Qiyaas: Sharuee hukum thakuge4vana dhaleelu.\nޢަބުދުއްސައްތާރު މުޙައްމަދު7މަސްކުރިން\tޚިޔާލެއް ދެއްވާ\nޢާއްމު ގޮތެއްގައި ކޮންމެ ޝަރީޢަތެއްގައިވެސް އައިސްފައިވަނީ މައިގަނޑު ހަމަތަކާއި އުޞޫލުތަކާއި ޤަވާޢިދުތަކެވެ. އެހެންކަމުން ޝަރީޢަތުގެ ޙުކުމްތައް ބިނާކުރުމަށް ހަމައެކަނި ޤުރުއާނާއި ސުންނަތުން ނުފުދޭނެއެވެ. އެހެންކަމުން ޤިޔާސް ވެގެން ގޮސްފައިވަނީ އިޖުތިހާދާއި އިޖުމާޢު ފަދައިން މި ދެ ނައްސަށް އެހީވެދޭ ވަސީލަތަކަށެވެ.\nދުނިޔެ ދެމި އޮތްހާ ހިނދަކު މީސްތަކުންނަށް ދިމާވާ ކަންކަމާއި ފިޤުހީ މައްސަލަތަކަކަށް ނިމުމެއް ނާންނާނެއެވެ. އެހެންވީމާ ހަމައެކަނި ޤުރްއާނުން އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގެ ނިމުމެއް ނުވާ މައްސަލަތަކަށް ޙުކުމެއް ނުނެގޭނެއެވެ. ޤިޔާސްކުރަން ޖެހެނީ މި ސަބަބަށްޓަކައި އާމައްސަލަތަކަށް ޙުކުމް ނެގުމަށެވެ.\nޙުކުމް ބިނާކުރެވޭ ނައްޞުތައް އިސްލާމްދީނުގައި ހަނިނަމަ އެއީ އެ ދީނަށް އޮތް އުނިކަމަކަށް ވެގެން ދިޔައީހެވެ. ކަންމިހެން އޮތުމުން ޤިޔާސްވެފައިވަނީ، މިގޮތަށް ދިމާވާ އާ ކަންކަމާއި މައްސަލަތަކުގެ އެއް ހަމައެއްގައި ކުރިއަށްދާ އެއްޗަކަށެވެ.\nޢަރަބި ބަހުގައި ޤިޔާސް ދެ މާނައެއްގައި ބޭނުންކުރެއެވެ. އެއީ:- 1- މިންކުރުން ނުވަތަ މިންވަރު އެނގުން. 2- އެއްވަރުކުރުން ނުވަތަ ހަމަހަމަ ކުރުން. މިއެވެ.\nމިންކުރުމުގެ މިސާލު: މީޓަރުން ނުވަތަ ފީތާއެއްފަދަ އެއްޗަކުން ފޮތިގަނޑެއްގެ ނުވަތަ ހެދުމެއްގެ ވިޔަސް މިން ބެލުމަށް ޢަރަބި ބަހުގައި ފޮތިގަނޑު ޤިޔާސް ކޮށްފީމޭ ބުނެވިދާނެއެވެ. އެބަހީ ފޮތިގަޑުގެ މިން ބަލައިފީމެވެ.\nއެއްވަރުކުރުމުގެ މާނައިގައި ޤިޔާސް ބޭނުންކުރެވެނީ، އެއާ އެއްފަދަ އެއްޗަކުން މިންކުރުމުގެ މާނައިގާ ދެ އެއްޗެއް އެއްވަރުކުރުމެވެ. އެއީ ޙިއްސީ އެއްޗެއް ނުވަތަ މަޢުނަވީ އެއްޗެއްކަމުގައި ވީނަމަވެހެވެ.\nއެއްވަރުކުރުމުގެ މިސާލު: މިވެނި މީހަކާއި އެވެނި މީހެއް ޤިޔާސް ނުކުރެވޭނެއެވެ. މާނައަކީ މިދެމީހުން އެއްވަރު ނުކުރެވޭނެއެވެ. ނަމަވެސް ފަހަކަށް އައިސް ދެ އެއްޗެއް، ހަމަހަމަ ކުރުމުގެ މާނައިގައިވެސް ޤިޔާސް މިލަފްޡު ބޭނުން ކުރެވެއެވެ.\nޙަނަފީ މަޛްހަބާއި ޙަންބަލީ މަޛުހަބު އަދި މާލިކީ މަޛުހަބާއި ޝާފިއީމަޛުހަބުގެ ޖުމްހޫރު ޢިލްމުވެރިންދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި، ޤަބޫލުކުރެވޭ ޢިއްލަތެއް ލިބި އޭގެ ނަޡީރެއްއޮވެ އެކަމުގައި ހަމަހަމަކަން އޮވެއްޖެނަމަ ޙުކުމެއް ނެތް ކަމަކަށް ކަމަކަށް ޤިޔާސް ކުރެވިދާނެއެވެ.\nނަމަވެސް އިމާމު މާލިކު ވަނީ ޤިޔާސްއަށްވުރެ މަދީނާގެ އަހުލުވެރީންގެ ޢަމަލަށް އިސްކަން ދެއްވާފައެވެ. އިމާމު އަޙްމަދު ބުނު ޙަންބަލު ޤިޔާސްކުރައްވަނީ ޟަރޫރީ ޙާލަތްތަކުގައެވެ.\nޤިޔާސް ކުރުމުގެ އިޞްޠިލާޙަކީ، އެ މައްސަލައެއްގެ ޙުކުމް ބަޔާންކުރާ ނައްސެއް އައިސްފައި ނެތް މައްސަލައަކަށް، ނައްޞަކުން ޙުކުމް އައިސްފައިވާ މައްސަލައެއްގެ ޙުކުމް ދިނުމެވެ. އެއީ، އޭގެ މައްޗަށް އެޙުކުމް ބިނާވެފައިވާ ޢިއްލަތް، އެ ދެމައްސަލައިގައިވެސް ޙާޞިލުވެފައި ވާތީއެވެ. ނުވަތަ އެއީ މައްސަލައެއްގެ ޙުކުމެއް އެހެން މައްސަލައެއްގެ ޙުކުމާއި ޢިއްލަތުގެ ގޮތުން އެއްގޮތްވާތީވެ ގުޅުވާލުމެވެ. ނުވަތަ ކުރީމައްސަލައަށް ދިން ޙުކުމް ފަހު މައްސަލައަށްވެސް ދިނުމެވެ. ޝަރުޠަކީ ދެމައްސަލައިގެވެސް ޢިއްލަތަކީ އެކައްޗަކަށްވުމެވެ.\nޢިއްލަތުގެ މާނައަކީ ޙުކުމް އަންގައިދޭ އެއްޗެވެ ނުވަތަ އެއީ ޙުކުމާއި ޢިއްލަތާ ދެމެދު މުނާސަބު ގުޅުމެއް އެނގުނު ސަބަބެވެ. މިޘާލަކަށް ރާ ޙަރާމްކުރެއްވީ މަސްތުވާތީވެއެވެ. އެހެންކަމުން ކޮންމެ މަސްތުވާ އެއްޗެއް ރަލަށް ޤިޔާސް ކުރުމަށްފަހު ބުނެވޭނީ އެއީ ޙަރާމް އެއްޗެއް ކަމަށެވެ. މިތަނުގައި ޢިއްލަތަކީ މަސްތުވުމެވެ. ބައެއް ޢިލްމުވެރީން ޢިއްލަތަކީ ސަބަބާ ތަފާތު އެއްޗެއްކަމަށް ވިދާޅުވެއެވެ. އެކަމަކު އަނެއްބައި އިލްމުވެރީން މިއާތަފާތެވެ. އެހެންކަމުން ކޮންމެ ސަބަބަކީ ޢިއްލަތެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު ކޮންމެ ޢިއްލަތަކީ ސަބަބެކެވެ. މިއީ ޖުމްހޫރު އިލްމުވެރިން ބުރަވެލައްވާ ގޮތެވެ.\nނުވަތަ އެއީ އަޞްލުގައި ހިމެނި، އޭގެ މައްޗަށް ޙުކުމް ބިނާވެފައިވާ، އަދި ފަރުޢުގައި ވެސް އެ ޙުކުމް އޮންނަކަން ކަނޑައަޅަން ބެލޭ ސިފައެކެވެ. ނުވަތަ އެއީ އޭގެ މައްޗަށް ޙުކުމް ބިނާވެފައިވާ، ވަކިހަމަ ތަކަކަށް ފެތިފައިވާ ފާޅުވެ، ހާމަވެ ފެންނަން އޮންނަ ޚާއްޞަ ސިފައެކެވެ. ޙުކުމް އޮތުމާއި ނެތުން ވެސް ބިނާވަފައި އޮންނަނީ މި ޢިއްލާގެ މައްޗަށެވެ. އެހެންކަމުން މި ޢިއްލާގެ މައްޗަށް ޙުކުމް ބިނާކޮށްފިނަމަ، ޙުކުމް ތަޝްރީޢުކުރެއްވި މަޤްޞަދުވެސް އޮންނާނީ ހާސިލުވެފައެވެ. އެހެނީ ޢިއްލަތަކީ ޙުކުމްޝަރުޢުކުރެވުނު މުނާސަބު ސިފައެވެ.\nމިސާލު: މަސްތުވުމަކީ ރަލުގައި ހިމެނޭ ސިފައެކެވެ. އޭގެ މައްޗަށް ޙުކުމްވެސް ބިނާފެފައިވެއެވެ. އެގޮތުން މަސްތުވާ ކޮންމެ އެއްޗެއް (ނަބީޛެއްވެސް) ޙަރާމްކަން އެނގެނީ އޭގައިވާ މަސްތުގެ ސިފައިންނެވެ. ހަމަމިމޭރުމުން ބަލާއިރު އެހެން މީހަކު ގަންނަންއުޅޭ އެއްޗެއް ގަތުން ޙަރާމްވި ޚާއްޞަ ސިފައަކީ މީހެއްގެ ޙައްޤަކަށް އަރައިގަތުމެވެ. އެހެން މީހަކު ކުއްޔަށް ހިފަން އުޅޭ އެއްޗެއް ކުއްޔަށް ހިފުން ވެސް ޙަރާމްކަން ކަނޑައެޅޭނީ، ޙަރާމްވުމުގެ މުނާސަބު ސިފަ މިތަނުގައިވެސް އޮތުމުންނެވެ.\nމިސާލު: ހަތަރު ރަކްޢަތް ނަމާދު ދަތުރުވެރިއާ ޤަޞްރުކުރަން ތަޝްރީޢުކުރުމުގެ ޙިކުމަތަކީ ލުއިކުރުމާއި އުނދަގޫ ދުރުކުރުމެވެ. ވީމާ ދަތުރުވެރިޔާ ނަމާދު ޤަޞްރުކުރުމުގެ ޙިކުމަތަކީ ދަތި އުނދަގޫކަން ދުރުކުރުމެވެ. އަދި ނަމާދު ޤަޞްރުކުރުމުގެ ޙުކުމުގެ ޢިއްލާއަކީ ނުވަތަ ސަބަބަކީ ދަތުރެވެ.\nޤިޔާސްއަކީ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގެ ހަތަރުވަނަ މަޞްދަރަށް ވީ ހިނދު، އޭގައި ދެ ވައްތަރެއްވެއެވެ. އެއީ ޤިޔާސް ޖަލީ އަދި ޤިޔާސް ޚަފީއެވެ. ޤިޔާސް ޖަލީ: އެއީ ނައްޞަކުން ނުވަތަ އިޖްމާޢިން ނުވަތަ އަޞްލާއި ފަރްޢުގައި ތަފާތެއް ނެތުމުން ޢިއްލަތު އެނގެން އޮތް ކަންތަކެވެ.\nގިޔާސް ޚަފީ: އެއީ އެކަމެއްގެ ޢިއްލަތު އިސްތިންބާތަކުން ނެގޭ ކަންތަކެވެ. އަދި އަޞްލާއި ފަރްޢުގެ ތަފާތެއް ނެތްކަން ޔަގީން ނުވާ ކަންތަކެވެ.\nޤިޔާސްކޮށްގެން ޝަރުޢީ މައްސަލަތަކުގެ ޙުކުމް ނެގުމާމެދު ޢިލްމުވެރީންގެ ރަޢުޔުވެސް ދެ ބަޔަކަށް ބެހިފައިވެއެވެ. އެއް ބަޔަކީ ޤިޔާސް ސާބިތުކުރާ މަޒުހަބުގެ މީހުންނެވެ. ދެވަނައީ ޤިޔާސް ނަފީކުރާ މަޒުހަބުގެ މީހުންނެވެ.\nމުތަކައްލިމުންނާއި ފިޤްހު ޢިލްމުވެރިންގެ ތެރެއިން ޖުމްހޫރުންގެ ގާތުގައި، ކަމެއްގެ ޙުކުމް ނައްޞުން ނުވަތަ އިޖްމާޢުންވެސް ނެތިއްޔާ، އަދި ޙުކުމް އައިސްފައިވާ މައްސަލައެއްގެ ޢިއްލަތާ ޤިޔާސްކުރެވޭ މައްސަލައިގެ ޢިއްލަތާ އެއްވަރުވެއްޖެ ނަމަ ޤިޔާސްއަކީ މުކައްލަފުން މި ޙުކުމަށް ތަބާވެ އެއަށް ޢަމަލުކުރުން ވާޖިބުވެފައިވާ، ޝަރުޢީ ގޮތުން4ވަނަ ދަރަޖައިގެ ޙުއްޖަތެކެވެ.\nޖުމްހޫރުން ފިޔަވައި ބައެއް އެހެން މަޒްހަބުތައް ކަމަށްވާ ނައްޡާމިއްޔާ އާއި ޡާހިރިއްޔާ މަޛްހަބާއި ޝީޢީންގެ ބައެއް ޢިލްމުވެރިން ދެކިލައްވާ ގޮތުގައި ޤިޔާސްއަކީ އޭގެ މައްޗަށް ޝަރުޢީ ޙުކުމްތައް ބިނާކުރެވޭނޭ ޙުއްޖަތެއް ނޫނެވެ. މި މަޒްހަބުތަކުގެ މީހުންވަނީ ސުބުހަ އުފައްދާ ޤިޔާސްގެ ހުއްޖިއްޔާތުކަން އޮޅުވާލާފައެވެ. އެހެނީ ޞަޙާބީންގެ ޒަމާނުން ފެށިގެން މިއަދާ ހަމައަށްވެސް މި އުއްމަތުގެ އިތުބާރު ހިފޭ ހުރިހާ ދަންނަބޭކަލުން ޤިޔާސަކީ ޙުއްޖަތެއް ކަމަށް އެއްބަސްވެ ވަޑައިގަންނަވައެވެ.\nޤިޔާސް ސާބިތުކުރާ ޢިލްމުވެރީންވަނީ ކީރިތި ޤުރުއާނުންނާއި ރަސޫލާގެ ސުންނަތުގެ އިތުރުން ޞަޙާބީންގެ ބަސްފުޅުންނާއި ބުއްދީގެ ދަލީލުތައްވެސް ގެންނަވާފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ޤުރުއާނުގައިވާ ޙުކުމްތަކުގެ އާޔަތްތަކުގެ ތެރެއިން ވަރަށް ގިނަ އާޔަތްތަކުގައި ޙުކުމްވަނީ އޭގެ ޢިއްލަތާ ގުޅިފައެވެ. ޤިޔާސަކީ ޙުއްޖަތެއްކަމަށް ދަލީލުކޮށްދޭ އާޔަތްތަކަށް ބާރު ލިބިދީފައިވާ އެހެން އާޔަތްތައްވެސް ޤުރުއާނުގައި އެބަވެއެވެ. އެފަދަ އާޔަތްތަކުން އިޝާރާތްކޮށްދީފައިވަނީ ޙުކުމްތައް ބިނާވެފައިވަނީ މަޞްލަޙަތަށްކަމެވެ. ނަމަވެސް ޙުކުމްތައް ގުޅިފައިވަނީ ސަބަބުތަކާކަމެވެ. ހަމައެހެންމެ، ޙުކުމް އޮންނާނީ އޭގެ ސަބަބު އޮތިއްޔާކަމާއި، ޙުކުމް ބިނާވިކަމެއް އޮންނަންޖެހޭނޭ ކަންވެސް މިފަދަ އާޔަތްތަކުން އެނގެއެވެ.\nމިސާލަކަށް ބަލާނަމަ، ސޫރަތުލް ޙަޝްރުގެ2ވަނަ އާޔަތުގައި މާތް ﷲ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. (فَاعْتَبِرُوا يَا أُولِي الأبْصَارِ) މާނައީ: ” އޭ ބުއްދީގެ އަހުލުވެރިންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން ޢިބްރަތް ލިބިގަންނާށެވެ.”\nމި އާޔަތުގައި އައިސްފައިވާ “الاعتبار” ގެ މާނައަށް ބަލާއިރު، ޢަރަބިބަހުގައި މިބަހުގެ މާނައަކީ އެއްޗަކުން އެހެން އެއްޗަކަށް ފަހަނައަޅައި ދިއުންކަމަށް ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވެފައިވެެވެ. އެހެނީ މިބަސް ނެގިފައިވަނީ “العبور” މިބަހުންނެވެ. عبور ގެ މާނައަކީ ހުރަސްކުރުމެވެ. ޤިޔާސަކީވެސް ޤިޔާސްކުރާ އެތީގައި އޮތް ޙުކުމް ޤިޔާސް ކުރެވޭ އެއްޗަށް ގެންދިއުމެވެ. އެހެންކަމުގައިވާނަމަ اعتبار ކުރުމަށް މިއާޔަތުގައި އަމުރު ކުރައްވާފައިއޮތުމުން ޤިޔާސްކުރުމަށްވެސް އެވަނީ އަމަރު ކުރެވިގެންނެވެ. އަދި އެއީ ވާޖިބު ކަމެއްވެސް މެއެވެ. އެހެންކަމުން ވާޖިބު ކަމެއް މަނާކަމަކަށް ނުވާނެއެވެ. ނަމަވެސް މިއާޔަތުން ޤިޔާސް ކުރުމަށް ދަލީލު ނުލިބޭކަމަށް ވިދާޅުވެ ބައެއް ބޭކަލުން ޢިލްމީ ރައްދު ދެއްވާފައިވެސް ވެއެވެ.\nއަލްއަންބިޔާ ސޫރަތުގެ 104 ވަނަ އާޔަތް، މާތް ﷲ ވަޙީ ކުރައްވައެވެ. (كَمَا بَدَأْنَا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِيدُه) މާނައީ: “އެންމެ ފުރަތަމަ އުފެއްދެވި ފަދައިން އެތަކެތި އަލުން އިޢާދަ ކުރައްވާ ހުށީމެވެ.”\nފާޠިރު ސޫރަތުގެ9ވަނަ އާޔަތް، ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ. (وَاللَّهُ الَّذِي أَرْسَلَ الرِّيَاحَ فَتُثِيرُ سَحَاباً فَسُقْنَاهُ إِلَى بَلَدٍ مَيِّتٍ فَأَحْيَيْنَا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا كَذَلِكَ النُّشُورُ) މާނައީ: “އަދި ﷲ އީ، ވައިރޯޅި ފޮނުއްވި އިލާހެވެ. ފަހެ، އެ ވައިރޯޅި ވިލާތައް އުފުލައެވެ. އަދި މަރުވެފައިވާ ރަށަކަށް، ތިމަން ﷲ އެވިލާތައް ގެންދެވީމެވެ. ފަހެ، ބިންގަނޑު މަރުވެފައި އޮތުމަށްފަހު، އެ ވިލާތަކުގެ ފެނުން ތިމަން ﷲ އެ ބިން ދިރުއްވީމެވެ. ޤިިޔާމަތް ދުވަހުން އަލުން ދިރުއްވައި ފޮނުއްވުންވަނީވެސް އެފަދައިންނެވެ.”\nމި ދެ އާޔަތަށް ބަލާއިރު، ފުރަތަމަ އާޔަތުގައި ޚަލްގުތަކުން އިޢާދަ ކުރެއްވުން ވައްތަރު ކުރައްވާފައިވަނީ އެތަކެތި އުފެއްދެވުމާއެވެ. އަދި މީސްތަކުން މަރުވުމަށްފަހު އަލުން ދިރުއްވުން ވައްތަރު ކުރައްވާފައިވަނީ ބިންގަނޑު ދިރުއްވުމާއެވެ. މިގޮތަށް ވައްތަރު ކުރެއްވުމަކީ ޤިިޔާސް އެވެ.\nމުޢާޛުގެފާނު ޔަމަނުގެ ޤާޟީއަކަށް ފޮނުއްވުމުގެ ކުރިން ޙުކުމްކުރައްވާނެ ގޮތަކާމެދު ކީރިތި ރަސޫލާ محمَّد ﷺ އެކަލޭގެފާނަށް ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އެހިނދު މުއާޛުގެފާނު ދެއްވި ޖަވާބުގެ ތެރޭގައި އެންމެ ފަހުން ވިދާޅުވެފައިވަނީ، “……އަޅުގަނޑުގެ ރައުޔަށް އިޖްތިހާދުކުރާނީއެވެ. އަދި ގަދައަޅައި މަސައްކަތް ކުރައްވާނަމެވެ.”\nމި ހާދިސާއިން ދަލީލު ލިބޭ ގޮތުގައި މުއާޛުގެފާނުންގެ ބަސްފުޅަށް ކީރިތި ރަސޫލާ محمَّد ﷺ އިޤްރާރުވެވަޑައިގެންފައިވެއެވެ. އިޖްތިހާދުގެ މާނައިގާ ޙުކުމަށް ވާޞިލުވުމަށްޓަކައި ގަދައަޅައި މަސައްކަތްކުރެވޭ ހިނދު އޭގައި ޤިޔާސްވެސް ހިމެނެއެވެ. އެހެންކަމުން، ޤިޔާސަކީވެސް އިޖްތިހާދުކޮށް ދަލީލުދެއްކުމުގެ ވައްތަރެކެވެ.\nއެހެން ހަދީޘެއްގައިވަނީ، އަންހެނަކު ކީރިތި ރަސޫލާ محمَّد ﷺ އަރިހަށް އައިސް ދެންނެވިއެވެ: “ޙައްޖު ވާޖިބުވެފައިވާ އަޅުގަނޑުގެ ބައްޕައަކީ، ޙައްޖުވުމަށް ކުޅަދާނަ ނޫން މުސްކުޅިއެވެ. ފަހެ ބައްޕަގެ ފަރާތުން އަޅުގަނޑު ޙައްޖުވެއްޖެއްޔާމު، ބައްޕައަށް ނަފާކުރާނެތޯއެވެ؟ އެހިނދު އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: ކަނބުލޭގެ ބައްޕަގެ މައްޗަށް ދަރަންޏެއް އޮތިއްޔާ، ކަނބުލޭގެ އެ ދަރަނި އަދާކޮށްފިއްޔާ، އެކަމުން ބައްޕައަށް ނަފާއެއްކުރާނެހެއްޔެވެ؟” އާދޭހޭ ޖަވާބުގައި ދެންނެވީމާ ޙަދީޘްކުރެއްވީ: “ފަހެ ﷲގެ ދަރަނި އަދާކުރުން މާ ޙައްޤުކަންބޮޑެވެ.”\nޞައްޙަ ސުންނަތުން ސާބިތުވެފައިވާގޮތުން، ކީރިތި ރަސޫލާ محمَّد ﷺ އަށް ހުށައެޅުނު، ވަރަށް ގިނަ މައްސަލަތަކުގައި، (އޭގެ ޙުކުމާމެދު ވަޙީ ބާވައިނުލެއްވޭ) އެކަލޭގެފާނުވަނީ ޤިޔާސުކުރައްވައިގެން އޭގެ ޙުކުމް ދައްކަވާފައެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ محمَّد ﷺ މިގޮތަށް ކަންކުރެއްވީ، އެއީ އެކަލޭގެފާނުގެ އުއްމަތަށްވެސް އެގޮތް ތަޝްރީޢު ކުރެއްވުމަށްޓަކައެވެ. ވީމާ ނައްޞެއް ނެތް ކަންކަމުގައި ޤިޔާސްކުރުމަކީ، ކީރިތި ރަސޫލާ محمَّد ﷺ ގެ ސުންނަތުގެ ތެރެއިންވާ ކަމެކެވެ.\nޤިޔާސަކީ ޝަރުޢީ ޙުއްޖަތެއްކަމަށް، ޞަޙާބީންގެ ބަސްފުޅާއި ޢަމަލުފުޅުން ވަރަށް ބޮޑަށް ހާމަވާން އެބައޮތެވެ. ނައްޞެއް ނެތް ކަންކަމުގައި އެބޭކަލުން އިޖްތިހާދުކުރައްވައި އުޅުއްވިއެވެ. އަދި ނައްޞެއް ނެތް ކަންކަމަށް، ނައްޞެއް އޮތް ކަންކަން ޤިޔާސްކުރައްވައި، އެއްޗަކާ އެއްފަދަ އެއްޗަކަށް ބައްލަވައި ހައްދަވައެވެ. މިގޮތުން އަބޫބަކުރުގެފާނުވަނީ ރަސޫލާ محمَّد ﷺ އަށް ޤިޔާސްކުރައްވައި، ޒަކާތް ދިނުމާ ދެކޮޅުހެދިމީހުންނާ ހަނގުރާމަ ކުރައްވާފައެވެ. ޒަކާތްދޭން ދެކޮޅުހެދި މީހުން ދެއްކި ބަހަނާއަކީ، ޒަކާތަކީ ހަމައެކަނި ރަސޫލާއަށް ނެންގެވޭނެ އެއްޗެކެވެ. އަބޫބަކުރުގެފާނު ދެކެވަޑައިގަތީ، ރަސޫލާ محمَّد ﷺ ނަންގަވަމުން ދިޔަ ޒަކާތް، އެކަލޭގެފާނުގެ ޚަލީފާއަށްވެސް ނެންގެވޭނެ ކަމަށެވެ.\nޢުމަރުގެފާނުގެ ޚިލާފަތުގެ ދުވަސްވަރުގައި އަބޫމޫސަލް އަޝްޢަރީއަށް ފޮނުއްވި ފަތްކޮޅެއްގައި ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. “ކަލޭގެފާނު އަރިހަށް ހުށައެޅޭ މައްސަލަތަކުގެ ތެރެއިން ޤުރުއާނާއި ސުންނަތުގައި ނުވާ މައްސަލަތަކުގައި، ރަނގަޅަށް ވިސްނަވާ ވަޑައިގަންނަވާށެވެ. އެއަށްފަހު ކަންކަމުގެ މެދުގައި ޤިޔާސްކުރައްވާށެވެ. އަދި އެއްކަހަލަ ކަންކަން ދެނެވަޑައިގަންނަވާށެވެ. ދެން އެއަށްފަހު، މާތް ﷲ އެންމެ ލޯބިވޮޑިގަންނަވާނެ، އަދި ޙައްޤާ އެންމެ ގާތް ކަމަށް ކަލޭގެފާނަށް ފެނިވަޑައިގަންނަވާ ގޮތަކަށް ޙުކުމްކުރައްވާށެވެ.”\nމީގެ އިތުރުންވެސް ޢިލްމުވެރީން، ކީރިތި ރަސޫލާ محمَّد ﷺ ގެ ޞަޙާބީން އިޖްތިހާދުކުރައްވައި، ޤިޔާސުގެ މަގުން ދެއްވާފައިވާ އެތަކެއް ފަތުވާ ގެންނަވާފައި އެބަހުއްޓެވެ. ރަސޫލާ محمَّد ﷺ އެކަލޭގެފާނުގެ ޙަޔާތްޕުޅުގައި ދުވަހަކުވެސް ޞަޙާބީއަކު އިޖްތިހާދުކުރައްވައިގެން، ކަމެއް އެއާ އެއްވައްތަރު ކަމަކަށް ޤިޔާސްކުރައްވައިގެން އެކަމާ އިންކާރުކުރައްވާފައި ނެތެވެ. ވީމާ ޤިޔާސްގެ ހުއްޖަތްކަމާމެދު އިންކާރުކުރުމަކީ، ޞަޙާބީން ކުރެއްވި އިޖްތިހާދުތަކާއި ޤިޔާސްތަކަކީ ނުބައި އެއްޗެއްކަމަށް ދުށުމެވެ. އެބޭކަލުންގެ ޢަމަލުފުޅާއި ބަސްފުޅުން އެއްބަސްވެވަޑައިގެންފައިވާ ކަމަކަށް އިންކާރުކޮށް ދެކޮޅު ހެދުމެވެ.\nޤިޔާސްއަކީ ސާބިތު ދަލީލެއްކަމަށް ޢިލްމުވެރިން ވަރަށް ގިނަ މިސާލުތައް ގެންނަވާފައި ވެއެވެ. އެ ގޮތުން ޤިޔާސްގެ ހުއްޖިއްޔާތުކަމާމެދު ބުއްދީ ގެ ބައެއް މިސާލު ވެއެވެ. މި ގޮތުން ޤިޔާސަކީ، ސަލާމަތް ފިޠުރަތާއި ރަނގަޅު ވިސްނުންވެސް އެއަށް ތާއީދުކުރާނެ ދަލީލެކެވެ.\nރަލަކީ މަސްތުވާއެއްޗެކެވެ. މާތް ﷲ ގެ އަޅުތަކުންގެ ބުއްދި ސަލާމަތްކުރުމަށްޓަކައި އެ ޙަރާމްކުރެއްވިއެވެ. ރަލުގެ ޚާއްޞަ ސިފަކަމުގައިވާ މަސްތުވުން ހުރި، އެހެން އެއްޗެއް ޙަރާމް ނުވާނަމަ ނުވަތަ މަސްތުވާ އެހެން އެއްޗެހީގެ ޙުކުމް ތަފާތުކުރެވިއްޖެނަމަ އެކަންވެގެންދާނީ، އެކަތިން ބުއްދި ސަލާމަތްކޮށްފައި އަނެކަތިން ބުއްދި ފިލައިދާން ދޫކޮށްލުން ކަމުގައެވެ. މިއީ ހަމަ ބުއްދި ހުރި މީހަކު ޤަބޫލުކުރާނެ އެއްގޮތް ކުރުމެއް ނޫނެވެ.\nރުޅިއައިސްގެން ހުރެ ޙުކުމްކުރުން ގާޟީންނަށްވަނީ މަނާ ކުރެވިފައެވެ. އެޔަށް ގިޔާސްކޮށް ބަނޑުހައިވެފައިހުންނަ ގާޟީވެސް ޙުކުމް ކުރުން މަނާކުރެވެއެވެ. މި ޤިޔާސްގައިވެސް ޢިއްލާ އެގޮތެވެ. ސަބަބަކީ އިންސާނާ ބަނޑުހައިވެފައި ހުންނަގަޑީގައި އަދި ރުޅިގަދަވެފައި ހުންނަ ގަޑީގައި އޭނާގެ ސިކުނޑި ރަނގަޅަށް މަސައްކަތް ނުކުރާނެތީވެއެވެ. މި ޢިއްލަތަކީވެސް ދަންނަބޭކަލުންގެ އިޖްމާޢިން ޘާބިތު ޢިއްލަތެކެވެ.\nދެކަމެއްގެ ދެމެދުގައި ތަފާތެއް ނެތިއްޔާ، އެއްކަމަށް ހިނގާ ޙުކުމެއް އަނެއްކަމަށްވެސް ހިނގާނެކަމާމެދު، އެއްވެސް މީހަކު ދެ ބަހެއް ނުވާނެއެވެ. މީގެ މިސާލަކީ މަސްތުވާ އެއްޗެއް އެތެރެކުރުން ހުއްދަނޫން ޤައުމަކަށް މަސްތުވާ އެއްޗެއް އެތެރެކޮށްގެން މުއްސަނދިވުމުގެ ނިޔަތްއޮވެގެން، އެ ޢަމަލު ހިންގި ފަހުން، އެމީހަކު އެތެރެކުރީ މަސްތުވާ އެއްޗެހި ނޫންކަމާ އެއީ މަސްތުވާ އެއްޗަކާ ވައްތަރު އެއްޗެއްކަން ފަހުން އެނގުނު ނަމަވެސް ކަންކުރިމީހާގެ ނިޔަތުގައި އޮތީ މަސްތުވާ އެއްޗެހި އެތެރެކުރުންކަމަށް ބަލައި ޙުކުމް ކޮށްފައިވެއެވެ. މިތަނުގައި އެއް ގޮތްވި އެއްޗަކީ އަދި ޙުކުމް ބިނާކުރި ޢިއްލާއަކީ ޢަމަލާއި ނިޔަތަށެވެ. އެތެރެކުރި އެއްޗަކީ މަސްތުވާ އެއްޗެއްކަމަށް ވުން ކޮންމެހެން ލާޒިމެއް ނުކުރެއެވެ. މިތަނުގައި ވަޟުޢީ ގޮތުން، ޙުކުމުން ޙިމާޔަތްކޮށްފައި އެވަނީ މީހުން ނުބައިކަންތައްތަކަށް އަރައިގަތުމުގެ ނިޔަތެވެ.\nޤިޔާސް ނަފީކުރާ މީހުންގެ ބައެއް ޝުބުހާތައް\nޤިޔާސް ނަފީކުރާ މީހުންގެ އެންމެ ބޮޑު ޒުވާބަކީ، ޤިޔާސް ބިނާވެފައިވަނީ، ނައްޞުގައިވާ ޙުކުމުގެ ޢިއްލާއަކީ މިވެނި މިވެނި ކަމެކޭ ހީކޮށް، އެ ހީގެ މައްޗަށްކަމަށް ބުނުމެވެ. އެހެންކަމުން ހީގެ މައްޗަށް ބިނާކުރާ ޤިޔާސް ގެ ޙުކުމް ޞައްޙައެއް ނުވާނެކަމަށް ބުނެއެވެ. މި ގޮތުން އެބައިމީހުން ބުނެފައިވަނީ މާތް ﷲ ވަނީ ހީއަށް ތަބާވާމީހުނަށް އިންކާރުކުރައްވާފައެވެ. މީގެ ދަލީލަކަށް ނަގާފައިވަނީ އިސްރާ ސޫރަތުގެ 36 ވަނަ އާޔަތުގައިވާ ( وَﻻَ ﺗَـﻘْﻒُ ﻣَﺎ ﻟَﻴْﺲَ ﻟَﻚَ ﺑِﻪِ ﻋِﻠْﻢٌ ) މާނައީ،” އަދި ތިބާޔަށް އެކަމަކާމެދު އެނގުމެއް ނުވާކަމަކަށް، ތިބާ ﺗﺒﻊ ނުވާށެވެ!” )\nޢިލްމުވެރީން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި މިއީ ވަރަށް ބަލިކަށި އޮޅުމެކެވެ. އެހެނީ މިއާޔަތަކީ ޢަމަލީ ޙުކުމްތަކާ މެދު އޮތް އާޔަތެއް ނޫނެވެ. މި އާޔަތުގައި ނަހީކުރައްވާފައި އެވަނީ ޢަޤީދާގައި ހީއަށް ތަބާވުމެވެ. ޢަމަލީ ޙުކުމްތަކުގައި ހުރި ގިނަ ދަލީލުތަކަކީ ހީ ނުވަތަ ޡައްނީ އެއްޗެހިކަމަށް ބަލައިފިނަމަ ޝަރީޢަތުގައިވާ ގިނަ ދަލީލުތަކަކީ އެއަށް ޢަމަލުކުރެވޭނެ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އެެހެންކަމުން ސުބުހާއަކީ ބާޠިލު އެއްޗެކެވެ.\nމި ސުބުހާގައި ބުނާގޮތުން ޤިޔާސް ބިނާވެފައިވަނީ، ޙުކުމްތަކުގެ ޢިއްލާ ކަނޑައެޅުމުގެ މައްޗަށެވެ. އެހެންކަމުން ޤިޔާސަށް ޢަމަލުކުރާނަމަ އެކަންވެގެންދާނީ، ޙުކުމްތައް އިޚްތިލާފުވާ އެއްޙުކުމް އަނެއްޙުކުމާ ފުށުއަރާ ކަމަކަށެވެ. ނަމަވެސް، އެމީހުން ބުނާ ގޮތުގައި، ﷲ ބާވައިލެއްވި ޝަރީޢަތެއްގައި މިފަދަ ފުށުއެރުންތަކެއް ނުހުންނާނެއެވެ.\nޤިޔާސް ގެ ރުކުންތަކުގެ ތަފްޞީލް\nޤިޔާސް އަލްއަޞްލް /\nޤިޔާސްކުރެވޭއެތި މިއީ އޭގެ ޙުކުމާމެދު ނައްޞެއް އައިސްފައިވާ އެއްޗެވެ. އެއަށް ކިޔޭ ނަންތަކުގެ ތެރޭގައި ޤިޔާސްކުރެވޭއެތި ނުވަތަ އަޅާބެލޭއެތި ނުވަތަ އެއްގޮތްކުރެވޭ އެތި ހިމެނެއެވެ.\nޤިޔާސްކުރާއެތި މިއީ އޭގެ ޙުކުމާމެދު ނައްޞެއް އައިސްފައި ނުވާ އެއްޗެވެ. އެއަށް ކިޔޭ ނަންތަކުގެތެރޭގައި ޤިޔާސްކުރާއެތި، އަޅާބަލާއެތި ނުވަތަ އެއްގޮތްކުރާއެތި ހިމެނެއެވެ.\nއަސްލުގެ ޙުކުމް މިއީ އަސްލާ މެދު ނައްޞުން އައިސްފައިވާ ޝަރުޢީ ޙުކުމެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ އެއީ ފަރުޢަށް ދޭން އުޅޭ ޙުކުމުވެސް މެއެވެ.\nޢިއްލާ / ސަބަބު އަސްލުގެ ޙުކުމް އޭގެ މައްޗަށް ބިނާވި ސިފައެކެވެ. އެ ސިފަ ފަރުޢުގައިވެސް ހުރެއްޖެނަމަ، އަސްލާ ފަރުޢުގެ ޙުކުމްވެސް އެއްގޮތްކުރެވެއެވެ.\nމި ހަތަރު ރުކުނުގެ ތެރެއިން ފުރަތަމަ ދެ ރުކުންކަމުގައިވާ އަސްލު އަދި ފަރްޢު އަށް ބަލާއިރު، އެއީ ދެތަނެކެވެ. ނުވަތަ ދެ ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން ކޮންމެވެސް އެކައްޗެއްގެެ ޙުކުމް ނައްޞުން އައިސްފައި އޮންނާނެއެވެ. އަނެކަތީގެ ޙުކުމް ނައްޞުން ލިބޭކަށް ނޯންނާނެއެވެ. ވީމާ ޙުކުމް ހޯދަން ޖެހޭނީ ނައްޞުން ޙުކުމް ލިބެން ނެތް މައްސަލައަށެވެ. ނުވަތަ އެއްޗަށެވެ. ދެ ރުކުނުގައިވެސް ކުރެވޭ ޝަރުޠަކީ، އަސްލުގެ ޙުކުމް ނައްޞުން ސާބިތުވެފައި އޮތުމާއި، ފަރުޢުގެ ޙުކުމް އަނެއް ތިން ދަލީލުން (ޤުރްއާނާއި ސުންނަތް އަދި އިޖްމާޢަކުންވެސް) ސާބިތުވެފައި ނެތުމާއި، އަދި ދޭތީގެ ޙުކުމް އެއްގޮތްވުމަށް ހުރަސްއަޅާ ތަފާތެއް ދޭތީގައި ނެތުމެވެ.\nމީގެ މިސާލަކީ، ރާބުއިމަކީ އަސްލު އެވެ. އަދި އެކަމުގެ ޙުކުމް ނައްޞުން އައިސްފައި އެބައޮތެވެ. ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި سورة المائدة ގެ 90 ވަނަ އާޔަތުގައިވާ (فَاجْتَنِبُوهُ) މި ބަސްފުޅުން ދަލީލުކޮށްދެނީ ރާބުއިމަކީ ޙަރާމްކަމެއްކަމެވެ. ކަދުރުން ހަދާފައި ހުންނަ ނަބީޛަކީ (ވައިން) ފަރުޢެކެވެ. ސަބަބަކީ އޭގެ ޙުކުމެއް ނައްޞުން އައިސްފައި ނެތެވެ. ރަލާއި މި ނަބީޛާއި ދެމެދު ހުރި އެއްގޮތްކަމަކީ މަސްތުވުމެވެ. އެއްވެސް ގޮތަކުން އެއްގޮތްކުރަނީކީ ކަދުރު ރަލަށް ބަދަލުވުމެއް ނޫނެވެ. މިހެންވެ ދޭތީގެ ޙުކުމްވެސް އެއްގޮތްކުރެވި ޙަރާމްކުރެވެއެވެ. މިފަދަ ޙުކުމްތަކަކީ މާނަ އެނގޭ ޙުކުމްތަކެވެ. އަސްލުގައި އޮތް ޙުކުމް އެހެން އެއްޗަކަށް ގެންދެވެނީ މިފަދަ ޙުކުމްތަކުގައެވެ. އެހެންވީމާ ރިބާއާގުޅޭ ގޮތުން އޮންނަ ޙަދީޘްގައި ހިމެނޭ6ބާވަތުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ގޮދަނާއި ހިމަގޮދަނަށް ޤިޔާސްކޮށްގެން ޒުވާރިއާއި ހަނޑުލުގައިވެސް ރިބާ ހިނގާނެ ކަމަށް ކަނޑައެޅިފައިވެއެވެ.\nޤިޔާސްކުރުމުގެ ރުކުންތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ޢިއްލާ ނުވަތަ ސިފައަކީވެސް މުހިއްމު ބަޔެކެވެ. އެހެނީ ޢިލްމުވެރިންވަނީ ޢިއްލަތުގައިވެސް ހުރުން ލާޒިމުވާ ޝަރުޠުތަކެއް ކަނޑައަޅުއްވާފައެވެ. އެގޮތުން، އެއަށް ނުބަލަން ޝަރޢަތުން ދަލީލު ލިބިފައިވާ ޢިއްލަތަކަށް ނުވުމާއި ހަމައެކަނި އަސްލަށް ހަނިވެފައިވާ ސިފައެއްގެ ބަދަލުގައި އެތަކެއް ޙާލަތަށް ފެތޭ ސިފައަކަށް ވުން ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ޢިއްލާ ވާންޖެހޭނީ ޙުކުމުގެ މަޤްޞަދު ޙާޞިލުކުރެވޭ ސަބަބަކަށެވެ. މިސާލަކަށް ރާ ޙަރާމްކުރެވުނީ ބުއްދި ރައްކާތެރިކުރުމަށެވެ. ޤިޞާޞް ޝަރުޢުކުރެވުނީ މީހުންގެ ފުރާނަ ރައްކާތެރިކުރާށެވެ. ވައްކަންކުރުމަކީ، އަތްކެނޑުން ވާޖިބުކުރުން މުނާސިބުކަމެކެވެ. އެހެނީ ވައްކަންކުރީމާ އަތްކެނޑުމުން މީސްތަކުންގެ މުދާ ރައްކާތެރިކުރެވެއެވެ.\nޤިޔާސްކުރުމުގެ ހަމަތަކަށް ބަލާއިރު ނައްޞުން ޙުކުމެއް އައިސްފައިނުވާ މައްސަލައަށްވުރެ، މައްސަލައަކަށް ޙުކުމް ހޯދުން އައުލާވެގެންވުންވެސް ހިމެނެއެވެ. މީގެ މިސާލަކަށްބަލާއިރު މައިންބަފައިންނަށް އުއްފު ވެސް ބުނުން އެއީ ހުއްދަކަމެއް ނޫންކަން ނައްޞުން ސާބިތުވާން އެބައޮތެވެ. ވީމާ މައިންބަފައިން ގައިގައި ޖެހުން ޙަރާމްކުރެވޭ ކުރެވުން އެއީ ފާޅުކަން ބޮޑު ޤިޔާސެވެ. ހަމަ މިމޭރުމުން ބަލާއިރު ޙުކުމްއައި ކަންތަކާއި ޙުކުމް ނާންނަ ކަންތައް، ޙުކުމް އައުމަށް މުނާސަބުވުމުގައި އެއްވަރުވެގެންވުންވެސް ހިމެނެއެވެ. މީގެ މިސާލަކީ ޔަތީމުންގެ މުދާ ކެއުން ޙަރާންކުރެވިފައިވުމާ އަޅާކިޔާ އިރު، އެއްވެސް ގޮތަކުން އެފަދަ މުދާ ނެތިކޮށްލުންވެސް ޙަރާމްވާނެއެވެ.\nމަތީގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ޤިޔާސްގެ ކޮންމެ ރުކުނަކަށްވެސް ޝަރުޠުތަކެއް ވާކަމަށް ޢިލްމުވެރީން ގެންނަވާފައިވެއެވެ. އެހެންކަމުން ނައްޞުން ސާބިތުވާ ކޮންމެ ޙުކުމަކީ ޤިޔާސްއަށް ގެންދެވޭނޭ ޙުކުމެއް ނޫނެވެ.\nޤިޔާސްކުރެވޭ އެތީގައި ހުރުން ލާޒިމުވާ ޝަރުޠުތައް\nޤިޔާސްކުރެވޭ އެތި އެއީ އެހެން ޙުކުމެއްގެ ފަރުޢެއްކަމުގައި ނުވުމެވެ.\nއަޞްލުގައި އޮންނަ ޙުކުމުގައި ހުރުން ލާޒިމުވާ4ޝަރުޠެއް ވެއެވެ.\nއެއީ އެޙުކުމަކީ، އަޞްލަށް ޚާއްޞަވެގެންވާ ޙުކުމެއްކަމުގައި ނައްޞަކުން ކަނޑައެޅިފައި ނުވުން.\nއިންސާނާގެ ބުއްދިއަށް ވިސްނައިގަނެވޭ ފަދަ ޢިއްލަތެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ޙުކުމެއްކަމުގައިވުން.\nފަރުޢުގައި އެޙުކުމް ވާކަމުގެ ނައްޞެއް އައިސްފައި ނުވުން.\nފަރުޢަށްވުރެ ކުރިން އަޞްލުގައި އޮތް ޙުކުމް ޝަރުޢުކުރެވިފައިވުން.\nމީގެ އިތުރުން، ފަރުޢުގައި އަދި ޝަރުޠުތަކަކާއި ޢިއްލަތުގައި ހުރުން ލާޒިމުވާ ޝަރުޠުތަކެއްވެއެވެ. އެހެންކަމުން، މިކަންކަމަށް ބަލާއިރު، ފަރުޢެއްގެ މައްޗަކަށް ފަރުޢެއް ޤިޔާސެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. ޤިޔާސް ކުރާ ކަންތަކުގެ މައްޗަކަށް އެހެން އެއްޗެއް ނުވަތަ އެހެން ކަމެއް ޤިޔާސެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އަދި ޤިޔާސްއާ ޚިލާފަށް އައިސްފައިވާ ކަންކަމުގެ މައްޗަކަށް ޤިޔާސެއް ނުކުރެވޭނެކަމަށްވެސް ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވެއެވެ.\nމީގެ މިސާލަކީ ދަތުރުކުރުމާއި ބަލިވުމަކީވެސް ދަތުރުވެރިއާއަށާއި ބަލިމީހާއަށް ރޯދަ ދޫކޮށްލުން ހުއްދަވާ ހަނިވެގެންވާ ޢިއްލާއެކެވެ. މާނައަކީ މި ދެ ސިފަ ހުންނާނީ މި ދެމީހުންކިބައިގާ އެކަންޏެވެ. މި ޢިއްލާއަށް ބަލައިގެން، ބޯޓުދެލި ނަގާ މީހުންނާއި ދަނޑުވެރިން ފަދަ ބުރަކޮށް މަސައްކަތްކުރާ މީހުންގެ ރޯދައަށް ޤިޔާސެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.\nޤިޔާސްގެ ބައެއް މިސާލު\nއިސްމާޢީލް ނާޖީ (2012) ވިދާޅުވާގޮތުގައި، ވަކި މައްސަލައެއްގެ ޙުކުމަށް ނައްޞުން ދަލީލެއް އޮވެފައި، އަދި ޙުކުމްތަކުގެ ޢިއްލަތްތައް އެނގޭ ގޮތްތަކުގެ ތެރެއިން ގޮތަކުން މި ޙުކުމުގެ ޢިއްލާ އެނގިފައި އޮއްވާ، މި ޢިއްލާއާ އެއްވަރުގެ ޢިއްލާއެއް އޮތް، ނައްޞުން ޙުކުމް ނެތް އެހެން މައްސަލައެއް ފެނުމުން ޖެހެނީ، ނައްޞުން ޙުކުމް އައިސްފައިވާ މައްސަލައާ ޙުކުމުގެ ގޮތުން އެއްވަރުކުރާށެވެ. އެއީ ދޭތީގެވެސް ޢިއްލާ އެއްވަރުކަމަށްޓަކައެވެ. ފަހެ ޙުކުމެއްގެ ޢިއްލާ އޮތްތަނެއްގައި އެ ޙުކުމެއް އޮންނާނެއެވެ.\nތިރީގައި މިވަނީ ބައެއްކަހަލަ ޤިޔާސްތަކުގެ މިސާލެވެ. މިއިން ކޮންމެ މިސާލެއްގައި ވެސް ވަނީ، ޙުކުމުގެ ޢިއްލާ އެއްވަރުވުމުން، ޙުކުމަށް ނައްޞެއް ނެތް މައްސަލަތައް، ޙުކުމަށް ނައްޞެއް އޮތް މައްސަލައަކާ އެއްވަރުކުރެވި، އެއް ޙުކުމެއް ދެވިފައެވެ. މިގޮތަށް ދެކަމެއްގެ ޢިއްލާ އެއްވަރުވުމުން ދެކަމުގެ ޙުކުމް އެއްވަރުކުރުމަކީ، އުޞޫލީންގެ އިޞްޠިލާޙުގައި ޤިޔާސް އެވެ.\nމަސްތުވާ ކޮންމެ އެއްޗެއް (ޑްރަގްސް) ޙަރާމްވުން\nރާބުއިމަކީ އޭގެ ޙުކުމް ނައްޞުން ސާބިތުވެފައިވާ މައްސަލައެކެވެ. އެއީ މިއަންނަނިވި އާޔަތުން ދަލީލުކޮށްދީ ޙަރާމްކުރުމެވެ. (يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَالْأَنصَابُ وَالْأَزْلَامُ رِجْسٌ مِّنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ( )سورة المائدة 90 ( މާނައީ: “އޭ إيمان ވެއްޖެ މީސްތަކުންނޭވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ރާއާއި، ޖުވާކުޅުމާއި، އަޅުކަންކުރަން ހަދާފައި ހުންނަ ބުދުތަކާއި نصيب ހުރިގޮތް ބަލަން ގެންގުޅޭ ދުނިދަނޑިތަކަކީ، شيطان އާގެ عمل ތަކުގެ ތެރެއިންވާ މުޑުދާރު ތަކެއްޗެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން އެކަންތަކާ ދުރުވެގަންނާށެވެ! (އެއީ) ތިޔަބައިމީހުން ދިންނަވައި نصيب ލިބުމަށްޓަކައެވެ.”\nމިއާޔަތުގައި ރާ ޙަރާމްވުމުގެ ޢިއްލާއަކީ (ސަބަބަކީ) މަސްތުވުމެވެ. ވީމާ މި ޢިއްލާ ހިމެނިގެންވާ ކޮންމެ އެއްޗެއް (ނަބީޛެއްވެސް) ޙުކުމުގައި ރަލާ އެއްވަރުކުރެވި، ބުއިން ޙަރާމްވެއެވެ.\nއެހެން އަންހެނެއްގެ ރަހިމުގައި ދަރިމައި ކުރުވުން\nކޮންމެސް މައްސަލައެއް ދިމައިވުމުގެ ސަބަބުން ދަރިން ނުލިބޭ ދެމަފިރިންނަށް ދަރިން ހޯދުމުގައި ރަހިމު ކުއްޔަށް ހިފައިގެން އެ ރަހިމުގައި ބިސް ފަރޓިލައިޒްކޮށް ދަރިން ހޯދުމަކީ މިޒާމާނުގައި ކުރަމުންއަންނަ ކަމެކެވެ. މި މައްސަލައިގައި އިސްލާމްދީނުގެ ޢިިލްމުވެރީންގެ ރަޢުޔު ތަފާތުވެފައިވެއެވެ. މާނައަކީ މިކަމަކީ ވަކި ޙާލަތެއްގައި ވަކި ޝަރުޠުތަކަކާއެކު ކުރެވިދާނެކަމަށް ދެކިލައްވާ ޢިލްމުވެރިންނާއި މިއީ ހުއްދަ ކަމެއް ނޫންކަމަށް ދެކިލައްވާ ޢިލްމުވެރީން އެބަތިއްބެވިއެވެ. ހުއްދަކުރައްވާ ޢިލްމުވެރީންގެ އެންމެ މުހިއްމު ޝަރުޠަކީ ބިސް އިންދާ، ރަހިމުގެ ވެރިމީހާއަކީވެސް ފަނީގެ ވެރިމީހާގެ އަންބަކަށް ވާންޖެހެއެވެ.\nމިމައްސަލައިގައި މިއީ ހުއްދަކުރެވިދާނެ ކަމެއްކަމަށް ދެކިލައްވާ ޢިލްމުވެރީންވަނީ ނައްޞުން އައިސްފައިވާ ޙުކުމަކަށް ޤިޔާސްކުރައްވާފައެވެ. އެއީ ނިސާ ސޫރަތުގެ 23 ވަނަ އާޔަތާއި އަހްޒާބު ސޫރަތުގެ6ވަނަ އާޔަތަށެވެ. މި މައްސަލައިގެ ޢިއްލާކަމަށް ނަންގަވާފައިވަނީ ކުއްޖާގެ މަންމަކަމަށްވާނީ ހަމައެކަނި ކުއްޖާ ވިހާމީހާ ނޫންކަމަށެވެ. މިފަދަ ޢިލްމުވެރީން ގެ ޚިޔާލުގައި ކިރުދިނުމާއި ބިސް ދިނުމުގެ ޢިއްލާ އެއްގޮތް ކުރައްވައެވެ. ނިސާ ސޫރަތުގެ 23 ވަނަ އާޔަތުގައިވަނީ ކިރުދޭ މައިންގެ ވާހަކައެވެ. އަހްޒާބު ސޫރަތުގެ6ވަނައާޔަތަށް ބަލާއިރު ކީރިތި ރަސޫލާގެ އަނބިއަނބިކަނބަލުންނަށް މަންމައިންގެ ދަރަޖަ ދެއްވާފައިވާކަމަށް ޢިލްމުވެރީން ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.\nވަޞިއްޔަތްކުރި މީހާ މަރާލި މީހާއަށް ވަޞިއްޔަތުގެ ބައި ޙައްޤު ނުވުން\nވާރުތަވެރިޔާ އޭނާއަށް ވާރުތަކޮށްދޭމީހާ ޤަތުލުކުރުމުގެ މައްސަލައަކީ އޭގެ ޙުކުމް ނައްޞުން ސާބިތުވެފައިވާ ކަމެކެވެ. އެއީ ޤާތިލަށް ވާރުތައިން އެއްޗެއް ލިބުން މަނާކުރުމެވެ. މިޙުކުމުގެ ދަލީލަކީ: “ޤާތިލަށް ވާރުތަނުވާނެއެވެ.” މި ޙުކުމުގެ ޢިއްލާއަކީ، ޤާތިލު އެމީހާ މަރާލަނީ، ވާރުތަވުމުގެ ވަގުތުޖެހުމުގެ ކުރިން ވާރުތަވުން އަވަސްކުރުމަށްޓަކައެވެ. އެހެންވެ އޭނާގެ މަޤްޞަދާ އިދިކޮޅަށް އޭނާއާމެދު ކަންކުރެވި، ވާރުތައިން މަޙްރޫމުކޮށްލެވެއެވެ.\nއެހެންކަމުން މިމައްސަލައަށް ބަލާލާއިރު، ވަޞިއްޔަތްކުރެވުނު މީހާ ވަޞިއްޔަތްކުރި މީހާ ޤަތުލުކުރުމުގައިވެސް މި ޢިއްލާ އެބައޮތެވެ. މިހެންވެ، ވާރުތަކޮށްދޭ މީހާ ޤަތުލުކުރުމަށް ޤިޔާސްކުރެވި، ވަޞިއްޔަތްކުރި މީހާ ޤަތުލުކުރުމުން ވަޞިއްޔަތުން މަޙްރޫމުވާނެކަމަށް ޙުކުމްކަނޑައެޅެއެވެ.\nހުކުރު ދުވަހުގެ ބަންގިއަށްފަހު, ހުކުރު ނަމާދު ނިމެންދެން މަސައްކަތްކުރުން ޙަރާމްވުން\nހުކުރު ވަގުތުގައި ވިޔަފާރި ކުރުން ޙަރާމްވީ ނައްޞުން ޘާބިތުވެގެންނެވެ. އަލްޖުމުޢަތު ސޫރަތުގެ9ވަނަ އާޔަތުގެ މާނައިގައި ވެއެވެ. ” އޭ އީމާންވެއްޖެ މީސްތަކުންނޭވެ! ހުކުރު ދުވަހުގެ (ހުކުރު) ނަމާދަށް ގޮވާލެވޭ ހިނދު, ތިޔަބައިމީހުން ޛިކުރު (ޚުޠުބާ އަޑުއެހުން, ﷲ ހަނދުމަކުރުން) ކުރުމަށް އަވަސްވެގަންނާށެވެ! އަދި ތިޔަބައިމީހުން ވިޔަފާރިކުރުން ދޫކޮށްލާށެވެ!”\nމި ޙުކުމުގެ ޢިއްލާއަކީ ވިޔަފާރީގައި މަޝްޣޫލުވެ ނަމާދުގެ މަތިން ހަނދާންނެތި ޣާފިވެގެން މީސްތަކުން ދިޔަނުދިނުމެވެ. ނަމާދަށް ޣާފިލުވުމަކީ ހަމަ ކޮންމެ ދުނިޔަވީ މުޢާމަލާތަކުންވެސް ވެދާނެކަމެކެވެ. ވިޔަފާރީގެ މުޢާމަލާތާއި އެހެން މުޢާމަލާތްތަކާހުރި މި އެއްގޮތްކަމުގެ ސަބަބުން, ނަމާދަށް ހުރަސްއަޅާ ހުރިހާކަމެއް މީގެ ތެރެއަށް ވާންނާނެކަމަށް އިލްމުވެރީން ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. އެގޮތުން، ހުކުރު ނަމާދު ވަގުތުގައި ކުއްޔަށް ދޫކުރުމުގެ މުޢާމަލާތާއި, ހުކުރު ވަގުތު ޕިކްނިކް ދިއުން ފަދަ ކުޅިވަރުކުޅެ މަޖާކުރުންފަދަ ކަންކަން މަނާވެގެންވެއެވެ.\nއިނގިލީގެ ނިޝާންޖެހި ލިޔުން\nމީހަކު ސޮއިކޮށްފައި އޮންނަ ލިޔުމެއްގެ ޙުކުމަކީ، ނައްޞުން އޭގެ ޙުކުމް ސާބިތުވެފައިވާ އެއްޗެކެވެ. މަދަނީ ޤާނޫނުގެ ނައްޞުން ދަލީލުކޮށްދެނީ، މީހަކު ސޮއިކޮށްފައި އޮންނަ ގަނޑަކީ އޭނާގެ މައްޗަށް އޮތް ހުއްޖަތެއްކަމުގައެވެ. މި ޙުކުމުގެ ޢިއްލާއަކީ، ސޮއިކުރާ މީހާގެ ސޮޔަކީ، އޭނާގެ ޝަޚްޞަށް ދަލީލުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. ހަމަ މިބީދައިން، އިނގިލީގެ ނިޝާންޖަހާފައިވާ ކަރުދާސް ގަނޑުގައިވެސް މި ޢިއްލާ އެބައޮތެވެ.\nވީމާ އިނގިލީގެ ނިޝާންޖަހާފައިވާ ލިޔުން، ސޮއިކޮށްފައިވާ ލިޔުމަށް ޤިޔާސްކުރެވި، އިނގިލީގެ ނިޝާން ޖަހާފައިވާ ލިޔުމަކީ ނިޝާނުގެ ވެރިފަރާތުގެ މައްޗަށް އޮތް ޙުއްޖަތެއްކަމަށް ނިންމެއެވެ.\nޢާއިލީ މީހުން ކުރާ ވައްކަން\nޣައިރު މުސްލިމު ބައެއް ޤައުމުތަކުގެ ޤާނޫނުލް ޢުޤޫބާތުގައި އޮންނަ ގޮތުން މައިންބަފައިންނާއި ދަރިންގެ ދެމެދުގައި އަދި ދެމަފިރިންގެ ދެމެދުގައި ހިނގާ ވައްކަމުގައި، ވައްކަންކުރެވުނު މީހާ އެދިގެން މެނުވީ، ވައްކަންކުރިމީހާގެ މައްޗަށް ޝަރީޢަތް ނުހިންގޭނެއެވެ. މިގޮތަށް މި ޙުކުމް އޮތުމުގެ ޢިއްލާއަކީ ތިމާގެކަމާއި ދެމަފިރިކަމެވެ.\nކަންމިހެން އޮތުމުން، ޙީލަތްހެދުމާއި ގަދަކަމުން ފައިސާ ފޭރުމާއި ބައުންސް ޗެކުދިނުމާއި ފައިސާ ނަގައިލުންފަދަ ކުށްތައްވެސް، ވައްކަމަށް ޤިޔާސްކުރެވި، މައިންބަފައިންނާއި ދަރިންނާއި ދެމަފިރިންގެ މެދުގައި ހިނގާ މިބާވަތުގެ ކުށްތަކަށް، ވައްކަމުގައި އޮންނަ ޙުކުމްދެވެއެވެ. މާނައަކީ ގެއްލުން ލިބުނު މީހާ އެދިގެން ނޫން ގޮތަކުން ދަޢުވާ ނުކުރެވެއެވެ.\nއެހެންކަމުން މިއިން ކޮންމެ މިސާލެއްގައިވެސްވަނީ، ޙުކުމުގެ ޢިއްލާ އެއްވަރުވުމުން، ޙުކުމަށް ނައްޞެތް ނެތް މައްސަލަތައް، ޙުކުމަށް ނައްޞެއް އޮތް މައްސަލައަކާ އެއްވަރުކުރެވި، އެއް ޙުކުމެއް ދެވިފައެވެ. މިގޮތަށް ދެކަމެއްގެ ޢިއްލާ އެއްވަރުވުމުން ދެކަމުގެ ޙުކުމް އެއްވަރުކުރުމަކީ، އުޞޫލީންގެ އިޞްޠިލާޙުގައި ޤިޔާސް އެވެ.\nالقران الكريم ދިވެހި ތަރުޖަމާ، (ދިވެހިރާއްޖެ: ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީސް، ޗާޕު1، 2007)\nއިބްރާހީމް އަޙްމަދު، “އިސްލާމީ ޝަރީޢާގެ ތާރީޚާއި މަޞްދަރުތައް” (ދިވެހިރާއްޖެ: އެމް. އެން.ޔޫ، ޗާޕު1، 2012)\nއިބްރާހީމް ޒަކަރިއްޔާ މޫސާ، އުޞޫލުލް ފިޤްހު1 (ދިވެހިރާއްޖެ، ވިލާ ކޮލެޖް، ފޮޓޯކޮޕީ ޗާޕު 1، 2012)\nއަފްރާޝީމް ޢަލީ ” އުޞޫލުލްފިޤްހް 2″ (ދިވެހިރާއްޖެ: ވިލާކޮލެޖް ނޯޓްސް، ދެލިކޮޕީ ޗާޕު1، 2011)\nއިސްޙާޤު މުޙައްމަދު، މޮޑިއުލް ” الحد يث الشريف 2″ (ދިވެހިރާއްޖެ، ވިލާކޮލެޖް، ލެކްޗަރަރ ނޯޓްސް، 2016) ބެޗްލަރ އޮފް ޝަރީއާ، ބެޗް-10\nސާމިޔާ ޒަކަރިއްޔާ، މޮޑިއުލް ” އުސޫލުލްފިޤހް 2″ (ދިވެހިރާއްޖެ، ވިލާކޮލެޖް، ލެކްޗަރަރ ނޯޓްސް، 2016) ބެޗްލަރ އޮފް ޝަރީއާ، ބެޗް-10\nމުޙައްމަދު ޢިޔާޟު ޢަބްދުއްލަޠީފް – ދަރުމަ މަޖައްލާ- 2012، ޞ: 18-21\n(މައުލޫމާތުނެގީ: 26 އޮކްޓޯބަރ 2016 ގެ މެންދުރު 14:51 ގައި)\nއިސްމާޢިލް ނާޖީ ” އުސޫލުލް ފިޤްހް1″ http://kavaasaa.com/dheen/thaareekh/usoolulfiqh.html\n(މަޢުލޫމާތު ނެގީ: 23 ޖެނުއަރީ 2015 ގެ ވަހީރު 16:32 ގައި)\nމުޙައްމަދު ޢިޔާޟު ޢަބްދުއްލަތީފް “ޤިޔާސްގެ ޙުކުމަކީ ކޮބާ؟”http://www.raajjeislam.com/13618\n(މަޢުލޫމާތު ނެގީ: 23 އޮކްޓޯބަރ 2016 ގެ ވަހީރު 16:32 ގައި)\nޖަންނަތު ސަޢީދު “ޙަނަފީ މަޒުހަބު: މަޞްދަރުތައް”\n(މަޢުލޫމާތު ނެގީ: 23 ސެޕްޓެމްބަރ 2016 ގެ ހަވީރު 17:30 ގައި)


