މީދޫ މޫސާގެފަންނު މިސްކިތުގެ ވަނަވަރު | Meedhoo.com\nHome މީދޫ އާސާރީ މިސްކިތްތައް މީދޫ މޫސާގެފަންނު މިސްކިތުގެ ވަނަވަރު\nޢަބްދުﷲ ޒުހުރީ | 15 Oct 2015 | މީދޫ އާސާރީ މިސްކިތްތައް | (9) ޚިޔާލު\nމީދޫ މޫސާގެފަންނު މިސްކިތުގެ ވަނަވަރު\nމުސްކުޅި މޫސާގެ ފަންނު މިސްކިތް\nމޫސާގެ ފަންނު މިސްކިތަކީ މީދޫގެ ބޯދާ މިސްކިތްތަކުގެ ތެރޭގައި ނުހިމެނުނު ނަމަވެސް ގިނަ ދުވަސްވެފައިވާ މިސްކިތެކެވެ. ބޯދާ މިސްކިތްތަކުގެ ވަނަވަރު މީދޫގެ ތާރީޚާއި ބެހޭ އެކިއެކި ލިޔުން ތަކުން ފުދޭ މިންވަރަކަށް އެނގެން ހުރެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އިހު ހުރި މޫސާގެ ފަންނު މިސްކިތް ބިނާ ކުރެއްވީ ކޮންބެއިކަލެއް ކަމެއް އަދި ބިނާ ކުރެވިފައިވަނީ ކޮން ދުވަސްވަރެއްގައިކަން ވަނީ ނޭގުމެއްގެ ތެރޭގައެވެ. އަދި އެއީ ކޮން ބެއިކަލަކަށް ނިސްބަތްވާ މިސްކިތެއް ކަންވެސް އެނގެން ނެތް ކަމީ ހައިރާން ވާން ޖެހޭ ކަމެކެވެ. ބިނާ ކުރެއްވީ ކޮން ބެއިކަލެއްކަން އެނގެން ހުރި ނަމަ އެބެއިކަލެއްގެ ދުވަސްވަރަށް ބަލާފައި މިސްކިތުގެ އުމުރު އަންދާޒާ ކުރެވުނީހެވެ.\nނަވާރަ ސަތޭކަ އަށްޑިހައިގެ އަހަރު ތަކާއި ޖެހެންދެން ރާއްޖޭގެ ގިނަ މިސްކިތްތަކަށް ކިޔަމުން އައިސްފައިވަނީ ހަމަ އެކަނި ދިވެހި ނަންނަމެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އަށްޑިހައިގެ މެދުތެރެއިން ފެށިގެން ހަމައެކަނި ދިވެހިނަން ކިޔާފައި ހުރި ގިނަ މިސްކިތްތަކަށް ކޮންމެވެސް އަރަބި ނަމެއް ކިޔައި މިސްކިތް ތަކުގެ ނަންފިލާތައް ހަރުކުރެވުނެވެ. އެގޮތުން މޫސާގެ ފަންނު މިސްކިތަށްވެސް މަސްޖިދުއް ޝައިޚް އަލީގެ ނަން ދީ ބޯޑެއް ހަރު ކުރެވުނެވެ. އެހެންކަމުން މި މިސްކިތަކީ އަލްޤާޒީ ޝައިޚް އަލިދީދީ ނުވަތަ އެޅެގެ އަލިދީދީ ބިނާ ކުރެއްވި މިސްކިތެއްތޯ ދެނެގަތުމަށް ދިރާސާ ތަކެއް ކުރެވުނެވެ. ނަމަވެސް ޝައިޚް އަލިދީދީ އަށް ނިސްބަތްކޮށް ނަން ދީފައިވަނީ އެމިސްކިތާއި ޝައިޚް އަލިދީދީ އާއި ގުޅުމެއް އޮވެގެން ނޫންކަން އެނގުނެވެ. އަދި އެއީ ރާއްޖޭގެ ބައެއް އެހެން މިސްކިތްތަކަށް ވެސް އެފަދަ ޝަރަފްވެރި ބޭބޭފުޅުންގެ ނަންފުޅަށް ނިސްބަތްކޮށް ނަން ދީފައިވާ އުސޫލުން ކިޔާފައިވާ ނަމެއްކަން އެނގުނެވެ.\nމޫސާގެ ފަންނު މިސްކިތް ހުރީ މީދޫގެ ފަހުގެ ކައިލަގެ ތަންގަޑޭ ކިޔުނު ހިސާބުގައެވެ. އެއީ ރަށުގެ ހުޅަނގު ދެކުނު ސަރަހައްދެވެ. އެހިސާބުގައި މީހުން އާބާދުވެފައި ވަނީ ވެސް ރަށުގެ އިރުމަތީ ފަރާތަށް ވުރެ މާފަހުންނެވެ. މިސްކިތް ހުރި ސަރަހައްދަކީ ކައިލަގެ ހިސާބުގެ ދަނޑުބިން އޮންނަ ސަރަހައްދެވެ. މިސްކިތް ހުރި ހިސާބުން ފެށިގެން ދޫކެޑެ އާއި ޖެހެންދެން އެއީ ކައިލަގެ ދަނޑު ބިމެވެ. ރަށުގެ ދޮށީ އުމުރުގެ މީހުންގެ ފަރާތުން މައުލޫމާތު ލިބިފައިވާ ގޮތުން އެތާނގައި ފުރަތަމަ ހުރީ ގާފުޅަ ރާނައިގެން އެއިގެ މަތީގައި ދަނޑި ފަނުން ހަދާފައިވާ ކުޑަ މިސްކިތެކެވެ. އެއީ ކައިލަގެ ދަނޑު ހައްދާން އުޅުނު މީހުން އެޅި މިސްކިތެކެވެ.\nދަނޑިފަނުން ހުރި މިސްކިތް ރޫޅާލައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ގަލުން ރާނައިގެން މޫސާގެ ފަންނު މިސްކިތް ބިނާ ކުރީވެސް ކައިލަގެ ސަރަހައްދުގައި އެންމެ ކުރީން އާބާދުވީ މީހުން އަމިއްލަ އަށެވެ. ފުރަތަމަ ރޭނި މިސްކިތަކީ މިހާރު އަލަށް އަޅާފައިވާ މިސްކިތައް ވުރެން ފެންނާ މަގުގެ މެދަށްވާ ގޮތައް އަޅާފައިވާ މިސްކިތެކެވެ. ރާނާފައި ހުރީ ދެފަރާތުގައި ފިލާ ޖަހައިގެން ގަލާއި އުވައިންނެވެ. ހިޔާކޮށްފައިވަނީ އީޓު ޖަހައިގެންނެވެ. މިސްކިތުގެ ދިގު މިނަކީ ގާތްގަޑަކަށް ބާރަ ފޫޓެވެ. ފުޅާ މިނަކީ އެގާރަ ފޫޓެވެ. މިސްކިތުގައި ވަކި މިހުރާބު ގެއެއް ރާނާފައި ނުހުރެއެވެ. ތަޅުންގަނޑު އަޅާފައިވަނީ ވަރަށް އުސްކޮށް ބަރައިގެންނެވެ. ތަޅުން ގަނޑުގެ އުސްމިން މީދޫ މާމިސްކިތާއި ދާދި އެއްވަރު ވާނެއެވެ. މިސްކިތުގެ މަތި ވަޑާން ގަނޑާއި މައި ދޮރު ހަދާފައިވަނީ ހައި ވަކަރުންނެވެ. މިސްކިތް ބިނާ ކުރެވުނުތާ އަހަރު ތަކެއް ފަހުން މިސްކިތުގެ އެތެރޭގައި އުވަ ޖަހައި އޮމާންކޮށްފައި ވެއެވެ. އެ މަސައްކަތް ކުރުވީ ކަޅު އަބްދުއްﷲ ދީދީގެ ނާއިބު ކަމުގެ ދުވަސްވަރު އެދީދީއެވެ.\nމުސްކުޅި މޫސާގެ ފަންނު މިސްކިތުގައި ޖާގަ ތަނަވަސް ކުރުމަށްޓަކައި ފެންޑާއަކާއި ވަކިން މިހުރާބު ގެއެއް ފަހުން ރާނާފައި ވެއެވެ. ފެންޑާ ހަދާފައި ވަނީ ނަވާރަ ސަތޭކަ އަށްޑިހައިގެ މެދު ތެރޭގައެވެ. އަދި މިހުރާބުގެ ރާނާފައި ވަނީ އަށްޑިހައިގެ ފަހު ކޮޅުގައެވެ. މީގެ އިތުރުން ކުރީގެ ފެންވަޅު ހަލާކުވެފައި ވަނިކޮށް އާ ފެންވަޅެއް ބެހެއްޓުނެވެ. އެއީ ނަވާރަ ސަތޭކަ ނުވަދިހަ ވަނަ އަހަރުގެ ކުރީ ކޮޅުގައެވެ. ފެންޑާ އާއި މިހުރާބުގެ އަދި ވަޅު ރޭނުމުގެ މަސައްކަތް ކޮށްފައިވަނީ އެހައި އިރުވެސް އެމިސްކިތް ބަލަހައްޓަމުން އައިސްފައިވާ އިސްމެހެލާގެ އަހައްމާގެ އަމިއްލަ ޚަރަދާއި މަސައްކަތުގެ އިތުރުން މިސްކިތުގެ އަވަށްޓެރީންގެ އެހީތެރިކަން ލިބިގެންނެވެ. މިމަސައްކަތުގައި އަހައްމާގެ ކުދީންނާއި އާއިލާގެ އެހިތެރިކަން ލިބިފައި ވެއެވެ.\nމިސްކިތް ބަލަހައްޓަމުން އައި ވަނަވަރު\nމޫސާގެ ފަންނު މިސްކިތް ބަލަހައްޓަމުން އައި ވަނަވަރު ލިޔާން ގަސްތު ކުރީ އެކަމުގެ ހަގީގަތް އެނގެންވާ ބަޔަކަށް ނޭގޭ ކަމަށް ހަދާފައި އޮޅުވާލާފައި ވާތީ ހަނދާނާއި ތާރީޚަށްޓަކައެވެ. މިސްކިތް ބިނާ ކުރުމާއި ބެހޭ ސާފު ތާރީޚީ މައުލޫމާތެއް ލިބެން ނެތްނަމަވެސް، އެމިސްކިތަކީ ނަވާރަ ސަތޭކައިގެ އަހަރުތައް ފެށުނު އިރުވެސް ހުރި މިސްކިތެއްކަން އެނގެއެވެ. އެއީ އެމިސްކިތް ބަލަަހައްޓާފައިވާ ކަން އެނގެން ހުރި އެންމެ ދޮށީ މީހުންގެ ދުވަސްވަރާއި އަޅާ ބަލައިގެންނެވެ.\nމީލާދީ ސަނަތުން ނަވާރަ ސަތޭކައިގެ އަހަރުތަކުގެ ކުރީ ކޮޅުގައި މޫސާގެ ފަންނު މިސްކިތް ބަލަހައްޓަމުން އައީ ފަންނިއަރި އަހްމަދުދީދީ އެވެ. އެއީ ހަސަން ރަހާގެ އިބްރާހީމް ދީދީ، ސައީދު ، ހައްވާދީދީ އަދި ދޮންދީދީގެ ބައްޕައެވެ. ފަންނިއަރި އަހްމަދުދީދީ ނިޔާވުމަށް ފަހު މިސްކިތުގެ މުދިންކަން ކޮށްފައިވަނީ ބަނޑިހިގޭ އިބްރާހީމްދީދީ (ބަނޑިހިގޭ އިބްރާހީމް ބޭބެ) އެވެ. ނަމަވެސް މާގިނަ ދުވަހެއް ނުވަނީސް އިބްރާހީމް ބޭބެ ބަލިވުމާއި ގުޅިގެން މިސްކިތް ބަލަހައްޓާނެ ވަކި މީހަކު ނެތި ދުވަސް ކޮޅެއް ދިޔައެވެ. އިބްރާހީމްބޭބެއަށް ފަހު ފުވައްމުލަކު މަނިކު ނަމަކަށް ކިޔާ މީހަކުވެސް ދުވަސް ކޮޅަކަށް މިސްކިތުގެ މުދިންކަން ކުރިއެވެ. މުލަކު މަނިކަކީ ތަންކޮޅެއް ފަހުންވެސް މީދޫ ބަންކެޔޮވަލިގޭ ޝަޒިއްޔާ އާއި ކައިވެނި ކޮށްގެން މީދޫގައި ދުވަސް ކޮޅަކަށް އުޅުނު މީހެކެވެ.\nމުލަކު މަނިކަށްފަހު މިސްކިތް ބަލަހައްޓާން ވަކި ޚާއްސަ މީހަކު ނެތި އަނެއްކާވެސް ދުވަސް ތަކެއް ދިޔައެވެ. އެއީ ނަވާރަ ސަތޭކަ ފަންސާސް އަށެެއް ހާ ހިސާބެވެ. މިސްކިތް ބަލަހައްޓާން ވަކި މީހަކު ނެތި ވީރާނާ ވަމުން ދަނިކޮށް މިސްކިތް ބެލެހެއްޓުމާއި ދެން ހަވާލުވީ އިސްމެހެލާގެ އަހައްމާއެވެ. އެއީ ނަވާރަ ސަތޭކަ ފަންސާސް ނުވަ ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައެވެ. އެއިރު އަހުމަދު ޝަކީބުގެ އުމުރަކީ ނަވާރަ އަހަރެވެ. އެހެން ކަމުން އެދުވަސްވަރު މިސްކިތް ބަލަހައްޓަމުން ގެންދިޔައީ އަހައްމާގެ ބައްޕަގެ އެހީއާއި ވެސް އެކުގައެވެ.\nއަހްމަދު ޝަކީބު އާއި މިސްކިތް ހަވާލުކުރީ އޭރުގެ ކަތީބު އަބްދުއްﷲ ނާފިޒު އަރިހުގައި އަމިއްލަ އަށް އެދިގެންނެވެ. މިސްކިތާއި ހަވާލުވެގެން ބެލެހެއްޓުމުގެ ވިސްނުން އައީ އެދުވަސްވަރު އަހްމަދު ޝަކީބުގެ ބައްޕަ ސިއްތީބީގެ މުހައްމަދު އާއި އެމީހުންގެ ގާތް މީހުން އާއްމުކޮށް ނަމާދުކޮށް އުޅުނީ މޫސާގެ ފަންނު މިސްކިތުގައި ކަމަށް ވުމުންނެވެ. އެދުވަސްވަރު އިސްމެހެލާގެ ދޯނި ހަރުގެއެއް މޫސާގެ ފަންނު އަތިރި މަތީގައި ހުރެއެވެ. އެމީހުން ކުރަމުން ދިޔަ އެހެން ބައެއް މަސައްކަތުގެ މައި މަރުކަޒަކީވެސް އެއީ އެވެ. މިފަދަ ކަންކަމާއި ގުޅިގެން ދުވާލުގެ ގިނަ ވަގުތު ތަކުގައި އިސްމެހެލާގެ މީހުން އުޅުނީ މޫސާގެ ފަންނު ސަރަހައްދުގައެވެ.\nއިސްމެހެލާގެ މީހުން ބަލަހައްޓާ މިސްކިތަކަށް މޫސާގެ ފަންނު މިސްކިތް ހަމަޖެހިގެން ދިޔުމުން ވީރާނާ ވަމުން ދިޔަ މިސްކިތް އާބާތުރަ ފިލުވައިގެން ރީތި ކޮށްގެން ބަލަހައްޓާން ފެށުނެވެ. މިސްކިތުގެ ބައްތި ތެލަށްވާ ދިހަ ރުފިޔާ ރަށު އޮފީހުން ދިނެވެ. އަދި އެދުވަސްވަރުގެ އުސޫލުން މިސްކިތް ބަލަހައްޓާ ފަރާތަކަށް އިނާޔަތެއްގެ ގޮތުން ދެމުން ދިޔަ ރުއްތައް ވެސް ލިބުނެވެ. މިގޮތުން ރަށުގެ ދެ ސަރަހައްދެއްގައި ހުރި ބަންޑާރަ ރުކުގެ ތެރެއިން 8 ރުއް ލިބުނެވެ. މިސްކިތް ބަލަހައްޓާ މަތިން މިގޮތަށް ދޭ ރުކަށް އެދުވަސްވަރު ކިޔަނީ މިސްކިތު ރުކެވެ. އެންމެ ކުރީ ޒަމާނުގައި ކިޔަނީ މިސްކިތުގެ ބޯގައެވެ.\nމިގޮތަށް ރަށު އޮފީހުގެ ފަރާތުން ރުއްތައް ދީފައި ވަނިކޮށް އައްޑޫ ބަގާވާތަށް ފަހު އުފެދުނު ސުވާދީބު ސަރުކާރު ފެށުނުތާ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވަނީސް ހުރިހާ މިސްކިތު ރުކެއް ސަރުކާރަށް ނަގައިފިއެވެ. އެއަށް ފަހު ބައްތި ތެލަށް ދެމުން ދިޔަ 10 ރުފިޔާގެ ބަދަލުގައި 15 ރުފީޔާ ދޭން ފެށިއެވެ. އަފީފުގެ ސުވާދީބު ސަރުކާރުން މިސްކިތު ރުއް އަތުލި އަސްލު ސަބަބު އާއްމުކޮށް އަންގާފައެއް ނުވެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އެއީ ސުވާދީބު ސަރުކާރުގެ އާމްދަނީ އިތުރު ކުރުމަށްޓަކާ އެޅި އިގްތިސާދީ ފިޔަވަޅެއްކަމަށް ވެދާނެއެވެ.\nއަހްމަދު ޝަކީބު މިސްކިތުގެ މުދިންކަން ކުރަން ފެށިތާ ހަވަނައަށް ވީ އަހަރު މުދިން ކަމުގެ ސަނަދު ނަގާން މާލެ ދެވޭގޮތް ހަމަ ޖެހުނެވެ. އެއީ ނަވާރަ ސަތޭކަ ފަސްދޮޅަސް ފަސް ވަނަ އަހަރެވެ. އެފަހަރު މުދިންކަމުގެ ސަނަދު ކޯހަށް މީދޫން މާލެ އައި ދެވަނަ މީހަކީ އެޅެބެއްޔާގެ ތުއްތުދީދީ އެވެ. މިސްކިތު މުދިންކަމާއި އެކު ޖަމާއަތް ތެރިކަމުގެ ސަނަދު ނަގާން މާލޭގައި ހޭދަވީ ދޮޅުމަސް ދުވަހެވެ.\nމޫސާގެ ފަންނު މިސްކިތާއި އަހްމަދު ޝަކީބު ހަވާލުވެގެން ބަލަހައްޓާންފެށި އިރު އުމުރަކީ އެންމެ ނަވާރަ އަހަރު ކަމަށް ވާތީ ރަށުގެ ގިނަ ބަޔަކަށް ހީވެފައި އޮތީ އެދުވަސްވަރު އެމިސްކިތް ބެލެހެއްޓުން ހަވާލު ވެފައި އޮތީ އަހައްމަދު ޝަކީބުގެ ބައްޕަ އާއި ކަމަށެވެ. އަދި އަހައްމަދު ޝަކީބާއި މިސްކިތް ހަވާލުވީ އޭނާގެ ބައްޕަ މުސްކުޅި ވުމުން ނުވަތަ މަރުވުމަށް ފަހުގައި ކަމެވެ. ތެދެކެވެ. އަހަމަދު ޝަކީބުގެ ބައްޕަގެ ދުވަސްވަރު މިސްކިތް ބެލެހެއްޓުމުގެ ކަންކަމުގައި އަހައްމަދު ޝަކީބުގެ ބައްޕަވެސް އެހީތެރިވެފައި ވެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އަހްމަދު ޝަކީބުގެ ބައްޕަ ނަވާރަ ސަތޭކަ ހަތްދިހަ އަށްވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ބަލިވީއްސުރެ ދެހާސް ހަތްވަނަ އަހަރުގެ އޯގަސްޓް މަހާއި ހަމައަށް މިސްކިތް ބެލެހެއްޓުމުގެ ހުރިހާ ޒިއްމާއެއް އަދާ ކުރަމުން އައިސްފައި ވަނީ އަހްމަދު ޝަކީބާއި އޭނާގެ ކުދީންނެވެ.\nމަތީގައި ބަޔާން ކުރެވުނު ތާރީޚް ތަކުގެ ތެރެއިން މުދިންކަމުގެ ސަނަދު ލިބުމަށް ފަހުގައި އަހްމަދު ޝަކީބު މޫސާގެ ފަންނު މިސްކިތް ބަލަހައްޓާފައިވާ މުއްދަތަކީ 42 އަހަރެވެ. އެއިގެ ކުރީގެ6އަހަރާއި އެކު ޖުމުލަ 48 އަހަރެވެ. މިއީ ދޮގު ކުރެވެން ނެތް ހަގީގަތަކަށް ވީނަމަވެސް މީދޫ އޮފީހުގެ ވެރީން ވަނީ އެކަން އޮޅުވާލާފައެވެ. އެއީ ދެހާސް ހަތްވަނަ އަހަރުގެ އޯގަސްޓް މަހުގެ ތެރޭގައި ވަޒީފާއިން މުސްކުޅި ކުރާ މުދިމުންގެ ޚިދުމަތުގެ ޖުމްލަ މުއްދަތު ބެލި ބެލުމުގައެވެ. އަހްމަދު ޝަކީބަށް އޮފީހުން ދެއްވި ލިޔުމުގައި ވަނީ އަހްމަދު ޝަކީބު މިސްކިތް ބަލަހައްޓާފައިވަނީ 13 އަހަރު ކަމުގައެވެ. މިކަމާއި ސުވާލު ކުރުމުން އޮފީހުގެ ފަރާތުން ޖަވާބު ދީފައިވަނީ އެއީ އަހްމަދު ޝަކީބު މިސްކިތް ބަލަހައްޓަމުން އައިކަން މީދޫ ރަށު އޮފީހުގެ ލިޔެ ކިޔުންތަކުން އެނގެން ހުރި މުއްދަތު ކަމުގައެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ރަށު އޮފީހުގައި މުދިމުންގެ ހާޒިރީއެއް ގާއިމު ކުރެވި މުދިމުން ސޮއިކުރަން ފެށި ފުރަތަމަ ދުވަހުން ފެށިގެން އަހްމަދު ޝަކީބު ވެސް އައީ އެ ހާޒިރީގައި ސޮއި ކުރަމުންނެވެ. އޮފީހުގައި މުދިމުންގެ ހާޒިރީއެއް ބަލަހައްޓާން ފަށާފައިވަނީ، މުދިމުންނަކީ ސިވިލް ސާރވިސްގެ މުއައްޒަފުން ކަމުގައި ހަމަ ޖެހުނު ހިސާބުންނެވެ. އެއީ ނަވާރަ ސަތޭކަ ނުވަދިހައިގެ މެދެއްހާ ހިސާބެވެ. މި ތިއަރީއަށް ބަލާފައިވާ ނަމަ މީދޫގައި 13 އަހަރަށް ވުރެން ދިގު މުއްދަތަކަށް މިސްކިތެއްގެ މުދިންކަން ކޮށް މިސްކިތް ބަލަހައްޓާފައި ހުރި އެކަކުވެސް ނުހުންނާނެ އެވެ.\nޒަމާނީ ފެންވަރަކަށް އަލުން އިމާރާތް ކުރުން\nކުރީގެ މިސްކިތަކީ ކުޑަ މިސްކިތަކަށް ވެފައި ޖާގައިގެ ދަތިކަން ދިމާވެ ގިނަ ދުވަސް ތަކެއް ވުމުން، އަމިއްލަ ބައެއްގެ އެހީގައި ބޮޑު މިސްކިތެއް އަލުން އެޅުމުގެ ޚިޔާލެއް އުފަންވިއެވެ. މިގޮތަށް މިސްކިތެއް އެޅުމާއި ގުޅޭ ގޮތުން މަޝްވަރާ ކުރާން ފަށާފައިވަނީ ނަވާރަ ސަތޭކަ ނުވަދިހަ ދެވަނަ އަހަރުގެ ކުރީ ކޮޅުގައެވެ. އެމަޝްވަރާތަކުގައި ބައިވެރިވި އިސް މީހުންނަކީ އަޅިވިލާގެ އަހްމަދު ޝަކީބާއި، ހުޅަނގުގެ އިބްރާހީމް ދީދީއާއި، ބެންހާގެ ހަސަން މުހައްމަދާއި ޑޭލައިޓްވާދީ އިސްމާއީލް އިބްރާހީމެވެ. އަހްމަދު ޝަކީބަކީ މިސްކިތުގެ މުދިމަށް ވީއިރު އަނެއް ތިންމީހުންނަކީ އާދަކޮށް މޫސަގެ ފަންނު މިސްކިތަށް ނަމާދަށް ގޮސް އުޅުނު އެކުވެރިންނެވެ. މޫސާގެ ފަންނު މިސްކިތަކީ ޒަމާނުއްސުރެ އެމިސްކިތުގެ އަވަށްޓެރީން އަމިއްލައަށް ބަލަހައްޓަމުން އަންނަ މިސްކިތަކަށް ވާތީ އެމިސްކިތާއި މެދު ޚާއްސަ ލޯތްބެއް އެމީހުންގެ ހިތުގައި އަބަދުވެސް އޮވެއެވެ.\nއާމިސްކިތެއް އެޅުމާއި ގުޅޭ ގޮތުން ކުދިކުދި މަޝްވަރާ ބައްދަލުވުންތައް އޮންނަނީ ނަމާދުން ފައިބައިގެން މިސްކިތުގެ ކުރިމަތީގައި ތިބެގެންނެވެ. އެކި ދުވަސްމަތީން ހަތަރު މީހުންގެ މެދުގައި މަޝްވަރާ ކުރުމަށް ފަހު އެއްބަސް ވެވުނީ އެންމެން އަތުން ޗަންދާ ނަގައިގެން އަމިއްލަ ގޮތުން އާ މިސްކިތެއް އެޅުމުގެ މަސައްކަތް ފެށުމަށެވެ. އެއަށްފަހު އެނިންމުމާއި ބެހޭގޮތުން ރަށު އޮފީހުގެ ވެރިންނަށް ހުށަހެޅުމަށެވެ. އެވާހަކަ އެއިރުގެ ބޮޑު ކަތީބު އަބްދުﷲ ހާނީއަށް ހުށަހެޅީ އަހްމަދު ޝަކީބެވެ. މިހުށަހެޅުމަށް ބޮޑު ކަތީބުގެ ފަރާތުން ލިބުނު ފުރިހަމަ އެއްބާރުލުމާއި އެކު މަސައްކަތް ފެށިގެން ދިޔައީ ވަރަށް ވެސް ބޮޑު ހިތްވަރަކާއި އާ ރޫހަކާއި އެކުގައެވެ.\nމަޝްވަރާގައި އިސްކޮށް ބައިވެރިވި މީހުންގެ މެދުގައި އެއްބަސް ވެވުނީ ފައިސާގެ ގޮތުން އެމީހުން އަމިއްލައަށް ހޭދަކުރެވެން ހުރި މިންވަރަކުން އިމާރާތް ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފަށައި ގަތުމަށެވެ. އެއަށްފަހު އަމިއްލަ އެހެން ފަރާތް ތަކުގެ އެހީވެސް ހޯދައިގެން މިސްކިތުގެ އިމާރާތް ރާނައި ނިންމުމަށްފަހު ދެން ހުރި ކަންކަން ނިންމުމަށް ސަރުކާރުގެ އެހީއަށް އެދުމެވެ. މިގޮތުން ފުރަތަމައަށް ހަމަ ކުރީ މިސްކިތުގެ ފައުންޑޭޝަން އެޅުމަށް ބޭނުންވާ ތަކެއްޗަށް ހިނގާނެ ޚަރަދެވެ. ފެންނާ މަގަށް ނާރާ ގޮތަށް އެތެރެއަށް ޖައްސައިގެން އާމިސްކިތް އެޅެން އޮތް ބިމުގައި ކުރީން އަލަ ހެއްދި އޮޅެއް އޮތުމުން އެތަން ހިއްކުމަކީވެސް ޚަރަދު ބޮޑު މަސައްކަތަކަށް ވިއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އެމަސައްކަތައް ވަރަށް ދީލަތި އެހީއެއް ވެދިނީ އެދުވަސްވަރު މީދޫގެ ވިޔަފާރި ވެރިއެއް ކަމަށްވާ އަލް މަރުހޫމް އިސްމެހެލި ކަލޭގެ ސަމަދު އެވެ. އަށްޑިހަ ވަރަކަށް ޑަމްޕަރުގެ ދޮންވެލި ނެގުމަށް ދިޔަ ހުރިހާ ޚަރަދެއް ދީފައިވަނީ މަރުހޫމް އަބްދުއް ސަމަދު އެވެ.\nމިސްކިތް އެޅުމަށްޓަކައި ބައެއް ރިޒޯޓް ތަކުގައި ވަޒީފާ އަދާ ކުރާ މީދޫ ޒުވާނުންގެ ފަރާތުންވެސް އެހީ ލިބިފައިވެއެވެ. މިގޮތުން އެންމެ ރަނގަޅު މިންވަރެއްގެ އެހީއެއް ލިބިފައިވަނީ އ.އ.ކުރަމަތި ރިޒޯޓްގައި މަސައްކަތް ކުރަމުން ދިޔަ މީދޫގެ ފަރުދުންނާއި ބަނޑޮސް ރިޒޯޓްގައި މަސައްކަތް ކުރަމުން ދިޔަ މީދޫ ފަރުދުންގެ ފަރާތުންނެވެ. ކުރަމަތި ރިޒޯޓުން ލިބުނު ފައިސާގެ އަދަދަކީ 5209 ރުފިޔާއެވެ. ބަނޑޮސް ރިޒޯޓުންވެސް އެހާކަށް ވަރަށް ލިބިފައިވެއެވެ. ކުރަމަތި ރިޒޯޓްގައި އުޅުނު މީދޫ މީހުންގެ ފަރާތުން އެހީ ހޯދުމުގައި އިސްކޮށް އުޅުނީ ޑޭޒީފެހި އަބްދުﷲ ރަޝީދާއި އަވާމެންދުރުގެ އަބްދުﷲ ޒުހުރީއެވެ. ބަނޑޮސް އައިލޭންޑް ރިޒޯޓުން އިސްކޮށް އުޅުނީ ކަޅިހާރި އަހްމަދު މުޖުތަބާއެވެ.\nއާމިސްކިތް އިމާރާތް ކުރާން ފެށުމުގެ ހުރިހާ ތައްޔާރީއެއް ވުމަށްފަހު 21 ޖޫން 1993 ގައި މިސްކިތުގެ ބިންގާ އެޅިއެވެ. ބިންގާ އަޅުއްވާ ދެއްވީ އެއިރު އައްޑު އަތޮޅު އަތޮޅުވެރިޔާގެ އެހީތެރިޔާގެ މަގާމުގައި ހުންނެވި މަރަދޫ-ފޭދޫ އަލީ ނިޒާރެވެ. މިސްކިތް ރާނާފައިވަނީ ސިމެންތިއާއި ތެޅިގަލުންނެވެ. ފަރުމަތިން ގާ ނެގުމަށް އެކިފަހަރު އެކި މީހުން ހިލޭ ސާބަހަށް މަސައްކަތް ކޮށްފައިވެއެވެ. މަސައްކަތް ހިނގަމުން ދިޔަ އިރު މަސައްކަތު މީހުންނަށް ކާން ދިނުމުގެ ކަންތައް ހަމަޖައްސާފައިވަނީ ހަސަންރަހާގެ (އަވާމެންދުރުގެ) އިންނެވެ. ރޭނުމުގެ އަމަލީ މަސައްކަތުގައި އިސްކޮށް އުޅުނީ އަހްމަދު ޝަކީބު އާއި ހަސަންރަހާގެ އިބްރާހީމް ދީދީ އާއި އިސްމާއީލެވެ.\nއަމިއްލަ ޚަރަދުގައި ރާނާ ނިމުމުން ހިޔާ ކުރުމާއި ތަޅުން އަޅައި ތަށިމުށި ޖެހުމާއި ދޮރާއި ދޮރުފަތް އެރުވުމުގެ ހުރިހާ ޚަރަދެއް ކޮށްދީފައިވަނީ ސަރުކާރުގެ ޚަރަދުގައެވެ. އެކަމަށް ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން މާ ލަސްތަކެއް ނުވެ ފައިސާގެ ކަންތައް ހަމަޖެހިގެން ދިޔައީ އެއިރުގެ ބޮޑު ކަތީބު އަބްދުﷲ ހާނީގެ ފުރިހަމަ އެއްބާރު ލުމާއި އެކުގައެވެ.\nމިގޮތަށް މިސްކިތް އިމާރާތް ކޮށް ނިމުމުން އަހްމަދު ޝަކީބުގެ އަމިއްލަ ޚަރަދުގައި އަމިއްލައަށް ރާނައިގެން މިސްކިތުގެ ހަރިއްމަ ތެރޭގައި ދެ ފެންވަޅު ބެހެއްޓުނެވެ. ފާޚާނާއެއް ހެދުމާއި މިސްކިތުގެ ވަށައިފާރު ރާނާފައިވަނީވެސް އަމިއްލަ ފަރާތް ތަކުން ލިބުނު ފައިސާގެ އެހީންނެވެ. މިސްކިތް ނިމިގެން ހުޅުވިތާ އަހަރެއްހާ ދުވަސް ފަހުން ވުޟޫ ކުރާނެ އިސްކުރު ބަރިއެއް ހަދާ ދީފައިވަނީ ހިންނަވަރިގޭ ބެއްޔާގެ ދީލަތި އެހީގައެވެ. ރަސްމީ ގޮތުން އާ މިސްކިތް ހުޅުވާފައި ވަނީ6ފެބްރުއަރީ 1996 ގަައެވެ. މިއީ މީދޫގެ ފަހުގެ ތާރީޚެއްގައި އާދައިގެ ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން މަދު ބަޔަކު އެކުވެގެން ކުރެވިފައިވާ މިފަދަ އަގުހުރި މަސައްކަތުގެ ތެރޭގައި ހިމަނާލަން ޖެހޭ މަސައްކަތެއްކަން ކަށަވަރެވެ.\n(9) ކިޔުންތެރިންގެ ޚިޔާލު\nރަޝިދަށް ބުނަމެވެ. އިނާޔަތް ދިނީ މުޅި މުއްދަތައް ބަލާފައެވެ. އެކަމަކު އެހެން ދިނީ ވަކި ބަޔަކަށެވެ. އެއީ ވަކި ފިހާރަ އަކުން ވިޔަފާރި ކުރާ ގޭގެ މުދިމުންނަށޭ ބުނާކަށް ނެތީމެވެ. ރަޝީދު ތިޔަ ބުނި ގޮތައް ނަމަ ރަށުގެ ހުރިހާ މުދިމުންނަށް ވެސް އިނާޔަތް ލިބޭނީ އެއްވަރަކަށް ނޫންތޯ.\nމިސްކިތުގެ ތާރީޚްގެ ތެރެއިން އެނގެން ހުރި މިންވަރެއް ލިޔުނު ކަން ރަނގަޅެވެ. އެހެން ނަމަވެސް މިލިޔުނު މީހަކު ލިޔެފައި މިހިރީ ގިނަ ދުވަސް ވަން ދެން މިސްކިތް ބެލެހެެއްޓި މީހުންނަށް ވަކި ގިނައިން ފައިސާގެ އިނާޔަތް ލިބުނު ކަމަށް ވެގެން ހެން ހީވެއެވެ. އެކަމަކު އެއީ ގޯސް ހީއެކެވެ. މުދިމުންނަށް އިނާޔަތް ދިނީ ސަރުކާރުގެ މުއައްޒަފުންގެ ގޮތުގައި ހަމަ ޖެހުނު ހިސާބުން ފެށިގެންނެވެ. އެގޮތައް ބެލީމާ ވާނީ 13 ވަރަކަށް އަހަރެެވެ. އެކި ރަށް ރަށުގެ އެކި އެކި މުދިމުން ސިވިލް ސަވިސްގެ މުއައްަޒަފުންނަށް ވެފައި ވަނީ އެކި އަހަރުގައެވެ. ވައްދާން ފެށީ 94 ހާ ހިސާބުން ފެށިގެންނެވެ.\nAmal Clooney\t17/10/2015\nމީދޫއަކީ މިސްކިތް ގިނަ ރަށެކެވެ. މީދޫގެ މިސްކިތްތައް ބެހިގެންވަނީ މައިގަޑު ތިން ބަޔަކަށެވެ. އެއްވަނައީ އާބާދުވެފައިވާ ސަރަހައްދުގައި ބިނާކުރެވުނު މިސްކިތްތަކެވެ. މާމިސްކިތާއި ރައިވެރިން މިސްކިތާއި ޒިޔާރަތް މިސްކިތަކީ މިގިންތީގެ މިސްކިތްތަކެވެ. ދެވަނަ ބައީ ދަނޑު ގޮވާމުގެ ސަރަހައްދުތަކާއި ބަނދަރުމަތީގައި ބިނާކުރެވުނު މިސްކިތްތަކެވެ. އަރުބެ މިސްކިތާއި މަތިކެޑެ މިސްކިތާއި މޫސާގެފަންނު މިސްކިތާއި ލޮނޑިކެޑެ މިސްކިތަކީ މިގިންތީގެ މިސްކިތްތަކެވެ. ފަހު ބަޔަކީ ކޯގަންނު ގަބުރުސްތާނުގައި ބިނާކުރެވުނު ވަގުފު މިސްކިތްތަކެވެ. އެލިސްޓު ކޮންމެހެން ލިޔުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތެވެ. އަރުބެ މިސްކިތަކީ ދެށިނާގެ އަހުމަދު މަނިކު މީގެ ސަތޭކަ ވިއްސަކަށް އަހަރުކުރިން ބިނާކުރި މިސްކިތެކެވެ. މަތިކެޑެ މިސްކިތަކީ ހަމައެދުވަސްވަރު އެޅެގޭ އަބްދުﷲ ދީދީ ބިނާކުރި މިސްކިތެކެވެ. އެހެންވީމާ މާބޮޑު އާސާރެއް ތާރީޚެއް އެދެމިސްކިތާއި ގުޅުވައިގެން ހުރިކަމަށް އަހަރެން ނުދެކެމެވެ.\nDheshinaage Ibrahim Didi\t17/10/2015\nއައްދެ އައްދޭ ހީވެސްނުވާކަހަލަ ލިޔުމަކަށް ހައުދަހައިވާ ފައްކާ ކޮމެންޓުތައް އޮހޭ ފަހަރެކެވެ. ކަލޭނޭ ކަލޭނޭ މީގައި މިވާ ވާހަކައިގެ ޚުލާސާއަކީ މިއެވެ. އަހުމަދު ޝަކީބުގެ މުޅި އުމުރު ހޭދަކުރީ ތިޔަބުނާ މިސްކިތުގެ މުދިންކަމުގައެވެ. އެކަމަކު ރަށު އޮފީހަށް އެކަން އެނގޭ ކަމަކަށް ނުވެއެވެ. މިސްކިތް ހަވާލުކުރީ ޝަކީބުގެ ބައްޕަޔާތޯ ވަސީފާއަކީ އެބައްޕަގެ ދޮންދަރިއެއްތޯ ދެށިނާގެ އިބްރާހިމް ދީދީއަކީ ވަސީފާ އިންމީހެއްތޯ އެއީ މުޅިން އެހެން ވާހަކައެކެވެ. މައިގަޑަކީ ރަށު އޮފީހުގެ ވިޔާނުދާކަމުގެ ވާހަކައެވެ. އެއީ ދޮގު ވާހަކައެއްތޯ ބުނެދީބަލާށެވެ. ބޭކާރު އެހެން ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ މަންފާއެއް ނެތެވެ.\nދޮން ފަރަންޖިން މީދޫއަށް ދިޔައިރު މޫސާގެފަންނު މިސްކިތް ހުއްޓެވެ. މިއެމީހުން މިސްކިތަށްވަދެ ނަމާދު ނުކުރިއަސް މިސްކިތުގެ ވަޅުގެ ފެން ބޭނުންކުރިއެވެ. އަމީނު ދީދީގެ ޒަމާމުގައި ވެވުތައް ބަރަން އަމުރުކުރިއެވެ. އެ އަމުރާއި ގުޅިގެން ވެއުބޭނުން ނުކުރުމަށް ބެހެއްޓީ ވަޅަކަށް ވެދާނެއެވެ. މިސްކިތް ފުރަތަމަ ރޭނި މީހުންގެ ނަންތައްވަނީ ރަނގަޅަށެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ބޮޑު ގުގުރާ ޖެހި އަހަރުކަމެއް އެމޯނިޔާ ޖެހުނު އަހެރެއްކަމަށް ހިސާބު ހަދާކަށް ނޭގެއެވެ.\nދެށެނާގެ އިބްރާހިމް ދީދީގެ އަންހެނުންގެ ވަސީފާއަކީ އިސްމެހެލާގެ މަރިޔަމް ދިޔަ އާއި ދޮންމޫސާގެ މުހައްމަދު (ދައްތާބެއްޔާ) އިދެގެން ލިބުނު ދަރިއެކެވެ. އޭގެފަހުން މި މަރިޔަމް ދިޔަ އާއި އިނީ ސިއްތީބީގެ މުހައްމަދު އެވެ. ވީމާ މި ދެ މުހައްމަދަކީ ވެސް ވަސީފާގެ ދެ ބައްޕައެވެ. އިސްމެހެލާގެ މުހައްމަދަކީ ދޮންބައްޕައެވެ. ދޮންމޫސާގެ މުހައްމަދަކީ ބައްޕައެވެ.\nތިޔަ މިސްކިތުގެ ވަނަވަރު ލިޔެފައިވާ ފަދައިން ތަފްސީލްކޮށް ލިޔަން ޖެހޭ ދެ މިސްކިތް އަދިވެސް އެބަހުރިއެވެ. އެއީ މަތިކެޑެ މިސްކިތާއި އަރުބެ މިސްކިތެވެ. މިސައިޓަކީ މީދޫގެ ތާރީޚާއި ބެހޭ ގިނަ ދިރާސާ ތަކެއް އެންމެ ގިނަ ލިޔުން ތައް ލިޔެފައިވާ ސައިޓަށް ވާތީ އެ ދެ މިސްކިތުގެ ވަނަވަރު ވެސް ލިޔެލުމަކީ އިތުރު ޚިދުމަތަކަށް ވާނެއެވެ.\nmoosal musthafa\t17/10/2015\nދެށިނާގެ އިބްރާހީމްދީދީގެ ވެރިކަމުގައި ނުވަތަ އަމީނުގެ ޖުމުހޫރީ ފެށުނު ދުވަސްވަރު ތިޔަ މިސްކިތް ރޭނި ނަމަ އެނގޭނެ މީސް މީހުންނާއި ސުވާލު ކުރެވިފައި ވެއެވެ. އެދުވަސްވަރު ނަމަ ހަނދާން ހުންނާނެ ނޫނީ އެނގޭނެ ކިތަންމެ މީހުން މިހާރު ވެސް ދުނިޔޭގައި އެބަ ތިއްބެވެ. އެފަދަ މީހުންގެ ތެރެއިން ދެތިން ފަރާތަކާއި ސުވާލު ކުރުމުން ބުނެފައިވަނީ އެމިސްކިތް ރޭނި ހަނދާން ނުހުންނަ ކަމަށެވެ. ވީމާ ތިޔަ ބުނާ ދުވަސް ވަރަށް ވުރެން ކުރިވާނެ ކަމަށް ބޮޑަށް ބުރަވެވެނީ. ވަސިފާގެ ބައްޕަ އަކީ ސިއްތީބީގެ މުހައްމަދެއް ނޫނެވެ. ވަސީފާ އަކީ އިސްމެހެލާގެ މަރިޔަމް ދިޔެ ދައްތާ ބެއްޔާ އާއި ކައިވެނި ކޮށްގެން ލިބުނު ދަރިއެއް. ފަހުން މަރިޔަމް ދިޔެ މުހައްމަދު އާއި ކައިވެނި ކުރީ. ދެށިނާގެ އިބްރާހީމް ދީދީ ވަސީފާއި ކައިވެނި ކުރި އިރު ވަސީފާގެ ދޮން ބައްޕަ އަކަށް މުހައްމަދު ހުރީ. އެހެންވީމާ މުޅިއަކުން ގޯހެއް ވެސް ނޫން.\nވަރަށް ރަނގަޅު ލިޔުމެކެވެ. މި ލިޔުން އިތުރަށް ފުރިހަމަ ކުޅައުމުގެ ނިޔަތުގައި ނިކަމެތި އަޅާއަށް އެގިހުރި މައުލޫމާތެއް ހިއްސާ ކޮށްލާނަމެވެ. މޫސާގެފަންނު މިސްކިތް އެންމެފުރަތަމަ ޢިމާރާތް ކުރީ ކޮން ޒަމާނެއްގައި ކާކުކަން އެނގޭކަށްނެތެވެ. އެހެނެއްކަމަކު ރަށުގެ މުސްކުޅި އުމުރުގެ މީހުން ބުނާގޮތުން ފުރަތަމަ އެ މިސްކިތް އިމާރާތް ކުރެވުނީ ދަނޑިފަނުންނެވެ. އެ މިސްކިތް ތެޅިގަލުން ރާނައި އިމާރާތް ކުރެވުނީ އަމީނުގެ ޖުމުހޫރިއްޔާ ފެށުނު ދުވަސްވަރުއެވެ. އެއީ ދެށިނާގެ އިބްރާހިމް ދީދީގެ ކަތީބުކަމުގެ ދުވަސްވަރެވެ. އޭރު މިސްކިތުގެ މަސައްކަތްކުރި މީހުންނަކީ ބޮނޑޮއެޅެގޭ މުހައްމަދު ދީދީ އާއި ބަންޑާރަދަޑިގޭ އިބްރާހިމް ދީދީ އާއި ދިޔާގެ ދޮންކަލޯ އެވެ. އެމީހުން މިސްކިތުގެ ތެރޭގައި އުވަޖެހިއެވެ. މިސްކިތުގެ މަސައްކަތް ނިމުމުން ރަށު އޮފީހުގެ ފަރާތުން މިސްކިތް ބެލެހެއްޓުމާއި ހަވާލުކުރީ ސިއްތީބީގެ މުހައްމަދު އާއެވެ. މީނާއަކީ ދެށިނާގެ އިބްރާހިމް ދީދީގެ އަންހެނުން ވަސީފާގެ ބައްޕައެވެ. އޭގެފަހުން މިސްކިތް ބެލެހެއްޓުމާއި ޙަވާލުވީ މި މުހައްމަދުގެ ފުތް އަހުމަދު ޝަކީބު އެވެ. މިސްކިތުގެ ވަޅަކީ ދޮން ފަރަންޖީންނަށް މާ މީރު ފެނެއް ހުރި ވަޅެއްކަމަށް ދޮން ފަރަންޖީންނާއި ކަޅު ފަރަންޖީން ގަބޫލުކުރެއެވެ. އެހެންވީމާ މާއެޅަށް ފެން ސަޕްލާއިކުރީ މިވަޅުންނެވެ. މިސްކިތުގެ ވެވަކީ އޮނަވިހި ސަތޭކަ ވަނައަހަރުގެ ފަހާއި ހަމައަށް އޮޅުއަލަ ހައްދާފައި ހުރި ބަގީޗާއެކެވެ.


