REPORT: Dhivehi noosverikamuge 75 aharuge fas kaafu! | Mihaaru\nރިޕޯޓް / ނޫސްވެރިކަން\nދިވެހިރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ރައީސް ސުމުއްވުލް އަމީރު މުޙައްމަދު އަމީން ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނު އިނގިރޭސިންގެ ލިޔުމެއްގައި ސޮއިކުރައްވަނީ: "ސަރުކާރުގެ ހަބަރު" ނެރުއްވީ އަމީން އިސްކޮށްހުންނަވައިގެން.\n04 ޖޫން 2018 - 09:36\nދެ ވަނަ ބޮޑު ހަނގުރާމަ ފެށި ދުނިޔެ ސުންނާފަތިވެ އެތައް ބަޔަކު ބަނޑަށް ޖެހެމުންދަނީ އެވެ. މިކުޑަކުޑަ ރާއްޖެ އަށް ކަހާތަން ހިރުވައި ވެސް ނުލަ އެވެ. ކަމެއް ވެގެން އުޅޭކަން ވެސް އެނގުނީ ހަނގުރާމަ ފެށިތާ 16 ދުވަސް ފަހުން، ވޯރާވިޔަފާރިވެރިޔާ އަކުބަރުއަލީގެ ބަނގަލާ ބޯޓް "ކިސްތީފަތޭ" އިން އައި ސިޓީއަކުންނެވެ. އެހިސާބުން ރައީސް ސުމުއްވުލް އަމީރު މުހައްމަދު އަމީން ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނު ނިންމެވީ ހަނގުރާމައިގެ ހަބަރުތައް ރައްޔިތުންނާ ހަމަޔަށް ފޯރުކޮށްދޭން ނޫހެއް ނެރުއްވާށެވެ. ރާއްޖޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ނެރުނު ނޫސް "ސަރުކާރުގެ ހަބަރު" ގެ ފެށުމަކީ އެއީ އެވެ. އެމަނިކުފާނު ފެއްޓެވި އެ މުހިއްމު މަސައްކަތްޕުޅަށް މާދަމާ 75 އަހަރު ފުރޭނެ އެވެ. ދިވެހި ނޫސްވެރިކަމުގެ ފަހުރުވެރި އަލިމަސްޔޫބީލެވެ.\nކާކު؟ ކީއްވެ؟ ކޮންތާކު؟ ކޮންއިރަކު؟ ކިހިނެއް؟\nއެކަމަކު އޭގެ ކުރިން ވެސް މަޖައްލާގެ ސިފައިގައި ނޫސްވެރިކަން ރާއްޖޭގައި އޮތީ ފެށިފަ އެވެ. ތާރީހީ އިލްމުވެރިޔާ ހ. ޝަފީގުގޭ މަރްހޫމް އަހުމަދު ޝަފީގް ލިޔުއްވާފައިވާ ގޮތުގައި ރާއްޖެއަށް ނޫސްވެރިކަމުގެ ވަސް އެންމެ ފުރަތަމަ ދުވަން ފެށީ ޔޫރަޕަށް އައި ސިނާއީ އިންގިލާބާ އެކު ބަދަލުވެގެން ދިޔަ އޮއިވަރު އިންޑިއާ ކަނޑު ހުރަސްކޮށް 20 ވަނަ ގަރުނުގެ ކުރީކޮޅު ރާއްޖެ އަށް އައި އައުމުގެ ތެރެއިންނެވެ. އޭނާ ލިޔުއްވާފައިވާ ގޮތުގައި އޭރު ގިނަ ދިވެހިން ތިބީ "ތަނުން" އެނގުނު އެއްޗަކާއި ލިބުނު އެއްޗަކުން ފުއްދާލައިގެންނެވެ.\n"އޭރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިލްމަކީ، ދީނީ އިލްމެވެ. އިލްމު ލިބިގަންނަނީ އަރަބި ފޮތްފޮތުންނެވެ. އެ މީހަކު ދަންނަ އިލްމެއް، ހިތުން ހިތަށް އަނގަ ބަހުން ރައްދުކުރަމުން އަ އެވެ. އެއްވެސް ބަހަކުން ލިޔެ ކިޔަން ދަންނަ މީހުން ވަރަށް ވެސް މަދެވެ. މާދަރީ ބަސް މި ފެންވަރުގައި އޮތުމުން، ލިޔެވިގެންވާ ފޮތްތައް އެހައި ވެސް މަދެވެ. އޮތަސް އޮންނާނީ އެދުރެއްގެ އަތްމަތީގަ އެވެ،" ޝަފީގު ލިއުއްވި އެވެ.\nފުރަތަމަ މަޖައްލާ: ޒުވާނުންގެ އިސްނެގުމެއް\nކަން އެހެން އޮއްވައި އިންޑިއާ އާއި ސްރީ ލަންކާ އިން އަދި މިސްރުން ކިޔަވައިގެން މަދު ޒުވާންކޮޅެއް އައިސް ގައުމަށް ހިދުމަތްކުރައްވަން ފައްޓަވައިފަ އެވެ. ތައުލީމީ ޒުވާނުން އެއްވެ ދުނިޔެއަށް އަންނަމުން ދިޔަ އާ ހިޔާލުތަކުގެ ވާހަކަދައްކަން ފެށި އެވެ. އެ ޒުވާނުން މައިޒާންތަކުގައި ރޭގަނޑުގެ އެތައް ދަމެއް ވަންދެން ތިބެ ދެއްކި ވާހަކަތަކުގެ ތެރޭގައި ނޫސްވެރިކަމުގެ ތެރެއިން ލާފައި އާއްމުން ހޭލެއްވުމުގެ ވާހަކަ ހިމެނެ އެވެ. އެކަމަށް އަމަލީ ސިފަ ގެނެސް ނޫސްވެރިކަން ފަށަން ބޭނުންވި ނަމަވެސް ދިމާވި މައްސަލައަކީ އޭގެ ތެރެއިން ގިނަ ބޭފުޅުންނަކީ ތައުލީމް ހާސިލްކުރައްވަން ތުއްޕުޅުއިރުން ފެށިގެން ރާއްޖޭން ބޭރުގައި ތިއްބެވި ބޭފުޅުންނަށް ވާތީ ދިވެހި ބަހަށް ކޮށިވުމެވެ.\nދިވެހި ބަހުގެ އަދީބު އައްޝައިހް ހުސެއިން ސަލާހުއްދީން: އެންމެ ފުރަތަމަ ނެރުނު މަޖައްލާގައި އެޑިޓަރެއްގެ ދައުރު އަދާކުރެއްވި.\nއެހެންވެ އެ ބޭފުޅުން ދިވެހި ބަހާއި ދިވެހި ތާރީހުގެ ތެރެއަށް ވެންނެވުމަށްޓަކައި ދިވެހި ބަހުގެ އުސްތާޒް އައްޝައިހް ހުސެއިން ސަލާހުއްދީންގެ އެހީފުޅު ހޯއްދެވި އެވެ. އުރުދޫ ބަހުންނާއި އިނގިރޭސި ބަހުން ހުންނަ ބައެއް މަޒުމޫނާއި އެކި ލިޔުން އެ ބޭބޭފުޅުން ދިވެހި ބަހަށް ތަރުޖަމާ ކުރައްވައި ސަލާހުއްދީންގެ އަރިހުން އިސްލާހު ކުރައްވަނީ އެވެ. އެހެންކަމުން އެއް ނަޒަރުން ބަލާއިރު ސަލާހުއްދީނަކީ ރާއްޖޭގެ ނޫސްވެރިކަމުގައި އެންމެ ފުރަތަމަ އެޑިޓަރެއްގެ ދައުރު އަދާކުރެއްވި ބޭފުޅާ ކަމަށް ބެލެވިދާނެ އެވެ.\nހުޅެނވި ހަނދަކުން ކަނުއަނދިރި ރެޔަކަށް އަލިކަމެއް ފޯރުކޮށްދެވިދާނެ ހެއްޔެވެ؟ ދިވެހި ތާރީހު ހެކިދޭ ގޮތުގައި އެއީ ވެދާނެ ކަމެކެވެ. އިލްމާއި ލިޔުންތެރިކަމުގެ ދުނިޔެ ރާއްޖެ އަށް އަނިދިރިކޮށް އޮއްވައި އެފަދަ އަލިކަމެއް ފޯރުކޮށްދިނީ ރާއްޖޭގައި ނެރުނު ފުރަތަމަ މަޖައްލާ "ހުޅެވިހަނދު" އެވެ. އެއީ ކުރިން ދެންނެވި ބޭފުޅުން ފެއްޓެވި މަސައްކަތްޕުޅުގެ ނަތީޖާ އެވެ. އެއްވެސް ސިފައެއްގައި ރާއްޖޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ކުރެވުނު ނޫސްވެރިކަމުގެ މަސައްކަތަކީ އެއީ ކަމަށް ތާރީހު ހެކިދެ އެވެ. ރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ގާނޫނު އަސާސީ ލިޔުމުގެ މަސައްކަތްކުރަމުން ދިޔަ އެ ދުވަސްވަރު "ނަޔާހިޔާލު" މި ނަމުގައި ވެސް މަޖައްލާއެއް ނެރުނެވެ. މި ދެ މަޖައްލާ އަށް މުހައްމަދު އަމީން ލިޔުއްވި އެވެ.\nމަހަކު އެއް ފަހަރު ނެރެމުން އައި އަށެއްކަ އިންޗީގެ ދިގު މިން ހުންނަ ފަސްދޮޅަހަކަށް ސަފުހާގެ މި ދެ މަޖައްލާގެ ތެރެއިން "ހުޅެވިހަނދު" ގައި ބޮޑަށް ހުންނަނީ އަހްލާގީ، ތާރީހީ، އަދި ސަފާގީ މަޒްމޫންތަކެވެ. މަޖައްލާ ނުކުތީމާ އެ ބޭފުޅުންގެ އާއިލީ އެކި ގަނޑުވަރުތަކަށް ގެންދަވައި ފަރިތަކޮށް ކިޔާ މީހުން ލައްވައި ކިޔުއްވަނީ އެވެ.\nއަތުން ލިޔެގެން މި ދެ މަޖައްލާ ނެރެމުން ގެންދިޔައިރު ޗާޕްކޮށްގެން ނޫސް މަޖައްލާ ނެރުމުގެ ހިޔާލު ވެސް ވަނީ އައިސްފަ އެވެ. އެ ހިޔާލު އެންމެ ފުރަތަމަ ފާޅުކުރެއްވި ބޭފުޅުންގެ ތެރޭގައި ސަލާހުއްދީނާއި ކަކާގޭ އައްނަބީލް އިސްމާއިލް ދޮށިމޭނާ މަނިކުފާނު ހިމެނިވަޑައިގަތެވެ. ބުނެވޭ ގޮތުގައި އެ ހިޔާލު ނުކުތީ، ރާއްޖެ އަށް ގެނައި ފުރަތަމަ ޗާޕް މެޝިން އައްޝައިހް އިބްރާހިމް ބަހާއުއްދީން އައްޑޫ އަށް ގެންދެވުމަށް ފަހު އޭގެ އެންމެ ފުރިހަމަ ބޭނުން ހިފޭނެ ގޮތެއް ހޯދަން ވެގެން މާލެ ގެނައި ދަނޑިވަޅުގަ އެވެ. އެކަމަކު އެކަމަށް އަމަލީ ސިފައެއް އައިސްފައެއްނުވެ އެވެ.\nޗާޕްކޮށްގެން ފުރަތަމަ ފަހަރަށް މަޖައްލާއެއް ނެރުން\nއެހެންކަން އޮއްވާ އެއްކަލަ ނޫސްވެރިކަން ފެށުމަށް ބާރު އެޅި ޒުވާނުން ހިމެނިގެން، އޭރުގެ ރަސްގެފާނު އައްސުލްތާން މުހައްމަދު ޝަމްސުއްދީ ރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ގާނޫނު އަސާސީ އެކަށައެޅުމަށް މަޖިލީހެއް އުފެއްދެއްވި އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އަހުމަދު ކާމިލް ދީދީ އާއި ހުސެއިން ހިލްމީ ދީދީ އާއި މޫސާ މުހައްމަދު ދީދީ އަދި މުހައްމަދު އަމީން ހިމެނިވަޑައިގަތެވެ.\nއެ ގާނޫނު އަސާސީގައި ހިޔާލު ފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަމުގެ ހައްގު ރައްޔިތުންނަށް ދީފައި އޮތްއޮތުމަކީ މިއަދު ވެސް އަޅުގަނޑުމެން އެކަމާ މެދު ފަހުރުވެރިވާ ކަމެކެވެ. އެކަމަކު "ޝަރީއަތާއި ގާނޫނު ހިލާފު ނުވާ ގޮތުން، މީސްތަކުންގެ ބުއްދިއަށް ފެންނަ ކަންކަން ދުލާއި ގަލަމުން ފާޅުކުރުމަކީ ހުއްދަވެގެންވާ ކަމެއް ކަމަށް" ލިޔެވި ގަރާރު ކުރެވުނީ ހަގީގަތުގައި ދެ ތިން ބޭފުޅެއްގެ ގަދަބާރު އެޅުއްވުމާ އެކު ހޫނު ބަހުސްތަކެއް ހިނގުމަށް ފަހު އެވެ. އެ ގާނޫނު އަސާސީ އަކީ އެއް ވިސްނުމުން ބަލާއިރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ނޫސްވެރިކަމުގެ ފެށުމެވެ. ގާނޫނީ ހަމަތަކުން ބާރު ލިބިގެން ދިވެހި ރާއްޖޭގައި ނޫސްވެރިކަން ފެތުރެން ފެށީ ލިޔެވިގެންވާ ގާނޫނު އަސާސީއަކުން ބާރު ލިބިގެން އުފެދުނު ސަރުކާރުން ކުރި މަސައްކަތުންކަން ތާރީހު ހެކިދެ އެވެ.\nޗާޕުކޮށްގެން ރާއްޖޭގައި ނެރުނު ފުރަތަމަ މަޖައްލާ "އަލް-އިސްލާހް" ގެ ފެށުމަކީ އެއީ އެވެ. އެ މަޖައްލާ ނެރެން ސަރުކާރުން ފެށީ މީސްތަކުން ގާނޫނުގެ މައްޗަށް ހޭއެރުވުމުގެ ގޮތުން ދުލާއި ގަލަމުން ސިޔާސަތު ހާމަކުރަމުން ގެންދާނެ ކަމަށް ފެނިގެންނެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގައި ލިޔުންތެރިކަމުގެ ދުވަސް ފާހަގަކުރަނީ މި މަޖައްލާ ނެރުނު ދުވަސް ކަމަށްވާ ޖުލައި 8، 1933 އާ ދިމާކޮށެވެ. ފުރަތަމަ އަދަދުގައި 54 ސަފުހާ ހިމެނުނެވެ. އެޑިޓަރަކީ އާ ސަރުކާރުގެ ވަޒީރުއްދާހިލިއްޔާ (ހޯމް މިނިސްޓަރު) އަދި ވަޒީރުލްމައާރިފް އަހުމަދު ކާމިލް ދީދީ އެވެ.\nއަލްއުސްތާޒް އަޙްމަދު ކާމިލް ދީދީ: ފުރަތަމަ އެޑިޓަރ --ފޮޓޯ: މަޖްލިސް ވެބްސައިޓް\nމި މަޖައްލާގައި ވަރުގަދަ ގަވާއިދެއް ނުވަތަ ކޯޑް އޮފް އެތިކްސްއެއް އޮތެވެ. އަސާސީ މަގުސަދަކީ "ދިވެހީން ދީނާއި ދުނިޔޭގެ ފަރާތަށް ހޭ" އެރުވުމެވެ. ގާނޫނަށް އަހުލުވެރިކުރުމަށް ހެދި މަޖައްލާއެއް ކަމުގައިވީ ނަމަވެސް މަގުސަދުތަކުގެ ތެރޭގައި ސިޔާސީ، އިގްތިސާދީ، އަދި އިޖްތިމާއީ، ތައުލީމީ، ގޮތް މަތީން ދުނިޔޭގެ އެކިއެކި ތަންތަނުގައި ހަބަރުތަކާއި ރާއްޖޭގެ ތާރީހީ ހަބަރުތަކާއި ރާއްޖޭގެ އެކިއެކި ތަންތަނުގެ ހާލުތަކާއި ހަބަރުތައް ލިޔުން ހިމެނެ އެވެ. ހަމަ އެހެންމެ އެކިއެކި ބާވަތް ބާވަތުގެ އިއުލާންތަކާއި އިޝްތިހާރުތައް ލިޔުން ހިމެނެ އެވެ.\n"މީހެއްގެ ޒާތަކާއި ނުވަތަ މީސްތަކުންގެ އަބުރުތަކާއި ބެހޭ ނުވަތަ ދައުލަތަށް ނުވަތަ މީހަކަށް އެ ވާހަކައަކުން ގެއްލުމެއް ލިބޭނެ އެއްވެސް ހަބަރެއް ޝާއިއެއް ނުކުރެވޭނެ އެވެ،" މަޖައްލާގެ ގަވާއިދުގެ ނުވަ ވަނަ މާއްދާގައި ބުނެފައިވެ އެވެ.\nއޭގެން ކޮންމެ ކަމަކާ ބެހޭ މަޒްމޫނެއް ވެސް ކޮންމެ މީހަކު ފޮނުވިޔަސް މަޖައްލާގެ އިދާރާއިން ފާސްވުމުން ޖަހައިދޭނެ އެވެ. މީގެ ތެރެއިން އާއްމު މަސްހަލަތަށް ފައިދާހުރި މަޒްމޫންތައް ޗާޕްކޮށްދެނީ ހިލެ އެވެ. އެކަމަކު އަމިއްލަ ބޭނުންތަކަށް ނަމަ އަގު ދީގެންނެވެ.\nފުރަތަމަ އަދަދުގައި ސަލާހުއްދީން ވަނީ ހަދީސެއްގެ ތަރުޖަމާ ލިޔުއްވައިފަ އެވެ. އޭރު ހިނގަމުން ދިޔަ ގާނޫނީ ދައުލަތާ ބެހޭ ގޮތުން އަހުމަދު ކާމިލް މަޒްމޫނެއް ލިޔުއްވާފައި އޮތްއިރު ސަލާހުއްދީން ވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތާރީހާ ބެހޭ ގޮތުންނާއި ދިވެހި ހަކުރު އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޖާއިބުތަކާ ބެހޭ ގޮތުން ލިޔުއްވާފަ އެވެ. މީގެ އިތުރުން ދިވެހި ދައުލަތަށް އާގުބޯޓެއް ނުހޯއްދަވައި ތިއްބެވުން ހެޔޮނުވާނެ މިނަމުގައި ދާހިލީ ވުޒާރާގެ ފަރާތުން ކާމިލް ލިޔުއްވި މަޒްމޫން ފާހަގަކޮށްލެވެ އެވެ. ފުރަތަމަ އަދަދުގައި މުޅިން ވެސް ހިމެނެނީ މި ދެ ބޭފުޅުންގެ ލިޔުއްވުންތަކެވެ. އެކަމަކު ދެ ވަނަ އަދަދުން ފެށިގެން އެކި ބޭފުޅުން ލިޔުއްވި އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އަލްއަމީރު މުހައްމަދު ފަރީދާއި މުހައްމަދު އަމީނާއި ޝައިހް މުހައްމަދު ޖަމީލްދީދީ ހިމެނިވަޑައިގަތެވެ.\nގާނޫނު އަސާސީ އުވި ސަރުކާރު ވެއްޓުމާ އެކު އެ ނޫސް ހުއްޓި ނޫސްވެރިކަން ވެސް އަނދަވަޅަކަށް ވެއްޓުނީ އެވެ. މަހަކު އެއް ފަހަރުގެ ގޮތުގައި އަށް އަދަދު ނުކުމެފައި ވަނިކޮށް އޭރުގެ ސަރުކާރު އިންގިލާބަކުން އުވުމާ ގުޅިގެން މަޖައްލާ ވެސް އުވައިލެވުނީ އެވެ.\nފުރަތަމަ ނޫހުގެ ފެށުށް: 75 އަހަރު ކުރިއަށް\nފަހުން ނޫސްވެރިކަމައިގެން އުޅޭނެ މީހަކު ނެތި ދިޔަ އެވެ. "ހުޅެވިހަނދު"ން ދިން އަލިކަމުގެ މައްޗަށް "އަލް އިސްލާހު"ން ގެނައި އަލިކަން މަޑުވެ ދިވެހި އުދަރެސް އޮތީ މައުލޫމަތު ފެތުރުމުގެ ގޮތުން އަނދިރިވެފަ އެވެ. އެކަމަކު ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ދުނިޔެ މައްޗަށް ވެސް ވެރިފައި އޮތް އަނދިރިކަމުގެ އިހުސާސް ސަރުކާރަށް ކުރެވި ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް އަލިކަމެއް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ އެދުން ބޮޑުވި އެވެ. "ސަރުކާރުގެ ހަބަރު" ނެރުއްވަން ރައީސް އަމީން ނިންމެވީ ސަބަބަކީ އެއީ އެވެ. ދެ ވަނަ ބޮޑު ހަނގުރާމައާ އެކު ސަރުކާރުން ބޮޑު އިސްޓޯރު އުފެއްދުމާއި ކާބޯތަކެތި ރޭޝަންކުރުމާ އެކު ގެނައި އެންމެ ބޮޑު އެއް ބަދަލަކީ "ސަރުކާރުގެ ހަބަރު" ނެރެން ފެށުމެވެ. އެޑިޓަރަކީ އަމީން ދީދީ އެވެ.\nރާއްޖޭގައި ޗާޕުކޮށްގެން ނެރުނު ފުރަތަމަ ދުވަހު ނޫސް "ސަރުކާރުގެ ހަބަރުގެ" ފުރަތަމަ ކޮޕީ.\nމާދަމާ އަޅުގަނޑުމެން ފާހަގަކުރާ ނޫސްވެރިކަމުގެ އަލިމަސްޔޫބީލަކީ މި ނޫސް ފެށުމުގެ މުނާސަބަތެވެ. މީގެ 75 އަހަރު ކުރިން ޖޫން 5، 1943 ގައި ނުކުންނަން ފެށި ސަރުކާރުގެ ހަބަރަކީ ފޫޓެއްހާ ދިގު މިނުގެ ހަ ސޮހުފާގެ ނޫހެކެވެ. ކޮންމެ ހިޖްރީ މަހެއްގެ ފުރަތަމަ ދުވަހު ނެރެމުން އައި ނޫހުގެ ހާއްސަ އަދަދެއްގެ ގައުމީ ދުވަހު ނެރުނެވެ. ނޫހުގެ އަގަކީ 30 ލާރި އެވެ.\nދުނިޔޭގެ ބޮޑު ހަނގުރާމަ ނިމެންދެން މައިގަނޑުކޮށް ހުރީ ހަނގުރާމައިގެ ހަބަރުތަކާއި މައުލޫމާތު އަދި ޗާޓްތަކެވެ. ރާއްޖެ އޮތީ އިނގިރޭސިންގެ ހިމާޔަތުގެ ދަށުގައި ކަމަށްވުމުން އެފަދަ ހަބަރުތައް ގެނެސްދޭން ޖެހުނީ ވަރަށް ބަލައިގެންނެވެ.\nއަމީން ދީދީ އަކީ ބަހުގެ އުސްތާޒަކަށް ވާތީއާ އެކު އާއްމު ދިވެހިންގެ ބަހަށް އަހުލުވެރިކުރުވަން އާ ބަސްތަކާއި މިސާލު ބަސްތައް މި ނޫހުގައި ބޭނުންކޮށްފައި ހުއްޓެވެ. އެގޮތުން ބޭނުންކުރި އާ ބަސްތަކުގެ ތެރޭގައި ޕެސިފިކް ކަނޑަށް ތެމާކަނޑު، މެޑިޓެރޭނިއަން ކަނޑަށް، މެދުތެރޭގެ ކަނޑު އޭޝިއާ ސަރަހައްދަށް އެތެރެވަރި، އަދި އިންޑިއާއާ ގާތް ސަރަހައްދަށް މެދުތެރޭގެ އެތެރެވަރި، ފާއީސްޓް އޭޝިއާ އަށް ދުރުއިރުމަތި، މިޑްލްއީސްޓަށް މެދުއިރުމަތި ކިޔުނެވެ. އަދި ހިތްވަރުގެ ބަސްތައް ބޭނުންކުރި އެވެ. އެގޮތުން ލިޔުމެއްގައި ވެ އެވެ. "ސިންގާ އެއް ފަދަ ޗާޗިލްގެ މިއަލަނިއަތުން ވަރު ހުރެގެން ހިޓްލަރުގެ ކަންކަށިމަތީގައި ތަފާލެއް އަޅައިފި އެވެ."\nތާޒާ ހަބަރު ހޯދީ އާރްއޭއެފް އިން ބަހައްޓައިދިން ވަޔަލެސް ވަޔާލެސްސެޓް މެދުވެރިކޮށްގެން އަދި ސަރުކާރުގެ ރޭޑިއޯ އިންނެވެ. މީހެއްގެ ފޮޓޯ އަތުކުރެހުމެކުން ފުރަތަމަ ޗާޕްކުރީ މިސްރުގެ ފުރަތަމަ ރައީސް ޖެނެރަލް ނަޖީބުގެ ފޮޓޯއަކުން ބައްލަވައިގެން އަލްއުސްތާޒް ނ.ތ ހަސަން ދީދީ ކުރެއްސެވި ކުރެހުމެކެވެ.\nހަނގުރާމައިގެ ހަބަރުތަކުން ނޫސް ފުރިފައި އޮތްއިރު އިލްމީ މަޒްމޫންތަކާއި ގާނޫނާއި ގަވާއިދުތަކާއި އަދި އެކި ކަހަލަ ގައުމީ މުބާރާތްތަކުގެ ނަތީޖާ ގެނައުމަށްޓަކައި އެ ދުވަސްވަރު ސަރުކާރުގެ ހަބަރުގެ ހާއްސަ އަދަދެއް ވެސް ނެރުނެވެ. ރާއްޖޭގައި ގައުމީ ފެންވަރުގައި ހުޅުވާލި ފުރަތަމަ ދިވެހި ބަހުގެ އަދަބީ މުބާރާތް ބާއްވައި، ޅެމާއި މަޒްމޫންގެ ނަތީޖާ ޝާއިއުކޮށްފައިވަނީ ހާއްސަ އަދަދުގަ އެވެ. އެހެންވެ އެ ނޫސް ވެގެންދިޔައީ ދިވެހި އަދަބާއި ބަހާއި ލިޔުންތެރިކަމަށް ވެސް ކުރިއެރުން ގެނެސްދިން ނޫހަކަށެވެ.\nއެކަމަކު މުހައްމަދު އަމީން އިންދެވި އެ ގަހުގެ ފަތްތައް ވެރި އިސާހިތަކު މަރުވި އެވެ. ނެރެވުނީ 197 އަދަދެވެ. އެކަމަކު އޭރު މަދަރަސާތަކުގައި ނޫސްވެރިކަމުގެ ފޯރި އޮތީ ގަދަވެފަ އެވެ. ރާއްޖޭން ބޭރުގައި ކިޔަވަން ތިބި ދަރިވަރުން ވެސް ކުދިކުދި ނޫސް މަޖައްލާތައް ތައްޔާރުކުރަމުން ދިޔަ އެވެ. އެހެންވެ ކުދި ގަސްތައް ފަޅައި ބިޔަ ބޮޑު ގަހެއް ހެދެމުން އަންނަ ކަމުގެ ކުލަވަރުތައް ދައްކާލި އެވެ. "ވިޔަފާރި މިއަދާ"އި، "މޫންލައިޓު"ން ފެށިގެން "ފަތިސް"، "ހަފުތާ" ފަދަ މާތައް އެ ގަހުގައި ފޮޅުނެވެ. އަދި ނޫސްވެރިކަމުގެ ރަން ޔޫބީލް 1993ގައ ފާހަގަކުރި އިރު އެ ގަހުގައި މޭވާ އަޅަން ފަށައިފި އެވެ. "ހަވީރު"، "އާބާރު"، "ސަންލައިޓް" އަދި "އާފަތިސް" ފަދަ ރަހަމީރު މޭވާތެކެވެ. މިއަދު އަލިމަސްޔޫބީލް މި ފާހަގަކުރަނީ އެ ބިޔަ ބޮޑު ގަހުގެ ހިޔަލުގައި ތިބެ އެވެ.\nނޫސްވެރިކަން ތާރީހް ރައީސް އަމީން މީޑިއާ ނޫސްވެރިން\nވަރަށް މުއްސަނދި ލިޔުމެއް. މަރުހަބާ އާއި ތަހުނިޔާ ލިޔުންތެރިޔާގެ ހަމްދޫން! ފަހަކަށް އާއި އިސް މިފަންނުގައި ހަމްދޫން ތިޔަ ވިދަނީ މެދު އުޑުގައި. ކުރިޔަށް ބާރަށް ކުރިޔަށް. އިންތިޒާރު ގައި އެބަތިބީމު. އަރުތައަށް އެދެން


