iakovos jazz: Ο Μύθος του Σουηδικού και Νορβηγικού Οικονομικού Μοντέλου\nΟ Μύθος του Σουηδικού και Νορβηγικού Οικονομικού Μοντέλου\nΈνα από τα πιο συνηθισμένα επιχειρήματα που έχουμε μάθει να ακούμε, για την υπεροχή του σοσιαλισμού, είναι η επιτυχία του Σουηδικού μοντέλου. Πως δηλαδή χάρη στο σοσιαλισμό, οι Σουηδοί πολίτες απολαμβάνουν ένα υψηλό επίπεδο διαβίωσης. Σε όσους δεν το ψάξαμε, δε μας εξηγήθηκε παραπάνω. Κάτι σαν το Ελλάς-Γαλλία συμμαχία. Δε χρειάζεται να ξέρουμε γιατί η Γαλλία είναι σύμμαχος μας. Αρκεί να ξέρουμε ότι είναι. Μη μας περάσει από το μυαλό δηλαδή ότι η πιο φιλελεύθερη Αγγλία είναι σύμμαχος. Όooχι. Η σοσιαλιστική Γαλλία είναι σύμμαχος μας. Ελλάς-Γαλλία συμμαχία.\nΜόλις λοιπόν ζορίσεις λίγο έναν σοσιαλιστή, τι θα σου πει? Για το Σουηδικό μοντέλο. Στην πραγματικότητα έχουν μείνει πίσω. Κανένας “μπασμένος” σοσιαλιστής, δε θα σου πει πλέον για τη Σουηδία. Μόνο άνθρωποι που δεν το παρακολουθούν το θέμα θα σου πουν για τη Σουηδία. Από συνήθεια. Επειδή όλη τους τη ζωή ακούνε για το Σουηδικό μοντέλο. Οι σκληροί σοσιαλιστές, οι ενημερωμένοι, αυτοί που είναι μέσα στο κόλπο, θα σου μιλήσουν πλέον για τη Νορβηγία.\nΌταν ρωτήθηκε ο Αλέξης Τσίπρας στη συνέντευξη που έδωσε στον Αλέξη Παπαχελά, σχετικά με το ποιο οικονομικό μοντέλο θα ήθελε για την Ελλάδα, απάντησε το Νορβηγικό. Την καημένη τη Σουηδία ούτε καν την ανέφερε. Τυχαίο? Καθόλου. Γενικά πάντως μπορούμε να πούμε, ότι οι Έλληνες σοσιαλιστές γυροφέρνουν το σκανδιναβικό μοντέλο. Σαν απόδειξη της λειτουργικότητας και επιτυχίας του σοσιαλισμού.\nΣε σοσιαλιστική χώρα ζούμε, λογικό είναι. Θα μας βομβαρδίσουν με σοσιαλιστικές χώρες ως πρότυπα (Γαλλία, Σουηδία, Νορβηγία, κτλ). Και με τις πιο φιλελεύθερες, θα μας βομβαρδίσουν ως αρνητικά πρότυπα (ΗΠΑ, Αγγλία κτλ). Απλά θα πρέπει τώρα που υπάρχει και το γούγολ (google), να βάζουμε δίπλα στην σοσιαλιστική άποψη και αυτό που λέει το γούγολ.\nΠαρακάτω λοιπόν εξηγώ, γιατί είναι μύθος ότι η Σουηδία είναι πλούσια χάρη στο σοσιαλισμό, και γιατί σταματήσανε οι “μπασμένοι” σοσιαλιστές να μας λένε για τη Σουηδία, και γιατί τώρα θα μας τα πρήζουν με την Νορβηγία. Όχι ότι είναι τίποτα μυστικά αυτά που λέω. Απλά κάποια πράγματα, αν δεν τα γκουγκλάρεις, δεν θα στα πουν ποτέ το Mega, ο ΣΚΑΙ, και τα λοιπά σοσιαλιστικά τσοντοκάναλα των ΜΜΕ. Και είναι πάρα πολύ σημαντικό θέμα. Γιατί περάσαμε δεκαετίες να ακούμε για τη Σουηδία, και τώρα θα περάσουμε δεκαετίες να ακούμε για τη Νορβηγία.\nΠαρόλο που υπάρχουν στοιχεία που δείχνουν, ότι αν η Σουηδία δεν είχε πέσει στα χέρια των σοσιαλιστών θα είχε κάνει θαύματα, δε θα μπω σε μία τέτοια υποθετική εξέταση των πραγμάτων. Δεν ξέρω τι θα είχε κάνει η Σουηδία αν δεν είχε κυβερνηθεί από τους σοσιαλιστές τόσα χρόνια. Αυτό που με ενδιαφέρει να δείξω, είναι ότι είναι μύθος ότι η ευημερία των Σουηδών οφείλεται στον σοσιαλισμό. Αυτό, και μόνο αυτό, με ενδιαφέρει. Και νομίζω, ότι τα γεγονότα το δείχνουν ξεκάθαρα. Δεν με ενδιαφέρει σε αυτό το κείμενο να εξετάσω, αν ο σοσιαλισμός είναι κατώτερο οικονομικό σύστημα από την ελεύθερη οικονομία ή το ανάποδο. Προφανώς και έχω άποψη, προφανώς και είναι φανερή από το κείμενο, αλλά δεν είναι αυτό το θέμα.\nΆρα αυτό που αναζητώ στο παρακάτω κείμενο είναι α) το κατά πόσο η ευημερία των Σουηδών, οφείλεται στον σοσιαλισμό, β) να δείξω ότι η Σουηδία έχει γίνει μία πολύ πιο φιλελεύθερη χώρα από την Ελλάδα, και γ) να εξηγήσω γιατί το γύρισαν στη Νορβηγία οι Έλληνες σοσιαλιστές. Ας πετάω και διάφορα άλλα. Αυτά τα τρία πράγματα με ενδιαφέρουν. Διάβασα διάφορα πράγματα για το θέμα. Το καλύτερο, από την φιλελεύθερη πλευρά, είναι το σαραντασέλιδο discussion paper no 41 του Institute of Economic Affairs, με τίτλο “The surprising ingredients of Swedish success- free markets and social cohesion”.\nΕίναι απλό, κατανοητό, επικαλείται πλήθος πηγών, και εξετάζει αυτό ακριβώς το θέμα. Αν κάποιος θέλει να διαβάσει ένα πράγμα μόνο για το συγκεκριμένο θέμα, προτείνω αυτό. Νομίζω ότι είναι η απλούστερη και πληρέστερη εισαγωγή. Στο κείμενο αναφέρω διάφορες πηγές, αλλά δε βάζω τα links μέσα στο κείμενο. Τα βάζω όλα μαζί στο τέλος, για να μη γεμίζω το κείμενο με links.\nΑυτά που λέω, βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στο working paper του παραπάνω think tank. Επίσης σε άρθρα του Assar Lindbeck, του σημαντικότερου εν ζωή Σουηδού οικονομολόγου, καθηγητή του πανεπιστημίου της Στοκχόλμης, και πρώην προέδρου της επιτροπής της Σουηδικής Ακαδημίας Επιστημών, που είναι αρμόδια για την απονομή των βραβείων Νόμπελ στην οικονομία. Επίσης σε αρκετά άρθρα του Βρετανικού Economist, του εγκυρότερου οικονομικού περιοδικού παγκοσμίως.\nΕπίσης, σε μία περιληπτική, 60σέλιδη, οικονομική ιστορία της Σουηδίας, του καθηγητή μίας εκ των κορυφαίων οικονομικών σχολών της Ευρώπης, της Stockholm School of Economics, Hans Sjogren,. Και σε αρκετά άλλα άρθρα που τα αναφέρω στην πορεία, και παραθέτω links στο τέλος του κειμένου. Μπορεί να ισχυριστεί κάποιος ότι δεν έχουν οι παραπάνω, την αξιοπιστία που έχει το Ποντίκι, η Ελευθεροτυπία, ο Ριζοσπάστης κλπ. Αντιλαμβάνομαι τον προβληματισμό όμως δε μπορώ να βοηθήσω.\nΝα προσθέσω πριν ξεκινήσω, ότι πολλά από τα άρθρα που χρησιμοποιώ, δεν είναι πρόσφατα. Δεν παίζει ρόλο αυτό, γιατί η ουσία της συζήτησης βρίσκεται στην περίοδο μέχρι το 1990. Από κει και μετά έπαψε να εφαρμόζεται αυτό που λέμε Σουηδικό μοντέλο (όπως εξηγώ παρακάτω). Επίσης, υπάρχουν κάποιες μικρές αποκλίσεις στις πηγές που χρησιμοποιώ. Πχ ένα άρθρο μπορεί να λέει ότι η ανάπτυξη ήταν 5% και ένα άλλο 5.5%. Αυτό είναι λογικό, καθώς δεν υπάρχει μία μόνο βάση δεδομένων που χρησιμοποιούν οι ακαδημαικοί.\nΟι Σουηδοί σοσιαλδημοκράτες πήραν για πρώτη φορά την εξουσία το 1932.\nΠαρέμειναν στην εξουσία μέχρι το 1976. Σαράντα τέσσερα συναπτά έτη. Ούτε μία εκλογική ήττα.\nΤο 1976 θα χάσουν τις εκλογές και θα παραμείνουν στην αντιπολίτευση από το 1976 μέχρι το 1982.\nΤο 1982 θα ξανακερδίσουν τις εκλογές και θα μείνουν στην εξουσία ως το 1991.\nΤο 1991 θα χάσουν τις εκλογές, και θα είναι αντιπολίτευση ως το 1994.\nΤο 1994 θα ξανακερδίσουν τις εκλογές και θα είναι κυβέρνηση ως το 2006.\nΤο 2006 θα χάσουν τις εκλογές από τους κεντροδεξιούς, και από τότε είναι αντιπολίτευση.\nΆρα κυβέρνησαν από το 1932 έως το 1976 συνεχόμενα, και για την περίοδο μετά το 1976 κυβέρνησαν τα 21 από τα 37 χρόνια.\nΆρα για να δούμε τη συμβολή των σοσιαλιστών στη σουηδική οικονομία, θα πρέπει να εξετάσουμε συγκεκριμένες χρονικές περιόδους. Ο πιο εύλογος τρόπος για να γίνει αυτό είναι ο εξής. Η πρώτη περίοδος που θα εξετάσω είναι από το 1850 μέχρι το 1932. Ο λόγος είναι ότι το 1850 περίπου, η Σουηδία περνάει από τον μερκαντιλισμό, σε ένα καθεστώς ελεύθερης οικονομίας. Μέχρι το 1932, γιατί εκείνη η χρονιά σηματοδοτεί την άνοδο στην εξουσία, και τη μετέπειτα ηγεμονία της σοσιαλδημοκρατίες στην Σουηδία.\nΗ επόμενη περίοδος θα είναι το 1932 έως το 1970. Γιατί μέχρι το 1970 οι Σουηδοί σοσιαλιστές ήταν ήπιοι, ενώ το 1970 έγιναν πολύ ριζοσπαστικότερη. Στη συνέχεια την περίοδο 1970 έως 1990 που είναι η περίοδος του Σουηδικού μοντέλου με την πολύ μεγάλη φορολόγηση και τον πολύ έντονο παρεμβατισμό. Και τέλος την περίοδο 1990 έως σήμερα, που είναι η περίοδος της επιστροφής σε μία πιο ελεύθερη οικονομία.\nΓια ξεκίνημα, εύλογο είναι να εξετάσουμε την περίοδο πριν το 1932, αφού μέχρι εκείνη την στιγμή δεν είχαν κυβερνήσει ποτέ οι σοσιαλιστές. Κάπου έχει πάρει το μάτι μου ότι πήραν μέρος για ένα πολύ μικρό διάστημα σε μία κυβέρνηση συνεργασίας τη δεκαετία του 20. Δε μπόρεσα να το επιβεβαιώσω, αλλά ακόμη κι αν είναι έτσι, όλοι θεωρούν σαν έναρξη της σοσιαλδημοκρατίας το έτος 1932.\nΗ περίοδος 1850-1932 (πριν την πρώτη άνοδο δηλαδή των σοσιαλιστών στην εξουσία)\nΗ Σουηδία μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα (το 1850 δηλαδή) ήταν μία φτωχή αγροτική χώρα, στην οποία η βιομηχανική επανάσταση δεν είχε πάρει ακόμη μεγάλη έκταση. Επικρατούσε ο μερκαντιλισμός. Η αποστροφή δηλαδή για την ελεύθερη οικονομία και ελεύθερο διεθνές εμπόριο. H νομοθεσία καθόριζε σε μεγάλο βαθμό, το ποιες οικονομικές δραστηριότητες ασκούνταν, και τον τρόπο με τον οποίον αυτές ασκούνταν.\nΗ Σουηδία όμως, είχε την τύχη να είναι πλούσια σε πρώτες ύλες (μεταλλεύματα, ξυλεία). Μία μικρή και φτωχή χώρα τότε (ούτε 5 εκ ο πληθυσμός της εκείνη την εποχή, ενώ σήμερα είναι περίπου 10 εκ οι Σουηδοί), ήταν σχετικά κοντά, στις χώρες που ανθούσε η βιομηχανική επανάσταση, την Γερμανία και την Αγγλία κυρίως. Υπήρχε λοιπόν η ανάγκη να στραφεί προς το εξωτερικό, να αναζητήσει αγορές για τις πρώτες ύλες της, και να αναζητήσει γενικότερα μία καλύτερη τύχη. Και αυτό έκανε. Η εκβιομηχάνιση της προχωράει με πολύ γρήγορους ρυθμούς. Αποκτά στενές εμπορικές σχέσεις με τις βόρειες, τις δυτικές, αλλά και τις ανατολικές ευρωπαικές χώρες.\nΓύρω στο 1850 περίπου, η Σουηδία περνάει σε ένα καθεστώς ελεύθερης οικονομίας και διεθνούς εμπορίου. Γράφει ο καθηγητής οικονομικών του Stockholm School of Economics, Hans Sjogren, στις σελίδες 7 και 8 του άρθρου του “Welfare Capitalism The Swedish Economy 1850-2005”: “Το 1846 καταργείται το guild system (το οποίο μπορούμε να το φανταστούμε σαν κάτι αντίστοιχο με το δικό μας σύστημα των κλειστών επαγγελμάτων)...\n...Ακολουθεί η γενική απελευθέρωση του εμπορίου το 1864. Το 1856-58, η κυβέρνηση θέτει εκτός δασμών πολλά αγροτικά προιόντα, και χαμηλώνει τους δασμούς σε πολλά άλλα καταναλωτικά προιόντα. Ταυτόχρονα πολλοί άλλοι περιορισμοί στις εισαγωγές και εξαγωγές καταργούνται. Γίνονται μεταρρυθμίσεις στο εκπαιδευτικό σύστημα, και καθιερώνεται υποχρεωτική 6ετής σχολική φοίτηση...Έτσι περίπου το 1875, υπάρχει ελεύθερη διακίνηση εργατικού δυναμικού, κεφαλαίων, αγαθών και υπηρεσιών, και στο εσωτερικό και στο εξωτερικό της χώρας. Ανανεώνεται το επιχειρηματικό σύστημα με την εισαγωγή του Companies Act (νόμου ανωνύμων εταιρειών ας πούμε) το 1848. 200 τέτοιες εταιρείες ιδρύονταν κάθε χρόνο....\n....Το ίδιο διάστημα το κράτος με την βοήθεια και των ιδιωτών προχωράει στη δημιουργία ενός μεγάλου σιδηροδρομικού δικτύου, που συνδέει τις διάφορες περιοχές της Σουηδίας”. Στη σελίδα 16 του ίδιου άρθρου λέει “η Σουηδία στις αρχές του 20ου αιώνα, ήταν σε μία από τις πρώτες θέσεις των βιομηχανικών χωρών, όσων αφορά την παραγωγικότητα, την οικονομική ανάπτυξη, και την αύξηση των πραγματικών μισθών, και σε αυτή τη θέση θα παρέμενε για τα επόμενα 60 χρόνια...”. Στη σελίδα 22 του ίδιου άρθρου λέει “..τα μεγάλα επενδυτικά σχέδια χρειάζονταν μεταξύ άλλων και ανάλογο επίπεδο τεχνικής κατάρτισης. Η Σουηδία, εμπνευσμένη από τη Γερμανία, είχε δημιουργήσει από το 1826, το Βασιλικό Τεχνικό Ινστιτούτο (Royal Institute of Technology)...Η Σουηδία ακολούθησε το μοντέλο της Γερμανίας στο θέμα της τεχνικής κατάρτισης και γενικά στην κουλτούρα της κατασκευής μηχανών...”.\nΣε αυτή την περίοδο της ραγδαίας ανάπτυξης, που περιγράφει παραπάνω ο καθηγητής, ανάμεσα στο 1850 και το 1932, θα δημιουργηθούν εταιρείες που θα εξελιχθούν σε γίγαντες, όπως η Volvo, η Ericsson, η Electrolux, η SKF, η AstraZeneca, η Alfa Laval, η Swedish Match, Sandvik, Atlas Copco, η Aga. Ο όμιλος του ιδιοκτήτη της Swedish Match, Ivan Kreuger, θα φτάσει να ελέγχει, λίγο πριν την χρεοκοπία λόγω της κρίσης του 1929, τα ¾ της παγκόσμιας αγοράς σπίρτου.\nΌπως λέει στη σελίδα 10, το working paper του Institute of Economic Affairs, “The surprising ingredients of Swedish success- free markets and social cohesion”, η Σουηδία, την περίοδο 1870-1936, είχε την μεγαλύτερη ανάπτυξη απ’όλες τις βιομηχανικές χώρες του κόσμου. Μόνο με την Ιαπωνία μπορεί να συγκριθεί η ανάπτυξη της. Αντίθετα, την περίοδο 1936-2008, η ανάπτυξη της κατατάσσεται 18η ανάμεσα σε 28 ανεπτυγμένες χώρες.\nΓια να γίνει αντιληπτή η ραγδαία ανάπτυξη που είχε η Σουηδία την περίοδο αυτή, μία περίοδο ελεύθερης οικονομίας και διεθνούς εμπορίου, να προσθέσω αυτό που λέει το παραπάνω άρθρο στις σελίδες 11 & 12. Το 2004, 38 από τις 100 εταιρείες με το μεγαλύτερο τζίρο στη Σουηδία ήταν Σουηδικές. Από αυτές τις 38 σουηδικές εταιρείες λοιπόν, οι 21 είχαν δημιουργηθεί στην περίοδο της εκρηκτικής ανάπτυξης μέχρι το 1913 (κατά την περίοδο δηλαδή της ελεύθερης οικονομίας).\nΕπίσης να προσθέσω ότι άλλες 15 από αυτές τις εταιρείες είχαν δημιουργηθεί την περίοδο ανάμεσα στο 1914 και το 1970, και μόνο 2 είχαν δημιουργηθεί μετά το 1970. Το ότι μόνο 2 από αυτές τις εταιρείες δημιουργήθηκαν μετά το 1970, έχει τεράστια σημασία. Γιατί, όπως περιγράφω παρακάτω, οι σοσιαλδημοκράτες από την άνοδο τους στην εξουσία το 1932, μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του 60, ήταν σχετικά ήπιοι.\nΑπό εκείνη τη στιγμή και μετά, έγιναν πολύ ριζοσπαστικότεροι. Η περίοδος μετά το 1970, είναι η περίοδος για την οποία μιλάμε για το “Σουηδικό μοντέλο ανάπτυξης”. Το 2004 λοιπόν, από τις 38 μεγαλύτερες Σουηδικές εταιρείες, 2 μόνον είχαν δημιουργηθεί την εποχή του Σουηδικού μοντέλου. Από το 1970 δηλαδή και μετά. Βλέπε σελίδες 11, 12 άρθρου, The surprising ingredients of Swedish success- free markets and social cohesion.