Στάθης Κουτσούνης - Ποίηση - Βιβλία\nΚριτικές επισκέψεις και άλλα κείμενα (1989-2020)\nΕκδόσεις Μεταίχμιο, Αθήνα 2022\nΗ δημιουργική ενασχόλησή μου με θέματα λογοτεχνίας, πρωτίστως, αλλά και με θέματα τέχνης και με ό,τι άλλο ευρύτερα πνευματικό κέντρισε το ενδιαφέρον μου, κατά τη χρονική περίοδο 1989-2020, οδήγησε στη γέννηση αυτών των κειμένων. Η συγγραφή έγινε ερασιτεχνικά, που σημαίνει με έρωτα για τη γραφή και την τέχνη εν γένει. Και, βεβαίως, χωρίς προκρούστειες πρακτικές.\nΤαχύτητα και λήθη ή βραδύτητα και μνήμη;\nΜπάμπης Δερμιτζάκης: «Λέξημα», 27 Φεβρουαρίου 2022\nΧρύσα Αλεξοπούλου: «Περί ου», 5 Μαρτίου 2022\nΧρ. Δ. Αντωνίου: «Περί ου», 26 Μαρτίου 2022\nΤζίνα Καλογήρου: «Culture Book», 11 Μαΐου 2022\nΚωνσταντίνος Μπούρας: «Οδός Πανός», τεύχ. 194, Ιούλιος-Σεπτέμβριος 2022\nΒάσου Η. Βογιατζόγλου\nκαι Αγγελικής Κωσταβάρα\n+ - ⍑«Η ποιητική κοσμογραφία του Γιώργου Γεωργούση στις συλλογές των χαϊκού του»: στον τόμο Για τον Γιώργο Γεωργούση, Εκδόσεις Γαβριηλίδη 2007 Click to collapse\nΗ ποιητική κοσμογραφία του Γιώργου Γεωργούση\nστις συλλογές των χαϊκού του\nΟ Γιώργος Γεωργούσης (Αθήνα, 1940, με καταγωγή από το Πολύδροσο Παρνασσίδας) εμφανίστηκε στα Γράμματα το 1966 με την ποιητική συλλογή Νυκτιλύκη. Έκτοτε, και μέχρι τη στιγμή που γράφεται αυτό το κείμενο, εξέδωσε άλλες 16 ποιητικές συλλογές. Όλα τα βιβλία του έχουν εκδοθεί με ιδιαίτερα προσεγμένο και καλαίσθητο τρόπο, πράγμα που δείχνει την αγάπη του ποιητή για το βιβλίο και ως αντικείμενο –να σημειώσουμε ότι η Παλινωδία του, Διάττων 1999, είναι μια βιβλιοφιλική έκδοση σε 124 αντίτυπα μεγάλου σχήματος με χαρακτικά του Δημήτρη Παπαγεωργίου. Εντύπωση προκαλούν δύο μεγάλα διαστήματα σιωπής στην έκδοση αυτών των βιβλίων, αλλά και η κατ’ έτος σχεδόν παρουσία του ποιητή κατά τα γόνιμα διαστήματά του, ενίοτε μάλιστα και με 2 βιβλία. Συγκεκριμένα, η δεύτερη ποιητική συλλογή του, οι Επιστροφές, εκδόθηκαν το 1984, 18 δηλαδή χρόνια μετά τη Νυκτιλύκη, ενώ ανάμεσα στην Παλινωδία, 1989, και τα Στίγματα, 1999, μεσολαβούν 10 χρόνια. Από την άλλη, έχουμε εκδόσεις βιβλίων τις χρονιές: 1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1989 – 1999, 2001, 2002, 2003 (2 βιβλία), 2004 (2 βιβλία), 2005, 2006 (2 βιβλία). Επομένως, μέσα σε 40 χρόνια δημιουργίας έχουμε μια 18ετία και μια 10ετία χωρίς εκδοτική παραγωγή και μια 6ετία και μια 8ετία με υπερπαραγωγή. Βέβαια, είναι αφελές να πιστεύουμε ότι ο Γεωργούσης γεννούσε ακατάπαυστα στα γόνιμα χρόνια του χωρίς να έχει υπάρξει μακρά κυοφορία στην άγονη εκδοτική περίοδό του. Όσο για την υπερπαραγωγή της τελευταίας τριετίας (7 βιβλία), οφείλεται ίσως στο γεγονός ότι ο Γεωργούσης απαλλάχτηκε πλέον από τις εργασιακές-επαγγελματικές του υποχρεώσεις –να σημειώσουμε ότι ο ποιητής ήταν εργαζόμενος ως νοσοκομειακός γιατρός καρδιολόγος, επάγγελμα καθόλου εύκολο, αντιθέτως ιδιαίτερα απαιτητικό και χρονοβόρο– με αποτέλεσμα να επιδοθεί αποκλειστικά πλέον στην καλλιέργεια της προσφιλούς του τέχνης. Παράλληλα με την ποίηση ο Γεωργούσης, όντας γλωσσομαθής, ασχολήθηκε και με τη μετάφραση. Όπως έχει δηλώσει ο ίδιος σε συνέντευξή του1, έχει αρκετό ανέκδοτο μεταφραστικό υλικό από διάφορες γλώσσες (Αγγλικά, Γαλλικά, Ιταλικά, Ισπανικά), ενώ εξέδωσε από τα Ισπανικά2 το Μοιρολόι για τον Ιγκνάθιο Σάντσεθ Μεχίας, 2002, του FedericoGarcíaLorca, και το Ντουέντε, 2003, κείμενο μιας διάλεξης του Lorca τον Οκτώβριο του 1934 στο Μπουένος Άιρες. Επιπλέον, έχει δημοσιεύσει και ορισμένα δοκίμια σε λογοτεχνικά περιοδικά.\nΟ ποιητής εντάσσεται γραμματολογικά στη Β΄ μεταπολεμική γενιά και είναι οπωσδήποτε από τους νεότερους της γενιάς αυτής, αφού γεννήθηκε στο χρονολογικό της όριο (1940)3. Και λόγω ηλικίας, νομίζω, αλλά κυρίως λόγω ιδιοσυγκρασίας ο Γεωργούσης έμεινε έξω από το γενικότερο κλίμα των ποιητών της γενιάς του και ακολούθησε εντελώς ξεχωριστό δρόμο με προσωπική φωνή στην ποίηση. Η ψυχροπολεμική περίοδος του ’50 και πολύ περισσότερο οι αμυδρές μνήμες της Κατοχής και του Εμφυλίου, αλλά και η κοινωνικοπολιτική κατάσταση της εποχής ανεπαισθήτως και εμμέσως μόνον απασχολούν τον ποιητή, ο οποίος αφορμάται και ενδιαφέρεται για άλλα πράγματα.\nΑναγιγνώσκοντας την ποίηση του Γεωργούση, διαπιστώνει κανείς ότι πρόκειται για πληθωρικό και καθόλου εύκολο δημιουργό. Ο ποιητής, υπαρξιακός κατά βάσιν, είναι σκοτεινός, ενίοτε λαβυρινθώδης, και από συλλογή σε συλλογή όλο και περισσότερο ερμητικός. Μπορούμε, ωστόσο, να διακρίνουμε τα βασικά χαρακτηριστικά της ποίησης και της ποιητικής του. Στο σύνολό του λοιπόν το έργο του Γεωργούση εμποτίζεται και διαποτίζεται από την ελληνική παράδοση σε όλες τις εκφάνσεις της: αρχαία, βυζαντινή και νεότερη ελληνική γραμματεία, μυθολογία, ιστορία, ορθοδοξία, λαϊκές παραδόσεις. Στην ποίησή του δηλαδή παρατηρούμε, θα έλεγα, μια ελληνική παγκοσμιότητα. Αυτό το δεδομένο τον κάνει να χρησιμοποιεί μια ευρεία γκάμα συμβόλων αλλά και μια πλούσια και μεστή, με γνώση και σωστή αίσθηση, ελληνική ποιητική γλώσσα στη διαχρονική της πορεία, με λέξεις και εκφράσεις λόγιες και λαϊκές από όλες τις περιόδους της. Ο Γεωργούσης, όπως και κάθε ποιητής άλλωστε, αλλά σε υπέρτατο βαθμό αυτός, έχει μεγάλο πάθος και μεγάλο έρωτα για τη γλώσσα, «ανάσα πατρίδας», όπως την αποκαλεί σε συνέντευξή του4. Η ποίησή του είναι πλούσια σε μεταφορές, παρατηρούνται συχνά υπερρεαλίζουσες αποχρώσεις, ενώ η μετρική και η ρυθμική παραπέμπουν πολλές φορές σε παλαιότερες ποιητικές μορφές (είναι εμφανής, για παράδειγμα, μια τάση αλλά και η κανονική χρήση σε πολλές περιπτώσεις του 15σύλλαβου). Τα θέματα που συναντούμε συχνά στην ποίησή του είναι η φύση (η ελληνική φύση, με τον αέρα, τα ποτάμια, τη θάλασσα, τα πουλιά), ο χρόνος, η ζωή, ο θάνατος, η μνήμη, η λήθη, η παιδική ηλικία, η πατρίδα. Βασικοί άξονες στην ποίησή του θα έλεγα ότι είναι η παράδοση, ο θάνατος και η φύση. Η μεταφυσική και η φυσική διάσταση των ποιημάτων του δια της παράδοσης δημιουργεί το ποιητικό του σύμπαν.\nΟ Γεωργούσης κατά την τελευταία τριετία της ποιητικής παραγωγής του εξέδωσε και 4 συλλογές με χαϊκού υπό τους τίτλους: Ο λύκος των άστρων, 2003, Η λήκυθος των μύθων, 2004, Σήματα καπνού, 2006, Καθοδική Λυχνία, 2006. Όπως είναι γνωστό, το χαϊκού ή χαϊκάι είναι ένα τρίστιχο ποίημα ιαπωνικής προέλευσης με 17 συνολικά συλλαβές (5, 7 και 5 συλλαβές ανά στίχο –αν και οι περισσότεροι ποιητές, καθώς και ο Γεωργούσης, δεν τηρούν αυστηρά τον αριθμό των συλλαβών). Το θέμα των χαϊκού στην αρχική τους μορφή περιοριζόταν σε κάποια περιγραφή της φύσης με αντικειμενικά δεδομένα, που υπέβαλλαν ωστόσο ένα συναίσθημα. Αργότερα βέβαια η θεματολογία τους διευρύνθηκε, παρότι η μορφή τους έμεινε απαράλλαχτη. Βασική αρχή του χαϊκού είναι η έκφραση και υποβολή πολλών με τον συντομότερο δυνατό λόγο.\nΚαι οι 4 συλλογές με χαϊκού του Γεωργούση έχουν τυπωθεί με τον πλέον καλαίσθητο και παραδοσιακό τρόπο. Έχουν εκδοθεί στους εκδοτικούς οίκους «Εριφύλη» και «Διάττων», από τους λίγους εναπομείναντες της παραδοσιακής τυπογραφίας, στοιχειοθετήθηκαν στο χέρι με στοιχεία κάσας, εκτυπώθηκαν σε επίπεδο πιεστήριο και σε καλό χαρτί, σελιδοποιήθηκαν από μάστορες εκλεκτούς, έχουν κόσμημα στο εξώφυλλο και προμετωπίδα από σπουδαίους χαράκτες και ζωγράφους, καθώς και κόσμημα στο οπισθόφυλλο, που είναι το ex libris του ποιητή. Ως υπότιτλο σε κάθε συλλογή ο Γεωργούσης αναφέρει τη φράση χ Ελληνικά Χαϊκού, όπου χ ο αριθμός των χαϊκού που περιλαμβάνονται στο κάθε βιβλίο. Αυτός ο τονισμός του επιθέτου ελληνικά σε όλες τις συλλογές, που απαρτίζουν τη σειρά Ελληνικά Χαϊκού, δείχνει νομίζω ότι ο Γεωργούσης κράτησε από το κλασικό χαϊκού την τρίστιχη και 17σύλλαβη μορφή του (το 17σύλλαβη όχι απαρέγκλιτα πάντως), το εξωτερικό δηλαδή σχήμα του, αλλά από πλευράς ουσίας λίγη συνάφεια έχουν τα γεωργουσιακά χαϊκού με το παραδοσιακό ιαπωνικό. Ο Γεωργούσης γράφει ελληνικά χαϊκού, δηλαδή χαϊκού με ελληνικά θέματα και ελληνική αίσθηση της γλώσσας και της ποίησης. Θα έλεγα μάλιστα ότι στο σύνολο της ποίησης του Γεωργούση το χαϊκού λειτουργεί με το μικρό σχήμα του εξισορροπητικά στα μεγάλα ποιήματα και τις συνθέσεις του. Επιπλέον, ο Γεωργούσης συμπυκνώνει ή συνοψίζει στα χαϊκού του όλα τα αγαπημένα θέματά του, όπως τα έχει αναπτύξει στα υπόλοιπα βιβλία του.\nΔιαβάζοντας προσεχτικά όλα τα χαϊκού και των τεσσάρων συλλογών της σειράς Ελληνικά Χαϊκού του Γεωργούση, παρατηρούμε ότι τα περισσότερα χαϊκού αρθρώνονται στα αντιθετικά ή συσχετικά ζεύγη: θάνατος-ζωή, φωτιά-στάχτη, φως-σκιά/ίσκιος, τίποτα-παν, μαύρο-άσπρο, μνήμη-λήθη, αλήθεια-ψέμα. Επίσης εξέχουσα θέση κατέχουν τα χαϊκού για την πατρίδα, αλλά και τα χαϊκού ποιητικής, τα αυτοαναφορικά δηλαδή χαϊκού. Η λειτουργία και ο συνδυασμός των αντιθέσεων και συσχετισμών δημιουργεί στέρεη φιλοσοφική βάση, ουσιαστική ενατένιση και οπτική για τα πράγματα, η οποία και εκφράζεται με ιδιαίτερο τρόπο, αναδεικνύοντας την ποιητική κοσμογραφία του ποιητή.\nΠρώτα απ’ όλα ο Γεωργούσης, στην έβδομη δεκαετία του βίου και στην τέταρτη της ποιητικής διαδρομής του, έχει συνειδητοποιήσει απολύτως τη ματαιότητα των πάντων:\nΜην κλέβεις φτερά·\nδεν είναι που θα σε δουν\nμα που θα τσακιστείς.\nΌλα εντέλει είναι μάταια –χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι δεν πρέπει ο άνθρωπος να ζει και να δημιουργεί, χρειάζεται απλώς να το έχει υπόψη του, ώστε να αποφεύγει την υπερφίαλη συμπεριφορά και την ύβρη– και υπόκεινται στη φθορά και το αναπόφευκτο:\nΠέφτουν τ’ άστρα·\nκι εμείς θα τους μοιάσουμε,\nΑυτό ακριβώς το αναπόφευκτο, ο θάνατος δηλαδή, σε συσχετισμό με τη ζωή κυριαρχεί και στις 4 συλλογές των χαϊκού του Γεωργούση, όπως είναι και ένα από τα βασικά θέματα ολόκληρου του έργου του.\nΣχετικά με το θέμα ο Γεωργούσης φιλοσοφεί νηφάλια. Εξοικειωμένος με το αναπόφευκτο, το παρουσιάζει σαν μια πλευρά φυσική της ζωής, χωρίς μελοδραματισμούς, χωρίς άγχος. Θα έλεγα ότι το εξετάζει με την ψυχραιμία και την αποστασιοποίηση που εξετάζει ο ιατρός τον ασθενή του. Το ακτινογραφεί και κάνει τη διάγνωση.\n«Α, τι θέα, τι θέα η ζωή», γράφει στο ποίημά του «Το ολόγραμμα» της συλλογής Οθόνη υγρών κρυστάλλων, 2005. Έχοντας προφανώς συνειδητοποιήσει και θέλοντας να πει ότι το μόνο που προλαβαίνει ο άνθρωπος στη ζωή είναι απλώς να τη δει και όχι να τη βιώσει πραγματικά ή να την ερμηνεύσει ουσιαστικά. Δύσκολη και λαβυρινθώδης λοιπόν η ζωή, αλά από τη στιγμή που έρχεται κανείς δεν θέλει να φύγει:\nνα μπεις στο λαβύρινθο\nνα τρέμεις μη βγεις.\nΒέβαια, στη νεότητά του ο άνθρωπος αγωνίζεται, παλεύει να κατακτήσει τον κόσμο, να επιβληθεί, πολλές φορές σαν να πρόκειται να μείνει αθάνατος, ουδέποτε σκέφτεται το θάνατο:\nΤο μάτι για το φως·\nπού να πάει ο νους του\nγια τον άνεμο!\nΟι προτροπές όμως του ποιητή για εξοικείωση με το θάνατο δεν λείπουν:\nπιες το θολό νερό του\nνα ’χεις στον άλλον.\nνα μπει λίγο μαύρο,\nΜε το θάνατο ο Γεωργούσης αναπτύσσει μια οικειότητα, τον αντιμετωπίζει, αν όχι φιλικά, οπωσδήποτε με αποδοχή. Με τον τρόπο αυτό απομακρύνει και συμφιλιώνεται με το φόβο του (ας θυμηθούμε άλλωστε και το λεγόμενο: αν δεν μπορείς να αποφύγεις κάτι, αγάπησέ το):\nθα ’ναι, λέω, κι ο θάνατος\nγια να με ξέρει.\nΑλλά κι ο θάνατος ανταποδίδει με την ίδια οικειότητα:\nΚόψτα πια τα φτερά σου\nνα ’ρθεις εδώ κάτω.\nΠριν καν ακούσει\nο θάνατος τι θα του ’πω,\n«δεν φταις», μου λέει.\nΑναμφίβολα όμως η ώρα του θανάτου έρχεται συνήθως στην πιο γλυκιά στιγμή:\nΆχτι σ’ έχω ήλιε·\nπριν κι απ’ των δυο μας τη δύση\nπιο γλυκά φωτίζεις.\nΟ ποιητής, ωστόσο, παρηγοριέται από το γεγονός ότι απέναντι στο θάνατο εξισώνονται όλοι:\nΚορφές και κορφές·\nμόλις έρθει η νύχτα,\nόλες τους ίσες.\nΑυτό που στο τέλος μένει είναι η παραδοχή του θανάτου, μια φιλοσοφική και γαλήνια διάθεση για το θέμα·\nΟ χρησμός ίδιος·\nπείρα του κόσμου.