މި ދައުރު ނުފެނުނު ނަމަ… – ލޫކަސްޖަލީލް\nމި ދައުރު ނުފެނުނު ނަމަ…\nސިޔާސީވުމަކީ ބައެއް މީހުން އެހާ ރުހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. ސިޔާސަތާ ބެހުމަކީ ވެރިން އަމުދުން ނުރުހޭ ކަމެކެވެ. ގައުމުގައި ހިނގާ ކަންކަމާއި މެދު ފެންނަގޮތް ހާމަކުރުމުން ގިނަ ފަހަރަށް އޮންނަނީ “ސިޔާސީ” ވެފައެވެ. ކުށަކަށްވެފައެވެ. ގައުމުގައި ހިނގާ ނޭދެވޭ ކަމެއްގެ ވާހަކަ ދެއްކިޔަސް “އޭ ހާދަ ސިޔާސީ އޭ ދޯ” ބުނެ އަނެކާ ރައްދު ދީފާނެއެވެ. ގައުމުގައި ހިނގާ ނޭދެވޭ ކަންތައްތަކުގެ ވާހަކަ ނުދެއްކުމަށް ދައްކާ ހުއްޖަތަކަށް ގިނަ ފަހަރަށް “ސިޔާސީ”ވެއެވެ. ސިޔާސަތާއި ބެހުމާއި ސިޔާސީ ވުމަކީ ކުރަން ނުވާވަރުގެ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ބައެއް މީހުން ދެކެއެވެ. ސިޔާސީ ވާހަކަ ދެއްކުމާއި ސިޔާސަތާއި ބެހުމަކީ އަރުވާލެވި ނުވަތަ ޖަލަށް ދާން ޖެހޭ ސަބަބެއް ކަމުގައި ޒަމާނުއްސުރެ އޮންނަނީ ވެފައެވެ. ބުރިން ހަންނަގާ އަރުވާލެވި ނުވަތަ ހުރަގޭގައި ހަޔާތުން ދުވަސްތަކެއް ހޭދަކުރަން ނުޖެހި ގައުމުގައި ހިނގާ ކަންތައްތަކާއި މެދު ހިޔާލުފާޅުކުރެވޭނެ ދުވަހެއް ދުށުން އެދި އެތައް ޖީލެއް އަހަރުމެން ފަސްދީ ހިނގައްޖެއެވެ.\nއޭރުވެސް، މިހާރުވެސް ހާލަތަށް މާ ބޮޑު ބަދަލެއް ނާދެއެވެ. ހެޔޮވެރިކަންތަކުގައި ގައުމުގައި ހިނގާ ކަންތައްތަކާއި މެދު ފާޑުކިޔުމުގެ މިނިވަންކަން ލިބިފައިވީ ނަމަވެސް، ގިނަ ސަރުކާރުތަކަކީ ފާޑުކިޔުމަށް ޖާގަދޭން ބޭނުންވާ ސަރުކާރުތަކެއް ނޫނެވެ. ފާޑުކިޔާ އެންމެންނަކީ ވެރިކަމާ ތޮޅޭ “ސިޔާސީ މީހުން”ގެ ގޮތުގައި ސަރުކާރު ތަކުން ބަލައެވެ. ވެރިކަމާ ތޮޅޭ މީހުންނާއި ނުވަތަ ސިޔާސީ އުއްމީދެއްގައި ވެރިކަމާއި ހިފާ މީހުންނާއި ގައުމުގެ ކަންކަން ވެރިކަމާއި ތޮޅުމުގެ މަގްސަދެއް ނެތި އިސްލާހުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރާ ފަރުދުންނަކީ އެއް ބައެއް ކަމުގައި ބަލައެވެ. މިނިވަން ނޫސްވެރިންނާއި މިނިވަން ގަލަންތަކުގެ ވެރިންނަކީ ވެސް ވެރިކަމާއި ތޮޅޭ “ސިޔާސީ މީހުން” ކަމުގައި ބަލައެވެ. ގައުމުގެ ކަންކަމާއި މެދު ފާޑު ކިޔާ އެންމެންނަކީ ވެރިކަމާއި ތޮޅޭ މީހުން މީހުންނެއް ނޫނެވެ. އަދި އެންމެން އޭރަކު އޮންނަ ސަރުކާރަކަށް ފާޑު ކިޔަނީ ސިޔާސީ މަގްސަދެއްގައި ވެސް ނޫނެވެ. ސިޔާސަތާއި ބެހުމުން އެއީ ސިޔާސީވުން ކަމުގައި ވެސް ބަލައިގެން ވެސް ނުވާނެއެވެ.\nދިވެހި ބަހުގެ ރަދީފުގައި ސިޔާސަތު ކަމުގައި ބުނެފައިވަނީ:\n“ސަރުކާރު ހިންގުމާއި ސޮސައިޓީއެއްގެ ގޮތުގައި އެއްވެފައިވާ މީހުންތަކެއް، ޤާނޫނާއި ޤަވާއިދުގެތެރޭގައި ގެންގުޅުމުގެ އިލްމް”\n“އިންސާނީ މުޖްތަމައެއްގެ މައްޗަށް ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ފަންނު”\nސިޔާސަތަކީ އެ ގައުމެއްގެ ރައްޔިތުންނާއި ގުޅިލާމެހިފައިވާ އެއްޗެކެވެ. ސިޔާސަތު ހިންގަނީ އިންސާނީ މުޖްތަމައުގެ މައްޗަށް ކަމުގައިވާތީއެވެ. ސިޔާސަތުގެ ސަބަބުން އެދެވޭ އަދި ނޭދެވޭ އަސަރުވެސް ކުރާނީ އެ މުޖްތަމައެއްގެ އަފްރާދުންނަށް ކަމުގައިވާތީއެވެ. ސަޔާސަތާއި އެންމެ ގާތް ބަޔަކީ އެ ގައުމެއްގެ ރައްޔިތުންނެވެ. ގައުމުގައި ހިނގާ ގިނަ ކަންކަން ގޮސް ހުއްޓެނީ ސިޔާސަތު ރާވާ ހިންގާ ނުވަތަ އެ އިރަކު ވެރިކަމުގައި ތިބޭ ބަޔަކަށެވެ. އިޖްތިމާއީ، އުމްރާނީ އަދި މުޖްތަމައުގެ އެކި ކަންކަމާއި ގުޅިފައިވަނީ އެ އިރަކު އޮންނަ ވެރިކަމެއްގެ ސިޔާސަތުތަކުގެ މައްޗަށެވެ. ސިޔާސަތަށް ފާޑު ނުކިޔާ ތޮޅުންކަމުގައި ސަރުކާރުން ދެކިގެން ނުވާނެއެވެ.\nފުލުހުން އަހަރެން ފުރަތަމަ ހައްޔަރުކުރީ 2014 ވަނަ އަހަރު ފެބްރުއަރީ މަހުގައެވެ. މާފަންނު ކުނޫޒް ކައިރިން ދަމުން ފުލުހުން ސައިކަލުތަކެއްގައި ސްޓިކާ ޖަހާތީ މަޑުކޮށްލެވުނީއެވެ. އެތަނުގައި ތިބި އެހެން ބަޔަކު އޭރު ފުލުހުންނާއި ޒުވާބު ކުރަމުން ދިޔައެވެ. ފުލުހުންނަށް އިނގޭނީ ހަމައެކަނި އާއްމު ރައްޔިތުންގެ ސައިކަލުތަކުގައި ސްޓިކާ ޖަހަންކަމާއި މީހުން ވަގަށް ނަގައި ގެއްލުވާ އަދި ރައްޔިތުންގެ މުދަލުން ވައްކަން ކުރާ އިރު ނުހުއްޓުވޭކަމަށް ބުނުމުން ފުލުހަކު ވަރަށް ރުޅި އައިސް ބިޑިއަޅުވާ ހައްޔަރުކުރިއެވެ. މިހާރު ކަލޭ ތިހުރީ އަހަރުމެންގެ އަތްދަށުގައި ކަމަށް ބުނެ އަނިޔާވެސް ކުރާނެ ކަމަށާއި “ފުނޑާލާނެ” ކަމަށް ބުނެ ފުލުހުންގެ ވެހިކަލަށް އަރުވާ ހުސައިން އާދަމް ބިލްޑިންއަށް ވެއްދިއެވެ. ހުސައިން އާދަމް ބިލްޑިންއަށް ވައްދާ އެކި ފުލުހުން ވަރަށް ރުޅިގަދަކޮށް ވާހަކަ ދައްކަން ފެށިއެވެ. ކަލޭ އުޅުނީ މީހުން އެއްކޮށް ސަރުކާރު ވައްޓާލަން ކަމަށް ފުލުހުން ބުންޏެވެ. ކަލޭ ތީ އަދި ކާކުހޭ ކަލެއަށް ވުރެ މާ ބޮޑެތި މީހުންވެސް މި ސަރުކާރު ވައްޓާލަން އުޅެ ނުވިކަމަށް ފުލުހުން ބުންޏެވެ. ފުލުހުން އެ ގޮތަށް ވާހަކަ ދެއްކުމުން7ފެބްރުއަރީގައި ފުލުހުން ނިކުމެ ސަރުކާރެއް ވައްޓާލީ ޤާނޫނާ ހިލާފަށް ކަމަށް ބުނީމެވެ. މަގުމައްޗަށް އަޑު އުފުލަން ނިކުމެވެނީ ވަކި ބަޔަކަށް ހޭ ވެސް އެހީމެވެ. އެހިސާބުން ފުލުހުންގެ ރުޅި އަދި މާ ގަދަވިއެވެ. ކަލެއަށް ޤާނޫނު ދައްކާނަމޭ ބުނެ “މަތިން މިހާރު ކަލޭ ބަންދުކުރަން މަތިން އަންގައިފި” ކަމަށް ބުނެ ވެހިކަލް އަރާ އަތޮޅު ވެއްސަށް ގެންދަން ނިންމިއެވެ.\nއަތޮޅުވެއްސަށް ގެންގޮސް ގޮޅިއަކަށް ވެއްދިއެވެ. ގޮޅިތެރެއަށް ދޫކޮށްލުމަށް ފަހު ފުލުހުން ހިނގައްޖެއެވެ. މިއީ ގޮޅިއެއްގައި ހޭދަކުރަން ޖެހުނު ފުރަތަމަ ރެއެވެ. ގޮޅިއަށް ވެއްދުމުން ކާކުކަން ގޮޅީގައި ތިބި ގިނަ ބަޔަކަށް އެނގިއްޖެއެވެ. އަދި މާލެތެރޭގެ ހަބަރުތައް އަހާ އޮޅުން ފިލުވިއެވެ. ޖެހިގެން އެހުރީ އަހަރުތަކެއް ކުރިން ހުސައިން ސަލާހް ވަގަށް ނަގާ މަރާލި ގޮޅިކަމުގައި ބުންޏެވެ. ދަންވަރަށް ފުލުހުން އައިސް ގެންދަން އުޅުނު ނަމަވެސް ގޮޅީގެ އެންމެނަށް ގޮވުމަށް ގޮޅީގައި ތިބި މީހުން ބުންޏެވެ. އަހަރެން ކަހަލަ “ސިޔާސީ” މީހަކަށް ރައްކާތެރި އެއްވެސް ތަނެއް ނުވާނެ ކަން އެ މީހުންނަށް ވެސް މޭރުންވީއެވެ. ކަލޭ ގެންދެވޭނީ އަހަރުމެން އެންމެނާއި އެކު ކަމަށް ވެސް އެ ވަގުތު ގޮޅީގައި ތިބި މީހުން ބުންޏެވެ. އެރޭ އަތޮޅުވެހީ ގައި ބޭންދުމަށް ފަހު ހެނދުނު ދޫކޮށްލިއެވެ. .\nދެންމިއީ ދެވަނަ ހައްޔަރުގެ ވާހަކައެވެ. 2016 އޮގަސްޓް މަހުގެ ވާހަކައެވެ.\nހަޔާތުން އޮގަސްޓެއް މަހެއް ޖަލުގައި ހޭދަކޮށްފައި އައުމުން އެންމެން ވެސް ކުރީ އެ ސުވާލެވެ. “ޖަލުގެ ވާހަކަ ކިޔާދީބަލަ” “ޖަލުގައި ވީ ކިހިނެއް؟” “އަނިޔާ ކުރިތަ؟”. މި ސުވާލުތަކެވެ. ޖަލުގައި އަނދަގޮޑި ޖަހާ ޖިސްމާނީ އަނިޔާތައް ދިން ދުވަސްތައް ފާއިތުވި ނަމަވެސް، ކޮންމެ ނުހައްގު ބަންދަކީ އަނިޔާއެކެވެ. ނުހައްގުން، ބޭއިންސާފުން ކުރެވޭ ކޮންމެ ބަންދަކީ އަނިޔާއެކެވެ. މިއީ އަހަރެން ޖަލުގައި ހޭދަކުރި ދުވަސްތަކާއި އަދި ހަޔާތުން ބައެއް ވާހަކައެވެ. ޖަލުގެ ވާހަކަތައް ލިޔުމަށް އެންމެ ފުރަތަމަ އަހަރެން ކައިރީ އެދުނީ އަހަރެންގެ ލޯޔަރ އަހުމަދު ޝިނާޒުއެވެ. ގޮޅިން ނިކުމެ “ދޫނިދޫ ގަނޑުވަރު” ބޭރުގައި މަދިރި ދުންދަނޑިއާއި އެކި ދިމާއިން އަޅުވާފައިވާ ސީސީޓީވީ ކެމެރާތަކުގެ ދަށުގައި ހޭދަކުރެވުނު “ލޯޔަރު މީޓިންގ” ތަކުގައި އަހަރުމެން ދެމީހުންނަށް ދެކެވުނު ވާހަކަތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ. ހަޔާތުން ގެއްލުނު އޮގަސްޓްމަހުގެ ނަމުގައި ލިޔުމަށް ޝިނާޒު ބުންޏެވެ. ހަޔާތުން ދޫނިދޫގައި ގެއްލޭނީ ހަމައެކަނި އޮގަސްޓް މަސް ބާއޭ އޭރުވެސް ހިތަށް އެރިއެވެ. ދޫނިދޫ ޤައިދުން މިންޖުވީ އޮގަސްޓް ނިމި ސެޕްޓެމްބަރގައި ބަންދަށް 40 ދުވަސް ހަމަވިފަހުންނެވެ.\nއޮގަސްޓް 29 ވަނަ ދުވަހު ވެސް އޭރު ކޮންމެ ހުކުރު ދުވަހަކު އޮންނަ އެމް.ޑީ.ޕީގެ ސައި ހަރުގެ ކައިރީ އޮތެވެ. ކޮންމެ އެއްވުމަކަސް ދަނީ ފޮޓޯ ނަގާ ލައިވް ޓްވީޓްކުރާށެވެ. އެ ހުކުރު ދުވަހަކީ ފުލުހުންގެ އަނިޔާވެރިކަން ހައްދުން ނައްޓާފައިވާ ދުވަހެކެވެ. ހުކުރު ނަމާދަށް ފަހު އަނިޔާވެރިކަމުން ސަލާމަތްކުރައްވާތޯ ދުޢާކުރަން ތިބި މީހުން ގަޔަށް ފުލުހުން އަރައިގަތެވެ. މުސައްލައާއި އެކު މީހުން ނަގާ ހޫރުވާލިތަން ވެސް ފޮޓޯތަކުން ހުއްޓެވެ. ދުޢާކޮށްގެން އެ ދުވަހު ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކު ހައްޔަރުކުރިއެވެ. މިހުރިހައި ކަމަކާއި އެކު ފުލުހުންނަށް ހިތުގައި އޮތް ރުޅިވެރިކަމާއި އެކު ހަވީރު ސަޔަށް ހަރުގެ ކައިރިއަށް ދިޔަ އިރުވެސް ފެނުނީ އެމަންޒަރެވެ. ސުލްހަވެރިކަމާއި އެކު ހަރުގެ ކައިރީ ސައި ބޯންތިބި މީހުންގެ މޫނަށް ޕެޕަރ ސްޕްރޭ ޖެހުމަށް ފަހު ސަޔަށް އަތުރާފައި ހުރި ހެދިކާތައް ވެސް މީހުންގެ މޫނަށް ފުލުހުން ބުރުވާލިއެވެ. މިއިރު އެންމެ ކައިރީ ތިބީ ސައިބޯން އައިސް ތިބި އަންހެނުންނެވެ. ސައިތައްޓެއް ބޯލަން ނިކުތީމަވެސް މޫނުމައްޗަށް ޖަހަނީ ޕެޕަރް ސްޕްރޭއެވެ. މި ގައުމުގައި ހަވީރު ފިންޏަށް ސައި ތައްޓެއް ބުއިމުގެ މިނިވަންކަންވެސް ނެތީބާއޭ ހިތަށް އެރިއެވެ. .\nހަވީރުގެ ސައި ހަލަބޮލިވެ ހިނގާދިޔަ ކަންތައްތައް ޓްވީޓްކުރުމަށް ފަހު އަހަރެން ދިޔައީ މައްޗަންގޮޅީގައި ހުންނަ އެމް.ޑީ.ޕީ އެކުވެރިއެއްގެ ގެއަށް ސައިބޯށެވެ. އެ ގޭގައި އަހަރެންގެ އެހެން އެކުވެރިން ވެސް ތިއްބެވެ. ސައިމޭޒުމަތީ ވެސް އަދި ނިމިގެންވެސް ދެކެވުނީ ސިޔާސީ ވާހަކައެވެ. ރާއްޖޭގެ ހާލަތު ގޮސްފައިވާ ހިސާބާއި ވެރިކަމުގެ ފަރާތުން ކުރިމަތިކޮށްފައިވާ ބިރުވެރިކަމުގެ ވާހަކައެވެ. ސަޔަށް ފަހު އެއް އެކުވެރިޔަކު ކުރީގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު ޖަލުގައި އުޅުއްވި ގޮތް ކިޔާދިނެވެ. މި އެކުވެރިޔާ އަކީ އިސްލާހީ ހަރަކާތުގައި ވަރަށް ކުރިއްސުރެ އެޅެމުން އައި ފަރާތެކެވެ. ސަޔަށް ފަހު ވާހަކަ ދައްކަމުން ނޫހެއްގައި މަސައްކަތްކުރާ އަހަރެންގެ އެހެން އެކުވެރިޔަކަށް ޖަލަށް ލައިފި ނަމަ އަހަރެން ސަލާމަތްކޮށްދެއްޗޭ ބުނީމެވެ. މިހުރިހާ ވާހަކަތަކެއް އެ ގަޑީގައި ދެކެވުނީ ސައިބޮއެ ނިމިގެން މަގުމައްޗަށް ނިކުންނަތަނުން ފުލުހުން ހައްޔަރު ކުރާނެކަން ނުއެނގިއެވެ. އިއްތިފާގުން ޖަލުގެ ވާހަކަ އާއި ހައްޔަރުގެ ވާހަކަ ދެކެވިފައި ބޭރަށް ދިއުމަށް ނިކުތީމެވެ.\nއެކުވެރިޔާގެ ގެއިން ނިކުމެ މަގުމަތީ ހުރެ ހަވީރުގެ އެއްވުމުގެ ތެރެއިން މީހަކު ނަގާފައި އިން އަހަރެންނާއި ފުލުހެއްގެ ފޮޓޯއެއް ޅެން ބައިތަކާއި އެކު ޓްވީޓް ކޮށްލީމެވެ. މި ދުވަސްވަރު އަހަރެން ކިޔާފައިވާ އެއްފޮތަކީ މިސްރުގެ ލިޔުންތެރިޔާ މާޖިދް ނަވާޒުގެ ފޮތެކެވެ. މާޖިދު ނަވާޒު މިސްރުގެ އޭރުގެ ރައީސް އާއި ދެކޮޅަށް އަޑުއުފުލާފައިވެއެވެ. އަދި މިސްރުގެ ޢަމަނުއް ދައުލަތުގެ ފުލުހުން ޖާސޫސްކޮށް ގެއަށް ވަދެގެނެ އޭނާ ހައްޔަރުކުރި ގޮތާއި ތަހުގީގުތަކުގެ ވާހަކައާއި އަނިޔާ އަދި ބިރުވެރިކަން ލިޔެފައިވެއެވެ. އެ ޓްވީޓްކުރުމަށް ފަހު މަގުމަތީ މަޑުކޮށްލާ ސިނގިރޭޓެއް ރޯކުރަން އުޅެފައި ދުފާނެ އެއްޗެއް ނެތުމުން މަގު ހުރަސްކޮށް ކައިރީ ހުރި ފިހާރައަށް ވަދު ކިއްލި ޕެކެޓެއް ގަނެގެން ކުރިން ހުރި ހިސާބަށް އަންނަނިކޮށް ފުލުހުންގެ ޖިޕެއް އަންނަތަން ފެނުނެވެ. ޖިޕު އަންނަ ގޮތުން އެ އަންނަނީ މަޑުކުރަން ކަން އެނގެއެވެ. އަހަރެން ހީކޮށްގެން ހުރީ ޕޭވްމަންޓްމަތީ އެއް ކައިރީ ތިބި ބިދޭސީންތައް ކައިރިއަށް މަޑުކުރަނީ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ޖިޕު ކުއްލިއަކަށް މަޑުކުރުމަށް ފަހު ޖިޕުގައި ތިބި އެސް. އޯ ފުލުހުންތައް ފުންމައިގަތެވެ. އެ އަންނަނީ އަހަރެން ހައްޔަރުކުރަން ކަން އެނގުނުނެވެ. އޭރު އަހަރެންނާއި އެކު މި ގެއަށް ސައިބޯން އައި އެމް.ޑީ.ޕީގެ ގައުމީ މަޖްލިސް މެންބަރު މުހައްމަދު ވަހީދު (ވައްޑޭ) ތަންކޮޅެއް ދުރުގައި ފޯނުކޯލެއްގައި ހުއްޓެވެ. ފުލުހުން އަންނަން ފެށުމުން ވަހީދުއަށް ފެންނަ ހިސާބަށް ކައިރިއަށް ދިއުމަށް ބާރަށް ހިނގައި ގަތުމުން ފުލުހުންގެ މީހުން ހަޅޭލަވަމުން ކަލޭ ހަމަ މިހާރު ހުއްޓޭށޭ ދެން އެންމެ ފިޔަވަޅެއް އެޅިޔަސް ނިމުނީކަމަށް ބުންޏެވެ. ފުލުހުން އަންނަން ފެށުމުން ބާރަށް ހިނގީ ފުލުހުން އަހަރެން “ވަގަށް ނެގުމުގެ” ފުރުސަތު ނުދިނުމަށެވެ. ފޯނުކޯލުގައި ހުރި ވަހީދުއަށް ފެންނަ ހިސާބަށް ދިއުމަށެވެ. އޭރުން “ގެއްލުނަސް” ވީނުވީ އެނގޭ އެކަކު ހުންނާނެ ކަމަށް ބަލައިގަނެވެ. އަހަރެން ސަލާމަތީ ބާރުތަކަށް އިތުބާރެއް ނުކުރަމެވެ. ދިވެހި ރާއްޖޭގެ “މާފިއާ” ބާރުތަކާއި ސަލާމާތީ ބާރުތަކާއި ގުޅިގައިވާ މިންވަރު އަބްދުﷲ ޔާމިންގެ ވެރިކަމުގެ މަދު އަހަރުތަކުގައި ފެނިފައިވާތީއެވެ. .\nފުލުހުން އައިސް ބިޑިއަޅުވާ އަހަރެން ހައްޔަރުކުރުމަށް ފަހު ޖިޕަށް އެރުވިއެވެ. އަދި ވަރަށް ރުޅި އައިސް ޖިޕުތެރޭ “ބަވަން” ފެށިއެވެ. ކަލޭ އުޅުނީ ފިލާށޭ ފިލަން ގެއަކަށް ވަތް ނަމަވެސް ފުނޑާލާފަ ނެރޭނަމޭ ފުލުހުން ބުންޏެވެ. ކަލޭއަށް އަހަރެމެންގެ ބާރު ނޭނގެނީ އޭ މިހާރު ތިއޮތީ އަތު ޖެހިފަކަމަށާއި ދެން ނުފިލޭނެކަމަށް ބުންޏެވެ. ފިލަން ނޭޅޭކަމަށާއި ކައިރީ ހުރި އެކުވެރިޔަކަށް ގޮވަން ދާން ހިނގައިތީކަމަށް ބުނުމުން ވެސް ޖިޕުގައި ތިބި ފުލުހުން ކަލޭ އުޅުނީ ފިލަން ކަމަށް ބުނެ ޒުވާބުކުރަމުން ދިޔައެވެ. މިހިސާބުން މި މީހުން މިއުޅެނީ އަހަރެން ފުލުހުންގެ ވާޖިބަށް ހުރަސްއަޅައި ފިލަން އުޅުމުގެ ތުހުމަތުކުރަން ކަމަށް ހީވިއެވެ. މި ދުވަސްވަރު ގަލޮޅު އުތުރު ދާއިރާގެ މެމްބަރު އަދި އަހަރެންގެ އެކުވެރި އަހްމަދު މަހްލޫފް ވެސް ހުރީ މި ބާވަތުގެ ދައުވާއެއްގެ ތެރޭ ތާށިކޮށްފައެވެ. ޖިޕަށް އަރުވައިގެން ފުލުހުން ގެންދިޔައީ ޝަހީދު ހުސައިން އާދަމް ބިލްޑިންގަށެވެ. މި ދިޔަ މަގުމަތީ ވެސް ޖިޕުގައި ތިބި ފުލުހުން އަހަރެންނާއި ވަރަށް ބޮޑަށް ދިމާކުރަމުން ދިޔައެވެ. ކަލޭތިއީ ފިނޑިއެއް ކަމަށާއި މިހާރުވެސް ތިއިނީ ބިރުން ތުރުތުރު އަޅައަޅަ ކަމަށް ކިޔާ ދިމާކުރަމުން ދިޔައެވެ. ޝަހީދު ހުސައިން އާދަމް ބިލްޑިންގއަށް ވެއްދުމަށް ފަހު ފޯނާއި ޕާސްވޯޑް އަތުލާ ފުލުހުންގެ ކާރަކަށް އަހަރެން އެރުވިއެވެ. މި ކާރުގައި ތިބީ ބޮޑީގާޑު ހެދުމުގައި ތިބި3ފުލުހުންނެވެ. މި މީހުން ކާރުގައި އަހަރެން ގޮވައިގެން ދިޔައީ އަތޮޅުވެއްސަށެވެ. މި ފުލުހުންނަކީ ރަނގަޅު ބައެކެވެ. ކާރުގައި ދިޔަ މަގުމަތީ ހައްޔަރުކުރީ ކީއްވެތޯ އަހައި އެކުވެރިކޮށް ވާހަކަދެއްކިއެވެ.\nއަތޮޅުވެއްސަށް ގެންގޮސް ފުލުހުން އަހަރެންލީ އެންމެ ދުރުގޮޅިއަށެވެ. މިގޮޅީގައި ތިބީ ހުސް ބިދޭސިންނެވެ. އަހަރެންނާއި ޖެހިގެން ހުރި ގޮޅީގައި ތިބީ އެދުވަހު މެންދުރު ހުކުރު ނަމާދަށް ފަހު ދުޢާކޮށްގެން ގެންދިޔަ މީހުންނާއި ހަވީރު ސައިބޯން އެއްވި މީހުންގެ ތެރެއިން ހައްޔަރުކުރި މީހުންނެވެ. އެ ގޮޅިކުރިމަތިން ހުރަސްކޮށް ފުލުހުން ގެންދަން ފެށެމުން ގޮޅީގައި ތިބި މީހުން އަހަރެންނަށް ގޮވާ ހައްޔަރުކުރީ ކީއްވެތޯ އަހަން ފެށިއެވެ. ދެން އެރޭ ހޭދަކުރީ އަތޮޅުވެހި ބިދޭސީންގެ ގޮޅީގައެވެ. ފެންވެރުމަށް ފަހު ކުނާ ގަނޑެއް އަޅައި ނިދަން އޮށޯތީމެވެ. މިއީ ނުސާފު އަދި ނުބައި ވަސްދުވާ ގޮޅިއެކެވެ. ހިސާބަކަށް ނިދިފައި ހެނދުނު ހޭލެވުނީ ޖަލު ގާޑަކު ގޮވީމައެވެ. ދެރަވެފައި ހުރި ކަހަލަ ގޮތަކަށް މި ގާޑު ގޮޅީގެ ދޮރުކައިރިން ބޭރުގައި ހުރެ ވާހަކަ ދައްކަން ފެށިއެވެ. އަދި މި އައީ ނޫހުގައި “ލޫކަސް” ހައްޔަރުކޮށްފަ އޮތް ވާހަކަ އޮތީމައޭ ބުންޏެވެ. ކުރާނީ ކީއްހޭ މިއީ އަނިޔާވެރި ސަރުކާރެކޭ އަހަރުމެން ވެސް މި ސަރުކާރު ނިމުމަށް އެދެމޭ ބޭނުންވަނީ ކޮން ކަމެއްހޭ ގާޑު އެހިއެވެ. މި ގޮޅީގައި ހުސް ބިދޭސީން ތިބުމުން ޖެހިގެން ހުރި ގޮޅިއަށް ބަދަލުކޮށް ދިނުމަށް އެދުމުން އެ ގާޑު އަހަރެން ޖެހިގެން ހުރި ގޮޅިއަށް ބަދަލުކޮށްދިނެވެ.