Idhikolhun 31 August Gai Bodu Jalsa Eh Baavvaane: Mariya\nއިދިކޮޅުން 31 އޮގަސްޓްގައި ބޮޑު ޖަލްސާއެއް ބާއްވާނެ: މާރިޔާ--\n14 އޯގަސްޓު 20183ކޮމެންޓް\nއިދިކޮޅުން 31 އޮގަސްޓްގައި ބޮޑު ޖަލްސާއެއް ބާއްވާނެ: މާރިޔާ\nއިދިކޮޅު ކޯލިޝަނުން މާލޭގައި، މިމަހުގެ 31 ވަނަ ދުވަހު ބޮޑު ޖަލްސާއެއް ބޭއްވުމަށް ރާވަމުންދާކަމަށް ކޯލިޝަންގެ ރިޔާސީ ކެންޑިޑޭޓް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހްގެ ތަރުޖަމާނު މާރިޔާ އަހުމަދު ދީދީ ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nމިއަދު ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލު ވުމެއްގައި މާރިޔާ ވިދާޅުވީ މިމަހު އެންމެ ފަހު ދުވަހު އިދިކޮޅުން ބޮޑު ޖަލްސާއެއް ބޭއްވުމަށް ރާވަމުންދާ ކަމަށާއި ޖަލްސާ ބާއްވާނެ ތަނެއް ހޯދަން ހައުސިން މިނިސްޓްރީ ގައި އެދިފައި ވާނެ ކަމަށެވެ.\nމާރިޔާ ވިދާޅުވީ މިފަދަ ޖަލްސާއެއް ބާއްވަން އެންމެ ފަހުން އެދުމުން ސަރުކާރު އޮފީސްތައް ބަންދު ކުރުމުން ބުރާސްފަތި ދުވަހެއްގައި ޖަލްސާ ބާއްވާނެ ތަނެއްދީ، ހުއްދަ ދީފައިވާ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް މިފަހަރު ޖަލްސާ ބާއްވާނެ ތަނެއް ކުރިޔާލާ ދީ، ތައްޔާރު ވުމުގެ ފުރުސަތު ދޭނެ ކަމަށް އުންމީދު ކުރާކަމަށް މާރިޔާ ވިދާޅުވިއެވެ.\nއެގޮތުން މާރިޔާ ވިދާޅުވި މިހާރުވެސް ވާނީ ހުރިހާ ޕާޓީ ތަކަށް ހަމަހަމަ ކަމާއެކު ކެމްޕޭން ކުރުމުގެ ފުރުސަތު ދިނުމަށް އެދި ބަންޑާރަ ނައިބަށް އެދިފައިވާނެ ކަމަށެވެ.\nއޭގެ އިތުރުން މާރިޔާ ވިދާޅުވީ މޯލްޑިވްސް ނެޝިނަލް ޑިފެންސް ފޯސް އާއި މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސާވިސް މެދުވެރިކޮށް ނަމަވެސް ޖަލްސާ ބާއްވާނެ ހޯލެއް ހައުސިން މިނިސްޓަރު މުއިއްޒުގެ އަތްޕުޅުން ހޯދައިދެއްވާނެ ކަމަށް އުއްމީދު ކުރާކަމަށެވެ.\nމުޅި ދައުލަތުގެ ކަންކަން ކުރުމަށް ޔާމީން ގެނައި ނުހަމަތައް ރިފޯމްކޮށް އަލުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެންމެހާ ކަންވިލަރެސް ކުރެވިގެންދާނެ މާލެ އާއި މާލޭގެ ކަރީގެ ހުރިހާ ރަށަކުން މި ޖަލްސާގައި ބައިވެރިވުން މުހިންމު- ކިތަންމެ އުފަލެއްގައި ޖަލްސާ ކުރިއަށް ގެންދިޔަސް އެކަމެއް ކުރަން އޮންނަ ގޮތް ނޫން ގޮތަކަށް އެއްކަމެއްވެސް ނުކުރާތި.\nމުސްތަގުބަލުގައި ކަންކަންހިގާނެ ގޮތެއް އެގޭފެންވަރުގެ އިލްވެރިން ތިބޭނެކަމަށް މިސަރުކާރުން ގަބޫލުކުރާތީ މެޖޯރިޓީ އޮތްނަނީ އިދިކޮޅުގައި ނޫނޭ މިސަރުކާރަކުން ނުބުނައެވެ. ވާގޮތް ބަލަމާ ހިގާށެވެ. މެޖޯރިޓީއަށް މިސަރުކާރުން ފުރިހަމަޔަށް ތާއީދުކުރާނެއެވެ. 2013 ސުޕްރިންކޯޓަށް ދިޔައީ މިސަރުކާރުންތޯ ބައްލަވާށެވެ. ބޮޑާކަމާއި ކިބުރުވެރިކަމަށްވުރެ ﷲ ރަހުމަތް މާމަތިވެރިއެވެ.\nމެޖޯރިޓީ އޮތީ އިނދިކޮޅުގަ\nހަމަ ހިލާ އިލެކްޝަން ކޮމިޝަން އަކަށް ބޭނުން ގޮތެއް ނެހެދޭނެ ހަމަގައިމުވެސް 2013 ވަނަ އަހަރު ދިވެހިން ބޯލެނބީ ސޕްރީމް ކޯަޓު ހުކުމަށް، މިފަހަރުވެސް ހަމަ 105000 ވޯޓްލާނެ .. މިފަހަރު ތިބޭނެބާ ދިވެހިން މީ.!