\nγια να καταλήξει τελικά στον θείο νόστο:\nΟ ΘΕΙΟΣ ΝΟΣΤΟΣ\nΚερνάει ο θεός\nμπεκροπίνει ο χάρος\nΟι μεταφορές, οι προσωποποιήσεις και οι παρομοιώσεις για το θάνατο είναι πολλές και συχνές. Γράφει ο ποιητής στην ενότητα «Από την αλληλογραφία με τον Ερμόλαο» της συλλογής Πήλινη φύση, 2002: «Αποδημητικό πουλί ο θάνατος / και θα ξαναγυρίσει» («ι΄»). Και πιο κάτω: «Αδίδακτη ύλη η ζωή / κι ο θάνατος κόλλα λευκή.» («ιβ΄»). Στη συλλογή Γραμμική γραφή ΙΔ΄, 2004, γράφει: «–σφυρήλατον έλασμα ο θάνατος» («Τα σιδηρουργεία»), ενώ στην Οθόνη υγρών κρυστάλλων, 2005: «–μεταβαλλόμενον σχήμα ο θάνατος.» («Τα σχήματα του υπνοβάτη»). Στη σειρά των χαϊκού ο θάνατος χαρακτηρίζεται ως αθέατος:\nένας ο αθέατος\nκαι τους τα κλείνει.\nΈνα άλλο θέμα που απασχολεί τον Γεωργούση, συγγενές με το προηγούμενο, είναι το δίπολο φωτιά-στάχτη. Ας θυμηθούμε ότι το τρίτο βιβλίο της σειράς Ελληνικά χαϊκού έχει τον τίτλο Σήματα καπνού, με τίτλους ενοτήτων: «Ο ιερός καπνός», «Το ένστικτο της στάχτης», «Προπέτασμα καπνού» (ο καπνός προϋποθέτει βέβαια φωτιά). Τι είναι η φωτιά για τον Γεωργούση; Ίσως ο θάνατος που οιακίζει τα πάντα και αφήνει πίσω του στάχτες:\nΑφού τα πάντα\nτέφρα το σκήπτρο.\nΜπορεί όμως να είναι και ο οίστρος που μας ξεσηκώνει, το πάθος που μας κάνει παρανάλωμα με κέρδος τη στάχτη, δηλαδή την πείρα, που μας ωθεί να δημιουργούμε και να αφήνουμε στα δημιουργήματά μας τα ίχνη μας:\nΦωτιά που μας καις,\nη στάχτη που αφήνεις\nκαίει πιο ψηλά.\nΑπό την άλλη μεριά, η στάχτη και τα αποκαΐδια είναι τα μόνα που ξέρουν την πραγματικότητα, τουτέστιν ο άνθρωπος πρέπει να καεί, να βιώσει βαθιά, για να μπορέσει να μάθει:\nΚαπνός στις στέγες·\nΙθάκη ή πυρκαγιά;\nΗ στάχτη ξέρει.\nΆλλο συχνό δίπολο στα χαϊκού του Γεωργούση είναι το: φως-σκιά/ίσκιος. Τι είναι το φως;\nΤΟΥΤΟ ΤΟ ΑΚΑΡΙΑΙΟΝ\nΜια λάμψη είναι\n–τι θαρρείς– κι ο άνθρωπος,\nκι αν είδες, είδες.\nΜια λάμψη, ένα φως λοιπόν η ζωή κι ότι προλάβει κανείς. Ελάχιστα δηλαδή. Γι’ αυτό και παραπονιέται ο ποιητής όταν στη δύσκολη ή στην ύστατη στιγμή συλλογίζεται:\nΤόσα μου ’πες, φως,\nμα για τον ίσκιο μου\nΆλλωστε, «Καμιά φωτιά δεν γνοιάζεται για τη στάχτη της· / καμιά λάμψη για τον ίσκιο της» («Ο ίσκιος της λάμψης», γ΄), όπως έγραφε παλαιότερα στη συλλογή του: Τα χρονικά των κήπων, 2001. Η σκιά τελικά αποδεικνύεται πιο ισχυρή απ’ το φως:\nΗ σκιά που ’γινα\nνα μ’ υποτάξει θέλει\nστης σκιάς της το φως.\nΕσύ ’σαι ίσκιος·\nόποτε θέλεις χτυπάς\nπίσω απ’ το φως μου.\nκι είναι η μόνη που μένει, η μόνη κραταιά:\nΣαν φύγει το φως,\nτου κανενός ο ίσκιος\nτο μόνο ορατό.\nΝα σημειώσουμε εδώ ότι η δεύτερη ενότητα της συλλογής Η λήκυθος των μύθων έχει τον τίτλο «Του κανενός ο ίσκιος».\nΤο δίπολο μαύρο-άσπρο επανέρχεται επίσης αρκετές φορές. Το χρώμα που κυριαρχεί στα χαϊκού (και όχι μόνο) του Γεωργούση είναι το μαύρο:\nθα σας ασπρίσει η νύχτα\nνα ’χει να λέει.\nΠοτίζεις το μαύρο·\nέτσι βλασταίνουν τ’ άστρα\nκι ανθίζουν νύχτα.\nΚοιτάς το μαύρο\nκι ούτε που ξέρεις ποιανού είναι,\nαν και το κρατάς.\nΑκόμη και όταν δεν φαίνεται, το μαύρο καραδοκεί:\nτο μαύρο που σου λείπει\nθα ’ρθει σε λίγο.\nΤο δίπολο μνήμη-λήθη παίζει το ρόλο του και στα χαϊκού του Γεωργούση, όπως και σε ολόκληρη την ποίησή του. Γράφει στο ποίημα με αριθμό «4» από την ενότητα «Κεραμεικός» της συλλογής Τα χρονικά των κήπων, 2001: «Ταλάνισέ μας, ω μνήμη, όσο μας έχεις ακόμα του χεριού σου, / κι όσο τυραννικά μας αγαπάς τάχα σε αγαπούμε». Η ζωή φεύγοντας σιγά σιγά, και μέχρι να χαθεί οριστικά, γίνεται μνήμη (ή και λήθη), μνήμη που βρίσκεται σε διαλεκτική τυραννική σχέση αγάπης με το υποκείμενό της· μνήμη οδυνηρή πολλές φορές που πονάει:\nΓλώσσα στο δόντι·\nεκεί που πονάει,\nόπως η μνήμη.\nΠοτέ δεν γελά\nη μνήμη μες στη λήθη,\nκι ας ξεχάστηκε.\nΗ λήθη είναι βεβαίως αδυσώπητη:\nΨηλά στη λήθη,\nτο πουλί που υπήρξες,\nΗ ποίηση, ωστόσο, δίνει ίσως μια κάποια λύση:\nΔέσε την μνήμη\nκαι μ’ ένα ποίημα\nλύσε την πάλι\nΤο δίπολο αλήθεια-ψέμα είναι ένα άλλο μοτίβο που απασχολεί τον ποιητή. Πολλές φορές η αλήθεια γυμνή δεν γίνεται εύκολα αποδεκτή, ενώ άλλες φορές αλήθεια και ψέμα βρίσκονται τόσο κοντά που δύσκολα τα ξεχωρίζει κανείς:\nΕφτά τα πέπλα·\nκι αν γυμνωθείς, Αλήθεια,\nεφτά τα σπαθιά.\nτο ψέμα π’ αλήθεψε\nΣτο τσακίρ κέφι,\nμαζί τα ’πίναν.\nΤο δίπολο παν-τίποτα είναι συχνό επίσης και αγαπημένο του ποιητή. Παν και τίποτα αλληλοσυμπλέκονται, απέχουν, ενώνονται:\nΤόσο φαρδύς ο δρόμος\nαπ’ το παν στο τίποτα\nκαι να μην φαίνεται!\nΚι αν το τίποτα\nδιαψεύδει το παν\nσκιά πού θα βρει;\nΣαν μας φωτίζεις\nγίνεσαι πιο σκοτεινό,\nΤο ξέρεις τώρα·\nτα πάντα καλός οδηγός\nΌλα λοιπόν είναι παν και τίποτα μαζί. Παρότι το τίποτα τελικά μας περιέχει, όπως έγραφε παλαιότερα στην Πήλινη φύση, 2002: «κι αυτό το κάτι ξέρει πως θα ταπεινωθεί από το τίποτα, / ενώ το τίποτα δεν ξέρει πως υπάρχει, / αφού, χωρίς αυτή την άγνοια, / δεν θα μπορούσε να μας περιέχει.» («Από την αλληλογραφία με τον Ερμόλαο, β΄»).\nΔυο άλλα προσφιλή, βασανιστικά προσφιλή, θέματα του Γεωργούση σε όλη την ποίησή του, η πατρίδα και η αυτοαναφορικότητα, περνούν και στα χαϊκού του.\nΟ Γεωργούσης, ο οποίος έχει στηριχτεί στην παράδοση, θα ήταν αδύνατο να μην έχει στενή σχέση με την πατρίδα. Και πράγματι η σχέση του με την πατρίδα είναι ερωτική, με ό,τι μπορεί να σημαίνει ο όρος. Γράφει στο ποίημα «Γενέτειρα» από τη συλλογή Οθόνη υγρών κρυστάλλων, 2005: «Εδώ στο μέγα Πανελλήνιον / γενέτειρα χρωμάτων, οραμάτων κι εχιδνών». Η πατρίδα λοιπόν τον εμπνέει, αλλά και τον πληγώνει. Ας θυμηθούμε και το σεφερικό: «Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει»6. Και στα χαϊκού του το θέμα της πατρίδας επανέρχεται πολλές φορές. Πικρή την αποκαλεί ο ποιητής σε αρκετές περιπτώσεις κι αυτό το επίθετο έχει δίκοπη σημασία: πικρή και πικραμένη η ίδια ή πικρή γιατί πικραίνει τον ποιητή;\nΑυτά τα ύψη\nστηρίζουν τα βάθη σου,\nπαίζοντάς με στα ζάρια\nμου λες σ’ αγαπώ.\nΣχέση αγάπης και μίσους, δηλαδή σχέση πάθους, φαίνεται να έχει ο ποιητής με την πατρίδα, αλλά και η πατρίδα με τον ποιητή, αφού από τη μια τον προδίδει κι από την άλλη του εκφράζει την αγάπη της. Σε άλλο χαϊκού ο ποιητής αποκαλεί την πατρίδα κρυφή, προτείνοντάς της να μείνει πάντα έτσι:\nγια ν’ αληθεύεις πάντα,\nΓιατί όμως κρυμμένη; Για να προστατευτεί από τους τυμβωρύχους; Για να προστατευτεί από αυτούς που την παρανοούν, από αυτούς που δεν μπορούν να την αντιληφθούν στο ουσιαστικό της μεγαλείο; Ο ποιητής αφήνει ελεύθερο τον αναγνώστη να απαντήσει. Αλλού ο Γεωργούσης κάνει πικρές διαπιστώσεις και ειρωνικές σκέψεις:\nκάνουνε μια πατρίδα;\nΨηλό το βουνό.\nΟμφαλός της γης·\nθα σ’ στον κόψω, πατρίδα,\nκι αν θες, γεννιέσαι.\nΤέλος, η αυτοαναφορικότητα απασχολεί, όπως και κάθε ποιητή, και τον Γεωργούση. Γράφει λοιπόν:\nόπως, παλιά, λάφυρα.\nΝίκη, τάχα, κι αυτή.\nΜου ’πε το ποίημα:\nτο παν είναι στις λέξεις·\nτο τίποτα πού;\nΚάποιοι δηλαδή μαζεύουν λάφυρα από τις νίκες τους, αλλά τα λάφυρα των ποιητών, το παν δηλαδή, είναι οι λέξεις. Και τι κάνει η ποίηση κατά τον Γεωργούση; Βρίσκει το δρόμο σ’ αυτούς που τον έχουν χάσει. Θα πρέπει όμως ακριβώς να τον χάσουν, για να μπορέσει να λειτουργήσει η ποίηση, θα πρέπει δηλαδή να αποκλίνει ο καλλιτέχνης από το καθιερωμένο, από το συμβατικό, από τη νόρμα, για να μπορέσει να δώσει μέσω της τέχνης του μια διαφορετική οπτική του κόσμου:\nΚαι το ποίημα,\nαν δεν χάσεις τον δρόμο\nπώς να σ’ τον βρει;\nΟι λέξεις βέβαια, η ποίηση δηλαδή, είναι το ίχνος που αφήνει ο δημιουργός στο πέρασμά του, ίσως το μόνο ανεξίτηλο, το μόνο άσβηστο ίχνος, όταν βέβαια είναι ισχυρό, τουτέστιν αισθητικά άρτιο:\nπώς θα με βρεις αν χαθώ·\nλέξεις τα ίχνη.\nΚλείνοντας την παρούσα εργασία και συνοψίζοντας στο θέμα μου θα έλεγα ότι ο Γεωργούσης καταθέτει με τα χαϊκού του ένα στέρεο ποιητικό σύμπαν, το οποίο λειτουργεί ως μικρογραφία του σύμπαντος που έχει δημιουργήσει με τις μεγάλες ποιητικές συνθέσεις και τις υπόλοιπες ποιητικές συλλογές του. Και εδώ δεν λείπει η επικοινωνία με την παράδοση, κάτι που φαίνεται εκτός των άλλων και από τα μότο που έχει στις συλλογές και στις ενότητες των συλλογών του από τους: Ηράκλειτο(2), Αισχύλο, Πλάτωνα, Γοργία, Παλλαδά, Κορνάρο, Σολωμό, Κάλβο, καθώς και ένα μότο από Δημοτικό τραγούδι. Η σειρά Ελληνικά Χαϊκού του Γεωργούση λειτουργεί, ωστόσο, και ως ένα παράλληλο και αυτόνομο σύμπαν, το οποίο βρίσκεται ακόμη εν δημιουργία –έχω την πεποίθηση ότι ο Γεωργούσης δεν έκλεισε το κεφάλαιο με τα Ελληνικά χαϊκού του, όπως δεν έχει κλείσει το κεφάλαιο γενικά με την ποίησή του. «Ωραίος σαν Έλληνας»7 λοιπόν, για να θυμηθούμε τον Εγγονόπουλο, έχω την αίσθηση ότι πορεύθηκε και θα πορευθεί για πολύν καιρό ακόμη ο Γιώργος Γεωργούσης στο δρόμο της ποίησης.\n1. Βλέπε περιοδικό «Έρεισμα», τεύχος 36-37, χ.χ.έ., Αφιέρωμα στον ποιητή Γιώργο Γεωργούση. «Μια συνομιλία: Γιώργου Γεωργούση – Χρήστου Τουμανίδη». Άνοιξη, 2004.\n2. Ο Γεωργούσης έχει μια ιδιαίτερη σχέση με τα Ισπανικά, υπήρξαν γι’ αυτόν ένα μεράκι, όπως δηλώνει στην παραπάνω Συνομιλία. Επιπλέον, είναι από τα ιδρυτικά μέλη της Εταιρείας Ελλήνων Ισπανιστών, ενώ έχουν μεταφραστεί και δικά του ποιήματα στα Ισπανικά από τον JuanRuizdeTorres στην Ανθολογία Cuadernosdepoesianueva.\n3. Τρεις ακόμη ποιητές της γενιάς αυτής γεννήθηκαν στο χρονολογικό όριο του 1940: ο Ανδρέας Αγγελάκης, Ο Μάριος Μαρκίδης και ο Κυριάκος Χαραλαμπίδης.\n4. Βλέπε περιοδικό «Έρεισμα», τεύχος 36-37, ό.π.\n5. Τα (Α), (Β), (Γ) ή (Δ) κάτω από κάθε χαϊκού παραπέμπουν στην αντίστοιχη κατά σειρά έκδοσης συλλογή, από την οποία προέρχεται το καθένα.\n6. Από το ποίημα «Με τον τρόπο του Γ.Σ.» της συλλογής Τετράδιο Γυμνασμάτων του Γιώργου Σεφέρη.\n7. Από τη σύνθεση «Μπολιβάρ, ένα ελληνικό ποίημα» του Νίκου Εγγονόπουλου.\n[στον τόμο: Η ποίηση του Γιώργου Γεωργούση.\nΚείμενα των Κωνσταντίνου Βάσση, Βάσου Η. Βογιατζόγλου, Αλέξη Ζήρα, Ηλία Κεφάλα,\nΣτάθη Κουτσούνη και Αγγελικής Κωσταβάρα, Εκδόσεις Γαβριηλίδης, Αθήνα 2007]\n4η Επιστημονική Συνάντηση - Πρακτικά\nΕκδόσεις της Σχολής Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Αθήνα 2003\n+ - ⍑Το Ανθολόγιο Κειμένων ως εργαλείο προσέγγισης ενός συγγραφέα [Η εισήγηση – Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών, 13 Απριλίου 2002] Click to collapse\n4η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ\nΣΧΟΛΗΣ Ι. Μ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ\n5η Συνεδρία: Διδακτικές προσεγγίσεις – προτάσεις\nΤΟ ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ\nΚυρίες και κύριοι, όπως θα έχετε ίσως προσέξει στο Πρόγραμμα της Επιστημονικής μας Συνάντησης, η δική μου εισήγηση έχει θέμα: Το Ανθολόγιο κειμένων ως εργαλείο προσέγγισης ενός συγγραφέα. Το θέμα προέκυψε από τον προβληματισμό και τα ερωτήματα που ανέκυψαν κατά τη δημιουργία, στο Λύκειο της Σχολής Ι. Μ. Παναγιωτόπουλου, στο οποίο εργάζομαι, ενός συγκεκριμένου Ανθολογίου. Πρόκειται για το Ανθολόγιο Κειμένων από το έργο του Ι. Μ. Παναγιωτόπουλου, το οποίο και θα παρουσιάσω στο δεύτερο μέρος της εισήγησής μου.\nΑνθολόγηση, ως γνωστόν, είναι η διαδικασία επιλογής των καλύτερων κειμένων από το έργο πολλών ή ενός συγγραφέα, με σκοπό την κατάρτιση Ανθολογίας. Η συνήθεια κατάρτισης Ανθολογιών υπάρχει από την αρχαιότητα, συστηματικά όμως εδραιώνεται στην ελληνιστική περίοδο και συνεχίζεται έως τις μέρες μας. Στην εποχή μας μάλιστα είναι πολύ συχνή η εκπόνηση ανθολογιών από το έργο ενός συγγραφέα, είτε από τον ίδιο τον συγγραφέα είτε από διαφορετικό πρόσωπο (βλέπε ενδεικτικά τη σειρά ‘Ο Ανθολόγος Ερμής’ των Εκδόσεων Ερμής ή τη σειρά ‘Εκ νέου’ των Εκδόσεων Γαβριηλίδης). Σημειωτέον ότι στα μεγάλα σε έκταση έργα η ανθολόγηση είναι, αν όχι επιβεβλημένη, τουλάχιστον χρήσιμη. Αναφέρω την Ανθολογία Γιάννη Ρίτσου από τη Χρύσα Προκοπάκη και δυο πρόσφατες ανθολογίες διηγημάτων του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη: Τα Σκοτεινά παραμύθια από τον Στρατή Πασχάλη και το Απάνθισμα διηγημάτων Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη από τον Ν. Δ. Τριανταφυλλόπουλο.