Gocław czeka na komunikacyjne zmiłowanie\nSamorząd Pragi-Południe zorganizował dzień po dniu spotkania w sprawie paraliżu komunikacyjnego dzielnicy po zamknięciu mostu Łazienkowskiego. Wczoraj na Saskiej Kępie było burzliwie, bo tam sytuacja jest beznadziejna, dziś na Gocławiu już spokojniej, ale to osiedle ma dodatkowe możliwości dojazdu do centrum przez Trasę Siekierkowską. Choć radny Michał Suliborski (PO), przewodniczący dzielnicowej komisji planowania przestrzennego i ochrony środowiska, uważa, że Gocław po zamknięciu mostu Łazienkowskiego jest poszkodowany najbardziej, bo nie ma dostępu do żadnej komunikacji szynowej.\nObecny na spotkaniu wicedyrektor ZTM ds. przewozów Andrzej Franków przekonywał, że jego podwładni cały czas monitorują sytuację. I tak np. wyludniła się linia 507, kiedyś najmocniejsza "siekiera" z Gocławia - autobusy kursowały co 3 minuty. Dziś dwukrotnie rzadziej, bo w godzinach szczytu ludność przeniosła się do nowej linii E-1, która omija totalnie zakorkowaną ul. Saską przez Wał Miedzeszyński do stacji II linii metra Stadion Narodowy.\nCiekawostką było podzielenie się z obecnymi na spotkaniu informacją, że ZTM wydał polecenie kierowcom linii 507, by na prośbę pasażerów wypuszczali ich z autobusu także na przystankach, na których normalnie się nie zatrzymują, ale i tak stoją tam w makabrycznym korku. Dzięki temu można przeskoczyć z 507 na przystanku Adampolska na Saskiej do tramwajów jadących aleją Waszyngtona.\nPani Barbara, jedna z mieszkanek, wtrąciła, że autobusy linii 507 nie są już tak bardzo zatłoczone jak dawniej, bo wielu pasażerów ewakuuje się z nich już na wiadukcie ul. Saskiej (czyli jeszcze przed największym korkiem) i schodzą na przystanek linii, które odjeżdżają stąd bezpośrednio do centrum przez Wał Miedzeszyński i most Poniatowskiego. Dlatego też duży tłok panuje zwłaszcza w liniach 151 i 520.\nDyrektor Franków zasygnalizował, że linia E-1 zacznie się zatrzymywać na przystanku Kryniczna na Wale Miedzeszyńskim (to ukłon w stronę mieszkańców Saskiej Kępy). Zapowiedział też, że docelowo - prawdopodobnie od jesieni - zmieni numer, bo ZTM przymierza się, by przekształcić ją w całodobową, a może i całotygodniową. - Pasażerowie muszą ją jeszcze polubić trochę bardziej - stwierdził, a była to odpowiedź na pytanie mieszkającego na Gocławiu od 1979 r. Dariusza Zapiora, który postulował kursy także E-1 poza szczytem. I generalnie chwalił ZTM za reakcję po zamknięciu mostu. M.in. za puszczenie przegubowców na trasę linii 168 z Górnego Mokotowa przez most Siekierkowski na Gocław i Witolin (potwierdzam, jechałem dziś takim długim autobusem na spotkanie prosto z redakcji - wszystkie miejsca siedzące zajęte, nawet nie było strasznych korków i dotarłem grubo przed czasem).\nPadła też zapowiedź dyrektora Frankowa, że od czerwca zmieni się trasa linii 125 (Międzylesie - pl. Hallera): autobusy jadące Grochowską, skręcą w ul. Zamoyskiego do Jagiellońskiej i przez ul. Okrzei wrócą na Targową. Moim zdaniem przez to kryterium przydałoby się jeszcze puścić linię 135 (Olszynka Grochowska - pl. Hallera). Poprawi to dojazd do II linii metra z Grochowa i Kamionka. Zwłaszcza przystanek w drogę powrotną ma być ulokowany wygodnie dla przesiadkowiczów, bo w miarę blisko wyjścia ze stacji Stadion Narodowy.\nRadny Karol Kowalczyk (PO) apelował, by policja sterowała ruchem na ślimakach łączących Wisłostradę z mostem Poniatowskiego. To jest fatalne miejsce, bo krzyżuje się tu ruch w obu kierunkach, a rykoszetem obrywają jadący Wisłostradą w kierunku Żoliborza. Radny dostał zapewnienie od przedstawicieli miejskiego inżyniera ruchu, że takie patrole są wystawiane regularnie w godzinach szczytu, jeśli tylko nie ma pilnego wezwania do wypadku. Dodali, że na początku maja zostanie poprawiony przejazd na wiaduktach łączących Trasę Łazienkowską z Wisłostradą - mają tam powstać dwa pasy ruchu (ciekawe, jak to się zmieści?).\nRadny Krzysztof Wysocki (PiS) poddał pod rozwagę, by zorganizować dowóz mieszkańców Gocławia autobusami do stacji Szybkiej Kolei Miejskiej na Olszynce Grochowskiej. Wicedyrektor Franków odpowiedział, że nie byłoby to korzystne rozwiązanie. Po pierwsze, po drodze można się przesiąść do tramwajów na pl. Szembeka (z linii 123 i 148). Po drugie, przesiadka do SKM-ki na stacji Warszawa Olszynka Grochowska jest niewygodna, bo trzeba tam chodzić po kładce. Zresztą ZTM nie ma już wolnych autobusów, które mógłby skierować na Gocław (zaraz po pożarze mostu Łazienkowskiego skierowano tu 16 przegubowców kosztem likwidacji linii 460 z Pragi i E-4 z Tarchomina).\nPrzewodnicząca rady osiedlowej Gocławia Agnieszka Hałaburdzin-Rutkowska sprzeciwiała się zamykaniu mostu Poniatowskiego podczas imprez na Stadionie Narodowym. Zgodził się z nią radny Suliborski: - To rzecz karygodna w momencie, gdy nie ma mostu Łazienkowskiego. My tu jesteśmy naprawdę w krytycznej sytuacji.\nNiestety, nie obchodzi to policji. Często zarzuca kierowcom, że jeżdżą na pamięć i łamią przepisy, tak samo policja na pamięć każe zamykać most Poniatowskiego. Tymczasem, jak się dowiedziałem dzisiaj, po ostatniej imprezie żużlowej na Stadionie Narodowym nawet 10-13 tys. osób wróciło stamtąd II linią metra. To całkiem sporo jak na pierwszy raz od jej uruchomienia. Po finale Pucharu Polski 2 maja Legia-Lech składy będą odjeżdżać co 3 minuty. Trzeba w końcu przyzwyczaić kibiców, że po meczu mają do dyspozycji przede wszystkim komunikację szynową - właśnie metro, a także kolej i tramwaje, które zamiast krążyć po objazdach mogłyby normalnie jeździć mostem Poniatowskiego.\nNa spotkaniu oczywiście nie mogło zabraknąć głosów na temat linii tramwajowej na Gocław. Radny Dariusz Lasocki (PiS) nawoływał: - Nie budujmy mitów na ten temat, przybliżajmy się do rozwiązań. Proszę o podanie konkretnych terminów budowy tramwaju i odnogi metra na Gocław.\nBurmistrz dzielnicy Tomasz Kucharski (PO) określił to wystąpienie jako populistyczne. Dodał, że żadne decyzje w sprawie tramwaju na Gocław wciąż nie zapadły. Ani na tak, ani na nie. Ale to już temat na osobny komentarz.\n22:16, osa_oraz_smik , Korki\nKiedy jazda rowerem pod prąd?\nNowa przeszkoda na nadwiślańskim szlaku rowerowym: do rozkopanego odcinka na bulwarze między Podzamczem a Centrum Nauki "Kopernik" niespodziewanie dołączył zamknięty przejazd pod mostem Łazienkowskim. Kto akurat wymienił rower Veturilo przy wrotach Portu Czerniakowskiego jak ja (na razie marne wyniki odchudzania - tylko -1 kg), łatwo może się nabrać na tę szeroką promenadę z równego asfaltu. Teraz na początku brakuje znaku z ostrzeżeniem: ślepa ulica. Trzeba wracać na Wisłostradę. Pełnomocnik rowerowy ratusza Łukasz Puchalski już wie o tej sprawie i obiecał interwencję. Jeśli zamyka się przejazd kierowcom, miejski inżynier ruchu nie zatwierdzi tego bez odpowiedniej informacji.\nByłbym jeszcze bardziej rad, widząc na ulicach Warszawy takie oto znaki, na które natknąłem się ostatnio we francuskim Arles:\nKrótka powtórka: Arles - miasto w Prowansji rozsławione choćby przez Vincenta van Gogha, który namalował tu dużą część swoich obrazów na czele ze "Słonecznikami", czy Frederica Mistrala - pisarza, noblistę (od niego nazwa chłodnego, porywistego wiatru, a teraz francuskich okrętów, które miały być sprzedane Rosji), wreszcie starożytnych budowli - areny, na której dziś odbywają się gonitwy byków, amfiteatru i świetnie zachowanych podziemnych korytarzy sprzed ponad 2000 lat. A współcześnie Arles to miasto dużych swobód rowerowych z dopiskami "Sauf", czyli "Oprócz" pod zakazami wjazdu czy nakazami skrętu.\nTo akurat nie jest we Francji niczym nadzwyczajnym. W Polsce za pioniera we wprowadzaniu jazdy pod prąd dla rowerzystów jest uważany Gdańsk. I rzeczywiście na tamtejszym Starym Mieście niemal na każdym kroku spotyka się odpowiednie znaki:\nDlaczego u ujścia Wisły do morza wieszanie tabliczek dopuszczających ruch rowerowy mimo zakazów i nakazów jest możliwe, a w jej środkowym biegu, gdzie leży Warszawa, ciągle nie możemy się tego doczekać? Czy rzeczywiście chodzi o kwestie bezpieczeństwa?\nGdańsk opuszczaliśmy wstrząśnięci wypadkiem we Wrzeszczu, do którego doszło niemal na oczach mojej żony. Kryminalista, który powinien siedzieć w więzieniu, a który pod wpływem narkotyków pędził samochodem ulicą w środku miasta, uderzył w inny samochód, a ten wpadł na rowerzystów jadących przeznaczoną dla nich drogą wzdłuż jezdni. Jedna z rowerzystek zmarła. To pokazuje, że znakami + fotoradarami należy walczyć (i to skutecznie!) z szaleńcami na drogach, a nie utrudniać jazdę cyklistom małymi uliczkami, gdzie nie da się rozwijać dużej prędkości.\n22:48, osa_oraz_smik , Rowery\nPokiereszowana linia 26\nPo wielu miesiącach przymiarek Zarząd Transportu Miejskiego wprowadza w końcu nowy takt w rozkładach jazdy tramwajów - od maja mają kursować co 4-8 minut w szczycie zamiast co 5-10 minut jak dziś. Na pierwszy rzut oka wygląda to na poprawę, ale jest kilka wyjątków, które sprawiają, że zmiana nie będzie do końca pozytywna. Dostałem do wiadomości list protestacyjny wysłany już do ZTM po tekście, który opublikowałem na ten temat w "Gazecie Stołecznej":\nP. Łukasz Arynowski krytykuje - i słusznie - pocięcie rozkładu linii 26. Zamiast co 5 min w szczycie ma kursować co 8 min. Też miałem w tej sprawie wątpliwości, pisałem o tym w blogu we wrześniu 2014 r.:\nMój czytelnik mieszka na Jelonkach i zwraca uwagę na notoryczne psucie komunikacji w tym rejonie miasta. Kiedy pasażerowie protestowali, że zabiera im się autobusy do centrum (najpierw przyspieszoną linię 506, potem - 125), słyszeli od urzędników ZTM: macie przecież tramwaje, a jedno nie może dublować drugiego. Kiedy niedawno zlikwidowano linię tramwajową 8, ZTM przekonywał z kolei, że są jeszcze inne, czyli 10, nowa 11 i właśnie częsta 26, z której będzie się można przesiadać do tak samo silnej linii 24 (teraz i ona ma jednak kursować rzadziej!).