Wase 4 – NA ISORO BIBI DUADUA | NA KAUKAUWA VUNI E NA DRA I JISU\n← Wase 5 – NA DRA NI VEIYALAYALATI VOU\nWase 3 – NA VAKACABO ISORO E NA VEIYALAYALATI MAKAWA →\nNi sa vakacabora vakadua na isoro sa cakava kina ko koya na ka kecega e yaga vei ira sa vakasavasavataki tiko. – Iperiu 10:14\nE veivanua kece au lako kina e daidai, au dau sotavi ira na tamata ka ra vakila tu na itovo ni bula yali. E sega walega ni ra vakila ni sega na ibalebale e na nodra bula, ia era vakila talega na bula galili. E na udolu ni veitaba yabaki e sa sivi yani, e vuqa na turaga kei na marama, era sa vakila vakatitobu talega na itovo ni bula vata oqo. E na so na gauna, era vakila ni sa vaka e vica na milioni na maile na nodra yawa mai vua na Kalou.\nVeitalia se lotu cava era lewena, se ra na kaya vakadodonu se segai, e vuqa era saga tiko na veisaututaki kei na Kalou e na vakacabo isoro kei na qaravi itavi. O ira mada ga na tamata qaravi kalou vu e veivanua tani, era cabo isoro me ra vakameautaka kina na nodra dui kalou (lasu). Se kalou cava era sokalou kina na tamata e veiyasa ivuravura, era na dau vakayacora e dua na itovo ni vakacabo isoro, me ra kune veivakadonui kina mai vua na nodra kalou. Na yalodra na tamata, sa vaka e vakayayamo tiko, ka tagica tiko me kunea e dua na sala me ra yaco kina vei Koya na Dauveibuli.\nNa vakilai ni yali vakaoqo, e basika mai na dina oqo: ni ra sega ni rawa me ra volekata na Kalou na tamata e na nodra sasaga ga vakai ira. Era gadreva e dua me Dauvakatutusa e na vukudra. Me da raica mada vakavoleka na vuna e sa sala duadua ga me da veiwekani rawa kina kei na Kalou, na Nona soli Koya ko Jisu me imadrali e na vukuda.\nNA TAWA YAGA NI VEIYALAYALATI MAKAWA\nE dina ni a soli na cakacaka ni vakacabo isoro vakaMosese vei ira na Isireli, ia na kena ibalebale e yaga vei keda kece na tamata. Na imadrali, ko ira na bete, na icabocabo-ni-soro e na Loqi Tabu Sara, kei na veitiki kece ni Vale Tabu, era ivakatakarakara vakayago walega ni veika vakalomalagi ka ra se sega ni laurai votu. (Iperiu 8:4-5).\nIa sa curu ki na kena ikarua na bete levu duadua ga, vakadua ga e na veiyabaki, ka kauta na dra, e sa vakacabora e na vukuna, e na vuku talega ni nodra vakacala ka na tamata: a sa vakatakila na Yalo Tabu na ka oqo, ni sa sega ni vakarairaitaki mai na sala ki na loqi tabu sara, e na gauna sa tu ga kina na vale tabu ka taumada. A kena ivakatakarakara walega oqori, ka yacova na gauna oqo, sa vakacabori kina na imadrali kei na isoro, o koya sa sega ni vakasavasavataka rawa na nona lewa e loma ko koya sa mai lotu; (e na kakana kei na ka-ni-gunu, kei na vuivui vakavuqa) kei na veivakaro vakavuravura, sa lesi me yaco mada na gauna ni veivakadodonutaki. (Iperiu 9:7-10).\nNa imatai ni veiyalayalati, o koya ka yavutaki e na nodra talairawarawa ki na lawa na tamata, kei na vakacabori ni isoro manumanu, e a sega ni ka tudei me vaka na ikarua ni veiyalayalati, o koya ka a basika e na lako mai nei Jisu Karisito, ka yavutaki e na loloma kei na vakabauta. “Ia ko Mosese sa soli kina na vunau; ko Jisu Karisito sa yaco kina na loloma kei na dina” (Joni 1:17).\n“Ia ko Mosese sa soli kina na vunau; ko Jisu Karisito sa yaco kina na loloma kei na dina” (Joni 1:17).\nE a sega ni vakayacora rawa na veivakaduavatataki vua na Kalou na veiyalayalati makawa, kei na savai ni dukadukali ni ivalavala ca, o koya ka sa vakabobulataka tu mai vakadede na kawa ni tamata. Na inaki ni vakacabo isoro, o ya me vakalesuya mai ki na vakasama ni tamata na nona i valavala ca, ka vakamatatataka talega na vua ni caka ca.\nE a solia na Turaga na ivakaro momona, matata ka taubibi, me baleta na vua ni valavala ca, e na nona tukuna na parofita ko Isikeli, “Na yalo sai valavala ca, e na mate ga” ( Isikeli 18:20). E na sega ni vakatarai Jiova na Nona yalododonu kei na Nona yalosavasava, me vosota na ivalavala ca, e na Nona solia wale tu ga na ivakaro vaKalou me caka na veivosoti oqori. E sega ni rawa me rai sobu mai ka kaya, “E a vinaka na nomu inaki ni cakava na cala o ya, ka mo kua ni leqataka,” se “Ko a tamata vinaka e na macawa sa oti, ka’u na sega ni wilika kina na nomu caka ca.”\nAu nanuma sara na noqu a raivotutaka na Kalou e na dua na siga, e na Nona serau kei na cecere ni Nona itutu vakaTui. E a vakatubu qoroqoro dina vei au na savasava kei na lagilagi ni raivotu o ya. E na kena drodrova mai vakayauyau na yaloqu na Nona lagilagi, au a vakila sara ga na Nona yalosavasava dina na Kalou. E sa qai vakadeitaka sara ki na yaloqu, ni sa dredre sara me vakawaletaka na ivalavala ca na Nona yalosavasava na Kalou. E kaya na iVola Tabu, “Ni sa kena isau ni valavala ca na mate” (Roma 6:23). Ia, na noqu mate se na nomu mate, e na sega ni sauma rawa na nodaru dinau vua na Kalou, se me sauma na isau ni nodaru ivalavala ca. E sega na kaukauwa e na dra ni manumanu se e na sasaga vakatamata me na veirauti. Na imadrali duadua ga e veirauti me sauma na isau ni noda ivalavala ca, ka vakaduavatataki keda tale vua na Kalou, sa ikoya na dra tawacala ka a vakadavea ko Jisu e na kauveilatai.\nNa cakacaka ni vakacabo isoro, e a nakiti talega me dusimaka vei keda na noda gadreva na vakaduavatataki vua na Kalou, kei na noda veitokani kei Koya. Kevaka me na levea na mate na tamata e na vuku ni nona ivalavala ca, ka me kua ni bula vakatikitiki mai vua na Kalou, ia sa dodonu me dua e kena isosomi me mate e na vukuna. Oqo sara ga na uto ni itukutuku me baleta na cakacaka ni vakacabo isoro.\nNA BIBI NI VEIYALAYALATI VOU\nE dua na leqa levu e na cakacaka ni vakacabo isoro, o ya na kena sega ni tudei na yaga ni isoro e vakacabori. E a yaga na imadrali me baleta na kena buluti e dua na caka cala, ia kevaka e yaco tale e dua na caka cala, e gadrevi me dua tale na imadrali vou me vakacabori e na icabocabo-ni-soro. E sega tale beka ni dua na ivakamacala e matata cake, me tukuna na bibi ni dave ni dra nei Jisu, me vaka na ivakamacala e koto oqori e ra:\nKevaka sa vinaka oqori sa taumada, e sega tale ni vakasaqarai e dua tani. (Iperiu 8:7)\nNi sa dredre sara me kauta tani na ivalavala ca na dra ni pulumokau kei na me. O koya oqo sa kaya kina ko koya ni sa lako mai ki vuravura, “Ai soro kei na imadrali ko sa sega ni vinakata, ia ko sa vakarautaka ga vei au na yago.“ Sa kaya eliu ko koya, Ai soro kei na imadrali kei na isoro kama kei na isoro sa sorovaki kina na ivalavala ca, ko sa sega ni vinakata, se rekitaka (o koya sa vakacabori me vaka na ivunau), sa qai kaya ko koya, “Raica, au sa lako mai me’u cakava na ka ko sa vinakata. Sa kauta tani ko koya na imatai, me vakayacora na kena ikarua. (Iperiu 10:4-5, 8-9).\nNA DRA NEI JISU E SA SAUMA NA ISAU\nE a vakasavasavataki na bete levu ni Veiyalayalati Makawa, ka vakakina na Vale ni Kalou, e na dra. E na Siga ni Veibuluti e na veiyabaki, e a curu ki na Loqi Tabu Sara na bete levu, ka kauta tiko e dua na beseni dra, me la’ki kureitaka vou tale na dra e na icabocabo-ni-bulubulu. Oqo na ivakatakarakara ni veika me na mai cakava ko Jisu e na Nona mate e na kauveilatai.\nIa sa dodonu kina me vakasavasavataki na ivakatakarakara ni veika mai lomalagi e na veika oqo; ia na veika dina sa vakalomalagi sa vakasavasavataki e na isoro e uasivi cake vei ira. Ni sa sega ni curu na Karisito ki na loqi tabu sa caka e na liga, oqori sa ivakatakarakara ga ni ka dina; sa curu ki na lomalagi dina ga, me raira edaidaii e na mata ni Kalou e na vukuda. (Iperiu 9:23-24).\nE sa cecere cake na mate nei Jisu e na kauveilatai, mai na dra ni udolu vakaudolu na imadrali manumanu. (Maika 6:7) Na Nona cakacaka vakabete levu ni veivakatusai e na kedrau maliwa na Kalou kei na tamata, e sa cecere cake sara mai vei ira na bete taucoko e na veitaba gauna kece.\nE sa cecere cake na mate nei Jisu e na kauveilatai, mai na dra ni udolu vakaudolu na imadrali manumanu.\nIa sa lako mai na Karisito, a sa bete levu e na ka vinaka e na muri mai, e na vale tabu levu ka uasivi cake na kena vinaka, e sega ni tara e na liga, ni sa sega ni caka vakakina; e sega talega e na dra ni me kei na luve ni pulumokau, e na nona dra ga sa curu vakadua ki na loqi tabu sara, ni sa rawata me solia na bula tawa mudu. Ia kevaka sa yaga na dra ni pulumokau kei na me, kei na dravusa ni pulumokau yalewa ni sa kureitaki vei ira sa dukadukali, me savasava kina na yagodra: e na vakatanievei na dra nei Karisito, o koya ka vakacabori koya vua na Kalou e na vuku ni Yalo Tabu tawa mudu ia ka sega vua na ca, e na sega beka ni rawarawa sara me vui laivi kina na nomudou lewa-eloma mai na cakacaka sa ka ni mate, mo dou qarava na Kalou bula?\nO koya oqo sa yaco kina ko koya me dautataro e na veiyalayalati vou, me ra rawata kina ko ira ka kacivi na ivotavota tawa mudu ka yalataki, e na vuku ni nona mate, sa isoro ni valavala ca ka caka oti e na gauna ni veiyalayalati taumada. (Iperiu 9:11-15)\nE Amerika, era solia na nodra veivakadonui na tamata ki na dua na veiyalayalati, e na nodra sainitaka na yacadra e na pepa ni veiyalayalati o ya. Era qai sainitaka talega na ivakadinadina (witness) na veiyalayalati o ya. E qai kena iotioti, na kena sitabataki na veiyalayalati o ya mai vua na loya. E na vakasama vakayalo, e sa vakadonuya, vakadinadinataka, ka sitabataka talega na Kalou na veiyalayalati vata kei keda na tamata, e na dra – na dra nei Koya na Luvena duabau, ko Jisu Karisito.\nNa inaki ni dra ni vakacabo isoro, o ya me yaco rawa kina na buluti ni valavala ca. “Ia sa ibulubulu ni noda ivalavala ca ko koya; a sa sega e na vuku ni noda walega, e na vuku talega ni nodra na kai vuravura kecega” (1 Joni 2:2). Me caka na “bulubulu,” e kena ibalebale me vakaduavatataka se me vakameautaka se me vakayalovinakataka. Oqo dina na inaki ni vakadavei ni dra me imadrali, ka sa vakameautaki kina na Yalo ni Kalou yalosavasava. E na vuku ni Nona loloma tawa yalani vei keda na Kalou, e a sauma kina na isau ni dinau ni noda ivalavala ca. Na dra i Jisu e sa sauma kece sara na noda dinau!\nNi sa ivalavala ca ko ira kecega na tamata, ka ra sega ni yacova na ka e vakarokorokotaki kina na Kalou; a ra sa vakadonui walega e na nona loloma ni sa volia na bula ko Jisu Karisito: o koya sa lesia na Kalou me ibulubulu vei ira sa vakabauta, e na nona dra, me vakatakila na nona ivalavala dodonu ni sa sega ni sauma na ivalavala ca sa caka oti, ka ni sa vosota na Kalou; io, me vakatakila e na gauna oqo na nona yalododonu; me sa dodonu ko koya, ka vakadonui koya sa vakabauti Jisu. (Roma 3:23-26).\nMe da dikeva mada vakavoleka na sala e a sauma kina ko Jisu na dinau ka rawa ni sauma duadua ga o Koya, ka veivakaduavatataki keda kina vua na Kalou, ka vakatarai keda talega me da rawata na bula tawamudu.\nNA IVOLATUKUTUKU KEI KALIVARI\nE na veiyabaki, e udolu vakaudolu na saravanua era veisiko mai e Jerusalemi, ka ra taubaletaka na veisala ka dau taubale kina ko Jisu. Era veikau na dau veivakasarasarataki ki na Garden Tomb, na ibulubulu ka vakabauti ni a tucake tale kina mai na mate ko Jisu. Ni oti na sarasara e na delana ni veiolive, era qai kau cake na saravanua e na dua na sala, me ra yaco yani ki na dua na vatavata ni sarasara rewaicake, na vanua era rawa ni sarava sobu mai kina na veisala e na koro makawa ko Jerusalemi.\nNa delana ni veiolive.\nNi ko duri tu e na vatavata o ya, e na dreti na nomu rai ki na dua na delana kei na bari-ni-savu ki na yasana i mawi. Na bari-ni-savu oqo e qivoqivora ka qaqakilo na babana, ka da rawa ni raica kina, e na veilutuki ni veivanua rarama kei na veivanua rurugu, na ivakatakarakara ni qavokavoka ni tamata. E na qai kaya mai o koya ka veivakasarasarataki tiko, ni oqori na delana ko Kalivari, ka yacana e na vosa vakaIperiu, ko Golgotha, na yasana ni qavokavoka.\nOqori na delana ko Kalivari, ka yacana e na vosa vakaIperiu, ko Golgotha, na yasana ni qavokavoka.\nE na gauna nei Jisu, ni cavuti ni yaca “Kalivari”, e dau vakatubu rere e lomadra na tamata, vakabibi vei ira na dau basulawa, ni kilai raraba tu ni vanua ni veikuna ko Kalivari, ka vaka beka na idabedabe ni veikuna (electric chair), se na rumu ni kasi gaga (gas chamber) e na gauna nikua. E na rua na udolu na yabaki sa oti, na delana lailai o ya, e a vanua yaga e na kena cicivaki na cakacaka ni veitotogitaki ni matanitu vakaRoma. E a dua vei ira na vanua ka ra vakayagataka na kai Roma, me ra cakava kina na veivakamatei e na kauveilatai, e dua na itotogi mate ka veivakararawataki duadua. E na loma ni vica na auwa ni veivakatotogitaki – e so e rawa ni vakasiga sara na kena dede – na tamata e totogitaki, e na rube tu e maliwa kei lomalagi kei vuravura, ka na lili tu mai na ivako ka coba tu e ligana kei na yavana.\nE na delana lailai o ya, e tiko kina e dua na ibulubulu ka vakatawani tu e na kedra ivakananumi e vuqa ka ra bulu tu e kea. Ia, vei ira na Jiu ka ra bula e kea e daidai, ko Kalivari e sa dua walega na ibulubulu, na vanua era la’ki bulu kina na yago ni mate. Ko ira na Muslim, o ira ka ra vakamuria na lotu vakaIslam, era vakatoka me vanua ka a vakararawataki kina ko Jisu, e dua vei ira na parofita lalai.