Si Woles Bike Rental & Tours (Γιογκιακάρτα, Ινδονησία) - Κριτικές\nSi Woles Bike Rental & Tours: Εστιατόρια στην περιοχή\nΔραστηριότητες κοντά σε: Si Woles Bike Rental & Tours\nSi Woles Bike Rental & Tours, Γιογκιακάρτα - Κριτικές\nΝο 79 από 195 Περιηγήσεις - Γιογκιακάρτα\nJl. Taman Siswa no. 1237 RW 22 RT 70, 55111, Ινδονησία\nΤέλειο μέρος για να νοικιάσετε ένα ποδήλατο!\nΕγώ και η φίλη μου ενοικιάσαμε δύο ποδήλατα (συμπεριλαμβανομένων των κλειδαριών) από το Si Woles για να πάμε στο συγκρότημα του ναού Prambanan. Τα ποδήλατα ήταν σε άριστη κατάσταση, το ενοίκιο ήταν φθηνό και οι ιδιοκτήτες ήταν υπέροχοι. Μας έδωσε επίσης έναν χάρτη με μια...διαδρομή, η οποία ήταν πραγματικά χρήσιμη για να φτάσετε στο Prambanan. Θα ήθελα να συστήσω ιδιαίτερα woles!Περισσότερα\nΠοδηλασία είναι Αποθήκευση!\nΝαι! Οικονομία! Εξοικονομήστε χρήματα, σώζοντας τη γη και ακόμη και σας εξοικονομούμε από ασθένειες. Θα σας συστήσω σίγουρα αυτή την ενοικίαση ποδηλάτων αν θέλετε να βρείτε φτηνά ποδήλατα υψηλής ποιότητας στην Yogyakarta. Σας ευχαριστώ, Mbak Mel και Mbak Inu! ;\nWisata Kuliner Tengah Μαλάμ ... bagus banget!\nMatur nuwum Mbak Mel dan Mbak Inu! Οι φίλοι μου και εγώ είχαμε μια υπέροχη στιγμή στην περιοδεία Wisata Kuliner Tengah Malam. Ξεκινήσαμε λίγο μετά τις 10 μ.μ. - δυστυχώς κάναμε λίγο αργά λόγω της κυκλοφορίας, κάτι που θα έπρεπε να μάθουμε μέχρι τώρα. Επιλέξαμε...τα ποδήλατά μας, μας έδιναν κράνη και φώτα ποδηλάτων και ξεκινήσαμε για να βρούμε κάποια τροφή. Η πρώτη μας στάση ήταν ο Gudeg Pawon που σερβίρεται από την κουζίνα της οικογένειας, το φαγητό μαγειρεύεται σε ξύλινη φωτιά σε τεράστιες γλάστρες και η κουζίνα έχει σημάδια από τον καπνό. Στη συνέχεια οδηγήσαμε τα ποδήλατά μας σε ένα περίπτερο που πωλούσε durian επειδή μερικοί από εμάς δεν είχαν δοκιμάσει ακόμα durian. Στη συνέχεια οδηγήσαμε στο Amplaz, το οποίο μετατρέπεται σε δημοφιλές μέρος στο βράδυ, επειδή υπάρχουν πολλοί πάγκοι για φαγητό στο δρόμο. Προσπαθήσαμε να πάμε για ένα παραδοσιακό ποτό. Περπάσαμε βόρεια και δοκιμάσαμε το κετοπράκ και ένα πιάτο πάπιας που ήταν και τα δύο υπέροχα. Στη συνέχεια οδηγήσαμε πίσω στο Si Woles. Ο Mel και ο Inu είναι πολύ γνωστοί για την ιστορία των πιάτων που τρώγαμε και ήταν υπέροχα να συνομιλήσουμε! Ένας θαυμάσιος τρόπος για να δοκιμάσετε μερικά πιάτα στην τοπική σκηνή - σε μέρη που δεν είχαμε δοκιμάσει ακόμα και μια μεγάλη στιγμή για να ποδηλασία. . . όταν δεν υπάρχει κίνηση!Περισσότερα\nΒλ. Jogja από διαφορετική οπτική γωνία\nΒόλτα με ποδήλατο και δείτε Jogja διαφορετικά. Si Woles πραγματικά μας βοήθησε και μας καθοδήγησε σε κύκλο γύρω από την πόλη. Πήραμε ποδηλάτου & bite πακέτου και επισκέφθηκε 3 διαφορετικά εστιατόρια όπως συζητήθηκε προηγουμένως για να αντιμετωπίσουν τους τόκους. Ποδηλασία στην πόλη είναι λίγο δύσκολο...καθώς αγωνίζεστε με μοτοσικλέτες και αυτοκίνητα.Περισσότερα\nΠήραμε πολύ υγιέστερο Yogyakarta\nΈμεινα για δύο εβδομάδες σε Yogyakarta τον περασμένο Ιούνιο και ένας φίλος μου εισήγαγε στο Mely και Inu από Si Woles. Την ιδέα αυτή, με τη δική μου ομιλία, είναι να κάνει τους ανθρώπους να απολαύσετε την πόλη της Yogyakarta με το ποδήλατο και έτσι...ώστε να μειωθεί η ρύπανση και την ίδια στιγμή να σας δίνει την ευκαιρία να απολαύσετε Yogyakarta με ιδιαίτερο τρόπο. Αρχικά, είχα επιφυλάξεις σχετικά με την ασφάλεια στο δρόμο. Δεν ήμουν σίγουρος γιατί ποτέ δεν είχα δοκιμάσει ποδήλατο στη μέση της πόλης. Και σκέφτηκα ότι θα ήταν κουραστικό. Αλλά δύο ημέρες αργότερα, όταν είχα να κάνω τίποτα, μου έδωσε μια κλήση. Η πόλη της Yogyakarta είναι σχετικά μικρή, περίπου 32 χλμ square, έτσι αυτό είναι εφικτό, είπε Mely. Γι' αυτό αποπειράθηκε. Νοίκιασα ένα mountainbike και πριν να χτυπήσει το δρόμο για πρώτη φορά, μου έδωσαν κάποιες συμβουλές για την ασφάλεια: - πώς να πείτε σε όλους αν θέλετε να στρίψετε αριστερά ή δεξιά - πώς να ρυθμίσετε το Saddle ακριβώς για να μην κουραστείτε γρήγορα - πώς να αλλάξει ταχύτητα επίσης μου δάνεισε δύο λάμπες για νυχτερινή χρήση. Και τότε θα χτυπήσει το δρόμο. Οφείλω να πω ότι μου άρεσε η εμπειρία. Πήγα ποδήλατο γύρω από την πόλη της Ρώμης): και βρήκα πολύ ενδιαφέρουσα λεκέδες που ίσως θα έπρεπε να τους είχε χάσει δεν έχω επιλέξει Λεπτομέρ: - Μουσείο βιολογίας - Milas εστιατόριο για χορτοφάγους - Wirosaban ορυζώνες - Bamboo εκκλησία στο Tegalrejo - Eko Nugroho art class και πολλά άλλα. Μπορείτε να νοικιάσετε ποδήλατο μου τους για περίπου 6 ημέρες. Πήγα να μείνω στο Kotagede για τρεις ημέρες και να εξερευνήσετε την περιοχή με το ποδήλατο. Αποδείχθηκε ότι ήταν η καλύτερη επιλογή, δεδομένου ότι Kotagede είναι γεμάτη από μικρά δρομάκια που είναι προσβάσιμο μόνο με το ποδήλατο. Αν θέλετε να εξερευνήσετε μικρά σοκάκια με μηχανάκι και εσάς, είστε υποχρεωμένοι να απενεργοποιήσετε το μηχανάκι--που είναι βαριά--και σπρώξτε τον τρόπο. Κάθε πρωί θα αυξηθούν και φάγαμε πρωινό και στη συνέχεια πιέζουν ποδήλατό μου και θα επιστρέψει το βράδυ αίσθηση κουρασμένοι και κοιμισμένη. Αφού είχα θέσει στο κρεβάτι, αποκοιμήθηκα. Ένα πραγματικά καλό βραδινό ύπνο. Αυτό είναι μέχρι στιγμής ο καλύτερος τρόπος άσκησης. Yogyakarta μετά, πήγα στο Solo και Trowulan. Εκεί, θα ήθελα επίσης να εξερευνήσετε τις πόλεις με ποδήλατο. Εκτός από Si Woles, Mely και Inu περνούν μια βοήθεια που ονομάζεται Jaladwara βοήθεια, που θα σας μεταφέρει στα αρχαιολογικά μνημεία και άλλους προορισμούς των οποίων ο τουρισμός είναι από τις τοπικές κοινότητες. Έτσι, αν θέλετε να εξερευνήσετε την πόλη με ιδιαίτερο τρόπο, να νοικιάσετε ποδήλατα στο Si Woles.Περισσότερα\nΕξαιρετική περιήγηση με ποδήλατο σε Jogja!\nSi Woles είναι μια φανταστική υπηρεσία ενοικίασης αυτοκινήτου και το τουριστικό συγκρότημα σε Jogjakarta, την Ινδονησία. Αν θέλετε να νοικιάσετε ένα ποδήλατο για μια εξαιρετικά καλή τιμή ή να απολαύσετε μια περιήγηση στη ζωή των ντόπιων, αξιοθέατα, το φαγητό και τα αξιοθέατα, αυτό το μέρος...είναι για σας! Μπορείτε να προσαρμόσετε την βοήθεια για οποιαδήποτε συγκεκριμένα πράγματα που θέλετε να δείτε ή να κάνετε - απλά αφήστε τους οδηγούς σας ξέρω! Μου άρεσε που η βοήθεια δεν είναι ούτε εσπευσμένα. Οι οδηγοί είναι πολύ πεπειραμένοι της περιοχής, κοινότητα, καθώς και τα αξιοθέατα, είναι εξαιρετικά στο αγγλικό, φιλικό, αστείοι και ευγενικοί. Συνιστάται ανεπιφύλακτα!!Περισσότερα\nΛάβετε γρήγορα απαντήσεις από το προσωπικό του Si Woles Bike Rental & Tours και από προηγούμενους επισκέπτες.


Fantasia: Μαΐου 2013\nΛίγο πριν μπει το καλοκαίρι, ας ετοιμαστούμε με τον πιο «μεθυσμένα» νόστιμο τρόπο!\nΤο Mint Julep θεωρείται το πρώτο «mixed drink» που έγινε ποτέ και μάλιστα τον 18ο αιώνα ήταν το πιο διάσημο και περιζήτητο κοκτέιλ στον αμερικάνικο Νότο. Φτιάξτε το δικό σας με 3 μόνο υλικά, καλέστε φίλους στο σπίτι και απολαύστε το ένα ανοιξιάτικο απόγευμα με ζέστη κάτω από σκιά.\nΥλικά: 1 μέρος σιρόπι ζάχαρης, 3 μέρη ουίσκι μπέρμπον, φύλλα μέντας και ένα κλαδάκι μέντας (μπορείτε να χρησιμοποιήσετε και δυόσμο)\n1. Πολτοποιείστε τη ζάχαρη και τα φύλλα μέντας στον πάτο ενός ψηλού, φαρδιού ποτηριού με ένα γουδοχέρι.\n2. Γεμίστε το ποτήρι μέχρι την μέση με τριμμένο πάγο.\n3. Προσθέστε το μπέρμπον, ανακατέψτε να παγώσει, ρίξτε λίγο ακόμα τριμμένο πάγο και γαρνίρετε με τα φύλλα μέντας και το κλαδάκι. Στην υγειά σας!\nΑναρτήθηκε από Elena στις 2:45 μ.μ. 1 σχόλιο:\nΠολλές φορές οι άνθρωποι νιώθουν πως η ζωή τους είναι ανούσια και βαρετή. Δεν βρίσκουν κανένα ενδιαφέρον για ζωή και δράση. Πώς μπορούν όμως να το ξεπεράσουν αυτό; Η ζωή δεν είναι αιώνια.\n• Απαλλαγείτε απ΄όλους τους συμβιβασμούς, οι οποίοι μη όντας αναγκαίοι, δεν φέρνουν τίποτα άλλο από κακή διάθεση.\n• Απομακρυνθείτε από άτομα που δεν έχουν να σας δώσουν τίποτα. Επιλέξτε ανθρώπους γύρω σας που έχουν ενδιαφέροντα και διάθεση για ζωή.\n• Σκεφτείτε αν η δουλειά που έχετε σας ταιριάζει αρκετά. Έχετε τη δυνατότητα να την αλλάξετε ή να τη βελτιώσετε.\n• Θυμηθείτε παλιά σας σχέδια που πάντα θέλατε να κάνετε. Για παράδειγμα να ξεγράψετε ένα βιβλίο μέχρι να κάνετε μαθήματα υποκριτικής ή να μάθετε μια νέα γλώσσα.\n• Αλλάξτε τις συνήθειες που ελέγχουν τη ζωή σας τα τελευταία χρόνια.\n• Βρείτε νέους τρόπους διασκέδασης. Αλλάξτε τα στέκια που συχνάζετε.\n• Κάθε μέρα προσπαθήστε να κάνετε κάτι διαφορετικό που θα σας μάθει κάτι. Ξεκινήστε ένα βιβλίο ή αναζητήστε πληροφορίες στο διαδίκτυο για θέματα που σας απασχολούν.\n• Προσπαθήστε που και που να κάνετε καμία τρέλα και να ξεπεράσετε τα όριά σας.\nΑναρτήθηκε από Elena στις 2:33 μ.μ. 1 σχόλιο:\nΑναρτήθηκε από Elena στις 2:20 μ.μ. Δεν υπάρχουν σχόλια:\n5+1 Ιδέες για να διακοσμήσετε με φυτά το μπαλκόνι σας\nΤώρα που πλέον καλοκαίριασε είναι η κατάλληλη περίοδος για να ασχοληθούμε με τους εξωτερικούς χώρους του σπιτιού μας. Μιας λοιπόν και οι περισσότεροι από εμάς ζούμε στην πόλη και δεν μπορούμε να έχουμε τον κήπο που θα θέλαμε για περνάμε τον ελεύθερο χρόνο μας, ας δούμε τι μπορούμε να κάνουμε ώστε να φέρουμε τον κήπο στα μπαλκόνια μας. Απλά αντικείμενα αλλάζουν χρήση και μας δίνουν ένα ευχάριστο αποτέλεσμα.....\n1. Η παλιά γνώριμη και πάντα χρηστική παλέτα, μπορεί να μετατραπεί σε έναν κατακόρυφο κήπο για τα φυτά μας, ο οποίος μας παρέχει άνεση στο χώρο καθώς καλύπτει μία μικρή σχετικά επιφάνεια.\n2. Μία υφασμάτινη παπουτσοθήκη μπορεί να γίνει και αυτή εύκολα ένας κατακόρυφος κήπος, με της θήκες της να παίρνουν τη θέση των γλαστρών.\n3. Τα βάζα από μαρμελάδα, μαγιονέζα, μέλι κλπ. μπορούν να τοποθετηθούν πάνω σε μία ξύλινη επιφάνεια, η οποία θα έχει στερεωθεί στον τοίχο, και μέσα σε αυτά να φυτέψουμε τα μυρωδικά μας.\n4. Μεγάλες κούπες και κανάτες τσαγιού είναι μία ακόμα καλή επιλογή για να διακοσμήσουμε με φυτά το τραπεζάκι του μπαλκονιού μας.\n5. Τα ξύλινα καφάσια των κρασιών δίνουν και αυτά μία πιο ιδιαίτερη εικόνα στο μπαλκόνι και στα φυτά μας.\nΚαι μία ιδέα για έναν διαφορετικό τρόπο χρήσης των γλαστρών, είναι να τοποθετήσετε τη μία πάνω στην άλλη δίνοντας τους έτσι ύψος.\nΑναρτήθηκε από Elena στις 2:37 μ.μ. 4 σχόλια:\nΑναρτήθηκε από Elena στις 10:07 μ.μ. 1 σχόλιο:\nΑναρτήθηκε από Elena στις 1:39 μ.μ. 1 σχόλιο:\nΈνα μπουκέτο λουλούδια, ένα μπουκέτο ευχές..... Κάθε λουλούδι είναι και μια ευχή και εύχομαι κάθε μία της να γίνει αληθινή!\nΧρόνια πολλά σε όλους όσους γιορτάζουν σήμερα με υγεία, ευτυχία, χαρά, αγάπη & ότι άλλο επιθυμείτε!\nΣτην περσινή ανάρτηση (http://elena-fantasia.blogspot.gr/2012/05/blog-post_21.html) έγραψα λίγα λόγια για τον βίο των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης και την εύρεση του Τίμιου Σταυρού. Φέτος σκέφτηκα να σας κεράσω ένα δροσερό λικέρ φράουλας και σπιτικό παγωτό σοκολάτας.... και φυσικά να μοιραστώ μαζί σας αυτές τις φανταστικές και εύκολες συνταγές!!\nΥλικά: Φράουλες καθαρισμένες 1 kg, Βότκα 700ml, Ζάχαρη 500gr\nΕκτέλεση: Κόβουμε τις φράουλες στη μέση και τις βάζουμε σε ένα βαθύ μπολ. Τις περιχύνουμε με την βότκα και βάζουμε το μπολ στο ψυγείο και το αφήνουμε 3 ημέρες. Στο διάστημα αυτό οι φράουλες ασπρίζουν. Μετά αφαιρούμε τις φράουλες, σουρώνουμε το υγρό και προσθέτουμε τη ζάχαρη. Ανακατεύουμε πολύ καλά και αφήνουμε το μπολ 2 ημέρες σε σκιερό μέρος. 2 με 3 φορές την ημέρα φροντίζουμε να ανακατεύουμε το περιεχόμενο. Μετά από 2 ημέρες το λικέρ είναι έτοιμο. Σουρώνουμε και το βάζουμε σε γυάλινα μπουκάλια.\nΠαγωτό με γεύση σοκολάτα\nΥλικά: 200 γρ. κουβερτούρα, 2 φλιτζ. γάλα εβαπορέ, 3 αυγά, 1 φλιτζ. ζάχαρη, 1 βανίλια, λίγο αλάτι\nΔιαδικασία: Λιώνετε την κουβερτούρα με το 1 φλιτζ. γάλα σε μπεν μαρί. Χτυπάτε τα αυγά με τη ζάχαρη και με λίγο αλάτι. Προσθέτετε τη βανίλια και τη ζεστή σοκολάτα, ενώ ανακατεύετε. Προσθέτετε το δεύτερο φλιτζ. γάλα και βάζετε το μείγμα στην κατάψυξη.\nΌσες ευχές απλόχερα οι άλλοι θα σας πούνε, εγώ ευχή σας εύχομαι αληθινές να βγούνε.... Να περάσετε όλοι υπέροχα και να χαίρεστε τους αγαπημένους σας!\nΑναρτήθηκε από Elena στις 12:33 μ.μ. 10 σχόλια:\nΠροστατέψτε την επιδερμίδα σας από τις υπεριώδεις ακτίνες του ήλιου.\nΗ γήρανση του δέρματος εξαρτάται από το DNA του κάθε ανθρώπου και από εξωτερικούς περιβαλλοντικούς παράγοντες. Ο ήλιος είναι ο βασικότερος περιβαλλοντικός παράγοντας που συμβάλλει στην πρόωρη γήρανση του δέρματος. Ο κάθε άνθρωπος ανάλογα με το χρώμα της επιδερμίδας του, αντιμετωπίζει διαφορετικό πρόβλημα με τη φωτογήρανση. Η μόνη λύση για να αντιμετωπίσετε τον ήλιο και να προστατέψετε την επιδερμίδα σας από την πρόωρη γήρανση είναι τα αντηλιακά.\nΕίναι λάθος να βάζετε αντηλιακό μόνο όταν πηγαίνετε στην παραλία. Κάθε φορά που εκτίθεστε στον ήλιο πρέπει να φοράτε αντηλιακό με υψηλό δείκτη προστασίας, τόσο στο σώμα σας όσο και στο πρόσωπό σας.\nΣίγουρα οι περισσότερες αμελείτε το αντηλιακό όταν βγαίνετε το πρωί έξω από το σπίτι σας. Θα πρέπει λοιπόν να μάθετε ότι η επιδερμίδα σας αντιμετωπίζει την ίδια κατάσταση με αυτήν όταν είστε στην παραλία. Ακόμα και όταν οδηγείτε πρέπει να έχετε προστατέψει την επιδερμίδα σας. Με την αντανάκλαση του ήλιου η κατάσταση είναι εξίσου σοβαρή.\nΠρέπει λοιπόν να φοράτε αντηλιακό υψηλού δείκτη προστασίας, κάθε φορά που βγαίνετε από το σπίτι σας. Φροντίστε να το φορέσετε τουλάχιστον μισή ώρα πριν την έξοδό σας. Αν διαβάσετε τις οδηγίες, θα δείτε ότι το συμβουλεύουν και οι ειδικοί.\nΚαλύψτε λοιπόν το πρόσωπό σας, το λαιμό σας, το ντεκολτέ σας, τα χέρια σας, όλα τα μέρη του σώματός σας που δεν καλύπτονται. Επιλέξτε αντηλιακά με υψηλό δείκτη για το καλό της επιδερμίδας σας.\nΤέλος θα πρέπει να ξέρετε ότι όλα τα προβλήματα και τα σημάδια γήρανσης που έχουν προκληθεί από τον ήλιο θα εμφανιστούν έμμεσα και όχι άμεσα.Προστατευτείτε λοιπόν για να προλάβετε τις αρνητικές συνέπειες\nΕξεταστείτε δωρεάν για μελάνωμα ή καρκίνο του δέρματος. Μην ξεχνάτε ότι η πρόληψη σώζει ζωές!