އަތުބޮމަކާއި އެކު ލަންކާއިން ފިރިހެނަކު ހައްޔަރުކޮށްފި | Jazeera\tއަތުބޮމަކާއި އެކު ލަންކާއިން ފިރިހެނަކު ހައްޔަރުކޮށްފި - Jazeera\nއަތުބޮމަކާއި އެކު ލަންކާއިން ފިރިހެނަކު ހައްޔަރުކޮށްފި\nޢަލީ ޔާމީން May 9, 2019 77 views0\nއަތުބޮމަކާއިއެކު އަވައްޓެރި ސްރީލަންކާއިން މީހަކު ހައްޔަރުކޮށްފިއެވެ.\nލަންކާގެ ފުލުހުންނާއި ހަވާލާދީ އެގައުމުގެ ނޫސްތަކުގައި ބުނެފައިވަނީ، ފުލުހުންނަށް ލިބުނު އިންޓެލިޖެންސް މައުލޫމާތަކާއި ގުޅިގެން ހިންގި އޮރަޕޭޝަނެއްގައި އަތުބޮމަކާއި އެކު އެގައުމުގެ ކަރަންޑެނިޔާއިން އުމުރުން 37 އަހަރުގެ ފިރިހެނަކު ހައްޔަރުކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ.\nފުލުހުން ބުނީ، އެމީހާގެ އަތުން ފެނުނު އަތޮބޮމަކީ ބޭރުން އެތެރެކޮށްފައިވާ އަތުބޮމެއް ކަމަށާއި، ހައްޔަރުކުރެވުނު މީހާއަކީ ކުށުގެ ރެކޯޑް އޮންނަ މީހެއްކަމަށެވެ. އެގޮތުން ވައްކަމާއި ފޭރުންފަދަ މައްސަލަތައް ހިމެނެއެވެ.\nލަންކާގެ ކަރަންޑެނިޔާއިން އަތު ބޮމަކާއި އެކު މީހަކު ހައްޔަރުކޮށްފައިވާއިރު، އެގައުމަށް ވަނީ މިދިޔަ މަހުގެ ތެރޭގައި ބޮން ގޮއްވައިގެން ވަރުގަދަ ނިރުބަވެރު ހަމަލާއެއް ދީފައެވެ. އެ ހަމަލާގެ ޒިންމާ ހައްދު ފަހަނަ އަޅައިފައިވާ އިސްލާމިކް ސްޓޭޓްސް، އައިއެސް އިން ވަނީ އުފުލާފައެވެ. ލަންކާގެ ކަމާއި ބެހޭ ފަރާތްތަކުން ބުނީ އެ ހަމަލާތައް ދީފައިވަނީ އެގައުމުގައި ހަރަކާތްތެރިވަމުން އަންނަ ނިރުބަވެރި ޖަމާއަތެއް ކަމަށްވާ ތައުހީދު ޖަމާއަތުން ކަމަށެވެ. އައިއެސްގެ ލީޑަރު އަލް ބަޤުދާދީ ވަނީ ތައުހީދު ޖަމާއަތަކީ ލަންކާގައި ހަރަކާތްތެރިވަމުން އަންނަ އައިއެސްގެ ގޮތްޕެއް ކަމަށް ބުނެ އެ ޖަމާއަތަށާއި ބޮން ގޮއްވި ފަރާތްތަކަށް ތައުރީފްކޮށް ވާހަކަ ދައްކައިފައެވެ.\nލަންކާއަށް ދިން ބޮމުގެ ހަމަލާތަކަށް ފަހު އެގައުމުގެ ސަލާމަތީ ކަންކަން ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ވަރުގަދަ ކޮށްފައެވެ. އެގޮތުން އެގައުމުގެ ފުލުހުންނާއި ސިފައިން ގުޅިގެން ދަނީ ހާއްސަ އޮޕަރޭޝަންތަކެއް މުޅި ގައުމުގައި ކުރިއަށް ގެންދަމުންނެވެ.


