na veika e vakaroti kina.\nKena isau: Tamata daku ni ga\nVakamacala: Na ga eda sa kila kece ni dravia na vutia. Ia ke o sova na wai e dakuna ena sisi ga, se qalo tu mada ga iwai ena sega ni suasua.\nO koya gona nida vosa vua e dua ena maumau wale na noda vosa vua ni sega ni rogoca se kasa vua na ka e tukuni tiko yani vua.\nNa ivosavosa cava e dau tukuni vua na tamata vucesa ka kana levu.\nKena isau: Mate e taba, bula e loma\nVakamacala: E dau kilai tani eso na manumanu nira vaka tabadra, ka ra dau vakayagataka na tabadra mera vaqara kedra kakana kina. Ia, ni dua na manumanu e sa mate na tabana, ena qai bula tu ga ena kakana e kau mai vua. O koya gona ni dua na tamata e dau bula tu ga ena kakana e kau mai vua ka vucesa laka na kena cakacakataki ena qai cavuti vua na ivosavosa qo.\nNa ivosavosa cava e kena ibalebale e dua sa lako se mate sa qai biuta tu mai na ca kei na nona duka se nona cakacaka.\nKena isau: Sa bale na kau ka vakasorena\nVakamacala: Ni dua na kau vakasorena e bale, ena lutu ga na sorena ka rawa ni bula tale, ia na kau ena mate vakadua. Na kena vinaka kei na kena ca ena qai kilai ga ena sorena ka na tubu tale mai oya. O koya gona ni dua na tamata e sa mate se lako ina dua na vanua qai biuta tu mai na nona cakacaka, ena qai kilai ga na nona vinaka kei na nona ca ena cakacaka e biuta tu mai.


The Fiji Times » Veivuke ena vakaukauwa yago e Nadroumai\nVeivuke ena vakaukauwa yago e Nadroumai\nOi kemuni nai matai ni Paraiminisita moni butuka na neimami koro ka i otioti ni vakailesilesi vakamatanitu e cake me gole mai ena neimami dela ni soso o Sir Robert Foster na Kovana kei Viti ena vasagavulu vakacaca na yabaki sa oti.\nOqori na mala ni vosa nei Malakai Vovi ena nona vakacabora tiko na kamunaga me qalova kina na Paraiminisita o Voreqe Bainimarama ena koro o Nadroumai mai Nadroga ena macawa sa oti.\nEa la?ki solia vakailoloma o Bainimarama nai yaya ni vakaukauwa yago ena koro o Nadroumai me nodra na kalavo ni rakavi na Tovolea ka dua vei ira na kalavo makawa ka vakarurugi tiko ena Iunioni ni rakavi e Nadroga.\nE tukuna o Setariki Roiroi e dua na i vakailesilesi ena timi ni Tovolea, ni $12,000 na udolu nai sau vakailavo ni yaya ni vakaukauwa yago.\nEna vuku ni kalavo ni rakavi ni Tovolea, au sa cavuta kina na vakavinavinaka vakaitamera vua na turaga na Paraiminisita e noda vanua ena nodra dodo liga mai ena i yaya ni vakaukauwa yago oqo.\nOqo e dua na kalougata levu vei ira na cauravou dauqito rakavi e Tovolea, kana tosoya cake sara nai vakarau ni nodra qito ena veitaba yabaki sa tu e matadra, e kaya o Roiroi.\nNa timi ni Tovolea era lewena tiko na cauravou ni koro o Nadroumai, Vunatovau, Silivalevu kei Togovere.\nE vica nodra gone era sa vakarogoya sara na yaca ni nodra kalavo ka ra laki dara sara na seqeleti ni timi ni Viti me vakataki Aporosa Robe ka timi ni Viti ena yabaki 1964 ena gole ki Welesi, Esala Nauga na dauveivakatavulici ni timi ni Nadroga kei na Mataivalu ni Viti, Iliesa Ratuva, Jiuta Lutumailagi ka vakakina o Waisake Naholo ka lewena tiko na timi jabeni ni All Blacks ni Niusiladi.\nE levu tale ga vei ira na lewe ni timi ni Nadroga ena gauna nikua, era rejisitaki tiko ena timi ni Tovolea.


Vosota o Jisu na Yalewa iValavala Dukadukali | Bula i Jisu\nLIVIA NA YALEWA IVALAVALA CA E YAVA I JISU NA WAIWAI\nNA ITALANOA E VULICI KINA NA VEIVOSOTI\nE duidui na nodra rai na lewenivanua ena ka e tukuna kei na ka e cakava o Jisu, ni vakatau ena ivakarau ni lomadra. E vakadinadinataki qori ena dua na vale e Kalili. A sureti Jisu ina dua na kanavata e dua na Farisi o Saimoni, ni via raici koya e cakava tiko na cakacaka veivakurabuitaki. Me vaka ga nona sureti ena so na gauna me kana vata kei ira na daukumuni ivakacavacava kei ira na ivalavala ca, e ciqoma o Jisu na veisureti i Saimoni ni kila e rawa ni vunau kina vei ira na gole yani.\nIa e sega ni vakayacori vei Jisu na ivakarau vakayalololoma e dau caka vei ira na vulagi. E kena ivakarau me vui na yavadra na vulagi ena wai batabata ni dau duka qai katakata nira taubaletaka na gaunisala kuvu e Palesitaina. Era dau reguci mera kidavaki kina. E ivakaraitaki tale ga ni yalololoma kei na veikauaitaki me lumu ena waiwai na drauniuludra. Ni sega ni caka kece qori vei Jisu, vakacava e marautaki nona tiko ena kanavata?\nNira dabe na vulagi mera kana, e curu lo yani e dua na yalewa a sega ni sureti. E kilai ni “yalewa ivalavala ca ena koro.” (Luke 7:37) Eda ivalavala ca kece, ia na yalewa qo e cakava tiko na ka vakasisila, de dua e saqamua. Rairai sa rogoca oti na veivakavulici i Jisu kei na nona sureti ‘ira kece era bikai ena icolacola bibi mera lako mai vua mera vakacegui.’ (Maciu 11:28, 29) E via raici Jisu sara ga ni tarai koya nona vosa kei na ka e cakava.\nE tekiduru o yalewa, e tuturu na wainimatana ena yava i Jisu qai vakamamacataka ena drauniuluna. E reguca na yavana qai livia kina eso na waiwai boivinaka e kauta tiko yani. E sega ni taleitaka qori o Saimoni, e kaya e lomana: “Ke parofita dina o ka qo, ena kila se o cei e tarai koya tiko, e yalewa vakacava tale ga, ni yalewa ivalavala ca.”—Luke 7:39.\nNi kila na nanuma i Saimoni, e qai kaya o Jisu: “Saimoni, au via tukuna vei iko e dua na ka.” E kaya o Saimoni: “Ni tukuna mai, Qasenivuli!” E tomana o Jisu: “Rau dinau tu vua e dua na turaga e le rua, e dua e dinautaka e 500 na dinari, e dua e 50. Ni rau sega ni sauma rawa na nodrau dinau, e vosoti rau ruarua. O cei vei rau qo ena lomani koya vakalevu?” De dua me rawa ga nona isaunitaro, a kaya o Saimoni: “Au vakabauta o koya e levu nona dinau.”—Luke 7:40-43.\nE duavata kei na isaunitaro qori o Jisu. E mani raici yalewa o Jisu qai kaya vei Saimoni: “O sa raica na yalewa qo? Niu curu mai nomu vale, o sega ni vakarautaka na wai me vui kina na yavaqu. Ia na yalewa qo e vakasuasuataka na yavaqu ena wainimatana qai vakamamacataka ena drauniuluna. O sega ni bau reguci au, ia na yalewa qo e sega ni cegu nona reguca na yavaqu mai na gauna au curu mai kina. O sega ni livia e uluqu na waiwai, ia na yalewa qo e livia e yavaqu na waiwai boivinaka.” E raica o Jisu ni ka e cakava ya o yalewa e ivakaraitaki ni nona veivutunitaka dina nona ivalavala dukadukali. Sa qai tinia o Jisu ena nona kaya: “Sa vosoti e levu na nona ivalavala ca ena ka e cakava qo, ni loloma vakalevu. Ia e vosoti vakalailai o koya e loloma vakalailai.”—Luke 7:44-47.\nE sega ni raica vakamamada o Jisu na ivalavala dukadukali. Ia e vakaraitaka nona veinanumi kei na nona kilai ira vinaka era ivalavala ca bibi, era veivutuni qai qara na veivakacegui i Karisito. E lomavakacegu dina o yalewa ena nona kaya o Jisu: “Sa vosoti na nomu ivalavala ca. . . . E vakabulai iko na nomu vakabauta, lako ena vakacegu.”—Luke 7: 48, 50.\nNa cava e sega ni caka vei Jisu ni yaco yani ena vale i Saimoni?\nNa cava e via raici Jisu kina e dua na yalewa?\nNa vosa vakatautauvata cava e vakayagataka o Jisu? E vakamacalataka vakacava na kena ibalebale?\njy wase 40 t. 100-101


6 Transmissions taucoko ni Eaton ni totolo, IVolavakarau ni & Sausaumi na ivakaraitaki ena pepa\n6 Taranisimisani taucoko ni Eaton ni totolo2019-06-06T23:56:11-04:00\nEda nona ivotavota vou ka tara tale 6 totolo Eaton Fuller transmissions ena yadua na ivakaraitaki kei na sausaumi kei na ivolavakarau ivakaraitaki vinaka tu. Me ikuri ni vou ka na tara tale na Fuller ni Eaton 6 transmissions ni ivolavakarau ni sala ga o ya na itavi ni totolo, Eda volitaka dina talega Tiki ni biaulivaliva ni Eaton Fuller oka kina na iyaya ni taracake tale, iyaya, Wasei ni iyaya, synchronizers, vauca na iyaya, kunea na gaunisala, countershafts, housings ni lali, icurucuru na moto ka vakalevu cake.\nKevaka o gadreva na nomu taranisimisani tarai cake tale, Eda rawa ni vukei. Eda vakarautaka na biaulivaliva ni ituvaki taracake tale ni veiqaravi ka rawa tomika ka qai sereki nomu taranisimisani mai na dua na vanua e vuravura. Waqa ni siga vata ga e tu e vuravura raraba!\nEaton Fuller 6 Transmissions ni totolo\nEaton taucoko 6-totolo ni FS-5306A na taranisimisani\nKacivi keda sega ni saumi me baleta na ivakasala kei na veivuke ni kenadau na taranisimisani! E dua na veikacivi e taucoko! Keitou marau me vukei iko mo, Kacivi keda nikua!


