History of Fiji part 4, 5 and 6 - Matavuvale Network\nHistory of Fiji part 4, 5 and 6\nPosted by Nasa.Leivere on February 26, 2009 at 9:03pm\nWase 4. A vakasama ni vanua era vu mai kina\nA nodra italanoa na gone ni Viti e liu vei ira na dui noda kawa. Era kaya, keimami vu na kai Viti mai na vanua ni yalo, na yacana levu o Bulu. Era kaya ni tiko kina e dua na turaga levu, na yacana o Ratu mai Bulu, nodra turaga na yalo Vureibulu, koya era sa taukeni Bulu, kei vuravura talega.\nEra kaya talega, sa vu na tamata mai na yalo, vakasama oqo; sa vu mai na nodra e dua na gone sa sucu mai, e tautauvata kei koya sa mate eliu, a matana se nona i tovo. Era qai dau cavuta kina na vosa vakaoqo vua na gone; "A yalo ni taletale vakarua." Era kaya ni a soli mai bulu na gone ka lesu tale kina, ka sucu tale mai. Oqo ga na vuna keimami dau rerevaka kina na ibulubulu, se Sau Tabu (ai bulubulu ni turaga) se vanua ni yalo, na kai Viti. De kacivi mai kina na yaloi keimami, keimami na qai mate yani e vuravura.\nEra tukuna talega neimami qase na kai Viti, me vaka sa kune ena itukutuku vakaitalanoa ni keimami sa vu mai Ului Nakauvadra, oya mai na vanua ni yalo e rukui vuravura era. Ia na vanua sa labote kina neimami Kalou Vu o Ului Nakauvadra. Koya era vakabauta kina neimami qase, ni keimami sa Vu mai Nakauvadra. Ni basika mai kina o koya; sa taukeni bulu kei vuravura talega.\nOqo talega sa vu ni nodra vakabauta, ni vu na tamata mai na yalo. Koya na ka oqo, keimami sa dau rerevaka kina na kai Viti, na neimami cibaciba vakavanua, kei na neimami cibaciba lalai vakayavusa vu vale, Ni keimami kila, era sa tiko na yalo ni neimami qase, ena vanua o ya. Koya keimami sa cavuta kina neimami cibaciba, me Vanua Kalou, se Vanua Tabu. Koya era tabu sara kina na gone ni butuka na Vanua Kalou o ya, de ra kauta i bulu na yalona o ira na qase vu era tiko kina, qai mate na yagona.\nEra kaya talega neimami qase, ni keimami Vu na kai Viti mai Vunilagi. Ni keimami taroga emuri, o Vunilagi mai vei? Era kaya, a vanua oya e tu mai Saukani wasa liwa, ena vanua sa sota vata kina na lagi, kei na dela ni wai. Ia na Vunilagi o ya, sa tu kina na vanua keimami Vu mai kina sa yacana o Vunilagi. A vanua rairai vinaka, sa tu kina na ka vinaka kece. Kau rairai vinaka, kau vuata era tubu walega, kau boi vinaka, koro vinaka sala vinaka, sa nuku vulavula na vanua taucoko oya.\n"AI TUKUNI." Era kaya neimami qase, ena itukuni oqo e tu kina e dua na wai makare, sa dau vakaraitaki kina na yaloyalo ni tamata, me vaka na iloilo makare ena gauna oqo. Ia na yaca ni ka oqo na "Cava". Era kaya sa vakaraitaki ena loma ni Cava Rarama oqo, na ivalavala ca kece, kei na veisiga yadua sa cakava kina na tamata nona ca, ena siga o ya, kei na veisiga yadua, sa caka kina na ivalavala vinaka, kei na ka vinaka sa cakava kina, ka sa vakaraitaki ruarua ena loma ni Cava.\nAu taroga! E kau mai vei na Cava o ya? Kaya, e dau kau mai Vunicagi, mai vua e dua na qase dau caka mana, ka dua na watina ka dua ga na luvedrau. A vu ni kena kau mai, ni a beitaki o Ravuvu ni Vunilagi ena ca, qai lewai,\na nona i totogi me qara e dua na Cava. Ia noda soko oya sa yaco kina i Vunicagi, mani solia mai kina na qase oya e dua na Cava, ni sa laki tu i Vunilagi na Cava makare o ya, era sa lai raica kina na yaloyalo i koya sa cakava na ca o ya, sa beitaki kina o Ravuvu ni Vunilagi. Ia sa tamata vukavuka ka cakava na ca oya sa raici ena loma ni cava na kena yaloyalo, sa sega ni bataka rawa, nona laki via tovolea na yalo i Raluve ni Vunilagi. Sa tauri ka vesu na ligana, ka biu i na lovo ni buka waqa sa tu mai Vunilagi.\nIa o ira na qali cava kilagi era tiko oqo e Viti, era kila vinaka nodra qase ni ra kawa Vu mai Lagi, o Vunilagi e ra, era Vu mai kina.\n4. Era kaya talega neimami qase, ni keimami Vu na kai Viti mai Vuda. (Ni ra tubu mai kina neimami Vu). Era kaya, a vanua oqo sa yawa yani, a vanua vinaka, sa tu kina neimami koro ni vakacegu e baravi, sa yacana o Vuda. Ia neimami koro mai Colo, sa yacana o Vuda, Rewa, Batiki, Kabara, Bureta, keimami dau veilakoyaki voli kina. Era kaya na qase, sa biu tu yani na vanua o ya. A vanua sa vu kina na Turaga, na tamata, na veibuli i tutu vakavanua, oya na Ratu na bete, na Mata ni vanua, na Mata ki Bulu, na Rairai sa kune vei ira, na tunidau, na Matainisau. Vuni kena biu na vanua o ya, na mate lila kei na dausiga, keimami vodo mai na dua na waqa levu, keimami vodo vakaitikotiko. Sa lima neimami tikotiko mai kea. (1) Turaga. (2) Bete (3) Mata ni vanua (4) Bati dau ni qoli se soko se Tuli kuro. (5) Matainisau.\nIa sa levu vei ira e sega ni macala nodra i liuliu. Sa yacadra vata ga na Torolevu, se sivi soroi. O ira oqo e kainaki era kawa i Torotiko na tamai Mali, na dau ni soko. Sai era kece oqo, na veimata i tikotiko era sa tiko e Viti e daidai nodra dui kawa ka yacova na siga oqo.\n5. E tukuna talega ena meke vakaitukuni (Serefasi). O ira na dau ni vucu eso, ni keimami Vu na kai Viti, mai vei ira e dua na mataveitacini era lewe tini, ai ka tinikadua na yalewa. A kedrai cavuti na kawa oqo, na Vusatinitini, (yavusa e tini) a yadra, sai koya ga ka yaca ni neimami wiliwili na kai Viti. Ia na kedrai tukutuku vakaitalanoa, sa tu kece ena veivanua e Viti, koya ka daucakamana vei ira, era cavuta me noda bete, sa yacana o Kalikali. Ka sa tu kece talega e Viti na we ni nodra cakacaka, me vaka sa kilai tu vei kemuni.\n6. Era tukuna talega neimami qase, ni so na mataqali kai Viti era vu vei rau e rua na qase, a yacadrau na Tabutabu. E kainaki ni rau ciri mai Togatabu ena dua na waqa vosa, a kedrau icavuti na qalicavakilagi. Rau a kasa mai ucui Suluyaga. A nodrau kawa sa tawa kina o Beqa i wai, Beqa i vanua, Namosi, kei na qali vakabeqa mai Kadavu kei Naceva, Yasawa, Ba kei na Kanivono, se Tabanivono. Erau dau cavuti me Cavakilagi, ni rau mataqali bete. Koya e qase o Wakanivono, a nona kawa e cavuti me Tabanivonolevu, e so e cavuti me Ketenitukani. Koya e gone o Rarauqali, nona kawa e cavuti me Qalikacava, e so e cavuti me yacana na Tacini. Erau tu talega mai na iwase levu ni kawa. Koya e ulumatua e cavuti e Viti nona kawa, me Qalikamani, koya e gone e cavuti me QaliKacava (Cavakilagi). Erau bete i lagi.\n7. Era sa tukuna talega neimami qase; "Ni keimami vu na kai Viti mei na manumanu, eso tale, ni keimami vu mai na ika, ka so tale ni keimami vu mai na vatu, kei na veimataqali kau eso." Sa ra dina beka? Segai sara.\nSa dina ga ni sa neimami Kalou vu o Ratu mai Bula; sa neimami vu o rau na Tomanaivi. Ia o ratou na qase eratou vakasikavi keimami na kai Viti, o Tura kei Sina na watina, o Lutunasobasoba kei Ranadinisei, kei na ina watina, o Kubunavanua kei Sina II na watina. O koya na Nasau sa nanumi me tacidrau o Lutunasobasoba kei Kubunavanua, se luvedrau. Ia sa macala ga ni sa tiko oqo e Viti na nodrau kawa kei Rokowati na watina.\nNA CALA NI NODRA VAKASAMA. 1. Era kaya keimami vu na kai Viti mai na yalo. Io! sa dina koto na vakasama o ya: ni vu na tamata maina yalo, a kena ca ni ra sega ni rarama sara, mera cavuta tiko na yalo ni Kalou Bula. Ia era sa cavuta ga na qali cava i lagi o Ratu mai Bula. Ia o ira na Qali Kamami, o Ratu mai Bulu. Me bale vei Ratu sa bulu, me soli ira tiko mai na yalo mai bulu, mera sucu vakatamata mai i vuravura; ni ra ciba me lesu tale yani i bulu na yagodra vei Ratu mai Bulu. Oqo na vuni kena cala na nodra vakasama neimami qase, ni ra veidre ena cavuta tiko na yaca ni Kalou. O ira na Cava ki lagi, sa dei nodra cavuta tiko na yaca ni Kalou i Tura se Tera, me yacana o Ratu mai Bula; koya na Kalou vu, sa bula vakai koya mai Bulu. oya o Lagi, se Vunilagi era cava tiko kina. Era sa kaya sa tiko mai Bulu.\nIa o ira na Qali Kamami (sa vinaka ka dei na veivosaki) sai ira na qali oqo, era lewe levu sara ena nodra curu vakadua mai i Viti, ka ubia na vanua taucoko nodra kawa. Sai ira ka vakasesei Viti, ni ra cavuta tiko na yaca ni tamata sa mate, o Ratu, me sa Kalou, o Ratu mai Bulu na yacana. Era vakabauta sara o ira, ni sa Kalou kei vuravura na yalo i Turaga Sau, se yalo ni turaga qaqa, se yalo ni bete vosa mana, ni ra sa tiko mai Bulu, ena yaco tikoga mai i vuravura nodra vosa.\nSai koya na ka oqo, era dausorova kina na ibulubulu o ira na kawa ni Qali Kamami. Ni ra nanuma sa tiko mai bulu nodra Kalou o Ratu, o koya era bula tiko kina, ni solia tiko mai vei ira na veika kece era masuta vua. Oqo na vu ni neimami sese na kai Viti, ena itovo ni qarava na Kalou dina o Ratu mai Bula.\nEra kunea beka maivei na itovo ni vakabauta na yalo ni tamata sa mate me Kalou o ira na Qali kamami? Sa dina ga na iTukutuku kei Ijipita makawa sa vola o Misa Kere, ena nona i vola i tukutuku. Ni kaya o koya, "Sa dua na\nmatanitu makawa mai Ijipita o Cepi na yacana." A koro levu oqo, sa tiko mai Colo, ena bati ni uciwai na Naile; Ai ka rua o Memife na koro ni tui, sa tiko ena bati ni uciwai o ya, e voleka i waitui.\nIa ni sa oti na waluvu, sa tubu na kawa ni tamata me levu, sa tawase o vuravura mera dui lako. Ni sa sega ni dede, sa tubu cake me levu ka kaukaua e rua na matanitu mai Asiria, o Ninive kei Papiloni. Ia sa tubu mai Aferika o Ijipita, sa kena koro levu o Memife kei Cepi.\nEna gauna o ya, era sa kila na Kalou dina o ira na kai Ijipita, me vaka sa kilai o Noa. Ia emuri, era sa vakatubura vakataki ira ga eso na ka vakaiceni, na via qarava na Kalou lasu. Na yalo ni tamata, na manumanu, na ika, kei na veika galu eso. Era sa dau qarava e dua na nodra tui vinaka, o Osairisi na yacana. Ni sa mate o koya, era sa vakabauti koya me nodra Kalou. Sa vakamatea na tui oqo na luvena tagane. Ia emuri era sa kaya na kai Ijipita sa buli o koya me nodra turaga ni lewa na kai vuravura kece. Sa mani lutu na qarava na Kalou dina.\nIa na itovo oqo, sa kune vakalevu e Viti, na qarava na yalo ni tamata. Era kunea beka mai vei? Sa macala ga ni dina na itukutuku nei Doketa Faisoni, ni kaya o koya, ni ra tiko e liu mai na drano o Taga ni ika na qase. Ia sa macala kina vei keda, ni sa dina nodratou a tiko mai Cepi, o Tura kei rau na watina, o Sina kei Nai, o Lutunasobasoba kei na watina o Ranadinisei, o Degei kei ratou na tacina, o iratou na luvei Tura mai vei na ina yalewa ni Aferika. Ia sai ratou oqo, ka kauta mai i Viti na kena qaravi na yalo ni tamata sa mate, ka ra vakabauta me Kalou Yalo.\nIa sai koya dina sara oqo, na vuna era vakabauta kina neimami qase, ni keimami vu mai na yalo ni neimami qase sa mate. Koya era vakabauta kina na vanua sa bulu kina me vanua tabu (vanua ni yalo).\n2. Era vakabauta talega neimami qase ni keimami vu mai ului Nakauvadra. Ia na vakasama oqo, sa vakaraitaka votu mai na nodra sese ka muria na itovo ni kena qaravi na Kalou vaka Ijipita. Ni dede vakalailai nodra mai tiko e Nakauvadra, sa bale o Lutunasobasoba na ika I ni Ratu. Sa turaga vinaka ka dau vosa mana, o ya, ga, era qarava kina na yalona ni sa bulu mai Nakauvadra. Ka cavuti Nakauvadra me vanua tabu, na kena ulu ni vanua, me ulu ni vanua ni Kalou, ka ra cavuta tiko me yaca ni nodra Kalou, o Ratu mai Bulu. (Ni sa bulu kina o Ratu).\nOqori ga na vuna era kaya kina neimami qase, ni vu na kai Viti mai Nakauvadra. Ka ni a mate, ka bulu kina nodra vu, koya era bulia oti me Ratu, o Lutunasobasoba na yacana. Oqo ga sa vu ni kena sese vakaca sara o Viti. Ka ni sa dromu na mata ni siga ena nodra tiko mai Cepi (Ijipita), ka bogi levu ena nodra tiko mai Verata, Taga ni ika. Ka vakakina nodra cabe i Papua ka yaco sara mai Viti.\n3. A nodra vakasama na Qali cava kilagi, ni keimami vu mai Vunilagi. Ia sa dei tu e yalodra na kawa i Kubunavanua, ena nodra cavuta tiko na yaca ni Kalou mei Ratu mai Bula; ka cavuta na vanua ni yalo mei Vunilagi, o Namolikalagi me vanua ni yalo vinaka. Ia sa kedrai cavuti levu na kawa i Tura, se Tera eliu, na Cavakilagi. Ia era sa vakalutuya na yaca oqo o ira na kawa ni ulumatua, ka cavuti ira tiko me Qali kamami. Me yaca ni Kalou o Ratu mai Bulu.\nWase 5. Kedra itukutuku na Qase ra vakatawai Viti eliu\nO ratou ka bula eliu sara. O Ratu mai Bula se Degei na ika II, o rau na Toma naivi (A tagane kei na yalewa).\nO Degei na ika I. Sa tea e dua na loga ni vudi mei bulu ni buto drau na gone, ka vakatabuya vei rau na Toma, kaya ni sa vua na vudi oqo, ka matua me qai sevu vei Ratu qai tara ni laukana. Ni sa bera ni sevu na vudi vei Ratu, rau sa kania na vei Tomani, (Rau na veitau) me vakaraica e dua na ika dua. Ia na veitau, sa rawa me rau duidui, sa rawa me rau duavata ka yalovata.\nOqo na vuna, sa qai vukici kina o Ratu, na yacadrau na Tomanaivi. Tagane me yacana o Catanatamani, yalewa me o Camaisala. Koya sa cavuti me tinadra na kai Viti.\nA luvei Catanatamani o Tura, kei Rawaka ni Vugayali na tagane, o Rokovunisei kei Tikinivula na yalewa. o ratou oqo sa bulu e Viti eliu sara; ka sa tu na kedratou i tukutuku vakaitalanoa ni ratou sa vu vei Ratu mai Bula. Ka sega ni dua e cavuta ena italanoa kei Viti, ni ratou lako mai na dua na vanua tani. E kainaki ni ratou a tubu ga e Viti, ka vakatawa na vuravura. Na nodratou kawa era sa cavuti me kai Viti. Sa vakadinadinataki ena yacadratou yadua era taura tiko nikua.\nE rua ga na iwase levu ni kawa, era cavuti me kai Viti dina: 1. Na kawa ni ulumatua sa kedrai cavuti na Qali Kamami. (Sa dranu vinaka, sa qaci, ka deideia, sa dei ka vatu.) Oqo na veivosa sai balebale ni Kamami. 2. Na Qali Cavakilagi, sa kedrai cavuti na kawa ni gone. (Era vakarorogo ka cava vei Ratu mai Lagi.\nSa qai macala mi sai Ratu mai Bula, na Tui Lagi, sa vu kina na keimami i cavuti levu na kai Viti. "O ya na Cavakilagi."\nSa macala talega ni sai koya sa vu kina na icavu ni yaca buli ni kawa turaga, rau sa curu mai i Viti: Raica. (1) Ratu, (Ratu mai Bula). (2) Tui (Tui Lagi). Ai cavu ni yaca buli ruarua, sa bale i na yacana na nomami vu, sa vakatuburi keimami na kai Viti. E dua sa bale i na yacana dina, ai karua, sa bale i na yaca ni nona vanua sa buli me kena tui. Sa qai macala, ni sai koya na yacada na tamata, sa vu kina na icavuti ni noda kawa; kei na icavu ni yaca buli vakavanua, sa bale i na yaca ni dui nodra vanua eda sa buli me kena liuliu. Ia na icavuti levu vakavanua, sa bale i na kena vauvata na yaca ni tamata sa vu ni vanua, kei na yaca ni nona yavutu ena vanua sa tiko kina.\nIa ni sa macala oti na yaca i Ratu mai Bula, kei na yaca ni nona vanua, kei na vanua era sa dui lai tiko kina. Ia meu sa qai tukuna oqo, nodra lako mai i Viti na kawa i Ratu:\nSa tolu na waqa era lako mai kina neimami qase i Viti: (1) Na Lolopeau (Lolovira na biau) waqa oqo, koya sa yacana e Viti na Rogovoka, ka yacana mai vei ira na yavusa Malea, au cavuta oti e cake. (2) Na Kaunitoni (Ni a umataki oti, ka toni tu e wai ka dede; qai sovudreketaki. O koya sa yacana kina na Kaunitoni. (3) Na Kaunitera. A waqa oqo, sa vakayaca ena dua na qase Kubunavanua, koya sa yacana e Viti o "Tura." (Tura i tolu). Sai ratou na waqa oqo, sa kilai levu e Viti eliu na yacadratou, ni ra vodo mai kina neimami qase.\nIa sa duidu na gauna eratou yaco maki kina i Viti. Sa duidui talega na vanua eratou mai kele taumada kina. Ia era sa kawa vata ga vei Ratu maibula.\nAi Matai ni Lakolako. Sa macala sara ni sa liu mai i Viti na Rogovoka, koya nodra waqa levu duadua na yavusa Malea, sa yacana vei ira na Lolopeau. A waqa oqo eratou sa vodo mai kina neimami qase, eratou a tiko mai Turakesitani, Esia, era lako vata mai eliu kei ira na qase ni Malea, me qara vanua kei ratou tale eso neimami qase ka tiko mai Aferika.\no ratou ka vodo mai Turakisitani: O Rawaka, koya sa yacana ni sucu mai Ijipita o Tuwaka sa mani yacana e Viti o Rawaka ni Vugayali. O Ranadi ni Sina, koya sa yacana eliu o Tikinivula kei rau na luvena o koya Nasau, kei Tui wai. O Kubunavanua kei Sina na marama ni Toga na watina; kei ratou na luvedrau, o Ravula, Kolimatua kei Delainauluvatu.\no ratou sa vodo mai Aferika: O Tura na tamadrau o Lutunasobasoba, kei Kubunavanua, kei rau o Tuinayavu, kei Daunisai, na watidratou na luvedratou. Sai ira kece oqo ka vodo mai eliu ena Lolopeau, nodra waqa levu na Malea.\nEna nodra lako mai oqo na qase me qara vanua, era sa muria cake na vanua sa cadra kina na siga; koya sa nodra kina na yavusa Malea na vei yatu yanuyanu i na Tokalau; Ia ni ra sa tala kece na vei mata yavusa Malea ena vanua era vinakata; o koya eratou sa mai sobu kina ena dua na yanuyanu lailai mai Toga o ratou eso na kawa i tui (Ratumaibulu) o ratou o Kubunavanua, kei Sina na watina kei na luvedrau: O Ravula Kolimatua kei Delainauluvatu. Eratou sa vakatoka me yacani yanuyanu o ya, o Vunilagi (ni cadra taumada kina na siga) koya era cavuta mai Toga, mei Vunicagi, e Viti o Vunilagi.\nIa sa dua vei ira na turaga ni yavusa Malea na yacana o Tui Toga, sa watina e dua na marama ni Taiti na yacana o Sinhe, o rau oqo, rau sa sobu i na dua na yanuyanu, rau sa vakatoka me yacana o Toga, oya ga na yacana na turaga o ya. Era sa cavuta tiko mei Toga, ka yacova na siga oqo.\nIa o ratou na cavakilagi sa vo tiko e waqa, sa kauti ratou sara mai na Rogovoka ka soko muria sobu mai na idromudromu ni siga, me qara e dua nodra vanua. Ni ra soko tiko ena bogi kei na siga, sa votu mai eso na veiyanuyanu mei na tokalau vualiku, era sa raici Taveuni kei Vanua levu, era kaya, sa noda na vanua levu ka tu, me da soko muria sobu, ia na vanua sa mudu kina, me sa tara kina noda koro. Ni ra soko mai sa mudu na vanua mai ucui Naicobocobo (Naicabocabo) sa kele kina na Rogovoka, era sa sobu i vanua, era raica sa vanua levu sara, "Era sa vakatoka me yaca ni vanua, o Vanua levu oya sa yacana tiko ka yacova na siga oqo."\nIa sai ira oqo ka yaco taumada mai i Viti me vakatawa na vanua: O Tura na tamadra na Qali Kamami, o rau na makubuna; o Tuinayavu, kei Daunisai; na watidratou, na luvedratou. O Rawaka na tamadra na Qali Cavakilagi, kei Tuiwai na luvena, kei Koya Nasau na luvei Tikinivula na Ranadi ni sina na watidratou sai ratou oqo ka tara ma koro o Naicobocobo nodra yavutu.\nAi ka rua ni lakolako. (2) "Kaunitoni." Sa macala sara ni sai ka rua ni waqa ka lako mai i Viti me vakatawa na vanua, na "Kaunitoni" a waqa oqo era vodo mai kina na Qali kamami era tiko mai Taqa ni ika, kei ira ka tiko mai Vuda Aferika. O ira sa macala ni ra vodo mai kina: O Lutunasobasoba na Ratu, kei rau na watina o Ranadinisei, kei Nai, kei ira na luvedrau o Buisavulu, Rokomautu, Rokoratu, kei ratou na luvei Ranadinisei ia o Degei II, o Waicala, o Nakumilevu, o Ramasilevu, o Kiranamoli, o Coci, o Rokola, kei ratou na luvei Nai. Kei na watidratou na luvei Lutunasobasoba kei na luvedra, o Kaisaqere, o Kailolo, o Muneanaqo, kei ira tale eso na kawa ni tamata lalai.\nA VU NI NODRA MAI QARA VANUA. Era sa biuta na vanua koya neimami qase, ni sa vanua ni leqa ena veikakece ni noda bula, ka ni sa tiko vakadredre i Colo nodra koro.\nEna nodra lako mai oqo na Qali kamami me qara vanua. Sa lomadra mera sa muri ira na wekadra era lako cake oti mai e liu ia ni sa melo na soko ena mataka, sa lomai Ratu mera sa vodo vakaitikotiko. O Nakumilevu kei ira nona kawa, i mua e liu; me nona i tavi na rai vanua. O Ramasilevu o Rokola kei ira nodrau kawa, i mua e muri, mera veisokotaki sa va na itikotiko e loma ni waqa, ka baleti ira na turaga kei na bete.\nNi sa vakarewa na Kaunitoni me lako sa kaya o Ratu, mera soko cake i matanisiga, me muria na Lolopeau; ia ni ra donuya na ucui Aferika i na Ceva, sa babani na tokalau cevaceva, sa dredre na soko. Sa kaya o Ratu, sa tarovi na lako cake, me cavu na waqa, ka uli yani me mua na Ra. Sa cavu sara na Kaunitoni, ka uli yani. Ni ra tiko ena bogi kei na siga, sa levu na vanua era sa sivia. Ni ra rai yani i liu, sa votu eso na vanua, sa lomadra mera kele kina. Ni ra yaco i vanua, ka sega na tamata era kunea kina. Sa qai lomadratou na turaga mera sobu i vanua. Oti sa lewa o Ratu, me sa tara eso na vanua me koro; sa mani tara o Verata, o Rewa, o Bureta, kei Viwa. Eda sa qai kila rawa na dina ni sala era muria mai na noda qase, ena yaca ni nodra yavutu ni koro, sa kune voli ena veivanua era mai tiko kina, ka yaco sara mai i Viti, Raica oqo: "Na yavutu eratou tiko mai Papua kau tukuna toka e cake, ia sa yali ga o Vuda, o ira na lewena sa volai me nodra o Viwa. Ia rau sa yali ga vakadua o Batiki kei Kabara. Kei na yavu o Turakesitani mai Esia, ka sa macala kina ni ra sa vodo ena Lolopeau nodra waqa na Malea, na lewe ni yavutu oya. Raica nodra sala: Era sa muria cake na tokalau. Sa mani kune sara e Viti, na yavutu ka vakayaca vei Tura "se o Tura" mai Bua, mai Moturiki kei Batiki kei Kabara. Eratou sa yali mai Papua.\nNi sa dede nodratou tiko mai Papua, era sa qai kila ni sa vanua ni mate. Era sa lewa tale na turaga me sa biu nodra veikoro, mera qara e dua na vanua vinaka. Sa qai lewa na Ratu me dua nodra kana vata, era sa lai qoli na gone. Dau ka rawa e dua na vonu; sa mani lewa o Kiranamoli mera kania, me kau ga na ika vei ratou na turaga. Ni rau rogoca o Ratu kei Degei rau sa cudru. Koya sa vuna me kani na vonu na turaga, me kua ni kania veitalia na tamata lalai. Ni sa oti nodra kana vata, ratou sa bose na turaga me sa biu tiko mai Papua o Kiranamoli, kei ira na tamata lalai era kania na vonu. Koya sa mani yaca ni vakarokoroko kina mai Papua na "Kira," ka yacova na siga oqo. "Na kawa i Kiranamoli ka vakatawa na vanua oya nikua."\nOti era sa vodo tale me vaka sa tukuni oti; sa vakarewa tale na Kaunitoni me qara vanua. Era soko tiko ena siga ka bogi; sa sivi i muri na veivanua eso, kena ca era voleka i Papua qara e dua me dromu yani kina. Vakalailai sa tabaki ira e dua na cagi kaukaua, sega ni dede, sa votu e dua na vanua. Ni sa kaukaua mai na cagi, sa lewa o Mali na dau ni soko me cavu. Ka sai koya na cavu koya sa tasova kina i wai na kato ivola vatu kei na iyaya vakamatai i Rokola. "Koya ga sa vu ni leqa kei Viti." E kainaki sa tiko ena kato i vola vatu o ya, na iTukutuku ni noda Kawa, kei na ivola ni cakacaka, ena buli ka vakamatai, kei na itukutuku ni nodra Kalou kei na nodra lotu. (Ai tovo ni kena qaravi) Kei na kato iyaya vakamatai i Rokola. Ia na kato ivola vatu sa nodrau na vuku o Degei kei Lutunasobasoba.\nEna mataka sa lomadratou na turaga, mera qara na kato i vola, ni cavu tale na waqa, era kaya sa lutu na kato ena veiyanuyanu o ya: Sa kaya o Lutunasobasoba "Sa yawa yani." Koya sa yaca ni veiyanuyanu kina koya na Yatu Yasawa. (Sa yawa yani). Sa via vakatotolo i vanua o Ratu ni sa malumalumu mai o koya, ena nanumi ira nona kawa, ni ra sa na leqa mai muri, ni sa yali na kato ivola, kei na iyaya vakamatai i Rokola. Oqo na vuna, sa malumalumu kina vakatotolo o Ratu.\nIa ni sa cavu tale i vanua na Kaunitoni, sa mua na ucui Vuda, vakalailai era sa yaco i vanua. Sa kele na waqa, ni ra sobu i vanua, era sa veibataka se ra tiko evei; oti era sa mani tawase, koya sa yaca ni ucuna kina oya o Veiseisei mai Vuda. Ni ra sa tawase O Ratu na watina kei ratou na luvena esi era sa lako cake ena Kaunitoni, o Degei II sa taubale e baravi. O ira eso era sa gole sobu, sa kaya o Degei II, mera tiko mada e kea, me lai raica mai cake e dua na vanua vinaka, me nodra. Koya era sa tara kina na koro; era sa vakatoka me yacana o Lomolomo ko Vuda, mai ucui Yadromu, mai Namoli (Vuda.) (Koro ni vakacegu).\nOti sa yaco tale mai o Degei II me tukuna vei ira e dua na vanua vinaka sa raica mai cake. Sa tukuna vei Ratu, sa lomai Ratu mera sa lako cake sara mera raica. Ia o ira sa tiko mai Lomolomo ko Vuda,s a tukuna vei ira o Degei mera sa taubale e vanua. Sa liutaki ira o Coci na luvei na ikei ira na cauravou. Ia o Kaisaqere o Kailolo, kei Muneanaqo, eratou sa bese ni lako. O koya sa tiko kina mai Nadi o Muneanaqo, ia o rau na veitacini o Kaisaqere kei Kailolo erau lako sobu yani ka tara na koro o Narokoyawa kei Korolevu ena ulu ni wai o Nasigatoka me nodrau.\nIa o ira na turaga era lako e waqa; era sa yaco yani i na vanua sa digia mo Degei II me koro, "Nakauvadra." Oti sa tara sara na vale i Lutunasobasoba na Ratu sa kena kau walega na vadra, koya sa mani yaca ni vanua kina oya o Nakauvadra ka yacova na siga oqo.\nO ira na taubale e vanua, era sa cabeta mai na Tualeita (Tua i tamaqu). Era sa vitika cake mai na veikau me nodra sala i Nakauvadra. Ni ra sa lako tiko, sa liutaki ira e liu e dua na rorogo, e vaka e dua e vitika voli yani eliu na kau ena sala era muria, sai koya na rorogo oqo sa ka ni vakacegu sara vei ira, me dusia na vanua o Nakauvadra na koro era lako kina, sa tiko mai kina o Ratu.\nNi ra yaco kina, era sa tukuna vei ratou na turaga na ka sa kauti ira mai ena sala veikau ka ra yaco rawa mai kina. Sa mani kaya o Ratu, sa vinaka me sa yaca ni vanua oqo o Viti. Ia o kemuni na taubale mai e vanua, me sa yacamuni na kai Na Vitilevu. (Ni kemuni a Vitilevu mai ena salatu). Koya sa wase tolu kina nodra kawa na taubale. (a) Kainavitilevu (c) Kainavitikau. Me yala tu mada eke, me'u lai kauta tale mai na ikatolu ni waqa, era vodo maikina na kawa ni kai Viti dina era cavuti me Tui.\nAi katolu ni lakolako. KAUNITERA. Na kaunitera na waqa sa ta mai Toga, ka sa vakayaca vei Tura na tamai Kubunavanua. o ratou ka vodo maikina O Kubunavanua kei Sina na watina, kei ratou na luvedrau; o Ravula, Kolimatua, Deilanauluvatu kei ira eso na dau ni soko, era cavuti me Kailepuka. o ratou oqo na qali Cavakilagi, eratou a mai sobu i na yanuyanu lailai oya mai Toga ka vakatoka me yacana o Vunilagi.\no ratou na kawa turaga oqo, sa lomadratou me muri ira na wekadra era liu mai i viti. Ni sa macala na lomadratou, sa melo sara na soko me ia na lako ena mataka. Ni ratou vodo oti na turaga sa vakarewa na Kaunitera me qara vanua vinaka. Eratou sa mua i na Ceva i Ra ena nodratou lako mai. Ni soko tiko ena bogi kei na siga sa votu mai eso na veiyanuyanu sa ra koto i na Ceva, ni ra yacova na yanuyanu sa donui ira, sa lomadratou na turaga mera kele kina. Ka raica na vanua sa vanua vinaka ka sautu. Sa tu kina na veika kece, era mani kaya me sa yacana o Burotu; ni ra tiko kina, sa mani sucukina e dua na luvei Kubunavanua. Sa vakatoka me yacana o Ravouvou ni Burotu koya talega sa yacana o Rovarovaivalu. Ni sa tubu na gone me levu mai sa via vakatasosoko, sa mani caka e dua na waqa Latoka me vaka na ikato ni Bakanawa, sa bau waqa levu sa rauta e lewe 3, se 4 me vodo kina. Ni kasonaki oti; sa lomai Ravouvou me rtou vakatasosoko kei na lewe tolu na luvedratou na Dau ni Soko. Ni ratou sa vodo, sa donuya na gauna sa bula kina na cagi, ka ratou sa mani savu kalia sara yani; ka sa lewa toka na mua o Ravouvou, i cama o Matuku, i Mua la, me sa uli na waqa i Muala. Ni ratou yaco i vanua, eratou sa vakatoka na yanuyanu oya me yacana o Muala (Mua la) ka yacova na siga oqo.\nOti sa qai lomai Kubunavanua me sa biu o Burotu, sa vakarewa na Kaunitera mera sa lako mai, ni sa yali o Ravouvou, ia ni ra soko tiko mai me qarai iratou, sa votu mai e dua na yanuyanu sa koto i Naivatoto. Sa lomadra me sa cavu na waqa me sa uli kina. Ni ra yaco i Daveta era sa vakatoka me yacana o Daveta Tabu. A vanua era cabe kina, sa yacana o Muaicabe, na vanua era vola vanua kina sa yacana Naqumuivola, ia na koro era tara taumada sa yacana o Naisogotokalau, ka yaca ni yanuyanu o Totoya.\nNi ra tiko dede vakalailai, eratou sa tawase na veitamani, o Kubunavanua sa tara na koro o Tovu me nona. Ia o ratou na luvena, eratou sa lai tiko i na yasa o Keteira. E muri, ratou sa tawase tale na gone. O Ravula kei Kolimatua eratou sa lako mai i Muala vei Ravouvou, ka ratou tiko kina. Ia sa tikoga mai Keteira o Delainauluvatu. Eratou sa yaco e muri me Kawa ni Tui na gone, ka Kawa ni Sau o tamadratou. Ni ra sucu tale e muri eso na luvena, era gone, era sa cavuti ena yaca i tamadra, "Me Kawa ni Sau."\nEda sa kila ena itukutuku oqo, ni ratou sa yaco kece mai i Viti na waqa e tolu, era vodo mai kina noda qase me vakatawa na vanua. O ira na liu mai ena Rogovoka a lewena era tiko mai Naicobocobo, Vanualevu; a ikarua na Kaunitoni, a lewena era tiko mai Nakauvadra, Vitilevu; ikatolu na Kaunitera, a lewena era tiko mai Totoya, yasayasa Muala. Qai muri mai e dua na waqa dauvoce yatu, erau ciri mai Toga ka kasa i ucui Suliyaga mai Beqa. O ira oqo ra vakatawa taumada na vanua o Viti.\nMo ni kila na turaga kei na marama, ni sa na tasere na itukutuku ena veivula me drodro yani e delai Viti na kawa tamata, o ni sa na qai kila kina nomuni dui kawa; kei na yaca ni nodai tutu dina vakavanua eda tu kina kei na yacana noda qase vu eda sa tubu maikina. Mo ni yavala mada ka sauma na iTukutuku Vakalotu, de o bera, ka sega ni o kilai iko vinaka ena kawa o tu kina.\nWase 6. A imatai ni veibuli itutu vakavanua.\nIa ni sa dede vakalailai nodra dui tiko neimami qase ena veivanua era cabe taumada kina. Sa qai rogo yani vei ratou na turaga ka lako mai na Kaunitoni ka tiko mai Nakauvadra, ni ra sa tiko e Viti na wekadratou eso, ka liu mai ena Rogovoka, kei ratou na turaga ka muri mai na Kaunitera kei rau na Dau ni voce yatu, ka lako mai ena waqa voce. Ni ratou taroga sa dina; era sa marau vakalevu sara, ni sai ira dina na wekadra ka liu mai ena Lolopoau, ka veitalatala kei ira mai Vuda, Aferika.\n"O keda nodra kawa ena gauna oqo, eda sa qai kila na liga loloma ni Kalou sa tuberi ira vata mai noda qase ena vanua kalougata oqo." Na vanua sa tubu wale kina mai na kena qele na kakana e sega ni tei ena buno ni tamata, ena loloma ga ni Kalou. Na vanua sa uto i vuravura, ni cabeta taumada mai na matanisiga. Sai koya na were ni Kalou o Ratu mai bula. Sa vakatubura kina na tamata sa yali, ka vakatikora kina emuri na Nona kawa sa sucu emuri; ni sa vakasinaita oti mai ena tamata, na veivanua lelevu, se lalai e vuravura ka qai tawa tale emuri na vanua sa tubu eliu. "Oqo na vuku ni Kalou". Ia sa dodonu sara vei ira na itaukei ni vanua oqo mera soli ira taucoko sara Vua na Kalou; ke ra sa muri ena vuku, ena kilaka, ena lewa, kei na vutuniyau. Ia mera liu ga ena rerevaka na Kalou, vakarokoroko Vua ka lomani Koya; kei ira talega na tamata.\nIa sa dodonu ena itukutuku oqo, me da kila na vanua era vakoro taumada kina na qase vu kei Viti era liu mai i na vanua: (1) O Naicobocobo; (2) Nasauvuki (Moturiki); (3) O Delailagi; (4) O Vunilagi; (5) O Nakauvadra; (6) O Narokorokoyawa (Yatu Malolo); (7) O Naisogotokalau (Totoya); (8) O Korolevu (Beqa). Emuri sa ra qai vakatokai na veivanua oqo me vanua ni Kalou, se vanua tabu (ni tiko kina na Vu). "Ia ni sa lala, ka rusa, sa qai cavuti me icibaciba". Ia ena gauna ga oya, eratou sa qai bose na turaga mera sa lakovi kece na veiyavusa oya, mera mai vakatawa vata ga na vanua o Nakauvadra, ni vanua levu ka vinaka.\nIa nira sa lakovi na turaga kece oya, ka sa tukuni vei ira na lomadratou na turaga ka tiko mai Nakauvadra, mera lai vakatawa vata na vanua eratou tiko kina ni sa vanua vinaka; era sa dui vakavinavinaka mai kina. Ni ra sa yaco mai i Nakauvadra, era sa marau ni veikune kei ira na wekadra. Ka sa votai sara vei ira na tiki ni vanua mera dui tiko kina. Oqo na vuna sa matanitu taumada kina e Viti o Nakauvadra, ka vanua tabu talega; ka ni ra mai tiko vata kina na qase Vu kei Viti; ka lako mai me vakatawa na vanua. Ia o Kiranamoli, kei ira na kawa ni tamata wale eso, era biu tu yani mai Papua, ka so tale vei ira sa dro i Marata mai yatu Solomoni. Era sega so ni kacivi rawa me lako mai i Nakauvadra, ni sa rui yawa yani.\nena gauna o ya, era sa loma vata kina na veimata i tikotiko; me sa buli mada e dua na turaga me sa liutaki ira. Era sa qai loma vata, me sa cavuti o Lutunasobasoba na luvei Tura, me sa Ratu ni vanua. Ka ra sa cavuti vata kaya eso na qase, mai na veimata i tikotiko vakavanua, mera sa masi ni vanua, mera sa vukei koya ena lewa.\nOqo na imatai ni veicavu yaca buli ni tutu Vakavanua sa caka e Viti; ena dua ga na koro o Nakauvadra na yacana. Ia o ira oqo, era sa dui kauta voli ga mai na yaca ni nodra i tutu. Ia era sa lomavata ena gauna ga o ya, me sa liu mada na Ratu, ni sai koya na yacabuli dina ni nodra qase era vu vata maikina; o Ratu maibula na yacana.\nIa ena ika rua ni mata turaga ka curu mai, era sa qai buli me liu; mai na nodra gumatua ka qaqa, ena ika rua ni veibuli i tutu Vakavanua. Ia ena imatai ni veibuli oqo, era sa cavuti taumada kina na turaga eso, me vaka na nodra veitarataravi ni tutu vakavanua ena gauna o ya, ena imatai ni veibuli. Raica sa vakaoqo:\n│Tutu VakaVei i │Yacadra sa │Yacadra Buli │Nodra i Tavi │\n│ vanua mai na │Cavuti me │ │ │\n│Qali Kamani kei na │ nodra │ │ │\n│ Qali Cavakilagi │ │ │ │\n│1. Turaga Ratu │Lutunasoba │Ratu. │Lewa na Vanua. │\n│ │ soba │ │ │\n│2. Bete levu ni Kalou│Degei II │Masi Ratu. │Me tukuna na vosa │\n│ │ │ │ ni Kalou │\n│3. Bete ni Veibuli │Nakumilevu │Matanivanua. │Maroroya na Turaga │\n│ │ │ │ kei na Vanua │\n│4. Dau. │Ramasilevu. │Tuni dau │Dau ni soko, Dau ni│\n│ │ │ │qoli, Dau ni tuli │\n│ │ │ │ kuro │\n│5. Mataisau │Rokola │Dau levu │Matai ni waqa &c │\n│1. Turaga Tui │Kubunavanua │Tui. │Lewa na Vanua │\n│2. Turaga sau, se │Koya Nasau │Komai ni koro.│Lewa na Koro │\n│ Turaga lewena │ │ │ │\n│3. Sau Turaga. │Tui wai. │Komai ni Bure │Sauvaka na cakacaka│\n│4. Bete ni Kalou mai │ │kalou. │ (a) Ai Valu │\n│ lagi. Rau na Cavakilagi. Tokalou. E rau lewe │ (b) A Bure kalou │\n│ rua, e dua na bete, e dua na Dau. │ (c) Maroroya na │\n│ (Tunikalou) me sau vaka na cakacaka: │ turaga kei na │\n│ (a) Bure kalou │ vanua │\n│ (b) Kena qaravi │ (d) Bati ni vanua │\n│ (c) Veibuli │ │\n│ (d) Dau ni soko,│ │\n│ qoli │ │\nIa sai ira kece oqo, era sa cavuti ena gauna oya ena yacadra buli, mera sa i liuliu ni veimata i tutu vakavanua mai Nakauvadra ena imatai ni veibuli. Ia era sa dui turaga ga, ena nodra cakacaka, ia sa 7 na itutu.\nIa o Rokola e cavuti walega na yacana mai na nona cakacaka, me nodratou matai na Sau: sa mani cavuti vakalekaleka kina emuri, me Mataisau. Ia e dau cavuti tale ga me Daulevu, ni nodratou Dau kece ni cakacaka vakamatai na turaga. Ia emuri, o koya ga e qase vei ira, era sa cavuta me Daulevu, me liutaki ira ena lewa ni cakacaka. Ia e sega ni buli; ia sa bulia ga na yacana, nona cakacaka. Ia na Matavule e yaca vaka Toga (Qase).\nIa ena ikarua ni veibuli i tutu Vakavanua, sa bera ni tukuni, sa qai cavuti tale kina e dua me ikawalu ni tutu. "O koya sa qai cavuti rawa kina ena uli itukutuku Vakavanua: na Vakavitu Vakawalu, mai na gauna oya ka yacova na siga oqo".\nIa ni da sa wilika na itukutuku oqo; eda sa qai kila vinaka, ni sa vitu ga na Uma ni tamata sa tiko oqo e Viti. Ka sa 7 talega, na Uma dina ni tutu vakavanua. Niu sa tuva nodra veitarataravi; mo raica vinaka ka vakasama, o na qai kila ni sa vitu ga na tamata vakaitutu sa lako mai i Viti, ena nodra yaco mai. Eda sa vakadinadinataka rawa ena imatai ni veibuli yaca ni tutu vakavanua ni sa vitu ga na yaca ni Uma tamata. Ia na kena tubu o ya, sa tubu ga mai na yaca ni tutu vakavanua sa tukuni oti; me vaka ni sa tubu na tamata, sa tubu talega na cakacaka, sai koya sa qai tubu kina na yaca, mai na itokatoka ni nona i tavi cakacaka vakavanua. Ia na mataisau duadua ga sa sega ni tubu cake na kena i tokatoka. Sa dua tiko na kena yaca buli (Dau levu) mai na gauna oya ka yacova na siga oqo.\nIa sa lomaqu mo ni raica mada, niu sa tuva veitarataravi noda i tutu vakavanua na itaukei sa vakaoqo:\n1. TURAGA. Sa wili ena itutu oqo na kawa Ratu, na Tui kei na Sau. Ia sa sega ni buli vei iratou na Sau. Sa cavuti ga me turaga lewena se kai lomanikoro. Ke sa leqa ena dua na turaga Vunivalu. Sa qai wili ga ena itutu turaga ena ika rua ni veibuli sa qai cavuti tale kina e dua na itutu me yacana na Vunivalu.\n2. SAU TURAGA. Ai tutu oqo, sa mataqali Bati, ia sa cavuti me Bati turaga; ni sa kawa ni gone, ka kawa ni yalewa mai vei ratou sa cavuti e cake. Sa cavuti talega ena itutu oqo mei Kaso ni turaga ka sa cavuti talega "me bati ni yaqona mei Ratu". Ke sa caka na veibuli, se soqo vakaturaga, sa nodrai tavi na itutu oqo, na qarava na yaqona. Ia sa sega ni dau buli na itutu oqo. Sa cola Sau ga. Ia ke sa leqa na itutu ni buli mai cake; sa rawa me cavuti walega e dua ena kawa oqo me liu ia ena sega ga ni rawa me buli. "E na vuku ni vosa i Rokomautu ni a kaya, me lai wai mai ni yaqona ni veibuli na luvena yalewa o Radinisei, ia ni lako yani ka mani sota kei Tui wai mai na mataniwai, ka rau mani domoni, ka mani vosa bubului kina o Rokomautu, me kua ni toro cake me buli na kawa i Radinisei, me sa bati ni yaqona ga. Ni sa sucu mai o Radikedike na luvedrau o Tuiwai kei Radinisei, sa mani cavuti ga vua me turaga mataniwai "ko ya ni sa kune mai mataniwai". O Radikedike oqo, sa nodra Vu kece na kawa Sau turaga era tiko oqo e Viti, ka dua tale na itokatoka Sau turaga mai na kawa i Vula, kei Rakavono; o ratou oqo, eratou sa tu ena itutu ni Sau turaga, ni sa sega ni vakavanuataki o tinadratou. Ia na matasau sa qai colata ena ika rua ni veibuli na Sau ni tui, kei na Vu ni valu.\n3. BETE LEVU NI KALOU VU. Ai tutu oqo, sa ra dau cavuti e Viti me Kawa ni bete levu. Sa nodra i tavi me vakaraitaka na loma ni Kalou; vei ira na tamata, se lomadra na tamata baleta nodra digia na turaga me buli ia era sa mataqali Bati. Era sa cavuti tale ga me Vunikalou. Sa kena yaca buli ni tutu oqo na Masi Ratu se Rasau se Masau se Ramasi. Ni sa oti nodra gauna ni liutaka na vanua era sa qai cavuti me Malosivo, se Malotu, se Malo. Ia ena veivanua kece sa tiko kina na yaca vakaoqo era sa kawa i Degei I. Ia sa so tale na yaca mai na kawa oqo sa ra qai cavuti me vaka nodra i tokatoka mai na ika rua ni veibuli.\nAi tutu oqo, sa liutaka na vanua, ena gauna sa mate kina o Lutunasobasoba. Sa qai buli kina o Degei II mai Nakauvadra me liutaki ira, ni sa qase vosa mana, ka kaukaua. Ni sa mate, era sa qarava na yalona na kai Viti, ena vulu ni sa daukune vua na kaukaua mana i Ratumaibula nodra Kalou Vu. Ia emuri, sa qai suka tale na masi ena kawa i Lutunasobasoba, me tu vei Rokomautu. ena gauna oya era sa qai daucavuti kina na kawa ni Bete Levu me "Vusasivo, se Malosivo, sa Malotu, se Malo." Ia sai ira ga oqo na kawa i Degei II. O koya sa daucavuti eliu me Ramasi, se Masi Ratu, se i Taukei ni yavu.\n4. BETE MATANIVANUA NI TUI, SE RATU. Ai tutu oqo sa cavuati me Matanivanua ga ni Tui (Matanivanua mai Vale.) Sa nona i tavi me qarava na vale, ena veika sa kau mai tuba, me vakacabori mai i vale vua na tui, me tabaka, kei na veika sa soli e vale me cabo i tuba vei ira na vanua, me vakacabora. Sa nona itavi talega me maroroya na Tui. Ia sa kena yacabuli ni tutu oqo, "Na Tuni, se Tunikalou, se Tokalau." Ia sa dua tale na itokatoka ni tutu oqo, sa nona i tavi me tara na yago ni turaga ni tauvi mate, ka buluta ni sa bale. Sa yacana na Bota ena so na vanua, se Bouta, se Bene, ka so na Matanacika. Ia na Tunikalou, sa daumea na luve ni turaga. Ai tokatoka oqo, e sega ni dautama vua na tui, e baleta ni daukeveta toka na luvena, mani tabu kina ni tama. Sa ra cavuti talega me qase ni Vale Levu na itokatola oqo. Ia era sa dautamaka ga na Burekalou ni mataqali turaga, ka sega ni tamata na tamata turaga.\n5. BETE MATANIVANUA. A itutu oqo e nodra mata na lewenivanua vua na Tui, se i na vanua Vakatui, se i na vanua Matanitu (sa Matanivanua e tuba.) Nona itavi me kauta nodra vosa na lewenivanua, se lewa vua na tui, se i na vanua, ena matana na tui kei ira na lewenivanua. Nona itavi talega me tabaka na magiti sa cabo mai, me talaca, ka vota. Ia e tolu na itokatoka mai na itutu oqo, tolu talega na kena yaca buli: (a) Takala, nona na lewa (b) Matanivanua, e mata, e talaca na magiti (c) O Tuirara, e vota e kacivaka (biliga).\nNodratou itavi talega oqo na veibuli, eratou daucavuti me Bete ni Veibuli. kena ibalebale, me ratou rabeta na yaqona ni veibuli, vakaisalataka na tui, se bukia na vesa i tabana, kei na iwabale i serena, kei na itaube isala i domona. Ratou qai solia na nodratou vanua me lewa na tui, ka maroroya. E rabeta vei iratou na yaqona o Takala, o koya e iliuliu ni bati balavu, ia, ke sega, ena qai rabe o Matanivanua, se o Tuirara. Sa qai kovea e muri ena ikarua ni veibuli na itutu i Takala o Tora, oya sa qai yaco kina o Tora me Turaga ni Bati.\n6. DAU. A itutu oqo e tolu na kena itokatoka: (a) Daunisoko. A itokatoka oqo e liutaki iratou, ni kawa i Tuiwai, oya e kena yaca buli kina na Sau (Sauturaga). Era vu na mataqali kai Levuka ena itutu oqo (Levukaniqio). E lewa na waqa kei na tamata nira soko. E vu na kawa oqo mai Burotu, mai Yasayasa Muala, ni ratou a le 4 eratou a sokotaki Ravouvou ni Burotu mai ena nona vakatasosoko ena latoka, ratou mani ciri o Rovarovaivalu kei na dua i Muala, ka rua erau kasa i Beqa; erau cavuti me Qalicavakilagi. (b) Dauniqoli. A itokatoka oqo era lewa na wai ka nodra, era kana kina, e kena yaca buli na "Tui Dau." A kawa oqo e vu mai Beqa, ni a kasa kina na nodra qase, ka dua na Bete kei Tuilagi. (c) Daunitulikuro. A itutu oqo e nodra cakacaka na buli tete, a cakacaka oqo era kana kina ra vakaiyau kina, nira volitaka. Era vu mai Navatu Rakiraki, ia era kawa i Ramasilevu. Oqo e dua na cakacaka kilai sara eliu e Viti, eso era tuli kuro, dari, vakariri, sira, sue, tavilobi me ivuluvulu, saqa ni waiwai, &c. Era daucavuti na kawa ni Dau me nodra qase o Ramasilevu. Ia o Ramasilevu e vaka e dua e tubu mai na kawa i Tuiwai.\n7. MATAISAU. A ikavitu oqo ni tutu vakavanua e Viti. E nodra itavi na ta waqa kei na isau, a iyaya ni kana, a isovasova, tanoa, dari vesi &s, kei na iyaragi ni valu, a moto, a iwau, (culacula yate), kiakavo, totokia, vunikau, iula &s. E kena matau na vatu. A cakacaka oqo era kana kina, ra vakaiyau kina, vua na turaga. Na yaca ni liuliu na Daulevu. Ia era vu vei Rokola.\nIa e vakaoqo na kena tuvai na itutu vakavanua ena imatai ni veibuli. Ia mo ni qai dui raica vinaka na nomuni tutu vakavanua o kemuni kece na itaukei e Viti, ni yaca ni tutu sa yacamuni tiko nikua, ena ikarua ni veibuli. Oya na itutu sa qai vakataudeitaki e Viti mai na gauna oya ka yacova na siga oqo. Ka sa kilikili me da dui muria tiko na yaca ni noda itutu vakavanua, kei na noda dui itavi kina, ni oya na lewa ni Kalou eliu vei ira na noda qase, meda kalougata kina.\nIa sa dodonu sara tale ga me vakaikuritaki na yaca ni nomu itutu ena itutu vou, kei na yacamu vou. Me vaka o sa rawata ena nomu cakacaka ena dela ni nomu gauna vou oqo. E sega ni tabu me 10 na nomu itutu, se na yacamu, e tabu ga mo biuta na imatai ni nomu itutu.\nComment by Vilisi Nadaku on May 11, 2009 at 6:38pm\nVinaka vakalevu na wekaqu. Au dau rogoco vakacaca tu ga e levu nai tukutuku makawa vaka oqo mai vei tukaqu kei na noqu qase. Ni kalougata tiko.\nComment by Neori Vakadranu on March 16, 2009 at 5:45pm\nNasa Leivere,Vinaka Saka vakalevu......e sa qai matata tikoga mai.....dau vuqa na gauna e da daurogoca nai talanoa e na loma ni KULA.\nIa o koya oqo ....ena DAKU SARA NI KULA.\nComment by ace on February 28, 2009 at 5:35am\nDaumaka.Vinaka vakalevu na nomuni dei e na nomuni kila vinaka ka wasea nai talanoa e na gauna kei viti makawa vei ira na noda.\nKalougata tiko na nomuni matavuvale kei na dela ni yavu ni cavu mai kina.\nMoni kune kalougata tiko e na vei tabayabaki sa bera mai.\nme vakalougatataki kemuni ko jiova ka serauni kemuni e na nona loloma ko jiova.\nComment by tevita kaidrokuya on February 27, 2009 at 8:36am\nwananavu saka kerea me vakalevu mai.......ke rawa , ni moce saka ,vinaka\nSA LALA DINA NA KORO QO - DID FACEBOOK KILLED MATAVUVALE? 11 Replies\nStarted by NiteDrox in News Discussions. Last reply by Tomasi Vakameau Sep 3.\nStarted by anamaria in World Issues. Last reply by Ratu Jonetani Tavadroka Sep 2.