\nΌπως θα έχετε ήδη καταλάβει, στην εισήγησή μας θα επικεντρωθούμε στην ανθολόγηση κειμένων από το έργο ενός μόνον συγγραφέα. Διευκρινίζω εξαρχής επίσης ότι αντί του όρου Ανθολογία ή άλλου συναφούς προτιμώ για το θέμα μας τον όρο Ανθολόγιο, λόγω του ότι αναφέρομαι σε corpus κειμένων που προορίζεται καταρχήν για εκπαιδευτική χρήση. Έτσι άλλωστε ονόμασα και το βιβλίο που δημιουργήσαμε.\nΟι προϋποθέσεις και τα κριτήρια, τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα, καθώς και ο γενικός σκοπός, όπως και οι ειδικότεροι στόχοι ενός Ανθολογίου πρέπει να είναι σαφώς διερευνημένες παράμετροι. Ζητούμενο βεβαίως είναι αν μπορεί ένα Ανθολόγιο Κειμένων να αποτελέσει εργαλείο και να αξιοποιηθεί στην προσέγγιση ενός συγγραφέα.\nΑπαραίτητη προϋπόθεση για τη σωστή δημιουργία Ανθολογίου Κειμένων από το έργο ενός συγγραφέα είναι η πλήρης, ενδελεχής και εμπεριστατωμένη γνώση του έργου. Η προσωπικότητα, η καλλιέργεια και ο βαθμός ευαισθησίας του ανθολόγου, καθώς και η σχέση του με τον συγγραφέα και το έργο του είναι επίσης σοβαρές προϋποθέσεις. Απαιτείται δηλαδή συγκερασμός ευαισθησίας και γνώσης. Το να λάβουμε υπόψη μας τον (απο)δέκτη ενός Ανθολογίου, στην περίπτωσή μας τον μαθητή, είναι άλλη μια σημαντική προϋπόθεση. Και τούτο διότι ο μαθητής είναι ένας ιδιαίτερος αναγνώστης, με πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα, με θετικές και αρνητικές συνιστώσες, δεδομένα τα οποία δεν πρέπει να μας διαφεύγουν.\nΤο βασικό πλεονέκτημα ενός Ανθολογίου είναι ότι παρουσιάζει σφαιρικά έναν συγγραφέα, καταθέτοντας κείμενα από το σύνολο του έργου του και φωτίζοντας πτυχές που όλες μαζί δε θα μπορούσαν ίσως να φωτιστούν από ένα μόνο βιβλίο. Επιπλέον, μπορεί να αποτελέσει τη βάση για την επιλογή των βιβλίων που θα αποφασίσει ο αναγνώστης-μαθητής να διαβάσει εξ ολοκλήρου, αφού το κάθε επιλεγμένο κείμενο δίνει συνήθως το στίγμα του βιβλίου από το οποίο προέρχεται.\nΥπάρχουν βεβαίως και μειονεκτήματα σε ένα Ανθολόγιο. Και πρώτα απ’ όλα η αποσπασματικότητα, που ενίοτε μπορεί να οδηγήσει ακόμη και στην παρανάγνωση. Άλλο μειονέκτημα είναι η υποκειμενικότητα. Η επιλογή των κειμένων αντικατοπτρίζει το γούστο του ανθολόγου, την προσωπική ανταπόκρισή του στο έργο του συγγραφέα. Και η ανταπόκριση του καθενός έχει να κάνει με την ψυχοσύνθεση, αλλά και με ένα σύνολο κοινών τόπων, αντιλήψεων ή βιωμάτων που διαφέρουν από άτομο σε άτομο.\nΤα κριτήρια της ανθολόγησης συνδέονται άμεσα με τους σκοπούς του ανθολόγου αλλά και με τον (απο)δέκτη του Ανθολογίου. Πρώτο κριτήριο είναι η αντιπροσωπευτικότητα σε συνδυασμό με την ποιότητα: από το σύνολο του έργου ενός συγγραφέα επιλέγει κανείς τα πιο αντιπροσωπευτικά, τα πιο χαρακτηριστικά και συνάμα ποιοτικά κείμενα. Ένα άλλο ουσιαστικό κριτήριο αφορά στην επιλογή αποσπασμάτων που να περιγράφουν κατά το δυνατόν το σύνολο, που να αποτελούν κλειδιά στην προσέγγιση και κατανόηση του έργου.\nΚύριος σκοπός ενός Ανθολογίου είναι η οικείωση του έργου ενός συγγραφέα, χωρίς βεβαίως να μπορεί ένα Ανθολόγιο να υποκαταστήσει τη συστηματική μελέτη αυτού του συγγραφέα. Στην περίπτωσή μας να βοηθήσει τους μαθητές να οικειωθούν και να κατανοήσουν χαρακτηριστικά δείγματα από το έργο, πλουτίζοντας την εμπειρία τους και ευαισθητοποιώντας τους απέναντι στα προβλήματα που θέτει ο δημιουργός· να απελευθερώσει τις ενδιάθετες δημιουργικές και αναγνωστικές ικανότητές τους και, προκαλώντας όχι μόνο τη γνώση αλλά και τη συγκινησιακή μέθεξη, να τους οδηγήσει στην αναγνωστική απόλαυση. Εμμέσως υπάρχει κι ένας άλλος στόχος. Να προκληθεί η περιέργεια και το ενδιαφέρον του αναγνώστη-μαθητή, ώστε να προχωρήσει πέρα από τα προσφερόμενα κείμενα, να μεταβεί από το απόσπασμα στο ολοκλήρωμα, από το κείμενο στο βιβλίο, κι από εκεί στο πλήρες έργο.\nΚυρίες και κύριοι συνάδελφοι, ο προβληματισμός μου για τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσαν οι μαθητές του Λυκείου μας να οικειωθούν το πολύπλευρο και ογκώδες έργο του Ι. Μ. Παναγιωτόπουλου, το όνομα του οποίου φέρει το σχολείο στο οποίο φοιτούν, οδήγησε στην ιδέα της δημιουργίας ενός corpus κειμένων από το έργο του, στο οποίο θα αντικατοπτριζόταν η λογοτεχνική και πνευματική προσωπικότητά του. Η υλοποίηση αυτής της ιδέας γέννησε το Ανθολόγιο Κειμένων από το έργο του Ι. Μ. Παναγιωτόπουλου.\nΈχοντας υπόψη τις παραπάνω παραμέτρους, έπρεπε, επιπροσθέτως, να βρω τρόπους, ώστε να αντιμετωπίσω μερικές ειδικότερες δυσκολίες, απαντώντας σε τρία τουλάχιστον κινδυνώδη ερωτήματα: α) Ποιος θα κάνει την ανθολόγηση; β) Υπάρχουν οι προϋποθέσεις; γ) Με ποια κριτήρια θα γίνει η ανθολόγηση; Ο σκοπός ήταν δεδομένος.\nΣχετικά με το πρώτο ερώτημα, η ανθολόγηση από ένα μόνον άτομο ήταν απροσπέλαστη υπόθεση, καθώς ο Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος είναι πολυγραφότατος και κινείται σε πολλά είδη του λόγου. Ο κλάδος των φιλολόγων –ως υπό μίαν έννοια καθ’ ύλην αρμόδιος– θα μπορούσε να αποτελέσει την ομάδα εργασίας. Θεωρήθηκε όμως σκόπιμο το εγχείρημα να μην αναλάβουν μόνον οι φιλόλογοι, αλλά το σύνολο σχεδόν των καθηγητών του Λυκείου. Ο ομιλών πιστεύει ακράδαντα ότι η λογοτεχνία και γενικότερα τα κείμενα δεν ανήκουν μόνο στους ειδικούς, αλλά σε κάθε σκεπτόμενο και προβληματιζόμενο άνθρωπο που διαθέτει ευαισθησία και ανήσυχο πνεύμα. Επιπλέον, σ’ αυτή την απόφαση υπήρχε και μια παγίδα, μια εκ του πονηρού πρόθεση: ήθελα να υπονομεύσω την αντίληψη μιας ικανής μερίδας μαθητών, οι οποίοι, βοηθούντος και του χρησιμοθηρικού εκπαιδευτικού συστήματος, αντιμετωπίζουν με προκατάληψη τη λογοτεχνία και τους φιλολόγους, όπως mutatis mutandis αντιμετωπίζει το αδαές πλήθος την ποίηση και τους ποιητές. Προσφέροντας λοιπόν τα κείμενα μέσω και των άλλων ειδικοτήτων επεδίωξα να προκαλέσω έκπληξη στους μαθητές, με σκοπό να κεντρίσω το ενδιαφέρον τους.\nΣε ότι αφορά τις προϋποθέσεις είναι γεγονός ότι ενδελεχή γνώση άπαντος του έργου του συγγραφέα κανείς μας δε διέθετε. Διαθέταμε όμως, ως αντιστάθμισμα, αναγνωστική διάθεση και ευαισθησία και ταυτοχρόνως σαφή γνώση του επιπέδου, της δεκτικότητας και της δυναμικής των μαθητών μας.\nΩς κριτήρια για την ανθολόγηση τέθηκαν αφενός η προσωπική ανταπόκριση του καθενός στο έργο του συγγραφέα, σε συνδυασμό με το ενδιαφέρον που θα μπορούσαν να προκαλέσουν τα κείμενα στους μαθητές μας, και αφετέρου η αντιπροσωπευτικότητα. Σημειωτέον ότι δεν ανιχνεύτηκαν μόνο τα υψηλά και πιο δυνατά σημεία κάθε βιβλίου, αλλά ό,τι κατά την κρίση του ανθολογούντος χαρακτηρίζει και αντιπροσωπεύει τον συγγραφέα. Επομένως, το στοιχείο της ποιοτικής αξιολόγησης, παρότι ενυπάρχει σε κάθε ανθολόγηση, δεν απετέλεσε εκ των ων ουκ άνευ κριτήριο. Το Ανθολόγιο που δημιουργήσαμε απέβλεπε στη δειγματοληπτική παρουσίαση του έργου του Ι. Μ. Παναγιωτόπουλου, με σκοπό την επαφή και γνωριμία των μαθητών μας με αυτό. Στόχος μας ήταν να αναδειχθεί ο συγγραφέας στο σύνολο του έργου του και όχι όπως φαίνεται από τις καλές μόνο στιγμές του.\nΑφού ξεπεράστηκαν οι όποιες αβεβαιότητες και αντιστάσεις, με τόλμη και διάθεση δοκιμασίας –η εκπαίδευση ούτως ή άλλως είναι και οφείλει να είναι μια διαρκής δοκιμασία– ξεκίνησε το ταξίδι. Ακολουθήθηκε η εξής διαδικασία: κάθε καθηγητής ανέλαβε να διαβάσει ένα τουλάχιστον βιβλίο και να επιλέξει ένα ή περισσότερα κείμενα, αυτοτελή ή αποσπάσματα και πάντως με πλήρες νόημα. Στα κείμενα που έχουν επιλεγεί προηγείται ευσύνοπτο εισαγωγικό σημείωμα για το βιβλίο από το οποίο προέρχονται, γραμμένο από τον αντίστοιχο καθηγητή. Για τις ανάγκες του εγχειρήματος επιστρατεύτηκαν 5 μαζί με μένα φιλόλογοι, ένας βιολόγος, 3 καθηγήτριες Γαλλικών, μία θεολόγος, μία κοινωνιολόγος, 2 μαθηματικοί, 2 φυσικοί και μία χημικός. Όλοι, όπως αποδείχθηκε, αντιμετωπίζοντας με τη δέουσα σοβαρότητα τα πράγματα, συνέβαλαν στην επίτευξη του στόχου, αποκαλύπτοντας παράλληλα και την αναγνωστική τους επάρκεια. Αισθάνομαι την ανάγκη, και από αυτή τη θέση, να τους ευχαριστήσω θερμά.\nΤο βιβλίο διαρθρώνεται ως εξής: Ξεκινάει με ένα δίστιχο από το ποιητικό έργο του συγγραφέα ως μότο, το οποίο θα μπορούσε να λειτουργήσει δελεαστικά και για τους μαθητές μας:\nΌ,τι ονειρευόμαστε είμαστε\nΕίμαστε ό,τι επιθυμούμε.\nΑκολουθεί σύντομη εισαγωγή για το σκοπό της έκδοσης και εν συνεχεία επαρκές Βιογραφικό σημείωμα και πλήρης Εργογραφία του συγγραφέα, εργασία του Κλάδου των φιλολόγων. Έπεται η Ανθολόγηση, η οποία καλύπτει με χρονολογική σειρά όλα τα είδη του λόγου που ευδόκιμα καλλιέργησε ο συγγραφέας: ποίηση, αφηγηματική πεζογραφία, ταξιδιωτικά, κριτική, δοκίμιο. Διαβάστηκαν και ανθολογήθηκαν: όλο το ποιητικό έργο, 5 μυθιστορήματα, 3 συλλογές διηγημάτων, 4 βιβλία με ταξιδιωτικά κείμενα, 1 βιβλίο κριτικής και 3 συλλογές δοκιμίων.\nΤο αποτέλεσμα που προέκυψε ξεπερνά κατά πολύ πιστεύουμε τον αρχικό στόχο: την οικείωση δηλαδή των μαθητών με το έργο του Ι. Μ. Παναγιωτόπουλου. Το Ανθολόγιο όχι μόνο αναδεικνύει και δίνει το στίγμα του λογοτέχνη και πνευματικού ανθρώπου Ι. Μ. Παναγιωτόπουλου, αλλά και εισάγει κάθε αναγνώστη σφαιρικά στο έργο του πολυσχιδούς αυτού συγγραφέα.\nΤο βιβλίο μοιράστηκε στους μαθητές μας, προκειμένου να διαβαστεί στο πλαίσιο του εξωσχολικού αναγνώσματος. Εκπόνησα δύο γενικές ερωτήσεις-εργασίες, με σκοπό να κινητοποιήσουν οι μαθητές τις δημιουργικές τους ικανότητες και να αποκαλύψουν τις αντιδράσεις τους, ώστε να διαπιστωθεί αν η μάθηση μεταβλήθηκε σε δυναμική και γόνιμη διάθεση και δεν απέμεινε στατική κατάσταση. Οι εργασίες, που εμπεριέχουν και τους γενικότερους διδακτικούς στόχους, είναι:\n1η. Να καταγράψετε την αίσθηση και τις αντιδράσεις που σας γεννήθηκαν από την ανάγνωση του Ανθολογίου κειμένων από το έργο του Ι. Μ. Παναγιωτόπουλου.\n2η. Με βάση τα κείμενα που διαβάσατε επιχειρήστε να συνθέσετε τη λογοτεχνική προσωπογραφία του Ι. Μ. Παναγιωτόπουλου.\nΜε την πρώτη ήθελα να ελέγξω την ανταπόκριση των μαθητών μας στο έργο του συγγραφέα. Θετική και/ή αρνητική. Με τη δεύτερη στόχευα στη συγγραφή ενός δοκιμίου που να ανιχνεύει την ποιητική του συγγραφέα και να διερευνά την πρόσληψή του από τους μαθητές. Οι ειδικότεροι διδακτικοί στόχοι τέθηκαν μέσω ερωτήσεων που επεξεργάστηκαν οι φιλόλογοι της κάθε τάξης και αφορούσαν: τη γλώσσα, την πολυμέρεια, τις ιδιομορφίες των ειδών, το αυτοβιογραφικό στοιχείο, το στοχασμό, την ιδεολογία, την πραγματογνωσία, τη γραμματολογία, τις ιστορικές παραμέτρους.\nΗ ανταπόκριση των μαθητών μας υπήρξε ικανοποιητική. Το γεγονός ότι ο συγγραφέας είναι σχεδόν παρθένος διδακτικά, αφού σπανίως επιλέγεται προς διδασκαλία, είχε και τη θετική του πλευρά: χωρίς να έχει φθαρεί από τις πολλές, χειρουργικές ενίοτε, αναλύσεις, άσκησε στους μαθητές τη γοητεία του πρωτόγνωρου. Ωστόσο, ο Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος δεν είναι εύκολος για τους μαθητές. Τα κοινά αποταμιεύματα του συγγραφέα και των μαθητών –γλωσσικά, συγκινησιακά, γνωστικά, οι εν γένει κοινές εμπειρίες, στοιχεία αναγκαία για την αποκωδίκευση του μηνύματος που στέλνει δια των κειμένων του ο δημιουργός– είναι λίγα. Εδώ λοιπόν χρειάστηκε η διακριτική διαμεσολάβησή μας μεταξύ του συγγραφέα και των μαθητών. Γιατί μπορεί στα παιδιά να μην υπάρχουν πολλές εμπειρίες, προϋπάρχουν όμως επίπεδα δυναμικότητας γνωστικά και συναισθηματικά, τα οποία οφείλουμε να ενισχύσουμε. Επομένως, επιβάλλεται να μεσολαβήσει ο διδάσκων, όχι για να δώσει λύσεις, αλλά για να ανοίξει δρόμους, για να δημιουργήσει περιέργεια, προσμονή, επιθυμία, λαχτάρα γνωριμίας, αλλά και διάθεση αναμέτρησης με το έργο.\nΚυρίες και κύριοι, το Ανθολόγιο Κειμένων με σκοπό την προσέγγιση ενός συγγραφέα μπορεί να αποτελέσει ευέλικτο και δραστικό εργαλείο για τον εκπαιδευτικό. Όταν μάλιστα ο συγγραφέας είναι πολυγραφότατος, όπως συμβαίνει με τον Ι. Μ. Παναγιωτόπουλο, τότε το Ανθολόγιο καθίσταται αναγκαίο, ή έστω αναγκαίο κακό. Το λέω αυτό διότι πιστεύω ότι κάθε ανθολόγηση, πέραν της όποιας καλής προαίρεσης του ανθολόγου, δεν παύει να αποτελεί αυθαίρετο τεμαχισμό ενός συνόλου. Ως εκ τούτου, η προσέγγιση δια των μερών δεν μπορεί να υποκαταστήσει ή να ισοφαρίσει καμιά προσέγγιση δια του όλου. Σε κάθε περίπτωση το όλον υπερβαίνει το άθροισμα των επιμέρους. Όπως αντιλαμβάνεστε, υπονομεύω ενσυνείδητα και το Ανθολόγιο που δημιουργήσαμε. Διότι όπως κάθε Ανθολόγιο έτσι κι αυτό δεν είναι σκοπός, δεν υποκαθιστά το έργο, είναι απλώς ένα μέσο, το όχημα που οδηγεί στο έργο.