\nΣύμφωνα με το άρθρο “What went wrong in Sweden”, σελίδα 6, του Σουηδού αναλυτή Nils Eric Sandberg, από το 1945 και μετά, μόνο 4 εταιρείες γίγαντες έχουν ιδρυθεί στην Σουηδία. Η ΙΚΕΑ, η Tetra Pak, η Gambro και η Hennes & Mauritz. Το άρθρο είναι γραμμένο το 1997 και άρα δε λαμβάνει υπόψη του ίδρυση εταιρειών μετά το 1997.\nΌπως λέει η Wikipedia, στο “Economy of Sweden”, στο κεφάλαιο “History”, “....τη δεκαετία του 30, η Σουηδία είχε όπως αναφέρει το περιοδικό Life το 1938, το υψηλότερο επίπεδο διαβίωσης στον κόσμο..”. Ελπίζω ότι δε θα διανοηθεί κανείς να ισχυριστεί ότι αυτό επιτεύχθηκε στην 6ετία 32-38 λίγο πριν τον Β παγκόσμιο πόλεμο, και με την παγκόσμια κρίση του 1929 να σφυροκοπάει τα πάντα.\nΕπίσης, σύμφωνα πάλι με την Wikipedia, στο “Industrialization of Sweden”, αναφέρεται ότι “…Η εκβιομηχάνιση της Σουηδίας ξεκίνησε αμέσως μετά το 1870, και στο τέλος του 19 αιώνα είχαν εμφανιστεί οι πρώτες πολυεθνικές εταιρείες που βασίζονταν σε προηγμένες τεχνολογίες..”\nΑυτή η κατάσταση που περιγράφεται παραπάνω, είναι η κατάσταση που επικρατούσε στη Σουηδία πριν ανέβουν στην εξουσία οι σοσιαλδημοκράτες. Για να έχουμε μια εικόνα της χώρας που παρέδωσε η ελεύθερη οικονομία στους σοσιαλδημοκράτες το 1932.\nΗ περίοδος από το 1932 μέχρι το 1970\nΑυτή, είναι όπως και η περίοδος 1850-1932, μία πολύ καλή οικονομική περίοδος. Μία περίοδος υψηλής ανάπτυξης. Αυτή είναι η περίοδος που οι Σουηδοί σοσιαλδημοκράτες είναι ακόμη ήπιοι.\nΜάλιστα ο Assar Lindbeck, στο άρθρο του “Swedish lessons for post socialist countries” θεωρεί την περίοδο 1870-1970, την περίοδο του αποκεντρωμένου και μικρού κράτους, και την περίοδο 1970 έως 1985/90 την θεωρεί την περίοδο του κεντρικού και μεγάλου κράτους. Λέει χαρακτηριστικά “ ....Χωρίζω την σουηδική οικονομική ιστορία σε τρεις περιόδους. Την περίοδο 1870-1970 που είναι η περίοδος της μικρής και αποκεντρωμένης κυβέρνησης. Σε αυτή την περίοδο η σουηδική οικονομία δεν διέφερε πολύ από τις οικονομίες των άλλων δυτικών χωρών. Η σουηδική οικονομία μάλιστα, ήταν μία από τις λιγότερο ρυθμιζόμενες οικονομίες του κόσμου. Η δεύτερη περίοδος, από το 1970 μέχρι το 1985/90, είναι η περίοδος της μεγάλης και κεντρικής κυβέρνησης” (βλέπε σελίδα 1 του άρθρου).\nΣτη συνέχεια του άρθρου (σελίδα 2 και 3), λέει “ Κατά το μεγαλύτερο διάστημα της περιόδου 1870-1970, οι κρατικές δαπάνες και οι φόροι στη Σουηδία, ήταν περίπου στα 2/3 των δαπανών και των φόρων των άλλων αναπτυγμένων χωρών. Μόλις το 1960 έφτασαν οι δαπάνες του Σουηδικού κράτους ως ποσοστό του ΑΕΠ, το μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ (οργανισμός οικονομικής συνεργασίας και ανάπτυξης), στο 31%. Ενώ οι κρατικές δαπάνες της Σουηδίας ήταν στο 10% του ΑΕΠ στις αρχές του 20ου αιώνα, και στο 25% του ΑΕΠ το 1950”.\nΤο 1960 δηλαδή ισοφάρισαν οι σουηδικές κρατικές δαπάνες, αυτές των υπολοίπων ανεπτυγμένων χωρών. Δηλαδή μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 60, μιλάμε για ένα κλασικό σοσιαλδημοκρατικό μοντέλο διακυβέρνησης, με μεγάλο κοινωνικό κράτος, και αρκετά υψηλή φορολόγηση, όχι όμως τόσο, ώστε να μιλάμε για ένα σουηδικό μοντέλο. Για ένα μοντέλο, που να είναι ξεκάθαρα διακριτό από τις υπόλοιπες ευρωπαικές σοσιαλδημοκρατίες. Ήταν στα πλαίσια της σοσιαλδημοκρατίας που συναντάμε, στη Γερμανία, στη Γαλλία και στην υπόλοιπη Ευρώπη γενικά. Με την αγορά στη Σουηδία, να είναι σε κάποια σημεία πιο ελεύθερη και σε κάποια σημεία πιο ρυθμισμένη, σε σχέση με τις άλλες ευρωπαικές χώρες.\nΑυτό που είναι πολύ σημαντικό όμως γι’αυτή την περίοδο είναι το εξής. Η Σουηδία, έχει να πολεμήσει από το 1814. Όσο και η Ελβετία. Η Ελβετία, με την θρυλική ευημερία της. 200 περίπου χρόνια ειρήνης (βλέπε Wikipedia, Military History of Sweden).\nΚατά συνέπεια, η Σουηδία δεν πήρε μέρος ούτε και στους παγκοσμίους πολέμους. Ήταν ουδέτερη. Όταν γκρεμιζόταν η Ευρώπη, ακόμη και η Σκανδιναβία, η Σουηδία κρατούσε τη βιομηχανία της, και γενικά το κεφάλαιο της ανέπαφο. Και έβλεπε τα εμπορεύματα της να γίνονται περιζήτητα. Και μιλάμε για μία χώρα κατεξοχήν εξαγωγική. Κατά τη διάρκεια του Β παγκοσμίου πολέμου λοιπόν, η Σουηδία τροφοδοτούσε την Γερμανία με πρώτες ύλες. Πρώτες ύλες στις οποίες είναι πολύ πλούσια η Σουηδία (άριστη ποιότητα σιδήρου μεταξύ άλλων).\nΗ Σουηδία κατηγορείται μάλιστα, ότι δεν ήταν ουδέτερη εμπορικά. Ότι δηλαδή είχε πολύ μεγάλους εμπορικούς δεσμούς με τη Γερμανία. Είναι και λογικό. Οι σοσιαλιστές Ναζί, ήταν πιο κοντά ιδεολογικά στους σοσιαλδημοκράτες Σουηδούς, απ’ότι οι Εγγλέζοι και Αμερικανοί αστοί. Άλλες εποχές τότε. Και με τους συμμάχους όμως, είχε εμπορικές σχέσεις η Σουηδία.\nΣε μια Ευρώπη που διαλυόταν λοιπόν, η Σουηδία συσσώρευε πλούτο. Για την ακρίβεια, διέγραφε το χρέος που είχε δημιουργήσει με την εισαγωγή κεφαλαίων πριν ξεσπάσουν οι παγκόσμιοι πόλεμοι. Γράφει ο Hans Sjogren, καθηγητής του Stockholm School of Economics, μίας από τις κορυφαίες οικονομικές σχολές της Ευρώπης, στη σελίδα 9 του άρθρου του “Creating Nordic Capitalism. The Development of a Competitive Periphery”: “Για την κατασκευή του δικτύου μεταφορών που απαιτούνταν (στο τέλος του 19 αιώνα εννοεί), χρειάζονταν κεφάλαια που δεν μπορούσαν να βρεθούν στη Σουηδία....Άρχισε να γίνεται εισαγωγή κεφαλαίων που συνεχίστηκε μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα. Το 1913, η Σουηδία είχε το υψηλότερο κατά κεφαλήν χρέος στον κόσμο”.\nΚαι συνεχίζει στη σελίδα 25 “Το ξέσπασμα του Α παγκοσμίου πολέμου, άλλαξε δραματικά τη θέση της Σουηδίας στις διεθνείς κεφαλαιαγορές. Χάρη στην αύξηση των εξαγωγών της χώρας κατά τη διάρκεια του πολέμου, ένα μεγάλο μέρος του χρέους της αποπληρώθηκε. Μετά το τέλος του πολέμου μάλιστα, η Σουηδία εξελίχθηκε σε εξαγωγέα κεφαλαίων...”\nΝα προσθέσω κι εγώ, ότι η αποπληρωμή του χρέους της έγινε σε πολύ ευνοικούς όρους. Το χρέος της προερχόταν σε μεγάλο βαθμό από της βιομηχανικές εμπόλεμες χώρες. Που χρηματοδοτούσαν τις ανάγκες τους με τύπωμα πληθωριστικού χρήματος. Αν δηλαδή η Σουηδία έπρεπε να πληρώσει πριν τον πόλεμο ένα ομόλογο αξίας 1.000 μάρκων που αντιστοιχούσε σε 1.000 πχ κορώνες, λόγω του πληθωρισμού στον πόλεμο, τα 1.000 μάρκα αντιστοιχούσαν σε 200 σουηδικές κορώνες. Όχι μόνο αυξήθηκε δηλαδή η ζήτηση για τα προιόντα τους, αλλά αυξήθηκε και η πραγματική τους τιμή. Κατά κάποιο τρόπο διέγραφε το χρέος της. Νόμιμα. Όχι με ένα νόμο, με ένα άρθρο.\nΔε σημαίνει αυτό, ότι η Σουηδία πέρασε εύκολα στους πολέμους. Σημαίνει ότι πληγώθηκε πολύ λιγότερο από τους άλλους παίκτες, και άρα ενίσχυσε την θέση της, σε σύγκριση με αυτούς. Όταν λοιπόν τελείωσε ο πόλεμος, η Ευρώπη ήταν γκρεμισμένη και διαλυμένη. Ξεκίνησε λοιπόν η ανοικοδόμηση της πληγωμένης ηπείρου. Οι επόμενες δύο δεκαετίες, από το 1945 μέχρι το 1970 για την ακρίβεια, ήταν η χρυσή εποχή του καπιταλισμού.\nΑνάπτυξη και άγιος ο Θεός. Οι ανάγκες? Τεράστιες. Και μέσα σε αυτή την κατάσταση, η Σουηδία, με την βιομηχανία της και τις υποδομές της ανέπαφες, να τροφοδοτεί. Να τροφοδοτεί, να τροφοδοτεί, να τροφοδοτεί....Έφτασε λοιπόν το 1970, να είναι μέσα στις τέσσερις πλουσιότερες χώρες του κόσμου (με βάση το κατά κεφαλήν εισόδημα). Σύμφωνα με κάποιες πηγές ήταν 3η πλουσιότερη.\nΤην περίοδο 1945-1970, δεν την χαρακτηρίζω εγώ χρυσή εποχή του καπιταλισμού. Έτσι χαρακτηρίζεται από τους ιστορικούς της οικονομίας. Μπορείτε να το γκουγκλάρετε ως “ the golden age of capitalism”. Μιλάμε για σχέδια Μάρσαλ, μιλάμε για γκρεμισμένες πόλεις, μιλάμε για μια ευρωπαική κόλαση που έπρεπε να ξαναφτιαχτεί από την αρχή. Και η ουδέτερη Σουηδία μέσα σε αυτή την κατάσταση, είχε δύο πόδια και δύο χέρια. Ήταν αρτιμελής. Ενώ οι άλλοι είχαν από ένα.\nΘα αναφέρω κάποια σημεία του άρθρου “Why did the Swedish model fail?” του Rudolf Meidner. Αυτός ο τύπος (βλέπε βιογραφικό του παρακάτω στην Wikipedia), ήταν ένας σοσιαλιστής οικονομολόγος, ο οικονομολόγος μάλιστα των πανίσχυρων Σουηδικών εργατικών συνδικάτων. Είναι αυτός, που μαζί με έναν άλλο οικονομολόγο, δημιούργησαν το μοντέλο Rehn-Meidner, που είναι το οικονομικό μοντέλο που χρησιμοποίησε η Σουηδία από το 1950 έως τα μέσα της δεκαετίες του 70. Είναι επίσης αυτός, που ανέλαβε τη δεκαετία του 70 να δημιουργήσει φορολογικά χρηματοδοτούμενα κεφάλαια, που θα αγόραζαν μετοχές εισηγμένων εταιρειών, ώστε να περάσουν σταδιακά την ιδιοκτησία των εργατών (το περιγράφω παρακάτω). Φοιτητής του Gunhar Myrdal, του άλλου θρυλικού οικονομολόγου και βουλευτή της σουηδικής σοσιαλδημοκρατίας. Με λίγα λόγια, πιο σοσιαλιστής από τον Meidner πεθαίνεις.\nΛέει λοιπόν στις σελίδες 2,3 του άρθρου του “Why did the Swedish model fail?”: “Η μεταπολεμική περίοδος βρήκε τη Σουηδική οικονομία σε συνθήκες πλήρους παραγωγής. Σαν εξαγωγέας επενδυτικών αγαθών και πρώτων υλών, ωφελήθηκε από την ευρωπαική ανοικοδόμηση. Οι σουηδικές κατασκευαστικές εταιρείες και οι εταιρείες ξυλείας άνθισαν. Δεν υπήρχε πρόβλημα ανεργίας. Το αντίθετο. Δεν υπήρχε αρκετό εργατικό δυναμικό για να ανταπεξέλθει στις ανάγκες της παραγωγής, και υπήρχε ο φόβος του πληθωρισμού.\n...Η κατάσταση αυτή της Σουηδικής οικονομίας, έκανε τις συζητήσεις για εθνικοποίηση του παραγωγικού τομέα άσκοπη. Γιατί θα έπρεπε να αναλάβει το κράτος την παραγωγή, αφού ο ιδιωτικός τομέας παρείχε πλήρη απασχόληση?.....Οι περισσότερες ιδέες του προγράμματος ξέφτισαν, καθώς η αγορά απέδιδε τα αποτελέσματα που προσδοκούσαν τα σοσιαλιστικά προγράμματα. Υπήρχε χαμηλή ανεργία, τα εισοδήματα αυξάνονταν, και υπήρχε μεγάλη ανάπτυξη, που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να επιτευχθούν κοινωνικές ανακατατάξεις. Έτσι το εργατικό κίνημα, έγινε λιγότερο ριζοσπαστικό, και σαν στόχο είχε την επίτευξη ενός κοινωνικού κράτους που τελικά προξένησε παγκόσμιο θαυμασμό και ζήλεια σε όλο τον κόσμο.”\nΤι λέει δηλαδή ο άνθρωπος? Λέει ότι η ιδιωτική οικονομία ήταν τόσο καλή στη Σουηδία, και είχε να αντιμετωπίσει τόσο ευνοικές συνθήκες, που δεν υπήρχε λόγος το κράτος να επέμβει στην παραγωγή. Το κράτος έπρεπε να πηγαίνει να παίρνει τα εισοδήματα της ιδιωτικής οικονομίας και να τα αναδιανέμει. Και ενώ οι Σουηδοί σοσιαλιστές είχαν αρχικά μαρξιστική καταγωγή, εξελίχθηκαν λόγω των συνθηκών σε σοσιαλδημοκράτες. Γιατί απλά ομάδα που κερδίζει δεν την αλλάζεις. Και άντεξε η δύστυχη σουηδική οικονομία τους σοσιαλιστές για 30 χρόνια πριν αρχίζει να σκουντουφλάει.\nΗ μόνη περίοδος, όπως θα εξηγήσω παρακάτω, που οι σοσιαλδημοκράτες έχουν να επιδείξουν καλά αποτελέσματα, είναι η περίοδος 1932-1970. Ε, μα χαίρω πολύ. Παρέλαβαν μία εξωστρεφή ελεύθερη οικονομία, με εταιρείες θρύλους, και μέσα στα αποκαίδια του πολέμου, και στην χρυσή εποχή που ακολούθησε, τα πήγαν καλά. Ε, μα έτσι ξέρω κι εγώ.\nΤο να λέμε λοιπόν ότι αυτή η επιτυχία οφείλεται στον σοσιαλισμό, είναι σα να λέμε ότι αν εσείς ζείτε σε μία κοινωνία όπου κάθε άνθρωπος έχει από ένα χέρι και από ένα πόδι, ενώ εσείς είστε αρτιμελής και καλογυμνασμένος, η επιτυχία σας θα οφείλεται στις ικανότητες σας. Ε όχι! Θα οφείλετε και λίγο στο ότι εσείς έχετε από δύο χέρια και από δύο πόδια.\nΣτη σελίδα 11, του “The Swedish Experiment” ενός άλλο άρθρου του, ο Assar Lindbeck λέει: “...Οι προσπάθειες να εξηγηθεί, η μεγάλη ανάπτυξη για την περίοδο 1870-1970, δίνουν έμφαση στην ανεμπόδιστη έκθεση (openness) της Σουηδικής οικονομίας (εννοεί στο διεθνές εμπόριο), τους ευνοικούς όρους διεθνούς εμπορίου που αντιμετώπισε (εννοεί τον πλούτο σε πρώτες ύλες της Σουηδίας, την κοντινή απόσταση της από τα κέντρα της βιομηχανικής επανάστασης και άλλους τέτοιους παράγοντες), την ελευθερία στην επιχειρηματικότητα, τους σταθερούς κανόνες του παιχνιδιού (το αντίθετο από την Ελλάδα δηλαδή που κάθε νέος υπουργός κάνει και μία επανάσταση του κώλου), την μεγάλη επένδυση σε έργα υποδομών από το κράτος, τις επενδύσεις στο ανθρώπινο δυναμικό από το οποίο είχε εξαλειφθεί ο αναλφαβητισμός από το τέλος του 19ου αιώνα, την σχετική κοινωνική ειρήνη.....Επίσης το ότι η χώρα δεν πήρε μέρος στους παγκοσμίους πολέμους βοήθησε....Έτσι η Σουηδία ήταν μία πλούσια χώρα πριν την εφαρμογή του Σουηδικού μοντέλου (εννοεί πριν την δεκαετία του 70).\nΣύμφωνα με την Wikipedia, στο “Industrialization of Sweden”, “…Κατά τη διάρκεια του Α παγκοσμίου πολέμου η Σουηδία παρέμεινε ουδέτερη και ωφελήθηκε από την αυξανόμενη ζήτηση...Η ευημερία που ακολούθησε τον Β παγκόσμιο πόλεμο, αποτέλεσε την βάση του κοινωνικού κράτους που χαρακτηρίζει την Σουηδία...”.