\nTak pisze p. Łukasz: "Rozrzedzana linia 26 jest bardzo oblegana zarówno w szczycie, jak i poza godzinami szczytu. (...) Na Jelonki nie będzie kursowała żadna linia wysokiej częstotliwości, przez co - na skutek spadku częstotliwości kursowania tramwajów na ulicy Powstańców Śląskich - pogorszy się także dojazd lokalny dla mieszkańców (np. do centrów handlowych takich jak: CH Górczewska, Hala Wola lub Fort Wola)".\nCiekaw jestem, jak ZTM wytłumaczy się teraz ze swoich planów rozkładowych i co tu dużo mówić wcześniejszego oszukiwania pasażerów z Jelonek i Woli. Wiem, że docelowo do ul. Powstańców Śląskich mają dojeżdżać przez ul. Wolską dodatkowo linie 13 i 24 (z powodu zamknięcia ul. Obozowej - remont wiaduktu linii obwodowej PKP + modernizacja torowiska na Kole). Ale to przecież dopiero w przyszłym roku...\nW sumie mają pozostać tylko cztery naprawdę silne linie magistralne, kursujące w szczycie co 4 minuty. Będą to: 9, 31, 33 i 77. Przy czym linia 33 ma kursować raz co 4 minuty, a raz co 8 minut, żeby w środek tej dłuższej przerwy wpasowała się linia 17 na rondzie Babka (w stronę Mokotowa) i pętli Rakowiecka (w stronę Żoliborza). Dzięki temu powstanie równy takt odjazdów co 4 minuty na wspólnym, najbardziej obleganym odcinku linii 17+33 wzdłuż al. Jana Pawła II. Tylko że dojeżdżający do centrum z takiego np. Wawrzyszewa będą na tym stratni, jeśli tramwaj im ucieknie, a na następny przyjdzie im czekać nie 4 minuty, czy 5 minut jak dziś, ale aż 8 min. W wersji z września ub. r. linia 33 miała kursować co 6 minut, a linia 17 co 4 minut, co byłoby jednak przesadą po jej przedłużeniu na Tarchomin.\nZa to linia 24 była szykowana jako supersilna - co 4 min. Z tym że na skróconej trasie z Wiatracznej, zamiast z Gocławka. Trasa pozostała bez zmian po histerycznych żądaniach mieszkańców i radnych z Grochowa. Teraz plujcie sobie sami w brodę - owszem, będziecie mieć dwa numerki tramwajowe na Gocławku (9 i 24), ale zaczną kursować nieregularnie i rzadziej (bo część kursów "dziewiątki" ma być skrócona).\nNiewykluczone, że zmiany rozkładowe wyglądałyby lepiej, gdyby nie konieczność uruchomienia dodatkowej linii 77 (Wiatraczna - pl. Narutowicza) po zamknięciu mostu Łazienkowskiego. To po pierwsze, a po drugie znowu mamy za dużo połączeń tramwajowych. ZTM mógłby działać odważniej i przy okazji rewolucji rozkładowej zlikwidować zbędne linie, np. 6, 14, 25 (ta mogłaby przejąć trasę linii 77), a kursowanie 31 ograniczyć do godzin szczytu. Wtedy pozostałe linie mogłyby kursować częściej i dałoby się uruchomić więcej linii magistralnych, takich jak choćby 26.\n10:47, osa_oraz_smik , Tramwaje\nSchudnąć z Veturilo\nZnajomi zaczęli się pytać, czy nie kandyduję czasem na prezydenta. Nie, to tylko kampania promocyjna "Gazety Stołecznej", w której uczestniczą dziennikarze. Postraszymy teraz trochę warszawiaków tu i ówdzie. Kolega, który występuje na plakacie z lupą, stwierdził, że wyglądam jak Jerzy Połomski, tylko zamiast mikrofonu dali mi sygnalizację świetlną. Nie mogę narzekać - rysownik bardzo łaskawy, jego kreska odmłodziła mnie chyba ze 20 lat (włosy nadal własne). Za to po zimowej przerwie i osiągnięciu historycznej wagi na serio postanowiłem przesiąść się na rower podczas dojazdów do pracy. Z Żoliborza na Dolny Mokotów to jakieś 12 km, a po drodze zawsze można spotkać coś ciekawego.\nNp. pierwszy raz miałem okazję skorzystać z rowerowego przejazdu na Mariensztat. Jeszcze jesienią były tam niewygodne schodki, po których wnosiło się rower, ale trwała już budowa zjazdu:\nNie przypuszczałem wtedy, że wyjdzie z tego rozdwajająca się jezdnia. Teraz widać to zwłaszcza z poziomu Rynku Mariensztackiego:\nOczywiście wszystko upstrzone znakami, jeden przypada średnio na dwa metry nowej drogi. Jest wygodna i lubię też dalszy odcinek na Powiślu wzdłuż ul. Kruczkowskiego i przez park na Agrykoli, ale nie mogę się już doczekać, aż miasto przywróci przejazd wzdłuż Wisły. Jak długo można czekać na nowe bulwary! Są tak rozgrzebane, że pracom nie widać końca. Muszę za to przyznać, że bardzo ładnie wyszedł przygotowany w zeszłym roku żoliborski odcinek na wysokości Cytadeli i dalej koło Spójni aż do mostu Grota-Roweckiego (tu znowu przerwa z powodu budowy - do jesieni 2015 r.).\nWytyczenie mokotowskiego fragmentu Nadwiślańskiego Szlaku Rowerowego - przymusowo oddalonego od rzeki z powodu przesadnej obawy miejskich wodociągów o bezpieczeństwo osadnika przy ul. Czerniakowskiej - sprawiło przynajmniej, że znikł problem samochodów parkujących i atakujących przechodniów na chodniku. Jakimś cudem kierowcy znaleźli miejsca postojowe gdzie indziej. To po wschodniej stronie Wisłostrady, a po zachodniej niedawno drogowcy wbili las słupków (brawo!), nad czym dzień w dzień biadolił jeden z portali. Że po co, że przecież chodnik taki szeroki, więc miejsca wystarczyłoby dla wszystkich. Otóż chodnik jest do chodzenia a nie do parkowania całą szerokością auta ani do jeżdżenia.\nChyba że rowerem - akurat wzdłuż Wisłostrady można (byle ostrożnie!), bo miejski inżynier ruchu do spółki z Zarządem Dróg Miejskich podnieśli swego czasu dopuszczalną prędkość do 70 km na godz. Co było absurdem na tak gęsto zabudowanym odcinku (a już w takim Powsinku za Wilanowem trzeba zwalniać do 60 km na godz. i ZDM nie chce słyszeć o żadnej zmianie, a fotoradary pracują).\nZbliżając się rowerem Veturilo do końcowej stacji na trasie mojego dojazdu do pracy u zbiegu Czerniakowskiej i ul. Gagarina, natknąłem się jeszcze na parkujące na chodniku 2 samochody:\nJak się tu dostały, skoro wszystkie wjazdy i przystanek autobusowy obstawiono słupkami? Kierowcom została tylko droga przez trawnik. Mam nadzieję, że parafia św. Stefana Króla ani Zgromadzenie Sióstr Najświętszej Rodziny z Nazaretu - bo przed ich budynkami odbywa się parkowanie na chodniku i jeżdżenie przez trawniki - nie mają z tym nic wspólnego...\n19:35, osa_oraz_smik , Rowery\nTramwaje pod platanami jak okręty\nW Marsylii, drugim co wielkości mieście Francji (ok. 850 tys. mieszkańców, ponad 1,5 mln w aglomeracji), gdzie od 20 lat niezmiennie rządzi mer Jean-Claude Gaudin z prawicowej partii Nicolasa Sarkozy'ego UMP, uznanie budzi konsekwentne przywracanie trakcji tramwajowej w ścisłym centrum i jej rozszerzanie na obrzeża. Polecam ten przypadek konserwatywnym władzom Warszawy z PO, które wciąż mają w tej sprawie obiekcje. Warto też wybrać się do Marsylii, by przekonać się, że odważny wygląd tramwajów może zachwycać i nie wali po oczach jak bufetowy styl wagonów Jazz DUO sprowadzanych właśnie do Warszawy z bydgoskiej Pesy. W Marsylii tramwaje przypominają okręty, bo miasto jest ściśle powiązane - historycznie i współcześnie - ze swoim portem:\nMarsylia ma przyczepioną łatkę miasta niebezpiecznego, pełnego biedoty, imigrantów, mniejszości islamskiej, która powoli staje się większością, a przewodniki ograniczają się do niedługich opisów i wyliczenia kilku zabytków. Błąd. Ten obraz jest już nieaktualny, nieprawdziwy i zmienia się, odkąd wpompowano 8 mld euro w metamorfozę historycznego centrum i nowe inwestycje publiczne w miejscu doków (od 1995 r. z pomocą rządu, regionu, Unii Europejskiej i funduszy prywatnych). Poza tym w 2001 r. do Marsylii dotarły szybkie pociągi TGV z Lyonu i Paryża - to niecałe 4 godziny jazdy, co ułatwia dojazd i skłania do podróży biznesowych czy turystycznych Francuzów z północy kraju.\nWreszcie w 2013 r. Marsylia była Europejską Stolicą Kultury (obok słowackich Koszyc), co przyniosło spektakularne projekty architektoniczne (m.in. MuCEM - muzeum kultury śródziemnomorskiej) koło historycznego fortu St. Jean przy wyjściu z Vieux Port. Transportowo ciekawe są tam dwa nietypowe mosty dla pieszych, które z daleka wyglądają tak, jakby ludzie chodzili po linie:\nW trend modernizacji Marsylii wpisują się też tramwaje. W 2007 r. uruchomiono dwie linie: T1 (obecnie na 5,4-kilometrowej trasie: Arenc - La Blancade) i T2 (dziś 6,1-kilometrowa: Noailles - Les Caillols). W budowie jest linia T3, czekają już tory na Cours Belsunce i rozjazdy na użytkowanej obecnie linii T1 na reprezentacyjnej alei La Canebiere:\nNa fragmencie obsadzonej platanami alei Cours Belsunce, gdzie kursują już tramwaje linii T2, znalazłem znak drogowy, który jest teraz moim ulubionym :-)\nTak to właśnie wygląda, przypatrzcie się przeciwnicy powrotu tramwajów na Nowy Świat i Krakowskie Przedmieście (a niedługo czekają nas debaty i głosowania nad odrzuconą przez ratusz poprawką do planu zagospodarowania, która umożliwiałaby budowę takiej trasy w przyszłości - składały ją Tramwaje Warszawskie, kilka organizacji pozarządowych i ja - prywatnie).\nOkrętowy styl tramwaje w Marsylii zawdzięczają projektantom z MBD Design. Wykonawcą wagonów jest firma Bombardier. Najpierw (od 2007 r.) dostarczyła 26 sztuk modelu Flexity Outlook - 33-metrowych. W latach 2010-13 były wydłużane do 43 metrów i mają aż siedem członów z sześcioma przegubami! Potem w 2014 r. było kolejne zamówienie dla Bombardiera na 6 tramwajów.\nPrzystanki w Marsylii mają podniesione platformy, ale łatwy jest do nich dostęp dla osób niepełnosprawnych czy rodziców z wózkami dla dzieci - to już także standard przy modernizacji linii tramwajowych w Warszawie:\nTrochę naszukałem się pętli Noailles linii tramwajowej T2 w centrum, nie sprawdziwszy przed przyjazdem, gdzie ją mogę znaleźć. A powinienem od razu zejść pod ziemię. Tramwaje zawracają tu od początku, czyli od 1893 r. Ten 600-metrowy, podziemny odcinek uchronił od całkowitej likwidacji trakcję tramwajową w Marsylii należącej do trzech miast we Francji, które nie pozbyły się jej do końca pół wieku temu, gdy panowała, niestety, taka moda. Skasowano już wszystkie tory, ale nie bardzo było wiadomo, co zrobić z tramwajowym tunelem przed pętlą Noailles, więc przetrwał. W latach 2004-2008 przeszedł modernizację i dzisiaj pętla, a właściwie kraniec Noailles dla dwukierunkowych tramwajów, ma dwa tory postojowe ze wspólną platformą przystankową:\nBardzo wygodne są przesiadki między tramwajami a metrem (linia M2) - prowadzi tam niedługi podziemny pasaż:\nZ kolei wystrój stacji metra Noailles podpowiada pasażerom, że mają tu przesiadkę do tramwajów, także do drugiej marsylskiej linii T1 jeżdżącej reprezentacyjną aleją La Canabiere:\nMetro w Marsylii istnieje od 1977 r. Są dwie linie o długości 21,8 km, działa 28 stacji (dwie przesiadkowe liczę łącznie). Czyli Marsylia ma ponad 6 km tuneli metra mniej niż Warszawa (różnica wynosi dokładnie tyle, ile otwarty ponad miesiąc temu centralny odcinek naszej II linii). Za to stacji mają o jedną więcej.