Lomani Tinana - Elaine S. Dalton\nOkotova 2011 | Lomani Tinana\nPeresitedi Raraba ni Goneyalewa\nMe na susuga cake vakacava e dua na tama, e dua na goneyalewa mamarau ka tuvanaki vinaka ena dua na vuravura rerevaki oqo? Na kena isau era sa vakavulica mai na parofita ni Turaga.\nE sega na vosa me vakamacalataka rawa na gauna vakalou e keveta kina o tama ena imatai ni gauna na luvena goneyalewa se qai sucu ga mai. Ena yabaki oqo e tolu na luvei keirau tagane sa yaco me ratou tamadra vou na goneyalewa lalai. Niu raici luvequ tagane o Jon, bulicaki wakakau, kaukauwa, ka dau qito raka ni keveta cake na luvena yalewa ulumatua, a raici koya ena yalo e rokova, ka raici au mai ka vaka me taroga mai ena nona rai, “Meu na susuga cake vakacava e dua na goneyalewa lailai?”\nEna mataka nikua au gadreva meu na vosa vei ira na luveda tagane kei ira kece na tama. Me na susuga cake vakacava e dua na tama, e dua na goneyalewa mamarau ka tuvanaki vinaka ena dua na vuravura rerevaki oqo? Na kena isau era sa vakavulica mai na parofita ni Turaga. E rawarawa na kena isau, ka dina—“Na ka bibi duadua e rawa ni cakava e dua na tama vua na [luvena yalewa] oya me lomana na tinana.”1 Baleta ni o lomana na tinana, o na vakavulica vua na luvemu yalewa me baleta na ivalavala malua, na yalodina, na veidokai, na yalololoma, kei na veikauwaitaki dina. Ena vuli o koya mai na nomu ivakaraitaki na veika me na namaka mai vei ira na cauravou kei na veika me na vakasaqara vua me na watina. Sa rawa mo vakaraitaka vei luvemu yalewa ena ivakarau ni nomu lomana ka doka na watimu me kakua ni lailai sobu na ka e vakanamata kina. Na nomu ivakaraitaki ena vakavulici luvemu yalewa me doka na bula vakamarama. Ko sa vakaraitaka tiko vua ni o koya e luvena yalewa na Tamada Vakalomalagi, ka sa dau lomani koya.\nMo drau vakamau vakaselesitieli kei tinana ena levu ni nomu lomani koya. Mo drau saga sara vagumatua ena kena ivakatagedegede duadua sara e cake mo drau vakamau e valetabu me baleta na bula oqo kei na tawamudu. Ni sa vakacavara o Nifai na valetabu ena lekutu a qai kaya kina, “Keimami sa tiko marau.”2 Na “tiko marau” ena kune ena valetabu. O ya na maroroi ni veiyalayalati. Kakua ni vakatara na veivakayarayarataki e lako mai ki na nomu bula se nomu itikotiko me rawai iko mo vakacacana kina na nomu veiyalayalati se dina kivei watimu se matavuvale.\nEna isoqosoqo ni Goneyalewa keimami sa vukei luvemu yalewa tiko me kila vakavinaka na kena ituvaki dina ni sa luvena yalewa na Kalou kei na kena bibi me bula dodonu tikoga ka kilikili me ciqoma na veivakalougatataki ni valetabu kei na vakamau ena valetabu. Keimami sa vakavulici luvemu yalewa tiko ena bibi ni vakayacora kei na maroroya tiko na veiyalayalati tabu. Keimami sa vakavulici koya tiko me vakadeitaki koya ena gauna oqo me bulataka me rawa ni kilikili tikoga me curuma na valetabu ka me kakua ni vakatara e dua na ka me vakaberaberataka, vagolei koya tani, se tagutuvi koya mai na lalawa o ya. Na nomu ivakaraitaki, vaka tama, ena ivakaraitaki levu cake mai na neimami vosa momona. O ira na goneyalewa era dau leqataki ira na tamadra. E vuqa era vakaraitaka ni nodra gagadre cecere o ya mera laki duavata tawamudu vakamatavuvale. Era vinakata mo tiko e kea ena gauna era gole kina ki valetabu se laki vakamau e valetabu. Mo volekati luvemu yalewa ka vukei koya me vakavakarau ka bula kilikili kaya na valetabu. Ni sa yabaki 12 mai, drau gole vata ki valetabu vakawasoma me laki papitaiso ena vukudra na nomudou qase e liu kei ira tale eso. Ena nanuma ka vakamareqeta tawamudu tu.\nNa itovo raraba vakatamata nikua ena saga me vakarusa vakamalua ka tabaka sobu na nomu itavi tawamudu ni peteriaki ka tama ka vakalailaitaka sobu na nomu ilesilesi bibi duadua. Sa soli tu vei iko na “lewa vakalou” ni ko tama mo “veiliutaki ena yalololoma na tama ena [nomu] dui matavuvale, ena loloma kei na ivalavala dodonu ka sa [nomu] itavi talega na kena vakarautaki na veika me ra bula ka ra taqomaki kina na [nomu] matavuvale.”3\nKemuni na tama, o kemuni na dauniveitaqomaki ena nomuni itikotiko, vei ira na watimuni, kei ira na luvemuni. Nikua, “e sega ni ka rawarawa na kena taqomaki e dua na matavuvale mai na veivakayavalati ni veika butobuto ki na [nodra] vakasama kei na yalodra. … Na veivakauqeti vakaoqo e rawa ni curu ka taladrodoro sara ki na itikotiko. E [qaseqase sara] o Setani. E sega ni gadrevi vua me basuka mai na katuba.”4\nKemuni na tama, ko ni dauveitaqomaki ni bula dodonu. “E tamata ivalavala dodonu na lewe ni matabete. Na ivalavala dodonu e vakaraitaka tiko ni [sa tiko vei iko] na vakasama savasava kei na ivalavala sa kilikili. … Na ivalavala dodonu. … sa dua na itovo vakalou. Erau “veitacini sara ga kei na ivalavala savasava.”5 Na yavunilewa ni Goneyalewa era ivalavala va-Karisito ka oka kina na yavunilewa ni ivalavala dodonu. Keimami sa sureti kemuni kina meda mai to vata ena kena liutaki na vuravura me lesu ki na bula dodonu. Ni gadrevi me vakayacori oqo, sa dodonu mo “ivalavala dodonu ka savasava tikoga”6 ena nomu tagutuva mai na nomu bula na veika sa butobuto ka tawa yaga vua e dua na lewe ni matabete savasava ni Kalou. “Mo qarauna me savasava tikoga na nomu vakanananu; ia ena taucoko sara kina na nomu vakabauta ena mata ni Kalou; ia … ena sala vata voli ga kei iko na Yalo Tabu.”7 Mo qarauna kina na veika ni veivakamarautaki o na raica se wilika ena sala ni vakauitukutuku. Na nomu bula dodonu vakai iko ena ivakaraitaki bula tiko vei luvemu yalewa, vakakina vei luvemu tagane, ni ko sa qaqa dina ka bula savasava kaukauwa. Ni ko sa dauveitaqomaki ni bula dodonu ena nomu bula vakai iko, ena nomu itikotiko kei na nodra bula na luvemu, ko sa vakaraitaka tiko vei watimu kei na luvemu yalewa se cava na loloma dina. Ena vakaukauwataki iko na nomu bula savasava.\nO iko na nona dauveisusu na luvemu yalewa, ka uasivia cake sara na kena vakasama walega vakalawa. Umanaki iko ena bula nei luvemu yalewa. Me kila o koya na nomu ivakatagedegede, na veika o namaka, na nomu inuinui kei na tatadra me baleta na nona rawa-ka ka bula marau. Vakatarogi koya, mo kilai ira talega na nona itokani ka, vakakina o nona itau tagane, ni sa yaco mai na kena gauna. Vukei koya me kila vakavinaka na bibi ni vuli. Vukei koya me kila na ivakavuvuli ni bula savasava ni sa dau veitaqomaki. Vukei koya me digitaka na veika vakaitukutuku kei na ivakatagi ena sureta na Yalotabu ka sala vata kei na kena ituvaki dina vakalou. Mo vakaitavi vagumatua ena nona bula. Kevaka e yaco ena gauna ni nona goneyalewa me lesu bera mai ena dua na veigadivi, laki kauti koya mai. Ena bese mada o koya ka na kaya ni ko sa vakacacana na nona bula veimaliwai, ia e lomana ena kila ni ko lomani koya ka kauwaitaki koya dina ni ko sa nona dauveitaqomaki.\nKo ni sega ni tamata wale. Ena vuku ga ni nomuni qaqa ena bula taumada, ko ni sa mai kilikili kaya mo ni iliuliu ka taukena na kaukauwa ni matabete. E kea ena nomuni “vakabauta kei na [nomuni] gugumatua,” ko ni sa mai vakayacora vakakina eke.8 Sa vakatabui kemuni na nomuni matabete.