\nΠάντως, και τελειώνω, το ταξίδι με τα κείμενα όχι μόνον απέσβεσε τα έξοδά του, αλλά απέφερε κι ένα μεγάλο κέρδος σε πολλαπλά επίπεδα, με δικαιούχους τόσο τους μαθητές μας όσο και εμάς. Τα κείμενα είναι σαν τα δυσπόρθητα κάστρα. Επομένως η σχέση μας μαζί τους δεν μπορεί να είναι παρά πολιορκητική. Σε κάθε πολιορκία σκοπός είναι η διείσδυση, η κατάκτηση, η οικειοποίηση και εν τέλει η απόλαυση. Και μάλιστα ο βαθμός της απόλαυσης είναι ευθέως ανάλογος με το βαθμό δυσκολίας της κατάκτησης. Περιττό βέβαια να διευκρινίσω ότι χρησιμοποιώ τους όρους όχι με την πολεμική αλλά με την ερωτική τους σημασία.\nΤο Ανθολόγιο Κειμένων ως εργαλείο προσέγγισης ενός συγγραφέα [Πρακτικά – Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών, 13 Απριλίου 2002]\nΣοφοκλέους, Φιλοκτήτης ● Αντιγόνη\nΕισαγωγή: Στάθης Κουτσούνης\nΕκδόσεις Οδός Πανός, Αθήνα 1999\n+ - ⍑ Σοφοκλέους, Φιλοκτήτης - Αντιγόνη. Εισαγωγή Στάθης Κουτσούνης. Μετάφραση Χρίστος Τσάγκας, Οδός Πανός 1999 Click to collapse\nΓράφει ο Στάθης Κουτσούνης\nΙ. ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΤΡΑΓΩΔΙΑΣ\nΤο Δράμα, θεατρικό - ποιητικό έργο προορισμένο για παράσταση και όχι για απλή ανάγνωση ή απαγγελία, αποτελεί απαράμιλλο δημιούργημα του αρχαίου ελληνικού κόσμου και πολιτισμού. Πρόκειται για σύνθετο είδος, στο οποίο έχουν ενοποιηθεί σε αρμονική ενότητα ο λόγος, η όρχηση και η μουσική. Προήλθε από τα θρησκευτικά δρώμενα και συνδέθηκε από την αρχή με τη λαμπρότερη εορτή του Διονύσου, τα Μεγάλα ή εν άστει Διονύσια, που είχαν εξέχουσα θέση στο αθηναϊκό εορτολόγιο. Να σημειώσουμε εδώ ότι οι αρχαίοι Έλληνες είχαν δώσει στις θρησκευτικές εκδηλώσεις τους δραματικό χαρακτήρα, μορφή δηλαδή παράστασης.\nΤα είδη του Δράματος είναι τρία: η τραγωδία, η κωμωδία και το σατυρικό δράμα.\nΗ τραγωδία είχε σίγουρα θρησκευτική προέλευση. Ο Αριστοτέλης υποστηρίζει ότι προήλθε από των εξαρχόντων τόν διθύραμβον. Ο διθύραμβος ήταν ένα χορικό εγκωμιαστικό άσμα, που έψαλλε προς τιμή του Διονύσου χορός μεταμφιεσμένων συνήθως λατρευτών γύρω απ’ το βωμό του θεού, σε κατάσταση ιερής μανίας και έκστασης. Εξάρχοντες λέγονταν οι πρωτοτραγουδιστές, αυτοί δηλαδή που άρχιζαν το τραγούδι, το οποίο επαναλάμβανε ο χορός.\nΠρώτος ο Αρίων ο Μηθυμναίος, που στις αρχές του 6ου αι. π.Χ. είχε εγκατασταθεί στην αυλή του Περίανδρου, τυράννου της Κορίνθου, συνετέλεσε στη μετάβαση από το διθύραμβο στην τραγωδία, δίνοντας καλλιτεχνική υπόσταση στις αυτοσχέδιες και άτεχνες χορευτικές γιορτές που οργανώνονταν για να τιμηθεί ο Διόνυσος. Τους διθυράμβους του Αρίωνα εκτελούσε χορός 50 ανδρών υπό την καθοδήγησή του, σε στίχους και μουσική που συνέθετε ο ίδιος. Το καθοριστικό βήμα όμως το έκανε ο Θέσπις από την Αττική στα μέσα του 6ου αι. π.Χ. Η καινοτομία στην οποία προχώρησε ήταν ότι ξεχώρισε τον εξάρχοντα από την ομάδα του χορού, τον οποίο και ταύτισε πλέον με το πρόσωπο που υποδυόταν, κι έτσι άρχισε η μεταξύ χορού και υποκριτή δράση. Επιπλέον, οι λόγοι του υποκριτή στο διάλογό του με το χορό ήταν στίχοι που απαγγέλλονταν και δεν ήταν όμοιοι μ’ εκείνους της μελωδίας του χορού. Μ’ αυτόν τον τρόπο δημιουργήθηκαν τα πρώτα θεατρικά στοιχεία και διευκολύνθηκε η παρουσίαση του μύθου μέσα από διάλογο και αφήγηση.\nΜε την πάροδο του χρόνου τα διαλογικά - θεατρικά στοιχεία διευρύνθηκαν, ενώ ο ρόλος του χορού περιοριζόταν, μέχρι που κατέληξε να τραγουδάει άσματα άσχετα με τον Διόνυσο, κι έτσι η τραγωδία έπαιρνε την οριστική της μορφή ως θεατρικό είδος.\nΠολυθρύλητος είναι ο ορισμός που δίνει ο Αριστοτέλης για την τραγωδία στο περίφημο έργο του Περί Ποιητικης (1449b-24 κ.ε.): Έστιν ουν τραγωδία μίμησις πράξεως σπουδαίας καί τελείας, μέγεθος εχούσης, ηδυσμένω λόγω, χωρίς εκάστου των ειδων εν τοις μορίοις, δρώντων καί ου δι’ απαγγελίας, δι’ ελέου καί φόβου περαίνουσα τήν των τοιούτων παθημάτων κάθαρσιν.\nΟ όρος τραγωδία προέρχεται ετυμολογικά από τις λέξεις τράγος + αείδω. Η σημασία του δεύτερου συνθετικού είναι αυτονόητη. Το πρώτο συνθετικό μπορεί να δικαιολογηθεί: ή από τον τράγο που προσφερόταν ως έπαθλο στους νικητές των πρωιμότερων αγώνων ή από τις δορές τράγων που φορούσαν οι χορευτές των παραστάσεων ή ακόμη από τον τράγο που θυσίαζαν στα πλαίσια των παλαιότερων αγροτικών ιεροτελεστιών, από τις οποίες εξελίχθηκε η τραγωδία. Και οι τρεις εκδοχές είναι κάπως αυθαίρετες και χωρίς ισχυρή επιστημονική στήριξη.\nΟι παραστάσεις των τραγωδιών συνδέονταν με το θέατρο του Διονύσου στη νότια πλευρά της Ακρόπολης. Είχαν χαρακτήρα αγωνιστικό (δραματικοί αγώνες), γιατί αναδεικνύονταν και βραβεύονταν τα καλύτερα έργα. Τα θέματα των τραγικών μύθων αντλούσαν οι ποιητές κυρίως από τη μυθολογία και την ιστορία. Οι τρεις μυθικοί κύκλοι ήταν ο θηβαϊκός, ο αργοναυτικός και ο τρωικός. Βασικός συντελεστής της παράστασης ήταν ο ποιητής, ο οποίος σε κάθε δραματικό αγώνα δίδασκε τρεις τραγωδίες κι ένα σατυρικό δράμα. Ο ποιητής είχε πολλαπλούς ρόλους: ήταν ο συγγραφέας, ο σκηνοθέτης, ο μουσικοσυνθέτης, ο χορογράφος, ο σκηνογράφος και τουλάχιστον στα πρώτα δράματα και ο ερμηνευτής. Τη δαπάνη για τη διδασκαλία κατέβαλλαν πλούσιοι Αθηναίοι, οι χορηγοί. Οι παραστάσεις είχαν προσλάβει χαρακτήρα εθνικό και τις παρακολουθούσε σύσσωμος ο δήμος. Το κράτος μάλιστα είχε φροντίσει να χορηγήσει στους άπορους πολίτες το αντίτιμο των εισιτηρίων (θεωρικά). Επί τρεις ημέρες οι Αθηναίοι ζούσαν την ένταση των δραματικών αγώνων, η ατμόσφαιρα των οποίων ήταν πιο κοντά στη θρησκευτική τελετή παρά στο ψυχαγωγικό θέαμα.\nH τραγωδία είναι ένα ιστορικό γεγονός στενά συνδεδεμένο στο χώρο και στο χρόνο με τις συγκεκριμένες κοινωνικές και πνευματικές συνθήκες της πόλης - κράτους της Αθήνας του 5ου αι. π.Χ. Ο μύθος εξετάζεται από τη ματιά του πολίτη, εξετάζεται όμως και η ίδια η πολιτεία σε ορισμένες από τις βασικές αρχές της. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η τραγωδία είναι η ίδια η πόλη, που γίνεται θέατρο και παίζεται μπροστά στους πολίτες της. Βέβαια ο ήρωας του μύθου δεν είναι πια ένα ‘πρότυπο’, όπως στο έπος ή στη λυρική ποίηση, αλλά ένα ‘πρόβλημα’ - περισσότερο από οτιδήποτε άλλο η τραγωδία έθεσε ζητήματα σχετικά με την ανθρώπινη ύπαρξη. Με την κάθαρση που προκαλεί η τραγωδία, οι θεατές - πολίτες, ζώντας έντονα τον ανθρώπινο μύθο μέσα στο τραγικό μεγαλείο του έργου, ανακουφίζονται και ηρεμούν ψυχικά, γιατί διαπιστώνουν είτε την ηθική νίκη του τραγικού ήρωα ή την αποκατάσταση της ηθικής τάξης. Μ’ αυτόν τον τρόπο και μέσα από τη μαγεία της τέχνης λυτρώνονται και γίνονται ελεύθεροι και ανώτεροι άνθρωποι.\nΤρεις ήταν οι μεγάλοι τραγικοί της αρχαιότητας, που λάμπρυναν με το έργο τους τον 5ο π.Χ. αιώνα: ο Αισχύλος, ο Σοφοκλής και ο Ευριπίδης.\nΟ Αισχύλος (525 - 456 π.Χ.) έγραψε 90 τραγωδίες, από τις οποίες σώζονται οι επτά: Πέρσαι, Ικέτιδες, Επτά επί Θήβας, Προμηθεύς δεσμώτης καιη τριλογία Ορέστεια (Αγαμέμνων, Χοηφόροι, Ευμενίδες). Η ποίησή του είναι γεμάτη από φιλοπατρία, βαθιά θρησκευτικότητα και φιλοσοφική σκέψη. Η τραγική μοίρα των ανθρώπων αποκαλύπτεται στο έργο του μέσα από τη σύγκρουσή τους με το θείο. Από τις σημαντικότερες καινοτομίες του ήταν η εισαγωγή του δεύτερου υποκριτή, η ελάττωση της έκτασης των χορικών, η μείωση των μελών του χορού από 50 σε 12 και η ενιαία υπόθεση των τριλογιών.\nΟ Ευριπίδης (485 - 406 π.Χ.) έγραψε 92 δράματα, από τα οποία διασώθηκαν 18 τραγωδίες: Άλκηστις, Μήδεια, Ηρακλειδαι, Ιππόλυτος, Ανδρομάχη, Εκάβη, Ικέτιδες, Ηρακλής, Τρωάδες, Ηλέκτρα, Ιφιγένεια η εν Ταύροις, Ελένη, Ίων, Φοίνισσαι, Ορέστης, Ιφιγένεια η εν Αυλίδι, Βάκχαι, Ρησος, και ένα σατυρικό δράμα: ο Κύκλωψ. Ο Ευριπίδης υπήρξε νεωτεριστής. Στο έργο του τα ανθρώπινα πάθη αναλύονται με φιλοσοφική διάθεση, οι παραδόσεις αντιμετωπίζονται ορθολογιστικά, οι θεσμοί κρίνονται και αμφισβητούνται. Οι ήρωές του είναι εντελώς ανθρώπινοι με πάθη και αδυναμίες, χωρίς καμία εξιδανίκευση. Είναι ο τραγικότερος των ποιητών και χαρακτηρίστηκε από σκηνής φιλόσοφος. Από τις βασικότερες καινοτομίες του είναι οι μακροί πρόλογοι, στους οποίους δεν εκτίθεται η αρχή της δράσης αλλά η προϊστορία της, η εισαγωγή του από μηχανής θεού για τη λύση της δραματικής πλοκής, ο περιορισμός της έκτασης των χορικών και η χαλάρωση της σύνδεσής τους με το θέμα των επεισοδίων.\nII. ΣΟΦΟΚΛΗΣ, Ο ‘ΚΑΘΑΡΟΣ’ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗΣ\nΟ Σοφοκλής γεννήθηκε γύρω στο 497/96 π.Χ. στον Ίππιο Κολωνό της Αθήνας, στην οποία και πέθανε το 406 π.Χ. σε ηλικία 90 ετών - κατά μια μαρτυρία από υπερβολική χαρά μετά την τελευταία του νίκη σε δραματικούς αγώνες (ότε νικων εκηρύχθη, χαρα νικηθείς εξέλιπε). Ήταν ο δεύτερος από τους τρεις μεγάλους τραγικούς της κλασικής περιόδου, σύγχρονος με τους άλλους, αλλά νεότερος από τον Αισχύλο και πρεσβύτερος από τον Ευριπίδη.\nΠατέρας του ήταν ο Σόφιλλος, εύπορος χαλκουργός, ο οποίος, λόγω και της οικονομικής του άνεσης, φρόντισε να δώσει στον Σοφοκλή καλή και ολοκληρωμένη αγωγή. Δάσκαλό του στη μουσική και την όρχηση είχε τον φημισμένο μουσικοδιδάσκαλο Λάμπρο. Η πνευματική και ψυχική του καλλιέργεια, η χάρη και η γοητεία του, καθώς επίσης και τα σωματικά του προσόντα τον κατέστησαν πρότυπο ολοκληρωμένου πολίτη των κλασικών χρόνων. Ήδη σε ηλικία 15 ετών επελέγη κορυφαίος του χορού των εφήβων κατά τον εορτασμό της συντριβής του Ξέρξη στη ναυμαχία της Σαλαμίνας.\nΣύζυγός του αναφέρεται η Νικοστράτη, με την οποία απέκτησε έναν γιο, τον Ιοφώντα, κι απ’ αυτόν έναν εγγονό, τον Σοφοκλή. Παράλληλα είχε συνάψει σχέση και με τη Θεωρίδα από τη Σικυώνα, η οποία του γέννησε έναν ακόμη γιο, τον Αριστίωνα.\nΟ Σοφοκλής ήταν αφοσιωμένος στην αθηναϊκή πολιτεία (φιλαθηναιότατος) και διακρινόταν για την ευσέβειά του προς τη θρησκεία και τους κοινωνικούς θεσμούς. Υπήρξε προσωπικότητα δημοφιλής, είχε πολλούς φίλους και συνδέθηκε με εξέχουσες προσωπικότητες της εποχής του, όπως τον Κίμωνα, τον Ηρόδοτο, τον Περικλή και άλλους. Συμμετέσχε ενεργά στα πράγματα της πολιτείας αναλαμβάνοντας κατά καιρούς ποικίλα καθήκοντα. Το 443/42 π.Χ. εξελέγη πρόεδρος των ελληνοταμιών (της επιτροπής που διαχειριζόταν τους φόρους που κατέβαλλαν τα μέλη της Αθηναϊκής συμμαχίας) και το 441/40 π.Χ. στρατηγός, μαζί με τον Περικλή, στον Σαμιακό πόλεμο. Το 413 π.Χ., σε ηλικία 83 ετών, διετέλεσε πρόβουλος (πρόβουλοι ονομάζονταν τα μέλη της επιτροπής που ανέλαβε εκτάκτως εξουσίες για την ανόρθωση της Αθήνας μετά τον όλεθρο του αθηναϊκού στρατού στις Συρακούσες).\nΣτην τραγική τέχνη μυήθηκε από τις τραγωδίες του Αισχύλου, από τον οποίο απέσπασε και την πρώτη του νίκη στους δραματικούς αγώνες που έγιναν στα Διονύσια του 468 π.Χ., όπου και εμφανίστηκε για πρώτη φορά. Έλαβε μάλιστα το βραβείο από τον Κίμωνα, που μόλις είχε επιστρέψει από τη νικηφόρα εκστρατεία εναντίον των Περσών.\nΛέγεται ότι έγραψε συνολικά 123 έργα για τις δραματικές εορτές, στις οποίες συμμετείχε περί τις 30 φορές. Πιθανόν να κέρδισε 20 ή και 24 νίκες, έναντι 13 του Αισχύλου και 4 του Ευριπίδη, και δεν κατέλαβε μάλλον ποτέ θέση κατώτερη από τη δεύτερη.\nΑπό το σύνολο του έργου του σώζονται ακέραιες επτά μόνο τραγωδίες και 400 περίπου στίχοι ενός σατυρικού δράματος σε πάπυρο της Οξυρρύγχου με τίτλο Ιχνευταί ή Ιχνευταί σάτυροι. Οι επτά πλήρεις τραγωδίες είναι έργα της ωριμότητάς του και είναι κατά χρονολογική σειρά οι εξής: Αίας, Αντιγόνη, Τραχίνιαι, Οιδίπους Τύραννος, Ηλέκτρα, Φιλοκτήτης, Οιδίπους επί Κολωνω.