\nހެނދުނުގެ ނާސްތާ ކުރީ ހުކުރު ދުވަހު ދުޢާކޮށްގެނާއި އަދި ހަވރުގެ ސައިގައި ބައިވެރިވެގެން ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހުންނާއި އެކުގައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި މަގުމަތީ ހަރަކާތްތަކުން އަހަރެންގެ އެކުވެރިން ތިއްބެވެ. އަދި ގަލޮޅު އުތުރު ދާއިރާގެ މެންބަރު އަހްމަދު މަހްލޫފްގެ ބައްޕަ ވެސް މި ހައްޔަރީންގެ ތެރޭގައި ބަންދުކުރެވިފައި ހުއްޓެވެ. މި ދުވަހުގެ މެންދުރު އަހަރުމެން އެންމެން މުއްދަތު ޖެހުމަށް ޖިނާއީ ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރެވުނެވެ. އަހަރެން ގޮސް ހާޒިރު ކުރެވުނީ ނާއިންސާފުން ހުކުމްތައް ކުރާތީ އެ ޤާޒީއަކަށް އަހަރެން ޓްވިޓަރގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ފާޑުކިޔާ ޤާޒީއެއްގެ ކުރިމައްޗަށްށެވެ. “ޝަމްއޫން ޖަލީލް” ހޭ އަހާލުމަށް ފަހު ޤާޒީ އިއްވީ 15 ދުވަހަށް ބަންދުކުރުމަށެވެ. މި ދުވަހު އަހްމަދު މަހްލޫފް ގެ ބައްޕަ ޝަރުތުތަކަކާއި އެކު ދޫކޮށްލިއެވެ. އެ ޝަރުތުތަކުގެ ތެރޭގައި ވަކި މުއްދަތަކަށް އިސްލާމީ މަރުކަޒަށް ހުކުރަށް ނުދިއުމަށް އަންގާފައިވެއެވެ.\nމި ދުވަހު މުއްދަތު ޖެހުމަށް ފަހު ގެންދެވުނީ އަތޮޅުވެއްސަށެވެ. އަދި އެރޭ އަތޮޅުވެހީގައި ބެހެއްޓުމަށް ފަހު ހެނދުނު ދޫނިދޫއަށް ގެންދެވެނެވެ. ދޫނިދޫއަށް ގެންދިއުމުން ފުލުހުންގެ ކިބައިން އަހަރެން އެދެނީ އެންމެ އެދުމަކަށެވެ. ބަލި ހާލަތު ހުރި ގޮތުން ކުޑަ ގޮޅިއަކަށް ލައިފި ނަމަ ސިއްހަތަށް ވަރަށް ބޮޑު ނުރައްކަލަކާއި ކުރިމަތިވެދާނެތީ ތަނަވަސް ގޮޅިއަކަށް ލުމަށް އެދުނީމެވެ. ގިނަ ރޭރެއަށް ނިދެނީ ވަރަށް އުނދަގުލުންނެވެ. ސައިނަސްގެ އުނދަގޫ އިންތިހާއަށް ކުރިމަތިވެއެވެ. ނޭފަތް ބެދި ނޭވާލާން އުނދަގޫވެ ގިނަ ރޭރޭ ހޭލާ ހުންނަން ޖެހެއެވެ. ފުލުހުން ހައްޔަރުކުރި އިރުވެސް އަތުގައި “ކޯރާޑި ތެޔޮ ފުޅި”އެއް އޮންނާނެއެވެ. އަބަދުވެސް މި ސިއްހީ އުނދަގުލަށް ފަރުވާއަކީ އެ ތެލެވެ. ނަމަވެސް އެ ތެޔޮފުޅި ވެސް ހިމެނުނީ ހައްޔަރުކުރެނު ތަކެތީގެތެރޭގައެވެ.\nއަހަރެންގެ އެދުމުގެ މަތިން ފުލުހުން އަހަރެން ބެހެއްޓީ ތަނަވެސް ބޮޑު ގޮޅިއެއްގައެވެ. މި ގޮޅިތަކުގައި އެކި ކުށްތަކުގެ ތަހުގީގަށް ބަންދުކުރެވިފައިވާ ގިނަ ބަޔަކު ތިއްބެވެ. މަސްތުވާ ތަކެތީގެ މައްސަލަތަކާއި ވަޅި ޖެހުމާއި މީހުންމެރުމާއި އަދި މިނޫން ވެސް އެކި ކުށްތަކުގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހުން ތިއްބެވެ. ފުރާވަރު ގެއްލި މަސްތުވާތަކެއްޗާއި ކުށުގެ ވެއްޓަށް ޒުވާންކަން ގޮސްފައިވާ ޒުވާނުންނާއި މި ގޮޅިތަކުން ބައްދަލުވިއެވެ. އެކި ޒުވާނުންނާއި ދޫނިދޫގައި ހޭދަކުރަން ޖެހުނު ދުވަސްތަކުން ދެކުވުނު ވާހަކައިން އެންމެ ހަނދާން ހުންނަ އެއް ވާހަކައަކީ ބަންދުކުރެވިފައިވާ ޒުޗާނަކު ބުނި މި ޖުމްލައެވެ.\n“އަހަރެމެން މުޖްތަމައަށް ނުރައްކަލަކަށް ވީއެއްނޫނެވެ، މުޖްތަމައު އަހަރެމެންނަށް ނުރައްކަލަކށް ވީއެވެ”\nއެ ޒުވާނާ އެހެން ބުނީ އެ ކޮންމެ ފަހަރަކު ވެސް ބަންދުގެ މުއްދަތާއި މެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް ކޯޓަށް ގެންދިއުމުން މުއްދަތު ޖަހަނީ “މުޖްތަމައަށް ނުރައްކަލަކަށް” ވާތީ ކަމަށް ޤާޒީ ނިންމާތީއެވެ. އިޖްތިމާއީ އެކި މައްސަލަތަކާއި ކުށުގެ ވެއްޓަކަށް މުޖްތަމައު ބަދަލުކޮށްލީ ޒުވާނުންގެ ކުށަކުން ނޫނެވެ. ސަރުކާރުތަކުގެ އިހުމާލުންނެވެ. އިދާރާތަކާއި މުއައްސަސާތަކުގެ އިހުމާލުންނެވެ. ސިޔާސަތު ރާވާ ހިންގާ މީހުންގެ އިހުމާލުންނެވެ. ސިޔާސަތުތަކެއް ފެއިލްވެސް ވެރިންގެ ކުށުންނެވެ. މި ހުރިހައި ސަބަބަކާއި އެކު އުފެދޭ ކުށުގެ ވެށީގެ ޝިކާރައަކަށްވެ ޖަލުގައި ބަންދުވެގެން ހަޔާތުގެ ދުވަސްތައް ގެއްލެނީ ޒުވާނުންނެވެ. ކުށަށް އަރައި ގަތުމަކީ އެއްވެސް މީހަކަށް އޮތް ހައްގެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް، ސިޔާސަތާއި ވެރިންގެ އިހުމާލާއި މެދު ވިސްނާލުމަކީ ވެސް އޮތްކަމެކެވެ.\nމި ދުވަސްވަރު ބޮޑު ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުކުރެވިފައިވާ ޒުވާނަކު އެއްރޭ ގޮޅިތެރޭގައި އޭނާ އަހަރެން ދެކެ ރުޅިއައި ސަބަބު ބުންޏެވެ. ކަރަޕްޝަން ހުއްޓުވަން ވާހަކަ ދައްކަނީ ކީއްވެހޭ އޭނާ އެހިއެވެ. ތިމަންނާއަށް ޖަލުން ނިކުމެވެން އޮތް ހަމަ އެކަނި މަގަކީ ކަރަޕްޝަންކަމުގައި ބުނެ ކަރަޕްޝަން ހުއްޓުވަން ނޫޅެން ބުންޏެވެ. ނޭނގި ނަމަވެސް މަސައްކަތްކުރެވިފައިވަނީ ޒުވާނާގެ ހަމަ އެކަނި ޖަލުން ނިކުތުމުގެ އުއްމީދުގައި ކަމަށް ހިތަށް އެރިއެވެ. ރާއްޖޭގެ ކަންކަން އަބަދުވެސް އޮންނާނީ މިފަދަ ގޮތަކަށް ކަމަށާއި ކަންކަން ރަނގަޅުކުރަން އުޅުމަކީ ބޭކާރުކަމެއް ކަމުގައި ދެން ތިބި ޒުވާނުން ވެސް ބުނަމުން ދިޔައެވެ. މި ވާހަކަތަކަކީ އަހަރެން އެހާ ގަޔާވާ ވާހަކަތަކަށް ނުވިއެވެ. މި ފަދަ އެތައް ވާހަކަތަކާއި އެކު އޮގަސްޓް މަސް ބަންދުގައި ހޭދަކުރަމުން ދިޔައީމެވެ.\nކޮންމެ ފަހަރަކު ވެސް މުއްދަތު ހަމަވުމުން ކޯޓަށް ގެންދާގޮތަށް 15 ދުވަސް ޖަހަމުން ދިޔައެވެ. ބަލި ހާލަތުގެ ވާހަކައާއި ގެއަށް ބަދަލުކޮށްދިނުމަށް ކޮންމެ ފަހަރަކު ވެސް ވަކީލު ގާޒީ ކައިރީ އާދޭސްކުރެއެވެ. ނަމަވެސް މި ގާޒީންނާއި ވާހަކަ ދެއްކުމަކީ ކޯޓުގެ ހަތަރު ފާރާއި ގޮނޑި މޭޒާއި ވާހަކަ ދެއްކުން ފަދަ ކަމެކެވެ. ގާޒީ މުއްދަތު ޖަހަމުން ދިޔައީ އަދި އެހެން ފަރާތެއްގެ ނުފޫޒުންކަން އެނގެއެވެ. އެ ފަރާތެއް ބޭނުންވީ އަހަރެން ގިނަ ދުވަހު ބަންދުގައި ބަހައްޓާށެވެ. ކޯޓުން ނިކުމެ އެނބުރި ދޫނިދޫއަށް ދާން ޖެހެނީ އިންސާފު ލިބޭނީ މި ނޫން ދައުރެއްގައި ކަމަށް ކުރެވޭ ފަނޑު އުއްމީދާއި އެކުގައެވެ.\nކޮންމެ ފަހަރަކު ވެސް މުއްދަތު ޖަހައި އެނބުރި ދޫނިދޫއަށް ގެންދިއުމުން އެ ރަށުގައި ތިބޭ ފުލުސް ކުދިން ވެސް ވާހަކަ ދައްކަމުން އަނެއްކާވެސް ގެނައީ ހޭ އަހާ އަދި ހިތްވަރު ލިބޭ ވާހަކަތައް ވެސް ބައެއް ފަހަރު ދައްކައެވެ. އަހަރެން ބަންދުގައި ހުންނަން ނުޖެހޭނެ ކަމަށާއި އަދި އެއީ ފުލުހުން ކުރާ ކަމެއް ނޫން ކަމަށާއި ކޯޓުތަކާއި ސަރުކާރުން ކުރާ ކަމެއްކަމުގައި ބުނެއެވެ. ބައެއް ދުވަސް ދުވަހު ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރާ ފުލުސް ވެހިކަލްގައިވެސް ބައެއް ފުލުހުން ހިތްވަރު ލިބޭ މި ބާވަތުގެ ވާހަކަތައް ދައްކައެވެ. ހިތްވަރުކުރުމަށާއި އަހަރުމެން ބޭނުންވެގެން ކޯޓަށް ގެންނަނީ ނޫން ކަމަށާއި ކުރާނީ ކީއްހޭ ވެސް ބުނެއެވެ. ދޫނިދޫގައި ހޭދަކުރަން ޖެހުނު ދުވަސްތަކުގައި އެންމެ ބޮޑަށް ބޭނުންވީ ލިޔަން ފަށައި ނުނިމި އޮތް ވާހަކަފޮތެއް ނިންމާށެވެ. ފޮތުގެ ކޮޕީ އަކާއި ލިޔާނެ ގަލަން ގެނެސްދިނުމަށް ވަކީލު އެދުމުން ވެސް އެކަން ހަމަ ނުޖުހުނެވެ. ނަމަވެސް ފުލުސް ކުއްޖަކު އެއް ރޭ ގަލަމެއް ގެނެސް ދިނެވެ. ގަލަން ފޮރުވައިގެން ގެންގުޅެން ފުލުސްކުއްޖާ ބުންޏެވެ. އަހަރެން އެންމެ ބޭނުންވަނީ ގަލަމެއްކަން އޭނާ އަށް ވެސް އެނގެއެވެ. ގަލަން ލިބުން ގޮޅިތެރޭ ހުރި ބައެއް ފޮތްފޮތުގެ ހުސް ގަނޑުތަކުގައާއި އަދި ކޯޓުއަމުރުތަކުގެ ފަހަތުގައި ހިތަށް އަންނަ ބައެއް ތަކެއްޗާއި ދުވަހުގެ ބައެއް ކަންކަން ނޯޓްކުރަމުން ދިޔައީމެވެ.\nބަންދުގައި ތިބޭ މީހުންނަށް ކިޔާނެ ފޮތް ލިބުމަކީ ވެސް އުނދަގޫ ކަމަކެވެ. ދިވެހި އެކި ވާހަކައާއި ތާރީޚް ޅެން ފޮތް ވެސް ވެއްދުމުގެ ހުއްދަ ނޯވެއެވެ. ހަމަ އެކަނި ކިޔަން އެތެރެކުރެވެނީ ދީނީ ބައެއް ފޮތްތަކެވެ. ކޮންމެ ހަފްތާއަކު ވެސް އާއިލާގެ ފަރާތުން ފޮނުވާ ދީނީ އެކި އެކި ފޮތްފޮތް ލިބެއެވެ. މި ގޮތަށް ގޮޅީގައި ކިޔަން ލިބުނު ފޮތްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ހިތްވަރު ލިބުނު އެއް ފޮތަކަށް ވީ އާއިލާއިން ފޮނުވި އިމާމް އަހްމަދު ބިން ހަންބަލް އާއި ބެހޭ ފޮތެކެވެ. އައްބާސީ ހަލީފާ އަލް މައުމޫންގެ ދުވަސްވަރު އިމާމް އަހްމަދު ޖަލަށް ލައި އަނިޔާތައް ދެވުނެވެ. ދޫނިދޫގައި ހޭދަކުރެވުނު ދުވަސްތަކުގައި އެންމެ ބޮޑު ހަމަޖެހުމެއް އަދި މާޔޫސްވުމުން ދުރުކޮށްދިނީ ގަޑިން ގަޑިއަށް ނަމާދުކުރުމެވެ. އަދި ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ ތަރުޖަމާއި ކީރި ރަސޫލާގެ ހަދީޘް ފޮތްތަކުންނެވެ. ދޫނިދޫއަށް ބަދަލުކުރިތާ މާ ގިނަ ދުވަހެއް ނުވެ އިމާމް މާލިކްގެ މުވައްތާ އާއިލީ ކިޔަން ފޮނުވިއެވެ. އަދި ގަލޮޅު ދެކުނު ދާއިރާގެ މެމްބަރު އީވާ އަބްދުﷲ ނޯޓެއް ލިޔެފައި ޝަރަހައާއި އެކު ލިޔެފައި އޮތް ޝަހީހް ބުހާރީގެ ވަރަށް ބޯ ފޮތެއް ފޮނުވިއެވެ. ރޭގަނޑުގެ ގިނަ ވަގުތުތައް ޝަހީހް ބުހާރީ ކިޔުމުގައި ހޭދަކުރީމެވެ. އަނިޔާވެރިކަމާއި އަނިޔާ ދިނުން ދީނުގައި މަނާކުރެވިފައިވާ މިންވަރާއި ބެހޭ ހަދީޘްތައް ތަކުރާރުކޮށް ކިޔުނެވެ. އަދި ދެރަވާ ވަރަށް ގިނަ ވަގުތުތަކުގައި އީވާ އަބްދުﷲ ލިޔެފައިވާ ނޯޓް ކިޔުނެވެ. އެ ނޯޓަކީ ވަރަށް ބޮޑު ހިތްވަރަކަށް ވިއެވެ. އެކި ވަކީލުން ބައްދަލުކުރަން އަންނަ ދުވަސްތަކުގައި ރައީސް ނަޝީދުގެ ސަލާމް އާއި ހިތްވަރުގެ ބަސްތައް ލިބެއެވެ.\nދޫނިދޫގައި ބަންދުގައި ހުރި 40 ދުވަހު ތަހުގީގަށް ސުވާލުކޮށްފައި ވަނީ އެންމެ ދެ ދުވަހެވެ. ބަންދުކުރެވުނުތާ ކުރީ ކޮޅު އެއް ދުވަހު ތަހުގީގު ކޮޓަރިއަށް ވެއްދުމަށް ފަހު ދެއްކީ އަހަރެން ކޮށްފައިވާ އެކި ޓްވީޓް ތަކުގެ ފޮޓޯކޮޕީއެވެ. ރަނގަޅު ފޮތެއް ދެ ފޮތެއްގެ ބޯމިނަށް އަހަރެންކޮށްފައިވާ އެކި ޓްވީޓްތައް ފުލުހުން ޕްރިންޓްކޮށްފައި ދެއްކިއެވެ. އަދި އެވެނި މިވެނި ޓްވީޓެއް ކުރިހޭ އަހައެވެ.3ލައްކަ އެތައް ޓްވީޓެއް ކުރެވިފައި ވާނޭ ކުރެވުނު ހާ ޓްވީޓެއް ހަނދާން ނެތޭ ބުނީމެވެ.3ލައްކަ ޓްވީޓް ކިޔާ ތަހުގީގު ކުރަން އަހަރެން ގެ ހަޔާތުން ބޮޑުބައެއް ހުންނަން ޖެހޭނީ ހުކުމެއް ނެތި ޖަލުގައި ކަމަށް ހީވިއެވެ.\nދޫނިދޫގައި ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ފަހު 40 ވަނަ އަށްވީ ދުވަހު ދޫކޮށްލިއެވެ. އެ ދުވަހަކީ އަލް ޖަޒީރާއިން “ދަ ސްޓީލިން ޕެރަޑައިސް” ދެއްކި ދުވަހެވެ. މި ދުވަހާއި ހަމައަށް ދޫނިދޫ ގޮޅިތަކުގައި ތިބި މީހުން އެންމެ އުންމީދު ކުރަމުން ދިޔައީ މި ޑޮކިއުމެންޓްރީ ދައްކާނެ ދުވަހަކަށެވެ. ސަރުކާރު ބަދަލުވުމާއި މި ޑޮކިއުމެންޓްރީ ދެއްކުމާއި ގުޅިފައިވާކަމަށް އޭރުގައި އެންމެންވެސް ތިބީ އުންމީދުކޮށްގެނެވެ. އަހަރެން ވަކީލާއި ބައްދަލުކޮށްފައި އަންނަ ކޮންމެ ފަހަރަކު ގޮޅިތަކުގެ މީހުން ޑޮކިއުމެންޓްރީ ދައްކައިފިތޯ އާއި މާލޭގެ ހަބަރުތައް އަހައެވެ.\nބަންދުން ދޫކޮށްލުމުން އޭގެ އަނެއް ދުވަހު ދިޔައީ ރަށަށެވެ. ޖެހިގެން އައި ދުވަހަކީ އީދު ދުވަހެވެ. އީދުގެ އުފާ ނިންމުމަށް ފަހު ދުވަސްތަކަކު ރަށާއި ބ. އަތޮޅުގެ އެކި ރަށްރަށުގައި އުޅުމަށް ފަހު މާލެއައީމެވެ. މާލެއަށް އާދެވުނު ދުވަސްވަރަކީ ފާފު އަތޮޅު ސައޫދީއަށް ވިއްކާލުމުގެ ވާހަކަތައް ފެންމަތިވެގެން އުޅޭ ދުވަސްވަރުކަމުން ސިޔާސީ ހަލަބޮލިކަން އިތުރުވެގެން ދިޔައެވެ. ދިވެހި ރާއްޖެއިން އަތޮޅެއް ބޭރު ބަޔަކަށް ވިއްކާލުމާއި ދެކޮޅަށް އޭރުގައި ހުއްޓެމެއް ނެތި ޓްވީޓްކުރަމުން ދިޔައީމެވެ. ޓްވިޓާރގައި އެކި ފަރާތްތަކުން ހިންގި #ސޭވްފާފު ކެމްޕެއިން އަށް ބޭރު ދުނިޔޭގެ ވެސް ވަރަށް ބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ލިބިގެންދިޔައެވެ. ފަހުން އިވިގެން ދިޔަ ހަބަރަކީ ސައޫދީން ފާފު އަތޮޅު ގަތުމުގެ ކަންތައްތައް ހުއްޓާލި ހަބަރެވެ. މިކަމާއި އެކު ސަރުކާރުން މި ކެމްޕެއިންގައި އުޅުނު ފަރާތްތަކާއި ދިމާކުރަން ފެށިއެވެ. ތައްޔިބް ޝަހީމް ހައްޔަރުކޮށް ފޯނު އަތުލެވެނެވެ. އަދި އަހަރެންވެސް ފުލުސް އޮފީހަށް ހާޒިރުކޮށް ފޯނު އަތުލެވުނެވެ. މި ދުވަހު ފުލުސް އޮފީހަށް ހާޒިރުކޮށް ސުވާލު ކުރެވުނީ “މައުލޫމާތު ދެނީ ކޮން ބައެއް”ތޯއެވެ. ޖަވާބުގައި ބޭރުގެ އެކި ނޫސްތަކާއި ރާއްޖޭގެ ނޫސްތަކާއި މީހުން ދައްކާ އެކި ވާހަކަތަކުން ޓްވީޓްކުރަނީ ކަމުގައި ބުނީމެވެ. އެކި ތުހުމަތުތައް ކޮށް ފޯނު އަތުލުމަށް ފަހު ތަހުގީގު އިތުރަށް ކުރިއަށް ގެންދާނެ ކަމަށް ފުލުހުން ބުންޏެވެ.\nފޯނު އަތުލުމަށް ފަހު އޭގެ ފަހަށް އައި ދުވަސްތަކުގައި އަނެއްކާ ވެސް އަހަރެން ހައްޔަރު ކުރުމަށް ކޯޓު އަމުރު ހޯދި ހަބަރު ލިބުނެވެ. ހެޔޮއެދޭ އެކި އެކުވެރިން ގުޅުމަށް ފަހު ރާއްޖެ ދޫކޮށް ދިޔުމަށް އެދެމުން ދިޔައެވެ. އޭރު ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ނުދާތާ7އަހަރު ވެއްޖެއެވެ. ރާއްޖެ ދޫކޮށް ނުދާން ހުރި ނަމަވެސް،\nއަހަރެން ސިޔާސީއެއް ނުވަމެވެ. އަހަރެން ސިޔާސަތާއި ބެހުނީއެވެ.\nމިނިވަން ދިދައެއްގެ ހިޔަލުގައި ވެރިއެއްގެ އަޅުވެތިކަމުގައި ހުންނަން ނޭދުނީއެވެ.\nއެ ފަޅާ މިފަޅާ ޖެހިގެން އޮތް ފަޅުރަށްކޮޅު ވިއްކާލާއިރު ހަނުހުންނަން ދަތިވީއެވެ.\nއިންސާނަކު ވަގަށް ނަގާ ގެއްލުވާލުމުން ބަހެއް ނުބުނެ ނިދަން އުނދަގޫވިއެވެ.\nގައުމުގެ މައިން ކަރުނައަޅާ ރޯތަން ދެކެން ހިތަށް ކެތްނުވީއެވެ.\nބޭއިންސާފުން އެތައް ބަޔަކު ޖަލަށްލާއިރު ގޭގަ ހުންނަން ބޭނުންނުވީއެވެ.\nރައްޔިތުންގެ މުދަލުން އެތައް ގުނަ ވައްކަން ކުރާއިރު އަތްޖަހަން ޟަމީރު ދެކޮޅުހެދީއެވެ.\nހައްޤުމިންވަރު ނުލިބި ގަނޑުވަރުންދޭ މިންވަރުގެ މައްޗަށް ރުހެން ބޭނުންނުވީއެވެ.\nމިއަދުގެ ހަނުހުރުމުން މާދަމާ ގެއްލިދާނެތީ ބަސްނުބުނު ނުހުރެވުނީއެވެ.\nއަހަރެން ސިޔާސީއެއް ނުވަމެވެ. ސިޔާސަތާއި ބެހުމުން އެ މީހުން އަހަރެން ސިޔާސީ މީހަކަށް ހެދީއެވެ.\nLavatakuge we moLu na\nލަވަޔަކުގެ އެ މޮޅު ނަންބަރު\nއަމަށަކުން ނުދޭ ފަންވަރު\nހަމަތަކުން ނެރޭ ބުންވަރު\nއަދި ނެތޭ އުފެދި އެއްވަރު\nއައުވެވޭށިއޭ އެ ހަނދާން\nދައުރުވާށިއޭ އެ ޒަމާން\nގައުމުގައި ދޮހޮއްކޮ ހަނދާން\n27 ޖެނުއަރީ 2018 - Uncategorized


Morocco ge safeerukamah Dr. Asim laan hushahalhaifi\nއދ. ގެ ދާއިމީ މިޝަންގެ ޖެނީވާ އޮފީހުގެ ދާއިމީ މަންދޫބު ކަމަށް އައްޔަންކުރެއްވި ޑރ. އާސިމ\nޖެނީވާގައި ހުންނަވާ އެކުވެރި ދައުލަތްތަކުގެ މަރުކަޒުތަކަށް، ރާއްޖެއިން ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ދާއިމީ މަންދޫބު ޑރ. އާސިމް އަހުމަދު މޮރޮކޯއަށް ރާއްޖެއިން ކަނޑައަޅާ ނޮން ރެސިޑެންޓް ސަފީރުގެ މަގާމަށް އައްޔަން ކުރަން ހުށަހަޅައިފި އެވެ.\nސޯޝަލް ޕޮލިސީން ޕީއެޗްޑީ ހާސިލް ކުރައްވާފައިވާ އާސިމް އެ މަގާމަށް އައްޔަން ކުރަން ރުހުން ހޯދަން ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހް ވަނީ މަޖިލީހަށް ފޮނުއްވައިފަ އެވެ. އަދި އާސިމަށް ރުހުން ދިނުމުގެ މައްސަލަ އިތުރަށް ދިރާސާކޮށް އެކަމާ މެދު ގޮތެއް ނިންމަން މަޖިލީހުގެ ހާރިޖީ ގުޅުންތަކާ ބެހޭ ކޮމެޓީއަށް މިއަދު ވަނީ ފޮނުވާފަ އެވެ.\nކުރީގެ ރައީސް މުހައްމަދު ވަހީދު ހަސަން މަނިކުގެ ސަރުކާރުގައި އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓަރުގެ މަގާމު ފުރުއްވި ޑރ. އާސިމް އދ. ގެ ދާއިމީ މިޝަންގެ ޖެނީވާ އޮފީހުގެ ދާއިމީ މަންދޫބަކަށް ހަމަޖެއްސެވީ މިދިޔަ އަހަރުގެ އޯގަސްޓު މަހު އެވެ.\nއާސިމް ވަނީ ޔުނިސެފާއި އިންޓަނޭޝަނަލް ލޭބަ އޯގަނިޒޭޝަން (އައިއެލްޔޯ) ގެ އދ. ގައި ވެސް މަސައްކަތް ކުރައްވާފަ އެވެ.\nއާސިމަށް ވެސް ރުހުން ދީފި


