Ogólne Warunki Umów o Udział w Imprezie Turystycznej - Skandynawskie Podróże Sklep\nOgólne Warunki Umów o Udział w Imprezie Turystycznej\nobowiązujące od 1 stycznia 2021 roku do dnia wprowadzenia zmian\nNiniejsze Ogólne Warunki Umów o Udział w Imprezie Turystycznej (dalej: „OWU”) regulują zasady zawierania umów o udział w imprezie turystycznej (dalej: „Umowa”), jak również uprawnienia i obowiązki stron Umowy.\nOrganizatorem imprezy turystycznych jest UNITY LINE LIMITED z siedzibą w Limassol, działająca w Polsce przez swój oddział: UNITY LINE LIMITED SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ ODDZIAŁ W POLSCE z siedzibą w Szczecinie, adres: Plac Rodła nr 8, 70-419 Szczecin, NIP: 3020001748, REGON: 321457024, wpisany do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000487684, sąd rejestrowy: Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie, posiadającą status dużego przedsiębiorcy w rozumieniu art. 4 pkt 6 ustawy z dnia 8 marca 2013 roku o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, tel.: +48 91 880 29 09; 801 989 771, e-mail: unity@unityline.pl (dalej: „Organizator Turystyki”).\nUmowa zawierana jest przez Organizatora Turystyki z uczestnikami Imprez Turystycznych (dalej: „Podróżny”), reprezentowanymi przez Zgłaszającego (dalej: „Zgłaszający”).\nOrganizator Turystyki jest wpisany do Centralnej Ewidencji Organizatorów Turystyki i Przedsiębiorców Ułatwiających Nabywanie Powiązanych Usług Turystycznych pod numerem 9678, koncesja organizatora turystyki nr: 34/15.\nOrganizator Turystyki posiada ubezpieczenie na rzecz klientów w związku z działalnością wykonywana przez organizatorów turystyki i pośredników turystycznych wydane przez Towarzystwo Ubezpieczeń Europa S.A. z siedzibą we Wrocławiu.\nNiniejsze OWU mają zastosowanie do wszystkich Umów zawieranych przez Organizatora Turystyki, w tym do umów zawieranych przy fizycznej obecności Stron, jak również do umów zawieranych na odległość, w szczególności umów zawieranych za pośrednictwem strony internetowej skandynawskiepodroze.pl, chyba że co innego wynika z treści Umowy zawartej ze Zgłaszającym.\nZawarcie Umowy następuje poprzez złożenie zgodnych oświadczeń woli przez Organizatora Turystyki i Zgłaszającego o zawarciu Umowy, w której udział biorą wskazani imiennie Podróżni, z zastrzeżeniem ust. 2.\nZawarcie Umowy za pośrednictwem formularza na stronie internetowej skandynawskiepodroze.pl następuje w chwili łącznego spełnienia następujących warunków:\nprawidłowego i kompletnego wypełnienia formularza uczestnictwa w wycieczce,\nZawarcie Umowy może nastąpić w jeden z poniższych sposobów:\nosobiście w biurze podróży Organizatora Turystyki lub agenta turystycznego,\nza pośrednictwem formularza na stronie internetowej skandynawskiepodroze.pl,\nza pośrednictwem wiadomości e-mail wysłanej na adres unity@unityline.pl,\ntelefonicznie za pośrednictwem infolinii pod numerem telefonu wskazanym na stronie internetowej skandynawskiepodroze.pl lub unityline.pl.\nZgłaszający, który zawarł Umowę czyni to także w imieniu wszystkich zgłoszonych w Umowie Podróżnych. Zgłaszający przyjmuje na siebie odpowiedzialność z tytułu dotrzymania przez Podróżnych warunków Umowy określonych w niniejszych OWU oraz w dokonanym zgłoszeniu, w tym z tytułu zapłaty pełnej ceny Imprezy Turystycznej za wszystkich Podróżnych zgłoszonych do uczestnictwa. Zgłaszający zobowiązuje się nadto do przekazania wszystkim Podróżnym wszelkich informacji dotyczących Imprezy Turystycznej przekazanych mu przez Organizatora Turystyki przed lub po zawarciu Umowy.\nZgłaszający musi być pełnoletni i posiadać pełną zdolność do czynności prawnych.\nJeżeli Podróżny wskazany przez Zgłaszającego jest osobą niemającą pełnej zdolności do czynności prawnych, Zgłaszający musi przedstawić przy zawarciu Umowy pisemną zgodę prawnego opiekuna tej osoby, jeżeli sam nie jest prawnym opiekunem tej osoby.\nJeżeli na podstawie Umowy podróżują osoby w wieku poniżej 18 lat, którym nie towarzyszy rodzic ani inna upoważniona osoba pełnoletnia a Umowa obejmuje zakwaterowanie, Zgłaszający ma obowiązek wskazania w Umowie informacji umożliwiających bezpośredni kontakt z osobą w wieku poniżej 18 lat lub z osobą odpowiedzialną za taką osobę w miejscu jej pobytu.\nWarunkiem zawarcia Umowy jest uprzednie zapoznanie się z następującymi dokumentami: i) niniejszymi OWU, ii) Ogólnymi warunkami ubezpieczenia, iii) Ramowym programem imprezy, oraz iv) informacją Organizatora Turystyki dotyczącą wymagań zdrowotnych do wzięcia udziału w Imprezie Turystycznej obejmującej aktywny wypoczynek – w przypadku wzięcia udziału w Imprezie Turystycznej tego rodzaju. Ww. dokumenty zostały Zgłaszającemu doręczone przed zawarciem Umowy w formie dokumentowej na wskazany przez Zgłaszającego adres e-mail, chyba że Zgłaszający zażąda wydania ww. dokumentów w formie pisemnej, zaś w przypadku zawarcia Umowy osobiście w biurze podróży Organizatora Turystyki lub agenta turystycznego – w formie pisemnej. Dokumenty są również dostępne na stronie internetowej unityline.pl oraz skandynawskiepodroze.pl w sposób zapewniający przechowywanie i odtwarzanie w zwykłym toku czynności oraz w biurze Organizatora Turystyki lub agenta turystycznego.\nZawarcie Umowy przez Zgłaszającego uważa się za równoznaczne ze złożeniem oświadczenia Zgłaszającego w imieniu własnym oraz pozostałych Podróżnych, że przed zawarciem Umowy zapoznał się ze wszystkimi dokumentami, o którym mowa w ust. 8 powyżej lub Załącznikami do Umowy, a nadto że informacje te są dla niego czytelne, jasne i zrozumiałe.\nW chwili zawarcia Umowy lub niezwłocznie po jej zawarciu, Organizator Turystyki lub agent turystyczny udostępnia Zgłaszającemu na trwałym nośniku kopię tej Umowy lub potwierdzenie jej zawarcia. Zgłaszający może zażądać potwierdzenia zawarcia Umowy w formie papierowej, jeżeli Umowa została zawarta przy jednoczesnej obecności stron.\nW przypadku Podróżnych o ograniczonej sprawności ruchowej, informacje na temat dostępności usług turystycznych, które wchodzą w skład Imprezy Turystycznej, udziela Organizator Turystyki na wniosek Podróżnego.\nKonsekwencje lub skutki prawne wynikające z nieprawdziwości lub niekompletności informacji lub oświadczeń złożonych przez Zgłaszającego przy zawieraniu Umowy obciążają wyłącznie Zgłaszającego.\nCeny Imprezy Turystycznej oraz ewentualnych świadczeń dodatkowych przedstawione są na stronie internetowej skandynawskiepodroze.pl lub w innych dokumentach/informacjach przekazanych Zgłaszającemu.\nWszystkie ceny wyrażone są w polskich złotych.\nWraz ze skutecznym zawarciem Umowy Zgłaszający zobowiązuje się do płatności zaliczki lub pełnej ceny Imprezy Turystycznej zgodnie z informacjami udostępnionymi na stronie internetowej lub przekazanymi przez Organizatora Turystyki niezwłocznie po zawarciu Umowy.\nJeżeli zgodnie z informacjami przekazanymi przez Organizatora Turystyki Zgłaszający po zawarciu Umowy dokonuje płatności zaliczki, brak wpłaty pozostałej części ceny w uzgodnionym terminie uprawnia Organizatora Turystyki do jednostronnego odstąpienia od umowy ze Zgłaszającym, w terminie 14 dni od dnia, w którym miała nastąpić płatność pozostałej części ceny.\nJeżeli Zgłaszający po zawarciu Umowy nie dokonuje wpłaty ceny w uzgodnionym terminie, Organizator Turystyki uprawniony jest do jednostronnego odstąpienia od Umowy ze Zgłaszającym, w terminie 14 dni od dnia, w którym miała nastąpić płatność ceny.\nZa dzień dokonania płatności rozumie się dzień uznania środków na rachunku bankowym Organizatora Turystyki lub agenta turystycznego albo dzień, w którym nastąpiła płatność gotówkowa.\nCena Imprezy Turystycznej lub świadczeń dodatkowych nie obejmuje dodatkowych niewymienionych wprost kosztów związanych z uczestnictwem w Imprezie Turystycznej, w szczególności nie dotyczy kosztów uzyskania paszportu, wizy, szczepień, dodatkowych ubezpieczeń itp.\nPRZENIESIENIE PRAW Z UMOWY\nPodróżny może bez zgody Organizatora Turystyki przenieść na osobę spełniającą warunki udziału w Imprezie Turystycznej wszystkie przysługujące mu z tytułu Umowy o udział w Imprezie Turystycznej uprawnienia, jeżeli jednocześnie osoba ta przejmuje wszystkie wynikające z tej Umowy obowiązki Podróżnego.\nPrzeniesienie uprawnień i przejęcie obowiązków, o których mowa w ust. 1 powyżej, jest skuteczne wobec Organizatora Turystyki, jeżeli Podróżny zawiadomi go o tym na trwałym nośniku w rozsądnym terminie. Zawiadomienie złożone nie później niż 7 dni przed rozpoczęciem Imprezy Turystycznej uważa się w każdym przypadku za złożone w rozsądnym terminie.\nJeżeli przeniesienie uprawnień i przejęcie obowiązków, o których mowa w ust. 1 powyżej, będzie wiązać się dla Organizatora Turystyki z dodatkowymi kosztami, Organizator Turystyki ma prawo wskazać je Podróżnemu i żądać ich zapłaty. Koszty, o których mowa w zdaniu poprzedzającym muszą być zasadne i nie mogą przekraczać rzeczywistych kosztów poniesionych przez Organizatora Turystyki na skutek przeniesienia Umowy o udział w Imprezie Turystycznej.\nZa nieuiszczoną część ceny Imprezy Turystycznej oraz koszty poniesione przez Organizatora Turystyki w wyniku zmiany Podróżnego uczestniczącego w Imprezie Turystycznej Podróżny i osoba przejmująca jego uprawnienia odpowiadają solidarnie.\nPodróżny ma obowiązek niezwłocznie, w miarę możliwości w trakcie trwania Imprezy Turystycznej, z uwzględnieniem okoliczności danej sprawy, poinformować Organizatora Turystyki lub agenta turystycznego za pośrednictwem którego została zawarta Umowa o wszelkich niezgodnościach stwierdzonych w trakcie Imprezy Turystycznej.\nJeżeli którakolwiek z usług turystycznych wchodzących w skład Imprezy Turystycznej nie jest wykonywana zgodnie z Umową, Organizator Turystyki usuwa taką niezgodność, chyba że jest to niemożliwe albo wiąże się z kosztami, które są niewspółmiernie wysokie w stosunku do zakresu niezgodności i wartości usług turystycznych, których one dotyczą.\nW przypadku gdy niezgodność istotnie wpływa na realizację Imprezy Turystycznej, a Organizator Turystyki nie zdoła usunąć tej niezgodności w rozsądnym terminie wyznaczonym przez Podróżnego, Podróżny ma prawo do rozwiązania Umowy.\nDo usuwania niezgodności zgłoszonych przez Podróżnego stosuje się w szczególności przepisy art. 48-50 Ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych.\nOBOWIĄZKI ORGANIZATORA TURYSTYKI\nOrganizator Turystyki jest:\nodpowiedzialny za należyte wykonanie wszystkich usług turystycznych objętych Umową,\nzobowiązany do niezwłocznego udzielania odpowiedniej pomocy Podróżnemu, o której mowa w art. 52 Ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych, w szczególności do udzieleniu odpowiednich informacji dotyczących świadczeń zdrowotnych, władz lokalnych oraz pomocy konsularnej i udzieleniu Podróżnemu pomocy w skorzystaniu ze środków porozumiewania się na odległość, w tym ze środków komunikacji elektronicznej oraz w skorzystaniu ze świadczeń zastępczych, o których mowa w art. 48 ust. 5 tej ustawy.\nOrganizator Turystyki może żądać opłaty z tytułu udzielenia Podróżnemu pomocy, o której mowa w ust. 1 (ii) powyżej, jeżeli trudna sytuacja powstała z wyłącznej winy umyślnej Podróżnego lub w wyniku jego rażącego niedbalstwa. Wysokość opłaty, o której mowa w zdaniu poprzedzającym, nie może przewyższać rzeczywistych kosztów poniesionych przez Organizatora Turystyki w związku z udzieleniem Podróżnemu pomocy.\nPrzed rozpoczęciem Imprezy Turystycznej Organizator Turystyki dostarcza Podróżnemu niezbędne pokwitowania, vouchery i bilety oraz informacje o planowanym czasie wyjazdu i – w stosownych przypadkach – terminie odprawy, a także o planowanych godzinach przystanków pośrednich, połączeń transportowych i przyjazdu.