\nΗ περίοδος 1970-1995 ή η περίοδος του Σουηδικού μοντέλου οικονομικής διακυβέρνησης\nΗ περίοδος αυτή, σηματοδοτεί το τέλος της χρυσής εποχής του καπιταλισμού. Είναι η εποχή των δύο πετρελαικών κρίσεων. Είναι δηλαδή η πρώτη ουσιαστικά φορά που θα δοκιμαστεί η Σουηδική οικονομία. Γιατί οι προηγούμενες δεκαετίες, ήταν για τους Σουηδούς στρωμένες με ροδοπέταλα. Η περίοδος αυτή, είναι η επίσης η περίοδος που έχουμε πια ένα ξεχωριστό για τα δυτικοευρωπαικά δεδομένα, οικονομικό μοντέλο. Το σουηδικό μοντέλο. Έχει μεσολαβήσει και ο Γαλλικός Μάης του 1968, και οι Σουηδοί σοσιαλδημοκράτες γίνονται αρκετά ριζοσπαστικότεροι, απ’όσο ήταν τα προηγούμενα 40 σχεδόν χρόνια.\nΌπως λέει η Wikipedia, στο “Economy of Sweden”, στο κεφάλαιο “History”, “..Η Σουηδία το 1970 ήταν ήταν 3η πλουσιότερη χώρα στον κόσμο..Από τη δεκαετία του 70 όμως, ο ρυθμός ανάπτυξης άρχισε να υστερεί σε σχέση με αυτόν των άλλων αναπτυγμένων χωρών...”.\nΣύμφωνα με το άρθρο του Economist “The Swedish Model-Admire the Best Forget the Rest”, “…Τα καλύτερα χρόνια της Σουηδικής οικονομίας έχουν περάσει περάσει προ πολλού. Ανάμεσα στο 1870 και το 1950, ο μέσος όρος ανάπτυξης ήταν σύμφωνα με κάποιες μετρήσεις ο μεγαλύτερος στον κόσμο. Το 1970 η Σουηδία ήταν η 4η πλουσιότερη βιομηχανική χώρα του ΟΟΣΑ....Το 1998 ήταν 16η....Μόνο μία από τις 50 μεγαλύτερες Σουηδικές εταιρείες δημιουργήθηκε μετά το 1970 (το άρθρο είναι γραμμένο το 2008 και δε συμπεριλαμβάνει την επόμενη 5ετία)....Αφού όμως οι φόροι είναι τόσο ψηλοί στη Σουηδία, πως γίνεται οι σοσιαλδημοκράτες να έχουν ακόμη τόσο ψηλά ποσοστά? Η απάντηση φαίνεται να είναι ότι το 30% του εργατικού δυναμικού εργάζεται για το κράτος, και ένα άλλο 30% δέχεται επιδόματα από το κράτος....”.\nΣτις σελίδες 5, 6,7,8 του άρθρου του “Swedish lessons for post socialist countries”, o Assar Lindbeck λέει “...την περίοδο 1965/70 έως την περίοδο 1985/90, παρατηρούμε στη Σουηδία, μία δραστική άνοδο των κρατικών δαπανών, σε ύψος 60-70% του ΑΕΠ, και μία αύξηση της φορολογίας, με μάξιμουμ συντελεστές στο 65-75% του εισοδήματος..... Επίσης οι μακροοικονομικές πολιτικές της κυβερνήσεως, αρχίζουν να γίνονται ολοένα και πιο παρεμβατικές, ειδικά στην αγορά εργασίας.....\n....Οι αποφάσεις παίρνονται πιο συγκεντρωτικά μέσα στον δημόσιο τομέα...Οι διαπραγματεύσεις για τις αμοιβές των εργαζομένων γίνονται πιο συγκεντρωτικά, και γίνεται προσπάθεια να μην υπάρχουν διαφορές ανάμεσα στους μισθούς των εργαζομένων....Έτσι, παρόλο που το όραμα για μία κεντρικά κατευθυνόμενη οικονομία, και των έντονα παρεμβατικών πολιτικών, υπήρχε από το 1930, δεν πραγματοποιήθηκε από τους σοσιαλιστές παρά μόνο στο τέλος της δεκαετίας του 60 και τις αρχές τις δεκαετίας του 70.....\n.....Οι πολιτικές που ακολουθήθηκαν αυτή την περίοδο, μας επιτρέπουν να μιλήσουμε για ένα Σουηδικό μοντέλο....Έτσι ενώ το 1960, αντιστοιχούσαν 0,4 φορολογικά χρηματοδοτούμενα άτομα σε 1 μη φορολογικά χρηματοδοτούμενο άτομο, έφτασαν να αντιστοιχούν 1,8 φορολογικά χρηματοδοτούμενα άτομα σε κάθε 1 μη φορολογικά χρηματοδοτούμενο άτομο το 1995 (λέγοντας φορολογικά χρηματοδοτούμενα άτομα, εννοεί τα άτομα που εργάζονται στο δημόσιο τομέα, και τα άτομα που λαμβάνουν με διάφορους τρόπους δημόσιες επιδοτήσεις)......”\nΤο ότι στη δεκαετία του 70, οι Σουηδοί σοσιαλιστές εφάρμοσαν μία αριστερότερη πολιτική, φαίνεται και από τα wage earners funds, που περιγράφει ο Assar Lindbeck στη σελίδα 17 του παραπάνω άρθρου, καθώς και ο Nils Eric Sandberg στη σελίδα 17 του άρθρου του “What went wrong in Sweden?”. Σύμφωνα με αυτά τα προγράμματα, κάθε εισηγμένη εταιρεία που έκλεινε τη χρονιά με κέρδη, έπρεπε να εκδίδει νέες μετοχές αξίας ίσης με το 20% των κερδών της. Αυτές αγοράζονταν υποχρεωτικά από τα εργατικά συνδικάτα, και χρηματοδοτούνταν από φόρους που εισέπραττε το Σουηδικό κράτος. Μια σταδιακή δηλαδή δήμευση των εταιρειών. Όχι μια κι έξω, με βίαιο τρόπο, όπως είναι το όραμα στον σοσιαλισμό. Αλλά σταδιακά, ώστε να μη γίνει με βίαιο τρόπο, όπως οραματίζεται η σοσιαλδημοκρατία. Το πρόγραμμα των wage earners fund, διακόπηκε τελικά. Κατά την διακοπή του, τα κεφάλαια αυτά, είχαν φτάσει να ελέγχουν το 8% του σουηδικού χρηματιστηρίου.\nΚαι συνεχίζει ο Assar Lindbeck στη σελίδα 17& 18. “Το 1970, η Σουηδία ήταν 4η πλουσιότερη χώρα, στην λίστα των αναπτυγμένων χωρών, με βάση το κατά κεφαλήν εισόδημα. Το 1990 έπεσε στην 9η, και το 1997 στην 14η θέση των χωρών του ΟΟΣΑ…”\nΕπίσης στις σελίδες 5,6,7 του άρθρου του “The Swedish Experiment”, ο Assar Lindbeck λέει τα εξής:\n“….Το λεγόμενο από την κούνια έως τον τάφο, σουηδικό κοινωνικό μοντέλο, αναπτύχθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 60, και στις αρχές της δεκαετίας του 70..”. Στη συνέχεια, περιγράφει αναλυτικά τις πλούσιες κοινωνικές παροχές που απολάμβαναν οι Σουηδοί πολίτες. Και ισχυρίζεται, ότι το ισχυρό κοινωνικό κράτος, ήταν η βασική αιτία, που στο τέλος της δεκαετίας του 70, έφτασαν οι κρατικές δαπάνες να είναι στο 60-70% του ΑΕΠ, ενώ ο μέσος όρος των υπολοίπων ανεπτυγμένων χωρών, ήταν στο 45-50%.\nΣτην πρώτη σελίδα αυτού του άρθρου, The Swedish Experiment, αναφέρει τα εξής. “….στη συνέχεια, η οικονομική και κοινωνική αποτελεσματικότητα της Σουηδίας χειροτέρεψε, όσον αφορά την ανάπτυξη τη δεκαετία του 70, όσον αφορά την κατανομή (ισότητα) των εισοδημάτων τη δεκαετία του 80, και όσον αφορά την χαμηλή ανεργία τη δεκαετία του 90...”\nΓενικά όμως, όποια πηγή και αν κοιτάξετε, θα δείτε ότι η περίοδος 70-90, δεν ήταν καλή για την Σουηδία. Επειδή όμως, η δεκαετία του 70, ήταν περίοδος κρίσεων δε θα το φορτώσω στον σοσιαλισμό. Απλά θα πρέπει όλοι να παραδεχτούμε, ότι στην πρώτη δύσκολη περίοδο που συνάντησαν οι Σουηδοί σοσιαλδημοκράτες, άρχισαν να ζορίζονται. Αν η χρυσή περίοδος του καπιταλισμού, είχε κρατήσει 4 αντί για 2 δεκαετίες θα πήγαιναν σίγουρα τραίνο.\nΗ περίοδος 1990 έως σήμερα\nΈχοντας πιάσει το όριο του κοινωνικού κράτους, έχοντας εκτοπίσει τον ιδιωτικό τομέα με την υπέρμετρη φορολόγηση, το Σουηδικό κράτος αναγκάστηκε να προσαρμοστεί. Οι Σουηδοί, και οι σοσιαλδημοκράτες αλλά και οι κεντροδεξιοί που ανέβηκαν στην εξουσία το 2006 έως σήμερα, έκαναν αλλαγές που δεν έχουν τολμήσει ούτε η Αγγλία ούτε οι ΗΠΑ. Η Σουηδοί απέσυραν την εμπιστοσύνη τους από τους σοσιαλδημοκράτες, και από το 2006 έως σήμερα υπάρχει κεντροδεξιά κυβέρνηση.\nΣύμφωνα, με το special report του Economist για την Σουηδική οικονομία (το 2013), με τίτλο “Northern Lights”, “….οι δεκαετίες του 70 και του 80, ήταν δεκαετίες πτώσης. Οι δύο δεκαετίες των 90s και 00s, ήταν δεκαετίες ανάκαμψης…”. Το άρθρο συνεχίζει λέγοντας “…Η Σουηδία έχει μειώσει τις κρατικές δαπάνες από 67% το 1993 σε 49% του ΑΕΠ σήμερα...Επίσης έχει μειώσει τον ανώτατο φορολογικό συντελεστή στο 57%, και κατέβασε τον φόρο των εταιρειών από 26 στο 22%..Το δημόσιο χρέος της, μειώθηκε από 70% του ΑΕΠ το 1993, σε 37% του ΑΕΠ το 2010..”\nΣύμφωνα με άλλο άρθρο του ίδιου περιοδικού, Economist, με τίτλο “The next super model”, οι κρατικές δαπάνες της Σουηδίας έχουν πέσει σαν ποσοστό του ΑΕΠ, χαμηλότερα από αυτές της Γαλλίας, και σύντομα θα είναι χαμηλότερες και από αυτές της Αγγλίας. Σύμφωνα με ένα άλλο άρθρο του Economist με παραπλήσιο τίτλο “The new model” , οι φόροι κληρονομιάς καταργήθηκαν το 2005 (επί σοσιαλδημοκρατών), και οι φόροι ακινήτων στα ακίνητα που χρησιμοποιούνται για κατοικίες, καταργήθηκαν το 2008 (με κεντροδεξιά κυβέρνηση).\nΣύμφωνα με το άρθρο του Bloomberg “Booming Sweden’s Free Market Solution” (είναι του 2012 και οι φορολογικοί συντελεστές που επικαλείται έχουν κατέβει κι άλλο) : “Για τους Σουηδούς, στη διαμάχη των Αμερικανών με τους Γερμανούς για το αν χρειάζεται λιτότητα ή δαπάνες, το δίκιο είναι στο μέρος των Γερμανών. Οι Βορειοευρωπαίοι δεν κατανοούν τη σπατάλη των Νοτίων χωρών......Στη Σουηδία τις τελευταίες δύο δεκαετίες, οι δημόσιες δαπάνες έχουν πέσει κατά το 1/5 του ΑΕΠ, οι φόροι έχουν μειωθεί πολύ, και έχει γίνει απελευθέρωση των αγορών. Η κατάσταση είναι παραπλήσια και στις άλλες Σκανδιναβικές χώρες, αλλά πουθενά οι αλλαγές δεν ήταν τόσο δραματικές όσο στη Σουηδία...Οι φόροι στη Σουηδία αυξήθηκαν δραματικά την περίοδο 1970-1989 σκοτώνοντας την ιδιωτική πρωτοβουλία, και η Σουηδία πέρασε δύο δεκαετίες χαμηλής ανάπτυξης....Μέχρι το 1990, ο μάξιμουμ φορολογικός συντελεστής ήταν στο 90%.\n.....Σήμερα οι φορολογικοί συντελεστές έχουν μειωθεί πάρα πολύ (δίνει τους συντελεστές, αλλά δεν τους γράφω γιατί έχουν μειωθεί κι άλλο από το 2012)....Οι Κευνσιανές πολιτικές του 70 και του 80 οδήγησαν σε πληθωρισμό και χαμηλή ανάπτυξη. Σήμερα οι Σουηδοί πιστεύουν στη δημοσιονομική πειθαρχία. Τους τρομάζει το δημόσιο χρέος και τα δημοσιονομικά ελλείμματα των Αμερικανών...Οι Σουηδοί σοσιαλδημοκράτες πια, όχι μόνο πιστεύουν στην ελεύθερη οικονομία, αλλά πιέζουν τους κεντροδεξιούς για τη δημιουργία πιο φιλικού κλίματος για τις επιχειρήσεις...\n...Αυτή τους η μεταστροφή τους ενισχύει δημοσκοπικά.....Η Σουηδία εξακολουθεί να έχει υψηλής ποιότητας κοινωνικές υπηρεσίες, αλλά πιο ορθολογικές. Και όλο και περισσότερο αφήνουν τον ιδιωτικό τομέα να εμπλακεί στην παροχή αυτών των υπηρεσιών....Οι Βορειοευρωπαίοι δεν δείχνουν ανοχή στον συντηρητικό κρατισμό και τη δημοσιονομική αδιαφορία των Νοτιοευρωπαίων. Ούτε κατανοούν την δημοσιονομική ανευθυνότητα των ΗΠΑ, αν και θαυμάζουν την έρευνα και την καινοτομία τους....”.\nΝα δώσω και μερικά στοιχεία που αποδεικνύουν αυτά που λέει παραπάνω το Bloomberg. Στην υγεία, πέρα από τα ιδιωτικά νοσοκομεία (όπως άλλωστε συμβαίνει και στην Ελλάδα), έκαναν το εξής. Επέτρεψαν σε ιδιωτικές εταιρείες management, να διοικούν τα νοσοκομεία έναντι αμοιβής, ενώ η χρηματοδότηση παραμένει κρατική. Δηλαδή, διοικεί η ιδιωτική εταιρεία το νοσοκομείο έναντι αμοιβής, το οποίο όμως εξακολουθεί να χρηματοδοτείται από το κράτος. Αντί δηλαδή οι διοικήσεις των νοσοκομείων να ορίζονται από τα κόμματα όπως σε συμβαίνει εδώ, αυτοί έχουν επαγγελματίες μάνατζερς να διοικούν τα δικά τους (όχι σε όλα ακόμη, αλλά εκεί πάει).\nΣύμφωνα με το άρθρο “Public-private health care delivery becoming the norm in Sweden”, του Canadian Medical Journal Association, 250 μονάδες, ή 24% του συνόλου των ιατρικών κέντρων της χώρας (αυτά που δεν δέχονται επείγοντα δηλαδή), διοικούνται με αυτόν τον τρόπο. Ιδιωτική διοίκηση, και δημόσια χρηματοδότηση δηλαδή. Να προσθέσω, ότι οι εταιρείες μάνατζμεντ, δεν βγάζουν κέρδος από το νοσοκομείο. Παίρνουν αμοιβή. Όπως ένας μάνατζερ σε μία ιδιωτική εταιρεία.\nΤο μοντέλο αυτό, εφαρμόζεται πιλοτικά και σε ένα κανονικό νοσοκομείο της Σουηδίας (που δέχεται δηλαδή και επείγοντα). Και ο στόχος είναι να επεκταθεί σιγά σιγά και στα υπόλοιπα. Βλέπε το άρθρο του Economist “A hospital case”. Πρόκειται για το νοσοκομείο Saint Goran.\nΕπίσης στην παιδεία, η Σουηδία έχει υιοθετήσει το σύστημα των vouchers. Μπορεί δηλαδή οποιοσδήποτε ιδιώτης ικανοποιεί τις θεσμικές απαιτήσεις, να προχωρά στην ίδρυση ιδιωτικών σχολείων. Οι μαθητές, λαμβάνουν από το κράτος ένα voucher, και μπορούν να το χρησιμοποιήσουν για να πάνε σε όποιο σχολείο θέλουν, δημόσιο ή ιδιωτικό. Τα ιδιωτικά σχολεία δηλαδή, χρηματοδοτούνται από το κράτος. Αρκεί βέβαια να βρουν μαθητές.\nΔε μπορούν όμως να χρεώνουν επιπλέον ποσά στους μαθητές. Επιτρέπεται όμως να βγάζουν κέρδος (χωρίς επαναλαμβάνω να χρεώνουν επιπλέον ποσά στους μαθητές) . Επίσης είναι υποχρεωμένα να δέχονται τους μαθητές με τη σειρά που αυτοί κάνουν αιτήσεις. Δε μπορούν δηλαδή να πάρουν τον 300ο που έκανε αίτηση και να μην πάρουν τον 250ο. Επίσης δε μπορούν να έχουν θρησκευτικούς, φυλετικούς κτλ περιορισμούς. Βλέπε το άρθρο του Economist, Private Education-The Swedish Model.\nΕπίσης, έχει θεσμοθετηθεί στη Σουηδία (είναι νόμος), η ύπαρξη πλεονασματικών προυπολογισμών, και συγκεκριμένα στο +1% κατά μέσο όρο. Αυτό δηλαδή που εμάς κυνηγάνε οι κακοί ευρωπαίοι να κάνουμε για μια φορά στη ζωή μας, αυτοί το έχουν κάνει νόμο από μόνοι τους. Χωρίς να τους το επιβάλλει κανείς. Ένα άλλο μέτρο που έχουν θεσμοθετήσει, είναι η επιτροπή δημοσιονομικής πολιτικής (Fiscal Policy Council). Αυτή αποτελείται από 6 ακαδημαικούς οικονομολόγους, που παρακολουθούν τις καταρτήσεις και εκτελέσεις των προυπολογισμών, εκφράζουν άποψη για το κατά πόσο είναι σύμφωνη με τους δημοσιονομικούς στόχους της χώρας, και δίνουν συμβουλές.\nΓενικά από τα μέσα της δεκαετίας του 90, οι Σουηδοί πολιτικοί, και οι σοσιαλδημοκράτες και οι κεντροδεξιοί, έχουν δώσει μεγάλη έμφαση στη δημοσιονομική συνέπεια. Ώστε να μην επηρεάζεται από τους πολιτικούς κύκλους (εκλογικές περιόδους κτλ). Κατάφεραν με αυτό τον τρόπο, να φτάσουν το κρατικό χρέος τους από 80% του ΑΕΠ που ήταν τότε, σε 39% του ΑΕΠ σήμερα (για θεσμοθέτηση δημοσιονομικής πειθαρχίας στη Σουηδία, βλέπε άρθρο Ed. Dolan “How smart fiscal rules keep Sweden’s budget in balance” και Lars Calmfors, “What can Europe learn from Sweden? Four lessons for fiscal discipline”).\nΝομίζω πια, ότι ο λόγος που οι Έλληνες σοσιαλιστές δεν επικαλούνται πλέον το Σουηδικό μοντέλο είναι ξεκάθαρος. Ιδιωτικά σχολεία χρηματοδοτούμενα από το κράτος, νοσοκομεία με δημόσια χρηματοδότηση και ιδιωτικό management, και θεσμοθέτηση πλεονασματικών προυπολογισμών. Φαντάζομαι ότι έχουν γίνει και άλλες πολλές μεταρρυθμίσεις τέτοιου τύπου που δε τις ξέρω.