ތ. ކަނޑޫދޫގެ ގޮނޑުދޮށް ޙިމާޔަތްކުރުމުގެ މަޝްރޫޢުގެ ނިމުން ފާހަގަކުރުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅު - The President's Office\nތ. ކަނޑޫދޫގެ ގޮނޑުދޮށް ޙިމާޔަތްކުރުމުގެ މަޝްރޫޢުގެ ނިމުން ފާހަގަކުރުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅު\n13 އޮގަސްޓް 2018، ރިފަރެންސް: PR-2018-69\nގަދަކީރިތިވަންތަ اللّـه سبحـانـه وتعـالى އަށް ޙަމްދުކޮށް ޝުކުރު ކުރަން. މި އުންމަތުގެ މާތް ނަބިއްޔާ مُحَمَّـد رســول اللّـه صـلّى الله علـيـه وسـلّم އަށް ޞަލަވާތާއި ސަލާމް ލައްވާށި! އަދި މި ދުޢާގައި އެކަލޭގެފާނުގެ އާލުންނާއި މިތުރު ޞަޙާބީން ޝާމިލުކުރަން.\nކަނޑޫދޫގެ ލޮބުވެތި ޢިއްޒަތްތެރި ރައްޔިތުން، ކައިރި ރަށްރަށުން މި ޙަފްލާއަށް ވަޑައިގެންނެވި އެންމެހާ ބޭފުޅުން؛\nއާދެ، މިއަދުގެ މޫސުމް މި ދައްކާގޮތުން، ކަނޑޫދުއަށް އަޅުގަނޑަށް މި އާދެވުނީ ވަރަށް ހިތްފަސޭހަ ވަގުތެއްގައި. އަދި، އެ ހިތްފަސޭހަ ވަގުތުގައި ތިޔަބޭފުޅުންގެ މޫނުފުޅުމަތިން ފެނިގެން މިދަނީ، އުފާވެރި ޝުޢޫރުތައް. ރަށަށް އެހާބޮޑަށް ދަތިވެފައި އޮތް ކަމަކަށް ޙައްލު ލިބިގެން، އެ ޙައްލު ލިބުނުކަން ރަސްމީކޮށް އިޢުލާނު ކުރުމަށްޓަކައި، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ދަޢުވަތުދީ، އަދި އެކަމުގައި އަޅުގަނޑަށް ބައިވެރިވުމުގެ އުފާ ލިބުނު ޖަލްސާއަށް އަންނަން ލިބުނު ދަޢުވަތު މިއީ.\nއާދެ، ޝައްކެއްވެސްނެތްގޮތުގައި، މިއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ރާއްޖެއަށް، އެންމެކުރީއްސުރެ، ހުރިހާ ރަށަކަށްވެސް ދިމާވަމުން އަންނަ މައްސަލަ. ކަނޑޫދުއަށްވެސް މިއަދު ޙައްލުވެގެން މިދިޔައީ. ރާއްޖޭގައި ތިރި ފަސްގަނޑުތަކެއްގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ ރަށްތަކުގައި އަބަދުވެސް ދިމާވާ މައްސަލައަކީ، ރަށްތައް ގިރުމުގެ މައްސަލަ. ތަންކޮޅެއް ރާޅު ބޮޑުވެއްޖެ ކަމަށްވަންޏާ، ރަށަށް އަރާ، ރަށުގެ އެއްކޮޅުން އަނެއްކޮޅަށް ނޫނީވިއްޔާ، ރަށުގެ ބޮޑުބައެއް ގޮނޑުދޮށުން ހިފައިގެންދާ މައްސަލަ. އަދި، އެއަށްވުރެ ނުރައްކާތެރި ޤުދުރަތީ ކާރިސާއެއް ދިމާވެއްޖެ ކަމަށްވަންޏާ، ރަށްރަށް ހަލާކުވެގެންދާތަން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެނިގެން ގޮސްފައި މިވަނީ. 2005 ވަނަ އަހަރު، އަޅުގަނޑުމެންނަށް، މި އަތޮޅުންވެސް މިކަންތައް އިޙްސާސް ކުރަންޖެހުނު. މި ހިތްދަތި ތަޖުރިބާ، އަޅުގަނޑުމެން އިޙްސާސް ކުރީމު. އެހެންވީމާ، ކަނޑޫދޫގެ ގޮނޑުދޮށް ޙިމާޔަތްވެގެން ދިއުމަކީ، ކަނޑޫދޫގެ ރައްޔިތުން އެދިވަޑައިގެން ތިއްބެވި ކަމެއް. މި ދިގު އިންތިޒާރަށް ނިމުމެއް އައުމަކީ، އަދި އެކަމުގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ސަރުކާރުގެ ކޮންމެވެސް ހިއްސާއެއް އޮތުމަކީ އަޅުގަނޑަށް ލިބޭ އުފަލެއް. ތިޔަބޭފުޅުންގެ މި އުފަލުގައި މި ބައިވެރިވަނީ، ތިޔަބޭފުޅުންވެސް މިކަމާ އުފާކުރައްވާކަން އަޅުގަނޑަށް ގަބޫލުކުރެއްވޭތީ.\nއަޅުގަނޑު ކަނޑޫދޫގައި ހުރެގެން ދަންނަވާލަން ބޭނުންވޭ، ކަނޑޫދުއަކީ އާބާދީއަށް ބަލާކަމަށްވަންޏާ، މާބޮޑު އާބާދީއެއް އޮތް ރަށެއްނޫން. ގާތްގަނޑަކަށް ހަތްސަތޭކައެއްހާ މީހުން ހަމަވަމުން މިދަނީ، ކަނޑޫދޫގެ ދިރިއުޅޭ އާބާދީއަށް. އެހެންވެގެންކަންނޭނގެ، ކުރީގައި، ފަސް އަހަރެއްހާ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އަޅުގަނޑު ހަމަ ތަފާސް ހިސާބެއް ދަންނަވާލާނަން.\nއަޅުގަނޑުގެ ސަރުކާރު ހިނގަންފެށީ، 2013 ވަނަ އަހަރު. އޭގެ ކުރީގައި ހިނގައިދިޔަ ދެ ސަރުކާރު، ޖުމްލަ ފަސް އަހަރުގައި ދެ ސަރުކާރު ހިނގައިދިޔައީ. ކަނޑޫދުއަށް، އިޤްތިޞާދީ ތަރައްޤީއަށް މިކަހަލަ ބޮޑެތި މަޝްރޫޢުތަކަށް ހޭދަކުރެވިފައިހުރި ފައިސާގެ ޢަދަދު، އަޅުގަނޑު ހިތަށްއަރާ، މި ހޯލުގެ ތެރެއިން، މި ޖަލްސާގެ ތެރެއިން އެއްވެސް ބޭފުޅަކަށް ވިދާޅުވާން އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެބާއޭ. އަޅުގަނޑުމެން އެއްކުރި ތަފާސް ހިސާބަށް ބަލާކަމަށްވަންޏާ، އެއްވެސް ކަހަލަ ބޮޑު ކެޕިޓަލް އެސެޓެއް ހިންގުމަށްޓަކައި ނޫނީވިއްޔާ، ބިނާކުރުމަށްޓަކައި ޤުދުރަތީ ވަސީލަތް ބިނާކުރުމަށްޓަކައި، ދަޢުލަތުގެ ބޮޑު ޚަރަދެއް ކޮށްގެން ހިންގާފައިއޮތް މަޝްރޫޢެއް މި ދެންނެވި ފަސް އަހަރު ތެރޭގައި، ހަމަ އެންމެ މަޝްރޫޢެއްވެސް ނެތް. ހަމަ އެންމެ މަޝްރޫޢެއްވެސް ނެތް، ކެޕިޓަލް އެކްސްޕެންޑިޗަރ ޕްރޮޖެކްޓެކޭ މިކިޔާ ޒާތުގެ ބޮޑުކަމެއް ކުރުމަށް ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން މި ރަށަކަށް ހަމަ އެންމެ ލާރިއެއްވެސް ހޭދަކޮށްފައެއް ނެތް.\nއެކަމަކު، މިއަދު މި ނިމިގެންދާ ގޮނޑުދޮށް ޙިމާޔަތްކުރުމުގެ މަޝްރޫޢަށް، ދެން މިތަނުގައި ކުރެވިފައިހުރި ބައެއް ކަންތައްތަކަށް ބަލާއިރު، އަޅުގަނޑުމެންގެ ސަރުކާރުގައި، މި ހިނގަމުންދާ ފަސް އަހަރު ތެރޭގައި 25 މިލިއަން ރުފިޔާ މިވަނީ ކަނޑޫދުއަށް އިންވެސްޓު ކޮށްދެވިފައި. މިއީ، ޙަޤީޤަތުގައި ތަފާތަކީ.\nއެހެންވީމާ، ރާއްޖޭގެ ކޮންމެ ދިމާއަކަށް އަޅުގަނޑުމެން ދިޔަކަމުގައިވީނަމަވެސް، އަޅުގަނޑުމެންގެ ސަރުކާރުގައި ކުދިކުދި އާބާދީ ހުންނަ ރަށްރަށުގައިވެސް އެ ރަށްރަށަށް ދިމާވެފައި ހުންނަ ބޮޑެތި މިކަހަލަ މައްސަލަތަކަށް ޙައްލު ހޯދައިދިނުމަކީ އަޅުގަނޑުމެން ކުރާކަމެއް. އެއީ ހަމައެކަނި، އާބާދީ ބޮޑެތި ރަށްރަށަށް އަޅުގަނޑުމެން ކުރާކަމެއް ނޫންކަން ކަނޑޫދޫގައި މި ދެންނެވި ތަފާސް، ތިޔަބޭފުޅުންގެ ޚިޔާލުފުޅަށް ގެންނެވީމާ ތިޔަބޭފުޅުންނަށް އެނގިގެންދާނެ.\nމިއަދު އަޅުގަނޑާއެކީ މަސައްކަތް ކުރައްވަން ނުކުމެވަޑައިގެން މި ތިއްބެވި ޓީމަކީ، ވަރަށް މުރާލި، ވަރަށް ހީވާގި އަދި މަސައްކަތް ކުރެއްވުމުގައި އެހާ ފަރުވާތެރިކަމާއެކީ، ކަންތައްތައް ކުރައްވަން ތިއްބެވި ވަޒީރުންގެ ޓީމެއް. އަޅުގަނޑުމެންގެ ތަޖުރިބާ، ތިޔަބޭފުޅުން ތިޔަކުރައްވަމުން ތިޔަގެންދަވަނީ. އަދި ހަމައެހެންމެ، އަޅުގަނޑުމެންނާ ވާދަވެރި ފިކުރުގެ ތަޖުރިބާ، ތިޔަބޭފުޅުން މީގެ ފަސް އަހަރެއްހާ ދުވަސް ކުރިން ކުރައްވައިފީމު. އޭރު ތިއްބެވި ބޭފުޅުންނަކަށް ބަދަލެއްނާދޭ. އަޅުގަނޑާއެކީ މަސައްކަތްކުރާ މިއަދު ތިބި މީހުން އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ، ހަމަ މި ޓީމުގައި މިތިބީ. އަންނަންއޮތް ފަސް އަހަރަށްވެސް ރައްޔިތުންގެ ޚިދުމަތުގައި. އަޅުގަނޑުމެންގެ ޓީމުގައިވެސް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް ނެތް. ދަންނަވާލަން މިއުޅޭ ވާހަކައަކީ، އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް މިހާތަނަށް އައިއިރުވެސް، އިޙްސާސްކުރެވެންވާނެ، ތަޖުރިބާ ކުރެވިފައި އޮންނަންވާނީ، މި ދެކެވޭ ވާހަކަތައް ޙަޤީޤަތަކަށް ހެދުމުގެ ޤާބިލުކަން ނޫނީވިއްޔާ، ހަކަތަ ހުރީ ކިހާ މިންވަރަކަށްތޯ ދައްކައިދީފައިހުރީ ކިހާވަރަކަށްތޯ.\nރައީސް ނަޝީދަށްވެސް އެމް.ޑީ.ޕީ.ގެ ފަރާތުން ސަރުކާރު ހިންގެވި. ވަރަށް ގިނަ މަޝްރޫޢުތަކެއްގެ ވާހަކަ މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން ދައްކަމުން މިގެންދަނީ. އަދި، އޭރުވެސް ވެރިކަމަށް ވަޑައިގަތުމަށްޓަކައި މަސައްކަތް ކުރައްވަމުން ދިޔައިރު، އެންމެ ބޮޑަށް ދެކެވުނު ވާހަކައަކީ، ރައީސް މައުމޫނުގެ 30 އަހަރު، އަޅުގަނޑުމެން ކިޔަމުން ދިޔައީ، ރަން 30 އަހަރު. އޭރު، އެ ބޭފުޅުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ކައިރީ ވިދާޅުވަމުންދިޔައީ، އެ ދިގު 30 އަހަރޭ. އެހެންވީމާ، ރަން 30 އަހަރު، ދިގު 30 އަހަރު. ކޮންމެއަކަސް 30 އަހަރު. 30 އަހަރު ތެރޭގައި ކޮންކޮން ކަންތައްތަކެއް ހެއްޔޭ ރާއްޖޭގެ ރަށްރަށަށް ކުރެވިފައި ހުރީ. އެ ބޭފުޅުންގެ ނަޒަރުގައި ގަބޫލުކުރެވޭ ފެންވަރުގެ އެއްވެސް ކަހަލަ ކަމެއް ނުކުރެވޭ. ދެން، އަޅުގަނޑުމެންގެ ގިނަ ރައްޔިތުންތަކެއް ތިބީ ދިގު ޒަޢާމަތެއް ނިމިގެން ގޮސްފައި، އައު ބަޔަކު، އައު ޖޯޝާއި، އައު ހިތްވަރާއި ހަކަތައާއެކީ އައީމާ، ވަރަށްގިނަ މަޝްރޫޢުތަކެއް ވަރަށް ބާރު ސްޕީޑުގައި ހިނގައިގެން ދާނެކަމަށް. ކޮންކަމެއްތޯ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެނިގެން ދިޔައީ. އެ ސްޕީޑުގައި އެކަހަލަ އެއްވެސް މަޝްރޫޢެއް ފެށިގެން ހިނގާ ތަނެއް އަޅުގަނޑުމެންނަކަށް ނުފެނޭ. އޭގެ ކުރިން ކުރަމުން ދިޔައީ، މިކަހަލަ ވާހަކަތައް ރައްޔިތުންގެ ސަމާލުކަމަށް ގެނައުމަށްޓަކައި، މާލޭގަޔާއި، ރަށްރަށުގައި އެކި ކަހަލަ އިޙުތިޖާޖުތައްކޮށް، އެކި ތަންތަނަށް މީހުން އެއްކޮށް އަދި ނުވެފައި ހުރި ކަންތައްތައް ނުވީމާ، ސަރުކާރުން އެ ޚިދުމަތް ދޭ ތަންތަން ބަންދުކޮށްފައި. އޭގެ ތެރޭގައި، މަދަރުސާތައްވެސް ބަންދުކުރީ. ކޯޓުތައްވެސް ބަންދުކުރީ. ޞިއްޙީ ދާއިރާގައި ޚިދުމަތް ދެމުންދާ ތަންތަންވެސް ބަންދުކުރީ. ޑޮކްޓަރެއް ނެތިއްޔާ ބަންދުކުރީ. އިސްލާމް މުދައްރިސް ނެތިއްޔާ ސްކޫލް ބަންދުކުރީ. އަދި، މަސް ނުކިރޭ ކަމަށްވަންޏާ، ކަތީބުގެ ކޮޓަރިއަށް މަސްތައް އަޅައިލާފައި، ކަތީބާއެކީ ކޮޓަރިވެސް ބަންދުކުރީ. މިއީ، އޭރު ކަންތައްތައް ހިނގާފައިހުރި ގޮތަކީ.\nއެހެންވީމާ، އެހާވަރަށް އެ ވާހަކަ ދައްކަވަމުން ވަޑައިގެންނެވި ބޭފުޅުން، އެ ބޭފުޅުން އަޅުގަނޑުމެންގެ އިންޑިޔާ ކަނޑަށް ނައު ހިފައިގެން ނުކުތީމާ، ނައުގައި ކައްޕީންނާ އެ ބޭފުޅުން ތިއްބެވިއިރު، ފަޅުވެރިންނާއެކީ ތިއްބެވިއިރު އަޅުގަނޑުމެން ހީކުރީ ވަރަށް އަމާން، ވަރަށް ބާރު ސްޕީޑެއްގައި، އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެއްވެސް ވަރަކަށް އައްސޭރިއާ ހަމައަށް ނުދެވޭ ބާރުމިނުގައި އެ ބޭފުޅުންގެ ދުވެލި ފެންނާނެކަމަށް.\nއެކަމަކު، ތިން އަހަރުގެ މުއްދަތެއް ނިމިގެން ދިޔައިރު، ޙަޤީޤަތުގައި އެއިން އެއްވެސްކަމެއް ރައްޔިތުން އުއްމީދު ކުރިވަރާއި ކައިރިއަށްވެސް ނުކުރެވި ދިޔައިމާ، އެ ކަންކަމުން އެ ބޭފުޅުން ވަކިވެ ވަޑައިގަތީ. ސަރުކާރު ހިންގެވުން ދޫކޮށްލެއްވީވެސް އެ ސަބަބުތަކާހެދި. އަޅުގަނޑުމެންނަށް އޭރު ފެނިގެން ދިޔައީ، އިވެމުން ދިޔަ އަޑަކީ، ރައީސް މައުމޫނުގެ ޒަޢާމަތް ނިމުމެއް ގެނައުމަށް ދައްކަމުން ދިޔަ ވާހަކައަކީ، އެ ދިގު ޒަޢާމަތުގެ ތެރޭގައި ކަންކަމެއް ނުކުރެވުނޭ. ޑިމޮކްރަސީއެއްވެސް ނެތް. ތަޢުލީމީ ފެންވަރެއްވެސް ނެތް. ރާއްޖޭގެ އެކި ހިސާބުގައި ކުރެވުނު މަސައްކަތެއްވެސް ނެތް. އޭރު އެ ކަންކަން ކުރެއްވީ، މި ދެންނެވިގޮތަށް ރަށްރަށުގައި، މި ދެންނެވިގޮތަށް މުޒާހަރާތައް ކުރުމާއި، އަޑު އުފުލުމާ، މިކަހަލަ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން. އެހެންވީމާ، ވަރަށް ގިނަ ފަހަރު ބުނެވޭ، މާ އާދަޔާ ޚިލާފަށް އަޑުގަދަ ވެއްޖިއްޔާ، އެތެރޭގައި އޮންނާނީ ހޮޔޭ. އެހެންވީމާ، އަސްލުގައި ސަބްސްޓެންސަށް ބަލާކަމަށްވަންޏާ، މާ ބޮޑުކަމެއް ނުވާނޭ. ކިތަންމެހާވެސް ރަނގަޅަށް މި މުހާވިރާ ބަހާ ދިމާވާގޮތަށް އެ ބޭފުޅުންގެ ކަންތައްތައް ދިޔައީ. ހަމަ ހުސް ފުޅިއަކުން، ބޮޑު އަޑެއް ނުކުންނަގޮތަށް ހަމަ އަޑުތަކެއް އިވިގެން ދިޔައީ. ވަރަށް ގިނަ ދިވެހިރައްޔިތުން އުއްމީދު ކުރަމުންދިޔަ އައު ބަޔަކު، ޒުވާން ބަޔަކު އެތައް ވާހަކައެއް ދައްކަމުން، އުއްމީދުތަކެއް ދެމުން އައިސްފައި، ވަރަށް ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ކުރެވިގެންދާނެކަމަށް. އެކަމަކު، އޭރުގައިވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެނިގެން ދިޔައީ، މަގުމަތީގައި މުޒާހަރާތައް ކުރަމުން ދިޔަތަން. އޭރުވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެނިގެން ދިޔައީ، ރާއްޖޭގެ އެއްވެސް ތަނެއް އިސްތިސްނާއެއްނެތި، މާލޭގައިވެސް އެއްވެސް ބިންކޮޅެއް، މަގެއްގެ މަތިވެސް އިސްތިސްނާއެއްނެތި މިކަން ކުރައްވަމުން ގެންދެވި. އޭގެފަހުން، ވެރިކަމަށް ވަޑައިގެންފައިވެސް ދެންވެސް އެކަން ކުރައްވަމުން ގެންދެވީ.\nމިއަދު އަޅުގަނޑު ހަމަ ޠާރިޤު އެ ވިދާޅުވި ވާހަކަ ތިޔަބޭފުޅުންނަށް ހަނދާންކޮށްލަދޭނަން. ކަނޑޫދޫގައި މި ވާހަކަ ދައްކަމުން އަޅުގަނޑު ހަނދާންކޮށްލަދޭނަން. މިފަދަ ރަށްރަށަށް ބޭނުންވަނީ، އިޤްތިޞާދީ ތަރައްޤީ. މިފަދަ ރަށްރަށަށް ބޭނުންވެފައި ހުރި ކަންތައްތައް މި ރަށްރަށުގައި ފުދެން ބޭނުންވަނީ. މި ރަށްރަށަށް ބޭނުންވެފައި ހުރި ކަންތައްތައް ފުދޭނީ، އިޤްތިޞާދީގޮތުން އާމްދަނީ ލިބޭނެ ކަންތައްތައް ކުރެވިގެން. އަޅުގަނޑުމެން އެބަޖެހޭ، އަޅުގަނޑުގެ މެނިފެސްޓޯގައި ނޫނީވިއްޔާ، އަޅުގަނޑު ކޮށްދޭން މި ބުނާ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި، އަޅުގަނޑުގެ ނޫނީވިއްޔާ، އަޅުގަނޑުގެ ޓީމުގެ އިޤްތިޞާދީ ވިސްނުމަކީ ނޫނީވިއްޔާ، ހުވަފެނަކީ، ތަޞައްވުރަކީ ކޮބައިތޯ ދެނެގަންނަން. އަދި ހަމައެހެންމެ، އަޅުގަނޑުމެންނާ ވާދަކުރައްވާ ބޭފުޅުންގެ އިޤްތިޞާދީ ތަޞައްވުރެއް އެބައޮތްތޯ، އަޅުގަނޑުމެން ސުވާލުކުރަން އެބަޖެހޭ. މީގެ ޖަވާބުވެސް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ލިބިއްޖެ، އަޅުގަނޑުމެން ބައެއް ވާހަކަތައް މި ދަތުރުތަކުގައި ދައްކަމުން ދިޔައީމާ. އޭގެ ބައެއް ބޭފުޅުން، ސީނިއަރ ބޭފުޅުން ސޯޝަލް މީޑިއާގައި އެބަ ވިދާޅުވޭ، ތިމަންނަމެންގެ މެނިފެސްޓޯ އަދި ނުނިމެއޭ. އެކަމަކު، އެ ބޭފުޅުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ޖަދަލު ކުރަމުން ގެންދެވި، އަޅުގަނޑުގެ މެނިފެސްޓޯ އެއް ފޮތަކުން ނުފެންނާތީ. އެކަމަކު، އަޅުގަނޑު މިދަނީ، އަޅުގަނޑުގެ ދަތުރުތައް ފެށީއްސުރެ، މާލޭގައާއި، ރާއްޖޭގެ ރަށްރަށުގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ރައްޔިތުންނަށް އެންމެބޮޑަށް ދިމާވެފައިހުރި މައްސަލަތަކަށް ޙައްލު ގެންނާނޭގޮތްތައް ހޯދަމުން. އަދި، އެ ކަންކަމަށް އެޑްރެސް ކުރަމުން މިދަނީ. އޭގެ ތެރޭގައި، ޒުވާނުންނަށް އެންމެ ބޮޑަށް ބޭނުންވާ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި ވަޒީފާގެ ވާހަކަ ދެއްކިން. އަދި ހަމައެހެންމެ، ޒަވާޖީ ޙަޔާތެއް ފަށަން ތައްޔާރުވެފައިތިބި 18 އަހަރު ފުރޭ ކޮންމެ ކުއްޖަކަށް 2030 ވަނަ އަހަރުގެ ނިޔަލާ ހަމައަށް 18 އަހަރު ފުރޭ ކުދިންނަށްވެސް މާލޭ ސަރަޙައްދު ކައިރިން، އެ މީހުން ގެދޮރުވެރި ކުރުވާނެ ވާހަކައާއި، އަދި އެކަން ކުރާނެގޮތް އަޅުގަނޑު އިޢުލާނު ކުރިން. އެކަންކަން އަޅުގަނޑު ބުނިން. އެހެންވީމާ، މިއަދު އަޅުގަނޑުގެ ފަހަތުން އެ ވާހަކަ ދައްކަވަމުން، ކޮންމެ ދިވެހިރައްޔިތަކަށް ގެދޮރު ބިނާ ކޮށްދޭނަމޭ ބުންޏަކަސް، އެ ފައިސާ ހޯދާނެ ގޮތަކާއި، އެކަން ކުރާނެ ގޮތެއްވެސް ވިދާޅުވާންވާނެ. އެ ވިދާޅުވާންޖެހޭ ސަބަބަކީ، އެ ބޭފުޅުން ވެރިކަން ކުރެއްވިއިރު، އެންމެ ބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ދެއްވި އެއް ކަމަކަށްވަނީ ފްލެޓް އެޅުން. އެކަމަކު، އެކަން ނުކުރެވި ދިޔައިމާ، މިއަދު އެ ސުވާލު އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި އެބަ އުފެދޭ.\nއެހެންވީމާ، މިއަދުވެސް މި ދައްކަވާ ވާހަކަފުޅުތަކުގައި އަޅުގަނޑުމެން އިޢުލާނުކުރާ ކަމެއްގެ ފަހަތުން އެކަމެއް ކުރައްވާ ވާހަކަ އެބަ ވިދާޅުވޭ. ތަނެއްގައި ނަރުދަމާ އަޅައިފި ކަމަށްވަންޏާ، ދެން އޮތް ތަނެއްގައި އެއަރޕޯޓު އަޅާ ވާހަކަ. މާލޭގައި ބްރިޖެއް އަޅައިފި ކަމަށްވަންޏާ، އެއް ފަޅުތެރޭގައިހުރި ހުރިހާ ރަށްތައް ގުޅުވައިލާ ވާހަކަ. ތ. އަތޮޅަށް އައިސް، އަޅުގަނޑުމެން ކޮޅުމަޑުލުގައި އަޅުގަނޑުމެން މި ވާހަކަ ދައްކާއިރު، އެއްފަޅުތެރޭގައި ހުރި ހުރިހާ ރަށްރަށް ބްރިޖަކުން ގުޅާ ކަމަށްވަންޏާ، ތިޔަބޭފުޅުންނަށް އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ، އެއީ ކިހާވަރެއްގެ ވާހަކައެއްކަން އެ ދެއްކެނީ. ހަމަ އެގޮތަށް، ގއ. ގދ. އަށް ގޮސްފައި، އެއްފަޅުތެރޭގައި ހުރި ހުރިހާ ރަށްތައް، ފަސް އަހަރު ތެރޭގައި ފާލަމަކުން ނޫނީވިއްޔާ، ބްރިޖަކުން ގުޅައިލާ ވާހަކަ ދެއްކީމާ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެނގޭނެ، ޞުބްހާނަﷲ، މިއީ ކިހާވަރެއްގެ ވާހަކައެއްކަން މި ދެއްކެނީ.