\nKi vei ira e so na tamata tawalotu, ka vakakina vei ira era sega ni vakabauta na Kalou, ko Kalivari e yaca ka dau veiwalitaki, ka vu ni nodra veivakalialiai. Vei ira na dau vakasama vakatitobu, ko Kalivari e vanua walega ka a mate kina e dua na tamata na yacana ko Jisu. Era na rairai kaya beka ni a sega ni dodonu na nona mate, ia era sega ni raica kina e dua na ka me bibi e na noda bula vakayalo na tamata. E so era na kaya beka, “E a sega dina ga ni Luve ni Kalou, baleta na Kalou e sega ni mate rawa. Kevaka e sa yali na yago iJisu, e rairai sega beka ga ni mate, ia e a mavoa beka ga vakaca ka qai bula vinaka tale mai. Se, ratou a butakoca na yagona na nona tisaipeli ka la’ki vunitaka, ka ratou qai lasutaka ni sa tucake tale mai na mate.”\nIa, e na Nona ituvatuva cecere na Tamada vakalomalagi, ko Kalivari e a vanua ka nakiti me caka kina na cakacaka ka na veisautaki vuravura taucoko e na kena revurevu, na cakacaka ni veivakaduavatataki ni Kalou kei na tamata. E a digitaka na Kalou na delana lailai o ya me icabocabo-ni-soro ka na vakacabori kina na imadrali cecere duadua. E na Nona vuku tawa yalani ka tawa kilai rawa, e a cakava na delana o ya, me tikina ka na vakadavea kina na Nona dra na Luve ni Kalou, me buluti kina na noda ivalavala ca.\nKi vei ira era sa vosoti ka ra sa wili me ra luve ni Kalou, ko Kalivari e sa tikina tabu. E delana o ya, e a sauma kina na Luve ni Kalou na isau ni nodra bula tawamudu. E na tawamudu na kena tu me ivakananumi ni Nona vakararawataki kei na Nona a cabori me imadrali e na vukudra.\nNA VAKARARAWATAKI NEI JISU\nRARAWA NI YALO\nE na wase 1, au a vakamacalataka kina e dua na wase ni noqu raivotu ka a vakatakilai vei au me baleta na mate nei Jisu e na kauveilatai. E a vakatarai au talega na Kalou me’u raici Jisu e na were mai Kecisemani, na yasana ka a la’ki masu kina, e na bogi ni se bera Nona mate. E kaya na iVola Tabu, “Ia ni sa yaluma sara, sa masu vagumatua cake kina: ia na nona buno sa vaka na titiri ni dra ni sa lutu ki na qele” (Luke 22:44). Au a rogoci Jisu ni kaya vei ratou na Nona tisaipeli, “Sa rarawa vakalevu na yaloqu, me vaka ka’u na mate” (Maciu 26:38).\nAu a raica ka’u vakila talega na tarabi vakalevu ni Nona ilesilesi; e a taqa kece tu e tabana na kena bibi. Au vakabauta ni a colata rawa ga na icolacola bibi o ya, baleta ni sa Luve ni Kalou. Ia, e a colata rawa vakavinaka dina! Ia e na Nona wili talega me Luve ni Tamata, e a malumalumu na Yagona, ka sa laurai votu Vua na kena bibi na icolacola o ya. Ia, oqo e se qai kena itekivu, ka ni sega walega me na vakarau vakamatei, ia e na sotava e vuqa na ka ni veivakararawataki ni bera na Nona qai vakamatei e na kauveilatai.\nE na noqu raivotu, au a raici ira kina na vakaitavi vakalevu duadua e na vakamatei nei Jisu. Vei ira kece ka’u raica e na raivotu, e a kena lolovira duadua ko Jiutasa, baleta ni a sa tisaipeli tu mai nei Jisu me tolu veimama na yabaki, ka qai vuki me veiliumuritaki e na vuku ni nona yalokocokoco. E na vuku walega ni tolusagavulu na tiki ni siliva, e a liumuritaki Jisu kina vei ira ka ra a vakasasataka tiko mai na Turaga. E kaya na iVola Tabu ni a curumi Jiutasa Isikarioti ko Setani (Luke 22:3).\nE vakasisila ka veidabui na sala e muria ko Jiutasa me veiliumuritaki kina. E a liutaki ira na bete, kei ira na kavetani ni vale-ni-soro, ka vakakina ko ira na qase-ni-lotu, kei na dua na ilawalawa levu, ki na yasana e masu tiko kina ko Jisu. Ni sa yaco yani e kea, e a qai lako ka reguci Jisu. E tarogi koya na Turaga, “I Jiutasa, ko sa solia yani na Luve ni tamata ni ko sa reguca, oi?” (Luke 22:48). E a sotava na Luve ni Kalou na veiliumuritaki oqo mai vua e dua ka a lewe ni Nona ilawalawa voleka duadua.\nE a liutaki ira na bete, kei ira na kavetani ni vale-ni-soro, ka vakakina ko ira na qase-ni-lotu, kei na dua na ilawalawa levu, ki na yasana e masu tiko kina ko Jisu.\nAu a qai raici ira talega na bete kei na vunivola. E kaya na iVola Tabu, ni bera na Nona vakamatei ko Jisu, “A ra sa veinanuyaka ko ira na bete levu kei ira na vu-ni-vola se ra na vakamatei koya vakaevei” (Luke 22:2). Ko ira na iliuliu ni lotu oqo, o ira ka ra vakarokorokotaki ka dokai mai vei ira na Jiu, era a imatai ni domo e rogo e na kena kacivaki me mate ko Jisu. O ira oqo, era a imatai vei ira na drau na tamata era sa soqoni vata me ra kacivaka na nodra ile me mate ko Jisu.\nWAROLAKI KA VAKALIALIAI\nAu a vakadinadinataka talega e dua na iwase ni Nona vakararawataki ko Jisu: e a warolaki vakaca sara mai vei ira na vesuki Koya tu. Au qai raici ira na iliuliu ni lotu oqo, e na nodra sa kauta na Karisito ki nona itikotiko na nodra iliuliu na bete levu. Era sa qai tekivu vakatarogi Koya. Era vauca na matana e na isulu, ka qai sabica na matana. E na nodra vakayacora tiko vua na itovo oqo, era qai tarogi Koya e na vosa kaukauwa, “Tukuna mai, se ko cei sa sabici iko” (Luke 22:64). E a ia tiko na veimoku oqo e na bogi taucoko o ya.\nNona vakararawataki ko Jisu: e a warolaki vakaca sara mai vei ira na vesuki Koya tu.\nNi sa kida mai na mataka, era sa ia sara na veivosaki na iliuliu ni lotu. Era a beitaki Jisu vakailasu, ka ra sa kacivaka sara na itukutuku, ni ko Jisu e cala e na Nona vosabecataka na lotu. Era sa qai kauti Koya vei Pailato, na kovana ni matanitu vakaRoma.\nE na nona rogoca ko Pailato ni kai Kalili ko Jisu, e a qai vakatalai Koya vei Eroti, o koya e dua e vakailesilesi ka qarava na vanua vakaKalili. Ni sa vakalialiai Jisu oti ko Eroti, e a qai vakasulumi Koya e na dua na isulu lokaloka vakatui, ka qai talai Koya lesu tale vei Pailato. E kaya vei keda na iVola Tabu, e na siga o ya, e rau a veivakameautaki kina ko Eroti kei Pailato, ni sa dede na gauna e rau a veimecaki tu mai kina (Luke 23:12). E a sa mai vakavinakataki tale na nodrau veimaliwai, e na nodrau vakaitavi ruarua e na cakacaka duka ni vakararawataki Jisu.\nBEITAKI VAKAILASU ME MATE\nNi sa oti na veika oqori, sa qai kauti Jisu ko Pailato vei ira na iliuliu ni lotu kei ira na tamata. E a vakabauta tu ko Pailato ni sega na cala nei Jisu, ka a via sereki Koya. Ia, e macala vei keda ni a lomalomarua me cakava na ka dodonu se me vakalomavinakataki ira na tamata.\nAu a qai raica ni a laveta na ligana ko Pailato, ka ra sa vagagalu sara na tamata. E a qai vosa e na domo levu ka matata, ka tarogi ira na tamata era osodrigi tu, se cava era gadreva vua me cakava vei Jisu. Era sa qai yavalati ira na tamata ko ira na bete levu, me ra kaya yani vei Pailato na lomadra. Sa vakatubura vakalevu na nodra cudru na nodra vosa na bete, ka ra sa kailavaka yani na tamata, “Vakota ki na kauveilatai!” (Marika 15:13).\n“Vakota ki na kauveilatai!” (Marika 15:13)\nE na nona gadreva me riba tani mai na vanua e na rawa ni beitaki kina vua na veivakamatei oqo, e a qai vuya na ligana e na beseni wai ko Pailato, ka kaya, “Dou kauti koya ka vakota ki na kauveilatai: ni’u sa sega ni kunea vua e dua na ivalavala ca” (Joni 19:6).\nE sa qai vakatauca na lewa ni totogi mate vei Jisu, ka vakarota me warolaki ni bera ni qai soli Koya yani me vakoti e na kauveilatai. Au a raica na sotia ni Roma ni sa lave na nona kuita ka qai mokulaka na daku iJisu e na nona igu taucoko.\nNa veikuitataki e na kena itovo era cakava na kai Roma, e sa dua na sala ni veivakararawataki kaukauwa duadua. E dau vesu na ligana ruarua ki na dua na duru o koya me moku, o ya ni lave tu na ligana e dela ni uluna. Ko ira na sotia ni Roma ka ra dau veimoku, era sa vulica vinaka na veikuitataki, ka sa nodra mesamesa na solia na mosi e warumisa duadua.\nNa veikuitataki e na kena itovo era cakava na kai Roma, e sa dua na sala ni veivakararawataki kaukauwa duadua.\nNa kuita era vakayagataka e tautauvata kei na cat-o’-nine-tails, o ya na mataqali ka tali e na kuli ni manumanu, ka qai vica vata na buina e vesuvesu kina na tikitiki ni sui kei na kaukamea lalai. Na veigauna e tau kina na kuita oqo vua e dua, na kena warumisa e na vakavurea votu mai na vuce damudamu e na kuli ni yago. Na tikitiki ni sui kei na kaukamea lalai, era na qai tava na kuli ka sa vuce tu, me sa qai kekeli vakatitobu ga na kuita o ya. E na gauna e qai mudu kina na veimoku oqo, era sa na lili sobu tu mai na tikitiki ni kuli kei na lewe, mai na yago ikoya e warolaki, ka sa na yali vakalevu mai vua na dra.\nVAKALIALIAI KA VOSACATAKI\nE sa qai soli Jisu yani ko Pailato me vakamatei. Na ilawalawa sotia ni Roma kece ka ra lesi ki na itavi o ya, era sa qai wavoliti Jisu, ka vakalialiai Koya me baleta na Nona kaya ni nodra tui na Jiu. Era luvata na Nona isulu kece, ka qai vakasulumi Koya e na dua na kote damudamu, ka tura e ligana e dua na gasau. Au qai raica na nodra sa talia na wavotovotoa me buli kina e dua na isala vakatui. Era tekiduru e matana e na vakarokoroko veidabui, ka ra qai kasivita na Matana.\nEra luvata na Nona isulu kece, ka qai vakasulumi Koya e na dua na kote damudamu, ka tura e ligana e dua na gasau. Au qai raica na nodra sa talia na wavotovotoa me buli kina e dua na isala vakatui.\nAu raica tu ni ra sa vakadarama Vua na isala wavotovotoa o ya, ka ra qai biliga sobu vakaukauwa e ulu iJisu. Ni ra sa wale e na vakalialiai Koya tiko, e qai tu e dua vei ira, ka tekivu samuta sobu na isala o ya e ulu iJisu, e na gasau vavaku ka a soli Vua. Na iVola Tabu e vakamacalataka na itovo lolovira oqo ni kaya:\nKa ra sa qai talia e dua na isala e na wa-votovotoa, era sa vakaisalataki koya kina, ka tura e ligana i matau e dua na gasau: a ra sa tekiduru e matana, a ra sa vakalialiai koya, ka kaya, Sa loloma, na nodra Tui na kai Jutia! A ra sa qai kasivita, ka kauta na gasau, ka waroca na uluna. Ia ni ra sa vakalialia oti, era sa luvata vua na isulu, ka vakasuluma e na nona isulu dina; ka kauta yani me ra vakota ki na kauveilatai. (Maciu 27:29-31)\nIa ko Pailato kei Eroti, e a tu vei rau ruarua na kaukauwa kei na galala me rau sereki Jisu, e na gauna rau a sa kila kina ni sega na cala nei Jisu me tau kina vua na itotogi mate. Ia, e vesuki rau ruarua tu na leqa ni via vakalomavinakataki ira na tamata, ka rau sega kina ni via sereki Jisu. E na nodra a warolaki Jisu tiko na sotia, era a sega ni cegu na iliuliu ni lotu e na nodra kailavaka tiko, “Vakoti koya ki na kauveilatai!” E na nona vakatauca tiko Vua na itotogi mate na nodra iliuliu na kai Roma, era a kacivaka tiko mai na tamata, “Vakoti koya ki na kauveilatai!”\nOqo na veika kece ka a vakararawataki tu kina ko Jisu ni se bera ni kau ki na kauveilatai. Sa rarawa dina na yaloqu ni’u nanumi ira na tamata yalo vakatani ka ra a vakaitavi e na cakacaka duka ka vakavuna na mate nei Jisu. O ira na bete levu, na vunivola, na Farisi kei na vale ni veilewai, era a vakaitavi kece e na nodrau vakauqeti na iluliu ni Roma, me rau vakatauca na itotogi mate vei Jisu, ka me ra qai vakayacora na veivakamatei. Era a duavata kece e na nodra vakayavalati na tamata ka ra soqoni tu e Jerusalemi, me ra kacivaka yani me mate ko Jisu.\nKo ira na Jiu kei ira na kaitani, o ira na turaga kei na nodra tamata cakacaka, ko ira na iliuliu kei na lewenivanua – era a duavata kece e na nodra kailavaka me vakadavei na dra i Jisu. E dau ka ni veiba e na vuqa na gauna, se o cei e a vakavuna dina na vakamatei nei Jisu. Ia, kevaka ko tovolea mo vakadeitaka se o cei na tamata o ya, e sa na bau ka dredre dina mo na kunea e dua na tamata se ilawalawa tamata, ka levu cake na nodra beitaki mai vei ira na kena vo. Ko na rawa ni beitaki Jiutasa, Pailato, se o ira na vakailesilesi e vale ni veilewai, o ira na kai Roma, se ko ira na lewenivanua, ia e a sasaga cokovata mai vei ira kece oqo – kei keda talega.\nNa iVola Tabu e vakadeitaka na dina oqo, baleta ni a lako ko Jisu ki na kauveilatai me saumi kina na noda ivalavala ca:\nMe vaka na ka sa volai, “Sa sega e dua sa ivalavala dodonu, sa sega sara e dua: sa sega e dua sa kila, sa sega e dua sa vakasaqara na Kalou. Era sa lesu tani kecega, era sa yaco vata me sega ni yaga; sa sega e dua sa ivalavala vinaka, sa sega sara e dua.” (Roma 3:10-12)\nSa sega ni dua na tamata se ilawalawa tamata, e levu cake na nona beitaki mai vei keda na kena vo, e na mate nei Jisu. Me vaka ga na noda sa beitaki e na vuku ni valavala ca, sa vaka talega kina na noda beitaki e na dave ni dra nei Jisu mai Kalivari.\nNa raivotu ka a vakaraitaka vei au na Kalou me baleta na mate nei Jisu e na kauveilatai, e se matata vinaka tu ga e noqu vakanananu kei na yaloqu. E sa samuqawetaka tu na iqaqalo ni liga ni Kalou e noqu bula, na iyaloyalo e vuqa me baleta na mate nei Jisu. E sa sivi tale oqo e rua na udolu na yabaki mai na siga ni yaluma o ya. Sa wasei keda tu oqo mai na gauna ni rarawa o ya, e rua na udolu na yabaki. Ia, mai na uto ni yaloqu, au kila dei tu ni o iko kei au, daru sa beitaki talega vata kei ira era a vakayacora na vakamatei nei Jisu.