\nΗ εβδομάδα από τις 27 έως τις 31 Μαϊου είναι αφιερωμένη στην πρόληψη και συγκεκριμένα είναι η «Ελληνική Εβδομάδα κατά του Καρκίνου του Δέρματος». Με πρωτοβουλία της Ελληνικής Δερματολογικής & Αφροδισιολογικής Εταιρείας (ΕΔΑΕ) και την υποστήριξη των Δερματολογικών Εργαστηρίων της La Roche-Posay, κατά τη διάρκεια αυτής της εβδομάδας, δερματολόγοι της ΕΔΑΕ σε όλη τη χώρα δέχονται στα ιατρεία τους και σε νοσοκομειακά ιδρύματα το κοινό και εξετάζουν δωρεάν για πιθανό μελάνωμα ή άλλη μορφή καρκίνου του δέρματος.\nΌσοι επιθυμείτε να εξεταστείτε μπορείτε να επισκεφθείτε την ιστοσελίδα www.myskincheck.gr και να αναζητήσετε τη λίστα με τους συμμετέχοντες δερματολόγους για να κλείσετε ραντεβού. Αν δεν έχετε τη δυνατότητα να επισκεφθείτε κάποιον ειδικό γιατρό, στη συγκεκριμένη ιστοσελίδα θα βρείτε οδηγίες για αυτοεξέταση και χαρτογράφηση των σπίλων (ελιών).\nΑποκλειστικός υποστηρικτής της εκστρατείας για 7η συνεχή χρονιά είναι τα Δερματολογικά Εργαστήρια La Roche-Posay. Η La Roche-Posay υποστηρίζει επιπρόσθετα την πρόληψη από τις αρνητικές συνέπειες του ήλιου, παρέχοντας στους δερματολόγους συνεχή ιατρική ενημέρωση πάνω στη φωτοβιολογία (www.uv-damage.org), και ενημερώνοντας το ευρύ κοινό για την σωστή συμπεριφορά απέναντι στον ήλιο (www.myskincheck.gr).\nΑναρτήθηκε από Elena στις 12:58 μ.μ. Δεν υπάρχουν σχόλια:\nΕάν είσαι κι εσύ όπως εγώ φρικιό με την οργάνωση, τότε αυτή η ιδέα για να φτιάξεις μόνος σου ένα μαγνητικό κάδρο όπου μπορείς να βάλεις όλα τα σημαντικά χαρτάκια που αλλιώς περιφέρονται επάνω στο γραφείο σου θα σε ενθουσιάσει! Την βρήκαμε στο blog Scattered Thoughts of a Crafty Mom και είναι τέλεια ευκαιρία να χρησιμοποιήσουμε και την καινούργια μαγνητική μπογιά της Martha! Δες πως.\nΓια να φτιάξεις το δικό σου κάδρο μαγνήτη θα χρειαστείς:\n- Μια κορνίζα που σου αρέσει\n- Ακρυλικά χρώματα και πινέλο\n- Χαρτί scrapbooking\n- Πινέλο σφουγγαράκι\nΞεκινάς κόβοντας το κόντρα πλακέ σου σε μέγεθος που να ταιριάζει με την κορνίζα σου. Μπορείς έτσι να φτιάξεις όσο μεγάλο ή μικρό κάδρο σου αρέσει. Μετά μπορείς να βάψεις την κορνίζα σου εάν είναι σε κάποιο χρώμα που δεν σου αρέσει ώστε να στεγνώνει εν τω μεταξύ. Συνεχίζεις βάφοντας με την μαγνητική μπογιά σου το κόντρα πλακέ. Ακολούθησε τις οδηγίες του κατασκευαστή. Συνήθως χρειάζονται 2-3 στρώσεις. Αφήνεις να στεγνώσει πολύ καλά!\nΜετά περνάς μια λεπτή στρώση της κόλλας σου με το πινέλο σφουγγαράκι επάνω στο κόντρα πλακέ (από την πλευρά της μαγνητικής μπογιάς) και κολλάς το χαρτί scrapbooking που έχεις διαλέξει. Το ισιώνεις καλά να μην έχει φουσκάλες και το γυρίζεις ανάποδα με βάρος επάνω του μέχρι να στεγνώσει καλά. Το κόντρα πλακέ σου είναι έτοιμο να μπει στην κορνίζα του. Φρόντισε να το στερεώσεις με κανένα καρφάκι εάν δεν έχει ήδη δοντάκια που στηρίζουν το τζάμι.\nΈτοιμο! Μην ξεχάσεις να φτιάξεις και μικρούς μαγνήτες για να τους χρησιμοποιείς για τα χαρτάκια σου. Στο άρθρο του Scattered Thoughts of a Crafty Mom έχει μια ωραία ιδέα για να κολλήσεις στα μαγνητάκια σου λουλουδάκια ή ό,τι άλλο διακοσμητικό θέλεις! Καλή επιτυχία!\nΑναρτήθηκε από Elena στις 6:18 μ.μ. 2 σχόλια:\nΚόκκινο: Αντιπροσωπεύει το σώµα. Εκφράζει την ενεργητικότητα, τη ζωτικότητα, τη σεξουαλικότητα, το ενδιαφέρον για τη ζωή, την ευτυχία, τον αυθορµητισµό, τη διέγερση, τον κίνδυνο, την επιθετικότητα, τη φιλοδοξία, την επαναστατικότητα αλλά … και την αγάπη. Προκαλεί ζωηρότητα και θεωρείται χρώµα της φωτιάς, του πολέµου, του αίµατος και της θυσίας. Φέρνει έξαψη, σαρκικό πόθο, έρωτα και διεγείρει τις αισθήσεις. Είναι χρώµα του πειρασµού, της αµαρτίας, της ντροπής, αλλά και της πρόσκλησης για την απόκτηση γνώσης. Χαρίζει δύναµη, διεγείρει, αλλά και εκνευρίζει. Αυξάνει τη θέληση για ζωή, ενώ προκαλεί ζεστασιά, χαρά και διευκολύνει την έκφραση των αισθηµάτων.\nΑναρτήθηκε από Elena στις 2:39 μ.μ. 2 σχόλια:\nΑναρτήθηκε από Elena στις 1:44 μ.μ. 1 σχόλιο:\nΜπορεί να μην έχεις τον έλεγχο σε όσα συμβαίνουν στον κόσμο γύρω σου, αλλά έχεις τον απόλυτο έλεγχο στον τρόπο με τον όποιο τα χρησιμοποιείς!!\nΑναρτήθηκε από Elena στις 1:40 μ.μ. Δεν υπάρχουν σχόλια:\nΉθελα μες στα χέρια μου χαρές χιλιάδες να’χα, να τις μοιράσω απλόχερα στους φίλους μου το Πάσχα! Καλή Ανάσταση σε όλους με υγεία, αγάπη, ευτυχία και να περάσετε υπέροχα!!\nΑναρτήθηκε από Elena στις 5:06 μ.μ. 7 σχόλια:\nΓια να δημιουργήσουμε μία εορταστική διάθεση και να ομορφύνουμε το «λαμπριάτικο» τραπέζι, το χώρο που θα φιλοξενήσει εμάς και τους δικούς μας ανθρώπους, ακόμα κι αν δεν έχουμε αγοράσει «πασχαλινά διακοσμητικά», μπορούμε να αξιοποιήσουμε διακοσμητικά στοιχεία και υλικά που έχουμε ήδη στο σπίτι για να δώσουμε μία διαφορετική “νότα” στο χώρο.\n- Σε ένα μεγάλο βάζο τοποθετήστε μερικά διακοσμητικά κλαδιά και κρεμάστε μερικά διακριτικά ανοιξιάτικα και πασχαλινά στοιχεία. Πολλά από αυτά μπορείτε να τα εξασφαλίσετε, χρησιμοποιώντας και ανακυκλώνοντας παλιά πασχαλινά στολίδια που έχετε στα ντουλάπια σας. Ή γιατί όχι - διακοσμήστε τα με διακοσμητικά στοιχεία που μπορείτε να φτιάξτε μόνοι σας από ύφασμα ή felt! Δείτε πώς... εδώ purlbee.com & εδώ countryliving.com!\n- Μια βάση για μίνι-cupcake μπορεί εύκολα ν'αναδιαμορφωθεί ανάλογα με την περίσταση! Απλά χρησιμοποιείτε μικρά γλαστράκια γεμάτα με τ'αγαπημένα σας λουλούδια και πολύχρωμα βαμμένα αυγά!\n- Αυτοσχεδιάστε χρησιμοποιώντας «εναλλακτικά» βάζα, όπως ένα μεταλλικό ποτιστήρι ή καλάθια και γεμίστε τα μ'άνθη για να πλημμυρίσετε το σπίτι σας με χρώμα και μυρωδιές από τη φύση.\n- Τέλος, στολίστε τις πετσέτες που θα τοποθετήσετε στις θέσεις των καλεσμένων σας με κορδέλες και λουλούδια, ή γιατί όχι και με χάρτινα πασχαλινά καρτελάκια που μπορείτε να φτιάξετε μόνοι σας επισημαίνοντας ακόμα και τη θέση του καθενός στο τραπέζι.\nΑναρτήθηκε από Elena στις 5:03 μ.μ. 1 σχόλιο:\nΓια την πασχαλινή διακόσμηση του σπιτιού σας, μπορείτε από απλά ανοιξιάτικα ή πασχαλιάτικα στεφάνια να δημιουργήσετε πολύ εύκολα μία όμορφη σύνθεση σε σχήμα λαγού!\n3-4 πασχαλιάτικα στεφάνια από μικρά κλαδιά\nισχυρή κόλλα (προαιρετικά)\nΔείτε τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσετε για να φτιάξετε το στεφάνι:\nΦτιάχνετε δύο στεφάνια από σύρμα (ένα για το σώμα και ένα μικρότερο για το κεφάλι) και τα τοποθετείτε στην πλάτη των πασχαλινών στεφανιών.\nΔένετε γερά μεταξύ τους τα στεφάνια, κατ’αυτόν τον τρόπο, με την κλωστή.\nΈτσι, θα σχηματίσετε το σώμα του λαγού.\nΑπό ένα άλλο πασχαλιάτικο στεφάνι, «σπάτε» προσεκτικά τα κλαδιά και τους δίνετε σχήμα αυτιών λαγού.\nΤα δένετε πάνω στο μικρότερο από τα δύο στεφάνια.\nΤυλίγετε την κορδέλα γύρω από τον λαιμό. Το στεφάνι σε σχήμα λαγού είναι έτοιμο!\nΑναρτήθηκε από Elena στις 4:10 μ.μ. 2 σχόλια:\nΌσα δε ζήσαμε.. . . αυτά μας ανήκουν… . (Τάσος Λειβαδίτης)\nΠαρεάκι μου, εύχομαι να'χεις ένα υπέροχο, όμορφο και μυρωδάτο μήνα..... φιλιά!


Τα καλύτερα ξενοδοχεία για το 2017 - Deerwood - TripAdvisor\nDeerwood: Δημοφιλείς κατηγορίες\nΤα καλύτερα ξενοδοχεία - Deerwood, Μινεσότα\nDeerwood - Ξενοδοχεία\nΠαροχές Ίντερνετ Αίθουσες συσκέψεων Κλιματισμός Δωρεάν WiFi Πισίνα Δωρεάν στάθμευσηΌλα\nΝο 1 από 3 ξενοδοχεία με την καλύτερη σχέση ποιότητας-τιμής (Deerwood)\nΝο 2 από 3 ξενοδοχεία με την καλύτερη σχέση ποιότητας-τιμής (Deerwood)\nΝο 3 από 3 ξενοδοχεία με την καλύτερη σχέση ποιότητας-τιμής (Deerwood)\nΞενοδοχεία κοντά σε: Deerwood (27)\nCountry Inns157 $\n29,3 χλμ. από Deerwood\n29,4 χλμ. από Deerwood\n15,2 χλμ. από Deerwood\n18,9 χλμ. από Deerwood\n21,1 χλμ. από Deerwood\n27,2 χλμ. από Deerwood\n27,3 χλμ. από Deerwood\n28,7 χλμ. από Deerwood\n29,5 χλμ. από Deerwood\n29,6 χλμ. από Deerwood\n29,7 χλμ. από Deerwood\n29,9 χλμ. από Deerwood\n30,6 χλμ. από Deerwood\n30,8 χλμ. από Deerwood\n30,9 χλμ. από Deerwood\n31,1 χλμ. από Deerwood\n31,2 χλμ. από Deerwood\n31,6 χλμ. από Deerwood\n32,3 χλμ. από Deerwood\n34,5 χλμ. από Deerwood\n34,7 χλμ. από Deerwood\nΝο 1 από 3 ξενοδοχεία για: Deerwood\nΝο 2 από 3 ξενοδοχεία για: Deerwood\nΝο 1 από 1 ξενοδοχεία για: Aitkin\nΝο 2 από 2 ξενοδοχεία για: Garrison\nΝο 1 από 2 ξενοδοχεία για: Garrison\nΝο 2 από 4 ξενοδοχεία για: Crosslake\nΝο 4 από 4 ξενοδοχεία για: Crosslake


Συρία: Σε ποιες χώρες έχουν διασκορπιστεί σχεδόν 5 εκατ. πρόσφυγες\nΔιώξεις σε Μιχάλη Χριστοφοράκο και άλλου…\nΑντιμέτωπος με νέα κατηγορία για απιστία βρίσκεται ο πρώην υπουργός...\nΔευτέρα, 20 Μάρτιος 2017 20:04\nΑσύλληπτο δράμα για σχεδόν 20 εκατ. ανθρώπους - Τα νούμερα που έδωσε στη δημοσιότητα η Ύπατη Αρμοστεία αποτυπώνουν την κόλαση του εμφυλίου και των συμφερόντων.\nΜία χώρα, ένας εμφύλιος πόλεμος, εκατοντάδες χιλιάδες νεκροί, εκατομμύρια πρόσφυγες... Η Συρία, η άλλοτε Βενετία της Μέσης Ανατολής, έχει καταστραφεί ολοσχερώς από έναν πόλεμο 7 ετών, ο οποίος δείχνει να μην εξαντλεί τις δυνάμεις του. Η Ύπατη Αρμοστεία έδωσε στη δημοσιότητα εξαιρετικά ενδιαφέροντα στοιχεία για τη διασπορά των προσφύγων στις γύρω χώρες.\nΌπως φαίνεται, η Τουρκία έχει σηκώσει το κυρίως βάρος και ακολουθεί ο Λίβανος, ενώ στην 3η θέση έπεται η Ιορδανία και μετά το Ιράκ. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με την τελευταία επίσημη καταγραφή του ΟΗΕ, 2.910.281 πρόσφυγες από τη Συρία έχουν μετακινηθεί στην Τουρκία. Στον Λίβανο έχουν μετακινηθεί 1.011.366 άνθρωποι. Στην Ιορδανία βρίσκονται άλλοι 656.170. Στο Ιράκ έχουν καταμετρηθεί άλλοι 233.224. Στην Αίγυπτο μετρήθηκαν άλλοι 117.591 και στη Βόρεια Αφρική 29.275. Όλοι οι παραπάνω βρίσκονται στις... επάλξεις, προκειμένου να περάσουν με κάθε τρόπο στην Ευρώπη.\nΑς δούμε όμως τα υπόλοιπα στοιχεία από την Ύπατη Αρμοστεία. Σχεδόν 13,5 εκατ. άνθρωποι στη Συρία κινδυνεύουν άμεσα να πεθάνουν από πείνα και δίψα. Σχεδόν 6,3 εκατ. έχουν εκτοπιστεί στο εσωτερικό της χώρας και αναζητούν τρόπο να φύγουν εκτός, προσθέτοντας τα ονόματά τους στα άλλα 5 εκατ. πρόσφυγες που έχουν διαφύγει, δίχως να υπολογίζουμε το σχεδόν ένα εκατ. που έχει περάσει ήδη στην Ευρώπη.\nΣίγουρα, η κρίση της Συρίας δεν αφορά νούμερα. Αφορά ανθρώπους. Όμως το μέγεθός της αποτυπώνεται στα νούμερα. Εκατομμύρια άνθρωποι, εκατομμύρια παιδιά, βιώνουν μία κόλαση. Παρ' ότι το Ισλαμικό Κράτος έχει περιοριστεί και οι δυνάμεις των ανταρτών της αντιπολίτευσης έχουν χάσει έδαφος, ο εμφύλιος συνεχίζεται, ακριβώς γιατί οι μεγάλες δυνάμεις δεν έχουν «μοιράσει την πίτα». Ήτοι, δεν τα έχουν βρει στα «δικαιώματα» της επόμενης ημέρας.\nΠερισσότερα στην κατηγορία αυτή: « Unicef: Ένα χρόνο μετά τη συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας το ανθρώπινο κόστος για τα προσφυγόπουλα αυξάνεται\tΣυντριβή αεροσκάφους στο Νότιο Σουδάν »\nΣελίδα : HomeΔΙΕΘΝΗΣυρία: Σε ποιες χώρες έχουν διασκορπιστεί σχεδόν 5 εκατ. πρόσφυγες Αρχή της σελίδας


Ηρόδοτος-ΑΟΑΝ: Face to face για τον τίτλο στην Γ’ Εθνική! - Γ Εθνική - Νέα Κρήτη\nΤώρα διαβάζετε: Ηρόδοτος-ΑΟΑΝ: Face to face για τον τίτλο στην Γ’ Εθνική!\nΗρόδοτος-ΑΟΑΝ: Face to face για τον τίτλο στην Γ’ Εθνική!\nO τελικός στη Νέα Αλικαρνασσό, οι γνώριμοι πάγκοι και η... οικογενειακή κόντρα Σκύβαλου-Παπαδόπουλου\nΈνα παιχνίδι, μια χρονιά, ένας τίτλος! Αυτό είναι το μεγάλο ντέρμπι της Κυριακής ανάμεσα στον Ηρόδοτο και τον ΑΟΑΝ στη Νέα Αλικαρνασσό, μια μονομαχία ανάμεσα σε δύο από τα πιο βαριά ονόματα του κρητικού ποδοσφαίρου με έπαθλο ουσιαστικά το πρωτάθλημα στον κρητικό όμιλο. Άλλωστε ο νικητής θα είναι σίγουρα πρωταθλητής ότι και να γίνει στην τελευταία αγωνιστική με τα δεδομένα να είναι τα εξής:\n1) Ο Ηρόδοτος που βρίσκεται στο +1 από τον ΑΟΑΝ με νίκη θα πάει στο +4 και θα είναι πρωταθλητής ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα του τελευταίου αγώνα στις Μουρνιές με το ΣΥΝΚΑ.\n2) Ο ΑΟΑΝ που βρίσκεται στο -1 από τον Ηρόδοτο, με διπλό θα τον προσπεράσει στη βαθμολογία, θα πάει στο +2 και θα πανηγυρίσει το πρωτάθλημα, αφού την τελευταία αγωνιστική παίρνει χωρίς αγώνα τους τρεις βαθμούς (3-0α.α. με Άρη Ρεθύμνου).\n3) Η ισοπαλία ουσιαστικά ευνοεί τον Ηρόδοτο καθώς θα διατηρηθεί έναν βαθμό πάνω από τον αντίπαλό του. Ωστόσο για να πάρει το πρωτάθλημα θα πρέπει να νικήσει οπωσδήποτε την τελευταία αγωνιστική το ΣΥΝΚΑ στις Μουρνιές, αφού o AOAN θα πάρει δεδομένα το τρίποντο στο φινάλε.\nΟι δύο αντίπαλοι προέρχονται από σχετικά εύκολα τρίποντα, χωρίς απώλειες και την καλύτερη δυνατή ψυχολογία. Ασφαλώς ατού για τον Ηρόδοτο αποτελεί η έδρα του, έστω και αν ο κόσμος του δεν θα είναι στην κερκίδα λόγω του υγειονομικού πρωτοκόλλου ενώ από την άλλη πλευρά στον ΑΟΑΝ γνωρίζουν ότι είναι ένας τελικός και δηλώνουν αποφασισμένοι να φύγουν πρωταθλητές από τη Νέα Αλικαρνασσό…\nΗ «σκακιέρα» των πάγκων\nΤους δύο προπονητές Μανόλη Σκύβαλο και Νίκο Σουργιά τους δένουν πολλά με τις ομάδες που θα βρουν απέναντί τους. Ο Λασιθιώτης Μανώλης Σκύβαλος έχει αφήσει το στίγμα του στον Άγιο Νικόλαο αφού εκεί υπέγραψε το πρώτο του επαγγελματικό συμβόλαιο ως ποδοσφαιριστής αλλά εκεί ξεκίνησε και την προπονητική του καριέρα το 2014. Όσον αφορά το Νίκο Σουργιά, ήταν πέρυσι στον πάγκο του Ηροδότου ενώ τα πρώτα του προπονητικά βήματα τα έκανε στους Νέους Ηροδότου. Και οι δύο γνωρίζουν καλά τους αντιπάλους τους και σίγουρα η «σκακιέρα» των πάγκων θα παίξει κομβικό ρόλο στο αποτέλεσμα του ντέρμπι.\nΩστόσο, την Κυριακή μια οικογένεια θα χωριστεί στα… δύο! Πρόκειται για την οικογένεια του Μανόλη Σκύβαλου, καθώς ο προπονητής του Ηροδότου θα βρει απέναντί του τον μέσο του ΑΟΑΝ, Μάριο Παπαδόπουλο (φώτο), που είναι σύζυγος της αδερφής του! Μάλιστα ο Παπαδόπουλος αποτελεί τον κινητήριο μοχλό του ΑΟΑΝ στη μεσαία γραμμή και ο τρόπος αντιμετώπισής του απασχολεί ιδιαίτερα την τεχνική ηγεσία του Ηροδότου.