\nPodobnie jak metro paryskie wagony w Marsylii poruszają się na gumowych kołach, do których przystosowano torowisko:\nPrzy wejściu na stacje działają bramki znane już warszawiakom z II linii - szklane drzwiczki uchylają się po zbliżeniu biletu (jednorazowy kupiony w automacie kosztuje 1,7 euro):\nDość nietypowo wygląda wejście na stację metra Vieux Port (Stary Port), która jest dość ruchliwa ze względu na położenie w uczęszczanym, także przez turystów punkcie. Pasażerowie przedzierają się pomiędzy stolikami kawiarnianymi, a żeby dostać się do schodów ruchomych, najpierw trzeba pokonać kilka stopni:\nVieux Port to kolejne środki transportu w Marsylii. Działa tu krótka przeprawa promowa z jednego nabrzeża na drugie - statek z silnikiem elektrycznym (kierowcy mają kilkukilometrowy tunel). Wyruszają też statki z turystami na słynną wyspę If, gdzie znajduje się twierdza zamieniona na więzienie, a uwieczniona w powieści Aleksandra Dumasa "Hrabia Monte Christo". Są rejsy do położonego w granicach miasta parku narodowego Callanque z malowniczym, urwistym wybrzeżem. Do kei podpływają z kolei małe kutry rybackie i od rana trwa sprzedaż tego, co udało się złowić nocą lub o świcie:\nFrancja elegancja - sprawianie ryb, wyjmowanie wnętrzności, ale paznokcie obowiązkowo pomalowane :-)\nAtrakcją tej części nabrzeża w Starym Porcie jest zaprojektowane przez Sir Normana Fostera ogromne lustro pod dachem. Odbija się w nim portowe życie i to, co obok, czyli przejeżdżające albo stojące w wielkim korku autobusy:\nJest tu wyraźnie za dużo linii, powolny przejazd może być niewygodny dla pasażerów - nasuwa się skojarzenie z naszym Nowym Światem i Krakowskim Przedmieściem. Za to niektóre autobusy w Marsylii wyglądają bardzo nowocześnie:\nNa tyłach budynków wzdłuż nabrzeża zamykającego Vieux Port znajduje się dość duża pętla - to wyjaśnia, skąd ten duży ruch autobusów w tej okolicy:\nWczesnym popołudniem handel rybami w Vieux Port dobiega końca - tak było wczoraj, w sobotę - podobnie jak nasz pobyt w Marsylii.\nCzas ruszać na lotnisko Marseille Provence, które znajduje się ok. 20 km od centrum miasta. Działa od 1922 r. i obsługuje ok. 7,5 mln pasażerów rocznie (Lotnisko Chopina na Okęciu - ok. 10,5 mln w 2014 r.), a od końca marca także bezpośrednie, tanie loty linią Ryanair do Warszawy.\nPodbudowujący widok dla dziennikarza - przed wejściem na pokład pasażerowie linii Air France wciąż dostają pełen wybór krajowej prasy (+ lokalne "La Provence"): od prawicowego "Le Figaro", przez centrowy "Le Monde", po lewicowe "Liberation", a nawet komunistyczne "l'Humanite" (myślałem, że ten tytuł upadł już dawno razem z tym pomylonym ustrojem, a jednak nie):\nStart z Marsylii jest bardzo widowiskowy - nietrudno trafić na bezchmurne niebo, skoro mają tutaj aż 300 słonecznych dni w roku.\nPas startowy wcina się w olbrzymie, połączone z morzem jezioro. Na jego przeciwległym brzegu znajduje się petrochemia, a wkrótce widać też rozległą deltę Rodanu z kolejnym koło Marsylii parkiem narodowym - Camargue.\nSamolot skręci zaraz w prawo, na północ, w dole zostaje Arles - z atrakcjami starożytnymi (arena rzymska i długie, podwójne korytarze pod miastem sprzed ponad 2000 lat), średniowiecznymi (katedra św. Trofima) i artystycznymi (twórczy, choć krótki pobyt van Gogha). Dalej, już wysoko, mijamy Awinion ze słynnym, przerwanym mostem na Rodanie i pałacem papieży. Tutaj kończy się też kojarząca się z lawendą i dobrą kuchnią Prowansja.\nMetro rozszczepiane i na wierzchu\n20 lat po otwarciu pierwszego odcinka metra w Warszawie (Kabaty - Politechnika) nie ma końca rocznicowym wspominkom, anegdotom i wyrazom satysfakcji. Mnie naszła dodatkowo refleksja, co by to było, gdyby metro choć na trochę wyjeżdżało na powierzchnię. Budowa by wtedy przyspieszyła? Na pewno spadłyby jej koszty. Byłoby głośniej? Pogorszyłyby się widoki? Niekoniecznie. Wiele systemów metra na świecie ma odcinki naziemne. Najstarszy w Londynie ponad połowę sieci, a w Chicago pod ziemią mają mniej tuneli niż my w Warszawie.\nPod tym względem odpowiada mi metro w Hamburgu, gdzie na powierzchnię wyjeżdża nie tylko S-Bahn, ale też U-Bahn. I to nawet w centrum, czego przykładem jest ten jeden z najstarszych odcinków w tym mieście, jeszcze sprzed I wojny światowej (dziś z odpowiednimi wygodami dla niepełnosprawnych) koło portu na Łabie - ze stacją Baumwall:\nPodobnie wygląda to na peryferiach Hamburga, gdzie naziemny odcinek linii metra U1 przypomina nasze Włochy czy Falenicę z przystankami pociągów podmiejskich. Ja z sentymentem wróciłem po 25 latach na stację Volksdorf - tutaj z grupą koleżanek i kolegów z Liceum im. Zamoyskiego wysiadaliśmy i wsiadaliśmy do metra podczas wymiany szkolnej z Walddoerfer-Gymnasium (przy okazji: pozdrowienia dla czytelnika, obecnego licealisty z Czackiego, który ponoć chciałby w blogu więcej metra :-).\nStację Volksdorf oddaną w 1918 r. zastałem w doskonałym stanie:\nPowyżej widać rozjazdy od strony centrum - na stacji Volksdorf leżą trzy tory, bo linia U1 rozgałęzia się tu w kierunku przedmieść: Ohlstedt i Grosshansdorf.\nZwróćcie uwagę, jak blisko wyjścia z metra znajduje się przystanek autobusów linii 174 (ostatnio przekonałem się na własne oczy, jak beznadziejnie ZTM zakrańcował tę linię w Warszawie - z przystankiem oddalonym ze 200 m od wyjścia z nowej stacji metra Rondo ONZ):\nSpecjalnie wybrałem się też na stację Ohlsdorf, żeby zobaczyć zupełnie niewyobrażalne w Warszawie rozwiązanie, które opisałem już przed trzema laty, dołączając film: http://autobusczerwony.blox.pl/2011/04/Na-lotnisko-jak-w-Hamburgu.html\nOd 2008 r., gdy oddano odcinek (tym razem podziemny) na lotnisko, składy linii S1 na stacji Ohlsdorf są rozdzielane na pół. Pasażerów informuje się o tym na wcześniejszych przystankach:\nWyświetlacz na stacji Wandsbeker Chaussee ostrzega, że trzy pierwsze wagony jadą na lotnisko, trzy ostatnie do stacji końcowej Poppenbuttel. Wciąż można też było spotkać pociągi z wymalowanymi nazwami linii lotniczych i okolicznościowym napisem "5 lat linii S-Bahn do lotniska w Hamburgu":\nSamo rozszczepianie składu S-Bahn na stacji Ohlsdorf wygląda następująco:\nPodjeżdżamy na peron od strony centrum Hamburga - trzeci wagon ruszy zaraz na lotnisko, czwarty razem z piątym i szóstym do stacji Poppenbuttel.\nMaszynista otwiera sobie kabinę w czwartym wagonie.\nMaszynista wsiada do kabiny czwartego wagonu. Rozłącza się sprzęg między trzecim a czwartym wagonem.\nPo jakichś 2 minutach pierwsze trzy wagony odjeżdżają w kierunku lotniska.\nPozostała część składu czeka na stacji Ohlsdorf na przestawienie zwrotnicy w kierunku stacji Poppenbuttel i sygnał do odjazdu:\nWkrótce podobna operacja a rebours - na stację Ohlsdorf (oczywiście do drugiej krawędzi peronu) przyjeżdżają trzy wagony z hamburskiego lotniska:\nNie mija minuta i zjawia się drugi koniec pociągu ze stacji Poppenbuttel:\nObie części składu dzieli już tylko kilkadziesiąt centymetrów, w tle widać drugą część stacji Ohlsdorf, która obsługuje linię U1:\nTym razem jednak wagony nie zostaną szczepione. W głośnikach wewnątrz pierwszego składu i na stacji rozlega się komunikat: "Pasażerowie proszeni są o wsiadanie do drugiego pociągu, pierwszy zjeżdża do zajezdni".\nPrzesiadka odbywa się sprawnie - w kilkadziesiąt sekund pasażerowie przechodzą z bagażami do drugiego składu. W tym czasie trwają już przygotowania do przejazdu pierwszego pociągu do bazy, która sąsiaduje ze stacją Ohlsdorf. Maszynista czeka na sygnał, musi jeszcze przepuścić skład nadjeżdżający od strony centrum:\nNastępne pociągi z lotniska i stacji Poppenbuttel pojadą już jako jeden skład w stronę centrum:\n23:28, osa_oraz_smik , Ze świata


Jakiegoś czy jakiegoź? - JakSięPisze.pl\nJakiegoś czy jakiegoź?\nJeden komentarz do “Jakiegoś czy jakiegoź”?\nSłownik JakSięPisze to miejsce, w którym sprawdzisz czy pisownia jakiegoś jest bezbłędna. Przygotowywane przez naszą redakcję definicje oraz przykłady dla pary wyrażeń jakiegoś czy jakiegoź powstały wyłącznie na podstawie renomowanych słowniki języka polskiego. Dzięki temu uzyskujesz gwarancję, że nasze materiały są merytoryczne, bezbłędne, a przy tym najwyższej jakości. Gdyby jednak objaśnienie jakiegoś okazało się niewystarczające skorzystaj z sekcji komentarzy, w której możesz zadać swoje pytanie dodatkowe. Istnieje długa lista zapytań powiązanych z niniejszym zagadnieniem, do najważniejszych zaliczyć należy jakiegoś zasada pisowni, słownikowa jakiegoś definicja, jak również jakiegoś słownik. Dziękujemy za korzystanie z naszego serwisu i mamy nadzieję, że wizyta była owocna, zaś przygotowane przez nas treści okazały się pomocne. Dodatkowo zachęcamy do zapoznania się z naszymi narzędziami automatycznego i bezpłatnego sprawdzania pisowni, bazą wiedzy na temat języka polskiego, jak również funkcjonalną wyszukiwarką poprawnej pisowni słów.\nPodpuszczka czy podpuszka\nObrós czy obrus\nJak naj szybszy czy jak najszybszy\nMogły by być czy mogłyby być