TLTB - Na Dodonu ni iTaukei\n► iTaukei ► iTaukei ni Qele ► Na Dodonu ni iTaukei\nNa iTaukei ni Qele kei na Nodra Dodonu\nO keda nai taukei e vica tu nai wasewase ni noda qele ka wasei tu vakai kumukumu me vaka na kenai valavala ena nodai tovo vakavanua.\nNa qele e taukeni mai vei ira nai liuliu ni vei yavusa. Me vaka taka na Turaga na Ka Levu; ka veiliutaki ena vanua o Nakuruvakarua.\nNa qele ni kawa.\nNa qele e taukeni vakaitokatoka.\nNa qele e taukeni vakamataqali.\nNa qele e taukeni vakayavusa kei\nNa qele e taukena e vica vata na Yavusa.\nO ira na mata digitaki ni i-Taukei Land Commission (TLC) era sa butuka oti nai yalayala ni veiqele oqori. E vuqa talega na veiqele oqo, esa soveataki oti.\nE tiko talega na kedrai vola tukutuku o ira kece nai taukei ni veiqele oqori ka maroroya tu na TLC me vaka ga nai vakaro ni i-Taukei Land Act.\nE via tautauvata kece tu ga na nodra gagadre nai taukei ni qele, ia e sega sara ni tautauvata kei na galala e tiko vei ira nai taukei ni qele voli vakadua. E dina ga ni ra marautaka kece nai taukei ni qele na dodonu e tiko vei ira, o ira nai taukei ni qele vakaitaukei e sega ni rawa ni ra solia se volitaka vakaveitalia e dua na tiki ni qele. E dodonu me solia taumada na nona vevakadounui na lewe ni kumukumu taucoko (tokatoka, mataqali se yavusa). Ia na dodonu oqo ena yacova ga ni sa kawaboko taucoko na lewe ni dua nai kumukumu.\nNa dodonu e tiko vei ira nai taukei ni qele vakaitaukei ena qele era taukena, e via tautauvata ga kei na dodonu e tiko vei ira nai taukei ni qele voli vakadua. Oqo e vica na kena e bibi:\nNa dodonu mera taukena na nodra qele.\nNa dodonu mera cakacakataka se vakavinakataka na nodra qele.\nNa dodonu mera lisitaka ka vakatulewataka na veika era gadreva mera veidinadinatitaka kei ira nai taukei ni lisi.\nNa dodonu ni kena vakasukai tale ne qele ni sa mai cava na gauna yalataki ni lisi.\nE kenai soqoni, ni tiko na dodonu vei ira nai taukei ni qele mera vakatulewataka ka cakava na ka era gadreva ena nodra qele. O ira nai taukei ni qele vakaitaukei era marautaka tu mai na dodonu oqo me yacova na gauna sa mai taurivaki kina i-Taukei Land Trust Act ena 1940.\nEna ruku ni lawa oqo, era sa sorovaka kece na nodra dodonu nai taukei ni qele vakaitaukei kina Board of Trustees ni i-Taukei Land Trust Board me vakatulewataka ka qarava na veika me baleta na nodra qele. Ia ena taqomaki ni nodra dodonu nai taukei ni qele, na i-Taukei Land Trust Act esa vakamatataka mai e vica na ka:\nEsa soli vua na Board (Matabose) me vatulewataka ka qarava na veika ena kauta mai na vinaka vei ira nai taukei ni qele. Ia me kakua ni cakava e dua na vakatulewa e veisaqasaqa se vakavu leqa vei ira nai taukei ni qele.\nE sega ni soli ena Matabose na kaukauwa me volitaka vakadua na qele vakaitaukei, vakavo walega ke volitaki ena matanitu me baleta na qaravi ni bula raraba ni lewenivanua.\nNa kaukauwa e tiko ena Matabose, o koya na kena ga e virikotori ena i-Taukei Land Trust Act. E sega ni rawa ni volitaka, se solia na lisi kevaka e sega ni salavata kei na veika tuvani vakalawa.\nNa Matabose e rawa ni solia na lisi, na laiseni se vakavoutaki ni lisi, ni qele vakaitaukei ena taudaku ni qele kovuti.\nEna wase e 9 ni lawa oqo, e vakatabui na Matabose me solia na lisi se laiseni ni qele vakaitaukei ena taudaku ni qele kovuti, era vakaitikotiko kina nai taukei ni qele, vakavo kevaka esa vakadeitaka na Matabose ni na sega ni vakayagataki na tiki ni qele mai vei ira nai taukei ni qele, ena gauna ena lisitaki tiko kina.\nNa lisi kece e soli e dodonu me na soveataki ka vakaivolataki ka maroroi na kenai tukutuku ena Registrar of Titles.\nE dodonu me veivakadonui na Matabose ni Qele Maroroi ena veika kece e qaravi me baleta na qele.\nOqo na veika e rawa ni vakayacora kei na veika talega e vakuwai kina na Matabose, ka vakamatatataki tu ena i-Taukei Land Trust Act me baleta na vakatulewataki ni qele vakaitaukei.