\nOrganizator Turystyki zobowiązuje się do wydania Podróżnemu przed rozpoczęciem Imprezy Turystycznej pisemnego potwierdzenia posiadania zabezpieczeń finansowych oraz oświadcza, że terminowo odprowadza składki na Turystyczny Fundusz Gwarancyjny oraz Turystyczny Fundusz Pomocowy.\nZMIANA CENY IMPREZY TURYSTYCZNEJ\nOrganizator Turystyki ma prawo do podwyższenia ceny Imprezy Turystycznej jako bezpośredni skutek zmiany:\nwysokości podatków lub opłat od usług turystycznych objętych Umową, nałożonych przez podmioty, które nie biorą bezpośredniego udziału w realizacji Imprezy Turystycznej, w tym podatków turystycznych, opłat lotniskowych lub opłaty za wejście na pokład i zejście na ląd w portach oraz na lotniskach;\nkursów walut mających znaczenie dla Imprezy Turystycznej.\nCena Imprezy Turystycznej ustalona w Umowie nie może zostać podwyższona w okresie 20 dni przed planowaną datą rozpoczęcia Imprezy Turystycznej.\nW wypadku zmiany ceny Imprezy Turystycznej Organizator Turystyki powiadamia Podróżnego na trwałym nośniku, w sposób jasny i zrozumiały, o zmianie ceny Imprezy Turystycznej oraz uzasadnia podwyżkę ceny Imprezy Turystycznej i wskazuje sposób jej obliczenia.\nPodróżny ma prawo do obniżenia ceny Imprezy Turystycznej odpowiadającej obniżeniu kosztów, o których mowa w ust. 1 powyżej, które nastąpiło po zawarciu Umowy, a przed rozpoczęciem Imprezy Turystycznej. Obniżenie ceny Imprezy Turystycznej, o której mowa w zdaniu poprzedzającym następuje na pisemny wniosek Podróżnego, zawierający uzasadnienie obniżenia ceny Imprezy Turystycznej i wskazanie sposób jej obliczenia. W wypadku zastosowania postanowień niniejszego ustępu i obniżenia ceny Imprezy Turystycznej Organizator Turystyki może odliczyć od zwrotu należnego Podróżnemu rzeczywiste koszty obsługi, które na pisemne żądanie Podróżnego podlegają udokumentowaniu.\nPrzed rozpoczęciem Imprezy Turystycznej Organizator Turystyki może dokonać jednostronnie zmiany warunków Umowy w wypadkach określonych w pkt VII ust. 1 lub w wypadku, gdy spełnione zostaną łącznie następujące warunki:\nzmiana jest nieznaczna;\npoinformuje Podróżnego o zmianie w sposób jasny, zrozumiały i widoczny, na trwałym nośniku.\nJeśli przed rozpoczęciem Imprezy Turystycznej Organizator Turystyki:\nbędzie zmuszony zmienić główne właściwości usług turystycznych wskazane w Umowie, lub\nnie będzie mógł spełnić specjalnych wymagań wskazanych w § 4 pkt 20 Umowy, lub\nzaproponuje zgodnie z pkt VI podwyższenie ceny Imprezy Turystycznej przekraczające 8% całkowitej ceny Imprezy Turystycznej;\nto Organizator Turystyki zobowiązany będzie do niezwłocznego powiadomienia o tym Podróżnego na trwałym nośniku. Powiadomienie, o którym mowa w zdaniu poprzedzającym będzie nadto zawierać informacje Podróżnego o:\nrozsądnym terminie, w którym Podróżny zobowiązany będzie poinformować Organizatora Turystyki o swojej decyzji, o której mowa w ust. 4 poniżej;\nodstąpieniu od umowy o udział w Imprezie Turystycznej za zwrotem wszystkich wniesionych wpłat i bez obowiązku wniesienia opłaty za odstąpienie od umowy w przypadku braku odpowiedzi Podróżnego w terminie, o którym mowa powyżej w ust. 2 zdanie drugie (ii) powyżej;\nW wypadku wskazanym w ust. 2 powyżej, Organizator Turystyki może jednocześnie zaoferować Podróżnemu zastępczą imprezę turystyczną.\nW terminie wyznaczonym przez Organizatora Turystyki zgodnie z ust. 2 zdanie drugie (ii) powyżej, Podróżny ma obowiązek poinformowania, że:\nprzyjmuje proponowaną zmianę Umowy o udział w Imprezie Turystycznej albo\nodstępuje od Umowy o udział w Imprezie Turystycznej za zwrotem wszystkich wniesionych wpłat i bez obowiązku wniesienia opłaty za odstąpienie, albo\nodstępuje od Umowy o udział w Imprezie Turystycznej oraz przyjmuje zaoferowaną zastępczą imprezę turystyczną.\nW wypadku odstąpienia od umowy na podstawie ust. 2 albo ust. 4 powyżej, Organizator Turystyki nie później niż w terminie 14 dni od daty odstąpienia od Umowy przez którąkolwiek ze stron zwróci wpłaty dokonane przez Podróżnego lub w jego imieniu. W wypadku wskazanym w zdaniu poprzedzającym Podróżny będzie zwolniony od wniesienia opłaty za odstąpienie od Umowy.\nRezygnacja przez Podróżnego z wykorzystania świadczeń przewidzianych Umową lub ich części lub zaniechanie Podróżnego w powyższym zakresie nie stanowi uzasadnionej podstawy do zwrotu ceny Imprezy Turystycznej lub jakiejkolwiek części tej ceny.\nODSTĄPIENIE OD UMOWY LUB ROZWIĄZANIE UMOWY\nPodróżny może odstąpić od Umowy w każdym czasie przed rozpoczęciem Imprezy Turystycznej.\nW wypadku odstąpienia od Umowy, Podróżny będzie zobowiązany do zapłacenia odpowiedniej i uzasadnionej opłaty na rzecz Organizatora Turystyki za odstąpienie od Umowy w wysokości odpowiadającej rzeczywistym kosztom poniesionym przez Organizatora Turystyki do daty zawiadomienia Organizatora Turystki przez Podróżnego o odstąpieniu od Umowy.\nOpłata wskazana w ust. 2 podlega potrąceniu z wpłat dokonanych przez Podróżnego.\nPodróżny może odstąpić od Umowy przed rozpoczęciem Imprezy Turystycznej bez ponoszenia opłaty za odstąpienie wyłącznie w wypadku wystąpienia nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności występujących w miejscu docelowym lub jego najbliższym sąsiedztwie, które mają znaczący wpływ na realizację Imprezy Turystycznej lub przewóz Podróżnych do miejsca docelowego. W wypadku wskazanym w zdaniu poprzedzającym Podróżny może żądać wyłącznie zwrotu w terminie 14 dni od daty doręczenia Organizatorowi Turystyki odpowiedniego oświadczenia na piśmie wpłat dokonanych z tytułu Imprezy Turystycznej, bez odszkodowania lub zadośćuczynienia w tym zakresie.\nOrganizator Turystyki może rozwiązać Umowę i dokonać w terminie 14 dni od daty doręczenia Podróżnemu odpowiedniego oświadczenia pełnego zwrotu Podróżnemu wpłat dokonanych z tytułu Imprezy Turystycznej, bez dodatkowego odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli:\nliczba osób, które zgłosiły się do udziału w Imprezie Turystycznej, jest mniejsza niż minimalna liczba osób podana w Umowie, a Organizator Turystyki powiadomi Podróżnego o rozwiązaniu Umowy w terminie określonym w tej Umowie w odpowiednim terminie wynikającym z Ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych, lub\nOrganizator Turystyki nie może zrealizować Umowy z powodu nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności i powiadomi Podróżnego o rozwiązaniu Umowy niezwłocznie przed rozpoczęciem Imprezy Turystycznej.\nODPOWIEDZIALNOŚĆ ORGANIZATORA TURYSTYKI\nOrganizator Turystyki jest odpowiedzialny za należyte wykonanie wszystkich świadczeń objętych Umową. Szczegółowe zasady odpowiedzialności Organizatora Turystyki określa Ustawa, w szczególności art. 48 i art. 50 Ustawy.\nOrganizator Turystyki nie ponosi odpowiedzialności za szkody lub koszty będące następstwem udziału Podróżnego w Imprezie Turystycznej pomimo stanu zdrowia nieodpowiedniego do właściwości Imprezy Turystycznej oraz wchodzących w jej skład usług turystycznych.\nRoszczenia z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania usług turystycznych w ramach Umowy przedawniają się z upływem 3 lat.\nDane osobowe Podróżnych będą przetwarzane przez Organizatora Turystyki w celu zawarcia i wykonania Umowy oraz jest niezbędne dla realizacji obowiązków Organizatora Turystyki wynikających z przepisów prawa a nadto jest niezbędne do realizacji celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów Organizatora Turystyki. Podstawą przetwarzania danych osobowych Podróżnych jest art. 6 ust.1 lit. b Ogólnego Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (dalej: „RODO”) a także, w odpowiednim zakresie, art. 6 ust.1 lit.c RODO.\nPodanie danych osobowych Podróżnych wskazanych przez Zgłaszającego jest umownym warunkiem zawarcia i wykonywania Umowy.\nOdmowa podania danych osobowych stanowi przeszkodę do zawarcia Umowy i uprawnia Organizatora Turystyki do odmowy zawarcia Umowy.\nAdministratorem danych osobowych Podróżnych jest UNITY LINE LIMITED SPÓŁKA Z O.O. ODDZIAŁ W POLSCE z siedzibą w Szczecinie, adres: Pl. Rodła nr 8, 70-419 Szczecin tel. +48 91 35 95 695 (dalej: „Administrator”). Dane kontaktowe inspektora ochrony danych osobowych: iod@unityline.pl .\nDane osobowe Podróżnych będą przetwarzane przez okres niezbędny do należytego wykonania Umowy, w szczególności wykonania usług turystycznych będących częściami Imprezy Turystycznej i dochodzenia ewentualnych roszczeń wynikających z Umowy oraz przez okresy niezbędne dla spełnienia obowiązków prawnych ciążących na Administratorze.\nNa potrzeby wskazane w ust. 1 powyżej przetwarzane będą następujące dane osobowe: imię, nazwisko, data urodzenia, adres do korespondencji, telefon i adres e-mail.\nDane osobowe Podróżnych są chronione środkami technicznymi i organizacyjnymi, aby zagwarantować odpowiedni poziom ochrony zgodnie z obowiązującymi przepisami.\nAdministrator może udostępniać dane osobowe Podróżnych następującym odbiorcom bądź kategoriom odbiorców:\npodmiotom zarządzającym lub władzom portów lub innym lokalnym władzom lub podmiotom w związku z wykonywaniem świadczeń wynikających z Umowy;\npodmiotom, którym powierzył przetwarzanie danych osobowych na podstawie zawartych umów, w tym: współpracownicy lub dostawcy lub podwykonawcy, a także podmiotom zapewniającym wsparcie techniczne, bankom, operatorom pocztowym, dostawcom IT lub innych usług, a także podmiotom świadczącym usługi telekomunikacyjne lub księgowe lub ubezpieczeniowe, etc.;\npodmiotom powiązanym z Organizatorem Turystyki;\npodmiotom, przy pomocy których Organizator Turystyki wykonuje Umowę.\nOsobie, której dotyczą dane osobowe przysługuje m.in. prawo do:\nuzyskania informacji na temat przetwarzania jej danych osobowych,\nżądania skorygowania nieprawidłowych danych osobowych lub uzupełnienia niekompletnych danych osobowych,\nżądania usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych osobowych – przy czym żądanie zostanie spełnione, jeżeli spełnione zostaną wymogi prawne dotyczące takiego żądania,\nprzenoszenia danych osobowych – poprzez otrzymanie danych osobowych od Administratora formacie umożliwiającym ich przekazanie wybranemu podmiotowi trzeciemu,\nzłożenia skargi do organu nadzorczego Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, ul. Stawki nr 2, 00-193 Warszawa – w przypadku stwierdzenia, że danych osobowych są przetwarzane sprzecznie z prawem.\nDodatkowo Zgłaszającemu i każdej osobie, której dane osobowe Administrator pozyskał od Zgłaszającego przysługuje prawo wniesienia na adres Administratora podany w ust. 4 powyżej lub adres poczty elektronicznej inspektora ochrony danych osobowych Administratora podany poniżej sprzeciwu wobec przetwarzania danych osobowych, które jej dotyczą.\nWszelkie wnioski, pytania i żądania związane z przetwarzaniem danych osobowych powinny być kierowane na adres Administratora podany w ust. 4 powyżej lub adres poczty elektronicznej inspektora ochrony danych osobowych Administratora: iod@unityline.pl.\nZgłaszający niniejszym zobowiązuje się do szczegółowego poinformowania każdego zgłoszonego przez niego Podróżnego o przysługującym tej osobie uprawnieniom związanym z ochroną danych osobowych.\nPodróżny zobowiązany jest do przestrzegania regulaminów i innych przepisów obowiązujących w miejscu pobytu lub podczas podróży, w szczególności przepisów celno-dewizowych.\nJeżeli program Imprezy Turystycznej zakłada przekroczenie granicy państwa, warunkiem uczestnictwa w Imprezie Turystycznej jest obowiązek posiadania przy sobie przez Podróżnego ważnego dokumentu tożsamości stwierdzającego obywatelstwo (w szczególności dowodu osobistego lub paszportu) uprawniającego Podróżnego lub osoby, za które Podróżny ponosi odpowiedzialność do przekroczenia granicy odpowiedniego państwa.