Myśl jak freak. Autorzy freakonomii proponują, przeprogramuj swój mózg | Księgarnia Internetowa LoveBooks - z miłości do czytania! O nas | Kontakt | Jak zamawiać | Koszty przesyłki | Regulamin zakupów | Polityka prywatności | Odbiór osobistyz miłości do czytania!\nwyprzedażdziałyAlbumyArtykuły dla niemowlątArtykuły szkolne, biurowe i papierniczeAtlasyAudiobookiCzasopismaDla dzieciDo nauki zawoduEncyklopedieGry planszowe i kartyJęzyki obceKalendarzeKodeksyKomiksy dla dorosłych i dzieciKsiążki kulinarneKsiążki podróżniczeLegoLektury szkolneLiteraturaLogopedia i pedagogikaModelarstwoMultimediaPodręcznikiPodręczniki akademickiePomoce edukacyjnePoradnikiPoradniki metodycznePrawo jazdyPrzewodniki, mapyPuzzleSłownik UpominkiZabawkilovebooks.pl > Myśl jak freak. Autorzy freakonomii proponują, przeprogramuj swój mózg\nMyśl jak freak. Autorzy freakonomii proponują, przeprogramuj swój mózgStephen DubnerSteven LevittWydawca: MT BiznesDział: Literatura » PsychologiaEAN: 9788377468913ISBN: 978-83-7746-891-3Stron: 248, Format: 15.8 x 23.3 cmData wydania: 2015, Oprawa: miękka\njeżeli planujesz zakup tego produktu w przyszłości > dodaj do schowka> poleć znajomemuMyśl jak Freak - najbardziej dotychczas rewolucyjne dzieło Stevena D. Levitta i Stephena J. Dubnera. Z typową dla siebie mieszanką interesujących historii i niekonwencjonalnych analiz, pokazują swój proces myślowy i uczą myśleć w sposób nieco bardziej efektywny, kreatywny i racjonalny, a więc myśleć jak Freak. Jak zawsze w ich przypadku, nie ma tematów tabu. Piszą o wszystkim - od świata biznesu po filantropię, sport i politykę. Celem jest przeprogramowanie Twojego mózgu. Kilka kroków na drodze ku myśleniu jak Freak: - naucz się mówić NIE WIEM - myśl jak DZIECKO - opanuj sztukę posługiwania się ZACHĘTAMI - naucz się PRZEKONYWAĆ LUDZI, którzy nie chcą być przekonani - poznaj zalety REZYGNOWANIA Levitt i Dubner postrzegają świat całkowicie odmiennie. Nigdy wcześniej ci obrazoburczy myśliciele nie ujawnili tak dużo ze swojego warsztatu, a ich książki nie były tak zabawne w lekturze. Dołącz do nich!Klienci zainteresowali tą pozycją kupowali także... 10 minut uważności. Jak pomóc dzieciom radzić sobie ze stresem i strachemGoldie Hawn, Wendy HoldenZachwyć swoje dziecko rzeczywistością!\nCzy... cena: 39,90 25,86 złdo koszyka 30 minut przeciwko manipulacjomJulian BrudzewskiKsiążka prezentuje podstawowe mechanizmy manipulowania człowiekiem oraz zasady obrony przed tymi manipulacjami. Wychodzi naprzeciw tym wszystkim, którzy chcieliby umieć rozpoznawać, co jest manipulacją, rozumieć jej działanie oraz przede... cena: 17,00 11,01 złdo koszyka Alchemia szczęścia. Nieważne, co robisz, ważne, co myśliszBogusława KrauseMożesz wierzyć lub nie, ale za wszystko, co dzieje się w Twoim życiu odpowiadasz Ty sam. Za zwolnienia z pracy, zapalenia płuc, niemiłą atmosferę w domu oraz inne nieszczęścia - nie jakaś niewidzialna ręka przypadku - tylko Ty sam! ... cena: 29,20 18,91 złdo koszyka Błyskotliwi chłopcyMichael LewisLektura obowiązkowa nie tylko dla finansistów!\nJesteś inteligentny i ambitny, masz plan na życie i marzy Ci się sukces. Chcesz poczuć, że to, co robisz, ma sens i jest wartościowe, ale wiesz, że nie wykorzystujesz nawet połowy swojego potencjału. W... cena: 37,00 24,42 złdo koszyka Jak pomóc dziecku się uczyć?Dorota SkwarkDziecko zwykle chętnie podejmuje się nowych zadań. Od urodzenia chęć poznawania otaczającego je świata, a więc nauka, jest dla niego czymś naturalnym. Czasem zmienia się to, gdy pociecha wyruszy do przedszkola czy szkoły. I nikt nie wie,... cena: 10,90 7,06 złdo koszyka Kupa wiedzyPaul KleinmanSą wśród nas. Mało tego, są w większości. Niektórzy się z tym ukrywają, inni namawiają, żeby spróbować. W ich ubikacjach piętrzą się stosy gazet i książek. Dla jednych to ulubione miejsce czytania, dla innych jedyne, w którym... cena: 39,90 15,92 złdo koszyka Mindfulness. Trening uważności (książka + audio CD)Danny PenmanMindfulness to metoda treningu umysłowego, dzięki której zrozumiesz, że dobre samopoczucie i życie w harmonii ze sobą samym wpływa na każde działanie i dodaje odwagi w radzeniu sobie z codziennymi przeciwnościami.\nBycie Polakiem Małym lub Polką Małą jest fajne i bardzo ważne. Fajne, bo należysz do wspaniałego narodu, masz piękną ojczyznę o ciekawej... cena: 24,21 16,52 złdo koszyka Sekrety kobietEwa WoydyłłoAutorka pokazuje rzeczywistość na "tak" - uczy chcieć, pragnąć, wybaczać, oczekiwać, żądać, nazywać po imieniu, płakać bez wstydu, krzyczeć bez poczucia winy, być sobą bez strachu przed cudzą oceną. Uczy bycia kobietą. Demaskuje... cena: 28,90 zł Sztuka perswazji i skuteczne techniki prezentacjiPeter CoughterCzasami świetny pomysł sprzedaje się sam. W pozostałych 99% przypadków trzeba znaleźć sposób przekonania innych, że pomysł rzeczywiście jest świetny. Większość menadżerów spędza dni i noce, pracując nad swoimi dziełami, a żal im... cena: 39,00 25,26 złdo koszyka Sztuka wojnySun Tzu, Sun PinTraktaty, które uczą zwyciężać\nSztuka wojny Sun Tzu i Metody wojskowe Sun Pina to kanon literatury militarystycznej. Liczące około 2500 lat traktaty zadziwiają swoją ponadczasowością i walorami poznawczymi. Z każdego odtworzonego i... cena: 29,90 19,75 złdo koszyka Wokół wpływu społecznegopraca zbiorowaW Polsce wpływem społecznym zajmuje się sporo osób. Niektóre upodobały sobie studiowanie literatury na ten temat oraz pisanie na tej podstawie prac przeglądowych i teoretycznych. Inne, a takich jest więcej, prowadzą badania. Część z nich... cena: 39,90 zł Wolność emocjonalnaJudith OrloffWyobraź sobie, że tkwisz w korku, a mimo to jesteś całkowicie spokojny. Wyobraź sobie, że twój przełożony wychodzi z siebie, a ty zachowujesz spokój, jesteś wręcz rozluźniony. Czy chciałbyś być ostoją spokoju? Czy chciałbyś, by... cena: 49,90 32,32 złdo koszyka Wszyscy kłamią. Nie daj się oszukać!Jarosław ŚwiątekJak rozpoznać kłamstwo, czytając mowę ciała?\nRichard Israel i Vanda... cena: 35,00 22,74 złdo koszyka Myśl jak freak! AudiobookSteven D. Levitt, Stephen J. Dubner„Myśl jak FREAK” – najbardziej dotychczas rewolucyjne dzieło Stevena D. Levitta i Stephena J. Dubnera. Z typową dla siebie mieszanką interesujących historii i niekonwencjonalnych analiz pokazują swój proces myślowy i uczą... cena: 34,90 22,62 złdo koszyka Przeprogramuj swój umysł na miłośćLucas MarshaDzięki tej książce dowiesz się, jak rezultaty najnowszych badań naukowych mogą pomóc uzdrowić Twój związek.\nJak poprawić pamięć, nastrój,... cena: 39,90 25,86 złdo koszyka Włącz swój mózg - Caroline LeafCaroline LeafNIE JESTEŚ OFIAR WŁASNEJ BIOLOGIITo, o czym myślisz, wpływa na Twoje ciało i emocje. Przez współczesne społeczeństwo przetacza się epidemia toksycznych myśli jeśli się z nimi nie rozprawisz, mogą one stać się podłożem rozmaitych... cena: 36,90 23,94 złdo koszyka Kobieta, która zmieniła swój mózgArrowsmith-Young BarbaraBarbara Arrowsmith-Young ? psycholog dziecięcy, absolwentka Instytutu Studiów Edukacyjnych Uniwersytetu w Toronto. Urodziła się (1951) z dysfunkcjami rozwoju psychomotorycznego, w konsekwencji których przez cały okres edukacji zmagała się z... cena: 37,80 32,32 złdo koszyka Mensa Kids. Ćwicz swój mózg: łamigłówki dla dzieci. Poziom 2praca zbiorowaJeśli lubisz łamigłówki, ta książka jest dla ciebie!


Radość i partyzantka: marca 2017\nOpowiem Ci o filmie, pełnym pasji, jazzu. O filmie, którego akcja toczy się w Los Angeles, a historia opowiedziana jest w formie musicalu. Opowiem Ci o filmie, nagrodzonym sześcioma Oscarami, siedmioma Złotymi Globami i pięcioma statuetkami Brytyjskiej Akademii Filmowej.\nKolejna nietypowa przyjaźń w książce dla dzieci\nNa tą książkę czaiłam się dość długo. Miała mnie rozbawić i wywołać śmiech na cały głos. Jednego jej odmówić nie można: jest bardzo interesująca i oryginalna. Dziś o Króliku i Misi autorstwa Juliana Gough'a i Jim'a Field'a.\nO swojej małej firemece, szyjącej dla maluchów opowiadałam tu. Swoja pasję do szycia również nie raz opisywałam na Partyzantce. Dziś chciałam Was zaprosić do Fisatszkowej rozdawajki.\nDo zdobycia są oryginalne nagrody:\nKliknąć w poniższe zdjęcie, zalogować się do facebook'a i wykonać zadanie konkursowe.\nLeniwa rodzinna niedziela dopiero się zaczyna. Wszyscy w piżamkach, snują się... poza ojcem. Ojciec w dresikach, zabiera się za śniadanie. Z Szymem ochoczo korzystamy z okazji, by zjeść i się nie narobić, a polenić się jeszcze.


Rainbow Tours – promocje w lutym – Przewodnik Turystyczny\nTouroperator proponuje swoim klientom wypoczynek w hotelach najlepszych dla rodzinnego wypoczynku. Nadal obowiązują też rabaty do 23% dla dorosłych.\nRainbow Tours daje rabaty na wakacje z dziećmi\nPromocja „Wielkie rodzinne wakacje za całkiem małe pieniądze” obejmuje prawie dziewięćdziesiąt hoteli w dziesięciu państwach. Ceny dla dzieci są niższe nawet o 300 złotych. Zaczynają się od 570 złotych.\n– Kierowaliśmy się atrakcyjnością hoteli dla rodzin z dziećmi oraz lokalizacją. Staraliśmy się, aby w większości kierunków znalazły się również hotele z naszymi Figloklubami – mówi Emilia Bratkowska z Rainbow Tours.\nLuty to także początek kampanii prowadzonej na terenie sal zabaw dla dzieci w całej Polsce. Promuje ona witrynę www.figlokluby.pl. Dzięki animacjom z małpką Figlo pokazuje namiastkę Figloklubu, który działa m.in. w Hiszpanii i Grecji. Udział bierze 80 sal, w tym 19 z sieci „Kinderplaneta”. Każdy klient, który pojawi się z pozostawianą w sali zabaw ulotką w salonie sprzedaży Rainbow Tours oraz kilku salonach „ABC – Świat podróży”, kupi wycieczkę z Figloklubem i zaloguje się na stronie figlokluby.pl – otrzyma prezent od animatora w miejscu wypoczynku. Klienci, którzy wybiorą inny wyjazd, upominek odbiorą w biurze podróży. Akcja potrwa do co najmniej początku czerwca 2012 roku.\nPoprzedni: Strona internetowa Portu Lotniczego Lublin (Świdnik)\nNastępny: Dokąd na wycieczkę w weekend majowy cd.


