Kilai Jisu o Pita, Yalataki Vua na Ki ni Matanitu | Bula i Jisu\nMACIU 16:13-27 MARIKA 8:22-38 LUKE 9:18-26\nVAKABULA NA MATABOKO O JISU\nSOLI VEI PITA NA KI NI MATANITU\nMATE KEI NA VAKATURI I JISU\nNi ratou yaco i Peciseita o Jisu kei na nona tisaipeli, era kauta yani vua na lewenivanua e dua na mataboko ra qai vakamasuti Jisu me tarai koya me bula.\nE tubera na liga i mataboko o Jisu ina ibili. Ni kasivita oti na matana, e tarogi koya o Jisu: “O bau raica e dua na ka?” E kaya na tagane: “Au raici ira na tamata, ia era vaka na irairai ni vunikau era taubale voli.” (Marika 8:23, 24) Sa qai rai vinaka ni tabaka tale na matana e ligana o Jisu. E tukuna vua me lako i vale, me kua ga ni curu i lomanikoro.\nEratou gole sara o Jisu kei na nona tisaipeli ina vualiku, ena yasayasa o Sisaria Filipai. Ena rairai vica vata na siga na ilakolako qori baleta e rauta ni 40 na kilomita na yawa ni vanua me ratou lakova. Na vanua e toka kina na koro e rauta ni 350 na mita na kena cere mai waitui, qai rawa ni laurai mai kea na Ulunivanua o Erimoni.\nNi toso tiko na ilakolako, e lako taudua o Jisu me lai masu. Sa vo toka ga e ciwa se tini na vula ni bera nona mate, qai kauaitaki ratou na nona tisaipeli. Era sa sega ni muri koya e levu, eso tale era rairai veilecayaki se vakanuinuikara. De dua era veinanuyaka na vuna e cata kina nodra via buli koya na lewenivanua me tui, kei na vuna e sega ni vakaraitaka kina e dua na ivakatakilakila me vakadeitaka se o cei dina o koya.\nNi ratou yaco yani na tisaipeli ena vanua e masu tiko kina, e taroga o Jisu: “Na cava era tukuna eso me baleta na Luve ni tamata?” Eratou kaya: “Eso era kaya ni o Joni na Dauveipapitaisotaki, eso tale era kaya ni o Ilaija, eso era kaya ni o Jeremaia se dua vei ira na parofita.” Era nanuma na lewenivanua ni o Jisu e dua vei ira na parofita qori, sa vakabulai mai na mate. Ni via kila o Jisu nodratou rai, e tarogi ratou nona tisaipeli: “Vakacava o kemudou, cava dou nanuma?” E sauma totolo sara o Pita: “O kemuni na Karisito, na Luve ni Kalou bula.”—Maciu 16:13-16.\nE kaya o Jisu ni dodonu me marautaka o Pita nona vakatakila qori vua na Kalou, e tomana: “Au tukuna tale ga vei iko Pita, au na tara na noqu ivavakoso ena delanivatu qo, ena sega ni vakamalumalumutaka rawa na matamata kei iBulubulu.” E tukuna tiko e keri o Jisu ni na tara sara ga o koya na ivavakoso, qai sega ni rawa ni vakamalumalumutaki ira na lewena na ibulubulu ke ra yalodina tiko ga nira se bula voli e vuravura. E yalataka sara vei Pita: “Au na solia vei iko na ki ni Matanitu vakalomalagi.”—Maciu 16:18, 19.\nSega ni kena ibalebale qori ni vakaliuci Pita o Jisu se me liu ena kedratou maliwa na yapositolo, e sega tale ga ni digitaki koya o Jisu me yavu ni ivavakoso. O Jisu ga na vatu ena tara kina na nona ivavakoso. (1 Korinica 3:11; Efeso 2:20) Ia ena soli vei Pita e tolu na ki, qai ka dokai me vakayagataka ya me dolava kina na sala mera curu vakailawalawa kina eso ina Matanitu vakalomalagi.\nEna vakayagataka o Pita na imatai ni ki ena Penitiko 33 G.V. me vakaraitaka vei ira na Jiu era veivutuni kei ira na tavuki mera Jiu na ka mera cakava mera vakabulai kina. Ena vakayagataka na ikarua ni ki me dolava kina na sala vei ira na kai Samaria era vakabauta, mera curu ina Matanitu ni Kalou. Ena 36 G.V., ena vakayagataka na ikatolu ni ki me dolava na sala vei ira na veimatanitu tawacili, me vakataki Konilio kei na so tale.—Cakacaka 2:37, 38; 8:14-17; 10:44-48.\nEratou lomaleqa na yapositolo i Jisu ena nona tukuna ni sa vakarau vakararawataki qai vakamatei e Jerusalemi. A sega ni kila o Pita ni na vakaturi ina bula vakalomalagi o Jisu, e mani kauti koya vakatikitiki qai vunauca: “Me kua ni va qori nomuni rai Turaga, ena sega sara ni yaco qori vei kemuni.” E vakanadaku o Jisu qai sauma: “Lako tani i dakuqu, Setani! O iko na dau veivakatarabetaki, ni sega ni tiko vei iko na vakasama ni Kalou, na vakasama ga vakatamata.”—Maciu 16:22, 23.\nSa qai kacivi ira na yapositolo kei na so tale o Jisu, e vakamacalataka vei ira ni sega ni rawarawa vua e dua me nona imuri. E kaya: “Ke dua e via muri au, me kua tale ni muria na lomana, me colata ga na nona kaunirarawa qai muri au tiko ga. Ni o koya e via maroroya na nona bula ena vakayalia, ia o koya e vakayalia na nona bula ena vukuqu kei na itukutuku vinaka, ena maroroya.”—Marika 8:34, 35.\nKena ibalebale ke vinakata e dua na imuri i Jisu nona veivakadonui, ena vinakati me yaloqaqa qai vakuai koya. E tukuna o Jisu: “O koya ena maduataki au kei na noqu vosa ena itabatamata dauveibutakoci qai valavala ca qo, ena maduataki koya tale ga na Luve ni tamata ni lako mai ena lagilagi i Tamana kei ira na agilosi savasava.” (Marika 8:38) Io, ni lako mai o Jisu “ena qai saumi ira yadua na tamata me vaka na nodra ivalavala.”—Maciu 16:27.\nNa cava era nanuma eso me baleti Jisu? Na cava eratou nanuma na yapositolo?\nNa ki cava e soli vei Pita? Ena vakayagataki vakacava?\nA vakadodonutaki vakacava o Pita? Na vuna?\niMeli iMeli O Cei na Luve ni Tamata?\njy wase 59 t. 142-143


WILIKA ENA VOSA Acholi Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Arabic Argentinean Sign Language Armenian Armenian (West) Aukan Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Bashkir Bassa (Cameroon) Batak (Karo) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Biak Bicol Bislama Boulou Brazilian Sign Language Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Changana (Mozambique) Chichewa Chilean Sign Language Chin (Hakha) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuukese Chuvash Cibemba Cinyanja Colombian Sign Language Croatian Czech Dangme Danish Digor Douala Drehu Dutch Efik English Estonian Ewe Finnish Fon French Ga Garifuna Georgian German German Sign Language Greek Greenlandic Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hungarian Hungarian Sign Language Iban Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indian Sign Language Indonesian Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Javanese Kabiye Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kekchi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Korean Korean Sign Language Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Latvian Lhukonzo Lingala Lithuanian Lomwe Low German Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Marshallese Mauritian Creole Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mexican Sign Language Mizo Moore Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Navajo Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Nias Niuean Norwegian Nyaneka Nyungwe Nzema Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Polish Sign Language Ponapean Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi Quebec Sign Language Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Rarotongan Romanian Runyankore Russian Russian Sign Language Rutoro Samoan Sango Saramaccan Sena Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Tahitian Tamil Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Tuvaluan Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainian Umbundu Urhobo Uruund Uzbek Uzbek (Roman) Venda Venezuelan Sign Language Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Wolaita Xhosa Yapese Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zapotec (Lachiguiri) Zulu vakaViti\nEna veika eda sa vulica mai sa matata kina se o cei na Kalou. Vakamacalataki ena iVolatabu ni yacana o Jiova, e nona itovo talei na loloma. Eda sa dikeva tale ga na veika sa cakava oti kei na veika ena vakarau cakava ena vukuda. E se levu tale na ka meda vulica me baleti koya, de dua o na taleitaka mo kila na kena yaga.\nE yalataka o Jiova “ke o qarai koya o na kunei koya.” (1 Veigauna 28:9) Vakasamataka mada na iloloma talei e vakarautaki tu ni o vakasaqara qai kila vinaka na Kalou, oya nomu “veitokani voleka kei Jiova!” (Same 25:14) Ena yaga vakacava vei iko na veitokani qori?\nMarau dina. O Jiova na “Kalou mamarau.” (1 Timoci 1:11) Ni o volekati koya qai vakatotomuria na nona itovo, o na marau vakalevu, ena yaga ina ivakarau ni lomamu, nomu vakasama kei na nomu bula vakayago. (Same 33:12) O rawa tale ga ni marautaka na nomu bula ni o qarauna na itovo e veivakaleqai, muria na ivakarau ni bula o na bulabula kina, qai dei tale ga nomu veiwekani kei ira eso tale. O na duavata kei na veika e kaya na daunisame: “Vei au, e vinaka noqu toro voleka vua na Kalou.”—Same 73:28.\nKauaitaki keda yadudua. E yalataka vei ira nona dauveiqaravi o Jiova: “Au na vakasalataki iko niu raici iko tiko e mataqu.” (Same 32:8) Kena ibalebale qori ni dau kauaitaki ira yadudua nona dauveiqaravi o Jiova, qai dau vakarautaka na veika era gadreva. (Same 139:1, 2) Ni sa dei nomudrau veiwekani voleka, ena tokoni iko e veigauna.\nGauna uasivi se bera mai. E vukei iko na Kalou o Jiova ena gauna qo mo marautaka na bula e veivakacegui, e vakarautaka tale ga na inuinui totoka e se bera mai. (Aisea 48:17, 18) E kaya na iVolatabu: “Ena rawata na bula tawamudu, o koya e vulica tiko ga na veika me baleti kemuni na Kalou dina duadua ga, kei Jisu Karisito oni tala mai.” (Joni 17:3) Ena gauna dredre eda bula tu kina qo, na inuinui e vakarautaka na Kalou e vaka na ikelekele me vukei keda meda “dei qai kaukaua.”—Iperiu 6:19.\nQo e vica wale ga na vuna e bibi kina na nomu kila vinaka na Kalou mo drau rawa ni veivolekati kina. Oni sureti moni veitalanoa kei ira na iVakadinadina i Jiova, se rai ena jw.org moni raica kina eso tale na itukutuku yaga.\nE Rawa Vakacava mo Toro Voleka Vua na Kalou?\nRaica ke rogoca na masu kece na Kalou se sega, meda masu vakacava, kei na veika meda cakava meda toro voleka kina vua na Kalou.