\nJeśli Impreza Turystyczna obejmuje podróż autokarem, podczas przebywania w autokarze wszystkich Podróżnych obowiązuje całkowity zakaz spożywania napojów alkoholowych lub palenia tytoniu lub używania środków odurzających.\nKolejność wsiadania i zajmowania miejsc w autokarze na miejscu zbiórki w dniu wyjazdu jest uzależniona od kolejności dokonania pełnej wpłaty ceny Imprezy Turystycznej. Kolejność ta jest uwzględniana na liście uczestników Imprezy Turystycznej, według której przedstawiciel Organizatora Turystyki będzie wyczytywał nazwiska Podróżnych na miejscu zbiórki. Zasady wskazane w zdaniu poprzedzającym nie mają zastosowania w wypadku kobiet w zaawansowanej widocznej ciąży oraz inwalidów, które to osoby mają pierwszeństwo przy wyborze miejsca w autokarze według ich uznania.\nPodróżni podlegają ubezpieczeniu grupowemu od następstw nieszczęśliwych wypadków i kosztów leczenia na podstawie umowy ubezpieczenia zawartej przez Organizatora Turystyki na rzecz Podróżnych. Zgłaszający działając w imieniu własnym i pozostałych Podróżnych oświadcza, że upoważnia Organizatora Turystyki do zawarcia umowy ubezpieczenia, o której mowa w zdaniu poprzedzającym na warunkach według uznania Organizatora Turystyki z podmiotem wybranym według uznania Organizatora Turystyki.\nUbezpieczycielem w ramach ubezpieczenia, o którym mowa ust. 1 powyżej jest podmiot wskazany w Umowie.\nCena Imprezy Turystycznej obejmuje ubezpieczenie Uczestników od następstw nieszczęśliwych wypadków (NNW), kosztów leczenia, ratownictwa i transportu (KL). Sumy ubezpieczeń wskazanych w zdaniu poprzedzającym wynoszą (za jedno i wszystkie zdarzenia) wynoszą:\ndla kosztów leczenia (KL) 15 000 EUR;\ndla kosztów ratownictwa (KR) 5 000 EUR;\ndla NNW 3 000 EUR.\nSzczegółowe warunki ubezpieczenia Uczestników w ramach ubezpieczenia, o którym mowa w ust. 1 powyżej, zawierają Ogólne Warunki Ubezpieczenia „Travel World” TOWARZYSTWO UBEZPIECZEŃ EUROPA S.A. z siedzibą we Wrocławiu.\nZaoferowane przez Organizatora Turystyki i zawarte w Umowie o udział w Imprezie Turystycznej połączenie usług turystycznych stanowi imprezę turystyczną w rozumieniu Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2015/2302 z dnia 25 listopada 2015 roku w sprawie imprez turystycznych i powiązanych usług turystycznych, zmieniającej rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 i dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE oraz uchylającej dyrektywę Rady 90/314/EWG (dalej: „Dyrektywa (UE) 2015/2302”). W związku z powyższym Podróżnym będą przysługiwały wszystkie prawa UE mające zastosowanie do imprez turystycznych.\nOrganizator Turystyki ponosi pełną odpowiedzialność za należytą realizację całości Imprezy Turystycznej.\nPonadto, zgodnie z wymogami prawa, Organizator Turystyki posiada zabezpieczenie w celu zapewnienia zwrotu Podróżnym wpłat i, jeżeli transport jest elementem Imprezy Turystycznej, zapewnienia Podróżnym powrotu do kraju w przypadku, gdyby Organizator Turystyki stał się niewypłacalny.\nNajważniejsze prawa Podróżnych zgodnie z Dyrektywą (UE) 2015/2302:\nPrzed zawarciem Umowy o udział w Imprezie Turystycznej Podróżni mają prawo otrzymać wszystkie niezbędne informacje na temat Imprezy Turystycznej.\nZawsze, co najmniej jeden przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za należyte wykonanie wszystkich usług turystycznych objętych Umową.\nPodróżni otrzymują awaryjny numer telefonu lub dane punktu kontaktowego, dzięki którym mogą skontaktować się z Organizatorem Turystyki lub agentem turystycznym Organizatora Turystyki.\nPodróżni mogą przenieść Imprezę Turystyczną na inną osobę, powiadamiając o tym Organizatora Turystyki w rozsądnym terminie, z zastrzeżeniem ewentualnych dodatkowych kosztów na rzecz Organizatora Turystyki. Zawiadomienie złożone nie później niż 7 dni przed rozpoczęciem imprezy turystycznej uważa się za złożone w rozsądnym terminie.\nCena Imprezy Turystycznej może zostać podwyższona jedynie wtedy, gdy wzrosną określone koszty (na przykład koszty paliwa) i zostało to wyraźnie przewidziane w Umowie; lecz w żadnym przypadku podwyżka ceny nie może nastąpić później niż 20 dni przed rozpoczęciem Imprezy Turystycznej. Jeżeli podwyżka ceny Imprezy Turystycznej przekracza 8% ceny Imprezy Turystycznej, Podróżni mogą rozwiązać Umowę o udział w Imprezie Turystycznej. Jeżeli Organizator Turystyki zastrzega sobie prawo do podwyższenia ceny, Podróżni mają prawo do obniżki ceny, jeżeli obniżyły się odpowiednie koszty Imprezy Turystycznej.\nPodróżni mogą rozwiązać Umowę o udział w Imprezie Turystycznej bez ponoszenia jakiejkolwiek opłaty za rozwiązanie i uzyskać pełen zwrot wszelkich wpłat, jeżeli jeden z istotnych elementów Imprezy Turystycznej, inny niż cena, zmieni się w znaczący sposób. Jeżeli Organizator Turystyki odwoła ją przed jej rozpoczęciem, Podróżni mają prawo do zwrotu wpłat oraz w stosownych przypadkach do rekompensaty.\nPodróżni mogą w każdym momencie przed rozpoczęciem Imprezy Turystycznej rozwiązać Umowę za odpowiednią i możliwą do uzasadnienia opłatą.\nJeżeli po rozpoczęciu Imprezy Turystycznej jej znaczące elementy nie mogą zostać zrealizowane zgodnie z Umową o udział w Imprezie Turystycznej, Organizator Turystyczny musi zaproponować, bez dodatkowych kosztów, odpowiednie alternatywne usługi. W przypadku gdy objęte Umową o udział w Imprezie Turystycznej usługi turystyczne nie są świadczone zgodnie z treścią tej Umowy, co istotnie wpływa na realizację Imprezy Turystycznej, a Organizator Turystyki nie zdoła usunąć problemu, Podróżni mogą rozwiązać Umowę bez opłaty za rozwiązanie.\nPodróżni są również uprawnieni do otrzymania obniżki ceny lub rekompensaty za szkodę w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usług turystycznych objętych umową o udział w Imprezie Turystycznej.\nOrganizator Turystyki musi zapewnić pomoc Podróżnym, którzy znajdą się w trudnej sytuacji.\nW wypadku gdy Organizator Turystyki stanie się niewypłacalny, wpłaty zostaną zwrócone. Jeżeli Organizator Turystyki stanie się niewypłacalny po rozpoczęciu Imprezy Turystycznej i jeżeli Impreza Turystyczna obejmuje transport, zapewniony jest powrót Podróżnych do kraju miejsca rozpoczęcia Imprezy Turystycznej. Organizator Turystyki wykupił u podmiotu wskazanego w punkcie I.2 umowy zabezpieczenie na wypadek niewypłacalności. Podróżni mogą kontaktować się z tym podmiotem pod adresem wskazanym w punkcie I.2 umowy lub, w odpowiednich przypadkach, z właściwym organem – Marszałkiem Województwa Zachodniopomorskiego, jeżeli z powodu niewypłacalności Organizatora Turystyki dojdzie do odmowy świadczenia usług objętych umową o udział w Imprezie Turystycznej.\nStrona internetowa, na której można znaleźć Dyrektywę (UE) 2015/2302 przetransponowaną do prawa krajowego: „http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20170002361”.\nINFORMACJA NA TEMAT DOSTĘPNYCH WEWNĘTRZNYCH PROCEDUR ROZPATRYWANIA SKARG ORAZ METOD POZASĄDOWEGO ROZWIĄZYWANIA SPORÓW KONSUMENCKICH, O KTÓRYCH MOWA W USTAWIE Z DNIA 23 WRZEŚNIA 2016 ROKU O POZASĄDOWYM ROZWIĄZYWANIU SPORÓW KONSUMENCKICH, ORAZ ODPOWIEDNIO PODMIOTÓW UPRAWNIONYCH DO PROWADZENIA POSTĘPOWANIA W SPRAWIE POZASĄDOWEGO ROZWIĄZYWANIA SPORÓW KONSUMENCKICH, KTÓRYM PODLEGA PRZEDSIĘBIORCA TURYSTYCZNY, ORAZ NA TEMAT PLATFORMY INTERNETOWEGO SYSTEMU ROZSTRZYGANIA SPORÓW ZGODNIE Z ROZPORZĄDZENIEM PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) NR 524/2013 Z DNIA 21 MAJA 2013 ROKU W SPRAWIE INTERNETOWEGO SYSTEMU ROZSTRZYGANIA SPORÓW KONSUMENCKICH ORAZ ZMIANY ROZPORZĄDZENIA (WE) NR 2006/2004 I DYREKTYWY 2009/22/WE\nSpory pomiędzy Organizatorem Turystyki a Podróżnym oraz sprawy ze skarg lub reklamacji Podróżnych mogą być rozstrzygane przy użyciu metod pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich, o których mowa w Ustawie z dnia 23 września 2016 roku o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich lub platformy internetowego systemu rozstrzygania sporów zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 524/2013 z dnia 21 maja 2013 roku w sprawie internetowego systemu rozstrzygania sporów konsumenckich oraz zmiany rozporządzenia (WE) nr 2006/2004 i dyrektywy 2009/22/WE.\nW wypadku metod pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich, o których mowa w Ustawie z dnia 23 września 2016 roku o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich, podmiotem uprawnionym do prowadzenia postępowania w sprawie pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich, któremu podlega Organizator Turystyki są:\nZachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w Szczecinie\nstrona internetowa: www.wiih.pomorzezachodnie.pl\nΓραφείο Επιτρόπου Ρυθμίσεως Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΓΕΡΗΕΤ)\n(Urząd Komisarza ds. Komunikacji Elektronicznej i Regulacji Pocztowych – ΓΕΡΗΕΤ)\nλιουπόλεως 12, Λευκωσία, 1101, Cypr\nstrona internetowa: http://www.ocecpr.org.cy/\nPełny wykaz podmiotów uprawnionych w rozumieniu Ustawy z dnia 23 września 2016 roku o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich Ustawie z dnia 23 września 2016 roku o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich zajmujących się polubownym rozstrzyganiem sporów konsumenckich dostępny jest po adresem: „http://polubowne.uokik.gov.pl/wyszukano”.\nWięcej informacji na temat metod pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich dostępnych jest w portalu prowadzonym przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod adresem: „http://polubowne.uokik.gov.pl/”.\nW wypadku metod pozasądowego rozwiązywania sporów o których mowa Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 524/2013 z dnia 21 maja 2013 roku w sprawie internetowego systemu rozstrzygania sporów konsumenckich oraz zmiany rozporządzenia (WE) nr 2006/2004 i dyrektywy 2009/22/WE.\nPlatforma platformy internetowego systemu rozstrzygania sporów (ODR) dostępna jest pod adresem: „europa.eu/odr”.\nWięcej informacji na temat internetowego rozstrzygania sporów za pomocą platformy internetowego systemu rozstrzygania sporów (ODR) zarządzanej przez Komisję Europejską dostępnych jest na stronie: „eu/youreurope/business/sell-abroad/resolving-disputes/index_pl.htm”\nW przypadku, jeśli którekolwiek z postanowień Umowy okazałoby się nieważne albo też – z mocy prawa lub ostatecznego albo prawomocnego orzeczenia jakiegokolwiek sądu, bądź organu administracji publicznej – zostałoby uznane za nieważne lub nieskuteczne, wszelkie pozostałe postanowienia Umowy pozostaną dla Stron wiążące, a zdarzenie takie pozostanie bez wpływu na ważność lub skuteczność pozostałych postanowień Umowy. W przypadku opisanym w zdaniu poprzedzającym, Strony zobowiązują się do niezwłocznej zmiany lub uzupełnienia Umowy o postanowienia ważne i w pełni skuteczne w świetle prawa lub odpowiedniego orzeczenia, które w sposób możliwie najbliższy oddawać będą cel Umowy.\nW razie sprzeczności treści Umowy z niniejszym OWU, Strony są związane Umową.


Efektowny Deser Na Zimno - Przepisy w ŚwiatKobiety.pl\nArtykuły na temat: efektowny deser na zimno\nZbliżając się do domu, Tomek nagle zwalnia krok. Wlecze się noga za nogą, ze zwieszoną głową wpatruje w mokry asfalt. Jest zimno, ale jemu się nie śpieszy. Przez dłuższą chwilę krąży wokół bramy(...) u siedmiogłowego smoka - Najgorsze były wspólne obiady - przekonuje Tomek. - Oczywiście, kochanemu syneczkowi dasz najlepszą porcję - podjudzał Rafał. - Darmozjad lubi sobie nieźle podjeść. O, patrz, ile deseru...\nDyskusje na temat: efektowny deser na zimno\nprzekąski na romantyczny wieczór\ngotowy sos pomidorowy do pizzy\npomysł na prosty obiad pieczarki