\nMATE E NA KAUVEILATAI\nNa iyaloyalo ni mate nei Jisu ka ra dau nanuma e vuqa na tamata, o ya, e na Nona a rube tu e na kauveilatai. Era sa kila tu ni o ya na ivakarau ni Nona a mate na Turaga, ia era sega ni kila vinaka sara na mosi kei na rarawa e dau salavata mai kei na itovo ni mate vakaoqo.\nNa iyaloyalo ni mate nei Jisu ka ra dau nanuma e vuqa na tamata, o ya, e na Nona a rube tu e na kauveilatai.\nE na noqu raivotu, au a raici ratou e lewe va na tamata, ni ratou vesuka tu na liga kei na yava iJisu, ka qai dua e tukia na ivako kaukamea, me vakoti Koya tiko ki na kauveilatai. E sega ni ratou vakadodoka vinaka sara na yagona, ia e ratou vakatara Vua e so na galala me rawa ni yavalata na ligana kei na yavana. Au qai kila e muri, ni oqo e ratou a cakava, sega baleta ni ratou lomani Koya, ia me ratou vakalevutaka ga kina na mosi e sotava.\nNi vakaliligi tu vakaoqo e dua na tamata, na kena bibi taucoko e na lili tiko ga mai na ivako ka curu tu e ligana kei na yavana. Na bibi kece ni yagona ka na lili tiko mai na ivako, e na vakavuna na mosi vakaitamera, ka na vakavuna me dodoka na yavana ka biligi koya cake, me vakamamadataka na dre ni ivako e ligana. Ia oqo, e na vakavuna tale na kena dewa na mosi ki na yavana, baleta ni sa na butu sobu tiko vakaukauwa me laveti koya cake kina. Ni sa sega ni vosota rawa na mosi mai na yavana, e sa na vakalaiva na kena bibi me lili tale mai na ivako e ligana. Ni yaco tiko na itovo ni veivakararawataki vakaoqo, me vica na auwa se mani vica sara na siga, sa sega ni lewai rawa na levu ni mosi kei na vutu e sota kaya.\nE na veigauna kece e yavala kina ko Jisu, e yacaraka tiko kina na dakuna ka sa warolaki ka mavoa tu, e na varovaroa ni kauveilatai e lili tu kina. E sega ni kunea e dua na vakacegu, e kunea ga kina na mosi ka toroicake tikoga na kena ivakatagedegede.\nNa saresarena kei na viciko ni tolona – na veitiki ni yagona ka lewa na nona icegu – e sa na yaco me vakaleqai e na nona lili tu o ya. Sa na sega ni dua na ka e rawa ni cakava, ia e sa na biligi koya cake tale e na nona butu sobu e na ivako e yavana, me vakatarai koya me cegu rawa kina.\nE qai dau yaco mai vei koya e lili tu e na kauveilatai na mate, e na kena sa tasogo na nona icegu. E sa na malumalumu sobu tikoga e na dede ni nona lili tu, ka na qai yacovi koya na iotioti ni ka rarawa. Ni sa oti kece na nona kaukauwa, e sa na biti koya na malumalumu levu, ka sa na sega ni qai rawa me biligi koya cake tale me vakaceguya kina na mosi mai ligana, ka sa na tasogo mai na nona icegu.\nE qai vakuria na veika kece oqo na nodra vakalialiai Jisu ni sotava tiko na veika mosi oqori.\nA ra sa vota na nona isulu, ka ia e na vakawiri madigi. A ra sa tu na lewe vuqa me ra vakaraica. Ko ira talega na turaga era sa vakalialia, ka kaya, “O koya sa dau vakabulai ira na tani; me tei vakabulai koya, kevaka sa Karisito ko koya, na digitaki ni Kalou”. Ko ira talega na sotia era sa vakalialiai koya, a ra sa lako mai vei koya, ka solia vua na wai wiwi, a ra sa kaya, “ Kevaka ko sa nodra Tui na kai Jutia, mani vakabulai iko.” A sa dua na ivola sa toka e cake vua, sa volai e na vosa vaKirisi, kei na vosa vakaRoma, kei na vosa vakaIperiu, “O KOYA OQO NA NODRA TUI NA KAI JUTIA”. A sa vosavakacacataki koya e dua vei rau na tamata caka ca sa rube, ka kaya, “Kevaka ko sa Karisito ko iko, vakabulai iko kei keirau talega.” (Luke 23:34-39).\nA ra sa vota na nona isulu, ka ia e na vakawiri madigi.\nMe’u tokaruataka tale, na veivakamatei vakaoqo, e dau rawa me vica na siga na kena dede. Ia, kevaka era via vakatotolotaka na ivakalesilesi, na nona mate e dua na tamata beitaki, era na vakaramusutaka na yavana, me kua ni rawa ni biligi koya cake tiko kina. E a vakamatei ko Jisu e na kedrau tadrua e rua na tamata dau basulawa, ka ra sega ni gadreva na iliuliu ni lotu me lili tu ga na yagodratou e na kauveilatai e na siga ni vakacecegu ka sa roro tiko mai e na siga ka tarava. Era sa qai kerei Pailato kina me solia na nona veivakadonui me ra vakaramusutaka na yavadratou. E a vakadonuya ko Pailato, ia ni ra lako yani vei Jisu, era qai kunea ni sa mate tu, ka ra mani sega ni cakava kina vua na lomadra. (Joni 19:31-33).\nIa, e na nodra via vakadeitaka ni sa mate dina ko Jisu, e a qai suaka na tolona e dua na sotia ni Roma, ka vakavuna me tacoka mai na mavoa na dra kei na wai, e dua na ivakatakilakila ni sa mate dina na tamata o ya. E kaya vei keda na iVola Tabu,\nNi sa caka na veika oqo, me vakayacori kina na iVola Tabu, “Me kakua ni musuki e dua na suina.” Ia e dua tale na tiki ni Vola Tabu sa kaya, “Era na raici koya era sa suaka.” (Joni 19:36-37)\nNa vakadomobula ni veivakamatei e na kauveilatai, e rairai ca cake sara mai na veivakararawataki vakaloloma au a vakadinadinataka e na noqu raivotu. Sa dodonu kina me da dau nanuma, ni a vosota na veika o ya ko Jisu, me rawa ni da vosoti, veivakaduavatataki kei na Kalou, ka qai soli vei keda na bula galala ka tawamudu.\nVAKACOLATI E NA BIBI NI VALAVALA CA\nE a solia na yagona, nona vakasama kei na yalona ko Jisu, ki na rarawa ni kauveilatai. E so era dau wilika ga na mosi vakayago ka a sotava ko Jisu. E a sota kaya na mosi vakayago, ia oqori e sega sara ni bibi ke vakatauvatani kei na levu ni mosi tale e so e a sotava.\nE na Nona sa rube tu e na kauveilatai, e a vakila na icolacola bibi ni ivalavala ca ni tamata kece era sa bula e vuravura. E dodonu me da dau nanuma ni ko Jisu Karisito e a sega ni bau caka cala vakadua, ia, e a qai vakacolati Vua na noda ivalavala ca taucoko na tamata e na dua ga na gauna. Oqori e sa na dua na icolacola ka na sega ni dua e colata rawa. Ka kena ikuri, baleta ni sa Kalou yalosavasava na noda Kalou, ka sa ka vakasisila Vua na ivalavala ca, e a tu vakasuka kina mai vei Luvena ko Tamana. Oqo e se qai matai ni gauna me cakava vakakina na Kalou. E a vakila ko Jisu na Nona sa yawaki Koya ko Tamana, me vaka ga na Nona sa yawaki keda tu mai na Kalou. E a tu sara ga vakai koya ko Jisu e na gauna ko ya, ka sa vakila vakatitobu dina na galili!\nE A SOTAVA KECE KO JISU NA VEIKA E GADREVI ME IMADRALI E NA VUKUDA\nNA IMADRALI KA SEGA NI VOLI RAWA\nE na wase e 4, eda a raica kina ni o koya ka vakacabo isoro e na veiyalayalati makawa, e gadrevi me cabora na imadrali manumanu se na vua ni itei ka taukena sara ga o koya. E na Nona a cabora na isoro cecere duadua e na vukuda, e a solia kina ko Jisu na ka mareqeti duadua ka taukena – o ya na Nona bula.\nA ka oqo sa lomani au kina ko Tamaqu, ni’u sa solia na noqu bula, me’u kauta tale. Sa sega e dua sa kovea oqo vei au, ia ka’u sa solia vakai au ga. Au sa rawata me’u solia, ia ka’u sa rawata me’u kauta tale. A ivunau oqo sa solia mai vei au ko Tamaqu. (Joni 10:17-18)\nKo Karisito e a sega ni tamata walega ka a ciqoma na i totogi mai vei ira na tamata yalo ca ka veiqati, me vaka na nodra vakabauta e so. Ia, e a vakatulewataka ka solia e na yalo lomasoli na Nona bula e na vukuda. Na kauveilatai, e sa uto ni ituvatuva tawamudu ni veivakabulai ni Kalou. E a sega walega ni vakaraitayaloyalotaki Kalivari na Kalou, ia e a navuca talega na kena vakayacori. E sega vei ira na tamata yalo vakatani na kaukauwa, veitalia sara na kedra levu kei na nodra raravisa, me ra vakota rawa na Luve ni Kalou ki na kauveilatai, vakavo ga ke sa vakatara na Kalou, ka qai talairawarawa talega kina na Luvena.\nNa kauveilatai, e sa uto ni ituvatuva tawamudu ni veivakabulai ni Kalou.\nA IMADRALI SAVASAVA VAKAOTI\nMo nanuma talega ni imadrali ka ra cabo e na lawa vakaMosese, e dodonu me ra manumanu ka sega vei ira na dukadukali. Ko Jisu talega, ni cabori me noda imadrali cecere ka keda isosomi, e a gadrevi me savasava, ka a sega na Nona caka cala e mata iTamana e na Nona a soli Koya me keda isosomi. E vuqa na tiki ni Vola Tabu, era vakadinadinataka na Nona yalosavasava kei na Nona vakatabui e mata ni Kalou kei vuravura talega, me vaka oqo:\n[ E kaya ko Jisu,] “Ko cei vei kemudou sa vakadinadinataka ni’u sa cala? Ia kevaka ka’u sa vosa dina, dou sa sega ni vakadinati au e na vuku ni cava?” (Joni 8:46)\n[ Ko Jisu,] o koya sa sega ni cakava e dua na ka ca, a sa sega ni kune e na gusuna na dauveivakaisini.” (1 Pita 2:22)\nSa vakaraitaki ko koya me kauta tani na noda ivalavala ca; a sa sega na nona ivalavala ca. (1 Joni 3:5)\nE sa savasava ka talei vakaoti na dra iJisu. E sa Nona dra na Luvena duabau na Kalou, na Kalou liatamata, ko Karisito Jisu.\nMe tiko e na lomamudou na yalo oqo ka tiko talega vei Karisito Jisu: o koya ni sa itovo vata kei na Kalou, sa sega ni vakasama ni sa butako ni sa vakatauvatani kei na Kalou; a sa vakadravudravuataki koya, ka kauta vua na itovo ni tamata dauveiqaravi, a sa caka me tautauvata kei na tamata: ia ni sa kune ni sa itovo vata kei na tamata, sa vakamalumalumutaki koya, a sa talairawarawa me mate, io me mate e na kauveilatai. (Filipai 2:5-8)\nNa dra iJisu e vakaraitaka tiko na imadrali savasava ni Nona bula ka sa vakacabori, o koya ka a cabo me isoro ni ivalavala ca ni vuravura taucoko. Na veika kece e na bula ni Karisito e a savasava vakaoti – ka a sega ni laurai kina e dua na dukadukali, se na mawe ni valavala ca. E a talairawarawa vua na Kalou e na kena i vakatagedegede cecere duadua. Sa iMadrali duadua ga ka rawa ni ciqomi mai vua na Kalou, me buluti kina na ivalavala ca ni tamata.\nDou a sega ni voli e na veika e caca walega, e na siliva se na koula, … e na dra talei ga i Karisito, me vaka na lami sa sega ni ca e dua na tikina. O koya sa lesi eliu sa qai tauyavutaki e muri ko vuravura. (1 Pita 1:18-20)\nNA IMADRALI E KAU KI NA IBILI NI KORO\nE kena ikuri oqo: e a sotava na veika e gadrevi me baleta na isoro ni buluti ni ivalavala ca ko Jisu, e na Nona a la’ki mate e na taudaku ni koro ko Jerusalemi. Me vaka e kaya na iVola Tabu,\nNi sa vakamai e na ibili ni koro na yago ni manumanu oqori, sa kauta na kedra dra ki na loqi tabu ko koya na bete levu me isoro ni valavala ca. O koya ga oqo sa mate kina ko Jisu e taudaku ni matamata ni koro, me vakasavasavataki ira na tamata e na nona dra. (Iperiu 13:11-12)\nNa soli dra vakaitamera duadua e na ivolatukutuku kei vuraviura, e a yaco e na kauveilatai mai Kalivari, e na rua na udolu na yabaki sa oti. Na dra duadua ga i Jisu, e rawa me solia na bula, o koya e tawamudu! Na dra ka a dave e na siga o ya, e sa veirauti me vakabulai kina na tamata ivalavala ca kecega era sucu mai ki vuravura, ka na veirauti tiko na kena kaukauwa me veivakabulai me yacova na ivakataotioti.\nNa dra ka a dave e na siga o ya, e sa veirauti me vakabulai kina na tamata ivalavala ca kecega era sucu mai ki vuravura, ka na veirauti tiko na kena kaukauwa me veivakabulai me yacova na ivakataotioti.\nA IMADRALI ME VEISOSOMITAKI\nE dua tale na sala ka sotava kina ko Jisu na veika e gadrevi e na isoro ni bokoci ni ca, o ya ni Nona mate e veisosomitaki. E a yaco me vakameautaki kina na gagadre ni Kalou e na vuku ni veivakadonui kei na kena tau na lewa dodonu. Na Nona dra e sotava taucoko na gagadre o ya, ka qai buluta na ivalavala ca.\nNi da kaya ni veisosomitaki na mate nei Jisu, e kena ibalebale oqo ni ko Jisu Karisito, e a mate e na vukudra na tamata ivalavala ca. Na vosa oqo, “veisosomitaki” e sega ni kunei e na iVola Tabu, me vaka ga ni sega ni kunei talega kina na vosa “kaulotu.” Ia, na vakasama ni veisosomitaki e basika vakavuqa e na iVola Tabu.\nE na Nona sauma ko Jisu na noda ivalavala ca, e a sosomitaki ira na tagane kei na yalewa ivalavala ca. O koya e a navuca kina na Tamada e na vuku iJisu “o koya sa sega vua na cala sa qisia ko koya mei soro ni noda ivalavala ca; me vakayacori kina vei keda na veivakadonui ni Kalou e na vukuda” (2 Korinica 5:21).\nMe’u tokaruataka, na mate ni Turaga ko Jisu Karisito, e a sega ni nona totogitaki e dua na tamata dau basulawa, se na nona mate e dua ka solia nona bula e na vuku ni veika e vakabauta. E a mate ni veisosomitaki. “Ni sa vakararawataki vakadua na Karisito talega e na vuku ni valavala ca, o koya na caka dodonu e na vukudra na caka cala, me kauti keda kina vua na Kalou, ni sa vakamatei na yagona, a sa vakabulai na yalona” 1 Pita 3:18).\nO Jisu, e a sega na Nona ivalavala ca vakai Koya. E a mate me baleti keda, e na vukuda, me keda isosomi. E a mate e na vukuda kece sara, ka ciqoma kina na itotogi ka dodonu me noda.\nE na Iperiu 9:5, na vosa vaKirisi ka vakadewataki me icabocabo-ni-bulubulu, ka dusia tiko na itikotiko ni Kalou e na Vale Tabu, e vosa vata talega ka vakayagataki e na veivakayalovinakataki. E sa donu vinaka na kena vakayagataki vakaoqo, baleta na lawa e vakarota na mate e na vuku ni ivalavala ca, ka ni gauna e kureitaki kina na dra e na icabocabo-ni-bulubulu, e vakaraitaka tiko ni sa yaco na mate, ka sa saumi na isau e veiraurau kei na cala.