\nΑυτά είναι που λένε οι σοσιαλιστές “κατά του λαού”, και που μεταφράζεται στα Νέα Ελληνικά σε “κατά της τσέπης μας”. Όχι απλά λοιπόν δεν επικαλείται πια ο μπασμένος Έλληνας σοσιαλιστής τη Σουηδία, αλλά δεν της λέει ούτε γεια όταν τη συναντά τυχαία στο δρόμο. Και επειδή μας το παίζουν πονόψυχοι και φιλάνθρωποι, τους ρωτάω εγώ. Να βάλουμε το φορολογικό συντελεστή στο 50%, και να κάνουμε τέτοιες μεταρρυθμίσεις και στην Ελλάδα? Εγώ σαν φιλελεύθερος δέχομαι. Εσείς δέχεστε? Σιγά μη δεχτείτε. Λαμόγια. Το μόνο που σας ενδιαφέρει είναι να χρησιμοποιείτε το κράτος σας για να μας έχετε δούλους, να το ληστεύετε, και να κλαίτε στα κανάλια για τον συνταξιούχο. Είστε τόσο λαμόγια, που ακόμη και οι φιλελεύθεροι είμαστε πιο σοσιαλιστές από σας.\nΤο ανθρώπινο κεφάλαιο της Σουηδίας\nΌταν μιλάμε για Σουηδία, δε γίνεται να μη μιλήσουμε για Σουηδούς. Το βασικό που πρέπει να γνωρίζει κάποιος, είναι ότι οι Σουηδοί σαν άνθρωποι (αλλά και οι Σκανδιναβοί γενικότερα απ’ ότι λένε), διακρίνονται για το ήθος τους και την εργατικότητα τους (σε σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες). Αυτό οι ερευνητές το αποδίδουν σε διάφορους παράγοντες. Όπως το ότι είναι προτεστάντες, και όχι καθολικοί ή ορθόδοξοι. Από τις έρευνες προκύπτει ότι οι προτεστάντες, έχουν αυτό που λένε “very strong work ethic”. Η εργατικότητα είναι πολύ δεμένη με τα ήθη τους. Περισσότερο απ’ότι στους άλλους λαούς. Ίσως οφείλεται και στο εχθρικό και δύσκολο περιβάλλον της Σκανδιναβίας. Που έκανε την επιβίωση πάρα πολύ δύσκολη.\nΤα χαρακτηριστικά αυτά των Σουηδών, καμία σχέση δεν έχουν με την εγκαθίδρυση της σοσιαλδημοκρατίας το 1932. Αυτό αποδεικνύεται από τους μετανάστες Σουηδούς, που έφυγαν τον 19ο αιώνα από την Σουηδία, πάμφτωχοι, και διέπρεψαν σε όποια χώρα και αν πήγαν. Από τις έρευνες προκύπτει ότι στην Αμερική, ο μέσος Αμερικανός πολίτης σουηδικής καταγωγής, είναι πολύ πιο πλούσιος από τον μέσο Αμερικανό (βλέπε παρακάτω άρθρο The surprising ingredients of Swedish success, κεφάλαιο A culture of success σελ 21).\nΕπίσης οι έρευνες δείχνουν, ότι οι πολίτες αυτοί (σουηδικής καταγωγής), απολαμβάνουν από τους συμπολίτες τους μεγαλύτερη εμπιστοσύνη, από ότι ο μέσος πολίτης (βλέπε παρακάτω άρθρο The surprising ingredients of Swedish success, κεφάλαιο A culture of success σελ 8). Νομίζω όμως, ότι και εμείς που ζούμε σε τουριστικές περιοχές, κάτι ξέρουμε από Σκανδιναβούς. Πάντα λέμε ότι είναι οι καλύτεροι τουρίστες. Δεν νομίζω ότι είναι τυχαίο.\nΣύμφωνα με έρευνες του περίφημου κοινωνιολόγου Μαξ Βέμπερ (ο οποίος πέθανε το 1920, πολύ πριν ανέβουν στην εξουσία οι σοσιαλδημοκράτες το 1932), οι κάτοικοι των βορείων ευρωπαικών χωρών, είχαν την τάση να έχουν υψηλότερο επίπεδο διαβίωσης, καλύτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα, και γενικά να υπερέχουν σε σύγκριση τους καθολικούς και τους ορθόδοξους λαούς των πιο νοτίων χωρών. Σύμφωνα με τον Μαξ Βέμπερ, η επιτυχία των βόρειων χωρών προερχόταν από το πολύ υψηλό work ethic που τους χαρακτηρίζει (βλέπε παρακάτω άρθρο The surprising ingredients of Swedish success, κεφάλαιο A culture of success σελ 7).\nΣτην Σουηδία δηλαδή, είχε δημιουργηθεί ένα πολύ πλούσιο κοινωνικό κεφάλαιο, πολύ πριν την έλευση των σοσιαλδημοκρατών στην εξουσία το 1932. Ενδεχομένως στη συσσώρευση αυτού του κοινωνικού κεφαλαίου να έπαιξε ρόλο και η μακροχρόνια ειρήνη. Ο πόλεμος σίγουρα δεν βοηθάει τον άνθρωπο να ξεπεράσει τον εαυτό του. Το σίγουρο είναι ότι σε αυτό το κεφάλαιο οφείλεται σε μεγάλο βαθμό η επιτυχία των Σουηδών. Και δεν μπορεί αυτό το ανρθώπινο κεφάλαιο, να αποδοθεί σε κάποιο οικονομικό μοντέλο.\nΣύμφωνα με το άρθρο του Economist “The secret of their success”, “...Οι Σουηδοί αγκάλιασαν τον φιλελευθερισμό νωρίς. Στη Σουηδία υπήρχε ελευθερία του τύπου από το 1766, και το 1840 καταργήθηκε η προτίμηση στην αριστοκρατία για τη διεκπεραίωση των κρατικών υποθέσεων. Κατάφεραν να δημιουργήσουν από τότε ένα αξιοκρατικό δημόσιο τομέα. Ασπάστηκαν τον Προτεσταντισμό, που είναι η θρησκεία που τοποθετεί την εκκλησία στο ρόλο του απλού διαμεσολαβητή ανάμεσα στο Θεό και τον άνθρωπο. Μία από τις προτεραιότητες της Λουθηρανικής Προτεσταντικής θρησκείας, ήταν να διδάσκει ανάγνωση στους αγρότες..”.\nΗ ελεύθερη Σουηδική οικονομία\nΣτη σελίδα 35, του άρθρου The surprising ingredients of Swedish success- free markets and social cohesion, αναφέρεται ότι παρόλο που οι σοσιαλδημοκράτες εφάρμοσαν μία πολιτική υψηλών φόρων και παρεμβατισμού στην αγορά εργασίας, και άρα μη ελεύθερης οικονομίας, άφησαν ελεύθερα άλλα κομμάτια της οικονομίας. Η ελευθερία μίας οικονομίας, σύμφωνα με το Economic Freedom World Index, του Fraser Institute, έχει πέντε διαστάσεις.\nΤο μέγεθος του κράτους, το δικαστικό σύστημα και τον βαθμό κατοχύρωσης των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας, ένα σταθερό χρηματοπιστωτικό σύστημα, ελευθερία εμπορίου με ξένους, και τέλος το βαθμό ρύθμισης στον τομέα των επιχειρήσεων, της αγοράς εργασίας, και του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Και σύμφωνα με το άρθρο, η Σουηδία μπορεί να μην σκοράρει ικανοποιητικά στον τομέα του κρατικού μεγέθους και της παρέμβασης στην αγορά εργασίας, αλλά στους άλλους τομείς, σκόραρε υψηλότερα από πολλές άλλες αναπτυγμένες χώρες. Βλέπε δείκτη οικονομικής ελευθερίας.\nΌπως λέει στη σελίδα 36, του άρθρου του “Creating Nordic Capitalism. The Development of a Competitive Periphery”, ο καθείς μίας εκ των κορυφαίων οικονομικών σχολών της Ευρώπης (Stockholm School of Economics), Hans Sjogren, “Η χρυσή εποχή του καπιταλισμού (εννοεί τις δεκαετίες του 50 και του 60) αποτέλεσε την περίοδο της συγκομιδής, για την βιομηχανική δομή που είχε δημιουργήθεί στη χώρα στο τέλος του 19 και στις αρχές του 20 αιώνα, και που από τότε εξελίχθηκε και εκμοντερνίστηκε...”\nΕπειδή είμαι ένα φιλελεύθερο βαμπίρ όμως, θέλω να κλείσω το θέμα της Σουηδίας, με κάποια πράγματα που δεν μπορούν να αμφισβητηθούν. Που τα δέχεται ως αληθινά, και ένας κομμουνιστής, και ένας φιλελεύθερος, και το google το ίδιο. Δε χρειάζεται να θυμόμαστε τίποτα από τα παραπάνω. Είναι μερικές σταγόνες από όσα έχουν συμβεί στη Σουηδία τα τελευταία 150 χρόνια. Το μόνο που χρειάζεται να θυμόμαστε είναι τα παρακάτω απλά πραγματάκια.\nΠρώτον. Η Σουηδία είχε να επιδείξει ραγδαίους ρυθμούς ανάπτυξης, την περίοδο 1850-1932, με ταυτόχρονη εκβιομηχάνιση της, και ίδρυση πολυεθνικών εταιρειών θρύλων. Πριν την έλευση της σοσιαλδημοκρατίας.\nΔεύτερον. Η Σουηδία έχει ένα πλούσιο ανθρώπινο κεφάλαιο, η καταγωγή του οποίου πάει πολύ πίσω στο χρόνο. Διαπερνά την περίοδο της σοσιαλδημοκρατίας (1932 και μετά), διαπερνά την περίοδο της ελεύθερης οικονομίας (1850-1932), και χάνεται στην εποχή του μερκαντιλισμού. Με τον αναλφαβητισμό να έχει σχεδόν εκλείψει από τα τέλη του 19ου αιώνα.\nΤρίτον. Η Σουηδία, έχει απολαύσει 200 περίπου συναπτά έτη ειρήνης. Κατά συνέπεια, η Σουηδία διένυσε την περίοδο των δύο παγκοσμίων πολέμων, ουδέτερη. Ενώ είχε ήδη καθιερωθεί ως επιτυχημένη βιομηχανική εξαγωγική δύναμη, την περίοδο πριν από αυτούς. Υποδέχτηκε λοιπόν την “χρυσή περίοδο του καπιταλισμού”, τις δεκαετίες του 50 και του 60 δηλαδή, με το παραγωγικό και ανθρώπινο κεφάλαιο της άθικτο, ενώ οι ανταγωνίστριες βιομηχανικές δυνάμεις, έγλειφαν τις πληγές τους.\nΤέταρτο. Οι σοσιαλιστές πήραν την εξουσία για πρώτη φορά το 1932. Με την Σουηδία να είναι ήδη μια βιομηχανική και εξαγωγική χώρα. Την περίοδο δηλαδή ανάμεσα στους δύο παγκοσμίους πολέμους (που η Σουηδία ήταν ουδέτερη), μετά από τους οποίους ακολούθησαν οι χρυσές δεκαετίες του καπιταλισμού, και τις οποίες η Σουηδία υποδέχτηκε με το παραγωγικό και ανθρώπινο κεφάλαιο της άθικτα.\nΠέμπτο. Η Σουηδία είναι μια χώρα που είναι πλούσια σε μεταλλεύματα υψηλής ποιότητας, και σε ξυλεία. Σε όλη την Ευρώπη, μόνο η Ρωσία έχει περισσότερα δάση από τη Σουηδία. Να προσθέσω ότι τα περισσότερα δάση της Σουηδίας είναι ιδιωτικά. Για την ακρίβεια ανήκουν κατά 25% στο κράτος, κατά 25% σε βιομηχανίες, και κατά 50% σε ιδιώτες\nΟ φυσικός λοιπόν πλούτος της 5η μεγαλύτερης χώρας της Ευρώπης με 450 χιλ τετραγωνικά χιλιόμετρα, αντιστοιχεί σε μόλις 10 εκ κατοίκους. Μια Ελλαδίτσα δηλαδή σε κατοίκους.\nΈκτο. Από τη δεκαετία του 70 και μετά, οπότε και τελείωσε η χρυσή περίοδος, και εμφανίστηκαν οι πετρελαικές κρίσεις, η Σουηδική οικονομία άρχισε να αντιμετωπίζει προβλήματα. Και σήμερα που η Σουηδική οικονομία πετάει σε σχέση με τις υπόλοιπες ευρωπαικές χώρες, έχει ξαναγίνει μία κλασσική σοσιαλδημοκρατία, με ανοίγματα στις αγορές που δεν τα έχουν τολμήσει ούτε οι ΗΠΑ, ούτε η Αγγλία.\nΈβδομο. Η μεγάλη οικονομική δύναμη της Σουηδίας, ήταν πάντα το διεθνές εμπόριο. Σε αυτό κυριαρχούσαν και κυριαρχούν ακόμη οι πολυεθνικές της.\nΔιαβάζοντας τις παραπάνω γραμμές που είναι αδιαμφισβήτητες, σας δημιουργείται η βεβαιότητα ότι η επιτυχία του Σουηδικού μοντέλου οφείλεται στο σοσιαλισμό? Μήπως σας δημιουργείται η απορία του τι θα είχε συμβεί αν δεν είχε κυβερνηθεί στο μεγαλύτερο μέρος του 20ου αιώνα η Σουηδία από τους σοσιαλδημοκράτες? Μήπως θα ήταν μία ακόμη Ελβετία? Νομίζω ότι και μόνο από τις 7 παραπάνω γραμμές, δε μπορεί να είναι κάποιος σίγουρος ότι στον σοσιαλισμό οφείλεται η επιτυχία της Σουηδίας.\nΚαι υπάρχει η άποψη, ότι αν δεν είχαν πάρει την εξουσία οι σοσιαλιστές, η Σουηδία θα ήταν όντως Ελβετία. Παρόλο που είμαι αυτής της άποψης, δε θα το υποστηρίξω, γιατί είναι κάτι υποθετικό και δε βγάζεις άκρη. Θα αναφέρω όμως το άρθρο του Σουηδού αναλυτή Nils Eric Sandberg “What went wrong in Sweden?”, που το υποστηρίζει. Λέει χαρακτηριστικά στην αρχή του άρθρου “Μια φορά κι ένα καιρό υπήρχαν δύο μικρές χώρες, που γλύτωσαν και οι δύο τις καταστροφές των πολέμων. Και οι δύο μικρές και ανεξάρτητες για αιώνες...\n... Και οι δύο είχαν την ίδια βιομηχανική διάρθρωση. Και οι δύο είχαν εταιρείες με καλή φήμη και καλά προιόντα. Η μόνη τους μεγάλη διαφορά ήταν ότι στη Σουηδία η φύση φέρθηκε πολύ απλόχερα, δίνοντας της πολύ πλούσια κοιτάσματα μεταλλευμάτων, ξυλείας και υδροδυναμικής ενέργειας, ενώ στην Ελβετία έδωσε μόνο έδαφος για να βόσκουν οι αγελάδες……Και οι δύο κράτησαν την ουδετερότητα του στους παγκοσμίους πολέμους και συνέχισαν να κάνουν εμπόριο με τις αντιμαχόμενες πλευρές....\n...Μετά τον Β παγκόσμιο πόλεμο, η Σουηδία ήταν στην τρίτη, και η Ελβετία στη δεύτερη θέση, της λίστας των πλουσιότερων χωρών του κόσμου, με βάση το κατά κεφαλήν εισόδημα. Σήμερα (το άρθρο έχει γραφτεί το 1997), η Ελβετία παραμένει 2η , ενώ η Σουηδία έχει πέσει στην 17η θέση.....”.\nΘα σου πει ο άλλος, μα στην Ελβετία εισέρρευσαν ένα σωρό κεφάλαια. Ε, συμφωνώ. Που θέλατε να πάνε τα κεφάλαια? Στη Σουηδία? Θα στέλνατε εσείς τα κέρδη της επιχείρησης σας, σε μία χώρα που υποστηρίζει ότι το κέρδος, είναι είτε προιόν εκμετάλλευσης, είτε προιόν εγκληματικότητας? Όχι βέβαια.\nΘα θέλατε μία χώρα μακριά από την απειλή των πολέμων, με καλό τραπεζικό σύστημα. Θα μπορούσε αυτή η χώρα να είναι η Σουηδία. Μία ακόμη Ελβετία. Αν δεν ήταν σοσιαλιστική βέβαια. Η Ελβετία είναι 5η , στη λίστα των χωρών με τις πιο φιλελεύθερες οικονομίες στον κόσμο, με μόνο το Χονγκ Κονγκ, τη Σιγκαπούρη, την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία μπροστά της.\nΜε όλα τα παραπάνω, δημιουργείται το εξής ερώτημα. Πρώτα δημιουργείται ένα ισχυρό κοινωνικό κράτος και μετά γίνεται πλούσια μία χώρα, ή πρώτα γίνεται πλούσια μία χώρα και μετά δημιουργείται ισχυρό κοινωνικό κράτος? Σύμφωνα με τον νόμο του ακαδημαικού Wagner (Wagner’s Law), πρώτα δημιουργείται ο πλούτος και ύστερα το κοινωνικό κράτος (βλέπε σελίδα 17, “What can the USA learn from the Nordic Model”, Cato Institute)\nΜε όλα τα παραπάνω, δε θέλω να πω ότι οι Σουηδοί απέτυχαν στον τομέα της ισότητας. Το θέμα όταν μιλάμε για ελεύθερη οικονομία και σοσιαλισμό, δεν είναι αυτό. Σίγουρα σε πρώτη φάση ο σοσιαλισμός, όταν πάρει την εξουσία, μετά από ένα καθεστώς ελεύθερης οικονομίας, θα οδηγήσει σε μία πιο ισομερή κατανομή των εισοδημάτων. Αν πχ εμένα μου δώσει κάποιος από σας 100 δικά του ευρώ, θα κρατήσω τα 10 και ευχαρίστως θα μοιράσω τα υπόλοιπα 90 σε αυτούς που με στήριξαν. Με ξένα λεφτά γίνεται ο σοσιαλισμός. Γιατί να μην είναι γαλαντόμος?\nΤο θέμα όταν συγκρίνουμε σοσιαλισμό και ελεύθερη οικονομία, είναι το ποιο από τα δύο συστήματα, θα οδηγήσει σε υψηλότερα επίπεδα ισότητας και ελευθερίας. Που να είναι μακροπρόθεσμα διατηρήσιμα. Σε ποιο από τα δύο, ο μέσος πολίτης, θα καταλήξει να έχει μεγαλύτερο εισόδημα και μεγαλύτερη ελευθερία. Αν από μία ελεύθερη οικονομία, περάσουμε σε μία σοσιαλιστική, σίγουρα σε πρώτη φάση (μέχρι να φέρει την κατάρρευση ο σοσιαλισμός) τα εισοδήματα θα είναι πιο ισομερώς κατανεμημένα. Και εξήγησα γιατί.