އެފިނިމެންދަން 17 | Esfiya - Dhivehi Vaahaka Site\nލެޕްޓޮޕްގެ ސްކްރީން ސޭވަރގެ ގޮތުގައި ދުވެލަދުވެލާ ހުރީ ނީލާގެ ފޮޓޯތަކެކެވެ. ދަތުރުދިޔަ ދުވަހުގެ ފޮޓޯއާއި އަދި އެހެންބައެއް ފޮޓޯވެސް ހުއްޓެވެ. އިޝާންގެ ލެޕްޓޮޕްގައި ނީލާގެ ފޮޓޯ ހުންނަންވީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟ ހަމައެކަނި ނީލާގެ ފޮޓޯ އިޝާން ފޮރުވައިގެން ގެންގުޅުމުންވެސް ދޭހަވަނީ އިޝާންގެ ނިޔަތް ނީލާއާމެދު ރަނގަޅު ނޫންކަމެވެ. އަނިލްގެ އަންބެއްގެ ގޮތުގައި ނީލާހުރިއިރު އިޝާން ނީލާއާމެދު އެފަދަ ނަޒަރަކުން ބަލަންވީވެސް ކީއްކުރަން ހެއްޔެވެ؟ އިޝާން އަކީ ހަމަ ހަގީގަތުގައިވެސް ނީލާއާ ހިތާވެގެން އެއުޅޭ މީހާކަން އަނިލްއަށް ޔަގީން ކުރެވިއްޖެއެވެ. އިޝާންއަކީ އޭނާ ހީކުރިފަދަ ރަނގަޅު މީހެއް ނޫންތާއެވެ. ރުޅިވެރި ހިތަކާއެކު އަނިލް އެފޮޓޯތަކަށް ބަލަން ހުއްޓައި، ފޮޓޯތައް ބަދަލުވަމުން ގޮސް ކުއްލިއަކަށް ނީނާއާއި ދަތުރުގެ އެހެން ބައިވެރިންގެ ފޮޓޯތައްވެސް ފެންނަންފެށިއެވެ. އަދި ދަތުރުގެ ފޮޓޯތަކުގެ އިތުރުން އިޝާންއާއި އޭނާގެ އެކުވެރިންގެ ފޮޓޯތަކާއި ޚުދު އަނިލްއާއި މާމައާއި ކާފަ އަދި މަންމަގެ ފޮޓޯވެސް ފެނުނެވެ.\nއަނިލް ހީކުރިގޮތާއި ޚިލާފަށް ނީލާގެ އިތުރުން އެހެންމީހުންގެ ފޮޓޯ އިޝާންގެ ލެޕްޓޮޕުން ފެނުމުން އިޝާންއާމެދު ހިތުގައި އުފެދެމުންއައި ރުޅިވެރިކަން ކުޑަހިނދުކޮޅަކަށް ފިލާދިޔައެވެ. ނަމަވެސް އޭނާގެ ހިތަށް އަދިވެސް ފިނިކަމެއް ނުލިބެއެވެ. އިޝާން އެގޭގައި އުޅޭހައި ހިނދަކު އެހިތަށް ފިނިކަމެއް ނުވެސް ލިބޭނެއެވެ. އަނިލް ވިސްނާލިއެވެ. އިޝާންގެ ބޮލުގައި އިލްޒާމެއް އަޅުވައިގެން އިޝާން ބޭރުކުރެވޭކަށްވެސް ނެތެވެ. އިޝާންގެ ބޮލުގައި އިލްޒާމު އަޅުވާނީވެސް ކީކޭ ކިޔާފައި ހެއްޔެވެ؟ ހަމައެކަނި ނީލާގެ ފޮޓޯތަކެއް އިޝާންގެ ލެޕްޓޮޕުން ފެނިގެން އިޝާންއަކީ ނީލާގެ އިއްފަތްތެރިކަން ފޭރިގަތްމީހާއޭ ބުނެވޭކަށް ނެތެވެ. އެފަދަ އިލްޒާމެއް އިޝާންގެ ބޮލުގައި އަޅުވައިފިނަމަ ބޭޒާރުވާނީވެސް ޚުދު އޭނާއެވެ. ނީލާގެ ބަނޑުގައިއެވާ ދަރިއަކީ އޭނާގެ ދަރިއެއް ނޫންކަންވެސް މުޅިދުނިޔެއަށް އެނގި ނީލާވެސް ބަދުނާމު ވާނެއެވެ. އޭރުން ނީލާ އަނިލްއަށް ކުރިއިތުބާރު ނެތިގޮސް، އޭނާދެކެ ކުރިއަށްވުރެވެސް ބޮޑަށް ރުޅިއައިސްގެން އޭނާއާ ވަކިވެސް ވެދާނެއެވެ. އަނިލްއާއި ނީލާގެ މެދުގައި އެއްވެސް ގުޅުމެއް ނެތްކަން އިޝާންއަށްވެސް އެނގުމުން، އިޝާންއަށް ނީލާއާ ގުޅެން މާފަސޭހަ ވާނެއެވެ. އަނިލްއަށް ކުރެވުނީ ކިހާ މޮޔަ ޚިޔާލެއްކަން ވެސް ވިސްނުނީ އަދި ކިރިޔާއެވެ. އިޝާން ބޭރުކުރަން އޭނާޖެހޭނީ ކޮންމެވެސް އެހެން މަގެއް ޚިޔާރުކުރާށެވެ.\n“އިޝާން އަހަރެން ބޭނުން ވާހަކައެއް ދައްކާލަން؟” ދޮރާށިން އެތެރެއަށް ވަދެގެން އައި އިޝާންފެނުމާއެކު ޖޯލީގައި އިނދެފައި އަނިލް ގޮވާލިއެވެ.\n” އޯކޭ…އައި އެމް ރެޑީ ޓް ލިސްން” އިޝާން އައިސް ޖޯލީގައި އިށީންނަމުން ހިނިތުންވެލާފައި ބުނެލިއެވެ.\n” އިޝާން!…..އަހަރެން މިދައްކާ ވާހަކައިން އިޝާން ފަހަރެއްގަ ހިތްހަމަ ނުޖެހިދާނެ….އެކަމަކު ހީކުރަން އިޝާންއަށް ވިސްނޭނެ ކަމަށް…..” އިރުކޮޅަކު ހިމޭނުން އިނުމަށްފަހު އަނިލް ވާހަކަ ދައްކަން ފެށިއެވެ. އިޝާން އަނިލްގެ މޫނަށް ބަލަހައްޓައިގެން އަނިލް ދައްކަން އުޅޭ ވާހަކައެއްގެ އިންތިޒާރުގައި އިނެވެ.\n“އިޝާންއަށްވެސް އެނގޭނެ ފަދައިން މިގޭގަ މިހުންނަނީ އެންމެ ހަތަރުކޮޓަރި…..މާމާއާއި ކާފައަށް ކޮޓަރިއެއް، މަންމައަށް ކޮޓަރިއެއް، އަހަރެންނަށް ކޮޓަރިއެއް އަދި ބާކީހުރި ކޮޓަރީގަ ތިއުޅެނީ އިޝާން…..ނަރުގިސް އަށް ވަކިކޮޓަރިއެއް ނެތީމަ، އޭނަ އެހުންނަނީ މަންމަ ކޮޓަރީގަ ބަހައްޓާފަ….އެކަމަކު އިޝާންއަށްވެސް އެނގޭނެ މަންމަގެ ގޮތް…..މަންމައަށް ވަރަށް އުނދަގޫވާނެ އިތުރުމީހަކު އެކޮޓަރީގަ އުޅެންޏާ…..އެހެންވީމަ ނަރުގިސް މަންމަގެ ކޮޓަރިން ނެރެން އަހަރެން ބޭނުން…..އިޝާންގެ ކޮޓަރީގަވެސް ނަރުގިސް ބެހެއްޓޭކަށް ނެތް އަންހެން ކުއްޖެއްވީމަ….އެކަމަކު ސިޓިންރޫމުގަ އޭނަ ބާއްވާކަށްވެސް އަހަރެން ހިތްހަމައެއް ނުޖެހޭ…..އިޝާން ބުނެދީބަލަ ދެން ހަދަންވީގޮތެއް……މިކަމުގަ އިޝާންގެ ލަފައެއް އަހަރެން ވަރަށްބޭނުން….” އިޝާންއާ ހަތަރުކަޅި ހަމަކޮށްލަމުން އަނިލް ބުންޏެވެ. އަނިލްގެ ވާހަކަތަކާމެދު އިޝާން ވިސްނާލިއެވެ.\n” އެހެންވީމަ އަހަރެން އޮވެދާނަން ސިޓިންރޫމުގަ…..އެގޮތް ކިހިނެއްވާނީ؟….” އިރުކޮޅަކު ވިސްނަން އިނުމަށްފަހު އިޝާން ޖަވާބުދިނެވެ. ކޮންމެގޮތެއް ހަދާފައިވެސް އިޝާން އެގޭގައި ހުންނަން ބޭނުމެވެ. އިޝާންގެ ޖަވާބު އިވިފައި އަނިލް ހައިރާންވިއެވެ. ކޮންމެފަދަ ހާލެއްގައިވެސް އިޝާން އެގޭގައި ހުންނަން ބޭނުންވެގެން އެއުޅެނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟ އިޝާން ހިތުން ރުހުމުން އެގެދޫކޮށް ދުވަހަކުވެސް ނުދާނެކަން އަނިލްއަށް ވިސްނުނެވެ. އިޝާންގެ އެނިންމުމުން އަނިލް ގާތަށް ރުޅިއައި ނަމަވެސް އޭނާ އެކަން އެތެރެއަށް ހިންދާލިއެވެ.\n” ނޫނޭ….ތިއީވެސް އަހަރެން ހިތްހަމަޖެހޭގޮތެއްނޫން……މިހާތަނަށްވެސް އިޝާން އުޅެމުންތިއައީ ނުލާހިކު އަރާމުގަ….އެކަނި އެއްކޮޓަރީގަ، މީހެއްގެ އެއްވެސް އުނދަގުލެއް ނެތި……މިގޭގަ ނޫޅެވުނަސް މިރަށުގަ އެބަހުރި ވަރަށް ރަނގަޅު ގޭގެ….ކުއްޔަކާ ނުލައިވެސް އިޝާންއަށް އުޅެވޭނެގޮތް އަހަރެން ހަދާދޭނަން……މިހާރުވެސް އަހަރެން ބަޔަކާ ވާހަކަ ދައްކައިގެން ކޮޓަރިއެއް ހަމަޖައްސާފަ ހުންނާނީ….އޭރުން އިޝާންއަށް އަލުން އެކަމާ ވިސްނާކަށް ނުޖެހޭނެއްނު…..މާދަމާ ދާންބޭނުންވިޔަސް ދެވޭގޮތަށް ހުންނާނީ….” އަނިލް އޭނާ ނިންމާފައިވާގޮތް ކިޔައިދިނުމުން އިޝާން ހައިރާންވިއެވެ. އިޝާންއާ ވާހަކަވެސް ނުދައްކާ އަނިލްވަނީ ހުރިހާކަމެއް ހަމަޖައްސާފައިކަން އެނގުމުން އިޝާން ދެރަވިއެވެ. އަނިލް އެގޮތަށް ކަންތައްކުރީ ކީއްވެބާއޭ އޭނާގެ ހިތަށް އެރިނަމަވެސް އެސުވާލު ކުރާކަށް އޭނާ ބޭނުމެއް ނުވިއެވެ. އަނިލް އޭނާދެކެ ނުރުހުންވެފައި ހުންނަކަން އޭނާއަށްވެސް އެނގޭތާ ކިތަންމެ ދުވަހެކެވެ. ސަބަބުވެސް އޭނާއަށް އެނގެއެވެ. ވީއިރު އޭނާ ސުވާލު ކުރުމުގެ ބޭނުމަކީވެސް ކޮބާހެއްޔެވެ؟\n” އޯކޭ….ވީހާވެސް އަވަހަކަށް އަހަރެން ބަދަލުވާނަން….އެކަމު ރަމަޟާން މަހުގެ ބާކީ މިއޮތް ދުވަސްކޮޅު މިގޭގަ އަހަރެން ބަހައްޓާލަ ދިނިއްޔާ ވަރަށް ރަނގަޅު……ރޯދަމަހު ރެސްޓޯރެންޓުން ކާން އެހާ ހިތްހަމައެއް ނުޖެހޭ” އިޝާން ބަހަނާއެއް ދެއްކިއެވެ. ކޮންމެ ވާހަކައެއް ދައްކައިގެންވެސް އިޝާން އަދި ދުވަސްކޮޅަކު އެގޭގައި މަޑުކުރަން ބޭނުމެވެ.\n” ތިކަމާ ހާސްނުވޭ!…..އަރޫމެން ގޭގަވެސް ކައްކާލެއް ނުލާހިކު މީރުވާނެ…..އެގޭން ކެއުންވެސް ހަމަޖެހޭނެ…” އަނިލް ހަމަޖެހިލާފައި ޖަވާބުދިނެވެ.\n” ކީކޭ؟…އަރޫމެންގެޔޭ؟….އެގެއިންތަ ކޮޓަރި ހަމަޖެއްސީ؟….” އިޝާން ހައިރާންވެފައި އަހާލިއެވެ. އިޝާންގެ ހައިރާންކަން ފެނި އަނިލްގެ ގާތަށް ހިނިއަންނަ ގޮތްވިއެވެ.\n” އާނ! ކިހިނެއްވީ؟….ކޮބާ މައްސަލައަކީ؟ އިޝާންއާ އަރޫއާ އުޅެނީވެސް އެހާ ކުލޯޒްކޮށެއްނު….ދެން އަދިމާ ކުލޯޒް ވެވޭނެއެއްނު!…އިޝާން ބޭނުމިއްޔާ މުސްތަޤުބަލްގަ އަރޫއާ ރިލޭޝަން އެއްވެސް އުފެއްދިދާނެ….އެއީވެސް ނުލާހިކު ރަނގަޅު ކުއްޖެ….އިޝާންއާ ނުލާހިކު ގުޅޭ” އަނިލް ހަމަ ގަސްތުގައި އިޝާންއާ ދިމާކޮށްލިއެވެ.\n” އެކަމު ކުރިން ބުނެލިނަމަ ރަނގަޅުވީސް……ދެން އޯކޭ ތިބުނީ މިހާރު ހުރިހާކަމެއް ހަމަޖެހިފަ އޮތްވާހަކަ….ދެންދާނީދޯ!….މާދަމާދާނަން އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ…” އިޝާން ހިތްހަމަ ނުޖެހުނު ނަމަވެސް ދެކޮޅު ނުހަދައު އެގޮތާއި އެއްބަސްވިއެވެ. އިޝާން މޮޅިވެރި ހިތަކާއެކު ކޮޓަރިއަށް އައިސް އެނދުމައްޗަށް އުއްޑުން ވެއްޓިގަތެވެ. ދެލޯމަރައިގެން އޮވެ އޭނާ ވިސްނަމުން ދިޔައެވެ. އަނިލް އަރޫނާގެ ގެއިން ކޮޓަރިއެއް ހަމަޖެއްސީ ކީއްވެގެން ބާއެވެ. އޭނާއާއި އަރޫނާގެ މެދުގައި ގުޅުމެއް އޮތީކަމުގައި އަނިލްވެސް ހީކުރަނީ ބާއެވެ؟ އަނިލް ބޭނުންވާ ގޮތަށް ގޮތް ނިންމިއިރު އިޝާންގެ ލަފައެއްވެސް އަހާނުލުމުން އިޝާން ވަރަށް ހިތްހަމަނުޖެހުނެވެ. އަރޫނާގެ ގެޔަށް އިޝާން ގޮސްފިނަމަ، މީހުން އަރޫނާއާ އޭނާއިމެދުގައި އޮންނަ ގުޅުމާމެދު ނުބައި ޝައްކެއްވެސް ކޮށްފާނެއެވެ. އެކަމުގެ ސަބަބުން އަރޫނާވެސް ބަދުނާމުވެ، އެދެމެދުގައި އޮތް ރަހުމަތްތެރިކަމުގެ ގުޅުމަށް ބުރޫއަރާކަން ކަށަވަރެވެ. އެއީ އެއްގޮތަކަށްވެސް އޭނާ ބޭނުންވާ ގޮތެއްނޫނެވެ. އިޝާން އިރުކޮޅަކު ވިސްނަން އެނދުގައި އޮތުމަށްފަހު ދެތުވެގެން ބޭރަށް ނުކުތެވެ.\nހިތްހަމަޖައްސާލުމަށްޓަކައި އިޝާން ގެއިން ބޭރަށް ނުކުމެގެން ވަކި މިސްރާބެއްނެތި ހިނގަމުން ދިޔައެވެ. އަނިލް ޖެހިމަޅީގައި ބެދޭކަށް އިޝާން ބޭނުމެއް ނުވިއެވެ. އިޝާން ވިސްނާލިއެވެ. އަދިވެސް އޭނާ ކުރިން އުޅުނުގެޔަށް އޭނާއަށް ދެވިދާނެއެވެ. އެގެއަދިވެސް ހުރީ ހުސްކޮށެވެ. އިޝާން އޭނާގެ ޖީބުން ފޯނު ނެގުމަށްފަހު އެގޭގެ ވެރިމީހާއާއި ގުޅާލިއެވެ. އެއްވެސް ސުވާލަކާއި ނުލައި އެގޭގައި އިޝާން ހުރުމަށް ވެރިމީހާ އެއްބަސްވުމުން އިޝާން އުފާވިއެވެ. އިޝާން އެނބުރި ގެޔަށްދިޔައިރު ހިތަށްވަނީ ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ލުޔެއް ލިބިފައެވެ. އޭނަގެ ސަބަބުން އަރޫނާއަށް ލިބިދާނެ ހުތުރު ނަމަކުން ސަލާމަތްވީތީއެވެ. އިޝާން ކޮޓަރިއަށްވަދެ އެނދުމައްޗަށް ވެއްޓިގަތެވެ. ފަންގިފިލާއަށް ނަޒަރު ހުއްޓާލައިގެން އޮތްއިރު އޭނާގެ ހިތަށް ތަފާތު ޝުޢޫރުތައް ވެރިވަމުން ދިޔައެވެ. އަނެއްކާވެސް މަންމައާއި ވަކިވާން ޖެހޭކަމުގެ ހިތާމައިން ހިތްފޯވަމުން ދިޔައެވެ. އިޝާން ކުއްލިއަކަށް ތެދުވެ އަލަމާރި ކައިރިއަށް އޭނާގެ މަންމަގެ އަލްބަމް ނެގިއެވެ. އަލްބަމް ހިފައިގެން އައިސް އެނދުގައި އިށީނދެ، އޭގައިހުރި ފޮޓޯތައް ބަލަންފެށިއެވެ. މަންމަ އޭނާ އުރާލައިގެން ހެވިފައި އިން ފޮޓޯގަނޑު ނަގައިގެން އެއަށް ބަލަން އެތައް އިރަކު އޭނާ އޮތެވެ.\n” މަންމާ!….އަހަރެން މަންމަ ދެކެ ވަރަށް ލޯބިވޭ….އެކަމަކު ކީއްކުރާނީ….މަންމަގެ ގާތުގާ އުޅެން މިލިބުނީ މަދު ދުވަސްކޮޅެއް….އަނެއްކާވެސް މަންމަޔާ ވަކިވާން މިޖެހުނީ…..މަންމަގެ ގާތަށް އާދެވުމުންވެސް، މަންމައާއެކު އުޅޭކަށް ނުލިބުނު…..މަންމަ އަހަރެން ދިޔައީމަ ދެރަވާނަންތަ؟…..އަހަރެންނަށް އެނގޭ މަންމަވެސް އަހަރެންދެކެ ލޯބިވާކަން…..މަންމަ ބުނީމެއްނު ރަގަނޅު ކުދިންދެކެ ލޯބިވާނަމޭ…..އަނިލްވެސް ވަރަށް ރަނގަޅޭ ބުނީމެއްނު…..އެކަމު ބަލާބަލަ! އަނިލް ކިހާ ގޯސް….އަނިލް އެއުޅެނީ އަހަރެންނާ މަންމައާ ވަކިކުރަން…..މަންމަ އަދިވެސް ލޯބިވާނީ އަނިލް ދެކެތަ؟….އަހަރެން ދިޔައީމަ މަންމަ އަހަރެން މަތިން ހަނދާންވާނެތަ؟” އިޝާން ހިތާހިތާ ޝަކުވާތައް ކުރަމުން ދިޔައިރު އޭނާގެ ލޯ ކަރުނުން ފުރެމުން ދިޔައެވެ. މަންމަގެ ލޯބި ލިބެން ފެށިތާ ގިނަ ދުވަހެއް ނުވަނީސް، އަނެއްކާވެސް މަންމައާ ވަކިވާން ޖެހުމުން އެހިތަށް އިންތިހާއަށް އަސަރުކުރަމުން ދިޔައެވެ. އޭނަގެ ހަޤީޤަތް ހާމަކޮށް އެގެއިން ނުދިއުމަށްވެސް ކިތަންމެ ފަހަރަކު އޭނާގެ ހިތަށް އެރިއެވެ. ނަމަވެސް ހަޤީޤަތް ހާމަކުރުމުން ވެދާނެ ގޮތަކާމެދުވެސް އޭނާގެ ހިތް ބިރުގަނެއެވެ. އެއްވެސް ހާލެއްގައި މަންމައަށް ތަކުލީފެއް ދޭކަށް އޭނާ ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ.\nހިތުގެ އުދާސްތައް އިތުރުވާން ފެށުމުން، އޭނާ ގެންގުޅޭ ނޯޓްކުރާ ފޮތާއި ގަލަން ނަގައިގެން އައިސް އެހިތުގެ ޝަކުވާތައް ލިޔަންފެށިއެވެ. އޭނާއަކީ ދުވަހަކުވެސް ޑައިރީ ލިޔެ އުޅުނު މީހަކަށް ނުވީނަމަވެސް، މިވަގުތު އެހިތަށް ލުޔެއް ލިބެން އޮތީ އެހިތުގެ އުދާސްތައް ކޮންމެވެސް ގޮތަކުން ބޭރުކުރެވިގެންނެވެ. މަންމައާއި ވަކިވުމުގެ އިތުރުން ނީލާއާ ވަކިވާން ޖެހޭތީވެސް އެހިތުގައި އަޅާވޭން ކުޑައެއް ނޫނެވެ. ނީލާއާމެދު ލިޔެ ލިޔެ އޮއްވައި އިޝާން ނިދިއަންނަ ގޮތްވުމުން ފޮތް ލައްޕާލުމަށްފަހު އެނދުގެ ހެޑްބޯޑްމަތީގައި ބޭއްވިއެވެ.\nއިޝާންއަށް ހޭލެވުނީ ނަރުގިސް ދޮރުގައި ތަޅާއަޑަށެވެ. އިޝާން ތެދުވެ ގަޑުބަލާލިއިރު ހާރުދަންވީއެވެ. އަވަސް އަވަހަށް ފާޚާނާއަށް ވަދެ ދަތްއުނގުޅައި މޫނުދޮވެ ހަދައިގެން ކާކޮޓަރިއަށް ދިޔައެވެ. އިޝާން ކާކޮޓަރިއަށް ވަންއިރު އެންމެންވެސް ތިބީ އޭނާގެ އިންތިޒާރުގައެވެ. އިޝާން ގޮނޑިއެއް ދަމާލުމަށްފަހު އިށީނދެ ކާންފެށިއެވެ. އެއްވެސް ވާހަކައެއް ނުދައްކައި ހިމޭން ކަމާއެކު އިޝާން ކަމުންދިޔަ ނަމަވެސް އޭނާގެ ނަޒަރު ފަހަރަކު މީހަކަށް އަމާޒުވަމުން ދިޔައެވެ. މިއީ އޭނާ އެމީހުނާއެކު ކާ އެންމެ ފަހު ފަހަރުކަމަށްވެސް ވެދާނޭ އޭނާގެ ހިތަށް އަރަމުން ދިޔައެވެ. އިޝާންގެ ހިމޭންކަން ބަރުދާސްތުކުރަން އެންމެ އުނދަގޫވީ ނީލާއަށެވެ. ނަމަވެސް ނީލާ ސުވާލެއް ކުރުމުގެ ކުރިން މާމަ އިޝާންއާ ސުވާލުކުރިއެވެ. އިޝާން ކަމެއްނުވާކަމަށް ބުނެ ހިނިތުންވެލީ އެހިތުގެ އުދާސްތައް ފޮރުވުމަށެވެ. އިޝާން އަށްވެފައި އިންގޮތް އެނގޭ ހަމައެކަނި މީހަކީ އަނިލްއެވެ. އިޝާންގެ މޫނުމަތިން ފެނުނު މޮޅިވެރިކަމުންވެސް އަނިލްގެ ހިތަށް ހަމަޖެހުމެއް ލިބުނެވެ. ކައިނިމިގެން ފެންފުޅިއެއް ހިފައިގެން އިޝާން ކޮޓަރިއަށްވަދެ، ސައިޑް ކަބަޑްމަތީފުޅި ބަހައްޓަން އުޅެނިކޮށް އަތުން ދޫވެގެން ފުޅި ވެއްޓި ތެޅިއްޖެއެވެ.\n“ދަރިފުޅާ! ކިހިނެއްވީ؟” ފުޅި ވެއްޓުނު އަޑަށް މާމަ ދުވެފައި އައިސް ކޮޓަރިއަށް ވަނެވެ.\n” ފުޅި ވެއްޓި ތެޅުނީ..” އިޝާން ދެރަވެލާފައި މާމައަށް ޖަވާބުދިނެވެ.\n” އެހެންތަ؟….އަނެއްކާ ދަރިފުޅަށް އަނިޔާއެއްވިތަ؟” ހާސްވެފައި މާމަ އަހާލިއެވެ.\n” ނޫނޭ…މަށަކަށް އެއްވެސް ކަމެއްނުވޭ!…މާމަ މިކޮޅަށް ނައިސް މަޑުކުރޭ! ފައިކެނޑިދާނެ..” އިޝާން ކަންބޮޑުވީ މާމައަށް ގެއްލުމެއް ލިބިދާނެތީއެވެ.\n” ނަރުގިސް..އާދެބަލަ މިތަން ސާފުކުރަން..” މާމަ ބާރަކަށް ނަރުގިސްއަށް ގޮވާލުމުން ނަރުގިސް ދުވެފައި އައެވެ. ނަރުގިސް ކޮޓަރިސާފުކުރަން ވަނުމުން އިޝާން ނުކުމެގެން ދިޔައީ މިސްކިތަށެވެ. ފަތިސްވާން އަދި ވަގުތުކޮޅެއް އޮތުމާއެކު އިޝާން ބޭނުންވީ ޤުރުޢާން ކިޔަވާލުމަށެވެ. ނަރުގިސް ކޮޓަރިތެރޭގައިހުރި ބިއްލޫރިތަން ނަގައި ކުނިކަހާ ސާފުކުރުމުގެ ތެރޭގައި ފިހިގަނޑުން ޖެހިފައި އެނދުގެ ހެޑްބޯޑުމަތީގައި އޮތް އިޝާންގެ ނޯޓްފޮތް އެނދާއި ފާރާއި ދޭތެރެއަށް ވެއްޓިއްޖެއެވެ. ނަރުގިސް ވަރަށް ކަންބޮޑުވިއެވެ. އެނދު ދުރުކުރަން އޭނާ މަސައްކަތް ކުރި ނަމަވެސް އެކަން އޭއަކަށް ކާމިޔާބެއް ނުވިއެވެ. އެނދު ބަރުކަމުން އަތަކަށް ގުޑުވާވެސް ނުލެވުނެވެ. އިޝާން އައުމުން އިޝާންގެ ގާތުގައި އެވާހަކަ ބުނުމަށް ގަސްތުކޮށްގެން ނަރުގިސް ކޮޓަރިން ނުކުތެވެ.\nފަތިސް ނަމާދުކޮށްގެން އިޝާން އެނބުރި ގެޔަށް އައިއިރު ގޭތެރެއިން މާމަ ޤުރުޢާން ކިޔަވާއަޑު އިވެއެވެ. އިތުރު މީހަކަ ހޭލާ އުޅޭހެނެއް ހިޔެއް ނުވެއެވެ. އިޝާން މަޑުމަޑުން ގޮސް އޭނާގެ ކޮޓަރިއަށް ވަނެއެވެ. އަދި އަލަމާރި މަތީގައި ހުރި އޭނާގެ ބޮޑު ދަބަސް ނެގުމަށްފަހު އެއަށް އޭނާގެ އަންނައުނުތަކާއި އެހެނިހެން ސާމާނުތައް އަޅަންފެށިއެވެ. އޭނާ ގެންދަން ބޭނުންވާ ހުރިހާ އެއްޗެއް އެޅުމަށްފަހު ދަބަހުގެ ޒިޕްދަމާލިއެވެ. އެއްއަތުން ބޮޑުދަބަސް ހިފައިގެން ކޮނޑުގައި ލެޕްޓޮޕް ދަބަސް އަޅުވާލައިގެން އިޝާން ކޮޓަރިން ނުކުތެވެ. ސިޓިންރޫމުގައި އެއްވެސް މީހަކު ފެންނަން ނެތުމުން އިޝާން މަޑުމަޑުން ގޮސް މަންމަގެ ކޮޓަރި ދޮރުހުޅުވާލިއެވެ. މަންމައަށް އޮތީ ނިދިފައެވެ. ތަށިމުށިތައްމަތީ ގޮދަޑިއެއް އަޅައިގެން ނަރުގިސްވެސް ނިދާފައި އޮތެވެ. އިޝާން މަޑުމަޑުން ކޮޓަރި ތެރެއަށްވަދެ މަންމަގެ އެނދު ކައިރިއަށް ގޮސް ހުއްޓުނެވެ. ލޮލުން ކަރުނަ އޮހުރޭހާލު މަންމަގެ މޫނަށް އިރުކޮޅަކު ބަލަން ހުރުމަށްފަހު އިޝާން އެކޮޓަރިން ނުކުތެވެ. އެގެއިން ނުކުމެގެން އޭނާ މިސްރާބުޖެހީ ކުރިންވެސް އޭނާ އުޅުނު ގެޔަށް ދިއުމަށެވެ. ދޮރާށިން އެތެރެއަށް ވަދެވުމާއެކު ގޯތި ތެރޭގައިހުރި މީހަކު ފެނިފައި އިޝާން ސިހުނެވެ. އެއީ ގޭގެވެރި އާދަމްގެ އަންހެނުން އާޒިމާއެވެ.\n“އަނހާ! އިޝާން ތިއައީތަ މިހާރު؟…އަދި ދައްތަ މިއުޅެނީ އިޝާން އަންނަންވާއިރަށް ގޭތެރެ ފޮޅާލާ ސާފުކުރަން ކަމަށް…..އާދަނުބޭބެ ރޭގަބުނީ އިޝާން މިއަދު އަންނާނޭ….އެކަމަކު ދައްތަ ހިޔެއްނުކުރަން ފަތިހުފަތިހާ އަންނާނެ ކަމަކަށް…..މިތާބޭރުގަ އިހަށް މަޑުކޮށްލާ!….ދައްތަ ވަރަށް އަވަހަށް ގޭތެރެ ސާފުކޮށްލާނަން…..އިޝާން ދިޔަފަހުންވެސް ސާފުކޮށްފަ މިއޮތީ…..އެކަމަކު މިހާރު އޮންނާނީ އަނެއްކާ ސާފުކުރަން ވެފައެއްނު…” އާޒިމާ ހިނިތުންވެ ހުރެ އިޝާންއާ ވާހަކަދެއްކިއެވެ. އިޝާންވެސް ހިނިތުންވެފައި ދަބަސްތައް ހިފައިގެން ގޮސް ޖޯލީގައި އިށީނެވެ.\nގޭތެރެ ސާފުކޮށްފައި އާޒިމާ ދިއުމުން އިޝާން އޭނާގެ ދަބަސް ހިފައިގެން އޭނާ ކުރިންވެސް އުޅުނު ކޮޓަރިއަށް ދިޔައެވެ. އެކޮޓަރިއަށް ވަނުމާއެކު ނީލާގެ މަތިން ހަނދާންވީ ކުއްލިއަކަށެވެ. އެނދުގައި އޮށޯވެ ބާލީހުގައި ބައްދާލުމާއެކު ލޯމަތިން ނީލާ ސިފަވެގެންދިޔައެވެ. އެހަނދާންތައް އާވުމުން ހިތުގެ ނުތަނަވަސްކަން އިތުރުވެގެން ދިޔައެވެ. ހިތްހަމަޖެހުމާ އުފަލުގައި ދުވަސްކޮޅެއް ހޭދަވުމަށްފަހު އަނެއްކާވެސް އެކަނިވެރިކަން އޭނާގެ ހަޔާތަށް ވެރިވީއެވެ. އަނެއްކާވެސް ފޫހިކަމާއި އެކަނިވެރިކަމުގައި ދުވަސްތައް ހޭދަކުރަންވީއެވެ.\nއޭނާ ސިއްރު ސިއްރުން އައުމުން މާމައާއި ކާފަ ދެރަވާނެކަން އޭނާއަށް އެނގެއެވެ. ނަމަވެސް އެމިހުންނަށް އެނގިގެން އަންނަން ވެއްޖެނަމަ އޭނާ މާބޮޑަށް ދެރަވާނެއެވެ. އަނިލް އޭނާ އެގެއިން ނެރެން ބޭނުންވި ނަމަވެސް މާމަމެން ދުވަހަކުވެސް އޭނާ ނެރޭކަށް ބޭނުމެއް ނުވާނެކަން އޭނާއަށް ޔަގީން ކުރެވެއެވެ. އެއަށްވުރެ ބޮޑަށް އެމީހުން އޭނާދެކެ ލޯބިވެއެވެ. ކޮންމެގޮތެއްވިޔަސް ލޭގެ ގުޅުމަކީ ބާރެއްހުރި އެއްޗެކެވެ. އަނިލްއަށްވެސް އެގުޅުމެއް ވަތްކެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އަނިލްއަށް ހަޤީޤަތް އެނގޭނަމަ އޭނާ ބޭރުކުރާކަށް ނުވެސް ކެރޭނެކަން ޔަގީނެވެ. ފުން ވިސްނުމެއްގައި އޮއްވައި މަޑުމަޑުން އިޝާންގެ ލޯމެރެންފެށިއެވެ.\nއެދުވަހުގެ މެންދުރުވަގުތެވެ. ކާފަ ނަމާދަށްދާން ތައްޔާރުވެގެން ނުކުމެ އިޝާންގެ ކޮޓަރި ދޮރުގައި ޓަކިދިނީ އިޝާން ނުހޭލަނީ ކަމުގައި ހީކޮށެވެ. ދެތިންފަހަރު ޓަކިދިނުމުންވެސް ޚަބަރެއް ނުވުމުން، ތަޅުގައި ހިފައި އަނބުރާލިއެވެ. އެއާއެކު ދޮރުހުޅުވިއްޖެއެވެ. އިޝާންއެއް ފެންނާކަށް ނެތެވެ. ކޮޓަރިތެރެއަށް ވަދެ ބަލާލުމުން އިޝާންގެ ސާމާނުތައް ނެތްކަން ކާފައަށް އެނގުނެވެ. ކާފަ ވަރަށް ކަންބޮޑުވިއެވެ.\n” ދަރިފުޅާ އަނިލް!..ކޮބާ އިޝާން….ކޮންތާކަށް އިޝާން ދިޔައީ…..އިޝާންގެ އެއްވެސް ސާމާނެއް ކޮޓަރިއަކުނެތް…” ވުޟޫކޮށްގެން ނަމާދަށް ދިޔުމަށްޓަކައި ކޮޓަރިން ނުކުތް އަނިލް ފެނުމާއެކު ދުވެފައި ކަހަލަ ގޮތަކަށް ކާފަ އަނިލްގެ ގާތަށް ދިޔައެވެ. ކާފަ ބުނި އެއްޗެއް އިވިފައި އަނިލް ހައިރާންވީ އިޝާން އެހާ އަވަހަށް އެގެދޫކޮށް ދިޔުމުންނެވެ. ހަލުވި ފިޔަވަޅުތަކެއްގައި ގޮސް އިޝާންގެ ކޮޓަރިދޮރު މައްޗަށް ހުއްޓި، ކޮޓަރިތެރެއަށް އަނިލް ނަޒަރު ހިންގާލީ ކާފަ ބުނި އެއްޗެއް ޔަގީން ކޮށްލުމަށެވެ. ތެދެކެވެ. އިޝާންގެ އެއްވެސް އެއްޗެއް ކޮޓަރިތެރެއަކުން ފެންނާކަށް ނެތެވެ. އިޝާން އެހާ އަވަހަށް ނުކުމެގެން ދިޔުމުން އަނިލް ހައިރާންވީ ނަމަވެސް އޭނާގެ ގާތަށް ހިނިވެސް އައެވެ. އިޝާން ހުރީ އެހާބޮޑަށް އަރޫނާގެ ގެޔަށް ދާހިތްވެފައި ހެއްޔެވެ؟ އެކަމަކު އިޝާން ދިޔައީ ކޮންއިރަކު ބާއެވެ؟ ކާފައާއި އަނިލް އިޝާންގެ ކޮޓަރި ކައިރީ ތިއްބައި މާމަވެސް އައިސް ކޮޓަރިތެރެ ބަލާލުމަށްފަހު އިޝާން ކޮބައިތޯ ސުވާލުކުރަން ފެށިއެވެ. މާމައާއި ކާފަގެ ކަންބޮޑުވުންފެނި އަނިލް ހާސްވިއެވެ. އިޝާން ގެއިން ނުކުތީ އަނިލްބުނި ބުނުމަކަށް ކަން އެނގިއްޖެނަމަ ކާފަޔާމާމަ ހިތްހަމަ ނުޖެހިދާނެކަން އަނިލްއަށް ޔަގީންވިއެވެ.\n“ދަރިފުޅާ…ގުޅާބަލަ އިޝާންއަށް…..އިޝާން ވީތަނެއް ނުބަލާ ތިބޭކަށް ނުވާނެއްނު!…..ކޮންމެވެސް ކަމެއްވީމައެއްނު އަހަރެމެންގާތު ނުވެސްބުނެ ކުއްލިއަކަށް ދާނީ….ވީގޮތެއް ބަލަންޖެހޭނެ ކޮންމެހެންވެސް…އަވަހަށްގުޅާ…..ކާފަބޭނުން އިޝާންއާ ހަމަމިހާރު ވާހަކަދައްކަން….” ކާފަހުރީ ވަރަށް ކަންބޮޑުވެފައެވެ. މިސްކިތަށްދާން ނުކުތްކަންވެސް ކާފަ މިހާރު ހަނދާނެއް ނެތެވެ. އެއަށްވުރެ ބޮޑަށް ކާފަހުރީ ހާސްވެފައެވެ.\n” ކާފާ…ހިނގާ އިހަށް ނަމާދަށްދާން…..ނަމާދުކޮށްގެން އައިސްގުޅާނީ..” އަނިލް އަވަސް އަވަހަށް ބުންޏެވެ.\n” އިޝާންއާ ގުޅާފަ…..ކާފައާއެކީ މިސްކިތަށްދާން އަންނާށޭ ބުނޭ…..ނަމާދުކޮށްގެން ވީގޮތް އޮޅުންފިލުވާނީ….” ކާފަ ބުންޏެވެ. އެންމެފަހުން އަނިލް އިޝާންއަށް ގުޅިއެވެ. ނަމަވެސް އިޝާންގެ ފޯނުއޮތީ ނިވާލާފައެވެ. އެއީ އަނިލްގެ ނަސީބުކަމުގައި އޭނާ ގަބޫލުކުރިއެވެ.\n” ކާފާ…އިޝާންގެ ފޯނު ނިވާލާފައޭ ބުނަނީ…ދެންފަހުން ގުޅާނީދޯ”\n” ނޫން….ތިވާނީ ތިފޯނުން ނުގުޅެނީ ކަމަށް….މަޑުކުރޭ! ކާފަގެ ފޯނުން ގުޅާނަން..” ކާފަ ހަލުވިކަމާއެކު ކޮޓަރިއަށްވަދެ ފޯނުހިފައިގެން އައިސް އިޝާންއަށް ގުޅިއެވެ. ކާފަގެ ފޯނުން ގުޅުމުންވެސް ބުނީ އިޝާންގެ ފޯނުއޮތީ ނިވާލާފައި ނޫނީ ގުޅޭ ސަރަހައްދުން ބޭރުގައި ކަމުގައެވެ. އަނިލް ކާފައަށް ސިއްރުން އަރޫނާއަށް ގުޅާފައި އިޝާން އެގެއަށްދިޔައީތޯ ސުވާލު ކުރިއެވެ. ނަމަވެސް އިޝާން އެގެއަށް ނުދާކަން އެނގުމުން އަނިލް ހައިރާންވިއެވެ. އިޝާންދިޔައީ ކޮންތާކަށްބާއޭ އަނިލްގެ ހިތަށްއެރިއެވެ.\n” އަނެއްކާ އިޝާން މާލެދިޔައީތަ؟…” ކުއްލިއަކަށް ކާފަކޮށްލި ސުވާލުން އަނިލްވެސް ކަންބޮޑުވާގޮތްވިއެވެ. އިޝާން ހަމަހަޤީގަތުގައިވެސް މާލެދިޔައީ ބާއޭ އޭނާގެ ހިތަށް އެރިއެވެ. އެހެން ވެއްޖެނަމަ ދެން އޭނާހަދާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އަނިލް ކަންބޮޑުވީ ނަމަވެސް އެއްވެސް ޖަވާބެއްނުދީ ކެތްކޮށްލައިގެން ހުރީއެވެ. ކާފަ އެތައްއިރެއް ވާންދެން ގުޅަން މަސައްކަތްކޮށް ނުގުޅުމުން މާޔޫސްވެގެން މިސްކިތަށް ދާން ނުކުތެވެ. އަނިލްވެސް ކާފަގެ ފަހަތުން މިސްކިތަށްދިޔައެވެ. ކާފަ އުއްމީދުކޮށްގެން ހުރީ މިސްކިތުން އިޝާންއާ ބައްދަލުވެދާނެ ކަމުގައެވެ. ނަމަވެސް މިސްކިތުން އިޝާން ނުފެނުމުން ގެޔަށް އައިސް އަނެއްކާވެސް އިޝާންއާ ގުޅޭތޯ މަސައްކަތް ކުރިއެވެ. ނަމަވެސް ގުޅޭގޮތެއް ނުވިއެވެ. އިޝާން އަންނާނޭ ކަމުގެ ފޮނި އުއްމީދުގައިހުރި އަރޫނާއަށް ހައިރާން ކަމެއް ލިބުނީ އިޝާން އަނިލްގެ ގެއިން ނުކުމެގެން ދިޔަތަނެއް ނޭނގިގެން އަނިލް ގުޅުމުންނެވެ. އަރޫނާވެސް އިޝާންއަށް ގުޅޭތޯ މަސައްކަތް ކުރިއެވެ. ނަމަވެސް އޭނާއަށްވެސް ގުޅޭގޮތެއް ނުވިއެވެ.\nފޫހިކަމާއެކު ކޮޓާރިތެރޭގައި އިޝާން އޮންނަތާ ކިތަންމެ އިރެކެވެ. ކުރާނެކަމެއް ނޭނގުމުން އިޝާން ލެޕްޓޮޕް ހުޅުވައިގެން ނީލާގެ ފޮޓޯތައް ބަލަން ފެށިއެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ނީލާ ފެނުނު ދުވަހުނެގި ފޮޓޯއަށް ނަޒަރު ހުއްޓާލިއެވެ. ކުއްލިއަކަށް އެއްޗެއް ހަނދާންވެގެން ތެދުވެ އޭނާގެ ދަބަސް ހާވަންފެށިއެވެ. އޭނާ ފޮޓޯނަގަން ގެންގުޅޭ ކެމެރާ ނެގުމަށްފަހު ޗާރޖަށް ޖަހާލިއެވެ. އަސުރު ނަމާދަށްފަހު އިޝާން ކެމެރާހިފައިގެން ބޭރަށް ނުކުތެވެ. އަބަދަށްފެހި މަގުން ގޮނޑުދޮށަށް ފައިބައިގެން ގޮސް ރަށުގެ ދެކުނުކޮޅަށް މިސްރާބުޖެހިއެވެ. މޫދާއި ގޮނޑުދޮށުގެ މަންޒަރުތައް ފޮޓޯނަގަމުން ގޮސް ކުޅިއޮންނަދިމާއަށް ދެވިއްޖެއެވެ. ހޭޅިފަށުން އެތެރެއަށްވަދެ ކުޅީގެ އައްސޭރީގައި ހުރި ރުއްކައިރީގައި އިޝާން މަޑުކޮށްލިއެވެ. އެއީ އެންމެފުރަތަމަ އިޝާންއަށް ނީލާފެނުނު ތަނެވެ. ރުކުގައި ލެނގިލައިގެ ހުރިއިރު އޭނާގެ ހިތަށް ސިފަވަމުން ދިޔައީ ނީލާގެ މައުސޫމު މޫނެވެ. އެދުވަހު ނީލާ ބިރުންގޮސް އަނބުރައިގެން މަންޒަރު ހިތަށް ސިފަވުމުން ބޭއިޚްތިޔާރުގައި ހިނިތުން ވެވުނެވެ. ފުރަތަމަ ފަހަރަށް އަންހެން ކުއްޖަކަށްޓަކައި އޭނާގެ ހިތުގައި ތަފާތުގޮތަކަށް ވިންދުޖަހާލީ އެދުވަހުއެވެ. އެދުވަހުގެ ކުރިން އޭނާއަކީ ދުވަހަކުވެސް އަންހެން ކުއްޖަކަށްޓަކައި ބޭޤަރާރުވީ މީހެއް ނޫނެވެ.\n” އައި މިސްޔޫ ނީލް…އައި ލަވް ޔޫ ސޯމަޗް…..”އިޝާން ދެލޯމަރާލިއެވެ.\nކުޅީގެ އައްސޭރީގައި ވަގުތުތަކެއް ހޭދަކުރުމަށްފަހު ގެޔަށް ދިޔުމަށްޓަކައި ހިނގައިގަތީ އިރުއޮއްސެން ގާތްވުމުންނެވެ. އިރުއޮއްސޭ މަންޒަރު ފޮޓޯނަގަމުން ދިޔައިރު ރޯދަވީއްލާނޭ ގޮތަކާއިމެދު އިޝާން ވިސްނާފައެއް ނެތެވެ. ގެޔަށް އެނބުރި އައީ ހިތްހަމަ ޖެހޭވަރަށް ފޮޓޯނެގުމަށް ފަހުގައެވެ. މަޣުރިބުނަމާދު ބަންގިގޮވުމާއެކީ ރޯދަވީއްލާނެ ގޮތަކާއިމެދު ވިސްނާލިއެވެ. ގޭގައި އެއްވެސް ކާއެއްޗެއް ނެތެވެ. އެހެންކަމުން ފެންފޮދަކުން ރޯދަވީއްލުމަށްފަހު ވުޟޫކޮށްލައިގެން އިޝާން ދިޔައީ މިސްކިތަށެވެ.\nބާރަގަޑިއިރުވީއިރުވެސް އިޝާންގެ ޚަބަރެއް ނުވުމުން އަނިލްވެސް ކަންބޮޑުވިއެވެ. ރަށުގައި އުޅޭނަމަ މިހާރު އިޝާންގެ ޚަބަރެއް ނުވެޔެއް ނުހުންނާނެ ކަމުގައި އަނިލް އަށް ވިސްނުނެވެ. ނަމަވެސް އިޝާން އެހާފަސޭހައިން އެރަށް ދޫކޮށް މާލެ ގޮސްފާނެ ކަމަކަށްވެސް އޭނާގެ ހިތެއް ގަބޫލެއް ނުކުރެއެވެ. ރޯދަވީއްލިގަޑީގައި ކާފަޔާއި މާމަގެ އިތުރުން ނީލާވެސް އިނީ އިޝާންގެ ހަނދާންވެ ދެރަވެފައެވެ. ކުއްލިއަކަށް އިޝާން އެދިޔައީ ކޮންތަނަކަށްބާއޭ ނީލާގެ ހިތަށް އަރަމުންދިޔައެވެ. ވީކިހިނެއްކަން ނޭނގުނު ނަމަވެސް ކޮންމެވެސް ކަމެއް ވެއްޖެކަން ނީލާއަށް ވިސްނުނެވެ. އަދި އަނިލްއަށް ކަންތައްވީގޮތް އެނގޭނެކަމުގައިވެސް އޭނާގެ ހިތްބުނަމުން ދިޔައެވެ. އިޝާން ދިއުމުން އެންމެންގެ މޫނުމަތިން ފެނުނު މޮޅިވެރިކަން ދެކެފައި އަނިލްގެ ހިތަށް އުނދަގޫވިއެވެ. އަނިލް ހީކޮށްގެން ހުރިގޮތާއި ޚިލާފަށް އިޝާން ދިއުމުން އެހިތަށް އެއްވެސް ހަމަޖެހުމެއް ނުލިބުނެވެ.\nއޭގެ ބަދަލުގައި ހިތަށް ލިބުނު ނުތަނަވަސްކަން ވީ އިތުރެވެ. އިޝާންގެ ޚަބަރެއް ނުވުމުން ހަޤީޤަތުގައިވެސް އިޝާންއާމެދު އަނިލް ކަންބޮޑު ވެއްޖެއެވެ. އިޝާން ރޯދަވީއްލައި ކައިހަދާނީ ކިހިނެއްބާއޭ ހިތަށް އެރިއެވެ. މާމައާއި ކާފަވެސް ދެރަވެ ދެރަވެފައި އެވާހަކަ ދައްކަމުން ދިޔައިރު، ނީލާގެ ހިތުގައިވެސް ވަނީ އެޚިޔާލެވެ. އިޝާން ދަމުން އެދިޔައީ އެމީހުންގެ ހިތުގެ ހަމަޖެހުން ނަގާލާފައެވެ. އެމީހުންގެ ހިތްތަކުގައި އިޝާންއަށްވާ ލޯބި އަނިލްގެ ކުރިމަތީގައި ހާމަވަމުން ދިޔަވަރަކަށް އެހިތަށްވެސް އަސަރު ކުރަމުން ދިޔައެވެ. އެކަމަކު ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟ އިޝާން ދިއުމުން އޭނާ ވާންވީ އުފާނޫން ހެއްޔެވެ؟ ނޫނެކެވެ. އިޝާންނެތި މިވޭތުވެދިޔަ މަދު ވަގުތުކޮޅުގައިވެސް އެހިތަށް ހިނދުކޮޅަކަށްވެސް ހަމަޖެހުމެއް ނުލިބުނެވެ. އިޝާން ގުޅިފައިވަނީ ހަމައެކަނި ނީލާގެ ހިތާއި ނޫންކަން އަނިލްއަށް މިހާރު ގަބޫލު ކުރެވިއްޖެއެވެ. އެއީ މިހާރު އެއާއިލާގެ ހިއްސާއެއް ކަމުގައި ވަނީވެފައެވެ.\nދުވަހަކީ ހުކުރުދުވަހެވެ. ސުކޫލަށް ނުކުންނަން ނުޖެހޭތީ އިޝާންގެ ފޫހިކަން އިތުރުވިއެވެ. މާމަމެން ދެކިލަން ދާން ހިތައް އަރާފައިވެސް އެގެޔަށްދާން ޖެހިލުންވިއެވެ. އެމީހުންގާތު ނުބުނެ ސިއްރުން އައުމުން އެމީހުން އޭނާދެކެ ނުރުހިފައިވެސް ތިބެދާނެއޭ ހިތައް އަރަނީއެވެ. ކާފަ އާއި އަނިލްވެސް އިޝާންގެ ފޯނަށް އެވަރަށް ގުޅިއިރުވެސް އޭނައުޅުނީ ފޯނު ނިވާލައިގެންނެވެ. ފޯނު ހުޅުވާފައި ބަލާލިއިރު އެތައް މިސްޑްކޯލެއް އޮތެވެ. އަނިލް އަށް ގުޅާފައި ގޭތެރޭގެ ހާލަތު އޮޅުން ފިލުވަންވެސް އޭނާގެ ހިތަށް އެރިއެވެ. ނަމަވެސް އޭނާއަށް ކަންތައް ކުރެވުނު ގޮތުން ގުޅާކަށްވެސް ނުކެރުނެވެ. ހަފްތާބަންދުގެ ދެދުވަސް އޭނާ ހޭދަކުރީ ނުހަނު ފޫހިކަމާ އެކަނިވެރިކަމާއެކުގައެވެ. ގިނަވަގުތު އޭނާހޭދަކުރީ ކޯޓަރިތެރޭގައެވެ. ބޭރަށްދަނީ ހަމައެކަނި ނަމާދަށް މިސްކިތަށް ދިޔުމަށްޓަކައެވެ. ކާފައަށް ފެނިދާނެތީ އިޝާން ދަނީ އެލިޔާ އަވަށުގައި ހުންނަ މިސްކިތަށެވެ.\nހަފްތާ ބަންދަށްފަހު ސުކޫލު ހުޅުވިއްޖެއެވެ. އިޝާންވެސް އާދައިގެމަތިން ސުކޫލަށް ނުކުތެވެ. އަނިލްއަށް އިޝާން ފެނުމާއެކު ބުނަންނޭނގޭފަދަ ހަމަޖެހުމެއް ހިތަށް ލިބުނެވެ. މިވީ ދެދުހުގެ ތެރޭގައިވެސް އިޝާންގެ މޫނުވަނީ މިލާފައެވެ. ނަމަވެސް އެތުންފަތުގައި އަބަދުމެ ދުވެލަދުވެލައި ހުންނަ ލާނެއް ހިނިތުން ވުމަކަށް ބަދަލެއް ނާދެއެވެ. އިޝާންގެ މޫނުގައިހުރި އުފާވެރިކަމުން އޭނާހުރީ ވަރަށް ހަމަޖެހިފައިކަން އަނިލްއަށް ޔަގީން ކުރެވުނެވެ. ނީލާއަށްވެސް އިޝާން ފެނުމުން ބަލަން ހުރެވުނީއެވެ. އިޝާންއާ ކުރަންބޭނުން ބައިވަރު ސުވާލުތައް އޭނާގެ ހިތުގައި ވެއެވެ. ނީލާފެނުމާއެކީ މޯރނިންގް އޭބުނެ ހިނިތުންވެލިއިރު އެއްވެސް ކަމެއްވެފައިވާހެންވެސް ހިއެއްނުވެއެވެ. އަނިލް ފެނުމުންވެސް ގުޑްމޯރނިންގް ސަރ އޭބުނެ ހިނިތުންވެލީ އެހިތުގައި އެއްވެސް ޝަކުވާއެއް ނެތޭބުނާފަދަ ގޮތަކަށެވެ. އަރޫނާއަށް އިޝާން ފެނުމުން ފާޑަކަށް ބަލަންހުރުމުން، އިޝާންއައިސް ހިނިތުންވެލާފައި އަރޫނާގެ ނޭފަތުގައި ހިފާލިއެވެ. އަރޫނާހުރީ ބުނާނެ އެއްޗެއްވެސް ނޭނގިފައެވެ. އުފާވެރިކަން މޫނަށް ވެރިކުރުވައިގެން އެންމެނާ ސަމާސާކުރަމުން އިޝާން އައިސް އޭނާގެ ކެބިންއަށް ވަނެވެ. އެހިތުގައިވާ ވޭނާއި އުދާހެއް އެއްވެސް މީހަކަށް ދައްކާކަށް އޭނާ ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ. ހާރުނުކައި ދެދުވަސްވާންދެން ރޯދައަށް ހުރުމުގެ ސަބަބުން ލޮޑުކަމެއްވަނީ ހަށިގަނޑަށް ވެރިވެފައެވެ. ނަމަވެސް އޭނާގެ ހަރަކާތްތަކުން އެކަމެއްވެސް މީހަކަށް ދޭހަވިޔަކަ ނުދެއެވެ. އެގޮތުގައިވެސް އޭނާ ކެތްކުރާނެއެވެ. ކޮންމެފަދަ ހާލެއްގައިވެސް މިރަށުގައި އުޅެން އޭނާބޭނުމެވެ.\nއެދުވަހުގެ ހަވީރު އިޝާން އަނިލް މެންގެޔަށް ދިޔައީ އިޝާންގެ ނޯޓްފޮތް އެގޭގައި ބާއްވާފައި އާދެވުނުކަން އެނގުމުންނެވެ. އޮފީހުގައި އިނދެފައި އެއްޗެއް ނޯޓްކުރަން ވެގެން ފޮތް އޮތްތޯ ލެޕްޓޮޕް ދަބަސް ބަލައި ނުފެނުމުން ފޮތް ނަގައިގެން ލިޔަން ގެންގުޅެވުނުކަން އިޝާން ހަނދާންވިއެވެ. ނިދިއައުމުން ފޮތްބޭއްވުނީ އެނދުގެ ހެޑްބޯޑްމަތީގައިކަން ވެސް ހަނދާންވީ ދެނެވެ. އިޝާން ބޭނުންވީ އެހެން މީހަކަށް ފޮތްފެނުމުގެ ކުރިން އަވަހަށް ގޮސް ގެނައުމަށެވެ. އަދި އެފޮތް މީހަކަށް ފެނުނު ކަމުގެ އެއްވެސް އަލާމާތެއް އޭނާއަކަށް ނުފެނެއެވެ.\nއިޝާން ވަރަށް ސިއްރު ސިއްރުން ދޮރާށި ހުޅުވާލިއެވެ. ނަސީބު ދިމާކުރިގޮތުން އެވަގުތު ކާފައާއި މާމަ ތިބީ ގޯތިތެރޭގައިހުރި ޖޯލިފަތީގައެވެ. އިޝާން ފެނުމުން ކާފައާއި މާމައަށް ހީވީ މޮޔަވީހެންނެވެ. ދުވެފައި އައިސް އިޝާންގެ ގައިގާ އޮޅުލައިގަތެވެ. އަތުގައި ހިފައިގެން ގެންގޮސް ޖޯލީގައި ބައިންދާ ސުވާލުތައް ކުރަންފެށިއެވެ. އެމީހުންގެ ފަރާތުން ހިތްހަމަ ނުޖެހޭ ކަމެއްވެފައި އޮތްނަމަ މާފުކުރާށޭ ކިޔައި އެތައް ފަހަރަކު މާފަށްވެސް އެދުނެވެ. މާމައާއި ކާފަ އުޅޭގޮތުން އިޝާންހުރީ ހައިރާންވެފައެވެ. ނަމަވެސް އެމީހުން އޭނަދެކެ ލޯބިވާވަރު ފެނިފައި އިންތިހާއަށް އުފާވެސް ވިއެވެ. އޭނާ ކުރަން އައި ކަންތައްވެސް ވަގުތުން ހަނދާންނެތުނެވެ.\n” ދެން ބުނެބަލަ ދަރިފުޅާ…..ކީއްވެގެންތަ ދިޔައީ؟…..ކާފަމެންނަށް ކަމެއް ގޯސްކޮށް ކުރެވުނީތަ؟…ނޫނީ އަނިލްއާ ދެމީހުން ކަމަކާ ދެބަސްވީތަ؟” ކާފަދެރަވެލާފައި އަހާލިއެވެ.\n” ނޫނޭ ކާފާ……އަހަރެން މިގޭން ދިޔައީ ތިހީކުރާ ކަހަލަ އެއްކަމެއްވެސް ވެގެންނެއް ނޫން…….އަހަރެންގެ ރަހުމަތްތެރީންތަކެއް މިރަށަށް އަންނަން އުޅޭތީ އެމީހުނާއެކީ އެއްގެއެއްގަ އުޅެންވެގެން……އެމީހުން ބައިތިއްބާނެ ތަނެއް މިގެޔަކު ނެތެއްނު……..އެމީހުން ހިތްހަމައެއް ނުޖެހޭނެ އަހަރެންނާ ވަކީން އުޅޭކަށް…..ދެން އެހެންނޫނަސް އަހަރެން ދިޔައީމަ ނަރުގިސްއަށްވެސް ހަމަޖެހިލައިގެން އުޅެވޭނެއްނު….” މާމައާއި ކާފަގެ ހިތްހަމަ ޖައްސައިދިނުމަށް އިޝާން މަސައްކަތް ކުރިއެވެ.\n” ދެން ކީއްވެތަ ކުރިން ތިވާހަކަ ނުބުނީ…..ސިއްރު ސިއްރުން ދިޔައީމަ ކާފަމެން ކަންބޮޑުވާނެ ވަރު ނޭގޭތަ؟” ކާފަ ކުޑަކޮށް ނުރުހުންވެފައި ބުންޏެވެ.\n” ކާފަމެންނަށް އެނގިގެން އަހަރެން ދާން އުޅުނު ނަމަ ކާފަ އަހަރެން ދިޔަދޭނަންތަ؟…..ހަމަޔަގީން ކާފަ އަހަރެން ހިފަހައްޓާނެކަން…..އެހެންވެ ސިއްރުން ދިޔައީ…….އެގޮތަށް ކަންތައް ކުރެވުނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ސޮރީ ކާފާ……އަހަރެން މިގޭގަ ނޫޅުނަސް ބަރާބަރަށް ކާފަމެންގެ ހާލުބަލަން އަންނާނަމޭ…..އެގޮތް އެންމެ ރަނގަޅެއްނު” ކާފަގެ ކޮނޑަށް އަތްވައްޓާލަމުން ހިނިތުންވެފައި އިޝާން ބުންޏެވެ. ޖޯލިފަތީގައި ތިބެގެން އިޝާންއާއި ކާފަމެން ދައްކަމުން ދިޔަވާހަކަ އަޑުއިވޭ ހިސާބުގައި އަނިލް ހުއްޓެވެ. އަނިލް ހީކުރީ އަނިލް ދެއްކި ވާހަކަ އިޝާން ކާފަމެންނާ ހިއްސާކުރާނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އިޝާން ކައްތައް ކުރީ އަނިލް ހީކުރި ގޮތަކަށް ނޫނެވެ.\nދުވަސްތައް މާޒީއާ އެކުވަމުން ގޮސް ރަމަޟާން މަސް ވެސް ނިމިއްޖެއެވެ. އިޝާން އާދައިގެ މަތިން އޭނާގެ މަންމައާއި ކާފައާއި މާމަގެ ހާލުބަލަން އަނިލްމެން ގެޔަށް ގޮސް ހަދައެވެ. ހަމައެފަދައިން ނީލާގެ ހާލުވެސް އިޝާން ބަލައެވެ. އެއްދުވަހަކު ނަރުގިސް ނެތް ވަގުތު ބަލައި އިޝާން އެކޮޓަރިއަށް ވަނެވެ. އެނދުގެ ހެޑްބޯޑާއި އަލަމާރީގެ ވަތްގަނޑުތައް ވަކިވަކީން ބެލިއެވެ. އަނދުމަތީގައިހުރި ބާލީސްތައް ނަގައި ގޮދަޑި ހިއްލައިގެން ވެސް ބެލިއެވެ. ނަމަވެސް އޭނާގެ ފޮތެއް ނުފެނުނެވެ. ފޮތް އޮވެދާނެހެން ހީވާ ހުރިހާތަނެއް އިޝާން ބެލިއެވެ. ފޮތެއް ނުފެނުނެވެ. ނަމަވެސް އެންމެ ފަހަރަކުވެސް އެނދާއި ފާރާއިދޭތެރެއަށް ފޮތް ވެއްޓިފަ އޮވެދާނޭކަމަކަށް އޭނާގެ ޚިޔާލަކަށް ނައެވެ. ސަބަބަކީ އޭނާ އެކޮޓަރީގައި އުޅުނުއިރު އެއްވެސް އެއްޗެއް އެތަނަށް ވެއްޓިފައި ނުވާތީއެވެ. އެންމެފަހުން އިޝާން ގަބޫލުކުރީ ނަރުގިސް އެފޮތް އެއްލާލީ ކަމުގައެވެ. އެގޮތަށް އެކަން ވެއްޖެނަމަ އޭނާ އެކަމާ ފިކުރު ބޮޑުވުމުގެ ބޭނުމެއްނެތެވެ. ނަރުގިސް ނޫން އިތުރު މީހަކަށް އެފޮތް ފެނުނުނަމަ އޭނާގެ ހަގީގަތް މިއަދާ ހަމައަށް ސިއްރުވެފައި ނުއޮތީސްކަން އޭނާއަށް ޔަގީންވިއެވެ. އިޝާން ފޮތް ހޯދުން ހުއްޓާލާފައި ހިތްހަމަ ޖައްސާލީ އެފޮތް ދެން އެހެން މީހަކަށް ނުފެންނާނެ ކަމުގެ އުއްމީދުގައެވެ.\nއިޝާން އެގެ ދޫކޮށް ދިޔުމަށްފަހު ނީލާގެ މޫނުމަތީގައި ކުރިން ހުންނަ ހިނިތުންވުން ވަނީ ފިލައިގެން ގޮސްފައެވެ. ނީލާ އުފާކޮށްދިނުމަށްޓަކައި އަނިލް އެކިގޮތް ގޮތަށް މަސައްކަތް ކުރިނަމަވެސް އިޝާން ފަދައިން ނީލާ ހެއްވާލާކަށް އަނިލް އަކަށް ނޭނގެއެވެ. އެއުފާވެރިކަން އަލުން އަނބުރާ ހޯދާދޭނެ ގޮތެއްވެސް އަނިލް އަކަށް ނުވިސްނުނެވެ.\nއިޝާން އެނދުގައި ފުރޮޅި ފުރޮޅި އޮތީ ލޮލޮށް ނިދިނައިސް ގެންނެވެ. ނީލާ ގޮވައިގެން އަނިލް މާލެދިޔަފަހުން އިޝާންގެ ހާލަކީ އެއީއެވެ. މިއީ ނީލާގެ ބަނޑަށް ދުވަސްފުރޭ މަސްކަމަށްވީތީ އަނިލްވަނީ ޗުއްޓީ ނަގާފައެވެ. އަނިލް ނީލާގޮވައިގެން މާލެދިޔައީ ރީޖަނަލް ހޮސްޕިޓަލްގެ ހާލަތު ދަށްވެފައިވާތީ، އެ ހޮސްޕިޓަލަށް ވިހަންދާން ނީލާ ބިރުން އުޅެން ފެށުމުންނެވެ. މުޅި ދިވެހިރާއްޖޭގެވެސް ސިއްޚީ ހާލަތުވަނީ ވަރަށްބޮޑުތަން ދަށްވެފައެވެ. އަނިލްމެން ދިޔަފަހުން ދުވާލުގެ ގިނަ ވަގުތު އިޝާން ހޭދަކުރަނީ ކާފަމެންނާއެކު އެގޭގައެވެ. ދުވާލަކު އެތަކެއް ފަހަރު ކާފަ އަނިލްއަށް ގުޅައިގެން ނީލާގެ ހާލުބަލައެވެ. އެހެންކަމުން އިޝާންއަށް ނީލާގެ ޚަބަރުތައް ބަރާބަރަށް ލިބެމުން ދެއެވެ. މިހާރު އޭނާގެ ކަންފަތް އެންމެބޮޑަށް އަހަން ބޭނުންވާ އަޑަކީ އޭނާގެ ދަރިފުޅު އުވަންވި ޚަބަރެވެ. އެޚަބަރު އެހުމަށްޓަކައި ބޭޤަރާރުކަމާއެކީ އޭނާ އިންތިޒާރު ކުރަމުންދެއެވެ.\nއެނދުގައި ފުރޮޅި ފުރޮޅި ބަނޑުހައިވުމުން އިޝާން ތެދުވެގެން ސިޓިންރޫމަށް ނުކުމެ ކޮފީއެއް ގިރާލިއެވެ. ކޮފީޖޯޑު ހިފައިގެން އައިސް ސޯފާގައި އިންދައި ބޭރު ގޯތިތެރެއަށް ބަޔަކު ފުންމާލި އަޑު ކަހަލަ އަޑެއް އިވިއްޖެއެވެ. ނަމަވެސް އެއީ އޭނާއަށް ހީވިގޮތެކޭ ހިތައި އަޅާނުލައި އިންދައި ދެމީހެއްގެ ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ އަޑުވެސް އިވިއްޖެއެވެ. އިޝާން މަޑުމަޑުން ސޯފާއިން ތެދުވެ ކުޑަދޮރު ކައިރިއަށް ޖެހިލިއެވެ. ދޮރުފޮތިގަނޑު ހިއްލައި ބޭރުބަލާލިއިރު މިލަހަނދުވަރުގެ ތެރެއިން ދެމީހެއްގެ ހިޔަނި އިޝާންއަށް ފެނުނެވެ. ދެމީހުން ވައިއަޑުން ވާހަކަދައްކަމުން ދޮރާދިމާއަށް އަންނަނީއެވެ.\nV v v reethi!!? Ekn ishan ah v gothun v sad? aneh kaa kn baeh baa ae aee dhw!! Eyna ge frnd eh hn hyvany\nMasha Allah v v furihama.\nHama loluge kuri mathin sifavegn dhany.\nEmaku ishaan ge diary book ah v goye dhw.\nTotal kithah part tha ihnany??\nV v v salhi than kolheh avas kohla dhybala update thah??\nKon baeh baa?? miae v v reethi ngey storry ekm miduvas klhu test v ma dhera ee…ekm mi storry nukiyaeh vx nuhureveyne…hehe\nވަރަށް ވަރަށް ރީތި… އެކަމު ތިއޮއް ހެދި ގޮތެއް… އެންމެފަހުން އަނިލް ނުބައި މީހަކަށް ތިހެދީ އެއޮއް ރަނގަޅު މީހާ… ހަސަދައަކީ އެކަހަލަ އެއްޗެއް… 18ވަނަ ބަޔަށް ވަރަށް އިންތިޒާރު ކުރެވޭ އެބަ\nYageeney vakkan kuran ai bayeh kan. Ishan ah hamala dheefa kanneyge filaany\nAlhe mihaaru 24hr ga enme part ehtha thigenesdhenee. Dhuvaalu eh part reygadu eh part genesdheebala. Haadha reehchey vaahaka\n18 wana part genesdhyba awaha cant wait now\nVarah shali engey den kuriyah oih. Bai miahvure rythivaane kamah unmydukuran\nvaahaka haadha reecehy.. avahah up kohdheebala shine plx\nVaahak varah ves furihama…dhen kuriah oih bai avaha genesdheebala Shine☺\nKobaa vaahaka up vanee konirakubaa. Vara inthizaaru kurevay Plx Plx avas kon deebala\nHaadha lahunney up kurany varah inthizaaru kurevey. .. next part ah\nkobaatha vaahaka… knirakun upkohdheny?\nKobaatha author. Haadha habare nuvey. Kudhin kuraa comments ah reply nukuranee keevetha. I’m sorry.\nމަޖާ ލޯބި July 25, 2021