Vunau ni Soro 14 | iVolatabu ena Internet | Vakadewa ni Vuravura Vou\nVakatekivu Lako Yani Vunau ni Soro Tiko Voli Mai na Lekutu Vakarua Josua Dauveilewai Ruci 1 Samuela 2 Samuela 1 Tui 2 Tui 1 Veigauna 2 Veigauna Esera Niemaia Esiteri Jope Same Vosa Vakaibalebale Dauvunau Sere i Solomoni Aisea Jeremaia Lele i Jeremaia Isikeli Taniela Osea Joeli Emosi Opetaia Jona Maika Neumi Apakuki Sefanaia Akeai Sakaraia Malakai Maciu Marika Luke Joni Cakacaka Roma 1 Korinica 2 Korinica Kalatia Efeso Filipai Kolosa 1 Cesalonaika 2 Cesalonaika 1 Timoci 2 Timoci Taito Filimoni Iperiu Jemesa 1 Pita 2 Pita 1 Joni 2 Joni 3 Joni Juta Vakatakila 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27\nVunau ni Soro 14:1-57\nVakasavasavataki mai na vukavuka (1-32)\nVakasavasavataki na vale takavi vukavuka (33-57)\n14 E vosa tale vei Mosese o Jiova, e kaya: 2 “Qo na lawa ena vuku i koya e vukavuka ena siga e vakadeitaki kina nona vakasavasavataki, ni sa kau vua na bete.+ 3 Ena lako ena taudaku ni keba na bete qai dikevi koya. Ke sa bula mai na vukavuka o koya e tauvi vukavuka, 4 ena vakaroti koya na bete me kauta yani e rua na manumanuvuka savasava rau se bula tu, na kau sitari, na isulu kulakula, kei na isopi me vakasavasavataki+ kina o koya. 5 Ena vakarota na bete me vakamatei e dua na manumanuvuka ena dela ni itawatawa qele e tu kina na waidranu. 6 Ia me taura o koya na manumanuvuka se bula tiko, kei na kau sitari, na isulu kulakula, kei na isopi, me tonia vata ena dra ni manumanuvuka a vakamatei e dela ni waidranu. 7 Ena qai kureitaka vakavitu vei koya e vakasavasavataki tiko mai na vukavuka, oti me tukuna ni sa savasava o koya, ena qai laiva me vuka yani e lomanivanua+ na manumanuvuka se bula tu. 8 “Me savata na nona isulu o koya e vakasavasavataki tiko, qai toroya na yagona taucoko, me sili tale ga ena wai, ena qai savasava. Oti oya e rawa ni lako i loma ni keba, ia ena tiko ga ena taudaku ni nona valelaca me vitu na siga. 9 Ena ikavitu ni siga, me toroya na drauniuluna kece, na kumina, kei na vacuna. Ni toroya oti kece na vutiniyagona, ena savata na nona isulu, me sili tale ga ena wai, ena qai savasava o koya. 10 “Ena ikawalu ni siga, ena kauta o koya e rua na luvenisipi tagane vinaka, e dua na lami yalewa+ vinaka yabaki dua, e tolu na ikatini na efa* falawa vinaka sara e vakawaiwaitaki me isoro kakana,+ kei na dua na loka* na ivakarau ni waiwai,+ 11 na bete tale ga e tukuna ni sa savasava o koya, ena kauta na tamata e vakasavasavataki tiko, kei na isoro, ena mata i Jiova ena icurucuru ni valelaca ni veitavaki. 12 Ena taura na bete e dua na luvenisipi tagane qai cabora me isoro ni cakacala+ kei na dua na loka na ivakarau ni waiwai, ena qai yalovaka me isoro yalovaki ena mata i Jiova.+ 13 Ena qai vakamatea na luvenisipi tagane ena vanua vata ga e dau vakamatei+ kina na isoro ni ivalavala ca kei na isoro kama, ena dua na vanua tabu, baleta, me vaka ga na isoro ni ivalavala ca, na isoro ni cakacala e nona na bete.+ Qo e ka tabu sara.+ 14 “Ena qai taura na bete eso na dra ni isoro ni cakacala, ena biuta na bete ena belenidaligana imatau o koya e vakasavasavataki tiko, ena idovidovinikakana tale ga ni ligana imatau, kei na iqaqalo levu ni yavana imatau. 15 Ena qai taura na bete eso na waiwai mai na dua na loka na ivakarau ni waiwai+ qai livia ena qeteqeteniligana imawi. 16 Ena qai tonia na bete na iqaqaloniligana imatau ena waiwai e tu ena qeteqeteniligana imawi, qai kureitaka vakavitu ena iqaqaloniligana eso na waiwai ena mata i Jiova. 17 Ena qai biuta na bete eso na waiwai e vo tu ena qeteqeteniligana, ena belenidaligana imatau i koya e vakasavasavataki tiko, ena idovidovinikakana tale ga ni ligana imatau, kei na iqaqalo levu ni yavana imatau, ena dela ni dra ni isoro ni cakacala. 18 Ena biuta na bete na waiwai e vo tu e qeteqeteniligana ena ulu i koya e vakasavasavataki tiko, ena qai sorovaki koya na bete ena mata i Jiova.+ 19 “Ena cabora na bete na isoro ni ivalavala ca,+ qai veisorovaki ena vuku i koya e vakasavasavataki tiko mai na nona duka, oti oya ena qai vakamatea o koya na isoro kama. 20 Ena cabora tale ga na bete na isoro kama kei na isoro kakana+ ena icabocabonisoro, ena veisorovaki ena vukuna na bete,+ ena qai savasava+ o koya. 21 “Ia ke dravudravua o koya qai sega ni veirauti na ka e tu vua, ena kauta e dua na luvenisipi tagane me isoro ni cakacala, me isoro yalovaki me veisorovaki ena vukuna, kei na dua na ikatini na efa* falawa vinaka sara e vakawaiwaitaki me isoro kakana, e dua na loka na ivakarau ni waiwai, 22 e rua tale ga na kukuru se rua na ruve gone, me vakatau ga ena ka e rawata. E dua me isoro ni ivalavala ca, dua tale me isoro kama.+ 23 Ena ikawalu ni siga,+ ena kauta yani o koya me vakadeitaki kina nona vakasavasavataki vua na bete ena icurucuru ni valelaca ni veitavaki, ena mata i Jiova.+ 24 “Ena kauta na bete na luvenisipi tagane e isoro ni cakacala+ kei na dua na loka na ivakarau ni waiwai, ena qai yalovaka na bete me isoro yalovaki ena mata i Jiova.+ 25 Ena qai vakamatea na luvenisipi tagane e isoro ni cakacala, ena taura tale ga eso na dra ni isoro ni cakacala na bete qai biuta ena belenidaligana imatau i koya e vakasavasavataki tiko, ena idovidovinikakana tale ga ni ligana imatau, kei na iqaqalo levu ni yavana imatau.+ 26 Ena livia na bete eso na waiwai ena qeteqeteniligana imawi,+ 27 ena qai kureitaka vakavitu ena dua na iqaqaloniligana imatau ena mata i Jiova eso na waiwai e tu ena qeteqeteniligana imawi. 28 Ena qai biuta na bete eso na waiwai e tu ena qeteqeteniligana ena belenidaligana imatau i koya e vakasavasavataki tiko, ena idovidovinikakana tale ga ni ligana imatau, kei na iqaqalo levu ni yavana imatau, ena vanua vata ga e biuta kina na dra ni isoro ni cakacala. 29 Ena qai biuta na bete na waiwai e vo tu e qeteqeteniligana ena ulu i koya e vakasavasavataki tiko, me veisorovaki ena vukuna ena mata i Jiova. 30 “Ena cabora o koya e dua na kukuru se dua na ruve gone, me vakatau ena ka e rawata,+ 31 na ka ga e rawata o koya me isoro ni ivalavala ca, kei na dua tale me isoro kama+ kei na isoro kakana, ena qai veisorovaki na bete ena vuku i koya e vakasavasavataki tiko ena mata i Jiova.+ 32 “Qo na lawa me baleti koya a tu vua na mate ni vukavuka, ia e sega tu vua na ka me vakadeitaki kina na nona vakasavasavataki.” 33 E qai kaya vei Mosese kei Eroni o Jiova: 34 “Ni oni sa yaco ina vanua o Kenani,+ au sa solia tiko moni taukena,+ au qai vakadukara e dua na vale ena nomuni vanua ena mate ni vukavuka,+ 35 me qai lako o koya e nona na vale me tukuna vua na bete, ‘E laurai e noqu vale e dua na ka e vaka na mate.’ 36 Ena vakarota na bete me vakalalai na vale ni bera ni lako yani me lai dikeva na mate, me kua kina ni tukuna ni dukadukali na ka kece e lomanivale, oti oya ena qai curu i loma na bete me vakadikeva na vale. 37 Ena dikeva o koya na vanua e tauva tu na mate, ke vakaduka na lalaga ni vale na tikina kikilo e drokadroka via dromodromo se damudamu, qai laurai ni kakana i loma ni lalaga, 38 ena qai curu i tautuba na bete donuya na katuba ni vale, qai korotinitaka na vale me vitu na siga.+ 39 “Ena qai lesu yani na bete ena ikavitu ni siga me vakadidike. Ke sa tete na duka ina lalaga ni vale, 40 ena qai vakarota na bete me kau laivi na vatu era vakadukai tu, qai kolotaki ena taudaku ni koro ena dua na vanua dukadukali. 41 Me qai raica me kari vakavinaka na lomanivale, ia na palasita kei na mota e kau laivi me qai biu ena taudaku ni koro ena dua na vanua dukadukali. 42 Era na qai vakacuruma eso tale na vatu me isosomi ni vatu era sa kauta laivi, ena vakayagataka o koya e duatani na mota, qai palasitataka na vale. 43 “Ke mani basika tale na duka qai tekivu tete ena vale ni sa kau laivi na vatu, kari tale ga na vale qai palasitataki tale, 44 ena qai lako i loma na bete me vakadikeva. Ke sa tete na duka ena vale, qo na vukavuka+ ni vale e sega na kena iwali. E dukadukali na vale. 45 Ena raica me basu na vale—na kena vatu, na kena kau, na palasita kece kei na mota ni vale—qai kau laivi ina taudaku ni koro ina dua na vanua dukadukali.+ 46 Ia o koya e curuma na vale ena siga kece e korotinitaki+ kina, ena dukadukali me yacova na yakavi,+ 47 kei koya e davo e lomanivale me savata na nona isulu, o koya tale ga e kana e lomanivale me savata na nona isulu. 48 “Ia ke curu na bete qai raica ni sega ni tete e lomanivale na duka ni sa palasitataki tale na vale, ena qai tukuna na bete ni sa savasava na vale, ni sa yali na duka. 49 Me kauta yani e rua na manumanuvuka, na kau sitari, na isulu kulakula, kei na isopi,+ me vakasavasavataki kina na vale mai na dukadukali.* 50 Me vakamatea o koya e dua na manumanuvuka ena dela ni itawatawa qele e tu kina na waidranu. 51 Ena qai taura o koya na kau sitari, na isopi, na isulu kulakula, kei na manumanuvuka se bula tiko, me tonia ena dra ni manumanuvuka e vakamatei ena loma ni waidranu, qai kureitaka vakavitu ina vale.+ 52 Ena qai vakasavasavataka na vale mai na dukadukali* ena dra ni manumanuvuka, na waidranu, na manumanuvuka se bula tiko, na kau sitari, na isopi, kei na isulu kulakula. 53 Ena qai laiva o koya me vuka yani na manumanuvuka se bula tiko ena taudaku ni koro, ina lomanivanua, me qai sorovaka na vale o koya, ena qai savasava. 54 “Qo na lawa me baleta e dua na vukavuka, na mate ni kuli ni qavokavoka se na kumi,+ 55 na vukavuka ni isulu+ se vale,+ 56 me baleta na vuvuce, na karokaro, kei na rama,+ 57 me vakadeitaki kina na dukadukali ni dua na ka, kei na savasava+ ni dua na ka. Qo na lawa me baleta na vukavuka.”+\n^ Tolu na ikatini na efa e tautauvata kei na 6.6 na lita (6 na ivakarau mamaca). Raica na iKuri B14.\n^ Dua na loka e tautauvata kei na 0.3 na lita (0.66 na paidi). Raica na iKuri B14.\n^ Ipe., “na ivalavala ca.”\nVunau ni Soro 14


“Vakabauti Jisu” & “Nodra Masu na iValavala ca”—Era na Vakabulai Kina?\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Arabic Arabic (Lebanon) Armenian Azerbaijani Batak (Toba) Bislama Brazilian Sign Language Bulgarian Catalan Cebuano Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Faroese Finnish Fon French Georgian German Greek Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hungarian Iban Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Javanese Kannada Kikongo ya Leta Kikuyu Kiluba Kinande Kinyarwanda Kiribati Kirundi Kongo Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwanyama Kyangonde Lari Lingala Lithuanian Low German Luganda Luo Malagasy Malay Malayalam Maltese Myanmar Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Norwegian Nzema Oromo Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Romanian Russian Russian Sign Language Sango Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (South Africa) Shona Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sunda Swahili Swedish Tagalog Tamil Tatar Tetun Dili Thai Tigrinya Tshiluba Turkish Twi Ukrainian Umbundu Valencian Venda Vietnamese Welsh Yoruba Zapotec (Quiatoni) Zulu vakaViti\n“Vakabauti Jisu”—E Yavu ga ni Noda Vakabulai Noda Vakabauti Jisu?\nEra vakabauta na lotu vaKarisito ni mate o Jisu ena vuku ni noda ivalavala ca. (1 Pita 3:18) Ia e sega ni vakatau wale ga noda vakabulai noda vakabauta ni o Jisu na iVakabula. O ira mada ga na timoni era kila ni o Jisu “na Luve ni Kalou,” ia era vakarusai qai sega ni vakabulai.—Luke 4:41; Juta 6.\nKa meu cakava me rawa niu vakabulai\nVakacava “Nodra Masu na iValavala ca”?\nE vu mai vei “Nodra Masu na iValavala ca”?\nKa meu cakava meu cakava me rawa niu vakabulai\nDodonu mo vakabauta ni solia o Jisu nona bula ena vuku ni noda ivalavala ca. (Cakacaka 16:30, 31; 1 Joni 2:2) Qori noda vakabauta ni bula dina o Jisu, e dina tale ga na ka kece e tukuni ena iVolatabu me baleti koya.\nVulica na ka e kaya na iVolatabu. (2 Timoci 3:15) E kaya na iVolatabu ni rau tukuna o Paula kei Sailasa vua na ovisa ni valeniveivesu: “Vakabauta na Turaga o Jisu, o na bula.” Oti qori rau vakavulica sara vua “na vosa i Jiova.” * (Cakacaka 16:31, 32) Qori e dusia ni na rawa ga ni vakabauti Jisu na ovisa ni valeniveivesu ke kila na Vosa ni Kalou. Ena vinakati gona me kila vinaka na ka dina e yavutaki ena iVolatabu.—1 Timoci 2:3, 4.\nVeivutuni. (Cakacaka 3:19) E dodonu mo veivutuni se rarawataka mai vu ni lomamu nomu ivakarau, se itovo ca o dau cakava tu e liu. Era na raica na tamata nomu muduka na itovo ca e cata na Kalou, qai “cakava na ka e vakaraitaka ni o veivutuni.”—Cakacaka 26:20.\nMo papitaiso. (Maciu 28:19) E kaya o Jisu ni dodonu mera papitaiso o ira kece era via nona tisaipeli. Qori sara ga na ka e cakava na ovisa ni valeniveivesu sa cavuti oti mai. (Cakacaka 16:33) A yaco tale ga qori ena gauna a vakavulici ira kina e dua na ilala levu na yapositolo o Pita ena ka dina me baleti Jisu, “era mani papitaiso nira ciqoma ena marau na nona vosa.”—Cakacaka 2:40, 41.\nTalairawarawa ina ivakaro i Jisu. (Iperiu 5:9) O ira era “muria na ka kece” e vakarota o Jisu, era vakaraitaka ena nodra itovo nira nona imuri. (Maciu 28:20) Era ‘muria na vosa , ra sega ni rogoca wale ga.’—Jemesa 1:22.\nVosota me yacova na icavacava. (Marika 13:13) Me rawa nira vakabulai na tisaipeli i Jisu, ena yaga ‘me tiko vei ira na vosota.’ (Iperiu 10:36) Kena ivakaraitaki, e talairawarawa tu ga na yapositolo o Paula ena ivakavuvuli i Jisu, qai yalodina vua na Kalou. Tekivu mai na gauna e lotu vaKarisito kina e vosota tu ga me yacova nona mate.—1 Korinica 9:27.\nEso na lotu era dau cavuta na masu me vaka “Nodra Masu na iValavala ca,” kei na “Masu ni Veivakabulai.” E vakabauti na masu qori era vakaraitaka kina nodra ivalavala ca, era vakabauta tale ga ni mate o Jisu ena vuku ni nodra ivalavala ca. Era kerea tale ga vei Jisu me dusimaka na lomadra. Ia e sega vakadua ni cavuti ena iVolatabu “Nodra Masu na iValavala ca,” se me cavuqaqataki.\nEso era nanuma na cavuti ni “Nodra Masu na iValavala ca,” ena vakadeitaka kina e dua ni na vakabulai me tawamudu. Ia ena sega ni rawa ni vakabulai e dua ke masu tu ga. Nida tamata ivalavala ca, eda na cala tu ga e veigauna. (1 Joni 1:8) Qori na vuna e vakavulica kina o Jisu vei ira nona imuri mera masuta wasoma me vosoti nodra ivalavala ca. (Luke 11:2, 4) Kena ikuri, eso mada ga na lotu vaKarisito era nanuma nira na bula tawamudu, era sa sega ni rawata qori nira sa vakanadakuya na Kalou.—Iperiu 6:4-6; 2 Pita 2:20, 21.\nEra sega ni duavata na daunitukutuku makawa ena itekitekivu ni “Nodra Masu na iValavala ca.” Eso era kaya nira tauyavutaka na Lotu na ivakarau qori. Eso tale era vakabauta ni levu era cavuta na masu qori ena gauna e kilai levu kina na ivakavuvuli vakalotu ena ika18 kei na ika19 ni senitiuri. Se mani cava e yaco, na iVolatabu e veisaqasaqa kei na ivakarau qori.\nTikinivolatabu me baleta na vakabauti Jisu kei na veivakabulai\nMaciu 24:13: “O koya e vosota me yacova na icavacava ena vakabulai.”\nKena ibalebale: E bibi meda yalodina tiko ga ena noda bula taucoko me rawa nida vakabulai.\nCakacaka 16:30, 31: “Vakabauta na Turaga o Jisu o na bula.”\nKena ibalebale: Me rawa nida vakabulai e bibi meda vakabauti Jisu.\n1 Timoci 2:3, 4: “Qo e vinaka e dodonu tale ga ena mata ni Kalou na noda iVakabula, ni nona inaki me bula na tamata kece ga, mera mai kila vinaka na ka dina.”\nKena ibalebale: Me yavutaki noda vakabauti Jisu ena noda kila na ka dina e yavutaki ena iVolatabu.\nIperiu 5:9: “Sa qai vakatau vei [Jisu] na nodra vakabulai tawamudu o ira kece na talairawarawa vua.”\nKena ibalebale: Me rawa nida vakabulai, e dodonu meda kila na ivakaro i Jisu qai talairawarawa kina.\n^ para. 3 O Jiova na yaca ni Kalou e tukuni ena iVolatabu.\niMeli iMeli “Vakabauti Jisu”—E Yavu ga ni Noda Vakabulai Noda Vakabauti Jisu?\nijwbq wase 169\nNa Cava na iBalebale ni Vakabulai?