Κριτική Παιδαγωγική και Εκπαιδευτική Πράξη - Gutenberg\nΈκδοση: 2η, 1996\nΚωδ. καταλόγου: 557138\nΤο βιβλίο χωρίζεται σε δύο μέρη: Στο πρώτο μέρος οι συγγραφείς παρουσιάζουν έρευνες και μελέτες που αφορούν την κατάκτηση της παιδαγωγικής γνώσης και την επαγγελματική κατάρτιση του εκπαιδευτικού. Στο δεύτερο μέρος η παιδαγωγική τους σκέψη επικεντρώνεται στην εργασία και τη ζωή του σχολείου. Έτσι τα δύο μέρη του βιβλίου αντιπροσωπεύουν δύο πολύ σημαντικές περιοχές διερεύνησης: την κατάρτιση του εκπαιδευτικού και την εκπαιδευτική πράξη.\nΕισαγωγικές παρατηρήσεις για μια κριτική παιδαγωγική\nΑπό την παιδαγωγική ιδεολογία στην επιστημονική παιδαγωγική: Το περιεχόμενο κατάρτισης του Έλληνα εκπαιδευτικού\nΟ "χρυσούς αιών" της παιδαγωγικής ιδεολογίας και η εμφάνιση της παιδαγωγικής [Περισσότερα…]


Πολυθρόνες - πολυθρόνα Imola - BoConcept\nΡίξτε μια καλή ματιά. Από τις εντυπωσιακές λεπτομέρειες μέχρι τις γεμάτες χάρη καμπύλες της, η πολυθρόνα Imola είναι ένα πραγματικό σύμβολο σχεδιασμού. Αρκετά ευρύχωρη για να κουλουριαστείτε πάνω της, αλλά και τόσο κομψή που δεν γίνεται υπερβολική, η πολυθρόνα Imola είναι απόλυτα κλασική και εντυπωσιακή. Η εξαιρετικά λεπτή βάση σε ματ ατσάλι κάνει τις εντυπωσιακές καμπύλες να ξεχωρίζουν.\nΤαπετσαρία: Σκούρο γκρι ύφασμα Sazza 0287\nΠόδι: Ματ ατσάλι\nΎψος: 110/54 εκ


Κάθε οργανισμός, είτε φυτικός είναι αυτός είτε ζωικός, έχει σα βασική του φροντίδα να ζήσει. Συνήθως μιλάμε για το ένστικτο της αυτοσυντήρησης. Μια κοινωνία ζώων σχηματίζεται κανονικά με την προοπτική να βοηθήσει να ζήσουν όλα τα μέλη της. Γι’ αυτό προσπαθεί να εξασφαλίσει υποφερτά τις συνθήκες που θα της επιτρέψουν να συνεχίσει να υπάρχει σαν κοινωνικό σύνολο. Τα άτομα ζουν μέσα σε κάθε κοινωνικό σύνολο, κατά μέσο όρο τουλάχιστο, μια ζωή υποφερτή, και κάθε άτομο επιδιώκει να προμηθευτεί τα υλικά μέσα που θα του επιτρέψουν να φέρει σε πέρας αυτό του το στόχο. Όμως ο άνθρωπος δεν αρκείται μονάχα στο να ζήσει, γιατί είναι το μόνο έμβιο που, επιπλέον, έχει την τάση να βελτιώνει με διάλογο τη ζωή του, τη μοίρα του. Είναι άλλο ζήτημα το ότι δεν τα καταφέρνει πάντα. Ο Αριστοτέλης (*) λέει: «Ἡ δ’ ἐκ πλειόνων κωμῶν κοινωνία τέλειος πόλις, ἤδη πάσης ἔχουσα πέρας τῆς αὐταρκείας, ὡς ἔπος εἰπεῖν, γινομένη μὲν τοῦ ζῆν ἕνεκεν, οὖσα δὲ τοῦ εὖ ζῆν» (Η κοινωνία που προέρχεται από περισσότερες κωμοπόλεις είναι τέλεια πόλη, γιατί έχει ήδη φέρει σε πέρας τη γενική αυτάρκεια, όπως λέμε· γιατί γίνεται βέβαια για να διευκολύνει τη ζωή, υπάρχει όμως για να διευκολύνει την καλοζωία) (Πολ. 1252β 27-30).\nΟ Άνθρωπος λοιπόν με τους νόμους του, τους πολιτικούς νόμους, ρυθμίζει τις υποθέσεις του σύμφωνα με τις συνθήκες που υπάρχουν κάθε φορά και ανάλογα με τον τρόπο που του φαίνεται καλύτερος, καλλιεργεί τη γη και, όπως λέει ο Σοφοκλής: «Πολλὰ τὰ δεινὰ κ’ οὐδὲν ἄν-/ θρώπου δεινότερον πέλει· /…θεῶν / τε τὰν ὑπερτάταν, Γᾶν / ἄφθιτον, ἀκαμάταν ἀποτρύεται, / ἰλλομένων ἀρότρων ἔτος εἰς ἔτος / ἱππείῳ γένει πολεύων.» (Πολλά ‘ναι τα θάματα, / πιο θάμ’ απ’ τον άνθρωπο τίποτα· /…και την τρανύτερη μες στους θεούς / την άφθαρτη ακάματη Γη, / καταπονάει με τ’ αλέτρια, που χρόνο με το χρόνο / πάνε κι έρχονται αλογόσυρτ’ απάνω της / οργώνοντάς την.) (1). Η πόλη, ή ανθρώπινες συναθροίσεις πιο πολυάνθρωπες, έχουν δημιουργήσει το σύνολο των θεσμών που ονομάζεται Κράτος. Η φιλοσοφία για την κοινωνική οργάνωση κάθε ανθρώπινης κοινωνίας ακολουθεί τις κατευθυντήριες γραμμές εκείνων που αποτελούν την άρχουσα ομάδα κάθε κοινωνίας. Στις πρώτες ανθρώπινες κοινωνίες οι γυναίκες είχαν την κοινωνική πρωτοκαθεδρία. Το πολιτικό καθεστώς είχε χαρακτήρα καθαρά γυναικοκρατικό-ισοκρατικό: οι γυναίκες είχαν την πρωτοκαθεδρία λόγω της γέννας και της γαλακτοφορίας, αλλά οι άνδρες δε θεωρούνταν πρόσωπα δεύτερης κατηγορίας, όπως θεωρούνται οι γυναίκες στις πατριαρχικές κοινωνίες. Στις πρώτες ανθρώπινες κοινωνίες οι άνθρωποι ήταν ίσοι.\nΣτην Κρήτη, στις κρητικές πόλεις, επειδή το γυναικοκαρατικό-ισοκρατικό καθεστώς διάρκεσε μέχρι την έκρηξη της Θήρας (1650 περίπου π.Χ.), αναγνώριζαν το δικαίωμα στη ζωή σ’ όλους. Την κοινωνική πρωτοκαθεδρία την είχαν, βέβαια, οι γυναίκες, αλλά η συμμετοχή των ανδρών στη διαχείριση της εξουσίας δεν αποκλειόταν, όπως φαίνεται από τη κεντρική θέση του Μίνωα στην κρητική κοινωνία. Αυτή ήταν άλλωστε η βασική αρχή του γυναικοκρατικού καθεστώτος: οι γυναίκες διαμορφώνουν τη φιλοσοφία του καθεστώτος, σκιαγραφούν τις γενικές πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές του καθεστώτος, αλλά οι άνδρες δεν αποκλείονται από τη διαχείριση της εξουσίας. Εξάλλου και η νοοτροπία των ανδρών στο γυναικοκρατικό καθεστώς είναι γυναικοκρατική κι όχι ακόμα πατριαρχική. Γι’ αυτό στην Κρήτη κανένας δεν αποκλείεται από τη συμμετοχή στη διαχείριση της εξουσίας εξαιτίας του φύλου του. Σ’ όλες τις πόλεις του νησιού ο εφοδιασμός σε τροφές ήταν δημόσια υπόθεση και ρυθμιζόταν προς όφελος της όλης κοινότητας. Γιατί όλος ο κόσμος ζούσε σα μια ενιαία κοινότητα. Αυτό που σήμερα ονομάζουμε πυρηνική οικογένεια, δηλαδή το ανδρόγυνο με τα παιδιά τους, ήταν, φαίνεται, κάτι το άγνωστο την εποχή εκείνη στο νησί: οι γυναίκες ζούσαν όλες μαζί και οι άνδρες όλοι μαζί, ξεχωριστά, κατά τον Αριστοτέλη, για να αποφεύγουν τις πολυάριθμες γεννήσεις, πράγμα το οποίο προκάλεσε την ομοφυλοφιλία, πάντα κατά το Σταγειρίτη φιλόσοφο (Πολ. Β, 1272β 12-27). Ήταν ένα είδος κοινοτικής ζωής, όλοι εργάζονταν για όλους, τα γεύματα ήσαν κοινά δεν υπήρχε σύστημα φορολογικό με τη σημερινή έννοια. Στην Κρήτη κανείς δεν αποκλειόταν από τη συμμετοχή με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στην εξουσία, κανείς δεν πλήρωνε φόρους. Μέσα στα «ανάκτορα», τα οποία ο Πολ Φορ τα θεωρεί ιερά τεμένη, οι Κρητικοί συγκέντρωναν τα κοινά αγαθά. Άλλωστε το κρητικό σύστημα των πολιτικών -και στη συνέχεια των οικονομικών- θεσμών, δηλαδή το κρητικό γυναικοκρατικό σύστημα, δε φαίνεται να ευνόησε τη δημιουργία χρήματος, παρά την ευρύτατα διαδομένη χρήση των ευγενών μετάλλων. Στα ανάκτορα-τεμένη, που οι δροσερές τους αποθήκες έπαιζαν το ρόλο των σημερινών ψυγείων, συγκέντρωναν κυρίως τρόφιμα, όχι χρήματα. Αν συγκεντρώνονταν και μέταλλα, τα χρησιμοποιούσαν για την κατασκευή εργαλείων, όπλων, αν χρειαζόταν, και κοσμημάτων, όχι νομισμάτων. Τολμούμε να γενικεύσουμε και να πούμε πως η χρήση του νομίσματος δεν είναι θεσμός γυναικοκρατικός.\nΜε τη Γεωργική Επανάσταση γεννήθηκε η ανάγκη για μόνιμη εγκατάσταση για την καλλιέργεια της γης. Η μόνιμη εγκατάσταση γέννησε την ανάγκη για υπεράσπιση της γης που καλλιεργούνταν. Έτσι γεννήθηκε η ανάγκη του πολέμου. Κι επειδή το ανδρικό σώμα είναι καταλληλότερο για τη διεξαγωγή του πολέμου, η κοινωνική πρωτοκαθεδρία πέρασε από τη γυναίκα στον άνδρα. Όχι όμως σ’ όλους τους άνδρες. Την ικανότητα για τη διεξαγωγή του πολέμου δεν την έχουν ίδια όλοι οι άνδρες. Έτσι η κοινωνική πρωτοκαθεδρία δεν πέρασε σ’ όλους τους άνδρες αλλά στους καλύτερους πολεμιστές. Αυτοί κατέληξαν να γίνουν αρχηγοί πρώτα στο άμεσο περιβάλλον τους, δημιούργησαν το θεσμό της οικογένειας με κεντρικό πρόσωπο τους ίδιους τους αρχηγούς-πατέρες, τους πατριάρχες. Και γεννήθηκε η Πατριαρχία. Η διαχείριση της εξουσίας πέρασε στα χέρια, όχι όλων των ανδρών, αλλά στα χέρια της πατριαρχικής Ολιγαρχίας ή της πατριαρχικής Μοναρχίας, κάτι που διαρκεί μέχρι τις μέρες μας. Η Πατριαρχία υποχρεώνει όλο τον κόσμο να πληρώνει φόρους, έτσι ώστε η άρχουσα τάξη της να μπορεί να ζει παρασιτικά με δούλους και να βάζει το κράτος της να λειτουργεί. Το χρήμα είναι μια εφεύρεση της πατριαρχικής εποχής της Ανθρωπότητας και συνδέεται με τη διευκόλυνση του εμπορίου αλλά και με το θεσμό της φορολόγησης και της συσσώρευσης πλούτου. Οι μεγάλοι ανατολίτες βασιλιάδες, ο Κροίσος, ο Δαρείος ήταν πάμπλουτοι και διέθεταν δωμάτια γεμάτα με ράβδους χρυσού ή κάτι ανάλογο (2).\nΑργότερα ο Ίωνας, το 1350 περίπου, θα επιχειρήσει το Δεύτερο Συνοικισμό της Αττικής, θα ενισχύσει την Πατριαρχία, εισάγοντας τη λατρεία του Πατρώου Απόλλωνα και θα αναδιοργανώσει πολιτικο-στρατιωτικά την Αττική, αντικαθιστώντας τις τέσσερις πανάρχαιες φυλές της Αττικής τη Διάδα, την Αθηναΐδα, την Ποσειδωνιάδα και την Ηφαιστιάδα με νέες, που τις ονόμασε από τους τέσσερις γιους του. Έτσι οι φυλές μετονομάστηκαν σε α) Γελέοντες ή Τελέοντες από τον Γελέοντα [Γελέων, -οντος στα αρχαία], β) Όπλητες απο τον Όπλητα [Ὅπλης, -ητος, στα αρχαία] γ) Αιγικορείς από τον Αιγικορέα [Αἰγικόρευς, -εως ή -ρεύς, -έως, στα αρχαία] και δ) Αργαδείς από τον Αργάδη [Ἀργάδης, -ου, στα αρχαία] (Ηρόδ. Ε, 66, Η, 94 και Θ, 44· και Πλουτ. Σόλωνας, 23).\nΟ Θησέας, 1229/8-1200/1199 π.Χ., γυρνώντας από την Κρήτη θα πραγματοποιήσει τον Τρίτο Συνοικισμό της Αττικής. Όμως ο Θησέας, καθοδηγημένος, καθώς φαίνεται, από τους Κρήτες, που γυναικοκρατούνταν από τα πανάρχαια προϊστορικά χρόνια μέχρι την εποχή του ακόμα αλλά και ήσαν η μεγαλύτερη ναυτική δύναμη της Μεσογείου, χωρίς παρ’ όλ’ αυτά επεκτατικές τάσεις, επανέφερε μερικά τους γυναικοκρατικούς-ισοκρατικούς (4) θεσμούς, εισάγοντας τη λατρεία της Μητέρας των θεών, Ρέας, και πείθοντας όλους τους πολίτες των αττικών κωμών και πολισμάτων να καταγράψουν τα ονόματά τους στο ναό της Ρέας, το Μητρώο, να ζήσουν με ενιαία διοίκηση και να συμμετέχουν στη διαχείρισή της ικανοποιητικά εξισωμένοι.\nΦαίνεται πως ήταν πολύ παλιά συνήθεια στους Έλληνες (5) οι πλουσιότεροι να ξοδεύουν χρήματα για το Κοινόν, την πόλη, το σύνολο των συμπολιτών τους (6). Η συνήθεια αυτή δεν ήταν άσχετη με τα συσσίτια της γυναικοκρατικής Κρήτης, που τα βρίσκουμε και στη Σπάρτη. Και στην Αθήνα αλλά και σε όλη την Ελλάδα, κατ’ επίδραση της Κρήτης, οι πλούσιοι ήταν επιφορτισμένοι με τα έξοδα της πόλης, -του κράτους, θα λέγαμε σήμερα- ήδη από την εποχή του Θησέα (7). Οι πλούσιοι όμως, επειδή πια ζούσαν σε κοινωνικές συνθήκες πατριαρχικές, δεν άργησαν να περιορίσουν τις γυναικοκρατικές-ισοκρατικές μεταρρυθμίσεις του Θησέα και δε δέχονταν να συμμετέχουν και οι φτωχοί, οι Θήτες στη διαχείριση της Αρχικής (Διοικητικο-Εκτελεστικής) λειτουργίας της εξουσίας, η οποία τότε φαίνεται να ήταν ακόμα ενιαία με τη Δικανική. Και οι φτωχοί πάλι, επειδή δε συμμετείχαν έτσι κι αλλιώς στα έξοδα της υποτυπώδους κρατικής λειτουργίας, είχαν, φαίνεται, αποδεχθεί αυτό τον αποκλεισμό. Μετείχαν όμως στην Εκκλησία του Δήμου, τη Νομοθετική λειτουργία της εξουσίας, δικαίωμα απαραβίαστο (2, 3) (8) στον Ελληνικό Χώρο (9).\nΠάντως η ανάμνηση της παλιάς ισοκρατικής-δημοκρατικής κατάστασης, κατά την οποία όλος ο κόσμος νεμόταν τα πολιτικά δικαιώματα παρέμενε ζωντανή στην παράδοση, που μιλούσε για «πάτρια δημοκρατία» (Πολ. Β, 1273β 38 και Ε, 1305α 29)· γι’ αυτό μπορούμε να υποστηρίξουμε πως ήδη ο Θησέας είχε διανείμει τον συνοικισμένο-συνδιοικούμενο πληθυσμό της Αττικής ή -πιο σωστά- το Δήμο των Αθηναίων, σε 48 ναυκραρίες, οι οποίες έδωσαν τα 50 πλοία που πήγαν στην Τροία (Όμηρος, Ιλιάδα, Β, 547). Από αυτά τα πλοία από ένα ανήκε σε κάθε ναυκραρία (Πολυδεύκης, Ὀνομαστικόν, Η, 130), ένα θα ήταν του βασιλιά Μενεσθέα κι ένα θα ήταν το ταχυδρομικό.\nΚαι να πώς ο Θησέας έκανε το δικό του Συνοικισμό. Συμπλήρωσε την κάθετη, θα λέγαμε, διαίρεση του Ίωνα με μια οριζόντια τριχοτόμηση (τριττύες) (12), (Αριστ. αποσπ. 3-5 του Αθηναϊκού Πολιτεύματος [της Αθηναίων Πολιτείας]· και Πλούτ. Θησέας, 25). Έτσι οι 4 φυλές της Αττικής χωρίστηκαν σε 3 τριττύες, που καθεμιά περιείχε τέσσερις ναυκραρίες, μία από κάθε ιωνική φυλή. Έτσι η όλη Αττική είχε 4 φυλές × 3 τριττύες = 12 τριττύες. Και 12 τριττύες × 4 ναυκραρίες = 48 ναυκραρίες. Η ναυκραρία ήταν η τερματική διοικητική (και φυσικά και φορολογική) υποδιαίρεση της Αττικής από το Θησέα μέχρι και τον Σόλωνα· ο Κλεισθένης όμως τα «μετέβαλε» (8, 3 και 21, 5).\nΥπολογισμός του αριθμού των πολιτών της Μεταβολής (1η Μεταβολή) του Θησέα.\nΚατά την προνομισματική περίοδο της Ανθρωπότητας, οι πληρωμές και η συσσώρευση πλούτου γίνονταν με βάση τα μέταλλα, τα αγαθά και την ενδεχόμενη δυνατότητα για εργασία. Έτσι τα ενιαύσια έσοδα της Αθήνας δεν είναι δυνατό να εκτιμηθούν την εποχή του Θησέα, μια και δεν είχε ακόμα εφευρεθεί το νόμισμα. Όμως είναι δυνατό να υπολογισθεί ο αριθμός των πολιτών.