Strona głównaStrona główna>Oferta>Dermatologia>Trądzik różowaty (Rosacea)\nPierwszym objawem trądziku różowatego jest tzw. skóra naczyniowa – na skutek zwiększonej reaktywności naczyń krwionośnych pacjent ma łatwość do czerwienienia się. Pojawiający się rumień może mieć charakter przejściowy (bez utrwalonych zmian skórnych) lub trwały. Ponadto może dochodzić do trwałego rozszerzenia naczyń, tzw. teleangiektazji. We wstępnej fazie choroby skóra jest skłonna do podrażnień i wymaga specjalnej pielęgnacji. Codzienne stosowanie kilku prostych zasad może zapobiec rozwojowi choroby lub osłabić nasilenie zmian naczyniowych. Zgodnie z aktualną wiedzą, ustalono następujące zasady postępowania ze skórą naczyniową:\n1. Należy unikać czynników szkodliwych.\nProblem w tym, że u każdego zaostrzenie choroby mogą powodować nieco inne czynniki. Pacjent musi wnikliwie obserwować, co w jego przypadku powoduje nasilenie zmian naczyniowych na twarzy. Takie niekorzystne działanie mają często: ekspozycja na słońce, opalanie w solarium, saun, przebywanie w klimatyzowanych i oświetlonych światłem jarzeniowym pomieszczeniach, długie pozostawanie na mrozie, zimnym wietrze, gwałtowne skoki temperatury (np. kiedy zima, w czasie mrozów, wchodzimy do mocno ogrzanego pomieszczenia, pijemy gorącą herbatę itp.), ostre pokarmy, wino, dermokosmetyki.\n2. Skórę naczyniową należy pielęgnować jak skórę wrażliwą.\nAż 80 proc. pacjentów ze skórą naczyniową określa swoja skórę jako wrażliwą i wymienia objawy, takie jak: okresowe uczucie napięcia, mrowienia, świądu, pieczenia oraz łatwość do niekontrolowanego czerwieniania twarzy. Osoby mające taki rodzaj skóry, powinny stosować specjalne kosmetyki, zalecone przez doświadczonego dermatologa.\nDo mycia twarzy należy stosować produkty przeznaczone dla skóry wrażliwej, płyny miceralne i wody termalne.\nDo codziennej pielęgnacji należy wybierać kremy poprawiające kondycję skóry i wzmacniające warstwę rogową naskórka. W okresie zaostrzenia choroby stosuje się wyłącznie kremy do skóry wrażliwej, zależnie od pory roku – zimą o tłustych, a latem lżejszych podłożach.\nUwaga! Kremy do skór naczyniowych działają ochronnie i przeciwzapalnie. Nie zastępują jednak leków. Przeznaczone są głównie do pielęgnacji we wczesnej fazie choroby i w czasie remisji (trwających nieraz przez lata).\nW makijażu zaleca się stosowanie zielonych pudrów korygujących, kryjących rumień na twarzy.\n3. Ochrona przeciwsłoneczna ważna przez cały rok.\nPrzeciwsłoneczne kremy, chroniące skórę przed negatywnym wpływem promieniowania UV należy używać nie tylko w słoneczne, letnie dni. Skóra naczyniowa i wrażliwa wymaga ochrony filtrami także wtedy, gdy niebo zasnute jest chmurami, a nawet w pomieszczeniach, jeśli są one oświetlane jarzeniówkami.\nW pierwszym etapie choroby lekarz dermatolog zaleca leki doustne i dobiera odpowiednie środki pielęgnacyjne, które nie zaostrzają choroby. Drugi etap to leczenie, polegające na wzmacnianiu naczyń (jonoforeza naczyniowa) oraz leczeniu laserowym.\nJonosonoforeza naczyniowa zapobiega uporczywemu czerwienieniu się skóry twarzy. To zabieg, polegajacy na wprowadzeniu substancji aktywnych do głębszych warstw skóry siłami pola elektrycznego (za pomocą prądu stałego – galwanicznego). Celem zabiegu jest zmniejszenie przepuszczalności naczyń. W wyniku tego działania skóra staje się jaśniejsza i gładka.\nLaserowe leczenie zmian naczyniowych. Zastosowanie laserów w dermatologii dało całkiem nowe możliwości w leczeniu rozmaitych defektów skóry, m.in. zmian naczyniowych takich jak rumień, teleangiektazje, naczyniaki, drobne żylaki. W Klinice dr Chlebus do niwelowania takich zmian używamy najnowszego systemu do laseroterapii (M22 z głowicą laserową Nd:YAG i głowicą IPL) firmy Lumenis, która jest renomowanym producent laserów medycznych.\nDo leczenia rumienia wykorzystujemy Lumenis M22 – IPL czyli Impulsywne Źródło Światła (Intensed Pulse Light). Aparat ten jest uznawany obecnie za jeden z najskuteczniejszych spośród używanych dotąd urządzeń w medycynie estetycznej. Zabiegi wykonywane IPL firmy Lumenis są bardziej skuteczne, a ich efekt trwalszy. W praktyce oznacza to, że aby usunąć zmiany naczyniowe trzeba wykonać mniej zabiegów.\nNasze urządzenie pozwala na precyzyjne wykonanie zabiegu. Jego działanie oparte jest bowiem na zasadzie fototermolizy selektywnej – uszkadzaniu poszczególnych struktur skóry przez podgrzanie, jednak bez uszkadzania otaczającej tkanki. Wiązka promieni trafia w ściśle określone rejony skóry, nie naruszając sąsiednich obszarów. W przypadku zmian naczyniowych punktem docelowym są rozszerzone lub popękane naczynia krwionośne.\n„Strzał” wiązką światła o odpowiedniej długości fali dociera do komórek krwi, a energia wyemitowana pochłaniana jest przez czerwony barwnik – hemoglobinę. W podgrzanej tym sposobem krwi następuje proces koagulacji, a naczynie krwionośne ulega zniszczeniu.\nW przypadku teleangiektazji, potocznie zwanych „pajączkami” oraz tzw. punktów rubinowych (intensywnie czerwonych zmian na skórze) najlepsze wyniki dają zabiegi przy użyciu lasera Nd: YAG Lumenis M22, który emituje fale świetlne bardzo dużej mocy (o długości 1064 nm).\nPodtrzymywanie efektów leczenia\nW okresie remisji choroby stosuje się pilingi medyczne, zwłaszcza retinoidowe. Zmniejszają one częstość nawrotów, a jednocześnie opóźniają starzenie skóry. Najskuteczniejsze są zabiegi, w których łączy się działanie retinolu z kwasem azelainowym. Substancje te przyspieszają odbudowę granicy skórno-naskórkowej oraz regenerację skóry, dzięki czemu staje się ona gładsza i nie czerwieni się nie tak często. Dzięki zabiegom okres remisji choroby znacznie się wydłuża, a skóra ma zdrowy, młody wygląd. W Klinice dr Chlebus wykonujemy u pacjentów z trądzikiem różowatym natępujące pillingi:\nZabieg jest nieinwazyjny i bezbolesny. Po pilingu występuje złuszczanie naskórka, którego nasilenie zależne jest od rodzaju skóry i jej kondycji. Trwa ono zwykle od 2 do 5 dni. U niektórych osób może być ono intensywne – skóra schodzi płatami, trudne do zamaskowania. Dlatego planując Yellow Peel, należy liczyć się z dwu-trzydniową nieobecnością w pracy. Rezultaty Yellow Peel widać już po pierwszym zastosowaniu. Skóra staje się jasna, gładka i napięta, pory są wyraźnie zmniejszone.\nAby uzyskać wyraźny i trwały efekt odmłodzenia, zabiegi trzeba powtarzać co kilka miesięcy. Przy każdym kolejnym zabiegu skóra „oczyszcza się” z zalegających na jej powierzchni martwych warstw naskórka i jest intensywnie pobudzana do odnowy. Systematyczne powtarzanie zabiegu Yellow Peel działa profilaktycznie. Chroni skórę przed utratą jędrności i nowymi zmarszczkami.\nKolejnym etapem zabiegu jest maska PCA Skin o wysokim 10- procentowym stężeniu retinolu, która dodatkowo zawiera zestaw antykosydantów (glutation , likopen, kwas mlekowy) lub izoflawonoidy sojowe, kwas L- askorbinowy, polifenole i proantocyjanidy. Maska z retinolem jest pozostawiana na skórze na 6-12 godzin, aby umożliwić powolną, głęboką penetrację składników aktywnych. Stopniowe przenikanie jest bezpieczne nawet dla cer wrażliwych i naczyniowych. Można uniknąć gwałtownej reakcji skóry, jaka występuje często przy innych peelingach. Zabiegi nie są bolesne ani uciążliwe. Skóra złuszcza się umiarkowanie, przeważnie drugi, trzeci dzień po zabiegu. Zaleca się 2-4 zabiegi co 4-8 tygodni.\nUnikatowy zabieg odmładzająco-leczniczy opracowany w Klinice dr Chlebus przez dr Ewę Chlebus specjalnie do skóry wrażliwej, naczyniowej i wiotkiej (cienkiej). Systematycznie powtarzane zabiegi zmniejszają skłonność skóry do rumienia (czerwienienia się).\nW recepturze pilingu znajdują się najbardziej skuteczne, a jednocześnie mało drażniące składniki takie jak: retinol, witamina C, kwas mlekowy i azaleinowy. ARC Peel nie tylko zapewnia widoczną poprawę stanu skóry, ma także działanie lecznicze. Wzmacnia jej strukturę, działa przeciwzapalnie, nawilżająco i rozjaśniająco.\nARC Peel często stosuje się na zmianę z Yellow Peel lub z jonosonoforezą naczyniową (wprowadzanie preparatów zmniejszających przepuszczalność naczyń krwionośnych za pomocą ultradźwięków). Zabieg jest bezbolesny, chociaż w ciągu 2 -3 kolejnych dni, pacjent może odczuwać lekkie szczypanie skóry. Złuszczanie naskórka trwa do 7 dni. Doskonałe efekty zabiegu rekompensują jednak te objawy. Zmniejszenie skłonności skóry do rumienia uzyskuje się przy systematycznym powtarzaniu zabiegu. Zalecane jest wykonywanie jednego ARC Peel co kilka miesięcy.\nDelikatny piling z retinoidami, które korzystnie wpływają na skórę naczyniową. Jego składnikami są kwas ferulowy i floretyna, substancje, uznawane za największe odkrycia medycyny przeciwstarzeniowej ostatnich lat. Wygładza skórę, rozjaśnia przebarwienia, zmniejsza pory, naprawia naskórek.\nPilingi migdałowe mogą być wykonywane o każdej porze roku, bez ryzyka powstania przebarwień. Trwają około 20 minut i są całkowicie bezbolesne.\nNie powodują podrażnień, jedynie lekkie złuszczanie skóry. Jest ono prawie niezauważalne, dlatego pacjenci nie muszą z powodu zabiegu zmieniać swoich zawodowych planów, np. brać zwolnienie czy urlop. Efekty widać już po pierwszym pilingu, jednak dla lepszego efektu zabiegi można powtarzać (jeden piling co miesiąc).\nW leczeniu trądziku różowatego zaleca się wykonanie czterech pilingów w roku. W okresie letnim rekomendujemy ARC Peel i piling migdałowy. Najlepsze efekty uzyskuje się, stosując chociaż jeden raz w roku Yellow Peel.


Profilaktyka w szkole, bo „Lepiej przeciwdziałać niż leczyć” (Hipokrates)\nW dniu 3 października, młodzież naszej szkoły, mianowicie: klasy trzecie gimnazjalne oraz ósme i siódme, brały udział w programie profilaktycznym dotyczącym uzależnień „ANTYMINA” – Profilaktyka z pasją.\nProjekt jest finansowany z Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej – Funduszu Sprawiedliwości w zakresie Przeciwdziałania przyczynom przestępczości. Organizatorem programu jest Fundacja Arka Noego z Gliwic.\nW samo południe, 18 października, na szkolnych włościach posadziliśmy lipę, która ma upamiętniać setną rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości.\nSpotkanie z pisarzem - Waldemarem Cichoniem\n1 października 2018 roku na sali gimnastycznej naszej szkoły odbyło się spotkanie z pisarzem, autorem książek dla dzieci - panem Waldemarem Cichoniem. Wzięli w nim udział uczniowie klas I-IV oraz oddział przedszkolny. Spotkanie to zorganizowane zostało przez bibliotekę szkolną z okazji obchodów tegorocznego Międzynarodowego Miesiąca Bibliotek Szkolnych.\n18 października uczniowie klas VIII szkoły podstawowej oraz III gimnazjum wzięli udział w konkursie MAX Matematyczny.\nW związku z obchodami setnej rocznicy odzyskania niepodległości przez Polskę uczniowie klas IV-VIII oraz klas gimnazjalnych uczestniczyli w żywej lekcji historii pt. „Sylwetka żołnierza Niepodległej” przygotowanej przez Stowarzyszenie Grupa Rekonstrukcji Historycznych.\nPrzygoda w Rudach\n4 października klasa 4a pod opieką wychowawcy p. Skupień i p. Alder wybrała się na wycieczkę do Rud. Przygodę uczniowie rozpoczęli zabawą w Dziecięcym Parku Linowym, gdzie pokonywali rożne przeszkody na wysokości.\nWe wtorek 30 października odbyło się pasowanie na ucznia, podczas którego uroczyście przyjęliśmy do społeczności uczniowskiej tegorocznych Pierwszoklasistów.\nInformacja dla emerytów SP14, SP35 oraz G3:\nPrzypominamy, że wnioski o świadczenie świąteczne należy składać w sekretariacie do 15 listopada 2018 r.


Jak zorganizować podziękowania dla rodziców? Poradnik weselny\n1 kwietnia, 2019 /w blog /Autor Tomasz Koczorowski\nTo wyjątkowy, wzruszający moment… Jestem przekonany, że niemal każda, przyszła Młoda Para, będzie borykać się z problemem – jak zorganizować podziękowania dla rodziców, aby były wyjątkowe? Jak pokonać nieco niezręczne sytuacje? Dla przyszłych Nowożeńców mam kilka rad, popartych własnym doświadczeniem.\nPodziękowania dla rodziców – wyjątkowy punkt wesela\nRodzice w życiu większości osób odgrywają ogromną rolę. To oni w dużej mierze kształtują twój charakter i to, kim dziś jesteś. Rodzice twojego partnera z kolei sprawili, że jest tą osobą, którą postanowiłeś poślubić. Czy to nie wystarczające powody do szczerych podziękowań?\nRodzice Państwa Młodych, w zdecydowanej większości przypadków, bardzo angażują się w przygotowania do ślubu. Nie mam na myśli tylko kwestii finansowej – cenna rada i wsparcie w trudniejszych momentach to coś zdecydowanie ważniejszego.\nPodziękowania dla rodziców są zwyczajem głęboko zakorzenionym w polskiej tradycji weselnej. Jeśli byłeś na wielu weselach w swoim życiu, musisz przyznać, że w większości wyglądają bardzo podobnie…zatem jak zorganizować podziękowania dla rodziców, aby byli nimi naprawdę zaskoczeni?\nPodziękowania dla rodziców powinny odbyć się w odpowiednim momencie wesela. Niekoniecznie na jego początku – kiedy emocje szaleją i niełatwo o stres, ale też nie na samym końcu – kiedy górę może brać zmęczenie. Przy całonocnej imprezie, optymalnym momentem na podziękowania będzie czas przed oczepinami lub tuż po nich.\n„Cudownych rodziców mam” i taniec w kółeczku, to znany chyba wszystkim scenariusz… może warto postawić na coś bardziej oryginalnego? Korzystając z mojego wsparcia w trakcie wesela, możesz liczyć na podziękowania dla rodziców, które zaskoczą wszystkich gości.\nGdy sytuacja jest niezręczna…\nTo chyba najczęstsza zagwozdka par które zastanawiają się, jak zorganizować podziękowania dla rodziców. Życie pisze różne scenariusze. Czasem rodzice jednej ze stron są po rozwodzie, w innym przypadku bywa, że któryś z rodziców już nie żyje. W takich momentach, powinniście dopasować podziękowania dla rodziców do aktualnej sytuacji. Gdy któraś z par nie pała do siebie sympatią, lepiej nie nakłaniać ich do wspólnego tańca. W razie nieobecności któregoś rodzica, warto ciepło wspomnieć jego imię. Jeśli wasi rodzice są osobami bardzo nieśmiałymi, możecie podziękować im na osobności – to także będzie w dobrym guście!\nPrezenty dla rodziców to kwestia zależna od zasobności portfela. Jedni stawiają na zagraniczne wycieczki, inni – na kosze prezentowe. Osobiście, gorąco polecam prezenty, które zostaną z waszymi rodzicami na zawsze – np. okazjonalny dyplom dla najlepszego taty, spinki do mankietów, biżuterię czy album ze zdjęciami. Możliwości jest sporo!\nFilmik czy mowa „na żywo”?\nFilmiki dedykowane rodzicom to pomysł wciąż modny i popularny. Jeśli macie pomysł na taką realizację, warto wdrożyć ją w życie – emisja filmu miło zaskoczy nie tylko rodziców, ale i resztę gości. Filmik z podziękowaniami, można zastąpić płomienną przemową z podziękowaniami.\nPodziękowania dla rodziców powinny być chwilą pełną pozytywnych emocji. Z chęcią zdradzę ci moje pomysły na przepiękną aranżację tej ważnej chwili, co sprawi, że twoje wesele będzie niezapomniane!\nhttps://www.tomaszkoczorowski.pl/wp-content/uploads/2019/04/PODZIĘKOWANIA-DLA-RODZICÓW.png 450 810 Tomasz Koczorowski https://www.tomaszkoczorowski.pl/wp-content/uploads/2019/05/tkmusic-logo-01-300x138.png Tomasz Koczorowski2019-04-01 12:58:572019-11-10 19:33:01Jak zorganizować podziękowania dla rodziców?\nZabawy i konkursy weselne: o tym musisz pamiętać! Muzyka na wesele – jaka będzie najlepsza?