SERE VOU – ROSI NI NARUKU – TOVATA TRIBUTE - Viti FM\nWritten by Mika Qalobula on March 7, 2022\nO iratou na TOVATA TRIBUTE,e ratou sa kilai levu sara tiko mai ena gauna oqo,e na vuku ni nodratou vei sere ka da sa rogoca tu nikua.E ratou lewena tiko na na matasere oqo o Iliesa Kanadavo,Nacanieli Ravula,David Seru,Niki Biraki kei Pita Boletawa,ka bulia na sere o Sake Nakete ka katoni ena domo ni vakatagi totoka nei Wise Rogoyawa.\nNa sere qo baleta tiko ga e rua na veitau,ka rau gone ruarua ga ni Nadroga.E a gole ga vaka gade o gone yalewa kina koro nei cauravou,ka mani rau laki sota sara kina ka sa bucini kina e dua na veikilai ka laki yaco me rau sa veidomoni ena kena sa titobu na veisemati.\nSa toso tiko na gauna sa qai lai kidava mai o cauravou ni rau veiwekani voleka sara ga, ka sega ni dua na ka e rau cakava rawa kina baleta na ni sa kadre ka titobu na nodrau veidomoni.Sa mani yaco mai me sa toboki marama koso na gauna ni sa vakarau me cava na nona vola tara ni curu vanua me sa lesu tale i vanua tani, sa dua na ka na kena mosi na yalona na cauravou oqo ni sa varau me yawaki koya na nona ka lomani,na goneyalewa ka domona,ka mosita ni sa rui lekaleka wale na nodrau mai tiko vata.\nNi sa gole yani o gone yalewa ka sa mai tiko voli o cauravou ka sa tekivu me sa temaki ka mani yaco me coriti koya sara,ka sa mai loma leqa tu yani o cauravou ni o nona kai ka sa lesu tale ki Tai,e sa dau solia saraga nona dina.Ia,a qai mani mai vawati o cauravou oqo ena kaukauwa ni veitemaki , ia, na nodrau veidomoni e se vakacagau tiko ga qo ka sa mani kerekere o cauravou me qai nanumi koya tiko ga mai, ka se kaukauwa ka taladrodro jiko ga na nodrau veidomoni ena gauna oqo.\nE rawa mo na rogoca talega ena VITIFM 92FM,92.2FM kei na 92.6FM.\nRA SA CURU NIKUA O IRA ERA SA VAKADEITAKI ENA TARO SOTIA.


Na Valenikana ena Soqo ni Tikina, Cakacaka ena Loloma | Vulici\nWILIKA ENA VOSA Albanian Amharic Arabic Armenian Armenian (West) Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bengali Bicol Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chuvash Cibemba Cinyanja Croatian Czech Danish Dutch Efik English Estonian Finnish French Georgian German Greek Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Kamba Kannada Kazakh Kikaonde Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kongo Korean Latvian Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Marathi Mauritian Creole Maya Mongolian Nepali Norwegian Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese (Brazil) Punjabi Quechua (Bolivia) Romanian Russian Samoan Sango Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Seychelles Creole Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tshiluba Turkish Turkmen Turkmen (Cyrillic) Tuvaluan Tzotzil Ukrainian Urdu Uzbek Vietnamese Waray-Waray Wolaita Yoruba Zapotec (Isthmus) vakaViti\nE DAU marautaki nida vakayagataka vata na kakana vakayalo e vakarautaki ena teveli i Jiova. Nida soqoni vata na dauveiqaravi i Jiova meda vakayagataka na kakana vakayalo, e vakavu marau tale ga na noda vakayagataka vata na kakana vakayago.\nEna Seviteba 1919, era soqoni vata na Gonevuli ni iVolatabu e Cedar Point, Ohio, Merika me walu na siga. O ira na sureti yani era vakaicili ena otela, e vakarautaki tale ga kina na kedra, ia e vica tale na udolu era gole yani. Era biu cakacaka na veiqaravi e valenikana nira raica na levu ni mataveitacini. Sa sega ni cakava rawa e dua na ka na manidia ni valenikana, sa qai kerea nodra veivuke na mataveitacini gone era sureti yani, levu era tu vakarau mera veivuke. E kaya o Sadie Green, dua vei ira na veivuke: “Sa qai vakadua ena noqu bula meu cakacaka ena valenikana, dua na ka neimami marautaka.”\nNi toso na yabaki e tuvanaki na valenikana ena soqo ni tikina, era veiqaravi kina e levu era marautaka na bolecakacaka. Nodra cakacaka vata na itabagone kei ira na mataveitacini e uqeti ira mera sauva na isausau vakayalo. E kaya o Gladys Bolton e veiqaravi ena valenikana ena soqo ni tikina ena 1937: “Au sotavi ira na mataveitacini mai na duidui vanua, era talanoataka na sala era walia kina na dredre era sotava. Qori na gauna au uqeti kina meu painia.”\nE kaya e dua na tacida yalewa o Beulah Covey: “Nodra gumatua na mataveitacini ena veiqaravi e vakayacori vinaka kina na soqo.” Ia e basika kina eso na dredre. Ni yaco yani o Angelo Manera e dua na tacida tagane e Dodger Stadium, Los Angeles, Kalifonia, ena 1969, sa qai kila tu ni lesi me liutaka na cakacaka e valenikana. E kaya, “Au kidacalataka sara ga na itukutuku oya!” E tiki ni vakavakarau ena soqo qori na vakarautaki ni ikeli e 400 na mita na kena balavu, me davo kina na paipo ni kasi me dodo sara i valenikuro!\nFrankfurt, Jamani, 1951\nE Sierra Leone ena 1982, levu na bolecakacaka gugumatua mera vakasavasavataka mada e liu na vanua, oti era tara na valenikana ena iyaya ni vale sa tu rawa. E Frankfurt, Jamani, ena 1951, era sauma na mataveitacini gugumatua na sitimanivanua me vakayagataki na kena cawa me saqa kina e 40 na kuro. Era veisoliyaka na veiqaravi e 30,000 na ivakarau kakana ena dua na aua. Me vakarawarawataka nodra cakacaka na le 576 era tiko ena tabana ni masi iyaya ni kana, era kauta ga yani na mataveitacini nodra icula kei na isele. Mai Yangon, Myanmar, era dau biuta ga vakalailai na rokete o ira na dauvakasaqa era veinanumi nira vakarautaka na kedra na vulagi mai vanuatani.\n“ERA DAU KANA DURIDURI”\nNa soqo ni tikina mai Merika ena 1950, e vakila kina o Annie Poggensee e dua na ka ni veivakalougatataki levu ni laini tu ena todra ni siga ena gauna ni kana. E kaya: “Keitou tavusoya na veitalanoa kei na rua na taciqu e rau gole mai Urope ena waqa.” Rau vakamacalataka na sala e vukei rau kina o Jiova me rau tiko ena soqo qo. E tomana o Annie, “Sega ni tukuni rawa na levu ni nodrau marau, rau sega ni kauaitaka na dede ni nodrau wawa tu ena laini kei na todra ni siga.”\nEna soqo lelevu, dau vakaduri na valelaca lelevu me vanua ni kana, e tiko kina na teveli balavu me rawa nira kana ga kina vakatotolo na mataveitacini, oti mera lako sara. Mera vakani vakacava na udolu vakacaca ena vakasigalevu? E tukuna e dua e sega ni iVakadinadina: “Dua na matalotu sega ni macala qo. Era dau kana duriduri.”\nDua na ka nodra qoroya na vakailesilesi ni mataivalu kei na matanitu na kena tuvanaki vakamatau na soqo. Ni raica noda valenikana ena Yankee Stadium mai Niu Yoka e dua na sotia ni Merika, e uqeta sara na turaganivalu o Major Faulkner ni British War Department me lai raica tale ga. E mani gole kei watina ena soqo e kena usutu “Triumphant Kingdom” (Matanitu Qaqa) e Twickenham, Igiladi ena 1955. E tukuna kina o koya ni raica ena valenikana na veilomani.\nE vicasagavulu na yabaki nodra vakarautaka vakayalololoma na bolecakacaka na kakana bulabula sau rawarawa vei ira na lako yani ena soqo. Ia na cakacaka levu qo e vinakati kina e levu mera bolecakacaka, era cakacaka tu vakabalavu ra qai dau calata eso se na porokaramu kece ni soqo. Ena loma ni yabaki 1970 sa vakarawarawataki na ituvatuva ni veivakani ena levu na vanua. Tekivu ena yabaki 1995 sa tukuni vei ira na mataveitacini mera vakarautaka yani na kedra. Na ka e caka qo e rawa kina vei ira na vakarau kakana mera marautaka na porokaramu vakayalo kei na nodra veimaliwai vakaveitacini. *\nSa wacava nona mareqeti ira na bolecakacaka o Jiova mera qaravi ira na mataveitacini! Eso era sega ni guilecava rawa na gauna marautaki ni nodra cakacaka tu ena tabana ni vakarau kakana. Dua ga na ka eda vakadeitaka: Se isaluwaki levu tiko ga ni noda soqo ni tikina na loloma.—Joni 13:34, 35.\n^ para. 12 Se vinakati tiko ga na bolecakacaka ena so tale na tabana.\niMeli iMeli Raica o Koya na Veilomani ena Valenikana


Vakatotomuri Jisu Mo Vakila Tiko ga na Vakacegu | Vale ni Vakatawa Vulici\n“Ena qai taqomaka na lomamuni . . . na vakacegu ni Kalou e uasivia na vakasama kece.”—FPAI. 4:7.\nSERE 113 Rawati ni Vakacegu\n1-2. Na cava e nuiqawaqawataka o Jisu?\nE NUIQAWAQAWA o Jisu ena iotioti ni siga ni nona bula e vuravura. Sa vakarau me vakararawataki, era na vakamatei koya tale ga na tamata ca. Ia e dua tale na ka e kauaitaka vakabibi o Jisu. E lomani Tamana vakalevu qai via vakamarautaki koya. E kila ni na vakarokorokotaki na yaca i Jiova ke yalodina tiko ga ena veivakatovolei e vakarau sotava. E lomani ira tale ga na tamata o Jisu, e kila nira na bula tawamudu ga ke yalodina me yacova ni mate.\n2 E nuiqawaqawa vakalevu o Jisu ia e vakila tiko ga na vakacegu. E tukuna mada ga vei ratou nona yapositolo: “Au solia vei kemudou na noqu vakacegu.” (Joni 14:27) E vakila o Jisu “na vakacegu ni Kalou,” na vakacegu e vakila e dua ni vinaka nodrau veiwekani kei Jiova. Qori e taqomaka nona vakasama kei na lomana me kua ni lomaleqa.—Fpai. 4:6, 7.\n3 Eda na sega ni vakararawataki sara me vakataki Jisu, ia eda na vakatovolei kece nida nona imuri. (Maciu 16:24, 25; Joni 15:20) Me vakataki Jisu, eda na nuiqawaqawa ena so na gauna. Na cava meda cakava meda kua kina ni lomaocaoca vakalevu da qai vakila tiko ga na vakacegu? Eda na vulica qo e tolu na ka e cakava o Jisu ena nona cakacaka vakaitalatala e vuravura kei na sala meda vakatotomuri koya kina nida vakatovolei.\nE MASU WASOMA O JISU\nEda na vakila tiko ga na vakacegu nida masu (Raica na parakaravu 4-7)\n4. Nida vakasamataka tiko na 1 Cesalonaika 5:17, tukuna eso na ivakaraitaki ni nona masu wasoma o Jisu ena iotioti ni siga ni nona bula e vuravura?