Fenboduve libunu gehllunthakun araigathumah medhukendumeh nethi masahkkai kurahvaanan: Raees\nފެން ބޮޑުވެ ލިބުނު ގެއްލުންތަކުން އަރައިގަތުމަށް މެދުކެނޑުމެއްނެތި މަސައްކަތް ކުރައްވާނަން: ރައީސް\nމާލެއަށް ބޯކޮށް ވާރޭވެހި ފެން ބޮޑުވުމާ ގުޅިގެން އާންމު ރައްޔިތުންނަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ދަތިތައް ހައްލުކޮށްދިނުމުގައާއި، ލިބުނު ގެއްލުންތަކުން އަރައިގަތުމަށްޓަކައި ސަރުކާރުން މެދުކެނޑުމެއްނެތި މަސައްކަތް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާނެ ކަމުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހީމް މުހައްދު ސޯލިހް ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nއެމަނިކުފާނު މިހެން ވިދާޅުވީ، މާލެއަށް ބޯކޮށް ވާރޭވެހި ފެން ބޮޑުވުމާ ގުޅިގެން، ކަލާފާނު ސްކޫލްގައި ޤާއިމު ކޮށްފައިވާ ކްރައިސިސް ރިލީފް ސެންޓަރަށް ކުރެއްވި ޒިޔާރަތުގައި، ނޫސްވެރިއަކު ދެންނެވި ސުވާލަކަށް ޖަވާބު ދެއްވަމުންނެވެ.\nރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މި ޒިޔާރަތުގައި، ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކާއި، އެކިއެކި ޖަމިއްޔާތަކުންނާއި، އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުން ގުޅިގެން ކުރިއަށް ގެންދަވާ މަސައްކަތްތަކުގެ މައުލޫމާތު އޮޅުންފިލުއްވިއެވެ. އަދި މާލެއާއި މާލޭގައި ދިރިއުޅޭ ރައްޔިތުންގެ ހާލަތުގެ އަދާހަމަ މަޢުލޫމާތުވެސް ސާފުކުރެއްވިއެވެ.\nރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާވަނީ، މިއަދު މާލެއަށް ކުރި ވިއްސާރައިގެ ސަބަބުން ގެއްލުން ލިބުނު ފަރާތްތަކަށް ހަމްދަރުދީ ފޮނުއްވާފައެވެ. ތިރީގައި މިވަނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޓްވީޓް ކުރެއްވި މެސެޖެވެ.\n“މިއަދު މާލެއަށް ބޯކޮށް ވާރޭ ވެހުމާ ގުޅިގެން، މާލޭގެ ގިނަ ރައްޔިތުންނަށް ދިމާވި ދަތި އުނދަގުލަށްޓަކައި ހިތާމަ ކުރަމެވެ. އަދި ހާލުގައި ޖެހުނު އާއިލާތަކަށް އަޅުގަނޑު ހަމްދަރުދީ ވަމެވެ. ނޭޝަނަލް ޑިޒާސްޓަރ މެނެޖްމަންޓް ސެންޓަރާއި، ސިފައިންނާއި، ފުލުހުން، އަދި ސަރުކާރުގެ އެހެނިހެން އިދާރާތަކާއި، މޯލްޑިވިއަން ރެޑް ކްރެސެންޓް، އަދި އާންމު ފަރުދުން ދަނީ މަގުތަކުގައި ދަތުރު ކުރެވޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖައްސައި، ހާލުގައި ޖެހިފައިވާ އާއިލާތަކަށް އެހީ ފޯރުވުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.\nމި ފުރުޞަތުގައި ނޭޝަނަލް ޑިޒާސްޓަރ މެނެޖްމަންޓް ސެންޓަރަށާއި، އެމް.އެން.ޑީ.އެފް އަށާއި، މޯލްޑިވިއަން ރެޑް ކްރެސެންޓަށާއި، މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސްއަށް، އަދި މި ކަމުގައި އެހީތެރިވެދެއްވާ އާންމު ރައްޔިތުންނަށް އަޅުގަނޑު ޝުކުރު އަދާ ކުރަމެވެ.”


ކޯވިޑާއި އެކު އެތައް މިލިއަން ކުދިން އިންޑިއާގައި ތަޢުލީމުން މަޙްރޫމްވެފައި - DhiDaily\nކޯވިޑާއި އެކު އެތައް މިލިއަން ކުދިން އިންޑިއާގައި ތަޢުލީމުން މަޙްރޫމްވެފައި\nމިދިޔަ އަހަރު މުޅި ދުނިޔޭގައި ފެތުރެންފެށި ކޯވިޑް-19ގެ ބަލިމަޑުކަމާއި އެކު އެތައް މިލިއަން ކުދިން ތަޢުލީމުން މަޙުރޫމްވެފައިވާ ކަމަށް އެ ޤައުމުން ހާމަކޮށްފިއެވެ.\nއދ އިން ހާމަކުރި ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، 24 މިލިއަން ކުދިންނަށް ދެން އެނބުރި ސްކޫލުގެ މާހައުލުން ތަޢުލީމު އުނގެނުމުގެ ފުރުޞަތެއް ނުލިބޭނެއެވެ. މީގެ ތެރޭގަައި އިންޑިއާގެ ކުދިން ހިމެނޭއިރު، ފަޤީރު ގެތަށް ވަނީ ކޯވިޑް-19ގެ ސަބަބުން އިތުރަށް ފަޤީރުވެ މި ޙާލަތުން އަރައިގަތުން ނާދިރުކަމަށްވެފައެވެ.\nމި ބަލިމަޑުކަމުގެ ސަބަބުން، ގިނަ ބަދަލުތަކެއް ތަޢުލީމީ ވުޒާރާތަކަށްވެސް އަންނަނީ ކުރަމުންނެވެ. މި ގޮތުން ޓީޗަރުންގެ މުސާރަ ކަނޑާލުމާއި، ބެލެނިވެރިންނަށް ވަޒީފާ ގެއްލުމުގެ ސަބަބުން ސްކޫލް ފީ ދެއްކުމަށް ވަނީ ޢުޒުރުވެރިވެފައެވެ.\nމި ކަންކަމަށް އެހީ ވުމަށް އިންޑިއާއިން އަންނަނީ ރަންގް ދޭ އިންޑިއާގެ ނަމުގައި އިންޓަރެސްޓްއާއި ނުލާ ލޯނު މިފަދަ ގޭބިސީތަކަށް ދޫކުރަމުންނެވެ. މި ލޯނުތަކުގެ އެހީގައި މި ކުދިންގެ ސްކޫލު ފީ، ސްކޫލަށް ބޭނުންވާ ތަކެތި، އަދި އެހެނިހެން އެހީވެސް ލިބޭނެ ކަމަށް މިކަން އިންތިޒާމުކުރާ ފަރާތްތަކުން އަންނަނީ ބުނަމުންނެވެ.\nޗައިނާގައި 308 މިލިއަން މީހުނަށް ވެކްސިން ދީފި\nއެންމެ ބޮޑު ކާރގޯ އުފުލާ މަތިންދާ ބޯޓު އޮކްސިޖަންއާއި އެކު އިންޑިއާއަށް\nކަރްނާޓަކާވެސް2ހަފްތާއަށް ބަންދު!\nއެމެރިކާގެ އެއްވުމަކަށް ގަވަރުނަރު ގެނައީ 500 ކިލޯގެ ސާރިދޯޅެއް!


Visa aa nulaa Russia ah dhevey ehbasvumugai soikohfi\nވިސާ އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއި ކުރުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ޝާހިދު ރަޝިއާގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރު ސަރްގޭ ލަވްރޯވް އާއެކު. -- ފޮޓޯ: ފޮރިން މިނިސްޓްރީ\nދިވެހިންނަށް ވިސާއާ ނުލާ ރަޝިއާއަށް ދެވޭ ގޮތް ހަދަން އެ ގައުމާއެކު މިއަދު އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއިކޮށްފި އެވެ.\nއެ އެއްބަސްވުމުގައި ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ސޮއި ކުރެއްވީ ރަސްމީ ދަތުރުފުޅެއްގައި މިވަގުތު ރަޝިއާގައި ހުންނެވި ފޮރިން މިނިސްޓަރު އަބްދުﷲ ޝާހިދު އެވެ. ރަޝިއާ ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން އެ އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއި ކުރެއްވީ އެގައުމުގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރު ސަރްގޭ ލަވްރޯވް އެވެ.\nމިއަދު ސޮއި ކުރެވުނު އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން، ރަޝިއާއަށްދާ ދިވެހިންނަށް 90 ދުވަހުގެ އޮން އެރައިވަލް ވިސާ ލިބޭނެ އެވެ. އަދި ރާއްޖެ އަންނަ ރަޝިއާ މީހުންނަށްވެސް އެ މުއްދަތުގެ އޮން އެރައިވަލް ވިސާ ލިބިގެންދާނެ އެވެ. ސޮއި ކުރުމުގެ ރަސްމިއްޔާތަށްފަހު ދެ މިނިސްޓަރުންގެ ބައްދަލުވުމުގައި ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި އޮތް ޒަމާންވީ ގުޅުން އިތުރަށް ހަރުދަނާކުރުމާއި ބެހޭ ގޮތުން ވަނީ މަޝްވަރާކުރެވިފަ އެވެ.\nއެގޮތުން، ދެބޭފުޅުން ކުރެއްވި މަޝްވަރާތަކުގެ ތެރޭގައި ރަޝިއާއަށް އެތެރެކުރާ ރާއްޖޭގެ މަހުގެ ބާވަތްތައް އިތުރުކުރުމާއި، ޓޫރިޒަމާއި، މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކުގެ އިތުރުން ޓެރަރިޒަމާ ދެކޮޅަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތްތަކުގައި ދެގައުމުގެ ގުޅުން އިތުރަށް ފުޅާކުރުން ހިމެނެ އެވެ.


Recipe: Chicken Heater - Vaguthu\nރެސިޕީ: ޗިކަން ހީޓަރ\n4 މަސް ކުރިން ( މެއި 24, 2019 )\n1200 ގުރާމު ކުކުޅެއް ނުވަތަ ބޯންލެސް ޗިކަން ޕެކެޓެއް\n6 ޖޯޑު ފެން\n1 ޖޯޑު ޒައިތޫނި ތެޔޮ\n3 ފިޔާ (ކޮށާފައި)\n1 ޗިކަން ކިއުބް\n1 މޭޒުމަތީ ސަމުސާ އަސޭ މިރުސް\n2 މޭޒުމަތީ ސަމުސާ ސުމަކް\n3 މޭޒުމަތީ ސަމުސާ ޕައިން (ފިހެފައި)\nއެންމެ ފުރަތަމަ ކުކުޅުކޮޅު ފެނުކައްކާލާށެވެ. ފެނުކައްކާއިރު، ތެލީގައި ހުންނަ ފޯމުތައް ނަގަން ވާނެއެވެ. މި ބާވަތް ތައްޔާރު ކުރާއިރު، ކުކުޅު (ބޯންލެސް ނޫން) ބޭނުންކުރާނަމަ، ކަށިތައް ނަގަންވާނެއެވެ. 50 މިނެޓު ކުކުޅުކޮޅު ކެއްކުމަށްފަހު އުނދުމަތިން ބޭލުމަށްފަހު ބަހައްޓާށެވެ.\nއެއަށްފަހު، އެހެން ތެއްޔެއްގައި ތެޔޮފޮދު ހޫނުކުރަން ފަށާށެވެ. އަދި، ތެޔޮފު ރަނގަޅަށް ހޫނުވުމުން، ފިޔާކޮޅު ރަތްކޮށްލާ، އެހެން ހުރިހާ ބާވަތްތައް އަޅާށެވެ. އަދި، އޭގެތެރެއަށް ކުކުޅުކޮޅު އަޅާލުމަށްފަހު ރަނގަޅަށް އެއްކޮށްލާށެވެ.\nދެން، ކުކުޅު ތެލިން އެތިކޮޅެއް ނެގުމަށްފަހު، ޕާނުގެ މެދުގައި ބާއްވާށެވެ. އަދި، ރަނގަޅަށް ފާނުން ކުކުޅުކޮޅު ފޮރުވާލާށެވެ. މިހެން ހެދުމަށްފަހު، ތެޔޮފޮދެއް ޕާނުގެ ބޭރުގައި އުނގުޅުމަށްފަހު، އަވަނުން ފިހާށެވެ. ފިހާނީ 230 ޑިގްރީ ސެލްސިއަސް އަށެވެ.\nމިއީ އަރަބިން ތައްޔާރުކޮށް އުޅޭ ބާވަތެކެވެ. އަދި، ބޭނުންކުރުން އެންމެ ރަނގަޅުވާނީ އީރާނު ޕާނެވެ.


ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނުގެ ގެ 25 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އިންތިޚާބުކުރެވުނު ކައުންސިލަރުންގެ ދައުރު ބަދަލުވުމުގެ މަރުޙަލާގެ ކަންކަން ތަންޛީމުކުރުމުގެ ގޮތުން ލޯކަލް ގަވަރމަންޓް އޮތޯރިޓީން އެކުލަވައިލާފައިވާ، ކައުންސިލަރުންގެ ދައުރު ބަދަލުވުމުގެ މަރުހަލާގެ އުސޫލު ގެ ތެރެއިން ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރީ އަތޮޅު ކައުންސިލަށް އިންތިޚާބުކުރެވުނު ކައުންސިލަރުންނަށް އިންތިޤާލީ ކޮމިޓީގެ ރިޕޯޓް ހިއްސާކުރުން 2021 މޭ 11 ވަނަ ދުވަހު 10:30 ގައި ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރީ އަތޮޅު ކައުންސިލް އިދާރާގައި ކުރިއަށް ގެންގޮސްފިއެވެ.\nއޮންލައިކޮށް ކުރިއަށް ގެންދިޔަ މި ބައްދަލުވުމުގައި ރިޕޯޓް ހިއްސާކޮށްދެއްވީ، ކޮމިޓީގައި ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާ ކައުންސިލްގެ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އަދި އެކްޓިންގ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް އަލްފާޟިލް ޢަބްދުﷲ ޝަފީޤެވެ. މި ރިޕޯރޓާ ގުޅޭގޮތުން ކައުންސިލްގެ ތިންވަނަ ދައުރުގެ ރައީސް އަލްފާޟިލް ޢަބްދުﷲ ޙުސައިނާއި ހަތަރުވަނަ ދައުރުގެ އިންތިޚާބީ ރައީސް އަލްފާޟިލް މޫސާ ޝަފީޤު މި ރިޕޯޓާ ގުޅޭގޮތުން މަޝްވަރާކުރެއްވިއެވެ.\nމި ބައްދަލުވުމުގައި ކައުންސިލްގެ މިދައުރުގެ ރައީސާއި، މެންބަރުން އިންތިޚާބީ ކައުންސިލަރުންނަށް މަރުހަބާ ދެންނެވުން އޮތެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން ކުރިމަގުގައި ކައުންސިލް ހިންގުމާއި ގުޅޭ ގޮތުން މަޝްވަރާކުރެއްވިއެވެ.\n← ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސް މުޙައްމަދު ނަޝީދަށް އަމާޒުކޮށް ދީފައިވާ ޙަމަލާ ކުށްވެރިކުރުން\nހަތަަރުވަނަ ދަައުރަށް އިންތިޚާބުވި ކައުންސިލަރުން ހުވައި ކުރުމުގެ ރަސްމިއްްޔާތާ ގުޅޭ →