Portrety parafian - kolędy w Torezie, Szachtiorsku i Charcyzsku - Misyjne doświadczenia ks. Jarosława Wiśniewskiego\nPortrety parafian - kolędy w Torezie, Szachtiorsku i Charcyzsku\nTorez to stare kozackie miasteczko z 200-letnią historią. Położone na wschodnich rubieżach Donbasu, niedaleko ukraińsko-rosyjskiej granicy. W przeszłości nie było tu polskiego żywiołu natomiast jest tu tradycyjnie duża grupa ludności pochodzenia niemieckiego. W przeszłości działało tu bardzo dużo kopalń, obecnie ich ilość zredukowano. Istnieje natomiast mnóstwo tzw. "kopanek" czyli nielegalnych kopalń. Węgiel wysokiej jakości zalega dość płytko pod ziemią i bezrobotni ludzie ryzykując życiem wydobywają na swoich działkach duże ilości tak zwanego antracytu.\nLiczba mieszkańców około 80.000. Na terenie miasta mieszka też kilka tysięcy więźniów. Nazwa Torez została nadana w czasach stalinowskich, by uczcić pewnego francuskiego komunistę. Do dziś trwają kontakty z górniczymi miasteczkami Francji.\nSzachtiorsk jest oddalony od Toreza o 10 km. Oprócz kopalni jest tutaj zakład produkcji płyt granitowych skąd księża z Doniecka brali materiał na podłogi w prezbiterium kościoła. Szachtiorsk jest też znanym ośrodkiem sportu żużlowego. Mieszka tu około 30.000 ludności. W połowie drogi miedzy Szachtiorskiem i Torezem jest wielki sowiecki pomnik ofiar II Wojny Światowej, tzw. "Saur Mogiła".\nCharcyzsk miasteczko położone 15 km na wschód od Makiejewki na trasie Donieck-Rostów. Co do ilości mieszkańców jest podobne do Toreza. Słowo "Charcyzy" znaczy "rozbójnicy". Miasto znane z wytworni kabli i rur metalowych. Jest tu pierwszoligowy zespół tenisa stołowego. Mieszka tu diaspora greko-katolików, którzy posiadają kaplicę Przemienienia Pańskiego i aktualnie budują solidny kościół. Jest tu też mała grupa katolików Wietnamczyków.\nKolędy w tej okolicy odbywały się zwykle w niedzielę po Mszy świętej. Ponieważ parafia dopiero powstaje i ludzie wymagają więcej uwagi i troski, wizyty przeciągnęły się na trzy kolejne niedziele. Jeden oddzielny dzień Szachtiorsk, dwa w Torezie, jeszcze jeden w Charcyzsku.\nNa przyszłość warto odwiedzać też Zugres, miasteczko ze słynna hydroelektrownią i pięknym zbiornikiem wodnym. Na długim moście przy wjeździe do miasta zawsze można kupić świeże ryby i raki. Leży ono w połowie trasy do Toreza, Jedną z wielu przyczyn mojej troski o to miasto są miejscowi Litwini, pewien Polak, który odwiedzał kapliczkę w Makiejewce i w Torezie oraz krewni Pani Katji Winnickiej. Mieszka tam też życzliwy dla nas o. Igor Onopacki greko-katolicki kapłan rodem ze Zbaraża. Zawsze 7 stycznia w samo południe odbywa się tam odpust, bo parafia ma tytuł Narodzenia Pańskiego.\n1. TUROWSKI MIECZYSŁAW S. KAZIMIERZA\nPan Turowski Mieczysław pochodzi z Żytomierza. Spędził w armii cale życie ale szybko zyskał sobie opinie wywrotowca. Jego tato zginął w Czechosłowacji w trakcie II wojnie światowej. W roku 1968 proponowano mu udział w dławieniu powstania w Pradze w 1968 roku. Choć wydaje się to dziś niewiarygodne to jednak odmówił on udziału w tej kampanii wymawiając się stanem zdrowia. Możliwe, ze śmierć ojca w tym samym kraju była wzięta pod uwagę jako okoliczność łagodząca.\nPracował w prestiżowej jednostce w Makiejewce na Donbasie gdzie działy się jakieś skandale o których wiedziało KGB ale nie wiedziało dowództwo wojskowe. Wszystkich oficerów średniej rangi zwolniono za zmowę milczenia. W tej grupie znalazł się tez nasz parafianin. Dostał skierowanie do jednostki w Torezie, gdzie wśród chorób i ciszy jako emeryt dożywa swoich dni. Owszem zdążył jeszcze jako oficer sowieckiej armii skrytykować akcję w Afganistanie czym potwierdził opinie wywrotowca, ale i tym razem jakoś mu to darowano pamiętając o jego polskim pochodzeniu i poprzednich "dziwactwach".\nMałżonka skromna kobieta pochodząca z Chersonia mimo, ze prawosławna, zgodziła się zawrzeć ślub w kościele i zdaje się ze dwójkę dzieci również w kościele ochrzczono. Córka prawniczka mieszka w Charkowie i odwiedzając ją często Mieczysław zaglądał do miejscowej katolickiej katedry. Syn elektronik, zamieszkał w Dniepropietrowsku.\nKościółek w Torezie znajduje się na przedłużeniu ulicy, na której mieszka Pan Mieczysław. Jako emeryt może w pełni zrealizować swoje hobby w dziedzinie religii. Tutaj jest niekwestionowanym autorytetem. Dowodził pracami remontowymi. Wykonał piękne ławki i ambonkę, wkrótce zajmie się skonstruowaniem w prezbiterium podwyższenia dla ołtarza, wedle mojej prośby.\nW tej parafii jest kilkoro oficerów, są to ludzie zdyscyplinowani. Troszczą się o każdy szczegół wystroju wnętrza, dlatego kaplica wygląda pięknie mimo, że parafian jest niewielu.\n2. WOWNIANKO ADAM\nAdam i jego małżonka Antonina pochodzą z jednej wioski z okolic Gródka Podolskiego. On oficer, ona przedszkolanka. Jakiś czas mieszkali w Makiejewce, lecz przełożeni skierowali go do przygranicznego Toreza. Ma defekt stopy więc nie mógł zrobić kariery w wojsku i wcześnie odszedł na emeryturę. Kościół go zawsze ciekawił i choć dorabia sobie do emerytury pracując na rynku, to w wolne poniedziałki często odwiedzał Makiejewkę. Kiedyś opowiedział mi o swoim przyjacielu i ziomku, Franku Kotlińskim, który na Nowy Rok 2004 stracił przytomność w drodze do domu i trafił do szpitala z zawałem serca i wylewem krwi do mózgu. Krótko potem odwiedziliśmy wspólnie Szachtiorsk rozmawiając po drodze na temat odrodzenia miejscowej wspólnoty, która odwiedzali niegdyś Księża Chrystusowcy sprawujący tu doraźne duszpasterstwo w zapomnianym zakątku miasta obok piekarni.\nTa podróż dala mi wiele do myślenia! Upewniłem się , ze Adam choć człowiek doświadczony życiem i nawet nieco lękliwy ma sporo zadatków na lidera. Wiosna tegoż roku poprosiłem go, by odniósł do Urzędu Miejskiego pisemna prośbę o zgodę na sprawowanie Liturgii Wielkanocnej w miasteczku Torez i na dzierżawę wskazanego przez władze pomieszczenia.\nAdam wkrótce odwiedził mnie znowu opowiadając jak go tam wyszydzano. Duch upadł i choć byłem sfrustrowany, przez 2 lata sytuacji nie udało się odmienić. Miasto mi się bardziej podobało niż wspomniany sąsiedzki Szachtiorsk lecz byłem zbyt zajęty innymi sprawami. Rok 2005 był przełomowy. Parafianie z Toreza bardzo mi pomogli przy wznoszeniu kaplicy w Makiejewce. Podarowali sporo metalu tzw. Armatury. Adam z synem Włodzimierzem często odwiedzał w Makiejewce chora synowa i zawsze odwiedzał tez mnie. Postanowiłem odwdzięczyć się za ich dobroć.\nW wyniku rozmów w Urzędzie Miejskim mając na uwadze korzystna dla wolności wiary sytuacje, świeżo po Pomarańczowej Rewolucji, władze Toreza wyraziły zgodę na sprawowanie Liturgii w szkole Muzycznej. Adam odniósł tekst ogłoszenia do gazety, ja wystąpiłem na kanale miejscowej Telewizji. Wszędzie, do każdego Urzędu, Adam jak Anioł Stróż mi towarzyszył i wszystko wypadło świetnie. Wkrótce zachorowałem, lecz Adam z małżonką i dwoma synami pomagał swoim rodakom parze Tekluk w zbieraniu dokumentów i poszukiwaniu lokalu dla kapliczki.\nWielkanoc przebiegała podobnie jak Boże Narodzenie w Szkole Muzycznej. Właśnie w przeddzień Wielkanocy wydano nam dokumenty ustawowe. W maju rozpoczęliśmy regularne cotygodniowe nabożeństwa w domku, który oficjalnie jest własnością Adama tzn. starosty parafii. Ta rola mu bardzo, bardzo odpowiada. Czasem cichym głosem konspiratora zawiadamia mnie o poważnych trudnościach, ale za chwile sam siebie i mnie z uporem zapewnia, ze wszystko przezwyciezymy i ze będzie OK.\nObaj jego synowie wspomniany Wołodia i starszy Aleksiej mieszkają po sąsiedzku. Ukończyli studia wyższe w Moskwie. Młodszy zgodnie ze specjalnością pracuje jako inżynier górnik w odległym o 100 km Krasnoarmiejsku. Starszy Aleksiej pracuje jako wychowawca w miejscowym wiezieniu. Mam wrażenie ze z pomocą Aleksieja uda mi się przeniknąć do tych nieszczęśników, którzy dla kapliczki wykonali już kilka ikon, krzyż i żłóbek bożonarodzeniowy.\n3. ANTONINA I IWAN TEKLUK\nRodzice Antoniny z okolic Gródka Podolskiego wydali na świat sześcioro dzieci. Antonina jest najstarsza. Piętnaście lat młodszy Wiktor mieszka tez w Torezie i uczęszcza również do naszej kapliczki. Ślub kościelny brał w Makiejewce w 2003 a chrzest córki Wiktorii był 8 marca 2004 w jego domu w Torezie.\nByła to mój a pierwsza wizyta w tym mieście. Antonina była matką chrzestną. W domu Wiktora zebrało się wiele osób także prawosławnych i wszystkim obrzęd chrztu bardzo się spodobał. Dzień był niezwykły również ze względu na pogodę. Tego dnia po raz pierwszy "wybuchnęła wiosna". Pokochałem tych ludzi i często widziałem ich w kaplicy w Makiejewce. Tydzień później na św. Józefa świętowali oni 20-tą rocznicę ślubu i choć są bezdzietni żyją bardzo zgodnie i wyglądają na szczęśliwą parę.\nTato Antoniny zmarł 10 lat temu, mama Iwana 8 lat temu, każde więc z nich jest półsierotą. Ale kochają swoja rodzinną wieś i często odwiedzają krewnych w Żyszczywcach. Iwan jest oficerem Ochrony w miejscowym więzieniu w Torezie. Antonina jest księgową w odległym o 30 km wiezieniu w Kirowskoje. Brat Antoniny Wiktor jest podwładnym Iwana a jego małżonką Weronika tez od niedawna rozpoczęła służbę w tym samym wiezieniu na punkcie kontrolnym.\nMamy wiec bogactwo przysłowiowych celników w naszej niewielkiej wspólnocie stad i dyscyplina w parafii musi być. Ostatnio na kolędzie wyświetlili mi u siebie w domu dysk DVD wykonany w Kamieńcu przez ich krewniaka. Film przedstawiał świecenia biskupie księdza Niemca, który wcześniej był ich proboszczem i zbudował kościół w ich rodzinnej wiosce. Widać było bardzo z jaka duma przyjęli ten wybór.\nIwan i Antonina pomagali mi wielokroć swoimi ofiarami i praca w utrzymaniu parafii w Makiejewce. Teraz wspólnie z Mieczysławem Turowskim i rodzina Wowniankow stanowią szkielet i mózg parafii w Torezie. Pan Bóg nie dal im własnych dzieci lecz w pewnym sensie są oni rodzicami naszej parafii, współtwórcami małego cudu na drugim wschodnim końcu Ukrainy.\n4. LIDIA DESZCZUK\nJadąc do Lidii do odległej dzielnicy w północnej części Toreza na kolędę nie oczekiwałem żadnych niespodzianek. Nudziłem się na samą myśl o tym, że trzeba będzie odwiedzić tę niezrównoważoną osobę. Lidię znam od dawna tzn. od prawie 4 lat. Jak tylko zjawiłem się w Makiejewce, od razu zjawiła się i ona z córką Mariną. Twierdziła ona dwie rzeczy: że kuszą ją stale złe duchy i że choć ochrzczona w kościele z pochodzenia pół Polka pół Niemka, ona tak naprawdę nie wie gdzie ma chodzić...do jakiego kościoła. Widywałem ją u greko-katolików. Przyznała się, że często odwiedza Prawosławnych. Nie narzucałem się jej nigdy, choć byłem zawsze rad ujrzeć ją znowu.