\nΣτο έργο του Σοφοκλή κυριαρχεί το πρόβλημα της ηθικής τάξης. Κέντρο του τραγικού του σύμπαντος είναι ο άνθρωπος. Για να κριθούν οι ανθρώπινες πράξεις χρειάζεται να αναζητηθούν τα βαθύτερα κίνητρα και η εσωτερική διάθεση των προσώπων που τις διέπραξαν. Η αλήθεια αποκαλύπτεται στη σύγκρουσή της με την άγνοια.\nΟι τραγωδίες του Σοφοκλή παρουσιάζουν λίγους χαρακτήρες, εντυπωσιακούς όμως για τη δύναμη και την αποφασιστικότητά τους. Οι ήρωές του, μέσα από τα προτερήματα ή τα ελαττώματά τους και σε συνδυασμό με κάποια συγκεκριμένα γεγονότα, οδηγούνται στην τραγική τους μοίρα με μεγάλη οικονομία, πυκνότητα και δραματική αποτελεσματικότητα. Δεν έχουν τις τιτανικές διαστάσεις των ηρώων του Αισχύλου, ούτε είναι καθημερινοί άνθρωποι, όπως συμβαίνει στον Ευριπίδη. Είναι γενναιότεροι από τον μέσο άνθρωπο και παλεύουν χωρίς καμιά βοήθεια, μέσα στη μοναξιά που επιβάλλεται από τον ηρωισμό και τη βούλησή τους. Η αλύγιστη δύναμη και η συναίσθηση ότι εκτελούν το καθήκον τους τους καθιστά μεγαλειώδεις και εξιδανικευμένους, οίους δει ειναι, σύμφωνα με την ηθική και αισθητική δεοντολογία. Μ’ αυτόν τον τρόπο οι θεατές αναγνωρίζουν σ’ αυτούς τις δικές τους αρετές και τα δικά τους πάθη. Αντίθετα, τα δευτερεύοντα πρόσωπα εμφανίζονται διαφορετικά από τους ήρωες.\nΟι βασικότερες καινοτομίες που επέφερε ο Σοφοκλής στην τραγωδία είναι οι εξής: α) Αύξησε τον αριθμό των υποκριτών από 2 σε 3, πράγμα που βοήθησε στην αύξηση του αριθμού των ρόλων αλλά και της ποικιλίας των μεταξύ τους σχέσεων. Έτσι διευρύνθηκε το φάσμα της δραματικής σύγκρουσης, η πλοκή έρεε με μεγαλύτερη άνεση και οι καταστάσεις έγιναν πιο σύνθετες. β) Αύξησε τον αριθμό των χορευτών από 12 σε 15, πράγμα που έκανε συμμετρικότερη την παράταξη του χορού (2 ημιχόρια από 6 μέλη, 2 αρχηγοί των ημιχορίων και ο κορυφαίος του χορού, ο οποίος μπορούσε έτσι να μεταβληθεί κατά κάποιον τρόπο και σε τέταρτο υποκριτή, επαυξάνοντας έτσι τις δυνατότητες του δραματικού διαλόγου). Παράλληλα μείωσε την έκταση των χορικών και αύξησε τα διαλογικά μέρη. γ) Κατάργησε το «τετραλογεισθαι» (τη στενή πλοκή και συνέχεια του μύθου ανάμεσα στα 4 δράματα που παρουσίαζε κάθε ποιητής στους δραματικούς αγώνες) και εισήγαγε το «αγωνίζεσθαι δραμα πρός δραμα», δηλαδή τη χαλαρότερη σύνδεση των έργων κάθε τετραλογίας, έτσι που το καθένα από αυτά να μπορεί να αυτονομηθεί. Αυτό συνετέλεσε στην αυστηρότερη οργάνωση κάθε δράματος και σε συνεκτικότερη παρουσίαση της δράσης. δ) Εισήγαγε τη «σκηνογραφία», ένα είδος ζωγραφισμένων σκηνικών, που απέδιδε το χώρο και την ατμόσφαιρα στην οποία εξελισσόταν η πλοκή (πιθανόν ο Σοφοκλής να τελειοποίησε παλαιότερη τεχνική του Αγάθαρχου).\nΗ γλώσσα του Σοφοκλή, έκφραση της ακμής της αττικής κλασικής εποχής, προσαρμοζόταν με ευελιξία στις δραματικές ανάγκες της κάθε σκηνής: άλλοτε φορτιζόταν με έντονη συγκίνηση, άλλοτε ήταν περίκομψη κι άλλοτε απολύτως απλή και απέριττη. Ο Σοφοκλής, κάτι που προκάλεσε τον γενικό θαυμασμό, διέγραφε με συμπάθεια και ζωντάνια τους χαρακτήρες των τραγικών ηρώων του. Ιδιαίτερα αξιόλογες ήταν οι γυναικείες μορφές που δημιούργησε, όπως η Ηλέκτρα και η Αντιγόνη. Με αριστοτεχνικό τρόπο μεταχειριζόταν επίσης την πλοκή, την τραγική ειρωνεία, την περιπέτεια και την αναγνώριση.\nΟ Σοφοκλής υπήρξε έξοχος καλλιτέχνης· έχει χαρακτηριστεί ο καλλιτεχνικά «καθαρότερος» από τους τρεις μεγάλους τραγικούς. Οι αρχαίοι τον αποκαλούσαν μέλιτταν, ενώ ο Αριστοφάνης έλεγε ότι τό στόμα αυτου μέλιτι κεχρισμένον ην. Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι συνέβαλε αποφασιστικά στη διαμόρφωση της τραγωδίας και την οδήγησε στη μεγαλύτερη δυνατή τελειότητα.\nIII. ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΚΑΙ ΦΙΛΟΚΤΗΤΗΣ: ΔΡΑΜΑΤΑ ΜΟΝΑΧΙΚΩΝ ΗΡΩΩΝ\nΗ Αντιγόνη αντλεί το θέμα της από τον θηβαϊκό μυθικό κύκλο. Η γενιά των Λαβδακιδών, που βασίλεψε στη Θήβα, υποφέρει από βαριά κατάρα. Η ιστορία ξεκινάει από πολύ παλιά. Ο Κάδμος, ιδρυτής της Θήβας, σκότωσε το ιερό φίδι του Άρη. Ο εγγονός του Λάβδακος καταδίωξε τη λατρεία του θεού Διονύσου. Ο Λάιος, γιος του Λάβδακου, απήγαγε το γιο του Πέλοπα Χρύσιππο κι εκείνος τον καταράστηκε να πεθάνει άτεκνος ή να σκοτωθεί απ’ το παιδί του. Πράγματι ο Λάιος σκοτώνεται εν αγνοία από τον γιο του τον Οιδίποδα, ο οποίος στη συνέχεια παντρεύεται τη μητέρα του Ιοκάστη, με την οποία αποκτά δυο γιους, τον Πολυνείκη και τον Ετεοκλή, και δυο κόρες, την Αντιγόνη και την Ισμήνη. Όταν αποκαλύφθηκε η τραγική αλήθεια, ο Οιδίποδας αυτοτυφλώθηκε και αυτοεξορίστηκε. Επιπλέον καταράστηκε τους γιους του να σφαγούν μεταξύ τους, επειδή είχαν παραβεί την εντολή του να μη χρησιμοποιήσουν ποτέ το ασημένιο τραπέζι του Κάδμου και το χρυσό κύπελλο με το οποίο έπινε κρασί ο Λάιος.\nΟι δύο αδελφοί συμφώνησαν να βασιλεύουν από ένα χρόνο ο καθένας. Πρώτος ανέλαβε ο Ετεοκλής, αλλά όταν τελείωσε ο χρόνος αρνήθηκε να παραδώσει την εξουσία στον Πολυνείκη, κι εκείνος έφυγε αμέσως για το Άργος, όπου παντρεύτηκε την κόρη του βασιλιά Άδραστου. Εν συνεχεία μαζί με τον πεθερό του και άλλους πέντε Αργείους ηγεμόνες εκστράτευσε εναντίον της Θήβας, για να διεκδικήσει το θρόνο. Τα δυο αδέλφια σκοτώνονται σε μονομαχία, η πόλη σώζεται, αλλά η κατάρα του Οιδίποδα επιβεβαιώνεται. Την εξουσία αναλαμβάνει τότε ο Κρέοντας, αδελφός της Ιοκάστης και θείος των παιδιών, ο οποίος εκδίδει διαταγή να ταφεί με τιμές ο Ετεοκλής που υπερασπίστηκε την πατρίδα του, ενώ ο Πολυνείκης, που θέλησε να την προδώσει, να μείνει άταφος. Ποινή για τον παραβάτη της διαταγής ορίζεται κατηγορηματικά ο θάνατος. Από το σημείο αυτό αρχίζει η υπόθεση της τραγωδίας. Το δράμα έχει ως σκηνικό τη Θήβα και ο χορός αποτελείται από ντόπιους γέροντες.\nΗ Αντιγόνη, μόνη μετά την άρνηση της Ισμήνης να τη βοηθήσει, υπακούοντας στην αγάπη και στον άγραφο νόμο που έχει θεϊκή προέλευση, παραβαίνει τη διαταγή του Κρέοντα και θάβει το σώμα του αδελφού της. Ο Κρέοντας, καθώς πιστεύει ότι ο νόμος του κράτους υπερέχει των οικογενειακών δεσμών, αποφασίζει να εκτελέσει την ποινή που είχε οριστεί για τον παραβάτη της διαταγής του και δίνει εντολή να θάψουν ζωντανή την Αντιγόνη σε μια σπηλιά. Όταν αργότερα πεισμένος από τον μάντη Τειρεσία αποφασίζει να την ελευθερώσει, εκείνη έχει ήδη αυτοκτονήσει. Αμέσως μετά αυτοκτονεί ο γιος του ο Αίμονας από τον έρωτα και την οδύνη του για τη νεκρή Αντιγόνη, αλλά και η σύζυγός του η Ευρυδίκη από θλίψη για τα τραγικά συμβάντα. Έτσι ο Κρέοντας απομένει μόνος και συντετριμμένος, αφού με την υπερβολική προσήλωσή του στα δημόσια καθήκοντα προκάλεσε τους θεούς, αρνούμενος το πατροπαράδοτο καθήκον προς τους νεκρούς.\nΗ Αντιγόνη είναι κατά πάσα πιθανότητα το δεύτερο από τα σωζόμενα έργα του Σοφοκλή. Το δίδαξε μάλλον το 442 π.Χ. κερδίζοντας την πρώτη νίκη. Λέγεται ότι ο Σοφοκλής, λόγω της επιτυχίας που είχε η παράσταση του έργου, εκλέχτηκε στρατηγός στην εκστρατεία κατά της Σάμου. Στην Αντιγόνη, μέσα από την αριστοτεχνική σύγκρουση δύο προσωπικοτήτων, διαγράφεται η σύγκρουση του δημόσιου καθήκοντος έναντι του προσωπικού χρέους και των θρησκευτικών ηθών. Το έργο, αν και έχει έντονη πολιτική χροιά - η αντίσταση της Αντιγόνης στον Κρέοντα είναι η αντίσταση του απλού πολίτη στην αυθαιρεσία της πολιτικής εξουσίας - κινείται στον κόσμο των ηθικών άξιών.\nΟ Κρέοντας είναι η φωνή της πολιτείας, ο απόλυτος μονάρχης, υπεύθυνος για την τήρηση των νόμων. Οι αποφάσεις του δικαιολογούνται από το πολιτικό δίκαιο, αλλά η πίστη στη δύναμη και την εξουσία της πολιτείας χωρίς μέτρο καταλήγει στην ύβρη. Οι πράξεις του δε χαρακτηρίζονται από συνειδητή ασέβεια και αντιθρησκευτικότητα, δε συναισθάνεται την πλάνη του, είναι αιχμάλωτος της τυραννικής του εξουσίας. Όταν θα βγει από την πλάνη, μετά τις αυτοκτονίες των δικών του ανθρώπων, θα είναι πια αργά: δυνατότητα επανόρθωσης δε θα υπάρχει.\nΑπό την άλλη πλευρά η Αντιγόνη, βυθισμένη σε ηθική μοναξιά, εκπροσωπεί τους αναλλοίωτους ηθικούς νόμους, που δεν κάνουν διακρίσεις στους νεκρούς. Η ανθρωπιά και η μεγαλειότητα της ψυχής της δεν πτοείται από τις απειλές του βασιλιά. Μπορεί ο θάνατος να είναι λυτρωμός από τη δυστυχισμένη ζωή της, αλλά η ανωτερότητα και η αποφασιστικότητά της δεν την απογυμνώνουν εντελώς από την ανθρώπινη υπόστασή της. Η Αντιγόνη δεν είναι υπεράνθρωπη, δεν είναι άτρωτη και υπερφυσική. Βαδίζει ζωντανή στο θάνατο με δική της επιλογή, θρηνεί όμως για τη ζωή που εγκαταλείπει, για τις χαρές του γάμου που δε γεύτηκε, για τη ντροπή του πατέρα της, για το μεγάλο αμάρτημά του, που εκείνη πληρώνει χωρίς να ευθύνεται. Κι ωστόσο η καρδιά της είναι γεμάτη αγάπη. Είναι μια ηρωίδα τρυφερή και ασυμβίβαστη, γενναιότερη από τους συνηθισμένους ανθρώπους, που παλεύει μέσα στη μοναξιά που αξιώνει ο ηρωισμός της. Στον αντίποδά της βρίσκεται η Ισμήνη, η οποία αντιπροσωπεύει τον άνθρωπο που είναι έτοιμος για το συμβιβασμό, που λυγίζει στις δυσκολίες των μεγάλων ηθικών απαιτήσεων.\nΟ μύθος της Αντιγόνης ενέπνευσε πολλούς συγγραφείς και στη νεότερη εποχή. Αναφέρουμε ενδεικτικά τον J. Αnnouilh και τον B. Brecht, οι οποίοι έχουν συγγράψει ομότιτλα έργα.\nΟ Φιλοκτήτης, όψιμο έργο του Σοφοκλή, αντλεί το θέμα του από τον τρωικό μυθικό κύκλο. Διδάχθηκε το 409 π.Χ. και ο ποιητής κέρδισε και γι’ αυτό το έργο την πρώτη νίκη. Το θέμα του Φιλοκτήτη το πραγματεύθηκαν και οι τρεις μεγάλοι της αττικής τραγωδίας.\nΟ Φιλοκτήτης, γιος του Ποίαντα και της Μεθώνης, έλαβε μέρος στην εκστρατεία κατά της Τροίας επικεφαλής επτά πλοίων με Θεσσαλούς πολεμιστές. Στο δρόμο για την Τροία οι Έλληνες αγκυροβόλησαν στην έρημη Λήμνο, προκειμένου να επισκεφτούν το ιερό της Αθηνάς. Εκεί, μια δηλητηριώδης ύδρα, φύλακας του ιερού, δάγκωσε το πόδι του Φιλοκτήτη - εκδίκηση της Ήρας για τη βοήθεια που εκείνος είχε προσφέρει στον Ηρακλή, νόθο γιο του Δία. Λόγω της δυσωδίας της πληγής και των κραυγών από τον πόνο ο Φιλοκτήτης εγκαταλείφθηκε με προτροπή του Οδυσσέα στο νησί. Δέκα χρόνια μετά οι Έλληνες μαθαίνουν από χρησμό ότι η Τροία δε θα πέσει χωρίς το ανίκητο τόξο του Ηρακλή, το οποίο είχε χαρίσει στον Φιλοκτήτη, που ήταν και ο μόνος που μπορούσε να το χρησιμοποιήσει. Αποφασίζεται λοιπόν να πάει στη Λήμνο ο Οδυσσέας με τον Νεοπτόλεμο, γιο του Αχιλλέα, για να πάρουν το ηράκλειο τόξο και τα βέλη με κάθε μέσο. Ο Φιλοκτήτης, πικραμένος από τη σκληρή στάση των συμπατριωτών του, αρνείται να τα δώσει, αλλά με την παρέμβαση του Ηρακλή, ως από μηχανής θεού, πείθεται να τους ακολουθήσει στην Τροία και να βοηθήσει τους Έλληνες να την καταλάβουν. Παράλληλα θεραπεύεται και η πληγή του.\nΘέμα του Φιλοκτήτη είναι η ηθική φιλονικία ανάμεσα στην πρακτική ωφέλεια και τις απαιτήσεις της τιμής. Στην τραγωδία αυτή έχουμε τρεις ανθρώπους διαφορετικούς από άποψη ηλικίας και χαρακτήρα. Ο Φιλοκτήτης είναι περήφανος και ηθικά σθεναρός, είναι όμως και βαθιά πληγωμένος και υποφέρει από τη μοναξιά και το σωματικό του πρόβλημα. Ο πολύτροπος Οδυσσέας θυσιάζει τους ηθικούς κανόνες στο βωμό της επιδίωξης του σκοπού του, όχι όμως για να ικανοποιήσει το προσωπικό του συμφέρον, αλλά το συμφέρον των συμπολεμιστών του. Ο Νεοπτόλεμος, γεμάτος ευαισθησία και ευγένεια, βρίσκεται παγιδευμένος ανάμεσα στους δόλιους χειρισμούς του Οδυσσέα και τον ανύποπτο και ακέραιο Φιλοκτήτη. Σ’ ένα μεγάλο μέρος του έργου ακολουθεί την παραπλανητική πολιτική του Οδυσσέα, υπακούοντας στην εμπειρία και στο κύρος εκείνου, αλλά και συναισθανόμενος την ευθύνη του απέναντι στο στρατό των Ελλήνων. Συμπονά όμως τον Φιλοκτήτη για τη δυστυχία του και συγκινείται από την αφοπλιστική εμπιστοσύνη που του δείχνει. Τελικά επικρατεί ο καλός και τίμιος χαρακτήρας του: απαρνείται την υποκρισία και συμπεριφέρεται προς τον Φιλοκτήτη με πραγματική φιλία και ειλικρίνεια, δίνοντας διέξοδο στην εσωτερική του πάλη.\nΚεντρικός άξονας του έργου είναι ακριβώς αυτές οι ψυχολογικές μεταπτώσεις και εσωτερικές συγκρούσεις του Νεοπτόλεμου, ο οποίος πέφτει σε μια κατάσταση εξαιρετικής τραγικότητας: υπακούοντας στον Οδυσσέα παραβιάζει τη φύση του και αναλαμβάνει μια υποχρέωση που θα μπορούσε να την εκτελέσει μόνο αν κατέστρεφε τις αξίες με τις οποίες ήταν εμποτισμένος. Το έργο θα μπορούσε να θεωρηθεί δράμα της κληρονομικής ευγένειας, που δεν μπορεί να διαφθαρεί.