Germany balikurun noon gotheh Spain ah neiy: Enrique | Mihaaru\nޖަރުމަން ބަލިކުރުން ނޫން ގޮތެއް ސްޕެއިން އަށް ނެތް: އެންރީކޭ\n17 ނޮވެމްބަރ 2020 - 13:184comments\nސެވިލް، ސްޕެއިން (ނޮވެމްބަރު 17) - ޔުއެފާ ނޭޝަންސް ލީގުގައި މިރޭ ކުޅޭ މެޗުން ޖަރުމަނު ބަލިކުރުން ނޫން ގޮތެއް ސްޕެއިން އަށް ނެތް ކަމަށް އެ ޓީމުގެ ކޯޗު ލުއިސް އެންރީކޭ ބުނެފި އެވެ.\nނޭޝަންސް ލީގުގެ ގްރޫޕް އޭ4 އިން ފައިނަލް ބުރު (ސެމީ ފައިނަލް)ގެ ޖާގަ ލިބޭ ޓީމެއް ކަނޑައެޅިގެންދާނީ މިރޭގެ މެޗުންނެވެ. ކޮންމެ ޓީމެއް ފަސް މެޗު ކުޅެފައިވާއިރު، މި ވަގުތު ޖަރުމަނު އެއް ވަނައިގައި އޮތީ ނުވަ ޕޮއިންޓާ އެކު އެވެ. ދެ ވަނައިގައި އޮތް ސްޕެއިނަށް އަށް ޕޮއިންޓް ލިބިފައިވާއިރު، ތިން ވަނައިގައި އޮތް ޔޫކްރޭނަށް ވަނީ ހަ ޕޮއިންޓް ލިބިފަ އެވެ. ފުލުގައި އޮތް ސްވިޒަލެންޑްގެ އޮތީ ތިން ޕޮއިންޓެވެ.\nޖަރުމަނު އަތުން މޮޅުވެއްޖެނަމަ ސްޕެއިނަށް ސެމީގެ ޖާގައެއް ކަށަވަރުވާނެ އެވެ. މެޗު އެއްވަރު ނޫނީ ޖަރުމަނު މޮޅުވެއްޖެނަމަ ސެމީން ފުރުސަތު ލިބޭނީ އެ ޓީމަށެވެ. އެންރީކޭ ބުނީ ޓީމުގެ ކުރިއެރުމަށް ބަލާއިރު ފައިނަލް ބުރުގެ ފުރުސަތު ހޯދުން މުހިއްމު ކަމަށެވެ.\n"ތާވަލަށް ބަލާލީމަ ވެސް ޔަގީންވާ ކަމަކީ އަހަރެމެން އަނެއް ބުރަށް ދާން ބޭނުންނަމަ މޮޅުވުން ނޫން ގޮތެއް ނެތްކަން. އެހެންވީމަ ވިސްނުން ހުރީ ވެސް އެހެން. ޖަރުމަނަކީ ފަސޭހަ ޓީމެއް ނޫން އެއްވެސް އިރެއްގައި އެހެންވީމަ އެބަޖެހޭ ވީ އެންމެ ރަނގަޅަށް ކުޅެގެން މި މެޗުން މޮޅުވާން،" ސްޕެއިންގެ ޓީވީ އަކަށް ދިން އިންޓަވިއުއެއްގައި އެންރީކޭ ބުންޏެވެ.\nއެންމެ ފަހުން ކުޅުނު މެޗުގައި ސްވިޒަލެންޑާ އެއްވަރުވުމުން ސްޕެއިނަށް މި މެޗާ ކުރިމަތިލާއިރު ޕްރެޝަރު އެބައޮތްތޯ މިރޭގެ މެޗުގެ ކުރިން ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމުގައި ނޫސްވެރިއަކު ސުވާލުކުރުމުން އެންރީކޭ ބުނީ ވަކި އެހެން ޕްރެޝަރެއް އޮތްކަމަށް ނުދެކޭ ކަމަށާއި ނޭޝަންސް ލީގުގެ މެޗުތައް ފެށުނުއިރު ވެސް މި ގްރޫޕުން ސްޕެއިނަށް އޮތް އެންމެ ވަރުގަދަ ޗެލެންޖަކީ ޖަރުމަނުކަން އެނގޭ ކަމަށެވެ.\n"ސަޕޯޓަރުން އަހަރެމެންގެ ޓީމު (ސްޕެއިން) ފަހަތުގައި ތިބެންވީ. ކޯޗު އިދިކޮޅު ޓީމު ބަލިކުރެވޭނެ ގޮތްތަކެއް ހޯދާނަން،" ކުރިން ބާސެލޯނާ އަށް ކޯޗުކޮށްދިން އެންރީކޭ ބުންޏެވެ.\nއަނިޔާގެ ސަބަބުން ޖަރުމަނާ ދެކޮޅަށް ސްޕެއިންގެ މިޑްފީލްޑަރު ސާޖިއޯ ބުސްކެޓްސް ނުކުޅޭނެ އެވެ. އެންރީކޭ ބުނީ އެ މަގާމަށް ބޭނުންކުރާނެ ކުޅުންތެރިއެއްގެ އިތުރުން ގޯލްކީޕަރުގެ މަގާމުގައި މިރޭ ކުޅޭނެ ކުޅުންތެރިއެއް ނިންމާފައިވާ ކަމަށެވެ. ސްޕެއިނުން ވަނީ އެންމެ ފަހުން ކުޅުނު މެޗުތަކުގައި ޑޭވިޑް ޑެހެއާ އާއި ކެޕާ އަރިއްޒަބަލާގާގެ އިތުރުން އުނާއި ސިމޯން އަށް ފުރުސަތު ދީފަ އެވެ.\nޖަރުމަނުގައި ސެޕްޓެމްބަރު މަހު ތިން ވަނަ ދުވަހު ކުޅުނު މެޗުގައި ސްޕެއިންއާ ވަނީ 1-1 އިން އެއްވަރުވެފަ އެވެ. ސްޕެއިން ދަނޑުގައި މިރޭ ކުޅޭ މެޗު ފަށާނީ ރާއްޖެ ގަޑިން 00:45 ގަ އެވެ.


Party beyvvumun Boris Johnson hoonu fenah | Mihaaru\nދުނިޔެ / ބޮރިސް ޖޯންސަން\nޕާޓީ ބޭއްވުމުން ބޮރިސް ޖޯންސަން ހޫނުފެނަށް\n13 ޖެނުއަރީ 2022 - 15:23\nކޮވިޑުން ރައްކާތެރިވުމުގެ ގޮތުން، ގިނަ މީހުން އެއްތަންވެ ޕާޓީތައް ބޭއްވުން މަނާކޮށްފައި ވަނިކޮށް، އިނގިރޭސި ބޮޑުވަޒީރު ބޮރިސް ޖޯންސަން އޭނާ ދިރިއުޅުއްވާ ގެކޮޅަށް ގިނަ ބަޔަކު އެއްކޮށް ޕާޓީ ބޭއްވި މައްސަލައިގައި ފާޑުކިޔުންތައް އަމާޒުވެ، ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގައި އޭނާގެ އިސްތިއުފާ އަށް ގޮވައިފި އެވެ.\nމުޅި އިނގިރޭސި ވިލާތުގައި ފުރަބަންދުގެ ހާލަތު އިއުލާން ކޮށްފައި ވަނިކޮށް، 10 ޑައުނިން ސްޓްރީޓްއަށް ބަޔަކު ގެނެސްގެން ބޮޑުވަޒީރު ބޮރިސް ޖޯންސަން، ބަނގުރާ ޕާޓީއެއް ބޭއްވެވީ މިދިޔަ އަހަރުގެ މެއި މަހުގެ ތެރޭގަ އެވެ. އެ މައްސަލައިގައި އާންމުންގެ ގިނަ ބަޔަކު ފާޑު ކިޔަން ފެށުމާ ގުޅިގެން ބޮޑުވަޒީރު ވަނީ މައާފަށް ވެސް އެދިވަޑައިގެންފަ އެވެ.\nގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގައި އިއްޔެ ބޭއްވި ޖަލްސާގައި ހަތަރު މެމްބަރަކު ވަނީ، ބޮރިސް ޖޯންސަން މަގާމުން އިސްތިއުފާ ދެއްވުމަށް ގޮވާލައްވައިފަ އެވެ. އެ ބޭފުޅުންގެ ވާހަކަތަކަށް ރައްދު ދެއްވަމުން، ބޮރިސް ޖޯންސަން އިއްޔެގެ ޖަލްސާގައި ވަނީ، އޭނާގެ ރަސްމީ ގެކޮޅަށް ބަޔަކު ދައުވަތު ދީގެން ގެނެސް، ޕާޓީ ބާއްވާފައިވާތީ އެކަމަށް މައާފަށް އެދިވަޑައިގެންފަ އެވެ.\nބޮރިސް އެކަމަށް އިއުތިރާފްވެވަޑައިގަތުމާ ގުޅިގެން، ބައެއް މެމްބަރުން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ބޮޑުވަޒީރުގެ އިތުބާރު ނެތްކަމުގެ މައްސަލަ ކަމާ ބެހޭ ކޮމިޓީއަށް ވަރަށް އަވަހަށް ވައްދާނެ އެވެ.\n"އޭނާއަކީ ބޮޑުވަޒީރު. ކޮވިޑުން ރައްކާތެރިވުމަށް ގަވައިދުތައް ހަދައި ފިޔަވަޅުތައް އިއުލާން ކުރަނީ އޭނާގެ ސަރުކާރުން. އެހެންވީމާ، އެ ގަވާއިދުތަކާ ހިލާފަށް އޭނާ ކުރި ކަންކަމަށް އޭނާ ޒިންމާކުރުވަންޖެހޭނެ،" ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ މެންބަރަކު ވިދާޅުވި އެވެ.\nބައެއް މެމްބަރުން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ވެރިކަން ކުރާ ސަރުކާރުގެ ބޮޑުވަޒީރު އަމިއްލަ އަށް ސަރުކާރުގެ ގަވާއިދުތައް މުގުރަމުންދާ ނަމަ އޭނާއާ ދެކޮޅަށް ފިޔަވަޅު ނާޅައި ތިބެގެން ނުވާނެ އެވެ.\nބައެއް ރިޕޯޓްތައް ބުނާ ގޮތުން ފުރަބަންދުގެ ހާލަތު އިއުލާންކޮށް އާންމު ރައްޔިތުންގެ މައްޗަށް ހަރުކަށި ފިޔަވަޅުތައް ތަންފީޒު ކުރަމުން ދިޔައިރު، ބޮޑުވަޒީރު ވަނީ އެތައް ފަހަރެއްގެ މަތިން އެ ފިޔަވަޅުތަކާ ހިލާފަށް އޭނާގެ ގެކޮޅުގައި ޕާޓީތައް ބާއްވައިފަ އެވެ.\nއެ ގޮތުން މެއި މަހުގެ ތެރޭގައި ދެ ފަހަރެއްގެ މަތިން ބަނގުރާ ޕާޓީ ބޭއްވި އެވެ. އަދި ނޮވެމްބަރު މަހުގެ ތެރޭގައި ވެސް އެފަދަ ޕާޓީއެއް ބާއްވާފައިވެ އެވެ. ބޮޑުވަޒީރުގެ އިތުރުން އިނގިރޭސި ސަރުކާރުގެ ބައެއް އެހެން ވުޒާރާތަކުގައި ވެސް، މުވައްޒަފުން އެއްވެގެން ހަފްލާތައް ބާއްވާފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓްތައް ބުނެ އެވެ.\nއެއްކަލަ ކެމްޕޭނަށްޓަކައި މިހާރު މިގައުމުގަވެސް އެ ކުރުކުރީ ކަރަންޓީން މުއްދަތު. ސިޔާސީ މީހުންނާ ޖެހުނީމަ ހުރިހާ ކަމެއްވެސް ބަދަލުވާނެ. ކޮވިޑް ވައިރަސް އެކަމު އެކަމެއް ނުދަންނާނެ.\nތިޔަބޮރިސްބެޔާއެކު މިގައުމުގެ ބޮޑުވަޒީރުވެސް އުޅުނުތޯ ބަލަންއެބަޖެހޭ.


Gaumee Majleehah 735 Candidatun, Miee Libunu Bodu Tharuheebeh: MDP - Vaguthu\nގައުމީ މަޖިލީހަށް 735 ކެންޑިޑޭޓުން، މިއީ ލިބުނު ބޮޑު ތަރުހީބެއް: އެމްޑީޕީ\nއެމްޑީޕީގެ ޕްރެސް ކޮންފެރެންސްއެއްގައި ޗެއާޕާސަން ހަސަން ލަތީފް ވާހަކަ ދައްކަވަނީ - ވަގުތު އިމޭޖަސް: އިބްރާހިމް ޝާބިލް\nއެމްޑީޕީގެ އެތެރޭގެ އިންތިޚާބުގައި 735 ކެންޑިޑޭޓުން ވާދަކުރާ ކަމަށާއި މިއީ އެ ޕާޓީގެ އެތެރޭގެ އިންތިޚާބަކަށް ލިބުނު އެންމެ ބޮޑު ބައިވެރިވުން ކަމަށް އެމްޑީޕީގެ ޗެއާޕާސަން ހަސަން ލަތީފް ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nރާއްޖޭގައި އެންމެ މެންބަރުންގެ ގިނަ އަދި މިހާރު ވެރިކަން ކުރާ މައި ޕާޓީ ކަމުގައިވާ އެމްޑީޕީގެ އެންމެ އިސް ގުނަވަން، އެ ޕާޓީގެ ގައުމީ މަޖިލީހުގެ އިންތިޚާބު ބާއްވަން ނިންމާފައިވަނީ ސެޕްޓެމްބަރު މަހުގެ 25 ވަނަ ދުވަހުގައެވެ.\nމި އިންތިޚާބުގައި ވާދަކުރަން އެތައް ކެންޑިޑޭޓުންނެއް ކުރިމަތިލި އިރު ވާދަކުރުމުގެ ފުރުސަތު ވަނީ 735 ކެންޑިޑޭޓުންނަށް ލިބިފައެވެ. އެއީ ގައުމީ މަޖިލީހުގެ 455 މަގާމަކަށް ކުރިމަތިލި ކެންޑިޑޭޓުންނެވެ.\nމި އިންތިޚާބުގައި 300 ވޯޓު ފޮށި ރާއްޖޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ބަހައްޓާއިރު އިންތިޚާބުގެ ކަންކަން ބަލަހައްޓަން 900 އޮފިޝަލުން ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް އެމްޑީޕީގެ ސެކްރެޓޭރިއަޓުން ދަނީ ކުރަމުންނެވެ.\nއެމްޑީޕީގެ އެތެރޭގެ އިންތިހާބުތަކުގައި ވޯޓުލުމަށް އާއްމުކޮށް ބޭނުންކުރަނީ ޕާޓީގެ ދަފްތަރެވެ. އެހެންކަމުން މި އިންތިޚާބުގައި ވޯޓުލުމުގެ ފުރުސަތު 93،450 މީހުންނަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އެއީ އެ ޕާޓީގައި އޮންނަ ޕާޓީގެ ދަފްތަރުގައި ހިމެނޭ މެންބަރުންގެ އަދަދެވެ.\nމިއަދު ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމުގައި އެމްޑީޕީގެ ޗެއާޕާސަން އަދި ހެންވޭރު ހުޅަނގު ދާއިރާގެ މެންބަރު ހަސަން ލަތީފް ވިދާޅުވީ، މީގެ ކުރިން އެ ޕާޓީގެ ގައުމީ މަޖިލީހުގެ ބައެއް ދާއިރާތަކުގެ މަގާމުތަކަށް ބޭފުޅަކު ކުރިމަތިލާފައި ނެތުމުން ބޭފުޅަކު ހޯދަން ވެސް މަސައްކަތް ކުރަން ޖެހިފައި އޮތް ކަމަށެވެ.\n"އަޅުގަނޑުމެންގެ ލީޑާޝިޕުން ދާއިރާއަކަށް ވަޑައިގެން، ދާއިރާގެ ތިބި އާންމު މެންބަރުންނާ މަޝްވަރާ ކުރައްވައިގެން، އެ ދާއިރާގެ މަގާމަށް ބޭފުޅަކު ހަމަޖައްސާފައި ވެސް މިދިޔަ ފަހަރުތަކުގައި އެބަ ހުރި،" ހަސަން ލަތީފް ތަފްސީލް ކޮށްދެއްވިއެވެ.\nއޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ކޮވިޑް-19 ގެ ބަލިމަޑުކަމުގެ ހާލަތު ވެސް ކުރިމަތިވެފައިވަނިކޮށް 700 އެއްހާ ކެންޑިޑޭޓުން ކުރިމަތިލުމަކީ ބޮޑު ތަރުތީހެބެވެ. އަދި އެއިން އަންގައިދެނީ ޕާޓީގެ ހަރަކާތްތަކުގައި އާންމު މެންބަރުން ޝާމިލްވެ ބައިވެރިވާ މިންވަރު ކަމަށް ހަސަން ލަތީފް ވިދާޅުވިއެވެ.\nމި އިންތިޚާބު ކުރިއަށްދާއިރު އެ ޕާޓީގެ ރައީސް އަދި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު ހުންނެވީ އިނގިރޭސިވިލާތުގައެވެ. ސިޔާސީ ހަރަކާތުގައި ނަޝީދު ގެންދަވާ ޖޯޝް މި އެތެރޭގެ އިންތިޚާބުން ފެނި ނުދާނެތީ އޭގެ ފަޅުކަން އިހްސާސް ވާނެ ކަމަށް ވެސް ހަސަން ލަތީފް މިއަދު ވިދާޅުވިއެވެ.\nމީގެ އިތުރުން އެމްޑީޕީގެ އިސް ލީޑަރު އަދި ރައީސް އިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސޯލިހްއާއި، އެމްޑީޕީގެ ފުރަތަމަ ސަރުކާރުގެ ރައީސް ކަން ކުރެއްވި ނަޝީދުއާ ދެމެދު ޚިޔާލުތަފާތުވުންތައް ވެސް ބޮޑުވެފައިވެއެވެ. ދެ ލީޑަރުންގެ ވާދަބޮޑުވެފައިވާއިރު އެ ކަން ހައްލު ކުރަން ދެ ލީޑަރުންނާ މަޝްވަރާ ކުރައްވާ ކަމަށް ވެސް ހަސަން ލަތީފް މިއަދު ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.\nއޮގަސްޓް 26, 2021 17:25\nއެމްޑީޕީގަ އޮންނާނީ ނަޝީދު ބުނި ގޮތެއް. ތި 735 މީހުންނަކީ އަސްލު އެއްވެސް ހައިސިއްޔަތެއް އޮތް ބައެއް ނޫން.\nއޮގަސްޓް 26, 2021 19:42\nއޮގަސްޓް 27, 2021 09:07\nތި ނަންތައް ރަނގަޅަށް ބަލާލާއިރު މަރުވެފަ ތިބި މީހުންނާ ބޮންދުންނާ އެހެން ޕާޓީތަކުގެ މީހުން ހުންނާނީ. ލޮލް


Massthah vaahaka dhahkanee kihineh?\nމަސްތައް "ވާހަކަ ދައްކަނީ" ކިހިނެއް؟\nއަޑުތައް މަޑު ހިމޭން ތަނަކަށް ވުމުގެ ބަދަލުގައި ކަނޑު އަޑީގެ ދުނިޔެއަކީ ތަފާތު އެކި އަޑުތަކުން ފުރިފައިވާ ތަނެކެވެ. އެއީ އެކި ބާވަތުގެ މަސް އެކަތި އަނެކައްޗަށް މެސެޖު ދިނުމަށް ބޭނުން ކުރާ އަޑުތައް ކަމަށް ސައިންސްވެރިން ބުނެ އެވެ.\nއޯކްލޭންޑް ޔުނިވާސިޓީގެ ރިސާޗާ ޝަހްރިމާން ގަޒަލީ ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި ބައެއް މަސް، ޝިކާރަ ކުރުމުގެ ގޮތުން ވެސް، އެ މަސްތައް ދައްކާ ވާހަކަތައް އަޑުތައް މެދުވެރިކޮށް ދެނެގަނެ އެވެ. އޭނާ ބުނާ ގޮތުގައި ހުރިހާ މަހަކަށް ވެސް އަޑު އިވެ އެވެ.\nއެކަމަކު ހުރިހާ މަހަކަށް އަޑެއް ނުލެއްވެ އެވެ. އެ އަޑުތަކަކީ މަސްތަކުގެ "ސްވިމް ބްލެޑާ" ވައިބްރޭޓުކޮށްގެން ލައްވާ އަޑުތަކެވެ. "ސްވިމް ބްލެޑާ" އަކީ މަސްތަކަށް ކޮންޓްރޯލް ކުރެވޭ ކުޑަ މަސް ކޮޅެކެވެ. ގަޒަލީގެ ދިރާސާގެ ބޭނުމަކީ މަސް ލައްވާ އެކި އަޑުތަކުގެ މާނަ ދެނެގަތުމެވެ.\nމިހާތަނަށް ހޯދުންތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި އަޑުތައް ލައްވަނީ ބައިވެރިއަކު ހިތް ޖެއްސުމަށާއި، ޝިކާރަ ކުރާ މަސްތައް ދުރު ކުރުމަށާއި، އެއް ތަނުން އަނެއް ތަނަށް ދަތުރު ކުރާއިރު މިސްރާބު ދެނެގަތުމަށެވެ. ގަޒަލީގެ ދިރާސާއަށް ވަނީ ގިނަ މަސްތަކެއް ބޭނުންކޮށްފަ އެވެ.\nއެ މަސްތައް ޓޭންކަކަށް ދޫކޮށްލުމަށް ފަހު އަޑުތައް އަހާފައި ވަނީ ކަނޑު އަޑިއަށް ހާއްސަ މައިކްރޯފޯނަކާއި ފެނުގައި ކުރާ ހަރަކާތްތައް ދެނެގަންނަ އާލާތްތައް ބޭނުންކޮށްގެންނެވެ. އެ ދިރާސާއިން އެނގުނު ގޮތުގައި އެންމެ ގަދައަށް ވާހަކަ ދައްކަނީ "ގާނާޑް" މަހެވެ.\nއެކަމަކު އާއްމުކޮށް ޕެޓުގެ ގޮތުގައި ގޭގައި ގެންގުޅޭ ގޯލްޑްފިޝް އަކީ އެއްވެސް އަޑެއް ލައްވާ މަހެއް ނޫންކަން އެ ދިރާސާއިން ވަނީ އެނގިފަ އެވެ. ނަމަވެސް އޭގެ އިވުމުގެ ހިއްސު ވަރަށް ރަނގަޅެވެ. އެހެންވެ، ޓޭންކުގައި އިނގިލިން ޖަހާލުމުން ގޯލްޑްފިޝް ގޮތެއް ނުހެދި ނަމަވެސް، އެ އަޑު މަހަށް އިވޭނެ އެވެ.\nވާ ވާ ވާ\nމަސް ތައްވެސް ވަހަކަ ދައްކައޭ ހަމަ އަސްލު ތަ ………