\nNa Wielkanoc 2006 spotkałem ją w Doniecku u greko-katolików. Nie rozpoznała mnie, bo byłem zmieniony przez chorobę, lecz ja ją rozpoznałem od razu i poinformowałem, że na ulicy Pskowskiej w Torezie mamy własną kapliczkę. Od tej pory widzę ją często. Okazuje się, że córka Marina urodziła dziecko Krystynkę i jeszcze nie ochrzciła jej. Ojciec dziecka, nie ma zamiaru żenić się na niej, choć jakiś czas mieszkali razem. To typowa dla post sowieckiego Donbasu historia. Tym niemniej wciąż mi się roi, że jeszcze przydam się tej parze, by dać im ślub i ochrzcić dziecko.\nTymczasem Lidia niepewna do końca, czy chce bym ją odwiedził, po dłuższym namyśle ku memu zdumieniu zaprosiła mnie i odwiedziny były nad wyraz udane. Zauważyłem, że jej dom znajduje się pół kilometra od Prawosławnej Cerkwi, więc teraz łatwo mi pojąć skąd jej rozterki. Do kapliczki ma 10 km a wcześniej jeździła do Makiejewki i do Doniecka po 60 i 80 km. Jak zwykle odśpiewałem kilka kolęd w jej cieplutkim, czystym i przestronnym domu. Poprosiłem o zdjęcia, które pokazała chętnie. Ożywiła się w trakcie rozmowy, stała się weselsza, młodsza... piękna. Nigdy dotąd nie widziałem jej tak uśmiechniętej, wręcz szczęśliwej. Stał się jakiś Bożonarodzeniowy cud. Zgodziła się mnie zapoznać z Pauliną, swoją stuletnią sąsiadką, też katoliczką.\nLidia od trzech lat jest bezrobotna. Dawniej pracowała jako stróż, nie ma żadnych środków do życia a jednak egzystuje i najważniejsze co robi w życiu i jedyne: walczy z duchami i odwiedza różne kościoły!\n5. FRANCISZEK KOTLIŃSKI\nFranciszek pochodzi z wioski Mudry Hołowy w powiecie Gródeckim na Podolu. Jak wskazuje nazwa wsi, jej mieszkańcy mają mądre głowy a patrząc na Franka można dodać: ręce pracowite i serce pobożne. Mimo tak wielu zalet Frankowi jak to w życiu bywa nie zawsze się wiedzie. Owszem ma miłą żonę krajankę, którą po polsku nazywa: "Pani Genia" albo "aniołeczek". Ma dwójkę sympatycznych, dorosłych dzieci. Marzy, by i oni chodzili do kościoła. Sam powiada, ze gdy kończy się Msza święta, to jakby był na niebie. Gdy córkę posłał na studia trzeba się było rozstać z samochodem, by studia kontynuować przyszło się mu jechać aż do Kemerowa we Wschodniej Syberii. Poszukiwaniem złota w przeciągu roku starał się załatać dziurę w domowym budżecie. Dzięki takim ofiarom jego córa jest dzisiaj dentystką.\nFranek pracował całe życia na różnych kopalniach. Jest cenionym fachowcem przy wytyczaniu nowych chodników podziemnych. Najwięcej lat spędził w kopalni "Głęboka" w miasteczku Szachtiorsk, czyli "Miasto Górnicze". Korytarze na głębokości powyżej 1500 metrów to dzieło rąk jego. Pani Genia opowiada mi, że zdarzało się, że obrażano ją w pracy podobnie jak i Franka za to, że pochodzi z Ukrainy Zachodniej. Nie podobało się dla wielu jego dziwne "nie ruskie" imię, nie raz, choć nie dawał żadnego powodu, nazywano go "Bandera". Swego pochodzenia jednak i wiary Franek się jednak nigdy nie wstydził. Jedyne czego się dziś wstydzi i szczerze wyznaje to, ze modlił się za mało i że brał udział w górniczych libacjach. Tak się też stało w feralnym 2004 Nowym Roku. Wracając do domu potknął się i upadł prosto pod rynnę. Choć to zima dzień był dość ciepły, plusowa temperatura sprawiła, że na głowę nieprzytomnego człowieka przez kilka godzin lała się chłodna woda. Przypadkowo przejeżdżający ambulans zabrał człowieka, którym nikt się nie interesował. W szpitalu stwierdzono jednocześnie dwie choroby: zawał i wylew! Nie skarży się na swój los tylko na swoją jak mawia głupotę. Ma sparaliżowane lewe kończyny i lekko opuszczoną wargę. Mimo 50-ciu kilku lat nadal czuje się młodo i choć ma już stałą rentę nadal walczy i wierzy, że wstanie i będzie biegał jak dawniej.\nSzachtiorsk jest na trasie do Toreza, zabieram go więc zawsze po drodze na niedzielną Mszę świętą parafialnym samochodem. Cieszy się z tego jak małe dziecko.\nGdy w połowie stycznia prosiłem parafian, by odnieśli do Prawosławnej Cerkwi moje świąteczne pozdrowienia wykonał to bardzo sumiennie. Dokuśtykał do cerkwi w swoim miasteczku i długo obcował ze starościną parafii.\nOstatnio pokazał mi nowo drogę do kaplicy w Torezie: "na skróty". Droga wiedzie obok cmentarza, na którym jest pochowany sławny swego czasu i legendarny do dziś górnik radziecki Andrzej Stachanow. "Człowiek z marmuru", który wymyślił, że w kopalni można wypełnić 500% normy. Myślę, że Franek pokazał mi tę drogę nieprzypadkowo. Niegdyś dla ojczyzny i dla rodziny a obecnie dla kościoła robi on co może, choć kontuzjowany nie przestaje być "stachanowcem".\n6. MIKOŁAJ REPIN\nW miasteczku Szachtiorsk na Donbasie mieszka rodzina Repinych, którzy są pionierami kościoła katolickiego na Wschodnich Rubieżach odrodzonej, niezależnej Ukrainy. Jego rodzona siostra jest zakonnicą na Łotwie a najmłodszy i jedyny syn od czterech lat przebywa w Polsce w Seminarium Księży Chrystusowców. Jego przodkowie pochodzą z miasteczka Szargorod w okolicach Winnicy. Tam jego wujek to kościelny i grabarz w parafii w jednej osobie. Opowiadał mi jak we dwójkę razem z żoną uczyli się katechizmu po polsku tzn. w języku, którego żadne z nich nie znało, bo oboje wyrośli we Wschodniej części Ukrainy, gdzie ludzie obcują ze sobą po rosyjsku.\nZdarzyło się kiedyś, że księża Franciszkanie zaczęli zbierać wśród swoich parafian adresy krewnych z Donbasu. Planowali oni zająć się w sposób systematyczny organizacją wspólnot katolickich na Wschodzie Ukrainy. Pierwszy i najgorliwszy kapłan, który zajął się opieką nad krewniakami parafian z Szargorodu był ojciec Antoni, młody kapłan, który przez dwa lata, poczynając od 1990 roku przyjeżdżał na Donbas co miesiąc. Mikołaj zabierał go swoim samochodem z Dworca kolejowego w Doniecku do Szachtiorska. Tam się modlono a dalszy ciąg nabożeństw był w Makiejewce u rodziny Winnickich, którzy kapłana odprowadzali na Dworzec kolejowy.\nPotem do Szachtiorska przyjeżdżał ks. Jarosław Giżycki Chrystusowiec a ostatnim duszpasterzem prowadzącym sporadyczne nabożeństwa w Szachtiorsku był ks. Włodzimierz Dziduch podówczas proboszcz w Makiejewce. W 1996 ks. Włodzimierz przeniósł się do Doniecka i zajął się budową kościoła, co zabrało mu wszystkie siły i czas. Mikołaj stał się jego wiernym adiutantem. Pomagał mu zwłaszcza jako kierowca własnej ciężarówki i nigdy nie odmawiał gdy trzeba było przetransportować do Doniecka jakieś materiały budowlane. Owszem były ambitne plany, by zbudować z czasem kapliczkę w Szachtiorsku lecz w miarę jak członkowie rodziny zaczęli się angażować w budowę kościoła w Doniecku, zapał do tworzenia miejscowej wspólnoty zniknął. Starsza córka Mikołaja wyszła za mąż za administratora donieckiej parafii Andrzeja Szmonina. Syn Sasza, który też udzielał się przy budowie wyjechał na studia do Polski. Brat Mikołaja przestał się interesować kościołem, oziębły też dzieci z sąsiedztwa, które początkowo aktywnie włączały się w nabożeństwa, pielgrzymki, oazy czy zwykłe zabawy prowadzone przez ks. Jarosława Giżyckiego. Kolektyw się rozpadł tym nie mniej pomysł pozostał, i zrealizował się częściowo w formie wspólnoty w sąsiedzkim Torezie.\nStarosta z Toreza Adam Wownianko nigdy nie zapomniał o Repinych. Za jego zachętą włączyłem Mikołaja Repina i Franciszka Kotlińskiego mieszkańców Szachtiorska na listę założycieli parafii w Torezie. Mikołaj nie jest częstym gościem w Torezskiej kaplicy, tradycyjnie na większe święta jeździ do Doniecka. Powoli jednak świadomość przynależności do nowej wspólnoty w nim rośnie a więc i odpowiedzialność.\n7. STANISŁAWA TOKAREWA-KOWALSKA\nPani Stanisława mieszka w odległej dzielnicy miasteczka Szachtiorsk. Znajomość z nią zawarłem 2 lata temu dzięki kuzynce Ludmile. Ludmiła mieszka w okolicach miasteczka Snieżnoje. Odwiedzając Donieck odwiedziła kościół i poprosiła o modlitwę za rodziców. Ponieważ jej osobowość i upór w tej sprawie zrobił na mnie wrażenie, postanowiłem najpierw napisać co nieco o niej samej.\nTato Ludmiły miał 27 lat w tym czasie, gdy planowano zamknięcie i zniszczenie miejscowego kościoła w Wysokiej Piczy, niedaleko Żytomierza. Wystąpił on zdecydowanie w obronie kościoła. Był on człowiekiem znanym i dobrze usytuowanym w okolicy, zdaje się nawet partyjnym. Postanowiono go więc ukarać przykładnie. Stalinowski sąd wydał wyrok śmierci i młody człowiek był już prowadzony na rozstrzał. W ostatniej chwili przybył urzędnik, który wyrok zmienił. Zesłano go na 3 lata obozu karnego w Średniej Azji, potem na tzw. "wolną zsyłkę" do Karelii, stamtąd zaś po wojnie na Donbas.\nTutaj w 1947 roku urodziła się Ludmiła, która jest obecnie nauczycielką matematyki i ma wielki sentyment do polskości, co z kolei ją przywiodło do Donieckiego kościoła. Kto wie może chciała sprawdzić czy dzieją się tam rzeczy, za które rzeczywiście warto było ryzykować życiem. Rok temu Ludmiła przywiozła do Toreza na Bożonarodzeniową Liturgię swą starszą kuzynkę Stanisławę, która zapewne kilka dziesiątków lat nie była na spowiedzi. Modliliśmy się wtedy w Szkole Muzycznej.\nStanisława wyglądała wtedy tak słabo i wiekowo, że nawet nie dopytywałem się o męża przekonany, że jak to bywa na Donbasie, sterany pracą na kopalni dawno już odszedł z tego świata. Rok później, gdy mi zabrakło wizualnie Stanisławy na kolejnej Bożonarodzeniowej Liturgii, która tym razem odbywała się w nowej kapliczce na ulicy Pskowskiej, postanowiłem zadzwonić do Ludmiły i poinformować o naszej "przeprowadzce" na nowe miejsce, by nie stracić kontaktu z tą miłą staruszką Stanisławą. Ludmiła obiecała mi, że dołoży starań aby u Stanisławy w domu odbyła się kolęda. Mój pierwszy szok zdarzył się na progu domu, gdy ujrzałem, że jednak Stanisława ma męża. Dużo dobrego podczas kolędy usłyszałem o nim i jego rodzinie, która według słów Stanisławy choć z reguły Rosjanie i Prawosławni przyjęli ją jak swoją nie robiąc docinków z powodu jej polskiego pochodzenia i katolickiej wiary. Widać było z kontekstu, że w ciągu swego życia niejednokrotnie cierpiała z powodu swego pochodzenia.