\nΚαι από το μύθο του Φιλοκτήτη εμπνεύστηκαν στη νεότερη εποχή πολλοί συγγραφείς. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν το έργο Philoctete του A. Gide, στο οποίο εκφράζονται οι προσωπικές ιδέες του συγγραφέα σχετικά με την αισθητική και την ηθική της τέχνης, και ο δραματικός μονόλογος Φιλοκτήτης του Γ. Ρίτσου, στον οποίο οι ποιητής εκφράζει τον προβληματισμό του για τα πολιτικά γεγονότα του καιρού του και την ιστορική μοίρα του ελληνισμού.\nΑθήνα, Χειμώνας 1999\n[στον τόμο: Σοφοκλέους, Φιλοκτήτης - Αντιγόνη. Εισαγωγή: Στάθης Κουτσούνης.\nΜετάφραση: Χρίστος Τσάγκας, Εκδόσεις Οδός Πανός, Αθήνα 1999]\n+ - ▸ Ιάσων Δαμιανάκος: «Δελτίο» (Σχολής Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου), τεύχ. 25, Σεπτέμβριος 2000 Click to collapse\nΘέλοντας να προλάβουμε τυχόν απορίες του απλού αναγνώστη ή και του επαΐοντα («Ακόμα μια μετάφραση του Σοφοκλή! Τι θα μπορούσε να προσθέσει στις ήδη υπάρχουσες;»), οφείλουμε να επισημάνουμε ευθύς εξαρχής το εξής: αν η μετάφραση του Φιλοκτήτη και της Αντιγόνης του Σοφοκλή από τον Χρίστο Τσάγκα παρουσιάζει κάποιο ξεχωριστό ενδιαφέρον, αυτό έχει να κάνει με την κύρια επαγγελματική δραστηριότητα του μεταφραστή. Ο Χρίστος Τσάγκας δεν είναι φιλόλογος, είναι άνθρωπος του θεάτρου, σκηνοθέτης και ηθοποιός με θητεία 37 χρόνων στο θέατρο, μεγάλο μέρος της οποίας μάλιστα αφιέρωσε στην αρχαία ελληνική τραγωδία. Τι σημαίνει αυτό; Ότι οι μεταφράσεις του δεν έγιναν για να διαβάζονται, αλλά κατά κύριο λόγο για να παίζονται – πιο συγκεκριμένα, τον Φιλοκτήτη και την Αντιγόνη σε μετάφραση του Χρίστου Τσάγκα ανέβασε ο θίασος Παλκοσένικο (θίασος που ιδρύθηκε από τον ίδιο) το 1988 και 1989. Τα προτερήματα μιας τέτοιας προσέγγισης αναδεικνύονται κυρίως στα διαλογικά μέρη των έργων και λιγότερο στα χορικά: ύφος λιτό και απέριττο, σωστή απόδοση του δραματικού ρυθμού, ιδιαίτερα στα σημεία όπου η δραματική ένταση κορυφώνεται (π.χ. στιχομυθίες Αντιγόνης-Κρέοντα, Οδυσσέα-Νεοπτόλεμου κ.ά.). Του λόγου το ασφαλές θα μπορούσε εύκολα να επιβεβαιώσει ο αναγνώστης, εάν δίπλα στη μετάφραση του Χ. Τσάγκα υπήρχε και το πρωτότυπο κείμενο του Σοφοκλή. Η απουσία του συνιστά παράλειψη όχι αμελητέα κατά τη γνώμη του γράφοντος. Πυκνή και εμπεριστατωμένη η εισαγωγή του φιλόλογου Στάθη Κουτσούνη, πραγματεύεται καταρχάς με συντομία και σαφήνεια τη γέννηση και εξέλιξη της τραγωδίας, στη συνέχεια εξετάζει την προσωπικότητα και το έργο του Σοφοκλή, για να κλείσει με μια λιτή σκιαγράφηση του ήθους των πρωταγωνιστών των δύο τραγωδιών.\n[περιοδικό Δελτίο (Σχολής Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου), τεύχος 25, Σεπτέμβριος 2000, σελ. 27]\n© 2014-2022 Στάθης Κουτσούνης |


Διάσημος ράπερ λέει, ότι θα πυροβολήσει τον Μπάιντεν, εάν αυτός ακουμπήσει ξανά παιδί | The Flag Report\nΔιάσημος ράπερ λέει, ότι θα πυροβολήσει τον Μπάιντεν, εάν αυτός ακουμπήσει ξανά παιδί\nDate: 02/11/2021 Time: 10:20\nΟ σταρ της μουσικής Cuddy Camaro με έδρα το Σιάτλ εκτοξεύει την απειλή στους στίχους του νέου του τραγουδιού “FJB” – προφανώς μια συντομογραφία του “F**k Joe Biden”.\nΟ δημοφιλής ράπερ κατακεραυνώνει τον Μπάιντεν ως τον “χειρότερο πρόεδρο” πριν δηλώσει “f**k him!”.\nΣτη συνέχεια, ορκίζεται ότι, αν ο Biden “αγγίξει άλλο παιδί[,] τότε αυτό το αυτόματο όπλο θα πάρει να του ρίξει” – σύμφωνα με πληροφορίες, εννοώντας ότι θα τον πυροβολήσει με το όπλο του.\nF**k Joe Biden, f**k him (Gang)\nΟ χειρότερος πρόεδρος, έχει τη μαμά μου εδώ έξω να βρίζει\nIf he touch another kid\nThen this choppa get to bustin’ (Blick)\nΤο νέο τραγούδι του Camaro είναι απλώς το τελευταίο σε μια πλημμύρα μουσικής κατά του Μπάιντεν που κυκλοφόρησε πρόσφατα.\nΤραγούδια που περιέχουν το άσμα “F**k Joe Biden” και την viral φράση κατά του Μπάιντεν “Let’s Go Brandon” κυριαρχούν στα εθνικά μουσικά charts.\nΌπως ανέφερε η Neon Nettle την περασμένη εβδομάδα, ένα τραγούδι εγινε viral με τίτλο “Let’s Go Brandon” και εκτοξεύτηκε στο νούμερο ένα των μουσικών charts των ΗΠΑ, παρά τις προσπάθειες των γιγάντων της Μεγάλης Τεχνολογίας να λογοκρίνουν το hit κατά του Μπάιντεν.\nΤο τραγούδι “Let’s Go Brandon” του ράπερ Bryson Gray ξεπέρασε την τελευταία επιτυχία της ποπ σταρ Adele και έγινε το νούμερο ένα τραγούδι στη χώρα.\nΗ επιτυχία αυτή ήρθε μετά την απαγόρευση του τραγουδιού του Gray από το YouTube επειδή δήθεν περιείχε “ιατρική παραπληροφόρηση”.\nΣτη συνέχεια, προφανώς απαγορεύτηκε από το Instagram για παραβίαση των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τις “επιβλαβείς ψευδείς πληροφορίες”.\nΤο “Let’s Go Brandon” έχει γίνει μια εξαιρετικά δημοφιλής φράση που χρησιμοποιείται για να επικρίνει τον Δημοκρατικό Τζο Μπάιντεν.\nΠροέκυψε μετά από έναν πρόσφατο αγώνα NASCAR, όπου ένας δημοσιογράφος του NBC ισχυρίστηκε ψευδώς ότι οι οπαδοί επευφημούσαν τον νικητή του αγώνα, Μπράντον Μπράουν, ενώ στην πραγματικότητα φώναζαν “F*** Joe Biden”.\nΟι Βούλγαροι αντιστέκονται περισσότερο από τους Έλληνες. Μόλις το 20% έχει εμβολιαστεί και τα εστιατόρια κλείνουν μαζικά\nΗ προδοτική Συμφωνία των Πρεσπών εξελίσσεται σε κατάρα για τους εμπνευστές της\nΟι εμβολιασμένοι που εξαναγκάστηκαν να εμβολιαστούν, είναι έρμαια του κάθε πολιτικού αγύρτη\nΚατηγορίες για ανθρωποκτονία από τους Ινδούς στον Μπιλ Γκέιτς για τα εμβόλια!


Μαγική Αυλή: Εκπληκτικό Ηχητικό Ντοκουμέντο: Φωνές από τη κόλαση;\nΕκπληκτικό Ηχητικό Ντοκουμέντο: Φωνές από τη κόλαση;\nΌτι θέμα παρουσιάζουμε στην ενότητα περίεργα-ανεξήγητο δε σημαίνει ότι το αποδεχόμαστε.\nΠριν αρκετά χρόνια, λίγο μετά το 1960 επί Σοβιετικής Ένωσης, γινόταν στη Σιβηρία μια έρευνα από γεωλόγους. Χρησιμοποίησαν γεωτρύπανο που μπορούσε να μπει στη γη πολύ βαθειά. Οι Ρώσοι διαθέτουν τέτοια γεωτρύπανα που μπορούν να φτάσουν σε περίπου 20 km βάθος, και τα πουλάνε σε χώρες όπως η Ινδία και η Κορέα, που έχουν πετρέλαιο σε κοιτάσματα με πολύ μεγάλο βάθος, για να μπορούν να το εξορύξουν.\nΤότε όμως έγινε κάτι πολύ εντυπωσιακό και απρόβλεπτο, που μαθεύτηκε πρώτα στη Μόσχα και μετά στη Φινλανδία, από την οποία κυρίως μέσω της έγκυρης εφημερίδας Ammenusastia η είδηση έφτασε και στη Δύση. Συγκεκριμένα, όταν το γεωτρύπανο έφτασε τα 14,4 χιλιόμετρα βάθος, ξαφνικά άρχισε να μην βρίσκει αντίσταση και γύρναγε τρελά, ενώ καταγράφηκε μια εκπληκτική θερμοκρασία 1100 βαθμών Κελσίου. Κατάλαβαν ότι είχαν πέσει σε κενό δηλ. κάτι σαν σπήλαιο μέσα στη γη. Είχαν μαζί τους ένα μικρόφωνο για να καταγράφουν τον ήχο από τις μετατοπίσεις των πλακών που γίνονται σε αυτά τα βάθη. Τους ξάφνιασε πρώτα κάτι σαν τεράστια νυχτερίδα που βγήκε από την τρύπα, μαζί με ένα ρεύμα αερίου, μόνο που αυτή είχε πολύ λαμπερά φτερά που έγραφαν “ έχω κυριαρχήσει” και χάθηκε στον ουρανό. Όταν έβαλαν το μικρόφωνο στην τρύπα άκουσαν τρομακτικές ανθρώπινες κραυγές.\nΕπικεφαλής στο πείραμα ήταν ο Δρ. Ασσάκωφ (Azzacove). Αυτός δήλωσε: “ Σαν κομμουνιστής δεν πιστεύω στον Ουρανό ή τη Βίβλο, αλλά σαν επιστήμονας τώρα πιστεύω στην Κόλαση. Είναι περιττό να πω ότι είμαστε σοκαρισμένοι που κάναμε μια τέτοια ανακάλυψη. Αλλά ξέρω τι είδαμε, και ξέρω τι ακούσαμε. Και είμαστε απόλυτα πεισμένοι ότι τρυπήσαμε μέχρι τις Πύλες της Κολάσεως“ !\n“ Αντί για μετακινήσεις πλακών, λέει ο Δρ. Ασσάκωφ, ακούσαμε ανθρώπινη φωνή που ούρλιαζε από τον πόνο“ .\nΚαι συνεχίζει: “ Στην αρχή νομίζαμε ότι η φωνή ερχόταν από τα σύνεργά μας, αλλά όταν προσδιορίσθηκε η προέλευσή της, οι χειρότερες υποψίες μας επιβεβαιώθηκαν. Δεν ήταν κραυγές από ένα μόνο άτομο, αλλά από χιλιάδες ή και εκατομμύρια ανθρώπους“ .\nΑκολουθεί το ηχητικό ντοκουμέντο


Ο ΧΑΦΙΕΣ: Μάρω Κοντού: Δεν μπορούσα να κάνω παιδί\n«Ονειρεύομαι να πεθάνω στον ύπνο μου και δίνω εντολή. Και από ανακοπή γίνεται;» είπε χαρακτηριστικά. Δήλωσε δε τυχερή που είναι 80 plus και περπατά, σκέφτεται, οδηγεί και παίζει στο θέατρο ενώ για το πότε θα αποσυρθεί από το θέατρο είπε: ««Εννοώ ότι δεν σκοπεύω όσο με παίρνουν τα χρόνια να είμαι στη σκηνή. Άντε ένα, δύο χρόνια το πολύ».newsbeast.gr


Bitcoin: Βουτιά στην τιμή του κρυπτονομίσματος - tromaktiko\n19 Απριλίου 2021 21:35\nΑνακάμπτει τη Δευτέρα το bitcoin, “μαζεύοντας” ένα μεγάλο μέρος των απωλειών που σημείωσε την Κυριακή, όταν η πτώση του “άγγιξε” έως και το 15% στα 51.707,51 δολάρια. Ειδικότερα, τις τελευταίες 24 ώρες το bitcoin σημειώνει άνοδο 3,20%, και διαπραγματεύεται στα 56.568 δολάρια. Ωστόσο σημειώνεται πως για τις τελευταίες επτά ημέρες καταγράφει πτώση 5,63%.\nΠαράλληλα το Ethereum, το δεύτερο μεγαλύτερο κρυπτονόμισμα, το οποίο έφτασε χθες να καταγράφει απώλειες σχεδόν κατά 18%, σημειώνει τις τελευταίες 24 ώρες άνοδο κατά 4,93% και διαπραγματεύεται στα 2.243,9 δολάρια. Για τις τελευταίες επτά ημέρες, το Ethereum σημειώνει άνοδο 5,30%.\nΣτη χθεσινή πτώση συνέβαλλαν οι αναφορές ότι το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ ενδέχεται να σχεδιάζει να εξαπολύσει επίθεση στο ξέπλυμα χρήματος που λαμβάνει τόπο μέσω ψηφιακών assets.\nΕν τω μεταξύ, ο ιστότοπος δεδομένων CoinMarketCap απέδωσε το sellof του bitcoin στη διακοπή ρεύματος στην περιοχή Xinjiang της Κίνας, η οποία φέρεται να τροφοδοτεί μεγάλο μέρος της διαδικασίας “εξόρυξης” του κρυπτονομίσματος.\nΗ χθεσινή πτώση του bitcoin ήρθε και μετά την απόφαση της κεντρικής τράπεζας της Τουρκίας να απαγορεύσει την Παρασκευή τη χρήση κρυπτονομισμάτων και crypto asset για την αγορά αγαθών και υπηρεσιών, επικαλούμενη πιθανές “ανεπανόρθωτες” ζημιές και σημαντικούς κινδύνους σε τέτοιες συναλλαγές.\nΣημειώνεται πως το bitcoin την περασμένη εβδομάδα έφτασε στην ιστορικά υψηλή τιμή των 64.869,78 δολαρίων, λίγο πριν την πρεμιέρα του ανταλλακτηρίου κρυπτονομισμάτων Coinbase Global Inc., στο ταμπλό του Nasdaq την περασμένη Τετάρτη.\nΣύμφωνα με το Reuters, το bitcoin σημειώνει “άλμα” άνω του 90% από την αρχή του έτους μέχρι σήμερα. Η ολοένα και μεγαλύτερη αποδοχή των κρυπτονομισμάτων ήταν ένας παράγοντας που τροφοδότησε την εκτόξευση του bitcoin, καθώς και άλλων κρυπτονομισμάτων σε ιστορικά υψηλά. Το ενδιαφέρον για τα κρυπτονομίσματα δέχθηκε και άλλη ώθηση, όταν εταιρείες όπως η PayPal και Square άρχισαν να δίνουν τη δυνατότητα για συναλλαγές με bitcoin μέσω των συστημάτων τους, ενώ φίρμες της Wall Street όπως η Morgan Stanley άρχισε να δίνει πρόσβαση στα κρυπτονομίσματα σε ορισμένους από τους πιο ευκατάστατους πελάτες της.


Η δύναμη της αμφιβολίας και η προέλευσης της\nΥπαρχει ενα θεατρικό εργο που λέγεται «ο πατέρας». Είναι του Αυγούστου Στρίντμπεργκ. Σε αυτο το έργο ο συγγραφέας εκτός των άλλων πραγματεύεται το ζήτημα της αμφιβολίας και την δύναμη που μπορεί να εχει υπο ορισμένες συνθήκες. Στο έργο αυτό, ο ιλαρχος Αντολφ καταλήγες δεμενος σε ζουρλομανδύα και οδηγείται στο ψυχιατρείο, αφού από τη στιγμή που η γυναίκα του του έσπειρε την αμφιβολία οτι η κόρη του μπορεί να μην ειναι κόρη του, εκείνος έχασε κάθε εσωτερική ψυχική ισορροπία. Είναι πραγματι ενα τρομερό συναίσθημα αυτό της αμφιβολίας.\nΟυσιαστικά η αμφιβολία είναι μια μορφή αρρώστιας η οποία απευθύνεται στην μητερα, ρωτώντας την αν μπορεί ακόμα να βοηθήσει σε μια δύσκολη στιγμή. Στις θρησκείες υπαρχει η επίκληση σε μια θεότητα, παντοδύναμη, όπου την επικαλείται ο πιστός προκειμενου να τον βοηθησει. Αυτο γινεται στις πολυ δύσκολες στιγμές, εκεί όπου πρέπει να βρεθεί κάτι που «χωρίς αμφιβολία» να μπορέσει να βοηθήσει. Άρα εδώ υπαρχει κι ενα ζήτημα άρνησης, το γεγονός οτι αρνείται κανεις να δεχτεί το οδυνηρό της έλευσης μιας αρρώστιας, ή την αποτυχία σε μια προσπάθεια. Η άρνηση είναι πολυ δυνατο φαινόμενο, δεν υποχωρεί εύκολα. Άλλωστε για τούτο το λόγο επιστρατεύεται, για να μπορέσει να αντιμετωπίσει την ανάδυση οδυνηρών συναισθημάτων τα οποία φοβίζουν την ψυχική σταθερότητα.