Chicking ge restaurant eh pavilion gai hulhuvaifi | Mihaaru\nފަސްޓް ލޭޑީ ފާތުމަތު އިބްރާހީމް، ޗިކިން ރެސްޓޯރެންޓް ހުޅުއްވައިދެއްވަނީ.-- ފޮޓޯ: އަހުމަދު ނިޝާދު/މިހާރު\n17 ޖޫން 2018 - 22:39\nހަވާ އެރުވުމާ އެކު ބޭއްވި ކުލަގަދަ ހަފުލާއެއްގައި މިތަން ހުޅުއްވައިދެއްވީ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ އަނބިކަނބަލުން ފާތުމަތު އިބްރާހީމް އެވެ. ޕެވިލިއަންގެ އެންމެ ތިރީ ބައިގައި ހެދި ރެސްޓޯރެންޓް ހުޅުއްވައިދެއްވުމަށް ފަހު ފަސްޓް ލޭޑީ ވަނީ އެ ތަނުގެ ކެއުން ތަޖުރިބާ ކުރައްވައިފަ އެވެ.\nޕެވިލިއަންގައި ފުރަތަމަ ހުޅުވީ އޮސްޓްރޭލިއާގެ މަޝްހޫރު ގްލޯރިއާ ޖީންސް ކޮފީސްގެ ފްރެންޗައިޒް ރެސްޓޯރެންޓެކެވެ. އެ ރެސްޓޯރެންޓް ހުންނަނީ ޕެވިލިއަންގެ ދެ ވަނަ ބުރީގަ އެވެ.\nGloria Jean's Coffee aa eku pavilion hulhuvaifi\nޗިކިންގެ ރެސްޓޯރެންޓް ހުޅުވަން ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތަށް ފަހު އާންމުންނަށް އެތަން ހުޅުވާޅުމުގެ ކުރިން ވެސް އެތަނުގެ ކެއުންތައް ތަޖުރިބާ ކޮށްލުމަށް ގިނަ ބަޔަކު ކިއު ހަދައިގެން ތިއްބެވެ.\nމިނިސްޓަރުންނާއި ވިޔަފާރިވެރިން ބައިވެރިވި ރަސްމިއްޔާތުގައި އެމްޑަބްލިއުއެސްސީގެ މެނެޖިން ޑިރެކްޓަރު ފަޒުލް ރަޝީދު ވިދާޅުވީ، ޕެވިލިއަންގެ ފުރަތަމަ ބުރީގައި އިތުރު ފްރެންޗައިޒް ރެސްޓޯރެންޓެއް ވަރަށް އަވަހަށް ހުޅުވާނެ ކަމަށެވެ. އެގޮތުން ދެން ހުޅުވާނީ، އިންޑިއާގެ މަޝްހޫރު ފްރެންޗައިޒް މޮންތީ މަހަލްގެ ރެސްޓޯރެންޓެއް ކަމަށް ވެސް ފަޒުލް ވިދާޅުވި އެވެ.\nމި ރަސްމިއްޔާތުގައި ހައުސިން މިނިސްޓަރު ޑރ. މުހައްމަދު މުއިޒް ވިދާޅުވީ، މީގެ އަހަރުތަކެއް ކުރިން ރަސްފަންނު ސަރަހައްދު އޮތީ މީހުންނާ ވަރަށް ވަކިން، ބޭނުން ނުކުރާ ސަރަހައްދެއްގެ ގޮތުގައި ކަމަށާއި ނަމަވެސް އެކަން މިހާރު ބަދަލުކޮށްލެވިއްޖެ ކަމަށެވެ.\nޗިކިން ރެސްޓޯރެންޓް ހުޅުވަން މިރޭ ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގައި ހަވާ އަރުވަނީ.-- ފޮޓޯ: އަހުމަދު ނިޝާދު/މިހާރު\nރަސްފަންނުގެ ޕެވިލިއަންގައި ހުޅުވަމުން އަންނަނީ ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގެ ފްރެންޗައިޒް ރެސްޓޯރެންޓުތައް ކަމަށާއި، އެކަމުގެ ސަބަބުން ރަސްފަންނަކީ ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގެ ތަނަކަށް ބަދަލުވެގެން ގޮސްފައިވާ ކަމަށް ވެސް ޑރ. މުއިއްޒު ވިދާޅުވި އެވެ.\nޕެވިލިއަންގައި ފްރެންޗައިޒް ރެސްޓޯރެންޓުތައް ހިންގާ ކުންފުނި، ސިބްކޯ އިން ބުނީ، ޗިކިންގެ ރެސްޓޯރެންޓެއް ވަރަށް އަވަހަށް ހުޅުމާލޭގައި ހުޅުވަން ހަމަޖެހިފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި މޮންތީ މަހަލްއާ އެކު ޕެވިލިއަންގެ އެއް ވަނަ ބުރީގައި މޫވެންޕިކް ހުޅުވާނެ ކަމަށް ވެސް އެ ކުންފުނީގެ އިސް އޮފިޝަލަކު ވިދާޅުވި އެވެ.\nޗިކިން ރެސްޓޯރެންޓް ހުޅުވަން ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގައި ފަސްޓް ލޭޑީ ފާތުމަތު އިބްރާހީމް އާއި މިނިސްޓަރު މުއިއްޒު (ވ) އަދި ސިބްކޯގެ ޗެއާމަން މުހައްމަދު ޝަވީދު (ކ).-- ފޮޓޯ: އަހުމަދު ނިޝާދު/މިހާރު\nޗިކިން އިން 15 ގައުމެއްގައި 143 އަށް ވުރެ ގިނަ ރެސްޓޯރަންޓް ހިންގަ އެވެ. ކޮންމެ ގައުމެއްގައި ވެސް ޗިކިންގެ އައުޓްލެޓްތަކުން ވިއްކާނީ ހަލާލު ކާނާ އެވެ.\nޕެވިލިއަން ހިންގަން އެމްޑަބްލިއުއެސްސީން މިދިޔަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓް މަހު ހުޅުވާލި ބިޑް ކާމިޔާބުކުރީ ސިބްކޯ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑުންނެވެ. އެ ތަން ހިންގާނެ ފަރާތެއް ހޯދަން އޭގެ ކުރިން ހުޅުވާލި ބިޑް ކާމިޔާބުކުރީ ބްރަދާސް ކޭޓަރިން އެވެ. ނަމަވެސް އެ ކުންފުންޏާ އެކު ހެދި އެއްބަސްވުން އުވާލުމަށް ފަހު އަލުން ބިޑަށް ހުޅުވާލުމުން ތިން ކުންފުންޏަކުން ބިޑް ހުށަހެޅި އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ސިބްކޯގެ އިތުރުން ހުޅުމާލޭގައި ހުންނަ މެންހަޓަން ފިޝް މާކެޓް ރެސްޓޯރަންޓާއި ރާނބާ ރެސްޓޯރަންޓް ހިންގާ ސިލްވަ ސްޕޫން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ހިމެނެ އެވެ.\nމާލެ ކެފޭ/ރެސްޓޯރެންޓް އަވަސް ކާނާ އެމްޑަބްލިއުއެސްސީީ ކުރީގެ ފަސްޓް ލޭޑީ ފާތުމަތު އިބްރާހީމް ރަސްފަންނު ބީޗް މެމްބަރު އިބްރާހިމް ފަޒުލް ރަޝީދު (ފެލިދޫ)\n29 ކޮމެންޓް, 96 ރިއެކްޝަންސް\nދުނިޔޭގެ ލައްކަ ގިނަ ގައުމުތަކަށް ދަތުރު ކުރެވިއްޖެ. ދުވަހަކު ވެސް ތިޔަ ޗިކިން ބްރޭންޑެއް ނުދެކެން. އަދި އަޑެއްވެސް ނާހަން. ދެން މީހުން ހެއްދިޔަސް މީ ބޮޑުވަރު.\nއެހެންވީމަ ދަތުރެއް ނުކުރެވުނުތާ ދުނިޔޭގެ ގިނަ ގައުމު ތަކަކަށް!!\nނުކުޅެދޭ ކުދިންގެ ނަން ބޭނުންކޮށްގެން ހަވާއަރުވާފައި ރެސްޓޯރެންޓު ހުޅުވުން މީބޮޑުވަރު އޮޅުވާނުލިޔަސް ކުރާނެލަމެއް ކުރޭ\nރައްޔިތުންގެ ލާރިން ރަށްޔިތުންނަށްޓަކައި އޭ ކިޔާފައި މާލޭގެ ޕްރައިމް ލޮކޭޝަންތަކުގައި ހުރި ހުސްބިންތައް ތަރައްޤީކޮށްފަ، އެތާނހެ ކާރީގައި ހުރި ތަންތަނުގައި މިވެރިންގެ ކޮންޑޯ ހެދީމަ ވިއްކާ ޔުނިޓްތަކުގެ ވެލިއު މަތިވީއެންނު. ބްރިޖްއަޅާ ލޮކޭޝަނުން ބިމަކާއި ރައީސްމީހާގެ ގެއާ އަދި ނަގުދު ފައިސާ ދީފަ ބަދަލު ކޮށްލުމަށްފަހު އެތަނުގައިވެސް 20 ބުރީގެ އިމާރާތެއް، އޭރުން މާލޭގެ އެންމެ އަގު ބޮޑު އެޕާޓްމަންޓްއަށްވީ، ހުރިހާ ކަމެއް ހަމަ ރައްޔިތުންނަށްޓަކައި ކޯލަ. މުއީޒު ހުރޭ އަތްޖަހަން، އޭރުން އަދި އިތުރު ދެން ގަނެވޭނެ ހުޅުމާލޭން ބިމެއް.\nތިއަނބުރާ ގޭސްގަނޑުގެ ނަތީޖާ ވޯޓުން ވަރަށް ހިތިކޮށް މެޑަމަށް ދައްކާނެ.\nޕެވިލިއަން ހެދީ އާދައިގެ ރައްޔިތުންނަށް ފަސޭހަައަކަށް. ނިމުންއިރު ބޮޑުންގެ ވިޔަފާރި ޖަގަހައެއް.\nމިނިސްޓަރު މުއިޒު ކުރާހާވެސް ކަމަކީ ރިބަންކެންޑުމާ ކުކުޅު ކެއުން ތޯ، މިނިސް ޓުރީގެ މޭންޑޭޓުގަ ހުރިކަންކަން ބަހައްޓާފަ މިއުޅެނީ ރެސްޓޯރެންޓު ޕާކުތައް ހުޅުވޭތޯ .އައިނެއް އަޅައިންނެން ނަމަވެސް ގޮސް މާލޭގެ މަގުތައް ބަލަލާބަލަ، ހުރިހާމަގެއް މުއިޒުގެ މޭސްތިރި ކަމުގަ އެހެރީ ހަލާކު ކޮއް ސުންނާފަތި ކޮއްފަ. ނުވީތާކައް ގެދޮރު ހެދުމައް ވެސް އެބަ އުންދަގޫކުޜޭ، ގެޔެއް ނުހެދޭ މުލީމާލެވަށާ ފެން ހޮޅިއަޅައިގެން ނޫނީ، މިވެސް ދެން ރައްޔިތުން ޖީބު ހުސްކުރަން ކުރައްވާ ބޭކާރު ހަރަދު\nޖަންކު ފުޑު ތަނެއްހުޅުވީމަވެސް އުފާތަކުރަންވ؟\nފުރަތަމަ ވަނަ ބުރިތޯ ނޫނީ އެއްވަނަބުރިތޯ\nރޭގަ ތިތަން ރަސްމީކޮށް ހުޅުވުމުގެ ކުރިން ޓޭކްއަވޭ އިން ކުކުޅުކޮޅެއްގަނެގެން ކާލީ ކަލޯގެޔާ ހާދަ ނުބައޭ މޭރީބްރައުން ކުކުޅުވެސް އެއަށްވުރެ ސަތޭކަގުން މީރު\nކުރިންވެސް ކަން ވި އުސޫލުން މި ކަންވަނީ. ކުރިންވެސް ރާއްޖޭގެ ވިޔަފާރިތައް އޮތީ އެއްބައެއްގެ އަތްމަތީ. މިހާރުވެސް މިވަނީ ހަމަ އެހެން. ތިޔަ ސަވީދު އަކަށާ އާމިރު މަންސޫރަކާ ދެތިން މީހުންނަށް ނޫނީ މިހާރު ފްރަންޗައިޒް ހިންގޭ ކަމަކަށް ނުވޭ. ކޮންމެ ބައެއް ބިޑު ކުރިއަސް މިމީހުންނަށް. ކުރިން ޖީ6ހުރިތާ ފަހުން ހިންގި ސެމްޕަލް ކެފޭ ބަޑަށްލީމާ އެންމެ ރަނގަޅު އަގު އޮތް ފަރާތް ދޫކޮށްލާފަ މިހާރުވަނީ ސަވީދުއަށް އެތަން ދީފަ. މިނޫން ބައެއް ދެއް މަގައުމުގަ އުޅޭނެ ކަމެއްނެތް.\nއަޅާނުލާ. ވޯޓުން ބަލިކުރީމަ ވީނު.


ލޮބުވެތި ބެލެނިވެރިންނޭވެ! ދަރިންނަށް އިސްލާމީ ރިވެތި ތަރުބިއްޔަތެއް ދެއްވާށެވެ! – Ilm\nކުޑަ ކުދިންނަކީ ކޮންމެ ބައެއްގެ ތެރޭގައިވެސް ވަރަށް މުހިއްމު ޙިއްސާއެއް ލިބިގެންވާ ބަޔެކެވެ. އެހެނީ ކޮންމެ ޤައުމެއް ނުވަތަ މުޖުތަމަޢެއްގެ ކުރިމަގު ބިނާވެފައި ވަނީ ކުޑަކުދިންގެ ތަރުބިއްޔަތުގެ މައްޗަށެވެ.\nމިއަދު ދިވެހި މުޖުތަމަޢު މިދެކޭ ފަސާދައާއި ބަދު އަޚުލާޤީ ސިފަތަކުން ކުރިއަށް އަންނަން އޮތް ޖީލު ސަލާމަތް ކުރުމަށް އެންމެ ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅަކީ މިއަދުގެ ކުޑަކުދިންނަށް އިސްލާމީ ފުރިހަމަ ތަރުބިއްޔަތެއް ހޯދައި ދިނުމެވެ.\nރަނގަޅުގޮތުގައި އިސްލާމީ ތަރުބިއްޔަތުން ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމަށްފަހު މުޖުތަމަޢަށް ނެރޭ ކުއްޖާ ވެގެން ދާނީ އޭނާގެ މައިންބަފައިންނަށް މި ދުނިޔޭގައާއި އާޚިރަތުގައި ބާއްޖަވެރިކަމުގެ ސަބަބަކަށެވެ. އެހެނީ އިންސާނާ މަރުވުމަށްފަހު އޭނާގެ ޢަމަލުތައް ކެނޑެއެވެ. ތިންކަމަކުން މެނުވީއެވެ. އެއިގެ ތެރެއިން އެއްކަމަކީ ޞާލިޙު ރަނގަޅު ދަރިން (އިސްލާމީ އަޚުލާޤުން ޒީނަތްތެރިކޮށްފައިވާ، މުޖުތަމަޢާއި އިސްލާމީ އުއްމަތަށް ފައިދާ ކުރަނިވި ދަރިން) ދޫކޮށްފައި އޭނާ މަރުވެގެން ދިޔުމެވެ. އެ ދަރިން އޭނާ މަރުވުމަށްފަހު އޭނާއަށްޓަކައި ކުރާ ދުޢާ އެއީ އޭނާގެ ޢަމަލުގެ ފަތަށް އިތުރުވެގެންދާނެ އެއްޗެކެވެ.\nރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ޙަދީޘް ކުރެއްވިކަމަށް އަބޫ ހުރައިރާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހުގެ އަރިހުން އިމާމް މުސްލިމް ރަޙިމަހުﷲ ރިވާކުރައްވާފައިވާ ޙަދީޘެއްގައިވެއެވެ. ” إِذَا مَاتَ ابْنُ آدَمَ انْقَطَعَ عَمله إلا من ثلاث صدقة جارية أو علم ينتفع به أو ولد صالح يدعو له “ މާނައީ: ” އާދަމުގެ ދަރިޔާ މަރުވުމަށްފަހު ތިންކަމަކުން މެނުވީ އޭނާގެ ޢަމަލުތައް ކެނޑިގެން ދެއެވެ. (އެއީ) ދެމިގެންވާ ޞަދަޤާތެކެވެ. ނުވަތަ އެޢިލްމެއްގެ ސަބަބުން (އޭނާއަށާއި އެހެން މީހުންނަށް) ފައިދާކުރަނިވި ޢިލްމެވެ. ނުވަތަ އޭނާއަށްޓަކައި ދުޢާކުރާނެ ޞާލިހު ދަރިއެކެވެ.”


Raajjeygai Islaam Dheen Dhamahattan Gina Guna Masahkaiy Kuran Jehey - Vaguthu\nރާއްޖޭގައި އިސްލާމްދީން ދަމަހައްޓަން ގިނަގުނަ މަސައްކަތް ކުރަންޖެހޭ – ޝަހީމް\nސައްތައިން ސައްތަ އިސްލާމީ ޤައުމެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް ދިވެހިރާއްޖޭގައި އިސްލާމްދީން ރާއްޖޭގައި ދަމަހައްޓަން އަބަދުވެސް ގިނަގުނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަންޖެހޭ ކަމަށް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީގެ ކުރީގެ ޗާންސެލަރ، އަދި މަޝްހޫރު ދީނީ އިލްމުވެރިޔާ ޑރ. މުޙައްމަދު ޝަހީމް ޢަލީ ސަޢީދު ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nރާއްޖެ އިސްލާމްވި ދުވަހާއި ގުޅުވައިގެން ޝަހީމް ކުރައްވާފައިވާ ޓްވީޓެއްގައި ވިދާޅުވެފައިވަނީ، ރާއްޖެ އިސްލާމްދީނުގެ މަގަށް އައީ ރަސްކަލެއްގެ ހިތްވަރުގަދަ ނިންމެވުމަކާއި، ޚިކުމަތްތެރި އަބުލްބަރަކާތުގެ ދަޢުވަތުގެ ސަބަބުންނާއި، ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގެ ހެޔޮ ވިސްނުމުގެ ސަބަބުންކަން ތާރީޚުން ހެކިދޭ ކަމަށެވެ.\n"އިސްލާމްދީން ރާއްޖޭގައި ދަމަހައްޓަން ގިނަގުނަ މަސައްކަތް އަބަދުވެސް ކުރަންޖެހޭނެ" ޝަހީމް ވިދާޅުވިއެވެ.\nޝަހީމް ވިދާޅުވީ، އިސްލާމްދީނުގެ ސަމާހާތްތެރި އުޞޫލުތަކާއި، ރިވެތި ސަގާފަތާއި، އަޚްލާޤު ދަމަހައްޓަން އެގޮތުގެ މަތީގައި ކުޑަކުދިންނާއި، ޒުވާނުން ތަރުބިއްޔަތު ކުރަންޖެހޭ ކަމަށެވެ.\n"މިކަމުގައި އެންމެ އިސް ދައުރެއް އަދާކުރެވޭނީ އާއިލާތަކަށް، އެންމެ ފުރަތަމަ އާއިލާ، އެއީ މުޖުތަމައުގެ އަސާސް" ޝަހީމް ވިދާޅުވިއެވެ.\nދިވެހި ދައުލަތުން ރަސްމީކޮށް އިސްލާމް ދީން ޤަބޫލުކުރައްވާފައިވަނީ ހިޖުރައިން 548 ވަނަ އަހަރުގެ ރަބީޢުލް އާޚިރު މަހުގެ2ވަނަ ދުވަހު ކަމަށްވާއިރު، ކޮންމެ އަހަރެއްގެވެސް މިދުވަސް ފާހަގަކުރަނީ ރާއްޖެ އިސްލާމްވި ދުވަހުގެ ގޮތުގައެވެ.\nމިއަހަރުގެ ރާއްޖެ އިސްލާމްވި ދުވަސް ދިވެހިންނާ ބައްދަލުކުރިއިރު، ރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ކުރިމަގާމެދު އެއްބަޔަކު ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރެއެވެ. އަލަށް އެކުލަވާލި ސަރުކާރުން އިސްލާމްދީނުގެ ހުކުމެއް ކަމަށްވާ މަރަށް މަރު ނުހިފާނެ ކަމަށް ބުނެފައިވާތީ އެކަމާވެސް ދާދި ފަހުން ދިވެހިން އަޑު އުފުލާފައެވެ.\nދިވެހިރާއްޖެއަކީ ސައްތައިން ސައްތަ މުސްލިމު ޤައުމަކަށްވާއިރު، ރާއްޖޭގައި އިތުރު ދީންތަކަށް ފުރުޞަތެއް ނޯވެއެވެ. އެކަން އެގޮތަށް އޮންނަ އޮތުން ބަދަލުކުރުމަށް ދޭރު ދުނިޔެއިން ތާއަބަދު ފިއްތުންތައް ފިއްތައެވެ. ބައެއް ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޖަމްއިއްޔާ ޖަމާއަތްތަކުން އެކަން ބަދަލު ކުރުމަށް ސީދާ ދިވެހި ސަރުކާރަށްވެސް ހުށަހަޅާފައިވެއެވެ.\nމި ސަރުކާރު ވެރިކަމަށް އައިސްފައިވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި އިސްލާމްދީން ކުރިއަރުވައި، އިސްލާމީ ވަހުދަތު ނެގެހެއްޓުމަށް ބޮޑެތި ވައުދުތަކެއް ވެގެން، ކުރީގެ ރައީސް މަޢުމޫން އަދި އަދާލަތު ޕާޓީގެވެސް އެހީތެރިކަމާއެކުގައެވެ. ދުވަހުގެ މުނާސަބަތުގައި މަޢުމޫން ނެރުއްވި ބަޔާނުގައި ސަރުކާރުގެ އިސްލާމީ ސިޔާސަތު އަވަސް ކުރައްވައި، އެކަންކަން ތަންފީޒު ކުރުމަށް ގޮވާލާފައިވެއެވެ.


Raidha's Maldives Ge Aa Collection Raees Ballavaalavvaifi - Vaguthu\nދުނިޔޭގެ ގައުމުތަކުގައި މާސްކް އެޅުން ހަރުކަށި ކުރަނީ -3ގަޑިއިރު ކުރިން\nރައިދާސް މޯލްޑިވްސްގެ އާ ކަލެކްޝަން ރައީސް ބައްލަވާލައްވައިފި\nރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހާއި އެމަނިކުފާނުގެ އަނބިކަނބަލުން ފަޒްނާ އަހުމަދު، "އޭޑީ އެސްޓްރާ: ރައިދާސް މޯލްޑިވްސް ސްޕްރިންގ ސަމަރ ކަލެކްޝަން 2022" އިފްތިތާޙުކުރުމުގެ ޙަފްލާގައި ރޭ ބައިވެރިވެވަޑައިގެންފިއެވެ.\nދަ މެރީނާ އެޓް ކްރޮސްރޯޑްސްގައި ބޭއްވެވި މި ޙަފްލާއަށްފަހު ރައީސްގެ ދެކަނބަލުން ވަނީ 'ރައިދާސް މޯލްޑިވްސް ފިހާރަ ވެސް ބައްލަވާލައްވާފައެވެ. އެ ދެކަނބަލުންގެ އަރިހުގައި ފިހާރައިގެ ވެރިފަރާތް އަދި މަޝްހޫރު ޑިޒައިނަރެއް ކަމުގައިވާ ރައިދާ ޝަފީގް ވަނީ ބައިވެރިވެވަޑައިގެންފައެވެ.\nރައިދާސް މޯލްޑިވްސް އަކީ 2015 ވަނަ އަހަރު ވުޖޫދަށް ގެނައި ދިވެހި ފެޝަން ލޭބަލްއެކެވެ. މި ލޭބަލް ހާއްސަކުރެވިފައި ވަނީ އަންހެން ބޭފުޅުންގެ ތަފާތު ވައްތަރުގެ ހެދުންތަކަށެވެ. ފާއިތުވި އަހަރުތަކުގައި ރައިދާސް މޯލްޑިވްސްގެ ހެދުން ކަލެކްޝަންތައް ވަނީ އެކި ގައުމުތަކުގައި ދައްކާލައި، ފެޝަންގެ ދުނިޔޭގައި މީހުންގެ މަގްބޫލުކަން ހޯދާފައެވެ.\nރައީސަށް ފާޑުކީ ކަމެއް ނުވީމަ، ކަންކަން ފެށީމަ މިހާރު ނުކިޔަން: ބޮންޑެ\nމަހުލޫފަށް އަޅާނެ ފިޔަވަޅެއް ރައީސަށް އަދި ނުނިންމޭ!\nތިމާވެށީގެ ދާއިރާ އިން ހާސިލްވީ ކޮން ކަމެއް؟\nއޮކްޓޯބަރ 23, 2021 09:55\nމި ރައީސް ހީވަނީ ކުރާނެ މާ ބޮޑު މަސައްކަތެއް ނެތި ވަގުތު ގިނަ ވެގެން އުޅޭހެން.\nރައީސްގެ އަނބިގޮއްޔެ ލާން ރަނގަޅު... އެގޮއްޔެ ނިދާހެދުން ލައިގެނވެސް ރަސްމީޔާތަށް ދާހެން ހީވޭ....


Male' Aai Thilafushi Gulhaalaa Bridge Ge Survey Ge Massaikkai Kurumah Beynunvaa Saamaanu Thah Raajje Athuvejje\nމާލެ އާއި ތިލަފުށި ގުޅާލާ ބްރިޖުގެ ސާވޭގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް ބޭނުންވާ ސާމާނުތައް އަތުވެއްޖެ\nމާލެއާ ތިލަފުށި ގުޅާލުމުގެ ޖިއޯ ޓެކްނިކަލް ސާވޭ ކުރުމަށް ބޭނުންވާ ސާމާނުތައް: ފޮޓޯ / ޕްލޭނިން މިނިސްޓްރީ\nމާލެ އާއި ތިލަފުށި ގުޅާލާ ބްރިޖުގެ ސާވޭގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް ބޭނުންވާ ސާމާނުތައް ރާއްޖެ އައިސްފައިވާ ކަމަށް ޕްލޭނިން މިނިސްޓްރީން ބުނެފިއެވެ.\nޕްލޭނިން މިނިސްޓްރީން ކޮށްފައިވާ ޓްވީޓެއްގައި ބުނީ މާލެ އާއި ތިލަފުށި ގުޅާލާ ބްރިޖުގެ ސާވޭގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް ބޭނުންވާ ސާމާނުތައް ރާއްޖެ އައިސްފައިވާ ކަމަށް ވަރަށް އަވަހަށް އެ މަސައްކަތް ފެށިގެން ދާނެ ކަމަށެވެ.\nމާލެ އާއި ތިލަފުށި ގުޅާލާ ބްރިޖުގެ ސާވޭގެ މަސައްކަތް ހަވާލުކުރީ ނެދަލޭންޑްސްގެ ފުގްރޯ ކުންފުންޏާއެވެ. އެ ކުންފުނިން ބްރިޖުގެ ޑިޒައިނަށް ބޭނުންވާ މެރިން ޖިއޯ ޓެކްނިކަލް ސާވޭ އާއި ލޭންޑް ޖިއޯ ޓެކްނިކަލް ސާވޭ ކުރާނެއެވެ. މި މަސައްކަތް އެ ކުންފުންޏާ ހަވާލުކޮށްފައިވަނީ 15 މިލިއަން ޑޮލަރަށެވެ. އެކުންފުނީގެ މަސައްކަތްތައް ކުރިން ފަށާ ގޮތަށް އޮތީ މި މަހުގެ 15ވަނަ ދުވަހުއެވެ. މަސައްކަތް ނިންމާލުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ ޖުލައި މަހުގެ ހަތްވަނަ ދުވަހުއެވެ. ބްރިޖުގެ ސާވޭ ކުރުމަށް މާލެ ސަރަހައްދުން ފެށިގެން ތިލަފުއްޓާ ހަމައަށް ބޯހޯލް ތޮރުފާނެއެވެ.\nތިލަފުށްޓާ މާލެ ގުޅުވާލާ ބުރިޖު އަޅާނީ އިންޑިއާގެ އެހީގައި ކަމަށް ޕްލޭނިން މިނިސްޓްރީން ބުނެއެވެ.\nމާލެ-ވިލިމާލެ-ތިލަފުށި އަދި ގުޅީފަޅު ގުޅާލާ އެ ބުރިޖްގެ މަޝްރޫއަކީ، 488 މިލިއަން ޑޮލަރު (7.6 ބިލިއަން ރުފިޔާ) މަޝްރޫއެކެވެ. މިއަހަރުގެ ބަޖެޓްގައި ލަފާކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އެ ބުރިޖަށް އަބޫދާބީ ފަންޑުން ލޯނުގެ ގޮތުގައި 305.40 މިލިއަން ރުފިޔާ އަންނަ އަހަރު ލިބޭނެ އެވެ. އަދި 2021 ވަނަ އަހަރު އެ ލޯނުގެ އަދަދު 610.80 މިލިއަން ރުފިޔާއަށް އަދި 2022 ވަނަ އަހަރު އެ އަދަދު 1.15 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށް އަރާނެ ކަމަށް ވެސް ބަޖެޓްގައި ވަނީ ލަފާކޮށްފަ އެވެ.\nއެ ބްރިޖްގެ އަމަލީ މަސައްކަތް ނިމޭނެ ކަމަށް ލަފާކޮށްފައިވަނީ 2023 ވަނަ އަހަރު އެވެ.


