Rayyithun beynunvaa badhalu geneveynee rayyithunnah: Ibu - vNews.mv\nރައްޔިތުން ބޭނުންވާ ބަދަލު ރައްޔިތުން ގެންނާނެ: އިބޫ\nޝިފްޒާ މުސްޠަފާ 14 September 2018, 19:32\nރައްޔިތުން ބޭނުންވާ ބަދަލު ގެނެވޭނީ ރައްޔިތުންނަށް ކަމުން ސެޕްޓެމްބަރު 23 ގައި ބަދަލު ގެނައުމަށް އިއްތިހާދުގެ ރިޔާސީ ކެންޑިޑޭޓް އިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސޯލިހު ގޮވާލައްވައިފިއެވެ.\nއެމަނިކުފާނު މިކަމަށް ގޮވާލެއްވީ އއ. ބޮޑުފޮޅުދޫއަށް މިއަދު ވަޑައިގެން އެރަށު ރައްޔިތުންނާ ބައްދަލުކުރައްވައި ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅުގައެވެ.\nއިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސޯލިހު ވިދާޅުވީ ޖަޒީރާ ރާއްޖޭގައި ކައުންސިލްތައް ބާރުވެރިކޮށް، ގައުމު ތަރައްގީ ކުރެވޭނީ ހުރިހާ ރައްޔިތުންގެ ބައިވެރިވުމާއެކު ކަމަށެވެ. ބޮޑުފޮޅުދޫގައި ވެސް ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ދަތިކަން ވަރަށް ބޮޑުކަން ފާހަގަކުރައްވައި ވިދާޅުވީ އެރަށުން ބިންހިއްކޭނެ ގޮތް ބަލައި ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ދަތިކަން ހައްލުކޮށްދެއްވާނެ ކަމަށެވެ.\nއިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސޯލިހު ވިދާޅުވީ ސްކޫލުތަކުގެ ފެންވަރު ރަގަޅުކޮށް ސިއްހީ ޚިދުމަތް ރަގަޅު ކުރުމަކީ އެބޭފުޅުންގެ ސިޔާސަތެއް ކަމަށާއި އެގޮތުން ބޮޑުފޮޅުދޫ ސްކޫލު ވެސް ތަރައްގީކޮށް ސިއްހީ މަރުކަޒުގެ ވަސީލަތްތަކާއި ޚިދުމަތްތައް އިތުރުކޮށްދެއްވާނެ ކަމަށެވެ. އަދި ޒަމާނީ މިސްކިތެއް ވެސް އެރަށުގައި އަޅައިދެއްވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.\n"އަޅުގަނޑުމެންނަށް މިކަންކަން ކުރެވޭނީ އިންތިޚާބު ކާމިޔާބުވެގެން. އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެބަފެނޭ ބަޖެޓުން މިކަންކަން ކުރެވޭ ތަން. އެހެންނަމަވެސް މިސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައެޅިފައި އޮތް ގޮތުން ބޭކާރު ޚަރަދުތައް ކޮށް، ރައްޔިތުންނަށް ބޭނުންވާ ޚިދުމަތްތައް މިވަނީ ނުލިބި. ކޮންމެ ކަމަކަށް ވެސް ތިންގުނަ ހަތަރުގުނަ ހޭދަކުރާތީ ނުވެގެން އުޅެނީ. މިހުރިހާ ކަމަކަށް ވިސްނައި ސެޕްޓެމްބަރު 23 ގައި ނުކުމެ ބޮޑުކޮށް އަޅުގަނޑުމެނަަށް ތާއީދުކޮށްދެއްވާ" އިބޫ ވިދާޅުވިއެވެ.\nކުރެންދޫއަށް ވަޑައިގެން އިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސޯލިހު ވިދާޅުވީ ޅ.އަތޮޅުގެ މެމްބަރުކަން 15 އަހަރު ވަންދެން ކުރެއްވިއިރު ކުރެންދޫއަކީ އެމަނިކުފާނަށް ވަރަށް ބޮޑު ތާއީދެއް އަބަދުވެސް އޮތް ރަށެއް ކަމަށެވެ. ގައުމުގެ މިއަދުގެ ހާލަަތާ ގުޅޭގޮތުން އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވީ އަމާންކަން ގެއްލި، އަނިޔާވެރިކަމާއި ކޮރަޕްޝަނާއި ފަސާދަ އާންމުވެ، ސަރުކާރުން ދަނީ ދައުލަތުގެ ފައިސާއަށް އިންތިހާއަށް އިހުމާލުވަމުން ކަމަށެވެ. އިއްތިހާދުގެ ކެންޑިޑޭޓުގެ ގޮތުގައި އެމަނިކުފާނު ނިކުމެ ހުންނެވީ އެކަންކަން ބަދަލުކުރެއްވުމަށް ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.\n"މުޅި ރާއްޖޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކަށް މިކުރާ ދަތުރުތަކުގައި މަންޒަރު ވަރަށް ތަފާތު. އެންމެ ދެކުނުން ފެށިގެން އުތުރަށް ދަތުރު ކުރެވިއްޖެ. ވަަރަށް މަދު ރަށެއް ފިޔަވައި އަޅުގަނޑަށް ދެވިއްޖެ. ކޮންމެ ރަށަކުން ފެންނަނީ އުންމީދުން ފުރިގެންވާ ރައްޔިތުންތަކެއް. ބޭނުންވެފައި ތިބި ކަންތައްތަކެއް ފުރިހަމަވުމަށް ކެތްމަދުވެފައި ތިބި ތަން. 23 ވަނަ ދުވަސް އަންނާނީ ކޮން އިރަކުންތޯ ބަލަބަލާ ތިބީ ރައްޔިތުން" އިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ.\nއިއްތިހާދުގެ ކެންޑިޑޭޓު ވިދާޅުވީ ކުރެންދޫގައި ސާފުފެނާއި ނަރުދަމާ ގާއިމުކޮށްދެއްވާނެ ކަމަށާއި ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ދަތިކަމަށް ވެސް ހައްލު ހޯއްދަވައިދެއްވާނެ ކަމަށެވެ. އަދި ޅ.އަތޮޅަކީ ގިނަ ރިސޯޓުތަކެއް ހުރި އަތޮޅެއްކަން ފާހަގަކުރައްވައި ވިދާޅުވީ އިތުރު ރިސޯޓުތައް އެއަތޮޅުގައި ތަރައްގީކޮށް، ރަށުގައި ތިބެގެން ވަޒީފާ އަދާކުރެވޭނެ މަގު ތަނަވަސްކޮށްދެއްވާނެ ކަމަށެވެ. މީގެ އިތުރަށް ޒުވާނުންނަށް ޒުވާނުންގެ މަރުކަޒެއް ބިނާކޮށްދެއްވާނެ ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވިއެވެ.


United Ge Coach Kamun Solskjaer Rasmeekoh Vakikoffi - Vaguthu\nހޫނުފެނަށް އެޅިފައިވާ މެންޗެސްޓަރ ޔުނައިޓެޑުގެ ކޯޗުކަމުގެ މަގާމުން ނޯވޭގެ އޮލަ ގުނަ ސޯލްޝެއާ ވަކިކޮށްފައިވާކަން އެ ކުލަބުން ރަސްމީކޮށް ހާމަކޮށްފިއެވެ.\nރޭ ވޮޓްފޯޑް އަތުން ޔުނައިޓެޑު ލަދުވެތި ނަތީޖާއަކުން ބަލިވި މެޗަށްފަހު އެ ކުލަބުން ވަނީ އެމަޖެންސީ ބޯޑު ބައްދަލުވުމެއް ބާއްވާފައެވެ. މި ބައްދަލުވުމުގައި ބޯޑުން ނިންމީ ސޯލްޝެއާ ވަކިކުރުމަށެވެ. މި ނިންމުން މިއަދު ތަންފީޒުކުރީ ކުލަބުގެ އިސްވެރިންނެވެ.\nޔުނައިޓެޑްގެ ކޯ އޯނަރު ޖޮއެލް ގްލޭޒާ މީގެކުރިން ޔުނައިޓެޑު ލިވަޕޫލާއި ސިޓީ އަތުން ބަލިވި މެޗަށްފަހު ވެސް ބޯޑުން އޭނާ ވަކިކުރަން ލަފާދިން ކަމަށްވެއެވެ. ނަމަވެސް އެފަހަރު ގްލޭޒާ އެކަމެއް ފާހެއް ނުކުރެއެވެ. ނަމަވެސް މިފަހަރު އޭނާ ވަކިކުރަން ފާސްކުރީ ގިނަ ބައެއްގެ ޕްރެޝަރުތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ.\nރޭގެ މެޗަށްފަހު ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމުގައި ވެސް ސޯލްޝެއާ ވަނީ މަގާމުގައި ނުހުރެދާނެ ކަމުގެ އިޝާރާތެއް ދީފައެވެ. އެގޮތުން އޭނާ ބުނީ ވަޒީފާ ގެއްލިދާނެތީ ކަންބޮޑުނުވާ ކަމަށާއި އެންމެ ކަންބޮޑުވަނީ ކުޅުންތެރިން އޭނާ ބޭނުންވާ ވަރަށް މަސައްކަތް ނުކުރާތީ ކަމަށެވެ.\nމީގެކުރިން ޔުނައިޓެޑަށް ކުޅުނު ސޯލްޝެއާ ވަނީ ކުޅުންތެރިއެއްގެ ގޮތުގައި އެ ޓީމުގައި ކާމިޔާބު އަހަރުތަކެއް ހޭދަކޮށް ގިނަ ކާމިޔާބީތަކެއް ހޯދާފައެވެ.\nސޯލްޝެއާ ވަކިކުރުމާއެކު މެންޗެސްޓަރ ޔުނައިޓެޑުގެ ކުރިޔަށްހުރި މެޗުތަކުގައި ޓީމު ހިންގުމުގައި ހަރަކާތްތެރިވާނީ މައިކަލް ކެރިކް އެވެ. އަދި ވަރަށް އަވަހަށް ޓީމަށް ކޯޗެއް ގެންނާނެކަމަށް ވެސް އެ ކުލަބުން ބުނެއެވެ.\nމެންޗެސްޓަރ ޔުނައިޓެޑްގެ ކޯޗްކަމުގެ މަގާމާއި ސޯލްޝެއާ ހަވާލުވީ ޑިސެމްބަރު 2018 ގައިއެވެ. އެފަހަރު އޭނާ ހަވާލުވީ އެ ޓީމުގެ ކޯޗުކަމުން މޮރީނިއޯ ވަކިކުރުމުން ވަގުތީ ކޯޗެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އޭގެފަހުން މާރޗް 2019 ގައި އޭނާ ވަނީ ޔުނައިޓެޑާއެކު3އަހަރުގެ އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއިކޮށްފައެވެ.\nނޮވެމްބަރު 22, 2021 08:10\nވަރައް އުފާވެރި ހަބަރެއް


މިހާރު 105 ރުފިޔާ އަށް ވަޅޯމަސް ކިލޯއެއް ލިބޭނެ\nވަޅޯ މަހުގެ އަގު ހެޔޮ ކުރުން\nމިފްކޯ އިން ވަޅޯ މަހުގެ އަގުވެސް ހެޔޮކޮށްފި\nކުރިން ވަޅޯމަސް ކިލޯއެއް ވިއްކަމުން ދިޔައީ 120 ރުފިޔާ އަށް\nކ. މާލެ |7ޖެނުއަރީ 2021 | ބުރާސްފަތި 19:14 | 6,248\nމިފްކޯ އިން ބަންދުކޮށް ވިއްކާ ވަޅޯމަސް - މިފްކޯ\nމޯލްޑިވްސް އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޝަރީޒް ކޮމްޕެނީ (މިފްކޯ) އިން ވިއްކާ ފަސްމީރު ބްރޭންޑުގެ ވަޅޯމަހުގެ އަގު ހެޔޮކޮށްފިއެވެ.\nއެ ކުންފުނިން ބުނީ ކުރިން 120 ރުފިޔާ އަށް ވިއްކި ވަޅޯމަސް ކިލޯ މިހާރު 105 ރުފިޔާ އަށް ލިބޭނެ ކަމަށެވެ.\nމިފްކޯ އިން ވަޅޯމަހުގެ އަގު ހެޔޮކޮށްފައިވާއިރު މަސްވެރިންގެ އަތުން މަސް ގަތުމަށް ގެނައި ބަދަލާއެކު ފަސްމީރު ފެލިވަރު މަސްދަޅު ވިއްކާ އަގު ވެސް ވަނީ ހެޔޮކޮށްފައެވެ.\nމިފްކޯ އިން ބުނީ މިހާރު ތެޔޮ މަސްދަޅު ކޭހެއް 575 ރުފިޔާ އަށް އަދި މަސްދަޅެއް 12.25 ލާރި އަށް ލިބިގެންދާނެ ކަމަށެވެ. މީގެ ކުރިން އެ ކުންފުނިން ތެޔޮ މަސްދަޅު ކޭހެއް 640 ރުފިޔާއަށް ވިއްކަމުންދިޔައިރު ތެޔޮ މަސްދަޅެއް ވިއްކާފައިވަނީ 13.05 ލާރިއަށެވެ.\nއަދި މިހާރު ފެން މަސްދަޅު ކޭހެއް 530 ރުފިޔާ އަށް ލިބޭނެ ކަަމަށާއި މަސްދަޅެއް 11.25 ލާރިއަށް ލިބޭނެ ކަމަށް ވަނީ ބުނެފައެވެ. ކުރިން ފެން މަސްދަޅު ކޭހެއް 595 ރުފިޔާއަށް ވިއްކަމުންދިޔައިރު މަސްދަޅެއް ވިއްކަމުންދިޔައީ 12.05 ލާރިއަށެވެ.\nފަސްމީރުގެ މަސްދަޅަކީ އާންމުންގެ މެދުގައި މަޤްބޫލު އުފެއްދުމެކެވެ. ރާއްޖޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ މަސްވެރިން ބާނާ މަސް، ދަޅުގައި ބަންދުކުރުމަށް، ކާރުހާނެއް އުފައްދާފައިވަނީ 1978 ވަނަ އަހަރުގެ ފެބުރުއަރީ މަހުގެ3ވަނަ ދުވަހުއެވެ.\nމި ކާރުހާނާގެ މަސައްކަތް ފުރަތަމަ ފެށިއިރު، ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް ކާރުހާނާ މެދުވެރިކޮށް 8 މެޓްރިކް ޓަނުގެ މަސް ކަނޑާ، ދަޅުގައި ބަންދު ކުރަމުން ދިޔައެވެ. މިހާރު މި ކާރުހާނާ މެދުވެރިކޮށް ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް 50 މެޓްރިކް ޓަނުގެ ދަޅު މަސް ބަންދުކުރެއެވެ.\nމިހާރު ފެލިވަރުގެ ކާރުހާނާއިން އުފައްދާ މަހުގެ ބާވަތްތަކަށް ބަލާއިރު، ކާރުހާނާއިން ރާއްޖޭގެ މާކެޓަށް ދެ ބާވަތެއްގެ މަހުގެ އުފެއްދުންތައް ބަންދުކޮށް ސަޕްލައި ކުރަމުންދެއެވެ. އެއީ ވަކިވަކި ގޭބީސީތަކަށް ހާއްސަ ކުދި މަސްދަޅު އަދި ޕައުޗްގެ އިތުރުން ރެސްޓޯރެންޓް ހޮޓާ އަދި ވިޔަފާރި ކުރާ ތަންތަނަށް ހާއްސަ ބޮޑެތި މަސްދަޅު އަދި މަސް ޕައުޗެވެ. ކޮންމެ މަހަކު ރާއްޖޭގައި އެކި ކަންކޮޅުތަކަށް ފޮނުވުމަށް 10 ކޮންޓެއިނަރާއި 12 ކޮންޓެއިނަރާ ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަސްދަޅު ދަނީ ފޯރު ކޮށްދެމުންނެވެ.\nބޭރަށް އެކްސްޕޯޓް ކުރާ މަސް އިނގިރޭސިވިލާތް، ޔޫރަޕް، އޭޝިޔާ އަދި މެދުއިރުމައްޗާއި، އެފްރިކާ ބައްރުގެ ބާޒާރުތަކުގައި ވިއްކަމުންދާއިރު ދިވެހިންގެ މި އުފެއްދުމަށް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑު ތަރުހީބެއް ލިބިފައެވެ.


Mariyam Shafeeq (MD, Asandha) | Mihaaru\nMarch 08, 2019 15\nމަރިޔަމްގެ ހަޔާތުން ނަމޫނާ ނަގަމާ!\nކަމެއް ކުރަން ހިތަށް އަރައިފި ނަމަ ހުއްޓާލަނީ އެކަމެއް ކޮށް، ނިންމުމަށް ފަހުގަ އެވެ. އަބަދުވެސް ތައްޔާރަށް ހުންނަވަނީ ގޮންޖެހުންތަކާ ކުރިމަތިލައްވާށެވެ. ތަފާތު ކަންތައްތައް ތަޖުރިބާކުރެއްވުމުގެ ޝައުގުވެރިކަން ބޮޑެވެ. މަރިޔަމް ޝަފީގަށް މިހާތަނަށް ލިބިވަޑައިގެންނެވި ހުރިހާ ކާމިޔާބީއެއްގެ ސިއްރަކީ އެއީ އެވެ. ނަރުހެއްގެ ގޮތުގައި...\nMarch 05, 2019 25\nމަރިޔަމް: ބޮޑު ކުންފުންޏެއްގެ ފުރަތަމަ އަންހެން އެމްޑީ\nސަރުކާރުގެ ބޮޑު ކުންފުންޏެއްގެ މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރަކަށް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ހަމަޖެއްސި އަންހެން ބޭފުޅަކަށް މަރިޔަމް ޝަފީގު ވެވަޑައިގެންފި އެވެ.


Bridge ge massakkaiy Raees Yameen ballavaalavvaifi | Mihaaru\nބްރިޖުގެ މަސައްކަތް ރައީސް މިއަދު ބައްލަވާލައްވަނީ: މި މަޝްރޫއު 2018 ގައި ނިމޭނެ.-- ފޮޓޯ: ރިޔާޒު ރަޝީދު\nބްރިޖުގެ މަސައްކަތް ރައީސް ޔާމީން ބައްލަވާލައްވައިފި\n28 ޑިސެމްބަރ 2016 - 17:34 29 comments\nހުޅުލެ އާއި މާލެއާ ދެމެދު އަޅާ ބްރިޖުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުން އަންނަ ސަރަހައްދަށް ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ދެކަނބަލުން މިއަދު ހަވީރު ވަޑައިގެން، އެ މަސައްކަތް ހިނގާ ގޮތް ބައްލަވާލައްވައިފި އެވެ.\nމިއީ "ޗައިނާ-މޯލްްޑިވްސް ފްރެންޑްޝިޕް ބްރިޖު"ގެ މަސައްކަތް މިދިޔަ އަހަރު ފެށި ފަހުން، އެ މަސައްކަތް ބައްލަވާލެއްވުމަށް ރައީސް ޔާމީން އެ ތަނަށް ވަޑައިގަތް ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.\nރައީސް ޔާމީންގެ ދެކަނބަލުންނާ އެކު ބައެއް ވަޒީރުންނާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ބައެއް މެމްބަރުންނާއި ސަރުކާރުގެ ކުންފުނިތަކުގެ ވެރިން ވެސް ވަޑައިގަތެވެ.\nބްރިޖުގެ މަސައްކަތް ބައްލަވާލެއްވުމަށް ރައީސް ވަޑައިގަތް އިރު، އެ މަޝްރޫއުގައި ހިމެނޭ އެންމެ އުނދަގޫ މަސައްކަތް މިހާރު ވަނީ ނިމިފަ އެވެ. ބްރިޖުގެ މަސައްކަތް ކުރާ ޗައިނާގެ ސީސީސީސީ ކުންފުނިން ކުރިން ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި، އެންމެ އުނދަގޫ މަސައްކަތަކަށް ވާނީ ބްރިޖުގެ ހަތް ތަނބުގައި ހުންނަ ބިޔަ 35 ހޮޅި ޖެހުމެވެ. އެ މަސައްކަތް މި މަހުގެ މެދު ތެރޭގައި ވަނީ ނިންމައިފަ އެވެ.\nބްރިޖުގެ މަޝްރޫއަށް 200 މިލިއަން ޑޮލަރު ހަރަދުވާ އިރު، އޭގެ ތެރެއިން 116 މިލިއަން ޑޮލަރަކީ ޗައިނާ ސަރުކާރުގެ ހިލޭ އެހީ އެވެ. އިތުރު 72 މިލިއަން ޑޮލަރު ލޯނު އެހީގެ ގޮތުގައި ޗައިނާ އިން ދޭ އިރު، ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން 12 މިލިއަން ޑޮލަރު އެ މަޝްރޫއަށް ހަރަދު ކުރެ އެވެ.\nބްރިޖުގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށް ދަނީ ކަނޑައެޅިފައިވާ ޝެޑިއުލަށް ވުރެ ބާރަށެވެ. އަންނަ މަހު ނިންމަންޖެހޭ ބައެއް މަސައްކަތްތައް ވެސް މިހާރު ވަނީ ނިމިފަ އެވެ. ބްރިޖުގެ ހުރިހާ މަސައްކަތެއް ނިންމަން ޖެހެނީ ސެޕްޓެމްބަރު 2018 ގެ ނިޔަލަށް ކަމަށް ވިޔަސް، އޭގެ ކުރިން ޖުލައި 2018 ގައި ބްރިޖުގެ މަސައްކަތް ނިމި، ހުޅުވާނެ ކަމަށް ސަރުކާރުން ވަނީ ބުނެފަ އެވެ.\nބްރިޖުގެ މަސައްކަތް ނިމެންވާއިރަށް، އެ ބްރިޖާއި ހުޅުމާލެއާ ގުޅުވާލާ މަގުގެ މަސައްކަތް މިހާރު ވަނީ ހައުސިން ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން (އެޗްޑީސީ)އާ ހަވާލުކޮށްފަ އެވެ. އެ މަގުގެ މަސައްކަތް އޭޕްރީލް 2018 ގައި ނިންމާނެ ކަމަށް ސަރުކާރާއި އެޗްޑީސީން ވަނީ ބުނެފަ އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތައް ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީން ސިނަމާލެ ބްރިޖު


Indiaindhey eheeethakaai medhu kanboduvaakah nujehy: Acting CP Hameed - vNews.mv\nއިންޑިއާއިންދޭ އެހީތަކާ ގުޅިގެން ކަންބޮޑުވާކަށް ނުޖެހޭ: އެކްޓިން ސީޕީ\nއާމިނަތު އަމީނާ (އަނާ) 12 February 2019, 13:44\nއިންޑިއާ ސަރުކާރުން ރާއްޖެއަށް ދެމުންގެންދާ އެހީތަކާ މެދު ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތް ކަމަށް އެކްޓިން ކޮމިިޝަނާ މުހައްމަދު ހަމީދު (އެމްސީ ހަމީދު) ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.\nއެކްޓިން ކޮމިޝަނާ މިހެން ވިދާޅުވީ އިންޑިއާއިން ރާއްޖެއަށް ދެމުންގެންދާ އެހީތަކާ ގުޅިގެން އިންޑިއާގެ ނުފޫޒު ރާއްޖެއަށް ފޯރަފާނެކަމަށް ދެކެވަޑައިގަންނަވަންތޯ ވީޓީވީގެ ފަސްމަންޒަރު ޕްރޮގްރާމްގައި ދެންނެވި ސުވާލަކަށް ޖަވާބު ދެއްވަމުންނެވެ.\nހަމީދު ވިދާޅުވީ އިންޑިއާއިން ދިވެހި ސަރުކާރަށް އެހީ ފޯރުކޮށްދެމުންދަނީ އެހެން ގައުމުތަކުންވެސް ދިވެހި ސަރުކާރަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެމުންދާ އުސޫލުގެ ތެރެއިން ކަމަށެވެ. އެގޮތުން އިންޑިއާ ސަރުކާރުގެ އެހީގައި ރާއްޖޭގައި ޕޮލިސް ޓްރެއިނިން ސުކޫލެއް ހަދަމުންދާ ކަން ފާހަގަކުރައްވަމުން ހަމީދު ވިދާޅުވީ އެއީ 2009 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން އިންޑިއާއިން އެހީ ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ނިންމާފައިވާ ދާއިރާއެއް ކަމަށެވެ. އެގޮތުން އައްޑޫސިޓީގައި އެ ސުކޫލު ހެދުމުގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށްދާއިރު އައްޑޫގެ ރައްޔިތުންނަށް އެކަމުން ކުރިއަށް އޮތް ދުވަސްތަކުގައި ފައިދާ ކުރާނެ ކަމަށް ގަބޫލުކުރައްވާ ކަމަށްވެސް ހަމީދު ވިދާޅުވި އެވެ.\n"ޖުމްލަ ގޮތެއްގަ އެއީކީ އެއްވެސް ކަހަލަ ނުރައްކަލެއް ނުވަތަ އެއްވެސް ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ކަމެއް އޮތްކަމެއް ނޫން. މީގެން ހަމަ އައްޑޫގެ މުޅި ކޮމިއުނިޓީއަށްވެސް ކުރާނީ ފައިދާ. މުޅި ގައުމަށްވެސް ކުރާނީ ފައިދާ،" ހަމީދު ވިދާޅުވި އެވެ.


Copa America: Amihlla dhandugai Peru balikoh Brazil champion kan...\nކުޅިވަރު - ކޮޕާ އެމެރިކާ\nކޮޕާ އެމެރިކާ: އަމިއްލަ ދަނޑުގައި ޕެރޫ ބަލިކޮށް ބްރެޒިލް ޗެމްޕިއަންކަން ހޯދައިފި\nފައިނަލް މެޗު ބްރެޒިލްއިން ކާމިޔާބުކުރީ ޕެރޫއާ ވާދަކޮށް 1-3 ގެ ނަތީޖާއަކުން\nކ. މާލެ 8 ޖުލައި 2019 | ހޯމަ 17:38 989\nބްރެޒިލްއިން ކޮޕާ އެމެރިކާގެ ތަށި އުފުލާލަނީ - ޓްވިޓަރ\nކޮޕާ އެމެރިކާގައި އަމިއްލަ ދަނޑުގައި ޕެރޫ ބަލިކޮށް ބްރެޒިލްއިން މުބާރާތުގެ ޗެމްޕިއަންކަން ހޯދައިފިއެވެ.\nއާދީއްތަ ދުވަހުގެ ރޭ ކުޅުނު ފައިނަލް މެޗު ބްރެޒިލްއިން ކާމިޔާބުކުރީ ޕެރޫއާ ވާދަކޮށް 1-3 ގެ ނަތީޖާއަކުންނެވެ.\nބްރެޒިލްގެ މަރަކާނާ ސްޓޭޑިއަމްގައި ކުޅުނު މި މެޗު ފެށިގެން ބޯޅަ ކޮންޓްރޯލްކޮށް ރަނގަޅަށް ކުޅެމުންދިޔައީ އެޓީމުންނެވެ. އެގޮތުން ލަނޑު ޖެހުމަށް ވެސް އެޓީމުން ދިޔައީ ފުރުސަތު ހޯދަމުންނެވެ.\nމެޗުގައި ފުރަތަމަ ލަނޑު ޖަހާ ލީޑު ނެގީ ބްރެޒިލްއިންނެވެ. މި ލަނޑު 15 މިނެޓުގައި ގްބްރިއަލް ޖީސަސްގެ އެހީތެރިކަމާއެކު ކާމިޔާބުކޮށްދިނީ އެވަޓަންއެވެ. މި ލަނޑަށްފަހު ވެސް އެޓީމަށް ވަނީ ލަނޑު ޖެހުމަށް ފުރުސަތުތަކެއް ލިބި ބޭކާރުވެފައެވެ.\nނަމަވެސް ބްރެޒިލްއިން ރަނގަޅަށް ކުޅެމުން ދަނިކޮށް 45 ވަނަ މިނެޓުގައި ޕެރޫއިން ވަނީ ނަތީޖާ ހަމަހަމަކޮށްފައެވެ. މި ލަނޑު އެޓީމަށް ލިބުނު ޕެނަލްޓީއަކުން ކާމިޔާބުކުރީ ގުއެރާރޯއެވެ.\nފުރަތަމަ ހާފްގެ އިތުރު ވަގުތުގައި ބްރެޒިލްއަށް އަނބުރައި ލީޑު ހޯދައިދިނީ އާތާގެ އެހީތެރިކަމާއެކު ގެބްރިއަލް ޖީސަސްއެވެ. މިއާއެކު ފުރަތަމަ ހާފް ނިމުނީ 1-2 ގެ ނަތީޖާއިން ޕެރޫގެ މައްޗަށް ބްރެޒިލް ކުރީގައި އޮވެގެންނެވެ.\nދެވަނަ ހާފް ފެށިގެން ޕެރޫއިން ވަނީ އެޓީމުގެ އެޓޭކްތައް ވަރުގަދަކޮށް، ހަމަލާތައް ވެސް އުފައްދާފައެވެ. ނަމަވެސް އެޓީމަށް ލަނޑު ޖެހުމަށް ލިބުނު ފުރުސަތުތަކުގެ ބޭނުން މި ހާފްގައި އެންމެ އެދެވޭ ގޮތެއްގައި ނުހިފެއެވެ.\nމެޗުގެ 70 ވަނަ މިނެޓުގައި ބްރެޒިލްގެ ގެބްރިއަލް ޖީސަސްއަށް ވަނީ ދެވަނަ ރީނދޫ ކާޑާއެކު ރަތް ކާޑު ދައްކާ ދަނޑުން ފޮނުވާލައިފައެވެ. މިއާއެކު މެޗުގެ ބާކީ ބައި ބްރެޒިލްއިން ކުޅުނީ 10 ކުޅުންތެރިންނާއެކުގައެވެ.\nމެޗުގެ އިތުރުވަގުތުގައި ބްރެޒިލްއަށް ލިބުނު ޕެނަލްޓީއަކުން އެޓީމަށް ލީޑު ފުޅާކޮށްދިނީ ރިޗާޑްސަންއެވެ.\nމިއީ ބްރެޒިއިން މުބާރާތް ކާމިޔާބުކުރި ނުވަ ވަނަ ފަހަރެވެ. އަދި މިއީ 12 އަހަރަށް ފަހު އެޓީމު މުބާރާތުގެ ޗެމްޕިއަންކަން ހޯދި ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. އެޓީމު އެންމެ ފަހުން މުބާރާތުގެ ތަށި ހޯދީ 2007 ވަނަ އަހަރު ވެނެޒުއޭލާގައި ބޭއްވި މުބާރާތުގައެވެ.