\nEna loma ni vica na macawa mai oqo e ratou na vakatokayaca ka vosa vakalougatataki luvedratou yalewa kina o iratou na luvei keirau tagane. Au nuitaka ni oqo sa isevu tiko ni vuqa na veivakalougatataki ni matabete e ratou na cioqma mai vei tamadratou, baleta ni vuravura e ratou na bula cake kina, e ratou na gadreva kina na veivakalougatataki oqori. Ena vakamareqeta o luvemu yalewa na matabete ka na vakadeitaka e yalona ni oqo na ka ena gadreva ena nona itikotiko kei na matavuvale ni mataka. Mo dau nanuma tiko ni “kaukauwa ni ilesilesi vakabete sa kaukauwa ga vakalomalagi” ka na rawa ga “me vakayacori … e na kena ivakarau dodonu.”9\nKemuni na tama, ko ni sa qaqa nei luvemuni yalewa. E a noqu qaqa o tamaqu. Au dau wawa tu ena neitou ikabakaba ni vale me lesu mai ena veibogi. E dau keveti au cake ka cowiritaki au ka laiva meu butuka na nona ivava levu, ka daudanisitaki au yani ki loma ni vale. Au a taleitaka na bolebole ni noqu saga meu muria na nona ikalawa yadudua. Kau se vakayacora tikoga.\nO kila ni tiko ena nomuni ivakadinadina e dua na kaukauwa veivakauqeti vei luvemuni yalewa! Au kila ni a tiko na ivakadinadina nei tamaqu. Au kila ni lomani koya na Turaga. Kei na vuku ga ni nona lomana na Turaga o tamaqu, au sa cakava talega. Au kila ni a kauwaitaki ira na yada ena gauna ni nona gade me laki boroya kina na vale ni dua na yada e tiko tikivi keitou. Au nanuma ni oya sa qai dua na gade cecere duadua ni neitou matavuvale baleta ni a vakavulici au kina ena boroboro! Ko na vakalougatataka na bula nei luvemu yalewa ena veiyabaki ka tu mai kevaka ko na vakasaqara na gauna mo drau veivosaki kina ka cavuta vua na nomu ivakadinadina.\nEna iVola i Momani, a saumaki mai o Apisi ena nona wasea vua o tamana na nona raivotu totoka. O koya gona sa rawa kina vua ena vuqa na yabaki, me maroroya tu na nona ivakadinadina e yalona ka bula dodonu tiko ga ena loma ni dua na itikotiko raraba ivalavala vakatani. Sa qai yaco na gauna me sa sega tale ni rawa me galuvaka tiko, ka cici yani ki na veivale yadudua me wasea kina na nona ivakadinadina kei na cakamana a raica ena itikotiko ni tui. Na kaukauwa ni nona saumaki mai o Apisi a yaga vakalevu sara ki na kena veisautaki e dua taucoko na itikotiko raraba. Era a yaco o ira era a rogoca na nona ivakadinadina mera tamata sa “saumaki mai vua na Turaga, [ka] ra sa tudei ka sega ni vuki tani tale,” ka sa yaco na luvedra tagane me ra sa mataivalu cauravou qaqa!10\nMe vaka e tukuna na serenilotu, “Me da Sa Yadra Mai!”11 Oqo na nomuni veikacivi, oi kemuni ka taura tu na matabete ni Kalou. Sa na rawa me cavuti vei kemuni me vaka a cavuti vei Kavetani Moronai:\n“Raica sa tamata kaukauwa sara ka tamata qaqa ko koya; … sa tamata yalomatua sara talega; … sa dei sara na nona vakabauti Karisito. …\n“… Kevaka era sa tautauvata kei Moronai ko ira kece na tamata era sa mate yani, kei ira sa bula tiko edaidai kei ira era na qai bula e muri, sa na sega ni dua na kaukauwa kei eli; … sa na sega talega ni rawā na yalodra na luve ni tamata, ko koya na tevoro.”12\nKemuni na veitacini, tama, kei na cauravou, “Ni yalodina tiko ki na itutu vakatui sa tiko vei kemuni.”13\nMo sa qai susuga cake vakacava e dua na goneyalewa lailai? Lomani tinana. Liutaka na nomu matavuvale ki valetabu, mo dauveitaqomaki ni bula dodonu, ka vakarabailevutaka na nomu matabete. Kemuni na tama, sa nomuni ilesilesi na luvedra yalewa vakatui na Tamada Vakalomalagi. Era sa bula dodonu ka tamata digitaki. Sa noqu masu ni ko ni na wanonovi ira, vaqaqacotaki ira, ivakaraitaki bula ni itovo bula dodonu, ka vakavulici ira mera muria yadudua na we-ni-yava ni iVakabula—ni sa bula tiko o Koya! Ena yaca i Jisu Karisito, emeni.\nNa Bibi ni Dua na Yaca\nE dau cavuta wasoma o Peresitedi David O. McKay na malanivosa oqo nei Theodore Hesburgh, ena “Quotable Quotes,” Reader’s Digest, Janu. 1963, 25; raica talega Richard Evans’ Quote Book (1971), 11.\n2 Nifai 5:27.\nA. Theodore Tuttle, “The Role of Fathers,” Ensign, Janu. 1974, 67.\nEzra Taft Benson, “Godly Characteristics of the Master,” Ensign, Nove. 1986, 46.\nVunau kei na Veiyalayalati 46:33.\nVunau kei na Veiyalayalati 121:45,46.\nAlama 13:3; raica talega na tikina e 2.\nVunau kei na Veiyalayalati 121:36.\nAlama 23:6; raica talega na Alama 19:16–17; 53:10–22.\n“Meda sa Yadra Mai,” Sere ni Lotu, naba 196.\nAlama 48:11, 13, 17.\nEna Harold B. Lee, “Be Loyal to the Royal within You,” ena Speeches of the Year: BYU Devotional and Ten-Stake Fireside Addresses 1973 (1974), 100.\nE Dua na iVakadinadina Bula\nKunea na Vakacegu e Tudei ka Tara Cake na Matavuvale Tawamudu\nMo Dou Tudei ena Vanua Tabu\nNa Cava Meda Cakava?


Na Kedra I Wiliwili, chapter 36 of the Fijian Bible - with audio narration\nIa o ira era turaga e na veivuvale ni nodra qase na luvei Kiliati na luve i Makiri, na luve i Manasa, e na vuvale vei ira na luve i Joseva, era sa toro voleka mai ka vosa vei Mosese kei ira na i liuliu, na turaga qase vei ira na Isireli.\n2 Era sa tukuna: "O Jiova e sa vakarota vua na noqu turaga o Mosese me solia na vanua me i votavota e na vakawiri madigi vei ira na Isireli, ia o Jiova e sa vakarota na noqu turaga me solia na i votavota i Silofeati na taci keimami kivei ira na luvena yalewa.\n3 "Ia kevaka era mani vakawati vata kei ira na luvedra tagane na yavusa tale eso vei ira na Isireli, e sa na yaco na nodra i votavota sa na kau tani mai na nodra i votavota na noda qase, ka na la'ki wili vata kei na nodra i votavota na yavusa era vakawatitaki kina; ka sa na kau tani mai na i wasewase ni neimami i votavota.\n4 "Ia ni sa na yaco mai na nodra Jiupili na Isireli, na nodra i votavota e sa na wili vata kei na nodra i votavota na yavusa era vakawatitaki kina; e sa na yaco kina na nodra i votavota me kau tani mai na nodra i votavota na noda qase."\n5 Sa qai vakaroti ira na Isireli o Mosese me vaka na vosa i Jiova, ka tukuna: "Na ka era tukuna na luve i Joseva e donu vakavinaka.\n6 "Sa i koya oqo na ka e vakarota o Jiova me baleti ira na luve i Silofeati, a sa tukuna, 'Laivi ira ga mera vakawatitaka o koya e donu vua, ia mera vakawati ga e na loma ni vale ni yavusa ni nodra qase.'\n7 "Me rawa kina ni kua ni vuki veisau e ligadra na nodra i votavota na Isireli mai na dua na yavusa kina dua tale, me na tudei tikoga na nodra i votavota na Isireli mai vei ira yadudua ka me baleti ira na nodra qase.\n8 "Ia o ira yadudua na yalewa era taukena tiko e dua me watina e dua ga na wekana e na vuvale ni nona na i votavota e na yavusa cava ga e Isireli e dodonu qase, me rawa kina vei ira na Isireli me ra taukena tikoga na i votavota ni nona qase.\n9 "E na sega kina ni yaco me vuki veisau tiko na i votavota e ligadra mai na dua na yavusa kina dua tale, ka sa na rawa kina vei ira na dui yavusa yadua vei ira na Isireli, mera dui maroroya na nodra i votavota."\n10 Era sa cakava vakakina na luve i Silofeati, na veika kecega sa vakarota o Jiova, vei Mosese;\n11 Mala, Tirisa, Okalai, Milika, kei Noa, sa i iratou na luve i Silofeati, ka e ratou sa mani vakawati kivei iratou na luvena tagane o tamadratou lailai.\n12 E ratou sa vakawati kina vuvale vei ira na luve i Manasa na luve i Joseva, ka sa yaco me tikoga kei ira na i votavota mai na vuvale ni nodra yavusa.\n13 Sa i koya oqo na i vakaro kei na lewa i Jiova ka vakaroti ira kina na Isireli e na liga i Mosese e na veidelana ni vanua o Moape e na yasa ni Joritani, ka takosovi Jeriko toka mai.