މަލީޙު ޖުމުހޫރީ ޕާޓީން ވަކިވެވަޑައިގަތުން: އޭނާއަކީ އެމްޑީޕީ ފިކުރުގެ ބޭފުޅެއް ވެސް ނޫން! - Sandhaanu\nމަލީޙު ޖުމުހޫރީ ޕާޓީން ވަކިވެވަޑައިގަތުން: އޭނާއަކީ އެމްޑީޕީ ފިކުރުގެ ބޭފުޅެއް ވެސް ނޫން!\nރައީސް ޔާމީންގެ ވެރިކަން ނިމުމަކަށް ގެންނަން ގިނަ ޕާޓީތައް ގުޅިގެން އެކުލަވާލި އެމްޑީޕީ ކޯލިޝަންގައި ހުންނެވިކަމަށްވިޔަސް، ވަރަށް ހިންގުންތެރި، އަދި ހިތްވަރުގަދަ، އަދި ޖެހިލުންކުޑަ ޝަޚުޞިއްޔަތެއްކަމުގައިވާ މުޙައްމަދު މަލީޙު ޖަމާލަކީ އެއްދުވަސްވަރެއްގައި ވެސް އެމްޑީޕީގެ ހަރުކަށި ފިކުރުގެ ބޭފުޅެއްނޫނެވެ.\nޖުމުހޫރީ ޕާޓީގެ ސްލޮޓެއްގައި އެމްޑީޕީ ކޯލިޝަން ސަރުކާރުގެ މިނިސްޓަރ އޮފް ކޮމިއުނިކޭޝަން، ސައިންސް އެންޑް ޓެކްނޮލޮޖީގެ މަގާމުގައި ހުންނަވަނިކޮށް އެމްޑީޕީގެ ޕާލަމެންޓްރީ ގްރޫޕުން އިތުބާރުނެތްކަމުގެ ވޯޓަކުން މަލީޙު މަގާމުން ދުރުކުރެއްވި އެންމެ ފަހު ވަގުތުކޮޅުގައި ވެސް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި މަލީޙު ދެއްކެވީ ހިތްވަރުގަދަކަމާއި ޖެހިލުން ކުޑަކަމުގެ ނަމޫނާއެކެވެ. އޭނާ މަޖިލީހަށް ފާޑުވިދާޅުވިއެވެ. މަޖިލީހުގެ ރައީސަށް ފާޑުވިދާޅުވިއެވެ. މަޖިލީހުގެ ސިޔާސަތަށް ފާޑުވިދާޅުވިއެވެ. އޭނާ މަގާމުގެ ދަހިވެތިކަމުގައި މަގާމު ދިފާއުކޮށްދެއްވުން އެދި ރައީސް އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙަށް އާދޭސް ނުދަންނަވައެވެ. ޖުމްހޫރީ ޕާޓީގައި އާދޭސް ނުދަންނަވައެވެ.\nމަލީޙުގެ އިތުބާރު ނެތްކަމުގެ ވޯޓަކީ ރައީސްގެ އިތުބާރު ނެތްކަމުގެ ވޯޓެއް\nއިންސާފުވެރި ތަރާދަކުން ކިރައިފިނަމަ، މަލީޙުގެ އިތުބާރު ނެތްކަމުގެ ވޯޓަކީ ރައީސް އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙުގެ އިތުބާރު ނެތްކަމުގެ ވޯޓެކެވެ. މަލީޙަށް މިނިސްޓަރކަން ދެއްވީ ރައީސެވެ. ރައީސްގެ އިތުބާރު މަލީޙުގެ މައްޗަށް ގެއްލުމުން އޭނާ މަގާމުން ވަކިކުރައްވަން ޖެހިވަޑައިގަންނަވަން ޖެހޭނީ ރައީސެވެ. މަޖިލީހަށް އެކަން ވައްދާކަށް ނުޖެއެވެ. އިތުބާރު ނެތްކަމުގެ ވޯޓަކުން ރައީސް އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙުގެ ކެބިނެޓު މިނިސްޓަރަކު އެމްޑީޕީގެ އަޣުލަބިއްޔަތު އޮތް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ވަކި ކުރެއްވި އިރު ރައީސް އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙު ހުންނެވީ އާރެއް ބާރެއްނެތް ފަދަ ގޮތެއްގައި ކުޅިބައްލަވާށެވެ. އެއީ ސިޔާސީ ވަރަށް ބޮޑު ޖޯކު، ޑްރާމާއެކެވެ. ކެބިނެޓް މިނިސްޓަރެއްގެ އިތުބާރު ނެތްކަމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރި އިރު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ކުރެއްވުނު ކަމެއްނެތެވެ. މަލީހުގެ ދިފާއުގައި ޖޭޕީން ކުރި މަސައްކަތެއް ނެތެވެ. މަސައްކަތެއް ކުރެވޭވަރަށް ވުރެ ޖޭޕީ އެވަގުތު އޮތީ ބަލިކަށިވެ ނިކަމެތި ވެފައެވެ.\nމަލީޙު ޖޭޕީއާ ދުރަށް ޖެހިވަޑައިގަތުން\nޖޭޕީގެ ލީޑަރ ޤާސިމް އިބްރާހީމަށާއި ޖޭޕީއަށް ދިމާވި އެންމެ ދަތި އުނދަގޫ ދަނޑިވަޅުގައި ޕާޓީއާއި ޕާޓީގެ ހައްގުގައި ބޮޑެތި ގުރުބާނީތަކެއް ވެވަޑައިގެންނެވި މަލީޙު ބުދަދުވަހު ޖޭޕީން ވަކިވެވަޑައިގަންނަވައި ފެޔަށް ޖެހިވަޑައިގެންފިއެވެ. މަލީޙުގެ ހައްގުގައި ކަމެއް ކީއްކުރަންތޯ އެކަށީވާވަރުގެ ބަހެއް ވެސް ނުބުނެވުނު، ޖޭޕީން ވަކިވެވަޑައިގަތުމުގެ ކުރިން މަލީޙު ވަނީ ޕީޕީއެމް، ޕީއެންސީގެ އިސް ބޭފުޅުންނާ އެއްމަޖިލީހެއްގައި ސިޔާސީ ހަރަކާތެއްގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެންފައެވެ.\nއެކަމާގުޅިގެން ޖޭޕީން ބުނެފައިވަނީ މަލީޙު ޕްރޮގްރެސިވް ކޮންގްރެސް ކޯލިޝަންގެ ކެންޕެއިންގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވި މައްސަލަ ބަލާނެ ކަމަށެވެ.\nމަލީޙު ޖޭޕީން ވަކިވެވަޑައިގަތުމުން ޖޭޕީން ބަލާނީ ދެން ކޮން މައްސަލައެއް ހެއްޔެވެ؟\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކޮމިޓީއަށް މަލީހު ހާޒިރުކުރާނެ\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިމްތިޔާޒު އަދި ސުލޫކު ކޮމިޓީއަށް މަލީޙު ހާޒިރުކުރަން ވަނީ ނިންމާފައެވެ. މަލީހު ކޮމެޓީއަށް ހާޒިރު ކުރަން ނިންމީ، އޭނާގެ އިތުބާރު ނެތް ކަމުގެ މައްސަލައަށް ޖަވާބުދާރީވާން މަޖިލީހަށް ހާޒިރުވެވަޑައިގެންނެވި ދުވަހު މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންނާ ބެހޭގޮތުން ދެއްކި ވާހަތަކާ ގުޅިގެންނެވެ. އޭނާ ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅުގައި މަޖިލީހުގެ މެންބަރުން އޭނާއަށް ބިރު ދައްކާ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. ސަރުކާރުގެ ވަޒީރުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތަށް ހުރަސް އެޅޭ ގޮތަށް މަޖިލީހުގެ ތެރެއިން އެމްޑީޕީގެ މެންބަރުން މަސައްކަތް ކުރައްވާ ކަމަށް ތުހުމަތު ކުރެއްވިއެވެ. އަދި ކުރީގެ ޖެންޑާ މިނިސްޓަރު ޝިދާތާ ޝަރީފަށް މަޖިލީހުގެ ތެރެއިން ބިރު ދެއްކި ކަމަށް ވެސް ތުހުމަތު ކުރެއްވިއެވެ.\nއެދުވަހު މަލީޙު ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅުގައި މަޖިލީހުގެ ރައީސް ކަންތައްތައް ކުރައްވަމުން ގެންދަވަނީ ވަރަށް ޚުދުމުޚުތާރު ގޮތެއްގައި ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވިއެވެ.\n“ހަދާ ނިންމާފައިވާ ގަވައިދުތަކެއް ނަހަދާ ކަމަށް މަޖިލިހުން ތަކުރާރުކޮށް ބުނަމުން ދަނީ.” މަލީޙު މަޖިލީހުގައި ވިދާޅުވިއެވެ. “ބުހުތާން ދޮގުތަކެއް ހަދަމުން ދަނީ. މަޖިލީހުގެ މެންބަރުން ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ނާތަހުޒީބީ އަމަލުތައް ހުއްޓާލުމަށް އަޅުގަނޑު ގޮވާލަން.”\nމަލީޙު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އޭނާ ކޮމިޓީއަށް ހާޒިރުވެވަޑައިގަތުމަށް ޖެހިލުންވެވަޑައެއްނުގަންނަވައެވެ.\nއެމްޑީޕީ ފިކުރާ ކުރިއަށް ވުރެވެސް ދުރަށް\nމަލީޙަކީ އެއްދުވަސްވަރެއްގައި ވެސް އެމްޑީޕީ ފިކުރުގެ ބޭފުޅެއްނޫނެވެ. އެމްޑީޕީ ކޯލިޝަންގައި ޖޭޕީގެ ސްލޮޓެއްގައި ވަޒީރުކަމުގެ މަގާމުގައި ހުންނަވަނިކޮށް އޭނާގެ އިތުބާރުނެތްކަމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި ތިއްބެވި އެމްޑީޕީގެ މެންބަރުން ވޯޓުދެއްވައި މަގާމުން ވަކިކުރެއްވުމުން ކުރިއަށް އޮތްތާނގައި މަލީޙު ފެނިގެންދާނީ ކުރިއަށްވުރެވެސް ބޮޑަށް އެމްޑީޕީ ފިކުރާ ދުރު ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގައެވެ.\nރިޔާސީ އިންތިޚާބަށް 2018ގައި ތައްޔާރުވަމުން ދިޔައިރު އެމްޑީޕީގެ ސިޔާސަތަކީ، ފިކުރު ތަފާތުވިޔަސް ވީހާ ގިނަ ބަޔަކާ ގުޅިގެން ކޯލިޝަނެއް ހަދައި ރައީސް ޔާމީންގެ ވެރިކަން ދުއްވާލުމެވެ. އެކަން ކާމިޔާބު ކުރެވިއްޖެއެވެ. މިހާރު އެމްޑީޕީ ތެރެއިން ފެންނަނީ ކޯލިޝަންގެ އަހުދުނާމާއަށް އިހުތިރާމު ކުރުމެއްނެތި އަމިއްލަ ބޮނޑި، ބޮޑުކޮށް ބާރަށް ބަންނަމުން ދާތަނެވެ. އޭގެ ފައިދާއާއި ގެއްލުން ފެންނާނީ ކޮން އިރަކުން ކަން ނޭނގުނަސް، މަލީޙުގެ ސިޔާސީ ނުފޮރުއްޕާނުގެ އަސަރު ފެންނަން މާގިނަ ދުވަސްތަކެއް ހޭދަވެގެން ނުދާނެއެވެ.


Fathuhulla ge story: Ummeedhu\nވިސްނާ ވިސްނާ ބޯ ހަލާކުވާވަރު ވެއްޖެ އެވެ. އަދިވެސް އަހަންނަށް ނުވިސްނިގެން މި އުޅެނީ ފަޒާލު އެހައި ފަސޭހައިން އަހަރެން ދޫކޮށްލި ގޮތެވެ. ވަރިކޮށްލި ސަބަބެވެ. ފަޒާލަކީ ގޯސް މީހެއް ނޫނެވެ. އެއީ ހެޔޮލަފާ ފިރިއެކެވެ. ދަރިފުޅަށް އަޅައިލާ ބަފަޔެކެވެ. ދެން އަހަރެން ވަރިކޮށްލީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟ އެހައި ފަސޭހައިން އަހަރެން ދޫކޮށްލީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟\nއަހަރެން ރޯން ޖެހޭނެ ހެއްޔެވެ؟ ނޫޅެން ދޫކޮށްލި މީހަކާ މެދު ވިސްނަން ޖެހޭނެ ހެއްޔެވެ؟ ކަނޑައިލި ނަގިއްޔެއްގައި އަލުން ބަންނާން ޖެހޭނެ ހެއްޔެވެ؟ އެކަމާމެދު ފިކުރު ކުރަންޖެހޭ ހެއްޔެވެ؟ ހިތަށް އަރަމުން ދިޔަ ކޮންމެ ސުވާލަކަށް ދޭން އޮންނަނީ އެންމެ ޖަވާބެކެވެ. އެއީ ނޫނެކެވެ. އެކަމަކު އަހަރެންގެ ސިކުނޑިން އެ ޖަވާބު ގަބޫލެއް ނުކުރެއެވެ. ބަލައެއް ނުގަނެއެވެ. ހިތްބުނަނީ އެއީ ޖަވާބެއް ނޫންކަމުގައެވެ. ގޯސް ވިސްނުމެއް ކަމަށެވެ. އެހެން އެވަނީ ކީއްވެ ބާއެވެ؟ އެގޮތަށް ވިސްނެނީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟ ހައްތަހާ ވެސް ސުވާލެވެ. ޖަވާބު ނުލިބޭ ސުވާލެވެ.\nފުންކޮށް ވިސްނާލެވުނެވެ. ދެތިން ނޭވާ ބޭރު ކޮށްލަމުން ދެ ލޯ މަރައިލެވުނެވެ. ސިކުނޑީގެ މަކާނުގައި ކުލަވީ އެހެން މަންޒަރެކެވެ. ފެންނަމުން ދިޔައީ ތަފާތު މަންޒަރުތަކެކެވެ. އަހަންނަށް ހެދުނު ގޯސްތަކެވެ. ކުރެވުނު ކަންކަމެވެ. އެހަނދާންތައް ލޮލަށް ސިފަވަމުން ދާން ފެށި އެވެ. ހިޔާލީ ރޮދިފަށުގައި ފަހަރަކު ކަމެއް އެލުވެމުން ދިޔަ އެވެ. ހުވަފެންތަކެއް ގޮތުގަ އެވެ.\n"ކިތައް ފަހަރަކު ވަރުދާ ގާތު ބުނާނީ ކުދީންނާ ދިމާއަށް ހަޅޭއްނުލަވާށޭ." ފަޒާލު އަހަންނަށް ވިސްނައިދިނީ މަޑުމަޑުންނެވެ.\nނުރުހިފައި ހުރި ނަމަވެސް އޭނާގެ މޫނުމަތިން އެކަމެއް ނުފެނެ އެވެ. ވާހަކަ ދެއްކުމުން އެކަމެއް އިހުސާސެއް ނުކުރެވެއެވެ.\n"ފަޒާލަކަށް ނޭނގޭނެ އޭނާ އުޅޭ ގޮތެއް. ކުރާ ކަންތަކެއް. މިއަދު ވެސް އަހަރެން އޮފީހަށްދާން ނުކުތް އިރަށް ގަޔަށް ފެން ޖެހީ،" އަހަރެން ބާރު ބާރަށް ބުނެލީމެވެ. "އޭނާ އުޅެނީ އޭނާ ބޭނުންވާ ގޮތަށް. އެއްފަހަރު ވެސް އަހަރެން ބުނާ ގޮތެއް ނަހަދާ."\nތިން އަހަރަށްދާ ވިކުރަމު މަސަލަސް ކުރަމުން ފަޒާލު ނުކުތީ ބޭރަށެވެ. ފަޒާލުގެ ކޮނޑުމަތީގައި ބޯ އަޅައިގެން ވިކުރަމު އޮތެވެ. އަހަންނާ ދިމާ ބަލާށެވެ. ފާޑަކަށް ހެވިފަ އެވެ. ފަޒާލުގެ ފަހަތުން އަހަރެން ބޭރަށް ނުކުތީމެވެ. ވިކުރަމާ ދިމާއަށް ލޯ އަޅައިގެންނެވެ. ކުދި ކިޔަމުން ހިތުން ޝަކުވާ ކުރަމުންނެވެ.\n"ދަރިފުޅު ކުޅެލަން އިނދޭ،" ވިކުރަމުގެ ކުޅޭ ކޮޓަރީގައި އޭނާ ބައިންދައިލުމަށްފަހު ފަޒާލު އަހަންނާ ދިމާއަށް ބަލައިލި އެވެ. "ވަރުދާ އިހަށް އާދެބަލަ މި ކޮޅަށް."\nފަޒާލު އަހަރެންގެ އަތުގައި ހިފިއެވެ. އަހަރެންގެ އަތަށް ފަޒާލު ބާރުކޮށްލައިފައި ހުރި ވަރުން އޭނާ ހިތްހަމަ ނުޖެހިފައި ހުރިކަން އަހަންނަށް އެނގުނެވެ.\n"ކީއްވެގެންތަ ވަރުދާ ތި އުޅެނީ؟" ކޮޓަރިއަށް ވަދެ ދޮރު ލައްޕަމުން އަހަރެންގެ އަތުން ފަޒާލު ދޫކޮށްލި އެވެ.\n"ފަޒާލު އެންމެ ދުވަހަކު ވެސް ގޭގައި މަޑުކޮށްބަލަ، ވިކުރަމު ކުރާ ކަންތައް އެނގޭނެ. ރުޅި އައީމަ ރުޅި އަންނަ ވާހަކަ ބުނާނީ. އޭނާ ކުރާކަމެއް، އުޅޭ ގޮތެއް ނޭނގޭނެ. މީހަކަށް ފެނިއްޖެ ނަމަ ބުނާނެ އެއްކަލަ ވަރުދާގެ ދަރިއޭ. ފަޒާލުގެ ކުއްޖާއޭ! އެހުރީއޭ އުޅޭ ވައްތަރު، ކުރާ ކަންތައް. ހުރިހާ ބަދުނާމެއް އޮންނާނީ އަހަރެން ބޮލުގަ."\n"ވަރުދާ ގާތު އަހަރެން ވަރަށް ސާފުކޮށް ބުނެފަ އޮންނާނެ ކުދީން ކުރާނޭ ތަފާތު ކަންކަން. ކުދީންނަށް ކަންކަން ދަސްވާނީ، ކަންކަން އެނގޭނީ އެކި ތަޖުރިބާ ލިބޭނީ ވެސް އެހެން މިހެން އުޅެގެންނޭ. އަނެއްކާ ވިކުރަމަކީ ކުޑަކޮށް ހައިޕާ ކުއްޖެއް. އެކަން އެންމެ ބޮޑަށް އެނގޭނީ ވަރުދާއަށް. ވަރުދާއަކީ ކިޔަވައިގެން، ޑިގުރީ ނަގައިގެން ހުރި މީހެއް. ކޯހުގައި އުޅުނު އިރު ޗައިލްޑް ސައިކޮލޮޖީ ނުކިޔަވާ މީހަކާ ވަރުދާއާ ތަފާތުވާން ޖެހޭނެ. އެކަމަކު އަހަންނަށް މި ފެންނަނީ ކިޔެވި އެއްޗަކާ ވަރުދާގެ އަމަލާ ދިމާ ނުވާތަން،" ފަޒާލު މަޑުމައިތިރި ކަމާއެކު ބުނެލިއެވެ. "އަހަރުމެން ކުޑައިރު ވެސް އުޅުނީ އެކަހަލަ ގޮތަކަށް. އެއްތަނަށް އަރާ ފުންމައިލަމުން އަނެއް ތަނަށް އަރައި ފުންމައިލަމުން. އެގޮތް މިގޮތަށް."\n"ފަޒާލަށް އެނގޭނީ ފޮތުގައި ހުންނަ ވާހަކަތައް ކިޔަން. އެއް ފަހަރު ވެސް އޭނާ ކުރީ ކީއްތޯ އަހައެއް ނުލަމެއްނު." އަހަރެން ހިތްހަމަ ނުޖެހޭ ގޮތްވިއެވެ. "ފިލާވަޅެއް ދަސްކުރަން އިނަސް، އެއްތަނަށް ބަލައިލަފާނެ، އަނެއް ތަނަށް ބަލައިލަ ފާނެ، ދުއްވާގެންފާނެ، އަޑުގަދަކޮށްލަ ފާނެ. ދެން ނޭނގެ."\n"ބަލަ އަހަރެން މި ބުނަނީ ތި ވާހަކައޭ. ވަރުދާ ބާރަށް ހަޅޭއްލަވައިގެން، އަޑުގަދަކޮށްގެން އޭނާގެ އުޅުމަށް ބަދަލެއް އަތުވެއްޖެތަ؟ އަހަންނާއެކު އޭނާ އުޅޭ އިރު ތި ހުރިހާ މައްލަވައެއް ނުޖައްސާ. ގައިމު ވަރުދާ އޮފީހުގައި އުޅޭ އިރު ވިކުރަމު އެ އުޅެނީ ދޮންތަމެންނާ އެކު. ދޮންތައެއް ނުބުނޭ ވިކުރަމު އުޅެނީ މިހެންނޭ، އެހެންނޭ. ނުވިތާކަށް ދޮންތަ ހަޅޭއްލަވާ، އަޑުގަދަކުރާން ޖެހޭ ވާހަކައެއް ނުބުނޭ،" ފަޒާލު ހިތްހަމަ ނުޖެހުނަސް ވާހަކަ ދެއްކީ މަޑުމަޑުންނެވެ. "ވަރުދާއަށް ކުރެވޭ ކަންކަމުން، ހެދޭ ގޮތުން އަޑު ގަދަ ކުރަން ޖެހެނީ. މިހާރު ތިހުރީ އެކަން އާދައަކަށްވެފަ. ދަރިން އިސްލާހު ކުރުމަށް ހަޅޭއްލެވުމާއި އަޑުގަދަކުރުމަށް ވުރެ އެކުދިންނަށް ވިސްނޭގޮތަށް މަޑުމައިތިރި ކަމާއެކު ނަސޭހަތް ދިނުމަކީ އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތް. މި ބުނީ ކުދިން ކުރާ ހުރިހާ ކަމެއް ރަނގަޅޭ ކިޔައިގެން ހުންނާށެކޭ ނޫން. ކުދިންނަށް ގޯސްކޮށް ކުރެވޭ ކަންކަން ވެސް ބުނެދޭން ޖެހޭނެ. ވިސްނައިދޭން ޖެހޭނެ. މިއީ އެއްމެ ފަހަރަކުން ނިމޭނެ ކަންކަމެއް ނޫން. އަބަދު ކުރާން ޖެހޭ ކަމެއް. ކުދިންނަށް އަދަބު ވެސް ދޭން ޖެހޭނެ. އެކަމަކު އެ ދެވޭ އަދަބު ވާންވީ އަނިޔާއަކަށް ނުވާ ކަހަލަ އަދަބަކަށް. މި އަހަރެން އަބަދު ވެސް ވަރުދާއަށް ދޭން ޖެހޭ ނަސޭހަތަކީ."\n"ދެން މަށަކަށް ނޭނގެ. ކުށްވެރިވާނީ މަ. ވިކުރަމު ހުންނާނީ ސޭފް ސައިޑްގަ." ވާހަކަދައްކާ ހިތް ކެނޑުނެވެ.\n"ވަރުދާ، ނިކަން މިގޮތަށް އަމަލުކޮށްބަލަ. ވިކުރަމު ގޯސް ކަމެއް ކުރީމަ ފުރަތަމަ އޭނާއަށް މަޑުމަޑުން ގޮވައިލައިފަ އަންނާށޭ ބުނެލަބަލަ. ދެން ވަރުދާގެ ކަނާއަތުން އޭނާގެ ކޯތާފަތުގައި ފިރުމައިލައި އޭނާ ދެ ލޮލަށް ބަލައިލަ. މަޑުމަޑުން އަހައިލަ ބަލަ ދަރިފުޅާއޭ ތި ކުރީ ކީއްހޭ؟ ރަނގަޅު ކަމެއްހޭ؟" ފަޒާލުގެ ވިސްނުން އަހަންނަށް ހިއްސާކުރިއެވެ. "އަހަރެން ކަންތައް ކުރަނީ މިހެން. ވިކުރަމު ބުނޭ، އޭނާއަށް އެނގޭ ގޯސްކަމެއް ކުރެވުނަސް. އެހެންވެ މިބުނަނީ ތި ގޮތް ދޫކޮށްލާށޭ."\nއެ ދުވަހުގެ ކަންކަން ނިމިގެން ދިޔައީ ވެސް އަހަރެން ކުށްވެރިވެގެންނެވެ. ހިތައި ދެކޮޅަށް ނަމަވެސް ފަޒާލުގެ ވާހަކަތައް އަހަންނަށް ޖެހުނީ ގަބޫލުކުރާށެވެ. ފަޒާލުގެ މަޑުމައިތިރި ސިޔާސަތު އޭނާ ތަންފީޒުކުރަން ފެށީއެވެ. އެ ދުވަހުން ފެށިގެން ވިކުރަމަށް އާދަޔާ ހިލާފު އުފަލެއް ލިބުނުހެން ހީވިއެވެ. ފަޒާލު އަހަންނަށް ނަސޭހަތް ދިންކަން އޭނާއަށް އެނގުނީހެން ހީވާ ކަހަލައެވެ. ކުރިއަށް ވުރެ ހަރަކާތްތައް އަވަސްވެ ތަންތަނަށް އެރުމާއި ފުންމުން އިތުރުވިއެވެ.\nއަހަރެން ކެތް ކޮށްލައިގެން ހުންނަން އަޒުމު ކަނޑައެޅީމެވެ. ފެނުނަސް ނުފެންނަ ކަމަށް ހެދިގެން އުޅެން ނިންމީމެވެ. ވިކުރަމަށް އެކަންވީ އަދި މާ މަޖާ ކަމަކަށެވެ. އަޑުގަދަ ކުރުމާއި ހަޅޭއްލެވުމާއި މާނައެއް ނެތް އެތައް އެއްޗެއް ކިޔަން ފެށީއެވެ. ބައެއް ފަހަރަށް އަހަރެން އަނގައިން ނުބުނެގެން އުޅޭހެން ވެސް ހީވެއެވެ. ފެންނަ ހިސާބަށް އައިސް ހުރެގެން ރަކިހިނި ހެމުންހެމުން ގޮސް މީހާ ހަލާކު ވެދާނެއެވެ. ހުއްޓުމެއް ނެތި އެ ކިޔާ އެއްޗެއް ކިޔައި ފާނެއެވެ. ހުސްއަނގަ ތަޅައި ފާނެއެވެ. މާނައެއް ނެތް ލަފުޒުތައް ތަކުރާރުކޮށްފާނެއެވެ. އެހެން ހުސްއަނގަ ތަޅަމުން ތަޅަމުން ގޮސް ހުތުރު ބަސްތައް ވެސް ކިޔަން ފަށައިފާނެއެވެ. އެކަމަކު ފަޒާލު ގެއަށް ވަންނަ އިރަށް މުޅި މީހާ ބަދަލުވެއެވެ. މަޑު ފުށްކޮޅަކަށް ވެއެވެ. ދެން ފެންނާނީ ކިޔަމަންތެރި ވިކުރަމެވެ. ފަޒާލު ގޭގައި ހުރެއްޖެނަމަ ވިކުރަމު ހުންނާނީ އަހަންނާ ދިމާއަށް ލޯ ހަދައިގެންނެވެ. ލާނެތް ގޮތަކަށް ބަލާށެވެ.\n"ހާދަ ރަނގަޅު ދޫންޏެކޭމީ. ދަރިފުޅު ބަސްއަހައިގެން އުޅުނީމަ ގެނައި ހަދިޔާއެއް މީ. އަވަހަށްދޭ މަންމަ ގާތަށް ކަނޑައިލަން ބައްޕި ނަމާދުކޮށްލައިގެން މި ނުކުންނަނީ." ފަޒާލުގެ ބޮލުން ޓައީ ނަގަމުން އަތުގައި އޮތް ކޮތަޅު ވިކުރަމަށް ދިއްކޮށްލިއެވެ.\nއަހަންނަށް ބަލައިލެވުނީ ފަޒާލު ދިއްކޮށްލި ކޮތަޅަށެވެ. އޭގައި އޮތީ މައިލޯ ޕެކެޓަކާއި ޗޮކުލެޓެކެވެ. އަހަންނަށް ދެ ފަރާތަށް ބޯ ހޫރައިލެވުނެވެ. ބޭއިހުތިޔާރުގައި ޗުސް ޖަހައިލެވުނެވެ. ފަޒާލަށް އެ އަޑު އިވުނެވެ.\n"ކިހިނެއްވީ؟" ފަޒާލު އަތުގައި އޮތް ގަމީސް ކޮނޑުގައި އަޅުވާލަމުން ލުއި ގޮތަކަށް ހިނިތުންވެލިއެވެ.\n"ފަޒާލަށް އެނގޭނީ ހަދާނެ ގޮތެއް. މަ މި އިންނަނީ ކެތްކޮށްލައިގެން. އަނގައިގަ ޓޭޕު އަޅައިގެން." ފޫހި ގޮތަކަށް އަހަންނަށް ބުނެލެވުނެވެ.\n"ދަރިފުޅު ދޭބަލަ ސިޓިން ރޫމަށް މަންމަ އެ ދަނީ އިނގޭ." ވިކުރަމުގެ ބޮލުގައި ފިރުމާލަމުން ފަޒާލު ބުނެލިއެވެ.\nވިކުރަމު ބަލައިލީ އަހަރެންގެ މޫނަށެވެ. އޭނާއަށް ކަމެއް ދޭހަވީހެން ހީވިއެވެ. ވިކުރަމު ކޮޓަރިން ބޭރަށް ނުކުންނަންދެން ބަލަން ފަޒާލު ހުއްޓެވެ. ވިކުރަމު ނުކުތުމުން ފަޒާލު އިށީނީ އަހަރެން ގާތުގައެވެ.\n"ކީއްތަވީ؟" ހިނިތުންވެލަމުން ފަޒާލު ބުނެލިއެވެ.\n"ފަޒާލުގެ ދަރިއެއް ވިއްޔަ، ފަޒާލު ބޭނުން އެއްޗެއް ދެވޭނެ. މަ ބުނާނެ އެއްޗެއް ނެތް." އަހަރެން އެނދުން ތެދުވެ ހިނގައި ގަތީމެވެ.\n"އަނެއްކާ ކިހިނެއްވީ؟" ފަޒާލު ހިފީ އަހަރެންގެ އަތުގައެވެ.\nއޭނާ ބަލައިލީ އަތުގައި އޮތް ކޮތަޅަށެވެ. ފުން ނަޒަރަކުންނެވެ.\n"މި އަހަރެން ގަތް އެއްޗެކޭ. އަނެއްކާ އެކްސްޕަޔަރ ވީތަ؟" ފަޒާލު މައިލޯ ޕެކެޓު ނަގައި ބަލައިލިއެވެ.\n"ޗުސް. އަހަރެން މި ބުނަނީ ހިފި ނުހުރެގެން އުޅޭ ކުއްޖަކަށް ހަކުރު ހުންނަ އެއްޗެހި ދިން ވަރަކަށް އެ ކުއްޖާ ހަލަނިވާލެއް އިތުރުވާނޭ. ދެން ޕެކެޓު ބޮއެ ނިންމާފަ ތެޅި ފޮޅޭނީ. އެއްތަނަށް އަރައި އަނެއް ތަނަށް އަރާ، އެއް ލަވައެއް ކިޔާ އަނެއް ލަވައެއް ކިޔާ،" އަހަރެން ފަޅައިގެން ދިޔައެވެ. "މަ ޑިގުރީ ހެދި މީހާ ދައްކާވާހަކަ އަހާނެ މީހަކު ނުހުންނާނެ. މި ހެން ބުންޏަސް ގޯސްވާނީމަ. ފަޒާލު ބުނާނެ ކިޔެވީ ކޮން އެއްޗެއްހޭ؟"\n"އޯހް. ތި އަދި ނޭނގޭ ކަމެއް. ސޮރީ." ފަޒާލު ހިނިތުންވެލިއެވެ.\n"އަހަރެން ކިތައް ފަހަރު ބުނާނީ މިހެން. ކުދިންނަށް ގިނައިން ހަކުރު ހުންނަ ޒާތުގެ ބަންދުކުރި ކާނާ ނުދޭށޭ. އެކަމަކު އެކަކަށް ވެސް އެ ވާހަކަ އިވޭ ކަމަކަށް ނުވާނެ. ބުނާނެ ލޯބި ވާތީ ދެނީއޭ. ފިހާރައަކަށްދާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، ކޮންމެ މީހަކު ވެސް ގެންނާނީ މުޅިން ވެސް އެކަހަލަ އެއްޗެހި،" އަހަރެން ހިތްހަމަ ނުޖެހޭ ގޮތްވިއެވެ. "ދެން މިހެން ބުންޏަސް މަހާ ނުބައި މީހަކު ނުހުންނާނެ. ބުނާނެ މާ ގޮތް ބޮޑުވެގެން، މާ ބޮޑަށް އެނގިގެން، މާ ވެގެން އުޅޭ ގޮތޭ."\nފަޒާލު ބަލައިލީ ސީދާ އަހަރެންގެ މޫނަށެވެ. ހީވީ ހިތުގައި ޖެހިގެން ބަލައިލި ހެންނެވެ. މީހާ މާޔޫސްވެ ކަރު އެލޭގޮތް ވިއެވެ.\n"ކުދިންގެ ހަލަނި ވަނީ ކުދިންނަށް ދެވޭ އެއްޗެހިން ހަށިގަނޑުގައި އެނަރޖީ ގިނަވީމަ. އެކުދިންނަށް ހެލިފެލިވެ އުޅެވޭވަރު މަދުވީމަ. ފަޒާލަށް ދުވަހަކު ވެސް އެ ސޮރު ގޮވައިގެން ތަނަކަށް ކުޅެލަން ދާނެ ނޫނީ، މޫދަށް އެރިލަންދާނެ އަވައްޖެއް ވާކަމަކަށް ނުވާނެ." އަހަރެން ކުދި ކިޔަމުން ހިނގައި ގަތީމެވެ.\n"ސޮރީ. އެކަމަކު އަހަންނަކަށް މަންމައާއި ދޮންތަ ގާތަކު ނުކެރޭނެ ބުނާނަކަށް މިކަހަލަ އެއްޗެއް ނުދޭށެކޭ. އެހެން ނޫނަސް މަންމަމެން ގަބޫލުކުރާ ކަހަލަ ކަން ކަމެއް ނޫންތި. ހުރި ހަމައެކަނި ހުރި މާމަ ދަރިއަށް ލޯބިން އެއްޗެއް ދޭ އިރަށް އެކަން މަނާ ކުރާކަށް ނުވާނެ. އެ ރަނގަޅު ކަމަކަށް ނުވާނެ." ފަޒާލު ކަރުއެލުވާލައިގެން ހުރެ ވާހަކަދެއްކިއެވެ.\nއަހަންނަށް ހިތްހަމަ ޖެހިލެވުނެވެ. އަހަރެންގެ ވާހަކަތައް ފަޒާލު ގަބޫލުކުރީތީ އުފާވިއެވެ. ހިތްހަމަ ޖެހުނެވެ. ފަޒާލު ވަނީ ފަހާނާ އަށެވެ. އަހަރެން ނުކުތީ ބޭރަށެވެ.\nކަމަކު ދާކަށް ނެތެވެ. ބޭރަށް ނުކުތް އިރު މުޅި ތަން އޮތީ ހަރާބު ކޮށްލާފައެވެ. ހީވަނީ ހަނގުރާމައެއްގެ މައިދާނެއް ހެންނެވެ. އައިސް އަލަމާރީގައި ހުރި ނަމަ ހުރި ފެންފުޅިއެއް ހުރީ މުށިގަނޑުމަތީގައެވެ. ބައެއް ފުޅިފުޅީގެ މަތި ވެސް ނެތެވެ. އަލަމާރީގައި ހުރިހާ މިރުހެއް ހުރީ އެތަން މިތަނުގައެވެ. ރީނދޫ ކުލައިގެ އެއްޗެއް މުށިގަނޑުގައި ހުއްޓެވެ. ރަނގަޅަށް ބަލައިލެވުނެވެ. ހީވީ ރަނގަޅަށެވެ. އެއީ ކުކުޅު ބިހެވެ. ބިސްތޮށިތައް ވެސް މުށިގަނޑު މަތީގައި ހުއްޓެވެ. ބިސްކޭހާ ދިމާއަށް ބަލައިލެވުނެވެ. ބިސް ކޭސް ވަށައިގެން ހުރީ ހުސްތޮށްޓެވެ. މުށިގަޑުގައި ވަނީ ބިހާއި ލޮންޖެވެ. ކައިރީގައި އިސްތިރިކުރާ މޭޒު އޮތެވެ.\nސޯފާގައި ހުރި ކުޝަންތައް ހުރީ މުށިގަނޑުގައެވެ. އެއްކޮށް ތެމި ފޯވެފައެވެ. އަހަންނަށް ބަލައިލެވުނީ ވިކުރަމު ކޮބައިތޯއެވެ. އޭނާގެ އަޑެއް ބަޑެއް ނީވެއެވެ.\n"ވިކުރަމު." އަހަރެން ބާރުބާރަށް ވިކުރަމަށް ގޮވައިލީމެވެ.\nސޯފާ ބިއްދޮށުން ވިކުރަމު ތެދުވިއެވެ. އޭނާ މޫނު ހުރީ ކުނިކޮށްލައިފައެވެ. ދެ ލޯ ވަނީ ކުނާކޮށްލެވިފައެވެ. ނުރުހުމުގެ ނަޒަރުން އޭނާ އަހަންނާ ދިމާއަށް ބަލަން ފެށިއެވެ.\n"ކޮއްކޮއަށް ޕެކެޓު ނުދިނީމަ މަންމިއާ ރުޅި." ވިކުރަމު ހިތްހަމަ ނުޖެހުނެވެ.\n"މިހެން ހަނދަން ޖެހޭތަ؟ ވިކުރަމު ގާތު ކިތައް ފަހަރު ބުނާނީ މިހެން ނަހަދާށޭ. ބިސްކޭހެއް ވިކުރަމަށް އުނދަގުލެއް ނުކުރާނޭ. އަލަމާރިއެއް ގެއްލުމެއް ނުދޭނޭ. މުށިގަނޑެއް ވިކުރަމަކަށް ނުގޮވާނޭ،" އަހަރެން ގާތަށް ރުޅިއައެވެ. "ބުނެބަލަ ވިކުރަމު ކީއްވެ ކުރިކަމެއްތަ މީ؟ މި ވިކުރަމަށް މޮޅެއް ލިބޭނެ ކަމެއްތަ؟ މިކުރަމަށް މަންމަ ދަސްކޮށްދިނީ މިހެން އުޅެންތަ؟ މިތަ މަންމަ ބުނާ ބަސް އެހުމަކީ؟"\n"އޭރުން މަންމިއަށް ސާފުކުރަން ޖެހޭނެއްނު." ވިކުރަމު ރުންކުރު ރާގެއްގައި ބުނެލިއެވެ.\n"ކީއްވެގެންތަ މި އުޅެނީ؟ އަނެއްކާ ވެސް ފެށީތަ؟" ފަޒާލުގެ އަޑު އިވުނީ ފަހަތުންނެވެ.\n"ފަޒާލު ބުނާނެ މަ އަނގައިން ނުބުނާށޭ. ބަލައިބަލަ މިހިރި ކުއްޖާ މަށަށް ކުރި ޖެއްސުން. ބަލައިބަ ހަދައިފަ އޮތް ގޮތް. ދެން މި ވަރުވާއިރު ވެސް މަ ހުންނަންވީ އަނގައިން ނުބުނެ. ބަހެއް ވެސް ނުކިޔާ. މަށަކަށް މިވަރަކުން ނުވާނެ." އަހަރެން ބާރުބާރަށް ހަޅޭއްލަވާ ގަތީމެވެ.\n"އޯކޭ. ވަރަށް ސާފުކޮށް މި ބުނަނީ ވަރުދާއަށް ނުވަންޏާ އަވަހަށްދޭ،" ފަޒާލު އަހަރެންނާ ދިމާއަށް ބަލައިލަމުން ބުނެލިއެވެ. "ނުޅޭވޭ މިހާކު ގެންގުޅޭކަށް އަހަރެން ވެސް ނޫޅެން."\n"އާނ! މަށަކަށް މި ވަރަކުން ނުވާނެ. މަ ބޭނުމެއް ނޫން މިކަހަލަ ދަރިއަކު ގޮވައިގެން އުޅޭކަން." އަހަރެން ވިސްނައި ނުލައި ބާރަށް ހަޅޭއްލަވާ ގަތީމެވެ.\n"އެހެންތަ؟ އެހެންވީއިރު ތިހުރީ ވަރިކޮށްފަ. އަވަހަށް މިތަނުން، މިގެއިންދޭ. އަވަހަށްދޭ. އޭރުން ވިކުރަމުގެ އުނދަގުލުން ސަލާމަތްވީނު." ފަޒާލު ފުން ނޭވާއެއް ދޫކޮށްލިއެވެ.\nއަހަންނަށް ރޮއި ގަނެވުނެވެ. ގިސްލަމުން ހަޅޭއްލަވާ ގަނެވުނެވެ. ހުރިހާ ހިޔާލުތަކެއް އެކުގައި ވަށައިގެން އުދުހެމުން ދިޔައެވެ. ފަޒާލުގެ ވާހަކަތަކެވެ. ވިކުރަމުގެ ހަރަކާތްތަކެވެ. އަހަންނަށް ކިޔުނު އެއްޗެއްސެވެ. ވިކުރަމަށް ހެދުނު ގޮތެވެ. އެންމެ ފަހުން ދެ ކަންފަތުގައި އަތްއެޅީމެވެ. އެހަނދާންތަކާއި އެ ވިސްނުން ތަކުން ނުކުމެވޭތޯ މަސައްކަތް ކުރީމެވެ. ފުން ނޭވާތަކެއް ދޫކުރަމުން ކޮޅަށް ތެދުވެލީމެވެ.\nއިރުކޮޅެއް ފަހުން ހަމައަކަށް އެޅުނެވެ. ފުންކޮށް ވިސްނައިލެވުނެވެ. ގޯސް ހެދުނީ އަހަންނަށެވެ. ކުށްކުރެވުނީ އަހަންނަށެވެ. ދަރިން ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމަކީ ބުރަކަމެކެވެ. އުނދަގޫ ކަމެކެވެ. ކުދިންގެ ހަރަކާތްތައް ހުންނާނީ އެކި ގޮތަށެވެ. ކޮންމެ ކުއްޖެއްގެ މިޒާޖު ވެސް ތަފާތު ވާނެއެވެ. މައިންބަފައިން ބޭނުންވާހާ ސީދަލަށް ކުދިން ނޫޅޭނެއެވެ. އަމުދުން ޅައިރު އެކުދިން އުޅޭނީ އެކުދިންގެ ދުނިޔެއެއް ގައެވެ. ކުރާނީ އެ ކުދިން ގަޔާވާ ކަންކަމެވެ. އެކަން މަޑުމަޑުން ކޮންޓްރޯލުކޮށް ދަރިން ހަމަ މަގަށް އަޅުވާން ޖެހޭނީ މައިންނެވެ. ބަފައިންނެވެ. އެކަން ކުރެވޭނީ ހިކުމަތްތެރި ވެގެންނެވެ. ރުޅި މަޑުކޮށްގެންނެވެ. ބުއްދި އިސްކޮށްގެންނެވެ. އަޑުގަދަކޮށް ހަޅޭއްލެވުމަކީ އަލިފާނަށް ކަރާސީނު އެޅުން ފަދަ ކަމެކެވެ.\nމިކަން ފަޒާލް ކިތައް ފަހަރު އަހަންނަށް ވިސްނައިދިން ހެއްޔެވެ؟ އަހަންނަށް ވިސްނޭނެ ހެން ކިތައް ދުވަހު ކިޔައިދިން ހެއްޔެވެ؟ އެކަމަކު އަހަންނަށް ގޮތްދޫ ނުކޮށް، ބަސްގަބޫލު ނުކޮށް އުޅެވުނީއެވެ. އަހަރެން ބޭނުންވާ ގޮތަށް ވިކުރަމު ތެދު ކުރާށެވެ. އޭނާގެ އަމަލުތައް އަހަރެންގެ ސިކުނޑިއަށް ހެޔޮ ކުރާށެވެ. އެކަމަކު އެކަން ނާކާމިޔާބުވީއެވެ. އެއީ ބުއްދިވެރި ވިސްނުމަކަށް ނުވީމައެވެ. ދެން އޮތީ އެންމެ ގޮތެކެވެ. ފަޒާލު ކިބައިން މައާފަށް އެދުމެވެ. ހެދުނު ގޯސް ތަކުރާރު ނުކުރުމަށް އަޒުމު ކަނޑައެޅުމެވެ.\nއަހަރެން މި ތެދުވީ އެ އަޒުމުގައެވެ. އެ ހިތްވަރާ އެކުގައެވެ. ކެނޑުނު ނަގިލީ އަލުން ބަންނާށެވެ. އެ އަޒުމުގައެވެ. ދަރިން ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމުގައި ޝާމިލުވާ ކޮންމެ މަޔަކަށް ވެސް ބަފަޔަކަށް ވެސް މި ހަގީގީ ހާދިސާއިން އިބުރަތެއް ލިބޭނެ ކަމުގެ އުއްމީދުގައެވެ. (ނިމުނީ)