Kuhverin ge mudhaa dhaulathah, Kuh kurun huttuvidhaanetha? | Mihaaru\nފުލުހުން އޮޕަރޭޝަނެއްގައި: މަސްތުވާތަކެއްޗާ ދެކޮޅަށް ބޮޑެތި މަސައްކަތްތަކެއް އަންނަނީ ކުރަމުން -- ފޮޓޯ: މިހާރު\nކުށްވެރިންގެ މުދާ ދައުލަތަށް، ކުށް ކުރުން ހުއްޓުވިދާނެތަ؟\n14 ޖޫން 2019 - 09:44 19 comments\nހަށިވިއްކުމުގެ ވިޔަފާރީގައި ބޭނުންކުރި ގެތަކެއް ރައީސް އިބްރާހިމް ނާސިރުގެ ވެރިކަމުގަ އާއި ރައީސް މައުމޫން އަބްދުލްގައްޔޫމްގެ ވެރިކަމުގައި ދައުލަތަށް ނެގި އެވެ. ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދުގެ ވެރިކަމުގައި މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރި ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ކުރިކަމުގެ ކުށް ސާބިތުވި މީހަކު މާލެއިން ގަނެފައިވާ ގެއެއް ވިއްކާލަން ނިންމި އެވެ. މި ހުންނަނީ ބޮޑެތި ކުށްތައް ހުއްޓުވަން އެޅެން ހުރި އަދި އަޅާފައި ހުރި ފިޔަވަޅުތަކެވެ.\nބޮޑެތި ކުށްތަކުގެ ހާލިތަކުގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރެވޭ އެތައް ގެއެއް މާލޭގައި އެބަ ހުއްޓެވެ. އެއީ ޒަމާނުންސުރެ ކުށްތައް ކުރަން ބޭނުންކުރަމުްނ ދާ ތަންތަނެވެ. މަސްތުވާތަކެއްޗާއި ބަދުއަހުލާގީ އަމަލުތައް ފަދަ އެތައް ކަމެކެވެ. އަދި އަލަށް އެތައް ބަޔަކު ކުށުގެ ވެއްޓަށް ވެސް ވަންނަނީ އެފަދަ ތަންތަނުންނެވެ. މިފަހުން ފުލުހުން ވަނީ އޭގެ އެތައް ގެއެއް ރެއިޑްކޮށް މީހުން ހައްޔަރުކޮށްފަ އެވެ. ނަމަވެސް އެތަންތަން ބޭނުންކުރުން ހުއްޓުމަކަށް ނާދެ އެވެ.\nމަސްތުވާތަކެތި ވިއްކާ ނުވަތަ ބޮޑެތި އެހެން ކުށްތައް ކުރާ ތަންތަން ދުނިޔޭގެ އެހެން ތަންތަނުގައި ވެސް ސަރުކާރުން ނަގަ އެވެ. ނަމަވެސް ރާއްޖޭގައި އެއީ އުނދަގޫ އަދި ވަރަށް މަދުން ނޫނީ ނުވާ ކަމެކެވެ.\nމަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރާ ގެއެއްގައި ހަރުކޮށްގައި ހުރި ދަގަނޑު ދޮރެއް\nމީހަކު މުދާ ހޯދި ގޮތް، ކަމާ ބެހޭ ރަސްމީ ފަރާތްތަކަށް ބުނެނުދެވޭ ނަމަ ގިނަ ގައުމުތަކުގައި އެ މުދަލެއް ދައުލަތަށް ނަގަ އެވެ. ނަމަވެސް ރާއްޖޭގައި އެކަން އޮތީ އެހެންނެއް ނޫނެވެ. ނުހައްގު މުދާކަން ސާބިތުކޮށްދޭން ޖެހެނީ ދައުލަތަށެވެ. އެމީހާއެއް ނޫނެވެ.\nމަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކޮށްގެން ހޯދާ މުދަލާއި ތަކެތި ދައުލަތަށް ނެގޭނެ ކަމަށް ގާނޫނުގައި ބުނެފައިވެ އެވެ. އެ ތަކެތި ހޯދި އެހެން ގޮތެއް ބުނެނުދެވޭ ހާލަތެއްގައި ދައުލަތަށް ނެގޭނެ ކަމަށް ބުނެފައިވެ އެވެ. ރާއްޖޭގައި ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކޮށް އަގުބޮޑު ތަކެއްޗާއި މުދާ ހޯދާފައިވާ މީހުން ތިބި ނަމަވެސް މަދު ފަހަރެއްގައި ނޫނީ އެގޮތަށް މުދާ ނެގިފައެއް ނެތެވެ.\nމާލޭގެ ގޭގޭގައި ދަގަނޑު ދޮރުތައް ލައިގެން މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރި ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި މިހާރު އެބަ ކުރެ އެވެ. މަސްތުވާތަކެތީގެ ގާނޫނު ބުނާ ގޮތުން އެފަދަ ކުށެއް ކުރަން ގޭގެ ކުއްޔަށް ދިނުމަކީ ވެސް ބޮޑު ކުށެކެވެ. އެފަދަ ކުށެއް ކުރަން އެއްބާރުލުން ދޭ އިމާރާތުގެ ވެރިޔާއަށް 10 އަހަރުގެ ޖަލު ހުކުމެއް އިއްވުމުގެ ފުރުސަތު އެބަ އޮތެވެ.\nޑްރަގް އެންފޯސްމަންޓް ޑިޕާޓްމަންޓްގެ ހެޑް އަދި ސުޕްރިޓެންޑެންޓް އޮފް ޕޮލިސް އަހުމަދު ޝާކިރު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރާ ގޭގޭގެ ވެރިން އެކަމުގެ ޒިންމާ ނަގަން ޖެހެ އެވެ. ބައެއް ގޭގޭގައި އެފަދަ ކަންކަން ކުރަނީ އެގޭގޭގެ ވެރިންނަށް އެނގިގެން އަދި އެމީހުންގެ އެއްބާރުލުމާ ވެސް އެކުގައިކަން ތަހުގީގަށް އެނގިފައިވާ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"މިހާރު އަޅުގަނޑުމެންގެ ޓާގެޓަކީ ހަމައެކަނި ބޭނުން ކުރާ މީހުންނެއް ނޫން. ގޭގޭގެ ވެރިފަރާތާ ހަމައަށް މިހާރު އަޅުގަނޑުމެންގެ ތަހުގީގު މި ބައްޓަން ކުރަނީ،" ޝާކިރު އިންޒާރު ދެއްވި އެވެ.\nދައުލަތަށް ގޭގެ ނެގުން ކިހިނެއް؟\nކުރީގެ އުއްތަމަފަނޑިޔާރު، އަހުމަދު ފާއިޒް ހުސައިން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އެފަދަ ކުށް ކުރަން ބޭނުންކުރާ ގެތަކުގެ ތެރެއިން އެމީހެއްގެ އާއިލީ ގެ ދައުލަތަށް ނެގުމުގައި ހުރަސްތަކަކާއި މައްސަލަތަކެއް ދިމާވެދާނެ އެވެ. ސަބަބަކީ އެފަދަ ގެއެއް ދައުލަތަށް ނެގުމުން އެގެޔަށް ނިސްބަތްވާ އެހެން ބަޔަކު މަގުމަތިވުމުގެ ފުރުސަތު އޮތީމަ އެވެ.\n"އެދެވޭ އަދަބެއްގެ އަސަރު އަނބިދަރިންނާ ހިސާބަށް ގެންދިއުން ރަނގަޅެއް ނޫން. އެގޮތަށް ހެދީމަ އިޖުތިމާއީ އެކިއެކި މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވާނެ،" ފާއިޒް ވިދާޅުވި އެވެ.\nނަމަވެސް އެމަނިކުފާނު ވެސް ގަބޫލުފުޅުކުރައްވާ ގޮތުގައި ނާޖާއިޒު ގޮތުގައި ނުވަތަ އެކި ކުށްތައް ކޮށްގެން ހޯދާ ފައިސާއިން ގަނެފައިވާ މުދަލާއި ތަކެތި ދައުލަތަށް ނެގުން ރަނގަޅެވެ. އަދި އެފަދަ ގާނޫނެއް ރާއްޖެއަށް މުހިންމު ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވި އެވެ.\n"ދައުލަތަށް ހިޔާނާތްވާ މީހުންނާއި ނާޖާއިޒު ގޮތުގައި ހޯދާފައި ހުންނަ މުދާތައް ނެގުން ރަނގަޅު،" ފާއިޒު ވިދާޅުވި އެވެ.\n،ަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރުން، ނާޖާއިޒު ގޮތުގައި މުދާ ހޯދުން ފަދަ ބޮޑެތި ކުށްތައް ހުއްޓުވަން، އެހުރިހާ ކަމަކަށް ވުރެ ވެސް ބޮޑަށް އިސްކަންދޭންވީ، ފާއިޒު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ގާނޫނު ތަންފީޒު ކުރުމަށެވެ. ބޮޑެތި ކުށްތައް ނުހުއްޓެނީ އެކަންކަން ކުރާ މީހުން އެކި ސަބަބުތަކާ ހުރެ ދޫވެ، އަލުން އެކަން ކުރުމުގެ ފުރުސަތު ދެވޭތީ ކަމަށް އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވި އެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުން ޝަރީއަތުގެ ތެރެއިން ދޫވާއިރު އަނެއް ބަޔަކު ދޫވަނީ އަދަބު ދިނުމުގެ މަރުހަލާގެ ތެރެއިން ކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ.\n"އަނެއްކާވެސް އައިސް ވިޔަފާރި ކުރަނީ. ކޯޓު ތެރެއިން ވެސް، ހުކުމް ކުރުމަށް ފަހުން ވެސް އެބަހުރި ސަލާމަތް ވެފައި،" ފާއިޒް ވިދާޅުވި އެވެ.\nކުރީގެ ޑެޕިއުޓީ ޕްރޮސިކިއުޓާ ޖެނެރަލް ހުސައިން ޝަމީމް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރި ފަދަ ބޮޑެތި ކުށްކުރަން ބޭނުންކުރާ ތަންތަން ދައުލަތަށް ނެގުމަކީ ކުށް ހުއްޓުވަން އެޅޭނެ ރަނގަޅު ފިޔަވަޅެކެވެ. ނަމަވެސް އެކަން ކުރުމުގެ ކުރިން ޝަރުއީ ދާއިރާއާ މެދު އާއްމުންގެ އިތުބާރު ހޯދަން ޖެހޭ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"އެއީ ކުށް ހުއްޓުވޭނެ މަގަކަށް ވާނެ. އެކަމަކު އެކަން ކުރަންވާނީ ސިސްޓަމާ ދޭތެރޭ އިތުބާރު އޮވެގެން،" ޝަމީމް ވިދާޅުވި އެވެ.\nއޭނާ ގަބޫލުކުރައްވަނީ ދައުލަތަށް މުދާ ނެގުން ފަދަ ކަމަށް ގާނޫނެއް ހަދައި ތަންފީޒު ކުރާއިރު ޝަރުއީ ދާއިރާ އިސްލާހުކުރަން ޖެހޭ ކަމަށެވެ. މިހާރު ކޯޓުތަކުން މައްސަލަތައް ލަސްވުމާއި އިންސާފުވެރި ނޫން ކަމަށް ބެލެވޭނެ ޖާގަ އޮތުމަކީ ކަންބޮޑުވާ ކަމެއް ކަމަށް ޝަމީމް ވިދާޅުވި އެވެ.\n"ގާނޫނެއްގައި ހަމައެކަނި ލިޔެގެނެއް ނުވާނެ. ތަންފީޒު ކުރެވިގެން ވާނީ. މިހާރު މިއޮތް ގޮތަށް ކޯޓްތައް އޮވެގެން އެކަން އިންސާފުވެރިކޮށް ނުވާނެ،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nރާއްޖެ މިވަނީ ބޮޑެތި ކުށުގެ ހާއްޔަކަށް ވެފަ އެވެ. ފުލުހުން މިޖެހެނީ ތަންތަން ރެއިޑް ކޮށްލަކޮށްލާ ނުވަތަ މީހުން ހައްޔަރުކޮށްކޮށް ތިބޭށެވެ. އެކަމަށް ހުއްޓުމެއް ނެތެވެ. އެހެންކަމުން ކުށް ކުރަން ބޭނުންކުރާ ތަންތަނާއި މުދާ ދައުލަތަށް ނެގުން ފަދަ ހަރުކަށި ފިޔަވަޅުތައް އެޅޭނެ ފުރުސަތު މިހާރަށް ވުރެ ބޮޑަށް ތަނަވަސްކޮށްދޭން ޖެހެ އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ކުށްކުރުން މަސްތުވާތަކެތި ވަކީލުން