So na iWalewale ni Vunau e Veivale — Watchtower LAIBRI ENA INTERNET\nkm 1/05 t. 3-4\nNa Ka Mo Kila Mo Bula Tawamudu Kina\nNa Tamata Rogo Duadua a Bau Bula\nNa Cava e Loma ni Kalou Vei Keda?\nQarava na Kalou Dina\nNa Vakatutu ni Kena Soli na iVola Kaya na iVolatabu\n(1) Taro, (2) Tikinivolatabu, kei na (3) Wase ni iVola\nE So na iWalewale ni Vunau e Veivale\niWalewale me Soli Kina na iVola Vuli Vua na Qasenivuli Levu\nVakayagataka na iwalewale oqo mo vakarautaka kina na soli ni veivola oqo.\n“Levu era vakabauta na Kalou era via toro volekati koya. Oni bau kila ni sureti keda na Kalou meda toro voleka vua? [Wilika na Jemesa 4:8.] E inaki ni ivola oqo me vukei keda meda vakayagataka noda iVolatabu meda toro volekata na Kalou.” Wilika na parakaravu 1 ena tabana 16.\n“E yaco tiko vakalevu nikua na veika tawadodonu. E vaka ga e tukuni oqo ena iVolatabu. [Wilika na Dauvunau 8:9b.] Levu era lomatarotarotaka nona kauaitaki keda na Kalou. [Wilika na imatai ni rua na iyatuvosa ena parakaravu 4 tabana 119.] Na wase oqo e vakamacalataka na vuna e vakatara tiko kina na Kalou na veika tawadodonu.”\n“E levu era kauaitaka na leqa lelevu e yaco tu nikua. [Tukuna na kena ivakaraitaki ena nomu yalava.] Oni kila beka ni oqori e tiki ni ivakatakilakila ni kena sa voleka ni liutaki vuravura na Matanitu ni Kalou? [Waraka me sauma. Wilika na tikinivolatabu e veiganiti me vaka na Maciu 24:3, 7, 8; Luke 21:7, 10, 11; se 2 Timoci 3:1-5.] E vakamacalataki ena brochure oqo na vuna meda yadrava tiko kina na veika bibi e yaco tiko nikua.”\n“E levu era leqataka na veika ca e yaco tiko se na leqa era dui sotava. Era taroga e so se cava e sega ni cakava kina e dua na ka na Kalou. E vakadeitaka na iVolatabu ni sa voleka ni vakaotia na Kalou na leqa e sotava tiko na kawatamata. [Wilika na Vakatakila 14:6, 7.] Rogoca na ka ena yaco vua na kawatamata ena siga ni cudru ni Kalou. [Wilika na 2 Pita 3:10, 13.] E tiko ena brochure oqo e levu na ivakamacala e baleta na ulutaga oqori.”\n“Ke oni sureti mo ni bula ena vanua totoka vaka oqo, oni na ciqoma beka? [Vakaraitaka na iyaloyalo ena tabana 4-5, qai waraka me sauma.] Oqo na ka e tukuna na Vosa ni Kalou e rawati kina na bula tawamudu. [Wilika na Joni 17:3.] Ena vukei kemuni na ivola oqo ena ka mo ni kila mo ni rawata kina na bula tawamudu.” Vakaraitaka vua na imatai ni lima na parakaravu ni wase 1 drau na veivosakitaka ena nomu veisiko e tarava.\nCega na iyaloyalo ena tabana 188-9, tarogi itaukeinivale ena taro ena ivakamacala ni iyaloyalo: “E vakacava, o nuitaka tu mo na bula e Parataisi ni sa roboti vuravura na veikilai kei na Kalou? [Waraka me sauma. Wilika na Aisea 11:9.] Oni na vulica ena ivola oqo na ka e tukuna na iVolatabu me baleta na Parataisi, kei na sala eda rawa ni lai bula kina.” Vakaraitaka vua ni drau na veivosakitaka na parakaravu 11-16 ena wase 1, ena nomu veisiko e tarava.\n“Ena vinaka cake beka na vuravura ke muri na ka e tukuni ena tikinivolatabu oqo? [Wilika na Maciu 7:12a qai waraka me sauma.] E tiko ena ivola oqo e levu na ka e vakavuvulitaka na qasenivuli levu duadua a bau bula.” Vakamacalataka vakalekaleka na iyaloyalo kei na ivakamacala ni iyaloyalo ni wase 17.\n“E levu na itubutubu nikua era dau saga mera tugana vei luvedra na ivakavuvuli yaga. Oni nanuma ni bibi oqo? [Waraka me sauma, qai wilika na Vosa Vakaibalebale 22:6.] Era uqeti e keri na itubutubu mera vakavulici ira na luvedra nira se lalai. E vakarautaki na ivola oqo me vukei ira na itubutubu mera sauma na nodra vakatataro na luvedra.” Vakamacalataka na iyaloyalo ni wase 15 se 18 kei na kedra ivakamacala.\n“Era dau kurabuitaka na itubutubu na taro era dau taroga na luvedra. E sega li ni dau dredre me saumi e so na taro oqori? [Waraka me sauma, qai wilika na Efeso 6:4.] Na ivola oqo ena vukei ira na itubutubu mera sauma nodra taro na luvedra.” Vakamacalataka e vica na iyaloyalo kei na kedra ivakamacala ena wase 11 kei na 12 se 34 ina 36.\n“Era vakasamataki Jisu vakalevu na tamata ena gauna vaka oqo. Ia, ni rui levu na ka ca e yaco tiko ena veiyasa i vuravura, so era vaqaqa se e kauaitaki keda dina o Jisu se sega. Na cava oni nanuma?” Waraka me sauma. Cega na wase 24, drau veivosakitaka vakalekaleka na vu ni nona lako mai i vuravura o Jisu. Wilika na Joni 15:13, vakabibitaka ni a lomani ira dina na tamata o Jisu.\n“Ni cavuti o Jisu Karisito, e dau nanumi ga vakalevu nona se gonedramidrami, se nona rarawa ni bera ni mate. Era nanuma ga na sucu kei na mate i Jisu. E sega ni vakasamataki na veika totoka e tukuna se cakava. Na ka e rawata e tarai keda kece na tamata eda bula e vuravura. Oya na vuna e bibi kina meda vulica vakalevu na veika totoka e cakava ena vukuda.” Wilika na Joni 17:3. Cega na ivakamacala taumada ni ivola qai wilika na ikava ni parakaravu.\n“A nakita beka na Kalou meda mai sotava na bula dredre eda donuya tu oqo? [Waraka me sauma. Wilika na Maciu 6:10.] Oni sa bau vakasamataka se cava sara mada na Matanitu ni Kalou?” Cega na lesoni 6, wilika na taro era tarogi tiko ena itekivu ni lesoni. Drau veivosakitaka sara na lesoni se lokuca mo drau qai veivosakitaka ena nomu veisiko e tarava.\n“Dina ni sa torocake sara na bula nikua, eda vakila tiko ga na rarawa kei na yaluma ni tauvimate kei na mate. Oni kila beka na ka ena cakava o Jisu vei ira na tauvimate, na qase, kei na mate?” Waraka me sauma. Ke via kila na itaukeinivale na kena isau, cega na lesoni 5, qai wilika na taro ni parakaravu 5-6. Drau veivosakitaka na parakaravu oqori, se lokuca mo drau na qai veivosakitaka ena veisiko e tarava.\n“Eda na qara veivuke e vei nida sotava na bula dredre? [Waraka me sauma. Wilika na Roma 15:4.] E vakaraitaka vei keda na iVolatabu na ivakasala, veivakacegui, kei na inuinui, e rawa ni vakaukauataki keda meda vosota kina na veika dredre. Na ivola oqo e vakatura e so na sala e rawa ni yaga kina na noda wili iVolatabu.” Tukuna na va na tikina e volai ena tabana 30.\n“Tekivu mai na gauna a bula voli kina e vuravura o Jisu, e levu era sa masuta tiko na kena yaco mai na Matanitu ni Kalou. Oni bau vaqaqa beka se cava ena kauta mai vei keda na Matanitu ni Kalou? [Waraka me sauma. Wilika na Taniela 2:44.] Na ivola oqo e vakamacalataka na Matanitu ni Kalou, na ka ena vakayacora, kei na kena yaga vei keda na kena veiliutaki.” Vakaraitaka na iyaloyalo ena tabana 92-3.


Na Bibi ni Dua na Yaca - M. Russell Ballard\nMe da tara cake na ivalavala oqo … me da vakamatatataka tiko kina ni Na Lotu i Jisu Karisito ni Yalododonu Edaidai sai koya na yaca sa vakarota na Turaga sara ga Vakai Koya me da kilai kina.\nElder Hales, ena vukui keimami kece sara, keimami vakaraitaka tiko na neimami loloma levu titobu ka vakavinavinakataka na nomuni mai tiko rawa eke ena mataka nikua.\nMe tekivu mai na koniferedi raraba ni Epereli sa oti, sa dau tiko ga na noqu vakasama ena ulutaga ni kena bibi e dua na yaca. Ena loma ni vica na vula sa oti oqo, sa tadu mai ki na neitou matavuvale e vica na makubuqu vakarua. E dina ni vaka me totolo cake na nodra yaco mai, kau sega soti ni vakila sara vakavinaka, ia sa ka marautaki na nodra yaco mai na ikuri ni neitou matavuvale oqo. Era sa vakatokayacataki yadua ena dua na yaca mera na kilai tu kina ena nodra bula taucoko, ka vakaduiduitaki koya mai na tamata kecega. E dina oqo ena veimatavuvale kecega, ka dina talega ena veimatalotu kecega.\nE kila na Turaga o Jisu Karisito na kena bibi me vakamatatataki na yaca ni Nona Lotu ena veigauna e muri oqo. Ena ika 115 ni iwase ni Vunau kei na Veiyalayalati, e vakayacana sara ga kina o Koya na Lotu: “Raica ena yaca ni Noqu lotu Na Lotu i Jisu Karisito ni Yalododonu Edaidai” (tikina e 4).\nKa a vakavulici ira na nona tamata na Tui o Penijamini ena gauna ni iVola i Momani:\n“Ia mo dou taura matua ga na yaca i Karisito, koi kemudou kece sa veiyalayalati mo dou talairawarawa vua na Kalou me yacova na mate. …\n“Mo dou kila sara ni oqo na yaca au a yalataka niu na solia vei kemudou ka na sega ni bokoci laivi, ia ena bokoci ga kevaka dou sa ivalavala ca; dou qarauni kemudou vinaka mo dou kakua ni ivalavala ca, de na bokoci laivi kina na yacana” (Mosaia 5:8, 11).\nEda taura vei keda na yaca i Karisito ena wai ni veipapitaisotaki. Eda dau vakavouya na mana ni papitaiso oqori ena veimacawa ena noda vakaivotavota ena sakaramede, ka da vakaraitaka kina na noda lomasoli me da taura na Yacana ka da yalataka tikoga me da dau nanumi Koya (raica na V&V 20:77, 79).\nEda kila beka na noda kalougata ena noda taura vei keda na yaca ni Luvena Daulomani e Duabau ga na Kalou? Eda kila beka na kena bibi oqori? Na yacana duadua ga na iVakabula na yaca e soli ena rukui lomalagi me rawa kina ni vakabulai na tamata (raica na 2 Nifai 31:21).\nMe vaka o ni na nanuma, a vosa o Peresitedi Boyd K. Packer me baleta na bibi ni yaca ni Lotu ena koniferedi raraba ni Epereli sa oti. E vakamacalataka kina “ni da talairawarawa ki na ivakatakila, eda sa qai vakatokai keda Na Lotu i Jisu Karisito ni Yalododonu Edaidai ka sega ni Lotu Momani” (“Dusimaki ena Yalo Tabu,” Liaona, Me 2011, 30).\nMe vaka ni sa rui bibi na yaca taucoko ni Lotu, au vakavoqataka kina na ivakatakila ni ivolanikalou, na nodratou veidusimaki na Mataveiliutaki Taumada ena ivola eso ni 1982 kei na 2001, kei na nodra vosa na iApositolo tale eso ka ra vakauqeti ira tiko na lewe ni Lotu me ra tutaka ka vakavulica ki vuravura ni vakatokai na Lotu ena yaca ni Turaga o Jisu Karisito. Oqo na yaca ena kacivi keda kina na Turaga ena veisiga mai muri. Sai koya na yaca ena kilai tani kina na Nona Lotu mai vei ira na kena vo.