\nNa isoro ni dra nei Jisu e sa veirauti vakavinaka me bokoca na noda ivalavala ca, ka me solia vei keda na bula vou. E kaya vei keda na Iperiu,\nIa eda sa vakasavasavataki e na vuku ni lewa oqo, e na yago i Jisu Kairisito ni sa cabori vakadua……Ni sa vakacabora vakadua na isoro sa cakava kina ko koya na ka kecega e yaga vei ira era sa vakasavasavataki tiko. (Iperiu 10:10,14)\nE dua vei ira na lesoni levu duadua ni iVola Tabu ka vakaraitaka na kena veirauti na dra veisosomitaki nei Jisu, o ya na italanoa ni Lako Sivia. Na talaidredre nei Ijipita vua na Kalou e a vakavuna na Nona lewa me kau tani kina na nodra bula na gone ulumatua kece ni Ijipita. Na ituvatuva ni Kalou me taqomaki na nodra bula na gone ulumatua ni Isireli e a vakatokai me Lako Sivia.\nE a vakaroti me vakamatea e dua na lami na matavuvale yadua ni Isireli, ka me ra qai boroya na kena dra e na dela ni katuba, ka vakakina e na yasa ruarua ni isogo ni nodra veivale. E dina beka ni a se vo tu e vica tale na udolu na yabaki me qai yaco na gauna ni Veiyalayalati Vou, ia na ivakatakilakila ni kauveilatai e a sa taukena tu na kaukauwa me tarova na ravuravu nei mate.\nE na vica vata na drau na yabaki ka tarava, era sa dau vakamuria tu mai na veimatavuvale ni Isireli na ivakavuvuli ni Lako Sivia, me ra vakananuma tu kina na kaukauwa ni ituvatuva ni veivueti ni Kalou. Ke ra kila tu se segai, e na veigauna kece era vakayacora tu mai kina na cakacaka ni Lako Sivia, era sa parofisaitaka tiko kina na siga me na vakadavea kina na Nona dra na Lami ni Kalou.\nE na kena vakasama vakayalo, na dra i Jisu e sa rawa ni vakayagataki me boroi kina na yaloda kei na lomada, me vueti keda mai na mate vakayalo kei na cudru ni Kalou. E sega ni ka ni vakacalaka e na Nona a kana vata kei iratou na Nona tisaipeli e na iotioti ni gauna, e na Nona vakavulici ratou e na bibi ni madrai e dovia kei na bilo, e a veidonui kei na kena vakananumi na kana vata ni Lako Sivia ka dau caka e na veiyabaki.\nE na kena vakasama vakayalo, na dra i Jisu e sa rawa ni vakayagataki me boroi kina na yaloda kei na lomada, me vueti keda mai na mate vakayalo kei na cudru ni Kalou.\nE na nona a vakatakilai Jisu ko Joni na Daupapitaiso mai na uciwai ko Joritani, e a vakatokai Koya me “Lami ni Kalou, ko koya sa kauta tani na nodra ivalavala ca na kai vuravura” (Joni 1:29). E a kaya na apositolo ko Paula e na 1 Korinica 5:7, “Ni sa vakamatei e na vukuda na noda lako-sivia, io na Karisito.”\nE se vakarusa tikoga na kaukauwa kei mate na kauveilatai. Me vaka ga ni a ivakananumi ni veivueti mai na mate na imatai ni Lako Sivia, edaidai talega, na dra e sa ivakatakilkila ni loloma kei na veivosoti ni Kalou, kei na Nona kaukauwa me sereki keda kina mai na itotogi kei na kaukauwa ni ivalavala ca. Me vakarokorokotaki ga na Kalou ni sa noda Lako Sivia ko Jisu!\nSA IMADRALI CECERE KA KENA IOTIOTI DUADUA NA MATE NEI JISU\nE kaya na iVola Tabu ni a soli Koya ko Jisu Karisito, me imadrali “ni sa cabori vakadua” (Iperiu 10:10). E kena ibalebale oqo, ni mate nei Jisu, e sega ni qai gadrevi me tokaruataki, me vaka na vakacabo isoro e na lawa. E sa isoro me baleta na ivalavala ca kei vuravura raraba, ka kovuta na veitabagauna kece sara. Sa vakacavari kina na cakacaka ni veivakabulai. E sega ni qai gadrevi tale kina e dua na ka: na vakabauta ga ni sa sauma na isau na imadrali, kei na nona sorovaka na nona bula vei Jisu Karisito e dua na tamata\nNi sa sega ni curu na Karisito ki na loqi tabu sa caka e na liga, oqori sa ivakatakarakara ga ni ka dina; sa curu ki na lomalagi dina ga, me rairai edaidai ena mata ni Kalou e na vukuda; sa sega talega ni vakacabori koya vakavuqa, me vaka sa curu na bete levu ki na loqi tabu e na veiyabaki, ka kauta na dra ni ka tani; ia ke sa vakakina ka sa dodonu me mate vakavuqa mai na ivakatekivu kei vuravura: sa qai vakarairaitaki vakadua ko koya e na ivakataotioti ni veigauna sa loku me kauta tani na ivalavala ca ni sa vakacabori koya. Ia me vaka sa lesi me mate vakadua ko ira na tamata, ka me qai muri na siga ni lewa: sa vakacabori vakadua vaka talega kina na Karisito me cudruvi e na vuku ni valavala ca ni lewe vuqa. (Iperiu 9:24-28).\nMe tokaruataki, na veiyalayalati vou e na vuku iJisu, sa sega ni ka me baleta na gauna ga oqo, ia sa ka e tawamudu:\nIa ko ira kecega na bete era sa tu ka cakacaka e na veisiga, ka vakacabora wasoma na isoro ko ya sa sega ni kauta tani rawa na ivalavala ca: ia ko koya oqo, ni sa vakacabora oti vakadua na isoro e dua ga e na vuku ni valavala ca, sa qai tiko sobu e na liga imatau ni Kalou: a sa qai waraka tiko me vakayacori ko ira na nona meca me itutu-ni-yavana. Ni sa vakacabora vakadua na isoro sa cakava kina ko koya na ka kecega e yaga vei ira era sa vakasavasavataki tiko…….[Sa kaya na Turaga,] Ia na nodra ivalavala ca kei na nodra talaidredre ka’u na sega ni nanuma tale. Ia kevaka sa bokoci na veika oqori, sa sega ni vakacabori tale na isoro ni valavala ca. (Iperiu 10:11-14, 17-18).\nE VITU NA IMADRALI DRA\nE na noqu a raivotutaka na mate nei Jisu, au a raica na veigauna duidui e a vakadavea kina na Nona dra na Karisito me noda isoro vakadua ga. E na noqu vakawilika tiko na Vunau ni Soro, au a wilika kina na tikina vakavu yalotarotaro oqo:\n[Na bete levu] me qai kauta na dra ni pulumokau ko koya, ka kureitaka e na nona iqaqalo ki dela ni cabocabo-ni-bulubulu vaka ki na tu-i-cake; ka kureitaka vakavitu na dra e na mata ni cabocabo-ni-bulubulu e na nona iqaqalo. (Vunau ni Soro 16:14)\nMe vaka ni a vakaraitayaloyalotaka tiko na veika dina me baleta na Veiyalayalati Vou na cakacaka ni vakacabo isoro e na Veiyalayalati Makawa, au vakabauta kina, na kureitaki vakavitu ni dra ka cavuti koto e cake, e vakatakilakilataka tiko na Nona na vakadave dra vakavitu na Karisito e na Nona gauna ni rarawa kei na yaluma, e na vukuda.\nNa imatai, e a bunotaki dra ko Jisu e na Nona a masu tiko vei Tamana e na were e Kecisemani me baleta na Nona sa vakarau me mate. E a masu vua na Kalou na Tamana, ka kaya, “Kevaka ko ni sa vinakata, ni kauta tani vei au na bilo oqo: ia me kakua ni yaco na noqu lewa, me yaco ga na nomuni lewa” (Luke 22:42). E rairai beka, ni sa yaco mai na gauna me tau na itotogi ni noda ivalavala ca e Yagona savasava tawacala, e a qai tu vakasuka ko Koya e na Nona sega ni ciqoma rawa na kena bibi. “Ia ni sa yaluma sara, sa masu vagumatua cake kina: ia na nona buno sa vaka na titiri ni dra ni sa lutu ki na qele” (v. 44).\nNa imatai, e a bunotaki dra ko Jisu e na Nona a masu tiko vei Tamana e na were e Kecisemani me baleta na Nona sa vakarau me mate.\nLAUROBA NA MATANA\nA ikarua, e a dave na dra iJisu ni a lauroba na matana. “Era sa qai kasivita na matana, ka vaculaka; a sa sabica ko ira e so” (Maciu 26:67). E a parofisaitaka na parofita ko Maika, “Era sa yavita kina na baluna na turaga ni lewa ni Isireli e na ititoko” (Maika 5:1). E na vuku ni veimoku ka a caka Vua, e a kaya kina na parofita ko Aisea, “Ni sa vakacacani vakalevu na matana ka vakalailai na mata ni tamata kecega, kei na yagona talega me sega ni vakataki ira na luve ni tamata” (Aisea 52:14). E na raivotu ka a vakatara na Kalou me’u raica, e a sega ni dua na tiki ni Matana me sega ni dradra tu.\nA ikatolu, e a dave na dra talei iJisu e na kena warolaki na dakuna e na kuita warumisa o ya. Ia ni sa vakanakuitataki Jisu mada (ko Pailato), sa qai solia yani me vakoti ki na kauveilatai” (Maciu 27:26). Na parofita ko Aisea, e a sa kaya tu me baleta na Mesaia, “A dakuqu ka’u a solia vei ira na dauveiyaviti” (Aisea 50:6).\nA ikava, e a dave na dra iJisu e na nodra daramaka Vua na isala wavotovotoa, ka ra qai vakayagataka na gasau me ra waroca sobu kina vakaukauwa e uluna. “Ka ra sa qai talia e dua na isala e na wa-votovotoa, era sa vakaisalataki koya kina…..A ra sa qai kasivita, ka kauta na gasau, ka waroca na uluna” (Maciu 27:29-30).\nLAUVUTI NA KUMINA\nA ikalima, me ra tenetenea Vua na veika rarawa kei na ivakarau veibeci, era sa qai vutivutia na kumi Jisu. E a parofisaitaka ko Aisea, “Ka’u a solia…….na baluqu vei ira na dauveivuti; ka’u a sega ni tabonaka na mataqu mai vei ira na veivakamaduataki kei na veikasiviti ” (Aisea 50:6).\nVAKOTI KI NA KAU\nA ikaono, e a dave Nona dra ni sa vakoti ki na kauveilatai. Na Nona tagi ni vutugu, mai na Vosa ni Kalou e kaya, “Era sa coka na ligaqu kei na yavaqu” (Same 22:16). E a drodro vakayauyau mai na Ligana kei na Yavana na Nona dra savasava tawacala, e na Nona sa rube tu e na kauveilatai, ka solia na Nona veika kece e na vukuda.\nLAUCOKA E NA MOTO\nNa kena ikavitu ka iotioti, e a dave Nona dra ni a coka na sotia ni Roma o ya na saresarena, me kilai ke sa mate vakaidina ko Jisu. “Ia sa suaka na sarisarina e dua na sotia e na dua na moto, a sa dave sara mai kina na dra kei na wai” (Joni 19:34). Na veicoka oqo e rairai na kena vakayacori na parofisai oqo, “Ka ra na vakaraici au era sa coka” (Sakaraia 12:10).\n“Ia sa suaka na sarisarina e dua na sotia e na dua na moto, a sa dave sara mai kina na dra kei na wai” (Joni 19:34).\nNA IKURI NI TALANOA\nVei ira kece tale na tamata ka ra a mate e na i tovo ni veivakamatei e na kauveilatai, e a cava na kedra i talanoa e na tiki ni gauna e cavuka kina na nodra icegu. E a sa sega na ka e vo me vakayacori, vakavo ga na kena kau yani na yagodra me la’ki bulu. Ia ko Jisu Karisito, e a sega ni tamata walega. E a Luve ni Kalou ko Koya. E a se sega ni dua na tamata e vakai Koya oqo mai liu, ka na sega ni dua tale me vakataki Koya mai muri.\nKo Jisu, e a Kalou sara ga e na waqawaqa vakatamata. E na Nona itutu vaKalou, e a tiko o Koya e na tauyavu kei vuravura, ka a vakaitavi sara ga e na cakacaka ni veibuli o ya.\nE na ivakatekivu a sa bula ko koya na Vosa, a rau sa tiko vata kei na Kalou ko koya na Vosa, a sa Kalou ko koya na Vosa. E na ivakatekivu e rau sa tiko vata ko koya oqo kei na Kalou, sa cakava na ka kecega ko koya; a sa sega ni dua na ka sa caka, me sega ni cakava ko koya. (Joni 1:1-3).\nE na cakacaka oqo nei Jisu, e a tuvani kina na veikalokalo kece e na nodra itutu dina, ka a tuvani na veivuravura kece e na nodra itutu me ra cowiri wavokita na matanisiga. E na Nona vosa, e a basika kina na lomalagi, ka a wasei koya tani na wasawasa mai na vanua. E na Nona cakacaka, e a tubu ka solega na dela ivuravura na veico kei na kau kecega. E a cakava me vua na vuata ni veivunikau. E qai bulia ka vakasinaita na wasawasa e na veika bula, ka solia vei ira na manumanu vuka na isolisoli me ra vuka rawa.\nE a tiko ko Jisu e na Nona buli Atama na Kalou mai na kuvu ni soso. E a tiko e na Nona ceguvi Atama na Kalou e na icegu ni bula, ka vakavuna kina me cecere cake na tamata mai vei ira na manumanu kei ira na vo ni veika bula. E a raica na Nona vakamoceri Atama na Kalou, ka qai ucuna mai e dua na sui ni sarisarina, me bulia kina na yalewa.\nE a vakadinadinataka talega ko Jisu na cakacaka vakatubu leqa ni kena curu mai ki vuravura na ivalavala ca, ka a qai talairawarawa me lako mai ki vuravura, me mai soli Koya me imadrali ni ivalavala ca ni tamata. E na vuku ni ka oqo, e a lako mai kina ki vuravura. E na vuku ni ka oqo, e a mai bula kina vakatamata. E na vuku ni ka oqo, e a mai cabora kina na Nona bula e na vukuda, ka a qai vakaturi cake tale mai na mate e na lagilagi.\nE “VOSA” NA DRA I JISU\nE kaya na iVola Tabu, “na dra sa kureitaki, oqori ga sa cavuta tiko na ka vinaka, sa cavuta na ka ca na dra i Epeli” (Iperiu 12:24). Me da nanuma, e na nona a yaviti Epeli ko Keni, e qai kaya vua na Kalou, “A dra ni tacimu sa tagi vei au mai na qele” (Vakatekivu 1:10). E a tagica mai na dra nei Epeli, na veilewai kei na tau ni totogi. Ia na dra i Jisu, e tukuna na “veika e talei cake” mai na veilewai.\nNa cava na veika oqori? Na Nona dra e cauraka na loloma, na veivosoti kei na veivakaduavatataki. Ko Jemesa na taci Jisu, o koya ka a vakadinadinataka na veika kece e na vuku ni mate nei Jisu e na kauveilatai, e a vola, Ia na dauloloma sa rawa na veilewai” (Jemesa 2:13).\nNi “vosa” na dra i Jisu –\nE solia na vakacegu ki na yalo e lomaleqa\nE walia na yalo e kavoro\nE vagaluya na loma vakatitiqa dau veivakararawataki\nE vakamalumalumutaka ka vakasava na rere\nNa dra i Karisito e vosa talega e na vukuda “e loma ni lati” (Iperiu 6:19), na tikina e sa la’ki kureitaki kina e na icabocabo-ni-bulubulu mai lomalagi. Na domo ni dra loloma i Jisu e rogo e na lagilagi, e na domo e kamica ka rogo levu cake mai na domodra kece na agilosi e na mata ni dabedabe vakatui ni Kalou.\nNa Nona dra, e vakatutusa vakadomoilevu cake e na vukumu mai lomalagi, ka vakalailai na veibeitaki e cakava vei iko na nomu ivalavala ca e vuravura.