Riyaasee inthihaabuge kurin Kulhudhufushi airport nimeyne kamuge ummeedhu bodu: Raees Yameen | Mihaaru\nކުޅުދުއްފުށީގެ މަގު ހެދުމާއި ގޮނޑުދޮށް ހިމާޔަތް ކުރުމުގެ މަޝްރޫއުގެ ނިމުން ފާހަގަ ކުރުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގެ ތެރެއިން. ފޮޓޯ/ ރައީސް އޮފީސް\nރިޔާސީ އިންތިޚާބުގެ ކުރިން ކުޅުދުއްފުށީ އެއާޕޯޓް ނިމޭނެ ކަމުގެ އުންމީދު ބޮޑު: ރައީސް ޔާމީން\n22 އޯގަސްޓް 2018 - 23:49 60 comments\n"އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ މި ރަށުގައި އެއާޕޯޓުގެ މަސައްކަތް ދާދި އަވަހަށް ނިމިގެން ދާނެ. އަދި އިރާދަކުރެވިއްޔާ އަޅުގަނޑުމެން އުންމީދު ކުރަނީ ސެޕްޓެމްބަރު މަހުގެ 23 ގައި މި ނަގާ ވޯޓުގައި ކުޅުދުއްފުށިން މާލޭގައި ތިއްބެވި ބޭފުޅުން މި ރަށަށް ވަޑައިގެން ވޯޓް ލައްވާނީ ހަގީގަތުގައި ވެސް މަތިންދާ ބޯޓުގައި ވަޑައިގެންނޭ،" އުތުރުގެ އެންމެ ބޮޑު ރަށް، ކުޅުދުއްފުށީގެ 16 މަގެއްގައި ތާރު އަޅައިގެން ހެދުމާއި ގޮނޑުދޮށް ހިމާޔަތް ކުރުމުގެ މަޝްރޫއުގެ ނިމުން ފާހަގަ ކުރަން ބޭއްވި ޖަލްސާގައި ރައީސް ޔާމީން ވިދާޅުވި އެވެ.\nވަރަށް ގިނަ އަދަދެއްގެ ބަޔަކު ބައިވެރިވި ޖަލްސާގައި ރައީސް ޔާމީން ވަނީ، ކުޅުދުއްފުއްޓަކީ ބޮޑު ތިލަންދުންމަތީގެ އިގްސާދީ ނާރެހެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަ ކުރައްވާ ކަމަށެވެ.\nއެގޮތުން، އެ ސަރަހައްދަށް ޓޫރިޒަމް ސިނާއަތް ތަރައްގީކޮށް، ފުޅާ ކުރަން ކުރާ މަސައްކަތުގެ ވަރަށް މުހިއްމު ބަޔަކަށް ކުޅުދުއްފުށީ އެއާޕޯޓު ވާނެ ކަމަށް ރައީސް ވިދާޅުވި އެވެ.\nރައީސް ޔާމީން ކުޅުދުއްފުއްޓަށް ވަޑައިގަތުމުން އެމަނިކުފާނަށް މަރުހަބާ ކިޔަން ދިޔަ ބަޔަކާ ސަލާމް ކުރައްވަނީ: ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކު ވަނީ ކުޅުދުއްފުށިން ރައީސަށް މަރުހަބާ ކިޔާފައި.---ފޮޓޯ: ރައީސް އޮފީސް\nރައީސް ޔާމީން ވިދާޅުވިގޮތުގައި، ބޮޑު ތިލަދުންމަތީގައި 3،000 އެނދު ތަރައްގީ ކުރުމުގެ ވިސްނުން ސަރުކާރުން ގެންގުޅޭ އިރު، އެއާޕޯޓާ އެކު އެ ސަރަހައްދުގައި ގެސްޓް ހައުސް ވިޔަފާރި ވެސް ފަހިވާނެ އެވެ. އަދި މިއީ އެތައް ބަޔަކަށް ވަޒީފާގެ ފުރުސަރުތައް ހުޅުވޭނެ ދޮރެއް ކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ.\nރައީސް ކުޅުދުއްފުށީގައި ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅުގެ ބައެެއް މުހިންމު ޕޮއިންޓުތައް:\n- ކުރީ ފަސް އަހަރު ކުޅުދުއްފުއްޓަށް ހޭދަކުރީ 290 މިލިއަން ރުފިޔާ. މި ފަސް އަހަރުގެ ތެރޭގައި އެ ރަށަށް 540 މިލިއަން ރުފިޔާ ހޭދަވާނެ.\n- ކުޅުދުއްފުށީގެ ކުނި އުކާލުމުގެ މަސައްކަތް ވެމްކޯއިން އަންނަ އަހަރު ފަށާނެ.\n- ރައީސް ޔާމީން ރިޔާސީ ދެވަނަ ދައުރަކަށް ހޮވިއްޖެ ނަމަ، ޚާއްސަ އެހީއަށް ބޭނުންވާ ކޮންމެ ކުއްޖަކަށް 5،000ރ. ގެ އިނާޔަތެއް ދޭނެ.\n"ކުޅުދުއްފުށީގައި އެއާޕޯޓެއް އޮންނަން ޖެހޭ ކަމަށް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ގަބޫލު ކުރެވޭތީ މި މަސައްކަތް ކުރަމުން މި އަންނަނީ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް މީގެ ދެ އަހަރު، ތިން އަހަރު ކުރިން ގަބޫލު ކުރެވުނު ކުޅުދުއްފުށީގައި އެއާޕޯޓެއް އޮންނަން ޖެހޭކަން،" ރައީސް ވިދާޅުވި އެވެ.\n"މި ރަށުގައި އެއާޕޯޓަށް އޮންނަން ޖެހެނީ ހަމައެކަނި އަޅުގަނޑުމެން އެތެރޭގެ ދަތުރުފަތުރަކަށް އެކަންޏެއް ނޫން. މި ހިސާބަށް ތަރައްގީ އަންނަން އެބަ ޖެހޭ."\nރައީސް ޔާމީން ވިދާޅުވީ ރާއްޖޭގެ ތަރައްގީގެ މައިބަދަ ކަމަށްވާ ޓޫރިޒަމް ރާއްޖޭގެ އުތުރަށް ތަރައްގީ ނުކުރެވިގެން އުޅޭ އެންމެ ބޮޑު ސަބަބަކީ ވެސް އުތުރުގައި އެއާޕޯޓް މަދުވުން ކަމަށެވެ.\n"...މި ރަށުގެ ރައްޔިތުންނަށް ވަރަށް ރަނގަޅަށް އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ މިތާ އޮންނަ ކުޅި ހިއްކައިގެން މިތާ އެއާޕޯޓެއް އެޅުމަށް މިކަމާ ދޭތެރޭގައި ޖަދަލު ކުރަމުން އައި މިންވަރު. ކޮން ބައެއްގެ ގަލަމުންތޯ އެކަން ކުރަމުން އައީ. ކޮން ބައެއްގެ ޓްވީޓްތަކެއްތޯ އޭގައި ހުރީ،" އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކަށް އިޝާރާތް ކުރައްވައި ރައީސް ވިދާޅުވި އެވެ.\n"އެހެންވީމާ މި ކަންކަމާ ދޭތެރޭ ވިސްނާ އިރު އަޅުގަނޑުމެން ޖެހޭ 23 ވޯޓާ ހަމައަށް ދާއިރު މި ކަންކަމާ ދޭތެރޭ ވިސްނައިލަން."\nރައީސް ޔާމީން ވިދާޅުވީ ކުޅުދުއްފުށީގެ އެއާޕޯޓް ނިމި، އެތަނުގެ ހިދުމަތް ފަށާއިރު އުތުރުގެ ސަރަހައްދަށް އިތުރުވާ ރިސޯޓާއި ގެސްޓް ހައުސްތަކުގެ އެނދާ އެކު، ޒުވާނުންނަށް މަދުވެގެން 10،000 ވަޒީފާގެ ފުރުސަތު ވެސް ހުޅުވޭނެ ކަމަށެވެ.\nރައީސް ޔާމީން މިރޭ ކުޅުދުއްފުއްޓަށް ވަޑައިގަތުމުން، އެމަނިކުފާނަށް މަރުހަބާ ކިޔުމަށް އެ ރަށުގެ ވަރަށް ގިނަ އަދަދެއްގެ ބަޔަކު ބަނދަރު ސަރަހައްދަށް ނުކުމެ ތިއްބެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ހދ. ކުޅުދުއްފުށި ޕީޕީއެމް ޕީޕީއެމް ކެމްޕޭން ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީން ކުޅުދުއްފުށި އެއާޕޯޓް


Covid-19 Aai Gullhey Conference Cancel Kuree Covid-19 Aai Hedhi! - Vaguthu\nރާއްޖެ އިން ފައްސި މަދު، ކޮވިޑަށް ޓެސްޓް ކުރުން ވެސް މަދު - 18 ގަޑިއިރު ކުރިން\nކޮވިޑް-19އާ ގުޅޭ ކޮންފަރެންސް ކެންސަލް ކުުރީ ކޮވިޑް-19 އާއި ހެދި!\n1 އަހަރު ކުރިން ( މާޗް 12, 2020 )\nމިހާރު ދުނިޔޭގައި ހަލުވިކަމާއެކު ފެތުރެމުންދާ ކޮވިޑް-19 އާ ހެދި އެމެރިކާގެ ވިޔަފާރިތަކަށް ކުރަމުންދާ އަސަރާއި، ގެއްލުންތަކާއި ގުޅޭގޮތުން މަޝްވަރާ ކުރުމަށް ބާއްވަން އުޅުނު ކޮންފަރެންސް ކެންސަލްކޮށްފިއެވެ.\nއެމެރިކާގެ ނިއުޔޯކް ސިޓީގައި ބާއްވަން އުޅުނު މި ކޮންފަރެންސް ކެންސަލްކޮށްފައި ވަނީ، މި ވައިރަސްގެ އަސަރު ނިއުޔޯކުގައި ވަރަށް ގަދަވެ، 173 މީހަކު ޕޮސިޓިވްވެފައި ވަނިކޮށެވެ.\nދަ ރައުންޑްޓޭބަލް ކިޔާ އެމެރިކާގެ ޖަމިއްޔާ އަކުން މި ކޮންފަރެންސް ބާއްވަން ތާވަލް ކޮށްފައި ވަނީ މި ހަފްތާގެ ހުކުރު ދުވަހަށެވެ. މި ކޮންފަރެންސްގެ މަގުސަދަކަށް ވެފައިވަނީ ވައިރަސްގެ ސަބަބުން ފިއްތުންތައް ކުރިމަތިވެފައިވާ އެމެރިކާގެ ވިޔަފާރިތަކަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް މަޝްވަރާ ކުރުމެވެ.\nމި ބައްދަލުވުން ބާއްވަން ތާވަލު ކޮށްފައި އޮތީ ހުކުރު ދުވަހަށެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު ނިއުޔޯކުގެ ނެޝަނަލް ގާޑުން ދަނީ އެ ސިޓީގެ އާއްމުން އެއްވާ ޕާކުތައް ފަދަ ތަންތަނާއި އަޅުކަން ކުރާ ތަންތަނުގެ އިތުރުން ސްކޫލްތައްވެސް ބަންދު ކުރަން ނިންމާފައި ކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނެއެވެ.\nއެމެރިކާގައި މިހާރު 1000ށް ވުރެން ގިނަ މީހުން ކޮވިޑް-19 އަށް ޕޮސިޓިވް ވެފައިވާއިރު ޓްރަމްޕުގެ ސަރުކާރުން ވައިރަސް އާއި ބެހޭ ގޮތުން ހެދި ތަފާތު 28 ދޮގެއް ސީއެންއެން ފަދަ ބޮޑެތި މީޑިއާތަކުން ދަނީ ފާހަގަކުރަމުންނެވެ.\nޕަތަންގެ ސެޓުން މީހަކު ކޮވިޑަށް ފައްސިވުމުން ޝާހު ކަރަންޓީނަށް\nމާޗް 12, 2020 11:58\nމާޗް 12, 2020 14:34\nއަލީ ވަހީދު ތެދުފުޅެއް ތޯތީ؟


Italy athun hoadhi furathama molhaa eku Germany semi ah | Mihaaru\nޕެނަލްޓީ ޖަހައިގެން އިޓަލީ ބަލިކޮށް ޖާމަނީ ކުޅުންތެރިން އުފާފާޅުކުރަނީ.-- ފޮޓޯ: އޭއެފްޕީ\nއިޓަލީ އަތުން ހޯދި ފުރަތަމަ މޮޅާ އެކު ޖަރުމަނު ސެމީ އަށް\n03 ޖުލައި 2016 - 03:40\nބޯޑޯ، ފްރާންސް (ޖުލައި 2) - ޕެނަލްޓީ ޖަހައިގެން އިޓަލީ އަތުން 6-5 އިން މޮޅުވެ، ވާދަވެރި މުބާރާތަކުން އިޓަލީ އަތުން ހޯދި ފުރަތަމަ މޮޅާ އެކު ޔޫރޯ ފުޓްބޯޅަ މުބާރާތުގެ ސެމީ ފައިނަލުން ޖަރުމަން ޖާގަ ހޯދައިފި އެވެ.\nމެޗުގެ ފުރިހަމަަ ވަގުތު ހަމަވިއިރު ދެ ޓީމު އޮތީ 1-1 އިން އެއްވަރުވެފަ އެވެ. ޖަރުމަނަށް ލީޑު ނަގައިދިނީ މެސުޓް އޮޒިލް އެވެ. އިޓަލީ އަށް އެއްވަރުކޮށްދިނީ ޕެނަލްޓީ އަކުން ލިއަނާޑޯ ބޮނުޗީ އެެވެ. ޕެނަލްޓީން އިޓަލީގެ ނުވަ ޕެނަލްޓީގެ ތެރެއިން ފަސް ޕެނަލްޓީ ކާމިޔާބު ކުރެވުނުއިރު، ޖަރުމަނު މޮޅުވީ ނުވަ ޕެނަލްޓީގެ ތެރެއިން ހަ ޕެނަލްޓީ ކާމިޔާބު ކޮށްގެންނެވެ.\nއިޓަލީގެ ޕެނަލްޓީތައް ކާމިޔާބުކުރީ ލޮރެންޒޯ އިންސިގްނޭ، އަންޑްރެއަ ބަރްޒާލީ، އެމަނުއެލް ގިއަކެރީނީ، މާކޯ ޕަރޯލޯ އަދި މަޓިއޯ ޑިސީލިއޯ އެވެ. ސިމޯން ޒާޒާ، ލިއަނާޑޯ ބޮނޫޗީ، ގްރަޒިއާނޯ ޕެލާ އަދި މަޓިއޯ ޑާމިއަން ފޮނުވާލި ޕެނަލްޓީ ކާމިޔާބެއްނުވި އެވެ.\nފުރަތަމަ ފަސް ޕެނަލްޓީގެ ތެރެއިން ޖަރުމަނަށް މޮޅުވާން ފުރުސަތު ލިބުނެވެ. ނަމަވެސް ފަސް ވަނަ ޕެނަލްޓީ ތަޖުރިބާކާރު ބަސްޓިއަން ޝްވައިންސްޓައިގާ އަތުންވީ ބޭކާރެވެ. އަދި އެ ޓީމުގެ މެސުޓް އޮޒިލް އާއި ތޯމަސް މުލާ އަށް ވެސް ޕެނަލްޓީ ކާމިޔާބު ނުކުރެވުނެވެ. ޖަރުމަނުން ޕެނަލްޓީ ކާމިޔާބުކުރީ ޓޮނީ ކްރޫސް، ޖޫލިއަން ޑްރެކްސްލާ، މެޓް ހަމެލްސް، ޖޯޝުއާ ކިމިޗް، ޖެރޯމް ބޯޓެން އަދި ޔޮނަސް ހެކްޓާ އެވެ. ޖަރުމަނުގެ މައްޗަށް ލީޑު ނަގަން އިޓަލީ އަށް ލިބުނު ތިން ފުރުސަތު ވެސް ވީ ބޭކަރެވެ.\nއަނިޔާ އާއި ސަސްޕެންޝަނުގެ ސަބަބުން މުހިއްމު ދެ މިޑްފީލްޑަރުން ކަމަށްވާ ތިއާގޯ މޮޓާ އާއި ޑަނިއެލޭ ޑި ރޯސީ ނުލާ ކުޅުނު އިޓަލީގެ މައްޗަށް ފުރަތަމަ ހާފުގައި ޖަރުމަން ކޮންޓްރޯލް ނެގި ނަމަވެސް މާ ރަނގަޅު ފުރުސަތެއް ނުހޯދެ އެވެ. މި ހާފުގައި އެންމެ ރަނގަޅު ފުރުސަތެއް ލިބުނީ އިޓަލީގެ ސްޓެފާނޯ ސްޓުރާރޯ އަށެވެ. އެކަމަކު އެމެނުއަލް ގިއެކެރީނީ އޭރިއާ ތެރެއަށް ހުރަސްކުރި ބޯޅަ އޭނާ ހުހަށް ޖެހުމުން ޖަރުމަން ޑިފެންޑަރެއްގެ ފައިގައި ޖެހިފައި ދިޔައީ ބޭރަށެވެ.\nއޮޒިލް ޖަރުމަނަށް ލީޑު ނަގައިދިނީ މެޗުގެ 65 ވަނަ މިނިޓްގަ އެވެ. މާރިއޯ ގޯމޭޒް އުފެއްދި ހަމަލާއެއްގައި އޭރިއާ ތެރެއިން ލިބުނު ބޯޅައެއް އޮޒިލް ވަނީ ގޯލުގެ ކަނަށް އަމާޒުކޮށްލައިފަ އެވެ. އޭގެ ދެ މިނިޓް ފަހުން ގޯމޭޒަށް ލީޑު ފުޅާކުރަން ރަނުގެ ފުރުސަތެއް ލިބުނު ނަމަވެސް ބޭނުމެއް ނުކުރެވުނެވެ.\nއިޓަލީން ނަތީޖާ ހަމަހަމަކުރީ މެޗު ނިމެން 12 މިނިޓަށް ވެފައިވަނިކޮށެވެ. ޕެނަލްޓީއަކުން ބޮނޫޗީ ލަނޑު ޖެހިއިރު މި ޕެނަލްޓީ އަކީ އޭރިއާ ތެރެއިން ޖަރުމަނުގެ ޑިފެންޑަރު ޖެރޯމް ބޯޓެން ބޯޅައިގައި އަތްލުމުން ރެފްރީ ދިން ޕެނަލްޓީއެކެވެ.\nއިތުރު ވަގުތުގެ ދެ ހާފްގައި ދެ ޓީމުގެ ފަރާތުން ލަސްކުޅުމެއް ފެނުނުއިރު މާ ނުރައްކާތެރި ހަމަލާތަކެއް ފޮނުވާލެވޭ ގޮތެއްނުވި އެވެ.\nމިރޭގެ މެޗުގެ ކުރިން ބައިނަލްއަގްވާމީ މުބާރާތްތަކުގައި މިދެ ޓީމު ކުޅުނު މެޗަކުން ޖަރުމަނު މޮޅުވެފައި ނުވެ އެވެ. ހަތަރު މެޗުން އިޓަލީ މޮޅުވިއިރު އަނެއް ހަތަރު މެޗު ނިމުނީ އެއްވަރުވެގެންނެވެ. ސެމީގައި ޖަރުމަނު ކުޅޭނީ މާދަމާ ފްރާންސާއި އައިސްލެންޑް ކުޅޭ މެޗުން މޮޅުވާ ޓީމަކާ ދެކޮޅަށެވެ.


ވިންޑޯސް އޯއެސް ދޫކޮށްލައްވަން ބޭނުންފުޅު ފަރާތްތަކަށް – heyobas\nފުރަތަމަ ސަފްހާ ވިންޑޯސް އޯއެސް ދޫކޮށްލައްވަން ބޭނުންފުޅު ފަރާތްތަކަށް\nކޮންމެ ބޭފުޅަކީވެސް ކޮންޕިއުޓާރ ބޭނުންކުރާ މީހެކެވެ. އަދި މިއަދުގެ މުޖުތަމައު ކުރިއަރާފައިވާ މިންވަރުން ކޮންޕިއުޓާރއާއި ނުލާ ދިރިއުޅުމަކީ ނުހަނު އުނދަގޫ ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން އަޅުގަނޑު މި ލިޔުމުގައި މި ބަޔާންކުރަނީ ވިންޑޯސް ދޫކޮށްލަވާ ބޭފުޅުންނަށް އަދި ވިންޑޯސް ބޭނުންކުރަށްވާ ބޭފުޅުންނަށް ވައިރަސްގެ އުނދަގުލުން ސަލާމަތްވުމަށް ބޭނުންކުރެވިދާނެ އޮޕަރޭޓިން ސިސްޓަމެކެވެ. ވިންޑޯސް ބޭނުންކުރަށްވާ ގިނަ ބަޔަކު ވައިރަސްތަކުގެ އުނދަގުލާ ގިނަފަހަރަށް ކުރިމަތިލާންޖެހެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އޯއެސް ބަދަލުކުރަން ބޭނުންވިޔަސް ގިނަފަހަރަށް އެހެން އޯއެސް އަޅައިގެން ބޭނުންކުރުން އެއީ އުނދަގޫކަމަކަށްވެއެވެ. ސަބަބަކީ ބޭނުންކުރާ ސޮސްޓްވެއާރަތަކާއި ޕްރޮގުރާމްތައް ތަފާތުވުމެވެ. އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރަމުންއަންނަ މައިކްރޯސްފްޓް އޮފީސް ފަދަ ޕްރޮގުރާމްތައް އެހެން އޯއެސްތަކަށް ސަޕޯރޓްނުކުރުމެވެ.\nވިންޑޯސް ބޭނުންކުރާ ބޭފުޅުންނަށް އޭގެ ބަދަލުގައި ބޭނުންކުރެވިދާނެ ވިންޑޯސްއާއި އެންމެ އެއްގޮތް އެއް އޯއެސް އަކީ ޒޮރިންއެވެ. ޒޮރިންގައި ފެންނަ ފެނުމަށް ވިންޑޯސް 7، އަދި އެކްސް ޕީ، ވިސްޓާ އާއި އެއްގޮތްކަމެއް ހުރުމުގެ އިތުރުން މައިކްރޯސްފްޓް އޮފީސް ޕެކޭޖް އިންސްޓޯލްކޮށް ބޭނުންކުރެވެއެވެ. ހަމަ ވިންޑޯސްއެކޭ އެއްގޮތަށް ޒޮރިންއަށް ވިންޑޯސް ސޮފްޓްވެއާރ ތަކާއި އަދި މައިކްރޯސޮފްޓް އޮފީސް ޕެކޭޖް ސަޕޯރޓްކުރެއެވެ.\nޒޮރިން އޯއެސްގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ފައިދާއަކީ ވިންޑޯސް އޯއެސްގައި ދިމާވާ ވައިރަސްތަކުގެ އުނދަގޫކުރިމަތި ނުވުމެވެ. އަދި ވިންޑޯސްއަށްވުރެ ސައިޒުންކުޑަ މި އޯއެސް ނުވަތަ އޮޕަރޭޓިން ސިސްޓަމްއަކީ ވަރަށް ފަސޭހަ ހާއްސަކޮށް ވިންޑޯސް އެޅުމުން ހިނގުން ލަސްކޮށް ހުންނަ ކޮންޕިއުޓާރ ތަކުގައި ބޭނުންކުރަން ވަރަށް ރަނގަޅު އޮޕަރޭޓިން ސިސްޓަމެކެވެ. އަދި ޒޮރިން އޯއެސް ވިންޑޯސް އާއި އަޅާ ކިޔާލާއިރު ވަރަށް ބޮޑުތަން ފާސްޓްކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. އަދި ހަމަ އެހެންމެ ޒޮރިންނަކީ ހަމަ ފްރީކޮށް ކޮންމެ ބޭފުޅަކަށްވެސް ޒޮރިން ސައިޓުން ޑައުންލޯޑްކުރެވޭނެ އޮޕަރޭޓިން ސިސްޓަމެކެވެ. އެހެންކަމުން ޒޮރިން ޑައުންލޯޑުކުރުމަށާއި އިތުރު މައުލޫމާތު ހޯދަން ބޭނުންފުޅުވާ ފަރާތްތަކުން ތިރީގައިވާ ލިންކަށް ވަންނަވާށެވެ.


Raisina Dialogue ge Havaasaagai Baeh Is Officialunna Foreign Minister Abdullah Shahid Badhalu Kurahvaifi – Iru\nރައިޒީނާ ޑައިލޮގްގެ ހަވާސާގައި ބައެއް އިސް އޮފިޝަލުންނާ މިނިސްޓަރ ޝާހިދު ބައްދަލުކުރައްވައިފި\nރައިޒީނާ ޑައިލޮގްގައި ތަގްރީރުކުރެއްވުމަށް އިންޑިއާގެ ވެރިރަށް ނިއުދިއްލީއަށް މިހާރު ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ދަތުރުފުޅުގެ ތެރެއިން ޚާރިޖީ ވަޒީރު އަބްދުﷲ ޝާހިދު، ޗެކް ރިޕަބްލިކްގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު ތޮމަސް ޕެޓްރިޗެކް އާއި، ލެޓްވިއާގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު އެޑްގަރސް ރިންކެވިކްސްއާއި މިއަދު ބައްދަލުކުރައްވައިފިއެވެ. މިއީ މި ދެބޭފުޅުންނާ މިނިސްޓަރ ޝާހިދު ބައްދަލުކުރެއްވި ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.\nދެ ބޭފުޅުންނާއެކު ވަކިވަކިން ބޭއްވި ބައްދަލުކުރެއްވުންތަކުގައި މިނިސްޓަރ ޝާހިދު ވަނީ ޔޫރަޕިއަން ޔޫނިއަން އާއި، ޔޫރަޕްގެ ޤައުމުތަކާއިއެކި އޮންނަ ގުޅުން ހަރުދަނާކުރުމަށް ދިވެހިރާއްޖެއިން މަސައްކަތްކުރާކަން ފާހަގަކުރައްވާފައެވެ. އަދި ދިވެހި ރާއްޖެއާއި ޔޫރަޕާ ދެމެދު ވިޔަފާރީގެ ގުޅުންތައް އިތުރުކޮށް، ދިވެހިންނަށް ފަސޭހަކަމާއިއެކު ޔޫރަޕަށް ދަތުރުކުރުމުގެ ފުރުސަތު ލިބުމުގެ މުހިއްމުކަމުގެ މައްޗަށް މިނިސްޓަރ އަލިއަޅުއްވާލެއްވިއެވެ.\nމިނިސްޓަރ ޝާހިދު ވަނީ މިއަދު ކޮމަންވެލްތުގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް ޕެޓްރީޝިއާ ސްކޮޓްލެންޑާވެސް ދިއްލީގައި ބައްދަލުކުރައްވާފައެވެ. އަދި ދިވެހިރާއްޖެ އަލުން އަނބުރާ ކޮމަންވެލްތާ ގުޅުމުގެ މަސައްކަތްތައް ހަލުވި ކޮށްދެއްވުމަށް އެކަމަނާ ކުރައްވާ މަސައްކަތްޕުޅަށް އެމަނިކުފާނު ޝުކުރު އަދާކުރެއްވިއެވެ. 2019 ޑިސެމްބަރު 23 ވަނަ ދުވަހު، ދިވެހިރާއްޖެ އަލުން އަނބުރާ ކޮމަންވެލްތުގެ ޤައުމަކަށް ވުމަށް މެމްބަރު އެއްވެސް ޤައުމަކުން ދެކޮޅު ނަހަދާކަން ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލްވަނީ އަންގަވާފައެވެ. އަދި ކޮމަންވެލްތަށް އަލުން އަނބުރާ ވަނުމަށް ރަސްމީކޮށް ހުށަހެޅުމަށް އެކަމަނާ ވަނީ ދައުވަތު ދެއްވާފައެވެ.\nރަސްމީ ދަތުރުފުޅެއްގައި ފޮރިން މިނިސްޓަރ އަބްދުﷲ ޝާހިދު ދިއްލީއަށް ވަޑައިގެންފައިމިވަނީ އޮބްޒާވަރ ރިސަރޗް ފައުންޑޭޝަނާއި އިންޑިއާގެ މިނިސްޓްރީ އޮފް އެކްސްޓަރނަލް އެފެއަރޒް ގުޅިގެން ބާއްވާ ރައިޒީނާ ޑައިލޮގް 2020 ގައި ތަޤްރީރުކުރެއްވުމަށެވެ. އެމަނިކުފާނު މި ޑައިލޮގްގައި ތަޤްރީރުކުރެއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ ޖެނުއަރީ 15 ވަނަ ދުވަހުއެވެ.