\nAu sa dau vakasamataka vakalevu na cava na vuna e vakatoka kina na Nona Lotu vakalesui mai na iVakabula ena yaca ka ciwa na kena vosa oqo. Sa na rui balavu beka, ia kevaka eda vakasamataka ena ivakamacala raraba ni veika e tutaka na Lotu, sa yaco kina me totoka ka lekaleka vinaka, matata, ka rawarawa. E rawa vakacava ni dua na ivakamacala me vakadodonu ka matata ka vakamacalataki ga ena vica na vosa?\nNa veimalanivosa yadua e ivakamacala ka sega ni rawa ni vakuwai. Na vosa Na e vakaraitaka na itutu ni Lotu ena kedra maliwa na veimatalotu ni vuravura.\nNa veimalanivosa Lotu i Jisu Karisito e vakadeitaka ni oqo na Nona Lotu. E vakavuvulitaka o Jisu ena iVola i Momani, “Ia kevaka sa sega ni vakatokai ena yacaqu, ena rawa vakaevei me noqu lotu? Ia kevaka sa vakatokai ena yaca i Mosese, sa lotu i Mosese; se kevaka sa vakatokai ena yaca ni dua na tamata, ia sa lotu ni tamata ko ya [me vaka na Momani] ia kevaka e vakatokai ena yacaqu ka tara cake ena noqu ivakavuvuli, sa qai noqu lotu” (3 Nifai 27:8).\nNa Edaidai e vakamacalataka ni sai koya vata ga na Lotu a tauyavutaka o Jisu Karisito ena gauna ni nona veiqaravi vakalotu ena bula oqo ia sa vakalesui tale mai ena gauna oqo. Eda kila ni a dua na lutu tani, se vukitani, ka yaco kina na kena vakalesui tale mai na Nona Lotu dina ka taucoko ena noda gauna oqo.\nYalododonu e kena ibalebale o ira na lewena era muri Koya ka saga mera cakava na Nona lewa, maroroya na Nona vunau, ka vakarautaki ira mera laki bula vata tale kei Koya kei na Tamada Vakalomalagi ena veisiga ni mataka. Yalododonu e baleti ira era segata me ra vakasavasavataka na nodra bula ena nodra yalataka me ra muri Karisito.\nNa yaca sa solia na iVakabula ki na Nona Lotu e tukuna sara ga vakadodonu vei keda o cei o keda kei na cava eda vakabauta. Eda vakabauta ni o Jisu Karisito na noda ivakabula kei na Dauveisereki ni kawatamata. Sa sorovaki ira kece era na veivutunitaka na nodra ivalavala ca, ka sa sereka na ivesu ka vakarautaka na tucake tale mai na mate. Eda muri Jisu Karisito. Ia me vaka a tukuna na Tui o Penijamini vei ira na nona tamata, au sa vakadeitaka tale vei keda kece nikua, “Mo dou nanuma dei tikoga na Yaca[na]” (Mosaia 5:12).\nEda sa kerei me da tu ka vakadinadinataki Koya “ena veigauna kecega, ena veika kecega kei na veivanua kecega” (Mosaia 18:9). E dua na kena ibalebale oqo ni sa dodonu me da tu vakarau me da vakaraitaka vei ira na kena vo o cei eda muria kei na Lotu nei cei eda lewena: na Lotu i Jisu Karisito. Eda vinakata me da vakayacora ena yalo ni loloma kei na ivakadinadina. Eda vinakata me da muria na iVakabula ena noda vakadeitaka vakarawarawa ka vakamatata, ia ena yalomalumalumu ni da lewena na Nona Lotu. Eda muri Koya ena noda yaco me tisaipeli Yalododonu Edaidai—ni gauna edaidai.\nE vakavuqa ni ra dau solia eso na yacabuli me baleta eso na tamata kei na isoqosoqo eso tale na tamata. Na yacabuli e rawa ni ivakalekaleka ni dua na yaca, se e rawa ni kau, mai na dua na ka a yaco se so na ituvaki vakayago se so tale na ka. E dina ni so na yacabuli e sega ni tautauvata na kena ibalebale se na kena bibi kei na yaca dina, e rawa ni ra vakayagataki vakavinaka.\nNa Nona Lotu na Turaga ena gauna makawa kei na gauna oqo sa dau vakayacabuli tu. O ira na Yalododonu ena veigauna ni Veiyalayalati Vou era vakatokai me ra Lotu Vakarisito baleta ni ra tukuna ni ra vakabauti Jisu Karisito. Na yaca oqori, ka dau vakayagataki taumada vakasausa mai vei ira na nodra dauveivakasewasewani, sa yaco ena gauna oqo me yaca dokai; ka sa ka dokai vei keda ni da vakatokai me da lotu Vakarisito.\nEra dau vakatokai na noda lewenilotu me ra Momani baleta ni da vakabauta na iVola i Momani: E Dua Tale na iVakadinadina kei Jisu Karisito. Eso beka era na tovolea me ra vakayagataka vakararaba na vosa Momani me ra okati kina se baleti ira era sa biuta na Lotu ka tauyavutaka na veilawalawa tawase tani eso. Na kena ivakavakayagataki oqori ena vakatubura na veilecayaki. Eda vakavinavinakataka na nodra sasaga na tabana ni itukutuku ena nodra tovolea me ra kakua ni vakayagataka na Momani ena kena ivakarau e rawa ni ra veilecayaki kina na tamata ka wilika vata na Lotu kei ira na ilawalawa dau vakamau vakalevu se so tale na ilawalawa. Meu tukuna sara mada vakamatata eke ni sega ni dua na ilawalawa dau vakamau vakalevu oka kina o ira era vakatokai ira tiko me Fundamentalist Mormons se so tale na isoqosoqo eda yaca vata, e tiko e dua na kedra isema ki na Lotu i Jisu Karisito ni Yalododonu Edaidai.\nE sega ni yaca taucoko se yaca dodonu ni Lotu na Momani ka dina ga ni ra a vakatoka taumada o ira na noda dauveivakasewasewani ena veigauna taumada ni noda vakacacani, sa yaco me ciqomi ni ra tukuni tiko na lewenilotu ka sega ni isoqosoqo lotu. E sega ni gadrevi me da muduka na kena dau vakayagataki na yaca Momani ena gauna dodonu, ia sa dodonu me da vakabibitaka tikoga na yaca dodonu ni Lotu. Ena dua tale na kena vosa, sa dodonu me da levea ka kua ni vakauqeta na vosa “Lotu Momani.”\nEna veiyabaki niu dau laki vakatawa eso na ilesilesi vakalotu ena veiyasai vuravura, au dau tarogi vakawasoma kevaka au lewena na Lotu Momani. Na kena isau au dau cavuta “Au lewe ni Lotu i Jisu Karisito. Me vaka ni da vakabauta na iVola i Momani, ka vakatokayacataki vua e dua na parofita ka iliuliu makawa ena vanua o Amerika ka dua tale na ivakadinadina kei Jisu Karisito, eda sa dau vakatokai kina ena so na gauna me da Momani.” Ena veigauna kece sara sa dau ciqomi vakavinaka na isau ni taro oqori ka sa dau dolavi kina eso na madigi vinaka meu vakamacalataka kina na Vakalesuimai ni taucoko ni kosipeli ena gauna oqo.\nKemuni na taciqu kei na ganequ, vakasamataka mada na revurevu ni noda sauma na veitaro oqori ena noda vakayagataka ga na yaca taucoko ni Lotu me vaka sa vakadeitaka na Turaga me da vakayacora. Ia kevaka o sega ni rawa ni vakayagataka taucoko sara na yacana, kaya mada ga, “Au lewe ni Lotu i Jisu Karisito” qai vakamacalataka e muri “ni Yalododonu Edaidai.”\nEso beka era na taroga, vakacava na mata eso ni Initaneti me vaka na Mormon.org\nka vakakina eso na tabana vakaitukutuku e tauyavutaka na Lotu. Me vaka au sa tukuna, ni cavuti tiko vakararaba na lewenilotu, eso na gauna e dau ganita ga na Momani Na ka dina dau yaco, ni ra dau vakaraici keda mai eso ena taudaku ni noda vakabauta ena nodra vakasaqara na vosa oya. Ia ni o laki cega ga na Mormon.org\n, sa vakamacalataki sara tu ga ena imatai ni tabana na yaca ni Lotu, ka dau laurai ena veitabana kecega ena mata oqori. E sega ni matau me da namaka me ra taipataka taucoko na yaca ni Lotu na tamata ena nodra segata me ra raici keda se ni ra curuma na noda mataveilawa.\nNi rawa ni tomani tikoga oqo, me kakua kina ni ra sega ni vakayagataka na lewe ni Lotu na yaca taucoko ni Lotu ena veigauna kece e rawa kina. Me da tara cake na ivalavala oqo ena noda veimatavuvale kei na itaviqaravi vaka-Lotu kei na noda veitaratara e veisiga me da vakamatatataka tiko kina ni Na Lotu i Jisu Karisito ni Yalododonu Edaidai sai koya na yaca sa vakarota na Turaga sara ga Vakai Koya me da kilai kina.\nEna dua na vakadidike se qai yaco wale toka ga e kunei kina ni sa rui levu na tamata era se bera tiko ga ni kila ni Momani e baleti ira na lewe ni noda Lotu. Ka dua na iwase levu ni tamata era se bera tiko ga ni vakadeitaka rawa ni o ira na Momani era Lotu Vakarisito. Ena nodra wilika sara mada ga na noda cakacaka ni Liga ni Veivukei e vuravura raraba ni oti na vakacaca ni cagilaba, uneune, ualuvu, kei na lauqa, era sega tiko ga ni semata rawa na noda sasaga ni veivukei raraba kei keda ni da isoqosoqo lotu Vakarisito. Ena rawarawa cake vei ira kevaka eda tukuni keda ni da Lotu i Jisu Karisito ni Yalododonu Edaidai. Ena sala oqo o ira era rogoca na yaca Momani era na semata vata na vosa oqori kei na yacada vakatakilai mai kei ira era dau muri Jisu Karisito. Ena sala oqo o ira era rogoca na yaca Momani era na semata vata na yaca oqori kei na yacada vakatakilai mai kei ira era dau muri Jisu Karisito.\nMe vaka eratou kerea na Mataveiliutaki Taumada ena nodratou ivola ena ika 23 ni Feperueri, 2001: “Na vakayagataki ni yaca vakatakilai mai, Na Lotu i Jisu Karisito ni Yalododonu Edaidai… , sa bibi sara ena noda itavi ni kena kacivaki na yaca ni iVakabula ki vuravura raraba. O koya sa kerei kina ni gauna eda tukuna kina na Lotu meda na vakayagataka na yacana taucoko ena veivanua kecega e rawa kina.”\nEna koniferedi raraba ni Okotova 1948, a kaya kina o Peresitedi George Albert Smith, “Kemuni na taciqu kei na ganequ o ni lako yani mai ke, o ni na veimaliwai beka kei na vuqa na veimatalotu e vuravura, ia ni nanuma tiko ni dua ga na Lotu e vuravura taucoko e vakayacani vei Jisu Karisito na noda Turaga me vaka na ivakaro vakalou” (ena Conference Report, Okot 1948 167).\nKemuni na taciqu kei na ganequ, me da nanuma talega oqo ena noda biuta na koniferedi ena mataka nikua. Me sa qai vakarogoi yani na noda ivakadinadina baleti Koya ka me sa tu ga e lomada na noda lomani Koya, sa noqu masu malumalumu oqo ena Yaca, ni Turaga o Jisu Karisito, emeni.