\nIa ko koya oqo, sa sega ni vakaisosomitaki na nona cakacaka vakabete, ni sa tiko ga ka tawa mudu. O koya oqo sa rawarawa kina vua me vakabulai ira sara era sa lako mai vua na Kalou e na vukuna, ni sa bula tikoga ko koya me masulaki ira. (Iperiu 7:24-25)\nE DODONU ME VAKAYAGATAKI NA DRA I JISU\nNa dra i Jisu, e “dra sa kureitaki” talega (Iperiu 12:24). E vakamacalataka ko David Wilkerson,\n“Oqo e sega ni kena kureitaki vakayago na dra; ia e cakacaka vakalawa ka vakayalo. E kureitaka ko Jisu na Nona dra e lomada, kevaka eda sa vakabauta. Vakavo kevaka eda sa vakabauta dina na kaukauwa ni Nona vakacabo isoro mai Kalivari, e na sega ni vakavotukana na cakacaka ni dra i Jisu ki na noda bula.”\nE kena ibalebale oqo, ni dra i Jisu, e dra me taurivaki –me boroi ki lomada kei na noda bula, me kauta mai na veivosoti, na sautu kei na veisereki. E sega na kena yaga vei keda na dra oqo, vakavo kevaka e taurivaki ka boroi ki na noda lewaeloma, me vaka ga na kena sega na yaga ni dra ni lami e na Lako Sivia kevaka e a sega ni boroi kina na mata ni katuba ni nodra vale na Isireli mai Ijipita. E a kaya na Kalou vei ira na Nona tamata, “Ia ni’u sa raica na dra, ka’u na qai lako siviti kemudou” (Lako Yani 12:13, emphasis added).\nAu nuitaka ni na tu vei keda na rai me da raica, kei na yalomatua me da ciqoma na cakacaka cecere ni loloma ni Kalou, e na vakacabo isoro ni Turaga ko Jisu Karisito! E daidai, e sega walega ni ra vakasisilataka e vuqa na tamata na cakacaka ni vakadave dra ka a uto ni vakacabo isoro e na Veiyalayalati Makawa, ia era vakasisilataka talega na ivakavuvuli ni Veiyalayalati Vou me baleta na dra i Karisito. Era beca e vuqa na veisere ni lotu ka vakabibitaka na kaukauwa kei na kena gadrevi na dra nei Karisito. Era cati ira na dauvunau ka ra vunautaka na kaukauwa ni dra.\nO ira ka ra vosabecataka na dra i Jisu, era vakamatabokotaki tu ki na Vosa ni Kalou kei na itovo vakasisila ka veivakalolomataki ni valavala ca. E ka vakadomobula na ivalavala ca, ka sa gadrevi kina e dua na iwali ka cakacaka e na sala e vakavotukana. Na mate ka veisosomitaki, e sa sala taudua ga e basika rawa kina na bula.\nE dua na tamata ka a tauyavutaka e dua na isoqosoqo lotu ka sega ni vaKarisito e vuqa na kena vakavuvuli (sect), e a kaya, na yaga ni kena liviraki na dra i Jisu mai Kalivari, e tautauvata walega kei na kena yaga ni se drodrova tu na veisala ni dra i Jisu. E kaya tiko oqo, ni tawayaga me dua e vakanuinui kina, ka ni sega ni dua na ka yaga e tu kina me da kauwai kina. Ia o keda, eda kila “kevaka sa sega ni vakadavei na dra, sa sega ni bokoci na ivalavala ca” (Iperiu 9:22). E a liviraki na dra i Jisu, baleta e na sala duadua ga oqo, e soli rawa kina vei keda na bula.\nSA YAGA NA LAMI\nE na dua vei ira na noqu raivotu me baleti lomalagi, au a rogoci ira na agilosi mai lomalagi ni ra sere tiko e na domoilevu me baleti Koya, “Sa yaga na Lami ka vakamatei, me soli vua na kaukauwa, kei na iyau, kei na vuku, kei na qaqa, kei na veidokadokai, kei na vakarokoroko, kei na vakavinavinaka!” (Vakatakila 5:12). E a kaila ko lomalagi ka marau e na vakacabo isoro lagilagi nei Karisito.\nE na maliwa ni kaila kei na vakamuduo oqo, au a qai rogoca na nodra lagasere na tamata ni Kalou. E sa qai dua na sere rogorogo vinaka ka totoka vakaoti, au se qai bau rogoca. E a vaka na rorogo ni “domo ni wai e vuqa” (Vakatakila 19:6), ka vaka me veitubuyaki ka tamela takosova na veivuravura e na maliwa lala. E a sega ni dua na yasa ilomalagi ka sega ni yaco kina na kena voqa na sere rogorogo talei o ya. Na sere cava era a laga tiko?\nOi kemuni sa yaga me kauta na ivola, me cecega talega na kena drega: ni kemuni a vakamatei, ka voli keimami e na nomuni dra mai vei ira kecega na veimataqali, kei na duivosavosa, kei na veimatanitu, kei na veivanua, me keimami nona na Kalou: ia keimami sa lesi me keimami tui, me keimami bete talega, vua na neimami Kalou; ia keimami na lewa tiko e vuravura. (Vakatakila 5:9-10)\nE vaka talega kina, na nodra voqataka e na reki levu, na tamata vakabauta e na veitaba yabaki sa sivi, na qaqa ni sere ni lotu makawa oqo:\nMe vakarokorokotaki na Kalou e na vuku ni kaukauwa tawamudu ni dra ni Lami!\nvar _gaq = _gaq || ; _gaq.push(['_setAccount', 'UA-38526439-1']); _gaq.push(['_trackPageview']);


Vakatekivu 49 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\nParofisai o Jekope ena nona idavodavo ni sa voleka ni mate (1-28)\nLako mai Juta o Sailo (10)\nVakaro nei Jekope me baleta nona bulu (29-32)\nMate o Jekope (33)\n49 E qai kacivi ratou na luvena tagane o Jekope ni kaya: “Dou kumuni mai, meu tukuna vei kemudou na ka ena yacovi kemudou ena veisiga mai muri. 2 Dou soqoni mai mo dou vakarorogo o kemudou na luvei Jekope, io, dou vakarorogo vei Isireli na tamamudou. 3 “I Rupeni.+ O iko na noqu ulumatua,+ na noqu igu kei na ivakatekivu ni noqu kaukaua ni vakatubukawa, o uasivi ena ka lagilagi, o uasivi ena kaukaua. 4 Ia o iko, o na sega ni uasivi ni o vakaveitalia me vaka na coka ni dobui, ni o sa lako cake ena imocemoce i tamamu.+ Ena gauna oya o vakadukadukalitaka* kina na noqu imocemoce. A lako cake sara ga kina o koya! 5 “O Simioni kei Livai erau veitacini.+ Na nodrau iseleiwau na iyaragi ni itovo voravora.+ 6 Ia o yau, meu kua sara ni veitokani kei rau. Me kua ni okati vata kei na nodrau isoqosoqo na kequ lagilagi,* ni rau vakamate tamata ena dela ni nodrau cudru,+ rau qai taya na ua ni sagadra na bulumakau tagane me ka ni lasa. 7 Me cudruvi na nodrau yalokatakata ni rui ca, kei na nodrau cudru waqawaqa ni rui voravora.+ Meu wasewasei rau ena vanua i Jekope, meu qai ceburaki rau e Isireli.+ 8 “Ia o iko Juta,+ eratou na vakacaucautaki iko+ na tacimu. Na ligamu ena taqa ena domodra na kemu meca.+ Eratou na cuva vei iko na luvei tamamu.+ 9 O Juta na luvenilaione.+ Luvequ o na kania na manumanu o toboka, o na lako cake dina. E davoraki koya qai vakadre me vaka na laione, ia me vaka na laione, o cei e bolea me vakayadrati koya? 10 Ena sega ni biuti Juta+ na ititoko vakatui, se na ititoko vakaturaga mai na maliwa ni yavana, me yacova ni sa tadu mai o Sailo,*+ era na qai talairawarawa vua na veimatatamata kece.+ 11 Ena vesuka nona asa ina vunivaini kei na luve ni nona asa ina vunivaini talei, ena savata na nona isulu ena waini, kei na nona isulu balavu ena dra ni vuanivaini. 12 E wadadamu na matana ena waini qai vulavula na batina ena sucu. 13 “O Sepuloni+ ena vakaitikotiko ena matasawa, ena baravi era dau bala ikelekele kina na waqa,+ ia na nona iyalayala ni vanua yawa duadua ena qara vaka i Saitoni.+ 14 “O Isakari+ na asa kaukaua, e davo toka ena kedrau veimama e rua na taga iusana. 15 Ena qai raica o koya ni vinaka na vanua ni vakacegu qai totoka na qele. Ena vakala na tabana me colata na icolacola bibi, qai ciqoma me cakacaka vakabobula. 16 “O Tani+ ena lewai ira na nona tamata me vaka e dua vei ira na yavusa i Isireli.+ 17 Me vaka na gata e toka ena batinisala o Tani, na gata vakaileu e tutunisala, e katia na bukubukuniyava ni ose, me bale kina i muri o koya e vodo tiko.+ 18 I Jiova, au na waraka na nomuni veivakabulai. 19 “Ena ravuti Kata+ e dua na ilala daukabakoro, ia ena ravuti ira na muri tiko o koya.+ 20 “Na madrai* kei Aseri+ ena levu* sara, ena vakarautaka o koya na kakana e ganiti koya na tui.+ 21 “O Nafitalai+ e vaka na dia yalewa maresa. E tukuna tiko na vosa rogo kamica.+ 22 “O Josefa+ na tabanikau vou mai na vunikau e vuavuaivinaka, na vunikau vuavuaivinaka e tubu tu ena yasa ni vure, e savu yani na tabana ena lalaga. 23 Era vakasagai koya tiko ga na dauvanataka na dakaititi, era vanalaki koya nira katona tu ga nodra cati koya.+ 24 Ia e sega ni yavalati na nona dakaititi,+ e kaukaua tu ga qai waribariba na ligana.+ Qo e lako mai na liga ni Kalou kaukaua i Jekope, mai vua na ivakatawa, na vatu kei Isireli. 25 E vu mai na Kalou i tamamu o koya,* ena vukei iko, qai tiko o koya vata kei Koya sa Kaukaua Duadua, ena tauca vei iko na ka ni veivakalougatataki mai lomalagi e cake, na ka ni veivakalougatataki ni vanua titobu e ra,+ kei na veivakalougatataki ni sucu kei na katonigone. 26 Na veivakalougatataki i tamamu ena uasivia na veivakalougatataki ni veiulunivanua tawamudu, kei na veika talei mai na veidelana e sega ni oti rawa.+ Era na tiko ga ena ulu i Josefa na veivakalougatataki, ena buradelai koya e duatani mai vei ira na tacina.+ 27 “O Penijamini+ ena basubasu tiko ga me vaka na olifa.+ Ena matakalailai ena kania na manumanu e toboka, ia ena yakavi ena vota na itoki.”+ 28 O iratou kece qo na yavusa e 12 kei Isireli, ia qo na ka e tukuna vei ratou na tamadratou ni vosa vakalougatataki ratou tiko. E tauca vei ratou na vosa ni veivakalougatataki e dui ganiti ratou.+ 29 Oti oya e vakaroti ratou ena ka qo: “Au sa na lai vakadavori vata kei ira na wekaqu.*+ Buluti au kei ira na tamaqu ena qaravatu e tiko ena qele i Efironi na Itaiti,+ 30 ena qaravatu e tiko ena qele e Makipila donui Mamire ena vanua o Kenani, na tikiniqele e volia o Eparama vei Efironi na Itaiti me ibulubulu. 31 Era buluti Eparama kei na watina o Sera e kea.+ Era buluti Aisake+ kei na watina o Repeka e kea, au buluti Lia tale ga e kea. 32 Na tikiniqele kei na qaravatu e tiko kina, e voli mai vei ira na luvei Eci.”+ 33 Sa mani tinia o Jekope na ivakaro qo vei ratou na luvena tagane. E lokia cake na yavana ena idavodavo, solia na iotioti ni nona icegu qai lai vakadavori vata kei ira na wekana.*+\n^ Se rawa ni, “irogorogo.”\n^ Kena ibalebale “O Koya e Nona, O Koya e Taukena.”\n^ Se “Na kakana.”\n^ Oya o Josefa.


Kidavaki Ira Vakayalololoma\nO cei me kidavaki? O ira kece na tiko ena soqoni vaKarisito—ira na ka vou kei ira eda sa veikilai tu. (Rom 15:7; Ipe 13:2) Era okati tale ga kina o ira na tacida era rairai gade mai ena dua tale na vanua se o ira na malumalumu tu vakayalo era soqoni tale ni oti e vica na yabaki. Vakasamataka mada ke o tu ena kedra ituvaki. Macala ga ni na tarai iko na nodra veikauaitaki, se vakaevei? (Mac 7:12) Koya gona, vakacava mo vakararai ena loma ni Vale ni Soqoni mo kidavaki ira ni bera se ni suka na soqoni? Qori ena uqeta na veilomani kei na duavata e rokovi kina o Jiova. (Mac 5:16) Macala ga nida na sega ni rawa ni vosa kece vei ira na tiko ena soqoni. Ia ke da cakava noda itavi era na sega ni vakavulagitaki ira se mera madua. *\nNa veikauaitaki dina ena sega ni laurai ga ena soqo bibi me vaka na iVakananumi. Nira raica na ka vou na noda veilomani vaKarisito, ena uqeti ira mera vakacaucautaka na Kalou, mera tomani keda tale ga ena sokalou dina.—Jn 13:35.\n^ para. 3 Na ivakavuvuli vakaivolatabu e sega ni vakatara meda kidavaki ira na vakasivoi se o ira na biuta na isoqosoqo era na rairai tiko ena soqoni.—1Ko 5:11; 2Jn 10.\nKA EDA RAWA NI CAKAVA\nVakabula qai taroga na yacadra\nSureti ira mera dabe vata kei iko\nWasea nomu iVolatabu kei na ivolanisere\nNi suka na soqoni, tu vakarau mo sauma nodra vakatataro\nVeisureti ina vuli iVolatabu ke veiganiti\niMeli iMeli Kidavaki Ira Vakayalololoma


E Dua na iTavi Dokai — Watchtower LAIBRI ENA INTERNET\nkm 11/01 t. 7\nE Dua na iTavi Dokai\n1 A tukuna e dua e dauwilika Na Vale ni Vakatawa kei na Yadra! ni vuqa sara na ka talei e vulica mai kina ni vakatauvatana kei na ka e vulica ena loma ni ono na yabaki a vuli tiko kina ena univesiti. E sega ni ka vou na nodra vakaraitaka vaka oqori nodra vakavinavinaka na tamata yalomalumalumu ena nodra wilika na ivoladraudrau e rua oqo. Sa itavi dokai dina meda veisoliyaka wasoma na noda ivoladraudrau vei ira era vakamareqeta!\n2 E tu na veika e so era taleitaka e lewe vuqa me baleta na ka dina, ia era se sega ga ni vakadonuya mera vulica na iVolatabu. Ena rawa nira uqeti ena tikina oqo kevaka e dua ena lesuvi ira wasoma me lai solia na itabataba vou kece ni Vale ni Vakatawa kei na Yadra! Io, e uqeti ira na tamata mera vulica na iVolatabu nida yalodinataka na soli ivoladraudrau ena noda yalava ni ivoladraudrau (magazine route).\n3 Ena yaga vinaka sara ke dua na noda yalava ni ivoladraudrau, da wilika taumada na ivoladraudrau da qai nanuma deivaki toka na veitikina bibi e so era dau taleitaka na tamata eda maroroya tu na yacadra.\n4 Me dua na noda yalava ni ivoladraudrau, sa vinakati meda vola ena tikidua ni house-to-house record (S-8) na tamata yadua era taura na ivoladraudrau. Ke sega mada ga ni dua na yaca ni sala se naba ni vale, na kena volai ga na yaca ni tamata, na yasana era vakaitikotiko kina kei na ivoladraudrau era a taura ena uqeti keda meda lesu tale. Ni o lesuvi koya ena imatai ni gauna, o na rawa ni vakamacalataka na ulutaga momona e dau tabaki ena noda ivoladraudrau ena veivula (vakavula tolu na Yadra!) o na marautaka mo lai solia sara ga ena nodratou vale. Vakadeitaka ena nomu vakayacora oqo ena veigauna, ia mo vakayagataka na gauna vinaka oqori mo veivosaki kina kei koya na itaukeinivale ena so na ulutaga mai na iVolatabu. E sega ni vakabekataki nida na rekitaka na itavi dokai oqo.