COVID-19 aa dhekolhah kamah bune anhenaku freezer ehgai dhoolaifi – Iru\nކޮވިޑް-19 އާ ދެކޮޅަށް “މުޒާހަރާ” ކުރުމުގެ ގޮތުން އަންހެނަކު ފްރީޒަރެއްގައި ދޫލައިފި\nޝާޝާ· 22 މާރިޗު 2020\nއެމެރިކާގެ ސްޓޭޓެއް ކަމަށްވާ ވިސްކޮންސިންގައި، އަންހެނަކު ފިހާރައެއްގެ ފްރީޒަރުގެ އަތްގަނޑުގައި ދޫލައިފިއެވެ. އޭނާ މި އަމަލު ހިންގާފައިވަނީ، ކޮރޯނާވައިރަހާ ދެކޮޅަށް ނުރުހުންފާޅު ކުރުމުގެ ގޮތުން ކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނެއެވެ.\nމާޝްފީލްޑްގައި ހުންނަ ‘ފުޑް ފެސްޓިވަލް’ ނަމަކަށް ކިޔާ ފިހާރައިގެ މެނޭޖަރު ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުންނަމަ، އޭނާއަށް އެ މަންޒަރު ފެނިފައިވަނީ އެ ފިހާރައިގެ ފްރީޒަރުތައް ހުންނަ ދިމާލުގައި ހުރެގެން އަތްގަނޑުތައް ސެނިޓައިޒް ކުރަމުންދަނިކޮށެވެ. “އެ އަންހެން މީހާ އަހަންނާ ދިމާލަށް ބަލަން ހުރެފަ އަތްގަނޑެއްގަ ދޫލީ” މި އާދަޔާޚިލާފު ހާދިސާ ކިޔައިދެމުން މެނޭޖަރު ބުންޏެވެ.\nއެއަށްފަހު މެނޭޖަރު ވަނީ ވަގުތުން އެ އަތްގަނޑު ސާފުކޮށް، ފުލުހުންނަށް ގުޅާފައެވެ. 53 އަހަރުގެ އެ އަންހެން މީހާ ފަހުން ފުލުހުންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި، އޭނާ އެކަން ކޮށްފައިވަނީ މިހާރު ހަލުވިކަމާއެކު ފެތުރެމުންދާ ކޮރޯނާވައިރަހާ ދެކޮޅަށް ނުރުހުންފާޅުކުރުމުގެ ގޮތުންނެވެ. ނަމަވެސް މީގެ ކުރިން އެކަހަލަ ކަމެއް ކޮށްފައިނުވާނެ ކަމަށާއި، އޭނާއަށް ކުރެވިފައިވަނީ ނޭދެވޭ އަމަލެއް ކަމަށް އެއްބަސްވެފައިވެއެވެ.\nސިއްޙީ މާހިރުން ލަފާދެނީ އާންމު ތަންތަނުގައި ހުންނަ ތަޅުތަކާއި، އަތްގަނޑުތައް ބަރާބަރަށް ސެނިޓައިޒްކޮށްފައި ބެހެއްޓުމަށެވެ. ނޫންނަމަ ވަރަށް ފަސޭހައިން ވައިރަސް ފެތުރިގެންދާނެ ކަމަށް އިންޒާރުދެއެވެ. މިފަހުން މީސްމީޑިއާގެ އިންފްލުއެންސާއެއް ވަނީ ފްލައިޓެއްގައި ހުރި ފާހަނަތަށްޓެއްގައި ދޫލާތަން ވީޑީއޯކޮށް، “ކޮރޯނާވައިރަސް ޗެލެންޖު” ހޭޝްޓެގަކަށް ބޭނުންކޮށްގެންމަޝްހޫރުވާން މަސައްކަތްކޮށްފައެވެ. މި ޗެލެންޖުގައި މަދުބަޔަކު ބައިވެރިވެސްވިއެވެ.


5 aharah fahu Lanka ge Keeper Eagles dhookoh laifi\nފަސް އަހަރަށް ފަހު ލަންކާގެ ކީޕަރު އީގަލްސް ދޫކޮށްލައިފި\nލަންކާގެ ގައުމީ ޓީމުގެ ކީޕަރު ސުޖަން ޕެރޭރާ\nކުލަބު އީގަލްސްއަށް ފަސް އަހަރު ކުޅުމަށް ފަހު ލަންކާގެ ގައުމީ ޓީމުގެ ކީޕަރު ޑޮސް ސޫޖަން ޕެރޭރާ އެ ކުލަބު ދޫކޮށްލައިފި އެވެ.\nސޫޖަން، އީގަލްސް އާ ގުޅުނީ 2015 ވަނަ އަހަރު ސީޒަންގެ މެދުތެރެއިންނެވެ. އޭރު ކުލަބު އީގަލްސްގެ ކީޕަރު ލަބާން ޝަރީފް މޭޑޭ މުޒާހަރާގައި ފުލުހަކަށް ހަމަލާ ދިނުމުން އޭނާ ހައްޔަރު ކުރުމުން، އީގަލްސްއިން ގެނައީ ސުޖަން އެވެ. ގައުމީ ޓީމުގެ ގޯލްކީޕަރު ކޯޗް އަސްލަމް އަބްދުރަހީމްގެ ޓްރޭނިންގެ ދަށުން ސުޖަން އީގަލްސްގައި މޮޅު ކުޅުމެއް ދެއްކި އެވެ.\nދިވެހި ޕްރިމިއާ ލީގްގައި ދެއްކި މޮޅު ކުޅުމާއެކު، ލަންކާގެ ޓީމުގެ އެއް ވަނަ ކީޕަރަށް ސުޖަން ވެގެން ދިޔަ އެވެ. އަދި ފަހުން އޭނާ އަކީ އެ ޓީމުގެ ކެޕްޓަންވެސް މެއެވެ. އޭނާގެ ހުނަރު ތަރައްގީ ވެގެން ދިއުމުގައި އީގަލްސްގައި އަސްލަމް ތަމްރީންތައް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާ ކުރިކަން ސުޖަން ފާހަގަ ކުރި އެވެ. ކުރިން އަވަސް އަށް ދީފައިވާ އިންޓަވިއުގައި ސުޖަން ބުނީ އޭނާގެ ކެރިއަރުގެ އެންމެ މޮޅު ކުޅުން ދެއްކެނީ އީގަލްސް އާ އެކު ހޭދަ (ކުރި) މުއްދަތުގައި ކަމަށެވެ.\nމިދިޔަ ސީޒަންގެ ދިވެހި ޕްރިމިއާ ލީގްގެ ދެ ވަނަ އީގަލްސް އަށް ހޯދައިދީ އަންނަ އަހަރުގެ ޢޭއެފްސީ ކަޕް ކޮލިފިކޭޝަން ބުރަށް އީގަލްސް ގެންގޮސްދޭ ސުޖަން ވަނީ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކޮށްފަ އެވެ. އޭނާ އަކީ 2017 ވަނަ އަހަރު ދިވެހި ޕްރިމިއާ ލީގްގެ އެންމެ މޮޅު ކީޕަރެވެ.\nސުޖަން ވަނީ އީގަލްސް ދޫކޮށްލަން ނިންމާފައިވާކަން އޭނާގެ ފޭސްބުކް ޕޭޖު މެދުވެރިކޮށް ހާމަ ކޮށްފަ އެވެ. ރޭ ދަންވަރު އަވަސްއާ ވާހަކަ ދައްކަމުން ސުޖަން ބުނީ އަންނަ ސީޒަންގައި އީގަލްސްގައި މަޑު ކުރުމާމެދު ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ވާހަކަތައް ދެކެވުނު ކަމަށެވެ.\n"ނަމަވެސް އަހަންނަށް އެނގޭ ކޮންމެވެސް އެއްދުވަހަކުން އީގަލްސް ދޫކޮށްލަން ޖެހޭނެކަން،" ރޭ އަވަސް އާ ވާހަކަ ދައްކަމުން ބުންޏެވެ. "ހަމަ ހަގީގަތުގައިވެސް އަހަންނަށް ފަސޭހަ ނިންމުމެއް ނޫން އީގަލްސް ދޫކޮށްލުމަކީ، އެއީ އަހަރެންގެ ގެ، ރާއްޖެއަކީ އަހަރެންގެ ދެ ވަނަ ގައުމު."\nއޭނާ ބުނީ އެންމެ ފަހު ވަގުތާ ހަމައަށްވެސް އީގަލްސްގެ މެނޭޖުމެންޓުން އޭނާއާ މެދު ވަރަށް ރަނގަޅަށް ކަންތައް ކުރި ކަމަށާއި އަބަދުވެސް އީގަލްސް މަތިން ހަނދާން ހުންނާނެ ކަމަށެވެ.\nއީގަލްސްގެ ސީއީއޯ މުފާވިޒް ހާޝިމް (މުފާ) އަވަސް އަށް ވިދާޅުވީ އީގަލްސްއަށް ސުޖަން ކޮށްދިން ހިދުމަތް އީގަލްސްއިން އަބަދުވެސް ބަލައިގަންނަ ކަމަށެވެ. އަދި މުޅި އީގަލްސްއިން ސުޖަންގެ އަގުވަޒަން ކުރާ ކަމަށްވެސް މުފާ ވިދާޅުވި އެވެ. އެނާ ވިދާޅުވީ އިތުރު ކީޕަރަކު ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުން ދާ ކަމަށެވެ.\nއޭއެފްސީ ޕްރޯ ލައިސެންސް މޯހަން ހާސިލުކޮށްފި


ނަމާދުގެ ޤަދަރު މަތިވެރިކުރުން 11 – DhiSalafiyyah\nނަމާދުގެ ޤަދަރު މަތިވެރިކުރުން 11\n13/04/2014 ފިޤުހާއި އޭގެ ޢިލްމުތައްއައްޝައިޚް އަޙްމަދު ރިމާޒް\nތެދުމަގުގައި މީސްތަކުން ބެހިގެންދަނީ ތިން ބަޔަކަށެވެ. ފުރަތަމަ ބަޔަކީ ހިދާޔަތުގެ މަތިވެރި ނިޢުމަތް ލިބިފައިވާ އަޅުންނެވެ. އެބައިމީހުންނީ ތެދުމަގު ލިބި އެމަގުގައި ޢިލްމާއި ޢަމަލާއި އިޢުތިޤާދުން އެ ހިދާޔަތުގެ މަތީގައި ޤާއިމްވެތިބޭބައެކެވެ.\nދެވަނަ ބަޔަކީ ހިދާޔަތުގެ މަގުން އެއްކިބާވެ މަގުގުރެދިފައިވާ މީހުންނެވެ. ތިންވަނަ ބަޔަކީ އެބަޔަކަށް ކޯފާލެއްވުނު މީހުންނެވެ. އެމީހުންނީ ހިދާޔަތުގެ މަގު އެނގި އެއަށް ބޯނުލެނބި މީހުންނެވެ.\nފާތިޙާ ސޫރަތަށްފަހު އާމީން ކިޔުމަކީ ޝަރުޢުވެގެންވާ ކަމެކެވެ. އާމީންގެ މާނައީ ފާތިޙާ ސޫރަތުގައި އަޅާ ދެންނެވި ދުޢާ އިޖާބަކުރެއްވުމަށް ﷲ ތަޢާލާއަށް އެދުމެވެ. މުސްލިމުން އެބައިމީހުންގެ ނަމާދުގައި ބާރަށް އާމީންކިޔާ ކިޔުމަކީ ޔަހޫދީން މުސްލިމުންގެ މައްޗަށް ޙަސަދަވެރިވާ ކަމެކެވެ.\nފާތިހާ ސޫރަތަށް ފަހު ސޫރަތެއް ކިޔެވުމަށްފަހު ތަކްބީރާއެކީ ރުކޫޢު ކުރާނީއެވެ. ރުކޫޢަށް ދަމުން ދެއަތް އުފުލުމަކީ ސުންނަތްވެގެންވާ ކަމެކެވެ. އަދި އެއީ ނަމާދުގެ ޒީނަތުގެ ތެރެއިން ހިމެނިގެންވާ ކަމެއްވެސް މެއެވެ. އަދި ހަމައެއާއެކީ އެއީ ނަމާދުގައި އެކި ގުނަވަންތަކަށް ވާ ވާޖިބުތަކުގެ ތެރެއިން ދެއަތަށް ޚާއްޞަވެގެންވާ ބައެވެ. ރުކޫޢުގައި އަޅާ އޭނަގެ ބޯ ކާއިނާތުގެ ވެރި އިލާހަށް ތިރިކޮށްލާ ތިރިކޮށްލުން ބަޔާންކުރަނީ އަޅާގެ ހިތުގައި ﷲއަށްޓަކައިވާ މަތިވެރި ކަމެވެ. މަތިވެރި އިޙްތިރާމާއި ހައިބަތާއި ޢިއްޒަތުގެ މަތިވެރިކަމެވެ. ރުކޫޢުގައިވަނީ އަޅާ އޭނާގެ ރައްބަށް ނިކަމެތިކަމާއެކީ ބޯ ތިރިކޮށް އެއިލާހުގެ މަތިވެރިކަން ބަޔާންކޮށް އެއިލާހަށް ޘަނާކިޔުމެވެ. މާތް ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވެއެވެ. ((فَأَمَّا الرُّكُوعُ فَعَظِّمُوا فِيهِ الرَّبَّ عَزَّ وَجَلَّ)) [رواه مسلم] މާނައީ: :ފަހެ ރުކޫޢުގައިނަމަ، ﷲތަޢާލާގެ މަތިވެރިކަން (ބަޔާންކުރާށެވެ).\nރުކޫޢުން ތެދުވުމަށްފަހު އަޅާގެ މައްޗަށް ޝަރުޢުވެގެންވަނީ، ﷲ ތަޢާލާގެ ދަރުބާރުގައި އެއިލާހަށް ރުކޫޢުކުރުމުގެ ތައުފީޤު ދެއްވިކަމަށްޓަކައި އެއިލާހަށް ޙަމްދުކުރުމެވެ.\nރުކޫޢަތްފަހުގައި ވަނީ ސަޖިދައަށް ދިއުމެވެ. ސަޖިދާގައި ޝާމިލުވާ ކޮންމެ ގުނަވަނަކަށް ލިބިގެންވާ ޢުބޫދިއްޔަތުގެ ޙައްޤު ކޮންމެ ގުނަވަނަކަށް ލިބިދޭންޖެހޭނެއެވެ. އަޅާގެ އެންމެ މަތިވެރިވެ ޝަރަފުވެރިވެގެންވާ ގުނަވަންކަމުގައިވާ ބޯ ﷲ ތަޢާލާއަށްޓަކައި ތިރިކޮށްލަނީ އެއިލާހުގެ ޢިއްޒަތާއި މަތިވެރިކަމަށް ހެކިވާޙާލު އަޅާގެ ނިކަމެތިކަމަށް އިޢްތިރާފްވާ ޙާލުގައެވެ. އަޅާ ސަޖިދާގައިވާ ވަގުތަކީ ﷲއާ އެންމެ ކުއްތަންވެގެންވާ ވަގުތެވެ. މާތް ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވެއެވެ. ((أَقْرَبُ مَا يَكُونُ الْعَبْدُ مِنْ رَبِّهِ وَهُوَ سَاجِدٌ)) [رواه مسلم] މާނައީ: “އަޅާ އޭނަގެ ރައްބާ އެންމެ ކުއްތަންވެގެންވާ ވަގުތަކީ އޭނާ ސަޖިދައިގައިވާ ވަގުތެވެ”.\nފަހެ ނަމަދަކީ ފަސްކަމެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވެގެންވާ އަޅުކަމެކެވެ. އެއީ ޤުރުއާން ކިޔެވުމާއި، ޤިޔާމާއި (އެބަހީ ނަމާދުގައި ކޮޅަށްހުރުން)، ރުކޫޢާއި، ސުޖޫދު އަދި ޒިކުރުތަކެވެ. އެހެންކަމުން މިއިން ކޮންމެ ނަމަކުން ޤުރުއާނުގައި ނަމާދަށް ނަންދެވިގެންވެއެވެ. ނުވަތަ މިއިން ކަމަކުން ނަމާދު ސިފަކުރެވިގެންވެއެވެ.\nމިގޮތުން ޤިޔާމާ ބެހޭގޮތުން ނަމާދުގެ ޒިކުރުކުރައްވައި ﷲވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ: (وَقُومُوا لِلَّـهِ قَانِتِينَ) [البقرة238] މާނައީ:”އަދި ތިޔަބައިމީހުން اللَّه އަށް ކިޔަމަންތެރިވެ، މަޑުމައިތިރިކަމާއެކު (ނަމާދުގައި) ޤާއިމުވެ ތިބޭށެވެ!”. އަދިވެސް ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ: (قُمِ اللَّيْلَ إِلَّا قَلِيلًا ) [المزمل 2] މާނައީ: “ރޭގަނޑުގެ އަޅުކަން ކުރެއްވުމަށް ތެދުވެވަޑައިގަންނަވާށެވެ! ވަރަށްކުޑަ ވަގުތުކޮޅަކަށް މެނުވީއެވެ.”\nއަދި ކީރިތި ޤުރުއާން ތިލާވަތުކުރުމުން ނަމާދުގެ ޒިކުރުކުރައްވަމުން ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. (أَقِمِ الصَّلَاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلَىٰ غَسَقِ اللَّيْلِ وَقُرْ‌آنَ الْفَجْرِ إِنَّ قُرْ‌آنَ الْفَجْرِ كَانَ مَشْهُودًا) [الإسراء 78] މާނައީ:” އިރު މެދުން ފިލުމުން، ރޭގަނޑުގެ އަނދިރިކަމާ ހަމަޔަށް، ކަލޭގެފާނު ނަމާދު ޤާއިމުކުރައްވާށެވެ! (އެބަހީ: މެންދުރު ނަމާދާއި، ޢަޞުރުނަމާދާއި، މަޣްރިބު ނަމާދާއި، ޢިޝާނަމާދު ޤާއިމު ކުރައްވާށެވެ!) އަދި ފަތިހުގެ ޤުރުއާން (އަދާކުރައްވާށެވެ!) ހަމަކަށަވަރުން، ފަތިހުގެ ޤުރުއާނަކީ (އެބަހީ ފަތިސްނަމާދު)، (ރޭގަނޑުގެ މަލާއިކަތުންނާއި ދުވާލުގެ މަލާއިކަތުންގެ ފަރާތްޕުޅުން) ހެކިލިބިގެންވާ ނަމާދެއް ކަމުގައިވިއެވެ.\nއަދި ރުކޫޢު ކުރުމުން ނަމާދުގެ ޒިކުރުކުރައްވަމުން ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. (وَارْ‌كَعُوا مَعَ الرَّ‌اكِعِينَ) [البقرة43] މާނައީ: އަދި ރުކޫޢު ކުރާ މީހުންނާ އެކުގައި ތިޔަބައިމީހުން ރުކޫޢުކުރާށެވެ!\nއަދި ސަޖިދައިން ނަމާދުގެ ޒިކުރުކުރައްވަމުން ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. (فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَ‌بِّكَ وَكُن مِّنَ السَّاجِدِينَ ) [الحجر 98] މާނައީ: ފަހެ، ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއަށް ޙަމްދާއެކު ތަސްބީޙަ ވިދާޅުވާށެވެ! އަދި ސަޖިދަކުރާ މީހުންގެ ތެރެއިން ކަލޭގެފާނު ވެވަޑައިގަންނަވާށެވެ!\nއަދި ޒިކުރުތަކުން ނަމާދު ސިފަކުރައްވަމުން ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. (فَاسْعَوْا إِلَىٰ ذِكْرِ اللَّـهِ) [الجمعة 9] މާނައީ: ﷲ ހަނދުމަކުރުމަށް (އެބަހީ: ޚުޠުބާ އަޑުއެހުމާއި، ނަމާދަށް) ތިޔަބައިމީހުން ހިނގައިގަންނާށެވެ!\nނަމާދުގެ އެންމެ ޝަރަފުވެރިވެގެންވާ ޢަމަލަކީ ސަޖިދައެވެ. އަދި ނަމާދުގެ އެންމެ ޝަރަފުވެރިވެގެންވާ ޒިކުރަކީ ކީރިތި ޤުރުއާން ކިޔެވުމެވެ.\nފުރަތަމަ ސަޖިދައަށްފަހު އިޢްތިދާލުގައި އިށީންނާނީއެވެ. މި ޙާލަތުގައި އަޅާގެ މައްޗަށް ޝަރުޢުވެގެންވަނީ ފާފަފުއްސެވުމާއި ރަޙްމަތާއި ހިދާޔަތާއި ރިޒްޤާއި ޢާފިޔަތަށް އެދި ﷲއަށް ދުޢާކުރުމެވެ. ދެސަޖިދަ ދެމެދު އިށީނދެގެންވާ ޙާލަތަކީ އަޅުކަމުގެ ޚާއްޞަ މަޤާމެކެވެ. މިމަޤާމުގައި އަސްތަޣްފާރުކުރުން ގިނަކުރައްވާ ކަމަށް މާތް ނަބިއްޔާގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވެއެވެ.\nއެއަށްފަހުގައި އަޅާގެ މައްޗަށް ޝަރުޢުވެގެންވަނީ ދެވަނަ ސަޖިދައަށް ދިއުމެވެ. ސަޖިދައިގެ މަތިވެރިކަމާއި ޝަރަފަށްޓަކައި، ރުކޫޢު ފަދައިން އެންމެ ސަޖިދައިން ފުއްދާލުމެއްނުވެއެވެ. އެހެނެއްކަމަކު ދެސަޖިދަ ކުރަން ޝަރުޢުވެގެންވެއެވެ.\nމިބީދައިން ނަމާދުގެ ޢަމަލުތައް ތަކުރާރުކޮށް ނަމާދު ފުރިހަމަކުރުމުން ހިތާއި ރޫޙުގެ ކާނާ ލިބިގެންދާނެއެވެ. އަދި ނަމާދުގެ ފުރަތަމަ ރަކުޢަތް ބަޔާންވެދިޔަ ގޮތަށް ދެވަނަ ރަކްޢަތުގައި ތަކުރާރުކުރުމީ ފުރަތަމަ ރަކްޢަތަށްޓަކައި އަދާކުރެވޭ ޝުކުރެއްވެސްމެއެވެ. އަދި އެއީ އީމާންކަމުގެ ތިލަފަތަށް ބަރުކަން ލިއްބައިދޭނެ ޢަމަލުތަކެއްވެސް މެއެވެ.\nނަމާދުގެ ދެވަނަ ރަކުޢަތަށްފަހުގައި އަޅާގެ މައްޗަށް ޝަރުޢުވެގެންވަނީ އައްތަޙިއްޔާތަށް އިށީނުމެވެ. އައްތަޙިއްޔާތުގައިވަނީ ﷲތަޢާލާގެ ދަރުބާރުގައި އިށީދެއިނދެ އެއިލާހަށް ޘަނާކިޔުމާއި މާތް ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ސަލާމް ދެންނެވުމާއި ޞާލިހުއަޅުތަކުންނަށް ސަލާމްދެންނެވުމެވެ. ދެން އެއަށްފަހުގައި އަޅާގެ މައްޗަށްވަނީ ﷲފިޔަވައި ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަންވެވޭ އެހެންއެއްވެސް އިލާހަކު ނުވާކަމަށް ހެކިވުމާއި މާތް ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ނަބީކަމާއި ރަސޫލުކަމުގެ ރިސާލަތަށް ހެކިވުމެވެ. އެއަށްފަހުގައި ﷲއަށް ދުޢާދެންނެވުމަށްޓަކައި ޝަރުޢުވެގެންވަނީ ދުޢާގެ ކުރިން މާތްނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައާއި އެކަލޭގެފާނުގެ އާލުބައިތުންނާއި އިބްރާހިމްގެފާނާއި އެކަލޭގެފާނުގެ އާލުބައިތުންގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތާއި ސަލާމްލެއްވުމަށް އެދި ދުޢާކުރުމެވެ. އެއަށްފަހުގައި އަޅާބޭނުން ޙާޖަތަކަށް އެދި ﷲއަށް ދުޢާދެންނެވުމަށްފަހު ސަލާމްދޭނީއެވެ.\nއޯޑިއޯ: الأربعون النووية – 21


އަބްޖަދު ހައްވަޒަށް ނަޒަރެއް\n6 ނޮވެންބަރު, 2017 އެއްވެސް ޚިޔާލެއް ހުށަހަޅާފައި ނެތް\nޢަރަބި އަލިފުބާގެ އަކުރުތައް ހިމެނޭ، އަބްޖަދު ހައްވަޒަކީ، ދިގު ތާރީޚެއް ލިބިފައިވާ ޒަމާންވީ ތަރިކައެކެވެ. ބުނެވޭ ގޮތުގައި، އޭގެ ފުރަތަމަ ހަ ލަފުޒަކީ، މަދުޔަނުގެ ރަސްރަސްކަލުންގެ ނަންތަކެކެވެ. އެ ނަންތަކަކީ:\n1. އަބްޖަދު (أَبْجَد)\n2. ހައްވަޒު (هَوَّز)\n3. ޙުއްޠީ (حُطِّي)\n4. ކަލަމުން (كَلَمُن)\n5. ސަޢަފަޞް (سَعَفَصْ)\n6. ޤަރަޝަތު (قَرَشَتْ) މިއެވެ.\nމީގެ ތެރެއިން “ކަލަމުން” އަކީ، އެ ރަސްރަސްކަލުންގެ އިސް ރަސްގެފާނުގެ ނަން ކަމަށް ވެސް ބުނެވެއެވެ. އެ ރަސްރަސްކަލުންނާއި އެމީހުންގެ ޤައުމުތައް ހަލާކުވި ދުވަސް ކަމަށް ވާރިދުވެފައިވަނީ، “ޔައުމުއްޡުއްލާ” (يَوْمُ الظُّلَّةِ) އެވެ، ކިޔުނު ދުވަހެވެ. އެ ދުވަހުގެ ވާހަކަ، ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ ހޫދު ސޫރަތުގެ 189 ވަނަ އާޔަތުގައި ވާރިދުވެފައި ވެއެވެ. އެދުވަހު އެމީހުން ހަލާކުވެދިޔައީ، ޝުޢައިބުގެފާނުގެ ޤައުމުގެ މީހުންނާއެކުގައި ކަމަށް ބުނެވެއެވެ.\nބައެއް ނަޒަރިއްޔާތައް ބުނާ ގޮތުގައި، އެންމެ ފުރަތަމަ، ޢަރަބި ލިޔުން އުފެއްދީ، ނަންގަނެވިދިޔަ ހަ ރަސްކަލުންނެވެ. އެމީހުން އެކަންކުރީ، އެމީހުންގެ ނަންނަމުގައިވާ އަކުރުތަކުންނެވެ. އެއަށްފަހު އޭގެ ތެރެއަށް ހަ އަކުރެއް އިތުރުކުރެވުނެވެ. އެއީ ث خ ذ ض ظ غ މި އަކުރުތަކެވެ. މި އަކުރުތަކަށް “ރަވާދިފު” ގެ ނަމުން ނަންދެވިފައި ވެއެވެ. މިއަކުރުތަކާއެކު ފުރިހަމަވި އަބުޖަދު ހައްވަޒު ތިރީގައި މިވަނީއެވެ.\nأَبْجَد، هَوَّزَ، حُطِّي، كَلَمُنْ، سَعْفَصْ، قُرِشَتْ، ثَخَذ، ضَظَغ\nމިގޮތަށް މި ލަފުޒުތައް ތަރުތީބުކުރެއްވީ، ނަޞްރު ބްނު ޢާޞިމުއް ލައިޘީ (نَصْر بن عاصم اللَّيثيّ) ކަމަށް ރިވާވެފައި ވެއެއެވެ.\nއަބުޖަދު ހައްވަޒުގެ ބައެއް ލަފުޒުތަކުގައި އެއް ގޮތަށްވުރެ ގިނަ ގޮތްގޮތަށް ފިލިޖެހިފައި ވެއެވެ. އަބްޖަދު (أَبْجَد) ގެ އަޞްލަކީ “އަބޫޖާދު” (أبو جاد) ކަމަށް ބުނެވެއެވެ. ބައެއް މަޞްދަރުތަކުގައި ވަނީ، “ކަލިމަން” (كَلِمَنْ) އެވެ. ބައެއް މަޞްދަރުތަކުގައި ވަނީ، “ސަޢަފަޞް” (سَعَفَصْ) އެވެ. ބައެއް މަޞްދަރުތަކުގައި ވަނީ “ޤަރަޝަތު” (قَرَشَتْ) އެވެ. އަދި ބައެއް ލިޔުންތަކުގައި “ޤަރްޝަތު” (قَرْشَتْ) ކަމަށް ވެސް ލިޔެފައި ވެއެވެ.\nއައްޒަމަޚުޝަރީގެ “ރަބީޢުލް އަބްރާރި” (رَبيعِ الأَبرار) އެވެ، ކިޔާ ފޮތުގެ 828 ވަނަ ޞަފުޙާގައި ވެއެވެ.\n“أبوجاد އާއި هوز އާއި حطى އާއި كلمون އާއި سعفص އާއި قرشيات އަކީ، ރަސްރަސްކަލުން ކަމުގައި ވިއެވެ. އަބޫޖާދު (أبوجاد) ރަސްގެފާނު ވީ މައްކާގައެވެ. “ހައްވަޒު” (هَوَّز) އާއި، “ޙުއްޠީ” (حُطِّي) ވީ، ޠާއިފު (الطَّائف) ގެ ވައްޖު (وَجَّ) ގައެވެ. މިނޫން ރަސްރަސްކަލުން ވީ، މަދްޔަޔަނު (مَدْيَن) ގައެވެ.”\nއިހުޒަމާނުގެ މަދްޔަން ވަނީ، މިހާރުގެ އުރުދުން (الأُرْدُنُ) ގައެވެ. އެއީ، އަލްމަމްލަކަތުލް އުރުދުނިއްޔަތިލް ހާޝިމިއްޔާ (The Hashemite Kingdom of Jordan) އެވެ.\nއެހެން ރިވާޔަތެއް ބުނާ ގޮތުގައި، ނަންގަނެވިދިޔަ (އަބުޖަދު ހައްވަޒުގެ) ލަފުޒުތަކަކީ، ޝައިޠާނުންގެ ނަންތަކެކެވެ. އެއީ، ކޮން ބަޔެއްގެ ނަންތަކެއް ކަން ބުނެދޭ މިނޫން ރައުޔުތައް ވެސް ވެއެވެ.\nއަބުޖަދު ހައްވަޒުގެ ލަފުޒުތައް ތަރުތީބުކުރެވިފައިވާ ގޮތް ބައެއް ސަގާފަތްތަކުގައި ތަފާތެވެ. މިސާލަކަށް މަޣުރިބުކަރައިގެ ސަގާފަތުގައި، “ކަލަމުން” ގެ ފަހަތަށް އަންނަ ލަޒުފުތައް ތަފާތެވެ. އެ ސަގާފަތުގައި، “ކަލަމުން” ގެ ފަހަތަށް އަންނަނީ، صعفض، قرست، ثخذ، ظغش އެވެ.\nއަބުޖަދު ހައްވަޒުގެ ލަފުޒުތަކުގައި މާނަތަކެއް ވާ ކަމަށް ވެސް ބުނެވެއެވެ. ތިރީގައި މިވަނީ އެ މާނަތަކެވެ.\n1. އަބްޖަދު (أَبْجَد): (أخذ) ނަގައިފި، ހިފައިފި.\n2. ހައްވަޒަ: (هَوَّزَ): (ركب) ސަވާރުވެއްޖެ.\n3. ޙުއްޠީ (حُطِّي): (وقف) ހުއްޓިއްޖެ، ކޮއްޅަށް ހުރެއްޖެ.\n4. ކަލަމުން (كَلَمُنْ): (أصبح متعلماً) ތަންދޮރު ދަންނަ ތަޢުލީމުޔާފުތާއަކަށް ވެއްޖެ.\n5. ސަޢުފަޞް (سَعْفَصْ): (أسرع في التعلم) ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރުން އަވަސްވެއްޖެ.\n6. ޤަރަޝަތު (قَرَشَتْ): (أخذه بالقلب) ހިތަށް ނަގައިގެންފި.\n7. ޘަޚަޛަ (ثَخَذ): (حفظ) ހިތުދަސްކޮށްފި، ރައްކާކޮށްފި.\n8. ޟަޡަޣު (ضَظَغ): (أتمّ) މުޅިން ފުރިހަމަކޮށްފި.\nމިއީ، އަބުޖަދު ހައްވަޒު އެވެ، ކިޔާ އަލިފުބާގެ އަކުރުތައް ހިމެނޭ ތަރިކައާ ބެހޭ ގޮތުން ހޯދި ހޯދުމުން ލިބުނު ބައެއް މަޢުލޫމާތެވެ. އެއާބެހޭ މިނޫން މަޢުލޫމާތު ވެސް ވެއެވެ. މި މަޢުލޫމާތުކޮޅަކީ، ޢަރަބި އަކުރާބެހޭ މަޢުލޫމާތު ހޯއްދަވާ ފަރާތްތަކަށް ބޭނުންތެރި އެއްޗެއް ކަމުގައި ވާނެ ކަމަށް އުންމީދުކުރަމެވެ.\nމަސްދަރު: ބަޙުރު އީމަޖައްލާ\n4 އޮގަސްޓް, 2015\nޢަރަބި ބަސް ކިޔަވަމާ3ވަނަ ބައި