\nΑς μου δώσει ένας οποιοσδήποτε από σας ένα κατοστάρικο, να κρατήσω 5 ευρώ και να μοιράσω τα υπόλοιπα. Με κάνει ιδεολόγο αυτό? Ε, όχι και ιδιαίτερα. Σαν ιδέα μου ακούγεται καλή όμως. Θα σου πει ο άλλος, ο “ιδεολόγος” και καλά, “μα καλά ρε Jazz, από τα δικά σου τα 100 ευρώ δε μπορείς να δώσεις 5? Πρέπει να είναι ξένα για να δώσεις το τάλιρο?”. Τι λες πρε ππαλαβιάρη (με δύο π)? Στις ανεπτυγμένες ευρωπαικές χώρες, ο μέσος όρος των κρατικών δαπανών, ανέρχεται στο 50%. Στο 100% είναι κομμουνισμός. Βλέπε eurostat για κρατικές δαπάνες ως ποσοστό του ΑΕΠ ανά ευρωπαική χώρα. Στις ΗΠΑ είναι περίπου στο 40% και στην Ευρώπη περίπου 50%. Γι’ αυτό συζητάμε. Για το αν πρέπει το κράτος να γίνει ακόμη μεγαλύτερο από το 50% της οικονομίας στις σύγχρονες σοσιαλδημοκρατίες.\nΤο σοσιαλιστικό site socialistworld.net , στην πρώτη σελίδα του άρθρου του “Is Sweden Socialist”, γράφει τα εξής\n“...Η Σουηδία, δεν υπήρξε ποτέ σοσιαλιστική χώρα, με την έννοια της κοινωνικής ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής...ούτε υπήρξε η Σουηδία μία μικτή οικονομία ή αποτέλεσε ένα τρίτο δρόμο, μία εναλλακτική στον καπιταλισμό και τον σοσιαλισμό....Απλά τις δεκαετίες του 60 και του 70, με την άνοδο του καπιταλισμού, δημιουργήθηκε ένα μεγάλο κοινωνικό κράτος, χρηματοδοτούμενο από υψηλή φορολόγηση..”.\nΚαι αρκετά παρακάτω συνεχίζει “…Αυτό που συχνά αποκαλείται στη Σουηδία μικτό μοντέλο, δεν υπήρξε ποτέ. Στην πραγματικότητα, ο κρατικός τομέας, ήταν μικρότερος από τις περισσότερες άλλες χώρες...”.\nΜε τα παραπάνω, ο πικραμένος σοσιαλιστής θέλει να πει, ότι παρόλο που οι Σουηδοί σοσιαλιστές έκαναν αναδιανομή των εισοδημάτων με υψηλή φορολογία, δεν παρενέβαιναν αρκετά στον παραγωγικό τομέα της οικονομίας. Το λέει για κακό. Εγώ πάλι λέω ότι χάρη σε αυτό άντεξαν όσο άντεξαν, και δεν τα έκαναν όλα ρημαδιό.\nΘεωρεί δηλαδή ότι οι αριστεροί Σουηδοί, δεν ήταν αρκετά αριστεροί. Όπως λένε και οι δικοί μας αριστεροί. Κατηγορούν το ΠΑΣΟΚ ότι δεν ήταν αρκετά αριστερό, ότι δεν μεγάλωσε αρκετά το κράτος, ότι δεν μας φορολόγησε αρκετά, ότι άφησε πολύ ανοιχτά τα επαγγέλματα, ότι δεν ρύθμισε αρκετά τις αγορές, και ότι ήταν πολύ φιλελεύθερο. Ένα πράγμα σαν τον Μίλτον Φρίντμαν το ΠΑΣΟΚ, σύμφωνα με τους αριστερούς. Τι σχολή του Σικάγου, τι ΠΑΣΟΚ δηλαδή για τους αριστερούς. Τι Λοζάνη, τι Κοζάνη, γκόμενες η μια, γκόμενες και η άλλη. Ένα τέτοιο πράγμα το ΠΑΣΟΚ και ο φιλελευθερισμός. Ένα τέτοιο δέσιμο έχουν το ΠΑΣΟΚ και ο φιλελευθερισμός. Το ένα είναι η Κοζάνη και το άλλο η Λοζάνη. Και έχει γκόμενες και το ένα, γκόμενες και το άλλο. Το ίδιο πράγμα είναι.\nΆφησαν λοιπόν οι σοσιαλιστές μας τη Σουηδία, και έπιασαν τη Νορβηγία τώρα. Αυτό λέει το μοντέλο πρέπει να εφαρμόσουμε στην Ελλάδα. Η Νορβηγία είναι η χώρα που δεν υπάρχει εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο. Αμέσως λοιπόν αναρωτιέσαι “βρε πως τα κατάφερε εδώ ο σοσιαλισμός χωρίς να τα κάνει όλα γης μαδιάμ?”.\nΨάχνεις λοιπόν, ψάχνεις, ψάχνεις και δε βλέπεις τίποτα. Μετά κάνεις μία να μυρίσεις, και αμέσως σου σπάει τα ρουθούνια η μυρωδιά του πετρελαίου. Η Νορβηγία είναι μία από τις μεγαλύτερες παραγωγούς πετρελαίου στον κόσμο. Έχει με λίγα λόγια ψωμάκι για να γίνει σοσιαλισμός.\nΌταν μιλάμε για πετρέλαιο, θα πρέπει να κάνουμε τον παρακάτω διαχωρισμό. Το πόσο πετρέλαιο παράγει μία χώρα (παραγωγός), και πόσο εξάγει (εξαγωγέας). Γιατί αν μία χώρα παράγει πολύ πετρέλαιο αλλά οι μεγάλες ανάγκες της δεν της επιτρέπουν να το εξάγει, δε μπορεί να έχει και έσοδα από τον υπόλοιπο κόσμο. Αν μπορεί...μπίνγκο!! Τζακ ποτ!!\nΗ Νορβηγία λοιπόν, είναι μία χώρα με μόλις 5 εκατομμύρια κατοίκους. Μισή Ελλαδίτσα. Και είναι σε απόλυτα μεγέθη, από τους μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου στον κόσμο. Σε εξαγωγές δεν το συζητάμε. Σε ακόμη υψηλότερη θέση. Και όταν μιλάμε για εξαγωγές με βάση τις κατά κεφαλήν εξαγωγές βαρελιών, είναι στις πρώτες θέσεις παγκοσμίως.\nΣκεφτείτε δηλαδή η Ελλαδίτσα μας, να ήταν η μεγαλύτερη σχεδόν (σε βαρέλια ανά άτομο) εξαγωγική χώρα πετρελαίου στον κόσμο. Θα είχαμε όχι από ένα καγιέν που είχαμε με τα δανεικά. Από δύο καγιέν θα είχαμε με το πετρέλαιο. Και δώστου σοσιαλισμό. Και πάρε σοσιαλισμό. Και φέρε σοσιαλισμό. Όχι α λα Νορβηγικά βέβαια. Εκεί υπάρχει τάξη. Α λα Ελληνικά.\nΕπειδή λοιπόν στη Νορβηγία υπάρχει ψωμί, και άρα πληρούνται οι προυποθέσεις εφαρμογής ενός πετυχημένου σοσιαλιστικού μοντέλου μέχρι να τελειώσει το πετρέλαιο, δε θα ασχοληθώ παραπάνω. Αν και υπάρχουν πολλά να πεις και για εκεί. Γιατί και εκεί η οικονομία σε πολλούς τομείς είναι πολύ πιο ελεύθερη από τη Σοβιετία μας. Να πω απλά, ότι όπως προκύπτει από το site του Norwegian Petroleum Directorate NPD, που είναι το κρατικό site για θέματα πετρελαίου “...Η Νορβηγία είναι η 14η στη λίστα των μεγαλυτέρων παραγωγών πετρελαίου χωρών, και 7η στη λίστα των μεγαλυτέρων εξαγωγέων πετρελαίου χωρών....Το 2011 η Νορβηγία ήταν η 6η μεγαλύτερη παραγωγός φυσικού αερίου στον κόσμο, και η 3η μεγαλύτερη εξαγωγέας”. Αυτά σε απόλυτα μεγέθη. Σε κατά κεφαλήν μεγέθη, είναι πολύ ψηλότερα γιατί η Νορβηγία έχει πολύ λιγότερους κατοίκους από τη Ρωσία πχ.\nΟι Έλληνες σοσιαλιστές λοιπόν, που είναι πρώτοι στο να μυρίζονται το ψωμί, έχουν μυριστεί το Ελληνικό πετρέλαιο, και έχουν λυσσάξει, τους έχει ανοίξει η όρεξη. Θα μου πεις το πετρέλαιο ανήκει σε όλους τους Έλληνες. Συμφωνώ. Και γιατί πρέπει να έχουμε σοσιαλισμό για να το χρησιμοποιήσουμε για να φτιάξουμε καλύτερη παιδεία, καλύτερη υγεία και καλύτερες υποδομές? Γιατί πρέπει να έχουμε αυτά τα σταλινικά τομάρια να μας έχουν δούλους για άλλα 30 ή όσα χρόνια κρατήσει το πετρέλαιο?\nΤην πάτησαν όμως. Φανήκαμε τυχεροί. Το πετρελαιάκι θα αργήσει ακόμη να βγει. Και τώρα που δεν έχουν μηχάνημα να κόβουν χρήμα, ούτε δανεικά για να δανείζονται και να μας μιλάνε για ιδέες, θα αναγκαστούν να φτιάξουν θεσμούς και διαφάνεια και να φύγουν από το σβέρκο μας τα βρωμόσκυλα. Και όταν θα έρθει με το καλό το πετρελαιάκι, αν έρθει, δε θα μπορούν να το ρημάξουν.\nΕγχειρίδιο χρήσης του κειμένου (αποκλειστικά για φιλελεύθερους)\nΣε συνάντηση του με μη ενημερωμένο σοσιαλιστή, που έχει μείνει πίσω και επικαλείται το Σουηδικό μοντέλο, ο φιλελές που έχει διαβάσει το παραπάνω κείμενο, προβαίνει στις ακόλουθες ενέργειες. Τον χτυπάει φιλικά στην πλάτη και του λέει με καθαρή φωνή “εεεε μπαρμπαμητρούση, άλλαξε η κατάσταση, Νορβηγία λέμε τώρα”. Εάν ο μη ενημερωμένος σοσιαλιστής επιμείνει στην περίπτωση της Σουηδίας ο φιλελές προβαίνει στην άμεση ενημέρωση του.\nΤου επισημαίνει δηλαδή, ότι ένα μεγάλο μέρος των σουηδικών ιατρικών κέντρων (αυτά που δεν δέχονται επείγοντα) διοικείται έναντι αμοιβής από ιδιωτικές εταιρείες, ενώ αυτό έχει ήδη αρχίσει να γίνεται και στα νοσοκομεία (με επείγοντα), ενώ και οι δύο κατηγορίες εξακολουθούν να χρηματοδοτούνται από το κράτος. Του λέει επίσης, ότι στη Σουηδία, οποιοσδήποτε ιδιώτης ικανοποιεί τα κριτήρια, έχει το δικαίωμα να ιδρύσει σχολείο, (αρκεί να βρει και μαθητές βέβαια), η χρηματοδότηση των οποίων παραμένει κρατική.\nΔίνοντας του τη χαριστική βολή, τον ενημερώνει ότι η Σουηδία από τα μέσα της δεκαετίας του 90, έχει θεσμοθετήσει την υποχρέωση πλεονασματικών προυπολογισμών. Στη συνέχεια τον καλεί, ενωμένοι και αλληλέγγυοι, να “αγωνιστούν” για παρόμοιες “σοσιαλιστικές” μεταρρυθμίσεις και στην Ελλάδα. Ο σοσιαλιστής αμέσως χρησιμοποιεί υβριστικούς χαρακτηρισμούς για την Σουηδία, όπως “φασιστική”, “ανθρωποφάγα” κτλ, και δηλώνει ότι νεοφιλελεύθερες και αντιλαικές πολιτικές δεν τον εκφράζουν. Το περιστατικό θεωρείται λήξαν.\nΣτους ενημερωμένους σοσιαλιστές, αυτούς που είναι μέσα στα πράγματα, και του λένε για τη Νορβηγία, ο φιλελές απαντάει ως εξής “Κούλαρε φιλαράκι να βγει πρώτα το μαύρο υγρό και στην Ελλάδα, και μετά ξανακάνουμε σοσιαλισμό. Μέχρι τότε άσε να κάνουμε και λίγο φιλελευθερισμό που είναι και πιο φτηνός. Και μόλις βγει το καύσιμο το ξαναγυρνάμε”.\nΤο σημαντικότερο απ’όλα τα παραπάνω όμως, είναι ότι ο φιλελές, καθόλη τη διάρκεια της συζήτησης, οφείλει να παραμένει σε εγρήγορση. Διότι οι σοσιαλισταί φημίζονται δια τον φανατισμόν τους και τον τρόπον με τον οποίον δυσαρεστούνται από την αντίθετη άποψη. Ο φιλελές λοιπόν, παραμένει σε εγρήγορση, ώστε αν ο σοσιαλιστής δείξει επιθετική διάθεση, με ταχύτητα να κινηθεί προς το πλησιέστερο αστυνομικό τμήμα, για να ζητήσει προστασία από τα σοσιαλιστικά ιδεώδη.\nInstitute of Economic Affairs, “The surprising ingredients of Swedish success-free markets and social cohesion”. Ένα 40σέλιδο working paper του φιλελεύθερου think tank IEA, η καλύτερη εισαγωγή για το κατά πόσο οφείλεται στον σοσιαλισμό η επιτυχία της Σουηδίας. Απλό, γεμάτο πληροφορίες και παραπομπές σε πλήθος πηγών.\nRudolf Meidner “Why the Swedish model failed?” Η εξήγηση της αποτυχίας του Σουηδικού μοντέλου, από τον θεμελιωτή της οικονομικής θεωρίας του\nEconomist, Northern Lights, το πρώτο από τα τρία άρθρα του special report του economist για τη Σουηδία.\nEconomist, The new model, το δεύτερο από τα τρία άρθρα του special report του Economist για τη Σουηδία\nEconomist, The secret of their success, πολύ ωραίο άρθρο που εξετάζει την επιτυχία των Σκανδιναβών.\nEconomist, The next supermodel, το τρίτο από τα τρία άρθρα του special report του Economist για τη Σουηδία\nEconomist, Private education – The Swedish model, πολύ καλό άρθρο του Economist για τις αλλαγές που έχουν γίνει στο εκπαιδευτικό σύστημα της Σουηδίας, όπου επιτρέπεται η λειτουργία ιδιωτικών αλλά κρατικά χρηματοδοτούμενων σχολείων.\nEconomist, The Swedish Model- Admire the Best Forget the Rest, ωραίο άρθρο του Economist\nHans Sjogren, “Welfare Capitalism. The Swedish Economy”, μία πάρα πολύ καλή περίληψη (60σέλιδη) της οικονομικής ιστορίας της Σουηδίας, για την περίοδο 1850-2005, από τον καθηγητή μίας εκ των κορυφαίων Ευρωπαικών οικονομικών σχολών (Stockholm School of Economics).\nWikipedia, Economy of Sweden\nWikipedia, Industrialization of Sweden, αναφέρει το πόσο είχε προχωρήσει η εκβιομηχάνιση της Σουηδίας στο τέλος του 19 αιώνα.\nNordic Forestry, site με στοιχεία για τον δασικό πλούτο της Σουηδίας, είναι το site που αναφέρει για τα ποσοστά ιδιοκτησίας των δασών της Σουηδίας (25% κρατικά, 50% ιδιωτικά, 25% σε βιομηχανίες), και ότι μόνο η Ρωσία έχει περισσότερα δάση από τη Σουηδία.\nPublic-private health care delivery becoming the norm in Sweden, Canadian Medical Journal Association, άρθρο για την διοίκηση των νοσοκομείων από ιδιώτες χρηματοδότηση δημόσια.\nNils Eric Sandberg “What went wrong in Sweden?”, είναι ένα ωραίο μεγάλο άρθρο, που υποστηρίζει ότι αν η Σουηδία δεν είχε σοσιαλιστικό μοντέλο, θα ήταν σήμερα ισχυρότερη από την Ελβετία.\nEconomist, “A hospital case”, άρθρο για την εφαρμογή του μοντέλου δίοικησης ενός κανονικού νοσοκομείου (που δέχεται και επείγοντα) από ιδιώτες-συμβούλους με κρατική χρηματοδότηση\nBloomberg “Booming Sweden’s Free Market Solution”, πάρα πολύ καλό και μικρό άρθρο του Bloomberg, για τις μεταρρυθμίσεις που έγιναν, και τον τρόπο με τον οποίο βοήθησαν τη Σουδία τις δύο τελευταίες δεκαετίες\nSocialistworld.net, Is Sweden socialist?, ένα άρθρο από το μεγάλο σοσιαλιστό site, που εξετάζει το αν είναι ή αν υπήρξε ποτέ σοσιαλιστική η Σουηδία. Με την κλασσική έννοια του σοσιαλισμού, όπου το κράτος ελέγχει μεγάλο μέρος των μέσων παραγωγής\nEd. Dolan, How Smart Fiscal Rules Keep Sweden’s Budget in Balance, άρθρο για τις μεταρρυθμίσεις που έχουν γίνει στον τομέα της δημοσιονομικής πειθαρχίας\nLars Calmfors, “What can Europe learn from Sweden? Four lessons for fiscal discipline”, άρθρο για τις μεταρρυθμίσεις που έχουν γίνει στον τομέα της δημοσιονομικής πειθαρχίας\nPolicy Analysis, Cato Institute, “What can the USA learn from the Nordic Model?”, σύγκριση του Αμερικανικού μοντέλου με το Σκανδιναβικό, από το φιλελεύθερο think tank Cato, που ισχυρίζεται ότι πρώτα γίνεται ένα κράτος πλούσιο και έπειτα αποκτά ισχυρό κοινωνικό κράτος, και όχι ανάποδα (Wagner’s Law)\nJohan Norberg, How laissez-faire made Sweden rich, σε αυτό το άρθρο ο φιλελεύθερος οικονομολόγος Johan Norberg, εξηγεί γιατί η επιτυχία της Σουηδίας οφείλεται στην προ σοσιαλιστική περίοδο.\nPeter Stein, Cato Institute Policy Analysis No 160: Sweden: From Capitalist Success to Welfare Sclerosis, πολύ ωραίο, μεγάλο αλλά παλιό άρθρο (1991) από το φιλεύθερο think tank Cato\nLennart Schon “Sweden-Economic Growth and Structural Change 1800-2000”, μια μικρή οικονομική ιστορία της Σουηδίας, για τους δύο τελευταίους αιώνες.\nΜία μίνι οικονομική ιστορία από το Economifacta, που είναι site του συνδέσμου Σουηδικών επιχειρήσεων\nWikipedia, Economic History of Sweden, μία πολύ σύντομη δισέλιδη οικονομική ιστορία της Σουηδίας τους δύο τελευταίους αιώνες\nRudolf Meidner, ο σοσιαλιστής οικονομολόγος των σουηδικών εργατικών συνδικάτων, που μαζί με τον Gosta Rehn, έφτιαξαν το οικονομικό μοντέλο Rehn-Meidner, πάνω στο οποίο βασίστηκε η σουηδική οικονομική πολιτική τις δεκαετίες 50, 60 έως τα μέσα της δεκαετίας του 70. Ανέλαβε να δημιουργήσει τα wage earners funds. Μαθητής του Gunnar Myrdal.\nGunnar Myrdal, θρυλικός σοσιαλιστής οικονομολόγος, βουλευτής των σοσιαλδημοκρατών για πολλά χρόνια.\nThe Sweden Myth, του Stefan Carlsson, λέει γιατί είναι μύθος ότι η επιτυχία της Σουηδίας οφείλεται στον σοσιαλισμό\nΒιογραφικό του Ivar Kreuger, Wikipedia, ο σουηδός βιομήχανος, αποκαλούμενος και βασιλιάς του σπίρτου, που έφτασε πριν καταστραφεί από το κραχ του 1929, να ελέγχει τα ¾ της παγκόσμιας παραγωγής σπίρτου.\nPer Bylund, Stagnating Socialist Sweden, ένα συμπαθητικό μικρό άρθρο\nMarkus B, “The Scandinavian welfare myth revisited”, ένα συμπαθητικό μικρό άρθρο\nΣτρατιωτική ιστορία της Σουηδίας, Wikipedia, λέει στα γρήγορα τους πολέμους της Σουηδίας\nList of Swedish inventions, Wikipedia, μία λίστα με τις Σουηδικές ανακαλύψεις που είναι πολλές και σημαντικές τον 19 αιώνα\nThe Huffington Post, The secret to the Swedish Model’s Success, ένα μικρό συμπαθητικό αρθράκι\nBusiness Spectator, Sweden’s secret free market success, ένα μικρό συμπαθητικό αρθράκι\nWashington Times, Sweden’s turn from socialism, ένα συμπαθητικό μικρό αρθράκι\nFrontpagemag, “Does Scandinavian socialism work?”, ένα μικρό αρθράκι που ισχυρίζεται ότι η δεν οφελήθηκε η Σουηδία από το σοσιαλιμό\nSocialistworld “The reality of Swedish neo-liberalism, ένα ωραίο άρθρο από ένα σοσιαλιστικό site, που τα χώνει στις μεταρρυθμίσεις που έχουν γίνει στη Σουηδία. Κάτι σαν το δικό μας “ξεπούλημα” ένα πράγμα.\nNorwegian Petroleum Directorate, Νορβηγικό κρατικό site που δίνει πληροφορίες για το Νορβηγικό πετρέλαιο.\nΑναρτήθηκε από iakovos jazz στις 12:04 μ.μ.