2020 ވަނަ އަހަރުގެ އެކަޑަމިކް ކަލަންޑަރު އިޢުލާން ކޮށްފި – Ungoofaaru\nބަނޑޭރިގަނޑު/ޚަބަރު/2020 ވަނަ އަހަރުގެ އެކަޑަމިކް ކަލަންޑަރު އިޢުލާން ކޮށްފި\n2020 ވަނަ އަހަރުގެ އެކަޑަމިކް ކަލަންޑަރު އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީން އިޢުލާން ކޮށްފިއެވެ.\nމިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިއުކޭޝަން ގެ ފަރާތުން ނެރެފައިވާ 2020 ވަނަ އަހަރުގެ ކަލަންޑަރުގައި ވާގޮތުން އާއަހަރުގެ ކިޔެވުން ފެށިގެންދާނީ ޖެނުއަރީ މަހުގެ 12 ވަނަ ދުވަހު އެވެ. މުދައްރިސުން ޗުއްޓީ ނިންމާ މަސައްކަތައް ނިކުންނަށް ޖެހޭނި7ޖެނުއަރީ 2020 ގައެވެ.\n2020 ވަނަ އަހަރު ސުކޫލުތަކުގައި 201 ދުވަހު ކިޔަވައިދޭނެއެވެ. ފުރަތަމަ ޓާމްގެ މިޑްޓާމް ބްރޭކް ލިބޭނީ މާރޗް 8 ން 12 އަށެވެ. އަދި ފުރަތަމަ ޓާމްގެ ބްރޭކް ލިބޭނީ މެއި 24 ން 28 އަށެވެ. ފުރަތަމަ ޓާމް ޗުއްޓީ އަށް ފަހު ސްކޫލްތައް ހުޅުވޭނީ މެއި 31 ގައެވެ. ދެވަނަ ޓާމްގެ މިޑްޓާމް ބްރޭކް ލިބޭނީ އޮގަސްޓް2ން6އަށެވެ. އަދި 2020 ވަނަ އަހަރުގެ ކިޔެވުން ނިމެނީ 12 ނޮވެމްބަރުގައިކަމަށް ކަލަންޑަރުގައި ވެއެވެ.\nކަލަންޑަރުގައި ވާގޮތުން 2021 ވަނަ އަހަރުގެ ދިރާސީ އަހަރު ފެށޭނީ 12 ޖެނުއަރީ ގައެވެ.