Ihavandhoo bandharu hedhumuge bodu bai ninmaalaifi\nއިހަވަންދޫ ބަނދަރު މަސައްކަތުގެ ބޮޑުބައި ނިމިއްޖެ: އެމްޓީސީސީ\nހއ.އިހަވަންދޫ ބަނދަރު ތަރައްޤީ ކުރުމުގެ މަޝްރޫއުގެ މަސައްކަތުގެ 88 ޕަސެންޓް ނިމިއްޖެކަމަށް އެ މަސަކަތާއި ހަވާލުވެފައިވާ މޯލްޑިވްސް ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް ކޮންޓްރެކްޓިން ކޮންޕެނީ (އެމްޓީސީސީ) ބުނެފި އެވެ.\nއެމްޓީސީސީ ބުނީ މި ޕްރޮޖެކްޓަށް ބޭނުންވާ ބޮޑު ހިލައިގެ އެންމެ ފަހު ޝިޕްމެންޓް ވަނީ މިހާރު ޕްރޮޖެކްޓް ސައިޓަށް ގެންދެވިފަ ކަމަށެވެ.\nޖުމުލަ 59.07 މިލިއަން ރުފިޔާގެ މި މަޝްރޫއު އެމްޓީސީސީއާ ހަވާލުކުރީ އޮގަސްޓް 2019ގަ އެވެ.\nއެމްޓީސީސީން މިއަދު ބުނީ، ބޭރުތޮށީގެ ވޭރިއޭޝަން މަސައްކަތްތަކުގެ 95 ޕަސެންޓް ނިމިފައިވާ ކަމަށެވެ.\nމި މަޝްރޫއުގެ ދަށުން 30,509 ކިއުބިކް މީޓަރުގެ ސަރަހައްދެއްގެ ބަނދަރު ފުންކުރުމާއި، 95 މީޓަރުގެ ސަރަހައްދެއްގައި އެއްގަމު ތޮށި ލުމާއި، 284 މީޓަރުގެ ސަރަހައްދެއްގައި ބޭރު ތޮށިލުމާއި، 178 މީޓަރުގެ ސަރަހައްދެއްގައި ރިވެޓްމަންޓް ޖެހުން ހިމެނެ އެވެ.\nއަދި މަގުބައްތިއާއި ނެރު ބައްތި ހަރުކުރުމާއި، 4,582 އަކަ މީޓަރު ސަރަހައްދެއްގައި ޕޭވްމަންޓް ހެދުން ހިމެނެ އެވެ. މިނިސްޓްރީ އޮފް ނޭޝަނަލް ޕްލޭނިންގ، ހައުސިންގ އެންޑް އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރގެ ފަރާތުން އެކުންފުންޏާއި ހަވާލުކޮށްގެން ކުރިއަށްގެންދާ މި މަޝްރޫޢުއަކީ 59.07 މިލިއަން ރުފިޔާގެ މަޝްރޫއެކެވެ.\nނޭކުރެންދޫ ފެރީ ހަޓްގެ މަސައްކަތް ނިމިއްޖެ\nފެރީ ނިޒާމްގެ ހިދުމަތް ގިނަ ބަޔަކު ހޯދީ ސިއްހީ ފަރުވާއަށް: އަސްލަމް\nހަނިމާދޫ ބަނދަރުގެ 66 ޕަސެންޓް މަސައްކަތް ނިމިއްޖެ


SunOnline: Parliament aai sarukaaru uvaalumah fahu3aharu thereygai5vana inthikhaabu Israel gai baahvanee\nޕާލަމެންޓާއި ސަރުކާރު އުވާލުމަށްފަހު ތިން އަހަރު ތެރޭގައި ފަސް ވަނަ އިންތިޚާބު އިސްރާއީލުގައި ބާއްވަނީ\nމުހައްމަދު ޖަވާދު ޔޫސުފު 21 Jun 2022, 10:49\nއިސްރާއީލުގެ ބޮޑުވަޒީރާއި ޚާރިޖީ ވަޒީރު (ކޯލިޝަން ސަރުކާރުގެ އެންމެ އިސް ދެ ވެރިން)\nޓެލްއަވީވު (21 ޖޫން 2022) : ސިޔާސީ ދެބަސްވުންތައް އިތުރުވެ ޕާލަމެންޓްގައި އަޣްލަބިއްޔަތު ގެއްލޭނެކަން ޔަގީންވުމުން އިސްރާއީލުގައި ޕާލަމެންޓް އުވާލުމަށްފަހު އަނެއްކާވެސް އާއްމު އިންތިޚާބެއް ބާއްވަން ނިންމައިފިއެވެ.\nއިސްރާއީލުގައި ވެރިކަންކުރާ ކޯލިޝަންގައި ހިމެނޭ އިސް ދެބޭފުޅުންކަމަށްވާ އިސްރާއީލުގެ ބޮޑުވަޒީރު ނަފްތާލީ ބެނެޓް އާއި ޚާރިޖީ ވަޒީރު ޔައިރު ލެޕިޑް ވިދާޅުވީ ޕާލަމެންޓް އުވާލުމަށްފަހު އަލުން އާ އިންތިޚާބަކަށް ދިޔުމަށް ކޯލިޝަނުން ނިންމާފައިވާ ކަމަށާ މިކަން ޕާލަމެންޓުން ފާސްކުރުމަށް ބޭނުންވާ ގަރާރު އަންނަ ހަފްތާގައި ޕާލަމެންޓުން ފާސްކުރުމަށް ކޯލިޝަންގައި ހިމެނޭ ހުރިހާ ޕާޓީތަކެއް އެއްބަސްވާ ކަމަށެވެ.\nމި ގަރާރު ފާސްކުރުމާއެކު ބާއްވާ އިންތިޚާބު ވެގެންދާނީ ތިން އަހަރު ތެރޭގައި އިސްރާއީލުގައި ބާއްވާ ފަސް ވަނަ އިންތިޚާބަށެވެ. ބަރުލަމާނީ ނިޒާމަށް ވެރިކަންކުރާ އިސްރާއީލުގައި މީގެކުރިން ވަނީ ސަރުކާރެއް އެކުލަވާނުލެވި ޖެހިޖެހިގެން ހަތަރު އިންތިޚާބު ބާއްވާފައެވެ.\nމިގޮތަށް އަވަސް އަވަހަށް އިންތިޚާބު ބާއްވަންޖެހުނީ އެއްވެސް އިންތިޚާބެއްގައި އެއްވެސް ޕާޓީއަކަށް އަޣްލަބިއްޔަތު ނުލިބުމާއި އަދި ޕާލަމެންޓްގެ ބޮޑު އަޣްލަބިއްޔަތެއް ލިބޭވަރަށް ކޯލިޝަނެއްވެސް އެކުލަވާ ނުލެވޭތީއެވެ.\nޕާލަމެންޓްގެ ބޮޑު އަޣްލަބިއްޔަތެއް ލިބޭ ވަރަށް ކޯލިޝަނެއް އެކުލަވާނުލެވެނީ ޕާޓީތަކުގެ މެދުގައި ސިޔާސީ ދެބަސްވުންތައް ބޮޑުވެފައި ޕާޓީތަކުގެ ލީޑަރުންގެ ސިޔާސީ ދަހިވެތިކަން ބޮޑުކަމުންނެވެ. އިސްރާއީލުގައި މިގޮތަށް ކަންތައްތައްވަމުންދާތާ މިހާރު ވަނީ ތިން އަހަރަށްވުރެ ދިގުމުއްދަތެއް ހޭދަވެފައެވެ.\nއެންމެފަހުން 2021 ވަނަ އަހަރު ބޭއްވި އާންމު އިންތިޚާބުގައިވެސް އެއްވެސް ޕާޓީއަކަށް ޕާލަމެންޓްގެ އަޣްލަބިއްޔަތު ނުލިބުމުން އޭރުގެ ބޮޑުވަޒީރު ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫ މަސައްކަތްކުރީ އެހެން ޕާޓީތަކާއެކު ކޯލިޝަނެއް އެކުލަވާލުމަށެވެ.\nއެކަން ނަތަންޔާހޫއަށް ކުރެވޭގޮތް ނުވުމުން އޭރު އިދިކޮޅު ލީޑަރުންގެ ގޮތުގައި ތިއްބެވި މިހާރުގެ ބޮޑުވަޒީރު ނަފްތާލީ ބެނެޓް އާއި މިހާރުގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު ޔައިރު ލެޕިޑް ގުޅިގެން އެ ދެ ބޭފުޅުންގެ ދެ ޕާޓީ އިސްވެތިބެ އެހެން ބައެއް ކުދިޕާޓީތަކާއެކު (ޖުމްލަ 8 ޕާޓީއެއް ގުޅިގެން) އުފެއްދި ކޯލިޝަނަށް ވެސް ލިބުނީ ޕާލަމެންޓްގެ ވަރަށް ހަނި އަޣްލަބިއްޔަތެކެވެ.\nފާއިތުވި އަހަރެއްހާ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ކޯލިޝަން ތެރޭގައި ދެބަސްވުންތައް ބޮޑުވެ ކުދި ބައެއް ޕާޓީތައް ކޯލިޝަނުން ބޭރުވެ އަނެއް ބައެއް ޕާޓީތައް ކޯލިޝަނުން ބޭރުވާނެކަމުގެ އިންޒާރު ދެމުން ގެންދާތީ ކޯލިޝަންގެ ހާލަތު މިހާރުވަނީ އަޣްލަބިއްޔަތު ގެއްލިފައިވާ ހިސާބުގައެވެ. ޕާލަމެންޓް އުވާލަން ނިންމީ އެހެންވެއެވެ.\nއިސްރާއީލުގައި ޕާލަމެންޓް އުވާލުމަށްފަހު އަނެއްކާވެސް އާއްމު އިންތިޚާބެއް ބާއްވަން ނިންމިކަން އިއުލާން ކުރައްވަމުން ބޮޑުވަޒީރު ނަފްތާލީ ބެނެޓް އާއި ޚާރިޖީ ވަޒީރު ޔައިރު ލެޕިޑް ވިދާޅުވީ ސަރުކާރު އުވާލައި، އާއްމު އިންތިޚާބެއް ބާއްވަން ނިންމީ ކޯލިޝަންގައި ބައިބައިވުން އުފެދިގެން ކަމަށާ ކޯލިޝަން އާއެކު ކުރިއަށް ދިޔުމަށް ކުރި މަސައްކަތް ނާކާމިޔާބު ވެފައިވާ ކަމަށެވެ.\nއިސްރާއީލުގައި މިހާރު ވެރިކަންކުރާ ކޯލިޝަންގައި އިސްރާއީލުގެ ރައްޔިތުންގެ ގޮތުގައި އިސްރާއީލުގެ އެތެރޭގައި ދިރިއުޅޭ ފަލަސްތީނު ދަރިކޮޅުގެ މީހުން (ދޮޅު މިލިޔަނެއްހާ މީހުން) ތަމްސީލުކުރާ އަރަބި ޕާޓީވެސް ހިމެނެއެވެ. މިއީ އިސްރާއީލުގައި ވެރިކަން ކުރުމަށް ފަލަސްތީނު ދަރިކޮޅުގެ މީހުންނަށް ނިސްބަތްވާ ޕާޓީއާއެކު ކޯލިޝަނެއް ހެދި ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. ނަމަވެސް އަހަރަކަށްފަހު މި ކޯލިޝަން ވެސް ރޫޅިގެން ދިޔައީއެވެ.\nޕާލަމެންޓް އަންނަ ހަފްތާގައި ރަސްމީ ކޮށް އުވާލުމާއެކު އިސްރާއީލުގެ މިހާރުގެ ސަރުކާރުވެސް އުވިގެންދާނެއެވެ. އެއީ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމުގައި ޕާލަމެންޓެއް ނެތި ސަރުކާރެއް ނޯންނާނެތީއެވެ. ސަރުކާރު އުވާލުމަށްފަހު ވަގުތީ ގޮތުން އިސްރާއީލްގެ ބޮޑުވަޒީރު ކަމާއި ހަވާލުވާނީ ކޯލިޝަންގެ އަނެއް ލީޑަރު ކަމަށްވާ މިހާރުގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު ޔައީރު ލެޕިޑްއެވެ. ކުރިޔަށް އޮތް އިންތިޚާބުގައި ކުރީގެ ބޮޑުވަޒީރު ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫގެ ލިކޫޑް ޕާޓީވެސް ވާދަކުރާނެއެވެ.\nއިސްރާއީލުން މިފަހަކަށް އައިސް އީރާނަށް ބިރުދައްކައި އީރާނަށް އިސްވެ ހަމަލާދޭން ޖެހިދާނެކަމަށް ބުނެ އިސްރާއީލުގެ ވެރިން ދެމުން ގެންދާ އިންޒާރު ތަކުގެ ފަހަތުގައިވަނީވެސް އިސްރާއީލުގެ އެތެރޭގެ ކޯޅުންތަކެވެ.\nއީރާނަށް އިންޒާރު ދެނީ އީރާނަކީ ފަލަސްތީނުގެ މިނިވަންކަމަށް މަސައްކަތްކުރާ ޖަމާއަތްތަކަށް އަސްކަރީ ގޮތުން އެހީތެރިވާ ހަމައެކަނި ގައުމު ކަމަށްވެފައި އިސްރާއީލުގެ އަސްކަރީ ބާރާ ކުރިމަތިލެވޭފަދަ އަސްކަރީ ބާރާއި އަމިއްލަ ޓެކްނޮލޮޖީ ބިނާކުރާ އިސްރާއީލާ އިދިކޮޅު އެ ސަރަހައްދުގެ އިސްލާމީ ގައުމަކީ އީރާން ކަމަށްވާތީއެވެ.\nއަރަބި ގައުމުތަކަށް ބިރުދައްކައި ފަލަސްތީނަށް ވެރިވެގަނެގެން އުޅުމުގެ ބާރު އިސްރާއީލަށް އެންމެ ބޮޑަށް ލިބެނީ އެމެރިކާގެ ތާއީދުގެ އިތުރުން އިސްރާއީލަކީ މުޅި ސަރަހައްދުގައިވެސް އޮންނަ ހަމައެކަނި ނިއުކްލިޔާ ބާރު ކަމަށްވާތީއެވެ. އީރާން ދެކެ ބިރުގަންނަނީ އީރާނުގެ ނިއުކްލިޔާ ޕްރޮގްރާމުގެ ސަބަބަބުންނާއި މިސައިލްއާއި އެ ނޫން ވެސް އީރާނުން ތަރައްގީ ކުރާ އަމިއްލަ ޓެކްނޮލޮޖީގެ ސަބަބުން މި ހާލަތު އިސްރާއީލަށް ގެއްލޭތީއެވެ.\nއީރާނުގެ ނިއުކްލިޔާ ޕްރޮގްރާމާއި އީރާނުން އަމިއްލަ ޓެކްނޮލޮޖީގައި އުފައްދާ މިސައިލް އާއި ޑްރޯން ޕްރޮގްރާމު ފަދަ ޕްރޮގްރާމުތަކުގެ ސަބަބުން އިސްރާއީލުގައި އީރާން ސިފަކުރެވެނީ މެދުއިރުމަތީގައި އިސްރާއީލުން މޮނޮޕޮލީކޮށްގެން އުޅޭ ނިއުކްލިޔާ ހަތިޔާރާއި ހަތިޔާރުގެ ޓެކްނޮލޮޖީގެ މޮނޮޕޮލީ ކަނޑުވާލައި އިސްރާއީލާ ތިލަފަތް ހަމަކޮށް އިސްރާއީލު ސައިޒުކޮށްލުމުގެ ގާބިލްކަން ލިބިފައިވާ ހަަމައެކަނި ސަރަހައްދީ ބާރުގެ ގޮތުގައެވެ.\nއަރަބި ގައުމުތަކާ ޚިލާފަށް އީރާން ޖެހިލުން ކުޑަވުމަކީވެސް އިސްރާއީލު ކަންބޮޑުވާކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން އިސްރާއީލުގެ އެތެރޭގެ ޕޮލިޓިކްސްގައި (ރައްޔިތުންގެ ތާއީދު ހޯދުމަށް) ޔަހޫދީ ސިޔާސީ ލީޑަރުން އީރާނުގެ ކާޑު ވަރަށް ބޮޑަށް ކުޅެއެވެ. އީރާނަށް ބިރުދެއްކުމާއި އީރާނަށް ހަމަލާދޭނެ ވާހަކަ ދައްކައިގެން ރައްޔިތުންގެ ތާއީދު ހޯދަން މަސައްކަތް ކުުރުމަކީ އިސްރާއީލުގެ ޕާޓީތަކާއި ސިޔާސީ ލީޑަރުންގެ މުހިއްމު އެއްކަންތަކެވެ.\nނަމަވެސް މިއަދުގެ އީރާނަކީ އިސްރާއީލުގެ ހަމަލާއަކަށް ރައްދު ދިނުމުގެ ގޮތުން އިސްރާއީލުގެ ނިއުކްލިޔާ މަރުކަޒުތަކަށްވެސް ހަމަލާދިނުމުގެ ގާބިލްކަން ހުރި ގައުމެއްކަމުން އީރާނަށް ސީދާގޮތެއްގައި ހަމަލާދޭކަަށް އިސްރާއީލުގެ އެެއްވެސް ވެރިއަކަށް ނުކުރެއެވެ.\nއަލްޖަޒީރާގެ ނޫސްވެރިޔާގެ ގަޔަށް ބަޑި ޖެހީ އިޒްރޭލުން\n3 އަަހަރުތެރޭގައި އިސްރާއީލުގައި5ވަނަ އިންތިޚާބު ބާއްވަނީ\nމިސްރާއެކު ސޮއިކުރި އެއްބަސްވުމާއެކު އިސްރާއީލު އުފާވެފައި