\n4 Wilika 1 Cesalonaika 5:17. E masu wasoma o Jisu ena iotioti ni siga ni nona bula e vuravura. Ni tauyavutaka na ivakananumi ni nona mate, e masulaka na madrai kei na waini. (1 Kor. 11:23-25) Ni bera ni biubiu mai na vanua ratou soqova kina kei na nona tisaipeli na Lakosivia, eratou masu vata. (Joni 17:1-26) Ni yaco yani ena Ulunivanua ni Veiolive kei ratou nona tisaipeli ena bogi qori, e masu tale vakavica. (Maciu 26:36-39, 42, 44) Ni bera mada ga ni cavuka nona icegu, e masu tale o Jisu. (Luke 23:46) E masulaka vei Jiova na ka kece e yaco ena iotioti ni siga ni nona bula e vuravura.\n5. Na cava eratou sega ni yaloqaqa kina na yapositolo?\n5 Dua na vuna e vosota kina o Jisu na veivakatovolei oya ni nuitaki Tamana, e kilai qori ena nona masu wasoma. Ia ratou sega ni gumatua ena masu nona yapositolo ena bogi ya. Eratou sega kina ni yaloqaqa ni ratou vakatovolei. (Maciu 26:40, 41, 43, 45, 56) Nida vakatovolei, eda na yalodina ga ke da muria na ivakaraitaki nei Jisu nida “masu tiko ga.” Na cava meda masulaka?\n6. E yaga vakacava na vakabauta meda vakila tiko ga kina na vakacegu?\n6 Eda rawa ni masulaka vei Jiova me ‘vakalevutaka noda vakabauta.’ (Luke 17:5; Joni 14:1) E bibi na vakabauta ni o Setani ena vakatovolei ira kece na imuri i Jisu. (Luke 22:31) Ena yaga vakacava na vakabauta meda vakila tiko ga kina na vakacegu ni veitaravi na veivakatovolei? Nida sa cakava kece na ka eda rawata meda vosota na veivakatovolei, na vakabauta ena uqeti keda meda kua tale ni lomaleqa. Na vuna? Eda nuidei ni na qai walia qori o Jiova ena sala vinaka duadua, ena gauna veiganiti tale ga.—1 Pita 5:6, 7.\n7. Na cava o vulica ena ivakamacala nei Robert?\n7 E bibi na masu meda vakila tiko ga kina na vakacegu ke mani dredre na ituvaki. Dikeva na ivakaraitaki nei Robert, e dua na qase ni ivavakoso yalodina sa yabaki 80 vakacaca. E kaya: “E yaga vakalevu na Filipai 4:6, 7 meu vosota kina e levu na veivakatovolei ena noqu bula. Au a leqa vakailavo. Au vakacegui tale ga mai na noqu itavi vaqase ena dua na gauna lekaleka.” Ia e vakila tiko ga vakacava o Robert na vakacegu? E kaya: “Au dau masu ena gauna au lomaocaoca kina. Au kila na levu ga ni noqu masu vagumatua, na levu tale ga ni noqu vakacegu.”\nE GUMATUA ENA VUNAU O JISU\nEda na vakila tiko ga na vakacegu nida vunau (Raica na parakaravu 8-10)\n8. Me vaka e tukuni ena Joni 8:29, na cava e dua tale na vuna e vakila tiko ga kina o Jisu na vakacegu?\n8 Wilika Joni 8:29. E vakila tiko ga o Jisu na vakacegu ni vakararawataki ni kila ni vakamarautaki Tamana. E talairawarawa tiko ga ke mani dredre mada ga. E lomani Tamana qai vakaliuci koya ena ka kece. Ni se tu mai lomalagi, a “matai ligamaqosa” i Jiova. (Vkai. 8:30) Ni bula e vuravura, e gumatua ni vakavulica na veika me baleti Tamana. (Maciu 6:9; Joni 5:17) E marautaka vakalevu o Jisu na cakacaka qori.—Joni 4:34-36.\n9. E rawa vakacava nida vakacegu tiko ga nida ogaoga ena vunau?\n9 Eda rawa ni vakatotomuri Jisu nida “vakaitavi vakalevu ena cakacaka ni Turaga.” (1 Kor. 15:58) Nida “ogaoga” ena cakacaka vakavunau, ena donu noda rai me baleta na veika dredre eda sotava. (Caka. 18:5) Kena ivakaraitaki, e rawa ni dredre sara na kedra ituvaki ena yalava. Ia nira vulica mera lomani Jiova mera muria tale ga nona ivakasala, e vinaka nodra bula ra qai mamarau. Ena veigauna eda raica kina qori, eda nuidei ni kauaitaki keda o Jiova. Nida nuitaki Jiova, eda na vakila tiko ga na vakacegu. Qori na ka e vakadinata e dua na tacida yalewa e dau yalolailai qai lomabibi. E kaya: “Niu ogaoga ena cakacaka vakaitalatala, e donu tiko ga noqu rai, au mamarau. Vaka meu veivolekati sara ga kei Jiova niu cakacaka vakavunau tiko.”\n10. Na cava o vulica ena ivakamacala nei Brenda?\n10 Dikeva nona ivakaraitaki e dua na tacida yalewa o Brenda. E tauvimate bibi kei luvena yalewa. E rawa ni veitosoyaki ga ena nona idabedabe qiqi ni sa sega ni taubale rawa. E vunau ena so na gauna e veivale, ia e levu na gauna sa dau vola ivola ga. E kaya: “Na gauna au sa kila kina na kequ mate qai ciqoma ni na sega ni wali rawa, au sa kauaitaka ga vakalevu na cakacaka vakaitalatala. Niu dau vunau, au sega ni lomaocaocataka e dua na ka. E uqeti au ga meu kauaitaka na nodra vukei o ira ena yalava ni neitou ivavakoso. E dei tale ga ena noqu vakasama na noqu inuinui ena veigauna se bera mai.”\nE CIQOMA O JISU NODRA VEITOKONI NA ITOKANI\nEda na vakila tiko ga na vakacegu nida maliwai ira na itokani vinaka (Raica na parakaravu 11-15)\n11-13. (a) Eratou vakaraitaka vakacava na yapositolo kei na so tale nira itokani dina nei Jisu? (b) Era tokoni Jisu vakacava nona itokani?\n11 Eratou vakaraitaka na yapositolo yalodina i Jisu ni ratou itokani dina ena gauna kece ni nona cakacaka vakavunau. Eratou cakava sara ga na ka e tukuni ena Vosa Vakaibalebale 18:24, e kaya: “E tiko na itokani eda veivolekati sara, e yawa na tacida dina.” E mareqeti ratou nona itokani o Jisu. O iratou mada ga na tacina dina, ratou sega ni vakabauti koya ena gauna kece ni nona cakacaka vakavunau. (Joni 7:3-5) Dua na gauna, era kaya na wekana ni sa leqa nona vakasama. (Mari. 3:21) Ia e kaya o Jisu vei ratou nona yapositolo yalodina ena bogi ni bera nona mate: “O kemudou ga dou sa dau tiko vata kei au niu sotava na veika dredre.”—Luke 22:28.\n12 Eso na gauna eratou vakararawataki Jisu na nona yapositolo, ia e raibaleta nodratou cala qai kauaitaka ga ni ratou se vakabauti koya tiko. (Maciu 26:40; Mari. 10:13, 14; Joni 6:66-69) Ena iotioti ni bogi ni bera ni vakamatei, e kaya o Jisu vei ratou na tagane yalodina qori: “Au sa kacivi kemudou mo dou noqu itokani, baleta na ka kece au rogoca vei Tamaqu au vakatakila vei kemudou.” (Joni 15:15) E macala ga ni ratou dau vakayaloqaqataki Jisu vakalevu na nona itokani. E vakamarautaki koya sara ga ni ratou dau tokoni koya ena cakacaka vakaitalatala.—Luke 10:17, 21.\n13 Era itokani tale ga nei Jisu eso na tagane kei na yalewa era tokoni koya ena cakacaka vakavunau kei na so tale na sala. Eso era sureti koya ina nodra vale me lai kana. (Luke 10:38-42; Joni 12:1, 2) Eso tale era veitomani ena nona ilakolako ra qai wasea vua na nodra iyau. (Luke 8:3) Era dau tokoni Jisu na nona itokani nira kila ni na tokoni ira tale ga. E caka vinaka vei ira, ia e sega ni namaka vakasivia vei ira na ka. E uasivi o Jisu, ia e mareqeta nodra veivuke nona itokani sega ni uasivi. E macala nira tokoni koya me vakila tiko ga na vakacegu.\n14-15. Eda na vakaitokani vinaka vakacava? Era na tokoni keda vakacava?\n14 O ira na itokani vinaka era na vukei keda meda yalodina tiko ga vei Jiova. Na sala vinaka duadua mo vakaitokani vinaka kina oya mo itokani vinaka. (Maciu 7:12) Kena ivakaraitaki, e uqeti keda na iVolatabu meda vakayagataka noda gauna kei na igu meda vukei ira eso tale, vakabibi o ira na “leqa tu.” (Efeso 4:28) Vakacava o rawa ni vakasamataka e dua ena ivavakoso mo vukea? O rawa ni veivuke ena volivoli vua na tacida e sega ni rawa ni veilakoyaki? O rawa ni vakarautaka na kedratou na vuvale eratou leqa vakailavo? Ke o kila na ivakavakayagataki ni jw.org® kei na JW Library®, o rawa ni vukea eso ena ivavakoso mera kila tale ga? Nida gumatua ni veivuke, eda na mamarau.—Caka. 20:35.\n15 Era na tokoni keda na noda itokani nida sotava na veika dredre, meda vakila tiko ga kina na vakacegu. Me vaka ga nona rogoci Jope o Ilaiu ni vakamacalataka nona leqa, era na rogoci keda tale ga noda itokani nida talaucaka noda leqa. (Jope 32:4) Meda kua ni namaka mera vakatulewa ena vukuda, eda na yalomatua ke da rogoca nodra ivakasala vakaivolatabu. (Vkai. 15:22) Me vaka ga nona rogoci ira nona itokani o Tevita nira veivakadodonutaki, meda yalomalumalumu tale ga ni rogoca nodra veivuke na noda itokani. (2 Sam. 17:27-29) E macala ga ni o ira na itokani qori era iloloma nei Jiova vei keda.—Jeme. 1:17.\nVAKILA TIKO GA NA VAKACEGU\n16. Me vaka e tukuni ena Filipai 4:6, 7, na sala cava duadua ga eda na vakila kina na vakacegu? Vakamacalataka.\n16 Wilika Filipai 4:6, 7. Na cava e tukuna kina o Jiova nida na vakila nona vakacegu “ena vuku i Karisito Jisu”? Na vuna oya ni na dei ga na vakacegu ni lomada kei na noda vakasama ke matata vei keda na itavi nei Jisu ena inaki i Jiova, meda vakabauta tale ga. Kena ivakaraitaki, e vosoti ga noda ivalavala ca kece ena vuku ni isoro ni ivoli i Jisu. (1 Joni 2:12) Qori e veivakacegui dina! Ni Tui ni Matanitu ni Kalou o Jisu, ena vakaotia kece na rarawa e vakavuna o Setani kei na nona vuravura. (Aisea 65:17; 1 Joni 3:8; Vkta. 21:3, 4) Eda vakanamata sara ga ena inuinui totoka qori! E sega ni rawarawa na itavi e lesia vei keda o Jisu, ia ena tokoni keda tiko ga me yacova na ivakataotioti ni veika vakavuravura qo. (Maciu 28:19, 20) E veivakayaloqaqataki dina qori! Io, e bibi na vakacegu, na inuinui kei na yaloqaqa meda lomavakacegu tiko ga.\n17. (a) Ena vakila tiko ga vakacava na lotu vaKarisito na vakacegu? (b) Me vaka e yalataki ena Joni 16:33, na cava eda na cakava rawa?\n17 O na vakila tiko ga vakacava na vakacegu ni vakasama ni o nuiqawaqawa? Mo muria na ka e cakava o Jisu. Kena imatai, masu, me wasoma tale ga. Kena ikarua, talairawarawa vei Jiova qai gumatua ena vunau ke mani dredre mada ga. Kena ikatolu, dau ciqoma nodra veitokoni na itokani mo vosota kina na veika dredre. Ni o cakava kece qori, ena taqomaka na lomamu kei na nomu vakasama na vakacegu ni Kalou. Me vakataki Jisu, o na yalodina tiko ga ni o vakatovolei.—Wilika Joni 16:33.\nMEDA VAKILA TIKO GA NA VAKACEGU, E BIBI VAKACAVA NA\nSERE 41 Moni Rogoca Noqu Masu\n^ para. 5 Eda dau sotava kece na leqa e vakavu nuiqawaqawa. Eda na vulica gona ena ulutaga qo e tolu na ka e cakava o Jisu me vakila tiko ga kina na vakacegu. Eda rawa ni muria qori meda lomavakacegu ke dredre mada ga na ituvaki.\niMeli iMeli Vakatotomuri Jisu Mo Vakila Tiko ga na Vakacegu