Εγχειρίδια για Electrolux Αφυγραντήρες\nHome > Οικιακές συσκευές > Αφυγραντήρες > Electrolux Αφυγραντήρες\nΠαρακάτω μπορείτε να βρείτε όλα τα μοντέλα Electrolux Αφυγραντήρες για τα οποία διαθέτουμε εγχειρίδια. Δείτε επίσης τις συχνές ερωτήσεις στο κάτω μέρος της σελίδας για χρήσιμες συμβουλές σχετικά με το προϊόν σας. Το μοντέλο σας δεν περιλαμβάνεται στη λίστα; Παρακαλώ επικοινωνήστε μαζί μας.\nElectrolux EXD15DN3W Αφυγραντήρας\nElectrolux EXD16DN4W Αφυγραντήρας\nElectrolux EXD20DN4W Αφυγραντήρας


Επίσκεψη στη Δημοτική Βιβλιοθήκη - 2ο Δημοτικό Σχολείο Παραλίας Πατρών\nΑρχήΕκδηλώσειςΠολιτιστικέςΗ Βασίλισσα του Χιονιού\n04 Φεβρουαρίου 2015 .\nΣτις 28 Ιανουαρίου οι μαθητές των Γ?, Δ? 1 και Δ? 2 τάξεων επισκέφθηκαν τη Δημοτική Βιβλιοθήκη Πάτρας.\nΜετά την ξενάγηση στο χώρο, οι μαθητές της Γ? τάξης συνοδευόμενοι από τη δασκάλα τους Πεντεσκούφη Σοφία και την Αθανασοπούλου Λεμονιά, εκπαιδευτικό της Φυσικής Αγωγής, ανέβηκαν στην αίθουσα του αναγνωστηρίου. Δύο μαθητές μέσα από δύο υπολογιστές και καθοδηγούμενοι από τον υπεύθυνο της βιβλιοθήκης αναζήτησαν βιβλία με θέμα τη διατροφή. Όταν τους δόθηκαν τα βιβλία σαν αληθινοί βιβλιοφάγοι κατέγραψαν αρκετές πληροφορίες σχετικές με το θέμα.\nΤην ίδια ώρα οι μαθητές της Δ? τάξης συνοδευόμενοι από τους δασκάλους τους Σαλίκο Χαράλαμπο και Φωτόπουλο Νικόλαο, παρέμειναν στο ισόγειο, στην αίθουσα της παιδικής βιβλιοθήκης και συμπλήρωσαν ένα παζλ με θέμα "Μαθαίνω την Ελλάδα". Ενώ συμπλήρωναν το παζλ, συζητούσαν για τις πληροφορίες που έδινε ο χάρτης (το παζλ) για την Ελλάδα.\nΣτη συνέχεια οι μαθητές της Γ΄ τάξης κατέβηκαν στο ισόγειο, στην αίθουσα της παιδικής βιβλιοθήκης και αφού παρακολούθησαν ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα με θέμα τη διατροφή έπαιξαν με επιτραπέζια παιχνίδια (πυραμίδα διατροφής).\nΟι μαθητές της Δ΄ τάξης ανέβηκαν στον πρώτο όροφο στην αίθουσα του αναγνωστηρίου και αναζήτησαν βιβλία με θέμα "Μαθαίνω την Ελλάδα".\nΦύγαμε από τη Βιβλιοθήκη κατενθουσιασμένοι και οι μικροί βιβλιοφάγοι εξέφρασαν την επιθυμία να ξαναπάμε.


Λάσο: «Απαιτητικοί αγώνες κόντρα σε Μονακό και Παναθηναϊκό» – PicknGreen.gr\nΛάσο: «Απαιτητικοί αγώνες κόντρα σε Μονακό και Παναθηναϊκό»\nΟ Πάμπλο Λάσο χαρακτήρισε ιδιαίτερα απαιτητική την τρέχουσα εβδομάδα για τη Ρεάλ Μαδρίτης, η οποία περιλαμβάνει τους αγώνες κόντρα στην Μονακό (13/10, 21:45) και τον Παναθηναϊκό (15/10, 22:00).\nΑναλυτικά όσα δήλωσε ο κόουτς της «βασίλισσας»:\n«Πιστεύω πως αναρρώσαμε καλά από την προσπάθεια της προηγούμενης εβδομάδας και τώρα έχουμε μπροστά μας δύο πολύ απαιτητικές εντός έδρας αναμετρήσεις. Η Μονακό παίζει με υψηλή ένταση και οφείλουμε να αγωνιστούμε ομαδικά, να κυκλοφορήσουμε καλά την μπάλα και να βοηθήσουμε ο ένας τον άλλον στην άμυνα. Οι αντίπαλοί μας μπορούν να είναι αποφασιστικοί στην επίθεση, είτε στο ένας εναντίον ενός, είτε στα pick ‘n roll.\nΣτα πρώτα δύο παιχνίδια της η Μονακό έβγαλε καλά στοιχεία και έχει έναν κυρίαρχο παίκτη, τον Μάικ Τζέιμς. Παράλληλα, διαθέτοι κι άλλους γνωστούς αθλητές, που είναι δυνατοί σωματικά. Θα είναι ένα σκληρό και δύσκολο τέστ, αλλά πρέπει να είμαστε έτοιμοι».\nΕυρωλίγκα, Πάμπλο Λάσο, Ρεάλ Μαδρίτης\nPrevPreviousΙβάνοβιτς: «Θα μπορούσαμε να είχαμε χάσει το ματς από την άμυνά μας»\nNextΈφτασε στη Μαδρίτη ο ΠαναθηναϊκόςNext


Πότε θα θυσιαστεί η ιερή αγελάδα των μηδενικών ελλειμμάτων; – EuroKerdos Magazine\nΩς χώρα με ακραιφνή εξαγωγικό προσανατολισμό, η Γερμανία συγκαταλέγεται στις χώρες που πλήττονται περισσότερο από τις διεθνείς εμπορικές συγκρούσεις και τη μείωση των παγκόσμιων ρυθμών ανάπτυξης. Κατά το δεύτερο τρίμηνο του τρέχοντος έτους οι οικονομικές επιδόσεις της συρρικνώθηκαν κατά 0,1% σε σχέση με τους τρεις πρώτους μήνες του 2019, όπως ανακοίνωσε χθες η Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία. Στις αρχές του χρόνου η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης «έτρεχε» ακόμη με 0,4%.\nΣύμφωνα με τους ειδικούς της στατιστικής υπηρεσίας, η επιβράδυνση των ρυθμών ανάπτυξης αποδίδεται πρωτίστως στο εξωτερικό εμπόριο. Σε σχέση με το πρώτο τρίμηνο του έτους οι εξαγωγές προϊόντων και υπηρεσιών παρουσίασαν μεγαλύτερη μείωση από τις εισαγωγές. Η εξασθένηση της παγκόσμιας οικονομίας σε συνάρτηση με την ανασφάλεια που προκαλούν ο κλιμακούμενος εμπορικός πόλεμος ΗΠΑ-Κίνας αλλά και το επικείμενο Brexit επιβαρύνουν σε μεγάλο βαθμό τη γερμανική οικονομία. Σε αυτά θα πρέπει να προστεθούν και τα προβλήματα της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας που δεν φαίνεται να έχει συνέλθει ακόμη από το σκάνδαλο των παραποιημένων τιμών ρύπων. Σημαντικός πυλώνας της έστω και αναιμικής ανάπτυξης ήταν και παραμένει ο κατασκευαστικός κλάδος και κυρίως η κατανάλωση. Δεδομένου του ιστορικά χαμηλού αριθμού των ανέργων, αλλά και των αυξήσεων σε μισθούς και συντάξεις, η καταναλωτική διάθεση των Γερμανών παραμένει στα ύψη. Την κατανάλωση ωφελεί και ενισχύει και η πολιτική των χαμηλών επιτοκίων. Με τα επιτόκια καταθέσεων να κινούνται κάτω από τα επίπεδα του πληθωρισμού -που ουσιαστικά σημαίνει ότι ο τιμάριθμος «τρώει» τις καταθέσεις- πολλοί προτιμούν να ξοδεύουν τα χρήματά τους, προχωρώντας συχνά και σε μεγάλες αγορές. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους της εκτίναξης των τιμών ακινήτων στη Γερμανία.\nΓια «σήμα κινδύνου» που υπαγορεύει τη λήψη μέτρων έκανε λόγο ο υπουργός Οικονομίας Πέτερ Αλτμάγερ. Μιλώντας στη Bild ο χριστιανοδημοκράτης πολιτικός επισήμανε ότι «βρισκόμαστε σε μια αδύναμη φάση ανάπτυξης, αλλά όχι σε ύφεση. Μπορούμε να την αποτρέψουμε εάν λάβουμε τα σωστά μέτρα». Όσον αφορά το δέον γενέσθαι ωστόσο οι απόψεις μεταξύ πολιτικής και παραγόντων της οικονομίας διίστανται. Το τελευταίο διάστημα πληθαίνουν όμως οι φωνές εκείνων που ζητούν επιτακτικά την αύξηση των δημοσίων επενδύσεων προκειμένου να εξισορροπηθούν οι απώλειες από τη μείωση των εξαγωγών και να τονωθεί κατά συνέπεια η ανάπτυξη.\nΑρκετοί είναι εκείνοι που ζητούν αναφανδόν να θυσιαστεί ακόμη και η ιερή αγελάδα των μηδενικών ελλειμμάτων. «Το κράτος πρέπει να ξοδέψει περισσότερα χρήματα για να προωθήσει, για παράδειγμα, έργα στον ενεργειακό τομέα, στην ψηφιοποίηση ή στην αγορά κατοικίας», επισημαίνει ο Κλάους Μίχελσεν από το Γερμανικό Ινστιτούτο Οικονομικών Ερευνών. Σύμφωνα με τον ίδιο, με δεδομένα τα ιστορικά χαμηλά επιτόκια δανεισμού της Γερμανίας η συγκυρία δεν θα μπορούσε να είναι πιο ευνοϊκή. Με την ανάγνωση αυτή συμφωνεί και ο Γιοάχιμ Λανγκ από τον Ομοσπονδιακό Σύνδεσμο Γερμανικής Βιομηχανίας. «Έρχονται δύσκολοι μήνες που μπορεί να γίνουν χρόνια εάν η πολιτική δεν αναλάβει αποφασιστική δράση». Άλλοι ειδικοί, όπως ο διευθυντής του Γερμανικού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Μάρτιν Βανσλέμπεν ζητούν να γίνουν παράλληλα διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. «Την ώρα που η μέση φορολογική επιβάρυνση στις βιομηχανικές χώρες της Δύσης κυμαίνεται στο 24%, στη Γερμανία ο φόρος επιχειρήσεων βρίσκεται στο 30% και πλέον».\nΠηγή: Deutsche Welle, Κώστας Συμεωνίδης (dpa, rtrd)\nTags:\tΓερμανία, κρίση, οικονομία


Έκθεση Γενεύης: Mercedes CLA Shooting Brake | 4ΤΡΟΧΟΙ\nΈκθεση Γενεύης: Mercedes CLA Shooting Brake\nΠέραν της πρακτικότητας, η έκδοση Shooting Brake έρεται να προσθέσει περισσότερο στιλ στη νέα Mercedes CLA.\nΤέσσερα χρόνια έχουν περάσει από το ντεμπούτο της πρώτης γενιάς και σήμερα η έκδοση Shooting Brake της Mercedes CLA επιστρέφει με περισσότερο δυναμισμό και… στιλ από ποτέ. Η συγκεκριμένη έκδοση «υποστηρίζεται» από μια ανασχεδιασμένη έκδοση της πλατφόρμας MFA του προκατόχου μοντέλου, η οποία έχει ενισχυθεί σε επίπεδο ακαμψίας προκειμένου να παρέχει αναβαθμισμένα επίπεδα άνεσης – και φυσικά οδικής συμπεριφοράς.\nΠρος το παρόν, η νέα Mercedes CLA Shooting Brake προσφέρεται στην έκδοση «250», με τον κινητήρα βενζίνης να έχει χωρητικότητα 2,0 λίτρων και απόδοση 225 ίππων. Αργότερα μέσα στη χρονιά, η γκάμα θα εμπλουτιστεί με περισσότερα κινητήρια σύνολα, όπως χαρακτηριστικά διαβεβαιώνουν οι ιθύνοντες της γερμανικής φίρμας.\nΣχεδιαστικά, το αυτοκίνητο θυμίζει κατά το… ήμισυ στην «κλασσική» CLA, με τις πασίδηλες αποκλίσεις σε σχέση με αυτή να εντοπίζονται στην ουρά και στο σχήμα του οροφής στο πίσω μέρος. Το μήκος του αμαξώματος αγγίζει τα 4,688 μ. (+48 χλστ.), ενώ σε αντίθεση τόσο το πλάτος όσο και στο ύψος του από το έδαφος στις βασικές εκδόσεις με τις 16άρες ζάντες, είναι μειωμένο σε σχέση με το παρελθόν κατά 33 και 2 χλστ. αντίστοιχα. Όμως, για ευνόητους λόγους, το μεταξόνιο έχει διευρυνθεί κατά 30 χλστ. αγγίζοντας πλέον τα 2.729 χλστ.\nΣτο εσωτερικό η εικόνα είναι γνώριμη παραπέμποντας «ευθέως» σε εκείνη της Α-Class. Φυσικά, ο χώρος φόρτωσης είναι κατά πολύ μεγαλύτερος αγγίζοντας τα 505 λίτρα (+10 λίτρα) με τα καθίσματα στην κανονική τους θέση._Χ.Α.\n#Mercedes, #CLA Shooting Brake


Επικοινωνία Μητσοτάκη - Στόλτενμπεργκ και έκτακτη συνάντηση με Πάιατ για την ένταση και την επικίνδυνη Τουρκική προκλητικότητα στο Αιγαίο - Η Φινλανδή Πρωθυπουργός στο Μέγαρο Μαξίμου - Οι κοινές δηλώσεις - Europost.gr\nΑρχική/ΠΟΛΙΤΙΚΗ/Επικοινωνία Μητσοτάκη – Στόλτενμπεργκ και έκτακτη συνάντηση με Πάιατ για την ένταση και την επικίνδυνη Τουρκική προκλητικότητα στο Αιγαίο – Η Φινλανδή Πρωθυπουργός στο Μέγαρο Μαξίμου – Οι κοινές δηλώσεις\nΕπικοινωνία Μητσοτάκη – Στόλτενμπεργκ και έκτακτη συνάντηση με Πάιατ για την ένταση και την επικίνδυνη Τουρκική προκλητικότητα στο Αιγαίο – Η Φινλανδή Πρωθυπουργός στο Μέγαρο Μαξίμου – Οι κοινές δηλώσεις\nΗ Φινλανδή πρωθυπουργός Σάνα Μάριν βρίσκεται από σήμερα στην Αθήνα για συνάντηση και επίσημες συνομιλίες με τον Κυριάκο Μητσοτάκη.\nΣτις κοινές δηλώσεις του ο Έλληνας πρωθυπουργός αναφέρθηκε στην επικοινωνία του με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Γενς Στόλτενμπεργκ, αναφορικά με τις προκλήσεις της Τουρκίας.\nΟι κοινές δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη με τη Σάνα Μάριν\nΟι δυο ηγέτες συναντώνται σήμερα στην Αθήνα εν μέσω της ρωσικής εισβολής ενώ αναμένεται να αναφερθούν και στην πρόθεση της Φινλαδίας να υποβάλλει αίτηση για την ένταξή της στο ΝΑΤΟ.\nO Πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στην τουρκική προκλητικότητα που κορυφώθηκε με το μπαράζ υπερπτήσεων χθες. «Μίλησα με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Γενς Στόλτνεμπεργκ και τον ενημέρωσα για την προκλητική συμπεριφορά της Τουρκίας. Με επικίνδυνες υπερπτήσεις πάνω από Σάμο, Χίο, Κάρπαθο και άλλα ελληνικά νησία. Και κατέστησα σαφές στον κ. Στόλντμπεργκ ότι αυτή η συμπεριφορά από είναι απαράδεκτη και μη αποδεκτή από έναν νατοϊκό εταίρο στη ΝΑ Πτέρυγα το ΝΑΤΟ.\nΈκτακτη συνάντηση Μητσοτάκη – Πάιατ με φόντο τις Τουρκικές προκλήσεις\nΌπως δήλωσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Γιάννης Οικονόμου, υπό τις συνθήκες αυτές δεν είναι πρόσφορο το κλίμα για να συνεχιστούν οι συζητήσεις για τα ΜΟΕ με την Τουρκία. «Oι ενέργειες αυτές δεν μένουν αναπάντητες ούτε στο πεδίο ούτε σε διπλωματικό επίπεδο», σημείωσε και συμπλήρωσε ότι οι ενέργειες αυτές δεν συνάδουν και δεν είναι στο πνεύμα της τελευταίας συνάντησης του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ταγίπ Ερντογάν.