\nΟ αριθμός των πολιτών με ελευθερία πρώτου βαθμού, τον καιρό του Θησέα, δίνεται από το γινόμενο που βγαίνει από τα Αποσπάσματα 3-4 της Αθηναίων Πολιτείας (14): 4 φυλές × 3 τριττύες × 30 γένη × 30 πολίτες = 10800 πολίτες. Αυτοί ήταν χωρισμένοι σε δύο τάξεις τους Γεωργούς και τους Δημιουργούς· οι τάξεις αυτές ήταν επιφορτισμένες με τα έξοδα της πόλης. Υπήρχε όμως και μεγάλος αριθμός Θητών, δηλαδή πολιτών με ελευθερία δεύτερου βαθμού, όπως φαίνεται και από τον Όμηρο (Οδ. σ, 357-361), οι οποίοι έπαιρναν βέβαια μέρος στην Εκκλησία του Δήμου, αλλά η ελεύθερη έκφραση της γνώμης τους θα πρέπει να ήταν προβληματική· οι πλούσιοι θα επέβαλλαν την άποψή τους, αν όχι πάντα, πάντως αρκετά συχνά, αν και όχι χωρίς αντιδράσεις από τη μεριά των φτωχότερων, όπως περιγράφεται στην Αθηναίων Πολιτεία (εδ. 2).\nΥπολογισμός του αριθμού των πολιτών κατά περιουσιακή κλίμακα (τίμημα) και των ενιαυσίων εσόδων της Αθήνας στη Μεταβολή (2η Μεταβολή) του Δράκοντα.\nΤο ελληνικό φορολογικό σύστημα βασιζόταν κυρίως στην άμεση φορολόγηση, πρώτα γιατί είναι πιο δίκαιη (13) και, συνεπώς, πιο κοντά στην αρχαιοελληνική δημοκρατική νοοτροπία. Και θα πρέπει να μη λησμονούμε πως και σήμερα οι άμεσοι φόροι θεωρούνται πιο δίκαιοι (14).\nΘα δούμε τον αριθμό των πολιτών και των ετήσιων τακτικών εσόδων της Αθήνας στη Μεταβολή του Δράκοντα [624/3 π.Χ.], του Σόλωνα και του Κλεισθένη. Η χρήση του νομίσματος μόλις είχε θεσμοθετηθεί (15) και το νόμισμα ήταν βέβαια μεταλλικό. Οι υποδιαιρέσεις της δραχμής σε μεταλλικά νομίσματα θα ήσαν αρκετά δύσκολο να κατασκευάζονται σε μεγάλες ποσότητες. Αυτή η τεχνική δυσκολία θα έκανε την έμμεση φορολογία όχι και τόσο εφαρμόσιμη (16) και για λόγους τεχνικούς κι όχι μόνο ιδεολογικούς.\nΘεμελιώδης πολιτικο-οικονομική αρχή των ισοκρατικών ελληνικών πόλεων ήταν ότι πλήρη πολιτικά δικαιώματα (ελευθερία πρώτου βαθμού) είχαν μόνο όσοι συμμετείχαν στα έξοδα της πόλης, όσοι φορολογούνταν. Ο θεσμός αυτός διαπαιδαγωγούσε τους πλουσιότερους να θεωρούν τιμή τους να ξοδεύουν για την πόλη τους. Την εποχή του Δράκοντα οι Αθηναίοι φορολογούμενοι πολίτες φαίνεται πως ήδη χωρίζονταν σε δύο φορολογικές κλίμακες: εκείνη των 100 μνων (17), ας τους ονομάσουμε «εκατομνίτες», και εκείνη των 10 μνων, ας τους ονομάσουμε «δεκαμνίτες» (4, 2).\nΣτο εδάφιο 4, 2 της Αθηναίων Πολιτείας του Αριστοτέλη δίνεται η εντύπωση, αλλά δε λέγεται αναφανδόν ότι πρώτος ο Δράκοντας εισήγαγε τη φορολογία στην Αθήνα. Από την άλλη μεριά ο Αριστοτέλης λέει ρητά (Πολ. Β, 1274β 15-19) πως οι αλλαγές του Δράκοντα δεν ήταν πολιτειακού χαρακτήρα, αλλά πως απλώς ο τελευταίος δημιούργησε και δικούς του νόμους βελτιώνοντας το πολίτευμα, που ήδη προϋπήρχε, χωρίς όμως να το αλλάξει. Έτσι μπορούμε με αρκετή βεβαιότητα να κάνουμε την υπόθεση πως στην Αθήνα υπήρχαν πριν το Δράκοντα οι δύο φορολογικές κλίμακες, αν και, όπως ειπώθηκε, η εφεύρεση, κοπή του νομίσματος ήταν καινοφανής. Οι εκφράσεις «ἀριστίνδην» και «πλουτίνδην» των εδαφίων 3, 1 και 6, αντιστοιχούν μάλλον σ’ αυτές τις δύο φορολογικές κλίμακες: οι πλούσιοι παλιοί μεγαλοκτηματίες ήσαν οι «άριστοι» με τις 100 μνες και οι απλώς «πλούσιοι» ήσαν οι δεύτεροι με τις 10 μνες. Αργότερα αυτές οι φορολογικές κλίμακες μπορεί να αποδόθηκαν στο Δράκοντα, επειδή κάπως τις «μετέβαλε» με τη Μεταβολή του, όπως θα το δούμε αμέσως. Και είναι επίσης πιθανό οι άριστοι και οι απλώς πλούσιοι να αντιστοιχούν στους Γεωργούς και τους Δημιουργούς των Αποσπασμάτων· αυτούς τους αναφέραμε ήδη, μιλώντας για το Θησέα.\nΗ πρώτη αλλαγή του Δράκοντα ήταν να διαιρέσει τους ήδη φορολογούμενους Αθηναίους αλλά μαζί τους και εκείνους που δεν φορολογούνταν και είχαν όμως τη δυνατότητα να προμηθευθούν πανοπλία, σε τρία τιμήματα ή περιουσιακές τάξεις α) τους Εξακοσιομέδιμνους -και όχι Πεντακοσιομέδιμνους- (18), β) τους Ιππείς και γ) τους Ζευγίτες. Οι 600μέδιμνοι είχαν παραγωγή 600 μέδιμνους, οι Ιππείς μπορούσαν να τρέφουν ένα τουλάχιστο άλογο και να υπηρετούν στο ιππικό, όταν θα χρειαζόταν, και οι Ζευγίτες μπορούσαν να τρέφουν ένα ζευγάρι βόδια για το όργωμα.\nΑυτές οι τρεις τάξεις συνεισέφεραν πάντως στα έξοδα της πόλης,πληρώνοντας ανάλογα με την οικονομική τους δυνατότητα πρόστιμα σε περίπτωση απουσίας τους από τις συνελεύσεις της Εκκλησίας του Δήμου και τις συνεδριάσεις της Βουλής των 401, την οποία την είχε θεσπίσει ο ίδιος ο Δράκοντας, καταργώντας τη 48μελή Βουλή των Ναυκράρων, όχι όμως και τους ναυκράρους· αυτούς τους κατάργησε ο Κλεισθένης (8, 3 και 21, 5). Το πρόστιμο για την πρώτη τάξη ήταν τρεις δραχμές, για τη δεύτερη, δύο και για την τρίτη, μία (4, 3). Αυτό σημαίνει πως, αν οι 600μέδιμνοι ήσαν χ, οι Ιππείς θα ήσαν 1,5χ και οι Ζευγίτες 3χ.\nΕίναι αυτονόητο ότι οι 600μέδιμνοι του Δράκοντα, λόγω της καλύτερης οικονομικής τους κατάστασης, λόγω δηλαδή του μεγαλύτερού τους τιμήματος, για να χρησιμοποιήσουμε τον αρχαιοελληνικό όρο, ήσαν λιγότεροι από τους 500μέδιμνους του Σόλωνα, οι οποίοι, όπως θα δούμε ήταν 1200. Κάνουμε λοιπόν την υπόθεση πως οι 600μέδιμνοι του Δράκοντα θα ήταν 1000. Και πώς όμως αποτολμούμε αυτή την υπόθεση; Έχουμε κάθε λόγο να υποθέσουμε πως ο Σόλωνας, αν και θέλησε να μειώσει την κατά πολίτη 500μέδιμνο φορολόγηση, δε θα ήθελε να μειώσει και τα ενδεχόμενα έσοδα της πόλης· έτσι αύξησε τον αριθμό των φορολογούμενων και από 1000 τους έκανε 1200, επειδή 1000×600=1200×500. Δηλαδή η ανώτατη-πλουσιότερη, πολιτική τάξη του Δράκοντα σα σύνολο και η ανώτατη-πλουσιότερη πολιτική τάξη και φορολογούμενη κλίμακα του Σόλωνα σα σύνολο είχαν την ίδια περιουσιακή ισχύ· έτσι η ανώτατη φορολογική κλίμακα του Σόλωνα θα πλήρωνε όσα θα πλήρωνε και η πλουσιότερη πολιτική τάξη του Δράκοντα, αν πλήρωνε φόρο. Γίνεται βέβαια και η «δημοκρατική υπόθεση» πως κάθε τάξη σα σύνολο πλήρωνε τον ίδιο φόρο. (19).\nΑφού λοιπόν οι 600μέδιμνοι του Δράκοντα ήσαν 1000, υπολογίζουμε πως οι Ιππείς στη δική του Μεταβολή ήσαν 1500 και οι Ζευγίτες 3000· κατά τα ειπωμένα χ=1000, 1,5χ=1500 και 3χ=3000. Έτσι φαίνεται ότι το σύνολο των πολιτών με πλήρη πολιτικά δικαιώματα ήταν 5500, όταν κλήθηκε ο Δράκοντας να νομοθετήσει στην Αθήνα. Να σημειώσουμε πως ο αριθμός των 5000 πολιτών σαν κατώτατος ξαναπροτάθηκε για την Αθήνα, το 411 π.Χ. (29, 5). Θέλουμε να γίνει σαφές ότι δεν προτείναμε τυχαία και αβασάνιστα τον αριθμό 5500.\nΑς δούμε τώρα πώς κατανέμονταν οι 5500 πολίτες στις δύο φορολογικές κλίμακες: σ’ εκείνη των «εκατομνιτών» και εκείνη των «δεκαμνιτών» (4, 2).\nΤον καιρό του Δράκοντα, τα τακτικά ετήσια έσοδα της πόλης ήσαν οι φόροι που πλήρωναν αυτοί οι 5500 πολίτες. Η κατανομή τους στις δύο φορολογικές κλίμακες δίνεται από την εξίσωση χ+10χ=5500. Η εξίσωση βγαίνει με βάση τα ακόλουθα. Ο λόγος των δύο φορολογικών κλιμάκων (100 μνες και 10 μνες), στις οποίες είχαν κατανεμηθεί οι 5500 πολίτες ήταν 10÷1. Αυτό σημαίνει πως σ’ ένα πολίτη της πλουσιότερης φορολογικής κλίμακας αντιστοιχούσαν 10 πολίτες της λιγότερο πλούσιας, υποθέτοντας πάντα, κατά τη «δημοκρατική υπόθεση», πως οι φορολογικές τάξεις πλήρωναν τον ίδιο φόρο. Την υπόθεση αυτή τη δεχτήκαμε και στη Μεταβολή του Σόλωνα με βάση τις πληροφορίες του Πολυδεύκη. Αν λοιπόν οι πολίτες των 100 μνων ήταν χ, οι πολίτες των 10 μνων θα ήσαν 10χ· και καταλήγουμε στην εξίσωση χ+10χ=5500. Έτσι βγαίνει πως οι «εκατομνίτες» πολίτες ήσαν 500, ενώ οι «δεκαμνίτες» πολίτες ήταν 5000. Κι αφού πια συμπεράναμε πόσοι ήσαν οι «εκατομνίτες» και πόσοι οι «δεκαμνίτες», ας προσθέσουμε το συμπέρασμα πως τους Εξακοσιομέδιμνους του Δράκοντα θα τους συνθέτανε οι 500 «εκατομνίτες» και οι 500 πλουσιότεροι «δεκαμνίτες» .Κι επειδή 1 μνα=100 δρχ. και ο ετήσιος φόρος ήταν η δεκάτη (20), το 1/10 της φορολογήσιμης περιουσίας (16, 6), τα τακτικά ετήσια έσοδα της Αθήνας την εποχή αυτή ήταν 500×1000=5000×100=500.000 δραχμές αιγινήτικες το ποσό που πλήρωνε κάθε φορολογική κλίμακα μόνη της. Και οι δύο μαζί οι φορολογικές κλίμακες πλήρωναν 500.000×2=1.000.000 αιγινήτικες δραχμές ή 1.000.000÷6000=166 τάλαντα αιγινήτικα και 4000 αιγινήτικες δραχμές. Να επισημάνουμε ότι 1 τάλαντο αιγινήτικο = 6.000 δραχμές αιγινήτικες, αλλά 10.000 δραχμές αττικές. Επομένως οι 1.000.000 αιγινήτικες δραχμές αντιστοιχούσαν σε περισσότερες αττικές δραχμές, επειδή η αττική-σολώνεια δραχμή ήταν υποτιμημένη σε σχέση με την αιγινήτικη (21).\nχ=10.000×1.000.000÷6000=1.666.666 δρχ. ή 278 αττικά τάλαντα περίπου.\nΟ θεσμός των λειτουργιών και των έκτακτων εισφορών, που ήταν πολύ παλιός (Αριστ. Πολ. Ε, 1310β 21-22), καθώς και τα πρόστιμα για τις απουσίες στις συνελεύσεις της Εκκλησίας ή στις συνεδριάσεις της Βουλής αύξαναν τα έσοδα του δημόσιου θησαυροφυλάκιου του αθηναϊκού Κοινού.\nΚύριος όμως στόχος της Μεταβολής του Δράκοντα δεν ήταν η ανακατανομή των φορολογούμενων Αθηναίων σε τρεις περιουσιακές-πολιτικές τάξεις. Με τους νόμους του επεξέτεινε κυρίως τα πλήρη πολιτικά δικαιώματα και σε τάξεις λιγότερο πλούσιες, αρκεί τα μέλη τους να είχαν την οικονομική δυνατότητα να προμηθεύονται τον απαραίτητο βαρύ οπλισμό, ώστε να συμμετέχουν στη λεγόμενη οπλιτική φάλαγγα, η οποία αποτελούσε το κύριο μέρος του στρατεύματος και ουσιαστικά υπεράσπιζε την ελευθερία (δηλαδή τα πολιτικά δικαιώματα) των πολιτών. Αυτή είναι η πρώτη διεύρυνση του πολιτικού σώματος των Αθηναίων, του Δήμου, μετά τις διάφορες συρρικνώσεις του από την εποχή του Θησέα λόγω της απώλειας των πολιτικών δικαιωμάτων κάποιων πολιτών εξαιτίας οικονομικών δυσχερειών (2, 2-3). Η διεύρυνση του Δήμου συνάδει με το όλο αρχαιοελληνικό δημοκρατικό πνεύμα. Άλλωστε ήταν ο μόνος τρόπος για να σταματήσουν οι εμφύλιες διαμάχες που ήδη επισημαίνονται από τον Αριστοτέλη (2, 1).\nΈτσι είναι σαφές ότι με τη Μεταβολή του Δράκοντα η βαρύτητα για την απόκτηση των πολιτικών δικαιωμάτων αρχίζει να μετακινείται από την οικονομική ευχέρεια στη βούληση να υπερασπίσουν την πόλη: όποιος διακινδυνεύει τη ζωή του για την πόλη, τη διακινδυνεύει για τα πολιτικά δικαιώματα κατ’ ουσία, άρα του αξίζει να γίνει πολίτης. Και στην ιστορία της Αθήνας συνέβηκε αρκετές φορές δούλοι, μη Έλληνες μάλιστα, να αποκτήσουν πολιτικά δικαιώματα, επειδή πολέμησαν για την Αθήνα (22). Άλλωστε με βάση αυτό το σκεπτικό κι αυτή τη διαδικασία η εξουσία πέρασε αργότερα ολοκληρωτικά στα χέρια του Δήμου στην Αθήνα (27, 1). Το κριτήριο αυτό πρέπει μάλιστα να ήταν παλαιότερο και γενικευμένο στον Ελληνικό Χώρο τουλάχιστο, γι’ αυτό πάντα το ανώτατο πολιτειακό όργανο ήταν η Εκκλησία του Δήμου. Με αυτό το κριτήριο, τη συμμετοχή στην υπεράσπιση της πόλης, γίνονταν και οι Συνοικισμοί-Συνδιοικήσεις. Έτσι φαίνεται να ενέργησε και ο Θησέας. Βέβαια αργότερα τα χρέη και ο δανεισμός με εχέγγυο το σώμα οδήγησε στη δουλεία και την απώλεια των πολιτικών δικαιωμάτων (2, 2) και άρχισε να γίνεται δεκτό να αναθέτεται η Αρχική λειτουργία της εξουσίας στους πλουσιότερους, χωρίς ποτέ να πάψει να υπερέχει η Νομοθετική λειτουργία της εξουσίας και να είναι πάντα η Εκκλησία του Δήμου το ανώτατο πολιτειακό όργανο, μια κι αυτή ασκούσε τη Νομοθετική.\nΗ διεύρυνση του πολιτικού σώματος ήταν η ουσιαστική αλλαγή του Δράκοντα. Θα πρέπει όμως να σημειωθεί και κάτι άλλο. Ο Αριστοτέλης στο οικείο εδάφιο (4, 2) λέει χαρακτηριστικά: «Ἀπεδέδοτο μὲν ἡ πολιτεία τοῖς ὅπλα παρεχομένοις.» (Είχε ξαναδοθεί βέβαια το πολίτευμα [τα πλήρη πολιτικά δικαιώματα] σ’ όσους παρείχαν στον εαυτό τους πανοπλία.) Το ρήμα ἀποδίδωμι της αρχαίας σημαίνει, όπως και το αντίστοιχο αποδίδω της δημοτικής, δίνω πίσω, δίνω πάλι, ξαναδίνω κάτι σ’ αυτόν που του ανήκε και του έχει αφαιρεθεί. Έτσι γίνεται σαφές ότι η Δημοκρατία, δηλαδή η άσκηση των πολιτικών δικαιωμάτων από πολλούς κι όχι μόνο από τους πλούσιους και από τους αριστοκράτες, που τους λέγανε, ήταν υπόθεση πολύ παλιά στους Αθηναίους και στους Έλληνες γενικότερα. Τα πολιτικά όμως δικαιώματα, όπως το ίδιο το ρήμα υπονοεί, πότε αφαιρούνταν και πότε ξαναδίνονταν ανάλογα με τη μεταβολή των πολιτικών συνθηκών και το συσχετισμό των πολιτικών δυνάμεων. Φυσικά οι αλλαγές των πολιτικών συνθηκών και συσχετισμών οφείλονταν σαφώς στις οικονομικές διαφορές, που εντείνονταν με το πέρασμα του χρόνου, και οι πλούσιοι γίνονταν πλουσιότεροι, ενώ οι φτωχοί φτωχότεροι και χρεώνονταν στους πλούσιους. Στόχος λοιπόν του Δράκοντα, όπως το δηλώνει το ρήμα «ξαναδίνω», ήταν να ξαναπάρουν πίσω πλήρη τα πολιτικά τους δικαιώματα περισσότεροι πολίτες. Έτσι θα μπορούσε να θεωρηθεί βέβαιο πως με τη Μεταβολή του Δράκοντα γίνανε δεκτοί στο πολιτικό σώμα σα Ζευγίτες, δηλαδή με ελευθερία [σχεδόν] πρώτου βαθμού, και άλλοι πολίτες, οι οποίοι ήσαν αφορολόγητοι και δε συμπεριλαμβάνονταν στους 5500, μια και δε δήλωναν φορολογήσιμη περιουσία πάνω από 10 μνες, αλλά παρ’ όλ’ αυτά είχαν την οικονομική δυνατότητα να αποκτήσουν την πανοπλία και να συμμετέχουν στην οπλιτική φάλαγγα. Και βέβαια το σύνολο των πολιτών των τριών πλούσιων τάξεων με τη διεύρυνση της Μεταβολής του Δράκοντα θα πρέπει να έτεινε να εξισωθεί με εκείνον της Μεταβολής του Θησέα. Στη Μεταβολή του Δράκοντα αναφέρονται ρητά οι τρεις πλούσιες τάξεις (4, 3) και υπονοούνται οι Θήτες στο εδάφιο 4, 5, αλλά στη Μεταβολή του Σόλωνα αναφέρονται ρητά και οι τέσσερις τάξεις και μάλιστα σα να προϋπήρχαν (7, 3). Άρα το σύνολο των Αθηναίων πολιτών πρέπει να ήταν πολύ μεγαλύτερο από τους 10800 του Θησέα.