E Vakatayaloyalotaki Lotu ni Veivanua vaKarisito o Jerusalemi?\nKATO NI VEIVAKAVULICI 16A\nEna veigauna sa oti, e dau vakamacalataki ena noda ivola ni vakatayaloyalotaki lotu ni Veivanua vaKarisito o Jerusalemi vukitani. Na nodra qaravi matakau o ira na tawayalodina e Jerusalemi kei na takalevu ni ivakarau ca, eda nanuma kina na ka e yaco tiko vei lotu ni Veivanua vaKarisito. Ia ena dua na gauna tiko ga qo, sa sega ni tabaki ena noda ivola na parofisai me vakatayaloyalotaka e dua na ka, vakavo ke vakamatatataki tu ena iVolatabu. Vakacava e tiko na yavu vakaivolatabu ni vakatayaloyalotaki lotu ni Veivanua vaKarisito o Jerusalemi makawa? Sega.\nDikeva mada e vica na tikina qo: Dau kilai tu ena dua na gauna o Jerusalemi me vanua ni sokalou savasava; toso na gauna era qai vukitani na lewena. E duidui kina o lotu ni Veivanua vaKarisito ni se sega vakadua ni muria na sokalou savasava. Tekivu sara mai na ikava ni senitiuri G.V., sa dau vakavuvulitaka na ka lasu o lotu ni Veivanua vaKarisito.\nNi oti tale ga nodra vakarusai Jerusalemi na kai Papiloni, e vakadonuya tale na koro qori o Jiova, yaco tale me vanua ni sokalou savasava. Ia o lotu ni Veivanua vaKarisito a sega vakadua ni vakadonui koya na Kalou, ena sega tale ni kune ni sa vakarusai ena siga ni veivakararawataki levu.\nNa cava gona eda na rawa ni tukuna ena ivakamacala kece qo? Nida dikeva na parofisai vakaivolatabu a vakayacori vei ira na lewe i Jerusalemi tawayalodina, eda na rairai tukuna, ‘Qo e vaka sara ga na ka e yaco tiko vei lotu ni Veivanua vaKarisito nikua.’ Ia e sega na yavu vakaivolatabu me dusia ni vakatayaloyalotaki lotu ni Veivanua vaKarisito o Jerusalemi makawa.\nLesu ina wase 16, parakaravu e 12, 13\niMeli iMeli E Vakatayaloyalotaki Lotu ni Veivanua vaKarisito o Jerusalemi?\nrr t. 174