Mai vei Elder Massimo de Feo\nNa kosipeli i Jisu Karisito e kena itakele na nodrau loloma na Tamana kei na iVakabula kei na noda loloma vei Rau vakakina vei keda vakataki keda.\nEda lomani Peresitedi Monson ka nanumi koya, ka lomani Peresitedi Russell M. Nelson ka tokoni koya. E dua na tikina digitaki nei Peresitedi Nelson e yaloqu.\nNiu se qai dua na tama ni gone lailai, a lesu mai vale ena vuli na luvei keirau tagane lailai, se qai yabaki lima, ka tarogi tinana, “Na mataqali cakacaka vakacava dau cakava o Ta?” Qai vakamacalataka ni ra sa tekivu veitalanoataka nona lewe ni kalasi na nodra cakacaka na tamadra. E dua e kaya ni o tamana na iliuliu ni ovisa ena tauni levu oya, ka dua e tukuna mai ena marau ni o tamana na iliuliu ni dua na kabani levu.\nNi tarogi baleti tamana, a kaya ga o luvequ, “O tamaqu e cakacaka ena dua na valenivolavola ena dua na kompiuta.” Oti, ni raica ni sega ni uqeti ira vakalevu nona itokani lalai vovou nona isaunitaro, a vakuria, “O dua tale na ka, na tamaqu na iliuliu ni vuravura kei lomalagi.”\nAu nanuma oya na itinitini ni veitalanoa oya.\nAu tukuna vei watiqu, “Sa kena gauna me vakavulici vua eso tale na ka matailalai ni ituvatuva ni veivakabulai kei ocei dina e nona na lewa.”\nIa ni keirau vakavulica vei ira na luvei keirau na ituvatuva ni veivakabulai, e tubu nodra lomana na Tamada Vakalomalagi kei na iVakabula ni ra vulica ni sa ituvatuva ni loloma. Na kosipeli i Jisu Karisito e kena itakele na nodrau loloma na Tamana kei na iVakabula kei na noda loloma vei Rau vakakina vei keda vakataki keda.\nE kaya o Jeffrey R. Holland: “Na imatai ni vunaulevu duadua ni veigauna tawamudu o ya meda lomana na Kalou ena yaloda, igu, nanuma, kei na kaukauwa kecega—oqori na imatai ni vunau levu duadua. Ia na imatai ni dina cecere ni veigauna tawamudu o ya ni Kalou e lomani keda ena Lomana, igu, vakasama, kei na kaukauwa taucoko. Na loloma oya sai yavuvatu ni veigauna tawamudu, ka dodonu me yavuvatu ni noda bula ena veisiga.”1\nNi yavuvatu ni noda bula e veisiga, na loloma savasava e gadrevi vei ira kece na tisaipeli dina i Jisu Karisito.\nE vakavuvulitaka na parofita o Momani, “Oi kemudou na wekaqu lomani, mo dou masuta na Tamada ena yalomudou taucoko me vakasinaiti kemudou ena loloma oqo ia na loloma sa solia vei ira era sa muria na Luvena o Jisu Karisito.”2\nNa loloma sa kedra ivakatakilakila dina na tisaipeli dina i Jisu Karisito.\nO ira na tisaipeli dina era dau taleitaka na veiqaravi. Era kila ni veiqaravi e dua na ivakaraitaki ni loloma dina ka dua na veiyalayalati era a cakava ena papitaiso.3 Se cava ga nodra veikacivi ena Lotu se nodra itavi ena itikotiko, era vakila na gagadre levu me ra lomana ka qarava na Turaga vakakina vei ira vakataki ira.\nO ira na tisaipeli dina era dau taleitaka me ra veivosoti. Era kila ni nona Veisorovaki na iVakabula e ubia na noda dui ivalavala ca kei na cala yadua.Era kila ni kena isau a sauma o Koya e “sa baleta na ka taucoko.” Sa ubia taucoko na ivakacavacava vakayalo, na icurucuru, na isau ni cakacaka, kei na isau ni veiqaravi ka semati ki na ivalavala ca, na cala, kei na caka cala. Na tisaipeli dina e totolo ni veivosoti ka totolo ni kerea na veivosoti.\nKemuni na taciqu kei na ganequ, kevaka e dredre tiko nomu kunea na kaukauwa mo veivosoti, kakua ni vakasamataka na veika era cakava vei iko na tani, ia vakasamataka ga na ka sa cakava vei iko na Turaga, o na kunea na vakacegu ena veivakalougatataki veivueti ni Nona Veisorovaki.\nNa tisaipeli dina e dau taleitaka me soli ira vua na Turaga ni tu e lomadra na vakacegu. Era yalomalumalumu ka talairawarawa baleta ni ra lomani Koya. E tu vei ira na vakabauta me ra ciqoma taucoko na Lomana, sega walega ena ka e cakava o Koya ia vakakina ena kena icakacaka kei na kena gauna. Era kila na tisaipeli dina ni veivakalougatataki dina e sega ni dau ka era vinakata, ia na ka e vinakata na Turaga ena vukudra.\nO ira na tisaipeli dina era lomana vakalevu cake na Turaga mai na vuravura, era tudei tu ka sega ni yavalati rawa ena nodra vakabauta. Era kaukauwa tu ka dei ena vuravura veiveisau ka veilecayaki. O ira na tisaipeli dina era taleitaka me ra rogoca na domo ni Yalo kei ira na parofita ka sega ni veilecayaki ena domo vakavuravura. O ira na tisaipeli dina era taleitaka me ra “tu ena veiyasana tabu”4 ka taleitaka me tabu na vanua era tu kina. Ena veivanua kece ga era lako kina, era kauta mai na loloma ni Turaga kei na vakacegu ki yalodra eso tale. O ira na tisaipeli dina era taleitaka me ra muria na ivakaro ni Turaga, ka ra muria baleta ni ra lomana na Turaga. Ni ra lomana ka rokova nodra veiyalayalati, sa vakavoui na yalodra ka veisau sara ga na nodra bula.\nNa loloma savasava sa kedra ivakatakilakila dina na tisaipeli dina i Jisu Karisito.\nAu vulica na loloma savasava mai vei tinaqu. E sega ni lewe ni Lotu o koya.\nEna dua na siga ena vuqa na yabaki sa oti, au a sikovi tinaqu, ka tauvi kenisa tiko. Au kila ni na mate ga, ia au leqataka ni kune rarawa tiko. Au sega ni tukuna e dua na ka, ia ni kilai au vinaka tu o koya, e kaya mai, “au raica ni o lomaleqa tiko.”\nAu kurabui, ni kerei au mai ena domo malumalumu, “E rawa beka ni o vakavulici au ena ivakarau ni masu? Au vinakata meu masulaki iko. Au kila ni dau tekivu ena noda cavuta ‘Tamai keimami mai Lomalagi,’ ia ni oti oya na cava tale e dodonu meu kaya?”\nNiu tekiduru e yasa ni nona idavodavo ka masulaki au okoya, au vakila e dua na loloma se bera vakadua ni bau vakilai. Na loloma rawarawa, dina, ka savasava. E dina ni sega ni kila na ituvatuva ni veivakabulai, e tu e yalona nona ituvatuva ni loloma, na ituvatuva ni loloma ni dua na tina baleta na luvena tagane. A mosi tu, ka dredre mada ga ni kunea na kaukauwa me masu. E voleka niu sega ni rogoca nona masu, ia au vakila vakaidina na nona loloma.\nAu nanuma niu a vakasamataka, “E rawa vakacava vua e dua e sotava tu na mosi levu vakaoya me masulaka e dua tale? Sai koya e vakaleqai tu.”\nQai yaco mai vakamatata ki na noqu vakasama na kena isau: loloma savasava. Na levu ni nona lomani au sa guilecavi koya kina. Ena loma ni nona gauna dredre duadua, a lomani au vakalevu cake mai vei koya.\nIa oqo, kemuni na taciqu kei na ganequ, sega beka ni o koya oqo na ka a cakava na Turaga? Io, ena itovo ni rai tawamudu ka rabailevu. Ia, ena loma ni Nona mosi levu duadua, ena were ena bogi oya, sai Koya a gadreva na veivuke, ni vakararawataki tu ena dua na ivakarau eda na sega ni vakasamataka se kila. Ia na kena itinitini, a guilecavi Koya ka masulaki keda me yacova ni sa sauma na kena isau taucoko. A rawata beka vakacava o Koya? Baleta na Nona loloma savasava vei Tamana, ka a talai Koya mai, vakakina vei keda. E lomana na Tamana kei keda vakalevu cake mai vei Koya.\nA sauma o Koya na isau ni dua na ka a sega ni cakava. A sauma o Koya na ivalavala ca a sega ni cakava. Na cava na vuna? Loloma savasava. Ni sa colata na kena isau taucoko, sa tuvakarau o Koya me solia vei keda na veivakalougatataki ni veika sa sauma, kevaka eda na veivutuni.Na cava na vuna e solia kina o Koya na ka oqo? Ena veigauna kece, loloma savasava.\nE kaya o Peresitedi Thomas S. Monson: “Me da tekivu oqo, nikua sara ga, me da dau vakaraitaka na loloma vei ira kece na luve ni Kalou, se ra lewe ni noda matavuvale, noda itokani, noda veikilai, se o ira eda sega sara ga ni veikilai. Ni da duri cake ena veimataka yadua, me da lewa me da sotava ena loloma kei na yalovinaka na veika kecega ena yaco mai vei keda.”5\nKemuni na taciqu kei na ganequ, na kosipeli i Jisu Karisito e kosipeli ni loloma. Na ivunau cecere duadua e baleta na loloma. Vei au, e baleta kece na loloma.Na loloma nei Tamana, ka sorovaka na Luvena ena vukuda. Na loloma ni iVakabula, ka sorovaka na ka taucoko ena vukuda. Na loloma ni dua na tina se dua na tama ka na solia na ka kecega ena vukudra na luvena. Na nodra loloma o ira era veiqaravi galugalu ka ra sega ni kilai vua e vuqa vei keda ia e kilai ira vinaka na Turaga. Na nodra loloma o ira era vosota na ka kecega ena gauna kecega. Na nodra loloma o ira era solia e levu cake mai na ka era ciqoma.\nAu lomana na Tamada Vakalomalagi. Au lomana na noqu iVakabula. Au lomana na kosipeli. Au lomana na Lotu. Au lomana na noqu matavuvale. Au lomana na bula vakasakiti oqo. Vei au, e baleta kece na loloma.\nMe siga ni vakavoui vakayalo vei keda kece na siga ivakananumi oqo ni nona Tucaketale na iVakabula. Me itekivu ni dua na bula vakasinaiti ena loloma na siga oqo, “na yavuvatu ni noda bula e veisiga.”\nMe vakasinaiti na yaloda ena loloma savasava i Karisito, na ivakatakilakila dina ni tisaipeli dina kece sara i Jisu Karisito. Oqo na noqu masu ena yaca i Jisu Karisito, emeni.\nJeffrey R. Holland,“Ena Cakacaka Mana na Turaga Vei Kemuni ena Mataka,” Liaona, Me 2016, 127.\nRaica na Mosaia 18:10.\nVunau kei na Veiyalayalati 45:32.\nThomas S. Monson, “Loloma—na uto ni Kosipeli,” Liaona, Me 2014, 94.


Vale ni Vakatawa (Vulici)\nO na vakayacora vakacava qo?\nEna veivosakitaki na ulutaga qo eso na vuna era vakabauta kina e levu ni tiko vei ira na iVakadinadina i Jiova na ka dina. Eda na raica tale ga na vuna era vakabauta kina na iVakadinadina i Jiova ni tiko vei ira na ka dina.\nNodra itavi na itubutubu mera tuberi luvedra “ena ivakavuvuli kei na ivakasala i Jiova.” (Efeso 6:4) E vakamacalataki ena ulutaga qo e tolu na sala mera vakatawai luvedra kina na itubutubu ra qai vukei ira mera lomani Jiova.\nVakacava na veika e vakamacalataka na iVolatabu ena Same 37:25 kei na Maciu 6:33, e kena ibalebale ni na raica o Jiova me tu ga na kena kakana na lotu vaKarisito? WEB:OnSiteAdTitleTaro na Dauwiliwili—Seviteba 2014\nO mate kei na ka kece e vakavuna e veivakararawataki dina. Na cava eda mate kina na tamata? Ena ‘vakamalumalumutaki vakacava na iotioti ni meca o mate’? (1 Korinica 15:26) O na raica ena kena isau na lewadodonu i Jiova, nona vuku, vakabibi nona loloma\nLevu na dauveiqaravi i Jiova era gumatua ena veiqaravi vakatabakidua. Na cava eda na cakava meda nanuma kina nodra ‘cakacaka ena vakabauta’ kei na ‘sasaga kece e yavutaki ena loloma’?—1 Cesalonaika 1:3.