Bortezomib Glenmark - informacje o leku - opis - leku - dawki - działanie - skład - interakcje - inn - atc\n> Baza produktów > Informacja o produkcie Bortezomib Glenmark\nProdukt leczniczy jest wskazany w monoterapii lub w skojarzeniu z pegylowaną liposomalną doksorubicyną lub deksametazonem w leczeniu dorosłych pacjentów z progresją szpiczaka mnogiego, którzy wcześniej otrzymali co najmniej jeden inny program leczenia oraz u których zastosowano już przeszczepienie hematopoetycznych komórek macierzystych lub osób, które nie kwalifikują się do niego. Produkt leczniczy wskazany jest w skojarzeniu z melfalanem i prednizonem w leczeniu dorosłych pacjentów z wcześniej nieleczonym szpiczakiem mnogim, którzy nie kwalifikują się do chemioterapii dużymi dawkami cytostatyków w połączeniu z przeszczepieniem hematopoetycznych komórek macierzystych. Produkt leczniczy wskazany jest w skojarzeniu z deksametazonem, lub deksametazonem i talidomidem w indukcji leczenia dorosłych pacjentów z wcześniej nieleczonym szpiczakiem mnogim, którzy kwalifikują się do chemioterapii dużymi dawkami cytostatyków w połączeniu z przeszczepieniem hematopoetycznych komórek macierzystych. Produkt leczniczy wskazany jest w skojarzeniu z rytuksymabem, cyklofosfamidem, doksorubicyną i prednizonem w leczeniu dorosłych pacjentów z wcześniej nieleczonym chłoniakiem z komórek płaszcza, którzy nie kwalifikują się do przeszczepienia hematopoetycznych komórek macierzystych.\nLeczenie produktem leczniczym musi być rozpoczynane pod nadzorem wykwalifikowanego lekarza z doświadczeniem w leczeniu pacjentów z nowotworem, jednakże produkt leczniczy może być podawany przez fachowy personel medyczny z doświadczeniem w stosowaniu chemioterapeutyków. Dawkowanie w leczeniu postępującego szpiczaka mnogiego (pacjenci, którzy otrzymali co najmniej 1 inny program leczenia). Monoterapia. Produkt podaje się we wstrzyknięciu dożylnym lub podskórnym w zalecanej dawce 1,3 mg/m2 pc., 2x/tydz. Przez 2 tyg. w dniach 1., 4., 8. i 11 w 21 dniowym cyklu leczenia. Opisany 3-tyg. okres jest uważany za 1 cykl leczenia. Zaleca się by pacjenci, u których potwierdzono pełną odpowiedź otrzymali jeszcze 2 cykle leczenia bortezomibem. Ponadto, zaleca się by pacjenci odpowiadający na leczenie, u których nie stwierdzono całkowitej remisji otrzymali w sumie 8 cykli leczenia bortezomibem. Pomiędzy podaniem kolejnych dawek bortezomibu powinny upłynąć co najmniej 72 h. Dostosowanie dawek podczas leczenia i powtórnego rozpoczęcia leczenia w monoterapii. Leczenie bortezomibem należy przerwać na początku jakiegokolwiek toksycznego działania niehematologicznego 3. stopnia lub na początku jakiegokolwiek toksycznego działania na układ krwiotwórczy 4. stopnia. Nie dotyczy to neuropatii, którą opisano poniżej. Po ustąpieniu działań toksycznych leczenie bortezomibem można ponownie rozpocząć w dawce o 25% niższej (dawka 1,3 mg/m2 zmniejszona do 1,0 mg/m2; dawka 1,0 mg/m2 zmniejszona do 0,7 mg/m2). Jeżeli objawy toksyczności nie ustąpią lub dojdzie do ich powrotu po podaniu najmniejszej dawki produktu, należy rozważyć zakończenie stosowania bortezomibu, chyba że korzyści z leczenia wyraźnie przeważą nad ryzykiem. Ból neuropatyczny i/lub obwodowa neuropatia. Pacjenci, u których przed rozpoczęciem leczenia występowała ciężka neuropatia, mogą być leczeni bortezomibem tylko po starannej ocenie ryzyka i korzyści wynikających z leczenia. Zalecane modyfikacje dawkowania u pacjentów z neuropatią związaną z przyjmowaniem produktu. Neuropatia stopnia 1. (bezobjawowa; zniesienie odruchów ze ścięgien głębokich lub parestezje) bez występowania bólu lub utraty funkcji: modyfikacja dawkowania - brak. Neuropatia stopnia 1. z bólem lub stopnia 2. (objawy umiarkowane; ograniczające złożone czynności życia codziennego (ADL - odnosi się do przygotowywania posiłków, zakupów artykułów spożywczych lub ubrań, używania telefonu, używania pieniędzy itp.)): redukcja dawki do 1,0 mg/m2 lub zmiana schematu leczenia 1,3 mg/m2 raz/tydz. Neuropatia stopnia 2. z bólem lub stopnia 3. (ciężkie objawy; ograniczające czynności życia codziennego (ADL) w zakresie samoopieki -odnosi się do kąpieli, ubierania się i rozbierania, samodzielnego jedzenia, korzystania z toalety, przyjmowania leków, stanu nieobłożnego.): należy przerwać leczenie produktem do momentu ustąpienia objawów toksycznych. Po ustąpieniu objawów toksyczności leczenie produktem należy rozpocząć ponownie w zredukowanej do 0,7 mg/m2 dawce, raz/tydz. Neuropatia stopnia 4. (następstwa zagrażające życiu; wskazana jest nagła interwencja) i/lub ciężka neuropatia autonomiczna: należy odstawić produkt. Terapia skojarzona z pegylowaną liposomalną doksorubicyną. Produkt się we wstrzyknięciu dożylnym lub podskórnym w zalecanej dawce 1,3 mg/m2 pc., 2x/tydz. Przez 2 tyg. w dniach 1., 4., 8. i 11 w 21 dniowym cyklu leczenia. Opisany 3-tyg. okres jest uważany za 1 cykl leczenia. Pomiędzy podaniem kolejnych dawek produktu powinny upłynąć co najmniej 72 h. Pegylowaną liposomalną doksorubicynę podaje się w dawce 30mg/m2 w dniu 4. cyklu leczenia we wlewie dożylnym trwającym 1 h po wstrzyknięciu produktu. Można podać do 8 cykli terapii skojarzonej jeśli pacjent nie ma progresji choroby i toleruje leczenie. Pacjenci uzyskujący pełną odpowiedź mogą kontynuować leczenie przez co najmniej 2 cykle od stwierdzenia pełnej odpowiedzi, nawet jeśli to wymagałoby leczenia dłuższego niż 8 cykli. Pacjenci u których stężenia paraproteiny nadal zmniejszają się po 8 cyklach mogą również kontynuować leczenie tak długo jak odpowiadają na leczenie i jest ono tolerowane. Dodatkowe informacje dotyczące pegylowanej liposomalnej doksorubicyny, patrz odpowiednie ChPL. Skojarzona terapia z deksametazonem. Produkt podaje się we wstrzyknięciu dożylnym lub podskórnym w zalecanej dawce 1,3 mg/m2 pc., 2x w tyg. przez 2 tyg. w dniach 1., 4., 8. i 11 w 21 dniowym cyklu leczenia. Opisany trzytygodniowy okres jest uważany za 1 cykl leczenia. Pomiędzy podaniem kolejnych dawek produktu produktu powinny upłynąć co najmniej 72 h. Deksametazon podaje się doustnie w dawce 20 mg w dniach 1., 2., 4., 5., 8., 9., 11.i 12. cyklu leczenia. Pacjenci uzyskujący odpowiedź lub stabilizację choroby po 4 cyklach terapii skojarzonej mogą kontynuować to samo skojarzone leczenie przez maks. 4 dodatkowe cykle. Dodatkowe informacje dotyczące deksametazonu, patrz odpowiednie ChPL. Dostosowanie dawki w terapii skojarzonej u pacjentów z postępującym szpiczakiem mnogim. Przy dostosowywaniu dawki produktu terapii skojarzonej należy posługiwać się zaleceniami opisanymi w ChPL (monoterapia). Dawkowanie u wcześniej nieleczonych pacjentów ze szpiczakiem mnogim, którzy nie kwalifikują się do przeszczepienia hematopoetycznych komórek macierzystych. Terapia skojarzona z melfalanem i prednizonem. Produkt jest podawany we wstrzyknięciu dożylnym lub podskórnym w skojarzeniu ze stosowanymi doustnie melfalanem i prednizonem, według zaleceń zawartych w ChPL. 6-tyg. okres jest uważany za 1 cykl leczenia. W trakcie cykli 1-4 produkt podaje się 2x w tyg. (w dniach: 1., 4., 8., 11., 22., 25., 29. i 32.). W trakcie cykli 5-9 produkt podaje się raz/tydz. (w dniach: 1., 8., 22. i 29.). Pomiędzy podaniem kolejnych dawek produktu powinny upłynąć co najmniej 72 h. Zarówno melfalan, jak i prednizon powinny być podane doustnie w dniach 1., 2., 3. i 4. pierwszego tyg. w każdym cyklu. Podaje się 9 cykli leczenia skojarzonego. Zalecane dawkowanie produktu w skojarzeniu z melfalanem i prednizonem, patrz ChPL. Dostosowanie dawki podczas terapii oraz powtórne rozpoczęcie terapii skojarzonej z melfalanem i prednizonem. Przed rozpoczęciem nowego cyklu terapeutycznego: liczba płytek krwi powinna wynosić ≥70 x 109/l, a bezwzględna liczba neutrofili powinna wynosić ≥1,0 x 109/l. Toksyczność niehematologiczna nie powinna przekraczać stopnia 1. lub powinna osiągnąć stopień wyjściowy. Modyfikacje dawkowania podczas kolejnych cykli terapii w skojarzeniu z melfalanem i prednizonem. Toksyczność hematologiczna w trakcie cyklu: jeżeli w poprzednim cyklu obserwowano wydłużoną w czasie neutropenię stopnia 4., małopłytkowość lub małopłytkowość, której towarzyszyło krwawienie: w kolejnym cyklu należy rozważyć zmniejszenie dawki melfalanu o 25%. Jeżeli liczba płytek krwi w badaniu morfologicznym wynosi ≤30 x109/l lub bezwzględna liczba neutrofili wynosi ≤0,75 x 109/l w dniu podania dawki produktu (innym niż dzień 1.): należy wstrzymać terapię produktem. Jeżeli kilka dawek produktu w cyklu zostanie wstrzymanych (≥3 dawek przy schemacie stosowania leku 2x/tydz. lub ≥2 dawki przy schemacie stosowania leku raz/tydz.): dawkę produktu należy zmniejszyć o 1 poziom dawkowania (z 1,3 mg/m2 na 1 mg/m2 lub z 1 mg/m2 na 0,7 mg/m2). Stopień toksyczności niehematologicznej ≥3: terapię produktem należy wstrzymać do czasu, aż objawy toksyczności osłabną do stopnia 1. lub osiągną stopień wyjściowy. Następnie produkt można ponownie zacząć podawać ze zmniejszeniem dawki o 1 poziom dawkowania (z 1,3 mg/m2 na 1 mg/m2 lub z 1 mg/m2 na 0,7 mg/m2). W przypadku bólów neuropatycznych i/lub neuropatii obwodowej związanej/związanych z podawaniem produktu bortezomibu należy utrzymać i/lub zmodyfikować dawkowanie produktu zgodnie ze schematem przedstawionym w ChPL. Aby uzyskać dodatkowe informacje dotyczące melfalanu i prednizonu, należy zapoznać się z odpowiednimi ChPL. Dawkowanie u wcześniej nieleczonych pacjentów ze szpiczakiem mnogim, którzy kwalifikują się do przeszczepienia hematopoetycznych komórek macierzystych (indukcja terapii). Terapia skojarzona z deksametazonem. Produkt podaje się we wstrzyknięciu dożylnym lub podskórnym w zalecanej dawce 1,3 mg/m2 pc., 2x/tydz. przez 2 tyg. w dniach 1., 4., 8. i 11. w 21 dniowym cyklu leczenia. Opisany 3-tyg. okres jest uważany za 1 cykl leczenia. Pomiędzy podaniem kolejnych dawek produktu powinny upłynąć co najmniej 72 h. Deksametazon podaje się doustnie w dawce 40 mg w dniach 1., 2., 3., 4., 8, 9., 10. i 11 cyklu leczenia. Podaje się 4 cykle leczenia skojarzonego. Terapia skojarzona z deksametazonem i talidomidem. Produkt podaje się we wstrzyknięciu dożylnym lub podskórnym w zalecanej dawce 1,3 mg/m2 pc. 2x/tydz. Przez 2 tyg. w dniach 1., 4., 8. i 11. w 28 dniowym cyklu leczenia. Opisany 4-tyg. okres jest uważany za 1 cykl leczenia. Pomiędzy podaniem kolejnych dawek produktu powinny upłynąć co najmniej 72 h. Deksametazon podaje się doustnie w dawce 40 mg w dniach 1., 2., 3., 4., 8., 9., 10. i 11 cyklu leczenia. Talidomid podaje się doustnie w dawce 50 mg/dobę w dniach 1-14 i jeśli dawka jest tolerowana zwiększa się ją następnie do 100 mg/dobę w dniach 15-28, a następnie do 200 mg/dobę od cyklu 2, szczegóły patch ChPL. Podaje się 4 cykle leczenia skojarzonego. Zaleca się, aby pacjenci z co najmniej częściową odpowiedzią otrzymali 2 dodatkowe cykle. Dostosowanie dawkowania u pacjentów, którzy kwalifikują się do przeszczepienia. W razie potrzeby dostosowania dawki produktu należy przestrzegać określonych dla monoterapii zaleceń modyfikacji dawki. Ponadto, gdy produkt podaje się w skojarzeniu z innymi chemioterapeutykami, należy rozważyć odpowiednie zmniejszenie dawek tych produktów w razie toksyczności zgodnie z zaleceniami w odpowiednich ChPL. Dawkowanie u wcześniej nieleczonych pacjentów z chłoniakiem z komórek płaszcza (ang. MCL). Terapia skojarzona z rytuksymabem, cyklofosfamidem, doksorubicyną i prednizonem (BzR-CAP). Produkt podaje się we wstrzyknięciu dożylnym lub podskórnym w zalecanej dawce 