\nދެން، ހަމައެއާއެކީ، ޓޫރިޒަމްގެ ވާހަކަ އަޅުގަނޑުމެން ދައްކާއިރު، ޓޫރިޒަމުގެ މިހާރުވެސް ކެޕޭސިޓީ އޮތް ވަރަށްވުރެ އިތުރަށް ރަށްރަށް ހަދަން، ރަށް ދެވިފައިހުރި ވާހަކަ ދައްކަވާއިރު، ކޮންމެ ރަށެއްގައި ވަޑައިގެން އެބަ ވިދާޅުވޭ، މި ރަށަކީ ގެސްޓްހައުސް ހަދަން ފައްކާ ރަށެކޭ. ގެސްޓްހައުސް ހެދީމާ، އެތާނގެ ކޮޓަރިތަކަށް އަންނަނީ ކޮންބައެއްބާ. އަޅުގަނޑަކަށް ހިއެއްނުވޭ، މި ހަދާ ގެސްޓްހައުސްތަކަކަށް ކޮންމެހެންދަނީ ވޭމަންޑޫ، ނޫނީވިއްޔާ ކަނޑޫދޫންދާ ގެސްޓުންހެނެއް. އަޅުގަނޑަށް ހަމަ ހީވަނީ، އެ ތަންތަނަށް ހަމަދަނީ، ޔޫރަޕުގެ ފަރަންޖީން، ހަމަ ދޮން ފަރަންޖީން މިތަންތަނަށް ދަނީ.\nއެހެންވީމާ، ރިޒޯޓުތައް ހެދީމާ، ކެޕޭސިޓީ އިތުރުވެގެންގޮސް، ގެސްޓްހައުސް ހަދާއިރު، ހަމަ މިވާހަކަތައް ދެކެވެމުން މިދަނީ. އެބަޖެހޭ ވިސްނާލަން، މިއީ ކިހާވަރެއްގެ ދެކޮޅު ޖެއްސޭ ވާހަކައެއްތޯ. ގެސްޓްހައުސް ހަދައިގެންވެސް، އަދި އެހެން ގޮތްގޮތުންވެސް އިޤްތިޞާދީ ތަނަވަސްކަން ހޯދުމާއި، އަދި ރައްޔިތުންނަށް ވަޒީފާގެ ފުރުސަތު އިތުރުވެގެން ދިޔުމަކީ، އަޅުގަނޑުމެން ކުރަން ބޭނުންވާ ކަންކަން. އެ ވާހަކަ އަޅުގަނޑުމެން ދެއްކީ.\nއަޅުގަނޑު މެނިފެސްޓޯއެއް ހިފައިގެން ރައްޔިތުންނަށް އަޅުގަނޑުގެ ތަސްވީރު ނޫނީވިއްޔާ، އަޅުގަނޑު ތަޞައްވުރު ކުރާ ކަންތައްތަކެއްގެ ވާހަކަ 2013 ވަނަ އަހަރު ރިޔާސީ އިންތިޚާބަށް ކުރިމަތިލައިގެން، ދައްކަން ފެށިއިރު، އޭގެ ކުރީގައި ތިބި ސަރުކާރުތަކަށް، ވޭތުވެދިއަ ސަރުކާރުތަކަށް ނޫނީވިއްޔާ، އޭރުގައި ސަރުކާރަށް ވަޑައިގަންނަވަން މަސައްކަތް ކުރައްވަމުން ގެންދެވި ބޭފުޅުންނަކަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ޚިޔާލަކަށް ނާދޭ، ޒުވާނުން މިއީ ގިންތިއެއްގޮތަށް ގަބޫލުކުރަންޖެހޭ ބައެއް ކަމަކަށް. ޒުވާނުންނަކީ، އެ މީހުން ހިމެނޭ މުޖުތަމަޢުތަކުގައި، މާލޭގައިވިޔަސް، ރަށްރަށުގައިވިޔަސް، އެމީހުންގެ ދައުރެއް އޮންނަންޖެހޭ ކަމެއް އެ ބޭފުޅުންގެ މެނިފެސްޓޯއަކުން ފެންނާކަށެއް ނޯންނާނެ. އެ ސަބަބަށްޓަކައި، އެ ބޭފުޅުންގެ މެނިފެސްޓޯގައި ވަޒީފާ އުފައްދާ ވާހަކަވެސް ލިޔުއްވާފައި ނެތީ. ވަޒީފާތަކަށްދާން ޙަޤީޤަތުގައި މިތިބީ ޒުވާނުން، ގިނަ ޒުވާނުން. މަސްވެރިކަމަށްވިޔަސް، ދަނޑުވެރިކަމަށްވިޔަސް، ގެސްޓްހައުސްގެ ވިޔަފާރިއަށްވެސް، ޓޫރިޒަމުގެ ޞިނާޢަތަށްވިޔަސް، އަދި ކޮންމެ މަސައްކަތަކަށްވިޔަސް، މަސައްކަތްތަކަށް ނުކުންނަން މިތިބީ ޒުވާނުން. އެހެންވީމާ، ޒުވާނުންގެ މަތިން ހަނދާން ނެތް ބަޔަކު، ވިޔަފާރީގެ އުސޫލުން އުފައްދާ ވަޒީފާތަކެއްގެ ވާހަކައެއް ދައްކާނެ ޖާގައެއް ނޯންނާނެ. އެކަމަކު، އަޅުގަނޑުމެން ދައްކަމުން އައި ވާހަކައަކީ، އަޅުގަނޑުމެން ހަނދާނެއް ނުނެތޭ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އާބާދީ ހިއްސާވަނީ ކޮން ގިންތި ތަކަކަށްތޯ، ކޮން ޢުމުރު ފުރައަކަށްތޯ، އެ ހިސާބުން ޒުވާނުންނަކީ ތިބި ބައެއްކަން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ގަބޫލުކުރެވުނީ. އަދި، ޒުވާނުންނަށް ބޭނުންވާ ކަންކަމުގެ ތެރޭގައި، މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން ފިކުރުކޮށްލަންޖެހޭނެ، ފުޓްސެލް ދަނޑެއް އަޅަން ފަށާފައި، ދަނޑު ނުނިމިއޮތް ތަނަކަށް ވަޑައިގެންފައި އެއިން ބޭފުޅަކު ވިދާޅުވަނީ، އަދި މި ރަށުގައި ފުޓްސެލް ދަނޑު ނުނިމޭދޯއޭ. ތިމަންނަމެންގެ ސަރުކާރެއް އައިސްފިއްޔާ އެންމެ ފުރަތަމަ މި ދަނޑު ނިންމާނަމޭ. އެއަށްވުރެ މާ ރަނގަޅުވާނެ ދޮގެއްތޯ، އެ ދަނޑަކީ އޮތް އެއްޗެއްކަން، ޒުވާނުންނަށް ބޭނުންވާނެ އެއްޗެއްކަން މީގެކުރީގެ ތަޞައްވުރެއް އޮތްނަމަ. އެހެންވީމާ، ފަށާފައިހުރި މަސައްކަތް ނިންމުމަކީ ކޮންމެ ބައެއް ނަމަވެސް ކުރާނެކަމެއް.\nމިހާރު، އެންމެ ފުރަތަމަ ވެރިކަމެއް ލިބިވަޑައިގެންފި ކަމަށްވަންޏާ، އެންމެ ފުރަތަމަ ދުވަހު ކުރައްވަން ވިދާޅުވި ތިން ކަމެއްގެ ވާހަކަ ޠާރިޤު އެ ވިދާޅުވީ. އޭގެ ތެރޭގައި އެބައޮތްތޯ އައު ކަމެއް. އެއް ކަމަކަށް ވިދާޅުވާ ވާހަކަފުޅަކީ، ރައީސް ޔާމީނުގެ ޒަޢާމަތުގައި ތިރީހަކަށް މަރު ހިނގައިފިޔޭ. އެ މަރުގެ ތަޙުޤީޤުތައް ފަށާނަމޭ. ނޫން! އެ ތަޙުޤީޤުތައް ފަށާކަށް ނުޖެހޭ. މަރުގެ ހުރިހާ މައްސަލަތަކުގެ ތަޙުޤީޤު އެހެރީ، ކުރެވެމުން އެދަނީ. އޭގެތެރޭގައި، ތަޙުޤީޤު ނުނިމޭކަމެއް ނިންމަވައިފި ކަމަށްވަންޏާ، ރަނގަޅުވާނެ. އޭގެ ތެރެއިން އެތައް މައްސަލަތަކެއް އެހެރީ ކޯޓުގައި. އެހެންވީމާ، ތަޙުޤީޤު ފަށާކަށް ނުޖެހޭ. އެހެންވީމާ، އެހާވަރަށް ކަންކަން ބަލައިލާން ބޭނުން ނުވަނީ.\nދެވަނަ ކަމަކަށް މި ވިދާޅުވަނީ ކޮން ކަމެއްތޯ. މިއީ ހަމަ ހައިރާންވާ ކަހަލަ ވާހަކަ މި އަންނަނީ. ދެވަނަ ކަމަކަށް ވިދާޅުވާ ވާހަކައިގައި ވިދާޅުވީ، ތިމަންނަ އެންމެ ފުރަތަމަ ދުވަހު ކުރައްވާނެ ކަންތަކުގެ ތެރޭގައި، ދައުލަތުން ގެއްލިފައިހުރި ފައިސާ، ހޯދުމަށްޓަކައި ކޮމިޓީއެއް އުފައްދާނަމޭ. މިއީ ކުރަންޖެހޭ ކަމެއްތޯ. ނޫން! މިއީ ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ނޫން. ދައުލަތުން ގެއްލިފައިހުރި ފައިސާ ހޯދުމަށްޓަކައި، ރައީސް މައުމޫނުގެ ސަރުކާރުގައިވެސް ކޮމިޓީއެއް އުފެއްދެވި. އެފް.ޕީ.އައި.ޑީ.ގެ މައްސަލަ ބަލަން ރިޔާސީ ކޮމިޝަނެއް އުފެއްދެވި. އޭގެ ރިޕޯޓުވެސް އޮންނާނެ. އަދި، އަޅުގަނޑާ ވާދަކުރައްވާ ބޭފުޅުންނަށްވެސް ރިޕޯޓުގައި ހުރި ވާހަކަތައްވެސް އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ. އެ ބޭފުޅުންނަށް ލިބިވަޑައިގެންނެވި ތިން އަހަރުގެ މުއްދަތެއް. އެހާ ޝައުޤުވެރިކަމެއްހުރި ކަމެއްކަމަށް ދައުލަތުން ގެއްލުނު ފައިސާ ހޯދުމަކީ، އަނބުރާ ދައުލަތަށް ވެއްދުމަކީ އެހާ ބޭނުންތެރި ކަމެއްކަމަށް މިއަދު ވިދާޅުވާ ކަމަށްވަންޏާ، އެ ތިން އަހަރު، ރައީސް މައުމޫނުގެ ސަރުކާރުގައި އަނިޔާވެރި، އެހާ ކޮރަޕްޝަން އޮތް ސަރުކާރެއްކަމަށް އޭރު ވިދާޅުވަމުން ގެންދެވި. ކީއްވެގެންބާ، އެ ފައިސާ ހޯއްދަވާފައި، ދައުލަތުގެ ބައިތުލްމާލަށް އެ ފައިސާ ޖަމާކޮށް ނުދެއްވީ. ކީއްވެގެންބާ ކޮށް ނުދެއްވީ. މި ސުވާލު ކުރައްވަ ބައްލަވާ. އޭގެ ޖަވާބު، އެ ބޭފުޅުން އެ ބޭފުޅުންގެ ތެރެއިން ދެއްވާނެ. އޭގެ ޖަވާބަކީ، އެ ބޭފުޅުން އެ ބޭފުޅުންގެ ތެރޭގައި ގުޅުންތައް ހުރިގޮތުން އެ މައްސަލަ ބަލައިފައި، އެ ފައިސާ ނެގި މީހުން، ހިމެނޭ މީހުން، އެ މީހުން ޝަރީޢަތުގެ ކުރިމައްޗަށް ގެނެވޭހާ ހަކަތަކެއް ނޫނީވިއްޔާ، ހިތްވަރެއް އެ ބޭފުޅުންގެ ނުހުންނާނެ. އެހެންވެގެން، އޭރުވެސް އެކަން ނުކުރެވުނީ. މިހާރުވެސް، އެ ޓީމުގައި އެ ތިބީ އެއް ބައެއް. އެ ބޭފުޅުންގެ ނުހުންނާނެ އެ ހިތްވަރެއް. އެ މައްސަލައިގައި ފައިސާ ނެގި މީހުން، ނޫނީވިއްޔާ ދައުލަތަށް ފައިސާ ދައްކަންޖެހޭ މީހުންގެ މައްސަލަތައް ބަލައިފައި، ޝަރީޢަތުގެ ކުރިމައްޗަށް ގެންނަހާ ހަކަތައެއް އެ ބޭފުޅުންގެ ނުހުންނާނެ. އެ ހަކަތަ ހުރިނަމަ، އެހާވަރަށް އެ ވާހަކަ ދައްކަވަމުން ގެންދެވިއިރު، އެ ތިން އަހަރު ތެރޭގައި އެކަން ކޮށްފައި އޮންނާނީ.\nދެން، އަޅުގަނޑު މި ދެންނެވީ، މިހާރަކު އަލުން ނުޖެހެއޭ ކޮމިޓީއެއް އުފައްދަން. އެއީ، ކީއްވެގެންތޯ ކޮމިޓީ އުފައްދަން ނުޖެހޭ ސަބަބަކީ. ރައީސް ޔާމީންގެ ސަރުކާރުގައި ކޮމިޓީއެއް އުފައްދައިގެން، އެ ކޮމިޓީގެ މަސައްކަތް ގާތްގަނޑަކަށް އެއޮތީ ނިމިފައި. ދައުލަތަށް ވަންނަންޖެހޭ ފައިސާގެ ހިސާބުތައް އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެބަ ދިމާ ކުރެވޭ. ފައިސާ ހޯދުމުގެ މަސައްކަތުގައި ބުރަތަކެއް އުފުލަން މިޖެހެނީ. އެސެޓް ރިކަވަރީ ކޮމިޝަނެއް އަޅުގަނޑުމެން ހެދީމު. ރައީސް ނަޝީދުގެ ވެރިކަމުގައި ތިން އަހަރު ތެރޭގައި އެ ބޭފުޅުން ރިޔާސީ ކޮމިޝަނެއް އުފެއްދެވި. އެ ރިޔާސީ ކޮމިޝަނު އުފައްދަވައިގެން، ތިޔަބޭފުޅުން ވިދާޅުވެބައްލަވާ އެއިން އެންމެ ފައިސާ ފޮއްޗެއް ހޯދަންވެސް މަސައްކަތް ކުރެވުނުތޯ. ދައުލަތުން ގެއްލުނު އެންމެ ފައިސާ ފޮއްޗެއްވެސް ހޯދަން މަސައްކަތް ކުރެވުނުތޯ. އެ މަސައްކަތެއްނޫން ކުރެއްވީކީއެއް. ކުރެއްވި މަސައްކަތަކީ، އޭގެ ކުރީގައި ސަރުކާރުގައި ތިއްބެވި އެކިއެކި ބޭފުޅުންގެ މިކަހަލަ ކަންތައްތަކެއް ހުރެދާނެކަމަށް އެ ބޭފުޅުންނަށް ބިރު ދައްކަން ކުރި މަސައްކަތްތަކެއް ކުރީ. ބިރު ދެއްކީ. އެ ނޫން އެއްވެސް ކަމެއް ނުކުރޭ. ފައިސާ ހޯދަން ޙަޤީޤަތުގައި މަސައްކަތް ކުރިނަމަ، އެ ހިސާބަށް އައިއިރު އޮތް އެންމެ ބޮޑު ކޮރަޕްޝަނުގެ މައްސަލައިގައި ރިޕޯޓު އޮތީ ނިމިފައި. ފައިސާއަށް އިހުމާލުވީ ކޮން ބައެއްކަން ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި އެނގޭ. އެހެންވެއްޖެއްޔާ، އެ މީހުންނާ ދޭތެރޭގައި ފިޔަވަޅު އަޅާނެ. އެކަމެއް ނޫން ކުރީކީ.\nކުރަމުން ދިޔަ ކަންތައްތަކަކީ، އެކި މީހުންގެ ނަންނަމުގައި ހުރި ގޯތި ގެދޮރުގައި ނަގައި، ސިޓީ ކައުންސިލުގެ ޖަލްސާތައް މާލޭގެ ބިންމަތީގައި ކޮށް، މިކަހަލަ ކަންތައް ކުރަމުން ދިޔައީ. މީހުންނަށް ބިރު ދެއްކީ، ރިޔާސީ ކޮމިޝަނެއް އުފައްދައިގެން. އެކިއެކި މީހުންނަށް ބިރު ދައްކައިގެން އެ މީހުންގެ ފިކުރަށް ތަބާކުރަން ނޫނީވިއްޔާ، ސިޔާސީ ހަރަކާތްތަކުން އެއްފަރާތްކުރަން ކުރި މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަމުން ދިޔަކީ. އޭގެ ނަތީޖާއަކަށް ވެގެން ދިޔައީ، ރައީސް މައުމޫނުވެސް އަލިވާގޭގައި އުޅުއްވަނިކޮށް ފުލުހުންނަށް ހާޒިރުކުރަން، އެއް ދުވަހަކު ވަރަށް މަސައްކަތްކޮށްގެންވެސް ހާޒިރުވެސްކުރި. ބިރު ދައްކަންކުރި މަސައްކަތް. ހަމަ އެ މަސައްކަތުގެ ތެރޭގައި، އެކި ފަހަރުމަތިން، އެކި ތަޙުޤީޤުތަކަށް އަޅުގަނޑުވެސް ގެންދިޔައީ. އެކަމަކު، ސިއްރު ކަންތައްތަކެއް ނޫނީވިއްޔާ، ދައުލަތަށް ޚިޔާނާތްތެރިވެފައިހުރި ކަންކަމެއް އުޅޭކަމަށްވަންޏާ، މީހަކު ބިރު ގަންނަންޖެހޭނީ. އަޅުގަނޑުމެން އެ ދަތުރު ހިނގަންޖެހުނީމާ، އެ ދުވަހު އެގޮތަށް އެ ދަތުރު ކުރީމު. އެހެންވީމާ، އެއީ ބިރު ދައްކަން ކުރި މަސައްކަތެއް. އެ ބޭފުޅުންނަށް ނުކުރެއްވުނު ކަމަކީ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ފިކުރު، އެ ބޭފުޅުންގެ ފިކުރަށް ލަންބާލަން ކުރެވުނު މަސައްކަތް އެ ބޭފުޅުންނަށް ނާކާމިޔާބު ވެގެން ދިޔައީ.\nއެހެންވީމާ، އެއީކީއެއް، އެ ބޭފުޅުން ފައިސާ ހޯއްދަވަން، ދައުލަތުން ގެއްލުނު ފައިސާ ހޯއްދަވަން ކުރެއްވި މަސައްކަތެއް ނޫން. އޭރު އެ މަސައްކަތް ކުރެއްވިއިރު، ހަމަ މިހާރު މި ނުކުމެވަޑައިގެން އުޅުއްވާ ބޭފުޅުންނަކީ، އެމް.ޑީ.ޕީ.ގެ އެކި ޙަރަކާތްތަކުގައި، އެކި ގުނަންތަކުގައި، އިސްކޮށް އުޅުއްވި ބޭފުޅުން. ހަމަ ޒިންމާދާރު މަޤާމުތަކުގައި ތިއްބެވި ބޭފުޅުން. މަޖިލީހުގެ ތެރެއިން ކަމެއް ކުރާކަމަށްވަންޏާ، އޭރުވެސް އެންމެ އިސްކޮށް ނުކުމެވަޑައިގެން ހުންނެވީ އެ ބޭފުޅުންގެ ޕާލަމެންޓަރީ ގްރޫޕުގެ ލީޑަރު. މިއަދު ރިޔާސީ ކެންޑިޑޭޓަކަށްވަނީ. އެކަމަކު، އޭރުވެސް އެކަންކަން މަޖިލީހުގެ ތެރެއިން ކުރަން ނުކެރުނުއިރު، ކޮމިޓީއެއް އުފައްދަވާ ވާހަކަ ދެއްކެވީމާ، މިއީކީއެއް އެހާ ހަރުދަނާ އޮށްޓަރެއް ހުރި ވާހަކައެއްކަމަކަށް ގަބޫލުކުރާނެ ގޮތެއް މިއަދު އަޅުގަނޑަކަށް ނުވިސްނޭ. ކޮމިޓީ ހަދާނެކަމެއްނެތް. އެ ހުރިހާ މަސައްކަތެއް މިހާރު އެއޮތީ ކޮށް ނިންމާފައި. އަދި އޭގެތެރެއިން ފައިސާ ދައްކަންޖެހޭ މީހުންގެ މައްސަލަތައް ކޯޓަށް ފޮނުވުމުގެކުރިން، ބަންޑާރަނައިބު އެކި ފަރާތްތަކަށް އެބަ ސިޓީ ފޮނުއްވާ. ކޮންމެ ބޭފުޅަކަށް ތިޔަބޭފުޅާ، މިހާ ފައިސާ ދައްކަވަން އެބައޮތޭ. އޮޑިޓު ރިޕޯޓުތަކުން ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތުގައި، ތިޔަބޭފުޅާ ޚިޔާނާތްތެރިވީކަމަށް ލިޔެފައިހުރި ހިސާބު އަކުރުތަކޭ މިހިރީ. އޭގެތެރެއިން އެއްބައި ބޭފުޅުން ފައިސާ އެބަ ދައްކަވާ. ފައިސާ ނުދައްކަވާ ބޭފުޅުންގެ މައްސަލަތައް ޝަރީޢަތުން މިހިނގަނީ.\nއަޅުގަނޑުމެންގެ ސަރުކާރަކީ، ޤާނޫނީ އުސޫލުން ކަންކަން ކުރާ ބައެއް. އަޅުގަނޑުމެންގެ ސަރުކާރުން މިފައިސާ ހޯދަން ކުރާ މަސައްކަތެއް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކުރެވޭނީ، ޤާނޫނީ ހަމަތަކުގެ މަތިން. މައްސަލަ ސާބިތުކުރަން، ތަޙުޤީޤުކޮށްފައި ކުރާ މަސައްކަތް ނިމުނީމަ، ދެން ދައުލަތުން އެމައްސަލަ ހިފައިގެން ކޯޓަށްދާނީ. ކޯޓުގެ މަރްޙަލާތައް ނިމިގެން، ޙުކުމެއް ތަންފީޛުވާއިރު، އެފައިސާ ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކުރެވޭނީ. އެހެންވީމާ، ދައުލަތުން ގެއްލިފައި ހުރި ފައިސާގެ އަދަދު ނޭނގިގެން އުޅެނީކީއެއް ނޫން. ދާދިފަހުން ނުކުތް ރިޕޯރޓެއްގައި އަޅުގަނޑު ހަނދާންވާގޮތުން ވެއްޖިއްޔާ، 22,000 މިލިއަން ރުފިޔާގެ ފައިސާ ދައުލަތަށް ވަންނަންޖެހޭ. އެއީ، ކުޑަ ހިސާބު. 22,000 މިލިއަން ރުފިޔާ. އެއީ، ދައުލަތުގެ ބަޖެޓަށް ނޫނީވިއްޔާ ދައުލަތަށް އެއް އަހަރު ލިބޭ އާމްދަނީއަށް ބަލައިފިކަމަށްވަންޏާ، އެއް އަހަރު ލިބޭ އާމްދަނީއަށް ލޯނު ނުނަގާ، އެއް އަހަރު ލިބޭ އާމްދަނީއަށް ބަލައިފިކަމަށްވަންޏާ، ގާތްގަނޑަކަށް ދެ އަހަރުގެ އާމްދަނީ. މުޅި ބަޖެޓަށް ބަލައިފިކަމަށްވަންޏާ، ދޮޅު އަހަރު ދުވަހުގެ ބަޖެޓުގެ ފައިސާގެ ވާހަކަ މިދައްކަނީ. އެހެންވީމާ އެފައިސާއަކީ، ގެއްލިފައިހުރި ފައިސާކަން، ދައުލަތަށް ވަންނަންޖެހޭ ފައިސާކަން، މިއަދު ހާމަކަން ބޮޑުގޮތުގައި އެނގޭ. ފައިސާ ހޯދުމަށް ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތަކީ، ފަސޭހަ މަސައްކަތަކަށް ނުވަނީ، އެއީ މިދެންނެވިގޮތަށް ޤާނޫނީ މަރްޙަލާގެ ތެރެއިން ކުރަންޖެހޭ ދަތުރަކަށްވާތީ. އެކަމަކު އޭގައިވެސް މިސަރުކާރު އިހުމާލެއް ނުވަން. އޭގައިވެސް މައްސަލަހުރި ބޭފުޅުންގެ އަތްޕުޅުން، ފައިސާ ހޯދުމަށް ސިޓީ ފުރަތަމަ ފޮނުވަންޖެހެނީ. އެލިޔުންތައް ފޮނުވާފައި، އޭގެފަހުން ކުރަންޖެހޭ ކަމަކީ، އެކަމަށް އިންކާރުކުރާ މީހުންގެ މައްސަލަ ޝަރީޢަތަށް ފޮނުވަނީ. އޭގެ އެކި މައްސަލަތައް މިއަދު އެހުރީ ޝަރީޢަތުގައި. އެހެންވީމާ، ޝަރީޢަތުގެ މަރްޙަލާތައް ނިމުނީމާ، ތަންފީޛުކުރުން. މިކަން ކުރާކަށެއް، އަލުން ކޮމިޓީއެއް އުފައްދާކަށް ނުޖެހޭ.\nއެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް މިދެއްކެނީ ކޮންކަހަލަ ވާހަކަތަކެއްތޯ އަޅުގަނޑުމެންގެ ޚިޔާލަށް އަންނަންވާނެ. އެހެންވީމާ، މަރުވެފައިތިބި މީހުންގެ މައްސަލަތައް ތަހުޤީޤުކުރަން، ކީއްކުރަންތޯ؟ އެއަށްވުރެން މާރަނގަޅުވާނެ މަރުވެފައި، ވަޅުލާފައި ތިބި މީހުން، އަލުން ވަޅުލިއްޔާ. އެކަހަލަ ވާހަކައެއް ނޫންތޯ މިބުނަނީ؟ އެ ތަހުޤީޤުތައް އެހުރީ ފެށިފައި. އެ ތަހުޤީޤުތައް ނިމުމާ ހަމައަށް، ބައެއް މައްސަލަތައް ކޯޓުންވެސް ނިމިއްޖެ. އަނެއްބައި މައްސަލަތައް ސުޕްރީމްކޯޓުންވެސް ނިމިއްޖެ. އެހެންވީމާ، މިކަހަލަ ވާހަކަ ދެއްކީމާ، އަޅުގަނޑު ދަންނަވާނީ، މީ ރައްޔިތުންނަށް ދައްކައިދޭ ވާހަކަ. މިއީކީ ދިވެހިރާއްޖެއަކަށް އާ މައްސަލަތަކެއް ނޫން. މިއީ އިހަށްދުވަހު އުފަންވީ މައްސަލަތަކެއްވެސް ނޫން. މިއީ އަދި ދުނިޔެއަށްވެސް އާ މައްސަލަތަކެއްވެސް ނޫން. އެހެންވީމާ، ސަރުކާރުތަކުން މިކަންކަމަށް އެޑްރެސް ކުރާނެ. އެޑްރެސް ކުރުމުގައި ހަމައެކަނި ތަފާތަކީ، ކޮރަޕްޝަން ހިނގައިފިކަމަށްވަންޏާ، އަޅުގަނޑުގެ ސަރުކާރެއްގައި، އެ ހިނގާ ކޮރަޕްޝަނަކާ ދޭތެރޭގައި ފިޔަވަޅުއަޅާނެ. އެކަމަކު އެހެން ސަރުކާރުތަކަކަށް ޕޯޑިއަމްއެއްގައި އައިސް، ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ކުރިމަތީގައި، މިހާތަނަކަށް ނޯންނާނެ ބުނެވޭކަށް އެވާހަކައެއް. އެއީ އެމް.ޑީ.ޕީ. ސަރުކާރަށްވެސް ފުރުޞަތު ލިބުނު. އޭގެ ކުރީގެ ސަރުކާރުތަކަށްވެސް ފުރުޞަތު ލިބުނު. އެ ކޮރަޕްޝަނާ ދޭތެރޭގައި، ފައިސާ ހޯދުމަށް ކުރެވުނު މަސައްކަތެއް ނޯންނާނެ.