Nuitaka na Kalou me Marautaki Kina na Bula Vakawati | Vuvale Mamarau\n“O koya e bulia na tamata mai na ivakatekivu e bulia na tagane kei na yalewa.”—Maciu 19:4\nA tauyavutaka na imatai ni vakawati na Kalou o Jiova. * E tukuna na iVolatabu ni a bulia na imatai ni yalewa na Kalou qai “kauti koya vei tagane.” Na levu ni nona marau o Atama a cavuta kina: “Qo sara ga na sui mai na suiqu kei na lewe mai na lewequ.” (Vakatekivu 2:22, 23) E se vinakata tiko ga o Jiova mera marau o ira na vakawati.\nGauna o vakawati kina, o na rairai nanuma ni na vinaka na ka kece. Ia se mani vakacava na levu ni nodrau veilomani o tagane kei yalewa, ena vakilai ena so na gauna na leqa. (1 Korinica 7:28) Ke o muria na ivakavuvuli vakaivolatabu ena ivola qo, ena rawa ni marautaki nomu vakawati kei na nomu vuvale.—Same 19:8-11.\n1 DOKA NA ITAVI E LESIA VEI IKO O JIOVA\nNA KA E TUKUNA NA IVOLATABU: E ulu ni vuvale na tagane vakawati.—Efeso 5:23.\nKe o tagane vakawati, nanuma tiko o Jiova e vinakata mo qaravi watimu vinaka. (1 Pita 3:7) O Jiova e bulia na yalewa me kemu isa vinaka, e vinakata gona mo dokai watimu, mo lomani koya tale ga. (Vakatekivu 2:18) Na levu ni nomu lomani watimu e dodonu mo tu vakarau kina mo vakaliuca na ka e vinakata, sega ni ka e baleti iko.—Efeso 5:25-29.\nKe o yalewa vakawati, nanuma tiko o Jiova e vinakata mo dokai watimu vakalevu, mo vukei koya tale ga me qarava vinaka nona itavi. (1 Korinica 11:3; Efeso 5:33) Mo duavata kei na vakatulewa e cakava, mo tokoni koya tale ga mai vu ni lomamu. (Kolosa 3:18) Ni o cakava qori, o na ka talei vei watimu kei na Kalou o Jiova.—1 Pita 3:1-6.\nTarogi watimu ena ka o rawa ni cakava mo dua kina na tagane se yalewa vakawati vinaka. Vakarogoci koya vinaka, qai cakava na veiveisau e vinakati\nMo vosovoso. Ena taura toka na gauna mo drau vulica vakaveiwatini na ka mo drau cakava mo drau marau kina\n2 KAUAITAKA DINA NA LOMA I WATIMU\nNA KA E TUKUNA NA IVOLATABU: E dodonu mo kauaitaka na ka e baleti watimu. (Filipai 2:3, 4) Mo vakamareqeti watimu, ena nomu nanuma tiko ni vinakata o Jiova mera “yalomalua . . . vei ira kece” na tamata na nona dauveiqaravi. (2 Timoci 2:24) “Na vosa vakalialia e vaka na isua ni iseleiwau, ia na yamedra na vuku e veivakabulai.” Digia gona vakavinaka na vosa o cavuta. (Vosa Vakaibalebale 12:18) Na yalo tabu i Jiova ena vukei iko mo vosa ena yalovinaka kei na loloma.—Kalatia 5:22, 23; Kolosa 4:6.\nNi bera ni drau veivosakitaka vakaveiwatini eso na ka bibi, masuta na veivuke i Jiova mo rawa ni tauri iko vakamalua, me tiko tale ga vei iko na rai donu\nVakasamataka vinaka na ka mo tukuna kei na kena itukutukuni\n3 ME DUAVATA NOMUDRAU RAI\nNA KA E TUKUNA NA IVOLATABU: Gauna o sa vakawati kina, o sa “lewe dua” kei watimu. (Maciu 19:5) Ia nanuma, drau se lewe rua tiko, ena rawa ni duidui tale ga nomudrau rai. E vinakati gona mo vulica me duavata nomudrau vakasama kei na ivakarau ni lomamudrau. (Filipai 2:2) E bibi na duavata ni drau vakarau vakatulewa. E tukuna na iVolatabu: “Ena rawa na sasaga ni veivosakitaki.” (Vosa Vakaibalebale 20:18) Me dusimaki iko na ivakavuvuli vakaivolatabu ni drau vakatulewataka tiko na veika bibi.—Vosa Vakaibalebale 8:32, 33.\nKua ni vakasavuya ga na itukutuku, talaucaka vei watimu na lomamu\nNi bera ni o vakatulewa, tukuna rawa vei watimu\n^ para. 4 Qori na yaca ni Kalou e volai ena iVolatabu.\nME DONU TIKO GA NOMU RAI\nKua ni namaka mo uasivi se me uasivi o watimu. (Same 103:14; Jemesa 3:2) Kauaitaka ga na itovo vinaka i watimu. Nuitaka na ivakavuvuli vakaivolatabu, mo vosovoso tale ga. (2 Timoci 3:16) O Jiova ena vakalougatataka nomu sasaga ke o muria nona ivakasala, ni toso na veiyabaki ena dei tiko ga nomudrau vakawati.—Kalatia 6:9.\nE kila o watiqu niu kauaitaki koya vakalevu, e lailai tale noqu kauaitaki au?\nNa cava au sa bau cakava nikua e vakaraitaka niu lomani watiqu, au dokai koya tale ga?\nE Rawa ni Vukei Au na iVolatabu me Marau na Noqu Vuvale?\niVakasala yaga mai na iVolatabu e vukei ira na milioni na tagane kei na yalewa me marau nodra vuvale.


Na Vunau kei na Veiyalayalati\n1, Me na vakatakila mai ko Ilaija na matabete; 2–3, Na nodra yalayala na qase ena vakadeitaki ki na lomadra na gone.\n1–4, Na veiqaravi ena yaloqaqa ena taqomaki ira na italai ni Turaga; 5–6, Na ivakarau Vakalou sa rawa kina me ra lesi ki na cakacaka; 7, Me vakasaqarai matua na veika ni Kalou.\n1–10, Na itabatamata oqo era na ciqoma na vosa ni Turaga mai vei Josefa Simici; 11–18, E lewe tolu eratou na vakadinadinataka na iVola i Momani; 19–20, Na vosa ni Turaga ena vakadinadinataki me vaka ga ena gauna sa sivi; 21–35, Sa rawa vei Matini Erisi me veivutuni ka dua vei ira na ivakadinadina.\n1–6, E so tale na ivolatukutuku makawa e se bera ni vakadewataki; 7–14, Sa vakadewataki na iVola i Momani ena vakasama kei na veivakadeitaki vakayalo.\nSa vakamacalataki na idola kei na kaukauwa ni Matabete i Eroni.\n1–6, Era na vakabulai na dautatamusuki ena were ni vaini; 7–8, Na bula tawamudu sa isolisoli levu duadua ni Kalou; 9–11, E bulia ko Karisito na lomalagi kei na vuravura.\n1–2, Sa koto na liga ni Turaga e vuravura kecega; 3–6, Na vunautaki ni kosipeli kei na vakabulai ni yalo sa ka bibi duadua.\n1, Na papitaiso e dua na veiyalayalati vou ka tawavakaiyalayala; 2–4, Sa gadrevi na papitaiso e dodonu ka dina.\n1–9, Sa lesi ko Josefa Simici me vakadewataka, vunautaka, ka vakamacalataka na ivolanikalou; 10–12, Sa lesi ko Oliva Kaudari me vunautaka na kosipeli; 13–19, Sa vakatakilai na lawa me baleta na cakamana, na cudruvi kei na kuretaki laivi ni soso mai na yava, ka me kakua ni kau na taga ilavo se na ivaqa.\n1, Era sa vakaroti me ra vulica ka vunautaka yani na ivolanikalou; 2, Vakadeitaki na lawa ni duavata ena loma ni lotu.\n1–6, Sa kacivi ko Tomasi B. Masi me vunautaka na kosipeli ka sa vakadeitaki vua na nodratou tiko vinaka na nona matavuvale; 7–13, Sa vakasalataki me dau vosota, dau masu tiko ga, ka muria na Dauveivakacegui.\n1–4, Era sa kacivi na Yalododonu me ra soqoni vata yani ki na Oaio.\n1–3, Ena sega ni vakabauta na kosipeli ko koya sa rerevaka na nodra veivakacacani na tamata ka domona na iyau vakavuravura.\n1–4, Sa lesi ko Joni Witima me qarava na itukutuku ni Lotu ka me vunivola tale ga vua na Parofita.\n1–5, Era sa veilakoyaki voli e vuravura e vuqa na yalo e dauveivakacalai; 6–9, Era na ca ko ira na dauveivakaisini kei ira sa muduki tani mai na Lotu; 10–14, Me ra vunautaka na kosipeli, na italatala qase ena Yalo; 15–22, Me veivakararamataki na Yalo vei ira sa vunau kei ira sa vakarorogo; 23–25, Na ka sa sega ni veivakatataki cake, sa sega ni mai vua na Kalou; 26–28, Era na rawata na ka kecega ko ira era sa yalodina; 29–36, Ena rogoci na nodra masu ko ira era sa vakasavasavataki; 37–46, Sa iVakatawa Vinaka ka Uluvatu ni Isireli ko Karisito.\n1–5, A veivakasalataki ko Paula ki na Lotu ena nona gauna me ra kakua ni muria na lawa i Mosese; 6–7, Era sa savasava ko ira na gone lalai ka ra sa vakatabui ena vuku ni Veisorovaki.\n1–4, Sa lesi ko Jereti Kata me vunautaka na kosipeli, me vaka sa vakatakila vua na Dauveivakacegui.\n1–5, Erau sa kacivi ko Sitiveni Baneti kei Iteni Simici me rau vunau yani ki na vanua ga erau vinakata.\n1–5, Me na ciqomi na ivotavota vakawa mai Saioni ni sa vakatabui mai; 6–12, Ena solia vei ira na Yalododonu mai Saioni na nodra ivotavota vakawa e dua sa kaukauwa ka qaqa.\n1–3, Sa dodonu vakavinaka na vakadewataki ni Apokirifa ia era lewena tu e levu na itukutuku sega ni dina ka vola ga na tamata; 4–6, Ena yaga vei ira era sa vakararamataki mai na Yalo.\n1–2, Sa solia na Turaga e dua na ivakaro e baleta na curu ki na isoqosoqo cokovata.\n1–5, Ena vukea na nodra leqa vakayago na Nona tamata na Turaga; 6–11, Ena yalololoma sara ki Saioni ka vakarautaka na veika kece me yaga vei ira na Nona tamata.\n1–2, Ena soli vei ira tale eso na veitutu vakalotu era taura tu o ira era sega tiko ni yalodina.\n1–3, Sa na vakarautaka na Turaga na veika me baleti ira na nodratou dui matavuvale na Le Tinikarua; 4–6, Me vakatawani tale na itutu sa lala ena Tinikarua.\n1–5, Me ra solia na vo ni nodra iyau era sa sega ni vakayagataka, ka ra solia me nodra ikatini, na dua na ikatini ni ka era rawata e veiyabaki; 6–7, Oqori ena vakatabui kina ko Saioni.\n1–6, Me ra kumuna vata na lewe ni lotu ka tabaka na itukutuku ni nodra vakararawataki ka vakacacani; 7–10, Na yalo ga a tauyavutaka na ivakavuvuli lasu, e sa vakavuna tale ga na nodra vakacacani na Yalododonu; 11–17, E vuqa vei ira ena veimatavakabauta kece sara era sa sega ni kila na ka dina.\n1–4, Me ra tara koro ka soqoni vata ki na vei iteki kei Saioni ko ira na Yalododonu.\n1–3, Vakacaucautaki na cakacaka nei Biriqemu Yaga, ka sa na mudu tale ga na nona dauveilakoyaki voli.\n1–4, Sa reki ko Josefa Simici ena nona vakacacani ka vakararawataki; 5–12, Me maroroi tu na itukutuku ni veipapitaisotaki e caka ena vukudra na sa mate.\n1–3, Era tu mai lomalagi na yago sa vakaturi cake mai na mate kei na yago vakayalo; 4–9, Sa soli na sala me kilai kina na italai mai na daku ni ilati.\n1–4, E gadrevi na vakamau vakasilesitieli me da bula vakacerecerei kina ena lomalagi cecere duadua; 5–6, Sa vakamacalataki na sala ena vauci kina na tamata ki na bula tawamudu; 7–8, Sa vakavatukana na yalo kecega.