Kila Vinaka na Kalou—O na Rawa Vakacava ni Veitokani kei na Kalou?\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Arabic Arabic (Lebanon) Armenian Azerbaijani Bassa (Cameroon) Batak (Toba) Bislama Brazilian Sign Language Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Faroese Finnish Fon French Georgian German Greek Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hungarian Iban Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Javanese Kannada Kazakh Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kyangonde Lari Lingala Lithuanian Luganda Luo Luvale Malagasy Malay Malayalam Mashi Maya Myanmar Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Norwegian Oromo Persian Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Romanian Russian Russian Sign Language Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Shona Sidama Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sunda Swahili Swati Swedish Tagalog Tatar Tetun Dili Thai Tigrinya Turkish Twi Tzotzil Ukrainian Umbundu Valencian Venda Vietnamese Yoruba Zulu vakaViti\nO na Rawa Vakacava ni Veitokani kei na Kalou?\nO na rawa ni veivolekati kei na Kalou ni o vulica na veika me baleti koya, kei na sala mo vakamarautaki koya kina. Ena “qai toro voleka mai” vei iko koya. (Jemesa 4:8) Ni kaya na iVolatabu “ni sega ni yawa o koya vei keda yadua.”—Cakacaka 17:27.\nKa mo cakava mo kilai koya vinaka kina na Kalou\nRai cala me baleta na nona kilai na Kalou\nKa mo cakava mo kilai koya kina na Kalou\nWilika na iVolatabu\nKa e kaya na iVolatabu: “E vakavuna na Kalou na iVolatabu kece.”—2 Timoci 3:16.\nKena ibalebale: E vakavuna na Kalou na iVolatabu. E uqeti ira na dauvola iVolatabu mera vola na nona rai. E vakayagataka na iVolatabu meda kila kina na ka e vinakata vei keda. Eda rawa tale ga ni vulica kina na nona itovo, me vaka na loloma, lewadodonu, kei na yalovinaka.—Lako Yani 34:6; Vakarua 32:4.\nKa o rawa ni cakava: Wilika e veisiga na iVolatabu. (Josua 1:8) Dau vakasamataka vakatitobu na ka o wilika, qai taroga: ‘Na cava au vulica eke me baleta na Kalou?’—Same 77:12.\nKena ivakaraitaki, wilika na Jeremaia 29:11, qai taroga: ‘Na cava e vinakata vei au na Kalou? Meu vakila na vakacegu se meu sotava na leqa? E Kalou dau sauma na ca, se e vinakata meu marautaka na veigauna se bera mai?’\nDikeva na veika buli\nKa e kaya na iVolatabu: “Tekivu mai na gauna a buli kina na vuravura e kilai na veika tawarairai me baleti koya [na Kalou]. . .ena veika e buli.”—Roma 1:20.\nKena ibalebale: Me vaka ga na noda rawa ni vulica na veika me baleta e dua na daudroini ena ka e droinitaka, se e dua na misini vereverea vei koya e bulia, eda na rawa tale ga ni kila na itovo ni Kalou ena veika e bulia. Me kena ivakaraitaki, eda na rawa ni kila na vuku ni Kalou nida vulica na levu ni ka e rawa ni katona na noda mona kei na kena vereverea. Se eda na kila na nona kaukaua nida vulica na veirauti ni katakata ni matanisiga, kei na so tale na kalokalo.—Same 104:24; Aisea 40:26.\nKa o rawa ni cakava: Dau vakayagataka na gauna mo dikeva qai vulica kina na veika buli. Ni o cakava qori, mo taroga, ‘Na cava au vulica me baleta na Kalou ena nona ibulibuli vakasakiti qo?’ * Ia eda na sega ni vulica na veika kece me baleta na Kalou ena veika e bulia, ya na vuna e vakarautaka tale ga kina na iVolatabu.\nVakayagataka na yaca ni Kalou\nKa e kaya na iVolatabu: “Au na taqomaki koya ni kila na yacaqu. Ena kacivi au, au na qai rogo yani vua.”—Same 91:14, 15.\nKena ibalebale: Na Kalou na yacana o Jiova, e dau rogoci ira na kila qai doka na yacana. * (Same 83:18; Malakai 3:16) O Jiova e vakatakilai koya vei keda ni vinakata meda vakayagataka na yacana. E kaya, “O yau o Jiova. Qori na yacaqu.”—Aisea 42:8.\nKa o rawa ni cakava: Dau vakayagataka na yacana.\nVosa vei Jiova ena masu\nKa e kaya na iVolatabu: “E voleka o Jiova vei ira kece na kacivi koya.”—Same 145:18.\nKena ibalebale: O Jiova e voleka vei ira na masu vua ena vakabauta. Na masu e tiki ni sokalou, e vakaraitaka nida doka vakalevu na Kalou.\nKa o rawa ni cakava: Dau masu wasoma vua na Kalou. (1 Cesalonaika 5:17) Talaucaka vua na lomamu kei na veika o leqataka.—Same 62:8. *\nVaqaqacotaka na nomu vakabauta na Kalou\nKa e kaya na iVolatabu: “Ke sega na vakabauta eda na sega ni vakamarautaka rawa na Kalou.”—Iperiu 11:6.\nKena ibalebale: Eda na rawa ga ni vakabauta na Kalou ke da vakabauti koya. E kaya na iVolatabu, ni levu tale na ka e okati ena noda vakabauta mai na noda kila wale tu ga ni bula dina tiko na Kalou. E kena ibalebale tale ga meda nuitaki koya vakaoti, wili kina na ka e yalataka kei na nona ivakatagedegede. E bibi na veinuitaki me dei kina na veitokani.\nKa o rawa ni cakava: E bibi na kila me rawa ni dei na vakabauta. (Roma 10:17) Ni o vulica na iVolatabu, mo vakadeitaka ni o nuitaka na Kalou kei na nona ivakasala. Era na marau na iVakadinadina i Jiova mera vakavulici iko ena iVolatabu. *\nCakava na ka e vakamarautaka na Kalou\nKa e kaya na iVolatabu: “Qo na ibalebale ni noda lomana na Kalou, meda muria na nona ivunau.”—1 Joni 5:3.\nKena ibalebale: O Jiova e volekati ira na vakaraitaka na nodra lomani koya nira saga ena nodra vinaka kece mera muria na nona ivakaro.\nKa o rawa ni cakava: Ni o vulica tiko na iVolatabu, saga mo kila na ka e vinakata na Kalou kei na veika e cata. Mo taroga, ‘Na veiveisau cava au rawa ni cakava meu vakamarautaka kina na Kalou?’—1 Cesalonaika 4:1.\nVakila na loloma ni Kalou ni o muria na ka e tukuna\nKa e kaya na iVolatabu: “O na raica na vinaka ni Kalou ena ka o sotava.”—Same 34:8, The Bible in Basic English.\nKena ibalebale: E vinakata na Kalou mo vakila sara ga na nona vinaka. Ni o vakila na nona loloma kei na nona veitokoni, o na via volekati koya sara ga.\nKa o rawa ni cakava: Ni o wilika na iVolatabu, muria na ka e tukuna mo qai vakila na kena yaga ena nomu bula. (Aisea 48:17, 18) Mo dau vakasamataka tale ga nodra ivakaraitaki na tamata ni Kalou ena gauna qo ni tokoni ira na Kalou era vosota kina na dredre, era veisautaka na nodra itovo, mamarau na nodra lewenivuvale, ra qai vakila na marau dina. *\nRai cala: E sega ni rawa ni volekati keda mai na Kalou ni sa rui kaukaua qai cecere.\nKena dina: E kaukaua na Kalou qai cecere sara vei keda, ia e vinakata meda toro voleka yani vua. E tu ena iVolatabu na kedra italanoa na tagane kei na yalewa era veitokani kei na Kalou.—Cakacaka 13:22; Jemesa 2:23.\nRai cala: Sa rui dredre na noda kila na Kalou.\nKena dina: E dredre meda kila eso na ka me baleta na Kalou, kena ivakaraitaki ni o koya e dua na kabula vakayalo tawarairai. Ia eda se rawa tiko ga ni kilai koya. E tukuna mada ga na iVolatabu nida na rawata na bula tawamudu ke da kila na Kalou. (Joni 17:3) E vakamatatataka na iVolatabu na veika me baleta na Dauveibuli, nona inaki vei keda kei na vuravura, kei na nona ivakatagedegede. (Aisea 45:18, 19; 1 Timoci 2:4) Me vaka eda sa raica mai, e vakaraitaka tale ga na iVolatabu na yaca ni Kalou. (Same 83:18) Kena ibalebale, eda na rawa ni kila na Kalou da toro volekati koya tale ga.—Jemesa 4:8.\n^ para. 10 Kena ivakaraitaki, mo kila na vuku ni Kalou ena veika e bulia, raica na ulutaga “Bula Vakaidewadewa se Buli?”\n^ para. 13 E levu era kila na ibalebale ni yaca ni Kalou ni “O Koya e Vakavuna me Yaco.” Ni vakatakila vei keda na yacana, vaka ga me kaya tiko vei keda: ‘Au na cakava na noqu inaki kei na ka au vinakata.’\n^ para. 18 Raica na ulutaga “Cava Meu Masu Kina? Ena Rogoca na Kalou?”\n^ para. 22 Ke o via kila eso tale na ka, sarava na vidio Na Cava e Caka ena Vuli iVolatabu\n^ para. 30 Raica na ulutaga “E Veisautaka na Bula na iVolatabu.”\niMeli iMeli O na Rawa Vakacava ni Veitokani kei na Kalou?\nijwbq wase 174