މުސްތަޝްރިޤުން | ފަހުގެ މައްސަލަތައް | ދީނާއިދުނިޔެ\nBack ކަވާސާ ދީނާއިދުނިޔެ ދީނާއިދުނިޔޭގެ ބައިތައް ފަހުގެ މައްސަލަތައް މުސްތަޝްރިޤުން\nމުސްތަޝްރިޤުން (އޮރިއެންޓަލިސްޓް)، އިސްތިޝްރާޤު (އޮރިއެންޓަލިޒަމް) މިއީ ވަރަށް ގިނައިން އަހަރެމެން ކަންފަތުގައި ޖެހޭ ބަހެކެވެ. ބައެއް ލިއުންތަކުންނާއި ފޮތްފޮތުންވެސް މި ބަސް ފެނެއެވެ. ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި ފިކުރީ ހަނގުރާމަ ، އިސްލާމްދީނުގެ ނަން ޚަރާބު ކުރުން ފަދަ މައުޟޫތަކަށް ވާހަކަ ދެކެވޭ ހިނދު މި ބަސް ބޭނުން ކުރެވޭލެއް ވަކިން ގިނައެވެ. ބައެއް މީހުންނަށް މިބަސް އަޑު އިވުމުން އެއީ މުސްތަޝްރިޤުންނަކީ އެއްވެސް ރަނގަޅު ސިފައެއް ނެތް، އިސްލާމް ދީނާއި ދެކޮޅަށް މަސައްކަތް ކުރާ މީހުންގެ ލަޝްކަރެއް ކަމުގައި ތަޞައްވުރު ކުރެވެއެވެ.\nއަނެއްބަޔަކަށް، އެއީ އެ އެންމެންނަކީ ހަމަ ވަރަށް ރަނގަޅު ނިޔަތަކާއެކު، އިސްލާމުންގެ ޢިލްމުތަކުގެ ތެރެއަށް ފީނައި އެއިން މުތްތައް ހޯދާ ނެރެދޭ ބައެއްކަމުގައި ދެކެއެވެ. ޙަޤީޤަތަކީ ފަހުން މިބުނެވުނު ބައި، މުސްތަޝްރިޤުންގެ ތެރޭގައި ވަރަށް މަދު ކަމެވެ. ގިނަ މުސްތަޝްރިޤުންނަކީ، ދީނީ، އިސްތިޢުމާރީ، ނުވަތަ އިޤްތިޞާދީ ބޭނުންތަކަށް މަސައްކަތް ކުރި މީހުންނެވެ. އަދި އިސްލާމް ދީނުގެ ސޫރަ ހުތުރުކޮށް ޙަޤީޤަތް އޮޅުވާލަން މަސައްކަތް ކުރި މީހުންނެވެ.\nމި ލިއުމުގައި މި ބަލާލަނީ އިސްތިޝްރާޤަކީ (އޮރިއެންޓަލިޒަމް) ކޮބައި ކަމާއި، އޭގެ ލަނޑު ދަނޑި ތަކަކީ ކޮބައިކަން، އަދި މުސްތަޝްރިޤުންގެ މަސައްކަތުގެ ސަބަބުން އިސްލާމީ ދުނިޔޭގެ ޘަޤާފީ، އިޤްތިޞާދީ އަދި އިޖްތިމާޢީ ގޮތުން ކުރި އަސަރުތަކަށެވެ. އަދި ފާހަނގަ ކުރެވޭ ބައެއް މުސްތަޝްރިޤުންގެ މައްޗަށްވެސް ބަލާލާނަމެވެ.\nއިސްތިޝްރާޤަކީ ކޮބައި ؟\nއިސްތިޝްރާޤު މި ބަހުގެ އަސްލަކީ ''ޝަރުޤު'' އެވެ. މާނައަކީ އިރުމައްޗެވެ. އެއަށް އަލިފް، ސީން، ތާ މިތިން އަކުރު އިތުރުކޮށްލެވުމުން އޭގެ މާނައަކީ 'އިރުމަތި އެދުމެވެ.' މާނައަކީ އިރުމަތީ ޤައުމުތަކުގެ ޢިލްމާއި އަދަބު، ފަންނާއި ދީންތައް ހޯދައި ދިރާސާ ކުރުމެވެ. އެކަން ކުރާ މީހާއަށް ކިޔަނީ ''މުސްތަޝްރިޤު'' އެވެ.\nލެޓިން ބަހުން "Orient'' ގެ މާނައަކީ އުގެނުން ނުވަތަ އެއްޗެއް ހޯދުމެވެ. ފަރަންސޭސި ބަހުން ''Orienter'' ގެ މާނައަކީ ކޮޅު ދެއްކުން ނުވަތަ މަގުދެއްކުމެވެ. އިނގިރޭސި ބަހަށް ބަލާއިރު ''Orientation , Orientate'' ގެ މާނައަކީ އަމާޒު ކުރުން އަދި ޤަބޫލު ކުރާ ވަކި ގޮތެއް މިއެވެ.\nމި ބުނެވުނީ މިބަހުގެ ލަފްޒީ މާނަ އަށެވެ. ދެން އޭގެ އިޞްޠިލާޙީ މާނައަށް ބަލާލަނަމެވެ. ފުރަތަމަ މި ދަނީ ހުޅަނގު މީހުން މި ބަހުގެ މާނަކޮށްފައިވާ ގޮތަށެވެ.\nހުޅަނގުގެ ބައެއް ބާޙިޘުން ދެކޭ ގޮތުގައި ''އިސްތިޝްރާޤް'' ނުވަތަ ''އޮރިއެންޓަލިޒަމް '' މިބަހުގެ މާނައަކީ ''އިރުމަތީ ބަސްތައް ހޯދާ ދިރާސާ ކުރުމުގެ ޢިލްމު'' ކަމަށެވެ. އޮކްސްފޯޑް ރަދީފުގައި ''މުސްތަޝްރިޤު'' ގެ މާނަކޮށްފައިވަނީ ''އިރުމަތީގެ ބަހާއި އަދަބުގައި ފީނާ ހޯދާ" މީހާގެ ގޮތުގައެވެ.\nމުސްލިމް ޢިލްމުވެރިއެއް ކަމުގައިވާ އަޙްމަދު ޢަބްދުލް މަޖީދު ''އިސްތިޝްރާޤު'' ގެ މާނަ، އެތައް މަޞްދަރެއް ބެލުމަށްފަހު ، ކޮށްފައިވަނީ : ''އެއީ ހުޅަނގުގެ މީހުން، ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް އަހުލު ކިތާބީން، އިސްލާމް ދިނާއި މުސްލިމުންނާ ބެހޭގޮތުން ހޯދާ ހޯދުންތަކާއި އެކަޑެމިކް ދިރާސާތަކެވެ. އޭގެ މައުޟޫއަކީ ޢާޤީދާ، ޘަޤާފަތް، ޙަޟާރަތް، ތާރީޚް، މުއްސަނދިކަން ފަދަ އެތައް ދާއިރާއެކެވެ. ބޭނުމަކީ އިސްލާމްދީނުގެ ސޫރަ ހުތުރުކޮށް އިސްލާމުންގެ ހިތުގައި ދީނާ މެދު ޝައްކު އުފެއްދުމެވެ. އަދި ހުޅަނގަށް ތަބާވުން އިރުމަތީ މީހުންގެ މައްޗަށް މަޖުބޫރުކޮށް، އަދި މި ތަބާވުމަކީ ހުޅަނގު މީހުން އިރުމަތީ މީހުންގެ ކަންތައް ހޯދާ ދެނެގަނެފައިވާތީ ޙައްޤު ގޮތެއްކަން މީހުންނަށް ވިސްނައި ދިނުމެވެ. ހަމަ އެހެންމެ މަސީޙީ ހުޅަނގު އިސްލާމީ އިރުމައްޗަށް ޘަޤާފީ ގޮތުންނާއި ޢުންޞުރީ ގޮތުން ބާރު ލިބިގެންވާ ކަމަށްވެސް ދަޢުވާ ކުރެއެވެ.''\nމިއީވެސް ބައެއް މީހުން މި ބަހުގެ މާނަ ކުރާ ގޮތެވެ. ނަމަވެސް ޙަޤިޤަތަކީ މި މުޞްޠަލަޙަކީ އެއީ ދެ މީހެއް އެއްގަލަކަށް އެރުން ވަރަށް ދުރު މުޞްޠަލަހެއްކަމެވެ.\nޖުމްލަ ގޮތެއްގައި އަދި ވަކި ކޮޅަކަށް ބުރަ ނުވެ މި ބަހުގެ މާނަ ކުރައްޏާ މި އަންނަނިވި ގޮތަށް ކުރެވިދާނެއެވެ.\nއިސްތިޝްރާޤަކީ، ޔޫރަޕުގެ މީހުން (ހުޅަނގު ޔޫރަޕާއި އިރުމަތީ ޔޫރަޕްގެ ރޫސީ ވިލާތްވެސް ހިމެނޭ) އަދި އެމެރިކާ މީހުން، އިސްލާމް ދިނާއި އަދި މުސްލިމުންގެ ޢަޤީދާ، ޝަރީޢާ، މުޖްތަމަޢު، ސިޔާސަތް، ފަންނު، ފިކުރު ބަލާ ހޯދާ ކޮށްފައިވާ އެކަޑެމިކް ދިރާސާތަކެވެ.\nހުޅަނގު މީހަކަށް ނުވިޔަސް އޭނާގެ ވިސްނުން ހުންނަނީ މުސްތަޝްރިޤުންގެ ވިސްނުން ހުންނަ ކޮޅަށް ނަމަ، މުސްލިމަކު ކޮށްފައިވާ ދިރާސާއެއްވެސް ބެލެވޭނީ އިސްތިޝްރާޤީ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައެވެ.\nފާހަނގަ ކޮށްލަން ޖެހޭ ކަމަކީ މުސްތަޝްތިޤުން ހޯދާ ބަލާފައިވަނީ ހަމަ އެކަނި މުސްލިމުންނާ ބެހޭ ގޮތުން ނޫންކަމެވެ. މުސްލިމުންގެ އިތުރަށް އިންޑިއާ، ޗައިނާ ޖަޕާން ކޮރެއާ ފަދަ ތަންތާގެ ޘަޤާފަތާއި އާދަކާދައަކީވެސް މުސްތަޝްރިޤުންގެ އަމާޒަކަށް މާޟީއާއި މިހާރުވެސް ވެފައިވެއެވެ. އެއީވެސް ހަމަ އޮރިއެންޓަލިޒަމްގެ ބައެކެވެ.\nއިސްތިޝްރާޤުގެ ފެއްޓުމާއި ކުރިއަރަމުން އައިގޮތް :\nއިސްތިޝްރާޤުގެ ޙަރަކާތް އެންމެ ފުރަތަމަ ފެއްޓުނީ މިވެނި ތާރީޚެއްގައޭ އެހެން ސީދާ ބުނެވޭކަށް ނެތެވެ. އެކަން އެކަކަށްވެސް އެގިފައި ނެތެވެ. އިސްލާމީ ދުނިޔެއާ މެދު މުސްތަޝްރިޤުން އަހައްމިޔަތު ކަމެއް ދޭން އެންމެ ފުރަތަމަ ފެއްޓީ، އަންދަލުސްގައި އިސްލާމުން ވެރިކަން ކުރި ދުވަސްވަރުގައި ކަމަށް އެއްބަޔަކު ބުނާ އިރު، އަނެއް ބަޔަކު ބުނަނީ މި ކަންތައް ފެއްޓުނީ ޞަލީބީ ހަނގުރާމައިގެ ދުވަސްވަރުގައި ކަމަށެވެ.\nމި ޙަރަކާތަކީ ފުރަތަމަ އިސްލާމް ދީން ފެތުރިގެން ދާލެއް ބާރި ކަމުން ، އެކަން ހުއްޓުވާލުމައް ފެއްޓުނު މަސައްކަތެކެވެ.\nޕްރޮފެސާރ އެޑްވާޑް ސަޢީދު ބުނެފައިވަނީ، ވަކި ގޮތަކަށް ވަކި ސިފައެއް ޖެހިގެން މި ޒަމާނުގެ އިސްތިޝްރާޤީ ހަރަކާތް ފެއްޓުނީ އަށާރަވަނަ ޤަރުނުގެ ފަހުކޮޅުގައި ކަމަށެވެ. އިސްތިޝްރާޤު ނުވަތަ އޮރިއެންޓަލިޒަމް މި މުޞްޠަލަޙު ޔޫރަޕްގައި ޢާއްމުވެފައިވަނީ 18ވަނަ ޤަރުނުގެ ފަހުކޮޅުގައެވެ. އިނގިރޭސިވިލާތުގައި މިބަސް ފާޅުވީ 1779 ވަނަ އަހަރުގައި ކަމަށ ވާހިނދު، ފަރަންސޭސިވިލާތުގައި ފާޅުވެފައިވަނީ 1799 ގައެވެ. ފަރަންސޭސި އެކަޑެމިކް ރަދީފުގައި މި ބަސް ހިމަނާފައިވަނީ 1838 ވަނަ އަހަރުގައެވެ.\nއިސްތިޝްރާޤުގެ ލަނޑުދަނޑިތައް :\n1- ދީނީ ލަނޑު ދަނޑި :\nމުސްތަޝްރިޤުން އިސްލާމް ދީނާ ބެހޭ ހޯދުންތައް ހޯދައި ދިރާސާ ކުރުމުގެ އެންމެ މުހިއްމު އެއްބޭނުމަކީ ދީނީ ބޭނުމޭ ބުނުމުން އެއީ ކުށަކަށް ނުވާނެއެވެ. މަސީޙީ ދީން ދޫކޮށް އިސްލާމް ދީނަށް ވަންނަ މީހުން ގިނަވުމާއި، މުސްލިމުންގެ އާރާބާރު ގަދަވުމުން، ހުޅަނގުގެ ދީނީ ފަރާތްތަތަކަށް، މި ދީނުގެ ޙަޤީޤަތަކީ ކޮބައިތޯއާ، އޭގެ އެންމެ އަޑީގާ ވަނީ ކޮންފަދަ ބާރެއްތޯ ދެނެގަންނަން ބޭނުންވިއެވެ.\nބަޔަކަށް ހަމަލާ ދޭން ބޭނުމިއްޔާ އެ ބައެއްގެ އާދަކާދަތަކާއި އުޅުމާ ސުލޫކު ދަސް ކުރުން އެއީ ވަރަށް މުހިއްމު ކަމެކެވެ. ޖަނަވާރެއް ޝިކާރަ ކުރަން ބޭނުންވާ މީހާވެސް އެ ޖަނަވާރެއް ނުކުމެ އުޅޭ ވަގުތަކާ ނިދާ ވަގުތެއް އަދި ކާވަގުތު ހޯދާ ބަލާ އުޞޫލުންނެވެ. އެގޮތުން މަސީޙީންވެސް އިސްލާމް ދީނާ ބެހޭގޮތުން ހޯދި ހޯދުންތައް ހޯދީކީ (ގިނަފަހަރަށް) އެ ކޮންމެހެން ހުސް ޢިލްމީ ބޭނުމަކަށް ނޫނެވެ. އަދި ތެދު ނިޔަތަކާ އެކުވެސް ނޫނެވެ. ކިއެއްތަ، ބޭނުމަކަށް ވެފައި އޮތީ އިސްލާމް ދީނާ ފިކުރީ ގޮތުން ހަނގުރާމަކޮށް، އެ ދީނުގެ ސޫރަ ހަޑި ކޮށްލުމެވެ. ޢިލްމީ ދިރާސާތަކެއްގެ ނަމުގައި މީހުންގެ ތެރެއަށް ޢިލްމީ ހޯދުންތަކެއް ނެރެ އޭގެ ތެރޭގައި ފާހަނގަ ނުކުރެވޭ މިންވަރަކަށް ''ވިހަ'' ވެސް ލަމުން ގެންދިއުމެވެ.\nއެގޮތުން ބަލާއިރު މުސްތަޝްރިޤުންގެ ދީނީ ލަނޑު ދަނޑިތައް ކުރު ގޮތަކަށް ޚުލާޞާ ކުރެވިދާނެއެވެ. އެއީ :\n1- ރަސޫލާގެ ރިސާލަތާމެދު މީހުންގެ މެދުގައި ޝައްކު އުފެއްދުން ، އަދި ޙަދީޘަކީ އިތުބާރު ކުރެވޭ ޞައްޙަ އެއްޗެއް ނޫން ކަމަށާއި އެއީ މާ ފަހުން ތިންވަނަ ޤަރުނުގައި މުސްލިމުން ލިޔަން ފެއްޓި އެއްޗެއް ވަރަށް ގިނަ މުސްތަޝްރިޤުން ޙައްޤަކާއި ނުލާ ބުނަމުން ދިޔައެވެ.\n2 - ޤުރުއާނުގެ ޞައްޙަ ކަމާމެދު ޝައްކު ކުރުން\n3- ޢަރަބި ބަހަށް ހަމަލާ ދީ، އެއީ ޒަމާނީ ޢިލްމަށް ފެތޭނެ ބަހެއް ނޫންކަމުގައި ބުނަމުން ގެންދިއުން. އަދި ޢަރަބި ފުޞްޙާގެ ބަދަލުގައި ޢަރަބި ޤައުމުތަކުގައި އޮންނަ ވަކިވަކި ލަހުޖާ (ބަހުރުވަ) ތަކަށް ސަމާލުކަން ދިނުން .\n4 - މުސްލިމުން ނަޞްރާނީ ދީނަށް ވެއްދުމަށް މަސައްކަތް ކުރުން .\n5- އެ މީހުންގެ ވިސްނުމާ ނަޒަރިއްޔާތައް ސާބިތު ކުރަން ޟަޢީފް ޙަދީޘާއި ވަޟުޢީ ޙަދީޘްގެ ބޭނުން ހިފުން .\nޢިލްމީ ލަނޑުދަނޑި :\nޔޫރަޕް މީހުން މިއަދު ކުރިއަރާފައިވާ ކުރިއެރުމަކީ ދުވާލަކާ ރޭގަޑެއްގެ ތެރެއިން ފާޅުވި އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު އެއީ އެހެން މީހުން ކުރި އެރި ސަބަބާ، ބޮޑެތި ޙަޟާރަތްތައް ބިނާވުމުގެ ސިއްރުތައް ހޯދައި ދަސްކޮށް އަދި އޭގައި ހުރި އައިބުތަކުން އެއްކިބާވެގެންނެވެ. ހުޅަނގު މީހުން މިކަން ކުރީ މުސްތަޝްރިޤުންގެ ތެރެއިން ލާފައެވެ. ހުޅަނގު މީހުން، މުސްލިމުން، އިންޑިއާ، ޗައިނާ ފަދަ ޙަޟާރަތްތަކުގެ ފޮތްތައް ތަރުޖަމާކޮށް، އެ މީހުންގެ ޘަޤާފަތްތައް ދަސްކުރުމުގެ ނަތީޖާއަކަށްވީ، އަމިއްލަ ޢިލްމީ އެކުވެއްޏެއް ބިނާ ކުރާނެ އާލާތައި ބިންގަލެއް ލިބުމެވެ. އަދި ރަނގަޅު ކުރަން ޖެހޭ ކަންތައް ރަނގަޅު ކުރުމަށްފަހު އެ އެކުވެނި އެޅީއެވެ.\nމުސްތަޝްރިޤުންގެ ތެރޭގައި މަދުން ނަމަވެސް، ހަމަ އެކަނި ޢިލްމީ ބޭނުމަށްޓަކައި، އިރުމަތީގެ ދިރާސާތަކުގައި ފީނި މީހުން އުޅުނެވެ. އެ މީހުންގެ ބޭނުމަކަށް ވީ، އިރުމަތީގެ ބަސް ދަސްކުރުމެވެ. ނުވަތަ އާ ޘަޤާފަތެއް ދަސްކުރުމެވެ. ނުވަތަ އާ ދީނަކާއި ބެހޭ ހޯދުންތައް ހޯދުމެވެ. މި ފަދަ މީހުންނަކީ އެއްވެސް ކަހަލަ ނުބައި އަދި ފޮރުވާފައިވާ ބޭނުމެއްގައި މަސައްކަތް ކުރި ބައެއް ނޫނެވެ. މިސާލެއްގެ ގޮތުން ތޯމަސް އާރނޯލްޑް އޭނާގެ ''އިސްލާމްދީނަށް ދަޢުވަތެއް'' މި ފޮތުގައި މުސްލިމުންނާމެދު އިންޞާފުން ވާހަކަ ދައްކާފައިވެއެވެ.\n3- އިޤްތިޞާދީ ލަނޑުދަނޑި :\nފަސޭހައިން މީހަކަށް މުދަލެއް ވިއްކޭނީ އެ މީހެއްގެ ބަސް ދަސްކޮށްގެންނެވެ. އަދި ބޭނުންވަނި ކޮންކަހަލަ މުދަލެއްކަން އެގޭނީވެސް އެ ބައެއްގެ ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅި ދަސްކޮށްގެންނެވެ. ހުޅަނގު މީހުން ޞިނާޢީ ޘައުރާގެ ސަބަބުން އުފެއްދުންތެރިކަން އެތެރޭގެ ބޭނުންތަކަށް ވުރެ މާ ގިނައިން އުފެއްދި، އެ އެއްޗެހިތައް ބޭރު ކުރާނެ ތަނެއް ހޯދަން ފެށިއެވެ. މި މުދާ ވިއްކަން އޮތް ތަނަކީ އިރުމަތީ ޤައުމުތަކާ އިސްލާމީ ޤައުމުތަކެވެ. ވީމާ މި ޤައުމުތަކުގެ ބަހާ އާދަކާދަ ދަސްކުރަން، ހުޅަނގަށް މަޖުބޫރުވިއެވެ. އިޤްތިޞާދީ ބޭނުމަކަށެވެ.\nދުނިޔޭގެ ބޮޑެތި ބޭންކުތަކުން މިއަދުވެސް، އެ މީހުން ވިޔަފާރި ކުރަމުންދާ އިރުމަތީ ޤައުމުތަކުގެ އިޖްތިމާޢީ، އިޤްތިޞާދީ ހާލަތް ދިރާސާކޮށް ހޯދައެވެ. ހަމަ އެހެންމެ ހުޅަނުގު މީހުން މިއަދު ޗައިނާ ބަސް ދަސްކުރަނީ ކޮންމެހެން ޗައިނާ ބަހުގެ އަކުރުތައް ލިޔެވިފައި ހުންނަ ގޮތް ރީތިވެގެންނެއް ނޫނެވެ. އެއީ ހުޅަނގުގެ ކާރުޚާނާތަކުން އުފައްދާ އެއްޗެހި ވިއްކަން، އެއް ބިލައަނަށް ވުރެ ގިނަ މީހުންގެ އާބާދީއެއް އޮތް އަދި ފުޅާ ވަމުން އަންން މެދުފަންތީގެ އިޖްތިމާޢި ފަށަލައެއް އޮތް، ޗައިނާއަށް ވުރެ ފައްކާ ތަނެއް ނެތުމެވެ.\n4- ހަންފެތުރުމުގެ ސިޔާސަތު :\nމުސްތަޝްރިޤުންވަނީ ހުޅަނގުގެ އިސްތިޢުމާރި ސިޔާސަތަށް ވަރަށް ބޮޑު ޚިދުމަތެއް ކޮށްދީފައެވެ. ޖާސޫސީ ދައުރުން ފެއްޓިގެން ގޮސް، އިސްތިޢުމާރު ކުރާނެ ގޮތާއި އިސްތިޢުމާރު ކުރެވޭ ޤައުމުގެ ބަލިފަޔަކީ ކޮބައިކަމާއި، އިސްތިޢުމާރު ކުރެވުމުން އެކަމާއި ދެކޮޅަށް ތެދުވާނެ މިހުންގެ ވިސްނުމާއި ފިކުރު ކުރީއްސުރެ ދަސްކުރާ ބަޔަކީ މުސްތަޝްރިޤުންނެވެ. އިސްތިޢުމާރީ ބާރުތަކުން އިރުމަތީ ޤައުމުތައް އިސްތިޢުމާރު ކުރަން ގެންގުޅުނު ޝިޢާރަކީ ''ކަލޭ މެންނަކީ ކަލޭމެންގެ ކަންތައް އަމިއްލައަށް ބެލެހެއްޓޭނެ ބައެއް ނޫން .. އަހަރެމެން މިއައީ އެކަމުގައި ކަލޭމެންނަށް އެހީވާން'' މިއެވެ. އެއް ގޮތަކުން ބުނާނަމަ އިސްތިޢުމާރީ ބާރުތަކުން ބުނަމުން ދިޔައީ އިރުމަތީ މީހުންނަކީ ލިޔަން ކިޔަން ނުދަންނަ، ތަހުޒީބު ނުވާ ބައެކެވެ. ވީމާ އެ މީހުން އެއަންނަނީ އިރުމަތީ މީހުންގެ ބަހާ ދީން ދިރާސާކޮށް އެމީހުންނަށް ތަޢުލީމު އުގަންނައި ދީ ތަހުޒީބު ކޮށް ދޭށެވެ.\nއިސްތިޢުމާރީ ބާރުތަކުން އެ މީހުންގެ ލަޝްކަރުން ވަޒީފާ ދޭން ކަނޑައަޅާ ޝަރުޠުތަކުގެ ތެރޭގައިވެސް އިސްތިޢުމާރު ކުރެވޭ ޤައުމުގެ ބަހާއި އާދަކާދަ އެގިފައި އޮތުން ހިމަނާފައިވެއެވެ.\nމިއަދަށް ބަލާލި ކަމުގައި، އެމެރިކާގެ ޔުނިވާސިޓީތަކުގައި ހުންނަ އިރުމައްޗާއި އިސްލާމީ ދިރާސާ ކުރާ މަޢްހަދުތަކުން، ކޮންގްރެސްއަށް ލަފާދެމުންދާތަން ފެންނާނެއެވެ. އަދި ޚާރިޖީ ވުޒާރާގެ ތަފާތު ކޮމިޓީތަކަށް މި މަޢްހަދުތަކުން ތައްޔާރު ކުރާ ރިޕޯޓްތައް ޤަވާއިދުން ފޮނުވަމުން ދެއެވެ. ހުޅަނގުގެ ޤައުމުތައް ސިޔާސީ ގޮތުން ދުނިޔެއަށް ހިންގާމުގައި ލިބިފައިވާ ކާމިޔާބީ އަކީ ޙަޤީޤަތުގައި ޢިލްމުވެރިންގެ ދިރާސާތަކާއި ހޯދުންތަކުގެ މައްޗަށް ސިޔާސަތް ބިނާ ކޮށްފައިވާތީ ލިބޭ ކާމިޔާބީއެކެވެ.\nއިސްތިޝްރާޤީ ދިރާސާތަކުގެ އަސަރުތައް :\nމުސްތަޝްރިޤުން ވަނީ ވަރަށް މަތީ ދަރަޖައަކަށް، ހުޅަނގުގެ އިސްތިޢުމާރީ ބޭނުންތަކަށާއި ފައްޅީގެ ބޭނުންތަކަށް، ބޮޑެތި ޚިދުމަތްތަކެއް ކޮށްދީފައެވެ. ''އިސްތިޝްރާޤު'' މިބަހުން އެއްކިބާވެގަނެ، ''މެދުއިރުމައްޗާއި ބެހޭ ދިރާސާ ކުރާ މަރުކަޒު'' ''އިސްލާމީ ދިރާސާ'' ''ދުރު އިރުމަތީ ބަހުގެ މަޢްހަދު'' މިފަދަ ނަން ބޯޑެއް ޖަހާފައި ނެތް ޔުނިވާސިޓީއެއް ޔޫރަޕް އެމެރިކާގައި މަދުވާނެއެވެ. ތިލަކޮށް ވިސްނާ މީހަކަށް ވިސްނޭނީ އެ މީހުން އިސްލާމް ދީނަށް ކުރާ އިޙްތިރާމެވެ. ނުވަތަ އިރުމަތީ ބަސް ދަސްކުރަން ހުންނަ ޝައުޤެއްގެ ބޮޑު ކަމާއެވެ. ނަމަވެސް ޙަޤީޤަތް އޮތީ އަދި މާދުރުގައެވެ.\nކުރީގެ ''އިސްތިޝްރާޤު'' މި ނަން ތަފާތުވިޔަސް، އަދާ ކުރާ ވަޒީފާއަކީ އެއް ވަޒީފާއެކެވެ. މިހާރުވެސް އިސްލާމީ ދުނިޔެއަށް މި ކަމުގެ ސަބަބުން ތަފާތު ގެއްލުންތައް ލިބެމުން ދެއެވެ. އެއީ :\nޢަޤީދާއަށް ކުރާ އަސަރު :\nދީނާއި ސިޔާސަތް ވަކިކުރުން ނުވަތަ ޢަލްމާނިއްޔާ (Secularism) އަށް ގޮވާލާ މީހުން އުފެދުނީ މުސްތަޝްރިޤުންގެ ސަބަބުންނެވެ. އެ މީހުންގެ އަތްމައްޗަށް ދަރިވަރުވި މުސްލިމުންނަށް ވިސްނައި ދިނީ، ޔޫރަޕް އެ އޮތް ނިޢުމަތަކީ، ޢިލާމާނިއްޔަތުގެ މޭވާ ކަމުގައެވެ. ރަނގަޅު ވާހަކައެކެވެ. އޭރު ޔޫރަޕްގައި އޮތް ދީން އޮވެގެން ޔޫރަޕަށް ތަރައްޤީގެ ހަރުފަތުން މައްޗަކަށް ނޭރޭނެއެވެ. އެ ދީން ތަމްސީލު ކުރާ ފައްޅިން ބުނަމުން ދިޔައީ ދުނިޔެއަކީ ދުނިޔެ އެނބުރެނީ އިރު ވަށައިގެންނޭ ބުނާ މީހަކު ޤަތުލުކުރުމަށެވެ. އެ މީހުން ދެކުނީ ބަލި މީހުން އޮޕަރޭޝަން ކުރުން އެއީ ބޯ ކޮށާ މީހުން ކުރާވަރުގެ ހަޑި ކަމެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އިންސާނުން ސުވަރުގެއިން ނެރެލި މީހުންނަކީ އަންހެން ޖިންސު ކަމަށެވެ. އަންހެނުންކީ ދެފައި ޖަހާފައި ހިގަ ހިގާ ހުންނަ ''ފާފަ'' އެއް ކަމަށެވެ. މިފަދަ ދީނެއް އޮވެގެން ތަނެއް ތަރައްޤީ ވުން އެއީ މުސްތަޙީލު ކަމެކެވެ.\nނަމަވެސް އިސްލާމް ދީން ގޮވާލީ ވިސްނާ ބެލުމަށެވެ. ފިކުރު ކުރުމަށެވެ. ހަށިގަނޑާ އުދަރެސް ހޯދާ ބެލުމަށެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ އާޔަތުގައި އޮތީ ''އިޤްރައު'' ކިޔަވާށެއެވެ. ރަސޫލާ އެންގެވީ އަތުގައި ގަސް ކުރިއެއް އޮއްވާ ޤިޔާމަތް ވިޔަސް އެ ގަސްކުރި އިންދުމަށެވެ. މި ދީން އެންގީ އަންހެނުންނަކީ ފިރިހެނުންގެ އަނެއްފަޅި ކަމުގައެވެ. ރަސޫލާ ދެއްވި އެންމެ ފަހު ޚުޠުބާގައިވެސް މުސްލިމުންނަށް ވަޞިއްޔަތް ކުރެއްވީ އަންހެނުންނަށް ކަމޭ ހިތުމަށެވެ.\nއެހެންވީމާ މުސްލިމުން ޢިލްމާނިއްޔަތުގައި އެލިގަންނާކަށް ނުޖެހެއެވެ.\nއިސްތިޝްރާޤުގެ ސަބަބުން ޢަޤީދާގެ ދާއިރާއިން މުސްލިމުންނަށް ކުރި އެހެން އަސަރެއްވެސް އަދި އެބައޮތެވެ. މުސްތަޝްރިޤުންގެ ފޮތްތައް ބަލައި ނުވަތަ އިސްތިޝްރާޤާއި ބެހޭ ލިއުންތައް ކިޔާ މީހަކަށް ފަހަނގަވާނެ ކަމެއް އޮވެއެވެ. އެއީ މުސްތަޝްރިޤުން ''ޞޫފީން'' ނަށް ދޭ އަހައްމިއްޔެތެއްގެ ބޮޑު ކަމެވެ. އިސްލާމް ދީނަކީ އެއީ ކަމުގައި ދައްކަން ބޭނުންވާ ކަހަލަ ގޮތަކަށް، މުސްތަޝްރިޤުން ޞޫފީންނާއި ޞޫފީ މަޛްހަބާ ބެހޭ ގޮތުން ވާހަކަ ދައްކާފައިވެއެވެ. ޙަޤީޤީ އިސްލާމްދީން ތަމްޘީލު ކުރާ އަހުލުއްސުއްނާގެ ބަދަލުގައި ޚަވާރިޖުންނާއި، އިސްމާޢީލީ މަޛްހަބުފަދަ މަގުފުރެދިފައިވާ މަޛްހަބުތަކަށް މުސްތަޝްރިޤުން ދޭ ސަމާލުކަން ބޮޑެވެ. އަދި މި ކުރިން ބުނެވުނު މަޢްހަދުތަކާއި މަރުކަޒުތަކުންވެސް، އިމާމް ޝާފިޢީއަށް ވުރެ ގިނައިން ބަޙުޘްތައް ހަދާފައިވާނީ ޞޫފީއެއް ކަމުގައިވާ އިބްނުލް ޢަރަބީ އާއި ބެހޭ ގޮތުންނެވެ. ނަމާދަށް ވުރެ ބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ދީފައި ހުންނާނީ، ޢަރަބި ލިއުމާއި ބެހޭ ގޮތުންނެވެ.\nމުސްތަޝްރިޤުން ވަނީ، އިސްލާމީ ދުނިޔޭގައި އެ މީހުންގެ މަދަރުސާތަކާއި ޔުނިވާސިޓީތައް ބިނާ ކުރަން ޚާއްސަ ސަމާލު ކަމެއް ދީފައެވެ. މިސާލަކަށް ބަލާނަމަ ޤާހިރާގައި ހުންނަ އެމެރިކަން ޔުނިވާސިޓީއަކީ އެއީ ކުރީގައި އިންޖީލީ ކޮލެޖުގެ ނަމުގައި ހިންގި ތަނެކެވެ. ބައިރޫތުގައި ހުންނަ ތަންވެސް މި ބީދައެވެ.\nއިޖްތިމާޢީ އަސަރު :\nމިއަދާ ޖެހެންދެންވެސް، މުސްތަޝްރިޤުން ދިރާސާ ކުރަން އެންމެ ފޯރި ހުންނަ އެއް މައިދާނަކީ އިސްލާމީ މުޖްތަމަޢުއެވެ. އެގޮތުން އިސްލާމީ މުޖްތަމަޢުގެ އެންމެ ކުދި ތަފްޞީލުތަކަށް ދާންދެން ހޯދާ ބަލައެވެ. މުޖްތަމަޢުގެ އެކުލެވުމާ އާދަކާދަތައް ދަސްކުރެއެވެ. ބޭނުމަކީ ހުޅަނގުން ބޭނުންވާ އަސަރުތައް ފޯރުވުމުގައި ފަސޭހަ ކަމާއެކު ކާމިޔާބު ހޯދުމެވެ. އަދި މުސްލިމުގެ ގައިން އިސްލާމް ދީނުގެ ހެދުން ބާލައި، ތަފާތު ނަސްލުތަކާއި މަޛްހަބުތަކުގެ ހެދުންލައްވައެވެ. ޢިރާޤުގައި ތިބޭނީ ޢަރަބީންނާއި ކުރުދީންނެވެ. ޢަރަބިން ބެހެނީ ޝީޢީންނާއި ސުންނީންނަށެވެ. އަލްޖަޒާއިރުގައިވެސް ތިބެނީ މުސްލިމުންނެއް ނޫނެވެ. އެއީ ޢަރަބީންނާއި ބަރުބަރީންނެވެ.\nބަރުބަރީ ބަހޭ ކިޔާ ބަހެއް ދުނިޔޭގައި އޮންނަ ކަން ދަންނާނީ ވަރަށް މަދު ބައެކެވެ. ނަމަވެސް ފަރަންސޭސި އެންމެން އެކަން ދަނެއެވެ. އަދި އަލްޖަޒާއިރާއި މަޣްރިބްކަރައިގެ ނިސްބަތުން މަދު ބައެއް ވާހަކަ ދައްކާ މި ބަސް މިއީ މިހާރު ފަރަންސޭސި ވިލާތުގެ ޔުނިވާސިޓީގައި ކިޔަވައިދޭ ވަކި މުސްތަޤިއްލު ބަހެކެވެ. ދުނިޔޭގެ އެތައް މިލިއަން ބަޔަކު ވާހަކަ ދައްކާ އުރުދޫބަސް އެކަމަކު މި ތާގައި ކިޔަވައި ނުދެއެވެ. ބޭނުމަކީ އަލްޖަޒާއިރު ގައި ނަސްލީ ބައިކުރުންތައް އުފެއްދުމެވެ.\nމުސްތަޝްރިޤުން ދައްކާ ގޮތުގައި މިޞްރުގެ މިހާރު މީހުން ފަޚްރުވެރިވާން ޖެހޭ ކާބަފައިންނަކީވެސް ފިރުޢަނުމެންވެ. މުސްލިމުންނަކީ މިޞްރު ހިފި ޢަރަބިންތަކެކެކެވެ. އެ މީހުން މިޞްރު ހިފައި ގަނެ، މިޞްރުގެ ޤިބްޠީން އަޅުވެތިކޮށް، މިޞްރުގެ އަހުލުވެރިންނަށް ޢަރަބިބަސް މަޖްބޫރު ކުރުވީއެވެ. މިއީ މުސްތަޝްރިޤުންގެ ގިނަ މީހުންގެ ވާހަކަ ހުންނަ ގޮތެވެ.\nއިސްލާމް ދީނުގައި އަންހެނުނަށް ދީފައިވާ މަތިވެރި އަދި ޝަރަފުވެރި މަޤާމަކީ، މުސްތަޝްރިޤުން އަބަދުވެސް ހަމަލާދޭ ކަމެކެވެ. ޙަޤީޤަތް އިދިފުށަށް ޖަހާލައިގެން އެ މީހުން ، އިސްލާމް ދނުގައި އަންހެނުންގެ މަޤާމް ކުޑައިމީސް ކުރެއެވެ. އެ މީހުންގެ ނަޒަރުގައި ނުވަތަ ދުނިޔެއަށް ހާމަކޮށްދޭ ގޮތުގައި، މި ދީނަކީ އަންހެނުން އަޅުވެތިކޮށް އެ ކަނބަލުންގެ ޙައްޤު ނިގުޅައިގަންނަ ދީނެކެވެ.\nސިޔާސީ އަސަރު :\nހުޅަނގު މީހުން ހީކުރާ ގޮތުގައި އެ މީހުންނަކީ އެއީ އެންމެ ފުރިހަމަ މީހުންނެވެ. އެ މީހުން ގެންގުޅޭ ރައުސްމާލީ ނިޒާމަކީ އެއީ އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން އޮތް އެންމެ ރަނގަޅު ނިޒާމެވެ. ހުޅަނގުގެ ޑިމޮކްރަސީއަކީ އެއީ ދުނިޔޭގެ އެންމެން އަކުރުން އަކުރައް ، އެ މީހުންގެ ޤައުމުގައި ޤާއިމު ކުރަން ޖެހޭ އެއްޗެކެވެ. ޤުރުއާނުގައި އޮތަސް މަރަށް މަރު ހިފައިގެން ނުވާނެއެވެ. އިސްލާމީ ޝަރީޢާއަކީ އެއީ ޖަންގަލީގެ ޤާނޫނެކެވެ.\nބާނާޑް ލުވިސް (Bernard Lewis) ސިފަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި އިސްލާމީ ސިޔާސީ ނިޒާމަކީ، ކޮމިއުނިޒަމްފަދަ މީހުން އަޅުވެތިކުރާ އެއްޗެކެވެ. އިސްލާމީ ބައެއް ޤައުމުތަކުން އިސްތިޢުމާރީ ދުވަސްތައް ނިމުމާއެކު ހުޅަނގުގެ ޑިމޮކްރަސީ ތަޢާރަފް ކުރިއެވެ. ނަމަވެސް އެއީ އެ ވެށިތަކުގައި ކަމުދާ އެއްޗަކަށް ނުވިއެވެ. އެ މީހުން ހުޅަނގުން އެތެރެ ކުރީ، ބޭނުން ކުރާނެ ގޮތް ލިޔެފައި ހުންނަ ކަރުދާސް ގަނޑު ނެތް، ޑިމޮކްރަސީ ދަޅުތަކެކެވެ. ހުޅަނގުގެ ޤައުމުތަކުގެ މޫސުމަކީ ފިނި މޫސުމެއް، އަދި އިސްލާމީ ޤައުމުތަކުގެ މޫސުމަކީ ހޫނު ކަން ގަދަ މޫސުމެއްކަން އެއީ ޙަޤީޤަތެކެވެ. ހަމަ އެހެންމެ ހުޅަނގުގަ ގެންގުޅޭ ޑިމޮކްރަސީވެސް ހަމަ އެ ގޮތަށް އެ ނަމުގައި ތަޠްބީޤު ކުރުން އެއީ ވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އިސްލާމް ދީނުގައި އޮންނަނީ ޝޫރާ ނިޒާމެވެ. އެ ނިޒާމު ކޮންމެ ގޮތަކަށް ތަޠްބީޤު ކުރިއަސް ފުދުނީއެވެ.\nމުސްތަޝްރިޤުންގެ ނުރައްކާތެރި ބައެއް ފިކުރުތައް :\n1- ޖޯޖް ސޭލް އޭނާގެ ޤުރުއާނުގެ މާނައިގެ ތަރުޖަމާގައި ބާޠިލު ގޮތުގައި ބުނެފައިވަނީ، އެއީ މުޙައްމަދުގެފާނު އަމިއްލައަށް ލިއުއްވި އެއްޗެއްކަމަށެވެ.\n2- ރިޗަޑް ޕާލް ބާޠިލު ގޮތުގައި ބުނެފައި ވަނީ ، އިސްލާމް ދީނަކީ ޔަހޫދީ ދީނާއި ނަޞާރާ ދީނުގެ މަސްހުނި ގަޑެއް ކަމުގައެވެ.\n3- މުސްތަޝްރިޤުން ކީރިތި ޤުރުއާނާމެދުވެސް ބަލާފައިވަނީ އެއީ ހަމަ އާދައިގެ ތާރީޚް ފޮތެއް ކަހަލަ ފޮތެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އެގޮތުން މީހަކު ލިޔެފައި އޮތް ތާރީޚް ފޮތަކަށް ފާޑުކިޔައި، އޭގެ ތެދު ދޮގު ފުރާނާ ވަކި ކުރާހެން ޤުރުއާނާމެދު ވެސް މުޢާމަލާތު ކޮށްފައިވެއެވެ.\n4- އިސްލާމް ދީން ފެތުރުނީ ކަނޑީގެ ބާރުން ކަމުގައި، މިއީ މުސްތަޝްރިޤުން އަޑު އަރުވާފައިވާ ޙަޤީޤަތާ މުޅިން ޚިލާފު ވާހަކައެކެވެ. ދުނިޔޭގައި އިސްލާމުން އެންމެ ގިނަ ޤައުމަކީ އިންޑޮނީޝިއާއެއެވެ. އެތަން އިސްލާމް ކުރަން ޢަރަބި ކަރައިގެ މީހެއް ކުޑަ ފިޔޮއްސެއްވެސް ނުގެންދެއެވެ.\n5- އިސްލާމީ މުޖްތަމަޢުތަކުގައިވާ ބޯދާ އާދަކާދަ ތަކަކީ އެއީ އިސްލާމް ދީން ކަމުގައި ބަލާ އެބައި ބޮޑަށް ދެއްކުން. އެގޮތުން މުސްތަޝްރިޤުން ދުނިޔެއަށް އިސްލާމް ދީން ދައްކައިދޭން މަސައްކަތް ކޮށްފައިވަނީ، އިސްލާމް ދީނަށް ނިސްބަތްވާ، އެދީން ރަނގަޅަށް ނޭގޭ، މީހުންގެ ޢަމަލުތަކުންނެވެ. ފަހަރެއްގައިވެސް ދީނުގެ އަސްލު ކަމުގައިވާ ޤުރުއާނާއި ސުންނަތުން އިސްލާމް ދީން ހޯދާކަށް މަސައްކަތެއް ކޮށްފައި ނުވެއެވެ.\n6- ދީންވެރިކޮށް އުޅުމަކީ އަނެކާ ޤަބޫލު ނުކުރުން ކަމުގައި ބުނެވާ ޢިބާރާތް ދުނިޔޭގެ ހަތަރު ބިތަށް އަޑު އެރުވުން. އެގޮތުން އިސްލާމުން ދީންވެރިކޮށް އެ މީހުންގެ ދީނުގައި ހިފަހައްޓައިގެން އުޅެއްޏާ އެއީ ގޮތް ދޫނުކުރާ، އަނެކުން ޤަބޫލު ނުކުރާ ވިސްނުން ހަނި މީހަކަށް ވެއެވެ. އަނެކުން ޤަބޫލު ކުރުމަކީ، ހުޅަނގުގެ ޘަޤާފަތައި އާދަކާދަ އެއީ އެންމެ މޮޅު އެތިކަމުގައި ޤަބޫލު ކުރުމެވެ. އަމިއްލަ ޘަޤާފަތަށް އުޅެއްޏާ އެއީ ޘަޤާފަތްތައް ތަފާތުވުން ޤަބޫލު ނުކުރާ މީހަކަށެވެ. ނަމަވެސް ޔޫރަޕްގެ ޘަޤާފަތް ގައިގައި ބަނދެފިނަމަ އެއީ ޘަޤާފަތް ތަފާތުވުން ޤަބޫލު ކުރުން ކަމަށް ވެދެއެވެ.\n7- މުސްތަޝްރިޤުން ދެކުނު ގޮތުގައި، ހުޅަނގުގެ ޙަޟާރަތަކީ އެއީ ގަދަ ޙަޟާރަތެވެ. ދެން ތިބި ހުރިހާ ޙަޟާރަތްތަކަކީ އެއަށް ތަބާވާން ޖެހޭ އެއްޗެކެވެ.\nމުސްތަޝްރިޤުންގެ ތެރެއިން ފާހަނގަ ކޮށްލެވޭ މީހުން :\n1- އިގްނާޒިއޯ ގުއިޑީ ، 1844-1935 (Ignazio Guidi)\nރޯމްގައި އުފަންވެ، އަދި ރޯމް ޔުނިވާސިޓީގައި ޢަރަބިބަސް ކިޔެވިއެވެ. އަދި އެތާގައި ފަހުން އެ ބަސް ކިޔަވައި ދިނެވެ.\n2- ޑޭވިޑް ސަންޓިލާނާ ، 1855-1931 (David Santillana)\nއުފަންވީ ތޫނިސްގައި، އަދި ރޯމް ޔުނިވާސިޓީގައި ތަޢުލީމު ޙާޞިލު ކުރުމަށްފަހު، އިސްލާމީ ފަލްސަފާއާއި ފިޤުހުގައި ޙާއްޞަވިއެވެ. މިޞްރުގައި ފަލްސަފާގެ ތާރީޚުގެ އުސްތާޛެއްގެ ގޮތުގައި ފަހުން މަސައްކަތް ކުރިއެވެ.\n3- ލިއޯން ކައިޓާނީ ، 1869-1935 (Leone Caetani)\nއިޓަލީގެ އެންމެ ފާހަނގަ ކޮށްލެވޭ މުސްތަޝްރިޤުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މި މީހާއަކީ، ޢަރަބި ބަހާއި ފާރިސީ ބަސް ނިކަން ރަނގަޅަށް ދަންނަ މީހެކެވެ. އެމެރިކާގައި ހުންނަ އިޓަލީގެ ސަފީރުކަން ކުރުމުގެ އިތުރުން، އިންޑިއާ، އީރާން، މިޞްރު، ސޫރިއާ، ލުބްނާނަށް ޒިޔާރަތް ކުރިއެވެ. ލިޔެފައިވާ އެންމެ ފާހަނގަ ކުރެވޭ ފޮތަކީ، އިސްލާމްދީނާއި ބެހޭ ގޮތުން ލިޔެފައިވާ 10 ބައިގެ ފޮތެވެ.\n4- ކާލޯ އަލްފޯސޯ ނައްލިނޯ ، 1872- 1938 (Carlo Alfoso Nallino)\n5- ގަބްރިއެއްލީ ފްރަންސިސްކޯ ، 1904-1997 (Gabrieli Fransisco)\nފަރަންސޭސި ވިލާތް :\n1- ސިލްވެސްޓާރ ޑިސެސީ ، 1758-1838 (Silvester de Sacy)\nއުފަންވެފައިވަނީ 1758 ވަނަ އަހަރު ޕެރިހުގައެވެ. އަދި ލެޓިންއާއި ގްރީކް ބަސް ދަސްކުރުމަށްފަހު ، ފާދިރީ މޯރ އާއި ޕާރޓާރޯ ކައިރިން ޢިލްމު އުނގެނުނެވެ. އެއަށްފަހު ޢަރަބި ، ފާރިސީ އަދި ތުރުކީ ބަސް ދަސްކުރިއެވެ. ޢަރަބިންނާއި ބެހޭ ގޮތުން އެތަކެއ ލިއުން ލިޔެ އަދި ވަރަށް ގިނަ ލިއުންތަކެއް ހޯދައި ދިރާސާ ކުރިއެވެ.\n1795 ވަނަ އަހަރު އިރުމަތީ ބަސްތަކުގެ މަދަރުސާގެ މުދައްރިސަކަށް ހަމަ ޖެއްސުނެވެ. އަދި މީނާ ޢަރަބި ބަހުގެ ޤަވާޢީދާ ބެހޭ ގޮތުން ލިޔެފައިވާ ފޮތް އިނގިރޭސި ޖަރުމަން، ޑެންމާކް ބަހަށް ތަރުޖަމާ ކުރެވިފައިވެއެވެ. 1822 ވަނަ އަހަރު އޭޝިއާ ޖަމްޢިއްޔާ އުފެއްދުމުން އޭގެ ރައީސަކަށް ހޮވުނެވެ. މީނާ އެންމެ ބޮޑު ސަމާލު ކަމެއް ދީފައިވަނީ، ''ދުރޫޒް'' (ގިނައިން ލުބްނާނުގައި އުޅޭ ދީނީ ޖަމާޢަތެއް) އަށެވެ. މީނާ ގެ ދުވަސްވަރު ފަރަންސޭސި ވިލާތް، ޔޫރަޕް މުސްތަޝްރިޤުންގެ ޤިބްލައަކަށް ވެގެން ދިޔައެވެ. އަދި އިސްތިޝްރާޤީ ހަރަކާތުގައި ފަރަންސޭސި ކުލައެއް ޖެހުނީވެސް މި ދުވަސްވަރުގައެވެ.\n2- އެލް އޭ ސީޑިއޯ ، 1808-1876 (L.A. Sedillot)\nމީނާ ލިޔެފައިވާ އެންމެ ފާހަނގަ ކުރެވޭ ފޮތަކީ ''ޢަރަބިންގެ ތާރީޚުގެ ޚުލާޞާ'' މި ނަން ކިޔޭ ފޮތެވެ. މި ފޮތުގައި ޔޫރަޕްގެ ޙަޟާރަތަށް ޢަރަބިންގެ ޢިލްމުގެ ސަބަބުން ކޮށްފައިވާ އަސަރުގެ ވާހަކަ ވަރަށް ބޮޑަށް ދައްކާފައިވެއެވެ.\n3- އާނެސްޓް ރިނާން ، 1823-1892 (Ernest Renan)\nޑިވިނިޓީ މަދަރުސާއެއްގައި ކިޔެވުމަށްފަހު ޢަރަބި ބަސް ކިޔެވިއެވެ. އަދި ފަހުން ދުވަސް ގަޑެއް ވަންދެން ލުބްނާނުގައި ދިރިއުޅުނެވެ. އިސްލާމީ ޢަޤީދާއަކީ މީނާގެ ސަމާލުކަން ހުއްޓުނު އެއްޗެއް ކަމުގައި ވިއެވެ. އަދި އިބްނު ރުޝްދުގެ ފޮތްތައްވެސް ދިރާސާކުރިއެވެ. ''ސާމީ ދަރިކޮޅު މީހުންގެ ސިކުނޑިއަކީ، ޢިލްމީ ދިރާސާތައް ކުރުމުގެ ޤާބިލްކަން ހުރި އެއްޗެއް ނޫން'' ކަމުގައި މީނާ ބުނުމުން ، ޖަމާލުއްދީން އަލްއަފްޣާނީއާއި ޝައިޚް މުޙައްމަދު ޢަބްދު އެ ވާހަކައަށް ރައްދު ޖަވާބު ދިނެވެ.\n4 - ރީނީ ބާސޭ ، 1855 - 1924 (Rene Baset)\n5- ވިލިއަމް މާސޭ ، 1874 - 1956 (William Marcais)\n6- ލުއިސް މަސިންޔޯން ، 1883- 1962 (Louis Massingon)\n7- ލެވީ ޕްރޮވެންސަލް ، 1894- 1956 (Levi-Provencal)\n8- މެކްސިމް ރޮޑިންސަން ، 1915 (Maxim Rodinson)\n1- ވިލިއަމް ބެޑްވެލް، 1563- 1632 (William Bedwell)\n2- އެޑްވަޑް ޕޮކޮކް، 1648-1727 (Edward Pocoke)\n3- ޖޯޖް ސޭލް، 1697-1726 (George Sale)\nމީނާގެ އެންމެ ފާހަނގަ ކުރެވޭ ފޮތަކީ އޭނާ ލިއުނު ޤުރުއާނުގެ މާނައިގެ ތަރުޖަމާއެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ވަރަށް ގިނަ ކުށާއި ، އޮޅުވާލުންތަކެއް ހިމެނިފައިވާ ފޮތެކެވެ.\n4- ޑޭވިޑް ސަމުއެލް މާގްލިއުސް ، 1858-1940 (David Samuel Margoliouth)\n5- ތޯމަސް ވޮލްކާރ އާރނޯލްޑް ، 1864-1930 (Sir Thomas Walker Arnold)\n6- މޮންޓްގޮމެރީ ވޮޓް :14 މާޗު 1909ވަނަ އަހަރު ކްރިސް ފައިވްގައި ފާދިރީއަކަށް އުފަންވިއެވެ. ބައްޕައަކީ ފާދިރީއެކެވެ. ކިޔަވާ ނިންމުމަށްފަހު ލަންޑަނާއި އެޑިންބަރާގެ ތަފާތ ފައްޅިތަކުގައި މަސައްކަތް ކުރިއެވެ. އަދި 1947 - 1979 ދެމެދު އެޑިންބަރާ ޔުނިވާސިޓީގެ ޢަރަބި ބަހާއި އިސްލާމީ ދިރާސާ ކުރުމާބެހޭ ބައިގައި މަސައްކަތް ކުރިއެވެ. ލިއުނު މަޝްހޫރު ފޮތްތަކުގެ ތެރޭގައި ''މުޙައްމަދު މައްކާގައި'' '' މުޙައްމަދު މަދީނާގައި '' ''މުޙައްމަދު ނަބީއެއް އަދި ސިޔާސީވެރިއެއް'' ''އިސްލާމީ ޢަޤީދާއާއި ފަލްސަފާ'' ''އިސްލާމީ ސިޔާސީ ފިކުރު'' ''މެދުތެރޭ ޤަރުނުތަކުގައި ޔޫރަޕްގައި އިސްލާމް ދީނުގެ އަސަރު'' ފަދަ ވަރަށް ގިނަ ފޮތްތަކެއް ހިމެނެއެވެ.\n7- އާރތާ ޖޯން އާރބަރީ ، 1905- 1969 (Arthur John Arberry)\n8- ބާރނާޑް ލުވިސް ، 1916- (Bernard Lewis)\n1- ޔޯހަން ޖަކޯބް ރައިސްކާ ، 1716- 1774 (Johann Jakob Reiske )\n2- ޖޯޖް ވިލްހެމް ފްރައިޓެގް ، 1788 - 1861 (George Wilhelm Freytag)\n3- ގޮސްޓާފް ފްލުޖެލް ، 1802-1870 (Gustav Flugel)\n4- ޖޫލިއަސް ވެލްހައުސެން ، 1844- 1918 (Jullius Wellhausen)\n5- ހެލްމަޓް ރިޓާ ، 1892-1971 (Hellmut Ritter)\nއިންޞާފުވެރި ބައެއް މުސްތަޝްރިޤުން :\n1- ހެޑްރިއަން ރިލޭންޑް ، 1718 ވަނަ އަހަރު މަރުވެފައިވާ މި މުސްތަޝްރިޤަކީ ހޮލެންޑްގެ ޔުނިވާސިޓީގައި އިރުމަތީ ބަހުގެ އުސްތާޛެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރި މީހެކެވެ. މީނާ ލެޓިން ބަހުން ލިޔެފައިވާ ''މުޙައްމަދުގެ ދީން'' މި ފޮތް ޔޫރަޕްގެ ފައްޅިތަކުން ގެންގުޅުން މަނާކުރިއެވެ.\n2- ޔޯހަން ޖަކޯބް ރައިސްކާ އަކީ ފާހަނގަ ކޮށްލަން ޖެހޭފަދަ ، ޖަރުމަނުގެ މުސްތަޝްރިޤެކެވެ.\n3- ސިލްވެސްޓާރ ޑިސެސީ އަކީ ޢަރަބި ބަހުގަ ޤަވާޢިދަށް ސަމާލުކަން ދީގެން އެ ދަސްކޮށް ހޯދި މީހެކެވެ.\n4- ތޯމަސް އާރނޯލްޑް