ވައިޑީޕީ ޕްރޮގްރާމް ތޮއްޑޫގައި ރަސްމީކޮށް ލޯންޗްކޮށްފި ވައިޑީޕީ ޕްރޮގްރާމް ތޮއްޑޫގައި ރަސްމީކޮށް ލޯންޗްކޮށްފި\nވައި.ޑީ.ޕީ ޕްރޮގްރާމް ފެށުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގެ ތެރެއިން. ފޮޓޯ: ޕީއެސްއެމް ނިއުސް\nވައި.ޑީ.ޕީ ޕްރޮގްރާމް ތޮއްޑޫގައި ރަސްމީކޮށް އިފްތިތާޙްކޮށްފިއެވެ. މި ޕްރޮގްރާމް އިފްތިތާހުކޮށްދެއްވީ ފުޓްބޯޅަ ކޯޗު މުހައްމަދު ނިޒާމްއާއި ގައުމީ އަންހެން ހޭންޑް ބޯލް ޓީމުގެ މެނޭޖަރ ފާތުމަތު މަޖްދާ ހަސަންއެވެ.\nތޮއްޑޫ ވައިޑީޕީ ޕްރޮގްރާމް އިފްތިތާހުކުރުން ލަސްވެގެންދިޔައީ ކޯވިޑް19 ގެ ހާލަތާއި ގުޅިގެންނެވެ. ކޯވިޑާއި ގުޅިގެން ދިގު މުއްދަތަކަށް ވައި.ޑީ.ޕީ ފުޓްބޯޅަ ޕްރޮގްރާމް މެދު ކެނޑުނު ނަމަވެސް އާ ރޫޙަކާއެކު މިއަހަރު އޮކްޓޯބަރުގައި ޖޫނިއަރ ގްރޫޕްގެ 67 ކުދިންނާއި ސީނިއަރ ގްރޫޕްގައި 37 ކުދިންނާއެކު ޖުމްލަ 104 ކުދިން ބައިވެރި ކޮށްގެން ވައި.ޑީ.ޕީ ޕްރޮގްރާމްގެ ދެވަނަ ކުޅިވަރެއްގެ ގޮތުގައި އަންހެންކުދިންނަށް ހޭންޑް ބޯޅަ ވަނީ ފަށާފައެވެ.\nމި ރަސްމިއްޔާތުގައި ވާހަކަދައްކަމުން ފުޓުބޯޅަ ކޯޗު މުހައްމަދު ނިޒާމް ވަނީ މިފަދަ ޕްރޮގްރާމެއް ތޮއްޑޫގައި ފެއްޓެވީތީ އެކަމަށް ޝުކުރު އަދާކޮށްފައެވެ. އަދި ކުޅިވަރަކީ އެތައް ގޮތަކުން ކުއްޖާއަށް ފައިދާ ކުރާކަމެއްކަން ފާހަގަކޮށްއި ނިޒާމް ބުނީ މިއީ ކުއްޖާއަށް އަޚުލާގީ ގޮތުންވެސް ގިނަ ކަންކަން ދަސްވާކަމެއްކަމަށެވެ. އަދި މާޒީގައި ތޮއްޑޫގައި އުފެދިފައިވާ ހުނަރުވެރި ފުޓުބޯޅަ ކުޅުންތެރިންނަށް ނިސްބަތްކޮށް އެފަދަ ކުޅުންތެރިން މިހާރުގެ ޖީލުންވެސް އުފައްދަން ޖެހޭކަމަށް ނިޒާމްވަނީ ބުނެފައެވެ.\nމި ރަސްމިއްޔާތުގައި ވާހަކަދައްކަވަމުން ގައުމީ އަންހެން ހޭންޑް ބޯލް ޓީމުގެ މެނޭޖަރ ފާތުމަތު މަޖްދާ ހަސަން ވަނީ ފުޓުބޯޅައިގައި ތޮއްޑޫގައި ތިބިފަދަ ހުނަރުވެރި ކުދިން ހޭންޑްބޯލްގައިވެސް އުފެއްދުމަށް މަސައްކަތްކޮށްދިނުމަށް އެދިފައެވެ. އަދި ހޭންޑް ބޯލް ކުޅުމަށް ޝައުގުވެރިވާ ކުދިންނަށް ބެލެނިވެރިންވެސް އެ ފުރުސަތު ފަހިކޮށްދިނުމަށް ވަނީ ގޮވާލާފައެވެ.\nތޮއްޑޫ ސްކޫލުން ބުނީ މި ޕްރޮގްރާމް ފެށުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ބޭނުމަކީ 2017 ވަނަ އަހަރުގެ އިންޓަރ ސްކޫލް ފުޓްބޯޅަ މުބާރާތުގެ 14 އަހަރުން ދަށުގެ އުމުރުފުރާގައި އެ ސްކޫލް ޓީމް ބައިވެރި ކޮށްގެން ލިބުނު ތަޖުރިބާގެ އެހީގައި އެސްކޫލްގެ ކުދިންނަށް ކުރިއެރުންތަކެއް ހޯދާދެވިދާނެކަމަށް ގަބޫލުކުރާތީކަމަށެވެ. މިއީ ތޮއްޑޫގެ މަޝްހޫރު ފުޓުބޯޅަ ކުޅުންތެރިޔާ މުޚުތާރު ނަޞީރުގެ އިސްނެގުމުގެ މަތިން ފެށި ޕްރޮގްރާމެކެވެ.\nމި ޕްރޮގްރާމުގެ ސަބަބުން އިންޓަރ ސްކޫލް ފުޓްބޯޅަ މުބާރާތްތަކަށް ސްކޫލް ޓީމުތައް ތައްޔާރު ކުރުމާއި، މާޒީގައި އުފެދުނު ކުޅުންތެރިންނަށްވުރެ ހުނަރާއި، ފެންވަރުގެ ގޮތުން ރަނގަޅު ކުޅުންތެރިންތަކެއް އުފައްދައި ގަލޮޅު ދަނޑަށް ނެރުމަކީ ތޮއްޑޫ ސްކޫލްގެ އަމާޒެކެވެ. ތޮއްޑޫގައި އަލަށް ފެށުނު ވައި.ޑީ.ޕީ ހޭންޑްބޯޅަ ޕްރޮގްރާމްގެ ސަބަބުން އަޚުލާޤީގޮތުން ރަނގަޅު ހުނަރުވެރި ދަރިވަރުންތަކެއް އުފެއްދުމަކީވެސް ބޭނުމެއްކަމަށް އެ ސްކޫލުން ބުނެއެވެ.\nމިރަސްމިއްޔާތުގައި ތޮއްޑޫ ދާއިރާގެ މަޖިލިސް މެންބަރު ހަސަން ޝިއާންއާއި، މި ދާއިރާގެ އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ރައީސް އަރްސަލާންއާއި ތޮއްޑޫ ކައުންސިލްގެ ރައީސް އަޙްމަދު ކަރަމް ވަނީ ބައިވެރިވެފައެވެ.


Hoarafushi airport insure eh nukurey, bodu gellumeh | Mihaaru\nވިޔަފާރި / ހއ. ހޯރަފުށި\nހޯރަފުށި އެއާޕޯޓު އޮތީ އިންޝުއާ ނުކޮށް، ބޮޑު ގެއްލުމެއް!\nއެއާޕޯޓުތައް އޮޕަރޭޝަނަށް ގެންނައިރު އިންޝުއަރެންސްގެ ކަންކަން ނިންމަންޖެހޭ. އެކަމަކު، ހޯރަފުށި އެއާޕޯޓުގައި އެކަން މިހާތަނަށް ނިންމާފައި ނެތުމަކީ ބޮޑު ގެއްލުމެއް ކަމަށް ރީޖަނަލް އެއާޕޯޓްސް އިން ބުނޭ.\nހޯރަފުށީ އެއާޕޯޓަށް އުދަ އަރައިފައި: އިންޝުއާ ނުކޮށް އޮތުމުން ލިބުނު ގެއްލުން ބޮޑުވާނެ-- ފޮޓޯ: ސޯޝަލް މީޑިއާ\n15 މެއި 2021 - 14:26\nރާއްޖެ އަށް މިހާރު ކުރާ ގަދަ ވިއްސާރައިގައި ހއ. ހޯރަފުށީ އެއާޕޯޓުގެ ރަންވޭ އަށް އުދައަރައި، އެ އެއާޕޯޓު ފެނުއަޑީގައި އޮތް އިރު، އެތަން އިންޝުއާ ނުކުރާ ކަމަށާއި އެހެންވެ އެއީ ވަރަށް ބޮޑު ގެއްލުމެއް ކަމަށް ރީޖަނަލް އެއާޕޯޓްސް އިން މިއަދު ބުނެފި އެވެ.\nމެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރު މުހައްމަދު ރިޒްވީ "މިހާރު" އަށް ވިދާޅުވީ އޭނާ އެ ކުންފުންޏާ ހަވާލުވެވަވަޑައިގެންނެވިއިރު ވެސް، މި ސަރުކާރުން ބޮޑު ހޭދައެއް ކޮށްގެން ހެދި ހޯރަފުށީ އެއާޕޯޓު އޮތީ އިންޝުއާ ނުކޮށް ކަމަށެވެ.\nއެކަމަކު، ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހުގެ ސަރުކާރުގައި ހެދި ފުރަތަމަ އެއާޕޯޓުގެ އިންޝުއަރެންގެ ކަންކަން މިހާރު ފަށާފައިވާ ކަމަށް މި އަހަރުގެ ޖެނުއަރީ މަހު، ރީޖަނަލް އެއާޕޯޓްސްގެ އެމްޑީއަކަށް އައްޔަންކުރި ރިޒްވީ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއޭނާ ވިދާޅުވިގޮތުގައި އެއާޕޯޓު އިންޝުއާ ނުކޮށް އޮތުމުގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުން ވަރަށް ބޮޑުވާނެ އެވެ.\n"އެއާޕޯޓު އޮޕަރޭޝަނަށް ގެންނައިރު އޮންނަން ޖެހޭނީ އިންޝުއާ ކޮށްފައި. އެކަމަކު ހޯރަފުށި އެއާޕޯޓު އަދިވެސް އޮތީ އިންޝުއާ ނުކޮށް. މީގެ ސަބަބުން ލިބޭނެ ގެއްލުން ވަރަށް ބޮޑު،" ގައުމީ އެއާލައިން، މޯލްޑިވިއަން ހިންގާ އައިލެންޑް އޭވިއޭޝަންގެ ކުރީގެ މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރު ރިޒްވީ ވިދާޅުވި އެވެ.\nރާއްޖޭގެ މޫސުން މި ދުވަސްވަރު ގޯސްވުމުގެ ސަބަބުން ހޯރަފުށި އެއާޕޯޓަށް ވަނީ ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިފަ އެވެ. އެގޮތުން، އެއާޕޯޓުގެ ރަންވޭ އަށް އުދަ އެރުމާގުޅިގެން ރަންވޭ އަށް ފަސް އަރާފައިވާއިރު ޓާމިނަލަށާއި އެތަނުގައި ބޭނުން ކުރާ ބައެއް ސާމާނުތަކަށާއި އެކޮމޮޑޭޝަން ބްލޮކަށް ވެސް ވަނީ ގެއްލުންވެފަ އެވެ.\nރާއްޖެ އަށް މިހާރު ކުރަމުންދާ ވިއްސާރާގައި ހޯރަފުށީ އެއާޕޯޓަށް ރާޅު އަރާފައި: ލިބުނު ގެއްލުންތަކުން އަރައިގަތުމަށްޓަކައި މި ފެށޭ ހަފުތާގައި މި އެއާޕޯޓު އެއްކޮށް ބަންދު.--.ފޮޓޯ: ސޯޝަލް މީޑިއާ\nސޯޝަލް މީޑިއާގައި ދައުރުވާ ފޮޓޯތަކުން ފެންނަ ގޮތުގައި މުޅި އެއާޕޯޓު އޮތީ ފެނު އަޑީގަ އެވެ.\nރިޒްވީ ވިދާޅުވިގޮތުގައި، ހޯރަފުށީ އެއާޕޯޓަށް މާލީ ގޮތުން ވެފައިވާ ގެއްލުން ބެލުމުގެ މަސައްކަތް މިހާރު ވަނީ ފަށައިފަ އެވެ. މިހާތަނަށް ލިބިފައި ހުރި ގެއްލުންތައް ދިރާސާކުރަން އެމްޓީސީސީގެ ޓީމަކުން މަސައްކަތް ކުރަމުން އަންނަ ކަމަށް ވެސް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nރިޒްވީ ވިދާޅުވި، އެއާޕޯޓަށް އުދައެރީ އެތަން ހެދިއިރު ވަށައިގެން ތޮށި ލާފައި ނެތުމުން ކަމަށެވެ.\nHoarafushi Aairport rasmeekoh hulhuvaifi\nނޮވެމްބަރު 19، 2020 ގައި ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހު ރަސްމީކޮށް ހުޅުއްވައި ދެއްވި މި އެއާޕޯޓު ހެދީ 198 މިލިއަން ރުފިޔާ އަށް އެމްޓީސީސީންނެވެ.\n"އެއާޕޯޓު ތަރައްގީކޮށް ނިމުނު އިރު ޝޯލައިނެއް ނެތް. އެއީ އެހާ ބޮޑަށް އުދަ އެރި ސަބަބަކީ،" ރިޒްވީ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއުދައެރުމުގެ ސަބަބުން ހޯރަފުށީ އެއާޕޯޓުގެ އޮޕަރޭޝަން ވަނީ މެދުކަނޑާލައިފަ އެވެ.\nއަލުން އޮޕަރޭޝަން ފެށޭނެ ތާރީހެއް އެނގޭނީ މި ހަފުތާ އަށް ފަހު ކަމަށް ރިޒްވީ ވިދާޅުވި އެވެ. އެހެންކަމުން މި ފެށޭ ހަފުތާ އެއްކޮށް އެ އެއާޕޯޓު ބަންދުވާނެ އެވެ.\nހޯރަފުށީ އެއާޕޯޓުގައި 1،200 މީޓަރުގެ ރަންވޭއަކާއި 8،635 އަކަމީޓަރުގެ އޭޕްރަންއަކާއި ޓެކްސީވޭއެއް ވަނީ ތަރައްގީކޮށްފަ އެވެ. ޓާމިނަލް ކުރިމަތީގެ މަގުތައް ތަރައްގީ ކުރުމާއި 9،473 އަކަމީޓަރުގެ ޕާކިން އޭރިއާއަކާއި 1،718 އަކަމީޓަރުގެ ފަޔާ އެކްސެސް މަގެއްގެ އިތުރުން 720 މީޓަރުގެ އެއާޕޯޓް ސެކިއުރިޓީ އަދި ބީޗް ފެންސެއް ވަނީ ހަދައިފަ އެވެ.\nމޫސުން ހޯރަފުށި އެއާޕޯޓު މުހައްމަދު ރިޒްވީ، އެމްޑީ/ރީޖަނަލް އެއާޕޯޓްސް ހއ. ހޯރަފުށި\n55 ކޮމެންޓް, 20 ރިއެކްޝަންސް\nމީ މުސާރަ ނަގަން ތިބޭ ބައެއްތަ.؟ ތޮށި ލާން ހަނދާންނެތިފަ އިންޝުއަރެންސް ކުރަން ހަނދާންނެތިފަ. ކޯވިޑް ވެކްސިން ދިންމީހުންގެ ތެރެއިން ކިތައް މީހުނަށް ވެކްސިން ދިންފަހުން ކޯވިޑް އަށް ޕޮސިޓިވް ވެއްޖެތޯ ސުވާލުކުރުމުން ވެސް ޖަވާބަކީ ނޭނގޭ. ބަލާލަން ޖެހޭނީ.. ދެން މިހާވަރުން ހިންގުންތެރިކަން ހުރިވަރު ވަޒަން ކޮށްލައްވާ.. ވަކިވުޒާރާއެއްނޫން. ހުރިހާ ދިމާލެއްގެވެސް ހާލަކީމީ.. ބަނޑަށް ޖެހުމުގެ މިގައުމު ސަލާމަތްވެއްޖެނަމަ ކިތައްމެހާވެސް ރަނގަޅު.\nދައުލަތަށް މިހާ ބޮޑަތި މާލީ ބުރަތަށް އިހުމާލުގެ ސަބަބުން ޖެހުމަކީ ދެރަކަމެއް. އެއީ ރައްޔިތުންގެ ތެކުސް ފައިސާ އިނގޭތޯ. ޒިންމާވާ ފަރާތްތަކާއި މެދު ފިޔަވަޅު އަޅަން ޖެހޭ\nމި ސަރުކާރުވެސް މުއިއްޒުވަނީ\nމިސަރުކާރުގެ ހުރިހާ ކަމެއް ދަނީ ތިޔަ ތިޔަހެން ، އެންވާރަ މެންޓަލް އެސެސްމެންޑެއް ނުހަދާ ،، އިންޝޫރެންސެއް ނޮކޮށް . ބަލާ ކޮށްފަ އޮތް ބޮޑު ހަރަދު ، ފާޑެއްގެ ސެއްޅި ސައްލެއް ކިޔާ ސޮރަކު ހޯރަފުށި ހަލާކު ކޮށްފި.\nކަމެއްވާތަނުން ކޮން އިންޝުރަންސެއްތަ؟ ބަލަ، އެޔަށް ފައިސާ ދައްކާ ދައްކާ ހަމަ މިހާރު ކުރަންޖެހޭ ޚަރަދަށްވުރެ އެތައް ގުނައެއް ބޮޑުކޮށް އޮވެދާނެ ދެއްކިފަ. އަދިކޮބާ، ނުލިބޭނެ ފުރިހަމަޔަށް ބަދަލުވެސް ގިނަފަހަރު. ފައިސާ ރައްކާކުރުން އެޔަށްވުރެ މުހިންމީ. މަށަށް އެނގޭ ގަދަބާރުން އަހަރުން ލްއްވާ ދުއްވާއެއްޗިހި އިންޝުއަރ ކުރުވާފަ، ކަމެއް ވާދުވަހު އަނެއްކާ އަމިއްލަ އަތުން އެބައިވެސް ދައްކަންޖެހެނީ.\nމިކަމުގެ ހުރުހާ ޒިންމާ އެއް ސައްލެ ނަގަން ވާނެ.\nގެއްލުން ކުޑައެއްނުވާނެ.ތިބުނާ ރީޖަނަލް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީއަކީ ކޮރަޕް ކޮމްޕެނީއެއް.ކާޑެއްދޫ އެއަރ ޕޯރޓް ސްޓާފުންގެ ކެއުން އެއަރޕޯރޓް ކެންޓީން ހިންގާ ޒިަމަމަން އަށް އެއްވެސް އިއުލާން ނުރުމެއްނެތި މުވައްޒަފުންގެ ނުރުހުމުގަ އެމުއައްޒަފުންގެ އެއްވެސް ބަހެއްނެތި ހަވާލުކުރީ ކޮން އުސޫލަކުންތޯއެވެ.މިހިރީ ކޮށްލާ ކަންތައް.ހޯރަފުށީ އެއަރޕޯރޓް މަތީ އަޅުވާފަވެސް ރުފިޔާކޮޅެއް ދިރުވާލާނެ މަގެއް މިފެނުނީ.\nމަގާމު ހައާލުވީ ޖެނުއަރީގަ. މި ހާރު މޭ. އަދި ވެސް ޒިންމާ ނަގާކަށް ނުވޭ ؟\nމިވަރު ވެގެން ދިޔައިރު ރައްްޔިތުން ކޮބާ؟ އެމީހުން ތިބީ ނިދާފަތަ. ޝޯލައިނެ އް ނުލެވި ވާކަމެއް ނޭންގޭތަ؟ އެތަނަށް ޒިޔާރަތްކުރާ މީހުންނަށް ވެސް އެކަން ނޭނގުނީތަ؟\nއެމީހުން ބެނުންވީ އެއަރޕޯޓެއް،