\nΤα αξιώματα ο Δράκοντας τα μοίρασε με κριτήριο τις περιουσίες, τα τιμήματα (23). Με το γενικό όρο «τὰς δ΄ἄλλας ἀρχάς» σημαίνονται οι 401 βουλευτές, οι 80 εφέτες του Δράκοντα, καθώς και κάθε άλλο χαμηλότερο αξίωμα, στο οποίο μπορούσαν να κληρωθούν και οι αφορολόγητοι Ζευγίτες. Όποιος δήλωνε φορολογήσιμη περιουσία τουλάχιστο δέκα μνες ήταν δυνατό να εκλεγεί ένας από τους Εννέα άρχοντες (24) ή ταμίας, ενώ για να εκλεγεί Στρατηγός ή Ίππαρχος έπρεπε να δηλώνει φορολογήσιμη περιουσία τουλάχιστο εκατό μνες.\nΥπολογισμός του αριθμού των πολιτών κατά περιουσιακή κλίμακα (τίμημα) και των ενιαυσίων εσόδων της Αθήνας στη Μεταβολή (3η Μεταβολή) του Σόλωνα.\nΕίναι εμφανής η προσπάθεια του Σόλωνα να διευρύνει κι άλλο το σώμα των πολιτών. Αυτή είναι η δεύτερη διεύρυνση του σώματος των πολιτών, του Δήμου. Η διεύρυνση άρχισε με τη ρητή μείωση του ανώτατου τιμήματος από 600 μέδιμνους σε 500. Γιατί φυσικά η ρητή μείωση του ανώτατου τιμήματος είχε σα συνέπεια να καταταγούν σ’ αυτό περισσότεροι πολίτες. Η ταυτόχρονη υποτίμηση, όπως θα δούμε, της αττικής δραχμής είχε σα συνέπεια τη διεύρυνση και των άλλων δύο τιμημάτων.\nΈτσι ο αριθμός των πολιτών με ελευθερία πρώτου βαθμού στη Μεταβολή του Σόλωνα δίνεται από την εξίσωση χ+2χ+6χ=10800. Ο αριθμός 10800 είναι ο γνωστός αριθμός των πολιτών της Μεταβολής του Θησέα. Αυτό τον αριθμό ο Σόλωνας τον επανέφερε κατά τα λεγόμενά του (12, 4). Το πρώτο μέλος της εξίσωσης συνάγεται από τον Πολυδεύκη, ο οποίος λέει (Ὀνομαστικόν, Η, 130) πως η ελεύθερη, δηλαδή η φορολογήσιμη, περιουσία των Αθηναίων πολιτών ήταν: του 500μέδιμνου ένα τάλαντο (6000 δρχ.), του Ιππέα ή 300μέδιμνου μισό τάλαντο (3000 δρχ.) (25) και του Ζευγίτη ή 200μέδιμνου 1/6 του τάλαντου (1000 δρχ.). Αξίζει να σημειώσουμε ότι ο Σόλωνας καθόρισε επακριβώς και το τίμημα και των δύο άλλων φορολογικών κλιμάκων σε 300 και 200 μεδίμνους αντίστοιχα.\nΗ πληροφορία του Πολυδεύκη, για την ισότητα στην φορολόγηση μέσα στην ίδια φορολογική τάξη αλλά και την αντίστροφα προοδευτική φορολόγηση των λιγότερο πλούσιων τάξεων, κάνει κατάδηλη την ευρύτερη έννοια της ισότητας, που διακήρυσσε η Δημοκρατία. Το όλο νομικό πλαίσιο μας επιτρέπει, όπως είδαμε («δημοκρατική υπόθεση», και σημ. 19), να υπολογίζουμε πως η κάθε τάξη πλήρωνε σα σύνολο το ίδιο ποσό στα ταμεία της πόλης. Αυτή η υπόθεση διεισάγει το συμπέρασμα πως σε κάθε 500μέδιμνο αντιστοιχούσαν δύο 300μέδιμνοι και έξι 200μέδιμνοι. Αν λοιπόν χ είναι οι 500μέδιμνοι, τότε οι 300μέδιμνοι είναι 2χ και οι 200μέδιμνοι 6χ. Έτσι έχουμε την εξίσωση χ+2χ+6χ=10800. Άρα χ=1200. Το γεγονός πως η λύση της εξίσωσης δίνει σαν αποτέλεσμα φυσικό αριθμό ενισχύει την ορθότητα της υπόθεσής της, γιατί είναι αυτονόητο πως αν υπήρχαν υπόλοιπα και κλάσματα δε θα μπορούσαν να αναφέρονται σε πρόσωπα.\nΤο χ=1200 επιβεβαιώνεται και από το Δημοσθένη (Περὶ τῶν συμμοριῶν, 16 και 19), ο οποίος λέει ότι οι πλουσιότεροι Αθηναίοι, οι 500μέδιμνοι, χωρίζονταν σε 60 συμμορίες 20μελείς και ήταν υπεύθυνοι για την κατασκευή των τριήρων: ας μη λησμονούμε ότι η βασική υποχρέωση των ναυκραριών και των ναυκράρων, κατά τον Πολυδεύκη (Πολυδ. Ὀνομαστικόν, Η, 130) ήταν η κατασκευή μιας τριήρους. Ο Κλεισθένης θα αντικαταστήσει τη ναυκραρία με το δήμο και το ναύκραρο με το δήμαρχο (21, 5).\nΣύμφωνα λοιπόν με την εξίσωση στη Μεταβολή του Σόλωνα οι 500μέδιμνοι ήσαν 1200, οι 300μέδιμνοι, 2400 και οι 200μέδιμνοι, 7200. Ας επαναλάβουμε πως με το Σόλωνα γίνεται μία δεύτερη διεύρυνση του σώματος των πολιτών· έτσι το σώμα των πολιτών με ελευθερία πρώτου βαθμού στη Μεταβολή του Σόλωνα εξισώνεται με το σώμα των πολιτών της Μεταβολής του Θησέα. Η πρώτη διεύρυνση, που έγινε από το Δράκοντα κρίθηκε, ανεπαρκής, γιατί δεν απέτρεπε την εμφύλια διαμάχη· έτσι κλήθηκε ο Σόλωνας (5, 1-2), για να τη συμπληρώσει με δραστικότερα μέτρα.\nΚι επειδή ο φόρος ήταν η δεκάτη, δηλαδή το 10% του φορολογήσιμου εισοδήματός τους, πλήρωναν στο δημόσιο ταμείο: 600 δρχ. × 1200 = 300 δρχ. × 2400 = 100×7200 = 720.000 δρχ. κάθε φορολογική κλίμακα ή 720.000 δρχ. × 3=2.160.000 δρχ. και οι τρεις μαζί. Το ποσό αυτό εκφρασμένο σε τάλαντα είναι: 2.160.000÷6000=360. Να σημειωθεί ότι 1 αττική δραχμή = 30 ευρά (ή 10.000 δρχ. περίπου).\nΟ Δράκοντας δείχθηκε ρηξικέλευθος στον πολιτικό τομέα κυρίως και δευτερευόντως στον οικονομικό. Τα πολιτικά του μέτρα ήταν τρία. Το πρώτο ήταν ότι διεύρυνε το σώμα των πολιτών με ελευθερία πρώτου βαθμού με το να κάνει πολίτες με πλήρη πολιτικά δικαιώματα (ελευθερία πρώτου βαθμού) περισσότερους από 5500 πολίτες· βέβαια υπήρχαν κάποιες μικροδιαφορές στη συμμετοχή στα αξιώματα προς όφελος των πιο πλούσιων. Δεύτερο πολιτικό μέτρο ήταν πως μετέτρεψε τις δύο φορολογικές κλίμακες σε τρεις πολιτικές (περιουσιακές) τάξεις με βάση την περιουσία, το τίμημα, όπως έλεγαν οι αρχαίοι. Είναι σαφές από το αρχαίο κείμενο (4, 2) ότι πριν το Δράκοντα πολίτες με πλήρη πολιτικά δικαιώματα, ήταν μόνο όσοι είχαν φορολογήσιμη περιουσία 100 μνων και πάνω, δηλαδή γύρω στους 500 πολίτες. Οι υπόλοιποι είχαν ελευθερία δεύτερου βαθμού. Ο Δράκοντας με τη Μεταβολή του πραγματοποίησε την πρώτη διεύρυνση του πολιτικού σώματος.\nΤο τρίτο πολιτικό μέτρο του Δράκοντα ήταν η σαφής διάκριση του Δικανικού μορίου του πολιτεύματος από το Αρχικό (Διοικητικο-Εκτελεστικό), με τη θέσπιση του 80μελούς σώματος των εφετών σαν ανώτατου δικαστηρίου (26). Το ότι οι 80 εφέτες ήταν το ανώτατο δικαστήριο της Μεταβολής του Δράκοντα φαίνεται από τη σημασία της λέξης, που έχει διατηρηθεί μέχρι σήμερα. Οι εφέτες δίκαζαν δευτεροβάθμια, ή και πρωτοβάθμια, αλλά η απόφασή τους θα ήταν πιθανότατα οριστική και αμετάκλητη, όπως θα γίνει αργότερα με την Ηλιαία του Σόλωνα. Βέβαια το πιθανότερο είναι πως οι εφέτες ήταν κι αυτοί κληρωτοί, όπως και οι βουλευτές και οι αρεοπαγίτες, κείτονταν δηλαδή μέσα στα γενικότερα δημοκρατικά πλαίσια του ελληνικού πολιτισμού.\nΤο μόνο οικονομικό μέτρο του Δράκοντα είναι τα πρόστιμα, που καθιέρωσε για απουσίες στις συνελεύσεις. Με βάση μάλιστα τα πρόστιμα αυτά χώρισε τους πολίτες με ελευθερία πρώτου βαθμού στις τρεις γνωστές οικονομικές-περιουσιακές τάξεις, χωρίς όμως και να αλλάξει τις φορολογικές κλίμακες (27). Έτσι έδειξε το δρόμο στο Σόλωνα, ο οποίος τις πολιτικο- οικονομικές τάξεις του Δράκοντα τις έκανε και φορολογικές. Είναι σαφές πως και το οικονομικό μέτρο του Δράκοντα είχε πολιτικό χαρακτήρα.\nΚαι του Σόλωνα τα πολιτικά μέτρα ήταν τρία. Το πρώτο ήταν ότι διεύρυνε κι αυτός και μάλιστα κατά πολύ περισσότερο αριθμητικά το σώμα των πολιτών και εκείνων με ελευθερία πρώτου βαθμού αλλά και εκείνων με ελευθερία δεύτερου βαθμού· Έπειτα, σα δεύτερο πολιτικό μέτρο ο Σόλωνας, συνεχιστής αλλά και υπερκεραστής του Δράκοντα θέσπισε την Ηλιαία σαν ανώτατο δικαστήριο, που ήταν πολυπληθέστερη από τους εφέτες του Δράκοντα (28) και φυσικά κληρωτή. Τρίτο πολιτικό μέτρο του ήταν το ότι στην Ηλιαία μετείχαν και οι Θήτες.\nΤα μέτρα αυτά άλλαξαν το αθηναϊκό πολίτευμα ριζικά. Κατά τη γνώμη του Αριστοτέλη, ο Σόλωνας είναι δημιουργός πολιτεύματος κι όχι απλός δημιουργός νόμων. Γιατί ο Σόλωνας, θεσπίζοντας την Ηλιαία και τα συμπαρομαρτούντα της (αύξηση του αριθμού των δικαστών-ηλιαστών και Θήτες στην Ηλιαία), παρέδωσε ουσιαστικά τη Δικανική λειτουργία, το Δικανικό μόριο του πολιτεύματος, στους Θήτες, την πενέστερη τάξη των πολιτών, οι οποίοι έχοντας ήδη την πλειοψηφία στην Εκκλησία του Δήμου, έγιναν κύριοι του όλου πολιτεύματος (9, 1). Και αυτό είναι αυτονόητο, γιατί οι νόμοι της Στατιστικής ευνοούν τις πλειονότητες. Φαίνεται πως από τη Μεταβολή του Σόλωνα κι έπειτα οι Αθηναίοι να έγιναν 30.000, όπως λέει ο Ηρόδοτος (Ε, 97, 2) και άλλοι αρχαίοι (29) συγγραφείς, και από αυτούς τα δύο τρίτα περίπου ήταν Θήτες, μια και οι τρεις ανώτερες-πλουσιότερες τάξεις ήταν 10800 (30). Η σημαντική αυτή αύξηση των πολιτών φαίνεται ότι έκανε τον Αριστοτέλη να θεωρεί το Σόλωνα εισηγητή πολιτεύματος κι όχι απλό νομοθέτη. Γιατί το σπουδαιότερο σ’ ένα πολίτευμα είναι ο αριθμός των πολιτών με πλήρη πολιτικά δικαιώματα.\nΤα οικονομικά μέτρα του Σόλωνα ήταν τέσσερα. Το πρώτο ήταν η σεισάχθεια, η ακύρωση των χρεών πάνω στη γη. Με αυτή πολλοί μικροκτηματίες, Θήτες στην πλειονότητά τους, επανήλθαν στην κατάσταση του ελεύθερου πολίτη. Δεύτερο οικονομικό μέτρο ήταν η καταγραφή των πολιτών και της δεύτερης και της τρίτης περιουσιακής τάξης του Δράκοντα με κριτήριο την παραγωγή: οι Ιππείς και οι Ζευγίτες του Δράκοντα ονομάστηκαν 300μέδιμνοι και 200μέδιμνοι αντίστοιχα και παραδόθηκαν από τότε στην Ιστορία με διπλό όνομα: Ιππείς ή 300μέδιμνοι και Ζευγίτες ή 200μέδιμνοι. Τρίτο οικονομικό μέτρο ήταν η υποτίμηση (Δες σημ. 21) της δραχμής κατά 30% ή 40% περίπου (10, 2). Η αιγινήτικη δραχμή αντικαταστάθηκε από την αττική ή σολώνεια. Αυτό έγινε αιτία να αυξηθεί η ονομαστική αξία των περιουσιών και να μειωθεί η πραγματική αξία των χρεών. Όποιος ήταν 200μεδίμνος με την υποτίμηση της δραχμής έγινε 300μεδίμνος. Κι όποιος χρωστούσε τρεις αιγινήτικες δραχμές έδινε τρεις αττικές, που ήταν περίπου δύο αιγινήτικες, και είχε ξοφλήσει το χρέος του. Έτσι πραγματοποιήθηκε μια τεχνητή γενική μετάθεση προς τις πλουσιότερες τάξεις και οι πιο ευκατάστατοι Θήτες έγιναν 200μέδιμνοι-Ζευγίτες. Και να μην ξεχνάμε πως η πρώτη περιουσιακή τάξη του Δράκοντα οι 600μέδιμνοι, αντικαταστάθηκαν από το Σόλωνα με τους 600μέδιμνους, που λόγω του μικρότερου οικονομικού κριτηρίου (τιμήματος) βρέθηκαν να είναι περισσότεροι. Και συνέβηκε χαρακτηριστικά το ακόλουθο: η πλουσιότερη φορολογική κλίμακα του Δράκοντα, αυτοί των 100 μνων, ήσαν 500, οι 600μέδιμνοι του Δράκοντα γίνανε 1000 και οι 500μέδιμνοι του Σόλωνα 1200. Κάτι ανάλογο έγινε και με όλους τους άλλους. Οι Θήτες βέβαια παρέμειναν αφορολόγητοι. Να επισημάνουμε πως οι τυραννίες έπαιρναν φόρους από όλους τους πολίτες, όπως έκανε ο Πεισίστρατος (16, 6) και οι γιοι του (Θουκ. ΣΤ’, 54). Στις τυραννίες άλλωστε, όπως συνηθίζεται, πολιτικά δικαιώματα κατ’ ουσία είχαν και έχουν μόνο οι τύραννοι και η παρέα τους.\nΑπό τη μια μεριά λοιπόν ο Σόλωνας μεγάλωσε το φορολογικό σώμα, ενώ παράλληλα μείωσε τον κατά πολίτη φόρο. Με την αύξηση όμως των φορολογούμενων αυξήθηκαν τα έσοδα της Αθήνας: με τη Μεταβολή του Δράκοντα ήσαν 278 αττικά τάλαντα τα τακτικά, αλλά υπήρχαν και έκτακτα από τα πρόστιμα και τις ενδεχόμενες λειτουργίες, ενώ ο Σόλωνας κατάργησε τα πρόστιμα, αλλά τα έσοδα τα τακτικά γίνηκαν 360 αττικά τάλαντα. Τα έκτακτα των λειτουργιών θα πρέπει πάντα να λαμβάνονται υπόψη κι ας μην είναι δυνατός ο ακριβής υπολογισμός τους.