SunOnline: Video: Cesarean ah fahu kuranvee kasrathu thah\nވީޑިއޯ: ސިޒޭރިއަންއަށްފަހު ކުރަންވީ ކަސްރަތުތައް\nމިޙްނާ ނާސިހު 13 Sep 2020, 08:00\nވިހެއުމަށް ކިތަންމެ ތައްޔާރުވިޔަސް، ފަހު ގަޑީގައި ދިމާވާ ކޮންމެވެސް މައްސަލައަކާ ގުޅިގެން ސިޒޭރިއަންއެއް ހަދަން ޖެހެނީ މަދު ބައެއް ނޫނެވެ. ނޫނީ މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ދިމާވާ ވަކި ހާއްސަ ހާލަތެއްގެ ސަބަބުން ވެސް ބައެއްފަހަރު ސިޒޭރިއަންއެއް ހަދަން ޖެހޭ އިރު، ގިނަ މަންމައިންނަށް މިއީ ވަރަށް "ބިރުވެރި" ކަމެކެވެ.\nސަބަބަކަށްވަނީ ވިހެއުމަށްފަހު ހަށިގަނޑު ރިކަވާ ވާން ވަރަށް ކުޑަ މުއްދަތެއް ނެގި ނަމަވެސް، ސިޒޭރިއަންއަކަށް ފަހު އަލުން އަނބުރާ ކުރީގެ ދިރިއުޅުމަށް ދިއުމަށް ހޭދަކުރަންޖެހޭ ވަގުތު ގިނަވެފައި، ރިހުންވެސް ބޮޑުކަމުންނެވެ. މި ދުވަސްވަރަކީ ހަށިގަނޑަށް ވަރަށް ބަލައިގެން އުޅެންޖެހޭ ދުވަސްތަކަކަށް ވާއިރު، ހަށިގަނޑުގެ މަސްތަކަށްވެސް ވަރަށް ފަރުވާތެރިކަމާއެކު އަޅާލަންޖެހެ އެވެ.\nފުރަބަންދު ވޯކްއައުޓްގެ ހަތްވަނަ އެޕިސޯޑަކީ މިހާތަނަށް އެންމެ ގިނަފަރާތްތަކަކުން އެދެމުން އައި އެއް އެޕިސޯޑެވެ. ސިޒޭރިއަންއަކަށްފަހު ކުރާނެ ކަސްރަތުތަކެކެވެ. މި ކަސްރަތުތައް ވެސް މި ގެނެސްދެނީ ގެޓް ފިޓް ވިތް ރަންގެ ޓީމް ހިންގަމުން އަންނަ ރަނާ އެވެ.\nމި އެޕިސޯޑުގައި މި ހިމެނެނީ ހަތަރު ކަސްރަތެކެވެ. އެއީ؛\nޓޯ ޓިޕްސް/ޓޯ ޓެޕްސް\nމި ކަސްރަތުތައް ކުރުން އެންމެ އެދެވިގެންވަނީ ސިޒޭރިއަންއަށް ހަ ހަފްތާ ފުރުމުންނެވެ. މިއީ، ބަނޑުގެ މަސްތަކަށް އެހާ ޕްރެޝާނުކޮށް ޕެލްވިކް ފްލޯއަށާއި، ފަލަމަސްގަނޑުގެ އެކި ސަރަހައްދުތައް ވަރުގަދަކޮށްދޭނެ ކަސްރަތުތަކެކެވެ.\nމި ކަސްރަތުތައް ކުރުމުގައި އެންމެ ބޮޑަށް ސަމާލުކަންދޭންޖެހޭ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ރަނާ ފާހަގަކުރީ ރަނގަޅަށް ނޭވާލުމެވެ.\nސިޒޭރިއަންއަށްފަހު އަލަށް ކަސްރަތު ކުރަން ފަށާއިރު 10 ގެ ދެ ސެޓް ކުރުން ރަނގަޅުވާނެ އެވެ. އަދި ހަށިގަނޑު ފިޓް ވަމުންދާ ވަރަކަށް އިތުރކުރަމުންގޮސް 15 ގެ ތިން ސެޓްވެސް ހެދިދާނެ އެވެ.\nސިޒޭރިއަން އަކަށްފަހުވެސް ކަސްރަތުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން ޑޮކްޓަރެއްގެ ލަފާ ހޯދުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. ގިނަފަހަަރަށް ވިހައިގެން ނުވަތަ ސިޒޭރިއަން ހެދުމަށްފަހު ވެސް މަންމައިންނަށް އެމީހުންގެ ހަށިގަނޑަށް ދޭންޖެހޭ ސަމާލުކަން ނުދެވުމުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގެ މަސްތަކުގެ ވަރު ދެރަވެ އެވެ. އަދި އޭގެ ނޭދެވޭ އަސަރު ދިގު މުއްދަތަކަށް ހުރެ އެވެ.