މަރުމަތީގަ ޝަހާދަތް ނުކިޔޭތީ ބިރުބޮޑު! - މަރަށް ތައްޔާރުވުމަކީ ރޭގަނޑު ނިދަން އޮށޯވެފަ ޝަހާދަތް ކިޔުމަށްވުރެ މާބޮޑުކަމެއް!\nމީހަކު ބުނާ ބުނުމެއް ނޫނެވެ. ވަރަށް ގިނަ ޑޮކްޓަރުންނާއި އަހަރެން އަމިއްލައަށް ސުވާލުކޮށްފީމެވެ. މަރުވުމުގެ ވަގުތުގައި ޝަހާދަތް ކިޔޭ ކަމަށްވަނީ ވަރަށް މަދު މީހަކަށެވެ. މިއީ ވަރަށް ހިތާމަހުރި ކަމެކެވެ. ވަރަށް ބޮޑަށް ވިސްނަން ޖެހިފައިވާ ކަމެކެވެ.\nދާދިފަހުން ޝައިޚަކު ޢިޝާ ނަމާދުން ނިމިވަޑައިގެން ގެއަށްވަޑައިގެން ގެއާއި ދާދި ގާތްވެފައި ވަނިކޮށް ހަށިކޮޅަށް3ފަހަރު ވަޅިހަރައި ޝަހީދުކޮށްލިއެވެ. މާތް ﷲ ޝައިޚަށް ޝަހީދެއްގެ ދަރަޖަ ދެއްވަވާށި! އާމީން.\nފާހަގަކުރަން ބޭނުންވަނީ އެ ހާދިސާ ހިނގި ހިސާބުގައި ތިބި މީހުންނަށް އިވުނީ ޝައިޚުގެ ކަންބޮޑުވެވަޑައިގަތުމުގެ އަޑު ނޫން ކަމަށެވެ. އެހެން މީހެއްގެ އެހީތެރިކަމަށް އެދިވަޑައިގެން ގޮވާލެއްވެވި އަޑެއްވެސް ނޫން ކަމެވެ. އެންމެންނަށް ވެސް އިވުނީ ޝަހާދަތުގެ ދެކަލިމަ ބާރަށް ވިދާޅުވިއަޑެވެ. މީސްތަކުން ދުވެ ދިއައިރު އެންމެ ފަހު ނޭވާ ދޫކުރައްވަނީއެވެ. އެއިރުވެސް ގެންދެވީ ޝަހާދަތް ވިދާޅުވަމުންނެވެ.\nވިސްނައި ޢިބްރަތް ޙާޞިލުކުރާށެވެ! އެގޮތަށް އެކަން އެ ކުރެއްވެވުނީ މަރަށް ތައްޔާރުވެގެން ހުންނެވުނީތީއެވެ. އެ ފުރުޞަތު ﷲ ތަޢާލާ އެ ދެއްވެވީ ކޮންމެ ވަގުތަކުވެސް މަރުވެދާނެކަމަށް ބައްލަވައިގެން ޝައިޚް ޢަމަލުކުރައްވަމުން ގެންދަވާފައިވާތީ ކަމަށްވުމަކީ ކިތަންމެހައިވެސް ކައިރި ކަމެކެވެ.\nމަރަށް ތައްޔާރު ނުވެ ހުއްޓައި ބަލިވެގެން ނުވަތަ އެނޫންވެސް ގޮތަކުން މަރާއި ކުރިމަތިލާން ޖެހިއްޖެ ނަމަ އެމީހަކު މަރުވެގެން އެދަނީ އިސްލާމް ދީނުގައި އޮތްގޮތަކަށް ނޫނެވެ. އެހެނީ މުޅި އިސްލާމް ދީނުގެ އަސްލަކީ އަބަދުވެސް މަރަށް ތައްޔާރުވެގެން ހުރުން ކަމުގައިވާތީއެވެ. ދިރިއުޅުމުގެ އެންމެ ބޮޑު މަޤްޞަދަކީ ވެސް މަރަށް ތައްޔާރުވުން ކަމުގައިވާތީއެވެ.\nމީސްތަކުންނޭވެ! ފުރިހަމަ މުސްލިމެއްގެ ގޮތުގައި މަރުވުމަށްޓަކައި ނުވަތަ އެކަމަށް އެދޭނަމަ އަބަދުވެސް ހުންނަން ޖެހޭނީ މަރަށް ތައްޔާރުވެގެންނެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް މުސްލިމުންނަށް ޤަބޫލުކުރެވިފައި އޮންނަނީ މަރަށް ތައްޔާރުވުމަކީ ހަމަ އެކަނި ރޭގަނޑު ނިދަމުން ޝަހާދަތް ކިޔުން ކަމަށެވެ. އެއްގޮތަކަށްވެސް އެހެނެއް ނުވާނެއެވެ. މަރަށް ތައްޔާރުވުމަކީ އެއަށްވުރެ މާބޮޑުކަމެކެވެ.\nމިސާލަކަށް ރޭގަނޑު ނިދަން މި އޮށޯންނަނީ ދުވާލު ނިމި ރޭގަނޑުން ބައެއް ފާއިތުވުމުންނެވެ. ވީއިރު ފަޖުރުލީންސުރެ އަދާކުރަންޖެހޭ ފަރުޟުތައް ކޮބައިހެއްޔެވެ؟ ކުރަންޖެހޭ5ނަމާދު ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟ އެ ނޫންވެސް އަޅުކަން ކުރެވުނު ހެއްޔެވެ؟ އެހުރިހާ ކަމަކަށް އިންތިހާއަށް އިހްމާލުވެގެން ހުރެ ނިދަން އޮށޯންނަމުން ޝަހާދަތް ކިޔުމަކީ މަރަށް ތައްޔާރުވުން ކަމަށް ބެލެވޭނީ ކިހިނަކުންހެއްޔެވެ؟\nމީސްތަކުންނޭވެ! ބޮޑު ބައްޔެއް ނުވަތަ މަރުބަލި ޖެހޭނީ ބުނެ އަންގައިފައެއް ނޫނެވެ. އެކްސިޑެއްގައި ނުވަތަ ކުއްލި މަރަކުން މަރުވާނީވެސް ކުރިން ބުނެ އަންގައިފައެއް ނޫނެވެ! ވީމާ މަރަށް ފުރިހަމައަށް ތައްޔާރތުވެގެން ހުންނާށެވެ! އެއިރުން މަރުވާނީ އެންމެ ހެޔޮ ގޮތުގައެވެ! މަރުމަތީގައި ޝަހާދަތްވެސް ކިޔޭނެއެވެ! އިން ޝާ ﷲ!


Aayush Sharma ge "Kwatha" ge bathalaa akah Katrina Kaif ge kokko | Mihaaru\nއާޔޫޝް އާއި އީޒަބެލް.\nއާޔޫޝް ޝަރުމާގެ "ކްވާތާ" ބަތަލާއަކަށް ކެޓްރީނާގެ ކޮއްކޮ އީޒަބެލް ހަމަޖައްސައިފި\n04 އޯގަސްޓް 2019 - 07:44\nސަލްމާން ހާންގެ ޅިޔަނު އާޔޫޝް ޝަރުމާގެ ދެވަނަ ފިލްމު "ކްވާތާ" ގެ ބަތަލާގެ ރޯލަށް، ސަލްމާންގެ ކުރީގެ ލޯބިވެރިޔާ އަދި ބަތަލާ ކެޓްރީނާ ކެއިފްގެ ކޮއްކޮ އީޒަބެލް ކެއިފް ހަމަޖައްސައިފި އެވެ.\nއަޔޫޝް އަސްކަރީ އޮފިސަރެއްގެ ރޯލު ކުޅޭ ފިލްމުގެ ޝޫޓިން ފެށުމުގެ ތައްޔާރީތައް ވަމުން އަންނަ އިރު، "ކްވާތާ" އަކީ ކަރަން ލަލިތު ބުޓާނީ ޑައިރެކްޓްކުރާ ފިލްމެކެވެ. މީގެ ބަތަލާއަކަށް އީޒަބެލް ނަގާފައި ވަނީ އާޔޫޝްއާ އެކު ފެންނާނީ ޖެކްލިން ފެނަންޑޭޒް ކަމަށް މީޑިއާތަކުން ކުރިން ރިޕޯޓްކޮށްފައި ވަނިކޮށެވެ.\nމިދިޔަ އަހަރު ރިލީޒް ކުރި "ލަވް ޔާތުރީ" އިން ބޮލީވުޑަށް ނުކުތް އާޔޫޝްގެ "ކްވާތާ" ރިލީޒް ކުރާ ކުރާނެ ތާރީހެއް އަދި އިއުލާނެއް ނުކުރެ އެވެ. އެކަމަކު ބެލެވޭ ގޮތުން މި ފިލްމު ވާނީ އީޒަބެލްގެ އަލަތު ބޮލީވުޑް ފިލްމަށެވެ.\nއޭނާ ތައާރަފުކުރާ ގޮތަށް ކުރިން އޮތީ "ޓައިމް ޑް ޑާންސް" ކިޔާ ފިލްމަކުންނެވެ. ޑައިރެކްޓަރު/ކޮރިއޯގްރާފަރު ރެމޯ ޑި ސޫޒާ އެކު މަސައްކަތްކޮށްފައިވާ ސްޓޭންލީ ޑި ކޯސްޓާ ޑައިރެކްޓް ކުރާ އެ ފިލްމުގެ ޝޫޓިން ވެސް މިދިޔަ އަހަރު ލަންޑަނުގައި ނަަގައި ނިންމާފައިވެ އެވެ. އެކަމަކު ޓީ ސީރީޒުން ޕްރޮޑިއުސްކޮށް އަންނަ ނޮވެމްބަރު މަހުގެ 29 އަށް ތާވަލުކޮށްފައި އޮތް "ޓައިމް ޓް ޑާންސް" އެ ތާރީހުގައި ރިލީޒް ކުރާނެ ކަމަށް ނުބެލެވެ އެވެ.\nKatrina Kaif with her sister Isabelle pic.twitter.com/U0zlYjGspu\n— Katrina Kaif Online (@KatrinaKaifFB) August 2, 2019\nއީޒަބެލްއާ އެކު އެ ފިލްމުގެ ބަތަލުގެ ރޯލު ކުޅޭނީ ސޫރަޖް ޕަންޗޯލީ އެވެ. "ޓައިމް ޓް ޑާންސް" ގެ އިތުރު ކާސްޓުންގެ ތެރޭގައި އަނޫޕަމް ކޭރް، ވަލުސްޗާ ޑި ސޫޒާ، އަކްޝޭ އޮބެރޯއީ އަދި ރާޖްޕަލް ޔާދާވް ހިމެނެ އެވެ.\nއީޒަބެލް ކުރިން ބޮލީވުޑަށް ނުކުންނަ އިރު އޭނާ މީގެ ކުރިން ވަނީ ސަލްމާން ކޯ-ޕްްރޮޑިއުސް ކުރި ކެނެޑާގެ ފިލްމެއް ކުޅެފަ އެވެ. އެއީ 2014 ގައި ރިލީޒް ކުރި ފިލްމް "ޑރ. ކެބީ" އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ބޮލީވުޑް ސަލްމާން ޚާން ކެޓްރީނާ ކައިފް


NASA inn uffedhi ventilatorah huhdha dheefi | Mihaaru\n05 މެއި 2020 - 10:062comments\nގާތްގަނޑަކަށް 37 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ތައްޔާކުރި ވެންޓިލޭޓާ އިންޓަވެންޝަން ޓެކްނޮލޮޖީ އެކްސިސަބަލް ލޯކަލީ (ވައިޓަލް) އަކީ ބަލި މީހުންނަށް ހައި-ޕްރެޝަރުގައި އޮކްސިޖަން ފޯރުކޮށްދެވޭ ގޮތަށް ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ އެއްޗެކެވެ. ނާސާ އިން ބުނި ގޮތުގައި އެ މީހުންގެ އުފެއްދުމަކީ އާންމުކޮށް ހޮސްޕިޓަލްތަކުގައި ބޭނުންކުރާ ވެންޓިލޭޓަރުތަކަށް ވުރެ ރަނގަޅަށް އަދި ފަސޭހަކޮށް މަސައްކަތްކުރާނެ އުފެއްދުމެވެ. އަދި މި ވެންޓިލޭޓަރަށް ހުއްދަ ލިބި ވީހާ ވެސް އަވަހަކަށް ބޭނުންކުރަން ފަށައިފި ނަމަ ކޮވިޑް-19 އިން އެތައް ބަޔަކު ސަލާމަތްވާނެ ކަމަށް ބުންޏެވެ.\nToday, FDA includedaventilator developed by @NASA under the ventilator emergency use authorization (EUA). The NASA VITAL is tailored to treat patients with #COVID19 in health care settings. https://t.co/SiO2pDMfQV pic.twitter.com/uWmolVD2k5\nއެމެރިކާ އަކީ މި ވަގުތު ކޮރޯނާވައިރަހުގެ ނުރައްކާ އެންމެ ބޮޑު ގައުމެވެ. އެ ގައުމުން ބަލި ޖެހުނު މީހުންގެ އަދަދު 1.18 މިލިއަނަށް އަރާއިރު، މަރުވި މީހުންގެ އަދަދު 68،270 އަށް ވުރެ ގިނަ އެވެ. ބަލިން މިހާތަނަށް 150،000 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ރަނގަޅުވެފައިވެ އެވެ.\n"ވައިޓަލް" އާ ބެހޭ ގޮތުން އެފްޑީއޭގެ ކޮމިޝަނަރު ޑރ. ސްޓެފެން ހާން ވިދާޅުވީ ނާސާގެ ވެންޓިލޭޓަރަކީ އެތަނުގެ ތަޖުރިބާކާރުންގެ ވަރަށް ފުރިހަމަ މަސައްކަތެއް ކަމަށާއި މިފަދަ ވަގުތެއްގައި ނާސާގެ މި އުފެއްދުން ވެގެންދާނީ ކޮވިޑް-19އާ ދެކޮޅަށް އެމެރިކާ އިން ކުރާ ހަނގުރާމަ އަށް ވަަރަށް މުހިއްމު ވަސީލަތަކަށް ކަމަށެވެ.\n"މިކަމުން ދައްކުވައި ދެނީ އެންމެން ގުޅިގެން މަސައްކަތްކޮށްފި ނަމަ ކާމިޔާބު ހޯދޭނެކަން،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެެ. "ވައިޓަލް ވުޖޫދަށް ގެނައިކަމަށްޓަކައި ނާސާ އަށް ފަށްފަށުން ޝުކުރު އަދާކުރަން."\n"ވައިޓަލް" އަކީ ނާސާގެ ޖެޓް ޕްރޮޕަލްޝަން ލެބޯރެޓަރީ (ޖޭޕީއެލް) ގެ އިންޖިނިއަރުންގެ ޓީމްގެ އުފެއްދުމެކެވެ. އެ އުފެއްދުމަށް ހުއްދަ ލިބުމާ އެކު އިތުރު ވެންޓިލޭޓަރުތައް އުފައްދުމުގެ މަސައްކަތް ވެސް މިހާރު ވަނީ ފަށައިފަ އެވެ.\nއަދި މި ވަގުތު ޖޭޕީއެލް މެނޭޖްކުރާ ކެލިފޯނިއާ އިންސްޓިޓިއުޓް އޮފް ޓެކްނޮލޮޖީން އަންނަނީ އައުޓްސޯސްކޮށްގެން "ވައިޓަލް" އުފެއްދުގެ ހުއްދަ ކުންފުނިތަކަށް ދޭން ވެސް ތައްޔާރުވަމުންނެވެ.\nNASA inn ventilator uffadhai test koffo\nއިތުރު ލިޔުންތައް ސިއްހަތު ނާސާ އެމެރިކާ


Anhenun Baaru veri Kuruvun: Nuhuttunu Vaahaka!\nބައިނަލްއަގުވާމީ އަންހެނުންގެ ދުވަސް ފާހަގަކުރުމުގެ ގޮތުން\n16 އޭޕްރީލް 2022 - 10:31:06\nރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ޖުމްހޫރިއްޔާ އާއެކު އަންހެނުން ބާރު ކުރުރުވުމުގެ ވާހަކަދެކެވެން ފެށި އެވެ. ހަމަ އެކަނި އެވާހަކަތައް ދެކެވުން އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. އެކަމަށް އަމަލީގޮތުން ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ވެސް ކުރެވުނެވެ. އަންހެނުންނަށް ކިޔަވައިދީ، އެކި ކަންކަމަށް އަންހެނުން ނެރެ ހެދިއެވެ.\nމިއީ އޭގެ އެތައް އަހަރެއްގެ ފަހެވެ. މިހާރު ވެސް އަޑަށް ބާރުލަފައި ދައްކާ އެއް ވާހަކަ އަކީ އެ ވާހަކަ އެވެ. އަމީނުގެ ވެރިކަމަށް ފަހު ވެސް ގާއިމު ކުރި ސަރުކާރުތަކުން ވެސް އަންހެނުން ބާރުވެރި ކުރުމަށް ތަފާތު މަސއްކަތްތައް ދިޔައީ ކުރެވެމުންނެވެ.\nރައީސް މައުމޫނުގެ ސަރުކާރުގައި އަންހެނުންގެ ކޮމިޓީތައް އުފެއްދިއެވެ. އަދި އެ ކޮމިޓީއަކުން ތަފާތު މަސއްކަތްތައް ކުރިއެވެ. އެންމެ ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ މަސައްކަތަކީ ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ރަށްރަށަށް ދަތުރުކުރާ ވެރީންނަށް ކައްކައި ކާން ދިނުމެވެ.\nއޭގެ ފަހުން ވެސް ގިނަ ވެރިކަންތަކެއް ބަދަލު ވެއްޖެއެވެ. އަންހެނުންގެ ކޮމިޓީ ނުވަތަ އަންހެނުން ތަމްސީލު ކުރާ ކޮންމެ ވެސް ބައެއް ކޮންމެ ރަށެއްގައިވެސް އޮވެ އެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ކުރިއެރުންތަކެއް ފެންނަ ކަމަކަށް ނުވެ އެވެ.\nސަބަބަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟ ރާއްޖޭގައި އަންހެނުން ބާރުވެރި ކުރުވުމަށް ގޮވާލައި ނުވަތަ އަމަލީ ގޮތުން ވެސް ތަފާތު ކަންކަން ކޮށްފި އެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އޭރު ވެސް މިހާރު ވެސް ކިޔަމުން އަންނަނީ އެއް ލަވަ އެކެވެ. ކުރިއެރުން ނުލިބޭ ވާހަކަ އެވެ. އަންހެނުންނަށް ބާރާއި ހައްގުތައް ނުލިބޭ ވާހަކަ އެވެ.\nރައީސް މައުމޫނުގެ ދައުރުގެ ކުރީ ކޮޅުން ފެށިގެން ވެސް، ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ވެސް ކުރިން ފެށިގެން އެމައްސަލަ އެބައޮތެވެ. އޭރު ވެސް ދެއްކީ އަންހެނުންގެ ކޮމިޓީ ތަކުގެ މަސައްކަތަކީ ކެއްކުން ކަމަށެވެ. އޭރު ވެސް އެވާހަކައެވެ. މިހާރު ވެސް އެވާހަކަ އެވެ.\nހަމަހަމަ ނޫން ވާހަކަ ވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް ދެކެވެ އެވެ. މިހާރު ހަމަހަމަ ނުވަނީ ކޮން ގޮތަކުން ބާވައޭ ހިތަށް އަރަ އެވެ. އަންހެނަކަސް ފިރިހެނަކަސް ގާނޫނުން ލިބިދޭ ހުރިހާ ހައްގެއް ހަމަހަމަ އެވެ. ސްކޫލްތަކުގައި ކިޔަވައިދިނުން ތަފާތެއް ނުކުރެ އެވެ. ވަޒީފާގައި ތަފާތެއް ނުކުރެ އެވެ. ގާނޫނުން ތަފާތު ނުކުރާ ވާހަކަ އެވެ. އެހެން ކަމުން އަންހެނުންނަށް މިހާރު އަނެއްކާ ނުލިބިގެން މިއުޅެނީ ކޮން ހައްގެއް ބާވަ އެވެ.\nދާދި މިދާކަށް ދުވަހު ގަރާރެއް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ވެއްދި އެވެ. ރަށްރަށުގައި އުފައްދާފައިވާ ވިމެންސް ޑިވެލޮޕްމެންޓް ކޮމިޓީތައް ނުވަތަ އަންހެނުންގެ ތަރައްގީއަށް މަސައްކަތް ކުރާ ކޮމިޓީތަކުގައި ތިބި އަންހެނުންނަށް މަސއްކަތް ކުރާނެ މާހައުލެއް އޮތްތޯ ބެލުމަށެވެ. އަދި ސިޓީ ތަކާއި، ކައުންސިލްތަކުގައި މަސައްކަތް ކުރާ އަންހެނުންނަށް މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާ ކުރުމަށް ހުރަސްތަކެއް ހުރި ކަމަށް ބުނެ އެވެ.\nލާމަރުކަޒީ ގާނޫނުން އަންހެނުންނަށް ވަނީ ގިނަ ފުރުސަތު ތަކެއް ދީފަ އެވެ. ކައުންސިލް ތަކަށް އިންތިހާބު ކުރެވޭ މީހުންގެ ތެރެއިން ތިން ބައިކުޅަ އެއްބައި އަންހެނުންނަށް ދޭން މަޖުބޫރެވެ. އެހެންކަމުން މިހާރު އަންހެނުންގެ ބައިވެރިވުން ބޮޑެވެ. ކޮންމެ ކައުންސިލެއްގައި މަދުވެގެން ދެގޮނޑި ވަނީ އަންހެނުންނަށް މިލްކު ކުރެވިފައެވެ.\nމި ބަދަލާއެކު ބައެއް މީހުންގެ ފާޑު ކިއުންތައް ވެސް އައެވެ. ގާނޫނު އަސާސީގައި އޮންނަ ހަމަހަމަކަން ގެއްލުނީ ކަމަށް ވެސް އެއް ބަޔަކު ދެކުނެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އެގާނޫނު އެގޮތަށް ބަދަލުކޮށް މިހާރު ކޮންމެ ކައުންސިލެއްގައި ވެސް އަންހެނުން ހިމެނެ އެވެ. އޭގެ އިތުރުން އަންހެނުންގެ ތަރައްގީ އަށް މަސައްކަތް ކުރާ ކޮމިޓީއަކީ އޭގެ އިތުރުން އޮތް އިތުރު ބައެކެވެ. އެހެންކަމުން ގާނޫނުން އަންހެނުންނަށް ހުޅުވެމުންދާ ފުރުސަތުތައް މަދޭ ބުނެވޭކަށް ނެތެވެ.\nމިހެން ބުނަން ޖެހެނީ އެއްވެސް ޒަމާނެއްގައި ފިރިހެނުންނަށްޓަކައި ގާނޫނަކަށް ބަދަލު ގެނެވިފައި ނުވާތީ އެވެ. ފިރިހެނުން ބާރުވެރި ކުރުމަށް ވަކި ހާއްސަ މަސައްކަތެއް ކުރެވިފައިނުވާތީ އެވެ.\nވަޒީފާގެ މާހައުލާއި އެހެނިހެން ކަންކަމުގައި ވެސް ފިރިހެނުންނަށް ވެސް ގޮން ޖެހުން ތަކާއި ކުރިމަތިލާން ޖެހެ އެވެ. އެކަންކަން ހުރި މިންވަރު އެނގޭނީ އެފަދަ ދިރާސާއެއް ކޮށްލީމައެވެ.\nރާއްޖޭގެ ކަންކަން ހިނގަމުން އަންނަނީ ދިވެހި އާދަކާދަ އާއި ސަގާފަތާއި ދީނީ ކަންކަމުގައި މީހުން ގަބޫލު ކުރާ ގަބޫލު ކުރުން ތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވެގެންނެވެ. ފަޅިކޮށްފައި އަންހެނުންނަށް 50 އިންސައްތަ ކޮންމެ ކަމެއްގައި ދޭން ޖެހޭނެއޭ ބުނެ ގާނޫނަކު ވިޔަސް ވެރިއެއްގެ ބާރާއި ނުފޫޒުން ވިޔަސް އެއީ ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެހެން އެކަން ހިނގާ ނަމަ ރާއްޖޭގެ އެންމެ މަސްދޯންޏެއް ހަމައެކަނި އަންހެނުން ޝާމިލު ވެގެން ދުއްވާނެ އެވެ. ނުވަތަ ނަރުހުންގެ ގޮތުގައި އަންހެނުންނާ އެއްވަރުގެ އަދަދަކަށް ފިރިހެނުން އުޅޭނެ އެވެ.