‘Oni Vakadukadukalitaka na Nona Tikina Tabu na Kalou’—Isikeli 5:11\n“Oni Vakadukadukalitaka na Noqu Tikina Tabu”—Vakacacani na Sokalou Savasava\nTIKINA BIBI: Dukadukali vakayago, vakayalo o Juta kei Jerusalemi\nE kauaitaki ira na Isireli o Jiova, e lomani ira tale ga me vaka era nona “iyau talei.” (Lako 19:5) Ia era sauma lesu vei Jiova ena nodra sokaloutaki ira na kalou lasu ena valenisoro sara ga e vakatokai ena yacana! Era vakararawataka na loma i Jiova ra qai beca na yacana. Na cava e sa rui torosobu kina na nodra ivalavala na Isireli? Cava eda vulica ena parofisai i Isikeli me baleta na vakarusai i Jerusalemi? Cava tale ga eda vulica ena ka era cakava na Isireli kei na veimatanitu era tiko voleka?\nE raica o Isikeli eso na ka vakadomobula e vakaraitaka nodra vakaleqai vakayalo na matanitu taucoko.\nNa parofisai e matanataka o Isikeli e vakaraitaka na nona qai cudruvi Jerusalemi o Jiova.\nEra na sega ni drovaka rawa na veimatanitu na ca ni nodra vakaucacataka na yaca i Jiova kei na nodra vakacacani se tusaqati ira na nona tamata. Na cava eda vulica ena nodra veimaliwai na Isireli kei ira na veimatanitu era tu voleka?\niMeli iMeli “Oni Vakadukadukalitaka na Noqu Tikina Tabu”—Vakacacani na Sokalou Savasava\nrr t. 50-51