Story: Thadhubeeru kehi dhineema...\nތަދުބީރު ކެހި ދިނީމާ...\nވިނަރެސް | 12 ޑިސެންބަރ 2020\nހިތްގައިމު އުޑުމަތި ސާފު ވައިމަޑު ދުވަހެކެވެ. އަސުރުގެ ހިތްގައިމު ވަގުތެވެ. ޒިޔާން ދަތުރުކުރަމުން އައި ލޯންޗު ރަށުގައި ބަނދަރުކުރަނީއެވެ. އާދައިގެ މަތީން ރަށުގެ ގިނަ ބަޔަކު ބަނދަރަށް އެއްވެފައި އޮތެވެ. ލޯންޗުން އަންނަ ގާތްތިމާގެ މީހުންނާއި ރައްޓެހިންގެ އިސްތިގުބާލުގައެވެ. ލޯންޗު ބަނދަރު ކޮށްލުމާއެކު މީހުންތައް ފައިބަންފެށިއެވެ. ކޮންމެ މީހަކު ފޭބުމުންވެސް އެމީހެއްގެ އިސްތިގުބާލުކުރުމަށް އައިސްތިބި މީހުން އެމީހަކު ވަށާލައެވެ. އެހެނަސް ޒިޔާން ވީ ބީރައްޓެއްސަކަށެވެ. އަމިއްލަ ރަށުގައި ރަށުގެ އަހުލުވެރީން އޭނާ ދަންނަ ކަމަކަށް ނުހެދިއެވެ. އެކި މީހުން އެބަޔަކު ހުރިތަނެއްގައި ހުރެގެން ތުންތަޅުވަމުން އެއްޗެހިތަކެއް ކިޔައެވެ. އެމީހުންގެ މޫނު މަތިން ފެންނަމުން ދިޔައީ ހިތްހަމަ ނުޖެހުމާއި ނަފްރަތެވެ. އެއީ މީގެ ދިހަ ވަރަކަށް އަހަރު ކުރިންވެސް ޒިޔާން ތަޖުރިބާ ކުރަންޖެހުނު ކަމެކެވެ. ހަމަ އެމަންޒަރެވެ. އެހެންކަމުން އެތާ މަޑުކޮށްލުމެއް ނެތި ރަށުތެރެއަށް ހިނގައިގަތެވެ\nއާދައިގެ ގޮތަކަށް ހަދާފައިވާ ގެއެކެވެ. ވީރާނާކަށް މުޅި ގޯތިރެއަށް ވެރިވެފައިވެއެވެ. ގޭގައި މީހަކު ނޫޅޭތާ ގިނަދުވަސް ވުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. ގޯތިތެރޭގައި ވަނީ ބޯވިނަގަސްތައް ފަޅާފައެވެ. ގޯތި ސާފުކޮށް ބަލަހައްޓާނެ ފަރާތެއް ނެތަތީއެވެ. ގެއަށް ވަދެވުމާއެކު ފުރަތަމަވެސް ޒިޔާންގެ ލޮލުގައި އަޅައިގަތީ ސިޓީން ރޫމްގައި ބަހައްޓާފައި ހުރި ތަސްވީރުގައެވެ. އެއީ އޭނަގެ ލޯބިވާ މަންމައާއި ބައްޕަގެ ތަސްވީރެވެ. ހިރަފުސް އަރާ ފުސްވެފައިވާ ފޮޓޯ ފުރޭމް ނަގައި ލައިގެން ހުރި ޓީޝާޓުން އިރަފުސް ފޮޅާލައި ސާފުކޮށްލިއެވެ. އަދި ފޮޓޯ ފުރޭމް މޭގައި ޖައްސާލައިގެން އެނދުގައި އޮށޯވެލިއެވެ.\nޒިޔާން އޭލެވެލް ނިންމި އަހަރު އޭނަގެ ބައްޕަ ނިޔާވެއްޖެއެވެ. ބަލިވެ އުޅެފައެވެ. ގަދަ ހުމެއް އައިސް އެހުން ރަގަނޅު ނުވެ އެގޮތަށް އޮވެ ނިޔާވެގެން ދިޔައީ މާލެ އަށް ފަރުވާއަށް ގެނައި ފަހުންނެވެ. ޒިޔާންގެ ހުރިހާކަމެއް ވެސް އެދުވަހަށް ފަހު ބަލަހައްޓަމުން އައީ އޭނާގެ މަންމަ އެވެ. މަންމަގެ ބުރަމަސައްކަތާއެކު، ޒިޔާން މަތީ ތަޢުލީމު ހާސިލްކުރުމަށް މާލެ ފޮނުވިއެވެ. އެމަންމަ ވާ ގުރުބާނީގެ ފޮނި މީރުކަން ހޯދައި ދިނުމަށް ޒިޔާން މާލެ އައިސް ގައުމީ ޔުނީވަރސިޓީން ބިޒްނަސް މެނޭޖްމަންޓްގެ ރޮގުން ޑިގްރީއަށް ކިޔަވަން ފެށިއެވެ. ކޮންމެ ސެމިސްޓާރ އަކުވެސް ރަގަނޅު ނަތީޖާތަކެއް ހޯދަމުން ދިޔައެވެ. އަހަރު ނިމި ޗުއްޓީ ލިބުމާއެކު އަވަސްވެ ގަންނަނީ ލޯބިވާ މަންމަ ކައިރިއަށް ރަށަށް އައުމަށެވެ.\nލިމްޝާ އާއި މެދު ޒިޔާންއަށް ވިސްނެން ފެށީ މިގޮތައް ޗުއްޓީގައި ރަށަށް އައިސް ހުރި ދުވަސްވަރެއްގައެވެ. ލިމްޝާ އަކީ ޒިޔާން އާއެކު އޭލެވް ހެދި ކުއްޖެކެވެ. އާއްމުކޮށް ހަވީރު ގަޑީގައި ގޭގައި މަގުމައްޗަށް ވާގޮތަށް ހުންނަ ޖޯލިފަތީގައި ޖައްސާލައިގެން އޮންނަ އިރު ލިމްޝާ އެމަގުން ދާތަން ފެންނެއެވެ. ގިނަ ދުވަސް ދުވަހު ދަނީ ރައްޓެހި ކޮންމެވެސް ކުދިންތަކަކާ އެކުއެވެ. އެހެންކަމުން ޒިޔާނަކަށް ވާހަކަ ދައްކާކަށް ނުކެރެއެވެ. ޒިޔާން ހުންނަނީ ހިތާހިތުން އެފަދަ ފުރުސަތެއް ލިބޭތޯ ދުޢާ ކޮށްލަ ކޮށްލައެވެ. މިގޮތަށް މާގިނަ ދުވަހަކު އިންތިޒާރު ކުރާކަށް ނުޖެހުނެވެ. އެއްދުވަހެއްގެ ހަވީރު ލިމްޝާ އެކަނި ދާތަން ފެނުނެވެ. ނަސީބު ދިމާކުރި ގޮތުން މަންމަވެސް އެދުވަހު ގެއަކު ނޫޅެއެވެ. ވަރަށް ހިތްވަރު ކޮށްފައި ޒިޔާން ގޮވާލިއެވެ.\n" ލިމްޝާ .... މިހާރު ދަންނަ ކަމަށް ވެސް ނުހަދާ ދޯ "\n" އޭނ... ޒިޔާން ދޯ .... ދަންނަކަމަށް ނުހަދަނީ އަހަރެއްތަ....... މިމަގުން ކިތައްދުވަހު މިދަނީ ގައިމު ޒިޔާން ގޮވާވެސް ނުލާ " ޒިޔާން އާއި ދިމާއަށް އަންނަމުން ލިމްޝާ ބުނެލިއެވެ. ޒިޔާން ހިތައްއެރިއެވެ. އެބުނީސް ދޮގެއް ނޫނެވެ. އަންހެން ކުއްޖަކާ އިސްވެ ވާހަކަ ދައްކަން ކެރެން ވާނެއެވެ. އެކުދިން އިސްވެ ވާހަކަ ދައްކާނެކަމަށް ހުރެއްޖެ ނަމަ، ބޭނުންވާ ކަންތައް ހާސިލެއް ނުވާނެއެވެ.\n" އާނ ދޯ.. ރައްޓެހިންނާއެކު ދާތީވެ ގޮވާލަން ނުކެރެނީ.... ކޮބާ ކިހިނެއްތަ ކަންތައްތައް.."\n" ދެން ގޯހެއްނޫން ........ ރަގަނޅު ހަމަ،،،،،..... ޒިޔާންގެ ކޯސް ކިހިނެއްވަނީ ........ އަހަންނަށް ވީއްޔަ އެނަސީބުވެސް ނެތީ " ދެރަވެފައި ލިމްޝާ ބުންޏެވެ.\n" ކޯސް ވަރަށް ރަގަނޅު......... ލިމްޝާ އަށް ވެސް އަދި ފުރުސަތު ލިބޭނެ........ އުންމީދު ކުރަންޏާ ކޮންމެސް ދުވަހަކުން އެކަމެއް ހާސިލް ވާނެ....... " ޒިޔާން ބުންނެވެ\n" އާން ދޯ ތިކަންވެސް އޮތީ ތިހެން....... ޒިޔާން ދަނީއްޔޭ އިނގޭ ......... މަންމަ ބުނެގެން އެއްޗެއް ބަލައި ބޮޑުދައިތަމެން ގެއަށް މިދަނީ ...... " ލިމްޝަ ހިނގައިގަތެވެ.\n" ލިމް.. ލިމްޝާ މިރޭ ބައްދަލުކޮށްލެވިދާނެތަ......... " ލިމްޝާ ހިނގައިގަތުމުން ވަރަށް ހިތްވަރުކޮށްފައި ޒިޔާން އެހިއެވެ.\n" ޒިޔާންގެ އަޑަށް ހުއްޓިފައި .... ޒިޔާންއާއި ދިމާއަށް ބަލައިލަމުން އާނއެކޭ ބުނުމުގެ ގޮތުން ބޯޖަހައިލިއެވެ. " މިރޭ ނުވައެއް ޖަހާއިރަށް ދާނަން ތިގޭ ދޮށަށް ....... އޯކޭ " ލިމްޝާ ބޯޖަހާލުމުން ޒިޔާން ބުންޏެވެ.\n" އޯކޭ " ލިމްޝާ އެއް ބަސްވުމުން ޒިޔާން ވަރަށް އުފާވިއެވެ.\nލިމްޝާ އާއެކު ޒިޔާންގެ ލޯބީގެ ހަޔާތުގެ ފެށުމަކީ އެއީއެވެ. އެރޭގެ ބައްދަލުވުމެވެ. އެރެއަށްފަހު ދެމީހުންގެ ލޯބީގެ ގުޅުންތައް ދިޔައީ ބަދަހިވަމުންނެވެ. ގުޅުން ވަރުގަދަވަމުންނެވެ. އެގުޅުންވީ ޒިޔާންގެ މަންމަވެސް ނުހަނު ރުހޭ ގުޅުމަކަށެވެ. އެއީ ޒިޔާންގެ ހިތަށް ލިބުނު އިތުރު ހިތްހަމަ ޖެހުމެކެވެ. މަންމަގެ ނުރުހުމުގައި އެއްވެސް ކަމެއް ނުކުރުމަށް އަޒުމްކަނޑައަޅައިގެން ހުރީތީއެވެ. އާދަކާދަޔާއި އެއްގޮތަށް ޒިޔާންމެންގެ ގުޅުމުގެ ވާހަކަވެސް ރަށުތެރޭގައި ފެތުރިގެން ދިޔައެވެ.\nއެގުޅުމަށް މަރުހަބާކިޔާ މީހުންނާއި ހަސަދަވެރިވާ މީހުންވެސް ތިއްބެވެ. ދުރު ދުރުން އެކިއެކި ވާހަކަތައް ޒިޔާންމެންގެ ކަންފަތަށް ފޯރަމުން ދިޔަ ނަމަވެސް އެކަމާ ދެމީހުންކުރެ އެކަކުވެސް އަޅާނުލުމަށް ނިންމިއެވެ. ޒިޔާން އަށް ލިމްޝާގެ ލޯބި ހާސިލްވުމުން އެންމެ ނަފްރަތު ކުރީ ރިޒްވާނެވެ. ލިމްޝާގެ ކަންތައް ހިތުއަޅައިގެން އެވާހަކަ ނުބުނެވި އުޅެނިކޮށް ފެނުނީ އޭނާގެ އުންމީދުތައް ޒިޔާން ވިއްސިވިހާލި ކޮށްލިތަނެވެ. އެކަމުގެ ހަސަދަވެރިކަން ރިޒްވާންގެ ހިތުގައި ބިންވަޅުނެގިގެން ދިޔައެވެ. ކޮންމެ ގޮތަކުންވެސް ލިމްޝާ ކާމިޔާބުކުރުމަށް ރިޒްވާން ބޭނުންވިއެވެ. އެއީ ކޮންމެ ގޮތަކުން ކަމުގައި ނަމަވެސް މެއެވެ.\nޒިޔާން ނިންމައިގެން ހުރީ ކޯސް ނިމުނުހާ އަވަހަކަށް ލިމްޝާއާއި އިނުމަށެވެ. މަންމަގެ ވެސް އެނދުމަކީ އެއީ ކަމުގައި ވާތީއެވެ. ޒިޔާން ރަށުން ފުރީ އެފޮނި އުންމީދުތަކާއެކުއެވެ. ލިމްޝާ އޭނާގެ މިލްކަކަށް ހެދުމަށް ވަރަށް އަވަހަށް އަންނާނެން ކަމުގެ އަހުދުތައް ވުމަށް ފަހުގައެވެ. ޒިޔާން ލޯންޗަށް އަރަންދެން ބަނދަރުމަތީގައި ލިމްޝާ ހުއްޓެވެ. ހިނިތުންވުމާއެކު އެވެ.\nދުވަސްތައް މާޒީއާއި އެކުވެގެން ދެއެވެ. ފޯނު ކުރުމާއި ޗެޓް ކުރުމުގައި ވަގުތު ހޭދަކުރަމުން ދިޔަ ނަމަވެސް ޒިޔާން އެނާގެ މަގްސަދު ހަދާން ނައްތާނުލައެވެ. ކިޔެވުމަށް ސަމާލުކަން ދިނެވެ. އޭނާގެ ކުރިމަގު އުޖާލާކުރާނެ ޕްލޭންނަށް ރާވަމުން ދިޔައެވެ. އުންމީދީ ތަދުބީރުތައް އަބަދުމެ ޒިޔާންގެ ކުރިމަތީގައި ސިފަވަމުން ދެއެވެ. އަހަރެއް ފާއިތުވީ ގޮތް ވެސް ނޭންގުނެވެ. ކޯސް ނިމިއްޖެއެވެ. ޒިޔާން އުންމީދުތައް ހާސިލްވިއެވެ. މަންމަގެ އުންމީދުތައް ފުރިހަމަކޮށްދެވުނެވެ. ރަގަނޅު ނަތީޖާއަކުން ފާސްވިއެވެ. ދެން އިތުރަށް މަޑުކުރުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތެވެ. މަންމަ އާއި ލިމްޝާ ދުށުމަށް ކެތްމަދުވެފައި ހުރި ޒިޔާން ލޯންޗް ޓިކެޓް ބުކްކޮށްލިއެވެ. ރަށަށް ދާންވާއިރަށް ބާޒާރުކޮށް މަންމަ އަށް ފޮތި ގަނޑަކާއި ލިމްޝާއަށް އަނގޮޓިއެއް ގަތެވެ.\nޒިޔާން ބޭނުންވީ މަންމައަށާއި ލިމްޝާއަށްވެސް ނާންގައި ރަށަށް ދިއުމަށެވެ. ޝަޕްރައިޒެއް ދިނުމަށެވެ. ލޯންޗު ކައިރީގައި މަޑުކޮށްލައިގެން ހުއްޓާ ރަށުކުއްޖެއް އައިސް ކޮތަޅެއް ދިއްކޮއްލުމަށްފަހު އެގެންދެވިދާނެތޯ އެހިއެވެ. ކާކަށް ގެންދާ އެއްޗެއްތޯ އެހުމުން ހަސަންޓެއަށް ކަމަށާއި ލޯންޗު ދޮށަށް ބަލައި އަންނާނެ ކަމުގައި ބުނުމުން އެކޮތަޅާއި ޒިޔާން ހަވާލުވިއެވެ. ޒިޔާން ކޮތަޅާއި ހަވާލުކުރި ކުއްޖާ ގޮސް އެރީ ރިޒްވާންގެ ސައިކަލުގެ ފަހަތަށެވެ. ސައިކަލު ދުއްވާލަމުން މަލާމާތުގެ ހިނިގަނޑެއް ޖަހާލަމުން ރަގަނޅު ލަގާއެއް ލިބޭނެއޭ ރިޒްވާން ބުންޏެވެ. ރިޒްވާނާއި ބައިވެރިވުމުގެ ގޮތުން އެޒުވާނާވެސް ހުނުމުގައި ބައިވެރިވިއެވެ.\nތިންގަޑިއިރުގެ ދަތުރަކަށްފަހު ލޯންޗު ރަށުގެ ބަނދަރާއި ގާތްކޮށްލުމާއެކު، ޕޮލިހުންގެ ޓީމެއް ލޯންޗު ކައިރިއަށް އައިސް ހުރިހާ ޕަސެންޖަރުން ފައިބައި އެމީހެއްގަނައި އެއްޗެކާއި ހަވާލުވެގެން މަޑުކޮށްލުމަށް އަމުރު ކުރިއެވެ. ދެން ފަހަރަކު މީހަކު ޗެކްކުރަމުން ގެންދިޔައެވެ. އެމީހުން ގަނައި ލަގެޖްތައްވެސް މެއެވެ. ލޯންޗު ދޮށުގައި ޕޮލިހުން ހަރަކާތްތެރިވާކަމުގެ ޚަބަރު ރަށުތެރެއަށް ދިއުމާއެކު ރަށުގެ ކުޑަ ބޮޑު އެންމެން ހެން އެތަނަށް ޖަމާވެ މަންޒަރު ބަލަން އެކި ދިމަދިމާގައި މަޑުކޮށްލައިގެން ތިއްބެވެ. ޒިޔާންގެ މަންމަ އާއި ލިމްޝާވެސް އެތާ ތިއްބެވެ. އެކިމީހުން ވަކިވަކިން ޗެކްކުރަމުން ގޮސް ޒިޔާން ޗެކްކުރަން ފެށިއެވެ. ލައިގެން ހުރި އެއްޗެހި ޗެކްކުރުމަށްފަހު، އަތުގައި އޮތް ކޮތަޅު ނަގައި އޭގައި ޕާރުސަލު ކަނޑަންފެށުމުން ތިޔައީ ކުއްޖަކު ހަސަންޓޭއާއި ހަވާލުކުރުމަށް ދިންއެއްޗެއް ކަމަށް ޒިޔާން ބުންޏެވެ. މިހެން ބުނުމުން ތިޔަ ހަސަންޓޭ އެއް މިތާއެނބަހުރިހޭ އެހުމުން ޒިޔާން ދެފަރާތް ހޯދާ ބަލާލުމަށްފަހު ހަސަންޓޭއަށް އިޝާރާތް ކޮށްލިއެވެ. ހަމަ އެވަގުތު ޕޮލިސް ކުއްޖަކު ހަސަންޓޭ އެތަނަށް ގެނެސްފިއެވެ. ހަސަންޓޭ ކައިރީ އެއީ އޭނާގެ އެއްޗެއްތޯ ނޫނީ އޭނާއާއި ހަވާލުކުރަން ފޮނުވި އެއްޗެއްތޯ އެހުމުން އެނގޭކަމަށްވެސް ނުހެދިއެވެ. ތިޔަ ގެނައި ކުއްޖަކާއި ނިކަންގުޅާބަލާށޭ ބުނުމުން އެއީ ކާކުކަން ނޭންގޭ ކަމަށާއި ލޯންޗުދޮށުން އޭނާއާއި ހަވާލުކުރި އެއްޗެއް ކަމުގައި ޒިޔާން ބުންޏެވެ.\nޒިޔާންއަށް އެއީ އޭނާގެ އެއްޗެއް ނޫންކަން ސާބިތު ނުކޮށްދެވުމުން، ޕޮލިހުން އެޕާރުސަލް ކަނޑައިގެން ބެލިއިރު އޭނގައި ވަނީ މަސްތުވާ ތަކެއްޗަށް ސައްކުކުރެވޭ ބާވަތެއްގެ ކުދި ރަބަރު ޕެކެޓުތަކެކެވެ. އެހެންކަމުން ޕޮލިހުން އެންގީ މަސްތުވާތަކެތި ކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭތީ ޒިޔާން ޕޮލިހުންގެ ބަންދަން ގެންދަނީކަމަށް ބުނެ ފަހަތަށް ބިޑިއެޅުވިއެވެ. އެމަންޒަރު ބަލަން ދުރުގައި ހުރި މަންމައަށް ކެތެއް ނުވިއެވެ. ރޮމުން ދަރިފުޅާދިމާއަށް ދުވެފައި ކަހަލަ ގޮތަކަށް އައެވެ. ދަރިފުޅުތިކުރީ ކީއްހޭ ކިޔަމުންނެވެ. މަންމަގެ ހުރިހާ އުންމީދެއް ފެނަން ހަދާލީ ނޫންހޭ ކިޔަމުންނެވެ. ޒިޔާން ވެސް ރޮމުން ދިޔައެވެ. އެއީ އޭނާ ކުރިކަމެއް ނޫންކަމުގައި ބުނަމުން ދިޔައެވެ. އެހެނަސް އެކަން މިއަދު ގަބޫލުކުރަނާނީ ކާކު ހެއްޔެވެ، ހުދު ޒިޔާންގެ މަންމަވެސް އެވާހަކަތައް ގަބޫލު ނުކުރިއެވެ. ތިޔައީ އަހަރެން ހީކުރިކަހަލަ، އުންމީދު ކުރި ކަހަލަ ދަރިއެއް ނޫން ކަމަށާއި ދެން ދުވަހަކުވެސް ޒިޔާންގެ މޫނު ދެކެންވެސް ބޭނުން ނޫންކަމަށް ބުނީ ގިސްލަމުން ނެވެ. ޕޮލިހުންގެ ލޯންޗަށް އަރުވައިގެން އަތޮޅު ޕޮލިސް ސްޓޭޝަން ހުންނަ ދިއްދުވަށް ލޯންޗު މިސްރާބު ކޮށްލިވަގުތު ޒިޔާން އޭނާގެ މަންމައާއި ދިމާއަށް ރޮވިފައިހުރި ހާލު ބަލައިލިއެވެ. އޭރު މަންމަ ވެއްޓެނީއެވެ. ކޮންމެވެސްކަމެއް މަންމައަށް ވީކަމުގައި ޒިޔާން ހިތާހިތުން ކިޔާލިއެވެ. މަން... މަންމާ އޭކިޔާ ގޮވައިލެވުނެވެ.\nޒިޔާން ގެންދެވުނީ ދިއްދޫގައި ހުންނަ ޕޮލިސް ސްޓޭޝަންގައި ވަގުތީގޮތުން ކުއްވެރިން ބަހައްޓަން ތައްޔާރުކޮށްފައި ހުރި ޖަލަކަށެވެ. އެރެއަކު އެއްވެސް ސުވާލެއް އޭނައާއި އަމާޒެއް ނުވެއެވެ. ކެއުމަށް މުގުރިހައާއި ބަތް ގެނައި ނަމަވެސް ވެފައި ހުރި ދެރައެއްގެ ބޮޑުކަމުން އަރުން އެންމެ ސުވަލެއްވެސް އެތެރެއެއް ނުވިއެވެ\nޖެހިގެން އައި ދުވަހު ޒިޔާންއަށް ހޭލެވުނީ ޕޮލިހަކު ގޮވުމުންނެވެ. އަވަހަށް ތައްޔާރުވުމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ. ވާންމިއުޅެނީ ކިހިނެއްކަމެއް ނޭންގޭ ހާލު ވަރަށް އަވަހަށް ތައްޔާރުވެލިއެވެ. އޭނާ ގެންދިޔައީ ފުދޭވަރެއްގެ ތަނަވަސް ކޮޓަރިއަކަށެވެ. ޕޮލިހުންގެ ދެއޮފިޝަރުން އެތާ ހުއްޓެވެ. ޒިޔާން ވެދުމުން އެކިކަހަލަ ވާހަކަތައް ދެއްކިއެވެ. ޒިޔާންގެ ހަޔާތުގެ ވާހަކަތައް އޮޅުން ފިލުވިއެވެ. މިގޮތުގައި ފަސްވަރަކަށް މިނެޓް ވީފަހުން ޕޮލިހުންގެ އޮފިޝަރުންގެ ތެރެއިން އެކަކު މިއުޅެނީ ޒިޔާން ރަށަށް ގެންދަންކަމަށް ބުންޏެވެ. ޒިޔާންގެ މޫނުމައްޗަށް ހިނިތުންވުން ވެރިވެގެން ދިޔަ ނަމަވެސް ހަމަ އެހިދު ދެން އިވުނު ވާހަކައިން އޭނާ މޭގަނޑު އަތަށް އައި ކަހަލައެވެ. ހަތަރު އުދަރެސް ފެނު ޖެހުނުވެ. ގިސްލަ ގިސްލާފައި ބާރަށް ރޮއިގަނެވުނެވެ. ކުރިމަތީގައި ހުރި މޭޒުގައި ދެއަތުން ތަޅައި ގަނެވުނެވެ. އޭނާއަށް ހުރެވުނީ ކޮންތާކު ކަންވެސް ނޭންގުނެވެ. ވާނީވެސް އެހެންނެވެ. އޭނާގެ ހަމައެކަނި ހުރި ފަރާތް މުޅި އުމުރަށް އޭނާއާއި ވަކިވެގެން ދިޔައީއެވެ. އޭނާ ނުކުރާ ކުށެއްގައި ބަންދުވެ މުޅި ރަށަށް ބަދުނާމުވުމުން އެމައިލަގޮޑިއަށް ގެންނުވީއެވެ. ހާޓްއެޓޭކެއްޖެހި ފަރުވާ ދޭނެ ވަގުތެއް ނުލިބި ނިޔައުވީއެވެ.\nޒިޔާން ސިއްސައިގެން ދިޔައީ މީހަކު ގޮވާލުމުންނެވެ. ލޯމަރާލައިގެން ނިއްކުރިމަތީގައި އަތްވިއްދާލައިގެން އޮތް ޒިޔާން ލޯ ހުޅުވާލައި، ކަރުނުން ފުސްވެފައިވާ ލޯ ފުހެލަމުން ބަލައިލިއެވެ. ކުރިމަތީގައި ހުރީ އޭނާގެ އެންމެގާތް ރަހުމަތްތެރިޔާ ސިޔާންއެވެ.\n" އަހަރެން ހީކުރީ ސިޔާންވެސް މިހާރު ..." ޒިޔާން ބުނަން އުޅުން ޖުމްލަ ހުއްޓުވީ ސިޔާންއެވެ. އެކަކު އިތުބާރު ނުކުރިއަށް އޭނާގެ ފުރިހަމަ އިތުބާރު އަބަދުވެސް ރަހުމަތްތެރިޔާއަށް އޮންނަ ކަމަށް ބުންޏެވެ. އަދި ކެއުމުގެ ކަންތައް ހަމަޖައްސަންވާނީ އެގެއިންކަމުގައި ބުނެފައި ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ބަލައި އަންނާނެކަމަށް ބުންޏެވެ.\nސިޔާން އަށް އެނގިފައިވާ ހުރިހާ ވާހަކައެއް ޒިޔާންއަށް ކިޔައިދިނެވެ. ޒިޔާންއަށް ލަނޑުދިނީ ރިޒްވާން ކަމާއި އެކަން ކުރީ ލިމްޝާ ހާސިލް ކުރަން ކަމުގައި ބުންޏެވެ. އަދި ރިޒްވާނާއި ކައިވެނިކޮށްގެން ލިމްޝާ އުޅެނީ ވަރަށް ހާލުގައި ކަމަށާއި، އެހެން ނަމަވެސް ޒިޔާން އަށް ލަނޑުދިނީ ރިޒްވާންކަމަށް ލިމްޝާ ގަބޫލު ނުކުރާކަމަށް ބުންޏެވެ.\n" ތަގުދީރުގައި ލިމްޝާ އަހަންނަށް ލިބެންނެތީ .........ހަޔާތުގެ އެސަފްހާ ދެން ހުޅުވުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތް.......... ލިމްޝާވެސް އެވަނީ ދިރިއުޅުމެއް ފަށާފައި .... އެދިރިއުޅުމުގެ ހަލާކު ކޮށްލަން މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތް...... ލިބުނު ފިލާވަޅުން އިބުރަތް ހާސިލްކޮށްގެން މުސްތަގުބަލު އުޖާލާކުރުން އަހަރެންގެ ހުރިހާވެސް އުންމީދަކީ......... އިރާދަކުރެއްވީއްޔާ ދިރިއުޅުމުގައި ކާމިޔާބު މީހަކަށް ވާނަން........... އުފާވެރި ހަޔާތެއް ބިނާކުރާނަން...." ހިތާމައާއި މޮޅިވެރިކަން އެކުލެވުނަސް ޒިޔާންގެ އަޒުމްވަރުގަދައެވެ.\nމާޒީން ލިބުނު ފިކާވަޅުތަކުން މުސްތަޤުބަލު އުޖާލާ ކުރުމަކީ ޒިޔާންގެ އުންމީދެވެ. ޒިޔާންގެ އަޒުމަކީ ރަގަނޅު ދިރިއުޅުމެއް ބިނާކުރުމުމެވެ. ހަޔާތުގައި ވޭތުވެގެންދިޔަ ކަންތައްތައް މަތިން ހަދާން ނައްތާލުމަށްފަހު، އުޖާލާ މުސްތަގުބަލެއް ހާސިލްކުރުމެވެ. އެކަމުގައި ޒިޔާނަށް މިއަދު ހިތްވަރު ދޭން ހުރީ ސިޔާންއެވެ. އޭނާގެ އެންމެ ގާތް އެކުވެރިޔާއެވެ. ތަދުބީރު އަބަދު ކެހިދޭނެ ކަމަށް ޒިޔާން ގަބޫލެއް ނުކުރެއެވެ.