\nމި ސަރުކާރުގައި ހިނގާފައިހުރި ކޮރަޕްޝަނުގައި، ފައިސާ ހޯދަން ކުރެވިފައިހުރި މަސައްކަތްތައް އަދިވެސް ކުރިއަށް އެދަނީ. އަދި އެ މަސައްކަތްތަކުގައި ޙުކުމް އައިސްގެން ޖަލުޙުކުމް ތަންފީޛުކުރާ މީހުން ނެރޭވާހަކަވެސް އެދައްކަނީ، އަޅުގަނޑާ އިދިކޮޅަށް ވާދަކުރައްވާ ބޭފުޅުން. އަޅުގަނޑެއް ނުދައްކަން އެމީހުން ނެރޭ ވާހަކައެއް. އެމީހުން މިނިވަންކުރާ ވާހަކަވެސް އެދައްކަވަނީ ހަމަ އެބޭފުޅުން. އެކަމަކު މިއީ ރައްޔިތުންގެ ޙައްޤެއް. ދައުލަތުގެ ފައިސާގެ އެތައްބައިވަރު ޢަދެއްގެ އެތައް މިލިއަން ޑޮލަރެއް ގެއްލިގެން ދިޔައިމާ، އަޅުގަނޑުމެން އެމީހުންނަކީ ސިޔާސީ ކުށްވެރިންނޭ ކިޔައިފައި، ނޫނީ ހައްޔަރީންނޭ ކިޔާފައި ލޭބަލެއް އަޅުވާލާފައި، އެހެން ނެރުމަކީ އެއީ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކުރެވޭ ޒާތުގެ ކަމެއްނޫން. އެއީ ރައްޔިތުންގެ ޙައްޤެއް. ދައުލަތަށް އެފައިސާ ލިބެންޖެހޭނެ.\nއެހެންވީމާ، އެމީހުން ނުކުމެ މިނިވަންކުރުމަކީ، އެއީކީ އެއްގޮތަކަށްވެސް ނޯބަލް ޕްރައިޒް ލިބެންޖެހޭވަރުގެ ކަމެއްނޫން. އެއީ، ރައްޔިތުން އެބޭފުޅުންނާ ދޭތެރޭގައި، މާބޮޑުކަމެއް ކުރެވުނު ކަމަކަށް ދެކޭނެ ކަމެއްވެސް ނޫން. ދެން ތިޔަތިބި ކުށްވެރިން، ނެރޭވާހަކަ ދައްކާއިރު ހުރިހާ ވާހަކައެއް ގޮސް ނިމެނީ، އެންމެ ކުށްވެރިއަކަށް. އެއީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިނގައިދިޔަ ކަންތައްތަކަށް ނުތަކައިގެން ސިޔާސީ މީހުންނާއި، ފަނޑިޔާރުންނާ އެކިމީހުން ހިފާ ހައްޔަރުކޮށް، ބިރުދައްކާ ހެއްދެވި ރައީސެއްގެ ވާހަކަ މި ދެކެވެނީ. މި ހުރިހާ ކުށްވެރިން ދޫކުރާ ވާހަކަ މި ދެއްކެނީ. އެ ކުށްވެރިންތައް ދޫކުރުމުގެ ތެރެއިން ނޫނީވިއްޔަކާއެއް ރައީސް ނަޝީދު ވީއްލޭނެގޮތެއް ނެތް. ރައީސް ނަޝީދު ވީއްލުމާ ދޭތެރޭގައިވެސް ކަން އޮތްގޮތް، ޤާނޫނީގޮތުން އެކަން އޮތްގޮތް ދެންމެ ޠާރިޤު އެ ވިދާޅުވީ. އެއީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް އިޚުތިޔާރު އޮތް ކަމެއްނޫން. އަޅުގަނޑުމެން ޤާނޫނުތަކުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކުރީގައި ލިބޭ އިޚުތިޔާރުތައް މިހިރީ ބަންދުކޮށްފައި. ބަނދެވިފައި މިތިބެނީ. ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް މިކަހަލަ ޓެރެރިޒަމްގެ ކުށެއް އޮންނަ މީހަކާ ދޭތެރޭގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ޢަމަލުކުރަން އޮންނަ އުސޫލުތަކަށް ބަލައިފިކަމަށްވަންޏާ، ހަމައެކަނި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް މާފެއް ދެވޭނީ، އިޙުސާންތެރިކަމުންވެސް މާފެއް ދެވެން އޮންނަނީ، އެންމެ ހާލަތެއް. އެ ހާލަތަކީ، އެމީހާ ދެން ދުނިޔޭގައި ބާކީއޮތް ދުވަހު ނޫޅެވޭވަރުގެ ބޮޑު ބައްޔެއްގެ ތެރޭގައި، ބަލިގަނޑެއްގެ ތެރޭގައި، އޭނާ އުޅޭކަމަށްވަންޏާ، ދިރިއުޅެން ނުކުޅަދާނަވަރުގެ ޓަރމިނަލް އިލްނަސްއެއްގައި އޭނާ އުޅޭކަމަށްވަންޏާ، އިޙުސާންތެރިކަމުގެ ގޮތުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް އެބައޮވޭ މާފުދެވެން. އެހެންވީމާ، މި ގޮޅިޔަށް ފެތިދާނެތޯ؟ މި ގޮޅިޔަށް ފެތިދާނެތޯ އަޅުގަނޑުމެން ޖެހޭނީ ލައްކަ ދިރާސާ ކުރަން. އެއީ ހަމަ އެއްގޮތަކަށްވެސް، މާލޭގައި ނުއުޅުއްވިގެން، މައިބަދައިގައި ރިއްސާވަރުން ނުއުޅުއްވިގެން، ބޭރަށް އޮޕަރޭޝަނަށް ވަޑައިގެންފައި، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެނުނީ ގޮނޑި ދުއްވާތަން. އެހެންވީމާ، މިހާރު ސޯޝަލް މީޑިއާގައި، ކުދިން އެބަ ގެންގުޅޭ ބުރިޖުގައި މި ގޮނޑި ދުއްވާލުމަކީ ވަރަށް މަޖާ ކަމެއްކަމަށް ގެންގުޅޭ ވީޑިޔޯއެއް.\nއެހެންވީމާ، އަދި ރައީސް ނަޝީދު އެ ހާލަތަކަށް ވަޑައެއްނުގަންނަވާ. އެކަހަލަ އާލާސްކަންފުޅެއްގައެއް ނޫން ރައީސް ނަޝީދު އުޅުއްވަނީކީ. އަޅުގަނޑު ސަމާސާއަށް މިވާހަކަ ދެއްކި ނަމަވެސް، ސަމާސާއަށް މިގޮތަށް ދެންނެވިކަމުގައި ވީނަމަވެސް މިއީ މީގެ ޙަޤީޤަތް އޮތްގޮތް. އެމީހަކު ބަލިވެ އެއުޅެނީ، މިދެންނެވި ކަހަލަ ޓަރމިނަލް ބައްޔެއްގެ ކަމަށްވަންޏާ، ފަސޭހަނުވާ އަދި އޭގެ ޒާތަށްގޮސް އެމީހާ ނިމިދިޔުމުގެ މަގުމަތީގައި އުޅޭކަހަލަ ބައްޔެއްގައި އުޅޭކަމަށްވަންޏާ، އިޙުސާންތެރި ކަމުގެގޮތުން، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް އެ އިޚުތިޔާރު އޮންނަނީ. އެކަމަކު އެ އިޚުތިޔާރަކީ، އެނޫންގޮތެއްގައި، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަކަށް ބޭނުންހިފޭނެ އިޚުތިޔާރެއް ނޫން. ދެން އެކަން ކުރަންޏާ ކުރަންޖެހޭނީ، ޠާރިޤު އެ ވިދާޅުވިކަހަލަ ގޮތްގޮތަށް އެކަންކަން ކޮށްގެން. އެހެންވީމާ، މިއީކީ ނޫން އަޅުގަނޑުމެން ދިވެހި ރައްޔިތުން އެދޭ ކަންކަމަކީ. އަޅުގަނޑުމެން ދިވެހި ރައްޔިތުން އެދޭ ކަންކަމަކީ، އަޅުގަނޑުމެން ރަށްރަށުގައި، ބޭނުންވެފައިހުރި މަޝްރޫޢުތައް ކުރިއަށް ގެންދިޔުން. އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ބޭނުންވާ ތަނަވަސްކަން ހޯދުން. އަޅުގަނޑުމެން މި އަތޮޅުތަކަށް އައިމާ، އަޅުގަނޑުވެސް ދުށިން، އުއްމީދު އޮތް.\nއަޅުގަނޑުވެސް މިއަތޮޅަށް އައިސްފައި، އަޅުގަނޑު ބުނީން، ހިރިލަންދޫ ފަޅަކީ ހާދަބޮޑު ފަޅެކޭ. ހާދަބޮޑު ބިން ހިއްކޭނެ ފަޅެކޭ. ދާދިފަހުންވެސް އަޅުގަނޑު އެހިސާބު ކުރީން. މާލޭ ކައިރީގައި ގެދޮރުވެރި ކުރުވުމުގެ މަޝްރޫޢުގެ ތެރެއިން، އަޅުގަނޑު އެ ހިސާބު ކުރީން. އެހެންވެގެން، މިއަދު އަޅުގަނޑާ މިސުވާލު ކުރެއްވި ބޭފުޅަކަށް ޙާޟިރު ޖަވާބު އެހާފަސޭހައިންވެސް ދެވުނީ. ގާތްގަނޑަކަށް 400 ނޫނީ 600 ހެކްޓަރު، ފަސޭހަކަމާއެކީ ހިއްކާލެވެން އޮތް ބޮޑު ފަޅެއް އެއީ. އެކަމަކު އެފަޅު ހިއްކައި ތޮށިލުމަކީ އެހާ ޚަރަދު ބޮޑުކަމެއް އިނގޭތޯ! މިރަށުގައި ތޮށި ލެވުނީމާ އަޅުގަނޑުމެން މިއޮތް ކުޑަކުޑަ ތަންކޮޅުގައި މިކަހަލަ ތޮށްޓެއްލާފައި ޖިއޯ ބަޔަކުން ތޮށިލާފައި، އަޅުގަނޑުމެން މިބުނަނީ، ގާތްގަނޑަކަށް މިއަށް 16 ވަރަކަށް މިލިއަން، 17 ވަރަކަށް މިލިއަން ހޭދަވެއްޖޭ. އެހެންވީމާ، ހިތްޕުޅަށް ގެންނަވާ، އެވަރުގެ ބޮޑު ފަޅެއް ހިއްކާފައި، ހިއްކުމުގެ ޚަރަދުގެ އިތުރަށް، އެވަރުގެ ބޮޑު ފަޅެއް ހިއްކާފައި، މިއަށްވުރެ މާވަރުގަދަ ތޮށްޓެއް ލާންޖެހޭނެ. އެއީ ކަނޑުން ނަގާ މައި ރާޅު އައިސް އެތަންތަނަށް ބީއްސާލަނީ. އެހެންވީމާ، އެއީ ޚަރަދު ބޮޑުކަމުން ކުރެވޭވަރުގެ ކަމަކަށް ނުވޭ. ކުރެވޭވަރުގެ ކަމަކަށްނުވާތީ، އަޅުގަނޑުމެން މިދަނީ ޕްރެކްޓިކަލް، ޢަމަލީގޮތުން، ކުރެވޭވަރުގެ ކަންތައްތައް ފަސް އަހަރެއްގެތެރޭ ކުރެވޭވަރުގެ ކަންތައްތަކުގެ ވާހަކަ ދައްކަމުން މިދަނީ. އެހެންވީމާ، މުސްތަޤުބަލެއް އޮތް، އެހެންނަމަވެސް މިދެންނެވީ އެހާ ހޭދަކުރަންޖެހޭ އެހާ ޚަރަދު ބޮޑުކަމަކަށްވާތީ، އެއީ ކުރެވޭނެކަމެއް ނޫން. މިއިން ދުވަހަކު މިއީ ކުރެވޭނެކަމެއް ނޫން. އެހެންނަމަވެސް އެއީ، ނުވިސްނާ ދޫކޮށްލަންޖެހޭ ކަންކަމެއްވެސް ނޫން.\nމިރަށުންވެސް ދެން އެދިޑައިގަންނަވާ ކަންކަންވެސް މިހުރީ. ފެނާއި ނަރުދަމާގެ ނިޒާމު ހަމަޖެހެމުންދާން ބޭނުންފުޅުވާއިރު، އަޅުގަނޑުމެން ކުރިއަށް ރާވާފައިހުރި މަޝްރޫޢުތަކުގެ ތެރޭގައި، ސާފު ބޯފެނުގެ ރައްކާތެރިކަން މިރަށަށް އަޅުގަނޑުމެން ގެރެންޓީ ކޮށްދޭން އެބަޖެހޭ. ހަމައެހެންމެ، ދެން ހުރީ ތަންކޮޅެއް އާދައިގެ ކަންކަން. ޔޫތު ސެންޓަރަށް ބޭނުންވާ ކުޅިވަރު ސާމާނާ، މިހުންނަނީ އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ، ވަރަށް ފަސޭހަ ކަންކަން. މިއީ، ކުރެވޭނެ ކަންކަން. ވަރަށް ފަސޭހަ ކަންކަން މިހުންނަނީ.\nއެކަމަކު ރަށްރަށަށް ބޭނުންވާ ބޮޑެތި ކަންކަމަށް ބަލާކަމަށްވަންޏާ، ޤައުމެއް ކުރިއަށް ދިޔުމަށް މައިގަނޑު ދެ ކަމެއް ބޭނުންވޭ. އެއްކަމަކީ، ހިއުމަން ކެޕިޓަލް ފޯމޭޝަން. އިންސާނީ ވަސީލަތް ތަރައްޤީކުރުން. އިންސާނީ ވަސީލަތް ތަރައްޤީ ކުރަންޖެހޭ ސަބަބަކީ، ރަށްރަށުގެ ކަންކަން އެރަށްރަށުން އަމިއްލައަށް ނިންމުމަށްޓަކައި، ބޭނުންވާ މީހުން އުފެއްދުން. އެންމެ ފަސޭހަ މިސާލު. އެންމެ ފަސޭހަ މިސާލަކީ، އިސްލާމީ ދައުލަތެއްގައި، ދީނީ ޢިލްމުވެރިން އުފައްދަން އެބަޖެހޭ. އިންސާނީ ވަސީލަތް ތަރައްޤީ ކުރުން. ޤުރުއާން ޓީޗަރުން އުފައްދަން އެބަޖެހޭ. އިންސާނީ ވަސީލަތް ތަރައްޤީ ކުރުން. މަދަރުސާ ކުދިންނަށް ކިޔަވައިދޭނެ މުދައްރިސުން އުފައްދަން އެބަޖެހޭ. އިންސާނީ ވަސީލަތް ތަރައްޤީ ކުރުން. މިހެންގޮސް އަޅުގަނޑުމެން ބޭނުންވާ ހުރިހާ ކަންކަމަކަށް، އައިލެންޑް އޭވިއޭޝަންގެ މަތިންދާބޯޓު ފަހަރަށް ބޭނުންވާ ކެޕްޓަނުންނަށް ދަންދެން، އަޅުގަނޑުމެން އުފައްދަން އެބަޖެހޭ. އިންސާނީ ވަސީލަތް ތަރައްޤީ ކުރަން. އެއީ، ދައުލަތެއް ކުރިއަށް ދިޔުމުގެ އެއް ކަންތައް.\nދެވަނަ ކަމަކަށް މި އޮންނަނީ، ދެވަނަ މައި ކަމަކަށް މިއޮންނަނީ، ކެޕިޓަލް ފޯމޭޝަން. އެއީ، އެ ރައުސްމާލެއް އުފައްދައިގެން، އެ ރައުސްމާލުން އިތުރު އިޤްތިޞާދީ ފައިސާ ދައުލަތަށް ލިބި، ދައުލަތް ކުރިއަށް ދިޔުމަށް ބޭނުންވާ، އިޤްތިޞާދީ ބިންގާ. އެކަންކަމުގެ ތެރޭގައި، ރައްޔިތުންނަށް ދަތިވެފައިހުރި ކަންކަން ކުރުމުގެ އިތުރަށް، އެއަރޕޯޓު ހެދުމާއި، އެއަރޕޯޓުތަކަށް ޖައްސާނެ މަތިންދާބޯޓު ގެނެވޭނެ ގޮތް ހެދުމާއި، ޓޫރިޒަމް ދާއިރާ ފުޅާކުރަމުން ދިޔުމާ، މި ހުންނަނީ ކެޕިޓަލް ފޯމޭޝަންގެ ކަންކަން. މި ދެކަންތައް ނުވެއެއް، އަޅުގަނޑުމެންނަކަށް މިކަމެއް ނުވާނެ. އަޅުގަނޑުމެން ރާއްޖޭގައި ކެޕިޓަލް ފޯމޭޝަންގެ ވާހަކަ ދައްކާއިރު، މިވާހަކަ ދައްކަވާ ވާހަކައެއް އަޅުގަނޑަކަށް އަޑެއް ނީވޭ، އަޅުގަނޑުގެ އިދިކޮޅު ކެންޑިޑޭޓުންގެ ވާހަކައެއް. އަޅުގަނޑުމެން ރާއްޖޭގައި، އިންސާނީ ވަސީލަތް ތަރައްޤީކުރާ ވާހަކަ ދައްކާއިރު، މި ވާހަކަ ދައްކާ ތަނެއް އަޅުގަނޑަކަށް ނީވޭ. މީގެކުރީގައި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެނިފައިހުރި ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭން އަޅުގަނޑު ދަންނަވާލާނަން ބައެއް ކަންތައް.\nކެޕިޓަލް ފޯމޭޝަންގެ ގޮތުން އަޅުގަނޑުމެން ހަދައި، ހިންގާފައި އޭރުހުރި މަޝްރޫޢުތަކުގެ ތެރެއިން ލިބުނު ބޮޑެތި ހުރިހާ އެސެޓެއް ހުރީ ރާއްޖޭން ބޭރަށް ވިއްކާލާފައި. ނުއަގުގައި ވިއްކަލާފައި ހުރީ. އެއަރޕޯޓަކަށް ވިޔަސް. ފެން ކުންފުންޏަކަށް ވިޔަސް، އަދި މުވާސަލާތީ ޚިދުމަތްދޭ ކުންފުނި ދިރާގު ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، މިހުރިހާ ތަނެއް ހުރީ ވިއްކަލާފައި. އެހެންވީމާ އިޤިތިޞާދީގޮތުން ކަންތައް ކުރަންޖެހޭ ގޮތުގެ އޭގެ ދިމާ އިދިކޮޅަށް އެނބުރުނު ސޯބުތަކެއް އޭރު އެނބުރިގެން ދިޔައީ ހަމަގައިމުވެސް. އެހެންވީމާ އެއީކީއެއް އިޤްތިޞާދެއް، އެޤައުމުގެ ފުދުންތެރިކަމެއް އިތުރުކުރެވޭނެ ގޮތެއް ނޫން. ފުދުންތެރިކަން އިތުރުކުރާކަމަށްވަންޏާ، މިދެންނެވި ދެ ދާއިރާ، އިންސާނީ ވަސީލަތް ތަރައްޤީކުރުމާއެކީ، ކެޕިޓަލް ފޯމޭޝަނަށް އަޅުގަނޑުމެން ވިސްނާންޖެހޭ. އެއީ، މިރަށްރަށުގައި އަޅުގަނޑުމެން ކުރަން މިބުނާ ކަންކަމަކީ. އެ ސަބަބަށްޓަކައި ރާއްޖޭގެ އެކި ހިސާބުގައި އެއަރޕޯޓު މިއަޅަނީ. އެ ސަބަބަށްޓަކައި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކަށަވަރުކުރެވެނީ އެކި އެއަރޕޯޓުތަކަށް ދަތުރުކުރާ ކަމަށްވަންޏާ، އެސަރަޙައްދުގެ ތަނަވަސްކަން އިތުރުވެގެން ދާނެކަމަށް، ގއި.، ގދ.ގައި އަޅުގަނޑު ކުރި ޒިޔާރަތްތަކުގައި، މިދައްކާ ވާހަކައަކީ އެއީ.\nއެހެންވީމާ، މިކަހަލަ މަޝްރޫޢުތަކެއް އަޅުގަނޑުމެން ހިންގަންޖެހެނީ އެއީ، މިކަހަލަ ކުދިކުދި ރަށްރަށަށް ބޭނުންވާ ކަންތައްތައްވެސް، މިރަށުން ލިބޭ އާމްދަނީއަކުން، މިރަށަށް ބޭނުންވާ ހުރިހާ ކަމެއް ފުއްދާނުދެވޭނެތީ. މިރަށުން ލިބޭ އާމްދަނީއަކުން މިރަށަށް ބޭނުންވާ ހުރިހާ ކަމެއް ފުއްދައެއް ނުދެވޭނެ. ދައުލަތަކީ އެއް ދައުލަތެއް. އެހެންވީމާ، އެހެން ދިމަދިމާއިންވެސް ލިބޭ އާމްދަނީ، އެބަޖެހޭ އާމްދަނީ އެއަށްވުރެ ތަނަވަސްކަންކުޑަ ދިމަދިމާއަށް ބަދަލުކުރެވޭނެ ގޮތެއް ބަލަން. ޓެކްސް ނިޒާމުގެ އަސްލަކީވެސް މިއީ. ހުރިހާ އެންމެންނެއް ޓެކްސްއެއް ނުދައްކާނެ. އެހެންނަމަވެސް، ތަނަވަސް މީހުން އަތުން ޓެކްސް ނަގަނީ، އެއަށްވުރެން ތަނަވަސްކަން ކުޑަ މީހުންނަށް ބޭނުންވާ ބޭސްފަރުވާއަށް ފައިސާހޯދަން. އެއަށްވުރެން ތަނަވަސްކަން ކުޑަ މީހުންގެ ދަރީން، ސްކޫލްތަކަށް ފޮނުވާއިރު ސްކޫލްތަކުގެ ޓީޗަރުންނަށް މުސާރަ ދޭން.\nއެހެންވީމާ، ޤައުމެއް ތަރައްޤީކުރާއިރުވެސް، ރަށްރަށަށް ބަލާކަމަށްވަންޏާ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ހުރިހާ ރަށެއް މިއީކީ އެއްފެންވަރެއްގެ ވަސީލަތްތަކެއް ހުރި ތަންތަނެއް ނޫން. މިރަށުގައި މިއުޅެނީ 700 މީހުން. މިރަށުގައި މައިގަނޑު މަސައްކަތެއްގެ ގޮތުގައި މިކުރަނީ، ދަނޑުވެރިކަމުގެ މަސައްކަތް. އެހެންވީމާ، މިރަށަށްވެސް ކުރިއެރުން ބޭނުންވާނެ. މިރަށުގެ ރައްޔިތުން ބޭނުންވާނެ ފެނާއި ނަރުދަމާގެ ހަމަ މިޒަމާނުގެ ނިޒާމެއް ޤާއިމުވެގެންދާން. އަދި ނިމިގެންދާއިރު، މިރަށުގެ ރައްޔިތުން ބޭނުންވާނެ މަގުތަކުގައި ތާރުވެސް އެޅެން. އެކަންކަން ކިހިނެއްތޯ މިރަށުން ލިބޭ ވަސީލަތްތަކުން ކުރާނީ. އެހެންވެގެން، ޖަޒީރާއޭ މިވިދާޅުވެގެން ދައްކަވާ ވާހަކައަކީ، އޭގެޒާތުގައި، ހަމަޖެހޭ ވާހަކައެއް ނޫނޭ އަޅުގަނޑު މިދަންނަވަނީ. އެއްވެސް ރަށަކުން ލިބޭ އާމްދަނީއަކުން، ނޫނީ އެއްވެސް ރަށެއްގެ ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކޮށްގެން އެރަށް ތަރައްޤީ ކުރެވޭނެގޮތަކީ ނެތްގޮތެއް.\nއެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑު ހަމަ މިރަށަށް އައިސް މިވާހަކަ ދައްކާއިރު، އަޅުގަނޑު ހަމަ ދަންނަވާލަން ބޭނުންވޭ، މިއީ އަޅުގަނޑުމެން ފާޑުކިޔަނީކީއެއް ނޫން. އެކަމަކު މިއީ ރައްޔިތުންނަށް ކަންކަން ވިސްނައިދޭން އަޅުގަނޑުމެން ދައްކަންޖެހޭ ވާހަކަ. އެއީ، އެބޭފުޅުން އަޅުގަނޑުމެން ދައްކާ ކޮންމެ ވާހަކައެއް އޮޅުވާލައިގެން ރައްޔިތުންނާ ހަމައަށް ގެންނަވާއިރު، މިކަމުގެ ޙަޤީޤަތް އޮތްގޮތް އަޅުގަނޑުމެން އެވާހަކަތައް އުފައްދާމީހުން ނޫނީ، އެވާހަކަތަކުގެ މުޞައްނިފުން، އެބަޖެހޭ ރައްޔިތުންނާ ހަމައަށް ދަންނަވައިދޭން. އަޅުގަނޑުގެ މެނިފެސްޓޯގައި ހުރި ގިނަ ކަންތައްތަކަކީ، އަޅުގަނޑު ޝައުޤުވެރިކަން ހުރި، އަދި ރައްޔިތުންނަށް އެންމެބޮޑަށް ކުރިއަށްދާން ބޭނުންވާ ދާއިރާތަކަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ ޓީމަށް ފާހަގަކުރެވިގެން ލިޔެފައިހުރި ކަންކަން. އެހެންވީމާ، އެކަންކަމުގައި އަޅުގަނޑުމެން ލިޔެފައި ހުރި ވާހަކަތައް އޮލުވާލައިގެން ރައްޔިތުންނާ ހަމައަށް ގެންނަ ކަމަށްވަންޏާ، އެކަންކަން ލިޔެ ތަރުތީބުކުރި މީހުން އެބަޖެހޭ ރައްޔިތުންނަށް މިކަންކަމުގެ ޙަޤީޤަތް އޮތްގޮތް ކިޔައިދޭން. އެހެންވީމާ، އެ އުސޫލުން އަޅުގަނޑު މިދަންނަވަނީ މިކަންކަން އޮތީ މިހެންނޭ. އެހެންވީމާ، އެއްގޮތަކަށްވެސް އަޅުގަނޑުމެންގެ ބޭނުމަކީ މިދެންނެވި ކަންކަމަށް ޒުވާބުދީ، މިކަންކަން ކުރުމެއްނޫން. ހަމަ ރައްޔިތުންނަށް ވިސްނައިދޭން މިއީ ކިހާވަރެއްގެ މަސައްކަތެއްތޯ، އަޅުގަނޑުމެން ސެޕްޓެންބަރު 23އާ ހަމައަށް، ވޯޓު ފޮށްޓާ ހަމައަށް ދާއިރު އަޅުގަނޑުމެން މިކުރަނީ. އެއީ، ޤައުމު ސަލާމަތް ކުރަން ކުރާ މަސައްކަތާއި، ރަށްރަށް ތަރައްޤީކުރަން ކުރާ މަސައްކަތާއި، ޤައުމެއް ޤައުމެއްގެ ގޮތުގައި ކުރިއަށްދާން އަދި ހަކަތަހުރި ޤައުމެއްގެ ގޮތުގައި ކުރިއަށްދާން ކުރާ މަސައްކަތް.\nއަޅުގަނޑު ހަމަ ކުޑަކުޑަ މިސާލެއް ދަންނަވަންތޯ؟ އަޅުގަނޑުމެން އދ.