\nStanisława ma w sobie coś z arystokratki. Białe włosy, sposób mówienia, subtelne maniery, widoczne również w zachowaniu Ludmiły. Okazuje się, że całe życie spędziła w miejscowej bibliotece i jest bardzo szanowana przez miejscowych ludzi.\nJej tatę spotkał gorszy los niż tatę Ludmiły. Całą rodzinę zesłano w latach kolektywizacji w okolice Ługańska. Ojca zamordowano w Starobielsku, miasteczku, które jest w Polsce dość znane jako jeden z trzech obozów Katyńskich. Nazwa tego miasta wywołuje dreszcze. W wieku 7 lat Stasia była już półsierotą. Owszem, żyła jeszcze mama i pięcioro rodzeństwa. Dowiedziawszy się o śmierci męża odszukała jego ciało zakopane płytko pod ziemią.\nW czasie wojny postanowiła uciekać. Sprzedała krowę, odprawiła czwórkę starszych dzieci samotnie w nieznane. Za jakiś czas wyruszyła sama z dwójką młodszych dzieci. Poinstruowała starsze dzieci, że mają podróżować na Zachód w rodzinne strony lecz wyłącznie nocą. Sama postąpiła podobnie. Pan Bóg okazał się wyjątkowo miłosierny dla tych dziwnych pielgrzymów. Wszyscy dotarli szczęśliwie do krewnych w Żytomierzu. Los jednak zrządził tak, że po wojnie i ukończeniu studiów Stanisławę skierowano na Wschód Ukrainy do pracy, gdzie trafiła też cioteczna siostra mamy czyli mam Ludmiły.\nMąż Stanisławy, człowiek dobry i sprawiedliwy, ja jednak pochłonięty kolędową rozmową nie dostrzegłem jak chyłkiem wymknął się z mieszkania, "by nam nie przeszkadzać". Sądzę, że po prostu się krępował pierwszy raz w życiu napotkanego księdza. Było mi żal, bo gdyby z nami pobył choć chwilkę, wypytałbym i jego wspomnienia i los a kto wie może nawet zaproponowałbym parze staruszków ślub kościelny. W tych okolicach i okolicznościach to jedyna szansa, by doprowadzić starsze osoby do tego zbawczego sakramentu.\n8. ROZALIA SZATKOWSKA\nPani Rozalia a chodzi z pałeczką. Niewysoka, ma dziecięcą twarz ze spłaszczonym noskiem. Mówi bardzo cicho, falsetem, tak jakby chciała coś ukryć przed niepotrzebnym słuchaczem z boku. Do kapliczki przyjeżdża z daleka z sąsiedniego miasta z Charcyzska. Tam również jest kościółek ale greko-katolicki. Dla Rozalii to bardzo istotne, żeby Msza św. Była po polsku. Jest bardzo dumna, że niegdyś w dzieciństwie uczęszczała do polskiej szkoły. Twarz latem i zimą owija ciasno żółtą chustką w kwiatki. Jakiś czas hodowała kózki i kobiety w kaplicy naśmiewały się z niej, że kozami pachnie!\nJa się cieszyłem gdy przywoziła mi kozie mleko w plastykowej butelce. Czasami odwoziłem ją do jej chatki na kurzej łapce z przegiętym sufitem. Odwdzięczała mi się za to słonecznikiem, orzechami i ziemniakami. Któregoś razu latem przyjechała do Makiejewki z pieskiem, który za nią pobiegł i wskoczył do autobusu. Na Ukrainie kierowcy są bardzo tolerancyjni i zapewne ktoś z nich tylko uśmiechnął się pod nosem i nie przeszkadzał pieskowi w jego pielgrzymce do kaplicy. W tych dniach budowaliśmy nową kaplicę w ogrodzie i Msza św. Odbywała się pod gołym niebem. Piesek poszczekiwał na nieznany tłum wiernych. Pomagał mi też aktywnie przy głoszeniu kazania. Księża na Ukrainie reagują na takie sytuacje podobnie jak i kierowcy...przecież mamy tak mało parafian, że nawet piesek z kulawą nogą sprawia nam radość gdy do kościoła przyjdzie!\nO Rozalii można by mnożyć setki anegdotek, brak tylko księdza Twardowskiego, żeby to zobaczyć i opisać. Ja proponuję jednak przysłuchać się uważnie jej własnej relacji, bo to raczej horror niż sielanka.\nJej los jest straszny i jednocześnie niezwykły. Odpowiadając na moje pytania o jej los kobieta płacze ale potrafi łzy powstrzymać, by znowu coś śmiesznego opowiedzieć, komentując swój straszny los.\nPochodzi ze wsi Nowa Huta z Nowo-Uszyckiego rejonu na Podolu. Jej mama, z domu Antonina Wiwrzanowska, tato Mikołaj Szatkowski. Rozalia chwilami "gubi się w zeznaniach". Najpierw powiada, że tato ich porzucił i wyjechał do Kanady, potem jednak poprawia się i twierdzi, że jednak umarł na tyfus.\nDzieci było sześcioro. Rozalia wśród nich była najmłodsza. Najstarszego Benedykta, zabrało w 1937 NKWD i już nigdy nie powrócił do domu. Albin wyjechał na Donbas a stamtąd w 1943 był wzięty na front i też nigdy nie powrócił. Stanisław dostał się do niewoli i jego los jest niejasny.\nDwie starsze siostry Adela i Wiktoria pozostały w Nowej Hucie. Jedynie Rozalia śladami Albina wyjechała na Donbas. O dzieciństwie powiada, że chorowała na gruźlicę, lecz z braku lekarzy i pieniędzy, leczono ją przy pomocy jakichś zabobonów. Przeciągano ją między innymi "przez drzewo". Miała wtedy 3 latka. Bardzo możliwe, że choroba a potem głód sprawiły, że jest karłowata. Mówi o swoim wzroście z humorem "dwa wierszka ot gorszka", parafrazując; "dwa łokcie wyżej nocnika".\nIch dom trzykrotnie okradano. Złodzieje zabrali również powłoczki od poduszek, tak że cały dom był pełen pierza. Nie mając łóżek spali na podłodze.\nOpowiada pewne zdarzenie z 1933 roku. Mam rozdając chleb dzieciom Rozalii jako najmniejszej odłamała mniejszy kawałek. Dziecko to spostrzegło i zaprotestowało. Rozalia wyrzuciła swój malutki kąsek i zaczęła wrzeszczeć wniebogłosy, uderzając silnie główką o ścianę. Mamie z trudem udało się ją uspokoić.\nNakładano na wieśniaków ogromne podatki. Opisywano nawet ilość jabłoni, gruszy i śliw w sadzie, by również od tej "nieruchomości" ściągać podatek. Każda rodzina była zobowiązana oddawać państwu 40 kg mięsa. Jeśli nie oddadzą to państwo zabierze wszystkie sprzęty domowe, jeśli tego nie starczy na pokrycie długu to zarekwirują również dom. Najgorzej w tych czasach sprawy się miały w pobliskim Tulczynie. Ludzie tam byli bogaci, więc z chwilą nastania głodu i represji, oddawali swoje piękne chusty, żakiety i suknie w zamian na ziarno lub kawałek chleba.\nRok 1932 był nieurodzajny. Ludzie wtedy puchli z głodu. Nogi wedle opisu Rozalii były przezroczyste jak szkło. Skóra pękała i spod niej wyciekała woda. Na Donbasie Rozalia znalazła sobie pracę w łaźni. Mieszkała w Nowo-Żdanowce w internacie z kilkoma dziewczętami. Męża nie miała, ale zjawiło się dziecko. Wystarała się więc o oddzielny pokoik w "suszarce". W tym pomieszczeniu było chłodno i przewiewy spowodowały chorobę niemowlęcia.\nLekarz dał mu pomyłkowo jakiś preparat o nazwie "cytro". Chłopiec się zatruł i oczęta zaczęły mu "biegać". Zwróciła się o pomoc do jakiegoś profesora. Ten poznawszy się na błędzie ukarał lekarza a dziecko uratował. W tym czasie zapłatę Rozalii zabrała sobie komendantka internatu i nie chciała zwrócić tak długo aż dopóki sprawa nie trafiła do sądu.\nJakiś czas zamieszkiwała u "kuma". Ten był górnikiem i ciągle pił, więc podpowiedziano jej, by zamieszkała "na dziko", w nowo wzniesionym bloku mieszkalnym. Wkrótce eksmitowano ją bezlitośnie. Wszystkie jej rzeczy wyrzucono z trzeciego piętra przez okno. Chłopiec miał wtedy już 3 latka a naczelnik spółdzielni mieszkaniowej szydził z niej mówiąc: "na co ci ten bachor potrzebny?"\nKiedy chłopiec miał 6 latek, Rozalia wyszła za mąż i pod naciskiem małżonka oddała dziecko do sierocińca. Wytrzymała z tym człowiekiem zaledwie 4 lata. Musiał być nieznośny. 10-cio letnie dziecko zabrała z powrotem do siebie, zapakowała na sanki razem z całym dobytkiem i odwiozła do pobliskiego Charcyzska (10 km). Tam zatrudniła się na Fabryce Kabli. Resztę życia spędziła jako sprzątaczka i tylko 5 lat jej zabrakło do emerytury. Zamieniła swoje mieszkanie na wspomniany domek na kurzej łapce. Syn Witali wyrósł, uradował ją dwojgiem wnucząt i choć czasami miewają konflikty z mamą to ostatnio jednak zabrał ją do siebie. Gdy sytuacja się pogarsza to wtedy Rozalia ma gdzie się schronić...do swej obórki. Tam odbyła się jedna kolęda. W przyszłości jednak żonie męża, która opiekuje się starszymi ludźmi, jedna z podopiecznych miała podarować połowę swej posesji. To właśnie w jego domku odbywały się 3 kolędy pod rząd. Na ostatniej historycznej, spełniło się marzenie matki, by Witali poślubił w obecności księdza swoją małżonkę.\nNasza babcia Rozalia jak była tak i pozostała malutka i biedna, jak jednak widać z opowieści: honorowa i uparta. Nie wątpię, że w jej żyłach płynie niebieska czyli jak tutaj powiadają Pańska krew.\nPo jakimś czasie miałem okazję pani Rózi przeczytać moje wypociny i widziałem kilka razy jak zaświeciły się łezki w jej oczach. Rozumiała doskonale co czytałem po polsku i dodała do tego po ukraińsku, żeśmy zapomnieli do wszystkich przygód dodać jak trzykrotnie się topiła i jak ją znajoma kobieta oszukała w drodze do Gruzji. Zapamiętałem tylko dwie historie.\nTopiła się niegdyś jako dziewczyna bowiem aby zarobić na życie dołączyła do grupy handlarzy, którzy zbierali grudki wapna i nieśli ten dobytek na plecach za Dniestr czyli na Mołdawie gdzie im odwzajemniano produktami żywnościowymi wedle wagi wapna. Znaczy to, że wracali z takim samym workiem pełnym warzyw i owoców. Któregoś razu przechodząc prze z Dniestr wpadła ona w przerębel przykryty śniegiem. Podniosła krzyk i ludziom udało się ją wydostać z lodowatej wody. Ogrzała się w najbliższym mołdawskim domostwie i jeszcze tego samego dnia wracała do domu z cennym towarem, by ratować od głodu najbliższych.\nInnym razem, by ratować się od głodu łowiła w wielkiej kadzi na gorzelni grodki skrobi jakie pływały po powierzchni. Przechyliła się nadmiernie ciągnąc patykiem kolejną zdobycz i zachwiała. Pływać nie umiała a grząska ciecz wciągała ją na głębię. Znowu podniosła lament. Widać potrafiła głośno krzyczeć bo i tym razem ją usłyszano. Ktoś podał jej długi kij i wyciągnął pachnącą spirytusem Rusałkę.\nPewna znajoma ze wsi miała krewnych w Gruzji gdzie wedle opowieści głodu nie było i lekko można było znaleźć pracę. Rózia opowiada, że podróżowały razem do Charkowa "na zająca" a dalej miały sobie kupić bilety. Najpierw kupowała znajoma a Rózia pilnowała tobołki. Potem się zamieniły, lecz gdy Rózia kupowała sobie bilet znajoma zniknęła razem z rzeczami.\nNie mając pojęcia co dalej i żadnych środków do życia, bo wszystko wydała na bilet, ta mężna kobietka udała się do dalekiej Gruzji. Tam, by jakoś przetrwać sprzedała drogie skórzane palto i kupiła sobie zielone z waty, które po kilku dniach się rozpadło. Wałęsała się po Gruzji bez celu. Pracy nie znalazła. Głodna i chłodna "na zająca" wróciła na Ukrainę w poszukiwaniu dalszych przygód.