Sala me Donu Tiko ga Kina Nomu Rai—Cava e Bibi Kina na iVakarau ni Rai\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bislama Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitumbuka Cibemba Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Ewe Finnish French Georgian German Greek Hebrew Hiligaynon Hungarian Iloko Indonesian Italian Japanese Kazakh Kikaonde Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Korean Latvian Lingala Lithuanian Luvale Macedonian Malagasy Myanmar Norwegian Oromo Pangasinan Polish Portuguese (Brazil) Quechua (Ayacucho) Romanian Russian Samoan Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Tatar Thai Tigrinya Tok Pisin Tsonga Turkish Twi Ukrainian Urdu Vietnamese Waray-Waray Xhosa Zulu vakaViti\nNa cava o nanuma ni vakavuna vakalevu na nomu marau?\nveika me baleta na kemu ibulibuli\nnomu ivakarau ni rai\nSO ERA na tukuna ni kedra “ituvaki,” de ra kaya, “au na marau ke . . .\n“levu wale ga noqu ilavo”\n“uasivi mada ga noqu bula vakawati”\nLevu ga na gauna era tukuna ni nodra marau e vakatau tiko ena nodra ivakarau ni rai. E vinaka qori. Na vuna? Ena rawarawa mera lewa na nodra ivakarau ni rai, ena dredre mera lewa na kedra ituvaki se ka me baleta na kedra ibulibuli.\nE kaya e dua na Vosa Vakaibalebale: “Na yalomamarau e wai vinaka, ia na yalorarawa e vakaotia na igu.” (Vosa Vakaibalebale 17:22) Kena ibalebale ni bibi na nomu ivakarau ni rai! Ena rawa ni vakatau kina na nomu sasaga tiko ga se nomu soro koso, vaka kina na veika o na cakava ni yaco e dua na ituvaki leqataki.\nSo era lomalomarua ena vakasama qori. Era na rairai kaya:\n‘Cava meu nuitaka kina ni na yaco na veika vinaka, ia au kinoca lo tiko na noqu rarawa?’\n‘Se mani vakacava sara na levu ni noqu saga me donu tiko ga na noqu rai, ena sega ni veisautaka na kequ ituvaki.’\n‘E vinaka meu vakasamataka tiko na veika dina ena yaco, mai na noqu tatadra voli ga.’\nDe vinaka eso na mataqali rai va qori, ia se yaga tiko ga na ivakarau ni rai e donu. Vakasamataka mada eso na kena ivakaraitaki qo.\nRau cakacaka vata o Alex kei Brian ia e duidui na nodrau itavi. Ni vakadikeva oti nodrau iliuliu na ka rau sa cakava e raica eso na cala e bibi me vakadodonutaki.\nAlex: “Dua na iwase levu ni noqu gauna au vakayagataka kina, au sasaga tale ga vakaukaua, se kune ga na cala! Sa na sega tu ga ni dua na ka au rawata ena cakacaka qo. Se mani vakacava noqu gumatua, ena sega tiko ga ni vinaka. Meu a kua ga ni cakava!”\nBrian: “E vakamacalataka noqu iliuliu eso na ka e taleitaka me baleta noqu cakacaka, ia eso na cala au cakava e bibi me vakadodonutaki. Au vulica kina eso na ka meu na vakavinakataka.”\nNi oti e ono na vula, o cei vei rau ena cakava vakavinaka nona cakacaka—o Alex se o Brian?\nKe o nodrau iliuliu ni cakacaka, o cei o na rairai digia me cakacaka tiko ga vei iko se mo sauma?\nNi o sega ni taleitaka e dua na ka, o na vakataki Alex se o Brian?\nRau dau galili o Andrea kei Brittney. Duidui na sala erau saga me rau valuta kina.\nE dau nanumi koya ga o Andrea. Sega ni via cakava na ka vei ira tale eso vakavo ke ra vakaliuliu ni cakava vua na ka. E kaya, ‘Cava meu vakaoti gauna kina vei ira na sega ni sauma lesu mai na ka au cakava?’\nSaga o Brittney me dau yalovinaka, me cakava tale ga na ka vei ira eso tale, se ra mani vakavinavinakataki koya se sega. E muria na Vunau Koula—me cakava ga na ka ena vinakata me caka lesu vua. (Luke 6:31) E vakila o Brittney ni nona icocovi ga na nona dau caka vinaka.\nO cei vei rau na yalewa qo o na vinakata me nomu itokani?\nO cei vei rau ena lomavakacegu ni veimaliwai tiko kei ira na so tale?\nKe o dau galili, o na valuta vakacava, o na vakataki Andrea se o Brittney?\nO na rairai kila eso era vakataki Brian kei Brittney. De dua o vakataki rau sara ga. Ke vaka kina, o rawa ni kidava ni bibi ena nomu bula na nomu ivakarau ni rai. Ia vakacava ke o vakataki Alex se o Andrea? Vakasamataka mada qo na sala e rawa ni vukei iko kina na iVolatabu me donu tiko ga na nomu rai ni dredre na bula.\n1 KUA NI DAU VAKASAMATAKA NI NA YACO NA KA CA\nE KAYA NA IVOLATABU: “Ke o yalolailai ena siga ni rarawa, ena lailai na nomu kaukaua.”—Vosa Vakaibalebale 24:10.\nKENA IBALEBALE: Ke o dau vakasamataka tiko ga ni na yaco na ka ca, ena sega vei iko na kaukaua mo vakavinakataka kina na kemu ituvaki se na ka mo cakava mo vosota kina.\nKENA IVAKARAITAKI: Ni se gone o Juliza e sega ni dau marautaka na nona bula. E dau mateni o tamana, ratou dravudravua tale ga vakavuvale. Ratou dau toki vakalevu. E dau vakasamataka tiko ga o Juliza na dredre ni bula e sotava. Ia e qai veisau nona rai. Na vuna? E kaya: “Ni rau se bera mada ga ni walia na noqu itubutubu na nodrau leqa, e vukei au na iVolatabu me donu noqu rai. Na gauna qo e dau vukei au na iVolatabu meu valuta na rai cala. Ni so gona era cakava na ka au sega ni taleitaka, au saga meu kila na vuna.”\nE vulica o Juliza ni levu na ivakavuvuli yaga ena iVolatabu. E yaga na kena ivakasala me vosoti kina na ituvaki dredre. Kena ivakaraitaki, e kaya na Efeso 4:23: ‘Moni qai vakavoui tiko ga ena igu e lewa na nomuni vakarau ni vakasama.’\nE laurai ena tikina qori nida rawa ni veisautaka na noda ivakarau ni rai. E rawa ni “vakavoui” na ivakarau ni noda vakasama. Ia ena vinakati me vakayacori tiko ga na veiveisau qori. Oya na vuna eda uqeti kina meda ‘vakavoui tiko ga.’\n2 ME DONU TIKO GA NOMU RAI\nE KAYA NA IVOLATABU: “E ca na nona siga kece o koya e vakaloloma tu, ia o koya e marau na lomana e kana magiti tiko ga.”—Vosa Vakaibalebale 15:15.\nKENA IBALEBALE: Ke sega ni dau donu nomu rai, o na “vakaloloma,” ena “ca” tale ga na veisiga vei iko, se vakatuburarawa. Ia ke donu tiko ga nomu rai ena ‘marau na lomamu.’ Mo qai vakatulewa ga kina.\nKENA IVAKARAITAKI: A sele vakavica o Yanko me kau laivi e dua na bo e tubu tiko ena nona mona, mani vakavuna me dredre nona dau veitosoyaki kei na nona vosa. Ni kila ni sa na yalani kina na nona sauva eso na nona isausau, dua na ka nona yalolailai me vica vata na yabaki. Ia e qai veisau. Ena sala cava? E kaya: “Au sega ni vakasamataka tiko ga na veika au sega ni rawata, au dau vakananuma ga na veika e veiuqeti.”\nDua na ka e yaga vua na nona dau wili iVolatabu. E kaya: “E dau vinaka tiko ga kina noqu rai. Se dei tiko ga vei au na noqu isausau, na gauna mada ga qo au saga meu sauva eso na isausau lalai. Ni tekivu cala na noqu rai, au dau saga sara meu vakasamataka e levu na ka e dau vakavuna noqu marau.”\nO rawa tale ga ni vakataki Yanko, mo biuta laivi na rai cala, o qai vakasamataka ga na veika vinaka. Ke sega ni vinaka na kemu ituvaki—de o tauvimate tiko, me vakataki Yanko—rawa ni o taroga: ‘Sa sega sara ga na noqu inuinui? Sa na yaco ga e ke, se vakalatilati tiko ga e dua na ka lailai?’ Mo kauta laivi gona na rai cala ena nomu saga mo dau vakasamataka tiko ga na veika e veiuqeti.\n3 CAKAVA NA KA VEI IRA ESO TALE\nE KAYA NA IVOLATABU: “E marau vakalevu o koya e solia na ka, vakalailai o koya e taura na ka.”—Cakacaka 20:35.\nKENA IBALEBALE: Era na lomavakacegu o ira na dau soli ka. Na vuna? Nida a buli meda kua ni dau nanumi keda ga. (Filipai 2:3, 4; 1 Joni 4:11) Eda na vakila na marau nida solika, qori eda rawa ni valuta kina na rai cala.\nKENA IVAKARAITAKI: E veve vakalevu na suitu i Josué, e vakatokai na mate qo me spina bifida. Dua na ka na kena dau mosi vua. Ia e marautaka vakalevu na vukei ira eso tale. E kaya o Josué: “Au sega ni dau via cavuta eso na ka va qo, ‘Au sega ni rawata.’ Au dau vakasamataka ga na ka meu cakava meu vukei ira kina eso tale e veisiga. Au qara na sala meu dau veivuke kina, e vakamarautaki au qori.”\nQara eso na sala mo cakava kina na ka vei ira eso tale. Kena ivakaraitaki, ke tauvimate o koya drau tiko veitikivi, vakacava o rawa ni vakarautaka e dua na ka me kania? O bau kila tu eso na itabaqase era vinakata me caka na ka e nodra vale?\nNa nomu qarauna na ivakarau ni nomu rai ena vaka ga nomu qarava vinaka tiko e dua na iteitei. O na cavuraka laivi na co ca, qori na nomu kauta tani na vakasama ni na yaco na leqa. Na nomu tea na sorenikau vinaka ena iteitei e vaka tiko na nomu saga me donu tiko na nomu rai, qai vakabulabulataka tiko ga me vinaka na ka o rawata kina. O na tamusuka na icocovi ena vakalougatataki kina vakalevu nomu bula. O na vakadeitaka ni bibi dina ga na nomu ivakarau ni rai!\nNira kauaitaka nodra bulabula vinaka vakayago, eso era sa vakuai ira ena so na mataqali kakana; o rawa tale ga ni cakava qori ni cala na nomu rai\nAu na Kunea i Vei na iNuinui?\nEna rawa ni yaga na iVolatabu ena nomu bula ena gauna qo, o na nuidei tale ga ena veigauna se bera mai.\nEra sega ni marau e levu nira sega tu ni kila se cava ena yacovi ira kei ira na wekadra ena gauna se bera mai.\niMeli iMeli Bibi Nomu iVakarau ni Rai!