ގެ ސަލާމަތީ މަޖިލީހުގެ ގޮނޑިއަކަށް ކުރިމަތިލައިގެން އުޅުނުއިރު، އަޅުގަނޑުމެން އެގޮނޑި ކާމިޔާބުކުރުމަށްޓަކައި، އަޅުގަނޑުމެންގެ ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ހާދަ މަސައްކަތެއް ކުރީމޭ. އެކަމަކު އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެގޮނޑި ކާމިޔާބު ނުވީމާ، އެންމެބޮޑަށް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފުރައްސާރަކޮށް އެންމެބޮޑަށް އެކަމަށް މަލާމާތްކުރީ ކޮންބައެއްތޯ؟ އިދިކޮޅުގައި ތިއްބެވި ބޭފުޅުން. އެ ގޮނޑި ލިބުނީމަ، ދައުލަތް ތަމްސީލުކުރަން، އެ ގޮނޑީގައިގޮސް އިންނާނީ ރައީސް ޔާމީނެއް ނޫނޭ. އެ ގޮނޑި ތަމްސީލުކުރައްވަން އިންނަވަން ޖެހިދާނެ، އެމް.ޑީ.ޕީ. ސަރުކާރަކުން ފޮނުއްވާ މަންދޫބެއްވެސް. އެއީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޝުހުރަތު އިތުރުވެގެންދާ ކަމެއް. ދިވެހިރާއްޖެއަށް ފައިދާ އިތުރުވެގެން ދާ ކަމެއް. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިބަތާ ކަރާމާތާއި، ދުނިޔޭގެ ޤައުމުތަކުގެ ކުރިމަތީގައި، މުޖުތަމަޢުގެ ކުރިމަތީގައި އުފުލިގެންދާ ކަމެއް.\nމިއަދު ހެނދުނު މިނިސްޓަރ ޠާރިޤުގެ ވާހަކަ އަޑުއެހިއިރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެނގުނީ، ކުދި ޖަޒީރާ ޤައުމުތަކުގެ ތެރެއިން، ޖަޒީރާ ޤައުމުތަކަށް ދިމާވާ ކަންތައްތަކުގެ ޗެމްޕިއަންކުރާ ޤައުމަކަށް ދިވެހިރާއްޖެ މިވަނީ ކީއްވެގެންތޯ. ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު އުފުލިގެން ގެއްލުންވަނީ ހަމައެކަނި ދިވެހިރާއްޖެއަކަށް ނޫނޭ. ޝައްކެއްވެސްނެތްގޮތުގައި ދިވެހިރާއްޖެއަށްވާ ގެއްލުން ވަރަށް ބޮޑު. އެހެން ބައެއް ޤައުމުތަކަށްވުރެ މާބޮޑު.\nއެހެންނަމަވެސް އެ ކޯޒް، ޗެމްޕިއަން ކޯ، ކުދި ޤައުމުތަކަށް ދިމާވާ މައްސަލަތައް ދުނިޔޭގެ ސަމާލުކަމަށް ގެނެސް، އަދި އެވަރުން ނުވެގެން، އެކަންކަން ކުރުމަށް އެންމެ ޤާބިލުބަޔަކީ، އެމީހުން ދުށްގޮތުގައި ވެއްޖިއްޔާ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޒަޢާމަތުގެ ދަށުގައި އެއޯސިސް އޮވެގެން ހިނގުން. އެހެންވެގެން ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެ ޒަޢާމަތަށް ކުރިމަތިލައިގެން އަޅުގަނޑުމެން އެ މަސައްކަތް ކުރަނީ. އޭގެ ނަތީޖާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެނިގެން އެބަދޭ. ދުނިޔޭގެ ތިމާވެށީގެ މިކަހަލަ މައްސަލަތަކުގައި، އަޅުގަނޑުމެން ދައްކާ ވާހަކަ ދުނިޔޭގެ ލީޑަރުންގެ ސަމާލުކަމަށް އެބައާދޭ. އެބޭފުޅުންގެ ކަންފަތްޕުޅުގައި ހަރުލާ ވާހަކަތަކަކަށް އެބަވޭ. އަދި އޭގެ ނަތީޖާއަކަށް ވެގެންމިދަނީ، އަޅުގަނޑުމެން ބޭނުންވާ ކަންކަމަށް، ތިމާވެށީގެ ދާއިރާއަށް އެހީހޯދުމުގައި، އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެހީ ލިބުން ފަސޭހަވެގެން ދިޔުން.\nއެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ޚިޔާލަށްގެންނަވާ! އދ. އަކީ، ދުނިޔޭގައި އޮތް އެންމެ ވަރުގަދަ މުއައްސަސާ. އެ މުއައްސަސާގެ ސަލާމަތީ ބާރަކީ ޝައްކެއްވެސްނެތްގޮތުގައި، ޕަރމަނަންޓް ފަސް މެންބަރުން ނަގާފައިއޮތް، އެންމެ ވަރުގަދަ ކައުންސިލް. އެ ކައުންސިލްގެ ގޮނޑިއެއް ހޯދަން އަޅުގަނޑުމެން ކުރާ މަސައްކަތުގައި ކާމިޔާބުވިނަމަ، ﷲގެ ރަޙްމަތުން އެކަން ކާމިޔާބުވިނަމަ، އެއީ ދިވެހިރާއްޖެ ހައިބަތު އިތުރަށް ފުޅާވެގެންދާނެ ކަމެއް. ހަމަގައިމުވެސް އެއީކީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ގެއްލުންވާނެ ކަމެއްނޫން. ބޮޑެތި ފައިދާތައްވާނެކަމެއް. އެކަމަކު އަޅުގަނޑުމެންގެ ޤައުމަށް، އެބައެއްގެ ޤައުމަށް މިވަރުކަމެއް ނުވީމާ، އެންމެބޮޑަށް ފުރައްސާރަކޮށް، އެންމެބޮޑަށް މަލާމާތްކޮށް ހެދީ ކޮންބައެއްތޯ؟ އެހާވަރުން އެބަ އެނގޭނޫންތޯ، ޤައުމީ ރޫޙު އެބޭފުޅުންގެ ތެރޭގައި ހުރީ ކިހާމިންވަރަކަށްކަން. އެހެންވީމާ، މިއީ ޤައުމީ މަޞްލަޙަތާއި، ޤައުމީ ރޫޙާއި، އިސްލާމީ އުސޫލުތަކާއި، ދައުލަތެއްގެ ގޮތުގައި ހަކަތައާއެކީ ހިނގަން ތިބުމުގެ، އެކަންކަން އިޚުތިޔާރުކުރުމަށް އޮންނަ ވޯޓެއް ސެޕްޓެންބަރުން 23ގައި މި ނަގަނީ. ސެޕްޓެންބަރުން 23ގައި މި ނަގަނީ، ޕީ.ޕީ.އެމް. އާއި އެމް.ޑީ.ޕީ.އާ ދޭތެރޭގައި އޮތް ވޯޓެއްނޫން. މި ނަގަނީ މިދެންނެވިގޮތަށް، ޤައުމީވަންތަ، ޤައުމީ ސިފަތައް ހިމެނޭ ވޯޓެއް. މީގެތެރޭގައި، އެކި ލީޑަރުން، އެކި ކަންކަމުގައި އެކި ޕާޓީތަކުގައި، ލީޑަރުން ތިއްބަވާފާނެ އެކި ގުޅުންތައް އައިސްފައި. އަދި އެބޭފުޅުން ކިތަންމެ ވާހަކައެއް ދެއްކެވި ނަމަވެސް، ގަބޫލުކުރަންޖެހޭ ޙަޤީޤަތަކީ، ޙަޤީޤަތުގައިވެސް ތަޣައްޔަރުނުވެ އޮތް ދެ ފިކުރަކީ، އެއް ފިކުރަކީ ޕީ.ޕީ.އެމް.ގެ ފިކުރު. އެއީ ބިނާކޮށް، ރައްޔިތުންގެ މަޞްލަހަތަށް، ރައްޔިތުން ބޭނުންވާގޮތަށް، ރައްޔިތުންނަށް ކަންކަންކޮށްދޭން ނިންމާފައިއޮތް ފިކުރު. އަދި އެފިކުރަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި އިސްލާމްދީން ނޫން ދީނަކަށް ޖާގަ ނުދޭނެކަމަށް ބުނާ ފިކުރު. އަދި އެފިކުރަކީ، ދިވެހިވަންތަ ސިފަތަކަކާއެކީ ދިވެހިރާއްޖެ ކުރިއަށްދާން މަސައްކަތްކުރާ ފިކުރު. އަދި އެފިކުރަކީ ތަރައްޤީ ގެނައުމުގެ އެއްވެސްވަރަކަށް ހަލަބޮލިކަމާއި، ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ހަމަނުޖެހުން އުފައްދަން ނުޖެހޭނެކަމަށް ގަބޫލުކުރާ ފިކުރު.\nއަނެއްކޮޅުގައި ތަޣައްޔަރުނުވެއޮތް ފިކުރަކީ، އެމް.ޑީ.ޕީ.ގެ ފިކުރު. އެ ފިކުރުގެ ތެރެއިން، އެހެން މީހުންތަކެއް މަސްހުނިވެގެން އަންނައިރު، އެފިކުރަކަށް އަދިވެސް ބަދަލެއް ނާންނާނެ. އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑު ހަމަ ތިޔަބޭފުޅުންނަށް ސާބިތުކޮށްދެވޭތޯ މިބަލަނީ، އެފިކުރުގެ ތެރެއަށް ބޭރުން ކިތަންމެ ބޭފުޅުންނެއް ވަތްނަމަވެސް، އެހެން ބޭފުޅުން އެވައްދާ ފިކުރަކަށް ޖާގައެއް ނުލިބޭނެ. އެއީ، މައި ފިކުރަކީ އެމް.ޑީ.ޕީ.ގެ ފިކުރު. އެ ފިކުރަކަށް އެހެން ޖާގައެއް ނުލިބޭނެ. އަދި ޖޭ.ޕީ.އިން ވަޑައިގަތަސް، އަދާލަތުން ވަޑައިގަތަސް.\nއަޅުގަނޑުމެންނަށް އެކަން ފެނިގެން ހިނގައްޖެ ދޮގެއްތޯ 2009 ވަނަ އަހަރުގެ އިންތިޚާބާއި، 2008 ވަނަ އަހަރުގެ އިންތިޚާބާއެކީ. މީގެތެރެއިން އެންމެ ވަރުގަދަ ލީޑަރުންނަށް އެކި ވުޒާރާ ހަވާލުވީމަ، ތިން ހަފްތާވަންދެން ކެތްނުކޮށްލެއްވުނު. އަނެއްބައި ބޭފުޅުން ދެން ނުކުމެވަޑައިގަތީ، އަނިޔާވެރިކަމާއި ދީނާ ދެކޮޅަށް މިދެކެވޭ ވާހަކަތަކުގެ ޙައްޤު ހޯދަން ޑިސެންބަރު 23 ގެ މުޒާހަރާއަށް. މުޅި ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ އެންމެން އެއްކުރީ އެ މުޒާހަރާއަށް. މިއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ހާލު ހުރިގޮތް. ދެން ފިޠުރަތުން ކޮންކަމެއް ތަފާތުވެގެންތޯ މިހުރިހާބޭފުޅުން އަނެއްކާ އެއްގަލަށް އަރާނީ. ކޮންކަމެއް ތަފާތުވެގެންތޯ މިއުޅެނީ؟ ފިކުރަކަށް ބަދަލެއް ނާދޭ. އެބޭފުޅުން ކުރައްވާ ކަންތަކަށް ބަދަލެއް ނާދޭ. ވިދާޅުވާ ވާހަކަތަކަކަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ނާދޭ. އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑަކަށް ނުވިސްނޭ، އާ ކޮންކަމެއް ވެގެންކަމެއް މިހުރިހާ ބޭފުޅުން އަނެއްކާ އަނބުރާ އެތަންތަނަށް ވަޑައިގަތީ. އަދި މީގެތެރެއިން ބައެއް ބޭފުޅުން، ވިދާޅުވާގޮތުން ވެއްޖިއްޔާ، އަޅުގަނޑަށް ހީވަނީ މިހާރު އަޅުގަނޑުމެން ސަރުކާރުގައި، ސާފުކުރަންޖެހޭ ފާޚާނާތައްވެސް ހުސްވީ ކަންނޭނގެ. މީގެ ބައެއް ބޭފުޅުން މިހާރު އެކަންކަންވެސް ދޫކޮށްލައްވާފައި އެވިދާޅުވީ އެހެން ދިމާއަކަށް.\nއެހެންވީމާ ކޮބައިތޯ މިދެކެވޭ ވާހަކަ؟ ސިޔާސީ ލީޑަރުންގެ ވެއްޖިއްޔާ ކޮންމެވެސް ކަހަލަ ސާބިތުކަމެއް ހުންނަންވާނެ. އެމީހުން ދައްކާ ވާހަކަ ދެދުވަހު ދެގޮތަށް ބުނާއެއްޗެއް ނޫން. އަދި މުއައްސަސާތަކާ ބެހޭ ވާހަކައާއި، މުއައްސަސާތަކަށް ނުފޫޒުފޯރާ ވާހަކަ ދައްކާއިރު، ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ލޯމަތީގައި ނޫންތޯ މުއައްސަސާތަކަށް މިއަންނަ ބަދަލުތަކާ އެއްޗެހި ފެނިގެންމިދަނީ. އަދި މުއައްސަސާތަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށްޓަކައި ކުރެވޭ މަސައްކަތުގައި ކާކުގެ އަތެއްތޯ އެކަމަށް ވަދެގެން ގަނޑު ހިލުވަނީ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެންނަން ނޫންތޯ އެހެރީ. އެހެންވީމާ، މިކަހަލަ ވާހަކަ އެ ބޭފުޅުން ދައްކަވާފައި، މިއިން ކޮންމެ ކަމެއްގައި އިސްވެ އެކަންކަން ކުރައްވާފައި، މި ވިދާޅުވަނީ، މިއަދު އެ ކަންކަން ކުރަނީ އެހެން ބައެކޭ. އެހެންވީމާ، މިއަދު ތިމަންނަމެން މި ހުރިހާ ކަމެއް ބަދަލުކުރާނަމޭ. އެކަމަކު، މިއަދުވެސް އަޅުގަނޑު ދަންނަވާނަން. އެ ބޭފުޅުންގެ މެނިފެސްޓޯގެ އެއްވެސް ފޮޅުވަތަކުން އަޅުގަނޑަކަށް ނުފެނޭ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ތިމަންނަމެން ބޭނުންވަނީ ބާއްވަން، ސައްތައިން ސައްތަ އިސްލާމީ ވެރިކަމެކޭ ވިދާޅުވާތަން. ދިވެހިރާއްޖޭގައި އިސްލާމްދީން ނޫން ދީނަކަށް ޖާގަ ނުދޭނަމޭ ވިދާޅުވާ ތަނެއް އަޅުގަނޑުމެންނަކަށް ނުފެނޭ. އެހެންވީމާ، މި ސުވާލުތައް 23 ގައި ރައްޔިތުންގެ ވޯޓަކުން އެކަންޏެއްނޫން ސާބިތު ކޮށްދޭން ޖެހޭނީ. މި ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބު ލިބެން އެބަޖެހޭ.\nއެހެންވީމާ، ކަނޑޫދޫ ކަހަލަ ކުދިކުދި އާބާދީ އޮތް ރަށްތަކުގައިވެސް ރައްޔިތުންނަށް، ހަމަގައިމުވެސް އެ ކަންކަމުން ނުރެކެވޭނެ ކަންކަމުގެ ވާހަކަ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އުނދަގޫވާނެ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި މި ދެންނެވި ކަހަލަ ކަންކަމަށް ބޮޑެތި އަސަރުތަކެއް ކޮށްގެން އޭގެ އަސަރު ކަނޑޫދޫއާ ހަމައަށްވެސް ދިލަ ފޯރާނެ. އަދި، މިތާހުރި އެހެން ކުދި ރަށްރަށަށްވެސް އެ ފޯރާނެ. ހަމަ މި ބޭފުޅުން ވިދާޅުވާނެ އެނގޭތޯ، މިތާހުރި ބައެއް ރަށްރަށުގައި ފަޅު ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫޢުތައް ހިނގާއިރު، ހާދަ ގިނަ ދުވަހެއް މި ފަޅުތައް ހިއްކާލަން ނަގައިފިއޭ. މި ޒަމާނުގެ ޓެކްނޮލޮޖީ ބޭނުންކޮށްގެން މި ފަޅަކީ، ދެ ހަފްތާ ތެރޭގައި، ނުވަ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ނިންމާލެވޭނެ ފަޅެކޭ. ޓެކްނޮލޮޖީ ބޭނުންކޮށްގެން ނުވަ ހަފްތާ ތެރޭގައި ފަޅު ހިއްކީވެސް ރައީސް ޔާމީން. އެ ބޭފުޅުންނަށް ލިބިވަޑައިގެންނެވި ތިން އަހަރުގެ ރަބީޢު މޫސުމެއް. އެއީ، އޭގައި ކުރީގައި އޮތް ސަރުކާރުގެ ދިގު މުއްދަތު ރައްޔިތުން ގަބޫލުނުކޮށް އެ ބޭފުޅުންނަށް ތަބަކަކަށް ލާފައި، ރަބީޢު މޫސުމެއް އެ ބޭފުޅުންނާ ހަވާލުކުރީ. ޖެހިގެންއައީ، ދާއިމަށް ޚަރީފު ވެގެން ދިޔަ އާބާދީއެއް. ދާއިމަށް އަޅުގަނޑުމެން ތިބީ ނުކުޅެދިފައި. އެތައް އަހަރެއްގެ ތަހުޒީބު ފަހަތަށް ދިޔައީ. އެތައް އަހަރެއްގެ ތަރައްޤީ ބީވެގެން ދިޔައީ. އެހެންވީމާ، އޭރު އެ ބޭފުޅުން ފަޅުތައް މި ޒަމާނުގެ ޓެކްނޮލޮޖީ ބޭނުންކުރައްވައިގެން ހިއްކަން މަސައްކަތް ނުކުރެއްވީ ކީއްވެގެންތޯ.\nއެހެންވީމާ، މިހާރު ވަޑައިގެންފައި، ކަރުނަފުޅު ބާލައިފައި މި ވިދާޅުވަނީ، އައްދޭ، ހާދަ ދިގުލައިގެން ދިޔަ ރަށެއް ދޯއޭ މިއީ، ބަނދަރު ނުހެދިގެން މިއުޅެނީ. ނޫނީވިއްޔާ، ހާދަ ދިގުލައިގެން ހިނގައްޖެ ދޯއޭ، ގުރައިދޫގެ ބިން ހިއްކުން. އެކަމަކު، އެ ގުރައިދޫގެ ބިން ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫޢު އެ ބޭފުޅުންގެ އަތްޕުޅުމަތީގައިވެސް އޮތޭ. ކީއްވެގެންބާ އެކަން ނުކުރެއްވީ. އަދި، މި ޒަމާނުގެ ޓެކްނޮލޮޖީ ބޭނުންކުރައްވައިގެން، އެ ވަސީލަތް ތަރައްޤީ ކުރަން ކެޕިޓަލް ފޯމޭޝަނަށް ބޭނުންވާނެ، މަހާޖައްރާފާއެއް ހޯދުމުގެ ވިސްނުންނެތީ ކީއްވެގެންބާ. އަދި، އެކަންކަން ކުރަން ބޭނުން ކަމަށްވަންޏާ، އަޅުގަނޑުމެންގެ އަތުގައި އޮތް އެންމެ ބޮޑު ރައުސްމާލު، ދިވެހިރާއްޖޭގެ މައި ދޮރާށި އެހެން ބަޔަކަށް ވިއްކާލައި، އެތަނުގައި ޢަމުރުމަޢުރޫފް ހިންގުމުގެ ބާރު ދިވެހި ދައުލަތުން ވަކިވެގެން ދިޔުން. އެކަން ކުރެއްވީ ކީއްވެގެންބާ؟ މި ސުވާލުތައް އަޅުގަނޑުމެންގެ ޚިޔާލަށް އަންނަން އެބަޖެހޭ ދޮގެއްތޯ.\nއެ ބޭފުޅުން ރަށެއްގެ ބިން ހިއްކުމުގެ ވާހަކަ ދައްކަވާއިރު، އެ ބޭފުޅުންނަށް އަޅުގަނޑު ދަންނަވަން މި ދެންނެވީ، އަޅުގަނޑުމެން ތަފާތާއެކީ މި ދަންނަވަނީ، މެދު ސައިޒް އާބާދީ ހުންނަ ރަށްރަށުގެ އޭރިޔާއަށް ބަލާކަމަށްވަންޏާ، މި ސަރުކާރުން ހިއްކި ބިމުގެ ޢަދަދު، ބިމުގެ ބޮޑުމިން އެބަ ހިމެނޭ، ދިވެހިރާއްޖެއަށް އައު 20 ރަށް އުފަންކުރުން. މިއީ ކުޑަކަމެއް ނޫން. 20 އައު ރަށް ދިވެހިރާއްޖެއަށް އުފަންކޮށްފިން، ބިން ހިއްކި މިންވަރަށް ބަލާއިރު.\nއެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑުމެން މި ކޮށްފައި ހުރި މަސައްކަތްތަކުގައި އެބޭފުޅުންނަކަށް ވިދާޅެއް ނުވެވޭނެ، މި ކަންކަން ނުކުރެވެއޭ. ކޮންމެވެސް އެހެން ކަހަލަ، އޯލްޓަރނޭޓިވް ނެރެޓިވެއް މިއިން ކޮންމެ ކަމަކަށް ނެރުއްވަން ޖެހޭނީ. އެއީ، އެ ބޭފުޅުން ވަރަށް ފަރިތަކަމެއް. ކޮންމެ ކަމެއްގައި އެކަން އޮންނަގޮތްނޫން އެހެން ގޮތަކަށް އެއަށް ޖަވާބު ދެވިދާނެތޯ، އެއީ، އެ ބޭފުޅުން ހިންގަވާ މަގު. އަޅުގަނޑުމެން އެ މަގުން ހިނގާކަށް ބޭނުމެއްނޫން. އަޅުގަނޑުމެންގެ މަގު ވަރަށް ސީދާ. މިޞްރާބު އަމާޒު. އެ މިޞްރާބަށް އަޅުގަނޑުމެން މަސައްކަތް މިކުރަނީ.\nއިރާދަކުރެއްވިއްޔާ، ﷲގެ ރަޙްމަތުން އަޅުގަނޑުމެންގެ އެޖެންޑާއާއި، އަޅުގަނޑުމެންގެ މިޞްރާބާއިއެކީ، ރަށްރަށަށް އައިސްފައިހުރި ތަރައްޤީ ތިޔަބޭފުޅުން މިއަދު މި ގޮނޑުދޮށް ހިމާޔަތްކުރި ކަނޑޫދޫގެ މިސާލުންވެސް ތިޔަބޭފުޅުން ގަބޫލުކުރައްވާނެކަމަށް އަޅުގަނޑު ހީކުރަން. މިއަށްވުރެ މާ ބޮޑެތި ބައިވަރު ކަންތައް މުޅި ރާއްޖޭގެ އަރި ހުރަހަށް، އުތުރު ދެކުނަށް އެހެރީ، އެތައް މިތަނުގައި އެހެރީ. އެހެންވީމާ، އެއީކީއެއް އަޅުގަނޑުމެން ދައްކާ ވާހަކައެއްނޫން. އެއީ، ތަފާސް ހިސާބުތަކުން ފެންނަން ހުރި ވާހަކަ. އެއީ، ކެމެރާއެއް ހިފައިގެން ގޮސްފިކަމަށްވަންޏާ، ވީޑިއޯ ކުރެވޭނެ ކަންތައް. ރަށަކަށް ފައި އަޅައިފި ކަމަށްވަންޏާ، ފެންނަންހުރި ޙަޤީޤަތްތައް އެއީ. އެ ޙަޤީޤަތް ދެކޮޅެއް ނަހަދާނެ. ހަމަގައިމުވެސް، އެ ބޭފުޅުން އަޅުގަނޑުމެން ހިއްކާފައި އޮތް ބިންގަނޑުގައި ފައި ޖައްސާލާއިރުގައި، އެ ބޭފުޅުންގެ ފައިދަށުން ބިންގަނޑުގެ ވެލި، މިތަނުގައި އެއްގަމު ޙިމާޔަތް ކުރަން މި ޖެހުނު ސަބަބުހެނެއް ގިރައިގެން ދާތަނެއް އަޅުގަނޑުމެންނަކަށް ނުފެންނާނެ. އެހެންވީމާ، ކަނޑޫދޫގެ ރައްޔިތުން ވޯޓާ ހަމައަށް ވަޑައިގަންނަވާއިރު، މިކަހަލަ ވާހަކަތަކާމެދު ވިސްނާ ވަޑައިގަންނަވާ. ތިޔަބޭފުޅުން ތިޔަ ކުރައްވާ މަސައްކަތަކީ، ޙަޤީޤަތުގައި ޤައުމީ މަސައްކަތެއް ކަމުގައި ދެކެވަޑައިގަންނަވާ. އެއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ޤައުމު، އަޅުގަނޑުމެން މި ގަބޫލުކުރާ ސިފަތަކާއެކީ ކުރިއަށްދާން ބޭނުންވާ ކަމަށްވަންޏާ، އަޅުގަނޑުމެން މިގޮތުގައި ތިބެގެން، ސުލްޙަވެރިކަމާއި، ރަށްރަށުގެ ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލު ތަފާތުވީނަމަވެސް، ހުރިހާ އެންމެނަށް އުޅެވޭގޮތަށް، އަރާރުންނުވެ ތަޅާނުފޮޅާ އުޅެވޭގޮތަށް ތަރައްޤީއަށް ވިސްނާ. ވަޒީފާއަށް ވިސްނާ. އާމްދަނީ ހޯދަން ވިސްނާ. ގެދޮރުވެރިކުރުވަން ވިސްނާ. އެހެންވީމާ، މި ކަންކަމަށް ވިސްނާފައި، މިކަންކަން މިގޮތަށް ކުރެވޭނެ މަގު ޗާޓެއް ހަދައިގެން ނުކުމެ، އުޅޭ ކެންޑިޑޭޓެއް ގޮތަށް ހަމަގައިމުވެސް އަޅުގަނޑަށް ފެންނަންވާނީ، އަޅުގަނޑުތާ. ތިޔަބޭފުޅުން އެކަން ގަބޫލުކުރައްވައިފިއްޔާ އަޅުގަނޑު ވަރަށް އުފާވާނެ.\nއިރާދަކުރެއްވިއްޔާ، އަޅުގަނޑުމެންގެ މި މަސައްކަތްތަކުގައި މާތްﷲ ބަރަކާތް މިންވަރު ކުރައްވާށި!