1,3 mg/m2 pc. 2x/tydz. Przez 2 tyg. w dniach 1., 4., 8. i 11. po czym następuje 10-dniowy okres przerwy w dniach 12-21. Opisany 3-tyg. okres jest uważany za 1 cykl leczenia. Zaleca się podanie 6 cykli bortezomibu, chociaż pacjentom z potwierdzoną pierwszą odpowiedzią w cyklu 6. można podać dodatkowo 2 cykle bortezomibu. Pomiędzy podaniem kolejnych dawek produktu powinny upłynąć co najmniej 72 h. Następujące produkty lecznicze podaje się dożylnie w dniu 1. każdego 3-tyg. cyklu bortezomibu: rytuksymab w dawce 375 mg/m2, cyklofosfamid w dawce 750 mg/m2 i doksorubicyna w dawce 50 mg/m2. Prednizon podaje się doustnie w dawce 100 mg/m2 w dniach 1., 2., 3., 4. i 5. każdego cyklu bortezomibu. Dostosowanie dawki podczas leczenia pacjentów z wcześniej nieleczonym chłoniakiem z komórek płaszcza. Przed rozpoczęciem nowego cyklu terapeutycznego: liczba płytek krwi powinna wynosić ≥100 000/µl, a bezwzględna liczba neutrofili powinna wynosić ≥1500/µl; liczba płytek krwi powinna wynosić ≥75 000/µl, u pacjentów z naciekiem szpiku kostnego lub sekwestracją śledziony; stężenie hemoglobiny ≥8 g/dl; toksyczność niehematologiczna nie powinna przekraczać stopnia 1. lub powinna osiągnąć stopień wyjściowy. Leczenie bortezomibem należy przerwać na początku jakiegokolwiek toksycznego działania niehematologicznego stopnia ≥3. (z wyłączeniem neuropatii) lub toksycznego działania na układ krwiotwórczy stopnia ≥3. Zgodnie z lokalną praktyką w celu leczenia toksycznego działania na układ krwiotwórczy można stosować czynniki stymulujące kolonie granulocytów. Należy rozważyć profilaktyczne zastosowanie czynników stymulujących kolonie granulocytów w razie powtarzających się opóźnień w podaniu cykli. W celu leczenia trombocytopenii, jeśli jest to klinicznie wskazane należy rozważyć przetoczenie płytek krwi. Modyfikacje dawkowania podczas terapii pacjentów z wcześniej nieleczonym chłoniakiem z komórek płaszcza. Toksyczność hematologiczna. Neutropenia stopnia ≥3 z gorączką, neutropenia stopnia 4 trwająca dłużej niż 7 dni, liczba płytek krwi <10 000/µl: należy wstrzymać terapię produktem do 2 tyg., aż bezwzględna liczba neutrofili wyniesie ≥750 /µl a liczba płytek krwi ≥25000 /µl. Jeśli po wstrzymaniu stosowania produktu, toksyczność nie ustąpi j.w. należy odstawić trwale produkt. Jeśli toksyczność ustąpi np. pacjent ma bezwzględną liczbę neutrofili ≥750 /µl a liczbę płytek krwi ≥25000 /µl, produkt można ponownie zacząć podawać ze zmniejszeniem dawki o 1 poziom dawkowania (z 1,3 mg/m2 na 1 mg/m2 lub z 1 mg/m2 na 0,7 mg/m2). Jeżeli liczba płytek krwi w badaniu morfologicznym wynosi <25000 µl lub bezwzględna liczba neutrofili wynosi <750 µl w dniu podania dawki produktu (innym niż dzień 1.): należy wstrzymać terapię produktem. Stopień toksyczności niehematologicznej ≥3 uznany za związany z produktem. Terapię produktem należy wstrzymać do czasu, aż objawy toksyczności osłabną do stopnia 2. lub niższego. Następnie produkt można ponownie zacząć podawać ze zmniejszeniem dawki o 1 poziom dawkowania (z 1,3 mg/m2 na 1 mg/m2 lub z 1 mg/m2 na 0,7 mg/m2). W przypadku bólów neuropatycznych i/lub neuropatii obwodowej związanej/związanych z podawaniem bortezomibu należy utrzymać i/lub zmodyfikować dawkowanie produktu wg schematu przedstawionego w ChPL. Ponadto, gdy bortezomib podaje się w skojarzeniu z innymi chemioterapeutykami, należy rozważyć odpowiednie zmniejszenie dawek tych produktów w razie toksyczności zgodnie z zaleceniami w odpowiednich ChPL. Pacjenci w podeszłym wieku. Brak danych sugerujących konieczność dostosowywania dawki produktu u pacjentów ≥65 rż. ze szpiczakiem mnogim lub z chłoniakiem z komórek płaszcza. Brak badań dotyczących stosowania bortezomib u pacjentów w podeszłym wieku z wcześniej nieleczonym szpiczakiem mnogim, którzy kwalifikują się do chemioterapii dużymi dawkami cytostatyków w połączeniu z przeszczepieniem hematopoetycznych komórek macierzystych. Dlatego nie można opracować zaleceń dawkowania dla tej populacji. W badaniu u pacjentów z wcześniej nieleczonym chłoniakiem z komórek płaszcza, 42,9% pacjentów otrzymujących bortezomib było w wieku 65-74 lat a 10,4 % miało co najmniej 75 lat. W drugiej grupie pacjentów oba schematy BzR-CAP oraz R-CHOP były gorzej tolerowane. Zaburzenia czynności wątroby. U pacjentów z łagodnymi zaburzeniami czynności wątroby nie jest wymagane dostosowywanie dawki i powinni oni otrzymywać zalecaną dawkę. Pacjentom z umiarkowanymi i ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby produkt należy zacząć podawać w zmniejszonej dawce 0,7 mg/m2 we wstrzyknięciach podczas 1-szego cyklu terapii. Następnie w zależności od tolerancji pacjenta należy rozważyć zwiększenie dawki do 1,0 mg/m2, lub dalsze zmniejszenie dawki do 0,5 mg/m2. Zalecane dostosowywanie dawki początkowej produktu u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby: łagodne zaburzenia: dawkowanie bez zmian; umiarkowane zaburzenia (bilirubina >1,5-3x GGN, aktywność AspAT jakakolwiek), ciężkie zaburzenia (bilirubina >3x GGN, aktywność AspAT jakakolwiek): zmniejszyć dawkę do 0,7 mg/m2 w 1-szym cyklu terapii. W zależności od tolerancji pacjenta należy rozważyć zwiększenie dawki do 1,0 mg/m2, lub dalsze zmniejszenie dawki do 0,5 mg/m2. Zaburzenia czynności nerek. U pacjentów z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności nerek (CrCl >20 ml/min/1,73 m2 pc.) farmakokinetyka bortezomibu jest niezmieniona; dlatego nie ma potrzeby dostosowywania dawki u tych pacjentów. Nie wiadomo, czy farmakokinetyka bortezomibu jest zmieniona u pacjentów niedializowanych (CrCl <20 ml/min/1,73 m2 pc.), z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek. Ponieważ dializa może zmniejszać stężenie bortezomibu, produkt powinien być podawany po zabiegu dializy. Dzieci i młodzież. Nie określono dotychczas bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności produktu leczniczego u dzieci do 18 lat. Brak zaleceń dotyczących dawkowania.\nLek stosuje się wyłącznie do wstrzykiwań dożylnych (dawka 1 mg), albo do wstrzykiwań dożylnych lub podskórnych (dawka 3,5 mg). Produktu nie należy stosować inną drogą podania. Stwierdzono zgony po podaniu dooponowym. Rekonstytuowany roztwór produktu należy podawać w postaci dożylnego wstrzyknięcia w formie bolusa, trwającego 3-5 sek, poprzez cewnik obwodowy lub centralny, po wstrzyknięciu cewnik należy przepłukać roztw. chlorku sodu do wstrzyk. o stężeniu 9 mg/ml (0,9%). Między kolejnymi dawkami produktu powinny upłynąć co najmniej 72 h. Rekonstytuowany roztwór produktu należy podawać w postaci podskórnego wstrzyknięcia w uda (w prawe lub lewe) lub brzuch (po prawej lub lewej stronie). Roztwór należy wstrzykiwać podskórnie, pod kątem 45-90°. Należy zmieniać miejsca podania podczas kolejnych wstrzyknięć. Jeśli wystąpi miejscowa reakcja po wstrzyknięciu podskórnym produktu, zaleca się podawać podskórnie roztw. produktu o mniejszym stężeniu (produkt należy rozcieńczyć do 1 mg/ml zamiast 2,5 mg/ml) lub zaleca się zmianę na wstrzyknięcie dożylne. Jeśli produkt podaje się w skojarzeniu z innymi produktami leczniczymi, należy zapoznać się z zaleceniami podawania w odpowiednich ChPL.\nNadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą. Ostra rozlana naciekowa choroba płuc i osierdzia. Jeśli produkt stosuje się w skojarzeniu z innymi produktami leczniczymi, należy sprawdzić pozostałe przeciwwskazania wymienione w ChPL tych produktów.\nJeśli produkt stosuje się w skojarzeniu z innymi produktami leczniczymi, należy przed rozpoczęciem leczenia sprawdzić odpowiednie ChPL tych produktów. Jeśli stosuje się talidomid należy sprawdzić, czy pacjentka nie jest w ciąży i zalecić jej stosowanie metod zapobiegania ciąży. Stwierdzano zgony po przypadkowym podaniu bortezomibu dooponowo. Produkt (dawka 1 mg) podaje się wyłącznie dożylnie a produkt (dawka 3,5 mg) podaje się dożylnie lub podskórnie. Nie wolno podawać produktu dooponowo. Podczas leczenia bortezomibem bardzo często występują objawy toksyczności ze strony przewodu pokarmowego w tym nudności, biegunka, wymioty i zaparcia. Obserwowano niezbyt częste przypadki niedrożności jelit; z tego względu pacjenci z zaparciami powinni być uważnie kontrolowani. Bardzo często podczas leczenia bortezomibem obserwowano toksyczność hematologiczną (małopłytkowość neutropenia i niedokrwistość). W badaniach u pacjentów z nawracającym szpiczakiem mnogim leczonych bortezomibem oraz u pacjentów z wcześniej nieleczonym chłoniakiem z komórek płaszcza otrzymujących bortezomib w skojarzeniu z rytuksymabem, cyklofosfamidem, doksorubicyną i prednizonem (BR-CAP), jedną z najczęstszych toksyczności hematologicznych była przemijająca trombocytopenia. Liczba płytek była najmniejsza w dniu 11. każdego cyklu leczenia bortezomibem i zwykle wracała do wartości wyjściowych w następnym cyklu. Nie stwierdzono oznak skumulowanej małopłytkowości. Najmniejsza stwierdzona liczba płytek krwi wynosiła średnio 40% wartości początkowej w badaniach monoterapii szpiczaka mnogiego oraz 50% w badaniu MCL. U pacjentów z zaawansowanym szpiczakiem mnogim nasilenie małopłytkowości zależało od liczby płytek krwi przed leczeniem: jeśli początkowe wartości były mniejsze niż 75000/µl u 90% spośród 21 pacjentów podczas badania stwierdzano liczbę płytek krwi ≤25000/µl, w tym u 14% pacjentów liczba płytek krwi wynosiła <10000/µl. Natomiast, gdy początkowe wartości liczby płytek krwi były większe niż 75000/µl, tylko u 14% spośród 309 pacjentów stwierdzono w trakcie badania liczbę płytek krwi ≤25000/µl. U pacjentów z MCL (badanie LYM-3002), częściej stwierdzano (56,7% vs. 5,8%) trombocytopenię stopnia ≥3 w grupie leczonej bortezomibem (BR-CAP) w porównaniu z grupą otrzymującą inne leczenie (rytuksymab, cyklofosfamid, doksorubicyna, winkrystyna i prednizon [R-CHOP]). W obu grupach całkowita częstość zdarzeń krwotocznych (6,3% w grupie BR-CAP i 5,0% w grupie R-CHOP) a także zdarzeń krwotocznych stopnia 3. i wyższych (BR-CAP: 4 pacjentów [1,7%]; R-CHOP: 3 pacjentów [1,2%]) była podobna. W grupie BR-CAP, 22,5% pacjentów miało przetoczenia płytek krwi w porównaniu z 2,9% pacjentów w grupie R-CHOP. Podczas leczenia bortezomibem stwierdzano krwawienia żołądkowo-jelitowe i śródmózgowe. Dlatego, przed każdym podaniem bortezomibu należy monitorować liczbę płytek krwi. Należy wstrzymać leczenie bortezomibem jeśli liczba płytek krwi jest mniejsza niż 25 000/µl, jak również podczas leczenia skojarzonego z melfalanem i prednizonem, jeśli liczba płytek krwi wynosi ≤30000/µl. Należy wnikliwie oszacować stosunek korzyści do ryzyka, szczególnie u pacjentów z umiarkowaną lub ciężką małopłytkowością i czynnikami ryzyka wystąpienia krwawienia. Podczas leczenia bortezomibem należy często wykonywać pełną morfologię krwi z różnicowaniem, w tym oznaczanie liczby płytek krwi. W celu leczenia trombocytopenii, jeśli jest to klinicznie wskazane należy rozważyć przetoczenie płytek krwi. U pacjentów z MCL, stwierdzano przemijającą neutropenii, która ustępowała między cyklami, nie obserwowano dowodów skumulowanej neutropenii. Liczba neutrofilów była najmniejsza w dniu 11. każdego cyklu leczenia bortezomibem i zwykle wracała do wartości wyjściowych w następnym cyklu. W badaniu LYM-3002, czynniki stymulujące kolonie stosowało 78% pacjentów w grupie otrzymującej BR-CAP i 61% pacjentów w grupie otrzymującej R-CHOP. Ponieważ pacjenci z neutropenią stanowią grupę zwiększonego ryzyko zakażeń, należy obserwować ich w celu wykrycia objawów zakażenia i niezwłocznie rozpocząć leczenie. Zgodnie z lokalnymi standardami w celu leczenia toksyczności hematologicznych można stosować czynniki stymulujące kolonie