Lavetaka na FaceTime me baleta na katuba 10 PC, Desktop & Laptop\n1 Lavetaka na FaceTime me baleta na Windows PC kei na laptop 32 – 64vakalailai\n1.1 Kere katuba:\n1.2 FaceTime ni veika:\n1.3 Eso na ituvatuva veimisini ni FaceTime\n2 Veika e gadrevi me baleta na FaceTime:\n2.0.1 FaceTime veisemati:\n2.1 E levu cake mai na noqu vanua\nLavetaka na FaceTime me baleta na Windows PC kei na laptop 32 – 64vakalailai\nLavetaka na FaceTime for PCBula FaceTime vakatotogani! Kevaka o dua na fan levu ni FaceTime app ka vakayagataka tiko na nomu iPhone kei na MacBook sa na rawa talega mo raica na app oqo ena nomu katubaleka PC.\nFaceTime ni katuba 10\nFaceTime ni katuba 8\nFaceTime ni katuba 7\nFaceTime ni Windows laptop\nlavetaka na FaceTime ni Windows 8.1\nlavetaka na FaceTime ni Windows 7 64 vakalailai\nFaceTime ena katubaleka 10 cnet\nFaceTime ena katubaleka 10 pc\nSa gadrevi mo na vakamuria eso na ilawaki mo lavetaka ka vakatikora na FaceTime ena nomu katubaleka PC.\nSa vakarautaki tu ena itukutuku oqo na itukutuku e gadrevi me vakavulici kina na nomu rawa ni lavetaka ka vakatikora na FaceTime ena sega ni vatavata na iOS me vaka na katubaleka 7, 8 kei na katubaleka 10.\nNa FaceTime e dua vei ira na vosa ni vidio kei na vakarorogo ni vaka-sarasara ena app. Ena veigauna sa oti, era vakayagataki na tamata me ra semati ira vakai ira ena veivuke ni talevoni dodonu se handsets ia FaceTime sa veisau vakaitamera na ivakarau. O ira na tamata oqo e rawa ni ra conveniently na qiri, na itukutuku kei na vidio oqo ena kaciva na veivuke ni FaceTime app oqo.\nOqo ena rawa ni nomu talevoni me semati kina vei ira tale eso ena Cellular Data ni veisemati se isema Wi-Fi. E vakatarai ira na vakayagataka me ra cakava na tawayalani ni vidio vei ira na nodra itokani, veitaratara vakamatavuvale kei na bisinisi ena dua na iPod Touch, iPhone, iPad, Mac se katuba ena initaneti videotelephony.\nNa app oqo e veivakurabuitaki lutu sobu na kedra maliwa na tamata ka na rawarawa sara na kena tarai tiko na nomu bula vakai iko ka dokai.\nTaumada, A tauyavutaka na kena vakayagataki na iyaya ni IOS kei na Mac ni OS kei na kena gauna e muri ena, ena vuku ni kena kilai, sa vakarautaki tu oqo me katuba.\nIa me tiko vei iko na app oqo ena nomu katubaleka o gadreva me ikatolu ni komipiuta ni. Ena itukutuku oqo, Eda na wasea na komipiuta ni stepwise ni kena ivakavakayagataki oqo me vakayagataki ena katubaleka.\nKevaka o gadreva mo kila tale, Yalovinaka ni wilika tikoga na noda itukutuku. Eda na wasea talega eso na itukutuku ia ka taleitaki me baleta na kerekere oqo.\nNi sa cava na itukutuku oqo, sa na rawa ni ko marautaka na nomu FaceTime app ena nomu katubaleka.\nNa FaceTime e sa yaco me dua vei ira na veimisini ni vidio e apps ena vidio ena initaneti telephony ka sa vakatulewa ira kece tale na veisisivi tuwawa me vakataki Google Duo, Skype, WhatsApp, IMO, Biqo kei na lisi. Na app e dodonu me yaga vakalevu cake ki na kena rawati na vinaka cecere kei na kena ivakarau kei na kena rorogo.\nE dua tale na ivakatakilakila ni app oqo e tiko kina na veisemati ni veitokani. Eso tale era wares ena komipiuta ni volivolitaki e sega ni rawa me ra solia na bandwidth.\nO ira na ilawalawa ni soqo ni cakacaka era kauta mai na parokaramu ni Initaneti me rawa ni ra laki vakacuruma na veika vakadonui ni Lotu ena katubaleka 7 se e muri. Oqo, e rawa vei iko mo FaceTime mai na katubaleka ki na iPhone, katuba ki na iPad, katuba ki Mac & katuba ki na katuba.\nNa veika kece o gadreva e dua na isema tudei ni Initaneti kei na ivolakerekere sa galala sara tu ga me vakayagataki ena katubaleka.\nFaceTime ni veika:\nNa FaceTime app e sa cecere sara ki na komipiuta taucoko ni videotelephony me vaka e vakamacalataki toka e cake. Na iyaloyalo era sa sharper vakalevu ka sa ivakaraitaki levu ni veika me ra na sosomitaka na veika tale eso era sa vakarautaki tu ena makete ni Initaneti.\nEso na ituvatuva veimisini ni FaceTime\nTTK- Na ivakaraitaki taucoko ni ivakamacala e cecere sa ikoya na idola ni kena vakayagataki na taqomaka.\nNa veisemati ni veitokani e dau vakavuna na nodra veimaliwai o ira era vakayagataka\nNa vakayagataki e tawayalani kena ibalebale mo rawa ni semata ena dua na vanua.\nRawarawa na tuvalaki ni nomu lisi ni veitaratara\nNa lisi taleitaki ni nomu veitaratara ena vukei iko mo yacova yani e dua ga na nomu kiliki\nNa galala ni veikacivi sa ikoya e dua tale na gauna me da semati kina.\nNa veikacivi ni vidio ni ilawalawa ena rawa kina mo dou semati ira na kena vo ena gauna vata ga.\nNa tex sa rawa talega ni vakayagataki.\nNa Spammers kei na veiivola betena era dau vakayagataka e rawa ni vunitaki se sara mai na lisi.\nE rawa ni semata na gacagaca duidui eso me vakataki PC, Katuba, iPhone, iPad, iPod, Mac.\nVeika e gadrevi me baleta na FaceTime:\nOqo e dua na ka totoka eda sa vakadeitaka ni ra na taleitaka na noda dauwiliwili me ra vakila na kena vakayagataki. E yaga me da kila na veika e gadrevi taumada ni bera ni installing e dua na FaceTime app me baleta na katubaleka. Na veika e gadrevi taumada e oka kina na\nNa nomu XP ni katubaleka e dodonu me lailai sobu na kena. Me dua na ka vinaka cake, keitou na vakatura me tiko vei iko na katuba & se dua na gauna e muri.\nNa CPU vakatotolo me cecere cake mai na 1GHz.\nNa RAM e dodonu me lailai sobu na 2 GB se e cake.\nE dodonu me tokoni tara cake ena itaba veilawa me baleta na veikacivi ni vidio se dua tale na itaba veilawa ni tokoni veikauyaki me baleta na inaki oqo.\nMe veikacivi ni vakarorogo, e dodonu mo rawata e dua na maikorofoni. Na kena isema e dodonu me vakayagataka na headphones ena tara cake ena microphones.\nNa ka bibi duadua me da maqosa connectivity Initaneti.\nMe vaka e tukuni taumada ni o FaceTime e dua na app ni draki ni waqavuka kei na developers e se bera ni vagalalataki e dua na ilavelave me baleta walega na katuba.\nO sa na rawa ga ni vakayagataka na kerekere oqo mai na mataveilawa vakadonui ena APK eso me baleta na IOS kei na gacagaca Mac. Kalougata ena katubaleka, e tiko eso na parokaramu e rawa ni tiko ena initaneti me laki vakatikora ki na parokaramu ni veika ni soqo.\nMeda wasea vei ira na noda dauwiliwili eke kalawa ena kena veikalawa na iwalewale ni lavelavetaki eke:\nNa emulators Android era sa vagalalataki mai na ikatolu ni soqo developers me ra vakatikora eso tale na ituvatuva. Na parokaramu ni ivolakerekere oqo ena rawa mo cicivaka APK faile ni iwalewale ni FaceTime ena nomu katubaleka. Kevaka sa vakacurumi oti tu ena nomu ivakarau, vakamuria ga na iwalewale. Me baleta na newbies, Yalovinaka lavetaka na BLUESTACKS mai na isema e soli:\nOqo na tabana ni itikotiko ni www.bluestacks.com\nNa iwalewale kei na parokaramu ni komipiuta sa tautauvata ga na kena dau dabe lesu ka yalovakacegu.\nNa levu ni faile e levu mai na approx. 469MB ka na taura e dua na gauna me lavetaki kina.\nNi sa katoni oti, Vakacuruma Ia ni sa vakayacori oti, restart na nomu katubaleka.\nDolava na ivolakerekere bluestacks mai na itekivu ni menu. Ena taura na gauna me tekivutaki na imatai ni draki kei na kena vakatautauvatataki na apps e vakarautaka na parokaramu. Kakua ni ni takosova na iwalewale taumada.\nNi sa tekivu na parokaramu, lako ki na menu ka tabaka ena ivolakerekere ni sitoa.\nEna loma ni sitoa ni, kunea FaceTime ena digidigi ni vakasaqaqara.\nLavetaka na app ka kiliki ena "cici"me vakadodonu Vakacuruma na ivolakerekere. E rawa talega ni o maroroya na faile ni lavelavetaki Kevaka o gadreva mo vakacuruma malua.\nNi o sa vakarau mo Vakacuruma na ivolakerekere ena nomu ivakarau ka muria na idusidusi.\nEna ivakarau ni komipiuta ni, o na rairai vakauqeti me baleta na dodonu ni iliuliu se vosanicuru ni iliuliu se veivakadeitaki. Yalovinaka taipataka na vosanicuru se itukutuku e gadrevi.\nKena itinitini, Sa vakarau tu FaceTime me vakayagataki ena nomu Windows.\nBulia nomu vakayagataki ID kei na vosanicuru Ia ena vakayagataki ena gauna cava ga ko na via curu kina.\nNi ko na cicivaka na app ena imatai ni gauna, o na vakauqeti mo vakacuruma na ivakadinadina kei na vosanicuru e vakayagataki tiko. Ni ko sa tauyavutaka oti na nomu IVAKADINADINA kei na vosanicuru, ena gadrevi eke mo cicivaka na parokaramu. Ena gauna e dau vakayacori kina na ituvatuva taumada ni veibuli ni ID, ena qai vakaraitaki mai na veisemati levu.\nSa vakuri kece na veitaratara, na vuni se sara e sega ni lewai mai na veisemati levu. Lako ki na itikotiko me qai Customize me vaka e dua na nomu gagadre. Me vakataka na iPhone, iPad, iPod & Mac, e rawa talega ni o vakatagitaka na ituvatuva ni kena vakaraitaki. Eke e sega ni dodonu mo veivukevuke kina na sikirini ia sa rawa mo cakava eso na veisau ena nomu digidigi.\nKevaka o sa vakayagataka tiko na FaceTime ena imatai ni gauna ka vinakata mo kila vakavinaka cake, e rawa talega ni o sikova na nodra mataveilawa veitokoni me baleta eso na itukutuku matailalai. Sa soli tu na isema e ra:\nSa vukei ira na tamata e vuravura taucoko o Globalization me ra exposures ka Torocake. Na FaceTime e sega ni baleta na toqova e dua na beer se mug ka wasea vata kei ira na nomu itokani kei na matavuvale.\nSa massively vukea na makete ni vuravura raraba me semati vata kei ira.\nE dau vagalalataki tu ga na veika vou ni FaceTime me baleta na kena rawati vakavinaka ka vakabibi na veika e gadrevi ena catering.


NA LAKO YANI 15 FOV - Ia ko Mosese kei ira na Isireli, - Bible Search\nNA LAKO YANI 14 NA LAKO YANI 16\nNA LAKO YANI 15\nA sere i Mosese, 1-21. Sa yali na wai mai Suri, ka gaga na wai mai Mara, a sa vakavinakataki e na dua na kau sa biu kina, 22-26. Era yaco ki Elimi, a sa levu na wai, 27.\n1Ia ko Mosese kei ira na Isireli, era sa qai seretaka vei Jiova na sere oqo, ka ra sa kaya, Au na sere vei Jiova, ni sa ka talei na nona gumatua: Na ose kei koya sa vodoka sa biuta ko koya ki na wasawasa. 2Sa noqu kaukauwa ko Jiova ko koya ka'u sa seretaka, A sa noqu vu-ni-bula ko koya: Sa noqu Kalou ko koya, ka'u na vakavinavinaka vua; Na Kalou nei tamaqu, ka'u na vakalevulevui koya. 3A qaqa e nai valu ko Jiova: Ko Jiova na yacana. 4A qiqi-ni-valu nei Fero kei na nonai valu sa biuta ko koya ki na wasawasa: Era sa dromu e na Wasa Damudamu na nona kapiteni vinaka. 5Sa luvuci ira na wai titobu: Era sa dromu ki botona me vaka na vatu. 6Kemuni Jiova, sa rogovaki e na kaukauwa na ligamuni matau: Kemuni Jiova, sa musumusuka na meca na ligamuni matau. 7Ia e na kena levu ni nomuni kaukauwa ko ni sa vukici ira era tu cake me nomuni meca: Ko ni a vakatauca na nomuni cudru waqawaqa, a sa vakamai ira me vaka na vu-ni-sila. 8A sa bini toka na wai e nai cegu ni ucumuni, Sa tu vakadodonu na wai levu me vaka na bukebuke levu, Sa cevata tu na wai titobu e na loma ni wasawasa. 9Sa kaya na meca, Au na vakasava, au na vauca, au na vota nai toki ni valu; Ena mamau vei ira na noqu kocokoco; Ka'u na ucuna na noqu i seleiwau, ena vakarusai ira na ligaqu. 10Ko ni a vakaliwava na nomuni cagi ka sa luvuci ira na wasawasa: Era sa dromu e na wai rerevaki me vaka na uma. 11Ko cei vei ira na kalou sa tautauvata kei kemuni Jiova? Ko cei sa tautauvata kei kemuni, sa vakaiukuuku e na savasava, Sa dokai ni sa vakavinavinakataki, sa caka mana tiko? 12Ko ni a dodoka na ligamuni matau, Sa qai tilomi ira ko vuravura. 13E na nomuni loloma ko ni sa tuberi ira yani na tamata ko ni a volia: E na nomuni kaukauwa ko ni sa kauti ira ki na nomuni tikotiko tabu. 14Era na rogoca na veimatanitu, era na taqaya: Ena kani ira na kai Filisitia na rarawa. 15Era na qai domo bula na turaga ni Itomi; Ena tauvi ira na qaqa ni Moapi na sautaninini; Era na waicala yani na kai Kenani kecega. 16Ena tauvi ira na rere kei na domo bula; E na kena kaukauwa ni ligamuni era na tiko lo me vaka na vatu, Ka me ra lako mada yani na nomuni tamata, Jiova, Me ra lako mada yani na tamata ko ni a volia. 17Ko na vakayacori ira kina, ka tea e na ulu-ni-vanua ko ni sa taukena. Na yasana ko ni sa cakava Jiova me nomuni tikotiko, Na vale tabu sa vakarautaka na ligamuni, na Turaga. 18Ena tawa mudu ka tawa mudu na nona lewa ko Jiova.\n19Ni ra sa lako ki loma ni wasawasa na ose nei Fero kei na nona qiqi-ni-valu, kei ira na nonai valu sa vodo ose, a sa vakasuka tale ko Jiova na wai ni wasawasa me luvuci ira; ia ko ira na Isireli, era sa lako e na vanua mamaca e loma ni wasawasa.\n20Ia ko Miriama, na parofita yalewa, na gane i Eroni, sa kauta e ligana na tibereli; a ra sa muri koya ko ira na yalewa kecega, ka taura na tibereli ka meke lako. 21A sa veisausau meke kei ira na tagane ko Miriama, Dou meke vei Jiova, ni sa ka talei na nona gumatua; Na ose kei koya sa vodoka sa biuta ko koya ki na wasawasa.\n22A sa kauti ira na Isireli mai na Wasa Damudamu ko Mosese, ka ra sa lako ki na lekutu mai Suri; a ra sa lako e loma ni vanua ka bogi tolu, ka sega ni kunea na wai. 23A ra sa yaco ki Mara, a ra sa sega ni gunuva rawa na wai mai Mara, ni sa gaga: o koya sa vakayacani kina ko Mara [Gaga.] 24A ra sa vosakudrukudru vei Mosese ko ira na tamata, ka kaya, A cava me keimami gunuva? 25A sa tagi vei Jiova ko koya; a sa vakatakila vua ko Jiova e dua na kau, a sa biuta ko koya ki na wai, a sa qai kamikamica mai na wai: sa tauca maikea ko koya eso na vunau kei nai vakaro me ra daumuria, a sa vakatovolei ira maikea, 26ka kaya, Kevaka ko ni na vakarorogo vakavinaka ki na domo i Jiova na nomuni Kalou, ka cakava na ka sa dodonu e matana, ka vakatu daligamuni ki na nona vunau, ka vakabauta na ka kecega sa lesia ko koya, ka'u na qai sega ni vakayacora vei kemuni e dua na mate ka'u a vakayacora vei ira na kai Ijipita; ni sai au ko Jiova, ka'u sa vakabulai kemuni tiko.\n27A ra sa yaco ki Elimi, sa tu kina e tinikarua na mata-ni-wai, ka vitusagavulu na balabala; a ra sa tiko maikea, voleka ki na wai.


WILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Azerbaijani Bislama Brazilian Sign Language Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chin (Hakha) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Croatian Czech Danish Dutch Efik English Estonian Faroese Finnish Fon French Ga Georgian German Greek Gun Hebrew Hiligaynon Hungarian Iban Icelandic Iloko Indonesian Italian Japanese Kachin Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Korean Lingala Lithuanian Malay Malayalam Myanmar Ndebele (Zimbabwe) Norwegian Nzema Oromo Ossetian Persian Polish Portuguese (Brazil) Punjabi Quechua (Cuzco) Romanian Russian Sango Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Seychelles Creole Shona Sidama Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sunda Swahili Swedish Tagalog Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tongan Turkish Twi Ukrainian Uruund Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Vietnamese Welsh Yoruba vakaViti\nE sega ni vakavuna na Kalou na leqa tubukoso sa yaco tu nikua. Ia e kauaitaki ira ga na vakaleqai kina. Na Matanitu ni Kalou ena vakaotia vakadua na veika e vakavuna tiko na rarawa, okati kina na leqa tubukoso. Ena gauna qo na Kalou e vakacegui ira na vakaleqai kina.—2 Korinica 1:3.\nEda na vakadeitaka vakacava ni sega ni itotogi ni Kalou na leqa tubukoso?\nE ivakatakilakila ni iotioti ni veisiga na leqa tubukoso?\nE vukei ira vakacava na vakaleqai kina na Kalou?\nE rawa ni veivuke na ivakavuvuli vakaivolatabu meda vakavakarau ena leqa tubukoso?\nTikinivolatabu e vakacegui ira na vakaleqai ena leqa tubukoso\nE duidui na leqa tubukoso kei na kaukaua e vakayagataka na Kalou, me vaka e tukuni ena iVolatabu.\nVeivakaleqai qai veivakamatei. E tukuni ena iVolatabu ni vakayagataka na Kalou na kaukaua me vakatau itotogi kina. Ia e vakadeitaka mera vakarusai kina na daucaka ca. Kena ivakaraitaki, nona vakarusa na koro o Sotoma kei Komora, a vakabulai Loti ga kei na rua na luvena yalewa. (Vakatekivu 19:29, 30) E kila na Kalou na loma ni tamata yadua ena gauna ya, qai vakarusai ira ga na daucaka ca.—Vakatekivu 18:23-32; 1 Samuela 16:7.\nSega ni kilai na gauna e yaco kina se lailai sara na ivakaro e soli. Na Kalou e solia rawa na ivakaro vei ira na daucaka ca ni bera ni veivakarusai. Era vakabulai ga o ira na muria na ivakaro.—Vakatekivu 7:1-5; Maciu 24:38, 39.\nVeika era cakava na tamata. Ena sala cava? Era vakacacana na veika bula, ra qai taravale ena vanua e yaco kina vakalevu na uneune, waluvu, kei na veiveisau ni draki. (Vakatakila 11:18) E sega ni dodonu me beitaki na Kalou ena veika era cakava qori.—Vosa Vakaibalebale 19:3.\nIo, e parofisaitaka na iVolatabu ni na yaco na leqa tubukoso ena “ivakataotioti ni veika vakavuravura,” se “na iotioti ni veisiga.” (Maciu 24:3; 2 Timoci 3:1) Kena ivakaraitaki, e kaya o Jisu me baleta na gauna qo: “Ena vakilai na leqa ni kakana qai yaco tale ga na uneune ena levu na vanua.” (Maciu 24:7) Sa voleka sara na gauna me vakaotia kina na Kalou na veika kece e vakavuna tiko na mosi kei na rarawa, okati kina na leqa tubukoso.—Vakatakila 21:3, 4.\nVakacegui ira ena nona Vosa na iVolatabu. E vakadeitaka vei keda na iVolatabu ni kauaitaki keda na Kalou, e vakila tale ga na noda rarawa. (Aisea 63:9; 1 Pita 5:6, 7) E yalataka tale ga ni na yaco na gauna sa na sega kina na leqa tubukoso.—Raica na “ Tikinivolatabu e vakacegui ira na vakaleqai ena leqa tubukoso.”\nVakayagataki ira nona dauveiqaravi mera veivuke. Na Kalou e vakayagataki ira nona dauveiqaravi e vuravura mera vakatotomuria na ivakaraitaki i Jisu. E parofisaitaki ni na vakacegui ira e “vusolo na lomadra,” kei “ira kece na tagi.” (Aisea 61:1, 2) Era saga tale ga na dauveiqaravi ni Kalou mera cakava qori.—Joni 13:15.\nE vakayagataki ira tale ga nona dauveiqaravi na Kalou, mera vakarautaka na veika vakayago vei ira na vakaleqai.—Cakacaka 11:28-30; Kalatia 6:10.\nVakarautaka tiko na iVakadinadina i Jiova na veika vakayago vei ira na vakaleqai ena cagilaba mai Puerto Rico\nIo. Na iVolatabu e sega ni idusidusi me baleta na leqa tubukoso, ia e tiko kina na ivakavuvuli e rawa ni vukei keda. Kena ivakaraitaki:\nLalawataka rawa na ka me caka ni yaco na leqa tubukoso. E kaya na iVolatabu: “O koya e yalomatua e raica na ca qai vunitaki koya.” (Vosa Vakaibalebale 22:3) E ka vakayalomatua meda vakaraica rawa na vanua ena rawarawa kina noda dro ni bera na leqa tubukoso. Vakarautaki rawa tu na iyaya ena vinakati, dou vakatovotovotaka tale ga vakavuvale na vanua dou na sota kina ena gauna qori.\nE bibi nomu bula. E kaya na iVolatabu: “Nida sega ni kauta mai vuravura e dua na ka, ena sega tale ga ni dua na ka eda kauta tani yani.” (1 Timoci 6:7, 8) Meda yalorawarawa ni biuta noda vale kei na noda iyau ni yaco na leqa tubukoso. Meda nanuma tiko ni bibi cake noda bula, sega ni iyau.—Maciu 6:25.\nTikinivolatabu ena vakacegui ira na vakaleqai ena leqa tubukoso\nVakatekivu 18:25: “Ena sega sara ni votu mai na nomuni vakasama [na Kalou] moni vakamatea na tamata yalododonu kei na daucaka ca . . . Vakacava ena sega ni cakava na ka e dodonu na Turaganilewa ni vuravura taucoko?”\nKena ibalebale: E dau dodonu tu ga na ka e cakava na Kalou, sega gona ni dodonu me beitaki ena nodra mate na tamata ena leqa tubukoso.\nSame 46:1, 2: “Na Kalou e noda ivakaruru kei na kaukaua, e dau tu vakarau me vukei keda ena gauna ni rarawa. Qori na vuna eda na sega kina ni rere, se mani yaco e vuravura na veisau.”\nKena ibalebale: Se mani cava e yaco wavoliti keda, eda nuidei ni na vukei keda na Kalou.\nAisea 63:9: “Ena gauna kece era rarawa kina e rarawa o koya.”\nKena ibalebale: E dau nanumi keda na Kalou, e vakila talega na noda rarawa.\nJoni 5:28, 29: ‘Sa voleka mai na gauna mera rogoca kina na domo i [Jisu] o ira kece na tu ena ibulubulu nanumi mera tucake mai.’\nKena ibalebale: Eda na raici ira tale na wekada lomani era sa mate, ni na solia na Kalou vei Jisu na kaukaua me vakaturi ira.\n1 Pita 5:6, 7: “Moni vakamalumalumutaki kemuni ena liga kaukaua ni Kalou,. . . moni biuta vua na nomuni lomaocaoca kece, ni kauaitaki kemuni o koya.”\nKena ibalebale: E kauaitaki keda vakalevu na Kalou, e vinakata tale ga meda tukuna vua na ka eda lomabibitaka.\nVakatakila 21:4: “Ena qusia tani tale ga na wainimata kece mai na matadra [na Kalou], sa na sega tale na mate, na lolosi, na tagiyaso, kei na mosi. Sa oti na veika e dau yaco e liu.”\nKena ibalebale: Ena vakaotia na Kalou na ka kece e vakavuna tiko noda rarawa, wili kina na leqa tubukoso.\nNa iVolatabu Saumi na Taro Vakaivolatabu Vosota na iTuvaki Dredre Vakacegu & Marau\nEda kila vakacava ni sa voleka na gauna me vakaotia kina na Kalou na rarawa kei na veika tawadodonu?