\nΚι ακόμα· το Αθηναϊκό Κράτος έγινε Δημοκρατία με τη στενή σημασία της λέξης: το κράτος, η δύναμη, του Δήμου. Πραγματικά, ο Δήμος, οι φτωχοί, οι Θήτες, οι οποίοι ζούσαν κυρίως με τη μισθωτή τους εργασία και σπάνια κατείχαν λίγη γη, έγιναν η κυρίαρχη και -σχεδόν προνομιούχα- τάξη στην Αθήνα, όπως λέει ο Αριστοτέλης, (9, 1), με την έννοια ότι 1. δεν πλήρωναν φόρους, 2. δε διακινδύνευαν, κατά κανόνα, τη ζωή τους κατά τις πεζομαχίες, αφού δεν είχαν την οικονομική ευχέρεια να προμηθευθούν πανοπλία και να συμμετέχουν στην οπλιτική φάλαγγα και 3. είχαν, ουσιαστικά, την εξουσία της πόλης στα χέρια τους, επειδή ήσαν πολυαριθμότεροι -έφταναν τα 2/3 του εκλογικού σώματος- και σ’ όλα τα συλλογικά πολιτειακά όργανα υπερείχαν, μια και οι νόμοι της Στατιστικής εργάζονται πάντα υπέρ του πλήθους και το 99,14% των αξιωμάτων, μετά το Σόλωνα, ήσαν κληρωτά. Αιρετοί -και με πολιτικές αρμοδιότητες- ήσαν μόνο οι δέκα στρατηγοί. Αυτοί αντιπροσώπευαν το 0,6% των αξιωμάτων στην αρχαία Αθήνα. Έτσι οι τρεις φορολογικές κλίμακες: 1. πλήρωναν φόρους, για να λειτουργεί το κράτος, 2. επιβαρύνονταν με τον κίνδυνο του πεζού πολέμου -αν σκεφθεί κανείς πως στις σημερινές εποχές οι γόνοι των ανώτερων κοινωνικών στρωμάτων κάνουν συνήθως τη στρατιωτική τους θητεία σε κάποια περίβλεπτη θέση…- και 3. δεν είχαν την εξουσία, γιατί πάντα ήσαν μειοψηφία στην Εκκλησία του Δήμου, στην Ηλιαία, στη Βουλή, στα διάφορα 10μελή πολιτειακά όργανα.\nΥπολογισμός των ενιαυσίων εσόδων της Αθήνας στη Μεταβολή (4η Μεταβολή) του Πεισίστρατου και των Πεισιστρατιδών.\nΤα ετήσια τακτικά έσοδα της πόλης από τη φορολογία των τριών πρώτων τάξεων ήταν 360 τάλαντα σύμφωνα με τη φορολογική ρύθμιση του Σόλωνα. Σ’ αυτά θα πρέπει να προστεθεί και η φορολόγηση των Θητών, που το αποτέλεσμά της δε θα ήταν καθόλου ευκαταφρόνητο, μια και οι Θήτες ήταν πολυάριθμοι, γύρω στις 20.000. Αν λοιπόν υπολογίσουμε σε 100 μέδιμνους δηλαδή 100 αττικές δραχμές το μέσο ενιαύσιο εισόδημα των Θητών και 10 δραχμές τον μέσο ετήσιο φόρο καθενός από τους Θήτες, τότε οι Θήτες θα πλήρωναν 20.000 × 10 = 200.000 δραχμές ή 200.000 ÷ 6.000 = 33 τάλαντα και 2.000 αττικές δραχμές. Δηλαδή το συνολικό ποσό θα γινόταν 393 τάλαντα και 2.000 αττικές δραχμές.\nΤα ετήσια τακτικά έσοδα της πόλης τον καιρό των Πεισιστρατιδών πρέπει να ήταν το μισό της εποχής του ίδιου του Πεισίστρατου, γιατί κατά το Θουκυδίδη (ΣΤ’ 54, 5) η φορολογία δεν ήταν πια η «δεκάτη» αλλά η «εικοστή». Έτσι τα υπολογίζουμε στα 186 τάλαντα και 4000 αττικές δραχμές.\nΥπολογισμός του αριθμού των πολιτών κατά φορολογική κλίμακα για κάθε δήμο στη Μεταβολή (5η μεταβολή) του Κλεισθένη.\n(Τα τακτικά ετήσια έσοδα ήταν τα ίδια με εκείνα της Μεταβολής του Σόλωνα.)\nΟ Κλεισθένης διένειμε το διαμορφωμένο ήδη από τη Μεταβολή τουΣόλωνα σώμα των πολιτών σε δέκα φυλές (21, 6) και 100 δήμους (Ηρόδ. Ε΄, 69). Οι τριττύες ή φ(ρ)ατρίες ονομάστηκαν και έθνη, (Απόσπασμα 5) για να αποσυνδεθεί προφανώς το πολιτικό σώμα από τις συγγένειες (31). Αντίστοιχα διανεμήθηκε και το φορολογικό σώμα. Έτσι κάθε κλεισθένεια φυλή είχε 1080 πολίτες οικογενειάρχες φορολογούμενους και κάθε δήμος 108. Η γνωστή εξίσωση, που δίνει χ=1200, δηλώνει τελικά πως κάθε κλεισθένειος δήμος είχε 12 500μέδιμνους, 24 300μέδιμνους και 72 200μέδιμνους. Είδαμε ότι οι 1200 500μεδίμνους για όλη την πόλη επισημαίνονται από το Δημοσθένη (Περί συμμοριών, 16 και 19) διανεμημένοι σε είκοσι συμμορίες, 60 κατά συμμορία, επιφορτισμένοι με τον εξοπλισμό των τριήρων της πόλης.\nΝα θυμίσουμε πως το πολιτικό σώμα ήταν το άθροισμα του φορολογικού σώματος και των Θητών, οι οποίοι τον καιρό της δημοκρατίας ήσαν πάντα αφορολόγητοι και αποτελούσαν τα 2/3 περίπου του όλου πολιτικού σώματος. Δες και σημ. 29 και 30. Άρα από τις 30000 οι 20000 περίπου ήταν Θήτες, που βέβαια δεν πολέμησαν στο Μαραθώνα, αλλά περίμεναν την έκβαση της μάχης στα σπίτια τους, γιατί δεν είχαν την οικονομική δυνατότητα να προμηθευτούν την πανοπλία που θα τους έκανε ικανούς να συμμετάσχουν στην οπλιτική φάλαγγα. Οι Θήτες ζούσαν σε μεγάλο βαθμό σε βάρος του δημόσιου ταμείου (32), το οποίο το τροφοδοτούσαν οι φορολογικές τάξεις. Βέβαια ένας μικρός αριθμός Θητών πρέπει να πήραν μέρος στη Μάχη του Μαραθώνα, πολεμώντας σαν ψιλοί, δηλαδή ελαφρά οπλισμένοι.\nΓια τις ναυκραρίες όμως τόσο στη Μεταβολή του Δράκοντα (4, 2) όσο και στη Μεταβολή του Σόλωνα (7, 3) ξέρουμε πως οι βουλευτές κληρώνονταν ανάμεσα στις τρεις πρώτες τάξεις. Όλες βέβαια οι ναυκραρίες παρείχαν στην πόλη την ίδια οικονομική συμβολή. Κι επειδή το 400, που είναι ο αριθμός των βουλευτών, δεν είναι διαιρετό με το 48, που είναι ο αριθμός των ναυκραριών, μπορούμε να υποθέσουμε πως 32 ναυκραρίες παρείχαν οχτώ βουλευτές, ενώ 16 ναυκραρίες παρείχαν εννιά (32×8+16×9=400).\nΗ ΕΜΜΕΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ.\nΗ φορολόγηση στην Αρχαία Ελλάδα ήταν κατά κανόνα άμεση. Αυτό οφειλόταν στο γεγονός ότι αυτή προσιδίαζε προς το δημοκρατικό πολίτευμα σαν δικαιότερη κι έπειτα η κοπή των μεταλλικών νομισμάτων ήταν πάντα ένας τεχνικός ανασταλτικός παράγοντας· η εφεύρεση του χαρτιού και η χρήση του χαρτονομίσματος διευκόλυνε ποικιλότροπα τα πράγματα στις μεταγενέστερες εποχές.\nΗ πόλη όμως εισέπραττε δασμούς για είδη που εισάγονταν· αυτοί βέβαια μεταφράζονταν σε έμμεσους φόρους, μια και βάραιναν τελικά τον αγοραστή. Τα εμπορεύματα που φορολογούνταν ήταν είδη πολυτελείας, ενώ σιτάρι και άλλα είδη πρώτης ανάγκης, αν και εισαγμένα, δε φαίνεται να φορολογούνταν, όπως δε φορολογούνταν άλλωστε τα εγχώρια είδη· αντίθετα η πώληση των ειδών πρώτης ανάγκης -του σταριού τουλάχιστο- ήταν υποχρεωτική· τα 2/3 κάθε φορτίου σταριού, που περνούσε από την Αττική, παρέμενε και πωλούνταν στη χώρα και είναι απίθανο το εισαγμένο στάρι να πουλιόταν ακριβότερο από το εγχώριο τη στιγμή που οι τιμές ελέγχονταν αυστηρά και ήταν ενιαίες (51, 3-4). Μάλιστα μερικών ειδών πρώτης ανάγκης, όπως των σύκων, απαγορευόταν η εξαγωγή, με το αιτιολογικό ότι δεν υπήρχε επάρκεια για τη διατροφή των πολιτών και γενικότερα των κατοίκων της χώρας. Ουσιαστικά από τα αγροτικά προϊόντα της Αττικής εξαγόταν μόνο το λάδι, γιατί αυτουνού μονάχα η παραγωγή υπερκάλυπτε τις εγχώριες ανάγκες.\nΟι αγοραστές των φορολογημένων εμπορευμάτων, δηλαδή των ειδών πολυτελείας, ήσαν, κατά κανόνα, πλούσιοι. Έτσι πάλι τους φόρους ήταν οι πλούσιοι που τους πλήρωναν, ακόμα και αν η φορολόγηση ήταν έμμεση.\nΌμως εκτός από τον ετήσιο φόρο τους, οι πλούσιοι Αθηναίοι ήσαν υποχρεωμένοι να εκτελούν και τις λειτουργίες, που τους όριζε ο Eπώνυμος Άρχοντας ή κάποια άλλη αρμόδια αρχή (27, 3 και 29, 5 και 56, 3). Πρβλ. επίσης 43, 5.\nΗ περιουσιακή κατάσταση κάθε Αθηναίου ήταν από γνωστή ως πολύ καλά γνωστή από τον τρόπο της ζωής του, από τη φορολογική κλίμακα, στην οποία είχε δηλώσει ο ίδιος ότι ανήκε· οι ομοδημότες, ομοφυλέτες, συμπολίτες του έβλεπαν τη ζωή του. Οι διάφορες λειτουργίες πάλι ήταν συνεισφορές στα έξοδα υπέρ του Αθηναϊκού Δήμου, που τις αναλάμβαναν πολύ συχνά αυτόβουλα οι πλούσιοι Αθηναίοι. Όμως οι λειτουργίες δεν ήταν προαιρετικές αλλά υποχρεωτικές για τους πλούσιους Αθηναίους κι αν υπήρχε αδιαφορία για την ανάληψή τους οι κάθε φορά αρμόδιοι άρχοντες, με βάση τους καταλόγους των πολιτών, όριζαν τον πολίτη που είχε σειρά να «λειτουργήσει». Κανείς δε μπορούσε να αρνηθεί τη λειτουργία, εκτός αν είχε ξαναλειτουργήσει πρόσφατα και μέσα στα χρονικά όρια, που επιφέρανε απαλλαγή από τις λειτουργίες, ακριβώς εξαιτίας πολύ πρόσφατης ανάληψης. Κανείς δε μπορούσε να αρνηθεί να λειτουργήσει· μπορούσε όμως να ισχυρισθεί πως δεν ήταν επαρκώς πλούσιος, για να μπορέσει να αντεπεξέλθει στα έξοδα και να υποδείξει κάποιον άλλο πλουσιότερό του, που θα μπορούσε να αναλάβει τη λειτουργία. Ο υποδειγμένος ή εκείνος που έκανε την υπόδειξη μπορούσε να δεχθεί να κάνει τη λειτουργία, με τον όρο να δεχθεί ο αντίδικός του να ανταλλάξουν τις περιουσίες τους, έτσι ώστε να φανεί ποιος είναι πλουσιότερος. Είναι φανερό πως ένας τέτοιος θεσμός δεν ευνοούσε με κανένα τρόπο την απόκρυψη περιουσιακών στοιχείων.\nΗ ανάπτυξη της τεχνολογίας πάντα θα βοηθάει τον άνθρωπο σ’ όλους τους τομείς της ζωής του. Όμως η σωστή χρήση της θα διέπεται πάντα από τους πολιτικούς θεσμούς, από το πολίτευμα. Έτσι η Ιστορία έχει καταστήσει πασιφανές ότι η Δημοκρατία είναι πιο αποτελεσματική και κάνει τη ζωή του ανθρώπου πιο ευχάριστη, πιο ευτυχισμένη, πιο παραγωγική από άποψη πνευματική και πιο εναρμονισμένη στον άνθρωπο από άποψη υλική και οικολογική· ακόμα κι αν η τεχνολογία της είναι υποδεέστερη. Αυτό δεν καταδεικνύει ο Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός, παρά τις ελλείψεις και τα ελαττώματα που θα μπορούσε κανείς να του καταλογίσει;\nΑν το σύγχρονο οικονομικό ιδεώδες είναι η αλληλεξάρτηση, που υπάρχει στην παγκόσμια αγορά, το οικονομικό ιδεώδες της αρχαίας ελληνικής πόλης-κράτους ήταν η αυτάρκεια (Αριστ. Πολ. Α, 1252β 27-30). Η αυτάρκεια σα βασικό οικονομικό αίτημα βρίσκεται σ’ όλες τις μικρές κοινωνίες, παρά το εμπόριο που αναπτύσσεται κατά καιρούς και κατά τόπους, και το οποίο δε θεραπεύει πάντα ανάγκες ζωτικές. Η οικονομική αλληλεξάρτηση συμπορεύεται με την κεφαλαιοκρατική ανάπτυξη και από πλευρά πολιτική προϋποθέτει το μεγάλο συγκεντρωτικό και με ολιγαρχικούς θεσμούς οργανωμένο κράτος, ενώ από πλευρά τεχνική προϋποθέτει την εξέλιξη των συγκοινωνιών και των επικοινωνιών. Γιατί ακόμα και αν υποθέσουμε πως υπάρχει η πρώτη, (η ολιγαρχική πολιτική προϋπόθεση) και δεν υπάρχει και η δεύτερη (η ανάπτυξη της επικοινωνίας), τότε το μεγάλο συγκεντρωτικό κράτος, θα στηρίζεται κυρίως στην προσπάθεια για αυτάρκεια, για λόγους καθαρά τεχνικούς. Όμως όποιο και να είναι το οικονομικό ιδεώδες, όποια κι αν είναι η ανάπτυξη της τεχνολογίας, η πολιτική κατάσταση έχει τον πρωτεύοντα ρόλο.\nΟ ελληνικός πολυκεντρισμός είναι προφανής από το γεγονός ότι οι ελληνικές πόλεις-κράτη αναπτύχθηκαν με βάση την ελευθερία και την αυτονομία στον πολιτικό τομέα και την αυτάρκεια στον οικονομικό. «Αὐτάρκης γὰρ ἡ πόλις, τὸ δὲ δοῦλον οὐκ αὔταρκες» λέει αλλού ο Αριστοτέλης (Πολ. Δ, 1291α, 10). Η αυτάρκεια αυτή των ελληνικών πόλεων στηριζόταν στη φορολόγηση μόνο των πλούσιων μελών της κοινότητας. Και η κοινότητα τα διαχειριζόταν με βάση τις κοινές ανάγκες, λαμβάνοντας υπόψη κυρίως τους πενέστερους. Γι’ αυτό και οι Έλληνες μιλούσαν για το Κοινό των Αθηναίων, το Κοινό των Θηβαίων, το Κοινό των Μηλίων, το Κοινό των Ναξίων κ.λπ. και δε χρησιμοποίησαν ποτέ τον όρο «κράτος» με τη σημερινή έννοια.\nΟ Θησέας έφερε τη Δημοκρατία στην Αττική. Όμως επειδή δε θέσπισε θεσμούς, που να εμποδίζουν τη δημιουργία μεγάλων περιουσίων, όπως έκανε αργότερα ο Σόλωνας, γρήγορα οι πλούσιοι γίνανε πιο πλούσιοι και οι φτωχοί, φτωχότεροι, με αποτέλεσμα να χάνουν ακόμα και τα πολιτικά τους δικαιώματα (1-3). Έτσι τα πλήρη πολιτικά δικαιώματα, λίγο πριν το Δράκοντα, τα είχαν πια μόνο οι πλούσιοι (3, 6). Όμως τελικά επικράτησε, με κοινή συναίνεση, η Δημοκρατία σαν πολίτευμα και ελευθερία πρώτου βαθμού δόθηκε σ’ όλους, ακόμα και σ’ εκείνους που ήσαν ατελείς, αφορολόγητοι. Έτσι είχε αποσυνδεθεί η συμμετοχή στην άσκηση της εξουσίας από τη συμμετοχή στα έξοδα του Κοινού, της πόλης.\nΆλλωστε το δημοκρατικό θεσμικό πλαίσιο παρακώλυσε, όπως βασικά νομοθετήθηκε από το Σόλωνα, το σχηματισμό τεράστιων περιουσιών. Η δόμηση υπέρλαμπρων ιδιωτικών οικημάτων, η με κάθε τρόπο επίδειξη ιδιωτικού πλούτου ήταν αδιανόητη, κατά την ακμή της Δημοκρατίας, δηλαδή κατά την κλασική περίοδο. Αν κάποιος έκανε το λάθος της επίδειξης, γρήγορα κάποια πρόσθετη λειτουργία θα του έκοβε την επιδεικτική διάθεση.\nΚανείς στην Αθήνα δεν είχε την επιλογή να αρνηθεί να φέρει σε πέρας μια λειτουργία, που θα του ανέθετε το αρμόδιο κληρωτό ενιαύσιο πολιτειακό όργανο· το μόνο που επιτρεπόταν ήταν να υποδείξει κάποιον άλλο πλουσιότερό του, ώστε να κάνει εκείνος τη λειτουργία. Αυτός ο άλλος, αλλά και οποιοσδήποτε Αθηναίος, που καλούνταν να επιτελέσει κάποια λειτουργία,είχε το δικαίωμα να κάνει τέτοια υπόδειξη και μάλιστα μπορούσε να ζητήσει να γίνει ανταλλαγή περιουσιών αντίδοση, και ο πραγματικά πλουσιότερος να αναλάβει τη λειτουργία. Ποιος λοιπόν θα δεχόταν να ανταλλάξει την περιουσία του, για να μην κάνει τη λειτουργία, αν δεν ήταν πραγματικά λιγότερο πλούσιος; Αυτός ο θεσμός ήταν η περίφημη αντίδοση, η οποία απέκλειε κάθε ευκαιρία για φοροδιαφυγή ή ελπίδα για μη ανακατανομή του πλούτου.