ވައި ތަޣައްޔަރުވުމުގެ ސަބަބުން ކޯވިޑުން އަރައިގަތުމަށް އިންޑިއާއަށް ދަތިވެދާނެ ވައި ތަޣައްޔަރުވުމުގެ ސަބަބުން ކޯވިޑުން އަރައިގަތުމަށް އިންޑިއާއަށް ދަތިވެދާނެ\nވައި ތަޣައްތަރުވުމުގެ ސަބަބުން ދެވަނައަށް އެންމެ ހަލުވިކޮށް ކޯވިޑް-19 ފެތުރެމުންދާ އިންޑިއާއަށް އެބަލިން އަރައިގަތުމަށް ދަތިވެދާނެކަމަށް ސައިންސްވެރިން ބުނެފިއެވެ. ސައިންސްވެރިން އެހެން ބުނެފައިވަނީ ކޯވިޑް-19 ޖެހޭ މީހުންގެ ޢަދަދާއި އެ ބަލީގައި މަރުވާ މީހުންގެ ޢަދަދާއި ވައިގެ ނުސާފުކަމާއި މެދު ގުޅުމެއް އޮވެދާނެކަމަށް ގިނަ ދިރާސާތަކަކުން ފާހަގަވެފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގައެވެ.\nވައިގެ ނުސާފުކަމާއި ކޯވިޑާއި ދެމެދު ހުރި ގުޅުން ޔަޤީންކުރުމަށް އަދި އިތުރު ދިރާސާތައް ކުރަންޖެހެއެވެ. ނަމަވެސް ތަޣައްޔަރުވެފައިވާ ވަޔަށް ގިނަ މުއްދަތަކަށް ހުށަހެޅިފައިވާ މީހުންނަށް ފުއްޕާމޭގެ އިންފެކްޝަންތައް ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑުކަމަށް ސައިންސްވެރިންވަނީ ޔަޤީންކޮށް ބުނެފައެވެ.\nމިދިޔަ ސެޕްޓެމްބަރު މަހުގެ ތެރޭގައި އެމެރިކާގެ ހާވާޑު ޔުނިވާސިޓީން ކުރި ދިރާސާއަކުން ދައްކާގޮތުގައި ވައިގައި ހުންނަ ނޭދެވޭ ކުދި މާއްދާތަކުގެ މިންވަރު ނުވަތަ ޕީއެމް2.5 ކިއުބިކު މީޓަރުގައި ހުންނަ ވިހަ މާއްދާގެ މިންވަރު އެންމެ މައިކުރޯގުރާމަކުން އިތުރުވިޔަސް ކޯވިޑް-19 ޖެހިގެން މަރުވާ މީހުންގެ ނިސްބަތް އަށެއް އިންސައްތައިން އިތުރުވެއެވެ. އެހެންކަމުން އިންޑިއާގެ ނިއު ދިއްލީގައި ކޯވިޑް-19 ޖެހޭ މީހުންގެ ޢަދަދު އިތުރުވަމުންދަނީ ވައި ތަޣައްޔަރުވުމުގެ ސަބަބުންކަމަށްވުން އެކަށީގެންވާކަމަށް ދިރާސާގައި އިސްކޮށް ޙަރަކާތްތެރިވި ސައިންސްވެރިންވަނީ ފާހަގަކޮށްފައެވެ.\nއެ ފަރާތުން ބުނީ ދިގު މުއްދަތަށް ވައި ތަޣައްޔަރުވެފައި ހުރުމާއި ކޯވިޑް-19އާއި ދެމެދު ގުޅުމެއް ވާކަމަށް ގިނަ ދިރާސާތަކަކުން ފާހަގަވެފައިވާކަމަށެވެ. އަދި އެކަމުގެ ސަބަބުން ވައި ތަޣައްޔަރު ސަރަޙައްދުތަކުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންނަށް އެކި ކަހަލަ އިންފެކްޝަން ފަސޭހައިން ޖެހި، އަދި އިންފެކްޝަންގެ ސަބަބުން ޙާލު ދެރަވާކަމަށެވެ.\nކޯވިޑް-19އަކީ ނެވާލާ ނިޒާމަށް ޖެހޭ ބައްޔަކަށް ވެފައި އެ ބަލީގެ ސަބަބުން ވައިރަލް ނިއުމޯނިއާއާއި އެކިއުޓް ރެސްޕިރޭޓަރީ ޑިސްޓްރެސް ސިންޑްރޯމް، އަދި ނާރުގެ ނިޒާމާއި ހިތުގެ ނިޒާމު ވަރަށް ބޮޑަށް ދުޅަވުމަށް މަގުފަހި ވުމަކީވެސް އެ ހޯދުމަށް ބާރުދޭކަމެއްކަމަށް ސައިންސްވެރިން ބުންޏެވެ.\nމިދިޔަ އޭޕްރިލް މަހުގެ ތެރޭގައި އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ހަވާޑު ޔުނިވަސިޓީން ކުރި ދިރާސާއަކުން ވަނީ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ވައި ތަޣައްވަރުވެފައިވާ ސަރަޙައްދުތަކުގައި ދިރިއުޅުމާއި ކޯވިޑް-19ގެ ސަބަބުން ޙާލުދެރަވުމާއި ދެމެދު ގުޅުމެއްވާކަން ފާހަގަވެފައެވެ. އެ ދިރާސާކުރުމުގައި ބައިވެރިވި މާކޯ ޓްރަވެގްލޮއީ ވިދާޅުވީ އެ ދިރާސާގެ ހޯދުންތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އިނގިރޭސިވިލާތެކޭ އެއްގޮތަށް ކުރިއަށް އޮތް ފިނި މޫސުމުގައި އިންޑިއާގައިވެސް ވައި ތަޣައްޔަރުވާ މިންވަރު އިތުރުވެ، ބަލީގައި ޙާލު ދެރަވާ މީހުންގެ ޢަދަދު އިތުރުވާނެކަމަށް ބެލެވޭކަމަށެވެ. އެގޮތުން ރައްކާތެރިކަމަށް ކަނޑައަޅައި މިންވަރަށްވުރެ މަތީގައި ވައިގެ ނުސާފުކަން ގިނަ މަސްތަކެއް ނުވަތަ އަހަރުތަކެއް ވަންދެން ދެމިހުންނަ ނަމަ ނޮވެމްބަރު މަހުން ފެށިގެން އިންޑިއާގެ ޙާލަތު އިތުރަށް ގޯސްވާނެކަމަށް ޤަބޫލުކުރައްވާކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.\nނޮވެމްބަރު މަހާއި ފެބްރުއަރީ މަހުގެ ދެމެދުގައި ހިނގާ ދުވަސްތަކަކީ ދަނޑުތައް އަނދާ ދުވަސްވަރަކަށް ވުމުގެ އިތުރުން އެކި ކަހަލަ ބަޑިބޭހުގެ ޙަރަކާތްތަކާއެކު އިންޑިޔާގައި ޢީދުތައް ފާހަގަކުރާ ދުވަސްވަރެކެވެ. އަދި ދުއްވާތަކެތީގެ ސަބަބުންނާއި ކާރުޚާނާތަކުން ބޭރުވާ ވިހަ ދުން އަދި އެނޫންވެސް ވިހަ މާއްދާތައް އުޑުގެ ތިރީ ފަށަލައިގައި ޖަމާވުމުގެ ފުރުޞަތު އިތުރުވެއެވެ. އެދުވަސްވަރަކީ ވައި މަޑު ދުވަސްވަރަކަށްވުމުންވެސް ޙާލަތު އިތުރަށް ގޯސްވެއެވެ.\nމިހާތަނަށް 7.9 މިލިއަން މީހުންނަށްވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް ކޯވިޑް-19 ޖެހިފައިވާ އިންޑިއާގެ ނިއު ދިއްލީގައި ކުރިއަށް އޮތް ފިނިމޫސުމުގައި ދުވާލަކު 15،000 މީހުންނަށް ބަލިޖެހިދާނެކަމުގެ އިންޒާރު އިންޑިއާގެ ނޭޝަނަލް ސެންޓަރ ފޮރ ޑިޒީސް ކޮންޓްރޯލުންވަނީ ދީފައެވެ. އޭގެ ސަބަބުން ހަސްފަތާލުގައި ފަރުވާ ދޭންޖެހޭ މީހުންގެ ނިސްބަތް އިތުރުވެ ޞިއްޙީ ނިޒާމަށް ބާރުބޮޑުވުން އެކަށީގެންވާކަމަށް އެ އިދާރާއިންވަނީ އިންޒާރު ދީފައެވެ.\nޓްރަވަލްގޯ ވިދާޅުވީ ޕީއެމް2.5އަށް ދުނިޔޭގެ ޞިއްޙަތު ޖަމުޢިއްޔާ، ޑަބްލިއުއެޗުއޯއިން ކަނޑައަޅާފައިވާ ރައްކާތެރި ޢަދަދަކީ ކޮންމެ ކިއުބިކުމީޓަރެއްގައި 10 މައިކުރޯގުރާމުކަމަށެވެ. 500 މައިކްރޯ ގުރާމަށްވުރެ އެ ޢަދަދު އިތުރުވެއްޖެނަމަ އެއީ ވަރަށް މަތީ ޢަދަދެއްކަމަށާއި އޭގެ ސަބަބުން ޞިއްޙަތަށް އޭގެ ނޭދެވޭ އަސަރުކުރާނެކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.\nގިނަ ދުވަސްތަކަކަށް ޕީއެމް2.5 އަށްވުރެ މައްޗަށް ހުށަހެޅިފައިވާނަމަ އިންފެކްޝަނާއި ހަނގުރާމަކުރުމަށް ފުއްޕާމެއަށް ލިބިފައިވާ ބާރު ދެރަވާކަމަށާއި އޭގެ ސަބަބުން ކޯވިޑް-19 ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު އިތުރުވާކަމަށް ސައިންސްވެރިންވަނީ ފާހަގަކޮށްފައެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި ވައިގައި ހުންނަ ވިހަ މާއްދާތައް ނޭވާލުމުން ފުރަތަމަވެސް އަސަރުކުރަނީ ނޭވާލާ މަގަށްކަމުން ފުއްޕާމެޔަށް ކުރާ އަސަރު އިތުރުވެ ނޭވާ ހިއްލުމާއި ކްރޮނިކް އޮބްސްޓްރަކްޓިވް ޕަލްމޮނަރީ ޑިޒީސާއި ހިތުގެ ބަލިތަކާއި ހަކުރުބަލި ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު އިތުރުކޮށްދެއެވެ. އެފަދަ ބަލިތަކަކީ ކޯވިޑް-19 ޖެހި ޙާލުދެރަވުމުގެ ފުރުޞަތު އިތުރުކޮށްދޭ ކަންތައްތަކެވެ.\nފާއިތުވި ހަފުތާތަކުގައި އިންޑިއާގެ ނިއުދިއްލީގެ ޕީއެމް2.5ގެ މިންވަރު ހުރީ އެވަރެޖުކޮށް 180 މައިކުރޯގުރާމާއި 340 މައިކުރޯގުރާމާއި ދެމެދުގެ މިންވަރެއްގައެވެ. އެއަށްވުރެ ބޮޑެތި ޕާޓިކިއުލޭޓް މެޓާކަމުގައިވާ ޕީއެމް10ގެ މިންވަރު ހުރީ 120 މައިކްރޯގުރާމާއި 450 މައިކްރޯގުރާމާއި ދެމެދުގެ މިންވަރެއްގައެވެ.\nއިޓަލީވިލާތުގައި ކުރި ދިރާސާއަކުން ވައިގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ވިހަ މާއްދާތަކުގައި ކޯވިޑް-19 ޖައްސާ ސާސް-ކޮވް-2 ވައިރަހުގެ ވިރާސީ މާއްދާގެ އަސަރުވަނީ ފެނިފައެވެ. އޭގެ މާނައަކީ ވައިގެ ތަޣައްޔަރުކަން އިތުރުވުމަކީ އެއްތަނުން އަނެއް ތަނަށް ބަލިޖައްސާ ވައިރަސް ގެންގޮސްދޭ އުޅަނދަކަށްވުން އެކަށީގެންވާކަމެވެ. އެހެންކަމުން މިހާތަގުގައި ވައި ސާފުކުރުމަށް އިތުރު ސަމާލުކަންދީ ޞިއްޙަތު ރަނގަޅުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުމަކީ ކޮންމެހެން މުހިންމުކަމެއްކަމުގައި ކަމާބެހޭ މާހިރުން ވިދާޅުވެއެވެ.\nއިންޑިޔާގެ މަނަވަރުތައް ދެކުނު ޗައިނާ ކަނޑަށް\nމަސްއޫދަށް ހަމަލާދިން މީހާ ހައްޔަރުކޮށްފި


Japan ge Cherry blossom nubai moosumakah folhifai\nޗެރީ ބްލޮސަމް ފޮޅިފައި.\nހަތަރު މޫސުން އަންނަ ގައުމުތައް މި ވަނީ ފިނި މޫސުމަށް މަރުހަބާ ކިޔަން ތައްޔާރުވެފަ އެވެ. ގަސްތަކުގެ ފަތްތައް ވެރި، ފެހިކަން ކެނޑި، ހަރީފް މޫސުމާ އެކު ޖަޕާނުން ފެންނަނީ ތަފާތު މަންޒަރެކެވެ. އެކަމަކު އެ ގައުމުގެ ބައެއް ހިސާބުތަކަށް އައިސްގެން އުޅެނީ އާދަޔާ ހިލާފު ބަހާރެކެވެ. ބަހާރު މޫސުމަށް ހުދާއި ފިޔާތޮށި ކުލައިން ފޮޅޭ ޖަޕާނަށް ހާއްސަވެފައިވާ ޗެރީ ބްލޮސޮމް މާ ނޫނީ، މަޝްހޫރު ސަކޫރާ މާ މި ހަރީފު މޫސުމުގައި ފޮޅުމާ އެކު އެތައް ބަޔަކު ވަނީ ހައިރާންކޮށްލައިފަ އެވެ.\nހަރީފު މޫސުމަށް ހާއްސަ މަލެއް\nޖަޕާނުގެ ޗެރީ ބްލޮސޮމް އަކީ އެ ގައުމުގެ ރައްޔިތުންނަށް އަންނަ އެންމެ އުފާވެރި އަދި އެންމެ ހިތްގައިމު އީދެވެ. އަދި އެއީ ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުން އެތަކެއް މިލިއަން ޓޫރިސްޓުންގެ ޝައުގުވެރިކަން ދަމައިގަންނަ ނަލަ ބަހާރެކެވެ. ޗެރީ ގަސްތައް، ޖަޕާނުގެ ބަހުންނަމަ ސަކުރާ މާ އާންމުގޮތެއްގައި ފޮޅެން ފަށަނީ ޖެނުއަރީ މަހުގެ މެދަކާ ހިސާބުންނެވެ. އަދި އެޕްރީލްގެ ފަހުކޮޅާ ހަމަޔަށް މި މާ ފޮޅެ އެވެ.\nމި އަހަރުގެ ފިނި މޫސުން ކުރިއަށް އޮއްވައި، ބަހާރު މޫސުން ފެށުމުގެ މަސްތަކެއް ކުރިން ޖަޕާނަށް ޗެރީ ބްލޮސޮމް މޫސުން އައިސްފައިވާތީ މޫސުން ދިރާސާކުރާ ސައިންސްވެރިން އެކަން ސިފަކުރީ އާދަޔާހިލާފު އަޖައިބެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ. ޗެރީ ބްލޮސަމް ފޮޅެން މެދުވެރިވެގެން އުޅެނީ، ބާރުގަދަ ތޫޕާންތަކާ ހެދި ކަމަށް ވަނީ ލަފާކޮށްފަ އެވެ.\n"ބާރުގަދަ ތޫފާންތައް އެރުމުގެ ސަބަބުން ގަސްތަކުގެ ފަތްތައް މާކުރިން ވެރުމަކީ ސަބަބަކަށް ވެދާނެ. މި ގަސްތަކުގެ ފަތްތަކުން ވަގުތަށްވުރެ ކުރިން މާތައް ފޮޅުނަ ނުދިނުމަށް ހޯމޯން އުފައްދާނެ،" ގަސްތަކާ ބެހޭ ދިރާސާތައް ކުރާ ޖަޕާނުގެ ޑޮކްޓަރެއް ކަމަށްވާ ހިރުޔޮކު ވާޑާ ވިދާޅުވެފައިވެ އެވެ.\nބާރުގަދަ ތޫފާންތަކުގެ ސަބަބުން މޫސުމަށް އައި ބަދަލާއެކު ގަސްތަކަށް "މޫސުން އޮޅުނީ" ކަމަށް ވެސް ޑރ ވާޑާ ލަފާކުރެ އެވެ.\nޖަޕާނުން މީގެ ކުރިންވެސް ވަނީ ވަގުތަށްވުރެ ތަންކޮޅެއް ކުރިން ޗެރީ ބްލޮސޮލް ތަޖުރިބާކޮށްފަ އެވެ. ނަމަވެސް މިހާ ބޮޑު ސްކޭލެއްގައި މިފަހުގެ ތާރީހެއްގައި އެގައުމުން މި ބަދަލު ފެނުނު މިއީ ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. ބައެއް ހިސާބުތަކަށް ޗެރީ ބްލޮސޮމްގެ މޫސުން އައިސްފައި އޮތަސް، ނުފޮޅިހުރި ގަސްތައް ބަހާރު މޫސުމަށް ފޮޅޭނެ ކަމަށް އެގައުމުގެ ތަޖުރިބާކާރުން ލަފާކުރެ އެވެ.