granulocytów. Należy rozważyć profilaktyczne zastosowanie czynników stymulujących kolonie granulocytów jeśli opóźnienia w podaniu cyklu leczenia powtarzają się. U pacjentów przyjmujących bortezomib zaleca się zastosowanie profilaktyki przeciwwirusowej. W badaniu klinicznym III fazy z udziałem pacjentów z wcześniej nieleczonym szpiczakiem mnogim całkowita częstość uczynnienia wirusa półpaśca była częstsza w grupie pacjentów leczonych bortezomibem z melfalanem i prednizonem w porównaniu do skojarzonej terapii melfalanem z prednizonem (odpowiednio u 14% w porównaniu z 4%). U pacjentów z MCL (badanie LYM-3002), częstość zakażenia wirusem półpaśca wyniosła 6,7% w grupie BR-CAP i 1,2% w grupie R-CHOP. Przed rozpoczęciem leczenia skojarzonego rytuksymabu z bortezomibem, należy zawsze przed rozpoczęciem leczenia wykonać badanie na obecność wirusa HBV u pacjentów z ryzykiem zakażenia wirusem HBV. Nosicieli WZW typu B i pacjentów z WZW typy B w wywiadzie należy dokładnie obserwować w kierunku objawów klinicznych i zmian wyników badań laboratoryjnych wskazujących na czynne zakażenie wirusem HBV w trakcie jak i po terapii skojarzonej rytuksymabem z bortezomibem. Należy rozważyć profilaktykę przeciwwirusową. W celu uzyskania dodatkowych informacji należy zapoznać się z ChPL rytuksymabu. U pacjentów leczonych bortezomibem bardzo rzadko stwierdzano przypadki zakażenia wirusem Johna Cunninghama (JC) o nieznanym związku przyczynowym z PML i prowadzące do zgonu. Pacjenci z rozpoznaniem PML otrzymywali wcześniej lub jednocześnie terapię immunosupresyjną. Większość przypadków PML rozpoznano w ciągu 12 m-cy od podania 1-szej dawki bortezomibu. Jako część diagnozy różnicowej zaburzeń OUN należy regularnie badać pacjentów, czy nie występują u nich nowe objawy neurologiczne lub nie nastąpiło pogorszenie objawów, lub pojawiły się objawy wskazujące na PML. W razie podejrzenia PML należy skierować pacjentów do specjalisty w leczeniu PML oraz rozpocząć odpowiednią diagnostykę PML. Należy przerwać leczenie bortezomibem jeśli nastąpi rozpoznanie PML. Bardzo często leczenie bortezomibem wiąże się z występowaniem neuropatii obwodowej, głównie związanej z czuciem. Obserwowano też przypadki ciężkiej neuropatii ruchowej z obwodową neuropatią czuciową lub bez. Częstość występowania neuropatii obwodowej zwiększa się już na początku leczenia, a jej największe nasilenie obserwowano w 5. cyklu leczenia. Pacjentów należy uważnie obserwować w kierunku następujących objawów neuropatii: uczucie pieczenia, hiperestezja, hipoestezja, parestezja, uczucie dyskomfortu, ból neuropatyczny lub osłabienie. W badaniu klinicznym III fazy, które porównywało podawanie bortezomibu w postaci dożylnej z podskórną, częstość występowania zdarzeń neuropatii obwodowej stopnia ≥2 wynosiła 24% w grupie wstrzyknięć podskórnych i 41% w grupie wstrzyknięć dożylnych (p=0,0124). Neuropatia obwodowa stopnia ≥3 wystąpiła u 6% pacjentów w grupie terapii podskórnej w porównaniu z 16% w grupie terapii dożylnej (p=0,0264). Częstość występowania wszystkich stopni neuropatii obwodowej podczas podawania dożylnie bortezomibu była niższa we wcześniejszych badaniach niż w badaniu MMY-3021. Pacjentów, u których stwierdzono nowe objawy lub nasilenie objawów neuropatii obwodowej należy przebadać neurologicznie. Może być konieczna zmiana dawki, schematu stosowania bortezomibu lub drogi podania na podskórne. Stosowano różne metody leczenia neuropatii, w tym leczenie podtrzymujące. Należy rozważyć wczesne i regularne monitorowanie objawów i ocenę neurologiczną neuropatii polekowej u pacjentów otrzymujących bortezomib w skojarzeniu z produktami leczniczymi, które mogą powodować neuropatię (np. talidomid). Należy także rozważyć zmniejszenie dawki lub przerwanie leczenia. Poza neuropatią obwodową, także neuropatia autonomiczna może przyczyniać się do występowania niektórych działań niepożądanych, takich jak niedociśnienie związane ze zmianą pozycji ciała i ciężkie zaparcia z niedrożnością jelit. Dane dotyczące neuropatii autonomicznego układu nerwowego i jej wpływu na wyżej wymienione działania niepożądane są ograniczone. Drgawki zgłaszano niezbyt często u pacjentów, u których w wywiadzie nie stwierdzono drgawek ani padaczki. Należy zachować szczególną ostrożność podczas leczenia pacjentów, u których występują czynniki ryzyka drgawek. Podczas leczenia bortezomibem często pojawią się niedociśnienie ortostatyczne/niedociśnienie związane ze zmianą pozycji ciała. Większość działań niepożądanych obserwowanych w trakcie leczenia ma nasilenie łagodne do umiarkowanego. Pacjenci, u których podczas leczenia bortezomibem (podawanym dożylnie) występowało niedociśnienie ortostatyczne, nie zgłaszali jego objawów przed rozpoczęciem leczenia. U większości pacjentów wymagane było leczenie niedociśnienia ortostatycznego. U niewielkiej liczby pacjentów z niedociśnieniem ortostatycznym występowały epizody omdlenia. Niedociśnienie ortostatyczne/niedociśnienie związane ze zmianą pozycji ciała nie wiązało się ściśle z wlewem bortezomibu w bolusie. Mechanizm tego zjawiska nie jest znany, niemniej może być ono częściowo spowodowane neuropatią autonomicznego układu nerwowego. Neuropatia autonomiczna może być związana z podawaniem bortezomibu albo bortezomib może nasilać już istniejące choroby, takie jak: neuropatia cukrzycowa lub amyloidowa. Należy zachować ostrożność lecząc pacjentów z omdleniami w wywiadzie otrzymujących leki, które mogą powodować niedociśnienie lub pacjentów odwodnionych wskutek nawracających biegunek lub wymiotów. W leczeniu niedociśnienia ortostatycznego/niedociśnienia związanego ze zmianą pozycji ciała może być wymagane dostosowanie dawek leków przeciwnadciśnieniowych, uzupełnienie płynów, podanie mineralokortykosteroidów i/lub leków sympatykomimetycznych. Pacjentów należy poinformować, by zasięgnęli porady lekarza, jeśli wystąpią następujące objawy: zawroty głowy, zamroczenie i okresowo występujące omdlenia. Zgłaszano przypadki zespołu PRES u pacjentów leczonych bortezomibem. Zespół PRES to rzadko występujący, często odwracalny, szybko postępujący stan neurologiczny z następującymi objawami: napady drgawkowe, nadciśnienie, bóle głowy, letarg, splątanie, utrata wzroku i inne zaburzenia widzenia oraz zaburzenia neurologiczne. Rozpoznanie należy potwierdzić metodami obrazowania mózgu ze wskazaniem na magnetyczny rezonans jądrowy (ang. MRI). Jeśli wystąpi PRES należy przerwać leczenie bortezomibem. Podczas leczenia bortezomibem zaobserwowano ciężki przebieg lub nasilenie objawów zastoinowej niewydolności serca i/lub wystąpienie zmniejszenia frakcji wyrzutowej lewej komory serca. Zatrzymanie płynów w organizmie może być czynnikiem predysponującym do wystąpienia objawów podmiotowych i przedmiotowych niewydolności serca. Pacjentów z czynnikami ryzyka chorób serca lub, u których występuje choroba serca należy ściśle kontrolować. W badaniach klinicznych stwierdzono pojedyncze przypadki wydłużenia odstępu QT. Nie ustalono związku przyczynowo-skutkowego. U pacjentów otrzymujących bortezomib rzadko zgłaszano ciężkie choroby płuc z tworzeniem się rozlanych nacieków o nieznanej etiologii, takich jak zapalenie płuc, śródmiąższowe zapalenie płuc, nacieki w płucach oraz zespół ostrej niewydolności oddechowej (ang. ARDS). Niektóre z tych działań niepożądanych prowadziły do zgonu. Zaleca się wykonanie prześwietlenia RTG klatki piersiowej przed rozpoczęciem leczenia w celu określenia stanu wyjściowego do oceny możliwych zmian w płucach po leczeniu. W razie pojawienia się nowych lub nasilenia objawów ze strony układu oddechowego (np.: kaszel, duszność), należy niezwłocznie przeprowadzić ocenę diagnostyczną i wdrożyć właściwe leczenie. Należy rozważyć stosunek korzyści do ryzyka przed kontynuowaniem terapii bortezomibem. W badaniu klinicznym, 2 pacjentów (z 2) otrzymujących dużą dawkę cytarabiny (2 g/m2 pc./dobę) w ciągłym wlewie przez 24 h jednocześnie z daunorubicyną i bortezomibem z powodu nawrotu ostrej białaczki szpikowej zmarło w wyniku ARDS we wczesnym etapie terapii, a badanie zakończono. Dlatego też, nie zaleca się leczenia w skojarzeniu z dużą dawką cytarabiny (2 g/m2 pc./dobę) w ciągłym wlewie przez 24 h. Powikłania dotyczące nerek są częste wśród pacjentów ze szpiczakiem mnogim. Pacjentów z zaburzeniami czynności nerek należy uważnie obserwować. Bortezomib jest metabolizowany przy udziale enzymów wątrobowych. Całkowite narażenie na bortezomib zwiększa się u pacjentów z umiarkowanymi lub ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby; u tych pacjentów należy stosować zmniejszone dawki bortezomibu i uważnie obserwować, czy nie występują objawy toksyczności. U pacjentów z ciężkimi chorobami współistniejącymi otrzymujących bortezomib oraz leczenie skojarzone, rzadko obserwowano niewydolność wątroby. Inne obserwowane zaburzenia wątroby to zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, hiperbilirubinemia oraz zapalenie wątroby. Zmiany te mogą być odwracalne po zakończeniu leczenia bortezomibem. Ponieważ bortezomib jest lekiem cytotoksycznym i może szybko zabijać nowotworowe komórki plazmatyczne i komórki MCL, mogą pojawić się powikłania w postaci zespołu rozpadu guza. Duże ryzyko zespołu rozpadu guza występuje u pacjentów, u których przed leczeniem masa nowotworu była duża. Pacjentów tych należy uważnie obserwować i podjąć odpowiednie środki ostrożności. Należy wnikliwie obserwować pacjentów, którym bortezomib podaje się w skojarzeniu z silnie działającymi inhibitorami CYP3A4. Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego podawania bortezomibu w skojarzeniu z substratami CYP3A4 lub CYP2C19. U pacjentów przyjmujących jednocześnie doustne leki przeciwcukrzycowe należy potwierdzić prawidłowe parametry czynności wątroby i zachować ostrożność. Możliwe reakcje związane z kompleksami immunologicznymi, takie jak reakcje typu choroby posurowiczej, zapalenie wielostawowe z wysypką oraz proliferacyjne kłębuszkowe zapalenie nerek obserwowano niezbyt często. W razie pojawienia się reakcji o ciężkim nasileniu należy przerwać leczenie bortezomibem. Bortezomib może wywierać umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Przyjmowanie bortezomibu może bardzo często wiązać się z wystąpieniem zmęczenia, często zawrotów głowy, niezbyt często omdleń i niedociśnienia związanego ze zmianą pozycją ciała, niedociśnienia ortostatycznego lub często niewyraźnego widzenia. Dlatego pacjenci muszą zachować ostrożność podczas prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.