\nΤα σύγχρονα βέβαια πολιτεύματα, παρά τις διάφορες ηχηρές ονομασίες τους, είναι σαφώς αντιλαϊκά. Οι σύγχρονοι κοινοβουλευτικοί θεσμοί είναι σαφώς ολιγαρχικοί. Οι Κοινοβουλευτικές Ολιγαρχίες εισπράττουν το μεγαλύτερο μέρος των εξόδων τους από τις πιο φτωχές τάξεις, από τη μια μεριά χάρη στην έμμεση φορολόγηση, και από την άλλη, επειδή οι πιο φτωχοί είναι συνήθως μισθωτοί ή συνταξιούχοι και δε μπορούν να κρύψουν τα βασικά, τουλάχιστο, έσοδά τους. Κι ακόμα: Οι πιο πλούσιοι που ασκούν συνήθως ελευθέρια επαγγέλματα έχουν περισσότερες ευκαιρίες να φοροδιαφύγουν και έχουν τη δυνατότητα να δημιουργήσουν τεράστιες περιουσίες. Όμως, κατ’ αυτό τον τρόπο, οι σύγχρονοι μεγιστάνες του πλούτου ζουν συνήθως –και δικαιολογημένα- με το φόβο κάποιας επίθεσης κλεφτών ή τρομοκρατών. Και κάλλιστα θα μπορούσε να αναρωτηθεί κανείς: Ποιος είναι πιο ευτυχισμένος ο Λάτσης, ο Βαρδινογιάννης ή οποιοσδήποτε σύγχρονος μεγιστάνας του πλούτου Έλληνας ή ξένος, που είναι υποχρεωμένος να ζει, ο ίδιος και οι πλησιέστεροι συγγενείς του, περιχαρακωμένοι στο αρχοντικό τους, στη σκιά των σωματοφυλάκων τους, ή ο Κίμωνας που, υποχρεωμένος από τα θέσμια της Αθηναϊκής Πολιτείας να διαθέτει αφειδώς τα πλούτη του για την πόλη και τους συμπατριώτες του, είχε πάντα το σπίτι και τους κήπους του ανοικτούς και προσιτούς σ’ οποιοδήποτε Αθηναίο και κυκλοφορούσε ελεύθερα παντού, χωρίς το φόβο καμιάς τρομοκρατικής επίθεσης;; …….\nΗ Ελλάδα το μεγαλείο της το οφείλει στη Δημοκρατία και μόνο. Ο Ελληνικός Πολιτισμός είναι ένας λαϊκός πολιτισμός που δε δέχτηκε ποτέ ούτε δόγματα ούτε ιερά βιβλία ούτε αρχηγούς· όσοι στον ελληνικό χώρο θέλησαν να «το παίξουν χαρισματικοί αρχηγοί» γρήγορα τα βρήκαν σκούρα με τους συμπολίτες τους, που δεν το είχαν σε τίποτα να τους θεωρήσουν ύποπτους για τυραννία. Και είναι γνωστό ποια τύχη περίμενε τους τυράννους στην Ελλάδα: ήταν πολύ δύσκολο να βρεις γέρο τύραννο· οι συμπολίτες του δεν του χαρίζανε την ευκαιρία να γεράσει !…\nΟι Έλληνες, εφευρίσκοντας, χάρη σε διάφορες συγκυρίες τη Δημοκρατία, χωρίς ποτέ να πιστέψουν πως ήταν ή είναι κάποια ανώτερη φυλή, δημιούργησαν ό,τι δημιούργησαν. Η ερμηνεία του Ελληνικού Πολιτισμού είναι τόσο απλή, που δύσκολα δέχονται να την καταλάβουν όσοι δεν αρέσκονται στο δημοκρατικό πνεύμα αλλά αντίθετα διέπονται από πνεύμα ελιτίστικο. Σε χρόνους κατοπινούς μέχρι και σύγχρονους, πολλοί μελετητές και παρακοιμώμενοι ή παρατρεχάμενοι των διάφορων αντιδημοκρατικά οργανωμένων εξουσιών προσπάθησαν να ερμηνεύσουν το «ελληνικό θαύμα» με όρους φυλετικούς ή μεταφυσικούς. Αυτός ο ίδιος ο όρος «θαύμα» δεν κάνει τίποτε άλλο παρά να δείχνει την αδυναμία να γίνει αντιληπτό το γιατί και το πώς του Ελληνικού Πολιτισμού. Γιατί η λέξη «θαύμα» παραπέμπει σε καταστάσεις έξω από τη φυσική νομοτέλεια και την κοινωνική πραγμάτωση. Συχνά πολλή φαιδρότητα χαρακτηρίζει τις προσπάθειες ερμηνείας του Ελληνικού Πολιτισμού που τον αποδίδουν σε … όντα που έχουν έρθει από το Υπερπέραν κ.λπ κ.λπ. Κι όμως η ερμηνεία είναι τόσο απλή, σαν το αυγό του Κολόμβου: η Δημοκρατία έφτιαξε την Ελλάδα, γιατί έγινε αιτία να εφευρεθεί η φωνητική-αλφαβητική γραφή και να αξιοποιηθεί ο εγκέφαλος πλήθος ανθρώπων, πολιτών και μη πολιτών, ανδρών και γυναικών, πράγμα που δε θέλησαν και δε μπόρεσαν να κάνουν τα μη δημοκρατικά πολιτεύματα. Όμως οι τόσο απλές και οφθαλμοφανείς ερμηνείες είναι πολύ δύσκολο να γίνουν αποδεκτές.\nα) *600μέδιμνοι 1000 α) 500μέδιμνοι 1200 1200\nβ) Ιππείς 1500 β) 300μέδιμνοι 2400 2400\nγ) Ζευγίτες 3000 γ) 200μέδιμνοι 7200 7200\nπολίτες φορολογούμενοι 114/5* 225 108\n(Να σημειωθεί πως το βασικό ημερομίσθιο σήμερα είναι 30 €.)\nΟι παραπομπές, τόσο στο κύριο κείμενο όσο και στις σημειώσεις, αν δεν αναφέρεται ο συγγραφέας, είναι στον Αριστοτέλη: α) στα Πολιτικά, (Πολ.) και β) στην Αθηναίων Πολιτεία (Αθην. Πολιτ.) (με έντονους χαρακτήρες). Για παράδειγμα η παραπομπή (Πολ. κ.λπ.) σημαίνει (Αριστ. Πολ. κ.λπ.) και (3, 1) σημαίνει (Αριστ. Αθην. Πολιτ. εδάφιο 3, παράγραφος 1). Δες και σημ. 8.\n4. Πριν δημιουργηθεί ο όρος δημοκρατία και τα παράγωγά της, χρησιμοποιήθηκαν οι όροι ισονομία και ισοκρατία και τα παράγωγά τους. Ο δεύτερος όρος απέδιδε το πολιτικό εκείνο καθεστώς στο οποίο οι συμμετέχοντες, οι πολίτες, ήσαν ίσοι μεταξύ τους ως προς τη συμμετοχή στη διαχείριση της εξουσίας. Οι πολίτες σ’ αυτές τις περιπτώσεις ήσαν σχετικά λίγοι· στο σύνολο των πολιτών με πλήρη πολιτικά δικαιώματα και στις τρεις λειτουργίες της εξουσίας δεν συμπεριλαμβανόταν το μεγάλο πλήθος, ο Δήμος· όταν ο Δήμος έγινε δεκτός στο πολιτικό σώμα η λέξη ισοκρατία αντικαταστάθηκε από τη λέξη δημοκρατία (Ηρόδοτος, Ε, 92).\n6. Απομεινάρι αυτής της συνήθειας είναι τα σημερινά πανηγύρια, όπου οι πλουσιότεροι συνεισφέρουν περισσότερο στη διοργάνωσή τους. Τέτοιο ανάλογο απομεινάρι, αλλά στο δικανικό τομέα, είναι και το Μεικτό Ορκωτό Κακουγοδικείο: ισχνό απομεινάρι της Ηλιαίας.\n8. Με τους έντονους, μαύρους, αριθμούς, ειπώθηκε στη δεύτερη προσημείωση, δηλώνεται η Αθηναίων Πολιτεία του Αριστοτέλη. Η Αθηναίων Πολιτεία (Το Πολίτευμα των Αθηναίων) είναι το πρώτο από 158 πολιτεύματα που είχε γράψει ο Αριστοτέλης. Από τα 157 από αυτά τα πολιτεύματα δεν έχουν ακόμα βρεθεί στη σύγχρονη εποχή παρά μόνο κάποια ψήγματα μέσα σε άλλα αρχαία κείμενα. Η Αθηναίων Πολιτεία βρέθηκε με ελλιπή την αρχή της· πρωτοεκδόθηκε, όπως βρέθηκε, το 1891 στο Λονδίνο με προσπάθεια να συμπληρωθεί η χαμένη αρχή της από άλλα αρχαία κείμενα, λεξικά ή περιλήψεις του αριστοτέλειου κειμένου. Τα κείμενα αυτά εκδίδονται πάντα μαζί της. Το αριστοτέλειο κείμενο είναι χωρισμένο σε 69 εδάφια: τα πρώτα 41 αναφέρονται στην ιστορία και την εξέλιξη του αθηναϊκού πολιτεύματος, ενώ τα επόμενα 28 περιγράφουν τη λειτουργία του. Το ιστορικό μέρος μιλάει για δώδεκα μεταβολές του αθηναϊκού πολιτεύματος, γιατί ο Αριστοτέλης χρησιμοποιεί τον ήπιο όρο «μεταβολή» για τα εξελικτικά στάδια. Πρώτη μεταβολή, γράφει ο Αριστοτέλης, είναι η μεταβολή του Ίωνα, εννοώντας την σύμπηξη της Αττικής σε ενιαία κρατική δομή αλλά χωρισμένη σε τέσσερις φυλές. Ο Αριστοτέλης δεν περιγράφει την πιο παλιά, αρχική, κατάσταση και ονομάζει τη μεταβολή του Θησέα πρώτη μετά τη μεταβολή του Ίωνα, συνεχίζοντας με άλλες δέκα μεταβολές μέχρι την πτώση των Τριάντα Τυράννων και την αποκατάσταση της Δημοκρατίας. Αν το πολίτευμα είναι η υποδομή του κάθε πολιτισμού, η Αθηναίων Πολιτεία είναι το πολυτιμότερο κείμενο της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας, επειδή ακριβώς μας παρέχει λεπτομέρειες για τη λειτουργία της Δημοκρατίας, το πολίτευμα του Αρχαίου Ελληνικού Πολιτισμού. Στην Αθήνα σήμερα έχουν γίνει και κυκλοφορούν αρκετές εκδόσεις της Αθηναίων Πολιτείας.\n9. Στο εδάφιο 2, 3 υπάρχει η έκφραση «τοῖς πολλοῖς τῶν κατὰ πολιτείαν», οι οποίοι «οὐδενὸς ἐτύγχανον μετέχοντες». Αυτοί «οι πολλοί που ήταν πολίτες αλλά δε μετείχαν σε τίποτα» είναι οι Θήτες, που ήσαν βέβαια πολίτες αλλά συχνά κάποιοι από αυτούς πουλιούνταν σα δούλοι, αν δεν είχαν να πληρώσουν στους δανειστές τους τα χρέη τους, κι έχαναν, όπως ειπώθηκε, τα πολιτικά τους δικαιώματα. Αυτοί μετείχαν βέβαια στην Εκκλησία του Δήμου, δηλαδή στη Νομοθετική λειτουργία της εξουσίας. Αυτό σημαίνει η έκφραση «οι κατά πολιτείαν», μέλη της πολιτείας. Όμως οι Θήτες «ουδενός ετύγχανον μετέχοντες» δε μετείχαν στις «αρχές», δηλαδή στη Δικανική και την Αρχική (Διοικητικο-Εκτελεστική): το «οὐδενὸς» αναφέρεται στη Δικανική και την Αρχική, (τη Διοικητικο-Εκτελεστική, τις αρχές). Γιατί με τον όρο «αρχές» στο εδάφιο αυτό εννοούνται η Δικανική και η Διοικητικο-Εκτελεστική, οι οποίες ακόμα δεν είχαν ξεχωριστεί με σαφήνεια. Η διάκριση των λειτουργιών είναι ακόμα διττή· τριττή θα γίνει σαφώς με το Δράκοντα και τους 80 εφέτες του (βλ. Σούδα λήμμα εφέται), οπότε ξεχωρίζει σαφώς η Δικανική από την Διοικητικο-Εκτελεστική. Για την τελευταία έχουμε προτείνει να χρησιμοποιείται ο όρος «Αρχική» ή απλώς «αρχές», ακολουθώντας τον Αριστοτέλη (Πολ. Δ, 1298α 1 ).\n10. Είναι γνωστό πως οι άνθρωποι χωρίζονταν σε δούλους και ελεύθερους μέχρι τη σύγχρονη εποχή. Τα επεξεργασμένα Ελληνικά Επαναστατικά Συντάγματα την καταργούν· το Σύνταγμα του Άστρους με το άρθρο θ΄ του τμήματος-κεφαλαίου β΄ απαγορεύει ρητά την αγοροπωλησία ανθρώπου και θεωρεί ελεύθερο και ακαταζήτητο από τον δεσπότη του όποιον πατήσει το Ελληνικό έδαφος, ενώ το Σύνταγμα της Τροιζήνας με το άρθρο 9 στο Γ΄ κεφάλαιο κηρύσσει την ισότητα όλων όσοι έλθουν στην Ελληνική Επικράτεια. Το Σύνταγμα του 1844, το παραχωρημένο από τον Όθωνα με το άρθρο 9 επαναλαμβάνει σχεδόν αυτούσιο το άρθρο θ΄ του Συντάγματος του Άστρους. Η δουλεία καταργήθηκε στα Βρετανικά νησιά το 1832, στις Ε.Π.Α. με τον εμφύλιο πόλεμο των Βορείων και των Νοτίων (1860-1864), ενώ στη Ρωσία η δουλοπαροικία καταργήθηκε το 1861. Η ελευθερία στην αρχαία Ελλάδα και γενικά στον Αρχαίο Ελληνικό Πολιτισμό είναι συνδεμένη με τα πολιτικά δικαιώματα και μπορούμε να πούμε πως είχε τέσσερις διαβαθμίσεις. Πρώτο βαθμό ελευθερίας είχαν όσοι πολίτες μιας πόλης είχαν πλήρη πολιτικά δικαιώματα, δηλαδή όσοι εναλλάσσονταν στο άρχειν και στο άρχεσθαι, στα θεσπισμένα αξιώματα των τριών λειτουργιών της εξουσίας [της νομοθετική, της δικανικής, της αρχικής] (ή των τριών μορίων της πολιτείας, του πολιτεύματος, για να ακολουθήσουμε την αριστοτέλεια ορολογία), σύμφωνα με τα νόμιμα της κάθε πόλης. Η βασική διαφορά από πόλη σε πόλη ήταν η αυξομείωση του αριθμού των πολιτών, του εκλογικού σώματος, του Δήμου. Οι πολίτες κάθε πόλης είχαν και το δικαίωμα της κτήσης γης καθώς επίσης και εκείνο της ανεμπόδιστης μετακίνησης μέσα και έξω από την πόλη-κράτος. Δεύτερο βαθμό ελευθερίας είχαν οι Θήτες· αυτοί μετείχαν μόνο στην Εκκλησία του Δήμου [νομοθετικό μόριο]. Τρίτο βαθμό ελευθερίας είχαν οι ξένοι κάτοικοι Έλληνες ή μη Έλληνες κάθε πόλης. Αυτοί είχαν μόνο το δικαίωμα της ανεμπόδιστης μετακίνησης. Σε ορισμένες περιπτώσεις υπήρχε κάποια διαβάθμιση ανάμεσα στο δεύτερο και το τρίτο βαθμό (μέτοικοι, ισοτελείς) και παραχωρούνταν το δικαίωμα κτήσης ακίνητης περιουσίας, εγκατάστασης βιοτεχνίας όχι όμως και κτήσης γης. Μηδενικό βαθμό ελευθερίας (εδώ πια χρησιμοποιείται η λέξη ελευθερία καταχρηστικά) είχαν οι δούλοι, οι οποίοι δεν είχαν ούτε πολιτικά δικαιώματα ούτε ανεμπόδιστη μετακίνηση· αυτοί ήσαν έμψυχα κτήματα. Σε σπάνιες περιπτώσεις τους αναγνωρίζονταν το δικαίωμα να αποκτήσουν κινητή περιουσία. Και οι δούλοι όμως σε περίπτωση πολέμου και συμμετοχής τους στους κίνδυνους της πόλης μπορούσαν να αποκτήσουν πλήρη πολιτικά δικαιώματα. Κάτι τέτοιο έγινε στην Αθήνα με τη ναυμαχία στη Σαλαμίνα (480 π.Χ.) και τη ναυμαχία στις Αργινούσες (406 π.Χ.).\n11. Στη Σπάρτη, αν κάποιος πολίτης δε μπορούσε πια να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του για τα κοινά συσσίτια (φιδίτια), έχανε τα πολιτικά του δικαιώματα. (Πολ. Β, 1270β 1-6 και 1271α 34-37). Ο βαθμός ελευθερίας των ονομαζόμενων πολιτών στις σύγχρονες Κοινοβουλευτικές Ολιγαρχίες βρίσκεται κάπου ανάμεσα στο δεύτερο βαθμό ελευθερίας και στον τρίτο των αρχαίων Ελλήνων.\n12. Παρόμοια τριχοτόμηση θα την ξαναβρούμε στον Ιππόδαμο το Μιλήσιο στην ιδεατή του πόλη (πολεμιστές, γεωργοί, δημιουργοί) (Πολ. Β, 1267β 30-31), στον Πλάτωνα (Πολιτεία, Δ, 415 β-γ, 421 δ, 442 γ, και Η, 543 α). Ο Αριστοτέλης λέει πως την τριχοτόμηση την είχε θεσπίσει και στην Αίγυπτο ο Σέσωστρης και στην Κρήτη ο Μίνως (Πολ. Η, 1329β 1-5).\n13. Είναι πραγματικά περίεργο πώς ο Φίνλεϊ (Moses I. Finley, Démocratie antique et démocratie moderne. Éd. Payot, σελ. 100) λέει ότι οι Έλληνες θεωρούσαν τους άμεσους φόρους τυραννικούς. Όμως, αν υποθέσουμε, για παράδειγμα, πως ένα κιλό ψωμί κοστίζει εκατό δραχμές, από τις οποίες οι δέκα είναι ο έμμεσος φόρος, η φορολόγηση δεν είναι ούτε αναλογική ούτε δημοκρατική, επειδή και ο πλούσιος και ο φτωχός πληρώνουν τον ίδιο φόρο. Στην αρχαιότητα οι τυραννίες χρησιμοποιούσαν την άμεση φορολόγηση για λόγους περισσότερο τεχνικούς και λιγότερο πολιτικούς. Την εποχή του Πεισίστρατου όλοι οι Αθηναίοι πλήρωναν τη δεκάτη (16, 6), ενώ στην εποχή του Σόλωνα και γενικά στη δημοκρατία οι Θήτες ήσαν ατελείς, είχαν ατέλεια, δεν πλήρωναν φόρους, και είχαν σχεδόν τα ίδια πολιτικά δικαιώματα με τους πλούσιους, οι οποίοι ήταν επιφορτισμένοι με όλα τα κρατικά έξοδα (Πολυδεύκης, Ονομαστικό, Η, 130).