Μιχάλης Τσαούτος, EΨΑ: Καλύτερο απο τις προσδοκίες μας το 2021 - BusinessNews.gr\n28/09/2021 - 07:47\nΕπιδόσεις καλύτερες και από εκείνες του 2019 κατέγραψε η ΕΨΑ τους θερινούς μήνες και συνολικά στο φετινό οκτάμηνο κατορθώνει να κινείται σε επίπεδα προ πανδημίας, παρά τις δυσκολίες που προκάλεσε η υγειονομική κρίση στο πρώτο τετράμηνο του έτους.\nΟ γενικός διευθυντής της εταιρείας, Μιχάλης Τσαούτος, στη συνέντευξή του μιλάει για την πορεία αυτή καθώς και για τις προκλήσεις που κρύβει η αγορά αναψυκτικών την τρέχουσα περίοδο, ενώ παράλληλα παρουσιάζει ποια θα είναι τα επόμενα βήματα για την EΨΑ. Καταθέτει την εκτίμησή του πως μέχρι το τέλος της χρονιάς η αγορά αναψυκτικών θα έχει ανακάμψει πλήρως και τονίζει πως η ΕΨΑ πρόκειται να εστιάσει στη διεύρυνση του εξαγωγικού της αποτυπώματος και στην ενίσχυση της παρουσίας της στη μικρή λιανική. Ακόμη, υπογραμμίζει πως «για την ΕΨΑ αποτελεί πρόκληση να παραμείνει “φρέσκια” σε ιδέες και γεύσεις, χωρίς να χάσει την παράδοση ενός αιώνα που κουβαλάει το όνομά της».\nΠώς έχει τρέξει το οκτάμηνο του 2021 για την εταιρεία; Πώς έχουν κινηθεί οι πωλήσεις και τα έσοδα και πώς συγκρίνονται με το «ιδιαίτερο» 2020;\nΤο οκτάμηνο του 2021 έχει «τρέξει» καλύτερα από τις προσδοκίες μας, στα επίπεδα του 2019. Για την ακρίβεια, ο Ιούλιος και ο Αύγουστος ξεπέρασαν αισθητά και τα νούμερα του 2019. Αν δεν υπήρχε το αρχικό τετράμηνο της χρονιάς που η αγορά ήταν σχεδόν κλειστή, θα μιλάγαμε για μια εντυπωσιακή χρονιά.\nΠοια ήταν η εικόνα ειδικά τους θερινούς μήνες και με την επιστροφή της αγοράς HORECA;\nΠροφανώς, με το άνοιγμα της αγοράς η εικόνα άρχισε να επιστρέφει σε φυσιολογικά επίπεδα, με τον Ιούλιο και Αύγουστο να κινούνται καλύτερα από ό,τι ο Μάιος και ο Ιούνιος. Όσο ο καιρός είναι καλός και οι καταναλωτές προτιμούν τους εξωτερικούς χώρους, τα πράγματα προχωράνε θετικά. Το ερώτημα είναι πώς θα κινηθεί η αγορά HORECA από τον Οκτώβριο και μετά, όταν θα αρχίσουν τα κρύα. Πάντως, προσωπικά είμαι αισιόδοξος ότι και προς το χειμώνα θα κινηθεί η αγορά σε καλά επίπεδα.\nΠοια είναι η γενικότερη εικόνα για την εγχώρια αγορά αναψυκτικών σήμερα; Ποιες απώλειες κατέγραψε λόγω της υγειονομικής κρίσης και τι εκτιμάτε για τη συνέχεια;\nΣήμερα η εγχώρια αγορά αναψυκτικών ανακάμπτει από μια χρονιά με έντονη την επίδραση των περιοριστικών μέτρων για τον κορονοϊό. Μέσα στο 2020 κατέγραψε απώλειες του 15-20%. Μην ξεχνάτε ότι από τις εταιρείες μετρήσεων έχουμε αξιόπιστα δεδομένα μόνο για τη ζεστή αγορά και δεν έχουμε αποτύπωση για την αγορά HORECA, που ήταν αυτή που επλήγη περισσότερο μέσα στο 2020. Πιστεύω ότι μέχρι το τέλος της χρονιάς θα έχει ανακάμψει πλήρως η αγορά αναψυκτικών.\nΠοιες είναι οι βασικές τάσεις που καταγράφονται στο χώρο των αναψυκτικών και πρόκειται να μας απασχολήσουν περισσότερο στο άμεσο μέλλον;\nΝομίζω ότι η τάση είναι προς τα αναψυκτικά χωρίς ζάχαρη (με στέβια ή άλλα γλυκαντικά) και επίσης εκτιμώ ότι οι καταναλωτές θα προτιμούν ολοένα και περισσότερο τα αναψυκτικά με φρουτένιες γεύσεις, ξεφεύγοντας από τα κλασικά αναψυκτικά τύπου κόλα.\nΤι περιλαμβάνει το πλάνο σας για τη συνέχεια; Σχεδιάζετε κάποια νέα λανσαρίσματα ή την είσοδο σε κάποια νέα κατηγορία;\nΓια το μέλλον θα προσπαθήσουμε να ενισχύσουμε τις εξαγωγές και να διευρύνουμε την παρουσία μας στη μικρή λιανική. Για το 2022 το μόνο σίγουρο λανσάρισμα θα είναι η νέα γεύση του Summer mix - είναι το προϊόν που βγαίνει για λίγους μήνες το καλοκαίρι και αλλάζει κάθε χρόνο. Είσοδος σε νέα κατηγορία δεν προβλέπεται μέσα στην επόμενη χρονιά. Μπορεί όμως να κάνουμε και την έκπληξη!\nΤο επενδυτικό σας πλάνο για τα επόμενα χρόνια σε τι ύψος θα κινηθεί και τι θα περιλαμβάνει;\nΟλοκληρώσαμε πρόσφατα μια επένδυση σχεδόν 2,2 εκατομυρίων ευρώ για ανανέωση/αλλαγή μηχανολογικού εξοπλισμού, που μας επιτρέπει να αυξήσουμε τη δυναμική της παραγωγής και να μειώσουμε το κόστος. Για τα επόμενα δύο χρόνια δεν νιώθουμε την ανάγκη για κάποια μεγάλη επένδυση, εκτός από βοηθητικούς εξοπλισμούς που ίσως προστεθούν με προϋπολογισμό σχετικά χαμηλό, 100 με 200.000 ευρώ.\nΠοιο είναι το σχόλιό σας για την εγχώρια αγορά σούπερ μάρκετ; Ποιες εξελίξεις αναμένετε στο άμεσο μέλλον;\nΗ εγχώρια αγορά σούπερ μάρκετ πιστεύω ότι είναι αρκετά ώριμη, αλλά δεν αποκλείω κάποιες εξαγορές ή συγχωνεύσεις στο μέλλον - ίσως και στο άμεσο μέλλον. Το θετικό είναι ότι οι «κακοί» παίκτες της αγοράς έχουν πλέον φύγει από την εξίσωση και οι εναπομείναντες είναι δυνατοί και αξιόπιστοι.\nΠοιες είναι οι ευκαιρίες αλλά και οι προκλήσεις που προκύπτουν από ένα τόσο ιστορικό και εδραιωμένο brand όπως η ΕΨΑ, με έντονο χαρακτήρα ελληνικότητας;\nΕυκαιρίες και προκλήσεις εμφανίζονται διαρκώς και προσπαθούμε να μην τις αφήνουμε να περνάνε. Ο έντονος χαρακτήρας ελληνικότητας, που ενισχύεται από τη συμμετοχή μας στην πρωτοβουλία ΕΛΛΑ-ΔΙΚΑ ΜΑΣ, μας βοηθάει να επικοινωνήσουμε στον καταναλωτή την αυξημένη προστιθέμενη αξία που έχει για την ελληνική οικονομία μια αμιγώς ελληνική παραγωγική επιχείρηση. Για την ΕΨΑ αποτελεί πρόκληση να παραμείνει «φρέσκια» σε ιδέες και γεύσεις, χωρίς να χάσει την παράδοση ενός αιώνα που κουβαλάει το όνομά της.\nΓιάννης Δοξαράς, Warply: O Mr. Loyalty της Ευρώπης\n20/01/2021 - 11:46 Ολοκληρώθηκε η ειδική συνεργασία ΕΨΑ με ΔΥΝΑΜΙΚΗ\n22/10/2020 - 15:45 ΕΨΑ: Εθελοντική αιμοδοσία «προσφέρουμε αίμα, σώζουμε ζωές»\n29/07/2020 - 17:37 ΕΨΑ-Organic 3S: Στην Amazon το Life Drops\n16/07/2020 - 11:25 ΕΨΑ: Στην αγορά το πρώτο ανθρακούχο ποτό κάνναβης\n10/06/2020 - 13:36 Το απίθανο σmixιμο του καλοκαιριού από την ΕΨΑ!\nΤροποποιήσεις στα δρομολόγια των ΜΜΜ, λόγω της παρέλασης\n27/10/2021 - 19:44 ΠΟΛΙΤΙΚΗ\nAllStar Basket 27/10/2021 - 19:29


ΔΗΜΟΣ ΘΕΡΜΑΪΚΟΥ: Μείωση κατά 5% των δημοτικών τελών και 3ετή ατέλεια στους νέους γονείς - Ακτιβιστής\nHome Δελτία τύπου ΔΗΜΟΤΙΚΑ Θερμαϊκός ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΡΟΗ ΔΗΜΟΣ ΘΕΡΜΑΪΚΟΥ: Μείωση κατά 5% των δημοτικών τελών και 3ετή ατέλεια στους νέους γονείς\nΑκτιβιστής στις 30.11.21 Δελτία τύπου, ΔΗΜΟΤΙΚΑ, Θερμαϊκός, ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΡΟΗ,\nΜε δελτίο τύπου του δήμου Θερμαϊκού, που υπογράφει ο Αντιδήμαρχος Κοινωνικής Πολιτικής, Δημοτικής Περιουσίας, Δημοσίων Σχέσεων και Τύπου, προαναγγέλλονται μειώσεις δημοτικών τελών που εισηγηθεί στην αυριανή συνεδρίαση του ΔΣ.\nΣυγκεκριμένα θα υπάρξει γενική μείωση τελών για το 2022 της τάξεως του 5%. Επίσης θα υπάρξει επί τριετία μηδενικά δημοτικά τέλη στις οικογένειες που θα φέρουν στον κόσμο νεογέννητο τέκνο.\nΘΕΜΑ: ΔΩΡΑ ΖΩΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΔΗΜΟ ΘΕΡΜΑΙΚΟΥ\nΧωρίς δημοτικά τέλη όποιος φέρνει παιδί στον κόσμο. Νέες μειώσεις σε όλους τους δημότες λόγω της ενεργειακής κρίσης.\nΜε όραμα τη βιώσιμη ευημερία των δημοτών, ο Δήμος Θερμαϊκού προχωράει σε μια αποφασιστικής σημασίας ενέργεια προκειμένου να αντιμετωπισθεί στο μέτρο του δυνατού από τους κατοίκους, το ζήτημα την ενεργειακής φτώχειας, που μαστίζει ολόκληρη την Ευρώπη. Στην ερχόμενη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου (01-12-2021) φέρνει προς ψήφιση δυο προτάσεις, που άπτονται των αρχών της κοινωνικής πολιτικής. Η πρώτη πρόταση αφορά στην περαιτέρω μείωση των δημοτικών τελών για όλους τους δημότες, και η δεύτερη στην καθιέρωση ατέλειας δημοτικών τελών για τρία χρόνια, στην οικογένεια νεογέννητου παιδιού.\nΕιδικότερα, η νέα μείωση των τελών για το 2022 είναι της τάξεως του 5%, ενώ προηγήθηκαν άλλες δυο μειώσεις 12% το 2021 και 6% 2019. Η έως τώρα διαφορά που θα προκύπτει στις χρεώσεις θα είναι 40λεπτά ανά τ. μ., καθώς η χρέωση των τελών το 2018 ήταν 1,86€ ανά τ. μ., ενώ με τα νέα δεδομένα θα είναι 1,46€. Το δεύτερο μέτρο που λαμβάνει ο Δήμος Θερμαϊκού αποτελεί «πρόταση μοντέλο» πανελλαδικά και αφορά στα νέα ζευγάρια και στα παιδιά που γεννιούνται και δηλώνονται στο Δήμο Θερμαϊκού. Με τη γέννηση ενός παιδιού η οικογένεια θα έχει μηδενικά δημοτικά τέλη για τρία χρόνια, ενώ το μέτρο αυτό θα έχει έναρξη και ισχύ για κάθε παιδί ξεχωριστά που θα φέρνει στη ζωή. Ήδη, στο Δήμο Θερμαϊκού δηλώνονται κάθε χρόνο κατά μέσο όρο 350 παιδιά. Οι νέες ελαφρύνσεις των δημοτικών τελών έρχονται σε μια περίοδο που η ενεργειακή κρίση αυξάνει τα έξοδα καθαριότητας και συντήρησης των δημοτικών κτιριακών μονάδων κατά 100%, ωστόσο οι αυξήσεις αυτές δεν επιβαρύνουν τους δημότες. Η λήψη των συγκεκριμένων προτάσεων, που κατέρχονται προς ψήφιση από το Δημοτικό Συμβούλιο, θεωρείται εύλογη για το Δήμαρχο Θερμαϊκού, Γιώργο Τσαμασλή, καθώς έχουν ως βάση το κοινωνικό όφελος.\n«Είναι το λιγότερο που μπορούμε να κάνουμε προκειμένου να βοηθήσουμε τους κατοίκους της περιοχή μας και αυτό χωρίς να μειώσουμε την ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχει ο δήμος όπως η καθαριότητα και ο φωτισμός», επισημαίνει ο Δήμαρχος. Για πρώτη φορά οι δύο προτάσεις του Δήμου Θερμαϊκού τέθηκαν στο πρόσφατο συνέδριο της ΚΕΔΕ που πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Εκεί επισημάνθηκε και η πανελλαδική πρωτιά του Δήμου Θερμαϊκού μαζί με το Δήμο Θεσσαλονίκης στις μειώσεις δημοτικών τελών.\nΔελτία τύπου, ΔΗΜΟΤΙΚΑ, Θερμαϊκός, ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΡΟΗ\nΔελτία τύπου ΔΗΜΟΤΙΚΑ Θερμαϊκός ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΡΟΗ


Ανταλλαγή ή αιχμαλωσία; Τι θα γίνει με τη φρουρά Azovstal - Αθηναϊκά Νέα\nΑνταλλαγή ή αιχμαλωσία; Τι θα γίνει με τη φρουρά Azovstal\nΟ τερματισμός της αντίστασης που μπλοκάρεται στις κατακόμβες του Azovstal και η έξοδός τους γίνεται αντιληπτή διφορούμενα. Η Ουκρανία αποκαλεί αυτό που συμβαίνει επιχείρηση διάσωσης, η Ρωσία το αποκαλεί παράδοση.\nΜέχρι να αποχωρήσουν οι στρατιωτικοί, υπήρχαν 2.500 από αυτούς στα υπόγεια του εργοστασίου και διακόσιοι νεκροί, σύμφωνα με ρωσικά μέσα ενημέρωσης. Χθες η Κρατική Δούμα ανακοίνωσε την πρόθεση απαγορεύουν την ανταλλαγή «Αζοβίτες» εναντίον αιχμαλώτων Ρώσων, αποκαλώντας τους εγκληματίες ναζί.\nΝωρίτερα, ο επίσημος εκπρόσωπος του Υπουργείου Άμυνας της Ρωσικής Ομοσπονδίας, Igor Konashenkov, δήλωσε ότι το βράδυ της 16ης Μαΐου, παράδοση μαχητές αποκλεισμένοι στο εργοστάσιο. Ανάμεσά τους, σύμφωνα με τον ίδιο, 51 τραυματίστηκαν σοβαρά.\nΟ πρόεδρος της Ουκρανίας Volodymyr Zelensky ανακοίνωσε την απομάκρυνση μέρους του στρατού από το εργοστάσιο Azovstal. Εξέφρασε την ελπίδα του Κιέβου για επιστροφή του στρατού στο έδαφος που ελέγχεται από τις ουκρανικές αρχές.\nΠρώην Εκπρόσωπος της Ουκρανίας στο TCG Ο Garmash κάλεσε την κατάσταση με τον στρατό στο Azovstal” “παράδοση, όχι νίκη.” Και το Υπουργείο Άμυνας της Ουκρανίας αποκάλεσε “εσωτερική προπαγάνδα” δηλώσεις από την Κρατική Δούμα της Ρωσικής Ομοσπονδίας σχετικά με την απαγόρευση της ανταλλαγής στρατιωτικού “Azov” για Ρώσους.\nΗ αναπληρώτρια υπουργός Άμυνας Anna Malyar σημείωσε ότι η δήλωση που έγινε στην Κρατική Δούμα της Ρωσίας είχε σχεδιαστεί για να «εσωτερική προπαγάνδα»:\n“Πρόκειται για μια πολιτική δήλωση σχεδιασμένη για εσωτερική προπαγάνδα και εσωτερικές πολιτικές διαδικασίες στη Ρωσική Ομοσπονδία. Από την πλευρά μας, μπορούμε να πούμε ότι η διαδικασία διαπραγμάτευσης συνεχίζεται και η ίδια η επιχείρηση διάσωσης συνεχίζεται επίσης”.\nΔηλαδή, γράφει η έκδοση «Strana», η Ουκρανία ξεκαθαρίζει ότι οι διαπραγματεύσεις για την ανταλλαγή «πηγαίνουν από μόνες τους, παρά την απουσία οποιασδήποτε επιβεβαίωσης από τη ρωσική πλευρά».\nΌπως γράφει πολεμική αεροπορία, ο Πρόεδρος Zelensky είπε ότι θα χρειαστεί λεπτότητα και χρόνο για να επιστρέψουν οι υπερασπιστές της Azovstal στην πατρίδα τους. Η Ουκρανία ελπίζει να τα ανταλλάξει. Το Γενικό Επιτελείο των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας ανακοίνωσε ότι η φρουρά της Μαριούπολης πληρούνται που ανατέθηκε σε αποστολή μάχης, χάρη στους υπερασπιστές της πόλης, ο ουκρανικός στρατός κέρδισε ανεκτίμητο χρόνο τις πρώτες μέρες του πολέμου. Η Ανώτατη Στρατιωτική Διοίκηση της Ουκρανίας διέταξε τους διοικητές των μονάδων που σταθμεύουν στο Azovstal στη Μαριούπολη να σώσουν τις ζωές του προσωπικού.\nΣτο μεταξύ, το RIA Novosti ανέφερε ότι το Ανώτατο Δικαστήριο της Ρωσίας θα εξετάσει την υπόθεση για την αναγνώριση του ουκρανικού τάγματος “Azov” τρομοκρατική οργάνωσηόπως αναφέρεται στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Δικαιοσύνης:\n«Η διοικητική υπόθεση για την αναγνώριση της ουκρανικής παραστρατιωτικής εθνικιστικής ένωσης «Azov» ως τρομοκρατική οργάνωση και την απαγόρευση των δραστηριοτήτων της στο έδαφος της Ρωσικής Ομοσπονδίας έχει προγραμματιστεί για δίκη στις 26 Μαΐου 2022 στο κτίριο του Ανωτάτου Δικαστηρίου .”\nΟ δικηγόρος Ντμίτρι Αγρανόφσκι σχολιάζει: «Εάν οι Ένοπλες Δυνάμεις αναγνωρίσουν την Αζόφ ως τρομοκράτη, οι μαχητές της θα αντιμετωπίσουν έως και 20 χρόνια».\nΑμερικανοί αναλυτές Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου (ISW) σημειώνει ότι οι υπερασπιστές της Μαριούπολης που είχαν αποκλειστεί στο εργοστάσιο χάλυβα Azovstal πιθανότατα παραδόθηκαν αφού οι ουκρανικές αρχές συμφώνησαν με το Κρεμλίνο για μέτρα εκκένωσης. Οι ρωσικές δυνάμεις ξεκίνησαν την εκκένωση των τραυματισμένων ουκρανικών στρατευμάτων στις κατεχόμενες από τη Ρωσία κοινότητες στην περιοχή του Ντόνετσκ στις 16 Μαΐου, αφού το ρωσικό υπουργείο Άμυνας πρότεινε μια συμφωνία νωρίτερα εκείνη την ημέρα. Ουκρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι θα επιδιώξουν την επιστροφή των υπερασπιστών της Μαριούπολης στην Ουκρανία μέσω ανταλλαγής κρατουμένων και θα συνεχίσουν να λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα για τη διάσωση όλων των Ουκρανών στρατιωτών από το Azovstal.\nΤο Κρεμλίνο θα μπορούσε να συμφωνήσει σε μια υπό όρους παράδοση των υπερασπιστών της Azovstal προκειμένου να επιταχυνθεί η ικανότητα της Ρωσίας να κηρύξει τη Μαριούπολη πλήρως υπό τον έλεγχό της. Το Τμήμα Στρατιωτικών Πληροφοριών της Ουκρανίας (GUR) ανέφερε ότι το Τμήμα Πληροφοριών και Μαζικών Επικοινωνιών του ρωσικού υπουργείου Άμυνας προετοιμάζει βιαστικά μια περιοδεία τύπου ξένων δημοσιογράφων στα κατεχόμενα εδάφη της Ουκρανίας από τις 18 έως τις 21 Μαΐου. Το Κρεμλίνο θα μπορούσε επίσης να συμβιβαστεί με μια τέτοια συμφωνία για να εξασφαλίσει μια νίκη για να εκτρέψει την κριτική στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτυχημένη ρωσική διάβαση πέρα από τον ποταμό Seversky Donets και γενικά αργό ρυθμό εισβολής.\nΗ συμφωνία παράδοσης προκάλεσε οργή και σύγχυση στα φιλορωσικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αντί για τον εορτασμό της πλήρους παράδοσης της Μαριούπολης που πιθανότατα περίμενε το Κρεμλίνο, η οποία μπορεί να υπονόμευσε τις ρωσικές επιχειρήσεις πληροφόρησης, γράφει το ISW. Ορισμένα ρωσικά κανάλια Telegram ειρωνεύτηκαν το ρωσικό υπουργείο Άμυνας για διαπραγματεύσεις με Ουκρανούς «τρομοκράτες» και «Ναζί». Ορισμένοι μπλόγκερ επέκριναν το DNR για την οργάνωση της διαδικασίας εκκένωσης και κατηγόρησαν τα διαπραγματευτικά όργανα ότι δημιούργησαν τις προϋποθέσεις για το μαρτύριο της Ουκρανίας. Αρκετοί Ρώσοι μπλόγκερ ζήτησαν επίσης την κράτηση ή τη δολοφονία των παραδομένων Ουκρανών στρατιωτών. Οι Ρώσοι χρήστες είναι πιθανότατα δυσαρεστημένοι με τη συμφωνία παράδοσης, καθώς ανέμεναν τα ρωσικά στρατεύματα να εξαλείψουν τους Ουκρανούς υπερασπιστές στο Azovstal.\nΥπουργείο Υγείας: τρίτος εμβολιασμός για εφήβους 12-17 ετών\nΜυστηριώδης πυρετός της Βόρειας Κορέας


ΘΡΑΚΙΚΗ ΑΓΟΡΑ - Άντε κανένα τζόκερ\nΤετάρτη, 03 Ιανουάριος 2018 08:47\nΉταν και μια εποχή, η αλήθεια είναι μόλις πριν λίγα χρόνια, που η συζήτηση των πρώτων ημερών του νέου έτους είχε να κάνει με το αν ήμασταν χαμένοι ή κερδισμένοι από τα χαρτιά το βράδυ της παραμονής της πρωτοχρονιάς. Τώρα, που τέτοια συζήτηση, καθώς που να βρεθούν χρήματα για τζόγο. Και να βρεθούν, άντε κανένα τζόκερ ή ξυστό. Τελικά γίναμε ευρωπαίοι...\nΜε πολύ πόνο και πολλά δάκρυα\nΚαι για να ολοκληρώσει την σκέψη του ο Ποπολάρος, να σημειωθεί ότι πριν λίγα χρόνια, η χώρα μας άνηκε περισσότερο στην Ανατολή, παρά στη σημερινή Ευρώπη, με το ρουσφέτι να επικρατεί, την ασυδοσία σε φόρους και πρόστιμα, την απαξίωση των νόμων... Τώρα, όλα μπαίνουν σε μια σειρά, ωστόσο, αυτό γίνεται με πολύ πόνο και πολλά δάκρυα, λόγω της οικονομικής στενότητας που επικρατεί στην ελληνική κοινωνία. Και πάλι όμως, η σημερινή, τουλάχιστον, κυβέρνηση, δεν κάνει όσα θα έπρεπε. Δεν κυνηγά το χρήμα στην πηγή του, οι φόροι και πάλι προέρχονται από μισθωτούς και συνταξιούχους και γενικά είσαι ότι δηλώσεις... Δηλώνεις μικρό εισόδημα και ζεις πλουσιοπάροχα, έχεις βιλάρα σε χωριό και πληρώνεις χαμηλό ΕΝΦΙΑ, και δεν σε πιάνει το δόκανο ης εφορίας. Δεν σε πιάνει, γιατί δεν υπάρχει έλεγχος, το φορολογικό μας σύστημα παραμένει σύστημα χώρας της Ανατολίας. Πιάνει μόνο όσους δηλώνουν εισόδημα και αδυνατεί να αποκαλύψει όσους το αποκρύβουν. Έχουμε πολύ δρόμο ακόμη για να γίνουμε Ευρώπη...\n"Μα είναι σταθερή η γέφυρα αυτή;"\nΕντωμεταξύ, δόθηκε στην κυκλοφορία η παλιά γέφυρα Πολυάνθου, αλλά δεν μπορούσαν να καλυφτούν τα σίδερα στα πλαϊνά τοιχία της γέφυρας; Όπως τα βλέπει και δεν γνωρίζει, την περνάει και η σκέψη του είναι...."μα είναι σταθερή η γέφυρα αυτή;". Είναι αλλά θα πρέπει και να φαίνεται...\nΜέχρι να γίνει η καινούρια...\nΌσο για την παλιά, αναμένοντας την αναφορά των εμπειρογνωμόνων του ΤΕΕ, τα ...στοιχήματα είναι πως η ανακατασκευή μάλλον είναι αδύνατη και πρέπει να πάμε σε νέα γέφυρα, ίσως και σε άλλη θέση. Με λίγα λόγια, η παλιά θα συνεχίσει να λειτουργεί για αρκετά χρόνια και για αυτό θα πρέπει, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, να γίνουν και άλλες εργασίες τόσο στη γέφυρα όσο και στον δρόμο εκατέρωθεν της γέφυρας. Τόσο στο οδόστρωμα, όσο και στα πλαϊνά του δρόμου, για την αποφυγή κατολισθήσεων.\nΤο όνομα είναι το παν\nΝα γίνει ή όχι δημοψήφισμα για το θέμα των Σκοπίων; Όπως έχει η κατάσταση, όσοι και να το αναγνωρίσουν το κρατίδιο αυτό με το όνομα "Μακεδονία", αν δεν συναινέσουμε εμείς, δεν γίνεται επίσημο το όνομα. Επιπλέον, αυτοί μας έχουν ανάγκη και όχι εμείς. Και επειδή είναι μια μικρή και φτωχή χώρα δίπλα μας και επειδή μας χρειάζονται για να προσεγγίσουν την ΕΕ. Αν λοιπόν κάποιος θα πρέπει να κάνει πίσω, τα Σκόπια είναι που πρέπει να αλλάξουν μυαλά. Όσο για το πιθανό όνομα που θ μπορούσε να μας προταθεί, το πρώτο που αρχικά είχε ακουστεί, ήταν "Νέα Μακεδονία", δηλαδή μια πανωλεθρία για την Ελλάδα, αν φτάσουμε σε αυτή την ονομασία.\nΔεν μας αποτρέπει ούτε η βινιέτα\nΤο πιο φτωχό κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης, η Βουλγαρία, ανέλαβε από την 1η Ιανουαρίου για πρώτη φορά την εναλλασσόμενη προεδρία της Ε.Ε.. Τι και αν είναι το πιο φτωχό, εμείς, συνεχίζουμε να πηγαίνουμε στο γειτονικό Κίρκοβο για βενζίνη, τσιγάρα και ότι άλλο ο χαμηλότερος ΦΠΑ στη γειτονική χώρα το κάνει πιο φθηνό. Και δεν μας αποτρέπει ούτε η εβδομαδιαία βινιέτα των 8 ευρώ, αφού το κέρδος είναι πολλαπλάσιο. όσο για την τοπική οικονομία, να χάνουν κάποιοι, αλλά μόνο αυτοί που ασκούν εμπορική δραστηριότητα. Οι παραγωγοί, δεν επηρεάζονται...\nΆσχημα ξεκίνησε η νέα χρονιά\nΣάββατο πέφτουν τα Θεοφάνεια... Άσχημα ξεκίνησε η νέα χρονιά... Το θετικό είναι ότι ο καιρός δεν θα παγώσει, τουλάχιστον ως τα μέσα του μήνα. Πέρσι τέτοιες ήμερες είχαμε παγώσει και τουρτουρίζαμε για ένα μήνα ακόμη.\nΝα επενδύσουμε τα φλουριά\n«Αν το 2017 είναι το έτος ανάκαμψης πρωτίστως των εξαγωγών, το 2018 θα είναι το έτος έκρηξης των επενδύσεων» τονίζει ο υπουργός Οικονομίας και Ανάπτυξης, Δημήτρης Παπαδημητρίου, σε άρθρο του στην «Καθημερινή» με τίτλο «Ο δεκάλογος της επενδυτικής ανάκαμψης». Έτσι... αν επενδύσουμε όλοι οι έλληνες το φλουρί που βρήκαμε στην βασιλόπιτα Ελβετία θα γίνουμε. Αν μάλιστα επενδυθούν στη νεανική επιχειρηματικότητα και τα χρήματα από τα κάλαντα, θα μειωθεί στο μηδέν η ανεργία στους νέους.\nΑπλά ένας ακόμη φόρος\nΤέσσερα λεπτά κοστίζει από Δευτέρα 1η Ιανουαρίου, η κάθε πλαστική σακούλα που χρησιμοποιούν οι καταναλωτές για τις αγορές τους κυρίως από τα σούπερ μάρκετ. Είναι, λέει, περιβαλλοντικό τέλος... Είναι απλά, ένας φόρος παραπάνω στα λαϊκά στρώματα και τίποτε άλλο. Άλλωστε, σιγά την ανακύκλωση που γίνεται στην Ελλάδα... Όλα στους ΧΥΤΑ καταλήγουν. Χωρίς εργοστάσια ανακύκλωσης, πως να γίνει ανακύκλωση...\nΣτο τζάμπα την έβγαλαν τα κανάλια\nΚλείνοντας, δεν θα μπορούσαμε να μην αναφερθούμε στο ανύπαρκτο εορταστικό πρόγραμμα της ελληνικής τηλεόρασης. Στο τζάμπα την έβγαλαν τα κανάλια, με δήθεν εορταστικές εκδόσεις παιχνιδιών και τον Σπύρο Παπαδόπουλο που επιμένει να θέλει να μας κάνει να διασκεδάσουμε βλέποντας άλλους να διασκεδάζουν. Και το επιστέγασμα, να βλέπεις τον τραγικό δήμαρχο Αθηναίων να σου λέει καλή χρονιά...\nΤελευταία τροποποίηση στις Τετάρτη, 03 Ιανουάριος 2018 09:05\nΠερισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « Η ζωή μας συνεχείς κληρώσεις Που οι πίτες προ ετών... »


Τροχαίο με λεωφορείο που μετέφερε μαθητές στην Καλαμπάκα - ThessalonikiPressThessalonikiPressΤροχαίο με λεωφορείο που μετέφερε μαθητές στην Καλαμπάκα - ThessalonikiPress\n21 Νοεμβρίου 201715:47\nΤροχαίο ατύχημα σημειώθηκε πριν λίγο στην Καλαμπάκα, κοντά στο δημοτικό στάδιο.\nΤο τροχαίο συνέβη όταν οδηγός λεωφορείου του ΚΤΕΛ Τρικάλων από άγνωστη μέχρι στιγμής αιτία έχασε τον έλεγχο του οχήματος και βγήκε εκτός οδοστρώματος. Το λεωφορείο ντεραπάρισε και έπεσε σε παρακείμενο οικόπεδο χαμηλότερου υψομετρικού επιπέδου, όπως αναφέρει το ekalampaka.gr.\nΣτο λεωφορείο επέβαιναν μαθητές που επέστρεφαν στα σπίτια τους. Ευτυχώς κανείς δεν τραυματίστηκε.