Ke o via kila vinaka e dua, ena veivuke vakalevu nomu vulica na veika sa cakava oti, kei na nona vosota na ituvaki dredre. Ke o via kila vinaka tale ga na Kalou, mo vulica na veika sa cakava oti. O na rairai kurabuitaka na yaga ni veika sa cakava oti, ena vakatau tale ga kina nomu bula se bera mai.\nE BULIA NA KA KECE NA KALOU ME YAGA VEI KEDA\nO Jiova na Dauveibuli Cecere, e “kilai na veika tawarairai me baleti koya, ya na nona kaukaua e sega ni vakaiyalayala.” (Roma 1:20) “O koya ga e bulia na vuravura ena nona kaukaua, o koya e vakataudeitaka na vanua bulabula ena nona vuku. O koya e tevuka . . . na lomalagi ena nona kila.” (Jeremaia 10:12) Na vakatubuqoroqoro tale ga ni nona ibulibuli na Kalou e vakavotuya ni kauaitaki keda.\nVakasamataka mada na sala e vakalougatataki keda kina o Jiova ena nona buli keda ‘meda ucui’ koya. (Vakatekivu 1:27) Kena ibalebale qori ni buli keda meda vakaraitaka eso nona itovo e sega ni vakatauvatani rawa. E buli keda meda kauaitaka na veika vakayalo, se meda kila na nona rai kei na veika e bibi vua. Nida saga meda muria na veika qori, eda na marautaka na noda bula, ena vakainaki tale ga. Koya e uasivi sara, nida na rawa ni veiwekani voleka kei koya.\nNida raica na veika buli era tu qo e vuravura, e laurai sara ga kina na rai ni Kalou me baleti keda. E kaya na yapositolo o Paula ni “laurai votu na ivakadinadina ni nona caka vinaka tiko ga, e vakatauca vei [keda] na uca mai lomalagi, e solia na gauna vinaka ni tatamusuki, e vakamamautaki [keda] ena kakana kei na loma[da] ena marau.” (Cakacaka 14:17) E sega ni vakarautaka na Kalou na ka ga meda bula kina. E levu tale na ka e vakarautaka kei na kena veimataqali meda marautaka kina na bula. Qori e ivakaraitaki lailai ga ni veika sa nakita tu vei keda na Kalou.\nE bulia na vuravura o Jiova meda bula tawamudu kina. E kaya na iVolatabu: “Sa solia na vuravura vei ira na luve ni tamata” e “sega ni bulia me lala, e bulia ga me tawa.” (Same 115:16; Aisea 45:18) O cei me tawana, me vakacava tale ga na kena dede? “O ira na yalododonu era na taukena na vuravura, era na qai bula tawamudu kina.”—Same 37:29.\nO Jiova e bulia na imatai ni tagane kei na yalewa, o Atama kei Ivi qai vakatikori rau ena dua na parataisi e vuravura me rau “teivaka [rau] qarava tale ga.” (Vakatekivu 2:8, 15) E rua na itavi bibi e lesi rau kina na Kalou: “Drau vakawa, mera le levu mai, drau vakasinaiti vuravura, drau vakamalumalumutaka.” (Vakatekivu 1:28) Nodrau inuinui sara tu ga o Atama kei Ivi na bula tawamudu e vuravura. Ka ni rarawa ni rau talaidredre vua na Kalou, rau sega ni okati kina kei ira “na yalododonu” era na “taukena na vuravura.” Ia eda na vulica ni sega ni veisautaka na inaki i Jiova na ka rau cakava qori. Meda dikeva mada e dua tale na ka e cakava na Kalou.\nE VAKARAUTAKA NA KALOU NA NONA VOSA\nE kilai na iVolatabu ni Vosa ni Kalou. Na cava e vakarautaka kina vei keda o Jiova na iVolatabu? Kena inaki levu meda kilai koya kina. (Vosa Vakaibalebale 2:1-5) E sega ni saumi kece ena iVolatabu na taro eda rairai vaqaqa tu me baleta na Kalou, ni sega ga ni dua na ivola e cakava rawa qori. (Dauvunau 3:11) Ia na ka kece e volaitukutukutaki kina ena vukei keda meda kila vinaka na Kalou. Eda na kila nona itovo nida raica na veika e sa cakava oti se cakava tiko nikua me baleti keda. Okati kina na ka me baleti ira e taleitaka kei ira e cata. (Same 15:1-5) E vakamatatataki tale tu ga kina nona rai me baleta na sokalou, itovo kei na iyau. Eda na vulica tale ga kina na nona itovo o Jiova ena vosa i Jisu Karisito kei na ka e cakava.—Joni 14:9.\nDua tale na vuna e vakarautaka kina o Jiova na nona Vosa na iVolatabu, oya meda rawa ni kila kina na ka meda cakava meda marautaka na bula e vakainaki. E dusimaki keda o Jiova ena iVolatabu ena ka meda cakava me marau kina noda vuvale, sala meda lomavakacegu kina, kei na noda vosota na lomabibi. Me vaka ena qai vakamacalataki ena mekesini qo, ena saumi ena iVolatabu eso na taro bibi eda dau vakataroga tu: Cava sa rui levu kina na rarawa? Cava ena yaco ena veisiga se bera mai? E vakamacalataka tale ga na ka sa cakava oti na Kalou me vakayacori kina na nona inaki taumada.\nE ivola vakasakiti dina na iVolatabu ni vakavuna sara ga na Kalou na kena volai, qai rawa ni vakadinadinataki ena levu tale na sala. E volai ena loma ni 1,600 na yabaki era vola e le 40 na tagane, e dua ga na kena usutu bibi, oya ni vakavuna ga na Kalou. (2 Timoci 3:16) E duidui vei ira na ivola makawa tale eso ni maroroi vinaka ena veitabagauna sa sivi, me vaka e vakadinadinataki ena vica vata na udolu na ivolavivigi ni iVolatabu. Koya e vakasakiti sara oya ni sega ni tarovi rawa na kena vakadewataki, veisoliyaki kei na kena wiliki. Nikua, e ivola veisoliyaki qai vakadewataki vakalevu duadua. Na kena se tiko ga qo na iVolatabu e vakadinadinataka sara ga ni “vosa ni noda Kalou e tudei me tawamudu.”—Aisea 40:8.\nE VAKADEITAKA NA KALOU NA NONA INAKI\nDua tale na ka talei e cakava na Kalou, oya na nona vakadeitaka ni na vakayacori dina na nona inaki me baleti keda. Me vaka sa cavuti oti mai, e nona inaki na Kalou meda bula tawamudu e vuravura. Ia na nona talaidredre vua na Kalou o Atama qai valavala ca, e sega ni rawata kina na bula tawamudu, o ira tale ga na nona kawa. “Ena vuku ni dua ga na tamata e curu kina i vuravura na ivalavala ca, kei na mate ena vuku ni ivalavala ca, mani dewa na mate vei ira na tamata kece ga ni sa valavala ca na tamata kece ga.” (Roma 5:12) E vakalewai gona na inaki ni Kalou ena nona talaidredre. Ia na cava e qai cakava o Jiova?\nE sega ni dau veiveisau o Jiova ena ka e cakava kei na nona itovo. E lewadodonu vei rau o Atama kei Ivi ena ka rau cakava, e vakarautaka tale ga vakayalololoma na inuinui me baleta nodrau kawa. Ni Kalou vuku e kila vinaka na ka me cakava ena ituvaki qori, totolo ga nona vakarautaka na kena iwali. (Vakatekivu 3:15) Eda na qai sereki ga ena ivalavala ca kei na mate ena vuku i Jisu Karisito, na Luve ni Kalou. Cava e okati kina?\nMeda sereki mai na ca ni nona talaidredre o Atama, e talai Jisu mai vuravura o Jiova me vakavulici keda ena sala ina bula, me “solia tale ga na nona bula me kedra ivoli e le levu.” * (Maciu 20:28; Joni 14:6) O Jisu ga e rawa ni vakarautaka na ivoli baleta ni uasivi me vakataki Atama. Ia e sega ni vakatotomuri Atama, ni dei ena nona yalodina me yacova nona mate. Ni sega ni dodonu me mate, e vakaturi koya tale kina o Jiova me lai bula i lomalagi. E cakava gona o Jisu na ka e sega ni cakava rawa o Atama, me vakarautaka na bula tawamudu vei ira na kawatamata talairawarawa. “Ena nona talaidredre gona e dua ga na tamata e okati kina e levu mera ivalavala ca, ia na nona talairawarawa e dua ga na tamata era na okati kina e levu mera yalododonu.” (Roma 5:19) Ena vuku ni isoro ni veivoli i Jisu ena vakayacora kina na Kalou na nona inaki, oya meda bula tawamudu e vuravura.\nEda vulica e levu na ka baleti Jiova ena ka e cakava ni talaidredre o Atama. Eda raica ni sega ni dua na ka e rawa ni tarova na ka e tekivuna o Jiova, ena “yaco dina” ga na nona vosa. (Aisea 55:11) Eda vakavinavinakataka na levu ni nona lomani keda. “E kilai na loloma ni Kalou ena ka e yacovi keda ni tala mai vuravura na Kalou na Luvena e duabau ga e vakatubura, meda vakabulai kina ena vukuna. Na loloma qo e sega ni vakatau ena noda lomana na Kalou, o koya ga e lomani keda qai tala mai na Luvena me isoro ni noda ivalavala ca meda veiyaloni kina kei koya.”—1 Joni 4:9, 10.\nNa Kalou “e sega mada ga ni bureitaka na Luvena ia e soli koya ena vukuda kece,” eda vakadeitaka kina ni na “solia tale ga vei keda ena nona loloma levu na veika tale eso,” me vaka ga e yalataka. (Roma 8:32) Na cava e yalataka na Kalou ni na cakava? Wilika na kena isau ena ulutaga e tarava.\nNA CAVA SA CAKAVA OTI NA KALOU? E buli keda o Jiova meda bula tawamudu e vuravura. E vakarautaka na iVolatabu meda vulica kina na veika me baleti koya. E vakarautaka o Jiova na isoro ena vuku i Jisu Karisito, e vakadeitaka kina ni na vakayacori dina ga na nona inaki\n^ para. 16 Me ikuri ni vakamacala me baleta na ivoli, raica na wase 5 ni ivola Na Cava Eda na Vulica ena iVolatabu?, tabaka na iVakadinadina i Jiova. Sa tu tale ga ena internet ena www.jw.org.\niVolatukutuku ni iVolatabu iTukutuku Makawa & iVolatabu Kalou Saumi na Taro Vakaivolatabu\nVulica na ka ena vakilai ena gauna e veiliutaki kina na Matanitu ni Kalou.


Top Executive Private Jet Charter Flight Chicago, Aurora, Peoria, IL air Plane Rental Company Near me call 872-210-5100 me baleta na malanivosa ni isau ena veiqaravi ni pailate deadhead na yavaqu lala me baleta na bisinisi, Leqa tubukoso, Yadudua na marau vata kei na noqu manumanu maroroi na waqavuka veiyaloni? Me na veivuke vinaka duadua waqavuka kabani ni ko yaco yani ki na nomu icavacava ka tarava vakatotolo kei vakarawarawa mai vei call 872-210-5100 me baleta na vanua voleka vei iko!\nEra na rawa ni dua na ka ni veigauna sa oti na gauna ni wawa kevaka o sa redetaki ni dua veiqaravi ni vuka ni tu ni jeti vakaitaukei mai Illinois. Sa rauta na gauna ni wawa vakatautauvata 4 me 6 na miniti. Ko na tekivu na nomudou dro ena levei kina na balavu ni laini ena igunugunu na jeke ni iyaya, ticketing, ka sa vakatorocaketaka sara na tataqomaki ka icili na nomu waqavuka.\nYou might find Empty leg deal from or to Illinois area’ is a term used in the airline industry for the empty return flight of a vakaitaukei na jeti veivosakitaka me ratou vodo dua ga na sala.\nDikeva rawa na nomu na siti voleka duadua e ra me ikuri ni itukutuku ena yadudua na waqavuka chartering mai Illinois.


Cava e Kaya na iVolatabu me Baleta na Nona Vakamatei e Dua me Cegu Kina Nona Rarawa (Veivakamatei e Yavutaki ena Loloma)?\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Azerbaijani Baoule Bashkir Bislama Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Cibemba Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Faroese Finnish Fon French Ga Georgian German Greek Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hmong (White) Hungarian Icelandic Iloko Indonesian Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Kazakh Kikaonde Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Korean Kwanyama Kyangonde Lingala Lithuanian Luganda Malagasy Malay Malayalam Maltese Mambwe-Lungu Mongolian Moore Myanmar Ndebele (Zimbabwe) Nepali Norwegian Nzema Oromo Ossetian Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Romanian Russian Sango Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Setswana Seychelles Creole Shona Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sunda Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Tatar Telugu Thai Tigrinya Tiv Tsonga Turkish Twi Ukrainian Urhobo Uruund Valencian Venda Vietnamese Welsh Xhosa Yoruba Zulu vakaViti\nCava e Kaya na iVolatabu me Baleta na Nona Vakamatei e Dua me Cegu Kina Nona Rarawa?\nE sega ni vakamatatataka na iVolatabu na ka e vauca na nona vakamatei e dua me cegu kina nona rarawa (euthanasia). * Ia na ivakamacala ni iVolatabu me baleta na bula kei na mate ena veivuke me donu tiko ga na rai. E tabu na veivakamatei, ia e sega ni dua na ivakaro e vauca na veika me vakayacori me vakabalavutaki kina nona bula e dua sa voleka ni mate.\nE vakaraitaka na iVolatabu ni Kalou e Dauveibuli, na “ivurevure ni bula.” (Same 36:9; Cakacaka 17:28) Na bula e ka talei vua na Kalou. Qori na vuna e vakatabuya kina na veivakamatei se na kuna. (Lako Yani 20:13; 1 Joni 3:15) E kaya tale ga na iVolatabu ni dodonu meda qaqarauni me taqomaki kina noda bula kei na nodra bula eso tale. (Vakarua 22:8) Kena ibalebale e vinakata na Kalou meda vakamareqeta na isolisoli ni bula.\nVakacava ke tauvimate bibi e dua?\nE vakatabuya na iVolatabu na nona vakamatei e dua e sa voleka ni mate se sa kilai tu ga ni na mate. E vakadinadinataki qori ena ka e yaco vei Saula na Tui Isireli. Gauna e mavoa levu kina ena ivalu, e kerei koya e dau cola nona iyaragi me vakamatei koya. (1 Samuela 31:3, 4) E sega ni via cakava qori o koya e dau colata na iyaragi i Saula. Ia e lasutaka e dua tale na tagane ni a vakayacora na ka e vinakata o Saula. Ni vakatotomuria o Tevita na rai ni Kalou me baleta na bula, a totogitaka kina na tagane e kaya ni veivakamatei.—2 Samuela 1:6-16.\nE dodonu me vakabalavutaki na bula se mani iwalewale cava e muri?\nE sega ni vakarota na iVolatabu me vakabalavutaki na nona bula e dua sa voleka ni mate. Ia e veivuke ga ena rai donu me tiko vei keda. Ena vuku ni noda ivalavala ca, e keda meca kina o mate. (Roma 5:12; 1 Korinica 15:26) Eda sega ni via mate, ia sega ni dodonu meda rerevaka na mate ni yalataka tu na Kalou na inuinui ni veivakaturi. (Joni 6:39, 40) O koya e doka na bula ena qara na veiqaravi vakavuniwai vinaka duadua. Ia e sega ni okati e keri na nomu digia na veiqaravi vakavuniwai e via vakabalavutaki kina na nona bula e dua sa voleka ni mate.\nVakacava o koya e vakamatei koya ga, ena vosoti se sega?\nE sega ni tukuna na iVolatabu ni na sega ni vosoti o koya e vakamatei koya ga. E ivalavala ca bibi ke vakamatei koya ga e dua. * Ia e kila vinaka tu na Kalou ni so na ka e rawa ni vakavuna me via vakamatei koya ga e dua, me vaka na mate ni mona, lomaocaoca vakasivia, se mate ni kawa. (Same 103:13, 14) E veivakacegui ena iVolatabu na Kalou ena gauna ni rarawa. E kaya na iVolatabu “nira na vakaturi mai na yalododonu kei ira na sega ni yalododonu.” (Cakacaka 24:15) Qori e vakaraitaka ni na yaga tale ga na inuinui ni veivakaturi vei ira era cala bibi, wili kina o koya e vakamatei koya ga.\nVakacava nodra vakamatei na manumanu ni vale era tauvimate se mavoa?\nNa nona vakamatei na manumanu ni vale me cegu kina nona rarawa, e duidui mai na kena e caka vua na tamata. E yalataka na Kalou vua na kawatamata na inuinui ni bula tawamudu, sega ni vei ira na manumanu. (Roma 6:23; 2 Pita 2:12) E vakatabuya na iVolatabu mera vakalolomataki na manumanu, ia e vakadonuya me lewai ira na manumanu na tamata. (Vakatekivu 9:3) E vinakata na Kalou meda lomani ira na manumanu. E vakatau gona vua na itaukei ni manumanu na sala vinaka duadua me vakaraitaka kina na loloma qori. De dua ena vakatulewataka me vakamatei nona manumanu me cegu kina nona rarawa.—Vosa Vakaibalebale 12:10.\n^ para. 3 Na ivakarau ni veivakamatei qo e tukuni ni yavutaki ena loloma, “e vakamatei kina e dua e tauvimate bibi se mavoa me cegu kina nona rarawa.” (Merriam-Webster Learner’s Dictionary) Ni veivuke o vuniwai ena nona mate e dua na tauvimate, e tukuni ni oya e dua na mataqali kuna e veitokoni kina o vuniwai.\n^ para. 10 E le vica ga era cavuti ena iVolatabu nira vakamatei ira ga, o ira kece qori era sega ni cakava na inaki ni Kalou.—2 Samuela 17:23; 1 Tui 16:18; Maciu 27:3-5.\nRarawa Bula & Mate Saumi na Taro Vakaivolatabu\nNi Yaco na Leqa—Tauvimate


Vakacaca na Cagilaba o Ava Mai Madagascar | iRogo ena JW.ORG\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Armenian Azerbaijani Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Finnish French Georgian German Greek Hebrew Hungarian Indonesian Italian Italian Sign Language Japanese Kinyarwanda Kirghiz Korean Lingala Lithuanian Malagasy Myanmar Norwegian Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Romanian Russian Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Setswana Slovak Slovenian Spanish Swahili Swedish Thai Turkish Ukrainian Vietnamese Xhosa Yoruba Zulu vakaViti\nJANUERI 25, 2018\nE vakacaca na cagilaba o Ava e Madagascar ena ika5 ni Janueri, 2018. Era kaya na vakailesilesi nira mate e le 51 na lewenivanua, ra qai veituyaki e udolu vakacaca.\nE raica na valenivolavola ni tabana e Madagascar ni sega ni dua vei ira na tacida e mate ena cagilaba. Ia e 45 na nodra vale na tacida e vakacacani se vakarusai vakadua, okati kina e 6 na Vale ni Soqoni. E levu vei ira na tacida ena vanua qori era dau teitei me rawa nira bula kina, ia e vakacacani vakadua ena cagilaba o Ava na nodra itei. A tauyavutaki e dua na Komiti ni Vakacoko me qaravi ira na dautukutuku era vakaleqai, e vakarautaka tale ga na kakana, isulu, kei na vanua mera vakarurugi kina. Erau lesi e rua na tacida mai na valenivolavola ni tabana me rau gole ena vanua e yaco kina na cagilaba. A caka e dua na soqoni lavotaki mera vakayaloqaqataki kina na tacida kei na nodra dui vuvale.\nDua na ka nodratou veitokoni na iLawalawa Dauvakatulewa ena cakacaka ni vakacoko. E ratou raica tale ga mera qaravi vinaka na tacida ni oti na cagilaba, ni vakayagataki na ilavo e dau cautaki me baleta na nodra cakacaka na iVakadinadina e veiyasa i vuravura. Meda nanumi ira mada ga na tacida mai Madagascar ena noda masu vei Jiova me taqomaki ira tiko ga ena gauna dredre era sotava tiko qo.—Same 9:9, 10\niMeli iMeli Vakacaca na Cagilaba o Ava Mai Madagascar


Ena vuqa na yabaki sa oti, ena dua na koniferedi ni iwasewase ka a vakayacori mai Helsinki e Finland, au a rogoca e dua na itukutuku qaqa, sega ni guilecavi rawa ka a tukuni ena dua na soqoni ni tina kei na luvena yalewa. Au sega ni guilecava rawa na itukutuku oqori, e dina ni sa oti e 40 na yabaki mai na gauna au a rogoca kina. Ena maliwa ni dina e vuqa a cavuta o koya e vosa tiko, e kaya ni dau gadreva e dua na marama me tukuni vua ni marama totoka. E gadreva me dau tukuni vua na bibi ni kena yaga. Ena gadreva me tukuni vua ni da sa kalougata ni mai tiko vata kei keda.\nKemuni na taciqu, au kila ni o keda na turaga eda tautauvata sara ga kei ira na marama ena tikina oqo. Eda gadreva me dau tukuni vei keda ni tu na keda yaga bibi, ni da tamata nuitaki ka veivakalougatataki na noda tiko voli. Eda gadreva me soli vei keda na galala me da veiqaravi. Ena vukudra na lewenilotu era sa luluqa yani vakalotu se o ira era dau lokuyara ka lomalomarua voli, e rawa ni da vaqara na sala me da yacovi ira yani kina. Na nodra kerei me ra veiqaravi ena so na vanua e rawa ni o koya sara ga na veisureti era gadreva me ra bulabula tale mai kina vakalotu. Ia o ira na iliuliu e rawa ni ra veivuke ena gauna vaqo era dau vakataratutu ena so na gauna. E dodonu me da nanuma tiko ni rawa ni veisau na tamata. E rawa ni ra vakanadakuya na itovo ca. E rawa ni ra veivutuni mai na ivalavala ca. E rawa ni ra taura ena bula kilikili na matabete. Ka rawa ni ra qarava vagumatua na Turaga. Meu tukuna mada eso na kena ivakaraitaki.