އެމެރިކާ އިން ހަތަރުވަނަ ފަހަރަށް ވިމެންސް ވޯލްޑްކަޕް ކާމިޔާބުކޮށްފި\nފްރާންސްގައި ކުރިއަށްދިޔަ ފީފާ ވިމެންސް ވޯލްޑްކަޕްގެ ފައިނަލްގައި ޔޫރަޕްގެ ޗެމްޕިއަން ނެދަލޭންޑްސްގެ މައްޗަށް 2-0 އިން ކުރިހޯދައި އެންމެފަހުގެ ޗެމްޕިއަން އެމެރިކާ އިން އެ މުބާރާތް ކާމިޔާބުކޮށްފިއެވެ. މިއީ އެ ޓީމުން މި މުބާރާތް ކާމިޔާބުކުރި ހަތަރުވަނަ ފަހަރެވެ.\nމީގެކުރީން، އެމެރިކާގެ އަންހެން ފުޓްބޯޅަ ޓީމު ވަނީ 1991 އާއި 1999 އަދި 2015 ވަނަ އަހަރުގެ މުބާރާތް ކާމިޔާބުކޮށްފައެވެ.\nރޭގެ މެޗުގެ ފުރަތަމަ ހާފުގައި އެމެރިކާގެ އަލެކްސް މޯގަން އާއި ސަމަންތާ މިއުވިސް އަދި ޖޫލީ އެރްޓްޒް ފޮނުވާލި ހަމަލާތައް ނެދަލޭންޑްސްގެ ގޯލްކީޕަރު ސަރީ ވެން ވީނެންޑާލް މަތަކުރިއެވެ.\nފުރަތަމަ ހާފު ދެ ޓީމަށް ލަނޑެއްނުޖެހި އެއްވަރުވެގެން ނިމުނުއިރު، މެޗުގެ 61 ވަނަ މިނެޓުގައި އެމެރިކާ އަށް ލީޑްނަގައިދިނީ ލިބުނު ޕެނަލްޓީއަކުން މޭގަން ރެޕީނޯ އެވެ. މިއީ އެ ޓީމުގެ އަލެކްސް މޯގަން އަށް ނެދަލޭންޑްސްގެ ސްޓެފަނީ ވެން ގްރަޓް ކުރި ފައުލަކަށް ވީޑިއޯ އެސިސްޓެންޓް ރެފްރީ (ވީއޭއާރް)ގެ އެހީ ހޯދުމަށްފަހު ރެފްރީ ދިން ޕެނަލްޓީއެކެވެ.\nއޭގެ އަށް މިނެޓުފަހުން، އެ ޓީމުގެ ރޯޒް ލަވެލް ވަނީ 18 ޔާޑު ދުރުން ފޮނުވާލި ހިތްގައިމު ގޯލާއެކު ނަތީޖާ 2-0 އަށް ބަދަލުކޮށްލާފައެވެ. އޭގެފަހުން، އެމެރިކާގެ ލީޑް ފުޅާކުރުމަށް އަލެކްސް މޯގަން އާއި ކްރިސްޓަލް ޑަންގެ އިތުރުން ކްރިސްޓެން ޕްރެސް ފޮނުވާލި ހަމަލާތަކުގެ ހުރަހަކަށްވީ މުޅި މެޗުގައި މޮޅުކުޅުމެއް ދެއްކި ނެދަލޭންޑްސްގެ ކީޕަރު ވެން ވީނެންޑާލް އެވެ.\nރޭގެ މެޗަށްފަހު, މުބާރާތުގެ އެކި ވަނަތަކަށް ހޮވުނު ފަރާތްތަކަށް އިނާމު ދިންއިރު، އެޑިޑާސް ގޯލްޑެން ބޯލް އާއި ގޯލްޑެން ބޫޓް ވެސް ހޯދީ ފައިނަލް މެޗުގެވެސް މޮޅު ކުޅުންތެރިޔާ އެމެރިކާގެ މޭގަން ރެޕީނޯ އެވެ. އުމުރުން 34 އަހަރުގެ ރެޕީނޯ ވަނީ މި މުބާރާތުގައި ހަ ގޯލް ކާމިޔާބުކޮށް، އިތުރު ތިން ލަނޑުޖެހުމަށް އެހީތެރިވެދީފައެވެ. އޭނާއާ އެއްވަރަށް އެމެރިކާގެ އަލެކްސް މޯގަން އާއި އިންގްލެންޑްގެ އެލެން ވައިޓް ގޯލްޖެހިނަމަވެސް، ރެޕީނޯ އަށް ރަންބޫޓް ކަށަވަރުވީ މަދުވަގުތު ކުޅެގެން ގިނަ ލަނޑުޖެހުމުންނެވެ.\nމި ފަހަރުގެ މުބާރާތުގެ ތިންވަނަ ހޯދީ އިންގްލެންޑްގެ މައްޗަށް 2-1 އިން ކުރިހޯދި ސްވިޑެން އެވެ.\nފީފާ ނެދަލޭންޑްސް ވިމެންސް ވޯލްޑްކަޕް އެމެރިކާގެ އަންހެން ފުޓްބޯޅަ ޓީމު\nފީފާ އިން ވިމެންސް ވޯލްޑްކަޕްގެ ޖާގަ އިތުރުކުރަނީ\nAugust 01, 2019 08:57:52\nފީފާ ދަ ބެސްޓް: މޮޅު ކުޅުންތެރިންގެ ނޮމިނޭޝަނުގައި ސިޓީގެ ކުޅުންތެރިއަކު ނެތް


އަރުތެރެ | އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު | ޞިއްޙަތު\nBack ކަވާސާ ޞިއްޙަތު ޞިއްޙަތުގެ ބައިތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު އަރުތެރެ\nއަރުތެރެ (Pharynx) އަކީ އަނގަ، އަދި ނޭފަތުގެ ހޮއިގެ ނުވަތަ ހިނދުރީގެ ފަހަތުން ކާތަކެތި ހިގާ ހޮޅިއާއި، އަޑު ފޮށި ނުވަތަ ލަގޮނޑި، އަދި ވައި ނޮޅީގެ މަތިން އިންނަ ބައެކެވެ. އަރަކީ ކަރު އަދި ކަރުތެރޭގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭ ތަނެކެވެ. މިއީ އަނގައިގެ ފަހަތުގައި ކާތަކެތި ހިގާހޮޅިއާއި އަނގަޔާއި ދެމެދުގައި ވާބައެވެ. ނުވަތަ މިދެބައި ގުޅުވާލަދޭ ބައެވެ. ދިވެހި ބަހުން އަރު ވެސް ކިޔަނީ މިހިސާބަށް ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ.\nއަރުތެރެ އަކީ ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް، އަދި ނޭވާލާ ނިޒާމްގައި ވެސް ޝާމިލްވާ ޓިޝޫއެކެވެ. ކާނާ އަދި ވައި އަރުތެރެ ހުރަސްކޮށް ދައުރުވާތީ ކާތަކެތި ކާއިރު ވައި ނޮޅި ނިވާކޮށް ފޮރުވާލުމަށްޓަކައި (ކާތަކެތި ވައި ނޮޅި އަށް އެޅުން މަނާކުރުމަށްޓަކައި) ރައްކަލަކަށްޓަކައި ''އެޕިގްލޮޓިސް'' އޭ ކިޔޭ ކަނެކްޓިވް ޓިޝޫ ފޮއްޗެއް ވައި ނޮޅީގެ މަތިން އިދެއެވެ. މިގޮތަށް ނިވާކޮށް ފޮރުވާލުމުން ކާތަކެތި ނޭވާލާ ނިޒާމް އަަށް ދިއުން މަނާކޮށް ދެއެވެ. ސަބަބަކީ ނޭވާލާ ނިޒާމްގައި ހިމެނޭ ފުއްޕާމެޔަށް ގޮސްފައިވާ ވައިނޮޅި އިންނަނީ އަޑުފޮށި ނުވަތަ ލަގޮނޑި ނިމިގެން ކަމަށްވާތީ އެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން ވާހަކަ ދެއްކުމުގައި ތަފާތު އަޑުތައް ލެއްވުމުގައި އަރުތެރެ މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ.\nއަރުތެރެ މަތިން ޖެހިފައި (ވިދިފައި) އިންނަނީ ބޮލުގެ ނާށިގަނޑުގެ ބުނޑުގައެވެ. ތިރިން ގޮސް ކަރުހިމެނޭ ހިސާބުގެ މައިބަދައިގެ6ވަނަ ކަށިކޮޅު ހުންނަ ހިސާބުން އަރު އިންނަނީ ކާތަކެތި ހިގާ ހޮޅި އާއި ގުޅިފައެވެ. އަރަކީ ފައިބަރު އަދި މަހުން އުފެދިފައިވާ ހޮޅިއެކެވެ.\nކާތަކެތި ދިރުވުން :\nއަރުތެރޭގައި ހިނގާ މަރުޙަލާ(Pharyngeal phase) : ކާތަކެތި ދިރުވުމުގެ މަރުޙަލާ އެއް އަރުތެރޭގައި ވެސް ހިގައެވެ. އެގޮތުން ކާތަކެތި ދިރުވުމުގައި އަރުތެރޭގައި ހިގާ މަރުޙަލާ އަކީ އަހަރެމެންގެ ބާރަކާ ނުލައި، އޭގެ ޒާތުގައި އަމިއްލައަށް ހިގާ މަރުޙަލާއެކެވެ. ސަބަބަކީ މިމަރުހަލާ ހިގަން ފަށަނީ ކާތަކެތި ދިރުވުމަށް ސިކުނޑިން އަންގާ އެންގުމެއް(Swallowing reflex) ގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ކަމަށްވާތީއެވެ. އަނގައިގެ ތެރޭގައި ހެފުނު ކާތަކެތި އަރުތެރެއަށް އައުމުން އަރުތެރޭގައި ހުންނަ ކާތަކެތި ދިރުވުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ރިސެޕްޓަރު ތައް ހީވާގިވެ މުރާލިވެއެވެ. އަދި އެއާއި ގުޅިގެން އުފެދޭ ސިގްނަލްތައް5ވަނަ އަދި9ވަނަ ކްރެނިއަލް ނާރުގެ އެހީގައި، ސިކުނޑިގައިވާ މިޑައްލާ އޮބްލަންގޭޓާ(Medulla Oblongata) ގައި އިންނަ ކާތަކެތި ދިރުވުމަށް އެހީވެދޭ މަޒުކަޒަށް(Swallowing center) ފޮނުވާލައެވެ. މިކަމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން 5،9،10،12 ވަނަ ކްރެނިއަލް ނާރުތަކުގެ އެހީގައި އަންނަނިވި ރިފްލެކްސް ތަކާއި ހަރަކާތްތައް އުފެދިގެން ދެއެވެ.\nހ- މަޑު ޕެލޭޓް(Soft palate) އުފުލުން : މަޑު ޕެލޭޓް ނުވަތަ މަޑު ތަލި (މަތީ ތަލީގެ ބައެއް) އުފުލެނީ ނޭފަތުން އަރުތެރެއަށް ހުޅުވިފައިވާ ހޮއި ނުވަތަ ހުޅުވުން ބައްދާލުމަށް ޓަކައެވެ. އެއީ ދިރުވުމުގެ ތެރޭގައި ކާތަކެތި ނޭފަތުގެ ހިނދުރީގެ ތެރެއަށް ވަނަނުދީ ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައެވެ.\nށ- އެޕިގްލަޓިސް(Epiglottis) އާއި ދިމާލަށް ލަގޮނޑި(Larynx) އުފުލުން : އެޕިގްލަޓިސް އާއި ދިމާލަށް ލަގޮނޑި އުފުލެނީ ލަގޮނޑީގެ މަތިން އިންނަ ހުޅުވުން(Glottis) ބަންދުކޮށްލުމަށްޓަކައެވެ. މިހެން ހެދުމުން ކާތަކެތި ލަގޮނޑި ހުރަސްކޮށް ވައި ނޮޅިއަށް ދިއުމަށް ހުރަސް އަޅައެވެ.\nނ- އަޑުއުފައްދާ ވާފަށްތައް(Vocal cords) ކައިރިވުން : ލަގޮނޑީގައިވާ އަޑުއުފައްދާ ވާފަށްތައް ކައިރިވުމުން ވެސް ގްލަޓިސް ބައްދާލައެވެ. އަޑުއުފައްދާ ވާފަށްތަކަށް ގެއްލުން ލިބިއްޖެނަމަ ކާތަކެތި ދިރުވުމުގެ ތެރޭގައި ނޭވާތާށިވުން ނުވަތަ ކޮށިއެރުން ކުރިމަތިވެދާނެއެވެ. މިގޮތަށް ވާނީ ކާތަކެތި ދިރުވުމުގެ ތެރޭގައި ނޭވާ ދައުރުވާ މަގަށް ކާތަކެތި ވާޞިލްވެއްޖެނަމައެވެ.\nރ- ވަގުތީގޮތުން ނޭވާލުން ހުއްޓުން : ކާތަކެތި ދިރުވުމަށް އެހީވެދޭ މަރުކަޒުން ބައެއް ފަހަރު ނޭވާލުމަށް އެހީވެދޭ މަރުކަޒު(Respiratory center) ބަންދުކޮށްލާ ސިގްނަލްތައް ވެސް ފޮނުވައެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ބައެއް ފަހަރު ވަގުތީ ގޮތުން މަދު ސިކުންތު ކޮޅަކަށް، ނޭވާލުން ހުއްޓުން މެދުވެރިކުރުވައެވެ. މިއީ ވެސް ކާތަކެތި ވައި ނޮޅީގެ ތެރެއަށް ވަނުމަށް ހުރަސްއަޅާނެ ކަމެކެވެ.\nބ- ޕެލޭޓޯފެރިންޖީއަލް ފޯލްޑް ތައް ކައިރިވުން : ޕެލޭޓޯފެރިންޖީއަލް ފޯލްޑް ތައް ކައިރިވުމުން ބޮޑެތި ކާއެތިކޮޅުތައް އަރުތެރެއަށް ވަނުމަށް ހުރަސް އަޅައެވެ. މާނައަކީ އަރުގެ ތެރެއަށް ދާނީ ރަގަޅަށް ހެފިފައި ހުންނަ ކާތަކެއްޗެވެ.\nޅ- މައިލޯހައިއޮއިޑް މަސްކޮޅު ހުއްޓުމެއްނެތި ކޮންޓްރެކްޓްވުން : މައިލޯހައިއޮއިޑް މަސްކޮޅު ހުއްޓުމެއްނެތި ކޮންޓްރެކްޓްވުމަކީ ދޫ، މަތީ ތަލީގައި ޖައްސާފައި ބަހައްޓައިދޭނޭ ކަމެކެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ކާތަކެތި އަނބުރާ އަނގައިގެ ތެރެއަށް އައުން މަނާކޮށްދެއެވެ.\nބަޔާންކުރެވުނު ޕްރޮޓެކްޓިވް ރިފްލެކްސް (Protective reflexes) ތަކާއި ގުޅިގެން ސްޕިރީއާ ފެރިންޖީއަލް މަސްކޮޅު (superior pharyngeal muscle) ކޮންޓްރެކްޓްވެއެވެ.ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ޕެރީސްޓަލްސިސް (Peristalsis)ގެ އެހީގައި ކާތަކެތި އަރުގެތެރެއިން ގޮސް ކާތަކެތި ހިނގާ ހޮޅިއަށް ވާޞިލް ވެއެވެ. އަރުގެ ތެރެއިން ކާތަކެތި ހިނގާހޮޅި އަށް ކާތަކެތި ދިއުމަށް ނަގަނީ އެންމެ 2-1 ސިކުންތު އެވެ.\nއިންސާނާގެ އަރު މައިގަނޑު3ބަޔަކަށް ބަހާލެވެއެވެ. މިގޮތުން ބެހިފައިވާ ބައިތަކަށް ނަންދެވިފައިވަނީ އެބަޔަކާއި ކައިރި ގުނަވަނަކާއި ގުޅުވައިގެންނެވެ. މިއުޞޫލުގެ ދަށުން އަރު ބެހިފައިވާ ބައިތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.\nނޭފަތާގުޅޭ އަރުތެރެ : ނޭފަތާގުޅޭ އަރުތެރެ ހުންނަނީ ނޭފަތުގެ ހޮރު ނުވަތަ ހިނދުރީގެ ފަހަތުގައެވެ.\nއަނގަޔާގުޅޭ އަރުތެރެ: އަނގަޔާގުޅޭ އަރުތެރެ ހުންނަނީ އަނގައިގެ ތެރެއިން ފަހަތުގައެވެ.\nލަގޮނޑިޔާގުޅޭ އަރުތެރެ: ލަގޮނޑިޔާގުޅޭ އަރުތެރެ ހުންނަނީ ކަރު ހިމެނޭ ހިސާބުގެ މައިބަދައިގެ ކަށިކޮޅުތަކުގެ ތެރެއިން 6-3 ކަށިކޮޅާއި ދެމެދުގައެވެ.\nނޭފަތާގުޅޭ އަރުތެރެ (Nasopharynx) ހުންނަނީ ނޭފަތުގެ މަގުގެ ފަހަތުގައެވެ. ނުވަތަ ނޭފަތުގެ ފަހަތުގައެވެ. މަޑު ތައްޔަށްވުރެ މަތީގައިވާ ނޭފަތާގުޅޭ އަރުތެރެ އިންނަނީ އަނގަޔާގުޅޭ އަރުތެރެ އަދި އަޑުފޮށްޓާގުޅޭ އަރުތެރެއާއި ޚިލާފަށް އަބަދުވެސް އޭގެ މަގު ހުޅުވިފައެވެ. ނޭފަތާގުޅޭ އަރުތެރެ ކުރިމަތިން ގުޅިފައިވަނީ ނޭފަތުގެ މަގު އަދި ނޭފަތުގެ ހިނދުރި އާއެވެ.\nއަނގަޔާގުޅޭ އަރުތެރެ(Oropharynx) ހުންނަނީ އަނގައިގެ ތެރެއިން ފަހަތުގައެވެ. އަރުތެރޭގެ މިބައި އިންނަނީ މަޑު ތަލިން ފެށިގެން ގޮސް ހައިއޮއިޑް ކަށިގަނޑު(Hyoid bone) އާއި ހަމައަށެވެ. އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާނަމަ އަނގަޔާގުޅޭ އަރުތެރެ އިންނަނީ މަޑު ޕަލޭޓް އާއި، އެޕިގްލަޓިސް ގެ މަތީ ބޯޑަރާއި ދެމެދުގައިވާ ހިސާބުގައެވެ. އަދި އަރުގެ މިބައި އިންނަނީ ކަރު ހިމެނޭ ހިސާބުގެ މައިބަދައިގެ2އަދި3ވަނަ ކަށިކޮޅާއި އެއްހަމައެއްގައެވެ.\nލަގޮނޑިޔާގުޅޭ އަރުތެރެ (Laryngopharynx) ހުންނަނީ ކަރު ހިމެނޭ ހިސާބުގެ މައިބަދައިގެ ކަށިކޮޅުތަކުގެ ތެރެއިން 6-3 ކަށިކޮޅާއި ދެމެދުގައެވެ.މިއީ އަރުގެ ނުވަތަ އަރުތެރޭގެ އެންމެ ތިރީބައެވެ. އެހެންކަމުން އަރުތެރެ އާއި ކާތަކެތި ހިގާ ހޮޅި ގުޅުވައިދޭ ބަޔަކީ މިއީއެވެ. މިބައިގެ މަތީ ބޯޑަރު ހުންނަނީ ހައިއޮއިޑް ކަށިގަނޑު(Hyoid bone) އާއި އެއްހަމައެއްގައެވެ. އަޑުފޮށްޓާގުޅޭ އަރުތެރެ އިންނަނީ އެޕިގްލަޓިސްގެ މަތީ ބޯޑަރުން ފެށިގެން ތިރިއަށް ގޮސް ކްރިކޮއިޑް ކާޓިލޭޖް (Cricoid cartilage)ގެ ތިރިއާއި ހަމައަށެވެ. މިބުނި ހިސާބަކީ ކާތަކެތި ހިގާ ހޮޅި ފެށިފައި އިންނަ ހިސާބެވެ. އެހެންކަމުން އަޑުފޮށްޓާގުޅޭ އަރުތެރެ ނިމިގެން ދެން ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމްގައި އިންނާނީ ކާތަކެތި ހިގާ ހޮޅި އެވެ.\nއަރުތެރެ މައިކްރޮސްކޯޕަކުން ބެލުމުން ފެންނާނެގޮތް\nއަރުތެރޭގެ ފާރު މައިކްރޮސްކޯޕަކުން ބެލުމުން އުފެދިފައި އިންނާނީ4ފަށަލައަކުންނެވެ.\nއަރުތެރޭގެ ތެތް ދުލިފަށް: (Pharyngeal mucosa) ނޭފަތާގުޅޭ އަރުތެރެގެ ތެތް ދުލިފަށުގައި ހުންނަނީ ސިލިއޭޓެޑް ސޫޑޯސްޓްރެޓިފައިޑް އެޕިތީލިއަމް އެވެ. އަދި އަރުތެރޭގެ އެހެން ބައިތަކުގައި ހުންނަނީ ސްޓްރެޓިފައިޑް ސްކޭމަސް އެޕިތީލިއަމް އެވެ.\nފެރިންގޯބެސިލަރ ފޭޝިއާ: (Pharyngobasillar fascia) މިއީ އަރުތެރޭގެ ތެތް ދުލިފަށް ހިފަހައްޓައިދޭ ފޭޝިއާ އެކެވެ.\nމަސް ފަށަލަ: މަސް ފަށަލައިގައި ހިމެނެނީ އުފެދުމުގައި ވަށްކޮށް އެތުރިފައި ބޭރުން ހުންނަ މަސް ފަށަލަ (ފެރިންޖީއަލް ކޮންސްޓްރިކްޓަރ މަސްކޮޅުތައް)އަކާއި، އުފެދުމުގައި ދިގަށް އެތުރިފައި އެތެރެއިން ހުންނަ މަސް ފަށަލަ އެކެވެ.\nބަކޯފެރިންޖީއަލް ފޭޝިއާ:(Buccopharyngeal fascia)މިއީ ފެރިންޖީއަލް ކޮންސްޓްރިކްޓަރ (pharyngeal constrictor)މަސްކޮޅުތަކުގެ ބޭރުން ލެވިފައިވާ ފޭޝިއާ އެކެވެ.\nއަރުތެރޭގައި ހިމެނެނީ ބޭރުން ވަށްކޮށް އެތުރިފައި ހުންނަ3ޖޯޑު މަސްކޮޅާއި، އަދި އެތެރެއިން ދިގަށް އެތުރިފައި ހުންނަ3ޖޯޑުގެ މަސްކޮޅެވެ.\nވަށްކޮށް އެތުރިފައި ހުންނަ މަސްކޮޅުތައް\n- ސްޕިރީއާ ފެރިންޖީއަލް ކޮންސްޓްރިކްޓަރ މަސްގަނޑު\n- މިޑްލް ފެރިންޖީއަލް ކޮންސްޓްރިކްޓަރ މަސްގަނޑު\n- އިންފިރީއާ ފެރިންޖީއަލް ކޮންސްޓްރިކްޓަރ މަސްގަނޑު\nދިގަށް އެތުރިފައި ހުންނަ މަސްކޮޅުތައް\n- ސަލްޕިންގޯ ފެރިންޖީއަސް މަސްގަނޑު\n- ޕަލަޓޯ ފެރިންޖީއަސް މަސްގަނޑު\n- ސްޓައިލޯ ފެރިންޖީއަސް މަސްގަނޑު\nއަރުތެރެ އަށް ލޭފޯރުކޮށްދެނީ އަންނަނިވި ލޭހޮޅިތަކުންނެވެ.\nއެސެންޑިންގ ފެރިންޖީއަލް އާޓަރީ: މިއީ އެކްސްޓަރނަލް ކެރަޓިޑް އާޓަރީ އިން ނިކުމެފައިވާ ލޭނާރެކެވެ. މިލޭނާރު މައްޗަށް ގޮސްފައިވަނީ އަރުތެރެއާއި، އިންޓަރނަލް ކެރަޓިޑް އާޓަރީ އާއި ދެމެދުންނެވެ. އަރުތެރޭގެ ބޮޑު ބަޔަށް ލޭފޯރުކޮށްދެނީ މިލޭނާރުންނެވެ.\nއެސެންޑިންގ ޕަލަޓައިން އާޓަރީ: މިއީ ފޭޝަލް އާޓަރީ އިން އައިސްފައިވާ ލޭނާރެކެވެ.\nސްޕިރީއާ ތައިރޮއިޑް އާޓަރީ\nއިންފިރީއާ ތައިރޮއިޑް އާޓަރީ\nއަރުތެރޭގެ މަސައްކަތް ކޮންޓްރޯލްކުރާ ނާރުތައް\nއަރުތެރޭގެ މަސައްކަތް ކޮންޓްރޯލް ކުރަނީ އަރުތެރޭގެ ނާރު ފުނި(Pharyngeal nerve plexus) އިންނެވެ. މި ނާރު ފުނި އުފެދިފައިވަނީ މައިގަނޑު3ބަޔަކުން އައިސްފައިވާ ނާރުތަކުންނެވެ. އެއީ ވޭގަސް ނާރު، ގްލަސޯފެރިންޖީއަލް ނާރު، އަދި ސްޕިރީއާ ސާވިކަލް ސިމްޕަތެޓިކް ގެންގްލީއަން އިންނެވެ. އަރުތެރޭގެ ނާރު ފުނިން ލޭފޯރުކޮށްދޭ ބައިތައް ތިރީގައި މިވަނީއެވެ.\nއަރުތެރޭގެ މަސްކޮޅުތަކުގެ ތެރެއިން ސްޓައިލޯފެރިންޖީއަސް ފިޔަވައި ދެންހުރި ހުރިހާ މަސްކޮޅުތައް\nޕަލޭޓްގެ މަސްތަކޮޅުތަކުގެ ތެރެއިން ޓެންސަރ ވެލި ޕަލަޓިނި ފިޔަވައި ދެންހުރި ހުރިހާ މަސްކޮޅުތައް\nއަރުތެރޭގެ ތެތްދުލިފަށް، އަދި ކަންފަތާއި އަރުތެރެ ގުޅުވައިދޭ ހޮޅީގެ މަޑުކަށި ހިމެނޭ ބައިގެ، މަސައްކަތް ވެސް ބަލަހައްޓަނީ މިނާރު ފުނިންނެވެ.\nއަލްޒައިމާ ބަލި ޖެހުމުން ދިރިއުޅުމުގައި ދިމާވާ ކަންތައްތަކާއި ކުރިމަތިލުން\nވައިރަލް ހެޕަޓައިޓިސް ޑީ،އީ، ޖީ\nޤ - ق


Superstar Shah ge Shooting tha cancel koffi - AO News\nމަސްތުވާތަކެތީގެ މައްސަލައެއްގަައި މި މަހުގެ3ވަނަ ދުވަހު ހައްޔަރު ކުރި ބޮލީވުޑްގެ މަޝްހޫރު ތަރި ޝާހުރުކް ޙާންގެ ދޮށީ ފިރިހެން ދަރިފުޅު އަރިޔަން ޚާން، ކަފާލާތުގެ ދަށުންވެސް ދޫކޮށްނުލުމުން ޝާހު އޭނާގެ ޝޫޓިންތައް ކެންސަލްކޮށްފިއެވެ.\nނާކޮޓިކްސް ކޮންޓްރޯލް ބިއުރޯ (އެންސީބީ)އިން އާރްޔާން ހައްޔަރުކުރުމަށް ފަހު ކޯޓުން ވަނީ އޭނާގެ ބަންދުގެ މުއްދަތު މިމަހުގެ7ވަނަ ދުވަހުގެ ނިޔަލަށް ވަނީ އިތުރުކޮށްފައެވެ.\nއަރިޔަންގެ މައްސަލަ ވަކި ގޮތަކަށް ނިމެންދެން، ޝާހުގެ ޝޫޓިންތައް މިވަގުތަށް މަޑުޖައްސައިލަން ނިންމާފައިވާއިރު އިންޑީއާގެ އިތުރުން ޔޫރަޕުގެ ގައުމުތަކުގައިވެސް ޝޫޓްކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ޝާހުގެ ފިލްމު ‘ޕަތާން’ގެ ޝޫޓިންވެސް އޭނާ ވަނީ ކެންސަލްކޮށްފައެވެ.\nމި ފިލްމުގެ ޝޫޓިން މި މަހުގެ 10 ވަނަ ދުވަހު ސްޕެއިންގައި ފެށުމަށް ކުރިން ވަނީ ތައާވަލްކޮށްފައެވެ. އިންޑިއާގައި ނަގަންޖެހޭ މި ފިލްމުގެ ހުރިހާ މަންޒަރެއް ނިމިފައިވާއިރު، ޝާހު ވަނީ ޝޫޓިންތައް މެދުކަނޑާލުމަށްފަހު ދަރިފުޅު ސަލާމަތްކުރުމަށް ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކޮށްފައެވެ.\nއާރްޔަންގެ ހަށިފާރަވެރިއަކަށް ޝާހު އެންމެ އިތުބާރުކުރާ ފަރާތް ހަމަޖައްސައިފި


Tourism ge hidhumaiy dhey 445 facility eh operate kuramundhey! | Jazeera\tޓޫރިޒަމްގެ ހިދުމަތްދޭ 445 ފެސިލިޓީއެއް އޮޕަރޭޓްކުރަމުންދޭ! - Jazeera\nޓޫރިޒަމްގެ ހިދުމަތްދޭ 445 ފެސިލިޓީއެއް އޮޕަރޭޓްކުރަމުންދޭ!\nސާއިފް ޝިޔާދު December 18, 2020 156 views0\nޓޫރިޒަމްގެ ހިދުމަތްދޭ 445 ފެސިލިޓީއެއް މިވަގުތު ރާއްޖޭގައި އޮޕަރޭޓް ކުރަމުންދާ ކަމަށް މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމްއިން ހާމަކޮށްފިއެވެ.\nއެ މިނިސްޓްރީއިން ހާމަކޮށްފައިވާ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުން މި 445 ފެސިލިޓީގައި 38,645 އެނދެއް އަންނަނީ އޮޕަރޭޓްކުރަމުންނެވެ. އެގޮތުން 16 ޑިސެމްބަރާ ހަމަޔަށް 138 ރިސޯޓް ހުޅުވާފާއިރު އެއީ އެނދުގެ އަދަދުން ބަލާނަމަ 32,212 އެނދެވެ. ހަމައެހެންމެ 178 ގެސްޓް ހައުސްގައި 3,936 އެނދެއް އަންނަނީ އޮޕަރޭޓްކުރަމުންނެވެ. މީގެއިތުރުން 129 ސަފާރީ އުޅަނދަކަށް ހިދުމަތް ދިނުމަށް ހުއްދަ ދޫކޮށްފައިވާއިރު އެއީ 2،497 އެނދެވެ.\nކޮވިޑް 19 ގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގެ ބޯޑަރު ބަންދުކުރުމާއެކު ހުއްޓިގެންދިޔަ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ސިނާއަތް އަންނަނީ ވަރަށް ބޮޑެތި ކުރިއެރުންތަކެއް ހޯދަމުންނެވެ. އެގޮތުން ރާއްޖެއަށް މިއަހަރުގެ މިހާތަނަށް ފަސް ލައްކައަށްވުރެ ގިނަ ޓޫރިސްޓުން ޒިޔާރަތްކޮށްފައިވާއިރު ޖުލައި 15 ވަނަ ދުވަހު ބޯޑަރު ހުޅުވާލުމަށްފަހު ވެސް އެއް ލައްކަށްވުރެ ގިނަ ފަތުރުވެރިން ރާއްޖެއަށް ޒިޔާރަތްކޮށްފައެވެ.