SunOnline: Fathuruverikamuge faahaga kollevey award thakeh raajje ah libijje\nފަތުރުވެރިކަމުގެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެވޯޑުތަކެއް ރާއްޖެއަށް ލިބިއްޖެ\nފުށިފަރު މޯލްޑިވްސް ރިސޯޓު --- ސަން ފޮޓޯ/ ފަޔާޒު މޫސާ\nފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިން ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެވޯޑުތަކެއް ރާއްޖެއަށް ލިބިއްޖެއެވެ.\nމޯލްޑިވްސް މާކެޓިން އެންޑް ޕަބްލިކް ރިލޭޝަންސް ކޯޕަރޭޝަން (އެމްއެމްޕީއާރްސީ) އިން ބުނީ ޓްރެވެލް ލެޝަރ އިންޑިއާސް ބެސްޓް އެވޯޑްސް 2020 ގައި ރާއްޖެއަށް "ބެސްޓް ހަނީމޫން ޑެސްޓިނޭޝަން" އެވޯޑު ލިބިފައިވާ ކަމަށެވެ.\nހަމައެއާއެކު، ޗައިނާގެ އެންމެ ކުރިއަރަމުން އަންނަ ޓްރެވަލް އެޖެންސީ އެއްކަމަށްވާ ފްލިގީގެ "ބެސްޓް ޕާޓްނާ އޮފް 2020" ވެސް ރާއްޖެއަށް ލިބިފައިވާ ކަމަށެވެ.\nޓްރެވެލް ޕްލަސް ލެޝާރ އަކީ ލަގްޒަރީ ޓްރެވަލް އެންޑް ލައިފް ސްޓައިލް މެގަޒިން އެކެވެ. އިންޑިއާގެ އެ ޕަބްލިކޭޝަން ގެ ފަރާތުން ދޭ "ޓްރެވެލް ޕްލަސް ލެޝާރ އިންޑިއާސް ބެސްޓް އެވޯޑްސް 2020" އަކީ ދުނިޔޭގެ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ފަރާތްތަކުގެ އަގުވަޒަން ކުރުމަށް ދެވޭ އެވޯޑެކެވެ.\nއެހެން އަހަރުތަކެކޭ އެއްގޮތައް މިއަހަރުވެސް އެވޯޑް ގެ ހައްގުވެރިން ހޮވީ މެގަޒިންގެ ކިޔުންތެރިންގެ މެދުގައި ނެގި އޮންލައިން\nއޭގެ އިތުރުން މިމަހު ބޭއްވި ފްލިގީގެ އަހަރީ އެވޯޑް ހަފްލާގައި ރާއްޖެއަށް "ބެސްޓް ޕާޓްނާ އޮފް 2020" އާއި "ގޯލްޑަން ފްލިގީ އެވޯޑް" ވަނީ ލިބިފައެވެ.\nފްލިގީ އަކީ ޗައިނާ މާކެޓް ގައި ކުރިއަރަމުން އަންނަ އޮންލައިން ޓްރެވަލް އެޖެންޓެކެވެ. އެގޮތުން ޗައިނާގެ 200 މިލިއަނެންހާ މީހުން ޓްރެވެލް ބުކިން ހެދުމަށް އެ ޕްލެޓްފޯމް ބޭނުންކުރެއެވެ. ޗައިނާގައި ކުލަގަދަކޮށް ފާހަގަކުރާ ޑަބަލް 11 ފެސްޓިވަލް ގައި މިއަހަރު ރާއްޖެ އިން ވަނީ ފްލިގީއާއި ގުޅިގެން ޕްރޮމޯޝަނަލް ކެމްޕޭނެއް ހިންގާފައެވެ.\nރާއްޖޭގެ ބޯޑަރު އަލުން ހުޅުވާލުމާއެކު އިންޑިއާއިން ރާއްޖެ އަންނަ ފަތުރުވެރިންގެ އަދަދު އަންނަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ. އެގޮތުން އިންޑިއާ ވަނީ ރާއްޖެ އަށް ދެވަނަ އަށް އެންމެ ގިނަ އަދަދަކަށް ފަތުރުވެރިން އަންނަ ގައުމުގެ ގޮތުގައި ހިމެނިފަ އެވެ.\nފަތުރުވެރިން އައުން އިތުރުކޮށް މާކެޓް އިތުރަށް ވަރުގަދަކުރުމަށްޓަކައި ވިޒިޓް މޯލްޑިވްސް އިން އަންނަނީ ތަފާތު މާކެޓިން ހަރަކާތްތަކެއް ކުރިއަށް ގެންދަމުންނެވެ.\nއޭގެ ތެރޭގައި، ރޭޑިޔޯ ކެމްޕެއިން، ފެމެލިއަރައިޒޭޝަން ޓްރިޕްސް، އަދި ތަފާތު ވާޗުއަލް އިވެންޓް ތަކުގައި ބައިވެރިވުން ހިމެނެއެވެ.\nޗައިނާ އަކީ ރާއްޖެ އަށް އެންމެ ގިނަ އަދަދެއްގެ ފަތުރުވެރިން އައި އެއް މާކެޓެވެ. ކޮވިޑް19 އާ ގުޅިގެން ރާއްޖޭގެ ބޯޑަރު ޗައިނާގެ ފަތުރުވެރިންނަށް ބަންދުކުރުމުގެ ކުރިން މި އަހަރުގެ ޖެނުއަރީ މަހު އެގައުމަށް ރާއްޖެއަށް 31,744 ފަތުރުވެރިން ވަނީ ޒިޔާރަތްކޮށްފައެވެ. އެއީ މިދިޔަ އަހަރާ އަޅާބަލާއިރު 23 ޕަސެންޓުގެ ކުރި އެރުމެކެވެ.  \nވިޒިޓް މޯލްޑިވްސް އިން އަންނަނީ ޗައިނާގައި ތަފާތު މާކެޓިންގ ހަރަކާތްތައް ކުރިއަށް ގެންދަމުންނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި "ވެއިބޯ" އަދި "ވީޗެޓް" ގައި ކުރިއަށް ގެންދާ ކެމްޕޭނާއި އޮންލައިން ރޯޑް ޝޯ، އަދި އައުޓްޑޯ ކެމްޕޭނުތައް ހިމެނެއެވެ.\nއެމްއެމްޕީއާރްސީން ބުނީ މި ދަނޑިވަޅުގައި މިފަދަ އެވޯޑުތައް ރާއްޖެއަށް ލިބުމަކީ ކުރިއެރުމެއް ކަމަށެވެ. އަދި އެފަދަ ކާމިޔާބީތަކުގެ ސަބަބުން ރާއްޖެ އިތުރަށް އިޝްތިހާރުވެ ފަތުރުވެރިންނަށް ރާއްޖެއާމެދު އޮންނަ އިތުބާރު ބޮޑުވެގެންދާނެ ކަމަށެވެ.\nއާންމު ދިރިއުޅުމުގެ ރައްކާތެރި މިންގަނޑުތަކެއް ކަނޑައަޅަނީ


ދޮންކޭލުގައި ހައިރާން ކުރުވަނިވި ސިއްހީ ގިނަ ފައިދާތަކެއް އެކުލެވޭ!\nދޮންކޭލުގައި ހިމެނޭ ޕޮޓޭސިއަމްގެ ސަބަބުން ބްލަޑް ޕްރެޝަރ ދަށްކޮށްދޭ\nދޮންކޭލުގައި ފެޓްސް އަދި ކުލޮސްޓްރޯލް އެއްވެސް ވަރަކަށް ނުހިމެނޭ\n6 މެއި 2019 | ހޯމަ 22:36\nދޮންކޭލަކީ މީރު މޭވާއެކެވެ. ދޮންކޭލަކީ ހަށިގަނޑަށް ފައިދާ ހުރި ގުދުރަތީ މާއްދާތަކެއް ގިނަ އަދަދަކަށް އެކުލެވޭ އެއް މޭވާއެވެ. ދޮންކޭލުގެ ސައިންޓިފިކް ނަމަކީ "މޫސަ އެކިޔުމިނަޓާ" އެވެ.\nދޮންކޭލުގައި ހިމެނޭ ސިއްހަތަށް ފައިދާހުރި މާއްދާތަކުގެ ތެރޭގައި ޕްރޮޓީން، މިނެރަލްސް، ޕޮޓޭސިއަމް، ކާބޯހައިޑްރޭޓްސް، ޑައިޓްރީގެ އިތުރުން ފައިބަރ ހިމެނެއެވެ. ދޮންކޭލުގައި އެކުލެވޭ ފައިބަރުގެ ސަބަބުން ބަނޑުހައިވުން ކޮންޓްރޯލްކޮށްދީ ބަނޑުހައިކަން އިހްސާސް ވުން ދުރުކޮށްދެއެވެ. އެހެންކަމުން ހިކެން ބޭނުންވާ މީހުންނަށް ދޮންކޭލަކީ ބޭނުންތެރި ކާނާއެކެވެ. އަދި ބަނޑާއި ގޮހޮރުގެ ބަލިތަކުން ދުރުކޮށްދޭ ވަސީލަތެކެވެ. އެގޮތުން ބަނޑުގައި އުފެދޭ ގޭހުގެ މައްސަލަތަކާއި ގޮހޮރުގައި ފާރު އުފެދުމުން ދުރުކޮށްދެއެވެ.\nދޮންކޭލުގައި ހިމެނޭ ޕްރޮޓީންތަކަށް ބަލާލާއިރު ވިޓަމިން ސީ، ބީ، ސިކްސްގެ އިތުރުން ރޮބޮފްލެވިން ހިމެނެއެވެ. މި މޭވާގައި ހިމެނޭ މިނެރަލްސްގެ ތެރޭގައި ފޮސްފަރެސް، ކެލްސިއަމް، މެގްނީޒިއަމް، މެންގަނިސްގެ އިތުރުން ކޮޕަރ ހިމެނެއެވެ.\nމީގެ އިތުރުން ވެސް ދޮންކެޔޮ ވެފައި ވަނީ ކުޅިވަރާއި ކަސްރަތުގެ ތެރޭގައި ހަރަކާތްތެރިވާ މީހުންގެ މެދުގައި މަޤްބޫލް ކާނާ އަކަށެވެ. ސަބަބަކީ ދޮންކެޔޮ ކެއުމުގެ ސަބަބުން ހަށިހަނޑުގައި ވަރު ޖައްސައި ދޭތީއެވެ.\nދޮންކޭލުގެ އެންމެ މުހިއްމު އެއް ފައިދާއަކީ އޭގައި އެކުލެވޭ ސިއްހަތަށް ފައިދާ ހުރި ކާރބޮހައިޑްރޭޓްސްއެވެ. މި މާއްދާގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑަށް ހަކަތަ ލިބި ހަރަކާތްތައް ހަލުއިވެ، މީހާއަށް ހިތްހަމަޖެހުން ލިއްބައިދެއެވެ.\nޔޫއެސްއޭގެ ހައިޕަރ ޓެންޝަން އިންސްޓިޓިއުޓުން ކޮށްފައިވާ ދިރާސާއެއްގައި ބުނެފައި ވަނީ ބްލަޑް ޕްރެޝަރ މެނޭޖު ކުރުމުގައި ޕޮޓޭސިއަމްގެ ރޯލް ވަރަށް ބޮޑު ކަމަށާއި އަދި ދޮންކޭލުގައި އެންމެ ގިނައީ ޕްޓޭސިއަމް ކަމަށެވެ. އަދި ޕޮޓޭސިއަމްގެ ސަބަބުން ބްލަޑް ޕްރެޝަރ ދަށްކޮށްދެއެވެ.\nދޮންކޭލުގައި ފެޓްސް އަދި ކުލޮސްޓްރޯލް އެއްވެސް ވަރަކަށް ހިމެނިފައި ނުވާއިރު ރަނގަޅު ސިއްހަތެއްގައި ހުންނަން ބޭނުން ނަމަ ދޮންކެޔޮ ޑައިޓެއް ގެންގުޅުމަކީ މުހިންމު ކަމެއް ކަމަށް ސިއްހީ މާހިރުން ވިދާޅުވެއެވެ.\nއެކި ކުލަ ކުލައިގެ ދޮންކެޔޮ ހުންނައިރު އޭގެ ތެރޭގައި ފެހި ކުލަޔާއި، ރަތްކުލަޔާއި، ރީނދޫކުލައިގެ އިތުރުން މުށި ކުލައިގެ ދޮންކެޔޮ ހިމެނެއެވެ\nދޮންކޭލުން ތާފަތު ބާއްވަތްތަކުގެ ކާބޯތަކެތި އުފެއްދޭއިރު ދޮންކޭލަކީ އެހެން މޭވަތަކާއި ޚިލާފަށް ދޮންވުމުގެ ކުރިން ޅަކޮށް ހުންނައިރު ވެސް ތަފާތު އެކިބާވަތްތަކުގެ ކާނާ ތައްޔާރު ކުރެވޭ މޭވާއެކެވެ.\n3 މެއި 2019 | ހުކުރު 08:55\n?Koba nookulaige dhonkeyluge vaahaka


މިކިޔައިދެނީ މާކުރީ ޒަމާނުގެ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. މިދިއަ އަހަރުގެ ޢީދު ތެރޭގައި ނިމިގެންދިއަ ކަމެއްގެ ވާހަކައެވެ. ކިޔުންތެރިން ރަނގަޅަށް އަޑުއައްސަވާށެވެ!\nއަޅުގަނޑު ކައިވެނިކުރީ އުމުން 23 އަހަރުގައެވެ. ކައިވެންޏަށް 15 އަހަރުވީއިރުވެސް އަޅުގަނޑު އެންމެބޮޑަށް ސަމާލުކަންދިނީ ފިރިމީހާގެ ކަންކަމަށެވެ. އޭނާގެ ހިތް އުފާކޮށްދިނުމަށެވެ. ހެޔޮލަފާ އަންތބަކުކަމުގައިވުމަށެވެ. ލިބިފައިވާ5ދަރިންގެ ކަންކަމަށްވުރެވެސް ބޮޑަށް އަޅުގަނޑު ސަމާލުކަންދިނީ ފިރިމީހާއަށް ޚިދުމަތްކުރުމަށެވެ. އެގޮތަށް އެކަންކުރީ ދަރިންގެ މުސްތަޤްބަލް އުޖާލާވެ އުފާވެރިންވެސް ބިނާވެގެންދާނީ ދެމަފިރިންގެ މެދުގައި އޮންނަ ގުޅުމުގެ މައްޗަށް ކަމުގައިވާތީއެވެ.\nކޮންމެއަކަސް މިއަހަރުގެ ކުރީކޮޅު ފިރިމީހާއަށް ބަދަލުތަކެއް އަންނަން ފެށިއެވެ. އެވާގޮތަކަށް ވިސްނަމުންދަނިކޮށް ދެމަފިރިންގެ ގުޅުން އެކުގައިހެން ކެނޑިއްޖެއެވެ. އަޅުގަނޑަށް އުޅެންޖެހުނީ ވަރަށް އެކަނިވެރި ދިރިއުޅުމެކެވެ.\nއެވަރަކުންވެސް ނުފުދުނެވެ. އަޅުގަނޑާއި5ކުދިން ރަށަށް ފޮނުވައިލީ ކޮވިޑުގެ ދުވަސްވަރު މާލޭގައި ތިބުމަށްވުރެ ރަށުގައި ތިބުން ރައްކައުތެރިކަންބޮޑުވާނެކަމުގެ އުޒުރުދައްކާފައެވެ. ރަށަށް އައިތާ މަހެއްހައި ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ވަރިކޮށްފިއެވެ. ދެން އިވުނީ ވަރަށް ޅަ، ވަރަށް ރީތިކުއްޖަކު ގެއަށް ގެންގޮސްގެން ގެންގުޅޭ ވާހަކައެވެ.\nއަޅުގަނޑަށް5ދަރިންގެ ޚަރަދުފޮނުވައެވެ. އެކަމަށްޓަކައި ޝުކުރުވެރިވެސް ވަމެވެ. ގުޅައި ސަލާންޖަހަން ނުޖައްސާ ފައިސާކޮޅު ފޮނުވައިދޭތީއެވެ.\nކޮންމެއަކަސް ޢީދު ތެރެގައި އަޅުގަނޑަށް އޭނާ ގުޅިއެވެ. އެއީ ރަށަށް އައިފަހުން ލިބުނު3ވަނަ ކޯލެވެ. ހީކުރީ ދަރިންނަށް ޢީދުމުބާރިކް ކިޔާލަން ގުޅީ ކަމަށެވެ. ފޯނު ނެގުމުން ދައްކަންފެށީ މުޅިން ތަފާތު ވާހަކައެކެވެ.\n"އަހަރެންނަށް ކުރެވުނު ކުށަށް މާފުކުރާށެވެ. އެނބުރި އަންނާށެވެ. ހުރިހާ ކަމެއް ވިސްނިއްޖެއެވެ. މާލެ އަންނައިރަށް އަލުން ކައިވެނިވެސް ކުރާނަމެވެ." މިފަދަ ވާހަކަތަކެކެވެ. ވީގޮތަކާއިމެދު ސުވާލެއްވެސް ނުކުރަމެވެ. ސަބަބަކީ ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް ކުށެއް ކުރެވިދާނެތީއެވެ. އަދި އެކަން ޤަބޫލުކޮށްފިނަމަ އިޞްލާޙްވެވޭނެތީއެވެ.\nއެއަޑުތައް އިވުމުން ޖެހިގެން އައި ދުވަހު އޮތް ފެރީ ލޯންޗުން5ދަރިން ގޮވައިގެން މާލެ އަތުވެއްޖައީމެވެ. ޙަޤީޤަތް އެނގުނުއިރު އޮތީ ހަތަރު އުދަރެސް ފެނުޖެހިފައެވެ.\nފިރިމީހާއަކީ އަބަދުވެސް ގޭ ތިޖޫރީގައި ގިނަ އަދަދެއްގެ ފައިސާ ބަހައްޓައިގެން އުޅޭ މީހެކެވެ. ބޭންކަށްލާނީ ކިރިޔާ ފުދޭވަރަށެވެ. ތިޖޫރީގައި ހުރި ހުރިހާ ފައިސާތަކެއް ވަނީ ވަގަށް ގެންގޮސްފައެވެ. އެއަށްވުރެ މާބޮޑުކަމެއް ވަނީ ކުރިމަތިވެފައެވެ. އެއީ އެއަންހެންކުއްޖާ ވަނީ ފިރިމީހާ އާއި އެހެން އަންހެންކުދިންނާ ޖާމިނުކުރުވައި ވީޑިއޯވެސް ކޮށްފައެވެ. ފުލުހަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅައިފިނަމަ ވީޑިއޯތައް ލީކުކުރާނެ ކަމުގެ ބިރުވެސް ދައްކައިފައެވެ.\nމިކަންވީ ވަރަށް ބޮޑު ކަމަކަށެވެ. ފައިސާތައް ގެއްލުމަށްވުރެވެސް މާބޮޑު ކަމަކަށެވެ. އެއީ ދަރިންގެ ބައްޕަގެ އެފަދަ ފަޟީޙަތެއް ޢާންމުވެއްޖެނަމަ ދަރިން، އެކުދިންގެ މުޅި އުމުރުގައިވެސް އެކަމުގެ ލަދުގަންނަން ޖެހޭނެތީއެވެ. އަދި އެފަދަ އެއްޗެއް ހުރިނަމަ އަލުން ބްލެކްމާލްވެސް ކުރާނެތީއެވެ.\nމިބާވަތުގެ ކަންކަން ޙައްލުކުރެވޭވަރުގެ އަޅުގަނޑުގެ ބޭބެއިންގެދަރި ހިސާބު ދުރު ކޮއްކޮއެއް ހުރެއެވެ. ޙަޔާތުގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް އޭނާ އާއި ވާހަކަދެއްކީމެވެ. އެހީތެރިކަމަށް އެދި އާދޭސްކުރީމެވެ. އޭނާގެ އެހީތެރިކަމާއިއެކު މިހާރުވަނީ ވީޑިއޯތައްވެސް ހޯދިފައެވެ.\nބުނެލަން އޮތީ އަނބިމީހާއަށް ދަރިންގެ މަންމައަށް ބޭނުންގޮތެއް ހަދައިލެވިދާނެއެވެ. ބޭނުން އަނިޔާއެއް ދެވިދާނެއެވެ. އެއީ ބާރު އޮންނަނީ ފިރިންގެ އަތުގައިކަމަށްވާތީއެވެ. އަދި ފައިސާ އާއި ގެދޮރު ހުރިނަމަ ކިތަންމެ ބައިވަރު ޅަ، ރީތި ކުދިންތައްވެސް ހޯދިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ހަނދާންކުރާށެވެ. ދަރިންނާއި ދަރިންގެ މަންމަ ރޮއްވާފައި އުފަލުގައި ދިރިއުޅެވޭނެ ކަމަށް އުންމީދުވެސް ނުކުރާށެވެ. ކޮންމެވެސް ސިފައެއްގައި ހިތްދަތިކަން އައިސް އަރައިހަމަކުރާނެއެވެ.\nއަޅުގަނޑު މިވާހަކަތައް މިއަދުނޫހުގެ ކިޔުންތެރިންނާ ޙިއްޞާ މިކުރީ ފިރިމީހާގެ ހުއްދަ އާއިއެކުގައެވެ. ފިރިމީހާއަށް ކުރެވުނު ފަދަ ކުށްތައް އެހެން ފިރިހެނަކު ނުކުރުމަކީ ފިރިމީހާގެ އެންމެ ބޮޑު އެދުމެވެ. އެހެންވެ އެކަންވެސް ޙިއްޞާކޮށްލީއެވެ.\n- ޒައިނަބް / މިއަދުނޫހުގެ ކިޔުންތެރިއެއް


Maleehaa ah vazeefaa dheyn Supreme Courtun ves hukumkohffi\nމަލީހާއަށް ވަޒީފާދޭން ސުޕްރީމް ކޯޓުންވެސް ހުކުމްކޮށްފި\nމަލީހާ (ވ) އަދި ޑރ މުހައްމަދު ޖަމީލހު އަހުމަދު --\nބެންކު އޮފް މޯލްޑިވްސްގެ އެމްއެސްއެމްއީ ހެޑްގެ މަގާމުގައި ހުންނަވަނިކޮށް ފުވައްމުލަކު ދޫޑިގަމް، މަލީޝާ، ފާތިމަތު މަލީހާ ޖަމާލު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރީ ގާނޫނާއި ހިލާފަށް ކަމަށް ކަނޑައަޅާ އޭނާއަށް އަލުން އެ ވަޒީފާ ދިނުމަށް ކޮށްފައިވާ ހުކުމް ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުންވެސް ދަމަހައްޓައިފި އެވެ.\nމަލީހާ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި މައްސަލަ އެންމެ މަތީ ކޯޓުން ނިންމާފައިވާއިރު މި މައްސަލައަށް 8 އަހަރު ދުވަސް ވަނީ ވެފައެވެ. މަލީހާއަކީ ޖަނަވަރީ 30، 1995 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ބެންކުގައި ވަޒީފާ އަދާކުރަމުންދިޔަ މީހެކެވެ. މަލީހާ ބެންކުގެ ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވަނީ 2013 ވަނަ އަހަރުގެ ޖޫން މަހުގެ ތެރޭގައެވެ.\nމަލީހާ ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވަނީ ބެންކުގެ ފަރާތުން އެ ބެންކުގެ އިތުުރު މުވައްޒިފުންތަކަކާއެކު ކޮލަންބޯގައި ފުރިހަމަ ކުރި ތަމްރީންތަކަށް ދިޔަ ހަރަދު އަނބުރާ ހޯދުމުގައި ނުކުރާ ހަރަދުތަކެއް ހޯދަން އުޅުނު ކަމަށް ބުނެއެވެ. އެ ތަމްރީން ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވަނީ ތަމްރީންތަކަށްފަހު ހަރަދުވީ ފައިސާ ބެންކުން ފަހުން ހޯދާ ގޮތަކަށެވެ.\nވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމާއި ގުޅިގެން މަލީހާ ވަނީ ވަޒީފާ އިއާދަކޮށް ދިނުމަށް އަމުރުކޮށް ދިނުމަށާއި ބަދަލު ހޯދުމަށް އެ އަަހަރުގެ ސެޕްޓެންބަރު މަހުގެ 17 ވަނަ ދުވަހު ވަޒީފާއާ ބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލަށް ހުށައަޅާފައެވެ. އެ މައްސަލައާއި ގުޅިގެން 2014 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެންބަރު މަހުގެ ތެރޭގައި ވަޒީފާއާ ބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން ވަނީ މަލީހާ ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވަނީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ނެތި އަދި ވަޒީފާއާއި ބެހޭ ގާނޫނާއި ހިލާފަށް ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައެވެ.\nއަދި މަލީހާ ކުރިން ހުރި މަގާމުގައި ބެހެއްޓުމަށާއި ނުވަތަ އެފަދަ މަގާމެއް ދިނުމަށް އަންގާފައިވެއެވެ. އަދި ޓްރައިބިއުލަންއިން މައްސަލަ ނިންމި ދުވަހުން ފެށިގެން މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި ފަހުން ހޭދަވީ މުއްދަތަށްވާ މުސާރައާއި އިނާޔަތް ގަނޑުކޮށް ދިނުމަށް ވަނީ އަމުރުކޮށްފައެވެ.\nމިއަދުގެ ޝަރީއަތް --\nޓްރައިބިއުނަލްގެ އެ ނިންމުން ބެންކު އޮފް މޯލްޑިވްސްއިން ވަނީ ހައިކޯޓްގައި އިސްތިއުނާފު ކޮށްފައެވެ.\nނަމަވެސް 2016 ވަނަ އަހަރު ހައިކޯޓުން އެ މައްސަލަ ބެލުމަށްފަހު މައްސަލަ ނިންމާފައިވަނީ މަލީހާއާއި އެއްކޮޅަށެވެ. އަދި ވަޒީފާއާ ބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުމަށް ބަދަލު ގެންނަން ޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތް ކަމަށް ހައިކޯޓުން ވަނީ ހުކުމްކޮށްފައެވެ.\nހައިކޯޓްގެ އެ ނިންމުން ސުޕްރީމް ކޯޓްގައި ބެންކުން އިސްތިއުނާފު ކުރުމުން މިއަދު ވަނީ މައްސަލައިގެ ހުކުމް އިއްވާފައެވެ. އެގޮތުން ފަނޑިޔާރު އައިޝާ ޝުޖޫން މުހައްމަދާއި ފަނޑިޔާރު ހުސްނުއްސުއޫދު އަދި ފަނޑިޔާރު މަހާޒް އަލީ ޒާހިރުގެ އިއްތިފާގުން މިއަދު އިއްވި ހުކުމްގައި ވަނީ ހައިކޯޓުގެ ނިންމުމަށް ތާއީދުކޮށްފައެވެ. އަދި ހައިކޯޓުގެ އެ ނިންމުމަށް ބަދަލު ގެންނަން ޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތް ކަމަށްވެސް ހުކުމްގައިވެއެވެ.\nމިއަދުގެ ހުކުމްގައި ރިޔާސަތު ބެލެހެއްޓެވީ ފަނޑިޔާރު އައިޝާ ޝުޖޫންއެވެ.\nމަލީހާ (ކ) އަދި ޑރ މުހައްމަދު ޖަމީލހު އަހުމަދު --\nމިއަދު އިއްވި ހުކުމުގައި ބުނެފައިވަނީ ނޯޓިސް ނުދީ މުވައްޒިފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވޭނީ އަދުލުވެރި ސަބަބެއް އޮވެގެން ކަމަށެވެ. އަދުލުވެރި ސަބަބެއް އޮތް ކަމަށް ބެލެވޭނެ ދެ ހާލަތަކީ ފާޅުކަން ބޮޑު ގައިރު ސުލޫކީ އަމަލެއް ކުރުން ނުވަތަ ހިޔާނާތްތެރިވުން ކަމަށެވެ.\nބެންކު އޮފް މޯލްޑިވްސްގެ ވަޒީފާއިން ފާތިމާ މަލީހާ ޖަމާލު ވަކިކޮށްފައިވަނީ ތަމްރީންތަކުގައި އޭނާއާއެކު ބައިވެރިވި އަނެއް ދެ މުވައްޒިފުންގެ ބަހެއް ނުހޯދާ ކަމަށާ އަދި މަލީހާ ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވަނީ ނޯޓިސްވެސް ނުދީ ކަމަށް ހުކުމްގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ. އަދި މަލީހާ ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވަނީ ނޯޓިސް ނުދީ މުވައްޒިފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވޭނެ ދެ ހާލަތް ކަމަށްވާ ފާޅުކަން ބޮޑު ގައިރު ސުލޫކީ އަމަލެއް ކުރުން ނުވަތަ ހިޔާނާތްތެރިވުން ފަދަ އަމަލެއް އޮވެގެން ކަމަށް ގަބޫލުނުކުރެވޭ ކަމަށްވެސް މިއަދުގެ ހުކުމްގައި ބުނެފައިވެއެވެ.\n"އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިވާ ގަޒިއްޔާއިން ކުރެވުނު ހުކުމަކީ ޝަރުއީ އަދި ގާނޫނާއި ހިލާފަށް ކޮށްފައިވާ ހުކުމެއް ކަމަށް ބެލެވޭނެ އެއްވެސް ހަމައެއް ނެތުމާއި ހައިކޯޓުން ކޮށްފައިވާ ހުކުމަށް ތާއީދުކޮށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުން މި މައްސަލަ ބެލި ފަނޑިޔާރުންގެ އިއްތިފާގުން ހުކުމް ކުރަން،" ފަނޑިޔާރު އައިޝާ ޝުޖޫންގެ ރައުޔަށް ފަނޑިޔާރު ހުސްނުއްސުއޫދު އަދި ފަނޑިޔާރު މަހާޒް އަލީ ޒާހިރު ތާއީދު ކުރެއްވުމުން ރިޔާސަތުގައި އިންނަވާ ފަނޑިޔާރު ޝުޖޫން އިއްވެވި ހުކުމްގައި ބުނެފައިވެއެވެ.\nމި މައްސަލާގައި މަލީހާގެ ފަރާތުން ވަކާލު ކުރައްވާފައިވަނީ ކުރީގެ ނާއިބް ރައީސް އަދި ކުރިން ޖަސްޓިސް މިނިސްޓަރު ކަމާއި އިސް ގާޒީކަން ކުރެއްވި ގާނޫނީ ވަކީލު ޑރ. މުހައްމަދު ޖަމީލް އަހުމަދެވެ. މަލީހާއާއި ޖަމީލަކީ އާއިލީ ދެ ބޭފުޅުންނެވެ.\nބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް ސުޕްރީމް ކޯޓް ޑރ. މުހައްމަދު ޖަމީލް އަހުމަދު + ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް


Kulhudhuffushi gai flu clinic ah dheki meehaku anehkaa ves covid-19 ah positive vejje\nކުޅުދުއްފުށީގައި ރޭންޑަމް ސާމްޕަލް ނަގަނީ، މިއަދު ވަނީ ފްލޫ ކްލިނިކުން ނެގި ސާމްޕަލެއް ޕޮޒިޓިވްވެފައި--\nކުޅުދުއްފުށި ސިޓީގައި ފުލޫ ކުލިިނިކަށް ދެއްކި މީހަކު އަނެއްކާވެސް ކޮވިޑް-19 އަށް ޕޮޒިޓިވްވެއްޖެ އެވެ. ކުޅުދުއްފުށީ ރީޖަނަލް ހޮސްޕިޓަލްގެ މެނޭޖަރު އަހުމަދު ދާއޫދު ވިދާޅުވީ، މިއަދު ފުލޫ އޯޕީޑީއަށް ދެއްކި މީހަކު ކޮވިޑަށް ޕޮޒިޓިވްވެފައިވާ ކަމަށެވެ.\nޕޮޒިޓިވްވެފައިވަނީ 34 އަހަރުގެ އަންހެނެކެވެ. އެ މީހާއަކީ އަލާމާތް ފެނިގެން ފްލޫ ކުލިނިކަށް ދެއްކި މީހެކެވެ.\nއަދި ބެލެވޭ ގޮތުގައި މިއަދު ކުޅުދުއްފުށި ސިޓީ މޮނިޓަރިންއަށް ލާނެކަމަށާއި މިހާރު ކޮންޓެކްޓް ޓްރޭސިންގެ މަސައްކަތް ކުރަމުންދާ ކަމަށެވެ. އަދު މިހާތަނަށް ވެސް ކުޅުދުއްފުށީގައި ބަލި ކޮންޓްރޯލް ކުރެވިފައި މި ވަނީ ކުޅުދުއްފުށީ ރައްޔިތުންނާއި، މިކަމުގައި އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭ އެންމެހާ ދަރުމަވެރީންގެ އެހީތެރިކަމާއެކު ކަމަށްވެސް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nމެއިމަހު ދެވަނަ ދުވަހުވެސް ތިން މީހަކު ވަނީ ކުޅުދުއްފުށިން ކޮވިޑް-19 އަށް ޕޮޒިޓިވްވެފަ އެވެ. އެ ތިން މީހުންނަކީވެސް ބަލީގެ އަލާމާތްތައް ހުރެގެން ފުލޫ ކުލިނިކަށް ދެއްކި މީހުންނެވެ.\nއަހުމަދު ވިދާޅުވީ، ބަލި ކޮންޓްރޯލު ކުރުމުގައި އެންމެ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާ ކުރާ އެއް ކަމަކީ މާސްކު އެޅުން ކަމުގައިވާއިރު ހުރިހާ ފަރާތްތަކުންވެސް މާސްކު އެޅުމުގެ އުސޫލުތަކާއި ކަރަންޓީނުގެ އުސޫލުތަކަށް ތަބާވުމުގެ މުހިންމުކަން ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ. އަދި އެކަކު އަނެކަކު ބައްދަލުވާއިރު އަދި ދަތުރު ކޮށްފައި ދާއިރު ވެސް މާސްކު އެޅުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެއްކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ.\nއަދި ފިހާރަތަކާއި، ޚިދުމަތް ދޭ އެހެން ތަންތަނުގައި ތިއްބަވާ ބޭފުޅުން ވެސް މާސްކު އެޅުމަށް އަހުމަދު ވަނީ އިލްތިމާސްކޮށްފަ އެވެ.