Dakoba vakaitaukei jeti Charter tokalau Providence, Woonsocket, Newport, Central Falls, RI waqavuka rede kabani volekati au kacivi 1-401-375-4900 me baleta na malanivosa totolo ena lala na yavana vuka ni maliwa lala ni veiqaravi vakabisinisi, Leqa tubukoso, Yadudua na marau vata kei na noqu manumanu maroroi na waqavuka veiyaloni? Me na veivuke vinaka duadua waqavuka kabani o sa rawata ki na nomu icavacava ka tarava volai sara toka vakadodonu ka vakatotolo na ka rawarawa!\nEra na rawa ni dua na ka ni veigauna sa oti na gauna ni wawa kevaka o sa redetaki ni dua veiqaravi ni vuka ni tu ni jeti vakaitaukei ena Rhode Island. Sa rauta na gauna ni wawa vakatautauvata 4 me 6 na miniti. Ko na tekivu na nomudou dro ena levei kina na balavu ni laini ena igunugunu na jeke ni iyaya, ticketing, ka sa vakatorocaketaka sara na tataqomaki ka icili na nomu waqavuka.\nYou might find Empty leg deal from or to Rhode Island area’ is a term used in the airline industry for the empty return flight of a vakaitaukei na jeti veivosakitaka me ratou vodo dua ga na sala.\nDikeva rawa na nomu na siti voleka duadua e ra me baleta na ikuri ni ivakamacala ni waqavuka yadua chartering ena Rhode Island.\nBristol, RI Tokalau Providence, RI North Kingstown, RI South Kingstown, RI\nCentral Falls, RI Nei Johnston, RI North Providence, RI Warwick, RI\nNa lisi ni na raraba kei vukaca na rara ni waqavuka na vanua voleka eda era na veiqaravi tiko ena nomu iwasewase ni vaka aerospace na waqavuka vuka veiqaravi volekati iko, https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_airports_in_Rhode_Island\nBest thing to do in Providence, Cranston, Warwick, Pawtucket, Tokalau Providence, Woonsocket, Newport, Central Falls, RI dela Nightlife, Vale ni kana kei na otela railesuva wavokita noqu vanua ni veiqaravi


Isikeli 47 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\nUciwai e drodro mai na valenisoro (1-12)\nTitobu tiko ga na wai (2-5)\nBula na Waitui Mate (8-10)\nSega ni bula na vanua lolobo (11)\nKau me laukana me veivakabulai (12)\niYalayala ni vanua (13-23)\n47 E kauti au lesu o koya ina katuba ni valenisoro,+ au raica sara na wai ni drodro mai na ilago ni valenisoro me drodro ina tokalau,+ ni donuya na tokalau na mata ni valenisoro. E drodro sobu na wai mai na ruku ni valenisoro ena yasa imatau, oya ena yasa ni icabocabonisoro ena ceva. 2 E qai kauti au ena gaunisala ina matamata ena vualiku,+ e kauti au wavoki i tuba me yaco ina matamata e tuba donuya na tokalau,+ au mani raica na drodro malua ni wai ena yasana imatau. 3 E lako yani na tamata ina tokalau ni taura tiko na wa ni vakarau,+ e vakarautaka e 1,000 na kiupiti,* e kauti au sara i lomaniwai, e yala na wai ena noqu qurulasawa. 4 E vakarautaka tale o koya e 1,000, e kauti au sara i lomaniwai, e yala i duruqu. E vakarautaka tale o koya e 1,000, e kauti au i lomaniwai, e yala i toloqu. 5 Ni vakarautaka tale o koya e 1,000, sa dua na uciwai au sega ni vutoca rawa, ni titobu sara na wai e rawa ga ni qalovi, e sega ni vutoci rawa. 6 E tarogi au o koya: “O sa raica qo, o iko na luve ni tamata?” E qai tuberi au meu lesu ina bati ni uciwai. 7 Niu lesu, au raica e levu sara na vunikau ena bati ni uciwai ruarua.+ 8 E qai kaya vei au: “Na wai qo e drodro ina yasayasa ena tokalau, e drodro sobu sara ina Arapa*+ me yaco i waitui. Ni yaco i waitui+ ena bula na wai e kea. 9 Era na bula na veimataqali kabula ena vanua kece e drodrova na wai.* Ena levu sara na ika ni drodro e kea na wai qori. Ena bula na waitui, ena bula tale ga na ka kece ena vanua kece e drodrova na uciwai. 10 “Era na duri na gonedau ena bati ni uciwai me tekivu mai Eniketi+ me yaco i Eniekileimi, na vanua ena sigani kina na lawa. Ena levu sara na veimataqali ika, me vaka na ika ni Wasa Levu.*+ 11 “Ena vanua lolobo se dabibi, ena sega ni bula na vanua qori. Ena biu tu me masima.+ 12 “Ena tubu na veimataqali kau me laukana ena bati ni uciwai ruarua. Ena sega ni malai na drauna se na oti na vuana. Ena vuataka na vuana vou ena veivula ni drodro mai na tikina tabu na kena wai.+ Ena laukana na vuana, ena veivakabulai na drauna.”+ 13 Qo na ka e kaya na Turaga Cecere Duadua o Jiova: “Qo na vanua oni na vota me nodra ivotavota ni qele na 12 na yavusa e Isireli, ena rua na ivotavota nei Josefa.+ 14 Oni na taukena, oni na votai vakatautauvata kina.* Au bubuluitaka meu solia na vanua qo vei ira na tukamuni,+ ia qo sa soli me nomuni ivotavota. 15 “Qo na iyalayala ni vanua ena yasayasa ena vualiku: E tekivu mai na Wasa Levu me muria na sala i Eciloni+ me gole i Sitati,+ 16 i Emaci,+ i Peroca,+ kei Sipireimi e toka ena maliwa ni yasayasa o Tamasiko kei na yasayasa o Emaci, me yaco i Asatikoni ena iyalayala ni vanua o Aurani.+ 17 Na iyalayala gona ni vanua ena tekivu mai waitui me yaco i Asa-enoni+ kei na yasayasa o Tamasiko me gole ina vualiku, kei na yasayasa o Emaci.+ Qo na iyalayala ni vanua ena vualiku. 18 “Na yasayasa ena tokalau e tekivu ena kedrau veimama o Aurani kei Tamasiko, vakakina na Joritani ena kedrau veimama o Kiliati+ kei na vanua o Isireli. Moni vakarautaka me tekivu ena iyalayala ni vanua me yaco ina waitui* ena tokalau. Qo na iyalayala ni vanua ena tokalau. 19 “Ena tekivu e Tema na iyalayala ni vanua ena ceva me yaco ina wai e Meripaci-ketesa,+ ina Uciwai* me yaco sara ina Wasa Levu.+ Qo na iyalayala ni vanua ena ceva. 20 “Na iyalayala ni vanua ena ra e tekivu ena Wasa Levu me yaco ina dua na vanua e veidonui kei Lepo-emaci.*+ Qo na iyalayala ni vanua ena ra.” 21 “Moni vota na vanua qo na 12 na yavusa e Isireli. 22 Moni vota me nomuni ivotavota, o kemuni kei ira na vulagi era tiko vata kei kemuni era vakaluveni nira maliwai kemuni tiko, moni okati ira mera vaka ga na lewe i Isireli. Ena dua na nodra ivotavota ena kedra maliwa na yavusa e Isireli vata kei kemuni. 23 Moni solia vua na vulagi e dua na ivotavota ena qele ni yavusa e vakaitikotiko kina,” e kaya na Turaga Cecere Duadua o Jiova.\n^ Qo na kiupiti balavu. Raica na iKuri B14.\n^ Se “na vanua talasiga.”\n^ Ipe., “na rua na uciwai.”\n^ Ipe., “e tautauvata kei na ivotavota nei tacina.”\n^ Oya na Waimaca o Ijipita.\n^ Se “na icurucuru i Emaci.”


The Fiji Times » Veisiko ni Bose Levu Vakaturaga\nVeisiko ni Bose Levu Vakaturaga\nNODA Railesu e na macawa oqo e da na wilika kina na i talanoa ni nodra a kidavaki mai na Koronivuli na Ratu Sukuna Memoriala School na lewe ni Bose Levu Vakaturaga.\nNi tei wilika sara na kena i tukutuku ka a tabaki e na Na i Lalakai e na yabaki 1965:\nA vakayacori mai na Koronivuli na Ratu Sir Lala Sukuna Memorial School e Suva, e na yakavi ni Lotulevu sa oti e dua na veikidavaki vakavanua bibi ka totoka ka ra vakaitavi walega kina na gone vuli mai kea e na nodra yaco yani na Turaga lewe ni Bose Vakaturaga.\nMe vaka ni a vu ga mai na Bose Vakaturaga e na koronivuli o ya, sa dau kena i vakarau tiko me ra sikova na koronivuli ko ira na noda Turaga lewe ni Bose e na veigauna era bose kina.\nIa, na i lutua ni nodra veisiko e na macawa sa oti sai koya na veiqaravi vakaciriloloma era a vakayacora na gone, kei na kedrau dolavi e rua na rumu vou ni vuli o ya na nodra volau ni matai na gone tagane kei na nodra vale ni culacula na gone yalewa.\nEra sa la?ki dabe rawa toka mai e na vakatunuloa na turaga kei na marama sureti, ira na Vavalagi kece, vakavo ga e dua na turaga ni Trinidad ka i vakalesilesi levu e na Matabose ni Ceva ni Pasifika mai Niumea, Niu Kaletonia.\nNa yaca ni turaga oqo ko C R Gitolay ka kainaka ko koya ni sa qai bau raica vakadua na veiqaravi vakaturaga Vakaviti ka sa lauti koya sara na kena bibi.\nE na mata ni vakatunuloa era dabe vata kina na cauravou vakaitavi e na veiqaravi vakavanua ra qai dabe wavoki mai muri na turaga kei na marama i Taukei kei iratou na qasenivuli.\nE so tale na cauravou era uku, ka ra yadrava wavoki tu na vanua ni veiqaravi vakavanua.\nNa gauna era sa curu yani kina na Turaga, era tucake kece na vulagi sureti e na vakatunuloa ka ra tama na cauravou gonevuli.\nEra a liutaka mai na i lakolako vakaturaga na Gone Turaga na Vunivalu ko Ratu G K Cakobau.\nNi ra sa dabe na Turaga na Vunivalu kei ira na Sau ni noda Vanua vata kei ira na lewe ni Bose, sa tekivu sara na veiqaravi.\nA tubera na i qaloqalovi ko Tevita Kuruvakadua ka ciqoma na Turaga na Vunivalu, qai vatonaka ka vakamaluataka ko Ratu Niko Komaitai, na Roko Tui Tailevu Vakatawa.\nNi oti oya e a qai vakacabora na i sevusevu ko Timoci Vesikula, ka ra meketaka na Yaqona Vakaturaga na gonevuli.\nNi oti oya e sa qai vakacabora ko Josefata Kanabicibici na i Wase ni Yaqona Vakaturaga, e dua na vuaka levu kei na dua na sova magiti.\nSa totoka sara na nodratou vosa ni tautauri na vakacabo i sevusevu kei na magiti ko iratou na cauravou vuli oqo; ia e uasivi taudua sara ga na taladrodro vakavinaka na vosa ni vakacabo i sevusevu nei Timoci Vesikula.\nNa soqo taucoko ni sa oti na veiqaravi vakavanua e a liutaka na Turaga na i liuliu ni Komiti ni Koronivuli (Board of Governors), ko Ratu K K T Mara.\nNi soli oti na i vola vei ira na gone vuli rawa-ka, sa qai tucake na Gone Turaga na Tui Nayau (Ratu Tevita Uluilakeba) ka tauca na vosa vakaturaga e na vukudra na lewe ni Bose, ka vaka koto oqo na veika era a kaya:\n“Sa tiko na Tui Lau na i Liuliu ni Komiti ni Koronivuli, kemudou na lewe ni Komiti, sa tiko na i Liulliu ni Vuli e na noda vanua, na Qasenivuli Liu ni Ratu Sir Lala Sukuna Memorial School, kemudou na qasenivuli kei kemuni na gone.\n“E ka ni marau sara vei keimami e na neimami sureti mai ki na noda koronivuli oqo e daidai\n“E bibi koto na yaloi keimami ni keimami nanuma na Turaga ka vakayacani vua na koronivuli oqo.\n“O koya e a lewe ni Bose Vakaturaga vakadede, ka levu sara na lewa vuku ni Bose Vakaturaga e a takaga mai vua.\n“E vakaga keimami lako kaya vata tiko mai e na yakavi nikua, ka tiko voli oqo e na keda maliwa.\n“Keimami sa rogoca mai vua na Tui Lau, na i Liuliu ni Komiti na i tukutuku rogorogo vinaka ni nomuni vuli.\n“Keimami vakavinavinaka vakalevu e na maqosa kei na vinaka ni nomuni veiqaravi e daidai.\n“Keimami raica talega na kena soli na i vola koroi, ka keimami rogoca na lagilagi ni Koronivuli oqo, na Ratu Sir Lala Sukuna Memorial School.\n“Oya e rawa ga mai na veivakatavulici vinaka sara ni Qasenivuli Vakacegu, ko Misi Donnelly, ka sa vakuria tiko oqo na i Talatala ko Rev Andrews.\n“Ia, me’u na tinia ga na noqu vosa e na dua na tiki ni vosa nei Paula vei ira na kai Filipai, ni a kaya,”Sa vakaukauwataki au na Karisito!\n“Ia mo ni taura na vosa ko ya, me nomuni vakaukauwa na Karisito.\n“Ko ni na yaco kina mo ni tamata vinaka ka yaga,” a tinia na turaga na Tui Nayau.\nOti ga ko ya sa ulivi sara na vosa vakaturaga, sa qai kerei ira na Turaga lewe ni Bose na i Liuliu ni Komiti me ra la’ki raica mada na dola ni vale.\nNa vale vou ka tara vakatikitiki ga vakataki koya e sa nodra volau na cauravou.\nE a la’ki dolava oqo na Gone Turaga na Vunivalu mai Rewa ko Ro Etuate N Mataitini, ia, na rumu levu ni culacula nodra na gone yalewa e a qai la’ki dolava na Gone Turaga na Ka Levu ko Ratu Timoci Vosailagi.\nNa i sau ni vale ruarua o ya e 7000 na paudi.\nNi oti na dola ni vale ruarua sa qai caka na veivakamarautaki, e dua na nodra vakamalolo na gone yalewa, ka ra qai vakarautaka mai e dua na ti vakaitamera kei na veimataqali i coi ko ira na marama lewe ni i soqosoqo ni tinani gone e na Ratu Sir Lala Sukuna Memorial School.