SunOnline: Story: #Thafaathuloaibeh - ep07\nތަފާތު ލޯތްބެއް - 07\nއައިޝާ ނަސީމް 28 May 2018, 10:56\n"މެރީ މީ......."ނާޔަލް ހަމަޖެހިލާފައި ޕްރޮޕޯސްކޮށްލުމުން ކެމީލާގެ ހިތް ހުއްޓުނުހެން ހީވިއެވެ. ސަމާސާއަކަށް ހަދައިގެންވެސް އެކަހަލަ ވާހަކަ ދައްކާކަށް ނުވާނެ ނޫންހެއްޔެވެ؟ ލޯބިވެރިޔަކު ހުއްޓާ އޭނަފަދަ ނިކަމެތި އަންހެންކުއްޖަކާއި އެގޮތަށް ކުޅުމަކީ މާތް އިންސާނުންގެ ހުންނަންވާނެ ސިފައެއް ނޫނެވެ. އޭނަގެ ހިތުގައި ނާޔަލްއާއިމެދު އެކައްޗެއްވެސް ނެތެވެ. އޭނަ އެހެން އަންހެންކުދިން ފަދައިން ނާޔަލް "ހޮޓް" ވެގެނެއް ނޫޅެއެވެ. އެހެން އަންހެންކުއްޖަކާއި މިގޮތަށް މުއާމަލާތުކޮށްފިއްޔާ އެކުއްޖެއްގެ ހިތް ހަލާކުވެދާނެއެވެ.\n"ޕްލީޒް ސަމާސާއަކަށް ހަދައިގެންވެސް ތިކަހަލަ ވާހަކަދައްކާކަށްނުވާނެ. އިޓްސް ނޮޓް ގުޑް ފޯ ޔޯ ރެޕިއުޓޭޝަން. އެއަށްވުރެ މާ މާތް މަގާމެއްގައި ތިހިރީ. ތީ ޑޮކްޓަރެއް. ގަދަރުހުރި އާއިލާއެއްގެ ފިރިހެންކުއްޖެއް. އަޅުގަނޑާއި ޑޮކްޓަރ ނާޔަލް އެކަށީގެނެއް ނުވޭ. ނިކަމެތި އާއިލާއެއްގެ ނިކަމެތި އަންހެންކުއްޖެއް. ވީއިރު މަޖަލަކަށްވެސް ތިގޮތަށް ދިމާކުރާކަށް ނުވާނެ. ޕްލީޒް ލީވް މީ އެލޯން ......" ކެމީލާ ނާޔަލްގެ އެ ސަކަރާތާއި ބައިވެރިވާކަށް ނޭދެއެވެ. އެކަމަށް އެހެން އަންހެންކުއްޖަކު ހޮވިއްޔާ މާ ރަގަޅުވާނެއެވެ.\n"އަހަންނަށް ނޫނެކޭތަ ތިބުނީ؟ " ނާޔަލް ސުވާލުކުރިއެވެ.\n"އެހެން ހީކުރިޔަސް ރަގަޅުވާނެ ޑޮކްޓަރ ނާޔަލް...."\n"ވެލް.........މިވީހާތަނަށް އަހަރެން ބޭނުންވި އެއްޗެއް ނުލިބި ނުދޭ........." ނާޔަލްގެ އެ ޖުމްލައިން ދެނެގަންނަންވީ އެއްޗެއް ނޭގުނެވެ. ދޭނެ ޖަވާބެއް ވިސްނުމަކަށް ނައެވެ. ހިތުގައި އަތް އަޅާ ބާރުކޮށްލައިގެން ދެލޯ މަރާލާއިރަށް ލޮލުގެ އެސްފިޔަތަކުގެ ތެރެއިން ކައިޒާންގެ މޫނު ފެނިލިއެވެ. އެކުޑަ އަންހެންކުއްޖާ އަނގައިގާ އިނގިލިޖަހައިގެން ބައްޕަގެ މުލައްދަނޑީގެ ހިމާޔަތުގައި އޮތްއިރު ހާމަކޮށްދިނީ ބައްޕައާއި އަންހެންދަރިއެއްގެ ދެމެދުގައި އޮންނަންވީ ލޯތްބެވެ. އޯގާތެރިކަމެވެ. ދުވަހަކުވެސް އޭނައަށް ބައްޕަ އަދި މަންމަގެ ފަރާތުންވެސް އެފަދަ ގާތްކަމަކާއި ލޯތްބެއް ލިބިފައިނުވާކަން ހިތަށް އެރިވަރަކަށް ހިތް ކައިޒާންއަށް ތައުރީފުކުރިއެވެ. ކޮންފަދަ ރަގަޅު ޒުވާން ބައްޕައެއް ހެއްޔެވެ. އެދުވަހު ކޮޓެޖަށް ދިޔައިރު އެކުއްޖާއާއި މަންމަ އުޅުނީ ކޮންތާކުހެއްޔެވެ. ކޮންމެގޮތެއްވިޔަސް އެއާއިލާއާއިމެދު ހިތުގައި ޝައުގުވެރިކަން އުފެދި އަލުން ބައްދަލުވާ ހިތްވިއެވެ. ކައިޒާން ލޮލަށް އެންމެ ފަހަރަކު ފެނިލިޔަސް އޭނައާއި ބެހޭގޮތުން އެނގެނީ ކުޑަ މިންވަރެކެވެ. ކައިޒާންއަށް ޖޯން އެނގެއެވެ. އެދެމީހުންގެ ސިފަ އެހާ ވައްތަރެވެ. ދެމީހުންގެ ގުޅުމެއް އޮތްކަން ސާބިތުވީ ޖޯންއަކީ ކާކުކަން ކައިޒާންއަށް އެނގޭތީއެވެ. އެވާހަކަދެއްކުމުން މަނާވެގަތީ ކޮންފަދަ މަޖުބޫރީއެއް ކަމެއް ނޭގެއެވެ. ކައިޒާންއާއިމެދު ގޮތްގޮތަށް ވިސްނެން ފެށުމުން ބަލައިލެވުނީ މޭޒުމަތީގައި ހުރި ވާސްއަށެވެ. ނޫކުލައިގެ އޯކިޑްމަލާއެކު ނާޔަލް ދިން މާތައްވެސް ފެންތަކުގެ ތެރޭގައި އެކީގައި ތިބިތަން ފެނިފާ ކެމީލާ ހިނި އަންނަގޮތްވިއެވެ. ނަމަވެސް ދާދި އަވަހަށް އެހިނިތުންވުން ފިލައިފިއެވެ. ފިރިހެނުން ދޭ އެއްޗެހީގައި ހިފުން ހުއްދައެއް ނުވާނެއެވެ. ހިތަށް ވިސްނައިދިނަސް ބައެއްފަހަރު ގޯސް މަގު ޚިޔާރުކުރެވެން އުޅެއެވެ. އީމާންތެރިކަން ތަންކޮޅެއް ބަލިކަށީއެވެ.\nއިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ދެން އޭނަ އުޅޭނީ ވިސްނައިގެންނެވެ. ނާޔަލް އަދި ކައިޒާންއާއި ވީހާވެސް ދުރުގައި އުޅެން އޭނަ މަސައްކަތްކުރާނެއެވެ. މާތައް ނަގާފައި އެއްލައިލަން އުޅެފައިވެސް އެމާތަކަށް އަނިޔާވެރިވާކަށް ނުކެރުނެވެ. މާތަކުގެ އެއްވެސް ކުށެއް އޮތީއެއް ނޫނެވެ.\nމިދުވަސްކޮޅު ތަމަންނާގެ އަތުގައި ފައިސާ ކުއްލިއަކަށް ތިޔާގިވެ ހެދުންތައް އިތުރުކޮށްލާ ސެލޫންއަށް ދާންފެށިއެވެ. އުލާގެ އިސްތަށިގަނޑު ސްޓައިލްކޮށް ރަތްކުލައަކަށްދާ ކުލައެއް ޖެއްސިއެވެ. ފޭޝަލް ހެދުމާއި ވެކްސްކުރުމަކީ އެދެމައިންގެ ދިރިއުޅުމުގެ އެއްބަޔަށް ވެއްޖެއެވެ. ލޯރިއަލް ލިޕްސްޓިކުން އުލާގެ ތުންފަތް ރަތްވެއްޖެއެވެ. މަސަކަރާއިން އެސްފިޔަތައް ބޯވެ އެހެން ކުއްޖެއް ފެންނަފަދައެވެ.\nއެރޭވެސް އުލާ ކޮޓަރިއަށްވަން ގޮތަށް އިނގިރޭސިލަވަ އަޑުއަހަންފެށިއެވެ. ނިދީގައި އޮތް މާމަ އުދަގޫގޮތަކަށް ކިރިލުމުން އެއްޗެކޭ ނުބުނެ ކެތްތެރިވެލައިގެން އޮތް ކެމީލާ އެދުނީ ލަވަޖަހަން ސިޓިންރޫމަށް ދިޔުމަށެވެ. އުލާ ޖެއްސުންކުރާނީ އެންމެ އުދަގޫވާގޮތަށެވެ. އަނގައިގާ އެބަސް އޮތްވާ ނިކުމެގެން ދިޔައީ ދޮރު އަތުކޮޅަށް ޖަހާފައެވެ. މާމަ ސިހިފައި ފުންމައިގެން ތެދުވެ އެނދުގައި އިށީންތަން ފެނުނެވެ. އުލާ ޓީވީގެ އަޑު އެންމެ ބާރުކޮށްލައިގެން އިނުމުން ކަންފަތަށް އުދަގޫވެ މާމަގެ ނިދިވެސް ޚަރާބުވީއެވެ. އަމިއްލަ ނަފުސު ގެނބިގެން ދިޔަސް އޭނަ ހިމޭނުން ހުރެދާނެއެވެ. ވިސްނެނީ މާމައާއި މެދުގައެވެ. އޭނައަށް ލޯބި ދިން ހަމައެކަނި އިންސާނަކީ މާމަ ކަމުގައިވެފައިވާއިރު އެމާމައަށްޓަކާ ކެމީލާ ގުރުބާންވެދާނެއެވެ.\n"މާމާ. އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ވަރަށް އަވަހަށް އެހެން ތަނަކަށް ބަދަލުވާނަން......މާމަ ގޮވައިގެން ކޮންމެ ދުވަހަކު ހިނގާލަންވެސް ގެންދާނަން......"\n"އާން ދަރިފުޅާ. މާމަ ބޭނުންވޭ ތަރިތައް ދެކެން. މޫދު ނުފެންނަތާ ކޮން ޒަމާނެއް. ހަނދުވަރު ރީތި ރޭރޭ ގޮނޑުދޮށުގައި ހިނގާލެވުނު ހަނދާނެއްނެތް. އެކަމަށް މާމަގެ މި އުމުރު ތަންނުދެނީ ދަރިފުޅާ. މާމަ ދެކެމުން އައި ހުވަފެނަކީ ހައްޖަށް ދިޔުން. އެކަމެއް ނުވިއެއްނު. ދަރިފުޅު ދުނިޔޭގައި ސަލާމަތުން ހުރިއްޔާ މާމައަށްޓަކާ ހައްޖުވެދީ. މާމަ ދެން ގިނަ ދުވަހަކަށް ދުނިޔޭގައި ހުންނާނެހެން ހިޔެއްނުވޭ......" މާމަގެ ނާ އުއްމީދީ ވާހަކަތައް އިވުމުން ކެމީލާއަށް ރޮވޭގޮތްވިއެވެ. އޭނަ މާމައަށް ހިތްވަރުދިނެވެ. އުއްމީދު ގެއްލުވާނުލަން އެދުނެވެ. ކެމީލާ ވަޒީފާއަށް ގޮސްގެން އެންމެ ކުރިން މާމަ ހައްޖަށް ފޮނުވާނެއެވެ.\nމާމަ ވާހަކަދައްކާއިރު ކިޔާ އެއްޗެއް ރަގަޅަށް އޮޅުމެއް ނުފިލައެވެ. ސްޓްރޯކް ޖެހުމަށްފަހު ތެދުވެ އުޅެވުނަސް މާމަގެ ހިނގުމާއި އެހެން ކަންތައްތަކަށް އެކަމުގެ އަސަރު ވަރަށް ބޮޑަށް ކޮށް މާމަ ބަލި މީހަކަށް ހަދައިފިއެވެ. މާމަ އަށް މިގެއެކޭ ޖަލެއްގައި އޮތުމެކޭ ތަފާތެއްނެތެވެ. ޖަލުގައި އޮންނަ މިހާވެސް ދޭތެރެއަކުން ވައިޖައްސާލަން ނިކުމެވެއެވެ. ކުޅިވަރު ކުޅެވެއެވެ. މާމައަށް އެވަރުގެ ނަސީބެއްވެސް ނުލިބެއެވެ. މާމަ ހައްޖަށް ދާން އެއްކުރި ފައިސާ ކޮންމެވެސް ބޭނުމެއްގައި ޔާސިރު ނެގީ މާމަ ހައްޖަށް ފޮނުވާނެ ކަމަށް ދޮގު ވައުދެއްކޮށްފައެވެ. ކޮންމެ އަހަރަކު ދޮގު އުޒުރެއް ދައްކަނިކޮށް މާމަ އެއްފަޅިން ވާގިދޫވުމުން ޔާސިރު ބުނީ ބަލިކަމުން އަދި ނުދެވޭނެ ކަމުގައެވެ. ޑޮކްޓަރު ހުއްދަ ނުދޭނެކަމުގައެވެ.\nމާމަގެ ފަހަތުގައި ހުރެ ކެމީލާ ނަމާދުކުރިއެވެ. އިޚުލާސްތެރިކަމާއިއެކު ނަމާދުކުރުމަކީ ސްޓްރެސް ފިލާ ހިތަށް ފިނިކަން ގެނެސްދޭކަމެކެވެ. މާމައަށް ސޫރަތްތައް ކިޔެވެނީ ލަހުންނެވެ. އެކަމާއި ހުރެ އުލާ އެއްގޮތަކަށްވެސް މާމަގެ ފަހަތު ހުރެ ނަމާދެއް ނުކުރާނެއެވެ. އެހެންނޫނަސް އުލާ ނަމާދުކުރާނީ ހިތަށް އެރިއްޔާއެވެ. ސަޖިދައިގާ އޮވެވެސް ހީގަންނާނެއެވެ. ޒުވާނެއް ގެ މަރުގެ ޚަބަރު އިވިއްޖެއްތާ ދެ ދުވަސްވާންދެން ނަމާދުކޮށްފާނެއެވެ. އެވެސް ނަމާދަކަށް ދެ މިނިޓެވެ. ޚުޝޫއަތްތެރި ކަމެއް ނުހުރެއެވެ. ކެމީލާ ކޮއްކޮއަށް ވިސްނާދެއެވެ. ނަމަވެސް އުލާގެ އެއްކަންފަތުން ވަދެފައި އަނެއް ކަންފަތުން ނެރެލަނީއެވެ.\nމިފަހަކަށް އައިސް އުލާ ޑްރާމާގެ އަވައިގާ ޖެހި ހަތަރުދަމު އިންނަނީ ޓީވީ ހުޅުވާލައިގެންނެވެ. ކޮމްޕިއުޓަރުގައި ނޫނީ ފޯނުގައެވެ. ފޭސްބުކްގައި ފޮނި ސްޓޭޓަސްތައް ޖަހާ އެކި ފޮޓޯތައް ލައިގެން ކޮމެންޓްކުރަންވެސް ފޯރިފަށެއް ހުރެއެވެ. އެކިގޮތްގޮތަށް ސެލްފީ ނަގާފައި އިންސްޓާކުރުމުން ނޫނީ އެ ހިތަކަށް ހަމަޖެހުމެއް ނުލިބެއެވެ.\nނަމާދުކޮށް ނިމިގެން ކެމީލާ މުސައްލަމަތީ ގުރުއާން ކިޔަވަން ގެއްލިފައި އިންދާ އުލާ ރާސްލާފައި ވަނެވެ. އަތުގައި ކިރިޔާ އުފުލައިލެވޭވަރުގެ ޕާރުސަލެއް އޮތެވެ. ހިތްތަކެއް ކުރަހާފައިވާ ޕާރުސަލް ކަރުދާހުގައި ޕެކްކޮށްލިމީހެއްގެ ހުނަރަށް ތައުރީފު ހައްގެވެ.\n"ކެމީލާ އަހުމަދު ޔާސިރުގެ ނަމުގައި އޮތީ. ގުރުއާން ކިޔަވަން އިނދެފައި ދޮންތަ ނުތެދުވާނެކަން އެނގޭ. ކިޔަވަން އިނދޭ. އަހަރެން މީތި ކަނޑާލަދޭނަން......." އުލާ ޕާރުސަލް އެނދުމަތީ ބަހައްޓާފައި އެ ރީތި ޕާރުސަލް އިރާލައިފިއެވެ. ކެތްތެރިކަމެއްވެސް ނެތީއެވެ. ކެމީލާ ބަލާވެސް ނުލާ އިނދެ ކިޔަވަމުން ދިޔައެވެ. އުލާ ފޯރިއާއިއެކު ހަޅޭއްލަވައިގެންފާ އެނބުރުނީ ސެންޓު ފުޅިއެއް ދައްކާލަމުންނެވެ.\n"މައި ސްވިޓް ސިސް. ވިލް ޔޫ ގިވް މީ ދިސް.......ޔޫ ގޮޓް ސޯ މެނީ ވެލިއަބުލް ގިފްޓްސް. ސީ ދިސް ޑިއޯ ފޭސްކްރީމް. މީތަ ދޮންތަގެ ފްރެންޑް އެދުވަހު މޫނު އޮމާންކޮށްލި ރޯޒް ފޭސް ކްރީމް. ޕްލީޒް ޕްލީޒް މަށަށް........." އުލާ އެފުޅި މޭގައި ޖައްސާލީ އަގުބޮޑު ޖަވާހިރެއް ލިބިގެން އުޅޭ ފަދައަކުންނެވެ. ކެމީލާގެ ބުމަ ގޮށްޖެހުނެވެ.\n"ކާކު ފޮނުވި އެއްޗެއް......." ކެމީލާ އެ ސުވާލުކޮށްލިއިރަށް ސިކުނޑިއަށް ވެރިވީ ނާޔަލްގެ ސޫރައެވެ. ނޫނެކެވެ. އޭނަ މިއިން އެއްވެސް އެއްޗެއް ބޭނުމެއްނޫނެވެ. އޭނަ މި ޕާރުސަލް އަލުން އަނބުރާ ފޮނުވާނީއެވެ. ނަމަވެސް ޔަގީންނުވާއިރު އެހެން ހަދައިފިއްޔާ ނާޔަލް ހިތަށް އަރާނީ ކީކޭހެއްޔެވެ.\n"ނަމެއް ނެތް. ދޮންތަގެ ރިޗް ފްރެންޑް ސަޕްރައިޒެއް ދިނީކަމަށްވާނީ. މޭކަޕްނުކުރާ ސެންޓް ނުޖަހައި އުޅޭ ކުއްޖެއްގެ ކޮއްކޮއަކަށް ވިކަމީ އަހަރެންގެ ނަސީބު......." އުލާ އެ ޕާރުސަލްގައިވާ އެއްޗެއްސަށް މޮޔަވެގެން އުޅެނިކޮށް ކެމީލާ ނޯޔާއަށް ގުޅާލައިފިއެވެ. ޑިއޯ ފޭސް ކްރީމްގެ ވާހަކަ އެހިއެވެ. ނޯޔާ ބުނީ ދޮންބެގެ ގާލްފްރެންޑަށް ދޭން އުޅުނު ފުޅި އެންމެފަހުން އޭނައަށް ދިނީ ކަމުގައެވެ. އޭނަ އެކަމާއި ދެރަވެގެން އުޅުނީމަ މަންމަ ދޮންބެއަށް އަންގާފައިވަނީ ލޯބިވެރިޔާއަށް ދޭ ކޮންމެ އެއްޗެއް ކޮއްކޮއަށްވެސް ގަނެދޭންވާނެ ކަމުގައެވެ. ކެމީލާ އުލާ ކައިރީ ބުނީ ކާކުކަން ނޭގޭ މީހަކު ދިން އެއްޗެއްގައި ހިފަން ބޭނުންނުވާކަމަށާއި ރައްދުކުރާނީ ކަމުގައެވެ. ކެމީލާ ދައްކާ ވާހަކަ އަޑުއިވުނުކަމަށް ނަހަދާ އުލާ އެ ޕާރުސަލުގައި ހުރި އެއްޗެހި އަލަމާރިއަށް ލާފައި ތަޅުލިއެވެ.\nހައްޖު ދުވަހު އެގެއިން ރޯދަ ހިފީ ހަމަ އެކަނި ކެމީލާއެވެ. މާމަ ރޯދަ ހިފާން ބޭނުންވިޔަސް ހަށިގަނޑުގައި ވަރު ނުހުންނާތީ ސުންނަތް ރޯދަ ނުހިފިޔަސް ރަގަޅުވާނެ ކަމުގައި ކެމީލާ ބުންޏެވެ. މަންމަ ދީނީ ކަންތައްތަކަށް ފަރުވާލެއް ނުހުރެއެވެ. ހައްޖު ދުވަހު އިރުއެރިއިރުވެސް އުލާއާއި ދެމައިން ތިބީ ޑްރާމާގެ އަވައިގާ ޖެހިފައެވެ. ހޫނު ކޮފީއާއެކު ސަބްމެރިން ކާން ތިބިއިރު ދެމީހުން ވަރަށް އުފަލުން ތިބިހެން ހީވިއެވެ. މޭޒުމަތީގައި ތެލުލި އަލައާއި ބަނބުކެޔޮ ދަޅުތަކެވެ. ޗިޕްސް ދަޅު ހުސްވުމުން އިނގިލީގައި ހުރި ކުނޑިތަކަށްދާން ދެން އުލާ ލޮވުނެވެ. އުލާ އަޑުކިޔާފައި ފަލަވާއިރުވެސް ކެއުން ހުއްޓާލާކަށް ނޫޅެއެވެ. ފަލަވާތީ އޭ ކިޔާފައި ޒުމްބާ ޖައްސާނެއެވެ. ގޭތެރޭގައި ހުރެ ނަށާލާ ސަކަރާތް ފަށެއް ޖަހާލާފައި ދެދުވަސް ފަހުން ކަންނެތްވެގެން ހުއްޓާލާނެއެވެ.\n"ކެމީލާ މިރޭ ބާޒާރުކޮށްލަންދާން. ކެމީލާ ނޫޅޭވިއްޔާ އުލާހެން ހެދުން ގަނެދޭށޭ ކިޔާފައި މަގޭ ފޫބުޑުގައި ޖައްސާލައިގެނެއް. ވަޒީފާއަށް ދާއިރު ރީތި ހެދުމެއް ނުލާ ހުރިއްޔާ މީހުން މަލާމާތްކުރާނެ. އީދު ހެދުމަކާއި އެއްޗެހި ގަނެލަން މިރޭ ދާނީ................." ތަމަންނާ ބުނެލީ ތަފާތު ނަޒަރަކުން ބަލައިލަމުންނެވެ. އެދެލޮލުން ކެމީލާއަށް އަބަދު ފެނިފައިވަނީ ރުޅިވެރި ބެލުންތަކެވެ. ކަޅި އެޅުމެވެ. ނަމަވެސް މިއަދު އެލޮލުން ފެންނަނީ ކުލުނު ބާވައެވެ.\nމަންމަ މިހާ ހެޔޮވާނެ ޖެހުނު ސަބަބެއް ނޭގި ހުރެވެސް އެރޭ ކެމީލާ މަންމައާއިއެކު ބާޒާރުކުރަން ދިޔައެވެ. ދެތިން ހެދުން ގަނެދިނެވެ. ޝޯލާއި ހަރުވާޅު އެއްޗެހިވެސް ދިނެވެ. އެތެރެއިން ލާ އެއްޗެހި ބާވެ ދޫވެފައި ހުއްޓާ އެވެސް ގަނެދިނީ އިތުރު ސުވާލެއް ކޮށްލުމެއް ނެތިއެވެ. އޭގެ އަގު އަދާކުރަން ޖައްސާނެގޮތެއް އޭރު ކެމީލާގެ ހިތަކަށްވެސް ނާރައެވެ. އީދު ދުވަހު މެންދުރަށް ކުކުޅު ބިރިޔާނީއާއި ކެރެޓް ޕިރިނީ އަދި އޮރެންޖް ޖޫސް ހަދަން ކެމީލާއަށް ޖެހުނެވެ. މެހުމާނުންތަކެއް އަންނަނީ ކަމުގައި ބުނެފާ ދެކުދިން އާހެދުން ލައިގެން ރީތިވެގެން އަންނާން ތަމަންނާ އެންގިއެވެ. އުލާ ރަތްކުލައިގެ ކުރު މިޑީއަކާއިއެކު ގުޅޭގޮތަށް މޭކަޕްކޮށްލައިގެން ނިކުތްއިރު އުލާ ހެނެއް ހިޔެއް ނުވެއެވެ. އެހާ ލޯތްބެވެ. ކެމީލާ ލައިގެން ހުރި އަޅި ޝޭޑެއްގެ ހެދުމާއި ޝޯލްގައި އެއްވެސް މޭކަޕެއްނެތި ހުރިއިރު މައުސޫމްކަމުން އުލާގެ މޫނުގެ ކުލަވަރު ބަދަލުވިއެވެ. އޭނައަށްވުރެ ކެމީލާ ރީއްޗޭ ހިތަށް އަރާފައި އެތައް ހާސް ކަށިތަކެއް ހިތަށް ހެރިއްޖެއެވެ.\nގޭގެ ބެލް އަޅައިލިއަޑަށް ތަމަންނާ ހުރިހާ ދަތްތައް ފެންނަވަރަށް ހެވިލާފައި ދޮރު ހުޅުވާލައިފިއެވެ. ތަމަންނާގެ ދައުވަތަށް އެގެއަށް އައި މެހުމާނުން ފެނިފާ ކެމީލާގެ މެޔަށް ނުބައިގޮތެއްވިއެވެ. ދެބައި އުމުރުގެ ފިރިހެނާއަކީ ދަންވަރު މަންމަގެ ކޮޓަރިއަށް ވަންނަނިކޮށް ފެނުނު މީހާއެވެ. ޒުވާނާގެ ދިގުކޮށްފައިވާ އިސްތަށިގަނޑުއޮތީ ފަށަކުން އައްސާފައެވެ. އަތުގަޔާއި ކަނދުރާ ފަށްތަކުން ފުރާލާފައެވެ. ބަލާބެލުމަށް ގޭންގެއްގެ ލީޑަރެކެވެ.\n"މިއީ މަންމަގެ ފްރެންޑް ޒާދީއާއި ފިރިހެންދަރިފުޅު އަރީން........" ތަމަންނާ އޭނަގެ ދެދަރިންނަށް އެކުވެރިޔާއާއި ދަރިފުޅު ތައާރަފުކޮށްދިނެވެ. އަރީން ކެމީލާއަށް ބަލައިލީ ދަހިވެތިކަމުގެ ނަޒަރަކުންނެވެ. ވަގުތުން ކެމީލާގެ ހިތަށް ނުބައި ސިގްނަލްތަކެއް ލިބުނެވެ. މަންމަ އެހާވަރުން އޭނައަށް ހެދުން ގަނެދީ ޒީނަތްތެރިކޮށްގެން ގެނައީ މަންމަގެ އެކުވެރިޔާގެ ފިރިހެންދަރިއަށް ވިއްކާލުމުގެ ނިޔަތުގައެވެ. މަންމަގެ އަތުގައި ފައިސާ ގިނަވީ ސަބަބު މިއޮތީ ހާމަޔަށެވެ. މަންމަ ބުނިގޮތުން ވިއްޔާ އަރީން މުއްސަދިވީ އަމިއްލަ މަސައްކަތުންނެވެ. އެ މުއްސަދިކަމުގެ ސިއްރު ބުނެދޭކަށް ތަމަންނާއަކަށް ނޭގުނެވެ. މޭޒުގެ ވަށައިގެން އެންމެން ކާން ތިބިއިރު ކެމީލާ ތަށްޓަށް އެޅި ބަތްކޮޅުން އެންމެ ސުވަލެއްވެސް އެތެރެއަކަށް ނުދިޔައެވެ. އޭނައަށް ވާންއުޅޭގޮތް ވިސްނުނެވެ. މަންމަ އެމީހުންނަށް ދައުވަތު ދީގެން ގެނައި ނިޔަތް ހާމަވާން ނެގީ އިރުކޮޅެކެވެ.\n"ކެމީލާ. އަރީން ބޭނުމޯ ކެމީލާއާއި އިންނަން......" ތަމަންނާގެ ޖުމްލައިން އެތަނުގައި ބާރުގަދަ ބޮމެއް ގޮވުމެކޭ ކެމީލާއަކަށް ތަފާތެއްނުވިއެވެ. ކެމީލާ ކޮށި އަރައިގަނެގެން ކެއްސައިގަތުމުން އުލާ ބުރަކަށީގައި ޖެހިއެވެ.\n"އެކްސައިޓްވީމަ ދޮންތަ މިގޮތަށް ކެއްސާނީ......." އުލާ ހަމަޖެހިލާފައި ކިޔައިލިއެވެ.\n"އެކްސްކިއުޒް މީ...." ކެމީލާ މޭޒުދޫކޮށްލާފައި ހަރު ކޮށް ހިނގާލާފައިގޮސް ކޮޓަރިއަށް ވަނެވެ. ދެއަތުން ބޮލުގައި ހިފަހައްޓައިލިގޮތަށް އެނދުގައި އިށީނދެވުމާއިއެކު މާމަގެ ސުވާލުތައް އަމާޒުވިއެވެ. ކެމީލާ މާމަގެ ބޮލުގައި ރިހޭކަށް ބޭނުމެއްނުވިއެވެ. އެއްޗެކޭ ކިޔާލާފައި ކެމީލާ މަޑުން އިންދާ ބައިގަޑިއެއްހާއިރު ފަހުން ތަމަންނާ ކޮޓަރީގެ ދޮރު ހުޅުވައިލިގޮތަށް މުޅި ގޭގައި އަޑު ހިފާލާހާ ބާރަށް އެއްޗެހި ކިޔައިގަތެވެ. ކެމީލާ އަރީންއާއި ކައިވެނި ނުކޮށްފިއްޔާ އެންމެ ހިދުކޮޅަކަށްވެސް ގޭގައި ނުބަހައްޓާނެކަމަށް އެންގިއެވެ. އެމީހުންނަށް ޖެހިފައިވާ ދަތިވަގުތު އެހީވެދިނީ އަރީންކަމަށާއި ކެމީލާ ޖެހޭނީ އަގު އަދާކުރަން ކަމުގައި ބުނެ އަޑުގަދަކުރިއެވެ.\nކެމީލާ ނަމާދުކޮށްގެން ދުޢާކުރިއެވެ. އެނުލަފާ ފިރިހެނާގެ ފަރާތުން ސަލާމަތްކުރެއްވުން އެދި ދުޢާކުރެވުނެވެ. އާދޭހާއިއެކު އެތައްފަހަރު ދުޢާކުރެވުމަށްފަހު ހިތަށް ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ފިނިކަމެއް ލިބުނެވެ. އޭނަ އެންމެފަހު ވަގުތާއި ހަމަޔަށްވެސް ހެއްދެވި ފަރާތަށް އިތުބާރުކުރާނެއެވެ. އެފަރާތުން އޭނައަށް މަގެއް ދައްކަވާނެއެވެ.\nއެނދުގައި ޖައްސައިލިތަނާ އަދި ނުދަންނަ ނަމްބަރަކުން ގުޅަންފެށިއެވެ. ކެމީލާ ފޯނު ނުނެގުމުން އެމީހަކު މެސެޖްކުރިއެވެ. އެއީ އަރީންއެވެ. ނަމްބަރުދިނީ މަންމަ ކަމަށާއި އޭނައާއި ވާހަކަނުދައްކަންޏާ ނަތީޖާ ރަގަޅު ނުވެދާނެކަމަށް އިންޒާރުކުރިއެވެ. ކެމީލާ އޭނައާއި އިންނަން އެއްބަސްނުވެއްޖެއްޔާ އެކަމުގެ ހިތިކަން ފެންނާނެ ކަމަށާއި ރީތިކޮށް އޭނަ ކައިރިއަށް އަންނަންވީކަމުގައި ބުނެލިއެވެ. ވަގުތީއަގަކަށް ތަމަންނާއަށް ދެލައްކަ ރުފިޔާ ދީފައިވާނެ ކަމަށާއި ކެމީލާއަކީ އޭނަގެ މީހެއްކަމަށް އެބަރު އަޑުން ބުނުމުން ކެމީލާގެ ހިތަށް އިންތިހާ ދަރަޖައަށް ބިރުވެރިކަންވަނެވެ.\n"ތީ މަގޭ މިލްކެއް. ކަލޭގެ މަންމަ މަށަށް ވިއްކާލާފައި ތިހިރީ އެކަން ހަނދާން ނައްތާނުލާތި. ވިސްނާލަން ދޭނީ ދެހަފްތާ. ޔޫ އާ މައިން. ކީޕް ދިސް އިން މައިންޑް....................." އަރީން މެސެޖްކުރިއެވެ.\n"ބިރުނުގަނޭ.....އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ދެރަގޮތެއްނުވާނެ. އަނިޔާލިބިފައިވާ މީހުންގެ ދުޢާ އެފަރާތުން އަޑު އައްސަވާނެކަމަށް ހަދީސްގައިވޭ....." ކެމީލާ އަމިއްލަ ނަފުސަށް ހިތްވަރުދީފައި ހިނިތުންވެލިއެވެ. މައިންބަފައިންނަށް ކިޔަމަންތެރިވުމަކީ ދަރިންނަށް ވާޖިބުކަމެކެވެ. ނަމަވެސް އެމީހުންނަށްވެސް ދަރިންގެ މައްޗަށް ހައްގުތަކެއްވެއެވެ. ނުރުހޭ މީހަކާއި މަޖުބޫރުން ކައިވެނިކުރުވަން އުޅެފިއްޔާ އެމީހުން ދޫކޮށްލާފައި ދުރަށް ދިޔުމަކީ ދީނީގޮތުން ކޮންކަހަލަ ކަމެއްތޯ ބަލަން ޝޭޚަކާއި ސުވާލުކުރަން އޭނަ ބޭނުމެވެ. އެވެސް ގޭންގު ލީޑަރަކާއެވެ. އެކަހަލަ މީހުންނަށް ހިތްކިޔާނެ އަންހެންކުދިން މަދެއްނުވާނެއެވެ. މައްސަލައަކީ އޭނަގެ ވިސްނުމެވެ. އޭނަ އެއްގޮތަކަށްވެސް މީހަކާއި އިންނާކަށް ބޭނުމެއްނޫނެވެ. ކައިވެންޏެއް ކުރިޔަސް ބޭނުމީ މަޑުމައިތިރި ދީނަށް ލޯބިކުރާ ޒުވާނެކެވެ. ހިތްހެޔޮވާން ޖެހޭނެއެވެ. ފޮނި ބޮޑާ މީހުންނަކަށް އޭނަގެ ހިތުގައި ޖާގައެއްނެތެވެ. އެ ޝަރުތުތައް ހަމަވާ ޒުވާނެއް ކަމަށް ފެނުނީ ކައިޒާންއެވެ. ކައިޒާންގެ ސޫރަ ހިތަށް ފެނިލުމާއިއެކު އެކަނި އިނދެވެސް ކެމީލާގެ މޫނަށް ރަތްކުލަވެރިވިއެވެ. ނުވެސް ދަންނަ ބީރައްޓެހި ޒުވާނަކާއިމެދު ވިސްނަން ޖެހޭހެއްޔެވެ.\n"ސްޓުޕިޑް. އެއްވެސް ފިރިހެނަކާމެދު ނުވިސްނާށޭ. އެންމެންވެސް ހަމަ އެއްގޮތްވާނެ. މެން ވިލް ބީ މެން.....މީހަކާއި އިންނާކަށް ނޫންވީ. ކިޔަވައިގެން އަމިއްލަ ފައިމައްޗަށް ތެދުވަންވީ. އޭގެފަހުން މީހަކާއި އިންނަން ވިސްނާނީ............." ކެމީލާ އަމިއްލަ ނަފުސަށް އަޑުލައިގަތެވެ. ނަމަވެސް މިގެއިން ފިލައިގެން ކޮންމެވެސް އެހެން ތަނަކަށް ދާން އޭނަ ކޮންމެހެންވެސް ޖެހޭނެއެވެ. ނޯޔާއަށް ހަގީގަތް ކިޔައިދީފިއްޔާ އެގެއިން ޖާގަދޭނެ ކަމާއިމެދު ޝައްކެއްނުކުރެއެވެ. ނަމަވެސް އޭރުން ނާޔަލްގެ ބެލުންތަކުން ސަލާމަތްވާނީ ކިހިނެއްހެއްޔެވެ. ނާޔަލްގެ ގޯނާތަކާއިހެދި ހަމަޖެހިލައިގެން އެގެއަކު ނޫޅެވޭނެއެވެ. އެކިގޮތްގޮތަށް ވިސްނާ ޚިޔާލުކުރިޔަސް ރަގަޅު މަގެއް ނުފެނުނެވެ.\nނޯޔާ ބަލިވެގެން ކޮލެޖަށް ނަޔަސް އޭނަ ކެމީލާއަށް ގުޅިއެވެ. އެކުވެރިކުއްޖަކު ފޮށިގަނޑެއް ގެނެސްދޭނެ ކަމަށާއި އޭނަ ބުނަންދެން ކެމީލާގެ އަތުގައި އެ ހަދިޔާ ބަހައްޓަން އެދުނެވެ.\n"އިޓްސް ވެރީ ޑެލިކޭޓް. ވަރަށް ބަލައިގެން ގެންގުޅެއްޗޭ..." ނޯޔާ އެދުނެވެ. ރިމީ ގެނެސްދިނީ ކުޑަ ކުޑަ ފޮށިގަނޑެކެވެ. އަތުން ހިފާލައިގެން ގެންދެވޭވަރުވެފައި ލުއިކަމުން އަތުން ހިފާލައިގެންވެސް ގެންދެވިދާނެއެވެ. ކެމީލާ ހިނގައިގަތީ ކެރިގަނޑުގައި ޖެހުމުގެ ކުރިން ގެއަށް ވަނުމުގެ އަޒުމްގައެވެ. އުޑުމަތީގައި ވިލާ ބޯކަމުން ދުވާ ރޭގަނޑަށް ހަދާލައިފިއެވެ. ފަޒާގައިވާ ފިނިކަން ކެމީލާގެ ހަމުގައި ބީހިލުމުން ތުރުތުރުލާގޮތްވިއެވެ. ހަނިހަނި ގޯޅިތަކުން ހިނގިޔަސް ކެމީލާއަށް ހުއްޓިފައިވާ ލޯތައް މަދެއްނޫނެވެ. ކުއްލިއަކަށް ފޮށިގަނޑު ތެޅިލިހެން ހީވެ ސިހުނުވަރުން ކުޑަކޮށް ހަޅޭއްލަވައިގަނެވުމާއެކު އަތުން ދޫކޮށްލެވިއްޖެއެވެ.\n"ނޯ..... ކިރިޔާ ހާޓްއެޓޭކެއް ނުޖެހުނީ. މި ފޮށި ތެރޭގައި ދިރޭ އެއްޗެއް އެބައޮތް........" ކެމީލާ އެއްފަރާތަކަށް ޖެހިލާފައި ނޯޔާއަށް ގުޅާފައި ބުނެލިއެވެ.\n"ކައްމި. ރިމީ ނުބުނޭތަ. އިޓްސް އެ ޕާޝިއަން ކެޓް. ޅަ ބުޅަލެއް. ކައްމި ބުޅާދެކެ ބިރުނުގަނެއެއްނު. ދޮންބެ ކައިރީ ބުނަންވެގެން ގުޅިއިރު ޑިއުޓީގައި ބިޒީކޮށް އިނީ..................."\n"ހޫމް. އެކަމަކު ނޯ ކުރިން ނުބުނީމަ ކުއްލިއަކަށް ފޮށިގަނޑު ތެޅެންފެށީމަ ބިރުގަތީ...." ކެމީލާ އެނބުރުނުއިރު ފޮށިގަނޑުން ބޭރަށް ނިކުމެފައި އޮތް ކަފަ ބޯޅައެއްކަހަލަ ބުޅާ އުރާލައިގެން ކުޑަ ކުޑަ އަންހެންކުއްޖަކު ހިނިތުންވެލައިގެން ހުރިއިރު ހިތްގައިމު މަންޒަރެކެވެ. އެކުއްޖާގެ ހިތުގައި ބުޅަލަށް އޮތް ކުލުނާއި ލޯބި އެ ވިދުވަރުގަދަ ދެލޮލުން އޮހޭފަދައެވެ. ކެމީލާގެ ހިތް ތެޅިގަތީ ވަކިގޮތެއް ބަލާފައެއް ނޫނެވެ.