BlackBerry KEYone: Θα καθυστερήσει μερικές εβδομάδες ακόμη μέχρι να μας έρθει Ευρώπη | techingreek.com 2.0\nBlackBerry KEYone: Θα καθυστερήσει μερικές εβδομάδες ακόμη μέχρι να μας έρθει Ευρώπη\nO Βρετανικής καταγωγής λιανοπωλητής Clove με τεράστια γκάμα τεχνολογικών προϊόντων, ανακοίνωσε στις αρχές του μήνα ότι το πρώτο απόθεμα μονάδων BlackBerry KEYone θα φθάσει στις αρχές Μαΐου. Γρήγορα-γρήγορα οι μέρες πέρασαν και απομένει περίπου μία εβδομάδα και κάτι και από ότι φαίνεται οι προβλέψεις τους ήταν λανθασμένες, καθώς οι αποστολές έχουν ήδη καθυστερήσει. Αντί για τις 5 Μαΐου, το πρώτο απόθεμα αναμένεται να φτάσει την εβδομάδα κάπου εκεί κοντά στις 22 Μαΐου. Ωστόσο, η τιμή παραμένει αμετάβλητη, οπότε οι πελάτες θα μπορούν ακόμα να αγοράσουν μια συσκευή με χρηματικό αντίτιμο στις 499 λίρες Αγγλίας.\nΑπό την αντίπερα όχθη, η Carphone Warehouse, ένας άλλος σημαντικός λιανοπωλητής του Ηνωμένου Βασιλείου, θα έχει στη διάθεσή του το νέο BlackBerry KEYone από τις 5 Μαΐου, ίσως κατάφερε να επιτύχει καλύτερη συμφωνία με την TCL.\nΣύμφωνα με CEO της BlackBerry, John Chen, το KEYone θα έπρεπε να “εισβάλλει” σε επιλεγμένες αγορές “μετά τον Μάιο”, οπότε επικρατεί μια γενικευμένη σύγχυση για την άφιξή του στην Ευρώπη. Πάντως τον επόμενο μήνα σίγουρα θα μας έρθει, οπότε όσοι επιθυμούν να το αποκτήσουν, καλό είναι να κάνουν από τώρα προ-παραγγελία, γιατί διαφορετικά ο χρόνος αναμονής για παραλαβή μετά θα είναι ακόμη μεγαλύτερος, πρώτα θα εξυπηρετηθούν όσοι το έχουν ήδη “κλείσει”.\nTags: AndroidBlackBerry KeyOnenewsαπόθεμαΕυρώπηκυκλοφορίαπώληση


INFOKEFALONIA: Στην Κεφαλονιά ο Πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς (VIDEO)\nΣτην Κεφαλονιά ο Πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς (VIDEO)\nΑιφνίδια επίσκεψη στην Κεφαλονιά πραγματοποιεί ο Πρωθυπουργός κ. Αντώνης Σαμαράς, με αφορμή τον ισχυρό σεισμό που έπληξε το νησί μας την περασμένη Κυριακή.\nΤο αεροπλάνο που μετέφερε τον Πρωθυπουργό προσγειώθηκε στο Αεροδρόμιο....Κεφαλονιάς στις 23.20 και αμέσως μετά ακολούθησε σύσκεψη κεκλεισμένων των θυρών παρουσία φορέων, παραγόντων και εκπροσώπων της τοπικής Αυτοδιοίκησης.\nΟ Πρωθυπουργός προτίμησε να ενημερωθεί αναλυτικά για την κατάσταση που επικρατεί στο νησί , και στη συνέχεια να προχωρήσει σε δημόσιες δηλώσεις.\nΟ κ. Σαμαράς θα διανυκτερεύσει στο Αργοστόλι σε κεντρικό ξενοδοχείο της πόλης.\nΑναλυτικό ρεπορτάζ για την επίσκεψη Σαμαρά στο νησί μας εντός των επόμενων ωρών\nΟι δηλώσεις του Πρωθυπουργού στο αεροδρόμιο : εδώ\nΑναρτήθηκε από Sosial Media kornet στις 1/29/2014 01:31:00 π.μ.\nΕτικέτες ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ, ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΣΑΜΑΡΑΣ, ΣΕΙΣΜΟΣ


ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΜΑΣ ΔΙΔΑΞΕΙ Ο ΑΓ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ο ΠΑΛΑΜΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΤΡΟΛ - Public Orthodoxy (Δημόσια Ορθοδοξία)\nΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΜΑΣ ΔΙΔΑΞΕΙ Ο ΑΓ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ο ΠΑΛΑΜΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΤΡΟΛ\nΜατ Καππαντακουνέλ (Matt Kappadakunnel)\nΔυστυχώς το διαδικτυακό τρόλινγκ έχει γίνει κοινή πρακτική ακόμα και στους χριστιανικούς κύκλους. Ενώ συνήθως τα τρολ είναι γνωστά άτομα που αναδεικνύονται προκαλώντας αγανάκτηση και διαμάχες, η παρούσα τάση περιλαμβάνει ανωνυμους λογαριασμούς στα κοινωνικά δίκτυα που αναρτούν στα προφίλ τους ιερές εικόνες, ενώ οι αντιδράσεις τους μόνο ιερές δεν μπορούν να χαρακτηριστούν.\nΤον περασμένο μήνα, η αδελφή Vassa Larin φιλοξένησε τους καθηγητές George Demacopoulos και Aristotle Papanikolaou στο κανάλι της “Coffee with Vassa” στο YouTube για να συζητήσουν εάν η ιστοσελίδα της Δημόσιας Ορθοδοξίας είναι «συμβιβαστική».\nΌπως αναμενόταν, τα τρολ εμφανίστηκαν.\nΔίχως να επεκταθούμε στο συγκεκριμένο διαδικτυακό περιστατικό, θα θέλαμε να υπογραμμίσουμε ότι το τρόλινγκ προηγείται των κοινωνικών μέσω δικτύωσης και μπορεί να εντοπιστεί στη χριστιανική ιστορία. Ακόμα και οι πειρασμοί του Ιησού στην έρημο ήταν μια μορφή τρόλινγκ (βλ. Μτ. 4:1-11).\nΠιο πρόσφατα, ασχολήθηκα με έναν άγιο που αντιμετώπισε επίσης ένα τρολ. Εμπνεύστηκα μετά το άρθρο που έγραψα για την τελετή της Αγρυπνίας και αποφάσισα να περάσω ένα διάστημα διαβάζοντας τα γραπτά του Αγ. Γρηγορίου του Παλαμά και πιο συγκεκριμένα το βιβλίο Holy Hesychia: The Stillness that Knows God [Ιερή Ησυχία: Η Σιωπή που γνωρίζει το Θεό]. Εκεί ανακάλυψα για τη συνάντηση του αγίου με το τρόλ (17).\nΤο 1300, ένας λόγιος μοναχός, γνωστός ως Βαρλαάμ ο Καλαβρός αποφάσισε να χρησιμοποιήσει τη δυτική του λογιοσύνη για να αμφισβητήσει τους Ορθόδοξους διανοητές στην Κωσταντινούπολη προκειμένου να αποδείξει την ανωτερότητά του. Μετά την ήττα που υπέστη στην Κωνσταντινούπολη, νομίζω ότι ο Βαρλαάμ προσπάθησε να κατευνάσει την πληγωμένη του περηφάνια προκαλώντας τους ησυχαστές μοναχούς και υποστηρίζοντας ότι οι πνευματικές τους πρακτικές είναι αιρετικές. Ο Βαρλαάμ έκρινε πιθανότατα ότι θα κυριαρχήσει σ’ αυτή την αντιπαράθεση λαμβάνοντας υπόψη το ακαδημαϊκό του υπόβαθρο σε σύγκριση με τη μόρφωση των ησυχαστών μοναχών.\nΩστόσο, υποτίμησε τον Γρηγόριο Παλαμά, ο οποίος αναδείχθηκε στον πιο αξιόλογο αντίπαλό του. Πρώτον, ο Παλαμάς προσπάθησε να υποδείξει κατ’ ιδίαν τα σφάλματα που έκανε ο Βαρλαάμ σχετικά με την κατανόηση του ησυχασμού. Παρόλα αυτά, όταν αυτή η προσπάθεια δεν άλλαξε τη στάση του Βαρλαάμ, ο Παλαμάς συνέγραψε το έργο Τριάδες Υπέρ των Ιερώς Ησυχαζόντων (18). Σύμφωνα με τον π. Ιωάννη Μάγεντορφ, «Ο Γρηγόριος Παλαμάς προσανατολίζει ολόκληρη την πολεμική του εναντίον του Βαρλαάμ του Καλαβρού στο ζήτημα της «ελληνικής σοφίας», την οποία θεωρεί την κύρια πηγή των σφαλμάτων του Βαρλαάμ» (Μάγεντορφ, Βυζαντινή Θεολογία).\nΚάνοντας ένα βήμα πίσω, αξίζει να αναρωτηθούμε: ποιο ακριβώς ήταν το κίνητρο του Βαρλαάμ; Η δραστηριότητά του στην Κωνσταντινούπολη υποδηλώνει ότι η κύρια επιδίωξή του ήταν να αποκτήσει περισσότερη φήμη. Από τη στιγμή όμως που η προσπάθειά του αυτή ματαιώθηκε αφού δεν κατάφερε να νικήσει τους λόγιους της Κωνσταντινούπολης, η επιθετική του ιδιοσυγκρασία, η οποία είναι παρόμοια με αυτή των διαδικτυακών τρολ, τον έστρεψε ενάντια των ησυχαστών μοναχών. Επομένως, πιστεύω ότι ο Βαρλαάμ, καθώς και τα διαδικτυακά τρολ, συμπεριφέρονται κατ’ αυτόν τον τρόπο λόγω της ανασφάλειας που νιώθουν.\nΑντιμετωπίζοντας τον Βαρλαάμ ο Παλαμάς μας προσέφερε ένα όμορφο κείμενο σχετικά με την ησυχαστική προσευχή: έναν λόγο για τη συνάντηση με το Θεό, ο οποίος είναι Άκτιστο Φως, μέσω της προσευχής της ησυχίας και της σιωπής. Μαθαίνουμε επίσης από τον Παλαμά ότι ο ησυχασμός αποτελεί μόνο ένα μέσον, ενώ ο στόχος είναι η θέωση: «Η θέωση είναι πέρα από κάθε όνομα. Γι’ αυτό εμείς που γράψαμε τόσα πολλά για την ησυχία δεν έχουμε τολμήσει έως τώρα να γράψουμε για τη θέωση» (Υπέρ των ιερώς ησυχαζόντων, τρίτο βιβλίο, 1.32).\nΜερικές φορές, όπως σ’ αυτό το παράδειγμα, η αντιμετώπιση του τρολ μπορεί να διαπαιδαγωγήσει και να εμπλουτίσει τους παρευρισκομένους. Ωστόσο, δεδομένης της ιδιαίτερα αδηφάγους διάθεσης των τρολ να επιτίθενται, να γελοιοποιούν και να κυριαρχούν, είναι απαραίτητο ότι αυτή η δέσμευσή μας δεν θα μας κάνει να φανούμε ανόητοι.\nΗ διαμάχη μεταξύ Παλαμά και Βαρλαάμ συνεχίστηκε και παρόλο που μια Σύνοδος στην Κωνσταντινούπολη υποστήριξε τελικά τον Παλαμά, ο Βαρλαάμ ποτέ δεν άλλαξε τις απόψεις του. Πολλές φορές, όσο και να εμπλεκόμαστε σε διάλογο με ένα τρολ, φαίνεται ότι το τελευταίο μπορεί να μην θέλει απλά να ανακαλύψει την αλήθεια ούτε έχει τη πρόθεση να αλλάξει τη θέση του. Πράγματι, απαντώντας στο τρολ, ορισμένες φορές το μόνο που κάνουμε είναι να τροφοδοτούμε το θυμό του ακόμα περισσότερο, ενώ ταυτόχρονα εξαντλείται η δική μας υπομονή και ενέργεια.\nΕπομένως, η αρετή της διάκρισης, η οποία σύμφωνα με τον Παλαμά βασίζεται στην πρακτική της νήψεως, μας αποτρέπει απ’ το να πέσουμε στην παγίδα ενός τρολ. Ο Παλαμάς, μας προτρέπει να εξαλείψουμε μέσω της νήψεως οτιδήποτε εμποδίζει τις σκέψεις να στραφούν προς το Θεό. Όταν λοιπόν λαμβάνουμε μια απάντηση από ένα διαδικτυακό τρολ, ενώ η ενστικτώδη μας αντίδραση είναι να του απαντήσουμε αμέσως, ο Παλαμάς θα μας έλεγε να σταματήσουμε και να επικεντρωθούμε στον εαυτό μας. Στον πυρήνα της νήψεως εντοπίζεται η ικανότητα του αυτοελέγχου (Υπέρ των ιερώς ησυχαζόντων, Πρώτο Βιβλίο, 2.2).\nΕφόσον έχουμε αφιερώσει κάποιο χρόνο στη σιωπή και στη βίωση της ησυχίας, η οποία μπορεί να προέλθει μόνο από τον Θεό, τότε μπορούμε να στραφούμε σ’ Εκείνον, στο Άκτιστο Φως κι έπειτα να απαντήσουμε. Αποσπόμαστε από τον θυμό και την υπερηφάνεια που μπορεί να βρίσκονται στις καρδιές μας και επιτρέπουμε στην αγάπη του Θεού να διαποτίσει την ύπαρξή μας και να μεταμορφώσει την αρνητική εμπειρία σε ένωση μαζί Του. Από αυτή τη θέση της ένωσης, μπορούμε να αποφασίσουμε αν θα αντιδράσουμε ή όχι, αλλά ακόμη κι αν επιλέξουμε να αντιδράσουμε, θα το κάνουμε βασισμένοι στην αδιάλειπτη προσευχή, ενωμένοι με την Τριάδα και ανταποκρινόμενοι αγαπητικά. Επιπλέον σύμφωνα με το παράδειγμα της Τριαδικής ένωσης, μπορούμε να αποσπαστούμε από τον τρόπο με τον οποίο το τρολ αντιδρά στις προσπάθειές μας.\nΕν τέλει, τα τρολ είναι άνθρωποι που τους αγαπάει ο Θεός, διότι είναι τραυματισμένοι και χρειάζονται τη θεραπευτική Του αγάπη. Ωστόσο, ελαττώνουν την αίσθηση του πόνου τους μέσω του τρόλινγκ. Ας μην πέσουμε στο επίπεδο τους, αλλά να μεταμορφωθούμε σε όργανα θεραπείας, δείχνοντας τους τον αναστημένο Χριστό.\nΩ τρολ του Twitter,\nΚοιτάξτε το πρόσωπο του Χριστού\nΚαι θα σωθείτε.\nPosted in Χωρίς κατηγορία on 19 Απριλίου, 2021 by Public Orthodoxy.\n← ΥΣΤΕΡΗ ΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑ, ΧΡΟΝΟΣ ΚΑΙ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ\tΗ ΑΓΙΑ ΚΑΣΣΙΑΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΜΑΓΔΑΛΗΝΗΣ →


Παιχνίδια Uno - FunnyGames.gr\nΔιώξτε τα χαρτιά από τα χέρια σας βασισμένοι στο χερώμα και τον αριθμό!Μην ξεχνάτε να πείτε στους άλλους παίκτες όαταν σας μείνει μόνο μια κάρτα, αλλίως θα πρέπει να πάρετε κάποιες έξτρα για τιμωρία.Μπορείτε να τελειώσετε πρώτος και να κερδίσετε;Luno\nΤο κλασσικό παιχνίδι με τις κάρτες σε ψηφιακή μορφή. Παίξτε ενάντια σε σύο έξυπνους αντιπάλους και φροντήστε ότι θα πείτε UNO όταν σας μείνει μόνο μία κάρτα. Τρεις γύροι παίζονται, μπορείτε να τους κερδίσετε όλους;UNO 1\nΣτο FunnyGames.gr θα βρείτε την καλύτερη συλλογή από Παιχνίδια Uno ! Δεν θα βρείτε λιγότερα από 0 διαφορετικά Παιχνίδια Uno όπως & . Παίξτε μια παρτίδα Uno εναντίον 3 άλλων παικτλων! Θα καταφέρετε να είστε ο πρώτος που θα απαλλαγείτε από όλες τις κάρτες σας;\nΓραφτείτε στην λίστα των Uno newsletter και λάβετε τα νεότερα παιχνίδια στο mailbox σας!