Sakaraia 6 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\n8 raivotu: Va na qiqi (1-8)\nMe tui, me bete o Sulina (9-15)\n6 Au tacake tale au raica e va na qiqi ni lako tiko mai ena tadrua ni rua na ulunivanua, erau ulunivanua kopa. 2 Na imatai ni qiqi e damudamu na kena ose, na ikarua ni qiqi e loaloa na kena ose.+ 3 Na ikatolu ni qiqi e vulavula na kena ose, na ikava ni qiqi e tavutonotono, e tavukadiridiri na kena ose.+ 4 Au taroga na agilosi keirau veivosaki tiko: “Na cava qo noqu turaga?” 5 E kaya mai vei au na agilosi: “Qo e va na kabula vakayalo+ ni lomalagi eratou lako yani ni ratou rairai oti vua na Turaga ni vuravura taucoko.+ 6 Na qiqi e loaloa na kena ose e lako yani ina vanua ena vualiku,+ na kena e vulavula e lako yani ena daku ni wasa, na kena e tavutonotono e lako yani ina vanua ena ceva. 7 Na kena e tavukadiridiri e gu me lako yani me veilakoyaki e vuravura.” E qai kaya o koya: “Dou lako, dou veilakoyaki e vuravura.” Eratou veilakoyaki sara e vuravura. 8 E qai kacivaka mai vei au o koya, e kaya: “Raici ratou na lako yani qori ena vanua ena vualiku, eratou vakavuna me vakacegu na yalo i Jiova ena vanua ena vualiku.” 9 E vosa tale vei au o Jiova, e kaya: 10 “Mo kauta mai vei Elitai, vei Tovaia, kei Jitaia na ka eratou kauta mai vei ira na vesu tu, ena siga oya mo lako ina vale nei Josaia na luvei Sefanaia kei ratou na lako mai Papiloni. 11 Mo kauta na siliva kei na koula mo cakava e dua na isala vakaturaga qai biuta e ulu i Josua+ na luvei Jiosataki na bete levu. 12 Mo tukuna vua, “‘Qo na ka e tukuna o Jiova ni lewe vuqa:* “Na tamata qo na yacana o Sulina.+ Ena tubu ga ena nona vanua, ena tara na valenisoro i Jiova.+ 13 Ena tara o koya na valenisoro i Jiova, ena tu vua na kena iukuuku. Ena dabe ena nona idabedabe vakaturaga me veiliutaki, me bete tale ga ena nona idabedabe vakaturaga,+ erau* na duavata. 14 Na isala vakaturaga ena kedratou ivakananumi o Elimi, o Tovaia, o Jitaia,+ kei Eni na luvei Sefanaia ena valenisoro i Jiova. 15 Era na lako mai o ira na tiko vakayawa mera tara na valenisoro i Jiova.” Oni na qai kila ni o Jiova ni lewe vuqa e talai au vei kemuni. Ena yaco ke oni rogoca sara ga na vosa i Jiova na nomuni Kalou.’”\n^ Oya na nona itavi vakailiuliu kei na itavi vakabete.


1 Joni 2 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\niMatai ni Joni 2:1-29\nJisu na isoro meda veiyaloni kina kei na Kalou (1, 2)\nMuria na nona ivakaro na Kalou (3-11)\niVakaro makawa kei na ivakaro vou (7, 8)\niNaki ni volavola (12-14)\nKua ni lomani vuravura (15-17)\nQarauna na meca i Karisito (18-29)\n2 Kemuni na luvequ, au vola tiko yani vei kemuni na ka kece qo moni kua kina ni valavala ca. Ia ke mani valavala ca e dua, sa tiko vata kei Tamada e dua na noda dauveivuke, o Jisu Karisito,+ o koya na yalododonu.+ 2 E isoro ni noda ivalavala ca+ meda veiyaloni kina kei na Kalou,+ ia e sega ni noda ga, na nodra ivalavala ca tale ga e vuravura taucoko.+ 3 Ena vuku ni tikina qo eda vakadinadinataka kina nida kilai koya, ya ke da muria tiko ga na nona ivunau. 4 O koya e kaya, “Au sa kilai koya,” ia e sega ni muria na nona ivunau, e tamata lasulasu, e sega vua na dina. 5 Ia o koya e muria nona vosa, e vakaraitaka dina na loloma uasivi ni Kalou.+ Ena vuku ni tikina qo, eda kila kina nida duavata kei koya.+ 6 O koya e kaya ni duavata kei koya e dodonu me muria tale ga na ivakarau ni bula* i Jisu.+ 7 Kemuni na wekaqu lomani, au sega ni vola yani qo e dua na ivunau vou, na ivunau makawa ga sa tu vei kemuni mai na ivakatekivu.+ Na ivunau makawa qo na vosa oni rogoca. 8 Ia au sa vola tale yani qo vei kemuni e dua na ivunau vou, na kena a muria sara ga o koya, oni muria tale ga, ni sa takali tiko yani na butobuto, sa cila tiko na rarama dina.+ 9 O koya e kaya ni tiko ena rarama ia e cata+ na tacina, e se tiko ga ena butobuto.+ 10 O koya e lomana na tacina e tiko ga ena rarama,+ e sega ni dua na ka me tarabe kina. 11 Ia o koya e cata na tacina e tiko ena butobuto, e lako voli ena butobuto,+ e sega ni kila tale ga na vanua e lako tiko kina,+ ni vakamatabokotaki koya na butobuto. 12 Au volavola yani vei kemuni ragone, ni sa vosoti na nomuni ivalavala ca ena vuku ni yacana.+ 13 Au volavola yani vei kemuni na tama, ni oni kilai koya a bula mai na ivakatekivu. Au volavola yani vei kemuni na cauravou, ni oni sa vakamalumalumutaki koya na vunica.+ Au volavola yani vei kemuni ragone, ni oni kilai koya na Kalou, na Tamada.+ 14 Au volavola yani vei kemuni na tama, ni oni kilai koya a bula mai na ivakatekivu. Au volavola yani vei kemuni na cauravou, ni oni kaukaua,+ e dei vei kemuni na vosa ni Kalou,+ oni sa vakamalumalumutaki koya tale ga na vunica.+ 15 Ni kua ni lomani vuravura se na ka e tu e vuravura.+ O koya e lomani vuravura, e sega ni lomani Tamada o koya,+ 16 baleta na ka kece e tu e vuravura—na gagadre ni yago,+ na gagadre ni mata+ kei na nona dokadokataka e dua na ka* e taukena—e sega ni vu mai vua na Tamada, e vu ga e vuravura. 17 Kena ikuri, sa takali tiko yani na vuravura kei na kena gagadre,+ ia o koya e cakava na loma ni Kalou ena tu ga me sega ni mudu.+ 18 Ragone, sa iotioti ni aua qo, me vaka oni rogoca sa lako tiko mai na meca i Karisito,+ ena gauna mada ga qo sa levu sara na meca i Karisito,+ e vakaraitaka ni sa iotioti dina ni aua. 19 Era biuti keda nira sega ga ni noda itokani.+ Ke ra noda itokani, ke ra tiko vata ga kei keda. Ia era biuti keda me kilai kina nira sega ga ni noda itokani kece.+ 20 Ia e lumuti kemuni o koya na yalosavasava,+ oni kila kece na ka dina. 21 Noqu volavola yani qo e sega ni kena ibalebale ni oni sega ni kila na ka dina,+ au volavola yani ni oni kila, ni sega ni dua na lasu e vu mai na ka dina.+ 22 O cei na dau lasulasu? Sega ni o koya ga e cakitaka ni Karisito o Jisu?+ Qo na meca i Karisito,+ o koya e cakitaka na Tamana kei na Luvena. 23 O koya yadua e cakitaka na Luvena e sega ni vakadonui koya tale ga o Tamana.+ Ia o koya e vakabauta na Luvena+ e vakadonui koya tale ga o Tamana.+ 24 O kemuni, me kua ni yali vei kemuni na ka oni rogoca mai na ivakatekivu.+ Ke sega ni yali vei kemuni na ka oni rogoca mai na ivakatekivu, ena duavata tale ga kei kemuni na Luvena, vaka kina o Tamana. 25 Kena ikuri, qo na ka a yalataka sara ga vei keda o koya—na bula tawamudu.+ 26 Eso era via vakacalai kemuni tiko, oya na vuna au vola yani kina qo vei kemuni. 27 Ia vei kemuni, sa digitaki kemuni na Kalou ena nona kaukaua,+ ni tiko ga vei kemuni na kaukaua qori, e sega ni gadrevi me dua e vakavulici kemuni. Na nona veidigitaki e dina, e sega ni lasu, e vakavulica tale ga vei kemuni na ka kece+ moni duavata tiko ga kina kei koya.+ 28 O koya gona ragone, ni duavata tiko ga kei koya, ni gauna e vakatakilai mai kina eda sa rawa ni doudou ena vosa,+ meda kua ni gole tani nida maduataki koya ena gauna sa tiko kina. 29 Ke oni kila ni dau yalododonu o koya, oni sa na kila tale ga ni o ira kece era cakava na ka e dodonu era luvena.+\n^ Kir., “me muria tale ga na nona ilakolako.”\n^ Kir., “ka me bula kina.”\n1 Joni 2


Saga na Meca i Jisu Mera Bacani Koya (Maciu 22) | Bula i Jisu\nVakaseva o Jisu Nodra Sasaga na Meca\nMACIU 22:15-40 MARIKA 12:13-34 LUKE 20:20-40\nKA NEI SISA VEI SISA\nVAKAWATI ENA GAUNA NI VEIVAKATURI?\nIVUNAU LEVU DUADUA\nDua na ka nodra rarawa na iliuliu ni lotu era meca i Jisu. E se qai vakamacalataka oti ga na vosa vakatautauvata e vakavotui kina nodra ivakarau ca. Era bosea sara na Farisi na sala mera bacani koya kina. Era vinakata me tukuna o Jisu e dua na ka mera soli koya kina vua na kovana ni Roma, era mani sauma eso na nodra tisaipeli mera bacani koya.—Luke 6:7.\nEra tarogi Jisu sara o ira qori: “Qasenivuli, keimami kila ni dau dina na nomuni vosa kei na nomuni veivakavulici, oni sega ni dau veivakaduiduitaki, ia oni vakavuvulitaka ga na sala ni Kalou me salavata kei na ka dina: E dodonu me keimami sauma vei Sisa na ivakacavacava se sega?” (Luke 20:21, 22) A sega ni rawai o Jisu ena nodra veicavilaki ni kila vinaka tu na nodra veivakaisini kei na lawaki. Ke kaya o Jisu, ‘Sega, e sega ni dodonu me saumi na ivakacavacava qo,’ e rawa ni beitaki ni saqata na matanitu o Roma. Ia ke kaya, ‘Io, ni sauma na ivakacavacava qo,’ era rawa ni taura cala na kena ibalebale o ira era cata nodra qali i Roma ra qai cati koya. Sa qai sauma vakacava nodra taro?\nE kaya: “Ni dauveivakaisini, na cava oni vakatovolei au kina? Vakaraitaka mada mai e dua na ilavo e dau lavaki me ivakacavacava.” Era solia sara vua e dua na dinari, e qai taroga o Jisu: “Na mata i cei kei na yaca i cei qo?” Era kaya vua, “Nei Sisa.” Mani vakamatatataka vei ira o Jisu: “O koya gona, ni solia lesu vei Sisa na ka e nei Sisa, vua na Kalou na ka e nona na Kalou.”—Maciu 22:18-21.\nDua na ka nodra qoroya na tagane na vosa i Jisu. Nira sega ni kaya rawa e dua na ka ena maqosa ni nona ivakamacala, era mani biubiu. Ia sega ni kena ibalebale ya nira sa na sega ni saga mera bacani koya. A seva nodra sasaga na Farisi, qo era sa golevi Jisu yani na iliuliu ni lotu.\nEra sega ni vakabauta na Setoki na veivakaturi, era mani tarogi Jisu ena veivakaturi kei na veiwatini vakaveidakuni. Era kaya: “Qasenivuli, a kaya o Mosese, ‘Ke mate e dua na tagane qai sega na luvena, me vakawati o tacina kei na nona yada me vakawa kina.’ Ia eratou le vitu na veitacini tagane eratou tiko qo. E vakawati na kena imatai qai mate, ia e sega na luvena, sa mani soli nona yada me wati tacina. E yaco na ka vata ga qo vua na ikarua ni tacina, na ikatolu, me yacova sara na ikavitu. E qai mate sara e muri o yalewa. Ena gauna ni veivakaturi, o cei vei ratou na le vitu qo ena watina? Ni ratou a vakawatitaki koya kece.”—Maciu 22:24-28.\nNira vakabauta na Setoki na ka e vola o Mosese, e mani yavutaka kina o Jisu nona ivakamacala. E kaya: “Vakacava, e sega ni vu ni nomuni rai cala na nomuni sega ni kila na iVolatabu se na kaukaua ni Kalou? Nira vakaturi mai na mate, era na sega ni vakawati na tagane, era na sega tale ga ni soli na yalewa mera vakawati, era na vakataki ira ga na agilosi mai lomalagi. Ia me baleta na nodra vakaturi na mate, oni sega beka ni wilika na itukutuku ni kau vakavotona ena ivola i Mosese, ni a kaya vua na Kalou: ‘O yau na Kalou i Eparama, na Kalou i Aisake, kei na Kalou i Jekope’? E sega ni nodra Kalou na mate o koya, e nodra Kalou ga na bula. Sa cala sara ga na nomuni rai.” (Marika 12:24-27; Lako Yani 3:1-6) Era kurabuitaka na ilala levu na isaunitaro qori.\nSa vagalui ira oti na Farisi kei na Setoki o Jisu, qo era sa mai vakatovolei koya tale na iliuliu ni lotu dauveitusaqati. E taroga e dua na vunivola: “Qasenivuli, na cava na ivunau levu duadua ena Lawa?”—Maciu 22:36.\nE tukuna o Jisu: “Qo na imatai ni ivakaro, ‘Rogoca, kemuni na Isireli, o Jiova na noda Kalou, e dua ga na Jiova, ia mo lomani Jiova na nomu Kalou ena lomamu taucoko, ena nomu vinaka taucoko, ena nomu vakasama taucoko, kei na nomu kaukaua taucoko.’ Qo na kena ikarua, ‘Mo lomana na kainomu me vaka nomu lomani iko.’ E sega tale ni dua na ivunau e uasivi rau na ivunau qo.”—Marika 12:29-31.\nNi rogoca na vunivola na isau ni nona taro, e kaya sara: “Qasenivuli, e dina na ka oni tukuna, ‘E dua ga o koya, e sega tale ni dua erau le rua,’ na noda lomani koya ena lomada taucoko, noda vakasama taucoko, noda kaukaua taucoko, kei na noda lomani ira na kainoda me vaka noda lomani keda, e uasivia na isoro kama kei na isoro kece.” Ni kila o Jisu ni sauma vinaka sara ga na vunivola na taro ya, e kaya vua: “O sa volekata sara na Matanitu ni Kalou.”—Marika 12:32-34.\nSa siga tolu nona veivakavulici voli ena valenisoro o Jisu (ika9, ika10, kei na ika11 ni Naisani). Era marautaka na ivakamacala i Jisu o ira era vakataki koya na vunivola. Ia o ira na iliuliu ni lotu era ‘sega tale ni doudou mera tarogi koya.’\nNa cava era cakava na Farisi mera bacani Jisu kina? Cava e qai yaco?\nE vakaseva vakacava o Jisu nodra sasaga na Setoki mera bacani koya?\nNi sauma o Jisu nona taro na vunivola, na cava e kaya ni bibi duadua?\nTaro Na Dauwiliwili—Okosita 2014\nNi tukuna o Jisu ni o ira na vakaturi “era na sega sara ni vakawati,” vakacava e dusi ira tiko na vakaturi e vuravura?\niMeli iMeli Vakaseva o Jisu Nodra Sasaga na Meca\njy wase 108 t. 250-251