އަލަތު ލޯބި – Esfiya – Dhivehi Vaahaka Site\n- by Z I D H A N (Liyaa Kujjaa) - 42- April 8, 2019\nބަހަށް އެރީންސުރެ، ޖެހިގެން ހުރި ސީޓުގައި ފޯނާ ކުޅެން އިން މަންޖެގެ ހަރަކާތްތަކަށް ގެއްލިފައި އިނީމެވެ. ބޮޑުވައި އިނގިލީގެ މަޑު ހަރަކާތުން ފޯނުގެ ސްކްރީން ކަހަމުން ދިޔައެވެ. އޭނާ ބަލަމުން ދިޔައީ ފޭސްބުކު ނިޔުސްފީޑެވެ. އަހަންނަށް މާވަރަކުން އޭނާގެ ފޯން ސްކްރީނަށް މިބެލެނީ ކީއްވެބާއެވެ؟ ތިޔަ ހީވީ ރަނގަޅަށެވެ. އަހަރެން ބެލީ އޭނަގެ ފޭސްބުކް ޕްރޮފައިލްގެ ނަން ފެނޭތޯއެވެ. ނަސީބު ރަނގަޅު ކަމުން އެކަން މާއުނދަގޫ ކަމަކަށް ނުވިއެވެ. ޕްރޮފައިލްގެ ނަމަކީ “އީނާޝް ޢަލީ”އެވެ. ބަލާބެލުމުން އީނާޝްއަކީ އަހަންނާ ދާދި އެއް އުމުރުގެ ޒުވާނެކެވެ. އަހަންނަށް މިހާރު ވިހި އަހަރެވެ.\nބަސް ޓާމިނަލް ތެރެއިން އަހަންނަށް އީނާޝް ފުރަތަމަ ފެނުނު ވަޤުތުވެސް ބަޔާންކުރަން ދަތި އިޙުސާސްތަކެއް ހިތަށް ވެރިވިއެވެ. ހީވީ ކީސްކުނޑިތަކެއް ހިތުތެރެއަށް އެޅުނުހެންނެވެ. ވާނީވެސް އެހެންތާއެވެ. ފެނުނު ވަގުތު ވެސް ހުރީ ފަސްތަރީގެ ހިނިތުންވުމެއްގައެވެ. ދެލޮލުގެ ކަޅި ވިދުންވަރުހެން އައްޔެވެ. އެސްފިޔަޖަހާލާ ފުރިހަމަވެފައި ސިހުރެއް ފަދަ ދެލޯ މަރާލާއިރު އެހާމެ ގަޔާވާ ގޮތެއް ހުރެއެވެ. މޫނުގެ އަލިކަން ތަރިހަނދުގެ އަލިކަމަށްވުރެ ގަދަހެން ހީވެއެވެ. ބުރުގާ އަޅާފައިވަނީ އަހަންނަށް އެއްމެ ކަމުދާ ގޮތަށެވެ. ޓިކެޓް ނެގުމަށް ކައުންޓަރަށް ދިޔަ ވަޤުތު ހިނގާލާފައި އެދިޔަ ޝާހީ ހިނގުމެވެ. ސަހަރޯއޭ ހިވާ ކަހަލައެވެ. އޭނާއަށް ތަޢުރީފު ކުރުމުގައި އަޅުގަނޑުގެ ޤަލަމުގެ ދެލިވެސް ހުސްވެދާނެއެވެ. އެހެންކަމުން ތަޢުރީފުކުރުން މަޑުޖައްސާލާފައި، ދެން ވީގޮތެއް ވެސް ކިޔާލަދޭނަމެވެ.\nދާން ބޭނުންވި މަންޒިލަށް ބަސްގޮސް ހުއްޓުމުން، އަހަރެން ބަހުން ފޭބީމެވެ. ހުޅުމާލޭ “ފެހުރިސް ޕާރކް” ކުރިމަތީ ހުރި ބަސް ހުއްޓިއަށެވެ. އަހަރެން ހުޅުމާލެ ދިޔައީ ވަކި ބޭނުމަކު ނޫނެވެ. ހުކުރު ދުވަސްދުވަހު އަހަރެން އާއްމުކޮށް ހިތްހަމަޖައްސާލަން ހުޅުމާލެ ނޫނީ ވިލިމާލެއަށް ގޮސްއުޅެމެވެ. ވަކި މިސްރާބެއް ނެތި ހިނގައިގެންފީމެވެ. ނަމަވެސް ކުއްލިއަކަށް ފަހަތުން އައި މީހަކު އަހަރެންގެ އަތުގައި ހިފުމުން، ހުއްޓުން އަރައި ފިނިވިއެވެ. އެއީ އަންހެން ކުއްޖެގެ އަތެވެ. އަހަރެން މަޑުމަޑުން ފަހަތަށް އެނބުރުނީމެވެ.\nކުރިމަތިން ފެެންނަން އެހުރި މޫނު ފެނިފައި އަހަރެންނަށް ވީގޮތެއް ނޭނގުނެވެ. ދުނިޔެ ރަންވި ކަހަލައެވެ. މުޅި މީހާ ފިނިވެ ހުރިތަނަށް ގަނޑުވެއްޖެއެވެ. އިސާހިތަކު އޭނާ “އީނާޝް ބިންތު ޢަލީ އާމިރު، ހާދާލު ވައިކަރަދޫ، އައިއެމް ނައިންޓީން.”އޭ ބުނެ، ގަނޑުވެފައިވާ އަހަރެންނަށް ކުރު ތަޢާރަފެއް ވެދުމަށް އެރުވިއެވެ. ބުނާނެ އެއްޗެއް ނޭނގިފަައި ހުރި އަހަރެން ވެސް، ހިތްވަރުކޮށްފައި ތަޢާރަފު ވެލީމެވެ. “މުޙައްމަދު އިދާން، މާލެ، 20 އިނގޭ” އަހަރެން ބުނެލީމެވެ. އަދި ހިނިތުންވުމެއް ހަދިޔާކުރީމެވެ.\nއެއަށްފަހު ކީއްތޯ ކުރަނީ ޢިނާޝް އަހާލުމުން ޖަވާބުގައި އަހަރެން ހަމަ ޖައްސާލީކަމަށް ބުނީމެވެ. އަދި ހަމަ އެއާއެކު އަހަރެން ގާތު ވަގުތު އޮތިއްޔާ ކޮފީއެއް ބޯލަން ދެވިދާނެތޯ އީނާޝް އެހިއެވެ. އަހަރެން ދެވަނަ ވިސްނުމަކަށް ނުގޮސް އެއްބަސްވީމެވެ. ކޮފީއަށް ގޮސް، ދެމީހުންގެ ދެމެދުގައި އެތައް ވާހަކައެއް ދެކެވުނެވެ. އެކަކު އަނެކަކަށް ކަމުދާ ވާހަކައާ، ލޯބީގެ ގޮތުން ގުޅެން ބޭނުންވާހަކަ ވެސް ނުބުނެ ނުތިބެވުނެވެ. އިއްތިފާޤަކުން ކަމެއް ނޭނގެއެވެ. އީނާޝްއަށް ވެސް އަހަރެން ކަމުދިޔައީއެވެ. ކޮފީ ނިންމާލާފައި އީނާޝްއަށް އަހަރެންގެ ނަމްބަރު ދިނުމަށްފަހު އެރެޔަށް އަލްވަދާއުކިޔާ މިސްރާބުޖެހީ މާލެއައުމަށެވެ. އައި ގޮތަށް ގެއަށްވަދެ އަހަރެންގެ ރަހްމަތްތެރިން ތިބޭ ވައިބާ ގްރޫޕްގައި “ގާއިސް އައިއޭމް އިން އަ ރިލޭޝަންޝިޕް” ޖަހާލީމެވެ.\nއިސާހިތަކު މަރުހަބާއާއި ވަގަށް ގޮވުމުގެ މެސެޖުތަކުން މުޅި ވައިބަރ ގުރޫޕް ފުރާލައިފިއެވެ. އެރޭ އަހަރެން ނިދުމުގެ ކުރިން އިނާޝްއަށް މެސެޖުކުރީމެވެ. ލޯބީގެ ކުޑަވަރެއްގެ މެސެޖެކެވެ. އެމެސެޖަށްފަހު ދެމީހުންގެ ދެމެދުގައި މެސެޖުކުރުން ފެށުނީއެވެ. އަދި އަހަރެމެންގެ މެސެޖްތައް ފޯނުކޯލްތަކަށް ބަދަލްވެގެންދިޔައެވެ. ދެމީހުންގެ ގުޅުން ދިޔައީ ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް ވަރުގަދަވަމުންނެވެ. އެކުގައި ބައްދަލުކޮށް ވަޤުތު ހޭދަކުރުން ގިނަވެއްޖެއެވެ. އީނާޝްގެ އަލަތު ލޯބީގެ ފޮނިރަހަތަށް އަހަންނަށް އަބަދުވެސް އޭނާގެ ފަރާތުން ލިބެއެވެ. މިގޮތުގަައި ދުވަސްތަައް މަސްތަކަށް ބަދަލުވެ، މަސްތައް އަހަރަކަށް ބަދަޅުވެއްޖެއެވެ.\nމިގޮތުގައި އަހަރެއް ފާއިތުވެއްޖެއެވެ. އަހަރެމެން ދެމީހުންގެ ގުޅުމަށް ކުޑަވެސް ބަދަލެއް ނާދެއެވެ. އަދި ކިއެއްތަ؟ ދެމީހުންނަށް ވެސް ވަނީ އެކަކު އަނެކަކާ ނުލާ ނޫޅެވޭވަރަށް ލޯބިވެވިފައެވެ. އަހަރެމެން ދެމީހުންގެ ގުޅުމަކީ ދެފަރާތުގެ އާއިލާއިންވެސް ރުހި ޤަބޫލް ގުޅުމެކެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެމެން ނިންމީ ކައިވެނީގެ ގޮށް ޖަހާލައި އުމުރުގެ ބާކީ ބައިވެސް މިގޮތުގައި ހޭދަކޮށްލާށެވެ.\nނަމަވެސް، ކަންތައްވީ އެއްވެސް މީހަކު އުއްމީދު ނުކުރާނޭފަދަ ހިތާމަވެރި ގޮތަކަށެވެ. ކައިވެނީގެ ހުރިހާ ކަމެއް އިންތިޒާމް ވެވިފައި ވަނިކޮށް އެއްރެޔެއްގެ ދަންވަރު އަހަރެންގެ އަލަތު ލޯބިވެރިޔާ އަހަރެންނާާއި މުޅި އާއިލާއާ ވަކިވެ ހިނގައްޖެއެވެ. އާއެކެވެ. ކުއްލި މަރަކުން އީނާޝް މަރުވެގެން ދިޔަައީއެވެ. މުޅި އުމުރަށް އަހަރެމެންނާ ވަކިވީއެވެ.\nކުރާނީ ކީއްހެއްޔެވެ؟ ހިތާމައިގެ ކޮޅެއް ނެތެވެ. ކުރެވޭނެ ޝަކުވާއެއް ވެސް ނެތެވެ. މިއީ ތަޤުދީރުގައި ލިޔެވިފައިވާ ގޮތެވެ. ތަދުބީރު ކުރެވޭ ޕްލޭނަކުން ހަމަ އެއްކަމެވެސް ނުހިނގާނެއެވެ. އީނާޝް އެވެ. އުފާކުރާށެވެ. އިންޝާ ﷲ ކަލާއާ އަހަރެން ދެން ބައްދަލުކުރާނީ ސުވަރުގޭންނެވެ. ތާއަބަދު ކަލާއާއެކު ވުމަށެވެ. އަހަރެން މަސަައްކަތް ކުރާނަމެވެ. ދުޢާވެސް ކުރާނަމެވެ.\nYuh ah roadha mubaarik!!\nhey zidhaan its me…story hama v rythi…sifakurun vex…n v gina dhuvas vehje zidhaan ge story eh feneytho ulheytha…😆\nV rythi vhk eh zidhaan mifaharu thi genes dhiny…\nIhsaas kurevey egothah v ma vaane dhera… ekahala kameh thajuribaa kuran jehunyma..\nSifaa kurumaa hurihaa ehchen vx v rythi..😊\n😭😭😭😭but still 👍👍👍👍👍\nIt’s really beautiful story zidhu ..I just luv it..hope to c more n more stories like this from u soon…💗💗😘😘💞💞🌺😙😙🌻🌻💓💓💕💕🌹🌹..gud wrk brw\nMaashaa allah.vvvvvvvvvvv reethi.I’m curiously waiting for the next part.luv u stry.its really beautiful.when next part.i am still waiting for the next part.\nHeii mi nimunynu mi story darla\nHehe labba nimuny.\nYourasuper writer\nawwwn. thank you. so sweet of you!\nMeegen koba biruverithan kolakee biruveri jahaafa ineema\nHehe. E olhigen. Maaf.\nmaasha allah story hama best n vrh nice\nzeck dhn baa varu story liyebaaa\nur storys ar very nice ey\nZidhan ge vaahaka thah varah kick…. And this was one of my favourite story of you!!!\nHoan reehchey ..dhaan ekamaku thihaa hithaamaveri nimmumakun nimmaakah nuvaanehnu ..ekamakuves dhn vrh loves 😍😘\nZidhan koba next part….i’m so curious to read….waiting…eha las nukuracchey❤❤btwMasha Allah varah varah reethi..😍😍❤\nAalhey….sham hykury adhi nunimey kamah….varah curious vefa iny mi vaahakaige next part kiyan…hehe…dhn kon iraku tha xidhan ge ehn vaahaka eh fennany….i love ur storys❤😚\nFesigothun hyvi gaburuves araafaanehen😂\n???? i am sorry to say this vaahaka v hadhi …. heevanee vaki hisaabakun vaahaka liyan foohi vegen gadha kamun vaahaka ninmaalihen ….\nVhk v v v reethi😘😘😘\naslu maruveekee eh noon. breakup vee 😛


Adheeb IGMH ah genes doctorah dhahkkaifi\nއަދީބު އައިޖީއެމްއެޗްއަށް ގެނެސް ޑޮކްޓަރަށް ދައްކައިފި\nއައިޖީއެމްއެޗްގައި ހުންނަ ލޮލުގެ ޑިޕާޓްމަންޓުން އަދީބު ނުކުންނަ މަންޒަރު ބައެއް ފަރާތްތަކަށް ވަނީ ފެނިފައި\nކ. މާލެ 20 ސެޕްޓެންބަރ 2018 | ބުރާސްފަތި 00:28 5,022\nއަދީބު ޑޮކްޓަރަށް ދައްކައިގެން ގެންދަނީ. ފޮޓޯ: ސޯޝަލް މީޑިއާ - މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސާރވިސް\nކުރީގެ ނައިބްރައީސް އަހުމަދު އަދީބު އައިޖީއެމްއެޗްއަށް ގެނެސް ޑޮކްޓަރަށް ދައްކައިފިއެވެ.\nއަދީބު އައިޖީއެމްއެޗްއަށް ގެނެސް ޑޮކްޓަރަށް ދައްކާފައިވަނީ ބުދަ ދުވަހުއެވެ. ރާއްޖެއެމްވީއަށް މައުލޫމާތު ލިބިފައިވާ ގޮތުގައި އަދީބު ޑޮކްޓަރަށް ދައްކާފައިވަނީ ލޮލަށް ދިމާވެފައިވާ މައްސަލައާ ގުޅިގެންނެވެ. އަދި އައިޖީއެމްއެޗްގައި ހުންނަ ލޮލުގެ ޑިޕާޓްމަންޓުން އަދީބު ނުކުންނަ މަންޒަރު ބައެއް ފަރާތްތަކަށް ވަނީ ފެނިފައެވެ.\nއެމްއެމްޕީއާރުސީގެ ކޮރަޕްޝަނާއި ރިޔާސީ ލޯންޗުކޮޅުގައި އެއްޗެއް ގޮއްވާލި ކަމަށް ބުނެ، އަދީބުގެ މައްޗަށް ދައުލަތުން ކުރި ތިން ދައުވާއެއް ސާބިތުވާ ކަމަށް ނިންމުމާ ގުޅިގެން އަދީބު ގެންދަވަނީ 33 އަހަރުގެ ޖަލު ހުކުމެއް ތަންފީޒު ކުރައްވަމުންނެވެ. މީގެ އިތުރުން ވެސް އެމްއެމްޕީއާރުސީގެ ހިޔާނާތުގެ ގިނަ މައްސަލަތަކެއްގައި އަދީބުގެ މައްޗަށް ދައުވާކޮށް، ޝަރީއަތްތައް ވެސް ދަނީ ހިންގަމުންނެވެ.\nއަދީބު ޖަލަށްލީ ފަހުން ސިއްހީ ބޮޑެތި މައްސަލަތަކެއް ވަނީ ކުރިމަތިވެފައެވެ. އަދި ރާއްޖެއިން ބޭރުން ބޭސްފަރުވާ ކުރުމަށް ޑޮކްޓަރުން އަދީބަށް ލަފާ ދެއްވާފައިވާއިރު، ސަރުކާރުން ދަނީ އެކަމަށް ހުރަސް އަޅަމުންނެވެ. އަދީބުގެ ހަށިގަނޑުގައި ސިސްޓެއް އުފެދިފައިވާ ކަމަށާއި ނުރައްކާތެރި ބައްޔެއް ކަމަށްވާ ގްލޮކޮމާ އަދީބުގެ ލޮލަށް ޖެހިފައިވާ ކަމަށް އަދީބުގެ އާއިލާއިން ދަނީ ބުނަމުންނެވެ.