Na Waluvu Levu | iTalanoa Vakaivolatabu\nENA taudaku ni waqa, era cakava voli ga na lewenivanua na ivalavala ni nodra bula makawa. Era se sega tiko ga ni vakabauta ni na yaco mai na Waluvu. A sivia beka na nodra veidredrevaki, ia a qai tini botoilevu.\nVakasauri ga sa tekivu tasova na wai mai lomalagi, e vaka sara ga ni o sova na wai mai na dua na vokete. A dina ga o Noa! Ia ke dua e via vodo e waqa ena gauna oqo sa bera, baleta sa sogota vakadua na katuba o Jiova.\nSega ni dede sa luvu na veibuca. Sa dave na wai me vaka na uciwai, era bale na veivunikau, e rogo levu na veiqiqiyaki ni vatu lelevu. Era rere na tamata. Era kaba ena vanua cecere. Io, oqo era diva tale mera a rogoci Noa, mera vodo i waqa ni a se dola tu vei ira na kena katuba! Ia sa bera.\nSa toso cake tiko ga na cere ni wai. E 40 na siga 40 na bogi taucoko na kena tau tiko na uca. Sa qai toso cake sara ina yasa ni veiulunivanua, sega ni dede sa ra dromu na veiulunivanua cecere. Me vaka ga a kaya na Kalou, nira na mate kece na tamata kei na manumanu era tiko e tuba. O ira ga na tiko e loma era na bula.\nA maqosataki dina na waqa a taya o Noa kei iratou na luvena. Ni yacova ga na wai, e vude sara qai mai ciri tu yani. Ena dua na siga ni sa oti na tau ni uca, a tekivu cila sara mai na siga. Kemudou! Sa dua tu ga na wasawasa levu na vanua taucoko, na ka duadua ga e rawa ni kune, oya na waqa ni veiciriyaki voli.\nEra sa sega tale ni qai veivakaleqai na tuwawa, nira sa yali. Era sa mate kece, vaka kina na tinadra kei ira kece na vo ni tamata ca. Ia na cava sa yacovi ira na tama ni tuwawa?\nEra sega ni tamata vakataki keda. Era agilosi ra qai lako mai vuravura mera mai bula voli kina vakatamata. Ia ni sa yaco mai na Waluvu era a sega ni mate nira a biuta laivi tu mai na yagodra vakatamata, era lesu i lomalagi me vaka na agilosi. Era sega tale ni qai vakatarai mera lewe ni vuvale ni agilosi ni Kalou. Ra yaco mera agilosi i Setani, e vakatokai ira na iVolatabu mera timoni.\nSa qai vakavuna na Kalou me liwa na cagi, mani lutu vakamalua kina na wai ni Waluvu. A qai kasa na waqa ena dua na ulunivanua ni oti e lima na vula. Ni sivi tale e vica vata na siga, eratou sa raica rawa na veiulunivanua na tiko e loma ni waqa. Sa toso sobu tiko ga na cere ni wai.\nSa qai sereka o Noa e dua na reveni mai na waqa me vuka i tuba. E vuka yani vakalailai qai lesu tale mai, vuka yani, lesu tale mai, ni se sega ni dua na vanua vinaka me ro kina, ia ena waqa ga.\nA via kila o Noa se sa mamaca na vanua, mani tala yani e dua na ruve. Ia a lesu tale ga mai o koya ni sega na vanua me ro kina. Ni lesu mai ena ikarua ni gauna sa tokia tiko mai e dua na drau ni olive. Kila sara o Noa ni sa lutu sobu sara na wai. A tala tale na ruve ena ikatolu ni gauna, a sega ni lesu mai ni sa kunea na vanua mamaca me bula kina.\nSa qai kaya na Kalou vei Noa: ‘Lako tani mai na waqa. Kauti iratou tani mai na nomu vuvale kei ira na manumanu.’ E sivia na dua na yabaki na nodratou tiko voli e loma ni waqa. Eda rawa ni vakasamataka na levu ni nodratou marau ni ratou sa sobu mai na waqa qai butuka tale na qele mamaca kei na nodratou vakavinavinakataka na nodratou a vakabulai.\nVakatekivu 7:10-24; 8:1-17; 1 Pita 3:19, 20.\nNoa—E ‘Dau Lako Vata kei na Kalou Dina’\nNa dredre cava e sotava o Noa kei na watina ni susugi luvedrau? E laurai vakacava vei ratou na vakabauta ni ratou tara na waqa?\niMeli iMeli Na Waluvu Levu


Joni 14 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\nVola o Joni 14:1-31\nJisu na sala me torovi kina o Tamana (1-14)\n“O yau na sala, na dina, kei na bula” (6)\nYalataka o Jisu na yalo tabu (15-31)\n‘Cecere sara vei au o Tamaqu’ (28)\n14 “Dou kua ni lomaleqa.+ Me laurai ni dou vakabauta na Kalou,+ me laurai tale ga ni dou vakabauti au. 2 E levu tu na tikina ena vale nei Tamaqu. Ke sega keu sa tukuna vei kemudou. Au sa lako tiko qo meu lai vakarautaka e dua na tikina me nomudou.+ 3 Keu lako meu vakarautaka e dua na tikina me nomudou, au na lesu tale mai meu kauti kemudou, mo dou tiko tale ga ena vanua au tiko kina.+ 4 Dou sa kila tale ga na sala ina vanua au lako kina.” 5 Mani kaya vua o Tomasi:+ “Turaga, keitou sega ni kila na vanua oni lako kina. Keitou na kila vakacava na kena sala?” 6 E kaya vua o Jisu: “O yau na sala,+ na dina,+ kei na bula.+ Ena vukuqu ga ena qai torovi Tamaqu rawa kina e dua.+ 7 Ke dou kilai au, dou na kilai Tamaqu tale ga, ia tekivu qo lako yani, dou sa kilai koya, dou raici koya tale ga.”+ 8 E qai kaya vua o Filipi: “Turaga, vakatakilai Tamamuni mada vei keitou, keitou na qai cegu.” 9 E tukuna o Jisu: “Sa dede na noqu tiko vata kei kemudou, o se sega ga ni kilai au Filipi? O koya sa raici au sa raici Tamaqu tale ga.+ Na cava o tukuna kina, ‘Vakatakilai Tamamuni vei keitou’? 10 O sega ni vakabauta niu duavata kei Tamaqu, e duavata tale ga kei au o Tamaqu?+ E sega ni vu ga mai lomaqu na ka au tukuna vei kemudou,+ na Tamaqu ga e duavata kei au e cakava tiko nona cakacaka. 11 Vakabauti au niu duavata kei Tamaqu, ni duavata tale ga kei au o Tamaqu. Ke sega, vakabauta ga na ka au sa cakava.+ 12 Au tukuna vakadodonu sara vei kemudou, o koya e laurai vua ni vakabauti au ena cakava tale ga na cakacaka au cakava. Na cakacaka tale ga e cakava ena levu sara,+ niu sa lako tiko vei Tamaqu.+ 13 Na ka kece tale ga dou kerea ena yacaqu, au na cakava, me vakalagilagi kina na Tamaqu ena vuku i Luvena.+ 14 Na ka kece ga dou kerea ena yacaqu, au na cakava. 15 “Ke dou lomani au, dou na muria na noqu ivakaro.+ 16 Au na kerei Tamaqu, ena qai solia mai o koya e dua tale na dauveivuke* me tiko vata kei kemudou me tawamudu,+ 17 qo na yalo tabu na vu ni dina+ e sega ni taukena o vuravura, ni sega ni raica, e sega tale ga ni kila.+ Ia dou kila, ni tiko vei kemudou, e sobuti kemudou tale ga. 18 Au na sega ni laiva mo dou rarawa.* Au na lako mai vei kemudou.+ 19 Sega ni dede sa na sega ni raici au tale o vuravura, ia dou na raici au,+ niu bula tiko, dou na bula tale ga. 20 Ena siga ya, dou na kila niu duavata kei Tamaqu, dou duavata kei au, o yau tale ga au duavata kei kemudou.+ 21 O koya e vakabauta na noqu ivakaro qai muria, e lomani au. Ia o koya e lomani au ena lomani koya o Tamaqu, au na lomani koya, au na vakatakilai au tale ga vua.” 22 E qai kaya vua o Jutasa+ [sega ni o Isikarioti]: “Turaga, na cava oni via vakatakilai kemuni ga kina vei keitou, oni sega ni vakatakilai kemuni i vuravura?” 23 E sauma vua o Jisu: “O koya e lomani au, ena muria na noqu vosa,+ ena lomani koya o Tamaqu, keirau na lako vua me keirau tiko vata kei koya.+ 24 O koya e sega ni lomani au e sega ni muria na noqu vosa. Na vosa tale ga dou rogoca tiko e sega ni noqu, e nei Tamaqu ga e talai au mai.+ 25 “Au tukuna vei kemudou na veika qo niu se tiko vata kei kemudou. 26 Ia na dauveivuke, na yalo tabu ena tala mai o Tamaqu ena yacaqu, ena qai vakavulica vei kemudou na ka kece, ena vakalesuya tale ga ina nomudou vakasama na ka kece au tukuna vei kemudou.+ 27 Au sa solia vei kemudou na vakacegu, au solia vei kemudou na noqu vakacegu.+ Au sega ni solia vei kemudou ena kena ivalavala e solia o vuravura. Dou kua ni lomaleqa, dou kua tale ga ni rere. 28 Dou rogoca niu a kaya vei kemudou, ‘Au na lako, au na lesu tale mai vei kemudou.’ Ke dou lomani au, dou na marau niu lako vei Tamaqu, ni cecere sara vei au o Tamaqu.+ 29 Au sa tukuna rawa qo vei kemudou ni se bera ni yaco. Mo dou vakabauta ena gauna sa yaco kina.+ 30 Au na sega tale ni vosa vakadede vei kemudou, ni sa lako tiko mai na turaga ni vuravura qo.+ E sega ni dua na nona kaukaua vei au.+ 31 Ia au na vakayacora na ka e vakarota vei au o Tamaqu meu cakava,+ me kila kina o vuravura niu lomani Tamaqu. Dou tucake me tou sa lako.\n^ Se “dauveivakacegui.”\n^ Se “vaka na luveniyali.”


Marautaka na Nomu Cakacaka Vakaukaua | Loloma ni Kalou\nMarautaka na Nomu Cakacaka Vakaukaua\n“Na tamata yadua, me marautaka na nona cakacaka kaukaua kece.”—DAUVUNAU 3:13.\n1-3. (a) Cava nodra rai e levu me baleta na cakacaka? (b) Na rai cava e uqeta na iVolatabu me baleta na cakacaka? Na taro cava ena veivosakitaki ena wase qo?\nE LEVU nikua era sega ni marautaka na cakacaka era cakava. Era voraki na lai cakacaka e veisiga ke vica vata na aua era cakava tiko kina e dua na ka era sega ni taleitaka. Era na uqeti vakacava o ira qori mera kauaitaka ra qai marautaka nodra cakacaka?\n2 E veiuqeti na iVolatabu ena rai donu me baleta na gugumatua. E tukuni kina ni cakacaka kei na kena yaga e ka ni veivakalougatataki. A vola o Solomoni: “Mera kana tale ga mera gunu na tamata yadua, me marautaka na nona cakacaka kaukaua kece. Qo na isolisoli ni Kalou.” (Dauvunau 3:13) Ni lomani keda o Jiova qai kauaitaki keda dina, e vinakata meda marautaka na ka eda cakava kei na kena yaga. Ia e bibi meda vakatotomuria nona rai da qai muria nona ivakavuvuli me baleta na cakacaka ke da via tiko ga ena nona loloma.—Wilika Dauvunau 2:24; 5:18.\n3 Eda na veivosakitaka ena wase qo e va na taro: Eda na marautaka vakacava noda cakacaka vakaukaua? Na cakacaka vakacava e sega ni ganiti ira na lotu vaKarisito dina? Eda na veiraurautaka vakacava na cakacaka saumi kei na noda sokalou? Cava na cakacaka bibi duadua meda cakava? Meda veivosakitaka mada e liu nodrau ivakaraitaki na daucakacaka vinaka duadua e lomalagi kei vuravura—na Kalou o Jiova kei Jisu Karisito.\nDAUCAKACAKA UASIVI KEI NA MATAI LIGAMAQOSA\n4, 5. E vakatakilai vakacava ena iVolatabu ni daucakacaka o Jiova?\n4 O Jiova e Daucakacaka Uasivi. E kaya na Vakatekivu 1:1: “Ena ivakatekivu, e bulia na lomalagi kei na vuravura na Kalou.” Ni vakacavara na Kalou na veika totoka e bulia me baleta na vuravura, e kaya ni “sa bau totoka dina.” (Vakatekivu 1:31) A marautaka dina na veika a cakava me baleta na vuravura. Sega ni vakabekataki ni rekitaka na “Kalou mamarau” o Jiova na yaga ni veika e bulia.—1 Timoci 1:11.\n5 E sega ni cegu na Kalou na cakacaka. Oti mada ga e dua na gauna balavu mai na nona bulia na vuravura kei na veika era tu kina, se tukuna ga o Jisu: “E cakacaka tiko ga o Tamaqu me yacova mai qo.” (Joni 5:17) Cava e cakava tiko na Kalou? E qaravi qai dusimaki keda tiko mai lomalagi. E kauta mai e dua na “kabuli vou,” oya o ira na lotu vaKarisito era lumuti ena yalo tabu, era na veiliutaki kei Jisu mai lomalagi. (2 Korinica 5:17) Dua na itavi levu e qarava tiko na Kalou me baleta na nona inaki—mera rawata na bula tawamudu o ira era lomani koya. (Roma 6:23) Sa wacava nona marau o Jiova ni raica na yaga ni nona cakacaka. Era sa vagolei rawa mai e milioni vakacaca mera rogoca na itukutuku vinaka ni nona Matanitu, ra veisautaka tale ga nodra ivakarau ni bula mera tiko ga kina ena loloma ni Kalou.—Joni 6:44.\n6, 7. E ivakaraitaki vinaka vakacava ni gugumatua o Jisu?\n6 E kilai tale ga o Jisu ni daucakacaka. Ni bera nona mai bula vakatamata, a vakayagataki koya na Kalou me “matai ligamaqosa” ena kena buli na veika tale eso “mai lomalagi kei vuravura.” (Vosa Vakaibalebale 8:22-31; Kolosa 1:15-17) Mai tomani tale e vuravura na nona daucakacaka. A vulica na cakacaka vakamatai ni se gone qai kilai me “matai.” * (Marika 6:3) Sega ni cakacaka rawarawa qori qai vinakati me kenadau ena so na ka—vakabibi ni sega ena gauna ya na ivaronikau, sitoa me voli kina na iyaya, kei na misini vakalivaliva. O rawa ni raitayaloyalotaka nona lai kauta mai o Jisu na kau—rairai vakabalea qai colata lesu ina vanua ena ta iyaya kina? Nona tara vale—raitayaloyalotaka nona vakarautaka qai cobara na isa ni vale, na katuba, kei na ta ni kena iyaya? Sega ni vakabekataki ni kila vinaka tu o Jisu ni na marau e dua e daucakacaka vinaka.\n7 E laurai tale ga ena cakacaka vakaitalatala nona gugumatua o Jisu. A ogaoga voli ena cakacaka bibi qori me tolu veimama na yabaki. Sega ni vakawelewele, a dau tekivu vakamataka nona vunau qai yacova sara na bogi levu me rawa kina nira rogoca e levu na itukutuku vinaka. (Luke 21:37, 38; Joni 3:2) A gole “ina veikoro lelevu kei na veikoro lalai me lai vunautaka na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou.” (Luke 8:1) E dau taubale tale ga ena gaunisala kuvu me drau vakacaca na kilomita ena nona vunautaka na itukutuku vinaka vei ira na lewenivanua.\n8, 9. E marautaka vakacava o Jisu na nona cakacaka vakaukaua?\n8 A marautaka beka o Jisu nona gugumatua ena cakacaka vakaitalatala? Io! A kaburaka na sore ni ka dina me baleta na Matanitu qai vakalewe vinaka na were e caka kina na tatamusuki. A vakaukauataki Jisu nona cakava na loma ni Kalou, sega kina ni dua na ka vua nona calata na kakana vakayago. (Joni 4:31-38) Sa wacava nona marau ni mai cava nona cakacaka vakaitalatala e vuravura qai rawa ni tukuna vei Tamana: “Au sa vakalagilagi kemuni e vuravura ena noqu vakaotia na cakacaka oni lesia meu cakava.”