Thailand gai gaaimukuri dhivehi embassy hulhuvaifi\nތައިލެންޑުގައި ގާއިމުކުރި ދިވެހި އެމްބަސީ ފޮރިން މިނިސްޓަރު ޝާހިދު ހުޅުއްވައި ދެއްވަނީ. -- ފޮޓޯ: ފޮރިން މިނިސްޓްރީ\nތައިލަންޑުގައި ގާއިމުކުރި ރާއްޖޭގެ އެމްބަސީ މިއަދު ރަސްމީކޮށް ހުޅުވައިފި އެވެ.\nމިއަދު ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތެއްގައި އެމްބަސީ ރަސްމީކޮށް ހުޅުއްވައި ދެއްވީ މިވަގުތު ތައިލަންޑަށް ރަސްމީ ދަތުރުފުޅެއްގައި ވަޑައިގެން ހުންނެވި ފޮރިން މިނިސްޓަރު އަބްދުﷲ ޝާހިދެވެ.\nއެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން ޝާހިދު ވިދާޅުވީ ރާއްޖެ އާއި ތައިލެންޑާމެދު ގިނަ ދާއިރާތަކުން އޮންނަ ގުޅުން ފުޅާވަމުން އަންނަ ކަމަށެވެ. އެގޮތުން، ވިޔަފާރި އާއި، އިންވެސްޓްމަންޓް، ޓެކްނޮލޮޖީ، ތައުލީމް، ޓޫރިޒަމް އަދި އެޑިޔުކޭޝަންގެ ދާއިރާއިން ދެ ގައުމު ގުޅިގެން ކުރެވިދާނެ މަސައްކަތްތައް ގިނަ ކަމަށް ޝާހިދު ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.\nފޮރިން މިނިސްޓްރީން ބުނީ ތަލެންޑުގައި ހުޅުވުނު އާ އެމްބަސީން ދެ ގައުމުގެ ގުޅުން އިތުރަށް ވަރުގަދަކުރަން މަސައްކަތްކުރުމުގެ އިތުރުން، އެ ގައުމަށް ދަތުރުކުރާ ދިވެހިންނަށް ކޮންސިޔުލާ ހިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދޭނެ ކަމަށެވެ.\nތައިލެންޑުގައި ދިވެހި އެމްބަސީއެއް ހުޅުވިގެން ދިޔުމަކީ، ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުއާ ގާތުން މަސައްކަތްކުރުމަށް މި ސަރުކާރުން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތުގެ ތެރެއިން އެޅިގެންދިޔަ އިތުރު ފިޔަވަޅެއް ކަމަށެވެ.\nރާއްޖެއާއި ތައިލެންޑާއި ދެމެދު ސިޔާސީ ގުޅުން ގާއިމްކުރިތާ 40 އަހަރު ފުރޭ މުނާސަބަތާއި ދިމާކޮށް މިނިސްޓަރ ޝާހިދު ތައިލެންޑަށް ކުރައްވާ އެދަތުރުފުޅުގައި، ދެގައުމުގެ ގުޅުން އިތުރަށް ބަދަހިކުރުމާއި ބެހޭ ގޮތުން ތައިލެންޑްގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރާއިއެކު މަޝްވަރާކުރައްވާނެ ކަމަށާއި، އެ ދަތުރުފުޅުގައި ތައިލެންޑްގައި ހުންނަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެމްބަސީ ރަސްމީކޮށް ހުޅުވައިދެއްވާނެ ކަމަށްވެސް ފޮރިން މިނިސްޓްރީން ވަނީ ބުނެފަ އެވެ.


ގޭގައި ހުރެ ވެސް ފޭޝަލް މަސާޖު ކޮށްލެވޭނެ ގޮތް މި އޮތީ! – Dhen.mv\nގޭގައި ހުރެ ވެސް ފޭޝަލް މަސާޖު ކޮށްލެވޭނެ ގޮތް މި އޮތީ!\nApril 13, 2020 - 3:45 am\nކޮވިޑް19އާއެކު ގޭގައި މަޑުކުރަން ޖެހުމުން ގިނަ އަންހެންވެރިން އެންމެ ދެރަވީ ސެލޫން އަށް ނުދެވޭތީއެވެ. މޫނުގެ ހަންގަނޑަށް އެންމެ އެކަށޭނެ ފަރުވާ ނުދެވި ހަންގަނޑު ހަލާކުވެދާނެ ކަމުގެ ބިރުވެސް ގިނަ އަންހެނުުންނަށް ވަނީ ހީވެފައެވެ. ނަމަވެސް މިއޮތީ ސެލޫން އަށް ނުގޮސް ގޭގައި ހުރެގެން ވެސް ފޭޝަލް މަސާޖެއް ކޮށްލެވޭނެ ފަސޭހަގޮތެކެވެ.\nމި މަސާޖް ކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން މޫނުގައި މޭކަޕް ހާކާފައިވާނަމަ ފުރަތަމަ ކަމަކަށް އެ ސާފު ކުރުމަށްފަހު މޫނު ގައި މޮއިސްޗަރައިޒިން ކްރީމް އެއް ހާކާށެވެ. މި މަސާޖް ރަނގަޅީ ކޮންމެ ދުވަހަކު ކުރުމެވެ.\nއެއަށްފަހު މަސާޖް ކުރަން ބޭނުން ކުރާ ތެޔޮ ނުވަތަ މޮއިސްޗަރައިޒިން ލޯޝަން އަތަށް އެޅުމަށްފަހު ދެ އަތުގައި އުނގުޅާލާށެވެ. އަދި ކަރުގަޔާއި މޫނުގައި ދިގަށްވާ ގޮތަށް ހާކާށެވެ. މިގޮތަށް ހާކާއިރު ހާކާނީ މޫނުގެ ތިރިން ފެށިގެން މައްޗަށެވެ. ދެން ލޯ ކައިރީ ވަރަށް މަޑުމަޑުން ވަށްކޮށް ހާކާށެވެ. ލޯ ކައިރި ހަމަކީ އެންމެ ނާޒުކު ހަންކަމުން ލޯ ކައިރި މަސާޖް ކުރަން ބޭނުން ކުރާނީ ކަށި އިނގިއްޔެވެ.\nކަރުން މައްޗަށްވާ ގޮތަށް މަޑުމަޑުން ފަހަރަކު އަތަކުން މަސާޖް ކުރާށެވެ. މިގޮތަށް މުޅި ކަރު މަސާޖު ކުރާށެވެ. ވައަތު ކަންފަތް ކައިރިން ފަށައިގެން ކަނައަތު ކަންފަތް ކައިރި އާއި ހަމައަށެވެ. ދެ އަތުގެވެސް ޝަހާދަތް އިނގިލި އަދި މެދު އިނގިލި ބޭނުން ކޮށްގެން، ދަތްދޮޅިން ކަންފަތާ ދިމާލަށް ވާ ގޮތަށް ގެންދާށެވެ.\nދެން ހުރިހާ އިނގިލިތައް އެއްކޮށްލުމަށްފަހު ދެ އަތުން ނޭފަތުގެ މަތީ ކަރިން ދެ އަރި މައްޗަށް ފިތާލާށެވެ. ދެތިން ސިކުންތު މި ގޮތަށް ފިތާލައިގެން ހުރުމަށްފަހު ދޫކޮށްލާށެވެ. އަދި އަނެއްކާވެސް ހަމަ އެގޮތަށް ފިތާލާށެވެ.\nއެއަށްފަހު މަޑު މަޑުން ދެ އަތް މޫނުގެ ދެ ފަރާތަށް، ކޮލާ ވީކޮޅަށް ގެންދާށެވެ. ނިންމާނީ ކަންފަތް ކައިރިއަށެވެ. ކުޑަވައި އިނގިލިން ކަންފަތް ކައިރީ ހުންނަ ޕްރެޝަރ ޕޮއިންޓަށް ފިތާލާށެވެ. މިހެން ވެސް ދެތިން ސިކުންތު ފިތާލައިގެން ހުންނަންވާނެއެވެ.\nލޯ މަރާލުމަށްފަހު ދެއަތް އެއްކޮށް މޫނުމަތީގައިގައި ބާއްވާލާށެވެ. އަދި ސިކުންތެއް ވަންދެން ޕްރެޝަރ ވާނެހެން ފިތާލުމަށްފަހު ބާރު ދޫކޮށްލާށެވެ.\nއެންމެ ފަހު ކަމަކަށް ކަނާއަތުން ވައަތު ކަރަށް ވާންވާ ގޮތަށް މަޑުމަޑުން މަސާޖް ކޮށްލާށެވެ. އަދި ހަމަ މިހެން ވައަތުން ކަނާއަތު ކަރުގައި މަސާޖް ކޮށްލާށެވެ.\nމި މަސާޖަކީ ހަންގަނޑު އޮމާންކޮށް އުޖާލާ ކޮށްދިނުމަށް އެހީވެދޭނެ މަސާޖެކެވެ. ހަމައެހެންމެ ކަރަންޓީނު ދުވަސްވަރު ދިމާވާ އެކި އެކި ސްޓްރެސް ތަކުން ސަލާމަތްވުމަށް ވެސް އެހީވެދޭނެއެވެ.


Lhenveri centaru Aadhanbe - Hali News\nޅެންވެރި، ސެންޓަރު އާދަންބެ\n02 July 2021, 08:48\nދިވެހި ރާއްޖޭގައި ތިބި މޮޅު ޅެންވެރިންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ފަނާރު އާދަންބެއަކީ ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ބޭފުޅެކެވެ. ގިނަ މީހުނަށް އާދަންބެ އެނގިފައި ނެތަސް އާދަންބެގެ ޅެންތައް ވަރަށް ފުރިހަމައެވެ. ކަމަށް ކަމޭހިތާ ވަރަށް މުނާ ސަބަތާ ގުޅޭ ބަސްމަގު ބޭނުން ކުރައްވާ ބަސްކޮށާރު އެހާމެ މުއްސަނދި ޅެންވެރިއެކެވެ. މޮޅު ޢިބާރާތްތައް އެކުލެވޭ ފޭރާން ހެޔޮޅެން ހެއްދެވުމަކީ އާދަންބެ އަށް ލިބިލައްވާފައިވާ ފުރިހަމަ ހުނަރެކެވެ.\nމިގޮތުން އާދަންބެ ހެއްދެވި ޅެން ތަކުގެ ތެރެއިން ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ އެއްޅެމަކީ 1990 ވަނަ އަހަރު ހެއްދެވި "މިއީ ބުނާ ނަދުރޭ" އެވެ. މިހާރު، އެކި ފަރާތްތަކުން އެކި ގޮތްގޮތަށް ބަދަލުކުރަށްވައިގެން ކިޔުއްވި ކަމުގައިވިޔަސް "ނަދުރު" ލަވަ އަސްލު ވުޖޫދަށް ނެރުއްވި ޝާޢިރަކީ އާދަންބެއެވެ.\nށ. ފިރުނބައިދޫ އަށް އުފަން އާދަން އަބުދުއްރަހުމާނު (ފަނާރު) ނުވަތަ އާދަންބެ އަކީ ށ. ފުނަދޫގައި ދިރިއުޅުއްވާ އިސް ރަށްވެއްސެކެވެ. އުމުރުން 77 އަހަރުގެ ދުވަސްތައް ގުނުއްވަމުން ގެންދަވާ އާދަންބެއަށް، ޅަ އިރުގައި ހައްދަވާފައިވާ ލަވަތައް އެނގިނުލެއްވިޔަސް، އާދަންބެ އަކީ ތޮއްޑޫ ސޯސަން ކުލަބަށާއި މަހިބަދޫ ގްރީން ކްލަބަށްވެސް ލަވަ ހައްދަވައިދެއްވި ބޭފުޅެކެވެ.\nއާދަންބެ ބުނުއްވާގޮތުގައި ސުކޫލު ދައުރުއްސުރެ ޅެން، ލަވަ ހެއްދެވުމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ޝައުގުވެރިކަން ހުރެއެވެ. އަދި ވަރަށް ޅައުމުރުގައި ޅެން ހައްދަވަން ފަށްޓަވައިފިއެވެ. އެއްވެސް ބޭފުޅެއްގެ އެހީ އަކާ އިރުޝާދެއް ލިބި ލެއްވުމެއް ނެތި އާދަންބެ ޅެން ހަދަވަން ފެށްޓެވިނަމަވެސް އެ، ޅެންތަކުގެ ބަސްތައް އެތުރުން ވަރަށް ފުރިހަމަ އެވެ.\nއާދަންބެ ބުނުއްވާ ގޮތުގައި އެންމެ ފުރަތަމަ މުނާސަބަ، (ތަޢުރީފުގެ) ލަވައެއް ހެއްދެވީ ށ. އަތޮޅުގެ، އަތޮޅުގެ އިމާރާތް ކޮށް އެ އިމާރާތް ހުޅުއްވުމަށް 12 މާރިޗު 1995 ގައި، އޭރުގެ ރައީސުލް ޖުމްހޫރިޔްޔާ އަލް އުސްތާޒު މައުމޫނު އަބުދުލް ގައްޔޫމު ވަޑައިގަންނަވަން ވެގެންނެވެ. "އަތޮޅުވެރިޔާ މޫސާ ރަމީޒު ވިދާޅުވެގެން ފުރަތަމަ "ޑްރީލް" ލަވައެއް ހެދީ. އެއީ ފުނަދޫގައި އަލަށް ހެދި އަތޮޅުގެ ހުޅުއްވަން ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ ވަޑައިގަންނަވާތީ ހެދި ތަޢުރީފުގެ ލަވަ އެއް." އާދަންބެ ބުނުއްވިއެވެ. މިއީ " ފޯރީގައި ނަށާލަން" ކިޔާ ރީތި ޗާލު މުނާސަބަ ލަވައެކެވެ. މި ލަވަ ހެއްދެވުމަށް އާދަންބެ ފިރުނބައިދޫގައި ހުންނަވަނިކޮށް އޭރުގެ އަތޮޅުވެރިޔާ މޫސާރަމީޒު އާދަންބެ ފުނަދުއަށް ގެންނެވިއެވެ. އެއަށްފަހު މި ލަވަ ހެއްދެވުމަށް އެންގެވުމުން ކުޑަ ވަގުތުކޮޅެއްގައި ލަވަ ހައްދަވައި އަތޮޅުވެރިޔާ އަށް އެރުވުމުން އަތޮޅުވެރިޔާ މި ލަވަޔާމެދު ވަރަށް ބޮޑަށް ހިތްހަމަޖެހިވަޑައިގަތެވެ. އެހެންކަމުން މި ލަވަޔަށް ހަދާ ޑްރީލްގެ ކަންތައް ބެލެހެއްޓެވުމަށްވެސް އާދަންބެ އާއި ހަވާލު ކުރެއްވިއެވެ. އަދި މީގެ އިތުރަށް އަތޮޅުގެ ހުޅުވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތަށް ތައްޔާރު ވުމަށް ޓެކްނިކަލް މަސައްކަތުގައި ޢަމަލީގޮތުން ބައިވެރިވެ އުޅުއްވުމަށް އާދަންބެ އަށް ޖެހިލެއްވިއެވެ. އެގޮތުން އާދަންބެ ހިމެނޭ ޓެކްނިކަލް ގްރޫޕުގެ ފަރާތުން އެންމެ ފުރަތަމަ ށ. އަތޮޅުގައި ރިމޯޓުން ފަރުދާ ކަހާލެވޭނެ ގޮތް އީޖާދު ކުރެއްވިއެވެ. އެގޮތުން ރިމޯޓު ބޭނުންކޮށްގެން އަތޮޅުގޭގެ ނަންބޯޑު ގެ ފަރުދާ ކަހާލުމުގެ މަސައްކަތް މި ބޭފުޅުން ކާމިޔާބު ކުރެއްވިއެވެ.\nމި ޑްރީލް ލަވައަށްފަހު އަތޮޅުގެ ގިނަ ކަންކަމުގައި ލަވައެއް ހައްދަވަން ޖެހިއްޖެނަމަ އެ ކަން ކުރައްވަނީ އާދަންބެ އެވެ. މިގޮތުން ށ. ފުނަދޫ އާބާދުވިތާ 50 އަހަރު ފުރުން ފާހަގަ ކުރުމަށް ހެއްދެވި\n" ކުރަމުން ފާހަގަ މަޝްހޫރުމި ށަވިޔަނި ފުނަދޫ\nކުރަމުން ފިކުރު ޚިޔާލަށް ނަގަމާތޯ ފުނަދޫ "\nމިއީ ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ރީތި ލަވައެކެވެ. އަދި ށ. އަތޮޅު ނޫނަސް ރާއްޖޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކަށް މިފަދަ މުނާސަބަތުތަކާ ގުޅޭ ލަވަތައް އާދަންބެ ހައްދަވައި ދެއްވާފައި ވެއެވެ. އެގޮތުން ދ. އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލުގެ ރަން ޔޫބިލް ފާހަގަ ކުރުމަށް ހެއްދެވި :\n" ފުރިއްޖެ ބައިގަރުނު\nމި ހޮސްޕިޓަލް ދެކެން\nފަށައިފި ރަން ޒަމާން "\nމި ލަވަވެސް ހައްދަވައިދެއްވީ އާދަންބެއެވެ. މިނޫނަސް ސްކޫލުތަކުގެ ލަވަމުބާރާތް ތަކަށްވެސް އާދަންބެ ވަރަށް ގިނަ ލަވަތަކެއް ހައްދަވައި ދެއްވާފައި ވެއެވެ. އަދި ވަރަށް ގިނަ ބޭފުޅުންނަށް ކެންޕެއިން ލަވަތައްވެސް ހައްދަވައި ދެއްވާފައި ވެއެވެ. ކޮރޯނާ ވައިރަސް ފެތުރެން ފެށުމާއެކު އެކަމަށް ލަވަ ހެއްދެވުމަށް އެދިލެއްވި ފަރާތް ތަކަށްވެސް ވަރަށް ފުރިހަމަ ލަވަތައް އާދަންބެ ހައްދަވައި ދެއްވާފައި ވެއެވެ.\nއާދަންބެ އަކީ ހަމަ އެކަނި ޅެން ވެރިއެއް ނޫނެވެ. ރާއްޖޭގައި އުފެދުނު ހިންގުންތެރި މޮޅު ކޮމިޔުނިޓީ ހެލްތު ވޯކަރެއްވެސް މެއެވެ.\nރާއްޖޭގައި ކޮމިޔުނިޓީ ހެލްތު ވޯކަރުން ތަމްރީނު ކުރެއްވި ކޯހުގެ3ވަނަ ބުރު ފުރިހަމަ ކުރެއްވުމަށްފަހު 1976 އަދި 1977 ގައި އާދަންބެ އަލިފު އަތޮޅުގެ ސެންޓަރާ ހަވާލުވެ ލެއްވި އިރު އެ އަތޮޅުގެ 18 ރަށުގެ ޑޮކްޓަރަކީ އާދަންބެ އެވެ. ފޫޅުމައަކީ ވެސް އާދަންބެ އެވެ. ބޭސް ވެރިކަމާއި ދަތުރުފަތުރުގެ އެ، ދަތި ދުވަސްވަރުގައި ރާއްޖޭގައި ޓީބީ އަށް ބޭސް ކުރާމީހުނަށް އިންޖެކްޝަން ޖެހުމުގެ ކަންތަކުގައި އާދަންބެމެން އުޅުއްވި އިރު އިންޖެކްޝަން ކަށިވެސް އަދި ސިރިންޖުވެސް ގެންގުޅެންޖެހެނީ ކައްކައިގެން ކަމަށް އާދަންބެ ބުނުއްވި އެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ރާއްޖެއަށް އައިސް އަލަމާރި ގެނެސް ސެންޓަރުތަކުގައި ބޭނުން ކުރަން ފެށި އިރުވެސް އާދަންބެ ހުންނެވީ އ. އަތޮޅު ސެންޓަރުގައެވެ. އެ އަލަމާރީގެ މަސައްކަތް ކުރަން ޖެހެނީ ކަރާސީނު ތެޔޮ އަޅައިގެން ދިއްލާ ބައްތިއެއް އައިސް އަލަމާރީގެ އެތެރޭގައި ބަހައްޓައިގެންނެވެ. އެގޮތުން އަލިފު އަތޮޅު ސިއްޚީ މަރުކަޒަށް ޔުނިސެފުން ފޮނުއްވި އަލަމާރި އޮޕަރޭޓް ކުރެއްވި ޓެކްނީޝަނަކީ ވެސް އާދަންބެ އެވެ.\nއ. އަތޮޅުގެ އަތޮޅު އޮފީހުގައި ގިނަ ދުވަސް ތަކެއް ޚިދުމަތް ކުރެއްވި ރާއްޖެތެރޭގެ ޚާއްޞަ އެހީތެރިޔާގެ މަގާމުވެސް ފުރުއްވާފައިވާ އިބުރާހިމް މަނިކު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި އެ އަތޮޅަށް އެންމެ ފުރަތަމަ ދުރުވި ކޮމިޔުނިޓީ ހެލްތުވޯކަރަކަށް ވާނީ އާދަންބެ އެވެ. އެއީ އާދަންބެ ގޭގޭގައި ތިބޭ ބަލިމީހުނަށް ޒިޔާރަތްކޮށް އެމީހުންގެ ހާލު ބައްލަވާ ހެއްދެވިއެވެ. އެހެން ކަމުން އާދަންބެގެ ކުރިން ހެލްތު ވޯކަރުން މަހިބަދޫގައި މަސައްކަތް ކުރެއްވިނަމަވެސް ހަގިގީ މާނައިގައި ފުރަތަމަ ލިބުނު ކޮމިޔުނިޓީ ހެލްތު ވޯކަރަކީ އާދަންބެ ކަމުގައި އިބުރާހިމް މަނިކު ވިދާޅުވިއެވެ.\nހިތް ހެޔޮ މިޒާޖެއްގެ، ޠަބީއަތުގައިވެސް ކިބުރުވެރި، ބޮޑާކަމެއް ނުވާ އާދަންބެ އަކީ އަލިފު އަތޮޅު ރައްޔަތުން ބަލައިގެން ގަދަރު ކުރާ ބޭފުޅެކެވެ.\nއ. އަތޮޅުގެ އިތުރަށް އާދަންބެގެ އުފަން އަތޮޅު ކަމުގައިވާ ށ. އަތޮޅު ސިއްޚީ މަރުކަޒުގައިވެސް އާދަންބެ ޚިދުމަތް ކުރެއްވިއެވެ. އެހެން ކަމުން ބައެއް މީހުންނަށް އާދަންބެ އެނގިލައްވަނީ ސެންޓަރު އާދަންބެގެ ނަމުންނެވެ. އާދަންބެ ފުނަދޫ ސިއްޚީ މަރުކަޒުގައި މަސައްކަތް ކުރެއްވި ދުވަސްވަރަކީ ދުނިޔޭގައި ފެތުނު ނުރައްކާތެރި ރޯގާ އެއް ކަމަށްވާ ކޮލެރާ ރާއްޖޭގައިވެސް ފެތުރުނު ދުވަސް ވަރެވެ. އެހެން ކަމުން މުޅި ށ. އަތޮޅުގެ ހުރިހާ ރަށެއްގެ ރައްޔިތުންނަށް ވެކްސިން ދިނުމުގެ މަސައްކަތް ކުރެއްވީ އާދަންބެ އެވެ. އެހީ ތެރިވެދޭނެ ފަރާތް ތައް ތިއްބެވި ކަމަކުގައި ވިޔަސް އެ ވެކުސިންދިނުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އޮތީ އާދަންބެގެ ކޮނޑުގައެވެ. "އަތޮޅުގެ 15 ރަށުގެ ރައްޔިޔުންނަށް ވެކްސިން ދީ ނިންމާލިއިރު އިނގިލީގައި ހަންކޮޅެއްވެސް ނެތް" އާދަންބެ ބުނުއްވި އެވެ.\nޞިއްޚީ މަރުކަޒުގެ އިތުރަށްވެސް ށ. އަތޮޅު އޮފީހުގެ ސެކެއްޓެރީ ކަމުގެ މަގާމާއި ވީއެސް އޯގެ އެސިސްޓެންޓް ކޯޑިނޭޓަރު މަގާމުގެ އިތުރުން ރާއްޖެތެރޭގެ ޚާއްޞަ އެހީތެރޔާ ކަމުގެ މަގާމުވެސް އާދަންބެ ފުރުއްވިއެވެ. ވީއެސްއޯގައި މަސައްކަތް ކުރެއްވިއިރު ސްކޫލުތައް އިމާރާތް ކުރުމުގެ ކަންތައްތަކުގެ އެންމެ އިސް ވެރިއަކަށް ހުންނެވީ އާދަންބެ އެވެ.\nމިހާރު މުސްކުޅި ކުރައްވާފައި ހުރިނަމަވެސް އާދަންބެ އަކީ ރަށުގައި ކުރާ އިޖުތިމާއީ ހުރިހާ މަސައްކަތެއްގައި އެންމެ ކުރީސަފުގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ރަށުގެ ތަރަށްގީއަށްޓަކައި ކުރާ ކޮންމެ މަސައްކަތެއްގައި، ފިކުރަކަށް، ކުލައަކަށް، އުމުރަކަށް ނުބައްލަވާ އަމިއްލައަށް އިސްނަންގަވައިގެން ކަންތައްތައް ކުރަށްވާ ވަރަށް ހަރުދަނާ ޞަޚުޞިއްޔަތެއްގެ ވެރިއެކެވެ. މިގޮތުން ރަށުގެ ބަނދަރު ހެދުމާއި އެއާޕޯޓް ހެދުން ފަދަ އުމްރާނީ ތަރައްޤީގެ މަސައްކަތްތަގައިވެސް އަމިއްލަ ފަރުދެއްގެ ހައިޞިއްޔަތުން އިސްނަންގަވައިގެން ޢަމަލީގޮތުން މަސައްކަތް ކުރެއްވި ހިންގުންތެރިއެކެވެ.\nއަދި މީގެ އިތުރަށް އާދަންބެ އަކީ ގަސް ހެއްދުމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ލޯބި ކުރަށް ވާ ބޭފުޅެކެވެ. މިގޮތުން އަމިއްލަ އަށް ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ ގަސް މުށި ހައްދަވައިގެން ގޯތީގައި ވަރަށް ގިނަ ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ ގަސްތައް ހައްދަވާފައިވެއެވެ. އަދި ހަމަ އެހެންމެ އަތްތެރި މަސައްކަތައްވެސް އާދަންބެ ހަމަ އެއްވަނައެވެ. މިގޮތުން ބޮއްޔާއި ލަކުޑި އަދި ރިނދަލިފަދަ ތަކެތިން ވަރަށް ރީތިކޮށް ތަކެތި ފަރުމާކުރަށްވަވައެވެ. އަދުގެ ޒުވާނުން ހިނގަންވީ އާދަންބެމެން މި ކޮށައިދެއްވާ މަގުންނެވެ. ނަމޫނާ އަކަށް ބަލަންވީ މިފަދަ ފަންނާނުންނެވެ.\nއާދަންބެ އަކީ ގޭތެރޭގައިވެސް ތަރުބީބުން ކައްތައް ކުރައްވާ ހިތްހެޔޮ ހަރުދަނާ ބައްޕައެކެވެ. ނަމޫނާ ކާފައެކެވެ. މިހާރު ދުނިޔޭގައި އާދަންބެގެ2ފިރިހެން ދަރިކަލުން ނާއި3އަންހެން ދަރިކަނބަލުން އެބަ ތިއްބެވިއެވެ. ހުރިހާ ބޭފުޅުންނަށްވެސް ރަނގަޅު ތަރުބިއްޔަތެއްދެއްވައި މުޖުތަމަޢަށް ފައިދާހުރި ދަރިން ތަކަކަށް ހެއްދެވުމުގައި އާދަންބެގެ ނައުގެ ކައްޕިތާނަކީ އަނބިކަބަލުން ނެވެ.\nމިހާރުވެސް އާދަންބެގެ ޅެންވެރިކަމުގައި އެހީތެރިކަން ބޭނުންވެގެން އެދިލައްވާ ފަރާތް ތަކަށް އެ އެހީތެރިކަން ދެއްވަވައެވެ. އަދި ބޭސްވެރިކަމުގައިވެސް އާދަންބެއަށް އިތުބާރުކުރަށްވާ ފަރާތްތައް ވަރަށް ގިނައެވެ. އެފަރާތް ތަކަށްވެސް އާދަންބެ އިރުޝާދާއި ލަފާ ދެއްވަވައެވެ. މިހާރުވެސް ޒުވާނުންނެކޭ އެއްގޮތަށް އިޖުތިމާޢީ މަސައްކަތް ތަކުގައިވެސް ޙަރަކާތްތެރިވަމުން ގެންދަވައެވެ.\nއާދަންބެ ތިޔަކުރައްވާ މަސައްކަތަށް ހަމަ އައްސަރިބަހާ ސާބަސް ރައްދު ކުރަމެވެ. އާދަންބެ ފަދަ ވަޠަނަށް ޚިދުމަތް ކޮށްދެއްވާ ބޭފުޅުންގެ ނަން ފާހަގަ ކޮށް، އެބޭފުޅުންނަށް ހައްޤު ޤަދަރު ދޭން ޖެހެއެވެ. އެބޫފުޅުން އެކުރައްވާ ޚިދުމަތުގެ އަގުވަޒަން ކުރަންވީ އެބޭފުޅުން ދުނިޔޭގައި ތިއްބަވަނިކޮށެވެ. އާދަންބެ އަށް ދުޅަހެޔޮ ޞިއްޚަތަކާއި ފާގަތި މުސްތަގުބަލަކަށް އެދެމެވެ.