1 dhuvahun driving license libey harakaatheh baavvanee | Mihaaru\nޒުވާނުންތަކެއް ސައިކަލް ދުއްވަނީ: ލައިސަންސް ލިބޭނެ ފަސޭހަ ގޮތެއް ހަމަޖައްސަން ޓްރާންސްޕޯޓް އޮތޯރިޓީން ވަނީ ނިންމާފައި.-- ފޮޓޯ: ހުސެއިން ވަހީދު/ މިހާރު\nއެއް ދުވަހުން ޑްރައިވިން ލައިސަންސް ލިބޭ ހަރަކާތެއް ބާއްވަނީ\n15 މެއި 2018 - 17:05 26 comments\nއެ އޮތޯރިޓީގައި ބޭއްވި މިއަދު ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމެއްގައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުން، އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓްރީގެ ޑެޕިއުޓީ މިނިސްޓަރު އަބްދުﷲ މުހައްމަދު ވިދާޅުވީ، "އެއް ލަކިން މަށަށް ލައިސަންސް" ނަމުގައި ކުރިއަށް ގެންދާ ހަރަކާތް މި މަހު މާލޭގައި އޮންނާނެ ކަމަށެވެ. އެ އަށް ފަހު، ރާއްޖޭގެ އެކި ރަށްރަށުގައި ވެސް، އެ ޕްރޮގްރާމް ކުރިއަށް ގެންދާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ.\nއަބްދުﷲ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ޒުވާނުންނަށް ޚާއްސަ ކޮށްފައިވާ އެ ޕްރޮގްރާމް ބާއްވާނެ ތަނާއި ދުވަސްތައް އަންނަ ހަފުތާގައި އިއުލާން ކުރާނެ އެވެ.\nމިހާރު އޮންނަ ގޮތުން ލައިސަންސް ނެގުމަށްޓަކައި ތިއަރީ އަދި ވެހިކަލް ދުއްވުމުގެ ޓެސްޓް ހަދަން ހަފުތާ އަކަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަސް ނަގަ އެވެ. އެކަމަކު ޓްރާންސްޕޯޓުން ކުރިއަށް ގެންދަން ނިންމާފައިވާ އާ ހަރަކާތުގެ ތެރެއިން ލައިސަންސް ނަގާނަމަ އެއް ދުވަސް ތެރޭގައި އެ ހުރިހާ ކަމެއް ނިމޭނެ އެވެ.\nއެ ޕްރޮގްރާމްގެ ތެރެއިން ވެސް ލައިސަންސް ލިބޭނީ ތިއަރީ ޓެސްޓު ހަދައި އަދި ވެހިކަލް ދުއްވުމުގެ ޓެސްޓަށް ފަހު އެވެ.\n"ކުރީގައި ވެސް އޮންނަ އުސޫލުން ތިއަރީ ޓެސްޓެއް ހަދައި ޑްރައިވިން ޓެސްޓެއް ހެދުމަށް ފަހު، ވަކި ވަރަކުން މަތިން މާކްސް ލިބޭ ނަމަ ލައިސަންސް ލިބެނީ. އެ ޕްރޮގްރާމްގައި ވެސް ތިއަރީ އާއި ޑްރައިވިން ޓެސްޓް ހެދުމަށް ފަހު ލައިސަންސް ލިބޭނީ،" އަބްދުﷲ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"ގާނޫނާއި ގަވާއިދުގައި އޮންނަ ގޮތަށް ކަންތައްތައް ކުރާނީ. އެކަމަކު ތަފާތަކީ، ކިއުގައި މަޑުކުރުމެއް ނެތި އެއް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ލައިސަންސް ލިބުން. މިއީ ޒުވާނުންނަށް ހާއްސަ ޕްރޮގްރާމަކަށް ވިޔަސް ހުރިހާ އުމުރު ފުރައަކަށް ބައިވެރިވުމުގެ ފުރުސަތު އޮންނާނެ."\nދިވެހިންނަށް ޚާއްސަ ކޮށްފައިވާ މި ޕްރޮގްރާމްގައި، ސައިކަލް ލައިސަންސްގެ އިތުރުން ކާރާއި ޕިކަޕްގެ ލައިސަންސް ވެސް ނެގޭނެ އެވެ.\nއަބްދުﷲ ވިދާޅުުވީ، "އެއް ލަކިން" ޕްރޮގްރާމްގައި ބައިވެރިވެވޭނީ އެކަމަށް ޚާއްސަ ފޯމަކުން ކަމަށެވެ. ޕްރޮގްރާމް ބާއްވާ ތަނުން ފޯމް ދޫކުރާއިރު، ދެން ފުރަން ޖެހޭނީ ޑްރައިވިން ލައިސަންސް އަށް އެދޭ ފޯމެވެ. ފައިސާ ބަލައިގަތުމާއި ރެވެނިއު ސްޓޭމްޕް ވެސް އެ ޕްރޮގްރާމް ބާއްވާ ތަނުން ގަންނަން ލިބޭނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nޓްރާންސްޕޯޓް އޮތޯރިޓީގެ ޑެޕިއުޓީ ޑިރެކްޓަ ޖެނެރަލް މުހައްމަދު ރަފީއު ވިދާޅުވީ، މިހާރު އޮންނަ އުސޫލުގެ ތެރެއިން ތެއަރީ ޓެސްޓަށް ފަހު ޑްރައިވިން ޓެސްޓް ހެދުމަށް ދުވަސްތަކެއް ނަގާ ކަމަށެވެ. އެހެންވެ ޒުވާނުންނަށް އުނދަގޫތަކާއި ދަތިތަކެއް ދިމާވާކަން އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.\nރަފީއު ވިދާޅުވީ އެ ޕްރޮގްރާމްގެ ތެރެއިން ޑްރައިވިން ޓެސްޓު ވެސް ކުރިއަށް ގެންދާނީ، މިހާރު އޮންނަ ގޮތަށް ވުރެ ފަސޭހަ އުސޫލަކުން ކަމަށެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓްރީ ވެހިކަލްތައް ޑްރައިވިން ލައިސަންސް ޓްރާންސްޕޯޓް އޮތޯރިޓީ


Kudakujjaa maruvi accident gai driver aa medhu alhaane fiyavalheh balanee | Mihaaru\nކުޑަކުއްޖާ މަރުވި އެކްސިޑެންޓުގައި، ޑްރައިވަރާ މެދު އަޅާނެ ފިޔަވަޅެއް ބަލަނީ\nއެމްޓީސީސީގެ ބަހެއް: ކުއްޖާ މަރުވި އެކްސިޑެންޓާ ގުޅޭގޮތުން ޑްރައިވަރާ ދޭތެރޭ އަޅާނެ ފިޔަވަޅެއް ބަލަނީ-- ފޮޓޯ: މިހާރު\nމިދިޔަ މަހުގެ 12 ވަނަ ދުވަހުގެ ރޭ ހިނގި މި އެކްސިޑެންޓުގައި، ދެމައިން ތިބި ސައިކަލެއްގައި ބަހަކުން ޖެހި މަރުވީ ކ. ތުލުސްދޫ ބޮނަސޭރާ، ފާތިމަތު އަންޖުން ޝަފީގު 13، އެވެ.\nއެ ހާދިސާއާ ގުޅިގެން އެ ދުވަހު ބަސް ޑްރައިވަރު ހައްޔަރުކޮށް މައްސަލަ ތަހުގީގު ކުރުމަށް ފަހު، އޭނާ ވަނީ ދޫކޮށްލައިފަ އެވެ.\nKuda kujjaa ge maraa gulhigen hayyaru kuri bus driver dhookollaifi\nބަސް ޑްރައިވަރު ދޫކޮށްލުން---\nއެކަމާ ގުޅޭގޮތުން ފުލުހުންގެ މީޑިއާ އޮފިޝަލް މިއަދު ވިދާޅުވީ ބަސް ޑްރައިވަރުގެ ލައިސެންސް އަދިވެސް ވަނީ ހިފަހައްޓާފައި ކަމަށެވެ. އެ އެކްސިޑެންޓާ ގުޅޭގޮތުން އަޅާނެ ފިޔަވަޅަކާ މެދު ޕީޖީއާ މަޝްވަރާ ކުރަމުން އަންނަ ކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ.\nމި އެކްސިޑެންޓް ހިނގަން މެދުވެރިވި ގޮތެއް ފުލުހުން އަދި އާއްމެއް ނުކުރެ އެވެ.\nބަސް އޮޕަރޭޓް ކުރާ އެމްޓީސީސީން ބުނެފައި ވަނީ އެ އެކްސިޑެންޓު ހިނގިކަން، ބަހުގައި ތިބި އެއްވެސް މީހަކަށް ރޭކާ ވެސް ނުލާ ކަމަށެވެ.\nއެކަމަކު އާއިލާގެ ބައެއް މީހުން ބުނެފައި ވަނީ ދެ މައިން ސައިކަލްގައި ގޮސް، ހައިވޭ އަށް އެރިތާ މާ ގިނައިރުތަކެއް ނުވެ ކުރިމަތިން އެމްޓީސީސީގެ ބަހާ ހަމަވި ތަނާ ދެމައިން ދުއްވި ސައިކަލް، ބަހުގައި ޖެހި ވެއްޓުނީ ކަމަށެވެ. އަންޖުންގެ ބޮލުގައި އޮތް ހެލްމެޓު ވެއްޓި، އޭނާގެ ބޯ ގޮސް ޖެހުނީ ތާރުގަނޑުމަތީގަ އެވެ. ނުރައްކާތެރި އެކްސިޑެންޓުގައި އަންޖުންގެ މަންމަގެ ހަށިގަނޑަށް ބޮޑު ގެއްލުމެއް ނުވެ ސަލާމަތްވި އެވެ.\nމަންޒަރު ދުށް ބައެއް މީހުންނާ ހަވާލާދީ، އަންޖުންގެ އާއިލާގެ ބައެއް މެމްބަރުން ކިޔައިދީފައިވާ ގޮތުގައި އެކްސިޑެންޓުވުމުގައި ބަސް ޑްރައިވަރުގެ އިހުމާލު ވަރަށް ބޮޑެވެ. އެއް ކަމެއްގެ ގޮތުގައި އެކަކު ފާހަގަ ކުރީ އެކްސިޑެންޓުވި އިރު ވެސް ބަސް ދުއްވަން އިން ޑްރައިވަރަށް އެކަން ނޭނގުމެވެ.\nބަހުގެ ޚިދުމަތް އެކްސިޑެންޓް މަގުމަތީގެ އެކްސިޑެންޓް ސިނަމާލެ ބްރިޖު ހުޅުމާލެ އެމްޓީސީސީ\n28 ކޮމެންޓް, 31 ރިއެކްޝަންސް\nއުސް ވެހިކަލްތަކަށް ނުފަންނަ ދިމަދިމާ ހުންނާނެ މަގުމަތީގެވެސް. އުސް ވެހިކަލެއް ކައިރިން ދާއިރު ސަލާމަތްކަމަށް ހުށިޔާރުވުން އެއީ އެހެން ވެހިކަލްތަކުގެވެސް ޒިންމާއެއް. ހާއްސަކޮށް އުސް ވެހިކަލްގަ އިންނަ މީހާއަށް އަންގާލަންޖެހޭނެ ކައިރިން އަރާކަން. އުސް ވެހިކަލްގަ އިންނަ މީހާއަށް އިނގިއްޖެކަން ޔަގީން ނުވާނަމަ ބުއްދިވެރިގޮތަކީ އޯވަޓޭކް ނުކުރުން. ހާއްސަކޮށް މަގު ލަނބާލާ ދިމާލުތަކުގަ.\nބަހެއްގަ ވަރަށް ގިނަ ބްލައިންޑް ސްޕޮޓްތައް ހުންނާނެ. ފަހަތުން އައިސް ބަހަކާ ހަމަ ކުރާއިރު ފަހަތުން އަންނަ މީހެއްގެ ޒިންމާއެއް އެއީ ބަސް ޑްރައިވަރަށް އޭނަ ފެންނާނެކަން ޔަގީންކުރުން.\nހާދިސާގައި އިންސާނެއްގެ ފުރާނަ ގެއްލުނީތީ ނުހަނު ހިތާމަކުރަން.. މިކަމުގެ ބާވަތުން ކަމަކީ ބަސްދުއްވިމީހާގެ އިހުމާލެއް ވާކަމަކަށް ނުބެލެވޭ...ސައިކަލު ދުއްވިމީހާގެ ބަހެއް މިހަބަރުގަ ހިމަނާލިނަމަ އެނގޭނެ އަސްލުވީގޮތް...އެކްސިޑެންޓްވީ ވަގުތު ޕެނިކްވެގެން ދެއްކިވާހަކަތައް ނޫހުގަ މިހުންނަނީ...ސައިކަލުދުއްވިމީހާ މަގުމަޢަޗަށް ނުފަރިތަކަން އެބަބުނޭ އޭނަގެ ރަޢްޓެހިންވެސް.\nހުޅުމާލެ އެމް.ޑަބްލިއު.އެސް ސީގެ އުޅޭމީހުން ބުނާގޮތުން ސީސީޓީވީއަށް ވަރަށް ސާފުކޮށް އަރާފަހުރީ..އޭގެން ސާބިތުވޭ ޑްރައިވަރުގެ މައްސަލަނޫންކަންވެސް..ދެން އަހަންނަކަށް ނުވިސްނޭ ރައްޔިތުން ގުނބޯހައްދަން ފުލުހުން އެއުޅޭ ބޭނުމެއް.. ދޭންޖެހޭ އަދަބު ގާނޫނުގަ ނުލާހިކުސާފުކޮށް ލިޔެފަ އެބައިން..ފުލުހުން އުޅެނީ ވާނުވާނޭގިގެން....ކުށްވެރިނުވަންޔާ ޕީޖީއަށްނުފޮނުވީމަ ނިމުނީނު..އެއްފަހަރުވެސް މައްސަލައިގެ އަސްލު ޚަސްމު(ސައިކަލު ދުއްވިމީހާ)ގެ ބަހެއް ނޫހަކުނެތް.\nއެއްވެސް ހާލެއްގަ ބަސްޑުރައިވަރު ލައިސަންނުހިފެއްޓޭނޭ ފުލުހުންތީ ތިކަހަލަ ކަންތަކައް ގާބިލުބަޔެއް ކަމުގަނުދެކެން! އަބަދުވެސް ގެއްލުން ނުވާމީހަ ފަހަތުގަ އަޅުވާލައިގެން އުޅެނީ ހީވަނީ ގެއްލުންވެ ބޮޑުސަހަމެއް ނުވަތަ ފޫރާނަ ގޮސްފިޔާ އިހުމާލު ވަނީ ދިރި ހުރި ފަރާއް ހެން\nބޮޑަށްހަމަ ލަފާކުރެވެނީ ޑްރައިވަރުގެ އިހްމާލެއް މިކަމުގައި ނެތްކަމަށް. އެއީ އެކްސިޑެންޓެއްވިކަމުގެ އެއްވެސް އަސަރެއް ބަހުގައި ނެތުން، އަދި ބަހުގަ ތިބި މީހުންނަށްވެސް އެކްސިޑެންޓެއް ވީކަން ނޭންގުން. މިކަންކަމުން ބާރުލިބެނީ ސައިކަލު ބަހުގައި ނުޖެހޭ ކަމަށް. ހާދިސާ ވަރަށް ހިތާމަވެރި. ނަމަވެސް ހެއްކަކާ ނުލާ މީހެއްގެ ބޮލުގަ މިކަމުގެ އިލްޒާމް އެޅުވުމަށް އަވަސްވެ ނުގަންނަމާ.\nސައިކަލު ދުއްވިމީހާގެ ލައިސަންސް ބާތިލުކޮށްލަން މަށައްފެއްނަނީ. ގަވާއިދާ ހިލާފަށް ހެލްމެޓްއިނީ. ސައިކަލް ދުއްވާ މީހާ މަގައް ނުފަރިތަވެފައި ކުއްލި ކުއްލިޔަކަށް ސިއްސައިގެން ދިއުމަކީ ބަސްޑްރައިވަރުގެ މައްސަލައެއްނޫން\nސާބަހޭ ހަކީމު، މިބާވަތުގެ ހަބަރުތަކަށް ހަކީމުމެން ތިޔަކޮށްލާ ކޮމެންޓަކީ މައްސަލައިގެ އަދުލަށް ވާސިލުވުމަށް ކޮށާލަދެވޭ އިތުރު މަގެއް.\nގާނޫނާ ހިލާފަށް އޯވާޓޭކް ކުރުމުން ޖެހުނު ކަމަށް ވާނަމަ ޖިނާއީ ކުށެއްނެތް.އެހެންނަމަވެސް އުސްވެހިކަލަލް ދުއްވާމީހުން އެވެހިކަކެއްގެ ލޯގަނޑުން ފެންނަ މަންޒަރު ތަކަށް ސަމާލުކަން ދެވޭވަރުގެ މީހުންނަށްވާންޖެހޭނެ\nހާދިސާ ވަރަށް ހިތާމަވެރި. ފުލުހުން އަދި އެމްޓީސީސީ އަދި ބަހުން ދަތުރުކުރި މީހުން ބުނާގޮތުން ބަސް ސައިކަލުގަ ނުވަތަ ސައިކަލު ބަހުގަވެސް ނުޖެހޭ. ހާދިސާ ހިތާމަވެރިވުމުގެ މާނައަކީ ޑްރައިވަރުގެ އިހްމާލުއޮތްކަންދެއްކުމެއްނޫން. މަންޒަރުދުށް މީހުންނޭ ކިޔާއިރު އެއީ ކޮންބައެއް؟ ރޭގަނޑު އަނދިރީގަ އެކަމަށް ފާރަލައިގެން ތިބިބަޔަކަށް ނޫނީ މަންޒަރެއް ނުފެންނާނެ. ކުއްޖާގެ މަންމަ ސިހިގެންގޮސް ސައިކަލުވެއްޓުނީކަމަށް ބުރަވެވެނީ.\nތިޔަ ޑުރައިވަރާމެދު މާ ބޮޑު ފިޔަވަޅެއް ނޭޅޭނެ ތިޔައީ އެޖެންޑާ 19 އަށް ނިސްބަތްވާ މެމްބަރެއްގެ ގާތް މީހަކުކަމަށް މައުލޫމާތު ލިބެނީ އެހެންވީމާ ރީނދޫ ޕާޓީއަށް ނިސްބަތްވާ މީހަކު ކުށެއްނުކުރާނެ\nޢެހެންވެދޯ ގެންގޮސް ކުޑަގޮޅިއަށްލީ\nކޮންމެ ކަމެއް ސިޔާސީ ނުކޮށްބަލަ. ބަހުގައި ތިބި މީހުންވެސް ބުނަމުން އެދަނީ ބަހުގައި ސައިކަލް ނުޖެހޭ ވާހަކަ. މިތާ ބަސް ޑްރައިވަރަށް ފިޔަވަޅު އެޅޭނެ ފުރުސަތެއް ނެތް ކަމަށް ފެނޭ.


Kuru vaahaka: Kehiveriya (EP02) - One Online\n(އިއްޔެގެ އަދަދާ ގުޅޭ...)\nޝިފާގެ ބައްޕަ މަންސޫރަކީ ތަނަަވަސްމީހެކެވެ. އަމިއްލަ ވިޔަފާރީގެ އިތުރުން އޭނާއަކީ ސިފައިންގެ ތެރޭގައި މަތީ މަގާމެއް އަދާކުރަމުން އަންނަ ޒިންމާދާރު މީހެކެވެ. ތެދުވެރި، އިހްލާސްތެރި ހާދިމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން އެފަދަ ދެވަނައެއް ނެތް ބައްޕައެކެވެ. ޝިފާގެ ބައްޕަގެ އަމިއްލަ ވިޔަފާރީގެ ސަބަބުން އެމީހުން ދިރިއުޅެމުންގެންދަނީ ތަނަވަސް އަދި ފުދުންތެރި ދިރިއުޅުމެކެވެ. ޝިފާގެ މަންމަ ވަނީ ޝިފާ ވަރަށް ކުޑައިރު މަރުވެފައެވެ. އޭގެ ފަހުން މަންސޫރު ކައިވެންޏެއް ނުކުރެއެވެ.\nމިހުރިހާ ކަންތައްތަކެއް މިހެން ހުރިނަމަވެސް ޝިފާއަކީ ޒަމާނީ ތަހުޒީބަށް އެހާލޯބި ކުރާ ކުއްޖެއް ނޫނެވެ. ހުޅަނގުގެ ޗެނަލްތަކުން ފޮނުވަމުންދާ ސިގްނަލްތަކަށް އޭނާ މާބޮޑު ޝައުގުވެރިކަމެއް ނުދެއެވެ. ނުވަތަ ދޭން ބޭނުން ނުވަނީއެވެ. އޭނާއަކީ ސާދާ ދިރިއުޅުމަށް ލޯބިކުރާ ސާދާ ކުއްޖެކެވެ. މަޑުމައިތިރި ކެތްތެރި ކުއްޖެކެވެ. އަހުލާގީ ގޮތުން މިސާލެއްފަދަ ރީތީގެވެސް ދެވަނައެއް ނެތްފަދަ ކުއްޖެކެވެ.\nނިޒާމު އާއި ޝިފާ ފުރަތަމަ ބައްދަލުވީ ސްކޫލުގެ ހަރަކާތްތަކެއްގައި ވިލިނގިއްޔަށް ގޮސް އުޅުމުގެ ތެރޭގައެވެ. ނިޒާމުގެ މިޒާޖު ޝިފާއަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ކަމުދިޔައެވެ. އެއީ ސަކަ މިޒާޖެއްގެ ވެރިއެކެވެ. އަބަދުވެސް ހިނިތުންވެފައި ހުއްޓާ ނޫނީ ނުފެނެއެވެ. އެއީ ޝިފާގެވެސް އަދި ނިޒާމުގެވެސް ސްކޫލުގެ އެންމެ ފަހު އަހަރެވެ. ޝިފާ ކިޔަވަމުން ގެންދިޔައީ އަމީނިއްޔާ ސްކޫލުގައެވެ. ނިޒާމު ކިޔަވަމުން ގެންދިޔައީ އަހުމަދިއްޔާ ސްކޫލުގައެވެ. ނިޒާމަކީ މާލޭގައި ކިޔަވަން ހުންނަ ރާއްޖޭގެ ދެނުކުގެ ބޮޑު އަތޮޅަކަށް ނިސްބަތްވާ ކުއްޖެކެވެ. އެއީ އެހާ ފުދުންތެރި އާއިލާއެއް ނޫނެވެ. ނިޒާމު އާއި ޝިފާގެ ތައާރަފްވުން މިހިސާބުން ފެށުނު ނަމަވެސް ދެމީހުންގެ ގުޅުން ބަދަހިވެގެން ދިޔައީ ވަރަށްވެސް އަވަހަށެވެ، ނިޒާމު ޝިފާއަށް އޭނާއާ ގުޅޭނެ ފޯނު ނަންބަރު ދިނެވެ. ނިޒާމަށް ހުންނަން ޖެހިފައިވާ ގޭގެތެރޭގައި ކަންތައްތައް ހުންނަ ގޮތުން އޭނާއަށް ނުގުޅޭނެތީއެވެ. ފުރަތަމަ ޝިފާ ނިޒާމަށް ގުޅަމުން ގެންދިޔައީ ބައްޕަ ގޭގައި ނޫޅޭ ވަގުތުތައް ބަަލައިގެން ބައްޕައަށް ނޭނގޭ ގޮތަށެވެ. ނަމަވެސް މި ވައްކަން ފަޅާއެރުމަށް މާގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުނެގިއެވެ. ޖެހިގެން އައިމަހުގެ ފޯނުބިލް އަތަށް އަރާއިރަށް ޝިފާގެ ބައްޕައަށް މިކަން އެނގިއްޖެއެވެ. އަދި ޝިފާ ކައިރިން އަހައިގެން ހަގީގަތް އޮޅުން ފިލުވިއެވެ. އެއީ ޝިފާ ވަރަށް އުފާވި ދުވަހެކެވެ. ނިޒާމު ގެއަށް ގެނައުމުގެ ހުއްދަ ޝިފާގެ ބައްޕަ ދިން ދުވަހެވެ. އޭގެ ފަހުން އެދެމީހުން ބައްދަލު ކުރަމުން ދިޔައީ ޝިފާގެ ގޭގައެވެ. ފުރިހަމަ މިނިވަންކަމާއެކުގައެވެ. ޝިފާގެ ބައްޕައަކީ ގިނަވަގުތު ގެއިން ބޭރުގައި އުޅެން ޖެހިފައިވާ މީހެއްކަމުން ނިޒާމު އާއި ޝިފާއަށް އެދުވަސްތައް ވެގެން ދިޔައީ އެދެމީހުންގެ ލޯތްބަށް އައިބޮޑު އީދަކަށެވެ.\nއެއްވެސް އުފަލަކީ އަބަދަށް ދެމިގެންދާ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އަމުދުން ލޯތްބަކީ ވަރަށް ގިނަ ފަހަރަށް އިންސާނާގެ ހަޔާތް ވިހަ ޒަހަރަކަށް ހަދައިލާ އެއްޗެކެވެ. އަމިއްލަ ކޮންމެވެސް އެދުމެއް އިސްކުރެވޭތީއެވެ. އަނެކާއަށް ވާނޭ ގޮތެއް ވިސްނައިނުލައެވެ. ހިތުން ވައްކަން ކުރުމަކީ ކިހާބޮޑު ކުށެއްކަމެއް އެފަދަ މީހުން ނުދަނެއެވެ. ހުރިހާވެސް އެއްޗަކީ ފައިސާވެރިކަމާއި ރީތިކަން ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވެނީ އެހެންވީމައެވެ. ލޯބީގެ މެހެފިލް ތަކުގައި ރީތީގެ އަގު ވެއްޓެނީ އެފަދަ ބޭވަފާތެރިން ގިނަވުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. ތެދުވެރި ލޯބިވާ ވަފާތެރިން މަދުވީމައެވެ.\n"އަހަ ނިޒާމު ހާދަ ދަން ގަޑިއެއްގަ؟" މަންސޫރަށް ގޮސް ގޭގެ ދޮރާށީގެ ކުރިމައްޗަށް ހުއްްޓެވުނު ވަގުތު ވެގެން ދިޔައީ ނިޒާމަށް ގެއިން ނުކުމެވުނު ވަގުތަށެވެ.\n"ތިއީ ކޮން ދަބަހެއް؟" ނިޒާމު އަނގައިން ނުބުނެ ހުރުމުން މަންސޫރު ނިޒާމާ އިތުރަށް ސުވާލު ކުރިމަތި ކުރުވިއެވެ.\n"މިހިރީ އަހަރެންގެ ގެއިން ވައްކަން ކޮށްގެން ފިލަން އުޅުނު މީހެއް. އަހަރެންގެ އަލަމާރިން ވިހިހާހަށްވުރެ ގިނަ ރުފިޔާ މަދު..." މިފަހަރު މަންސޫރުގެ އަޑުވަކިން ބާރެވެ. އެއަޑާއެކު ޝިފާއަށް ބޭރަށް ނުކުމެވިއްޖެއެވެ.\nޝިފާ ވަގުތުން ދުއްވައިގަތީ އޭނާގެ ކޮޓަރިއާ ދިމާއަށެވެ. އަދި ކަބަޑް ހުޅުވާލިއެވެ. އެވަގުތު އޭނާއަށް ލިބިގެން ދިޔައީ އިތުރު ހައިރާންކަމެކެވެ. އެކަބަޑް ތެރޭގައި އޭނާ ބާއްވާފައި އޮތް ތަޅުދަނޑި ފައްޗެއް ނެތެވެ. އޭގައި ބައްޕަގެ ކޮޓަރީގެ ތަޅުދަނޑިއާއި ގޭގެ މައި ދޮރާށީގެ ތަޅުދަނޑިވެސް އޮންނާނެއެވެ. އެވަގުތު އެކަންތައް ވެގެންދާނެ ގޮތް ޝިފާގެ ހިތަށް ވަރަށް ފުރިހަމައަށް ސިފަވެގެން ދިޔައެވެ.\nޝިފާގެ ބައްޕަ އާންމުގޮތެއްގައި އަލަމާރި ތަޅެއްނުލައެވެ. ތަޅުލާނީ ކޮޓަރިއެވެ. އެއީ އެކޮޓަރީގެ ތަޅުދަނޑި އޮންނަނީ ހަމައެކަނި ޝިފާއަތުގައި ކަމަަށްވާތީއެވެ. ހަމައެވަގުތު އޭނާއަށް އިތުރު ކަންތައްތަކެއް ހަނދާން އާވެގެން ދިޔައެވެ. އޭނާގެ އަގުބޮޑު ކަންފަތުލާ އެއްޗާއި ކަރުގައި އަޅާ ރަންފަށްވެސް ގެއްލުނުގޮތެވެ. އަދި ބައްޕަ ހައްޖުން އައިއިރު އޭނާއަށް ގެނެސްދިން އަގުބޮޑު ދެ ކެވެލިގަނޑު ގެއްލިގެން ދިޔަގޮތްވެސް މެއެވެ.