\n14. Το άρθρο 4 παρ. 5 του Συντάγματος του 75/86 λέει: «5. Οι Έλληνες πολίται συνεισφέρουν αδιακρίτως εις τα δημόσια βάρη αναλόγως των δυνάμεών τους.» Το άρθρο αυτό, με την έκφρασή του «αναλόγως των δυνάμεών τους» θεσπίζει τυπικά την άμεση φορολόγηση και είναι ένα από τα απομεινάρια της προγονικής δημοκρατικής φορολογικής σκέψης στο νεοελληνικό Σύνταγμα. Στην πράξη, βέβαια, η έμμεση φορολογία καταργεί την αναλογική φορολόγηση. Φυσικά το αθηναϊκό δίκαιο ήταν πιο σαφές από το νεοελληνικό, γιατί καθορίζοντας τις τέσσερις φορολογικές κλίμακες, που θα δούμε πιο κάτω, απάλλασσε τους φτωχούς, τους Θήτες, ρητά και κατηγορηματικά από κάθε φορολόγηση. Και οι Θήτες αποτελούσαν τα 2/3 των πολιτών.\n15. «Tα πρώτα νομίσματα κόπηκαν προς το τέλος του 7ου αιώνα στην περιοχή του ανατολικού Αιγαίου, και συγκεκριμένα στην Ιωνία και τη Λυδία, όπως μας το επιβεβαιώνουν και οι ανασκαφές στο Αρτεμίσιο της Εφέσου.» Μαντώ Οικονομίδου, Αρχαια Νομισματα, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1996.\n16. Η έμμεση φορολογία πραγματοποιούνταν μέσω των λιμενικών φόρων εισαγωγής προϊόντων, που το κράτος τους πουλούσε στους τελώνες. Οι τελώνες προπληρώνανε στην πόλη τους φόρους και κερδίζανε τη ζωή τους αυξάνοντας την τιμή των εισαγόμενων προϊόντων. Όμως η τιμή των βασικών προϊόντων, όπως τα δημητριακά, καθοριζόταν από τους σιτοφύλακες στην Αθήνα, οι οποίοι ήσαν Αθηναίοι πολίτες κληρωμένοι γι’ αυτή τη δουλειά με ενιαύσια θητεία, κατά τα αθηναϊκά θέσμια, πιθανότατα φτωχοί Θήτες (51, 3). Δε θα ήταν εύκολο για τους σιτοφύλακες, κι αν ακόμα το ήθελαν, να κάνουν τα στραβά μάτια και να αφήσουν ελεύθερη την κερδοσκοπία σε βάρος των συμπολιτών τους: η θέση τους θα ήταν πολύ δύσκολη, όταν στο τέλος της θητείας τους θα τους έβρισκαν με αυξημένη την περιουσία τους οι δέκα κληρωτοί λογιστές, στους οποίους θα λογοδοτούσαν. Η κερδοσκοπία και η «ελεύθερη» διαμόρφωση των τιμών, η «ελεύθερη αγορά» ιδιαίτερα των ειδών πρώτης ανάγκης ήταν άγνωστη στην Αθηναϊκή Δημοκρατία. Ο φτωχός καταναλωτής, ο μέσος πολίτης, προστατεύονταν όχι μόνο από την κερδοσκοπία αλλά και από την κακή ποιότητα των προϊόντων (51). Για παράδειγμα: δεν ήταν επιτρεπτή η εξαγωγή τροφίμων, όπως δημητριακών και σύκων, για αναζήτηση καλύτερης τιμής στο εξωτερικό. Ο Σόλωνας επέτρεψε την εξαγωγή μόνο του ελαιόλαδου, επειδή αφθονούσε στην Αττική. Ο υπεύθυνος άρχοντας, σύμφωνα με τη νομοθεσία του Σόλωνα, θα πλήρωνε ένα πρόστιμο εκατό δραχμών σε περίπτωση εξαγωγής προϊόντων που δεν αφθονούσαν στην Αττική (Πλούταρχος, Σόλων, 25). Η Δημοκρατία επόπτευε έτσι ώστε οι πολίτες να έχουν να φάνε, να ζήσουν. Κι έπειτα η απαγόρευση της εξαγωγής ώθησε συχνά αυτούς που είχαν μεγάλη παραγωγή να τη διανέμουν δωρεάν. Ένα τέτοιο παράδειγμα ήταν ο Κίμωνας (26, 3).\nΓενικά στην Αθήνα, λόγω του πολιτεύματος υπήρχε η πρόβλεψη να μην αισθάνεται ο φτωχότερος υποδεέστερος μπροστά στον πλούσιο που θα μπορούσε να αγοράσει οτιδήποτε, ενώ ο φτωχός θα το στερούνταν λόγω της διαμορφωμένης υψηλής τιμής από μια ενδεχόμενη «ελεύθερη αγορά». Να ακόμα ένα δείγμα κατά της «ελεύθερης αγοράς» και υπέρ της διατίμησης και συγκράτησης των τιμών. Αν πολλοί πολίτες διεκδικούσαν την ίδια αυλητρίδα ή ψάλτρια (κοπέλα που έπαιζε λύρα) ή κιθαρίστρια, η τιμή της κοπέλας δε μπορούσε να ανεβεί περισσότερο από δύο δραχμές και οι αστυνόμοι, δέκα κληρωτοί ενιαύσιοι άρχοντες, με κλήρο αποφάσιζαν ποιος θα την πάρει: δεν την έπαιρνε δηλαδή ο πλουσιότερος πελάτης, γιατί θα πρόσφερε περισσότερα χρήματα! Εύκολα καταλαβαίνει κανείς πόσο αποτελεσματικοί ήσαν οι δημοκρατικοί θεσμοί στη διατήρηση της κοινωνικής ειρήνης. Έτσι στην αρχαία Αθήνα ποτέ ο πλούσιος δεν έζησε περιχαρακωμένος στην ιδιοκτησία του, ανάμεσα σε σωματοφύλακες από το φόβο μην του επιτεθούν. Αντίθετα οι πλούσιοι είχαν τα σπίτια τους ανοιχτά, προσιτά στον καθένα (26, 3), έθιμο που διατηρήθηκε στην ελληνική επαρχία μέχρι πρόσφατους καιρούς.\n17. Μία μνα ήταν 100 δραχμές και σήμαινε ποσότητα χρημάτων, όχι νόμισμα. Το τάλαντο ήταν 6000 δραχμές. Αυτό ήταν δυνατό να υπάρξει και σαν ποσότητα σε μέταλλο, χρυσό, χαλκό ή σίδερο. Αυτό το τελευταίο το είχε θεσπίσει ο Λυκούργος στη Σπάρτη.\n18. Ο όρος Εξακοσιομέδιμνος δε μαρτυρείται. Θα σημαίνει όμως εκείνον που έχει εισόδημα 600 μέδιμνους προϊόντων υγρών ή ξηρών, όπως ακριβώς Πεντακοσιομέδιμνος σημαίνει εκείνον που έχει εισόδημα 500 μέδιμνους προϊόντων υγρών ή ξηρών κ.λπ. (7, 4). Ο μέδιμνος ήταν μονάδα μέτρησης όγκου και ισοδυναμεί με 52,53 λίτρα.\n19. Η υπόθεση αυτή διαφαίνεται και στην ανάλυση του γάλλου ιστορικού Γουσταύου Γκλοτς (Gustave Glotz), για τις τριηραρχικές «συμμορίες» των 500μέδιμνων στο πασίγνωστο έργο του La cité grecque [Η ελληνική πόλη]. Εκδ. Albin Michel Παρίσι 1968, σελ. 350 και πιο κάτω.\n20. Πρβλ. επίσης Λυκούργος, Κατά Λεωκράτη, 81 δεκατεύω και λέξη δεκάτη στο λεξικό «Liddell-Scott» και Glotz, La cité grecque, σ. 86.\n21. Ο Σόλωνας έκανε το αττικό τάλαντο να έχει κι αυτό 6000 δραχμές, ενώ, αν έπρεπε να εξισωθεί με το αιγινήτικο θα έπρεπε να έχει 6300 δραχμές αττικές (10, 2).\n22. Αριστ. Πολ. Γ, 1275β 36-37. Και (40, 2). Και Αριστφ. Βάτραχοι, 204, σχόλιο: όποιος μη πολίτης πήρε μέρος στη ναυμαχία της Σαλαμίνας έγινε πολίτης.\n23. Ο Αριστοτέλης λέει: «Ἡιροῦντο δὲ τοὺς μὲν ἐννέα ἄρχοντας καὶ τοὺς ταμίας οὐσίαν κεκτημένους οὐκ ἐλάττω δέκα μνῶν ἐλευθέραν…στρατηγοὺς δὲ καὶ ἱππάρχους οὐσίαν ἀποφαίνοντας οὐκ ἔλαττον ἢ ἑκατὸν μνῶν ἐλευθέραν» (Εξέλεγαν τους εννέα άρχοντες και τους ταμίες απ’ όσους είχαν περιουσία ελεύθερη όχι μικρότερη από δέκα μνες [= 1000 δρχ., 1/6 του ταλάντου]) και στρατηγούς και ιππάρχους όσους δήλωναν περιουσία ελεύθερη όχι λιγότερο από εκατό μνες [=10000 δρχ., 1 τάλαντο και 2/3 του ταλάντου]). Φαίνεται πως οι Αρχαίοι είχαν παρόμοιο τρόπο με εμάς να φορολογούν: αφαιρούσαν από τα έσοδά τους ένα τμήμα για απαραίτητα έξοδα και το υπόλοιπο ήταν ελεύθερο για να φορολογηθεί.\n24. Οι Εννέα άρχοντες κατέληγαν στον Άρειο Πάγο μετά τη θητεία και τη λογοδοσία τους. Άρα αρεοπαγίτες γίνονταν και οι «δεκαμνίτες».\n25. Οι αριθμοί 6000 και 3000 ταιριάζουν καλύτερα στους 600μέδιμνους και τους 300μέδιμνους. Δες και σημ. 18.\n26. Από το εδάφιο 7, 3 της Αθηναίων Πολιτείας του Αριστοτέλη διαπιστώνουμε ότι η τριττή διάκριση των λειτουργιών της εξουσίας σε Νομοθετική, Δικαστική και Αρχική (Εκτελεστική) είναι ρητά γνωστή στην ελληνική πολιτειακή πράξη από το 594 π.Χ. με τη Μεταβολή του Σόλωνα. Βέβαια το σώμα των εφετών την πάει ακόμη πιο πίσω, στη Μεταβολή του Δράκοντα και υπάρχουν και ενδείξεις ότι εφαρμόζεται στον Όμηρο και τη μυκηναϊκή εποχή. Ο Τζον Λοκ κι ο Μοντεσκέ την έμαθαν από τα Πολιτικά του Αριστοτέλη· άλλο αν δεν υπήρχε στην εποχή τους η συνήθεια να μνημονεύεις τις πηγές σου. Να σημειωθεί πως ο Αριστοτέλης μιλάει και στα Πολιτικά (1297β 37 – 1298α 3) ρητά για την τριττή διάκριση, χρησιμοποιώντας τους όρους «μόρια της πολιτείας».\n27. Για να μην υπάρχει κανένα γνωστικό κενό: ονομάζουμε φορολογικές κλίμακες τους πολίτες που πλήρωναν τακτικούς φόρους και πολιτικές ή περιουσιακές ή οικονομικές τάξεις τις ομάδες των πολιτών που είχαν την ίδια περιουσία (τίμημα) και τα ίδια πολιτικά δικαιώματα. Στη Μεταβολή του Σόλωνα οι φορολογικές κλίμακες και οι οικονομικές τάξεις συνέπεσαν και ήταν τέσσερις. Στη Μεταβολή του Δράκοντα όμως οι φορολογικές κλίμακες ήταν δύο: οι «100μνίτες» και οι «10μνίτες» (4, 2), ενώ οι πολιτικές-περιουσιακές τάξεις ήταν τέσσερις: οι 600μέδιμνοι, οι Ιππείς, οι Ζευγίτες και οι Θήτες. Στη Μεταβολή του Σόλωνα οι πολιτικές-περιουσιακές τάξεις γίνανε και φορολογικές κλίμακες, με τη μόνη διαφορά ότι οι 600μέδιμνοι μετατράπηκαν σε 500μέδιμνους. Έτσι από το Σόλωνα κι έπειτα οι πολιτικές-περιουσιακές τάξεις ονομάζονται: α) 500μέδιμνοι, β) Ιππείς ή 300μέδιμνοι, γ) Ζευγίτες ή 200μέδιμνοι και δ) Θήτες.\n28. Δεν έχει παραδοθεί ο αριθμός των ηλιαστών της Μεταβολής του Σόλωνα. Υποθέτουμε πως με βάση τους αριθμούς 400, 6000 και 500, που είναι αντίστοιχα οι βουλευτές (8, 4) στη Μεταβολή του Σόλωνα καθώς και οι ηλιαστές (24, 3) και οι βουλευτές (43, 2) στη Μεταβολή του Κλεισθένη, επιχειρούμε να υπολογίσουμε και τους ηλιαστές του Σόλωνα.\nΣτους 500 βουλευτές αντιστοιχούν 6000 ηλιαστές στους 400 βουλευτές αντιστοιχούν χ ηλιαστές\nχ=6000×400÷500=4800.Η υπόθεσή μας φαίνεται να είναι σωστή, γιατί ο αριθμός 4800 είναι πολλαπλάσιο του 48, που ήταν οι ναυκραρίες και σημαίνει πως σε κάθε ναυκραρία αντιστοιχούσαν 100 ηλιαστές.\n29. Ο Αριστοφάνης (Εκκλησιάζουσες, στ. 1132) επαναλαμβάνει την πληροφορία για τον αριθμό των πολιτών το 392 π.Χ. Την ίδια πληροφορία την ξαναβρίσκουμε και στον Αξίοχο (36 a) του [Πλάτωνα] ή ψευδο-Πλάτωνα.\n30. Αυτός ο αριθμός επιβεβαιώνεται από το Λατίνο συγγραφέα Κορνήλιο Νέποτα, ο οποίος στο βίο του Μιλτιάδη μάς διασώζει τον αριθμό των Ελλήνων Μαραθωνομάχων (490 π.Χ.): 9000 Αθηναίοι (προφανώς 90 κατά δήμο, 900 κατά φυλή) και 1000 Πλαταιείς. Κι ο Ηρόδοτος (Ι, 28) ενισχύει αυτή την πληροφορία, όταν λέει ότι στη μάχη των Πλαταιών (479 π.Χ.) οι Αθηναίοι ήσαν 8000 (προφανώς 80 κατά δήμο). Αν υπολογίσουμε τις απώλειες, λόγω των πολέμων, και τη μη συμμετοχή στις μάχες των πολύ ηλικιωμένων (πάνω από τα 60) και των πολύ νέων (κάτω από τα 20), που παρέμεναν κοντά στα γυναικόπαιδα για κάθε ενδεχόμενο, θα πλησιάσουμε τον αριθμό 10800.\n31. Το Απόσπασμα 5 από την Αθηναίων Πολιτεία του Αριστοτέλη φαίνεται ότι καταγράφει μεταγενέστερη από τα προηγούμενα (1-4) πολιτειακή κατάσταση της Αττικής· γι’ αυτό άλλωστε έχει πέμπτη θέση στην όλη καταγραφή· προφανώς αναφέρεται στη μετακλεισθένεια περίοδο.\n32. Πρβλ. [Ξενοφώντας] ή ψευδο-Ξενοφώντας, Αθηναίων Πολιτεία, όπου ο συγγραφέας μιλάει συνεχώς για τα προνόμια του Αθηναϊκού Δήμου σε βάρος των πλούσιων Αθηναίων.\n33. Ηρόδ. Η, 197. Πρβλ. Glotz (La cité gr…) σ.σ. 28-29.\n34. Κοντολογίς η τριηραρχία ήταν ο εξοπλισμός και η συντήρηση μιας τριήρους· οι τριήραρχοι επιλέγονταν από τους 500μέδιμνους που ήσαν 1200 από την εποχή του Σόλωνα. Τον 5ο αιώνα π.Χ., ένας τριήραρχος επωμιζόταν τον εξοπλισμό μιας τριήρους που τη διακυβέρνησή της την αναλάμβανε ο ίδιος προσωπικά, αλλά τον 4ο, την τριηραρχία την επωμιζόταν μια ολόκληρη συμμορία. Δημοσθ. Περί των συμμοριών, 16 και19. Πρβλ. Glotz, La cité… index, mot triérarchie κ.λπ. και Λυσίας, Διαφθοράς απολογία, όπου ο ρήτορας μιλάει για όλες τις λειτουργίες.\nΟ Θουκυδίδης (Β’, 13) λέει πως στο ιππικό υπηρετούσαν 1200 άτομα στην αρχή του Πελοποννησιακού Πολέμου. Ο αριθμός αυτός δεν πρέπει να είναι άσχετος με τον αριθμό των 500μεδίμνων.\nΗ χορηγία ήταν τα έξοδα για το ανέβασμα μιας από τις τρεις τετραλογίες στο θέατρο κατά τα Μεγάλα Διονύσια και τα δράματα γενικά κατά τα Λήναια ή για τη διοργάνωση του χορού σε κάποια άλλη γιορτή.\nΗ γυμνασιαρχία ήταν τα έξοδα για επίδειξη αθλητισμού κατά τη διάρκεια κάποιας γιορτής.\nΗ αρρηφορία ή ερρηφορία ήταν τα έξοδα για τη συμμετοχή δυο κοριτσιών (8-11 χρόνων) στην ύφανση του πέπλου για τα Μεγάλα Παναθήναια ή για τη διοργάνωση της γιορτής των Αρρηφορίων. Βλ. Εκδοτική Αθηνών, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. Γ2 σελ. 257 και Λυσίας, Ολυμπικός.\n35. Βλ. Glotz, La cité… index, λέξη eisphora και Λυσίας, Διαφθοράς απολογία, όπου ο ρήτορας μιλάει για όλες τις λειτουργίες.\n1) Αριστοτέλης, α) Πολιτικά.\nβ) Αθηναίων Πολιτεία.\n4) Σοφοκλής, Αντιγόνη.\n5) Πλάτωνας, Πολιτεία\n6) [Πλάτωνας] ή ψευδο-Πλάτωνας, Αξίοχος.\n7) Αριστοφάνης, α) Βάτραχοι.\n8) [Ξενοφώντας] ή ψευδο-Ξενοφώντας, Αθηναίων Πολιτεία.\n9) Λυσίας, Ολυμπικός.\n10) Λυκούργος, Κατά του Λεωκράτη.\n11) Πλούταρχος, Σόλωνας.\n12) Πολυδεύκης, Ονομαστικό, Η, 130\n13) Κορνήλιος Νέποτας, Μιλτιάδης.\n14) Τα Ελληνικά Συντάγματα 1822-1975/1986. Εκδ. «Στοχαστής». Αθήνα 1998. Στην έκδοση αυτή περιλαμβάνεται και Η συνταγματική ιστορία της Ελλάδος του Αλέξανδρου Σβώλου.\n15) Εκδοτική Αθηνών, α) Ελληνική Μυθολογία.\nβ) Μαντώ Οικονομίδου, Αρχαία Νομίσματα. Αθήνα 1996.\n16) MATHIEU (G.) – HAUSSOULIER (B.), Constitution d΄Athènes, Εd. «Budé».\n17) GLOTZ (Gustave), La cité grecque [Η ελληνική πόλη]. Εκδ. Albin Michel Παρίσι 1968.\n18) FINLEY (Moses I), Démocratie antique et démocratie moderne. Éd. Payot.\n19) Λεξικό «Liddell-Scott».\n20) Σταματάκος (Ιωάν.) Λεξικόν αρχαίας ελληνικής γλώσσης.\nΔημοσιεύθηκε στο τεύχος 21 της ΝΕΑΣ ΚOΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ\n[Άνοιξη 1996, σσ. 75-87] με τον τίτλο «Δημοκρατία και φορολογία»