Bucina Mo Dau Lewai Iko Vinaka—Kalatia 5:22, 23 | Vulici\n“E okati ena vua ni yalo tabu na . . . lewai [iko] vinaka.”—KALA. 5:22, 23.\nSERE: 121, 36\nNa cava eda vulica ena ka e cakava na Kalou ena veivorati i Setani?\nNa cava eso na ivakaraitaki ni lewa vinaka kei na lewa ca?\nE yaga vakacava na vuli iVolatabu mo bucina kina na lewa vinaka?\n1, 2. (a) Na cava e rawa ni yaco nida sega ni lewai keda vinaka? (b) Cava e bibi kina na itovo qori nikua?\nE ITOVO vakalou na lewa vinaka. (Kala. 5:22, 23) O Jiova e uasivi nona dau lewai koya vinaka. Ia e ka ni sasaga vei keda nida sega ni uasivi. Levu na leqa nikua e vu mai na nodra sega ni lewai ira vinaka eso. E tini ena nodra lokuyara, lailai tale ga na ka e rawati e koronivuli kei na vanua ni cakacaka. Kena ikuri, e rawa ni yaco kina na vosa gaga, mateni, itovo voravora, veisere, dinau vakaveitalia, bobula ena wainimate gaga, curu e valeniveivesu, lomabibi, mate ca ni veiyacovi, bukete i sala, kei na so tale.—Same 34:11-14.\n2 Io e vakavuleqa vei keda kei na so tale noda sega ni lewai keda vinaka, e laurai ni sa torosobu tiko ga. A vakayacori e dua na vakadidike me baleta na itovo qo ena veiyabaki ni 1940, ia e laurai ni sa qai ca sara nikua. Era sega ni kurabuitaka qori o ira na vulica na Vosa ni Kalou ni parofisaitaki tu ena iVolatabu nida sa bula tiko ena “iotioti ni veisiga” nira na “sega ni lewa vinaka na yalodra” e levu.—2 Tim. 3:1-3.\n3. Na cava meda bucina kina na lotu vaKarisito na lewa vinaka?\n3 Na cava mo bucina kina na lewa vinaka? Qo e rua na vuna bibi. Kena imatai, e laurai ni o ira na lewai ira vinaka e sega ni levu na nodra leqa. Era yalodei, era dau veimaliwai vinaka, era sega ni dau cudrucudru, lomaocaoca se lomabibi me vakataki ira na yalototolo. Kena ikarua, noda vorata na veitemaki da qai lewa vinaka noda gagadre e bibi me vakadonui keda tiko ga kina na Kalou. E vakadinadinataki qori ena nodrau talaidredre o Atama kei Ivi. (Vkte. 3:6) Vakasamataka tale ga na itinitini ca ni nodra sega ni muria na itovo talei qo eso me tekivu ena gauna ya.\n4. Na cava mera lomavakacegu kina o ira na saga tiko mera lewai ira vinaka?\n4 Nida kawa ivalavala ca, ena sega ni uasivi noda vakaraitaka na itovo qo. E kila vinaka o Jiova noda sasaga qai vinakata me vukei keda meda valuta noda gagadre ca. (1 Tui 8:46-50) Me vaka na itokani dauloloma, e uqeti ira na via qaravi koya mai vu ni lomadra, ia e ka ni sasaga mera lewai ira vinaka ena so na ituvaki. Meda veivosakitaka mada na ivakaraitaki i Jiova. Eda na vulica tale ga nodra ivakaraitaki vinaka kei na ivakaraitaki ca o ira na vakamacalataki ena iVolatabu. Oti eda na veivosakitaka eso na ka meda cakava meda dau lewai keda vinaka tiko ga.\nIVAKARAITAKI I JIOVA\n5, 6. E vakaraitaka vakacava o Jiova ni lewai koya vinaka?\n5 E totoka vakaoti nona vakaraitaka o Jiova na lewa vinaka, ni uasivi nona cakacaka kece. (Vkru. 32:4) E kena veibasai o keda nida kawa ivalavala ca. Me rawa nida kila vinaka na ibalebale ni lewa vinaka, e bibi meda dikeva na ivakaraitaki i Jiova da qai vakatotomuria. Na ituvaki cava e vakaraitaka kina o Jiova na lewa vinaka?\n6 Vakasamataka mada nona lewai koya vinaka ni doudou o Setani me talaidredre vua. E bibi me wali. E macala ni vakavuna nodra cudru, katakata, kei na nodra beci na kabula vakayalo era yalodina vua na Kalou. De dua e va tale ga qori nomu rai ni o vakasamataka na rarawa kece e vakavuna o Setani. Ia e sega ni vakatulewa kina vakariri o Jiova. E vakasamataka vinaka na ka me cakava qai veiganiti. E berabera ni cudru, e dodonu tale ga nona walia na veivorati i Setani. (Lako 34:6; Jope 2:2-6) Na vuna? E solia o Jiova na gauna ni sega ni vinakata me dua e rusa, ‘e vinakata ga meda veivutuni kece.’—2 Pita 3:9.\n7. Na cava eda vulica ena ivakaraitaki i Jiova?\n7 Nona lewai koya vinaka o Jiova eda vulica kina ni bibi meda dau vakasamataka vinaka na ka eda tukuna da qai qarauna noda ivalavala, meda kua ni dau vakariri. Ni vinakati meda vakatulewa, e bibi meda vakasama mada da qai vakatulewa vakayalomatua. Kerea na vuku mo tukuna kina se cakava na ka e donu. (Same 141:3) Eda dau yalototolo ena gauna eda cudru kina. Levu era veivutunitaka na ka era tukuna, se ra dau vakatulewa vakariri!—Vkai. 14:29; 15:28; 19:2.\nNODRA IVAKARAITAKI NA TAMATA NI KALOU\n8. (a) E volatukutukutaki e vei nodra ivakaraitaki o ira na lewa vinaka? (b) Na cava e vukei Josefa me drovaki wati Potifa? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)\n8 Na ivakaraitaki cava ena iVolatabu e dusia ni bibi meda lewai keda vinaka? E macala ni o na vakasamataka eso era lewai ira vinaka nira vakatovolei. Dua o Josefa na luvei Jekope. E vakaraitaka na itovo qo ena nona veiqaravi ena vale i Potifa, nodra iliuliu na yadra nei Fero. O wati Potifa e dau vakaraici Josefa ni “cauravou totoka qai musudonu,” e saga me temaki koya. Na cava e sega ni rawai kina o Josefa? E macala ni a vakasamataka rawa na kena itinitini. E mani dro ni sa qai ca ga na ituvaki. E kaya: “Meu qai cakava tu vakacava na ka torosobu qo qai valavala ca . . . vua na Kalou?”—Vkte. 39:6, 9; wilika Vosa Vakaibalebale 1:10.\n9. O na vakarautaki iko vakacava mo vorata na veitemaki?\n9 Na cava eda vulica vei Josefa? Nida vakatovolei meda beca e dua na lawa ni Kalou, e vinakati meda dro se vorata. Kena ivakaraitaki, eso na tacida era dau kana se gunu vakasivia, vakatavako, vakayagataka na wainimate gaga, veiyacovi tawadodonu, kei na so tale. Ni oti mada ga nodra papitaiso, era dau temaki mera lesuva tale nodra ivakarau makawa. Ke o temaki mo beca e dua na lawa i Jiova, mo dei qai vakasamataka na leqa o na sotava ke o sega ni lewa vinaka nomu gagadre. Saga mo kidava na ituvaki o na vakatovolei kina kei na sala mo vorata kina. (Same 26:4, 5; Vkai. 22:3) Kerei Jiova me solia vei iko na vuku kei na lewa vinaka mo vorata kina na veitemaki.\n10, 11. (a) Na ituvaki cava era vakatovolei kina na gone e koronivuli? (b) Era na vorata vakacava na itovo ca na gone lotu vaKarisito?\n10 Era vakatovolei tale ga e levu na itabagone lotu vaKarisito me vakataki Josefa. Kena ivakaraitaki na goneyalewa o Kim. Levu nona lewenikalasi era dau veiyacovi, ni oti e dua na muanimacawa era dau sakitaka qori nira veitalanoataka. E sega ni va qori o Kim. Ni duidui vei ira nona lewenikalasi, e nanuma kina ni “tu duadua qai galili”, era tukuna tale ga nona icaba ni lialia baleta ni sega ni vakaitau. E qai kila o Kim ni sega ni caka rawa nodra temaki e levu na itabagone mera veiyacovi. (2 Tim. 2:22) Era dau tarogi koya nona lewenikalasi ke sa bau mocevata kei na dua na tagane. Qori e gauna vinaka me vakamacalataka kina na vuna e sega kina ni veiyacovi. Eda marau nira dei na itabagone lotu vaKarisito mera vorata na veiyacovi tawadodonu, ena marau tale ga o Jiova!