އޮންލައިންކޮށް ޚިދުމަތްދޭ ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ތޮމާސްކުކް އަލުން އިފުތިތާޙުކޮށްފި\nހަޔާ ޔޫސުފް 16 ސެޕްޓެމްބަރު 2020 09:37\nތޮމާސް ކުކް ބަނގުރޫޓުވެފައިވަނީ 2019 ވަނަ އަހަރުގައެވެ.\nބަނގުރޫޓުވި އިނގިރޭސި ޓްރެވެލް އެޖެންސީ ތޯމާސް ކުކް އަލުން ހަމައެކަނި އޮންލައިންކޮށް ޚިދުމަތްދޭ ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި ލޯންޗުކޮށްފިއެވެ.\nއެ ކުންފުނި ބަނގުރޫޓުވީ 2019 ވަނަ އަހަރުއެވެ. އޮންލައިންކޮށް ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ކުންފުންޏެއްގެ ގޮތުގައި 178 އަހަރު ވެފައިވާ މި ކުންފުނި އަލުން ލޯންޗުކުރަނީ ޗައިނާ ކުންފުންޏަކުން މި ކުންފުނީގެ ބްރޭންޑު ނަން ގަތުމަށްފަހުއެވެ. މި ބުރޭންޑު ނަން ގަނެފައިވަނީ ޗައިނާ ކުންފުނި ފޯސަންއެވެ. އެ ކުންފުނިން ތޯމާސް ކުކް ބްރޭންޑު ނަން ގަނެފައިވަނީ 11 މިލިއަން އިނގިރޭސި ޕައުންޑަށެވެ. އެއީ ތޯމަސް ކުކް ބަނގުރޫޓުވުމުން ސަލާމަތްކުރުމަށް 1.1 ބިލިއަން ޕައުންޑު ހޯދުމަށް ކުރި މަސައްކަތް ނާކާމިޔާބުވެ ކުންފުނި ބަނގުރޫޓުވުމާ ގުޅިގެންނެވެ.\nފައިނޭންޝަލް ޓައިމްސް ނޫހުން ފޯސަންއިން ތޯމާސް ކުކް ބްރޭންޑު ނަން ގަތުމަށް ހެދި އެއްބަސްވުމުގެ މައުލޫމާތު އެނގޭ ފަރާތަކާ ހަވާލާދީ ބުނެފައިވަނީ ފޯސަންއިން މި ވިޔަފާރިއަށް އިތުރު6މިލިއަން ޕައުންޑު އިންވެސްޓުކުރާނެ ކަމުގައެވެ.\nތޮމާސް ކުކް ކުންފުނިން ބުދަ ދުވަހު ހޮލިޑޭ ޕެކޭޖުތައް ވިއްކަން ފަށާނީ 50 މުވައްޒަފުންނާއެކީއެވެ. އެ ކުންފުނިން ބަނގުރޫޓުވުމުގެ ކުޑަ ދުވަސްކޮޅެއް ކުރިން އެ ކުންފުނީގެ ވަޒީފާގައި 21،000 މުވައްޒަފުން ތިއްބެވެ. އޮންލައިންކޮށް ތޮމާސް ކުކުގެ ޚިދުމަތްތައް ފަށާއިރު އެ ކުންފުނީގެ އިސްވެރިންގެ ގޮތުގައި ތިބޭނީ ކުރިންވެސް ތޯމާސް ކުކްގެ މުވައްޒަފުންގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރި ފަރާތްތަކެވެ. އެގޮތުން ކުންފުނީގެ ޗީފް އެކްޒެކެޓިވް އެލަން ފްރެންޗަކީވެސް އެކުންފުނީގެ ކުރީގެ މުވައްޒަފެކެވެ.\nތޯމާސް ކުކް ބަނގުރޫޓުވުމުގެ ސަބަބުން އެ ބުރޭންޑު ނަމަށް ގެއްލުންތަކެއް ލިބިފައިވާ ކަމުގައި، ރެޑްބާންގެ މުހައްލިލެއް ކަމުގައިވާ އެލެކްސް ބްރިގަނޯލް ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި އެ ކުންފުނީގެ ކާމިޔާބީ ބިނާވާނީ ފޯސަންއިން ޙާޞިލުކުރަން ބޭނުންވާ އަމާޒުތަކުގެ މައްޗަށް ކަމުގައާއި، އަދި ހިތްއުފާކުރުމަށް ކުރާ ދަތުރުފަތުރު އިތުރުވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ކަމުގައިވެސް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.\nތޮމާސް ކުކްއިން އެންމެ ފުރަތަމަ ދަތުރުތައް ހަމަޖައްސާނީ އީޒީޖެޓް މެދުވެރިކޮށެވެ. އަދި އެންމެ ފުރަތަމަ އެ ކުންފުނިން ދަތުރު ހުށަހަޅާނީ އިޓަލީވިލާތާއި، ގްރީސް އަދި ތުރުކީއަށެވެ. މި ޤައުމުތަކަކީ އިނގިރޭސި ސަރުކާރުން ނެރެފައިވާ ރައްކާތެރި މަންޒިލުތަކުގެ ލިސްޓުގައި ހިމެނޭ ޤައުމުތަކެވެ.\nކުންފުނީގެ ސީއީއޯ ވިދާޅުވީ ކުންފުނީގެ މަސައްކަތް އިނގިރޭސިވިލާތުގައި ކާމިޔާބުކަމާއެކު ހިނގައިގަނެއްޖެނަމަ ބެލްޖިއަމާއި ނެދާލޭންޑްސްއަށް ކުންފުނީގެ ޚިދުމަތް ފުޅާކުރަން އެ ކުންފުނިން ވިސްނަމުންދާ ކަމުގައެވެ.\nދަތުރުފަތުރު ފައިސާ ވިޔަފާރި ތޮމާސް ކުކް\nDecember 09, 2019 10:28:50\nއިސްލާމީ މާލީ ޚިދުމަތްތައް އެންމެ ބާރަށް ކުރިއަރަމުން އަންނަ ޤައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި ދިވެހިރާއްޖެ\nJune 01, 2020 12:09:48\nއެމިރޭޓްސް އެއާލައިނުން މުވައްޒަފުން މަދުކުރަން ފަށައިފި\nDecember 15, 2019 20:18:22\nކުދި އަދި މެދުފަންތީގެ ވިޔަފާރިތަކަށް 283 މިލިއަން ރުފިޔާގެ ލޯނު ދޫކޮށްފި


"ލީގަލް އެންޑް ޖަސްޓިސް ސެކްޓަރ ބޭސްލައިން ސްޓަޑީ 2014" ރިޕޯޓާ ގުޅޭގޮތުން ޝަރުޢީ ދާއިރާގެ ފަރާތުން ބޭއްވި ނޫސް ކޮންފަރެންސްގެ ޚުލާޞާ\nބުރާސްފަތި, 27 އޯގަސްޓް 2015\nއެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހާއި ޔޫއެންޑީޕީ ގުޅިވަޑައިގެން މަސައްކަތް ކުރައްވައި ނެރުއްވި "ލީގަލް އެންޑް ޖަސްޓިސް ސެކްޓަރ ބޭސްލައިން ސްޓަޑީ 2014" ރިޕޯޓަކީ ޝާމިލު ގޮތެއްގައި، ޖުޑީޝަރީގެ މަސައްކަތްތައް ހިނގާނުހިނގާ ގޮތް ރައްޔިތުންނަށް ރަނގަޅަށް އަންގައިދެވޭނެ ގޮތަކަށް ތައްޔާރު ކުރެވިފައި އޮތް ރިޕޯޓަކަށް ނުވާތީ، އަދި ރިޕޯޓުގައި ކަންބޮޑު ވާން ޖެހޭ ފަދަ އުނި ކަންތައްތަކެއް ހުރިކަން ފާހަގަ ކޮށް، ޖުޑީޝަރީގެ ކަންބޮޑުވުން ފާޅު ކުރުމަށްޓަކައި ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ޖުޑީޝަލް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަނުން 27 އޯގަސްޓް 2015 ގައި ނިއުސް ކޮންފަރެންސްއެއް ބާއްވައިފިއެވެ. މިބައްދަލުވުމުގައި ނޫސްވެރިންނަށް މަޢުލޫމާތު ދެއްވާފައިވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޑެޕިއުޓީ ލީގަލް އޮފިސަރ އަލްއުސްތާޛު އަޙްމަދު މާޖިދުއާއި ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ޖުޑީޝަލް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަންގެ ޑެޕިއުޓީ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް ޚާލިދު ޤާސިމެވެ. މިބައްދަލުވުމުގައި ޝަރުޢީ ދާއިރާގެ ފަރާތުން ފާހަގަކުރި ކަންތައްތަކުގެ ޚުލާޞާ ތިރީގައި އެވަނީއެވެ..\n1. ޖިނާއީ، މަދަނީ އަދި ޢާއިލީ ޢަދުލުގެ އިޖުރާއާތުގެ އުޞޫލުތަކާއި ހަމަތައް މިހާރުވެސް ކޯޓުތަކުގައި އެބަހުއްޓެވެ.\nޖިނާއީ، މަދަނީ އަދި ޢާއިލީ ޢަދުލުގެ އިޖުރާއާތުގެ ޤާނޫނުތަކެއް ނެތް ކަމަށާއި، މި ނުކުތާއަށް އަލި އަޅުވައިލައި، ކޯޓުތަކުން ވަގުތީ ގޮތުން އިޖުރާއާތުގެ އުޞޫލުތަކާއި ހަމަތަކެއް ހަދާން ޖެހޭ ކަމަށް ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ. ނަމަވެސް ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކުރައްވާފައިވާ އިޖުރާއާތުގެ އުޞޫލުތަކާއި ހަމަތައް މިހާރުވެސް ކޯޓުތަކުގައި އެބަހުއްޓެވެ. އަދި މިހާރު ކޯޓުތަކުން ޢަމަލު ކުރަމުން ގެންދަނީ ވެސް މިފަދަ އުޞޫލުތަކާއި ހަމަތަކާ އެއްގޮތަށެވެ. ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކުރައްވާފައިވާ އިޖުރާއާތުގެ ޤާނޫނުތައް އެކުލަވައިލުމުގެ މަސައްކަތަކީ އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުން އިސް ނަންގަވައިގެން ކުރައްވާންޖެހޭނެ ކަމެކެވެ.\n2. އޭ.ޑީ.އާރު ނިޒާމު ފެމިލީ ކޯޓާއި ސިވިލް ކޯޓުގައި ވަނީ ޤާއިމުކޮށްފައެވެ.\nޝަރީޢަތަކަށް ނުގޮސް މައްސަލަތައް ޙައްލު ކޮށްދޭ އަލްޓަނޭޓިވް ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން ނުވަތަ އޭ.ޑީ.އާރ ނިޒާމެއް ގާއިމު ކުރުމަށް، ރިޕޯޓުގައި ރިކޮމެންޑޭޝަން ދެއްވައިފައި ވާ އިރު، މިހާރު ވެސް އޭ.ޑީ.އާރު ނިޒާމު ފެމިލީ ކޯޓާއި ސިވިލް ކޯޓުގައި ގާއިމު ކުރެވި، ޝަރީޢަތަކަށް ނުގޮސް މައްސަލަތައް ޙައްލު ކޮށްދިނުމުގެ ޚިދުމަތް ދަނީ ދެމުންނެވެ. އެގޮތުން ފެމިލީ ކޯޓުގައި އާއިލީ މައްސަލަތައް ޙައްލު ކުރުމާ ބެހޭ ބައެއް ވަކިން ހުރެއެވެ. އެ ބައިގައި މީޑިއޭޓަރަކާއި ސޯޝަލް ވޯކަރެއް ތިއްބަވައިގެން، މައްސަލަތައް ޙައްލު ކުރުމުގެ މަސައްކަތްތައް ކުރެވެމުން ދެއެވެ. ސިވިލް ކޯޓުގައި، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/02/SC ސަރކިޔުލަރ އިން ވަނީ ޝަރީޢަތަކަށް ނުގޮސް މައްސަލަތައް ޙައްލު ކޮށްދިނުމަށް ޓަކައި އޭ.ޑީ.އާރުގެ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް މަސައްކަތް ކުރާ ޑިވިޜަނެއް (ޑިސްޕިޔުޓް ރިޒޮލިޔުޝަނާ ބެހޭ ޑިވިޜަން) ޤާއިމު ކޮށްފައެވެ. އެ ޑިވިޜަނުގެ ޚިދުމަތް މިހާރު ދަނީ ދެމުންނެވެ. އެހެންކަމުން، މި ރިޕޯޓުގައި އޭ.ޑީ.އާރުގެ ޚިދުމަތް ފެށުމަށް ރިކޮމެންޑޭޝަނެއް ދެއްވައިފައި ވަނީ ޖުޑީޝަރީއަށް ގެނެވެމުން ދާ ތަރައްޤީއަށް ނުބައްލަވައިކަން ފާހަގަކުރަމެވެ.\n3. ކޯޓަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅާންވީގޮތް ކޮންމެ ކޯޓަކުންވެސް ކިޔާދޭނެއެވެ.\nޝަރުޢީ މަރުޙަލާތަކާ މެދު ރައްޔިތުންގެ ހޭލުންތެރިކަން ކުޑަ ވާހަކަ ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަ ކުރައްވައިފައި، މިސާލެއްގެ ގޮތުން ވިދާޅުވެފައި ވަނީ ކޯޓަށް މައްސަލައެއް ހުށަހަޅާނެ ގޮތް ނޭނގޭ ގިނަ މީހުން ތިބި ކަމަށެވެ. މީގެ ސަބަބުން ޢަދުލުއިންޞާފަށް ހުރަސް އެޅޭ ކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވާއިރު، ކޯޓަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅާނެ ގޮތް ނޭނގިގެން، އެއްވެސް މީހަކަށް އިންޞާފު ނުލިބި ހުރި ކަމަކަށް މިހައިތަނަށް ދުވަހަކުވެސް އެއްވެސް ޝަކުވާއެއް، އެއްވެސް ތަނަކަށް ހުށަހެޅިފައެއް ނެތެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޮންމެ ކޯޓަކުން ވެސް، ރައްޔިތުންގެ އެއްވެސް މީހަކު މައްސަލައެއް ހުށަހަޅާން ބޭނުން ވެގެން ކޯޓަށް އަތުވެއްޖެ ކޮންމެ ހިނދެއްގައި، ކަން ކުރާން ވާ ގޮތް ފުރިހަމަޔަށް ކިޔައިދީ، ބޭނުން ވާ ހުރިހާ މަޢުލޫމާތެއް ފޯރު ކޮށްދެމުން ގެންދާނެއެވެ.\n4. ރައްޔިތުންގެ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމްތައް ޝަރުޢީ ދާއިރާއިން މިހާރުވެސް ކުރިޔަށްގެންދެއެވެ.\nރައްޔިތުންގެ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރު ކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމްތަކެއް ފަށަން ރިޕޯޓުގައި ރިކޮމެންޑް ކޮށްފައި ވާ އިރު، ހޭލުންތެރި ކުރުމަށް ޓަކައި ޓީވީ ޕްރޮގްރާމަކާއި ރޭޑިޔޯ ޕްރޮގްރާމެއްގެ މަސައްކަތް މިހާރު ވެސް ކުރިޔަށް ދާ ކަން ރިޕޯޓުގައި އެއްވެސް ވަރަކަށް ފާހަގަކޮށްފައިނުވެއެވެ. ޝަރުޢީ ދާއިރާގެ ފަރާތުން ޢާންމުންގެ މެދުގައި ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމުގެ މަޤުޞަދުގައި މިހާރުވެސް ޕްރޮގްރާމްތަކެއް ދަނީ ހިންގަމުންނެވެ. އެގޮތުން ޝަރުޢީ ދާއިރާގެ ފަރާތުން ޓެލެވިޜަން މޯލްޑިވްސް އާ ގުޅިގެން ކޮންމެ ހަފުތާއަކު އެއްފަހަރު ކުރިޔަށް ގެންދާ "މީޒާން" ޕްރޮގްރާމުގައި، ތަފާތު އެތައް ފަހަރެއްގެ މަތީން، ކޯޓުތަކަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅުމުގައި ކަންތައް ކުރާން ޖެހޭ ގޮތް ކިޔައިދީ، ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ހޭލުންތެރިކަން އުފެއްދުމުގެ މަސައްކަތް ދަނީ ކުރަމުންނެވެ. ހަމައެހެންމެ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުން ކޮންމެ ހަފުތާއަކު ގެނެސްދޭ "ޤާނޫނީ ލަފާ" ޕްރޮގްރާމް މެދުވެރި ކޮށް، ކޯޓުތަކަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅުން ފަދަ ކަންކަމާ ބެހޭގޮތުން ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި މަޢުލޫމާތު ފޯރު ކޮށްދެވެމުން ދެއެވެ.\n5. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުޑީޝަރީއަކީ މުޅި ދުނިޔޭގެ ނިސްބަތުން ވެސް، އެންމެ ޚަރަދު ކުޑަކޮށް ޝަރީޢަތް ކޮށްދޭ ޖުޑީޝަރީއެވެ.\nދިވެހިރާއްޖޭގައި ޝަރީޢަތް ކުރުމުގެ ޚަރަދު ބޮޑުކަން ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަ ކުރައްވައިފައި ވާ އިރު، މިހާރު ދިވެހިރާއްޖޭގައި، ކޯޓު ކޭހަކަށް ދައުލަތުން -/16000 ވަރަކަށް ރުފިޔާ ޚަރަދު ކުރެއެވެ. މިއީ ޚަސްމުން އެމީހުންގެ އާދައިގެ ދިރިއުޅުމުގެ ކަންކަމުގައި ބައިތިއްބައިގެން، އެމީހުންގެ ދިރިއުޅުމަށް ބުރޫ ނާރާ ގޮތަށް ޝަރީޢަތުގެ ކަންކަން ކުރިޔަށް ގެންދިޔުމަށް ޓަކައި ދައުލަތުން ޝަރީޢަތަކަށް ކުރާ ޚަރަދެވެ. ޢާއްމުކޮށް ޝަރީޢަތްތައް ހިންގާ ދަށުކޯޓުތަކުން، ޝަރީޢަތެއް ހިންގުމަށް ޓަކައި ރައްޔިތަކު ޚަރަދު ކުރާން ޖެހޭނީ 25 ރުފިޔާ އެވެ. ހައިކޯޓަށް އިސްތިއުނާފު ކުރުމަށް ޓަކައި ދައްކާން ޖެހެނީ 300 ރުފިޔާއެވެ. މި އަދަދުތަކަށް ބަލާފައި، ރާއްޖެއިން ބޭރުގެ ކުރި އަރައިފައި ވާ ޤާނޫނީ ނިޒާމުތަކަށް ބަލާއިރު، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުޑީޝަރީ އަކީ މުޅި ދުނިޔޭގެ ނިސްބަތުން ވެސް، އެންމެ ޚަރަދު ކުޑަކޮށް ޝަރީޢަތް ކޮށްދޭ ޤައުމު ކަމަށް ވުން އެކަށީގެން ވެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ އަތުން ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާގައި ދާ ޚަރަދު ބޮޑު ވެގެން ދަނީ ޤާނޫނީ ވަކީލުންނަށް ދައްކަންޖެހޭ ފީގެ ސަބަބުންނެވެ.\n6. ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޝަރީޢަތެއް އެވްރެޖުކޮށް 1.5 އަހަރުން ނިމޭނެއެވެ.\nޝަރުޢީ ދާއިރާގައި މައްސަލަތައް އާދަޔާ ޚިލާފަށް ދިގު ދެމިގެން ދާ ކަމަށް ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާއިރު، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޝަރީޢަތެއް އެވްރެޖުކޮށް 1.5 އަހަރުން ނިމޭނެއެވެ. މިއީ މި ސަރަހައްދުގެ ގައުމުތަކާ އަޅާބަލާ އިރު ވެސް ވަރަށް އަވަސް މިންވަރެކެވެ. މިސާލަކަށް ދަންނަވާއިރު، އަވަށްޓެރި އިންޑިޔާގައި، އެވްރެޖް ކޭސް ލައިފަކީ 20 އަހަރެވެ. "އޯރގަނައިޒޭޝަން ފޯރ އިކޮނޮމިކް ކޯޕަރޭޝަން އެންޑް ޑިވެލޮޕްމަންޓް" އަކީ އެ ޖަމާޢަތެއްގެ މެންބަރުންގެ ގޮތުގައި ކެނެޑާ، ޑެންމާރކް، ފްރާންސް، ޖަރުމަން، އައިސްލޭންޑް، ނޯރވޭ، ލަގްޒެމްބޯރގް، ނެދަރލޭންޑްސް، ސްވިޓްޒަރލޭންޑް، ޔޫކޭ، ޔޫއެސް ހިމެނޭ ޖަމާޢަތެކެވެ. އެ ޖަމާޢަތުގެ ޤައުމުތަކުގައި، މަދަނީ މައްސަލައެއް ނިމެނީ އެވްރެޖްކޮށް 8 މަސް ދުވަހުންނެވެ. މިމުއްދަތާ އެވްރެޖްކޮށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި މައްސަލައެއް ނިންމާން ހޭދަވާ މުއްދަތާ އަޅާ ކިޔާއިރު މާ ބޮޑު ތަފާތެއް ނެތެވެ. މީގެ ތެރެއިން ބައެއް ޤައުމުތަކުގައި، މަދަނީ މައްސަލައެއް ނިންމަން އެވްރެޖްކޮށް 1.5 އަހަރު ހޭދަވާ ޤައުމުތައްވެސް އެބަހުއްޓެވެ.\n7. މައްސަލަތައް އަވަސްކުރުމަށްޓަކައި ހުރިހާ ފަރާތްތަކެއްގެ އެއްބާރުލުން ބޭނުންވެއެވެ.\nކޯޓުތަކަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލަތައް އަވަސް ކުރެވޭނީ ވަރަށް ގިނަ ފަރާތްތަކެއް ގުޅިގެން ކުރެވޭ މަސައްކަތުންނެވެ. އެގޮތުން އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް، ޕްރޮސެކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ފަދަ ފަރާތްތަކުގެ ވަރަށް ބޮޑު އެއްބާރުލުމެއް މައްސަލަތައް އަވަސްކުރުމުގައި ބޭނުންވާނެއެވެ. ވަރަށް ގިނަ ގޮންޖެހުންތަކެއް ހުރުމާ އެކު ވެސް، ރާއްޖޭގައި ގިނަ މައްސަލަތައް އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ނިންމޭކަން ފާހަގަކުރަމެވެ. އެގޮތުން ފާއިތުވި 2014 ވަނަ އަހަރު ރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކަށް 18983 މައްސަލަ ހުށަހެޅުނު އިރު، އޭގެ ކުރީ އަހަރުގެ ބާކީ މައްސަލަތަކާ އެކު، 19900 އަށް ވުރެ ގިނަ މައްސަލަ ވަނީ ނިންމާފައެވެ. ވީމާ، ފާއިތުވި 2014 ވަނަ އަހަރު އެކަނި ވެސް ކޯޓުތަކަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅުނު ޢަދަދަށް ވުރެ، ކޯޓުތަކުން މައްސަލަ ނިންމި ޢަދަދު ގިނައެވެ. މި ހުރިހާ މައްސަލަތަކެއް ނިންމައިފައި ވަނީ، އެތައް އިދާރާއަކުން ލިބޭން ޖެހޭ އެއްބާރުލުން ނުލިބިއެވެ. އަދި މީހުން ހާޒިރު ކުރުން ފަދަ ކަންކަމުގައި ނުހަނު ބޮޑު ދަތިތަކެއް ހުރުމާ އެކު ވެސް ކުރެވިފައި ވާ މަސައްކަތް މި ތަފާސްހިސާބުތަކުން ފާހަގަކުރެވޭނެއެވެ.\n8. ތަފާސްހިސާބުގެ ކަންކަން ވެސް ރާއްޖޭގައި އެންމެ ރަނގަޅަށް ބަލަހައްޓާ އެއް ދާއިރާއަކީ ޝަރުޢީ ދާއިރާއެވެ.\nތަފާސްހިސާބުގެ ކަންކަން ވެސް ރާއްޖޭގައި އެންމެ ރަނގަޅަށް ބަލަހައްޓާ އެއް ދާއިރާއަކީ ޝަރުޢީ ދާއިރާއެވެ. ޝަރުޢި ދާއިރާގެ ފަރާތުން ބަލަހައްޓާ ތަފާސްހިސާބުތައް ފޮތެއްގެ ސިފައިގައި ޗާޕުކޮށް، ޢާންމުންނަށް ލިބޭނޭ އިންތިޒާމާއި، ޝަރުޢީ ދާއިރާގެ ވެބްސައިޓް ތަކުން ފެންނާނެ އިންތިޒާމް ވާނީ ހަމަޖައްސާފައެވެ. ނަމަވެސް، ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ދާއިރާގެ ތަފާސްހިސާބުގެ މަސައްކަތާ ބެހޭ ގޮތުން ޝަރުޢީ ދާއިރާވެސް ހިމެނޭގޮތުން ފާޑު ވިދާޅުވެފައި ވާ އިރު، ޝަރުޢީ ދާއިރާގެ ފަރާތުން މިމަސައްކަތް ކުރާ ގޮތުގެ އެއްވެސް ދިރާސާއެއް ކޮށް، މި މަސައްކަތް ކުރާ ގޮތާ ބެހޭ ގޮތުން ފުރިހަމަ މަޢުލޫމާތު މި ރިޕޯޓުގައި ހިމަނާފައިނުވާކަން ފާހަގަކުރަމެވެ.