ކިއުބާގެ އައު ސަފީރު، އެމަނިކުފާނުގެ ސަފީރުކަމުގެ ފަތްކޮޅު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް އަރުވައިފި - The President's Office\nކިއުބާގެ އައު ސަފީރު، އެމަނިކުފާނުގެ ސަފީރުކަމުގެ ފަތްކޮޅު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް އަރުވައިފި\n15 އޮގަސްޓް 2021، ރިފަރެންސް: 2021-278\nކިއުބާ ސަރުކާރުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ކަނޑައެޅުއްވި އައު ސަފީރު ހިޒް އެކްސެލެންސީ އަންދްރޭސް މަރްސެލޯ ގޮންޒާލޭސް ގަރީދޯ، އެމަނިކުފާނުގެ ސަފީރުކަމުގެ ފަތްކޮޅު، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙަށް މިއަދު އަރުވައިފިއެވެ.\nމިއަދު މެންދުރު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުގައި ބޭއްވެވި މި ރަސްމިއްޔާތުގައި، ފަތްކޮޅު އެރުވުމަށްފަހު، ކިއުބާގެ އައު ސަފީރާ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ބައްދަލުކުރައްވައި، އެމަނިކުފާނު ސަފީރުކަމާ ހަވާލުވެވަޑައިގަތުމާ ގުޅިގެން މަރުޙަބާ ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި، އެމަނިކުފާނު ވަނީ ޚާއްޞަކޮށް ޞިއްޙީ ދާއިރާއިންނާއި ތަޢުލީމީ ދާއިރާއިން ކިއުބާ ސަރުކާރުން ރާއްޖެއަށް ވެދެއްދަވުންދާ އެހީތެރިކަން ފާހަގަކުރައްވައި ޝުކުރުއަދާކުރައްވާފައެވެ. މިގޮތުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ވިދާޅުވިގޮތުގައި ކިއުބާއިން ދަނީ ރާއްޖޭގެ ކުދިންނަށް ލެޓިން އެމެރިކަން ސްކޫލް އޮފް މެޑިސިންއިން ސްކޮލަރޝިޕްގެ ފުރުޞަތުތައް ފަހިކޮށްދެއްވަމުންކަމަށާއި، ކިއުބާގެ ޑޮކްޓަރުންގެ ޚިދުމަތްތައްވެސް މީގެ ކުރިން ލިބިފައިވާކަން އެމަނިކުފާނު ފާހަގަކުރެއްވިއެެވެ. އަދި ދެބޭފުޅުން ވަނީ ރާއްޖޭގެ ދަރިވަރުންނަށް ކިއުބާގައި ތަޢުލީމީ އިތުރު ފުރުޞަތުތައް ފަހިކުރެވޭނެ ގޮތްތަކާއި ބެހޭގޮތުން މަޝްވަރާކުރައްވާފައެވެ.\nއަދި، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ވަނީ އ.ދ. ގެ ޢާންމު މަޖިލީހުގެ 76 ވަނަ ދައުރުގެ ރައީސްކަން ރާއްޖެއަށް ކަށަވަރުކުރުމަށް ކިއުބާ އިން ދެއްވި އެއްބާރުލެއްވުމަށްޓަކައި ކިއުބާ ސަރުކާރަށް ޝުކުުރުއަދާކުރައްވާފައެވެ.\nކިއުބާގެ އާ ސަފީރުގެ ވާހަކަފުޅުގައި، ކިއުބާއަކީ ރާއްޖޭގެ އެކުވެރިއެއްކަމަށާއި، އަބަދުވެސް ރާއްޖެއާއެކު ގުޅުން ބަދަހިކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރާނެކަމުގައި ވިދާޅުވިއެވެ. މިގޮތުން ސަފީރު ވަނީ ކިއުބާގެ ޕާލިމަންޓާއި ރާއްޖޭގެ ޕާލިމަންޓުން ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުމަށް ޝައުޤުވެރިވާކަން ހާމަކުރައްވާފައެވެ.\nމީގެ އިތުރުން ވެސް ދެބޭފުޅުން ވަނީ ދެޤައުމުގެ ވެސް ކޮވިޑް-19 ގެ އެންމެ ފަހުގެ ހާލަތާއި، މި ބަލިމަޑުކަމުން އަރައިގަތުމަށް ކުރަމުންދާ މަސައްކަތާއިބެހޭގޮތުން މަޝްވަރާކުރައްވާފައެވެ. މި ބައްދަލުކުރެއްވުން ނިންމަވާލައްވަމުން ދެބޭފުޅުން ވަނީ ކުރިޔަށް އޮތް ދުވަސްތަކުގައި ދެޤައުމުން އިސްކަންދޭ ދާއިރާތަކުން ދެޤައުމުގެ ގުޅުން އިތުރަށް ބަދަހިވާނެކަމަށް އުންމީދުކުރައްވާކަމުގައި ވިދާޅުވެފައެވެ.


Evve ulhumuge haggu fuluhunge "mushuthereygai!" | Mihaaru\nއެމްޑީޕީން ކުރިއަށް ގެންދިޔަ މުޒާހަރާއެއްގައި ފުލުހުންނާއި މުޒާހަރާގެ ބައިވެރިން މަޖީދީ މަގާއި ޗާންދަނީ މަގު ގުޅުނުު ކަންމަތީގައި. މުޒާހަރާކުރަން މަގުމައްޗަށް ނުކުތުމުގެ ފުރުސަތެއް ފުލުހުން މިހާރު ނުދޭ ---ފޮޓޯ: އަހްމަދު އަންވަރު (ސިމް)\nމާލޭގެ މަގުތަކަށް މެއި، 1، 2015، ގައި އެތައް ހާސް ބަޔަކު ނުކުމެ އަންގައިދޭން ބޭނުންވީ ސަރުކާރުގެ މިސްރާބު ގޯސް ކަމެވެ. އެކަމަކު އެކަން ވީ މުޒާހަރާކުރުމުގެ ދޮރު ބަންދުވުމުގެ ފެށުމަށެވެ. ފުލުހުންނާއި އާންމުންނާ ދެމެދު ބޮޑެތި ހަމަނުޖެހުމެއް ހިނގި އެ އެއްވުމަށް ފަހު މާލޭގެ މަގުތަކަށް ނުކުމެ މުޒާހަރާކުރުން ފާޑަކަށް "މަނާވީ" އެވެ. ގާނޫނު އަސާސީ އާއި ގާނޫނުތަކުން ދީފައިވާ ހައްގު ހިފަހައްޓަނީ ހިނގާ މީހުންނާއި ދުއްވާ އެއްޗިއްސަށް އުނދަގޫވާ ކަމުގެ "ބަހަނާ" މަތިކޮށްފަ އެވެ.\nމެއި 1، 2015، ގައި އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން ކުރި މުޒާހަރާގެ ބައިވެރިން: އެ މުޒާހަރާ އަށް ފަހު މަގުމަތީގައި މުޒާހަރާކުރުން ވަނީ ހުއްޓުވާފައި. --ފޮޓޯ: ރާއްޖެއެމްވީ\nއެއްވެ އުޅުމުގެ ހައްގު ހަނިކޮށްފައި ވަނީ އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ފަރާތްތަކަށް އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. ހައްގުތަކުގެ ދިފާއުގައި މި މަހު 1 ގައި ނުކުތް މަސައްކަތްތެރިންގެ ހިނގާލުން ވެސް ހުއްޓުވި އެވެ. އެއްވުން ބާއްވަން އުޅުނު ސަރަހައްދަށް ދިޔަ ނުދީ، އެތައް ބަޔަކު ފޮނުވާލީ އެވެ. ނޫސްވެރިންގެ މިނިވަންކަމަށް ހުރަސްނާޅަން ގޮވާލައި ބާއްވަން އުޅުނު ހިނގާލުމަށް ވެސް ފުލުހުން ފުރުސަތެއް ނުދިނެވެ.\nމޭޑޭގައި އެތައް ރައްޔިތުންނެއް މަގުމައްޗަށް ނުކުމެ ހާމަކޮށްދީފި ސަރުކާރަށް ތާއީދު ނެތް ކަން. މުޒާހަރާކުރުމުގެ ފުރުސަތު މިހާރު ނުދެނީ، ރައްޔިތުން މަގުމައްޗަށް ނުކުމެ ރައީސް ޔާމީންގެ ސަރުކާރަށް ތާއީދު ނެތް ކަން ހާމަކުރިޔަ ނުދޭން، --މާރިޔާ\nމޭޑޭ މުޒާހަރާ އަށް ފަހު މަގުމައްޗަށް ނުކުތް މީހުންނަށް ފުރަތަމަ އިންޒާރު ދިނީ އެއްވުންތައް ބާއްވާއިރު އެއްވެސް މީހަކު ޕޭވްމަންޓުން ނުފޭބުމަށެވެ. ކިތަންމެ ގިނަ ބަޔަކު ބައިވެރިވާ އެއްވުމަކަށް ވި ނަމަވެސް ތިބެން ޖެހޭނީ ޕޭވްމަންޓް މަތީގަ އެވެ. ގާނޫނެއްގައި ލިއެފައި ނެތް ނަމަވެސް ފުލުހުން ކަނޑައެޅި އެ އުސޫލް ހިފަހައްޓަން ފުލުހުން މަސައްކަތްކުރި އެވެ. އެއަށް ފަހު އެންގީ، އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން އާއްމުކޮށް އެއްވުން ބާއްވާ، ސީގަލް ކަންމައްޗާއި މަޖީދީ މަގާއި ޗާނދަނީ މަގު ގުޅޭ ޖަންކްޝަންގެ އިތުރުން ނަލަހިޔާ ކަންމަތީގައި ވެސް އެއްވުންތައް ނުބޭއްވޭނެ ކަމަށެވެ. މި ހަނިކުރުންތަކާ އެކު އާޓިފިޝަލް ބީޗް ފިޔަވައި އެއްވެސް ސަރަހައްދަކަށް އެއްވުމުގެ ހުއްދައެއް ފުލުހުން ނުދެ އެވެ.\nމުޒާހަރާއެއް ކޮންޓްރޯލްކުރުމުގައި ފުލުހުންތަކެއް ހަރަކާތްތެރިވަނީ -- ފޮޓޯ/އަހްމަދު އަންވަރު (ސިމް)\nއެއްވެ އުޅުމާއި ހިޔާލުފާޅުކުރަން ފުލުހުން ހުރަސްއަޅާއިރު ގާނޫނު އަސާސީގެ 27 ވަނަ މާއްދާގައި ވަނީ، "މިނިވަންކަމާ އެކު ފިކުރުކުރުމާއި އިސްލާމްދީނުގެ އަސްލަކާއި ހިލާފުނުވާ ގޮތެއްގެ މަތިން އެ މީހެއްގެ ބުއްދި އަށް ފެންނަ ގޮތްތަކާއި ހިޔާލްތައް ދުލާއި ގަލަމުން އަދި މި ނޫން ވެސް ގޮތްގޮތަށް ފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަން ކޮންމެ މީހަކަށް ލިބިގެންވާ" ކަމަށެވެ. އަދި ދައުލަތުގެ ހުއްދައެއް ކުރިން ހޯދުމަކާ ނުލައި ސުލްހަވެރިކަމާ އެކު އެއްވެ އުޅުމުގެ މިނިވަންކަން ގާނޫނު އަސާސީގެ 32 ވަނަ މާއްދާ އިން ދީފައިވެ އެވެ.\nއޭރު [އިދިކޮޅު ޕާޓީއެއްގެ ގޮތުގައި ޕީޕީއެމް އޮތް އިރު] ބޭނުން ތަނަކަށް އެއްވެ، ބޭނުން އިރަކު މަގުމަތީގައި އުޅެވޭ. ނޯޓިސްއެއް ދޭކަށް ނުޖެހޭ. ޕޭވްމަންޓް މަތީގައި ތިބޭކަށް ނުޖެހޭ. އެކަމަކު މިހާރު އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ ޖަލްސާ ބާއްވާކަށް ވެސް ޖާގައެއް ނުދޭ --މަހްލޫފް\nއިދިކޮޅު ސިޔާސީ ޕާޓީތަކާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ބައެއް މެމްބަރުން ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި، އެތައް ބައެއްގެ ބުރަ މަސައްކަތުން ހޯދި ހައްގު "މުށުތެރެއަށް ލައި" ރާއްޖޭގެ ހާލަތު ވަނީ 2008ގެ ކުރިން އޮތް ހާލަތަށް ވުރެ ވެސް ދަށަށް ވައްޓާލައިފަ އެވެ. އޭރު ހާލަތު އޮތް ގޮތުން ތިން މީހުންނަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން އެއް ތަނަކަށް އެއްވެއްޖެ ނަމަ އެއީ، ޣައިރު ގާނޫނީ އެއްވުމެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅުމުގެ ބާރު އޭރުގެ ގާނޫނު އުގޫބާތުން ލިބެ އެވެ.\nއެއްވެއުޅުމަށް ހުރި ހުރަސްތަކާ ގުޅޭ ގޮތުން މެމްބަރު މާރިޔާ ވާހަކަ ދައްކަވާއިރު އެމްޑީޕީގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް އަނަސް އަބްދުއްސައްތާރު އަޑުއައްސަވަނީ: ރާއްޖޭގެ ހާލަތާ މެދު ކަންބޮޑުވެވަޑައިގަންނަވާ ކަމަށް މާރިޔާ ވިދާޅުވި. -- ނިޝާން އަލީ/ މިހާރު\n"އެއްވެ އުޅުމާއި ހިޔާލުފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަން ގާނޫނާ ހިލާފަށް ހަނިކުރިވަރުން އާއްމު ރައްޔިތުން އެ މީހުންގެ ޝުއޫރު ފާޅުކުރަން މަގުމައްޗަށް ނުކުންނަން ބަލާއިރު ކަންބޮޑުވާ ހާލަތަކަށް މި ރާއްޖޭގެ ކަންކަން ސަރުކާރުން މިއޮތީ ގެންގޮސްފައި. ޕޭވްމަންޓް މަތީގައި ނޫނީ މުޒާހަރާ ނުކުރެވޭނެ ކަމަށް ވިދާޅުވާއިރު ހަގީގަތުގައި ގާނޫނު އަސާސީ އާއި ގާނޫނުން ލިބިދީފައި އޮތް ހައްގެއް ހިފަހައްޓައިގެން އެ އުޅެނީ،" މަޖިލީހުގެ މައްޗަންގޮޅީ ދެކުނު ދާއިރާގެ އެމްޑީޕީ މެމްބަރު މާރިޔާ އަހްމަދު ދީދީ ވިދާޅުވި އެވެ.\nމުޒާހަރާކުރުމުގެ ހައްގު ގާނޫނުއަސާސީން ދިނުމުގެ ކުރިން ބޭއްވި ފުރަތަމަ މުޒާހަރާގައި ޖަޑިބެއްގެ ގޮތުން ނުކުމެވަޑައިގަތް މާރިޔާ ވިދާޅުވީ މި ސަރުކާރުން ހުރަސްއަޅާފައި ވަނީ އެއްވެ އުޅުމަށް އެކަނި ނޫން ކަމަށެވެ. އިދިކޮޅު ޕާޓީއެއްގެ ޖަލްސާ ބާއްވަން ވެސް އިންތިހާ އަށް ދަތިކުރަމުންދާ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nމުޒާހަރާއެއް ކޮންޓްރޯލްކުރުމުގައި ފުލުހުން ހަރަކާތްތެރިވަނީ. --ފޮޓޯ: އަހްމަދު އަންވަރު (ސިމް)\n"މޭޑޭގައި އެތައް ރައްޔިތުންނެއް މަގުމައްޗަށް ނުކުމެ ހާމަކޮށްދީފި ސަރުކާރަށް ތާއީދު ނެތް ކަން. މުޒާހަރާކުރުމުގެ ފުރުސަތު މިހާރު ނުދެނީ، ރައްޔިތުން މަގުމައްޗަށް ނިކުމެ ރައީސް ޔާމީންގެ ސަރުކާރަށް ތާއީދު ނެތް ކަން ހާމަކުރިޔަ ނުދޭން،" މާރިޔާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއިދިކޮޅު ޕާޓީއެއްގެ ގޮތުގައި ޕީޕީއެމް އޮތް އިރު، ރައްޔިތުން "ހަނާވަނީ" ގެ ނަމުގައި އެމްޑީޕީގެ ސަރުކާރާ ދެކޮޅަށް އެމްއެމްއޭ ސަރަހައްދާއި އެކި މަގުތަކަށް އެއްވެ ސިލްސިލާކޮށް މުޒާހަރާ ކުރި އެވެ. އެކަމަކު މާރިޔާ ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި، ރާއްޖޭގެ ހާލަތު މިހާރު އޮތީ އޭރަށް ވުރެ އެތައް ދަރަޖައެއް ދަށުގަ އެވެ. ރައްޔިތުންގެ އެތައް ބިލިއަން ރުފިޔާއަކަށް ސަރުކާރުން ހިޔާނާތްތެރިވުމާއި މިނިވަން މުއައްސަސާތަކުގެ މިނިވަންކަން ގެއްލުވާލުމާއި ރައްޔިތުންގެ ފުދުންތެރިކަމަށް ބެލި ނަމަވެސް ހާލަތު ދަށް ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nމުޒާހަރާއެއްގައި އަހްމަދު މަހްލޫފް ފުލުހުންނާ އެކު: ވަކި ބައެއްގެ ހައްގު ހިފަހައްޓަން ކަމަށް ބުނެ އެއްވެ އުޅުމަށް ހުރަސްނޭޅޭނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި. --ފޮޓޯ: އަހްމަދު އަންވަރު (ސިމް)\nމާރިޔާގެ ވާހަކަ އަށް ތާއީދުކުރައްވައި ގަލޮޅު ދެކުނު ދާއިރާގެ މެމްބަރު އަހްމަދު މަހްލޫފް ވިދާޅުވީ ޕީޕީއެމް އިދިކޮޅު ޕާޓީއެއްގެ ގޮތުގައި އޮތްއިރު އެއްވެ އުޅުމުގެ ހައްގު އިންތިހާ އަށް ބޭނުންކުރި ކަމަށެވެ. އެކަމަކު ރައީސް ޔާމީންގެ ދެ އަހަރުގެ ތެރޭގައި އެ ހައްގު ނިގުޅައިގަނެ ގާނޫނު އަސާސީއާ ހިލާފުވެވަޑައިގަންނަވަމުންދާ ކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ.\n"އޭރު [އިދިކޮޅު ޕާޓީއެއްގެ ގޮތުގައި ޕީޕީއެމް އޮތްއިރު] ބޭނުން ތަނަކަށް އެއްވެ، ބޭނުން އިރަކު މަގުމަތީގައި އުޅެވޭ. ނޯޓިސްއެއް ދޭކަށް ނުޖެހޭ. ޕޭވްމަންޓް މަތީގައި ތިބޭކަށް ނުޖެހޭ. އެކަމަކު މިހާރު އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ ޖަލްސާ ބާއްވާކަށް ވެސް ޖާގައެއް ނުދޭ،" މަހްލޫފް ވިދާޅުވި އެވެ.\nއެމްޑީޕީން ކުރިއަށް ގެންދިޔަ މުޒާހަރާއެއް ކޮންޓްރޯލްކުރަން ފުލުހުން ހަރަކާތްތެރިވަނީ. ---ފޮޓޯ: އަހްމަދު އަންވަރު (ސިމް)\nއެއްވެ އުޅުމުގެ ހައްގު ހަނިކޮށްފައިވާއިރު، އެ ހައްގު ހޯދައިދޭން އެއްވެސް މުއައްސަސާއަކުން މަސައްކަތް ކުރާ މަންޒަރެއް ނުފެނެ އެވެ. މަސައްކަތްތެރިންގެ އެއްވުމަށް ފުލުހުން ހުރަސްއެޅުމާ އެކު ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަނުން ހަމައެކަނި ބުނި އެއްޗަކީ އެއީ ސަރުކާރުން ކަށަވަރުކޮށްދޭން ޖެހޭ ހައްގެއް ކަމަށެވެ. އެނޫން ވަރެއް އެތަނަކަށް ނުވި އެވެ. އަދި ގާނޫނު ނަގަހައްޓަން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ވެސް އެޅި ފިޔަވަޅެއް ނެތެވެ.\nމަސައްކަތްތެރިންގެ މުޒާހަރާއާ ގުޅިގެން ނެރުނު ބަޔާނުގައި އެޗްއާރުސީއެމުން ބުނީ ގާނޫނުއަސާސީ އާއި ގާނޫނުތަކުން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ހައްގުތައް ބޭނުންކުރަން މަގުފަހިކޮށްދިނުމަކީ ދައުލަތުގެ ޒިންމާއެއް ކަމަށެވެ. އެ ހައްގުތަކުގެ ބޭނުންކުރުމުގެ ހައްގު ރައްޔިތުންނަށް ދޭން އެޗްއާރުސީއެމުން ސަރުކާރަށް ގޮވާލި އެވެ.\nމުޒާހަރާއެއް ކޮންޓްރޯލްކުރަން ފުލުހުން ހަރަކާތްތެރިވަނީ. --ފޮޓޯ: އަހްމަދު އަންވަރު (ސިމް)\nއެއްވެ އުޅުމާއި ހިޔާލުފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަމަކީ، ޑިމޮކްރަސީގެ މުހިއްމު އަސާސެކެވެ. ސުލްހަވެރިކަމާ އެކު އެއްވެ އުޅޭ ނަމަ އެކަމަށް ހުރަސް އެޅުމުގެ ބާރު ފުލުހުންނަކަށް ނޯވެ އެވެ. އެކަމަކު ހަމަނުޖެހުން ހިންގާ، ގާނޫނާ ހިލާފު އަމަލްތައް ކުރާ ނަމަ އެކަން ހުއްޓުވަން ފުލުހުންނަށް ޖެހެ އެވެ. ރާއްޖެ އިން މިހާރު މި ފެންނަނީ އެ މަންޒަރެއް ނޫނެވެ. މުޒާހަރާކުރުމުގެ ފުރުސަތު އެއްގޮތަކަށް ވެސް ނެތީ އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް އެމްޑީޕީ މުޒާހަރާ ސިޔާސީ ޕާޓީ ޕޮލިސް އަހުމަދު މަހުލޫފް، ޔޫތު އެންޑް ސްޕޯޓްސް މިނިސްޓަރު ޚިޔާލުފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަން މާރިޔާ އަހުމަދު ދީދީ، ޑިފެންސް މިނިސްޓަރު


Luthfee filaligen ulheythee Home Minister Majlis ah haaziru kurany\nލުތުފީ ފިލައިގެން އުޅޭތީ ހޯމް މިނިސްޓަރު މަޖިލީހަށް ހާޒިރު ކުރަނީ\n0 June 18th, 2019 - 12:30 PM\nނޮވެމްބަރު ތިނެއްގެ ހަމަލާގައި ދިވެހިންގެ ފަރާތުން އިސްކޮށް އުޅުނު ހ.ހާޖަރާގޭ އަބްދުﷲ ލުތުފީ ރާއްޖޭން ބޭރުގައި ފިލައިގެން އުޅޭ މައްސަލައާ ގުޅިގެން ހޯމް މިނިސްޓަރު އިމްރާން އަބްދުﷲ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހާޒިރު ކުރަން ހުށަހަޅައިފިއެވެ.\nމިނިސްޓަރު މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅަން ފޮނުވީ ނޮޅިވަރަމް ދާއިރާގެ މެންބަރު މުހައްމަދު ނަޝީދު އަބްދުﷲ އެވެ.\nކުރީގެ ރައީސް މައުމޫން އަބްދު ގައްޔޫމްގެ ވެރިކަމުގައި 1988 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރު3ވަނަ ދުވަހު ސްރީލަންކާގެ ތަމަޅަ ޓައިގައުންނާއި ދިވެހިންގެ ބަޔަކާއި ގުޅިގެން ރާއްޖެއަށް ދިން އުދުވާނީ ހަމަލާގައި 19 ދިވެހިން ވަނީ ޝަހީދުވެފައެވެ. އެ މައްސަލާގައި ލުތުފީ މެރުމަށް ހުކުމް ކުރި ނަމަވެސް އޭނާގެ ހުކުމް ލުއިކޮށްދީ އޭނާ ވަނީ އުމުރު ދުވަހަށް ޖަލަށްލާފައެވެ.\nއޭނާ ފިލާފައިވަނީ ކުރީގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދުގެ ވެރިކަމުގައި ބޭސްފަރުވާއަށް ރާއްޖޭން ބޭރަށް ފުރައިގެން ގޮހެވެ.\nހިޔާނާތު ބޮޑެތި ތުހުމަތުތަަކާއި ބޮޑެތި ކުއްތަކެއްގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުރީގެ ނައިބު ރައީސް އަހުަމދު އަދީވެސް މިހާރު ވީ ބޭސް ފަރުވާއަށް އިންޑިއާއަށް ފުރާވަޑައިގެންފައެވެ. އޭނާ އެނބުރީ ރާޖެއަށް ވަޑައިގަންނަވާނީ މިމަހު 22 ގައި ކަމަށް ސަރުކާރުން ވަނީ ބުނެފައެވެ. އަދި އެނާ ރާއްޖެއަށް ގެނެވޭނެކަމުގެ ފުރިހަމަ ޔަގީންކަން އެބައޮތް ކަމަށްވެސް ހޯމް މިނިސްޓްރީން ވަނީ ބުނެފައެވެ.


ސެމްސަންގުން މިއަހަރު ނެރުނު އެ ކުންފުނީގެ އާ ފޯނު ސީރީޒް، އެސް 20 އާއި އެސް 20 ޕްލަސް އަދި އެސް 20 އަލްޓްރާ 5ޖީ ފޯނުތައް ދިރާގުން ރާއްޖޭގެ ބާޒާރަށް ރޭ ނެރެފި އެވެ.\nޑިސްޕްލޭގައި "ނޮޗް"އެއް ނެތް ނަމަ، ފޯނުން ބައެއް އުނިވީ އެވެ. ޒަމާނަށް ނުފެތުނީ އެވެ. ސްމާޓްފޯނަކަށް ވެސް ނުވީ އެވެ. ހަގީގަތުގައި ޑިސްޕްލޭއިން ބައެއް އުނިވަނީ "ނޮޗް" އިންނަން ޖެހޭތީ އެވެ. "ނޮޗް ޑިސްޕްލޭ" ކިޔަނީ ސްކްރީނުގެ މަތީ ކޮޅުން ތަންގަނޑެއް ކާލާފައި ހުންނާތީ އެވެ.\nވާދަވެރި މާކެޓްގައި ގަދަބާރަކަށް ވުމަށް، ސެމްސަންގް ބޮލުން ކުޅެން ފަށައިފި އެވެ. ގެލަކްސީގެ އަގު ބޮޑު ފޯނުތަކުގައި ހުރި ފީޗާތައް، މެދުފަންތީގެ ފޯނުތަކަށް ގެނެސް ކުލަވަރު ރީތިކުރަން ވަނީ ފަށައިފަ އެވެ.\nސެމްސަންގުން މި މަހު އާ ފޯނެއް ނެރެން އުޅޭކަން ކުއްލި ގޮތަކަށް އިއުލާންކޮށްފި އެވެ. އެކަމަކު މިއީ ސެމްސަންގުން ކުރިން ވެސް ރާވާފައިވާ ގޮތް ކަމަށްވެ އެވެ. މި ނެރޭ ފޯނަކީ ފޮޓޯ ނަގާ މީހުންނަށް ރަނެކެވެ.