—Joni 17:4.\n9 Erau ivakaraitaki vinaka duadua o Jiova kei Jisu ena nodrau marautaka na nodrau cakacaka vakaukaua. Eda uqeti meda “vakatotomuria na Kalou” nida lomani koya. (Efeso 5:1) Noda lomani Jisu e uqeti keda tale ga meda “muria voleka na weniyavana.” (1 Pita 2:21) Meda raica sara mada qo na sala meda marautaka tale ga kina noda cakacaka vakaukaua.\nMARAUTAKA NODA CAKACAKA\nO na marautaka nomu cakacaka ni o muria na ivakavuvuli vakaivolatabu\n10, 11. Ena donu vakacava noda rai me baleta na cakacaka?\n10 Na cakacaka saumi e rawa ni tiki ni nona bula na lotu vaKarisito dina. Eda via lomavakacegu da qai marautaka noda cakacaka, ia ena dredre qori ke da sega ni taleitaka na noda cakacaka saumi. Ke o sotava tiko na ituvaki va qori, o na rawa ni marautaka vakacava nomu cakacaka?\n11 Me donu nomu rai. Sega ni rawa nida veisautaka e veigauna na keda ituvaki, e rawa ga nida veisautaka noda rai. Ena donu noda rai me baleta na cakacaka ke da vakananuma na rai ni Kalou. Ke o ulunivale, mani vakacava na kena beci nomu cakacaka, mo raica ga me sala e rawati kina na ka eratou gadreva nomu lewenivuvale. Nomu cakava qori e sega ni raica vakamamada na Kalou. Ke o sega ni qarava nomu vuvale, e kaya na iVolatabu ni o “ca sara . . . e vinaka cake e dua e sega ni vakabauta.” (1 Timoci 5:8) Ena vakainaki nomu cakacaka saumi o qai marau ni o kila ni o cakava rawa kina nomu itavi lesi vakalou, qori na ka era sega ni vakila tu nomu itokani vakacakacaka.\n12. Eda na vakalougatataki vakacava ena noda gugumatua kei na daudina?\n12 Gugumatua, daudina. Eda na vakalougatataki ke da daucakacaka da qai vakayacora vinaka sara. O ira na boso ni cakacaka era dau taleitaki ira na gugumatua ra qai cakacaka vinaka. (Vosa Vakaibalebale 12:24; 22:29) E bibi meda daudina na lotu vaKarisito dina, meda kua ni butakoca e dua na ka mai vei ira noda boso me vaka na ilavo, iyaya se gauna. (Efeso 4:28) Eda vulica ena wase sa oti ni vu ni veivakalougatataki na daudina. Na tamata cakacaka e kilai ni daudina e dau nuitaki. Mani kila se sega na boso noda daucakacaka, eda na marau ga ni ‘vinaka noda lewaeloma’ qai vakamarautaki tale ga kina na Kalou eda lomana.—Iperiu 13:18; Kolosa 3:22-24.\n13. E yaga vakacava noda ivalavala vinaka ena vanua ni cakacaka?\n13 Ena vakalagilagi na Kalou ena noda ivalavala. Ena laurai votu vei ira ena noda vanua ni cakacaka na noda ivalavala vinaka. Kena yaga? Ena “vakacaucautaki kina na ivakavuvuli ni noda iVakabula, na Kalou.” (Taito 2:9, 10) Era na via mai sokalou kei keda eso tale ke ra raica ni vinaka na noda ivalavala. Sega ni vakabekataki ni o na marau ke mai kila na ka dina ena iVolatabu e dua nomu itokani vakacakacaka ni uqeti koya nomu ivalavala vinaka! Koya e bibi sara: Sega tale ni dua na icovi e uasivia nomu kila ni nomu ivalavala vinaka e vakalagilagi kina o Jiova qai vakamarautaki koya.—Wilika Vosa Vakaibalebale 27:11; 1 Pita 2:12.\nDIGIA VAKAYALOMATUA NODA CAKACAKA\n14-16. Na taro bibi cava meda taroga ni bera nida vakatulewa me baleta e dua na cakacaka?\n14 E sega ni tukuna vakamatailalai na iVolatabu na cakacaka e cala kei na kena e sega. Ia sega ni kena ibalebale nida na ciqoma e dua ga na cakacaka sa rawa. Na iVolatabu ena veidusimaki ena noda kila na cakacaka e yaga, e donu vakalawa, e vakamarautaka na Kalou kei na kena e vakacudrui koya. (Vosa Vakaibalebale 2:6) E rua na taro bibi meda taroga ni bera nida vakatulewa me baleta na cakacaka.\n15 E okati beka kina e dua na ivalavala e vakacala na iVolatabu? Na iVolatabu e vakacala na butako, lasu, kei na caka ni matakau me qaravi. (Lako Yani 20:4; Cakacaka 15:29; Efeso 4:28; Vakatakila 21:8) Eda na cata gona na cakacaka e okati kina na veika qori. Nida lomani Jiova, eda na sega ni vakadonuya na cakacaka eda na cakava kina na ka e veisaqasaqa kei na nona ivunau.—Wilika 1 Joni 5:3.\n16 Au na beitaki beka niu tokona se bukana na caka cala? Kena ivakaraitaki, e sega ni cala ke o dau saumi talevoni se kidavaki ira na gole yani ina vanua o cakacaka kina. Ia vakacava ke soli vua na lotu vaKarisito e dua na cakacaka ena valeniwai ni vakalutu? Ena rairai sega ni okati ena cakacaka qori me vakalutuma na gone. Ia sega li ni okati nona cakacaka me tokona na cicivaki ni valeniwai ni vakalutu—na ivalavala e vakacala na Vosa ni Kalou? (Lako Yani 21:22-24) Nida lomani Jiova, eda na sega ni vinakata meda tokona e dua na ivalavala e beci kina na ivakavuvuli vakaivolatabu.\n17. (a) Cava eso na ka meda vakasamataka ni bera nida vakatulewa me baleta na cakacaka? (Raica na kato, “ Au na Vakadonuya Beka Meu Lai Cakacaka Kina?”) (b) Ena dusimaki keda vakacava noda lewaeloma ena vakatulewa e vakamarautaka na Kalou?\n17 E rawa ni saumi e levu na vakatataro me baleta na cakacaka ke da vakasamataka vinaka na isau ni rua na taro bibi e veivosakitaki ena parakaravu 15 kei na 16. E tiko eso tale na ka meda vakasamataka vinaka ni bera nida vakatulewa. * Meda kua ni namaka me vakarautaka na dauveiqaravi yalodina na lawa e vauca na ituvaki kece ena rairai basika. Ena ituvaki va qori ena vinakati meda yalomatua. Me vaka eda sa raica oti mai na Wase 2, e bibi meda vakavulica noda lewaeloma ena Vosa ni Kalou da qai bulataka e veisiga. Ke vakavulici noda “vakasama” ena noda “vakayagataka,” ena veidusimaki noda lewaeloma ena vakatulewa e vakamarautaka na Kalou, da qai tiko ga ena nona loloma.—Iperiu 5:14.\nAU NA VAKADONUYA BEKA MEU LAI CAKACAKA KINA?\niVakavuvuli: “Cakava na ka kece me vakalagilagi kina na Kalou.”—1 Korinica 10:31.\nE okati beka ena cakacaka na ivalavala e vakacala na iVolatabu?—Lako Yani 20:13-15.\nAu na rawa beka ni beitaki kei ira eso tale ena vakayacori ni ka e cala?—Vakatakila 18:4.\nE dua beka ga na taba ni veiqaravi e yaga vei ira na lewenivanua qai sega ni beci kina na ivakavuvuli vakaivolatabu?—Cakacaka 14:16, 17.\nEna vinaka na ka e rawati kina se na vakaleqa nodra lewaeloma eso tale?—Roma 14:19-22.\nCava ena yaco ina nodratou gagadre yadua noqu lewenivuvale kei na nodratou veika vakayalo ke ratou biu tu meu lai cakacaka ena dua tale na vanua?—Efeso 5:28–6:4.\nVEIRAURAU NA RAI ME BALETA NA CAKACAKA\n18. Cava e ka ni sasaga kina meda dei tiko ga vakayalo?\n18 Nida bula tu qo ena “iotioti ni veisiga” qai “vakilai kina e levu na ka dredre,” e ka ni sasaga meda dei tiko ga vakayalo. (2 Timoci 3:1) Ena dredre toka meda kunea e dua na cakacaka da qai dei kina. Eda kila na lotu vaKarisito dina ni bibi meda cakacaka me qaravi kina noda vuvale. Ia ke da sega ni qaqarauni, na lomaocaoca ena vanua ni cakacaka kei na rai ni vuravura me baleta na domodomoiyau ena rawa ni vakaleqa noda sokalou. (1 Timoci 6:9, 10) Meda veivosakitaka mada na sala eda na dei tiko ga kina vakayalo da qai “vakadeitaka . . . na veika era bibi sara.”—Filipai 1:10.\n19. Cava e veiganiti kina meda nuitaki Jiova vakatabakidua, cava eda na sega ni cakava?\n19 Nuitaki Jiova vakatabakidua. (Wilika Vosa Vakaibalebale 3:5, 6.) E veiganiti meda cakava qori ni kauaitaki keda o koya. (1 Pita 5:7) E kila vinaka na ka eda gadreva qai sega ni tu suka me vukei keda. (Same 37:25) Meda muria gona na ka e tukuni ena nona Vosa: “Me kua ni laurai ena nomuni bula ni oni lomana na ilavo, ni lomavakacegu ga ena ka e sa tiko vei kemuni. Ni a kaya [na Kalou]: ‘Au na sega sara ni laivi iko se biuti iko.’ ” (Iperiu 13:5) Era vakadinadinataka e levu era veiqaravi vakatabakidua ni dau vakarautaka na Kalou na ka mera bula kina. Ke da vakadeitaka gona ni na sega ni biuti keda o Jiova, eda na sega ni lomaocaocataka vakasivia na qaravi ni noda vuvale. (Maciu 6:25-32) Eda na sega tale ga ni vakawalena na veika vakayalo me vaka na cakacaka vakavunau kei na soqoni vaKarisito.—Maciu 24:14; Iperiu 10:24, 25.\n20. Cava e vakaibalebaletaki ni tukuni me vinaka na matada, o na dei tiko ga vakacava ena rai qori?\n20 Me vinaka na matamu. (Wilika Maciu 6:22, 23.) Ni tukuni me vinaka na matada e kena ibalebale me rawarawa ga noda bula. Na lotu vaKarisito e vinaka na matana e vakaliuca ga na loma ni Kalou. Ke vinaka na matada, eda na sega ni qara na cakacaka isaulevu kei na vutuniyau. Eda na sega ni coriti ena voli iyaya vovou cava ga e yaco mai se ka vinaka duadua era tukuna na dauveivoli ni na rawati kina na marau. Ena vinaka tiko ga vakacava na matamu? Kua ni dinau vakaveitalia. Kua tale ga ni vakaogai iko ena kumuni ni iyau ena taura vakalevu nomu gauna se o na rawa ni kauaitaka tale vakasivia. Muria na ivakasala vakaivolatabu meda lomavakacegu “ke sa tiko na kakana, na isulu.” (1 Timoci 6:8) Saga me rawarawa ga nomu ivakarau ni bula.\n21. Cava meda kotora kina noda isausau, cava e dodonu meda vakaliuca?\n21 Kotora nomu isausau vakayalo qai dei kina. Meda kotora noda isausau ni vakaiyalayala ga na ka eda rawa ni cakava ena bula qo. Ke sega, eda na vakalusi gauna ena veika tawayaga da vakawalena na veika bibi. Na cava meda vakaliuca? Levu era vakaliuca na vuli torocake me rawa ni dua nodra cakacaka saulevu. Ia o Jisu e uqeti ira nona imuri mera “vakaliuca tiko ga na Matanitu ni Kalou.” (Maciu 6:33) O koya gona, eda na vakaliuca na Matanitu ni Kalou na lotu vaKarisito dina. Noda ivakarau ni bula—noda vakatulewa, isausau, kei na ka eda sasagataka me vakaraitaka nida vakaliuca na veika e vauca na Matanitu ni Kalou qai bibi vei keda na loma ni Kalou, sega ni veika vakayago kei na cakacaka saumi.\n“AU MARAU AU QAI LOMAVAKACEGU ENA NOQU VAKATULEWA”\n“Au rawata vinaka noqu vuli qai soli vei au na sikolasivi meu lai vuli ena dua na koronivuli kilai levu ena korolevu o Niu Yoka era vuli ga kina na vutuniyau. Era vakasaurarataki au na daunivakasala e koronivuli meu vakalewe fomu ina so na univesiti rogo. E vakadonui mai na so meu gole yani, au rawata tale ga na sikolasivi ena dua na univesiti kilai levu e Mereke. Ia e rua na vuna au vakasuka kina na sikolasivi qori. Au sa raica tu vakailiu na leqa au na sotava niu sa na tiko e bure au qai yawa mai vale, e gu tale ga na yaloqu meu painia.\n“Sa sivi qo e 20 na yabaki noqu cakacaka vakapainia tudei. Au ogaoga tale ga ena levu na basoga ni cakacaka vakaitalatala—veiqaravi ena vanua e gadrevi kina vakalevu na veivuke, bolecakacaka ena tara Vale ni Soqoni, kei na veivuke ena leqa tubukoso. Au veiqaravi tiko ena gauna qo ena korolevu o Niu Yoka, ena dua na iwasewase lailai e duatani na kena vosa.\n“Niu raica lesu na dede ni gauna au cakacaka vakatabakidua voli mai kina, au kila niu kalougata. Au marau au qai lomavakacegu ena noqu vakatulewa meu cakacaka vakatabakidua. Au na sega ni via veisautaka kei na dua tale na ka, na veika totoka au sotava kei na itokani au kunea.”—Zenaida.\nGUGUMATUA ENA CAKACAKA VAKAITALATALA\nNoda vakaliuca na cakacaka vakavunau e vakaraitaka nida lomani Jiova\n22, 23. (a) Na cakacaka cava eda vakaliuca na lotu vaKarisito dina, eda na vakaraitaka vakacava ni bibi na cakacaka qori? (Raica na kato “ Au Marau au Qai Lomavakacegu ena Noqu Vakatulewa.”) (b) Cava mo qarauna me baleta na cakacaka saumi?\n22 Eda na vakaliuca tiko ga na lotu vaKarisito dina na vunau kei na veivakatisaipelitaki nida kila sa da bula tu qo ena icavacava. (Maciu 24:14; 28:19, 20) Meda vakatotomuri Jisu na noda iVakaraitaki ena noda ogaoga ena cakacaka ni veivakabulai. Eda na vakaraitaka vakacava ni bibi vei keda na cakacaka qori? Dua na iwiliwili levu ni tamata ni Kalou era dautukutuku gugumatua ni ivavakoso, e vu mai lomadra nodra ogaoga ena cakacaka vakavunau. So era tuvanaka vinaka na veika me baleti ira me rawa nira painia se daukaulotu. Levu na itubutubu era uqeti ira na luvedra mera cakacaka vakatabakidua nira kila ni bibi na isausau vakayalo. Era marautaka beka nodra gugumatua na daukacikacivaki ni Matanitu? Io! E vakavumarau kei na lomavakacegu qai sega ni tukuni rawa na veivakalougatataki e salavata mai nodra qaravi Jiova mai vu ni lomadra.—Wilika Vosa Vakaibalebale 10:22.\n23 E levu era oga vakalevu ena cakacaka saumi me qaravi kina nodra vuvale. Nanuma tiko ni vinakata o Jiova meda marautaka noda cakacaka vakaukaua.. Eda na rawa ga ni marautaka ke da moica noda rai kei na noda ivalavala me salavata kei na rai i Jiova vaka kina nona ivakavuvuli. Meda qarauna sara me kua ni vakawelei keda na cakacaka saumi, da vakawalena kina na cakacaka vakavunau. Noda vakaliuca na cakacaka qori e vakaraitaka nida lomani Jiova, eda na tiko ga kina ena nona loloma.\n^ para. 6 E tukuni ni vosa vaKirisi e vakadewataki me “matai” e “vosa raraba me dusi koya e dau ni cakacaka ena kau, taravale se ta iyaya ni vale.”\n^ para. 17 Raica Na Vale ni Vakatawa, 15 Epereli, 1999, tabana e 28-30, kei Na Vale ni Vakatawa 15 Julai, 1982, tabana e 26 me baleta na ivakamacala matailalai e vauca na cakacaka.\niMeli iMeli Marautaka na Nomu Cakacaka Vakaukaua\nNa Cava e Kaya na iVolatabu me Baleta na Cakacaka?