\n11 E volai ena iVolatabu nodra ivakaraitaki o ira na sega ni lewai ira vinaka ena ka e vauca na veiyacovi. E vakaraitaka tale ga na kena itinitini ca. O koya e sotava na ituvaki e via tautauvata kei Kim ena vinaka me vakasamataka nona ivakaraitaki na gonetagane sega ni yalomatua ena Vosa Vakaibalebale wase 7. Vakasamataka tale ga na ivakaraitaki i Aminoni kei na kena itinitini ca. (2 Sam. 13:1, 2, 10-15, 28-32) Ra itubutubu, ni vukei luvemuni mera bucina na lewa vinaka kei na vuku ena ka e vauca na veidomoni, ni oni veivosakitaka na ulutaga qo ena sokalou vakavuvale ni wiliki na tikinivolatabu e toka e cake.\n12. (a) E lewai koya vinaka vakacava o Josefa ni vosa vei ratou na tuakana? (b) Na ituvaki cava meda lewai keda vinaka kina?\n12 E vakaraitaka o Josefa na lewa vinaka ena dua tale na gauna. Me kila o Josefa na ka e tu e lomadratou na tuakana, e sega ni vakatakilai koya ni ratou lai voli kakana i Ijipita. Ni sega ni kinoci koya rawa, e vakusakusa ina dua na rumu me ratou kua ni raica nona tagi. (Vkte. 43:30, 31; 45:1) Ke ca nona vakatulewa e dua na tacida se dua eda lomana, nida lewai keda vinaka me vakataki Josefa eda na sega ni yalototolo. (Vkai. 16:32; 17:27) Ni vakasivoi e dua na wekamu, e bibi mo lewai iko vinaka mo drau kua ni veitaratara tu ga vakaveitalia. Ena dredre toka qori, ia ena rawa ke da kila ni salavata kei na ivakasala ni Kalou kei na nona ivakaraitaki.\n13. Na cava eda vulica ena ivakaraitaki i Tui Tevita?\n13 E volai ena iVolatabu na ivakaraitaki vinaka i Tui Tevita. E tu vua na lewa, e sega ga ni vakayagataka vakatani ni rau vakacudrui koya o Saula kei Semeai. (1 Sam. 26:9-11; 2 Sam. 16:5-10) Sega ni kena ibalebale qori ni dau lewai koya vinaka tu ga o Tevita, eda kila ni rau valavala ca kei Pacisepa, kei na ka e cakava ena kocokoco i Nepali. (1 Sam. 25:10-13; 2 Sam. 11:2-4) Ia eda rawa ni vuli ena ivakaraitaki i Tevita. Kena imatai, mera qarauna na ivakatawa mera kua ni vakayagataka vakatani na nodra lewa. Kena ikarua, meda kua ni wele da qai nanuma nida na sega ni temaki.—1 Kor. 10:12.\n14. Na cava e sotava e dua na tacida tagane? Cava me qarauna kina nona itovo ena ituvaki qori?\n14 Na cava mo cakava mo lewai iko vinaka tiko ga kina? Qo e dua na ivakaraitaki e yaco dina. E dua e coqa na motoka nei Luigi, e dua na tacida tagane. E vosavosataki koya na draiva ni motoka qori, e via veiba sara ga. E masuti Jiova o Luigi me kua ni cudru, e saga me vakayalovinakataki draiva, ia e sega ni rawa. E vola tale ga na itukutuku ni nona inisua na draiva ya, e biubiu sara ni se karakara tiko. Na macawa tarava, e sikova lesu o Luigi e dua na marama e tataleitaki qai kila ni wati draiva ya! Dua na ka nona madua na turaga qori qai kere veivosoti. E tukuna me qirita na kabani ni inisua nei Luigi me veitaratara vakatotolo kei na kabani ni nona inisua me rawa ni saumi na ka e vakacacana. A vakarorogo vinaka na turaga qori ena nodratou veivosaki, e taleitaka na ka e rogoca. E vakadinadinataka o Luigi na bibi ni nona lewai koya vinaka ni yaco na vakacalaka, kei na itinitini ca ni yalototolo.—Wilika 2 Korinica 6:3, 4.\nNomu lewa vinaka se yalototolo ena yaga se vakaleqa nomu cakacaka vakaitalatala (Raica na parakaravu 14)\n15, 16. Sala cava ena vukei kemudou kina vakavuvale na vuli iVolatabu mo dou bucina na lewa vinaka?\n15 E bibi meda gumatua ni vulica da qai dikeva vinaka na iVolatabu meda bucina kina na lewa vinaka. Nanuma ni tukuna na Kalou vei Josua: “Me kua ni lako tani mai gusumu na ivola ni Lawa qo, mo wilika toka e ra ena siga kei na bogi mo muria vinaka na ka kece e volai kina, ena rawa vinaka na nomu sasaga, o na qai valavala vakavuku.” (Josua 1:8) Ena yaga vakacava nomu vulica na iVolatabu mo bucina kina na lewa vinaka?\n16 Eda sa dikeva mai na itukutuku matata ena iVolatabu e vakaraitaka na vinaka kei na ca ni noda ivalavala. E tiko na inaki ni nona volatukutukutaka qori o Jiova. (Roma 15:4) E ka vakayalomatua meda wilika, vulica qai vakasamataka vakatitobu! Saga mo kila na sala mo dou muria kina vakavuvale. Kerei Jiova me vukei iko mo muria nona Vosa. Ke o kila ni vinakati mo lewai iko vinaka tiko ga ena so na ituvaki, kua ni cakitaka. Masulaka, saga mo cakacaka kina. (Jeme. 1:5) E macala ni nomu vakekeli ena ivola ni isoqosoqo o na kila kina na ivola veiganiti ena vukei iko.\n17. Era na vukei luvedra vakacava na itubutubu mera bucina na lewa vinaka?\n17 O na vukei ratou vakacava na luvemu me ratou bucina na lewa vinaka? Era kila na itubutubu ni sega ni tutu ga sa ra vakaitovotaka qori na luvedra. E bibi mera ivakaraitaki vinaka ena itovo kece mera vulica na gone. (Efeso 6:4) Ke o raica ni dredre tiko me lewai koya vinaka, o rawa ni taroga, au ivakaraitaki vinaka tiko? Kua ni nanuma ni sega ni yaga nomu dau lako wasoma ena cakacaka vakavunau, tiko ena soqoni, kei na nomudou sokalou vakavuvale. Kua ni rere mo vakuakua ena ka era kerea na luvemu! Eso na ka e yalana o Jiova vei Atama kei Ivi, qori e uqeti rau me rau doka na nona lewa. E va tale ga qori nodra veivakavulici kei na ivakaraitaki na itubutubu, e kena inaki mera lewai ira vinaka kina na gone. Nira taleitaka na itubutubu na veiliutaki ni Kalou ra qai doka nona ivakatagedegede, e dua na ka talei e rawa nira tugana vei luvedra.—Wilika Vosa Vakaibalebale 1:5, 7, 8.\n18. Na cava o nuidei kina nira vu ni veivakalougatataki na itokani vinaka?\n18 Ke o vakaluveni se sega, e bibi mo digia vinaka nomu ilala. Saga mo veitokani kei ira era na uqeti iko mo tadolova na isausau e yaga. (Vkai. 13:20) Era na uqeti iko na itokani era dau vakaliuca na veika vakayalo, ena uqeti iko tale ga mo vakatotomuria na nodra ivakaraitaki ni lewa vinaka. Ena veiuqeti tale ga nomu itovo vinaka. E bibi mo lewa vinaka ni o na marautaka kina na bula e veisiga ni vakadonui iko na Kalou, o na wasea tale ga na veika vinaka vei ira o lomana.\niMeli iMeli Bucina Mo Dau Lewai Iko Vinaka


Raica talega na Paula; Paula, Na iVola Eso e Vola ko\nE rua na ivola ena Veiyalayalati Vou. Taumada, erau ivola ka a vola ko Paula vei ira na Yalododonu e Korinica me vakadodonutaka na nodra yakusurasura. Era tiko na kai Korinica ena dua na vanua sa rui levu kina na bula dukadukali.\niMatai ni Korinica\nNa Wase 1 e lewena na veikidavaki kei na dua na itukutuku ni vakavinavinaka. Na wase 2–6 na nona vakadodonutaka ko Paula na nodra cala na Yalododonu e Korinica. Na wase 7–12 e lewena na nona sauma ko Paula na vakatataro eso. Wase 13–15 e baleta na loloma uasivi, na isolisoli vakayalo, kei na tucake tale mai na mate. Na wase 16 e lewena na ivakasala nei Paula me da tudei ena vakabauta.\niKarua ni Korinica\nNa wase 1 e lewena na veikidavaki nei Paula kei na dua na itukutuku ni vakacegu. Na wase 2 e lewena na ivakasala vei Taito. Wase 37 e tukuna na kaukauwa ni kosipeli ena nodra bula na Yalododonu kei ira na nodra iliuliu. Wase 8–9 e vakasalataki ira na Yalododonu me ra dau solisoli ena yalomarau vei ira na dravudravua. Wase 10–12 e vakadeitaka na itutu vaka-iApositolo nei Paula. Na wase 13 e veivakauqeti me da vinaka sara.