އިހަވަންދޫ | Halif Atoll\nހއ. އިހަވަންދޫ ކައުންސިލްގެ އިދާރާ\nތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރީ އިހަވަންދުއަކީ އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްރަށުގެ ތަރުތީބުން މިހާރު5ވަނަ ރަށެވެ. އަދި އަތޮޅުގެ އާބާދީގެ ގޮތުން3ވަނަ ރަށްވެސް މެއެވެ. ރަށުގެ އާބާދީއަކީ 2274 އެވެ. އިހަވަންދޫގައި ލަފާފުރުމަށްޓަކައި ބަނދަރު ހެދިފައިވެއެވެ. އިހަވަންދުއަކީ މުޅިއަތޮޅަށް ބަލާއިރު ޢުމުރާނީ ގޮތުންނާއި އިޤްތިސާދީގޮތުން ކުރިއަރަމުންއަންނަ ރަށެކެވެ. އިހަވަންދުއަކީ މަސްވެރިކަމުގައި އަތޮޅުން ފާހަގަކުރެވޭ ރަށެކެވެ. އަދި ފައިބަރުގެ މަސައްކަތް ފުޅާދާއިރާއެއްގައި ކުރަނީވެސް އިހަވަންދޫގައެވެ\nއިހަވަންދޫގައި 24 ގަޑިއިރު ކަރަންޓް ލިބެންހުރެއެވެ. ސިއްޙީ ޚިދުމަތް ދިނުމަށްޓަކައި ސިއްޙީ މަރުކަޒަކާއި ޑޮކްޓަރުންނާއި ނަރުހުން ތިބެއެވެ. އަދި ލެބޯޓްރީގެ ޚިދުމަތްވެސް ލިބެން ހުރެއެވެ. އިހަވަންދުއަކީ ތައުލީމީގޮތުން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކުރިއެރުންތަކެއް ހޯދާފައިވާ ގްރޭޑް 10،11،12 އަށް ކިޔަވައިދޭ ރަށެކެވެ. މިރަށުގައި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތްވެސް ލިބެމުންދެއެވެ. މިރަށުގައި ޕްރީސްކޫލެއްވެސް ހުރެއެވެ\nއިހަވަންދުއަކީ ވިޔަފާރިއާއި ދަތުރުފަތުރުގައިވެސް ގިނަބަޔަކު ޝާމިލުވާ ރަށެކެވެ. ރަށުގެ ރައްޔިތުން ދިރިއުޅުމަށްކުރާ މައިގަނޑު މަސައްކަތަކީ މަސްވެރިކަމާއި ވަޒީފާ އަދާކުރުމާއި ކޮންޓްރެކްޓް މަސައްކަތް ކުރުމާއި، ވިޔަފާރި ކުރުމެވެ. އަދި ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާގައިވެސް މަސައްކަތްކުރާ ބަޔަކު އުޅެއެވެ.\nއިހަވަންދޫ ކައުންސިލް އިދާރާ ފޯން: 6500013\nކައުންސިލްގެ ރައީސް: މުޙައްމަދު ރަޝީދު\nރައީސްގެ ފޯން: 9172818


09 hours 10 mins agoޤާސިމް އިބްރާހީމްއަކީ ހަށިކޮޅަށްވުރެ ހިތްޕުޅު ބޮޑު ބޭފުޅެއް: އެކޭ09 hours 26 mins agoދުނޔޭގެ އެންމެ ފަލަ އަންހެނާ ޔޫއޭއީގެ ހޮސްޕިޓަލަކުން ޖާގަ ހޯދަނީ ހެރީ ކޭން އަނިޔާއަށް ފަހު ޓޮޓެންހަމްގެ ފަރިތަކުރުންތަކުގައި ބައިވެރިވާން ފަށައިފި\nއާރޓިކަލްކިޔުމަށް ހޭދަވާނެކަމަށް ބެލެވެނީ :0މިނެޓް, 57 ސިކުންތު ލިބުނު އަނިޔާއިން ރަނގަޅުވެ ޓޮޓެނަހަމްގެ އިތުބާރު ފޯވާޑް ހެރީ ކޭން، އެކުލަބުގެ ފަރިތަކުރުންތަކުގައި ބައިވެރިވާން ފަށައިފިއެވެ.\nކޭންއަށް ލިބުނު އަނިޔާއިން ރަނގަޅުވެ، ފަރިތަކުރުންތަކުގައި ބައިވެރިވާން ފަށާފައިވާއިރު އޭނާ އަނިޔާއިން މުޅިން ރަނގަޅުވެ ކުޅުމުގެ ތެރެއަށް އަންނާނެ ކަމަށް ބެލެވިފައިވަނީ އަންނަ މަހުގެ މެދުތެރޭހިސާބުގައެވެ.\nއެ މުއްދަތަށް ވުރެ ކުރިން އަނިޔާއިން ރަނގަޅުވެ ފަރިތަކުރުންތަކުގައި ބައިވެރިވާން ފަށާފައިވީނަމަވެސް ލީގުގައި މިއަދު ހަވީރު ވޮޓްފޯޑް އާއި ދެކޮޅަށް ޓޮޓެންހަމްއިން ކުޅޭ މެޗުގައި ކޭން އަށް ކުޅެވޭނެ ކަމުގެ އުންމީދު ކުޑަކަމަށް އިނގިރޭސި މީޑިއާއިން ބުނެއެވެ. އަދި ކޭންއަށް އެންމެ އަވަހަށްވެސް ކުޅެވޭނެ ކަމަށް ބެލެވިފައިވަނީ އެފްއޭކަޕްގެ ސެމީފައިނަލްގައި ޗެލްސީ އާއި ދެކޮޅަށް ޓޮޓެންހަމް ކުޅޭ މެޗުގައެވެ.\nކޭންއަށް އަނިޔާވީ މިދިޔަ މާޗު މަހުގެ 12 ވަނަ ދުވަހު އިނގިރޭސި އެފްއޭކަޕްގައި މިލްވޯލްއާ ދެކޮޅަށް ޓޮޓެންހަމް ކުޅުނު މެޗުގައެވެ.\nމިފަހަރުގެ ސީޒަންގައި މޮޅުކުޅުމެއް ދައްކަމުން އަންނަ ކޭން ވަނީ ޓޮޓެންހަމްއަށް މިހާތަނަށް ކުޅެދިން،29 މެޗުގައި 24 ގޯލު ކާމިޔާބުކޮށްދީފައެވެ. ޓޮޓެންހަމް މިވަގުތު އޮތީ، 65 ޕޮއިންޓާއެކީ ލީގުގެ ދެވަނައިގައެވެ. ކޮމެންޓް ކުރެއްވުމަށް


އެފްރިކާ ބައްރުން މި ފަހަރުގެ ވޯލްޑްކަޕަށް އެންމެ ފުރަތަމަ ކޮލިފައިވި ގައުމަކީ ނައިޖީރިއާ އެވެ. މިއީ އެ ގައުމުން ވޯލްޑްކަޕުގައި ވާދަ ކުރާ ހަ ވަނަ ފަހަރެވެ. އަދި ޖެހިޖެހިގެން ވޯލްޑްކަޕުގައި ވާދަ ކުރާ ތިން ވަނަ ފަހަރެވެ. ތިން ފަހަރެއްގެ މަތިން އެ ގައުމު ވަނީ ވޯލްޑްކަޕްގެ ދެ ވަނަ ބުރަށް ދަތުރު ކޮށްފަ އެވެ. އެއީ 1994، 1998 އަދި 2014 ވަނަ އަހަރު އެވެ. ތިން ފަހަރެއްގެ މަތިން އެފްރިކާގެ ޗެމްޕިއަންކަން ހޯދާފައިވާ ޓީމަށް ވޯލްޑްކަޕުގައި އެއަށްވުރެ ދުރަށް ދެވިފަ އެއް ނުވެ އެވެ.\nވޯލްޑްކަޕު ކޮލިފައިންގައި ނައިޖީރިއާ ހިމެނުނީ، އެފްރިކާގެ މިހާރުގެ ޗެމްޕިއަން ކެމެރޫން އާއި އޭގެ ކުރީގެ ޗެމްޕިއަން ޒެމްބިއާ އާއެކު ގުރޫޕް "ބީ" ގަ އެވެ. ނަމަވެސް ގުރޫޕް އެއް ވަނަ ހޯދީ ނައިޖީރިއާއިންނެވެ. ކޮލިފައިގައި ކުޅުނު އެއްވެސް މެޗަކުން އެ ޓީމު ބަލި ވެފަ އެއް ނުވެ އެވެ. ހަތަރު މެޗުން މޮޅުވެ ދެ މެޗު ނިމުނީ އެއްވަރު ވެގެންނެވެ. ކެމެރޫންއާ ދެކޮޅަށް ކުޅުނު ދެ ވަނަ ލެގް މެޗުގައި އެ ޓީމު 4-0 ން ބަލި ކުރި އެވެ.\nނައިޖީރިއާ ޓީމުގެ އެންމެ މުހިންމު ކުޅުންތެރިޔަކީ، ޗެލްސީގެ ވިންގާ ވިކްޓާ މޯސަސް އެވެ. އޭނާ އަކީ ވިންގް ބެކަށްވެސް މޮޅަށް ކުޅެވޭ ކުޅުންތެރިޔެކެވެ. މިދިޔަ ސީޒަންގައި ޗެލްސީން ޕްރިމިއާ ލީގް ކާމިޔާބު ކުރިއިރު އެ ޓީމުގައި އެންމެ ބޮޑަށް ވިދާލި ކުޅުންތެރިޔަކީ މޯސަސް އެވެ.\nޓީމުގެ ކެޕްޓަން ޖޯން މައިކަލް އޮބީ އަކީ ޓީމުގައި ހުރި އެންމެ ތަޖުރިބާކާރު ކުޅުންތެރިޔާ އެވެ. އޭނާ ވަނީ ގައުމީ ޓީމަށް 80 މެޗު ކުޅެފަ އެވެ. މިފަހަރުގެ މުބާރާތަކީ އޭނާގެ ދެ ވަނަ ވޯލްޑްކަޕެވެ. ޗެލްސީއަށް ކުރިން ކުޅުނު ކުޅުންތެރިޔާ މިހާރު ކުޅެމުން ދަނީ ޗައިނާގެ ސްޕަ ލީގްގައެވެ. އެންމެ ފަހުން ވޯލްޑްކަޕުގައި ނައިޖީރިއާ ދެ ވަނަ ބުރަށް ގެންގޮސް ދިނުމަށް އޮބީ ވަނީ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާ ކޮށްފަ އެވެ. ނައިޖީރިއާގެ ޓީމުން މިފަހަރު ވިދާލާނެ ކަމަށް ބެލެވޭ ކުޅުންތެރިންޔަކީ އާސެނަލްގެ ފޯވަޑް އެލެކްސް އިވޯބީ އެވެ.\nއެންމެ ފަހުގެ ވޯލްޑްކަޕަށް ފަހު ނައިޖީރިއާގެ ފުޓްބޯޅަ އެސޯސިއޭޝަނުން ގައުމީ ޓީމަށް އަށެއްކަ ކޯޗުން ހަމަޖެއްސި އެވެ. މިހާރުގެ ކޯޗް ޖަރުމަނުގެ ގާނޯ ރޯރް ނައިޖީރިއާގެ ޓީމާ ހަވާލުވީ 2016 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އޭނާ ވަނީ ކޯޗިންގައި ގިނަ ސަރަހައްދުތަކަށް ދަތުރު ކޮށްފަ އެވެ. ފްރާންސްގެ ނީސް އިން ފެށިގެން ގެބޯން، އަދި ބުރުކީނޯ ފާސޯއަށްވެސް އޭނާ ވަނީ ކޯޗު ކޮށްދީފަ އެވެ. ކުޅުންތެރިޔެއްގެ ގޮތުގައި އޭނާ ވަނީ ބަޔާން މިޔުނިކާއި ފާރާންސްގެ ބޯޑެކްސްއަށް ކުޅެފަ އެވެ. ފަހުން ބޯޑްކްސްގެ ކޯޗުގެ މަގާމާ ހަވާލުވެ 1996 ވަނަ އަހަރު ޔޫއެފްއާ ކަޕުގެ ފައިނަލަށް އެ ޓީމު ގެންގޮސްދިނެވެ.\nއޭނާ ކޯޗު ކަމާ ހަވާލު ވުމުގެ ކުރިން ނައިޖީރިއާ އަށް، އެފްރިކަން ކަޕް އޮފް ނޭޝަންގެ ދެ މުބާރާތުން ފުރުސަތު ގެއްލުނެވެ. ނައިޖީރިއާގެ ޓީމާ ހަވާލުވެ އޭނާ ވަނީ ޓީމުން ގިނަ ޒުވާން ކުޅުންތެރިންނަށް ފުރުސަތު ދީފަ އެވެ. އޭގެ ސަބަބުން ޓީމަށް ތާޒާ ކަން ލިބި ވަރުގަދަ އަށް މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ރޫހެއް ޓީމަށް ލިބުނެވެ. މިފަހަރު ވޯލްޑްކަޕުގައި އެންމެ ޒުވާން ކުޅުންތެރިން ގިނަ ޓީމަކީވެސް ނައިޖީރިއާ އެވެ. އާޖެންޓީނާއާ ދެކޮޅަށް ނޮވެމްބަރު މަހު ރަޝީއާގައި ކުޅުނު މެޗުގައި 2-0 ން ފަހަތުގައި އޮވެ، ފަހުން ފަހަތުން އަރާ ކާމިޔާބު ކުރި ލަނޑުތަކުން 4-2 ން ނައިޖީރިއާ މެޗު ކާމިޔާބު ކުރި އެވެ. އޭނާގެ ކޯޗު ކަމުގެ ދަށުން ނައިޖީރިއާ ބަލިވީ އެންމެ މެޗަކުންނެވެ.


މައުލޫމާތު ހޯދައި، ލިބިގަތުމުގެ ގާނޫނުގެ ދަށުން ޝަރުއީ ދާއިރާއިން ހުށަހަޅަންޖެހޭ ރިޕޯޓްތައް ގަވާއިދުން ހުށަހަޅާފައިވާނެ ކަމަށް ޑިޕާޓްމެންޓް އޮފް ޖުޑީޝަލް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (ޑީޖޭއޭ) އިން މިއަދު ބުނެފި އެވެ.\nއިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރަކު އައްޔަން ނުކުރެވި ހުސްކަމެއް!\nއިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރަކު އައްޔަންކުރަން ގާނޫނުގައި ބުނާ މުއްދަތު ހަމަވެ، އެ މުއައްސަސާ އަށް ގާނޫނީ ހުސްކަމެއް އަތުވެއްޖެ އެވެ.\nމައުލޫމާތު ހާމަކުރުމުގެ ރަންވަނަ ތިން އިދާރާއަކަށް\nމައުލޫމާތު ހާމަކުރުމުގެ ރަންވަނައިގެ އެވޯޑު ތިން އިދާރާއަކަށް ރޭ ލިބިއްޖެ އެވެ.\n"މައުލޫމާތު ނުލިބިގެން ހުށަހެޅި މައްސަލަތައް ހައްލުވި"\nމައުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ގާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން، މައުލޫމާތު ނުލިބިގެން މިދިޔަ އަހަރު ހުށަހެޅި މައްސަލަތައް ހައްލުކޮށްދީފައިވާ ކަމަށް އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރު އަބްދުލްއަޒީޒް ޖަމާލް އަބޫބަކުރު މިއަދު ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.\nއެންމެ ރަނގަޅަށް މައުލޫމާތު ހާމަކުރަނީ އޭސީސީން\nމިދިޔަ އަހަރު ދައުލަތުގެ އިދާރާތަކުގެ ތެރެއިން، އެންމެ ރަނގަޅަށް މައުލޫމާތު ހާމަކުރި މުއައްސަސާ އަކަށް އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން (އޭސީސީ) މިރޭ ހޮވައިފި އެވެ.


America Hospital Akun 91 Gadi Iru Therey 107 Kudhin Vissuvaifi - Vaguthu\nއެމެރިކާ ހޮސްޕިޓަލަކުން 91 ގަޑިއިރު ތެރޭ 107 ކުދިން ވިއްސުވައިފި\nއެމެރިކާގެ ޓެކްސަސްގައި ހުންނަ އެންޑްރިއުސް ވުމެންސް ހޮސްޕިޓަލުން 91 ގަޑިއިރު ތެރޭ 107 ކުދިން ވިއްސުވައި އަމިއްލަ ރިކޯޑު މުގުރާލައިފިއެވެ.\nމީގެ ކުރިން އެ ހޮސްޕިޓަލުން ހަދާފައިވާ ރިކޯޑަށް ބަލާއިރު، 41 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި އެ ހޮސްޕިޓަލުން ވަނީ 48 ކުދިން ވިއްސަައިފައެވެ.\nމީޑިއާތަކުން ރިޕޯޓް ކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި ކުދިން އުފަންވުން އިތުރުވެފައިވަނީ ކޮވިޑް-19ގެ ސަބަބުން ފުރަބަންދެއް އިއުލާނު ކުރުމާއި ގުޅިގެންނެވެ. އެއީ ފުރަބަންދުގެ ސަބަބުން ދަރިން ހޯދުމަށް ގިނަ ވަގުތު ދެމަފިރިންނަށް ލިބިގެންދާނެތީކަން ވަނީ ފާހަގަ ކޮށްފައެވެ.\nއެހޮސްޕިޓަލުގައި ކުދިން ވިއްސުމުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ނަރުހަކު ބުނީ، ފުރަބަންދު އިއުލާނު ކުރުމާއި އެކީ ޑިސެމްބަރު ނުވަތަ ޖެނުއަރީ މަހުގެ ތެރޭގައި ކުދިން ވިއްސާ އިންސައްތަ އިތުރުވާނެ ކަމަށް ލާފާ ކުރެވުނު ކަމަށެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އޭރު އެ އިންސައްތަ އިތުރު ނުވާ ކަމަށް ވެސް ވަނީ ބުނެފައެވެ.\nއެ މުއްދަތު އައިސް ޖެހިފައިވަނީ މިމަހުގެ ތެރޭގައި ކަމަށް އޭނާ ވަނީ ބުނެފައެވެ.\nއެ ހޮސްޕިޓަލުގެ މުވައްޒަފުން ބުނީ، ކުއްޖަކު ވިއްސާތާ އިރުކޮޅެއް ފަހުން އަނެއްކާވެސް މާބަނޑު އިތުރު މީހަކު ވިއްސާ ކޮޓަރިއަށް ވަންނަ ކަމަށެވެ. އެ ހޮސްޕިޓަލުގެ ގިނަ ނަރުހުން ބުނީ، އެއީ ފުރަބަންދުގެ ސަބަބުން އައި ބަދަލެއް ކަމަށެވެ.\nއެހޮސްޕިޓަލުން ހަދާފައިވާ ރިކޯޑު މުގުރާލުމަށްފަހު، ހޮސްޕިޓަލުން ވަނީ މުޅި ދުނިޔެއަށް އެ ހަބަރު ހިއްސާ ކުރުމަށް ފޭސްބުކުގައި އެކަން އިއުލާނު ކޮށްފައެވެ.


Veri meehaa bunaahaa gotheh hadhan jehey vazeefaathakun sihhathah gellun bodu | Mihaaru\nވަޒީފާގެ މިނިވަންކަން ކުޑަ، ޒިންމާ ބޮޑު ވަޒީފާތަކުގައި އުޅޭ މީހުންގެ ސިއްހަތަށް ނޭދެވޭ އަސަރުކުރާ ކަމަށް ދިރާސާއެއްގައި ވަނީ ބުނެފައި.\nވެރިމީހާ ބުނާހާ ގޮތެއް ހަދަންޖެހޭ ވަޒީފާތަކުން ސިއްހަތަށް ބޮޑު ގެއްލުމެއް\n04 ނޮވެމްބަރ 2016 - 06:256comments\nވަގުތުންވަގުތަށް އެތައް ބައިވަރު ކަންތައްތަކެއް ނިންމަންޖެހޭ ވަޒީފާއެއް ރަނގަޅަށް އަދާކުރުމަކީ އަދާކުރުމަކީ ފަސޭހަ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެކަހަލަ ވަޒީފާއެއް އަދާކުރާއިރު ތިމާގެ ވެރިޔަކަށް ހުންނަ މީހާ ހުރިހާ ކަމެއްހެން ކޮންޓްރޯލްކޮށް، މަދު ކަމެއްގައި ނޫނީ އެހެން މުވައްޒަފުންނަށް އެއްވެސް މިނިވަންކަމެއް ނުދޭ ނަމަ ދެން ކުރިމަތިވާނީ ސްޓްރެސް އެވެ. އާ ދިރާސާއެއްގައި ބުނަނީ މިއީ ހީކުރާ ވަރަށް ވުރެ ސީރިއަސް މައްސަލައެއް ކަމަށާއި މިކަމުގެ ސަބަބުން އުމުރު ވެސް ކުރުވެދާނެ ކަމަށެވެ.\n"ވަޒީފާގައި މިނިވަންކަން ކުޑަ، ސްޓްރެސް ބޮޑު ވަޒީފާތަކުގައި އުޅޭ މީހުން، މިނިވަންކަން ބޮޑު ވަޒީފާތަކުގައި އުޅޭ މީހުންނަށް ވުރެ ޒުުވާން އުމުރުގައި މަރުވާކަން މި ހޯދުމުން ވަނީ އެނގިފައި،" ދިރާސާކުރި، އިންޑިއާނާ ޔުނިވަސިޓީގެ ކެލޭ ސްކޫލް އޮފް ބިޒްނަސްގެ އެސިސްޓެންޓް ޕްރޮފެސަރު އެރިކް ގޮންޒާލެޒް މޫލް ވިދާޅުވެފައިވެ އެވެ.\nމި ދިރާސާއިން ދެން ފާހަގަވި އަނެއް ކަމަކީ ޒިންމާތައް ބޮޑު އެކަމަކު އަމިއްލަ މިނިވަންކަން ބޮޑުކޮށް ވަޒީފާ އަދާކުރާ މީހުން، މިނިވަންކަން ކުޑަކޮށް ވަޒީފާ އަދާކުރާ މީހުންނަށް ވުރެ އުމުރު ދިގުކަމެވެ. އެގޮތުން، މިނިވަންކަން ބޮޑުކޮށް ވަޒީފާ އަދާކުރާ މީހުންގެ އުމުރުން އެވްރެޖް ގޮތެއްގައި 35 ޕަސެންޓް އިތުރު ކަމަށް ދިރާސާއިން ދެއްކި އެވެ.\nނަމަވެސް، ވަޒީފާގައި މިނިވަންކަން ކުޑަވުމާއި އުމުރު ކުރުވުމާ ހުރީ ކޮން ގުޅުމެއް ކަމެއް މި ދިރާސާއިން ކަށަވަރެއް ނުވެ އެވެ. އެކަމަކު ގޮންޒާލެޒް ވިދާޅުވެފައި ވަނީ ވަޒީފާއި އަމިއްލަ މިނިވަންކަން ކުޑަވުން ސިއްހީ މައްސަލަތާ ގުޅޭ ކިތަންމެ ކަމެއް އެބަހުރި ކަމަށެވެ.\n"ވަޒީފާގެ މާހައުލުން ސިއްހަތަށް އަސަރުކުރާކަން އެނގޭ. ސްޓްރެސް ބޮޑު ވަޒީފާތަކުން އެ މީހެއްގެ ދިރިއުޅުން އަމިއްލަ އަށް ވަޒަންކުރާ ގޮތަށް އަސަރުކޮށް، ދިރިއުޅުމަށް ބަދަލު އާދޭ،" އޭނާ ވިދާޅުވެފައިވެ އެވެ.\nއެގޮތުން ގޮންޒާލެޒް ދެއްކެވި އެއް މިސާލަކީ، މިނިވަންކަން ކުޑަ ވަޒީފާތަކުގައި އުޅޭ މީހުންގެ ތެރޭގައި އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ވުރެ ފަލަ މީހުން ގިނަކަމެވެ. ހަމަ އެގޮތަށް، އަމިއްލަ މިނިވަންކަމާ އެކު މަސައްކަތްކުރާ މީހުންގެ ތެރޭގައި، ފަލަ މީހުން ނިސްބަތުން މަދުކަން ވަނީ ފާހަގަކުރައްވައިފަ އެވެ.\nދިރާސާ ޓީމުން ވަނީ ވަޒީފާގައި މިިނިވަންކަން ބޮޑަށް ދިން ވަރަކަށް، ސްޓްރެސް ލެވަލް ދަށްވެ އެކަމުގެ ސަބަބުން ސިއްހަތަށް ރަނގަޅު އަސަރުތައް ކުރާކަން ފާހަގަކޮށްފަ އެވެ.\nމި ދިރާސާ މިހާރު ވަނީ ޕާސަނަލް ސައިކޮލޮޖީގައި ޝާއިއުކޮށްފަ އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ސިއްހަތު ހާސްވުން ވަޒީފާ