vnews - Israel akee terrorist dhaulatheh: Erdogan\nއިސްރާއީލަކީ ޓެރަރިސްޓް ދައުލަތެއް: ތުރުކީގެ ރައީސް އުރުދުޣާން\n10 ޑިސެމްބަރ 2017\nތުރުކީގެ ރައީސް ރަޖަބް ތައްޔިބް އުރުދުޣާން - ފޮޓޯ: އޭ.އެފް.ޕީ\nއިސްރާއީލަކީ ޓެރަރިސްޓް ދައުލަތެއް ކަމަށް ވިދާޅުވެ ތުރުކީގެ ރައީސް ރަޖަބް ތައްޔިބް އުރުދުޣާން ވާހަކަފުޅު ދައްކަވައިފިއެވެ.\nތުރުކީގެ މެދުތެރޭ ސިޓީއެއް ކަމަށްވާ ސިވާސްގައި މިއަދު ކުރެއްވި ތަގްރީރެއްގައި ތުރުކީގެ ރައީސް ވިދާޅުވީ، ގުދުސްއަކީ އިސްރާއީލުގެ ވެރިރަށުގެ ގޮތުގައި އެމެރިކާއިން ބަލައިގަތުމުން އެކަމާ ދެކޮޅަށް ތުރުކީން ހުރިހާ މާނައެއްގައި މަސައްކަތް ކުރައްވާނޭ ކަމަށެވެ.\n"ފަލަސްތީނުގެ އެއްވެސް ކުށެއްނެތް. އިސްރާއީލަށް ބަލާއިރު މިއީ ޓެރަރިސްޓް ދައުލަތެއް. އާނ. ޓެރަރިސްޓް" އުރުދުޣާން ވިދާޅުވިއެވެ.\nތުރުކީގެ ރައީސް ވިދާޅުވީ، ފަލަސްތީނުގެ ތުއްތުކުދިން މަރަމުންދާ ޓެރަރިސްޓް ދައުލަތުގެ އަތްމައްޗަށް ގުދުސް ދޫކޮށް ނުލައްވާނޭ ކަމަށެވެ.\nތުރުކީގެ ރައީސް ވިދާޅުވީ، ގުދުސްއަކީ އިސްރާއީލުގެ ވެރިރަށް ކަމަށް އެމެރިކާއިން ކަނޑައެޅިޔަސް، އެއީ ތަންފީޒުކުރަން އެހާ ފަސޭހަކަމެއް ނޫންކަން އެމެރިކާއަށް ދައްކަވާނޭ ކަމަށެވެ.\nގުދުސްއަކީ އިސްރާއީލުގެ ވެރިރަށުގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަނެ އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް އިޢްލާން ކުރެއްވުމާ ގުޅިގެން އެކަމާ ދެކޮޅަށް އަރަބި ގައުމުތަކާއި، އިސްލާމީ ގައުމުތަކުގައި ބޮޑެތި މުޒާހަރާތައް ފެށިގެން ކުރިއަށް އެބަދެއެވެ.\nފަލަސްތީނުގެ ރަށްތަކުގައި ފެށުނު މުޒާހަރާތަކުގެ ތެރޭގައި އިސްރާއީލުގެ އުދުވާނީ ބާރުތަކުން ބަޑިޖެހުމުގެ ސަބަބުން ފަލަސްތީނުގެ ހަތަރު މީހުން ޝަހީދުވެ އިތުރު އެތައްބަޔަކު ޒަޚަމްވެފައި ވެއެވެ.\nފަލަސްތީނުގެ ޣައްޒާގެ ތެރެއިން އިސްރާއީލަށް ރޮކެޓް ހަމަލާއެއް ދިންކަމަށްބުނެ އިސްރާއީލުންވަނީ ޣައްޒާއަށް ވަރުގަދައަށް ބޮން އަޅާފައެވެ. މިހަމަލާތަކުގެ ސަބަބުންވެސް ފަލަސްތީނުގެ އެތައްބަޔަކު ޒަޚަމްވެފައި ވެއެވެ.\nގުދުސްއަކީ އިސްރާއީލުގެ ވެރިރަށް ކަމަށް ގަބޫލުކުރައްވައި ޓްރަމްޕް އެކަން އިޢްލާން ކުރެއްވުމުން ތުރުކީގެ ރައީސް ރަޖަބް ތައްޔިބް އުރުދުޣާން ކުރިން ވިދާޅުވެފައިވަނީ އެމެރިކާއިން މުސްލިމުންގެ ރަތްރޮނގު ހުރަސްކޮށްފި ކަމަށެވެ. އަދި ޓްރަމްޕް ކުރެއްވި އިޢްލާނަކީ އެއްވެސް އުރަތްޕެއްނެތް ބުރަދަނެއްނެތް އެއްޗެއް ކަމަށްވެސް ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ.\nތުރުކީއަކީ އޮގަނައިޒޭޝަން އޮފް ދި އިސްލާމިކް ކޯޕަރޭޝަން، އޯ.އައި.ސީގެ މިދައުރުގެ ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓާ ގައުމު ކަމަށް ވުމާއެކު ތުރުކީގެ ރައީސް އުރުދުޣާން ގެންދަވަނީ ފުރުސަތުގެ ބޭނުން ވަރަށް ރަނގަޅަށް ހިއްޕަވަމުންނެވެ. އަދި އޯ.އައި.ސީގެ ސަމިޓެއް މިމަހުގެ 13 ވަނަ ދުވަހު ބޭއްވުމަށްވެސް ވަނީ ނިންމަވާފައެވެ.


Volley team ah libunu supportun coach ah hiyhamajehun | Mihaaru\nރޭގެ މެޗުގެ ތެރެއިން ގައުމީ ކޯޗު ކާއްޓެ: އޭނާ ވަނީ ކުޅުންތެރިންގެ ކުޅުމާއި ސަޕޯޓަރުން ދިން ހިތްވަރާ މެދު ހިތްހަމަޖެހޭ ކަމަށް ބުނެފައި.-- ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ/ މިހާރު\nވޮލީ ޓީމަށް ލިބުނު ސަޕޯޓުން ކޯޗަށް ހިތްހަމަޖެހުން\n14 އޯގަސްޓް 2019 - 09:372comments\nއެކުވެރިކަމުގެ މެޗުގައި ރޭ ސްރީ ލަންކާގެ ގައުމީ ވޮލީބޯޅަ ޓީމު އަތުން ރާއްޖޭގެ ގައުމީ ޓީމު 3-1 ސެޓުން ބަލިވި ނަމަވެސް މެޗު ބޭއްވުމުގެ މަގުސަދުތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ކަމެއް ހާސިލްވާނެ ކަމުގެ އިހުސާސްކުރެވުނު ކަމަށް ގައުމީ ވޮލީ ޓީމުގެ ކޯޗު މުހައްމަދު ސާޖިދު (ކާއްޓެ) ބުނެފި އެވެ.\nސްޕޯޓްސް މިނިސްޓަރު އަހުމަދު މަހުލޫފްގެ ދައުވަތަކަށް ލަންކާ ގައުމީ ޓީމު މާލެ އައިސް ކުޅެމުންދާ މި މެޗުތަކުން ކޯޗު ކާއްޓޭގެ ނަޒަރުގައި މިއީ ދެ ކަމެއް ހާސިލްކުރެވޭނެ މެޗެކެވެ. އެއީ އަންނަ ހަފްތާގައި ނޭޕާލުގައި ފަށާ ސެންޓްރަލް ޒޯން މުބާރާތަށް ތައްޔާރުވުމުގެ އިތުރުން ގެއްލިފައި އޮތް ވޮލީގެ ފޯރި އަލުން ގެންނަން ލިބޭ ރަނުގެ ފުރުސަތެކެވެ.\nރޭގެ މެޗަށް ފަހު ކާއްޓޭ ބުނީ އޭނާ އަށް ސަޕޯޓަރުންނާއި ވޮލީ އާއިލާގެ ތެރެއިން ފެނުނީ އުއްމީދީ މަންޒަރުތަކެއް ކަމަށެވެ.\n"ވޮލީގައި ގެއްލިފައި އޮތް ފޯރި އާއި ވޮލީގެ ނުފެނި ހުރި މޫނުތަކާ އެއްޗެހި މިތަނުންް ފެނިއްޖެ. ހަމަ އާ ރޫހެއްގައި ވޮލީ ފަށައިގަނެވުނު ވަރުގެ ފީލް އެއް މުޅި ޓީމަށާއި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވެސް ކުރެވުނު،" ރޭގެ މެޗަށް ފަހު ކާއްޓޭ ބުންޏެވެ.\nލަންކާއާ ދެކޮޅަށް ރާއްޖޭން ތިން މެެޗެއް ކުޅެން ރާވާފައި އޮތްއިރު ފުރަތަމަ މެޗުން ހޯމަ ދުވަހު ވަނީ ތިން ސެޓުން ބަލިވެފަ އެވެ. ރަސްމީ މެޗެއްގެ ގޮތުގައި ހާއްސަވެފައި އޮތް ރޭގެ މެޗުން ރާއްޖެ ކުޅުން ރަނގަޅުކުރި ނަމަވެސް ބަލިވީ އެވެ. ކާއްޓޭ ބުނީ މި މެޗުން ބަލިވި ނަމަވެސް ޓީމުން ނެރުނު ހިތްވަރާއި ކުރި މަސައްކަތާ މެދު ވަރަށް ބޮޑަށް ހިތްހަމަޖެހޭ ކަމަށެވެ.\n"މިދިޔަ ހަ މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ވަރަށް ބޮޑު ބަދަލެއް އައިސްފި. ޓީމުގައި މިހާރު އެ ކުޅެނީ ފުދޭ ވަރަކަށް މި ލެވަލަށް ޔަންގް (ޒުވާން) ކުޅުންތެރިން ގިނަވާނެ. ޓީމުގެ 70 ޕަސެންޓަކީ ޖޫނިއާ ކުދިން އެ ކުޅެނީ މި ލެވެލަށް. ވިޝާމަކީ ވެސް މި ލެވެލަށް ބަލާއިރު މާ ބޮޑު އެކްސްޕީރިއަންސެއް ލިބިފައިވާ ސެޓަރެއް ނޫން. ކުޅުންތެރިން ދެއްކި ކުޅުމާ ދޭތެރޭ ވަރަށް ހިތްހަމަޖެހޭ،" ކާއްޓެ ބުންޏެވެ.\nރޭގެ މެޗު ނިމިގެންދިޔައީ ވޮލީ އަށް ހިތާމަވެރި އެހެން ހަބަރަކާ އެކު އެވެ. އަންނަ ސެންޓްރަލް ޒޯން މުބާރާތަށް ފަހު ގައުމީ ޓީމުގައި މި ވަގުތު ހުރި އެންމެ ތަޖުރިބާކާރު ކުޅުންތެރިޔާ އަހުމަދު އަބްދުލް ކަރީމް (ލޯންގޭ) ރިޓަޔާކުރާ ހަބަރެވެ. މެދުނުކެނޑި 15 އަހަރު ގައުމީ ޓީމަށް ކުޅުނު ލޯންގޭ ދިއުމުން އެ މަގާމަށް ކުޅުންތެރިއަކު އުފައްދަން ޖެހޭއިރު، ކާއްޓޭގެ ނަޒަރުގައި އެ ކަމުގައި ލޯންގޭ ވެސް ބައިވެރިވާނެ އެވެ.\n"ލޯންގޭ އަކީ 12 ނޫނީ 15 ވަރަކަށް އަހަރު ތެރޭގައި ރާއްޖެ އަށް ވޮލީގައި ހޯދި އެންމެ ބޮޑެތި ކާމިޔާބީގައި އެންމެ ބޮޑު ހިއްސާއެއް އަދާކުރި އެކަކު. ހަގީގަތަކީ އެއްގޮތަކުން ބަލާއިރު ވަރަށް ދެރަވެސްވޭ. އަނެއް ގޮތަކުން ބަލާއިރު އުފާވަނީ އޭނާ މުޅިން ވޮލީއާ ދުރެއް ނުވާނެ. ގައުމީ ޓީމުގެ ކުޅުންތެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ނުފެނުނަސް އަޅުގަނޑަށް ވަރަށް އުއްމީދު އެބައޮތް ކޯޗިން ސްޓާފެއްގެ ގޮތުގައި ފެންނާނެ ކަމުގެ،" ކާއްޓެ ބުންޏެވެ.\nކާއްޓޭ ބުނީ ލަންކާއާ ދެކޮޅަށް ވެސް ފެނުނު އެންމެ ބޮޑު މައްސަލަ އަކީ ސެޓުތައް ނިންމާލަންޖެހޭ ހިސާބުގައި ހެދޭ ގޯސްތައް ކަމަށެވެ. އަދި އެކަން ރަނގަޅުކުރަން ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރާނެ ކަމަށް ބުންޏެވެ.\nމިރޭގެ މެޗު އިތުރަށް ފޯރިގަދަކުރަނީ\nމީގެ ކުރިން ރޭވިފައި އޮތީ ލަންކާއާ ދެކޮޅަށް ކުޅޭ ތިން މެޗުގެ ތެރެއިން ރޭގެ މެޗު ރަސްމީ މެޗެއްގެ ގޮތުގައި ގެންދާށެވެ. އޭގެ ކުރީ ރޭގެ މެޗާއި މިރޭގެ މެޗު ޓްރެއިނިން މެޗެއްގެ ގޮތުގައި ބާއްވާށެވެ. އެކަމަކު މިހާރު މިރޭ ކުޅޭ މެޗު އިތުރަށް ފޯރިގަދަކުރަން ވަނީ ރާވައިފަ އެވެ. ރޭގެ މެޗަށް ސްޕޯޓްސް މިނިސްޓްރީ މެދުވެރިކޮށް ވ. އަތޮޅާއި މާލެ އަތޮޅުން އަދި ރިސޯޓްތަކުން އަންނަން ހަމަޖެހިފައި އޮތް ސަޕޯޓަރުންނަށް ނާދެވުނީ މޫސުން ގޯސްވުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. އެކަމަކު މިހާރު ވަނީ މިރޭ އެ ސަޕޯޓަރުންނާ އެކު ފޯރިގަދަ މެޗެއް ކުރިއަށްގެންދިއުމަށް ރާވަމުންނެވެ.\nރޭގެ މެޗަށް ފަހު ސްޕޯޓްސް މިނިސްޓަރު މަހުލޫފް އިންޓަވިއުދެނީ.-- ފޮޓޯ: ނިޝާން އަަލީ/ މިހާރު\nސްޕޯޓްސް މިނިސްޓަރު އަހުމަދު މަހުލޫފް ވިދާޅުވީ ރޭގެ މެޗުގައި ނުފެނުނު ވަރުގެ ސަޕޯޓެއް މިރޭ ފެންނާނެ ކަމަށް އުއްމީދުކުރާ ކަމަށެވެ.\n"އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ އެ މަސައްކަތް މި ކުރަނީ ހަމަ އެ ފޯރިގައި ފަހު މެޗަށް. މި މެޗުގައި ވީހާވެސް ގިނަ ރައްޔިތުން އައިސް އަޅުގަނޑުމެން ޓީމަށް މި ކިކުގައި ސަޕޯޓް ކޮށްދިނުން އެދެން. ކުޅިވަރަކީ މޮޅާ ބައްޔާ އޮންނާނެ އެއްޗެއް. ކުރިން ވެސް ބުނަމުން މިއައީ ރާއްޖޭގައި ވޮލީގައި ނެތް ލަންކާ އަތުން މޮޅުވެފައެއް. ފުރަތަމަ މެޗުން ތިން ސެޓުން ބަލިވީ. ދެ ވަނަ މެޗުން އެއް ސެޓު ހޯދައިފި. މެޗު ވާންކޮށް ގޮސްފި. މި އިނގެނީ މަސައްކަތްކޮށްފިއްޔާ ކާމިޔާބުވާނެކަން. މި ހިސާބުން ނުނިންމައި ދެން ވެސް މަސައްކަތްކުރަންވީ،" މަހުލޫފް ވިދާޅުވި އެވެ.\nމިނިސްޓަރު އިސްވެ މިހާތަނަށް ވަނީ ވޮލީ އަށް ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކޮށްދީފަ އެވެ. އެ ގޮތުން ދާދި ފަހުން އިންޑިއަން އޯޝަން އައިލެންޑް ގޭމްސް (އައިއޯއައިޖީ)ގެ ކުރިން ސާބިއާގައި މަތީ ފެންވަރުގެ ޓްރެއިނިން ކޭމްޕެއް ފުރިހަމަކުރުމުގެ ފުރުސަތު ދިނެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ޓީމެއް ޔޫރަޕްގައި ތަމްރީންތަކެއް ހެދި ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. ސެންޓްރަލް ޒޯނުން ރަން މެޑެއްޔަކަށް ވޮލީ ޓީމު ޓާގެޓްކޮށްފައިވާއިރު، މަހުލޫފް ވިދާޅުވީ އެ މުބާރާތަށް ފަހު ވެސް ވޮލީ ޓީމަށް އެހީތެރިވުމުގެ ވިސްނުންތަކެއް އެބަހުރި ކަމަށެވެ.\n"ސެންޓްރަލް ޒޯނަށް ފަހު ވަގުތު އޮތް ވަރުން ސާފް ގޭމްސް އަށް ވެސް ކޮށްދެވެން އޮތް މަސައްކަތެއް ކޮށްދޭނަން. ކުރަން ހުރި ކަންތައްތައް ވަރަށް ގިނަ ރާވަން ހުރި ކަންތައްތައް ވެސް ހިމެނޭ. ވަރަށް މަސައްކަތްކުރާނަން ސެންޓްރަލް ޒޯން ނިންމާފައި ރަނގަޅު ކޭމްޕެއް ދިނުން ނުނީ އިންވިޓޭޝަނަލް މުބާރާތެއް ބޭއްވުން މިއީ ވެސް ވިސްނުމުގައި ހުރި ކަންތައްތައް. އެންމެންގެ މަޝްވަރާއާ އެކު ކުރިއަށްދާނީ،" މަހުލޫފް ވިދާޅުވި އެވެ.\nގައުމީ ޓީމު ސެންޓްރަލް ޒޯނަށް ފުރާނީ މާދަމާރޭ އެވެ. މުބާރާތުގައި ހަތް ޓީމު ވާދަކުރާއިރު، ރާއްޖެ ހިމެނެނީ ނޭޕާލާއި ކިރްގިސްތާނާ އެކު ތިން ޓީމު ވާދަކުރާ ގްރޫޕުގަ އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް އަހުމަދު މަހުލޫފް، ޔޫތު އެންޑް ސްޕޯޓްސް މިނިސްޓަރު ގައުމީ ވޮލީ ޓީމް


Lhairu vakikuri dhe loabiverin 35 aharu fahun gulhijje\nޅައިރު ގަދަކަމުން ދުރުކުރި ދެ ލޯބިވެރިން 35 އަހަރު ފަހުން ގުޅިއްޖެ\nޖަޔައްމާ އާއި ޗިކައްނާ ކައިވެނި ކުރަނީ\nބައެއް ލޯބިވެރިންނަށް ކޮންމެ ހާލަކުން ކިތަންމެ ގިނަ ދުވަހަކުން ނަމަވެސް އެމީހުންގެ ލޯބި ހާސިލު ކުރުން ވަރަށް މުހިއްމު ކަމަކަށް ވެއެވެ. މި ދެ ލޯބިވެރިންނަކީ ވެސް އެފަދަ ދެ މީހުންނެވެ. އެމީހުންގެ ހަގީގީ ލޯބި ކާމިޔާބު ކުރުމަށް އެމީހުންނަށް 35 އަހަރުގެ ދިގު އިންތިޒާރެއް ކުރަން ޖެހުނު ނަމަވެސް އެ މީހުންނަށް ކުރިމަތިވީ ހުރިހާ ގޮންޖެހުންތަކަކުން އަރައިގަނެ އެމީހުން މިވަނީ ލޯބި ހާސިލުކޮށްފަ އެވެ.\nއިންޑިޔާގެ ކަރްނާޓަކާގެ ހަސަން ޑިސްޓްރިކްޓްގެ ދެވަރަމުއްޑަނަހައްލީ އަވަށުގައި ދިރިއުޅޭ ޖަޔައްމާ އާއި ޗިކައްނާ އަކީ ވަރަށް ޅަ އިރުއްސުރެ ދެ ލޯބިވެރިންނެވެ. ދެ މީހުން އުޅެ ބޮޑުވީ އެއް އަވަށެއްގަ އެވެ. ދެ މީހުންގެ ގެ ހުންނަނީ ވެސް ވަރަށް ކައިރި ކައިރީގަ އެވެ. އަދި ދެ މީހުންގެ އާއިލާގެ މީހުން ވެސް އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކު ވަރަށް ރަނގަޅަށް ދަނެ އެވެ.\nކުޑަ ކުޑައިރުއްސުރެ ދެ މީހުން ލޯބިވެގެން އުޅުނަސް ޖަޔައްމާގެ މައިންބަފައިން އެމީހުންގެ އަންހެންދަރިފުޅު ޗިކައްނާ އާ ކައިވެނި ކޮށްދޭކަށް އެއްބަހެއް ނުވި އެވެ. ސަބަބަކީ ޗިކައްނާ ފަގީރުވެފައި އޭނާއަކީ އިމާރާތްކުރާ ތަންތަނުގައި ލޭބަރެއްގެ ވަޒީފާ އަދާކުރާ މީހަކަށް ވާތީ އެވެ.\nއެންމެފަހުން ޖަޔައްމާގެ އާއިލާއިން އެމީހުން ހިތްހަމަޖެހޭ މީހަކާ ޖަޔައްމާގެ ކައިވެނި ކުރުވި އެވެ. އޭނާގެ ނުރުހުމުގައި ގަދަކަމުންނެވެ. ދެ ލޯބިވެރިން މަޖްބޫރުން ވަކިވާން ޖެހުނަސް އޭރުއްސުރެ ވެސް ދެމީހުންގެ ހިތުގައި އެކަކު އަނެކަކަށް އޮތް ލޯބި އެތައް އަހަރެއް ފާއިތުވީ އިރުވެސް މަރުނުވެ އޮތެވެ.\nކައިވެންޏަށްފަހު ވެސް ޖަޔައްމާ ދިރިއުޅުނީ ފިރިމީހާ އާއެކު އެ އަވަށުގަ އެވެ. ނަމަވެސް ޖަޔައްމާ އެހެން މީހަކާ ކައިވެނި ކޮށްގެން އުޅޭތަން ބަލަން ކެތް ނުވެގެން ޗިކައްނާ އެހެން އަވަށަކަށް ހިޖުރަ ކުރީ އެވެ. ޗިކައްނާ ދިޔައީ މައިސޫރު ކައިރީގައި އޮންނަ މެޓަގަލީ ކިޔާ އަވަށަކަށެވެ. އަދި އެރަށުގައި ވެސް އިމާރާތްކުރާ ތަންތަނުގައި ލޭބަރެއްގެ ގޮތުގައި އޭނާ މަސައްކަތް ކުރަމުން ދިޔަ އެވެ.\nޖަޔައްމާ ހަނދާން ނައްތާލާފައި އެހެން މީހަކާ ކައިވެނިކުރާހިތެއް ޗިކައްނާ ނުވި އެވެ. އެހެންވެ 35 އަހަރު އޭނާ ހޭދަކޮށްލީ އެކަނި މާއެކަންޏެވެ. އާއިލާގެ މީހުން އޭނާގެ ކައިވެނި ކުރުވަން ވަރަށް މަސައްކަތް ކުރި އެވެ. ނަމަވެސް ޖަޔައްމާ ނޫން މީހަކު ޗިކައްނާ ބޭނުމެއް ނުވި އެވެ.\nޖަޔައްމާގެ ކައިވެންޏަށްފަހު އެ ދެ މީހުން އެއްގޮތަކަށް ވެސް ބައްދަލެއް ނުކުރެ އެވެ. ނަމަވެސް ޖަޔައްމާގެ ޚަބަރު ދަބަރު ޗިކައްނާ އަބަދުވެސް ހޯދަ އެވެ. ޖަޔައްމާ އުޅޭ ތަނަކާއި އޭނާގެ ހަޔާތުގައި ހިނގާ ހުރިހާ ކަމެއް ޗިކައްނާ އަށް އެނގެ އެވެ. އެ ދެ މީހުންގެ އެކުވެރިންނާއި ތިމާގެ މީހުންގެ ފަރާތުންނެވެ.\nކައިވެންޏަށްފަހު ޖަޔައްމާ އުޅެނީ ވަރަށް ހިތްދަތި ދިރިއުޅުމެއްކަން ޗިކައްނާ އަށް އެނގެ އެވެ. ޖަޔައްމާ އަށް ފިރިހެން ދަރިއަކު ލިބުނެވެ. އަދި އޭގެ ފަހުން ވެސް ފިރިމީހާ އަށާއި ދަރިފުޅަށް މަންމައެއް އަދި އަންބެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ކޮށްދޭން ޖެހޭ ހުރިހާ ކަމެއް ކޮށްދީގެން އެމީހުންނާއެކު އޭނާ ދިރިއުޅެމުން ދިޔަ އެވެ.\nނަމަވެސް ޖަޔައްމާ އޭނާ ދެކެ ލޯބިނުވާކަން ފިރިމީހާއަށް އަބަދުވެސް އިހްސާސް ކުރެވެ އެވެ. އެހެންވެ އެންމެ ފަހުން ޖަޔައްމާ ދޫކޮށްލާފައި ފިރިމީހާ ގެއިން ނުކުމެގެން ދިޔައީ އެވެ. ފަހުން ޖަޔައްމާ އޭނާގެ ދަރިފުޅު ގޮވައިގެން މައިސޫރަށް ދިރިއުޅުން ބަދަލު ކުރި އެވެ.\nޖަޔައްމާ އަށް ދިމާވި ކަންތައްތައް އެނގިފައި އޮތުމުން އޭނާއާ ގުޅައި ވާހަކަ ދައްކާލަން ޗިކައްނާ ގަސްތުކުރި އެވެ. އެހިސާބުން އަނެއްކާވެސް ދެ ލޯބިވެރިންނަށް އެމީހުންގެ ލޯބި ކާމިޔާބުކުރުމަށް ފުރުސަތު ހުޅުވުނީ އެވެ.\nމިހާރު ޖަޔައްމާ އާއި ޗިކަންނާ ވަނީ ކައިވެނިކޮށްފަ އެވެ. އެ ދެ މީހުންނަށް ކައިވެނި ކުރެވުނީ ވަކިވީތާ 35 އަހަރު ފަހުން ނަމަވެސް ދެ މީހުން ތިބީ ކައިވެނި ކުރެވުނީތީ ވަރަށް އުފަލުންނެވެ.\n"އަހަރެންގެ ހިތުގައި އަބަދުވެސް އޮތީ ޖަޔައްމާގެ ލޯބި. ކޮންމެ ސަބަބަކާ ލައިގެން ނަމަވެސް ކުރިން ގުޅެވޭނެ ގޮތެއް ނުވި. ނަމަވެސް ހަޔާތުގެ އެންމެ ފަހުގެ ދުވަސްތައް އެކުގައި ހޭދަކުރަން ލިބުނީތީ ވަރަށް އުފާވެއްޖެ،" ޗިކައްނާ ބުންޏެވެ.\nޖަޔައްމާގެ ދަރިފުޅަށް މިހާރު 25 އަހަރެވެ. އޭނާ މަސައްކަތްކުރަނީ މައިސޫރުގެ ސްޓޭޓް ޓްރާންސްޕޯޓް ޑިޕާޓްމަންޓުގަ އެވެ. ޗިކައްނާ އާއި ޖަޔައްމާ ކައިވެނިކުރީ ދަރިފުޅަށް ވެސް ނާންގާ ވަރަށް ސިއްރު ސިއްރުންނެވެ.\n"އަންނަ އަހަރު އަހަރެމެންގެ ދަރިފުޅު ވެސް ކައިވެނި ކުރާނެ. އަހަރެމެންގެ ގުޅުން ދަރިފުޅަށް ހާމަކުރާނީ އޭގެ ފަހުން،" ޗިކަންނާ ބުންޏެވެ. ޖަޔައްމާގެ ދަރިފުޅު އޭނާގެ ދަރިއެއްގެ ގޮތުގައި ޗިކަންނާ ބަލައިގެންފިކަން އޭނާގެ މި ވާހަކައިން ދޭހަވި އެވެ.\nނަމަވެސް ޗިކަންނާ އާއި ޖަޔައްމާގެ ކައިވެނީގެ ޚަބަރު އިސާހިތަކު މުޅި ހިސާބަށް ފެތުރުނެވެ. ސަބަބަކީ މި ކައިވެނީގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ޗިކަންނާގެ އާއިލާގެ ހަތަރު މެމްބަރަކު ބައިވެރި ވެފައިވާތީ އެވެ.\nކައިވެނީގައި ނެށުމުން އެހެން މީހަކާ ކައިވެނިކޮށްފި\nބައްޕަގެ އެންމެ ފަހު ސިޓީ ކައިވެނީގެ ހެދުމުގައި\nމަންމަައަށް އާ ހަޔާތެއް ފެށުނީތީ ދަރިފުޅު އުފާވެއްޖެ