vnews - Emme molhu Batswoman akah Smriti Mandhana\nއެންމެ މޮޅު ބެޓްސްވުމަން އަކަށް ސުމިރިތީ މަންދަނާ\nއިންޑިއާގެ އަންހެން ކްރިކެޓް ކުޅުންތެރިއާ ސުމިރިތީ މަންދަނާ ---\nބައިނަލްއަގުވާމީ ކްރިކެޓް ޖަމިއްޔާ (އައިސީސީ)ގެ އެއްދުވަހުގެ ނުވަތަ 50 އޯވަރު ކްރިކެޓް މެޗުތަކުގެ އެންމެ މޮޅު ބެޓްސްވުމަންގެ މަގާމު އިންޑިއާގެ އަންހެން ކްރިކެޓް ކުޅުންތެރިއާ ސުމިރިތީ މަންދަނާ ހޯދައިފިއެވެ.\nމިއީ އަންހެން ކްރިކެޓް ކުޅުންތެރީންގެ ތެރޭގައި ބެޓް ކުރުމުގެ މަގާމުގައި އޭނާ4ވަނައިގައި އޮތުމަށްފަހު އެންމެ ފަހުން އޮތް 50 އޯވަރުގެ ކްރިކެޓް މެޗުގައިވެސް ސެންޗަރީ ހޯދައިގެން އޭނާ ހޯދި ކުރިއެރުމެކެވެ.\nއެމްއާރުއެފް ޓަޔާސްއިން ބައިނަލްއަގުވާމީ ކްރިކެޓުގެ ވަނަތައް ކަނޑައެޅިއިރު މަންދަނާގެ4ސެންޗަރީއަށް ވަނީ ރިއާޔަތް ކޮށްފައެވެ. އަދި ނިއުޒީލެންޑު ސީރީޒްގައި އޭނާ ނުބައިނުވެ ހާސިލްކުރި 90 ލަނޑަށްވުރެ މައްޗަށް އެއްވެސް ކުޅުންތެރިއަކަށް ދެވިފައި ނުވުމާއި އެކު، އޭނާ ވަނީ ކުރީން ކްރިކެޓް ބެޓިންގައި އެއްވަނައިގައި އޮތް އޮސްޓްރޭލިއާގެ އެލީސް ޕެރީއާއި މެގް ލެނިން ފަހަތަށް ޖައްސައިލާފައެވެ.\nބައިނަލްއަގުވާމީ އެއްދުވަހުގެ ކްރިކެޓުގައި މަންދަނާ ވަނީ ނަމޫނާ ކުޅުންތެރިއެއްގެ ދަރަޖަ ހޯދައިފައެވެ. އަދި 2018 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 15 ގޭމް ކުޅެގެން މިހާތަނަށް2ސެންޗަރީއާއި 8 ހާފް ސެންޗަރީ ހަދައިފައިވެއެވެ.\nއަންހެނުންގެ ކްރިކެޓުގެ މައިދާނުގައި އެންމެ މޮޅު5ކުޅުންތެރީންގެ ތެރެއަށް ނިއުޒީލެންޑުގެ ކެޕްޓަން އެމީ ސްކިޕާވެސް ވަނީ ޖެހިލައިފައެވެ. އެއީ އިންޑިއާ ސީރީޒްގައި ފުލުފުލުން އޭނާ ހެދި ހާފް ސެންޗަރީތަކާއި އެކު 10 ދަރަޖަ މައްޗަށް ޖެހިލައިގެން4ވަނައިގައެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އިންޑިއާގެ ކެޕްޓަން މިތާލީ ރާޖް ވަނީ އެއްދަރަޖަ ދަށަށް ޖެހިފައެވެ.\nއަދި ނިއުޒީލެންޑުގެ ކުރީގެ ކެޕްޓަން ސުޒީ ބޭޓްސް ވަނީ ނިއުޒީލެންޑުން ކާމިޔާބުކުރި ހެމިލްޓަން ވަންޑޭ އަށްފަހު އެއް ދަރަޖަ މައްޗަށް ޖެހިލައި6ވަނައިގައެވެ. އިންޑިއާއި ނިއުޒީލެންޑުގެ އެ ގޭމްގައި ނިއުޒީލެންޑުންވަނީ ވަންޑޭ ސީރީޒްގައި އިންޑިއާގެ މައްޗަށް ހޯދި3ވަނަ ކާމިޔާބު ފާހަގަ ކޮށްފައެވެ.\nއަންހެނުންގެ ކްރިކެޓްގެ ދަރަޖަތައް އިއުލާންކުރިއިރު ދެކުނު އެފްރިކާގެ ލިޒެލް ލީ އާއި އިނގިރޭސި ވިލާތުގެ ބޯމޯންޓާއި ވެސްޓް އިންޑީޒްގެ ސްޓެފަނީ ޓައިލާ އަދި ސްރީލަންކާގެ ޗަމާރީ އަތަޕައްތު ވަނީ އެންމެ މޮޅު 10 ކުޅުންތެރީންގެ ތެރޭގައި ހިމެނިފައެވެ.\nމީގެ އިތުރުން އިންޑިއާއިން އަލަށް ނިކުތް އުމުރުން 18 އަހަރުގެ ޖެމީމާ ރޮޑްރިގޭޒް ވަނީ ވަންޑޭ7މެޗު ކުޅުނުއިރު، ނިއުޒީލެންޑާއި އެކު ކުޅުނު އެއްދުވަހުގެ ގޭމުގައި ނުބައިނުވެ 81 ލަނޑު ކާމިޔާބުކޮށްފައެވެ.\nއަންހެނުންގެ ކްރިކެޓުގެ އުކުންތެރީންނަށް ބަލައިލާއިރު އިންޑިއާގެ ބުރަކި އުކުންތެރިއާ ނުވަތަ ސިނަރ ޕޫނަމް ޔާދަވް އާއި ދީޕްތީ ޝަރުމާ ވަނީ5ދަރަޖަ މައްޗަށް ޖެހި އަށްވަނަ އާއި ނުވަވަނަ މަގާމަށް ޖެހިލައިފައެވެ. އެއީ ނިއުޒީލެންޑު ސީރީޒްގައި ޕޫނަމް ނެގި6ވިކެޓާއި ދީޕްތީ ނެގި4ވިކެޓުން ކުރި ހޯދައިގެންނެވެ. އަދި ހަމަ އެއާއިއެކު ހަމަ އެ ސީރީޒްގައި އެކްތާ ބިޝްތު ނެގި5ވިކެޓާއި އެކު9ދަރަޖަ މައްޗަށް ޖެހިލައި މިހާރު އޭނާ ވަނީ އުކުންތެރީންގެ 13 ވަނައިގައެވެ.


Vee Ehcheh Vaan Thibeynee Raees Yameen Aa Eku- PPM - Vaguthu\nވީ އެއްޗެއް ވާން ތިބޭނީ ރައީސް ޔާމީނާއެކު - ޕީޕީއެމް\nވީ އެއްޗެއްވާން ތިއްބަވާނީ ކުރީގެ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީން އާއެކު ކަމަށް ޕީޕީއެމްގެ ފަރާތުން އެޕާޓީގެ ނައިބު ރައީސް އަބްދުއް ރަހީމް އަބްދުﷲ ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nއަދުރޭ މިހެން ވިދާޅުވީ މިހާރު ކުރިއަށްދާ ޕްރެސް ކޮންފަރެންސް އެއްގައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުންނެވެ.\n"އަޅުގަނޑުމެން ތިބޭނީ ވީ އެއްޗެއް ވާން ރައީސް ޔާމީނާ އެކީ. ވީ އެއްޗެއް ވާން ރައީސް ޔާމީނާއެކީ ވަރަށް ސީބިތުވާން އެބަތިބިން. އަޅުގަނޑުމެންނަކީ އެއްގޮތަކަށްވެސް ހައްޔަރު ކޮށްފާނެތީ ބިރު ގަންނަ ބައެއް ނޫން. އަޅުގަނޑުމެންނަކީ ޕޮލިހަށް ހާޟިރު ކުރަން އުޅޭތީ ބިރު ގަންނަ ބައެއް ނޫން." މިއަދުގެ ޕްރެސް ކޮންފަރެންސްގައި އަދުރޭ ވިދާޅުވިއެވެ.\nއަދުރޭ އިތުރަށް ވިދާޅުވީ މިހާރު ޕީޕީއެމް އޮތީ އިދިކޮޅު ޕާޓީއެއްގެ ގޮތުގައި ވަރަށް ރަނގަޅަށް ތައްޔާރުވެގެން ކަމަށާއި ސަރުކާރު ޒިންމާދާރު ކުރުވުމަށް ކުރާ ހުރިހާ ކަމެއްވެސް ކުރާނީ ޤާނޫނީ އިމުގެ ތެރެއިންކަމުގައެވެ.\n"އަޅުގަނޑުމެން މިހާރު މި ތިބީ ވަރަށް ރަނގަޅަށް އިދިކޮޅު ޕާޓީއެއްކަމަށް ތައްޔާރުވެގެން. އިދިކޮޅުގައި ތިބެގެން ސަރުކާރު ޒިންމާދާރު ކުރުމަށް ކުރަން ޖެހޭ ހުރިހާ ކަމެއް ކުރާނަން. އަޅުގަނޑުމެން ކުރާ ކޮންމެ ކަމެއް ކުރާނީ ޤާނޫނީ އިމުގެ ތެރެއިން. އެކަމަކު އަޅުގަނޑުމެން ދައްކަން ޖެހޭ ވާހަކައެއް ދައްކާނަން. އަޅުގަނޑުމެން އަޅުވެތިކަމަކަށް އާނ އެކޭ ނުބުނާނަން." އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.\nމިއަދު ޕީޕީއެމް އިން ބޭއްވި ޕްރެސް ކޮންފަރެންސްގެ ތެރެއިން- ވަގުތު އިމޭޖަސް: އަމީން ފަހުމީ\nހަމައެހެންމެ، ރައީސް ޔާމީން ހައްޔަރު ކުރަން އުޅެނީ، ސަރުކާރުން އިންޑިޔާއާއެކު އެއްބަސްވުންތަކެއް ވާން ތައްޔާރުވަމުންދާތީ އެކަމުގެ ފޯކަސް ގެއްލުވާކަންކަމަށާއި އެހެންނަމަވެސް، އެކަންކަމަށް ރައްޔިތުން ފުރުޞަތު ނުދޭނެކަމަށްވެސް އަދުރޭ ވިދާޅުވިއެވެ.\n"މިހާރު ވެގެން މި އުޅޭ ގޮތަކީ އިންޑިޔާއާ މި ސަރުކާރާ ދޭތެރޭ ހުރި އެއްބަސްވުންތަކާ، ހިންގަން އުޅޭ ކަންތައްތައް ރައްޔިތުންގެ ސަމާލުކަމަށް އައިސްދާނެތީ ރައްޔިތުންގެ ފޯކަސް އެހެން ދިމާއަކަށް އަނބުރާލުމަށްޓަކައި، ހައްޔަރު ކުރަން، ޕޮލިހަށް ހާޟިރު ކުރަން މި ކަންތައްތައް ހިންގަނީ. އަޅުގަނޑުމެން ޤަބޫލު ކުރަނީ މި ކަންކަން ކުރަން ދިވެހި ރައްޔިތުން ފުރުޞަތު ނުދޭނެކަމަށް." އަދުރޭ ވިދާޅުވިއެވެ.\nހދ. ހަނިމާދޫ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއަރޕޯޓު އިންޑިޔާގެ ޖީއެމްއާރް ކުންފުންޏާ ދިނުމާ ބެހޭގޮތުން އަދުރޭ ވިދާޅުވީ އެކަންކަމާ ދެކޮޅަށް އެފަރާތްތަކުން އަޑު އުފުލާނެ ކަމުގައެވެ.\n"މީގެކުރިން ޖީއެމްއާރު މައްސަލައިގައިވެސް އަޑު އުފުލީ އަޅުގަނޑުމެން. ހަނިމާދޫ އެއަރޕޯޓު ދޫކޮށްލާއިރުވެސް އަޑު އުފުލަން ތިބީ އަޅުގަނޑުމެން. އަދި މި ޤައުމުގައި މިލިޓަރީ ބޭސްތައް ހަދާއިރު އެކަމާ އަޑު އުފުލަންވެސް ތިބީ އަޅުގަނޑުމެން. އަޅުގަނޑުމެން ފަހަތަކަށް ނުވެސް ޖެހޭނެ، ނުވެސް ޖެއްސޭނެ." ފޮނަދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު އަދުރޭ ވިދާޅުވިއެވެ.\nޑިސެމްބަރު 14, 2018 17:49\nކޮޕީ ކުރިމަކީ ވަރަށް ހަޑި ކަމެއް މީ ސްކޫލްތަކުންވެސް ކިޔަވަދޭއިރު ދޭ ނަސޭހަތް\nޑިސެމްބަރު 14, 2018 18:08\nވީއެއްޗެއް ވާން ނުތިބެ ދެން ވަންނާނެ އެއްވެސް ވަލެއް ނެތް ! އަދުރޭ އަދި ތިގޮތަށް ތިބި ހުރިހާ މުލު ވަގުންތަށް ޝަރީއަތަށް ހާޒިރުކޮށް ކަލޭމެނަށް ދޭންޖެހޭ އުޤޫބާތް ދޭނެ ! މީ މުޖައްރިބް ކަމެއް !\nޑިސެމްބަރު 14, 2018 18:21\nޑިސެމްބަރު 14, 2018 18:31\nހެހެ. ޢަންނިގެ ވީޙާލެއްގަވާން ކޮޕީކުރީ ދޯ. ޢަބަދުވަސް ކޮޕީކުރެވޭތޯ ބަލާތި.????\nޑިސެމްބަރު 14, 2018 18:42\nއިރާދަ ކުރެއްވިއްޔާ ވާނީ ހަމަ ރަނގަޅަށް އެއީ ހިވަރުގަދަ ފަހުލަވާނެއް ތެދުވެރި ދިވެހިބަތޮލެއް އިޙުލާސްތެރި ރައީސެއް އެކުވެރި ރަގަޅު ރަހުމަތްތެރިއެއް ނިކުމެ ވަދަިގަންނަވާނީ ވަރަށް ސާފު ތާހިރުކޮން .\nޑިސެމްބަރު 14, 2018 18:44\nކޮޕީކުރުމަކީ ވަރަށް ހަޑި ކަމެއްކަމަށް ސްކޫލް ތަކުން ޓީޗަރުން ދަރިވަރުންނަށް ކިޔައިދޭ މިކަހަލަ ހަޑި ކަންތަށް ކުރުން ހުޓުވަމާ ތަރުބިއްޔަތު ލިބިގަނޭ\nޑިސެމްބަރު 14, 2018 19:17\nމިސަރުކާރު އުޅެނީ ޔާމީން ސަރުކާރުގަ ކުރިކަންތައް ކޮޕީ ކޮށްގެން. ކޮޕީ ސަރުކާރު.\nޑިސެމްބަރު 14, 2018 19:19\nމިގައުމް އަޅުވެތި ކުރާ ބަޔަކަހް މި ޤައުމްގައި ރައްކާތެރި ކަމެއް ނީންނާނެ.\n4 ލީޑަރުނަށް އަނގަ ބައްދައިގެން ތިބެޥޭނީ ކިހާދުވަހަކަށްތޯ ދިވެހިން މިތިބީ ބަލަން . ޤައުމަށް ޤައްދާރުވެފަ އެއްވެސް ބަޔަކަށް ސަލާމަތެއް ނުވެޥޭނެ\nޑިސެމްބަރު 14, 2018 19:47\nޔާމީނު ގެނެސްދިން ތަރައްޤީ އެހެން އެއްވެސް ރައީސަކު ގެނެސްދީފައެއް ނުވޭ. މިހާރު ރައީސް އިބޫ ހަދާނެ ގޮތެއް ނޭނގޭ. ފެންނަ ފެނުމަށް ބަލާއިރު އިބޫއަކީ މިހާރުގެ ރައީސެއް ނޫން. ރައީސެއްގެ ގޮތުގައި އުޅޭތަން ފެންނަނީ އެހެން މީހެއް. މިއީ މިއަދުގެ ދިވެހިން ވިސްނާލަން ޖެހޭ ކަމެއް.\nޑިސެމްބަރު 14, 2018 20:17\nބަލަ މައިންބަފައިންނަށް ލިބޭ ދަރިން މަންމައަށް "މަންމަ"، ބައްޕައަށް "ބައްޕަ" ވެސް ކިޔާ މި ނުވޭތަ ކޮޕީކުރުމަކަށް.\nޑިސެމްބަރު 14, 2018 20:39\nއިންޑިޔާގެ އައްދަސައް މިޤައުމު ދާކައް ދުލެއް ނުކުރާނައް. މަވެސް އަދުރޭއާ އެކު ނުކުއް ނާނަން. މިޤައުމު ސަލާމަތް ކުރުމައް.\nޑިސެމްބަރު 14, 2018 22:26\nއަންނި އަކީ އެއްވެސް ދިވެހި މުސްލިމަކު ކޮޕީ ކުރާނެ މީހެއްނޫން. އަދުރޭ ބޭނުންކުރާ ހ ށ ގެ އަކުރުތައް ކޮޕީކޮށްގެން ދިވެހިބަހުން ވާހަކަ ދައްކަނީ އަސްލުގަ ކެނެރީގޭ ނަޝީދު.. އެނގިއްޖެތަ؟ އެނގިއްޖެތަ؟ އެނގިއްޖެ ދޯ!\nޑިސެމްބަރު 14, 2018 23:01\nކީއްކުރާނީ..** އަދުރޭ އަބަދުވެސް އެހާލުގަ.ހިސާބު ނަމްބަރ އެއްހަދަން ދިނަސް ހަމައެހާލެއްގަ.\nޑިސެމްބަރު 14, 2018 23:37\nކެނެރީގޭ ނަޝީދަކީ މިގައުމުދުއް އެންމެ ބޮޑު ދައްޖާލު ސާފުވެއްޖެތަ ސާފުވެއްޖެދޯ.


ނިއުޒީލެންޑާއެކު ގާތް ގުޅުމެއް އޮންނާނެ: ޝީ ޖިންޕިން\nޗައިނާގެ ރައީސް ޝީ ޖިންޕިން: ނިއުޒީލަންޑާއެކު ގާތް ގުޅުމެއް ބާއްވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވި\nޗައިނާގެ ރައީސް ޝީ ޖިންޕިން ހުކުރު ދުވަހު ނިިއުޒީލަންޑްގެ ބޮޑުވަޒީރު ޖަސިންޑާ އާޑަންއަށް ފޯނުން ގުޅުއްވައި ދެ ގައުމުގެ ގުޅުން ބަދަހި ކުރަން އިތުރު މަސައްކަތް ކުރެއްވުމަށް އެދިވަޑައިގެންފި އެވެ. ޝީ ވިދާޅުވި ގޮތުން ޗައިނާ އަބަދު ވެސް ނިއުޒީލަންޑާއެކު ގާތް ގުޅުމެއް ބާއްވާނެ އެވެ.\nޗައިނާއާ ނިއުޒިލެންޑުން ގުޅިގެން ސިޔާސީ، ތާރީހީ އަދި ސަގާފީ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވިފައި ހުރި ކަމަށް ޝީ ވިދާޅުވި އެވެ. އޭނާ އަދި ވިދާޅުވީ ދެ ގައުމު އެކުގައި ކުރެވެނު މަސައްކަތްތަކުން ވާދަވެރިންނަށް ވުރެ ކުރިން ވަރަށް ގިނަ ކަންތައްތައް ހާސިލު ކުރެވިފައިވާ ކަމަށެވެ.\nޗައިނާއާ ނިއުޒީލެންޑާ ދެމެދު އޮތް ސިޔާސީ ގުޅުމަށް 50 އަހަރު ފުރޭނެ ކަމަށް ވެސް ޝީ ވިދާޅުވި އެވެ. އެކަމާ ގުޅުވައިގެން ޕްރޮގްރާމްތަކެއް ދެގައުމުން ރާވަން ދެލީޑަރުން މަޝްވަރާ ކުރެއްވި އެވެ.\nޝީ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ދެ ގައުމުން ވެސް ކެތްކުރަން ޖެހޭ ކަންތައްތައް ހުންނާނެ އެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ ނިއުޒީލަންޑަށް ދޫ ދިނުމުގެ ސިޔާސަތު ޗައިނާއިން ގެންގުޅޭ ކަމަށެވެ.\nނިއުޒީލަންޑްގެ ބޮޑުވަޒީރު ޖަސިންޑާ އާޑާން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ނިއުޒީލެންޑަކީ “ވަން-ޗައިނާ” ސިޔާސަތަށް ފުރިހަމައަށް ތާއީދުކުރާ ގައުމެކެވެ. ޗައިނާއާ އެކު ހުރިހާ ދާއިރާއެއްގައި މަސައްކަތް ކުރުމަކީ ލިބިވަޑައިގަންނަވާ ޝަރަފެއް ކަމަށް ވެސް އެކަމަނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nބޮޑުވަޒީރު ވިދާޅުވީ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތައް ހައްލު ކުރުމަށާއި ފެހި ތިމާވެއްޓަކަށް ޗައިނާއިން ކުރަމުން ގެންދާ މަސައްކަތްތަކާއި އަދާކުރާ ދައުރު ބަލައިގަންނަ ކަމަށެވެ. އަދި ގުދުރަތީ ފެހިކަން ދެމެހެއްޓުމަށް ޗައިނާއިން ބޮޑު ހޭދައެއް ކުރާކަން އެނގިވަޑައިން ގަންނަވާ ކަމަށެވެ.


ޖޫން މަހުގެ ކަރަންޓް ބިލުން 40 އިންސައްތަ ކުޑަ ކުރަން ނިންމައިފި – DhiDaily\nޖޫން މަހުގެ ކަރަންޓް ބިލުން 40 އިންސައްތަ ކުޑަ ކުރަން ނިންމައިފި\nޖޫން މަހުގެ ކަރަންޓް ބިލުން 40 ކަނޑާލަން ނިންމާފައިވާ ކަމަށް ސްޓޭޓް އިލެކްޓްރިކް ކޮމްޕެނީ ސްޓެލްކޯއިން ބުނެފިއެވެ.\nމިގޮތަށް ކުޑަކުރިކަން ހާމަކޮށްފައި ވަނީ ކަރަންޓްބިލް ބޮޑުވެގެން އެކަމުގެ ޝަކުވާ ކުރަމުން ދަނިކޮށް މިއަދު ހަވީރު ސްޓެލްކޯގައި އެކަމާއި ގުޅޭގޮތުން މައުލޫމާތު ދިނުމަށް ބޭއްވި ބައްދަލުވުމެއްގެ ތެރެއިންނެވެ.\nބައްދަލުވުމުގައި މީޑިއާއަށް މައުލޫމާތު ދެއްވަމުން އެ ކުންފުނީގެ މެނޭޖިންގް ޑިރެކްޓަރު ހަސަން މުޣުނީ ވިދާޅުވީ ޖޫން މަހުގެ ކަރަންޓު ބިލުތައް ސަބްސިޑީ ހިމަނައިގެން އިސްލާހުކުރުމަށްފަހު އަނެއްކާވެސް ފޮނުވާނެ ކަމަށެވެ.\nކޮވިޑް-19 އާ ގުޅިގެން އޭޕްރިލް މަހާއި މެއި މަހުގެ ފެނާއި ކަރަންޓް ބިލް ކުޑަކޮށްދޭން ސަރުކާރުން ނިންމިއެވެ. އަދި މި ދެމަހުވެސް ކަރަންޓު ބިލުން 40 އިންސައްތަ ފެން ބިލުން 30 އިންސައްތަ ކަނޑައިދީފައި ވެއެވެ.\nހޯރަފުށި ކޯޓުގެ އިސްމެޖިސްޓްރޭޓުގެ ސުލޫކީ މައްސަލައެއް ބަލަން ނިންމައިފި\nއަންހެނުންތަކަކާއި ފޮށިގެން މިއަދު ހައްޔަރުކުރީ، ބަރަހަނާ ހާލުގައިހުރެ މިސްކިތަށް ވަން މީހާ: ފުލުހުން\nއެމްޑީޕީއަކަށް ރިޔާސީ އިންތިޚާބު ކާމިޔާބެއްނުވާނެ، ޕީޕީއެމްއަކަށް ރަނގަޅު ކެންޑިޑޭޓެއް ނުނެރެވޭނެ: ޢުމަރު


India COVID: Kalhubaazarugai oxygen cylinder eh 1330 dollar ah! | ThePress\nއިންޑިއާ ކޮވިޑް: ކަޅުބާޒާރުގައި އޮކްސިޖަން ސިލިންޑަރެއް 1330 ޑޮލަރަށް!\nއިންޑިއާގެ މަގެއްގެ މަތީގައި މީހަކު އޮކްސިޖަން ސިލިންޑަރެއް ހިފައިގެން ދަނީ / ފަޮޓޯ: ބީބީސީ\nއަވަށްޓެރި އިންޑިއާގެ ވެރިރަށް ނިއުދިއްލީއާ އެހެންވެސް ބައެއް ސިޓީތަކުގެ ހޮސްޕިޓަލުތަކުން އެނދުތައް ހުސްވެއްޖެއެވެ. ނަމަވެސް، ކޮރޯނާވައިރަސް ޑިޒީޒް (ކޮވިޑް-19)އަށް ޕޮޒިޓިވްވަމުންދާ މީހުންގެ އަދަދުތައް ދަށެއް ނުވެއެވެ. މިއާއެކު، އާއިލާތަކަށް މަޖުބޫރުވެފައި ވަނީ ގޭގައި ދެވެން އޮތް ގޮތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމަށެވެ. ނަމަވެސް، އެއީވެސް މިހާރު މާ ފަސޭހައިން ކުރެވެން އޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ.\nކޮވިޑް-19 ޖެހި، ހާލު ސީރިއަސްވާ މީހުންނަށް ބޭނުންވާ އޮކްސިޖަން ސިލިންޑަރުތަކާ، ކޮންސަންޓްރޭޓާގެ އިތުރުން ބޭސްފަރުވާގެ ސާމާނުތަކުގެ އަގު، ކަޅު ބާޒާރުގައި އުފެލެމުން ދަނީ އަތް ނުފޯރާ ފަށަށެވެ. މިފަދަ ބައެއް ސާމާނު ވިއްކާ ފަރާތްތަކުން އަގު ކިޔަމުން ދަނީ ހިތު ހުރި މިންވަރަކަށް އުފުލަމުންނެވެ.\nއިންޑިއާގެ ހޮސްޕިޓަލުގެ ބޭރުގައި އޮކްސިޖަން ސިލިންޑަރު ހޯދުމަށް ބަލި މީހުންގެ އާއިލާތަކުން ސަފު ހަދާފަ/ފޮޓޯ: މުޚްތާރު ހާން\nދުވާލެއްގެ މައްޗަށް އިންޑިއާއިން ކޮވިޑް ޖެހޭ މީހުންގެ އަދަދު،3ލައްކައަށް ވުރެ މަތިން ރިޕޯޓް ކުރަމުން އަންނަތާ މިހާރު ވިދިވިދިގެން4ދުވަސް ވެއްޖެއެވެ. ގިނަ ބަޔަކަށް ހޮސްޕިޓަލުތަކުގެ ދޮރުތައް ބަންދުވެފައި ވާ އިރު، ދެވެން އޮތް ފަރުވާއެއް ދިނުމަށް އާއިލާތަކުން ވަމުންދާ ގުރުބާނީގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ ބަޔަކު ނަގާ، މިވަގުތަށް ބޭނުންވާ އެންމެ ޒަރޫރީ އުފެއްދުންތަކުގެ ކަޅު ބާޒާރެއް އިންޑިއާގައި އުފެދުނީއެވެ.\nއިންޑިއާގެ ކޮވިޑް ކަޅުބާޒާރުގެ ބައެއް އަގުތަށް / މަސްދަރު: ބީބީސީ\nބޭހުގެ ސަޕްލައި ފޯރުކޮށްދޭނެ ކަމަށް އިންޑިއާގެ ސަރުކާރުން ވެފައިވާ ވައުދު ފުދޭތީ އަދިއެއް ނުފެނެއެވެ. ބުނެވޭ ގޮތުގައި، އުފެއްދުންތެރިކަން އިތުރު ކުރުމަށް ސަރުކާރުން ނިންމުން ނިންމިލެއް ލަސްވީއެވެ. އަދި މިއަށްވުރެ ރަނގަޅަށް، އިންޑިއާގެ ސަރުކާރުން ދެވަނަ ރާޅަކަށް ތައްޔާރުވާން ޖެހޭ ކަމަށްވެސް ބައެއް ފަރާތްތަކުން ދަނީ ބުނަމުންނެވެ.\nއެޕިޑެމޮލިޖިސްޓް ޑރ ލަލީތު ކާންތު ވިދާޅުވީ، ކަޅުބާޒާރުން ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ރެމްޑެސިވިއާ ގަންނަން ލިބޭ ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން، ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ކަޅުބާޒާރަށް ލީކެއް އުޅެނީ ކަމަށާ، ކަމާ ބެހޭ ފަރާތްތަކަށް އެ ލީކު ބަންދު ނުކުރެވިފައި ވާ ކަމަށެވެސް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި ފުރަތަމަ ރާޅުން އެއްވެސް ވަރެއްގެ ފިލާވަޅެއް، އިންޑިއާއަށް ދަސްވެފައި ނުވާ ކަމަށްވެސް އޭނާ ވަނީ ސިފަކުރައްވާފައެވެ.\nއިންޑިއާގެ ހޮސްޕިޓަލުތަކުން އާ ޕޭޝަންޓުން ބަލައިގަތުން ވަނީ ހުއްޓާލާފަ / ފޮޓޯ: ގެޓީއިމޭޖަޒް | ބީބީސީ\nކަޅުބާޒާރުގެ ވާހަކަ ހަވާސާ ކުރުމަށްފަހު، "ފޭކު" ބޭސް ވިއްކާ މައްސަލަވެސް އިންޑިއާގައި މިހާރު ވަނީ ފެންމަތިވެފައެވެ. އެގޮތުން، ލައެސެންސް ނެތް ކުންފުނިތަކުން އުފައްދާ ބޭސްތައްވެސް މިހާރު އެ ގައުމުގައި ދަނީ ދައުރުވަމުންނެވެ. ބޭސް ފޮށީގެ ބޭރުގައި އިމްލާ ކުށް ހުންނަ، ފެންވަރު ދަށް އުފެއްދުންތައްވެސް ވިކެއެވެ. ނުވިތާކަށް އެކުނީގެ ހިލަމެއް، މާސިންގާ އިންޓަނެޓްގެ ކަނޑުގައިވެސް ނެތެވެ.\nއޮކްސިޖަންއާ ބޭސް ސަޕްލައި ކުރާ މީހުންގެ ނަންބަރުތައް އިންޑިއާގެ އެކި ޕްލެޓްފޯމްތަކުގައި ދައުރުވަމުން ދާއިރު، މިއިން އެއްވެސް ނަންބަރަކީ ވެރިފައި ކުރެވިފައިވާ ނަންބަރެއް ނޫނެވެ. މި ގޮތަށް ދައުރު ކުރާ ބައެއް ނަންބަރުތަކަށް ފައިސާ ފޮނުވާ ހިސާބުން، އެ ފައިސާ ފޮނުވި މީހާގެ ނަންބަރު ބްލޮކް ކޮށްފައިވެސް އެބަހުއްޓެވެ. އެކަމަކު، އާއިލާގެ މެންބަރުގެ ފުރާނަ ސަލާމަތް ކުރުމަށް، ކޮންމެ މީހަކުވެސް ކުރެވެން އޮތްހާ ކަމެއް ކޮށްގެން، މި މަޅިތަކަށް ފެތެނީއެވެ.\nރިޕޯޓް ކޮވިޑް-19 ވިޔަފާރި ލައިފްސްޓައިލް ސިއްހަތު