Το στέκι της έλξης : EAK : Το περιστατικό αστυνομικής αυθαιρεσίας στη Ν Σμύρνη είναι η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι της ανοχής των πολιτών.\nEAK : Το περιστατικό αστυνομικής αυθαιρεσίας στη Ν Σμύρνη είναι η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι της ανοχής των πολιτών.\nΤην ώρα που η πανδημία δοκιμάζει τις αντοχές της κοινωνίας και τα εργασιακά δικαιώματα λεηλατούνται, γινόμαστε μάρτυρες επαναλαμβανόμενων περιστατικών απρόκλητης αστυνομικής βίας, που μόνο οργή και θλίψη προκαλούν.\nΕίναι ολοφάνερη η ανεπάρκεια της κυβέρνησης στο θέμα της διαχείρισης της πανδημίας και είναι ξεκάθαρο ότι οι πολίτες και το Εθνικό σύστημα Υγείας έχουν αφεθεί στη τύχη τους. Επίσης, δεν μπορεί να κρυφτεί ούτε η απογοήτευση, ούτε και η σύγχυση γύρω από το άνοιγμα ή όχι των δραστηριοτήτων, που συνεχώς παίρνει αναβολή. Για αυτό το λόγο έχει επιλεγεί συνειδητά η χρήση αστυνομικής βίας με στόχο τον περιορισμό των αντιδράσεων και ταυτόχρονα ένα μπαράζ επικοινωνιακής παραπληροφόρησης, μέσω των ΜΜΕ, με στόχο την πόλωση της κοινωνίας.\nΚαλούμε τη ΓΣΕΕ να καταδικάσει την επέκταση των κρατικών κατασταλτικών μηχανισμών, οι οποίοι ξυπνούν μνήμες από εποχές που όλοι θεωρούμε ότι ανήκουν στο παρελθόν.\nΚάθε προσχηματική επίδειξη ισχύος από πλευράς του κράτους, προκαλεί εύλογα ερωτήματα στους πολίτες και εκθέτει ανεπανόρθωτα την Κυβέρνηση.\nΤο αίσθημα της ασφάλειας ΔΕΝ απειλείται από την άσκηση των δημοκρατικών δικαιωμάτων των πολιτών, ΟΥΤΕ εμπεδώνεται με την καταχρηστική άσκηση αστυνομικής βίας.\nΚορωνοϊός 9 Μαρτίου 2021 - 9:33 π.μ.\nΠρέπει να τρομάξουν οι νυκοκυραίοι, οι εαυτούληδες, οι ισαποστάκηδες. Οι φιλήσυχοι πολίτες, οι κυρ-Παντελήδες. Να κάτσουν στο σπίτι τους και να αφήσουν τους "άριστους" να κάνουν ότι θέλουν. Όποιος διαμαρτυρηθεί θα τρώει ξύλο, θα φορτώνεται όλο τον Ποινικό Κώδικα, θα μπλέκει με τη ΓΑΔΑ και τα Δικαστήρια μέχρι να ανανήψει. Αστυνομία παντού, ειδικοί φρουροί, ειδικές δυνάμεις ολούθε. Στους δρόμους, στις πλατείες στα Πανεπιστήμια, όπου μπορεί να υπάρξει ελεύθερη σκέψη. Οι ρουφιάνοι και οι θαυμαστές του Παπαδόπουλου και του Παττακού έπιασαν δουλειά. Όσοι αντιδρούν είναι αναρχικοί, αντιεξουσιαστές, Εξαρχειώτες, άθεοι, κομμουνιστές, συνοδοιπόροι, μιάσματα, οπισθοδρομικοί, γραφικοί βίγκαν οικολόγοι, εχθροί των επενδύσεων, αρνητές της ανάπτυξης. Το έργο το έχουν ξαναπαίξει όλα τα μετεμφυλιακά χρόνια. Το προσπάθησαν και επί Σαμαρά. Το κατάφεραν με την συστηματική προπαγάνδα. Το Κράτος είναι λάφυρο, το Κράτος είναι δικό μας, το Κράτος είμαστε εμείς!\nΣτήνουν το νέο παρακράτος με αφιονισμένους ένστολους χρυσαυγίτες που κάνουν ότι θέλουν γιατί τέτοιες εντολές έχουν. Καλώς μπούκαραν στο σπίτι του Ινδαρέ, στην πολυκατοικία στα Σεπόλια, στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Όποιος κάθεται φρόνιμα και κοιτάει τη δουλειά του δεν κινδυνεύει. Όποιος αντιστέκεται θα "αξιολογείται", θα απολύεται, θα στέλνεται για σωφρονισμό, θα πέφτει σε ζαρντινιέρες, θα τρώει αδέσποτες και δεσποζόμενες. Θα ανοίξουν πάλι τη Γυάρο και τη Μακρόνησο; Έχουν ξεραθεί τα λουλουδάκια στα εξωτικά κέντρα ανάνηψης και σωφρονισμού.


Champions League: Με Ντιναμό Κιέβου η Μάντσεστερ Σίτι | BetCatalog\n24/02/2016 Δεν υπάρχουν Σχόλια\nΣτοιχηματική ανάλυση για το Champions League στην αναμέτρηση Ντιναμό Κιέβου – Μάντσεστερ Σίτι\nΔείτε τις εκτιμήσεις στοιχήματος και αναλύσεις στο πάμε στοίχημα για τον αγώνα Ντιναμό Κιέβου – Μάντσεστερ Σίτι του Champions League στην Ευρώπη που θα γίνει την Τετάρτη 24/02/2016\nΝΤΙΝΑΜΟ Κ.: Βρίσκεται εν μέσω χειμερινής διακοπής στο πρωτάθλημα στην Ουκρανία η Ντιναμό Κιέβου, εκεί όπου δίνει μάχη στήθος με στήθος με την Σαχτάρ Ντόνετσκ, καθώς ισοβαθμούν στην κορυφή με 43 βαθμούς. Σαφώς και η πρόκριση της στους «16» καλύτερους της Ευρώπης είναι μια μεγάλη επιτυχία για τη Ντιναμό, που δείχνει αρκετά σοβαρή φέτος στους θεσμούς στους οποίους συμμετέχει. Τα παιχνίδια με την Μάντσεστερ Σίτι αποτελούν πλέον μια πρόκληση για όλους στον σύλλογο και η ομάδα τους θα προσπαθήσει να διεκδικήσει τις πιθανότητες της. Δεν υπολογίζεται ο τιμωρημένος μπακ Αντούνες, ενώ τραυματίας είναι ο τερματοφύλακας Ρίμπκα.\nΜΑΝΤΣΕΣΤΕΡ Σ.: Παρουσιάστηκε με πολλούς νεαρούς ποδοσφαιριστές στο Λονδίνο και δεν απέφυγε την συντριβή από την Τσέλσι με 5-1 στο κύπελλο. Είναι ξεκάθαρο πως οι «πολίτες» ήθελαν να ξεμπερδεύουν με το κύπελλο, δίνοντας βάση στο πρωτάθλημα, αλλά και το Champions League. Εκεί που τους δίνεται η ευκαιρία να προχωρήσουν και παρακάτω και να κάνει φέτος το βήμα παραπάνω, καθώς το όνομα της Ντιναμό Κιέβου δεν την τρομάζει σε καμία περίπτωση. Πάντως, εκτός έδρας η ομάδα του Πελεγκρίνι έχει κάποια θέματα μέχρι στιγμής και χρειάζεται προσοχή. Πολλές οι απουσίες και πάλι, αφού νοκ άουτ είναι ο στόπερ Μανγκαλά, οι μέσοι Ντελφ, Νασρί, οι μέσοι Ντε Μπρούιν, Νάβας και ο επιθετικός Μπονί.\nΠροβλέψεις στοιχήματος για την Ντιναμό Κιέβου – Μάντσεστερ Σίτι\nΦαβορί συνολικά στο ζευγάρι είναι η Μάντσεστερ Σίτι, αλλά εκτός έδρας δεν είναι ότι πιο σταθερό υπάρχει. Η Ντιναμό Κιέβου μπορεί να σκοράρει και να επιβεβαιώσει το goal/goal στο 1,75 από την Goalbet.\nΔείτε επίσης την στοιχηματική ανάλυση για το πάμε στοίχημα της αναμέτρησης του Τσάμπιονς Λιγκ Αϊντχόφεν – Ατλέτικο Μαδρίτης αλλά και όλα τα ζωντανά αποτελέσματα των πρωταθλήματων


Θέατρο για παιδιά στη βιβλιοθήκη Νίκαιας - FUTURE LIBRARY\n9000+ άρθρα από την κοινότητα μας\nΘέατρο για παιδιά στη βιβλιοθήκη Νίκαιας\nPosted by Βιβλιοθήκες Νίκαιας Ρέντη on April 27, 2018 at 10:04am\n"Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας ισχυρός βασιλιάς ο οποίος είχε γύρω από τα ανάκτορα του έναν όμορφο κήπο, πλημμυρισμένο με λουλούδια και πολύ περιποιημένο.Τέτοιος κήπος δεν υπήρχε άλλος σ'εκείνα τα μέρη. Στην άκρια του υπήρχε και μια μηλιά που έκανε χρυσά μήλα, από τα οποία όμως ο βασιλιάς δεν κατάφερνε να φάει γιατί μόλις άνθιζε η μηλιά, κι ενώ έβλεπε ο βασιλιάς τα μήλα να μεγαλώνουν και να ωριμάζουν, κάποιος τρύπωνε τη νύχτα και τα έκλεβε, τη στιγμή ακριβώς που αυτά ήταν πια έτοιμα."\nΜια διαδραστική αφηγηματική παράσταση που ζωντανεύει ένα διαφορετικό κόσμο παραμυθιού από το βορρά των Βαλκανίων. Η γενναιότητα, ο δρόμος της υπομονής και η εξυπνάδα η οποία βοηθάει τον άνθρωπο να προγραμματίσει τις κινήσεις του για να καταφέρει το καλό, είναι μερικές από τις ιδέες του έργου.\nΤο παραδοσιακό ρουμανικό παραμύθι "Το Γενναίο Παλικαρόπουλο και τα Χρυσά Μήλα" θα παρουσιαστεί σε μετάφραση του Φλάβιου Νεάγκου.\nΣάββατο 5 Μαΐου, 18:00-19:30\nστη Βιβλιοθήκη Νίκαιας\nείσοδος ελεύθερη με δήλωση συμμετοχής ΕΔΩ\nΣυμμετέχουν: Φλάβιος Νεάγκου, Λάουρα-Μιχαέλα Ντουμίτρου, Δήμητρα Ρούτη\nΜουσική: Δήμητρα Ρούτη\nΟ Flavius Neagu γεννήθηκε στην Τιμισοάρα της Ρουμανίας. Απόφοιτος του Εθνικού Πανεπιστημίου θεατρικής και κινηματογραφικής τέχνης του Βουκουρεστίου το 2005. Τα πιο ενδιαφέροντα θεατρικά σεμινάρια που παρακολούθησε ήταν του Francis Ford Coppola και του Roman Polanski στο Βουκουρέστι και του Α. Καφετζόπουλου και του Θ. Αμπαζή στην Αθήνα. Το 2002 συμμετείχε στην ταινία "Επιστροφή στο παγωμένο βουνό" του Anthony Minghella με τους Nicole Kidman, Jude Law, Renee Zellweger και Donald Sutherland. To 2009 πρωταγωνίστησε στους "Φασουλίδες" του Φ.Γ. Λόρκα στο Γυάλινο Μουσικό Θέατρο σε σκηνοθεσία Σ. Πάτροκλου. Το 2010 συμμετείχε στην τηλεταινία "Ο γάμος της κόρης μου" σε σκηνοθεσία Ν. Κουτελιδάκη και στο "Κοκκινο Δωμάτιο" σε σκηνοθεσία Ρήγα-Αποστόλου. Το 2012 συμμετείχε στην παράσταση "Ornottolove" σε σκηνοθεσία Κ. Παπαναστασάτου στο BETON7 και στο "Δράκουλα" της Α. Τσοπανάκη στο θέατρο Παραμυθίας.\nΗ Laura-Mihaela Dumitru, έχει σπουδάσει στο Πανεπιστήμιο "HYPERION" στο Βουκουρέστι, στο τμήμα τέχνης. Κατέχει πτυχίο θεατρικής τέχνης και ειδικότητα "υποκριτική" από το Εθνικό Πανεπιστήμιο θεατρικής και κινηματογραφικής τέχνης του Βουκουρεστίου. Από το 1988 έχει εργαστεί ως ηθοποιός και βοηθός σκηνοθέτη σε θεατρικές και τηλεοπτικές παραγωγές στη Ρουμανία και στο εξωτερικό. Έχει συμμετάσχει σε διάφορα θεατρικά διεθνή φεστιβάλ. Από το 2000 μέχρι το 2005 εργάστηκε ως συντονίστρια προγράμματος στο Εθνικό Θέατρο "Ion Luca Caragiale" του Βουκουρεστίου. Το 2008 συνεργάστηκε με την εφημερίδα "Curierul Atenei". To τελευταίο διάστημα συμμετέχει στις δραστηριότητες της Ρουμανικής διασποράς στην Ελλάδα.\nΗ Δήμητρα Ρούτη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1984 και ασχολείται με τη μουσική και συγκεκριμένα με την κιθάρα από τα επτά της χρόνια. Έχει παρακολουθήσει ποικίλα μαθήματα και σεμινάρια και έχει πτυχίο στην κλασσική κιθάρα με καθηγητή το Μιχάλη Σουρβίνο. Έχει παρακολουθήσει στο Ελληνικό Ωδείο το τμήμα μουσικοπαιδαγωγικής επιμόρφωσης:\n-Μουσικοπαιδαγωγικές θεωρίες και εφαρμογές με καθηγήτρια την Δέσποινα Ματθαιοπούλου\n-Ομαδικό παίξιμο στα κρουστά μουσικά όργανα με καθηγητή τον Αλέκο Χρηστίδη\nΕργάζεται ως δασκάλα μουσικοπαιδαγωγικής επιμόρφωσης και κιθάρας σε διάφορα Ωδεία, παιδικούς σταθμούς και σχολεία. Έχει λάβει μέρος σε διάφορες συναυλίες με μουσικά σύνολα και ως σολίστ.\n+ Your Inbox\nKATERINA KARAKOTSOU is now a member of FUTURE LIBRARY\n© 2019 FUTURE LIBRARY Powered by


Ο Τζαβέλλας για τον κορονοϊό στην Τουρκία: "Δεν καταλαβαίνουμε ακριβώς τι συμβαίνει εδώ"\nNewsIT Αθλητικα Ο Τζαβελλας για τον κορονοιο στην Τουρκια: “Δεν καταλαβαινουμε ακριβως τι συμβαινει εδω”\nΟ Τζαβέλλας για τον κορονοϊό στην Τουρκία: “Δεν καταλαβαίνουμε ακριβώς τι συμβαίνει εδώ”\nΟ Γιώργος Τζαβέλλας αγωνίζεται κανονικά με την Αλάνιασπορ στην Τουρκία και μίλησε για την κατάσταση που επικρατεί στη χώρα με τον κορονοϊό.\nΟ διεθνής Έλληνας αμυντικός βρέθηκε καλεσμένος στην εκπομπή του Ant1 “Ο Δρόμος προς το Euro 2020” και αναφέρθηκε στην ενημέρωση για τον ιό, αλλά και το ποδόσφαιρο, σχολιάζοντας το ευρωπαϊκό πρωτάθλημα και την Εθνική Ελλάδας.\nΟι δηλώσεις του Τζαβέλλα\nΓια την κατάσταση στην Τουρκία με τον κορονοϊό: «Τα πράγματα είναι πολύ καλά. Δεν νομίζω ότι αντιμετωπίζουμε κάποιο πρόβλημα και επίσης θεωρώ ότι αυτή η κουβέντα δεν ωφελεί σε κάτι αυτή τη στιγμή. Εμείς δεν καταλαβαίνουμε επακριβώς τι συμβαίνει εδώ. Είναι λίγο διαφορετικά τα πράγματα. Δεν μπορούμε να καταλάβουμε τι λένε ακριβώς τα ΜΜΕ. Οι άνθρωποι εδώ είναι καθησυχαστικοί. Αυτό μένει να φανεί όμως. Πρέπει να περιμένουμε να δούμε πώς θα εξελιχθεί η κατάσταση το επόμενο διάστημα».\nΓια τη συμμετοχή της εθνικής Τουρκίας στο προσεχές Euro: «Το σημαντικό για την Τουρκία ήταν να καταφέρει να προκριθεί στο Euro. Από τη στιγμή που τα κατάφεραν επικρατεί ένα κλίμα χαράς. Κάτι αντίστοιχο με αυτό που συμβαίνει και με εμάς όταν καταφέρνουμε να προκριθούμε σε μια μεγάλη διοργάνωση. Νομίζω ότι τον τελευταίο καιρό είναι λίγο δυσαρεστημένοι διότι έχουν πάρα πολλούς τραυματισμούς και κάποιους σοβαρούς. Ξαναλέω όμως ότι το σημαντικό γι’ αυτούς ήταν να προκριθούν και το γεγονός αυτό έχει μετρήσει πολύ στο να υπάρχει καλό κλίμα στην Τουρκία».\nΓια το γεγονός ότι θα διεξαχθεί σε 12 πόλεις: «Νομίζω ότι το καλύτερο για όλους θα ήταν να διεξαχθεί σε μία χώρα, όπως όλα τα προηγούμενα χρόνια. Αυτή είναι η δική μου άποψη. Δεν έχουμε ξαναζήσει κάτι τέτοιο. Μπορεί τελικά να αποδειχθεί ότι είναι κάτι καλό».\nΓια την Εθνική Ελλάδας: «Θεωρώ τον εαυτό μου ευλογημένο που μπόρεσα να βρεθώ σε ένα Euro και σε ένα Μουντιάλ. Από εκεί και πέρα νομίζω ότι οι λεπτομέρειες κάνουν τη διαφορά στο ποδόσφαιρο. Νομίζω ότι εμείς μετά το 2014 αφήσαμε την εθνική απροστάτευτη. Την οδηγήσαμε σε πάρα πολλά λάθη. Αυτή τη στιγμή φαίνεται να δημιουργείται κάτι όμορφο και να αντιστρέφεται το κλίμα. Και ελπίζω στην επόμενη διοργάνωση να είμαστε εκεί, διότι υπάρχει το υλικό. Νομίζω ότι υπάρχουν οι δυνατότητες και πιστεύω ότι η χώρα μας διψάει για μια τέτοια επανεκκίνηση».\nΓια τα φαβορί του Euro: «Είναι πάρα πολύ νωρίς. Οι ομάδες είναι τελείως διαφορετικές το καλοκαίρι. Σίγουρα οι μεγάλες ομάδες είναι τα φαβορί και πάντα υπάρχουν κάποιες εκπλήξεις, οπότε δεν μπορώ να απαντήσω σε αυτήν την ερώτηση».\nΓια την Αλάνιασπορ: «Κάνουμε μια πάρα πολύ καλή χρονιά. Είμαστε στην 6η θέση αυτή τη στιγμή. Κι από την άλλη έχουμε κι ένα σοβαρό προβάδισμα για να βρεθούμε για πρώτη φορά σε ένα τελικό Κυπέλλου Τουρκίας. Πιστεύω ότι θα είναι κάτι φοβερό να βρεθούμε στον τελικό και γιατί όχι να κατακτήσουμε και το κύπελλο. Μου λείπει κάποιες φορές η Ελλάδα. Με τα παιδιά που βρίσκονται εδώ (σ.σ. Μπακασέτας, Σιώπης) περνάω καλά».\nΜαρία Σάκκαρη – Ίγκα Σβιόντεκ: Τι ώρα θα διεξαχθεί ο πρώτος ημιτελικός του Ostrava Open\nΓκρόιτερ Φιρτ – Μπάγερν Μονάχου 1-3: «Σβηστά» στην κορυφή και τώρα Ντιναμό Κιέβου\nEuroleague: Στη Βιλερμπάν ο Τζέιμς Γκιστ