Mi aharu hulhuvi 12 resortun 2,828 endhu ithuru vejje\nމި އަހަރު ހުޅުވި 12 ރިސޯޓުން 2،828 އެނދު އިތުރުވެއްޖެ\nއެޗްއާރުސީ އާއި ސިންގަޕޫރުގެ ބޮނަވިސްޓާ ގުޅިގެން ތަރައްގީ ކޮށްފައިވާ ދިގުރަށް: މި ރިސޯޓުގައި މި ރިސޯޓުގައި 200 އަށްވުރެ ގިނަ އެނދު ހުރޭ- ފޮޓޯ: ޓްރެވަލް ލެޝާ ސައުތް އޭޝިއާ\nރާއްޖޭގައި މި އަހަރުގެ މިހާތަނަށް ހުޅުވި 12 ރިސޯޓުން ޓޫރިޒަމް ސިނާއަތަށް 2،828 އެނދު އިތުރުވެފައިވާ ކަމަށް ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓްރީން ބުނެފި އެވެ.\nޓޫރިޒަމް މިނިސްޓްރީން އަވަސް ހިއްސާކުރި މައުލޫމާތަކުގައިވާ ގޮތުން މި އަހަރުގެ މިހާތަނަށް 12 ރިސޯޓެއް ހުޅުވާފައިވެ އެވެ. އަދި މިއާއެކު ރާއްޖޭގެ ރިސޯޓުތަކުގެ އަދަދު ވަނީ 158 އަށް އަރާފަ އެވެ. އަދި ރާއްޖޭގައި މިހާރު ޖުމްލަ 35،846 ޓޫރިސްޓު އެނދު އެބަހުއްޓެވެ.\nދެ ނެޓުލަސް މޯލްޑިވްސް (ބ.ތިލަދޫ)\nފާރުފުށި މޯލްޑިވްސް (ރ. ފާރުފުށި)\nޔޫ އެންޑް މީ ބައި ކޮކޫން މޯލްޑިވްސް (ރ. އުތުމާފަރު)\nދަ ރެސިޑެންސް މޯލްޑިވްސް އެޓް ދިގުރަށް (ގއ. ދިގުރަށް)\nއިންނަހުރާ މޯލްޑިވްސް (ޅ. އިންނަހުރާ)\nބަގްލޯނީ ރިސޯޓް މޯލްޑިވްސް (ދ. މާގު)\nވާލްޑޮފް އެސްޓޯރިއާ މޯލްޑިވްސް (ކ. އިތާފުށި)\nރިއޫ އެޓޯލް އެންޑް ރިއޫ ޕެލްސް މޯލްޑިވްސް (ދ.މާފުށި އަދި ކެދިގަނޑު)\nސައި ލެގޫން މޯލްޑިވްސް (ކ. އެނބޫދު ފަޅު)\nހާޑްރޮކް ހޮޓެލް މޯލްޑިވްސް (ކ. އެނބޫދޫ ފަޅު)\nއެމްރަލްޑް މޯލްޑިވްސް ރިސޯޓް އެންޑް ސްޕާ (ރ. ފެސްދޫ)\nމި އަހަރުގެ މިހާތަނަށް ހުޅުވި ރިސޯޓުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ގިނަ ރިސޯޓު ހުޅުވާފައިވަނީ މާލެ އަތޮޅުގަ އެވެ. މި އަތޮޅުގައި މި އަހަރުގެ މިހާތަނަށް ތިން ރިސޯޓެއް ވަނީ ހުޅުވާފަ އެވެ. މާލެ އަތޮޅުގައި ހުޅުވާފައިވަނީ ވާލްޑޮފް އެސްޓޯރިއާ މޯލްޑިވްސްގެ އިތުރުން އެނބޫދޫ ފަޅުގައި ހުޅުވި ސައިލެގޫން މޯލްޑިވްސް އާއި ހާޑްރޮކް ހޮޓެލް މޯލްޑިވްސް ރިސޯޓެވެ. އަދި ދެވަނަ އަށް އެންމެ ގިނަ ރިސޯޓު ހުޅުވާފައިވަނީ ރ. އަތޮޅުގަ އެވެ. މި އަތޮޅުގައި ހުޅުވާފައިވަނީ ފާރުފުށި މޯލްޑިވްސް އާއި ޔޫ އެންޑް މީ ބައި ކޮކޫން މޯލްޑިވްސް އާއި ރ. ފެސްދޫގައި ހުޅުވި ރިސޯޓެވެ.\nމި އަހަރު ހުޅުވި ރިސޯޓުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ އެނދު ގިނަ ރިސޯޓަކީ ދ. އަތޮޅުގައި ހުޅުވި ރިއޫ އެޓޯލްސް އާއި ރިއޫ ޕެލްސް މޯލްޑިވްސް އެވެ. ގުޅިފައިވާ މި ދެ ރަށުގައި ޖުމްލަ 880 އެނދު ހުރެ އެވެ. އަދި ދެވަނަ އަށް އެންމެ އެނދު ގިނަ ގއ. ގައި ހުޅުވި ދިގުރަށް ރިސޯޓުގައި 254 އެނދު ހުރެ އެވެ.\nޓޫރިޒަމް ދިގުރަށް މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމް + ޔޫ އެންޑް މީ ރިސޯޓް\nމިއަހަރު 19 ރިސޯޓެއް ހުޅުވައިފި


Maafaru Airport anna mahu hulhuvany\nމާފަރު އެއާޕޯޓް-- ފޮޓޯ އަވަސް\nއަންނަ މަހު މާފަރު އެއާޕޯޓް ހުޅުވާ އިންޓަނޭޝަނަލް ދަތުރުތައް ފަށަނީ\nމާފަރު އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓު އަންނަ މަހު އެކެއްގައި ހުޅުވައި އިންޓަނޭޝަނަލް ދަތުރުތައް ފެށުމަށް ތައްޔާރުވެއްޖެއެވެ.\nއެގޮތުން އިންޓަނޭޝަނަލް ދަތުރުތައް ކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ ރާއްޖޭގެ ގައުމީ އެއާލައިން މޯލްޑިވިއަންގެ ދަތުރުތަކެވެ. މި އެއާޕޯޓް މެނޭޖުކޮށް ބަލަހައްޓާނީ ވެސް މޯލްޑިވިއަނުން ނެވެ.\nމި އެއާޕޯޓު ހުޅުވާފައިވަނީ ނިމިދިޔަ ރިޔާސީ އިންތިހާބުގެ ކެމްޕޭން ތެރޭ ކުރީގެ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީނެވެ. މި އެއާޕޯޓުގައި ފުރަތަމަ ޓެސްޓް ފްލައިޓެއް ޖައްސާފައިވަނީ މިދިޔަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓް 14 ވަނަ ދުވަހު އެވެ.\nމާފަރު އެއާޕޯޓް ހަދާފައި ވަނީ ޔުނައިޑެޑް އެރެބް އެމެރިރޭޓަސް (ޔޫއޭއީ) ގެ އަބޫދާބީ ފަންޑުގެ 60 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ހިލޭ އެހީގެ ދަށުންނެވެ. މިއީ އެއާބަސް އޭ 320 އާއި ބޮއިން 737 މަރުކާގެ ބޯޓު ފަހަރު ޖެއްސޭ ފެންވަރުގެ އެއާޕޯޓެވެ.\nމި އެއާޕޯޓުގެ މަސައްކަތް ކޮށްފައިވަނީ ސިންގަޕޫރުގެ ކުންފުންޏަކުންނެވެ. މާފަރުގައި އެއާޕޯޓް އަޅާފައިވަނީ 2،200 މީޓަރު ދިގު 40 މީޓަރު ފުޅާ ރަންވޭއަކާއެކުގަ އެވެ. އަދި ރަންވޭ އާއެކު ހިތްގައިމު ޓާމިނަލްއަކާއި ވީއައިޕީ ލައުންޗެއް ވެސް އެއާޕޯޓުގައި ވަނީ އަޅާފަ އެވެ.\nޕޮޒިޓިވްވުމުން ފެސިލިޓީއަށް ގެންދިއުމުގައި އިސްކަން ދޭނެ އުސޫލެއް ހަދައިފި\nވާރޭވެހޭއިރު ނަރުދަމާގެ ތެރެއިން މިނެޓަކު 15-18 ޓަނުގެ ފެން ރަށުން ބޭރުކުރޭ\nކޮވިޑް ޖެހިގެން މިއަދުވެސް ދިވެއްސަކު މަރުވެއްޖެ\nއިދާރާތަކުގެ މުސާރައާއި އިނާޔަތްތައް ޝާއިއު ކުރަން އަންގައިފި\nރާއްޖެއާ ކޮޗިންއާ ދެމެދު ފެރީގެ ހިދުމަތް ތިން މަސް ތެރޭގައި ފަށަނީ\nއުރީދޫއިން ރާއްޖެއަށް ސެމްސަންގް ޒެޑް ފްލިޕް ރައާރަފްކޮށްފި\nބަޖެޓް ސަޕޯޓަށާއި ބްރިޖް އެޅުމަށް އިންޑިޔާގެ ބޮޑު އެހީއެއް ރާއްޖެއަށް


Kalhaai hudhun Raees Soalihuge eh aharu\nކަޅާއި ހުދުން ރައީސް ސޯލިހުގެ އެއް އަހަރު\nމާލެ، 17 ނޮވެމްބަރު 2019 -- ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހުގެ ރިޔާސީ ދައުރުގެ ފުރަތަމަ އެއް އަހަރު ދުވަސް މިއަދު ހަމަވި އިރު އެ މަނިކުފާނުގެ ވަނީ ރާއްޖެއަށް ހަމަޖެހުން ގެނެސްދީފަ އެވެ. މީގެ އަހަރުތަކެއް ކުރިން ފެށިގެން ރާއްޖޭގައި އޮތް އުދާސްތައް ކުޑަ ކުރެވިފައިވާ ވެއްޓެއް ގާއިމުކޮށް ކޮށް ދެއްވާފަ އެވެ. މިއީ މިނިވަން ކަމާއެކު ހޭދަ ކުރެވުނު އެއް އަހަރު ކަމަށް މީހުން ސިފަ ކުރެ އެވެ. -- ފޮޓޯތައް: ރައީސް އޮފީސް\nމާލެ، 17 ނޮވެމްބަރު 2019 -- ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހުގެ ރިޔާސީ ދައުރުގެ ފުރަތަމަ އެއް އަހަރު ދުވަސް މިއަދު ހަމަވި އިރު އެ މަނިކުފާނުގެ ވަނީ ރާއްޖެއަށް ހަމަޖެހުން ގެނެސްދީފަ އެވެ. މީގެ އަހަރުތަކެއް ކުރިން ފެށިގެން ރާއްޖޭގައި އޮތް އުދާސްތައް ކުޑަ ކުރެވިފައިވާ ވެއްޓެއް ގާއިމުކޮށް ކޮށް ދެއްވާފަ އެވެ. މިއީ މިނިވަން ކަމާއެކު ހޭދަ ކުރެވުނު އެއް އަހަރު ކަމަށް މީހުން ސިފަ ކުރެ އެވެ.


ސުޕާރީ ހުސްވެ ދިވެހިން ހިތާމައިގައި! – Faanooz\nސުޕާރީ ހުސްވެ ދިވެހިން ހިތާމައިގައި!\nJuly 21, 2018 | އަޙުމަދު އަނަސް\n“ދުނިޔެއިން އެއްޗެހި ފޮހެވިގެން ދާނެކަމަށްޓަކައި އެ އެއްޗެހި ހިމާޔަތްކުރަތީ އަހަރެމެންނަށް ފެނޭ. މިޔަރާ، ގަސްގަހާގެއްސާ، ދޫންޏާއި އެކަހަލަ ބައިވަރު އެއްޗެހި… އެކަމަކު ރަސްލީ ހިމާޔަތްކުރަން މީހަކު ނިކުތްތަ؟ އުވިގެން ދިޔައިރުވެސް އެކަކުވެސް އެކަމަކާއި ނޫޅުނު. އަހަރެމެން އެއާއި ނުލާ އުޅޭކަށް ދަހެއް ނުކުރަމޭ….”\nPosted by Raajjenala on Wednesday, 18 July 2018\nމިއީ މީގެ ދެދުވަސް ކުރިން ފެށިގެން މީސް މީޑިޔާގައި އެންމެ ގަދަޔަށް ދައުރުވަމުންދާ އެއް ވީޑިޔޯއެވެ. ރަސްލީ ސުޕާރީ ރާއްޖެއިން ހުސްވުމާއެކު ގިނަ ބަޔަކުދަނީ އެކަމާއި ހިތާމަކުރަމުންނެވެ. އެގޮތުން މިއީވެސް ރަސްލީ ސުޕާރީ ހުސްވެގެން ހިތާމަކުރާ މީހެއްގެ ވީޑިޔޯއެކެވެ.\nސުޕާރީއަކީ ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ދުފުމަށް އެންމެ ގިނައިން ބޭނުންކޮށް އުޅޭ އެކައްޗެވެ. އެގޮތުން ސުޕާރީގެ އެކި ބްރޭންޑުތައް ރާއްޖެއިން ލިބެން ހުރެއެވެ. އެހެނަސް ދާދި އިހަކަށްދުވަހު ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި އެންމެ މަޤުބޫލު އެއް ބްރޭންޑުގެ ސްޕާރީ ކަމަށްވާ ރަސްލީ ބްރޭންޑުގެ ސްޕާރީ މިވަނީ ހުސްވެފައެވެ. އެއާއެކު އެކަންވީ ގިނަބަޔަކަށް ލިބިގެންދިޔަ ކުއްލި ސުހުމަކަށެވެ. ގަލަމުން ލިޔެގެން ނުވަތަ އަނގަ ބަހުން ބުނެގެންވެސް ކިޔައިނުދެވޭނެފަދަ ހިތާމައަކައަށެވެ.\nރަސްލީ ސްޕާރީ ރާއްޖެއިން ހުސްވެ، އެ ހިތާމައިގެ ތެރެއިން ދެން އަނެއްކާވެސް އެންމެންގެ ތެރޭގައި މަޤުބޫލުވެގެން ދިޔައީ ހަމަ އެއާއިލާގެ މެމްބަރެއް ކަމަށްވާ ރަސްލީ ގޯލްޑް ސްޕާރީއެވެ. އެހެނަސް ރިހޭ ފައި މައްޗަށް ފޮއެ ވެއްޓުނު ކަހަލައެވެ. ރަސްލީ ގޯލްޑް ސްޕާރީވެސް މިހާރު ފިހާރަތަކުން ލިބެނީ ވަރަށް މަދުންނެވެ. ގިނަ ފިހާރަތަކުގައި ނުވެސް ނެތެވެ. ރަސްލީ ގޯލްޑް ސްޕާރީ ހުސްވެއްޖެނެމަ އެތައްބަޔަކު ހަތަރު އުދަރެސް ފެނު ޖެހޭނެކަން ކަށަވަރެވެ.\nހަށިގަނޑަށް ގެއްލުން ބޮޑު، ނަމަވެސް ދިވެހިންގެ ގިނަ ބަޔަކު ދުފަން ބޭނުންކުރާ ސުޕާރީ ރާއްޖެއިން “ހުސްވެފައި” މިވަނީ ޕާކިސްތާނުން ސުޕާރީ ބޭރު ކުރުން މަދު ކުރުމާއެކު، ރާއްޖެ އެތެރެކުރާ ސުޕާރީ މަދުވުމުންނެވެ.\nސުޕާރިއަކީ އެ ކާން ފެށުމުން އެއަށް އެޑިކްޓްވާ އެއްޗެކެވެ. ސުޕާރީ ކައި އުޅޭ މީހުން އެކައި އުޅެނީ އޭގެ މީރު ރަހައިގެ ސަބަބުންނެވެ. އޭގައި އެމީހުންނަށް ލިބޭ ގެއްލުމަކަށް ބަލައިވެސް ނުލަ އެވެ. މީރު ރަހަދޭ ކޮންމެ އެއްޗަކީ ސިއްހަތަށް އެންމެ ރަނގަޅު އެއްޗަށް ނުވެދާނެ އެވެ. ހަމަ އެގޮތަށް ސުޕާރީއަކީ ވެސް ކިތަންމެ މީރުވިޔަސް ސިއްހަތަށް ރަނގަޅު އެއްޗެއް ނޫނެވެ.\nދިވެހިންގެ ތެރެއަށް ސުޕާރީ އާންމުވެ ގަދަވީ މިފަހުގެ ޖީލުގައި ނަމަވެސް، މިއީ ދިވެހިންނަށް އާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަނގައިގެ ރަހަ ހެޔޮކޮށްލަން ދުފުމަކީ ދިވެހިންގެ އާދަޔާ ގުޅި ލާމެހިފައިވާ ކަމެކެވެ. މިހާރު ސުޕާރީ އެވެ. އޭރު ބިލަތާއި ކަރަންފޫ ކާފޫރުތޮޅި އަދި ހުނި ލައިގެން ދުފުމެކެވެ.


މިހުރީ އެނބުރި އައިސް، 100 ޕަސެންޓް ދޭނަން: ދަގަނޑޭ\nގައުމީ ޓީމުން ފުރުސަތު ލިބޭ ކޮންމެ ފަހަރަކު ވެސް 100 ޕަސެންޓް ޓީމަށް ދޭނެ ކަމަށާއި، އެންމެންގެ ފަރާތުން ލިބޭ ލޯތްބާއި ސަޕޯޓަށް ޝުކުރު އަދާކުރާކަމަށް ރާއްޖޭގެ ތާރީހު ދުށް އެންމެ މޮޅު ފުޓްބޯޅަ ކުޅުންތެރިޔާ އަލީ އަޝްފާގް (ދަގަނޑޭ) ބުނެފި އެވެ. ދަގަނޑޭ މިހެން ބުނީ އަންނަ އަންގާރަ ދުވަހު ވޯލްޑް ކަޕް ކޮލިފައިންގައި ޗައިނާއާ ދެކޮޅަށް ކުޅެން ނެގި ގައުމީ ޓީމުގައި ކޯޗު ޕީޓަ ސެގާޓް އޭނާ ހިމެނުމުން ޓީމުގެ ކުޅުންތެރިންނާ އެކު ސޯޝަލް މީޑިއާގައި އާއްމުކުރި ޕޯސްޓެއްގަ އެވެ.\nޗައިނާ މެޗަށް ދަގަނޑޭ ގައުމީ ޓީމުގައި ހިމެނުމުން އޭނާ މިހާރު ވަނީ ޓީމުގެ ކޭމްޕާ ގުޅިފަ އެވެ. އަދި، ބެލެވޭ ގޮތުގައި ގަލޮޅު ދަނޑުގައި ޗައިނާއާ ދެކޮޅަށް ކުޅޭ މެޗުގައި ދަނގަޑޭގެ ކުޅުން ފެންނާނެ އެވެ. ދަގަނޑޭއަށް އަލުން ގައުމީ ޓީމުން ފުރުސަތު މި ލިބުނީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ދެއްކުމެއް ނެތި ޓީމުން ބާކީކޮށްފައި ހުންނަތާ ދޮޅު އަހަރެއްހާ ދުވަސް ފަހުންނެވެ.\nދަގަނޑޭއަށް އަލުން ގައުމީ ޓީމުން ފުރުސަތު ދިނުމުގެ ފުޓްބޯޅަ ސަޕޯޓަރުން އަންނަނީ އުފާފާޅުކުރަމުންނެވެ. ގިނަ ބަޔަކު ބުނަމުން އަންނަނީ ދަގަނޑޭ ޓީމަށް ނެގުމުން ޗައިނާއާ ދެކޮޅަށް ރާއްޖެ ކުޅޭ މެޗު ބަލަން ދަނޑަށް ދާނެކަމަށެވެ. ދަގަނޑޭ ގައުމީ ޓީމުން ބާކީ ކުރުމުން ބައެއް ސަޕޯޓަރުން ވަނީ ދަނޑަށް މެޗުބަލަން ނުދާނެކަމަށް ބުނެ ހިތްހަމަ ނުޖެހުން ފާޅުކޮށްފަ އެވެ.\nދަގަނޑޭ ގައުމީ ޓީމުން ބާކީކުރީ މިދިޔަ އަހަރު މާޗް މަހު އޮތް އޭޝިއަން ކަޕް ކޮލިފައިންގައި ބޫޓާނާ ދެކޮޅަށް މާލޭގައި ކުޅެން އޮތް މެޗުގެ ޕްރެސް ކޮންފަރެންސަށް ހާޒިރުނުވުމުންނެވެ. ގައުމީ ކޯޗު ސެގާޓް އެފަހަރު ދަގަނޑޭ ގައުމީ ޓީމުން ބާކީކުރިގޮތަށް އޭގެ ފަހުން އޭނާއަށް ފުރުސަތެއްނުދެ އެވެ. މިދިޔަ އަހަރު 42 ގޯލު ޖަހައި ރަން ބޫޓާއި ރާއްޖޭގެ އެންމެ މޮޅު ކުޅުންތެރިޔާގެ މަގާމް ހޯދި ދަގަނޑޭ އަށް ޓީމުން ފުރުސަތު ނުދޭތީ ސަޕޯޓަރުންނާއި ފުޓްބޯޅައިގެ އިސް ފަރާތްތަކުގެ ފާޑުކިއުން ކޯޗު ސެގާޓަށާއި އެފްއޭއެމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް އަމާޒުވި އެވެ. މިދިޔަ އަހަރު ރަނގަޅު ފޯމެއްގައި ހުރުމުން ސަޕޯޓަރުން އުއްމީދުކުރީ މިދިޔަ އަހަރު އޮތް ސާފް ސުޒުކީ ކަޕްގެ ސްކޮޑުގައި ދަގަނޑޭ ހިމަނަނާނެ ކަމަށެވެ. އެކަމަކު އެ ފަހަރުގެ ޓީމުން ބާކީވުމުން ދެން އެންމެ ގިނަ ބަޔަކު އެދެމުން ދިޔައީ ވޯލްޑް ކަޕް ކޮލިފައިންގެ ޓީމުން ދަގަނޑޭއަށް ޖާގަ ދިނުމަށެވެ. އެކަމަކު މިދިޔަ ބުރާސްފަތި ދުވަހު ރަށުން ބޭރުގައި ގުއާމާ ދެކޮޅަށް ކުޅުނު މެޗުގެ ޓީމުން ސެގާޓް ދަގަނޑޭއަށް ފުރުސަތުދީފައެއްނުވެ އެވެ. އެ މެޗު ރާއްޖޭން ވަނީ އިބްރާހީމް މަހުދީ ހުސައިން (ފޭދޫ އިއްބެ) ގެ ގޯލާއެކު ކާމިޔާބުކޮށްފަ އެވެ.\nޗައިނާ މެޗަށް ދަގަނޑޭއަށް ފުރުސަތު ދިން އިރު ދާދިފަހުން އެފްއޭއެމްގެ ރައީސް ބައްސާމް އަދީލް ޖަލީލް ދަގަނޑޭއާ ބައްދަލުކޮށްފަ އެވެ. އަދި، ކޯޗު ސެގާޓް ވެސް ވަނީ މިއަދުގެ ވަގުތެއްގައި ދަގަނޑޭއާ ބައްދަލުކޮށްފަ އެވެ. ގައުމީ ޓީމަށް މިހާތަނަށް ކުޅުނު 78 މެޗުގައި 52 ގޯލު ކާމިޔާބުކޮށްދީފައިވާ ދަގަނޑޭ މި ސީޒަނުގައި ކުޅެމުން އަންނަނީ ކްލަބް ގްރީން ސްޓްރީޓްސް އަށެވެ.\nރާއްޖެއާ ޗައިނާ ބައްދަލުކުރާ މެޗު އޮންނާނީ އަންނަ އަންގާރަ ދުވަހުގެރޭ 8 ގަ އެވެ.\nއަލީ އަޝްފާގް (ދަގަނޑޭ), ގައުމީ ފުޓްބޯޅަ ޓީމް\nދަގަނޑޭ އަކީ އެންމެ މޮޅު މީހާ: ހަމްޕު ދަގަނޑޭ ޗައިނާ މެޗަށް ގައުމީ ޓީމާ ގުޅެނީ ރަންތަށި ހޯދުމަށްފަހު ކުޅުނު ފުރަތަމަ މެޗުން ރާއްޖެ ބަލިވެއްޖެ


Dharin rangalhah Internet ge beynun kureytho balaane goiy miothee - One Online\nދަރިން ރަނގަޅަށް އިންޓަނެޓްގެ ބޭނުންކުރޭތޯ ބަލާނެ ގޮތް މިއޮތީ\nމިދުވަސްވަރަކީ މިހާރު ހަލުވިކަމާއިއެކު ފެތުރެމުންދާ ކޯވިޑް 19 ވައިރަހުގެ ސަބަބުން ގިނަ ގައުމުތައް ލޮކްޑައުން ކޮށްފައިވާ ދުވަސްވަރެކެވެ. އެހެންކަމުން، 24 ގަޑިއިރު، ބޭރަށް ނުދެވި ގޭގައި ތިބެން ޖެހުމުން ދަރިން ވަރަށް ގިނަ ވަގުތު އިންޓަނެޓް ބޭނުން ކުރާނެއެވެ. ސުކޫލުތަކުގެ ކިޔަވައިދިނުމުން ފެށިގެން ގޮސް، މިއުޒިކް ކްލާސްތައް ފަދަ ކަންކަން ވެސް ވަނީ މިހާރު އޮންލައިންކޮށް ކުރިއަށް ގެންދާގޮތަށް ބަދަލު ކޮށްފައެވެ. މީގެއިތުރުން ދުރުގައި ތިބި އާއިލާ މީހުންނަށާއި، ސުކޫލުގައި އެކީ ކިޔަވާ އެކުވެރިންނާއި ވާހަކަ ދެއްކުމަށްވެސް ކުދިން އޮންލައިން ވެގެން ނެޓް ބޭނުން ކުރާނެއެވެ.\nގޭގައި ކަމެއް ނެތިފައި ތިބުމަށްވުރެ އިންޓަނެޓް ބޭނުންކޮށްގެން ގޭމް ކުޅުމާއި، އެކުވެރިންނާއި ވާހަކަ ދެއްކުމާއި ކްލާސްތަކަށް ވަނުންވެސް ކުއްޖާގެ ސިކުނޑިއަށް މާ ފައިދާ ކުރާނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ދަރިން ގިނަ ވަގުތު އޮންލައިންގައި ހޭދަކުރުމަކީ ބެލެނިވެރިން އެކަމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ސަމާލުވާން ޖެހޭ ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން ދަރިން އިންޓަނެޓްގެ ބޭނުން ހިފަނީ ކިހިނެއްތޯ ބެލުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ.\nދަރިން މައިންބަފައިންނަށް އިތުބާރުކޮށް ދިމާވާ ކަންކަން ހިއްސާ ކުރާނީ އެކުދިންނަށް ހަމަޖެހިގެން ލޯބިން ވާހަކަދެއްކުމުންނެވެ. އެގޮތުން ދަރިންނަށް މަޑުމައިތިރިކަމާއި ރީތިކޮށް ވާހަކަ ދައްކައިގެން ވިސްނައިދޭށެވެ. އިންޓަނެޓް ބޭނުން ކުރާއިރު، އެކުދިން ކުރަން ޖެހޭ ކަންކަމާއި ކޮށްގެން ނުވާނެ ކަންކަން ރަނގަޅަށް ވިސްނައިދޭށެވެ. އިންޓަނެޓުން ދިމާވާ މީހަކު ގޯސް ގޮތަކަށް ވާހަކަ ދައްކަން މަސައްކަތް ކޮށްފިނަމަ އެކަން ވީހާވެސް އަވަހަކަށް ބޮޑު މީހަކާ ހިއްސާ ކުރުމަށް ވެސް ބުނާށެވެ.\nމިޒަމާނަކީ ޓެކްނޮލޮޖީގެ ގޮތުން ވަރަށް ބޮޑެތި ކުރިއެރުންތަކެއް ހޯދާފައިވާ ދުވަސްވަރެކެވެ. އެހެންކަމުން ޓެކްނޮލޮޖީގެ އެހީގައި ދަރިން އިންޓަނެޓް ބޭނުން ކުރާއިރު ކުރާ ކަންކަމަށް ފާރަވެރިވާށެވެ. އެގޮތުން ސިސްޓަމުތަކުގައި ހުންނަ ޕޭރަންޓަލް ކޮންޓްރޯލް ގެ އެހީގައި ދަރިން ވަންނަ ސައިޓް ތަކާއި ކުރާ ކަންކަން ބެލެން ހުންނާނެއެވެ. އެކަން ކުރާން ފަށާށެވެ. މީގެ އިތުރުން، ދަރިފުޅު ބޭނުން ކުރާ ސިސްޓަމުގެ ޕްރައިވެސީ ސެޓިންގްސް ހުރީ ރަނގަޅަށް ހެދިފައިކަންވެސް ކަށަވަރުކުރާށެވެ.\nދަރިން އިންޓަނެޓް ބޭނުންކުރާއިރު، އެކުދިންނާ ގުޅޭ ކަންކަމުގައި އެކުދިންގެ ހިޔާލު ފާޅު ކުރުމުގެ ފުރުސަތުވެސް ދޭށެވެ. މީގެ އިތުރުން، އޮންލައިންކޮށް ކުރިއަށް ގެންދާ ކަސްރަތު ޕްރޮގްރާމު ފަދަ ޕްރޮގްރާމުތަކުގައި ބައިވެރިވެ އާ ކަންކަން ތަޖްރިބާ ކުރުމުގެ ފުރުސަތު އެކުދިންނަށް ދޭށެވެ.\nއެންމެ މުހިންމީ އެކުދީންނާ ގާތް ގުޅުމެއް ބޭއްވުމެވެ. ލޯބިން ވާހަކަދައްކައި އިތުބާރު އުފެއްދުމެވެ. ކޮންމެ ވާހަކައެއްވެސް ދެއްކޭވަރުގެ ގާތްކަން އޮތުމެވެ. އެކަން ވާނީ ވަރަށް ވިސްނުންތެރިކަމާ އެކު މަސައްކަތްކޮށްގެންނެވެ. ހަމަ އެހެންމެ ދަރިވަރު އެިންޓަނެޓު ބޭނުންކުރާން އޮންނަ ވަގުތުތަކަކީ ވެސް ލިމިޓް ކުރެވިފައިވާ ތާވަލެއްގެ ތެރޭގައި ހިނގާ ކަމަކަށް ހެދުމަކީވެސް ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. އެނޫން ވަގުތުތަކުގައި ކުރާނެ ކަންކަންވެސް ލޮކްޑައުންގެ މި މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ހުންނަން ވާނީ ފުރިހަމަޔަށް ތާވަލުކޮށްފައެވެ. އެތާވަލާ އެއްގޮތަށް ކަންކަން ނިންމައި ފާހަގަޖަހަމުން ގެންދިއުމުން އެކުދީން އުފާ ވާނެ އެވެ. އެޗީވްވާ މިންވަރު ފެންނާނެ އެވެ.\nމި ގޮތަށް ތައްޔާރުކޮށްލެވޭ ތާވަލުގައި ކިޔެވުމާ ގުޅޭ ކަންކަމުގެ ތެރޭން ގޭގައި ކުރެވޭނެ ކަންކަންވެސް މަދުނޫން މިންވަރަކަށް ހުންނާން ވާނެ އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ކިޔެވުމާއި ކުރެހުމާއި ލިޔުމާއި ފޮތް ކިޔުން ފަދަ ކަންކަން ހުންނާން ވާނެ އެވެ. މިކަންކަމަށް ބެލެނިވެރީން މާކްސް ދީ ހަދަން ވާނެ އެވެ. ދަރިވަރުން ވައިވެގެން ދިޔަ ނުދިނުމަށް ޓަކައި އެކުދީންނާ އެކު ވަގުތު ހޭދަކުރުން އެއީ މިހާލަތުގައި އެންމެ މުހިންމު ކަންތައްކަންވެސް ހަނދާން ބަހައްޓަން ވާނެ އެވެ.\nދަރިފުޅު އިންޓަނެޓު ބޭނުންކުރަނީ ހެޔޮގޮތުގައިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ކުރީން ބުނި ކަންކަން ކުރުމާ އެކު ފަހުން މި ބުނި ކަންކަން ކޮށްލުމުން، ލޮކްޑައުންގައި ވެސް ދަރިފުޅުގެ ވަގުތު އަގުހުރި ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވި ނަފުސާނީ މައްސަލަތަކާއި އެނޫން ކަންކަމުންވެސް ދަރިފުޅު ފެޔަށް ޖެހި އުފާވެރިކަމާއި ހެޔޮ ގޮތުގައި ލޮކްޑައުންގެ ދުވަސްތައް ވެއަތުކުރުމަށް އެހީތެރި ވެދޭނެ އެވެ.\nގުޅޭ ޓެގު ކުޑަކުދީން ބެލެނިވެރީން އިންޓަނެޓް ލޮކްޑައުން ސިއްހަތު ހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީ (އެޗްޕީއޭ)