“Me Tini Vinaka na Cakacaka ni Vosota”—Jemesa 1:4 | Vulici\n“Me tini vinaka na cakacaka ni vosota moni taucoko kina, moni vinaka ena ka kece, me kua ni dua na ka e yali vei kemuni.”—JEME. 1:4.\nSERE: 135, 139\nNa cava ena uqeti iko mo vosota?\nO cei era ivakaraitaki vinaka ni vosota?\nNa cava e kena ibalebale me “tini vinaka na cakacaka ni vosota”?\n1, 2. (a) Na cava eda vulica vei Kitioni kei na 300 nona tamata? (Raica na imatai ni iyaloyalo.) (b) Cava e bibi kina na vosota me vaka e tukuni ena Luke 21:19?\nDUA na ka na kaukaua ni vala. E liutaki ira na sotia ni Isireli na Turaganilewa o Kitioni nira cicimuria na kedra meca, oya na mataivalu ni Mitiani kei na nodra ito ena bogi taucoko me rauta ni 32 na kilomita! E vakamacalataka na iVolatabu na ka e yaco tarava: “E qai lako ina Joritani o Kitioni, e takosova. E oca sara o koya kei na 300 na tamata era tomani koya.” Ia se bera ni qaqa ena ivalu o Kitioni kei ira na nona tamata, ni se vo tiko e rauta ni 15,000 na meca. Vica vata na yabaki nodra vakatotogani tiko vei ira na kai Mitiani, ia era kila na Isireli ni se sega ni kena gauna mera soro kina. Me rawa nira vakawabokotaki ira na meca, ‘era cicimuri ira tiko ga’ ra qai vakadrukai ira na Mitiani.—Dvei. 7:22; 8:4, 10, 28.\n2 E sega tale ga ni rawarawa noda vala nikua. E keda meca sara ga o Setani, nona vuravura, kei na noda malumalumu. Eso sa dede nodra vala tiko, ia era qaqa ena veitokoni i Jiova. Ena rairai veivakaocai ena so na gauna noda valuta tiko na keda meca, kei na noda waraka me cava na ituvaki ca qo. Ia se bera nida qaqa ena ivalu qori. E vakasalataki keda o Jisu nida na vakatovolei qai vakacacani ena iotioti ni veisiga qo, e tukuna tale ga ni noda qaqa ena vakatau tiko ena noda vosota. (Wilika Luke 21:19.) Na cava na ibalebale ni vosota? Na cava ena vukei keda meda vosota? Na cava eda rawa ni vulica vei ira na dau vosota? Na cava meda cakava “me tini vinaka na cakacaka ni vosota”?—Jeme. 1:4.\nIBALEBALE NI VOSOTA\n3. Na cava na ibalebale ni vosota?\n3 Ena iVolatabu na vosota e sega ni vakaibalebaletaka wale ga noda vorata na ituvaki dredre. E okati kina noda vakasama, na lomada se ka eda cakava nida vakatovolei. O koya e vosota ena doudou, nuidei qai sega ni soro. E kaya e dua na ivola ni vosota e “ciqoma na ka dredre cava ga e takoso ena yalonuidei, sega ena yalosorosoro. Ena dei tu ga ena sega ni railesu. Se mani dredre vakacava na ituvaki, ena okata qori me ka lagilagi ni raica tiko na nona icovi.”\n4. Na cava eda kaya kina ni loloma e uqeta na vosota?\n4 Na loloma e uqeti keda meda vosota. (Wilika 1 Korinica 13:4, 7.) Nida lomani Jiova eda na vosota na ka kece me vakayacori kina nona inaki. (Luke 22:41, 42) Nida lomani ira na tacida eda na vosota nodra malumalumu. (1 Pita 4:8) Nida lomani watida eda na vosota na ituvaki ‘rarawataki’ era dau vakila mada ga na veiwatini era veilomani, ena dei tale ga kina noda vakawati.—1 Kor. 7:28.\nCAVA ENA VUKEI IKO MO VOSOTA?\n5. Na cava e ganiti Jiova kina me vukei keda meda vosota?\n5 Kerei Jiova me vakaukauataki iko. O Jiova “na Kalou e vu ni vosota kei na vakacegu.” (Roma 15:5) O koya ga e kila vinaka na ituvaki dredre eda sotava, noda isususu kei na ivakarau ni lomada. E rawa gona ni vukei keda meda vosota. E kaya na iVolatabu: “E vakamamautaki ira na rerevaki koya ena ka era gadreva, e rogoca o koya na nodra tagi ni kere veivuke qai vakabulai ira.” (Same 145:19) E rawa vakacava ni sauma na Kalou noda masu?\n6. Ena vakarautaka vakacava o Jiova na sala meda vosota kina?\n6 Wilika 1 Korinica 10:13. Nida kerei Jiova me vukei keda meda vosota na veivakatovolei, ena ‘vakarautaka na sala’ meda dro kina. Vakacava e rawa ni veisautaka o Jiova na ituvaki me kauta tani na veivakatovolei? De dua. Ia levu na gauna e vakarautaka na sala meda “vosota rawa kina.” Io, ena vakaukauataki keda o Jiova meda ‘vosota na ka kece ena vosovoso kei na marau.’ (Kolo. 1:11) E kila vinaka ni vakaiyalayala na ka eda rawata, ena sega ni vakalaiva meda sotava e dua na ituvaki eda na sega kina ni yalodina.\n7. Na cava eda vinakata kina na kakana vakayalo? Vakatauvatana.\n7 Kania na kakana vakayalo me dei nomu vakabauta. E ulunivanua cecere duadua e vuravura na Everest, o koya e cabeta ena vinakati vua e rauta ni 6,000 na calorie (na kaukaua e solia na kakana) ena dua na siga. Me rawata nona icovi, ena vinakati vua e levu na calorie. Me rawa tale ga nida vosota ena noda bula vaKarisito da qai rawata noda icovi, ena vinakati meda kania wasoma na kakana vakayalo. E vinakati meda lewai keda vinaka meda vakayagataka noda gauna ena wiliwili, vuli vakataki keda, kei na soqoni vaKarisito. Ena vakaukauataka noda vakabauta na ‘kakana e tudei me rawati kina na bula tawamudu.’—Joni 6:27.\n8, 9. (a) Na cava e vauci ena Jope 2:4, 5 nida vakatovolei? (b) Ni o vakatovolei, cava o rawa ni raitayaloyalotaka?\n8 Nanuma nomu yalodina vua na Kalou. Ni vakatovolei na dauveiqaravi i Jiova, e levu tale na ka e okati kina. Na ka eda cakava nida vakatovolei, ena vakaraitaka ke da raici Jiova dina me Turaga Cecere ni Lomalagi kei na Vuravura se sega. E vakalewa na veiliutaki i Jiova o Setani ena vosa qo: “Ena solia na tamata na ka kece e tu vua me bula kina. Ia qo, dodoka mada na ligamuni qai tara sara na suina kei na lewena, ena vosavakacacataki kemuni e matamuni.” (Jope 2:4, 5) E vaka me tukuna o Setani ni sega ni vu mai lomada noda qaravi Jiova. Vakacava bau veisau o Setani? Sega vakadua! Oti tale e vica na senitiuri, ni kolotaki mai lomalagi o Setani, se vakatokai tiko ga me “o koya e dau beitaki ira na tacida, o koya e dau beitaki ira ena siga kei na bogi ena mata ni noda Kalou!” (Vkta. 12:10) E sega ni guilecava o Setani na ile e vauca na yalodina. E vinakata meda soro, meda kua tale ga ni tokona na veiliutaki cecere i Jiova.\n9 Ni o vosota tiko na veivakatovolei, raitayaloyalotaka mada qo. E tiko o Setani kei na nona ito ena dua na yasana, era via raica na ka o na cakava ra qai kaya ni o na soro. Ena dua tale na yasana, o raici Jiova, na Luvena, ira na lumuti era sa vakaturi kei ira na agilosi e sega ni wiliki rawa. E vaka mera kailavaki iko tiko nira marautaka nomu vosota e veisiga kei na nomu tokona na veiliutaki cecere i Jiova. O qai rogoci Jiova ni vosa vei iko: “Mo vuku na luvequ mo vakamarautaka na lomaqu, me dua na vosa meu tauca vua sa beitaki au.”—Vkai. 27:11.\n10. O na vakatotomuri Jisu vakacava ni o raica dei na icovi ni nomu vosota?\n10 Raica dei na icovi ni vosota. Kaya mada o gole tiko ena dua na ilakolako balavu, o mani cegu ena lomadonu ni tanala balavu. E buto na vanua kece o rai kina. Ia o nuidei ni o na raica na rarama ni o yaco ena mua ni tanala. Ena so tale ga na gauna ena rairai vakayalolailaitaki iko na levu ni leqa. De dua e va tale ga qori na rai i Jisu. Ni vakamatei ena “kaunirarawa,” e vakalialiai qai vakamadualaki! Ia e vosota kece qori o Jisu “ena vuku ni marau e tu e matana.” (Iper. 12:2, 3) E raica dei na icovi ni nona vosota, vakabibi nona vakacerecerea na yaca i Jiova me vakadinadinataki tale ga na dodonu ni nona veiliutaki. E lekaleka ga nona vakatovolei o Jisu, ia e tawamudu nona icovi mai lomalagi. Nomu vakatovolei nikua ena rairai mosimosi qai vakavurarawa. Ia nanuma ni veivakatovolei qori e lekaleka wale ni o vakanamata ina bula tawamudu.\nO IRA “NA DAU VOSOTA”\n11. Na cava meda veivosakitaka kina nodra ivakaraitaki na “dau vosota”?\n11 Eda sega ni vosota duadua. E uqeti ira na lotu vaKarisito na yapositolo o Pita mera vosota, ni vola: “Ni tudei ena nomuni vorati koya, me dei na nomuni vakabauta, ni oni kila ni veika rarawa vata ga qori era vakila tiko na tacimuni kece e vuravura.” (1 Pita 5:9) Eda vuli ena nodra ivakaraitaki na “dau vosota” meda tudei tiko ga, e vakadeitaka ni rawa nida vosota, ena vakaicovitaki tale ga noda yalodina. (Jeme. 5:11) Meda veivosakitaka mada e vica na ivakaraitaki. \n12. Na cava eda vulica ena ivakaraitaki ni jerupi e Iteni?\n12 Jerupi. Na nodra rairai ena imatai ni gauna eso na kabula vakayalo vei Atama kei Ivi e vakavulici keda meda vosota na itavi dredre eda lesi kina. Na Kalou o Jiova e “biuta na jerupi kei na iseleiwau yame caudre cocowiriwiri ena tokalau ni were o Iteni me yadrava na sala ina vunikau ni bula.”  (Vkte. 3:24) Eda kila ni sega ni buli na jerupi me qarava na itavi qori! E sega tale ga ni inaki i Jiova vua na kawatamata me valavala ca qai talaidredre. Na jerupi e vakaitutu mai lomalagi, ia eda sega ni wilika ena iVolatabu me vosakudrukudrutaka na itavi e lesi kina, se raica me lolovira na itavi qori. E sega ni oca se soro. Ia e talairawarawa, e vosota tiko me yacova ni cava na itavi e lesi kina me sivia na 1,600 na yabaki, de dua ena gauna ni Waluvu!\n13. E vosota vakacava o Jope nona vakatovolei?\n13 Na peteriaki o Jope. Ke vakayalolailaitaki iko na ka e tukuna nomu itokani se dua e vale, o tauvimate bibi, se rarawataka nona takali e dua na wekamu voleka, e rawa ni vakacegui iko na ivakaraitaki i Jope. (Jope 1:18, 19; 2:7, 9; 19:1-3) E sega ni kila o Jope na vu ni nona rarawa, ia e sega ni soro. Na vuna? Ni “dau rerevaka na Kalou.” (Jope 1:1) E vakadeitaka o Jope me vakamarautaki Jiova ena gauna vinaka se gauna ca. Ena veitokoni ni Kalou, e vakananuma o Jope na veika vakatubuqoroqoro sa vakayacora o Jiova ena veivuke ni yalo tabu. E nuidei ga vakalevu ni na vakaotia o Jiova na veivakatovolei ena kena gauna donu. (Jope 42:1, 2) Qori sara ga na ka e qai yaco. E “kauta laivi o Jiova na rarawa i Jope, e vakavuna me tikovinaka tale.” E “dede qai marautaki na nona bula.”—Jope 42:10, 17.\n14. Ena 2 Korinica 1:6, e veiuqeti vakacava na ivakaraitaki i Paula?\n14 Na yapositolo o Paula. Vakacava o dau tusaqati se vakacacani vei ira na meca ni sokalou dina? O dua na qase ni ivavakoso se ivakatawa ni tabacakacaka o vakila ni tarabi nomu itavi? Mo vakasamataka vakatitobu na ivakaraitaki i Paula. Sa tu mada na ‘veika e leqataka’ sa qai bikai koya e veisiga na nona lomaleqataka na ivavakoso. (2 Kor. 11:23-29) Ia e sega ni soro, e veiuqeti na nona ivakaraitaki. (Wilika 2 Korinica 1:6.) Nanuma tiko ni o vosota na ituvaki dredre, o sa rawa ni uqeta eso tale mera vosota.\nME “TINI VINAKA NA CAKACAKA NI VOSOTA”\n15, 16. (a) Na “cakacaka” cava me tinia na vosota? (b) Cava meda cakava me “tini vinaka na cakacaka ni vosota”? Tukuna na kena ivakaraitaki.\n15 E uqeti me vola na yapositolo o Jemesa: “Me tini vinaka na cakacaka ni vosota.” Na “cakacaka” cava qori? Oya meda “vinaka ena ka kece, me kua ni dua na ka e yali.” (Jeme. 1:4) Nida vakatovolei, ena kilai kina noda malumalumu se itovo meda vakavinakataka. Ke da vosota na veivakatovolei, ena vinaka tiko ga noda itovo vaKarisito. Kena ivakaraitaki, eda na vosovoso vakalevu, dau vakavinavinaka, eda na yalololoma tale ga.\nEna vinaka tiko ga noda itovo vaKarisito nida vosota na veivakatovolei (Raica na parakaravu 15, 16)\n16 Na vosota ena moici keda meda lotu vaKarisito vinaka, meda kua kina ni beca na ivakavuvuli vakaivolatabu. Kena ivakaraitaki, vakacava ke dredre mo vorata na vakanananu ca? Masulaka na veivakatovolei va qori mo kua kina ni soro. O na lewai iko vinaka sara. Vakacava era tusaqati iko tiko nomu vuvale? Mo kua ni soro, mo qaravi Jiova tiko ga. Qori ena vaqaqacotaka nomu nuitaki Jiova. Nanuma tiko: Ena vinakati meda vosota me vakadonui keda o Jiova.—Roma 5:3-5; Jeme. 1:12.\n17, 18. (a) Vakatauvatana na bibi ni vosota. (b) Na cava meda nuidei kina nida sa volekata na icavacava?\n17 E dodonu meda vosota me yacova na icavacava, meda kua ni soro koso. Kena ivakaraitaki: Vakasamataka ni luvu e dua na waqa. E vinakati mera qalo i vanua na leweniwaqa me rawa nira bula. O koya e soro ni qai tekivu qalo, kei koya e soro ni sa voleka i vanua e tautauvata ga na ka ena yacovi rau. Meda vakadeitaka tale ga nikua, meda vosota me yacova na vuravura vou. E vakatau sara ga kina noda bula. Me tiko mada ga vei keda na rai i Paula, ni kaya: “Eda sega ni soro.”—2 Kor. 4:1, 16.\n18 Eda nuidei ni na tokoni keda o Jiova meda vosota me yacova na icavacava. Eda duavata kei na yapositolo o Paula ena Roma 8:37-39: “Eda qaqa ga ena ka kece qo ena vuku i koya e lomani keda. E dei tu na lomaqu ni na sega ni rawata na mate, na bula, na agilosi, na veimatanitu, na veika era tu nikua se veika ena yaco mai, na kaukaua cava ga, se dua na ka mai cake se ka e ra, se dua tale na kabuli, me tawasei keda mai na loloma ni Kalou e mai vakaraitaka o Karisito Jisu na noda Turaga.” Eda na rairai oca ena so na gauna. Ia meda vosota mada ga me yacova na icavacava, me rawa ni tukuni vei keda na ka e tukuni vei Kitioni kei ira na nona tamata “era cicimuri [ira] tiko ga” na meca.—Dvei. 8:4.\n^  (parakaravu 11) Ena uqeti keda tale ga nodra vosota na dauveiqaravi ni Kalou ena gauna qo. Kena ivakaraitaki, na Yearbook ni 1992, 1999, kei na 2008 e vakamacalataki kina na kedra itukutuku na tacida mai Iciopea, Malawi, kei Rusia.\n^  (parakaravu 12) E sega ni tukuna na iVolatabu na iwiliwili ni Jerupi e lesi ena itavi qo.\niMeli iMeli “Me Tini Vinaka na Cakacaka ni Vosota”