\nBadania in vitro wskazują, że bortezomib jest słabym inhibitorem izoenzymów cytochromu P450 (CYP): 1A2, 2C9, 2C19, 2D6 i 3A4. Ponieważ udział CYP2D6 w metabolizmie bortezomibu jest ograniczony (7%), nie należy spodziewać się wpływu na metabolizm bortezomibu u pacjentów z fenotypem o słabym metabolizmie CYP2D6. Badanie interakcji lekowych oceniające wpływ ketokonazolu, silnego inhibitora CYP3A4 na farmakokinetykę bortezomibu (podawanego dożylnie), wykazało średnie zwiększenie pola pod krzywą AUC bortezomibu o 35% [CI90% (1,032-1,772)] w oparciu o dane od 12 pacjentów. Dlatego pacjentów należy wnikliwie obserwować, gdy otrzymują bortezomib w połączeniu z silnym inhibitorem CYP3A4 (np.: ketokonazol, rytonawir). W badaniu interakcji lekowych oceniającym wpływ omeprazolu, będącego silnym inhibitorem CYP2C19 na farmakokinetykę bortezomibu (podawanego dożylnie), nie stwierdzono znamiennego wpływu na farmakokinetykę bortezomibu w oparciu o dane od 17 pacjentów. Badanie interakcji lekowych oceniające wpływ ryfampicyny, silnego induktora CYP3A4 na farmakokinetykę bortezomibu (podawanego dożylnie), wykazało na podstawie danych od 6 pacjentów średnie zmniejszenie AUC bortezomibu o 45%. Dlatego, że skuteczność może się zmniejszyć, nie zaleca się jednoczesnego stosowania bortezomibu z silnymi induktorami CYP3A4 (np.: ryfampicyną, karbamazepiną, fenytoiną, fenobarbitalem i zielem dziurawca (Hypericum perforatum)). W tym samym badaniu interakcji lekowych oceniano wpływ deksametazonu, słabego induktora CYP3A4 na farmakokinetykę bortezomibu (podawanego dożylnie). Na podstawie danych od 7 pacjentów wykazano brak istotnego wpływu na właściwości farmakokinetyczne bortezomibu. Badania interakcji lekowych oceniające wpływ melfalanu i prednizonu na farmakokinetykę bortezomibu (podawanego dożylnie) wykazały zwiększenie pola powierzchni pod krzywą AUC bortezomibu średnio o 17%, w oparciu o dane zebrane od 21 pacjentów. Wynik ten nie jest istotny klinicznie. Podczas badań klinicznych u pacjentów z cukrzycą przyjmujących doustne leki hipoglikemizujące niezbyt często i często obserwowano zarówno hipo-, jak i hiperglikemię. U pacjentów przyjmujących doustne leki przeciwcukrzycowe otrzymujących leczenie bortezomibem może być konieczne wnikliwe monitorowanie stężenia glukozy w osoczu krwi oraz dostosowanie dawek leków przeciwcukrzycowych.\nPacjenci płci męskiej i żeńskiej w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczne metody antykoncepcji w trakcie leczenia i do 3 m-cy po zakończeniu leczenia. Brak danych klinicznych dotyczących ekspozycji na bortezomib w okresie ciąży. Nie przeprowadzono pełnego badania teratogennego wpływu bortezomibu. Badania niekliniczne, podczas których bortezomib był podawany ciężarnym samicom szczurów i królików w maksymalnych tolerowanych przez nie dawkach nie wykazały wpływu na rozwój zarodka/płodu. Nie przeprowadzono badań na zwierzętach dotyczących wpływu bortezomibu na przebieg porodu i rozwój pourodzeniowy. Bortezomibu nie należy stosować u kobiet w okresie ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Jeżeli bortezomib stosuje się u kobiety w okresie ciąży lub jeżeli pacjentka zajdzie w ciążę w czasie przyjmowania bortezomibu, należy poinformować ją o możliwym zagrożeniu dla płodu. Talidomid jest substancją czynną o znanym działaniu teratogennym, który może spowodować ciężkie i zagrażające życiu wady wrodzone. Talidomid jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży lub u kobiet, które mogą zajść w ciążę, tylko jeśli spełnione są wszystkie wymagania „Programu Zapobiegania Ciąży Thalidomide”. Pacjenci leczeni bortezomibem w skojarzeniu z talidomidem powinni postępować zgodnie z zasadami wyżej wymienionego programu. W celu uzyskania dodatkowych informacji należy zapoznać się z ChPL talidomidu. Nie wiadomo, czy bortezomib przenika do mleka kobiecego. Z powodu możliwych ciężkich działań niepożądanych, które mogą wystąpić u niemowląt karmionych piersią, w trakcie leczenia bortezomibem należy przerwać karmienie piersią. Nie przeprowadzano badań bortezomibu dotyczących płodności.\nCiężkie działania niepożądane zgłaszane niezbyt często podczas terapii preparatem obejmowały niewydolność serca, zespół rozpadu guza, nadciśnienie płucne, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii, ostre rozlane naciekowe choroby płuc oraz rzadko neuropatię autonomiczną. Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi podczas terapii preparatem były nudności, biegunka, zaparcia, wymioty, zmęczenie, gorączka, trombocytopenia, niedokrwistość, neutropenia, obwodowa neuropatia (w tym czuciowa), ból głowy, parestezje, zmniejszenie apetytu, duszność, wysypka, półpasiec i ból mięśni. Działania niepożądane miały w opinii badaczy co najmniej możliwy lub prawdopodobny związek przyczynowy ze stosowaniem preparatu. Działania niepożądane pochodzą ze zintegrowanego zestawu danych od 5 476 pacjentów, z których 3 996 było leczonych preparatem w dawce 1,3 mg/m2 pc. W sumie preparat w leczeniu szpiczaka mnogiego otrzymywało 3 974 pacjentów. Działania niepożądane u pacjentów ze szpiczakiem mnogim otrzymujących preparat w monoterapii lub terapii skojarzonej. Zakażenia zarażenia pasożytnicze: (często) półpasiec (włącznie z postacią rozsianą i oczną), zapalenie płuc, opryszczka zwykła, zakażenie grzybicze; (niezbyt często) zakażenie, zakażenia bakteryjne, zakażenia wirusowe, posocznica (w tym wstrząs septyczny), odoskrzelowe zapalenie płuc, zakażenie wirusem opryszczki, opryszczkowe zapalenie opon mózgowych i mózgu, bakteriemia (w tym staphylococcus), jęczmień, grypa, zapalenie tkanki łącznej, zakażenie związane z obecnością cewnika, zakażenie skóry, zakażenie ucha, zakażenie gronkowcem, zakażenie zęba; (rzadko) zapalenie opon mózgowych (w tym bakteryjne), zakażenie wirusem Epstein-Barr’a, opryszczka narządów płciowych, zapalenie migdałków, zapalenie wyrostka sutkowatego, powirusowy zespół zmęczenia. Nowotwory łagodne, złośliwe i nieokreślone (w tym torbiele i polipy): (rzadko) nowotwór złośliwy, białaczka plazmocytowa, rak nerkowokomórkowy, guz, ziarniniak grzybiasty, nowotwór łagodny. Zaburzenia krwi i układu chłonnego: (bardzo często) małopłytkowość, neutropenia, niedokrwistość; (często) leukopenia, limfopenia; (niezbyt często) pancytopenia, neutropenia z gorączką, koagulopatia, leukocytoza, limfadenopatia, niedokrwistość hemolityczna; (rzadko) rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowego, trombocytoza, zespół nadlepkości, inne nieokreślone zaburzenia płytek krwi, plamica małopłytkowa, inne nieokreślone zaburzenia krwi, skaza krwotoczna, naciek limfocytarny. Zaburzenia układu immunologicznego: (niezbyt często) obrzęk naczyniowy, nadwrażliwość; (rzadko) wstrząs anafilaktyczny, amyloidozą, reakcja kompleksów immunologicznych Typu III. Zaburzenia endokrynologiczne: (niezbyt często) zespół Cushing'a, nadczynność tarczycy, nieprawidłowe wydzielanie hormonu antydiuretycznego; (rzadko) niedoczynność tarczycy. Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: (bardzo często) zmniejszenie apetytu; (często) odwodnienie, hipokaliemia, hiponatremia, nieprawidłowa glikemia, hipokalcemia, nieprawidłowe wyniki badań enzymów; (niezbyt często) zespół rozpadu guza, brak prawidłowego rozwoju, hipomagnezemia, hipofosfatemia, hiperkaliemia, hiperkalcemia, hipernatremia, nieprawidłowe stężenie kwasu moczowego, cukrzyca, retencja płynów; (rzadko) hipermagnezemia, kwasica, zaburzenia równowagi elektrolitowej, nadmiar płynów, hipochloremia, hipowolemia, hiperchloremia, hiperfosfatemi, choroba metaboliczna, niedobór wit. B, niedobór wit. B12, skaza moczanowa, zwiększenie apetytu, nietolerancja alkoholu. Zaburzenia psychiczne: (często) zaburzenia nastroju, zaburzenia lękowe, zaburzenia snu; (niezbyt często) zaburzenia psychiczne, omamy, zaburzenia psychotyczne, splątanie, niepokój; (rzadko) myśli samobójcze, zaburzenia adaptacyjne, delirium, zmniejszenie libido. Zaburzenia układu nerwowego: (bardzo często) neuropatie, obwodowa neuropatia czuciowa, dyzestezja, nerwoból; (często) neuropatia ruchowa, utrata świadomości (w tym omdlenie), zawroty głowy, zaburzenia smaku, letarg, ból głowy; (niezbyt często) drżenie, obwodowa neuropatia czuciowo-ruchowa, dyskineza, zaburzenia koordynacji móżdżkowej i równowagi, zaburzenia pamięci (bez demencji), encefalopatia, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii, neurotoksyczność, zaburzenia drgawkowe, nerwoból poopryszczkowy, zaburzenia mowy, zespół niespokojnych nóg, migrena, rwa kulszowa, zaburzenia uwagi, nieprawidłowe odruchy, omam węchowy; (rzadko) krwotok wewnątrzczaszkowy (w tym podpajęczynówkowy), obrzęk mózgu, przemijający napad niedokrwienny, śpiączka, brak równowagi układu autonomicznego, neuropatia autonomiczna, porażenie nerwów czaszkowych, porażenie, niedowład, zamroczenie, zespół pnia mózgu, zaburzenia mózgowo-naczyniowe, uszkodzenie korzeni nerwowych, zwiększona aktywność psychomotoryczna, ucisk rdzenia kręgowego, inne nieokreślone zaburzenia poznawcze, zaburzenia ruchowe, inne nieokreślone zaburzenia układu nerwowego, zapalenie korzeni nerwowych, ślinienie się, hipotonia. Zaburzenia oka: (często) obrzęk oka, nieprawidłowe widzenie, zapalenie spojówek; (niezbyt często) krwotok w gałce ocznej, zakażenie powieki, zapalenie gałki ocznej, podwójne widzenie, zespół suchego oka, podrażnienie oka, ból oka, nasilone łzawienie, wydzielina z oka; (rzadko) uszkodzenie rogówki, wytrzeszcz, zapalenie siatkówki, ubytek pola widzenia, inne nieokreślone zaburzenia oka (w tym powieki), nabyte zapalenie gruczołu łzowego, światłowstręt, fotopsja, neuropatia wzrokowa, zaburzenie widzenia różnego stopnia (do ślepoty włącznie). Zaburzenia ucha i błędnika: (często) zawroty głowy; (niezbyt często) zaburzenie słuchu (w tym szumy), zaburzenia słuchu (do głuchoty włącznie), dyskomfort uszu; (rzadko) krwotok z uszu, zapalenie nerwu przedsionkowego, inne nieokreślone; zaburzenia uszu. Zaburzenia serca: (niezbyt często) tamponada serca, zatrzymanie krążenia i oddechu, migotanie serca (w tym przedsionków), niewydolność serca (w tym lewej i prawej komory), arytmia, tachykardia, kołatania serca, dławica piersiowa, zapalenie osierdzia (w tym wysięk osierdziowy), kardiomiopatia, dysfunkcja komór, bradykardia; (rzadko) trzepotanie przedsionków, zawał mięśnia sercowego, blok przedsionkowo-komorowy, zaburzenia sercowo-naczyniowe (w tym wstrząs kardiogenny), Torsade de pointes, dławica piersiowa niestabilna, zaburzenia zastawek serca, niewydolność tętnic wieńcowych, zatrzymanie zatokowe. Zaburzenia naczyniowe: (często) niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, nadciśnienie; (niezbyt często) incydent naczyniowo-mózgowy, zakrzepica żył głębokich, krwotok, zakrzepowe zapalenie żył (w tym żył powierzchniowych), zapaść krążeniowa (w tym wstrząs hipowolemiczny), zapalenie żył, nagłe zaczerwienienie, krwiak (w tym okołonerkowy), słabe krążenie obwodowe, zapalenie naczyń, przekrwienie (w tym gałki ocznej); (rzadko) zatorowość obwodowa, obrzęk limfatyczny, bladość, czerwienica bolesna kończyn, rozszerzenie naczyń, odbarwienie żył, niewydolność żylna. Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia: (często) duszność, krwawienie z nosa, zapalenie górnych lub dolnych dróg oddechowych, kaszel; (niezbyt często) zatorowość płucna, wysięk opłucnowy, obrzęk płuc (w tym ostry), krwawienie pęcherzykowe, skurcz oskrzeli, POChP, niedotlenienie krwi, przekrwienie dróg oddechowych, niedotlenienie narządów i tkanek, zapalenie opłucnej, czkawka, wyciek z nosa, dysfonia, sapanie; (rzadko) niewydolność oddechowa, zespół ostrej niewydolności oddechowej (ARDS), bezdech, odma opłucnowa, niedodma, nadciśnienie płucne, krwioplucie, hiperwentylacja, duszność typu orthopnoe, zapalenie płuc, zasadowica oddechowa, szybkie oddychanie, zwłóknienie płuc, zaburzenia oskrzeli, hipokapnia, śródmiąższowa choroba płuc, nacieki w płucach, ucisk w gardle, suchość w gardle, zwiększone wydzielanie w górnych drogach oddechowych, podrażnienie gardła, zespół kaszlowy górnych dróg oddechowych. Zaburzenia żołądka i jelit: (bardzo często) nudności i wymioty, biegunka, zaparcia; (często) krwotok żołądkowo-jelitowy (w tym śluzówkowy), niestrawność, zapalenie jamy ustnej, rozdęcie brzucha, ból jamy ustnej i gardła, ból brzucha (w tym ból żołądka i jelit), zaburzenia w jamie ustnej, wzdęcia; (niezbyt często) zapalenie trzustki (w tym przewlekłe), krwawe wymioty, obrzęk warg, niedrożność żołądka i jelit (w tym ileus), dyskomfort w jamie brzusznej, owrzodzenie jamy ustnej, zapalenie jelit, zapalenie żołądka, krwawienie z dziąseł, choroba refluksowa żołądkowoprzełykowa, zapalenie jelita grubego (w tym spowodowane bakteriami clostridium difficile), niedokrwienne zapalenie jelita grubego, zapalenie żołądka i jelit, dysfagia, zespół jelita drażliwego, inne nieokreślone zaburzenia żołądkowo-jelitowe, obłożony język, zaburzenia motoryki żołądka i jelit, zaburzenia gruczołów ślinowych; (rzadko) ostre zapalenie trzustki, zapalenie otrzewnej, obrzęk języka, wodobrzusze, zapalenie przełyku, zapalenie warg, nietrzymanie stolca, atonia zwieracza odbytu, kamienie kałowe, owrzodzenia i perforacja żołądka i jelit, przerost dziąseł, okrężnica olbrzymia, wydzielina z odbytu, pęcherze w jamie ustnej i gardle, ból warg, zapalenie ozębnej, szczelina odbytu, zmiana czynności jelit, ból odbytnicy, nieprawidłowe stolce. Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych: (często) nieprawidłowe wartości enzymów wątrobowych; (niezbyt często) hepatotoksyczność (w tym zaburzenia wątroby), zapalenie wątroby, cholestaza; (rzadko) niewydolność wątroby, hepatomegalia, zespół Budd-Chiari, cytomegalowirusowe zapalenie wątroby, krwotok wątrobowy, kamica żółciowa. Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej; (często) wysypka, świąd, rumień, suchość skóry; (niezbyt często) rumień wielopostaciowy, pokrzywka, ostre neutrofilowe zapalenie skóry z gorączką, toksyczne wykwity skórne, toksyczno-rozpływna nekroliza naskórka, zespół Stevensa-Johnsona, zapalenie skóry, zaburzenia włosów, wybroczyny, siniak, uszkodzenie skóry, plamica, guzki na skórze, łuszczyca, zwiększona potliwość, nocne pocenie, odleżyny, trądzik, pęcherze, zaburzenia pigmentacji; (rzadko) reakcja skórna, nacieki limfocytarne Jessner'a, zespół erytrodyzestezji dłoniowo-podeszwowej, krwotok podskórny, sinica marmurkowata, stwardnienie skóry, grudki, reakcja nadwrażliwości na światło, łojotok, zimne poty, inne nieokreślone choroby skóry, przebarwienia skóry, owrzodzenia skóry, zmiany płytki paznokcia. Zaburzenia mięśniowoszkieletowe i tkanki łącznej: (bardzo często) ból mięśniowo-kostny; (często) kurcze mięśni, ból kończyn, osłabienie siły mięśniowej; (niezbyt często) drgania mięśniowe, obrzęk stawów, zapalenie stawów, sztywność stawów, miopatie, uczucie ciężkości; (rzadko) rabdomioliza, zespół bólowo-dysfunkcyjny stawu skroniowożuchwowego, przetoka, wysięk stawowy, ból szczęki, choroba kości, zakażenia i zapalenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej, torbiel maziówkowa. Zaburzenia nerek i dróg moczowych: (często) zaburzenia nerek; (niezbyt często) ostra niewydolność nerek, przewlekła niewydolność nerek, zakażenie dróg moczowych, objawy przedmiotowe i podmiotowe z dróg moczowych, krwiomocz, zastój moczu, zaburzenia oddawania moczu, białkomocz, azotemia, skąpomocz, częstomocz; (rzadko) podrażnienie pęcherza moczowego. Zaburzenia układu rozrodczego i piersi: (niezbyt często) krwotok z pochwy, ból narządów płciowych, zaburzenia erekcji; (rzadko) zaburzenia jąder, zapalenie gruczołu krokowego, zaburzenia piersi u kobiet, tkliwość najądrza, zapalenie najądrza, ból w miednicy, owrzodzenie pochwy. Wady wrodzone, choroby rodzinne i genetyczne: (rzadko) aplazja, wady rozwojowe żołądka i jelit, rybia łuska. Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania: (bardzo często) gorączka, zmęczenie, astenia; (często) obrzęki (w tym obwodowe), dreszcze, ból, złe samopoczucie; (niezbyt często) ogólne pogorszenie stanu zdrowia fizycznego, obrzęk twarzy, reakcja w miejscu wstrzyknięcia, zaburzenia błon śluzowych, ból w klatce piersiowej, zaburzenia chodu, uczucie zimna, wynaczynienie , powikłania związane z zastosowaniem cewnika naczyniowego, zmiany pragnienia, dyskomfort w klatce piersiowej, uczucie zmiany temperatury ciała, ból w miejscu wstrzyknięcia; (rzadko) zgon (w tym nagły), niewydolność wielonarządowa, krwotok w miejscu wstrzyknięcia, przepuklina (w tym rozwór), upośledzone gojenie, zapalenie, zapalenie żyły w miejscu wstrzyknięcia, tkliwość, wrzód, drażliwość, ból w klatce piersiowej niepochodzący od serca, ból wywołany wprowadzaniem cewnika naczyniowego, uczucie obcego ciała. Badania diagnostyczne: (często) zmniejszenie masy ciała; (niezbyt często) hiperbilirubinemia, nieprawidłowy proteinogram, zwiększenie masy ciała, nieprawidłowe wyniki badania krwi, zwiększenie stężenia białka C- reaktywnego; (rzadko) nieprawidłowe stężenie gazów we krwi, nieprawidłowy zapis EKG (w tym wydłużenie odstępu QT), nieprawidłowy wynik INR (ang. International Normalised Ratio - wystandaryzowany współczynnik czasu protrombinowego), zmniejszenie pH żołądkowego, zwiększenie agregacji płytek, zwiększenie stężenia troponiny I, obecność wirusów i dodatnia serologia, nieprawidłowe wyniki badania moczu. Urazy, zatrucia i powikłania po zabiegach: (niezbyt często) upadek, kontuzja; (rzadko) reakcja poprzetoczeniowa, złamania, dreszcze, uraz twarzy, uraz stawu, oparzenia, skaleczenia, ból wywołany procedurami medycznymi, urazy po napromienieniu. Procedury medyczne i chirurgiczne: (rzadko) aktywacja makrofagów. Profil bezpieczeństwa preparatu u 240 pacjentów z chłoniakiem z komórek płaszcza (MCL), do którego włączono 240 pacjentów leczonych preparatem w zalecanej dawce 1,3 mg/m2 w skojarzeniu z rytuksymabem, cyklofosfamidem, doksorubicyną i prednizonem (VcR-CAP) w porównaniu z 242 pacjentami leczonymi rytuksymabem, cyklofosfamidem, doksorubicyną, winkrystyną i prednizonem [R-CHOP] był relatywnie zbieżny z obserwowanym u pacjentów ze szpiczakiem mnogim, a główne różnice opisano poniżej. Dodatkowe działania niepożądane stwierdzone podczas stosowania terapii skojarzonej (VcR-CAP) to zakażenie WZW B (<1%) i niedokrwienie mięśnia sercowego (1,3%). Podobne częstości występowania tych zdarzeń w obu ramionach badania wskazują, że nie można przypisać tych działań niepożądanych do samego preparatu. Istotne różnice w populacji pacjentów z MCL w porównaniu z pacjentami uczestniczącymi w badaniach szpiczaka mnogiego to o ≥ 5% większa częstość hematologicznych działań niepożądanych (neutropenia, trombocytopenia, leukopenia, niedokrwistość, limfopenia), obwodowa czuciowa neuropatia, nadciśnienie, gorączka, zapalenie płuc, zapalenie jamy ustnej i zaburzenia dotyczące włosów. Działania niepożądane stwierdzone w badaniu LYM-3002 występujące u ≥1% pacjentów, z podobną lub większą częstością w ramieniu VcR-CAP i z co najmniej możliwym lub prawdopodobnym związkiem przyczynowym ze składnikami terapii VcRCAP. Dołączono także działania niepożądane stwierdzone w ramieniu VcR-CAP, które badacze uznali za co najmniej możliwie lub prawdopodobnie związane z preparatem na podstawie danych historycznych z badań szpiczaka mnogiego. Działania niepożądane u pacjentów z chłoniakiem z komórek płaszcza leczonych VcR-CAP. Zakażenia i zarażenia pasożytnicze: (bardzo często) zapalenie płuc; (często) posocznica (w tym wstrząs septyczny), półpasiec (włącznie postać rozsiana i oczna), zakażenie wirusem opryszczki, zakażenia bakteryjne, zakażenie górnych/dolnych dróg oddechowych, zakażenie grzybicze, opryszczka zwykła; (niezbyt często) zakażenie WZW B, odoskrzelowe zapalenie płuc. Zaburzenia krwi i układu chłonnego: (bardzo często) trombocytopenia, neutropenia z gorączką, neutropenia, leukopenia, niedokrwistość, limfopenia; (niezbyt często) pancytopenia. Zaburzenia układu immunologicznego: (często) nadwrażliwość; (niezbyt często) reakcja anafilaktyczna. Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: (bardzo często) zmniejszenie apetytu; (często) hipokaliemia, nieprawidłowa glikemia, hiponatremia, cukrzyca, retencja płynów; (niezbyt często) zespół rozpadu guza. Zaburzenia psychiczne: (często) zaburzenia snu. Zaburzenia układu nerwowego: (bardzo często) obwodowa neuropatia czuciowa, dyzestezja, nerwoból; (często) neuropatie, neuropatia ruchowa, utrata świadomości (w tym omdlenie), encefalopatia, obwodowa neuropatia czuciowo-ruchowa, zawroty głowy, zaburzenia smak, neuropatia autonomiczna; (niezbyt często) brak równowagi układu autonomicznego. Zaburzenia oka: (często) nieprawidłowe widzenie. Zaburzenia ucha i błędnika: (często) zaburzenie słuchu (w tym szumy); (niezbyt często) zawroty głowy, zaburzenia słuchu (do głuchoty włącznie). Zaburzenia serca: (często) migotanie serca (w tym przedsionków), arytmia, niewydolność serca (w tym lewej i prawej komory), niedokrwienie mięśnia sercowego, dysfunkcja komór; (niezbyt często) zaburzenia sercowo-naczyniowe (w tym wstrząs kardiogenny). Zaburzenia naczyniowe: (często) nadciśnienie, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne. Zaburzenia układu oddechowego,klatki piersiowej i śródpiersia: (często) duszność, kaszel, czkawka; (niezbyt często) zespół ostrej niewydolności oddechowej (ARDS), zatorowość płucna, zapalenie płuc, nadciśnienie płucne, obrzęk płuc (w tym ostry). Zaburzenia żołądka i jelit: (bardzo często) nudności i wymioty, biegunka, zapalenie jamy ustnej, zaparcia; (często) krwawienie z żołądka i jelit (w tym z błony śluzowej), wzdęcie brzucha, niestrawność, ból jamy ustnej i gardła, zapalenie żołądka, owrzodzenie jamy ustnej, dyskomfort w jamie brzusznej, dysfagia, zapalenie żołądka i jelit, ból brzucha (w tym ból żołądka, jelit i śledziony), zaburzenia w jamie ustnej; (niezbyt często) zapalenie jelita grubego (w tym spowodowane bakteriami clostridium difficile). Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych: (często) hepatotoksyczność (w tym zaburzenia wątroby); (niezbyt często) niewydolność wątroby. Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: (bardzo często) zaburzenia włosów; (często) świąd, zapalenie skóry, wysypka. Zaburzenia mięśniowoszkieletowe i tkanki łącznej: (często) kurcze mięśni, ból mięśniowo-kostny, ból kończyn. Zaburzenia nerek i dróg moczowych: (często) zakażenie dróg moczowych. Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania: (bardzo często) gorączka, zmęczenie, astenia; (często) obrzęki (w tym obwodowe), dreszcze, reakcja w miejscu wstrzyknięcia, złe samopoczucie. Badania diagnostyczne: (często) hiperbilirubinemia, nieprawidłowy proteinogram, zmniejszenie masy ciała, zwiększenie masy ciała. Uczynnienie wirusa półpaśca. Szpiczak mnogi: leki przeciwwirusowe zastosowano profilaktycznie u 26% pacjentów grupy terapeutycznej Vc + M + P. Częstość występowania półpaśca u pacjentów z grupy terapeutycznej Vc + M + P, którzy nie otrzymali leków przeciwwirusowych wynosiła 17% w porównaniu z 3% w przypadku pacjentów profilaktycznie przyjmujących takie leki. Chłoniak z komórek płaszcza: profilaktykę przeciwwirusową stosowano u 137 z 240 pacjentów (57%) w ramieniu VcRCAP. Częstość półpaśca w ramieniu VcR-CAP wyniosła 10,7% u pacjentów niestosujących profilaktyki przeciwwirusowej w porównaniu z 3,6% u pacjentów, którzy stosowali profilaktykę przeciwwirusową. Zakażenie i reaktywacja WZW B. Chłoniak z komórek płaszcza: zakażenie HBV ze skutkiem śmiertelnym stwierdzono u 0,8% (n=2) pacjentów w grupie nie otrzymującej produkt leczniczy (rytuksymab, cyklofosfamid, doksorubicyna, winkrystyna i prednizon; R-CHOP ) oraz u 0,4% (n=1) pacjentów otrzymujących preparat w skojarzeniu z rytuksymabem, cyklofosfamidem, doksorubicyną, winkrystyną i prednizonem (VcR-CAP). Całkowita częstość zakażeń WZW B była podobna u pacjentów w grupie VcRCAP lub R-CHOP (odpowiednio 0,8% vs 1,2%). Częstość neuropatii obwodowej podczas indukcji leczenia wg toksyczności i rezygnacji z leczenia z powodu neuropatii obwodowej - szczegóły patrz ChPL. Częstość obwodowej neuropatii w badaniu LYM-3002 wg toksyczności i przerwania leczenia z powodu neuropatii obwodowej+ - szczegóły patrz ChPL. Pacjenci w podeszłym wieku z MCL: 42,9% pacjentów otrzymujących schemat VcR-CAP było w wieku 65-74 lat a 10,4% miało co najmniej 75 lat. Chociaż w drugiej grupie pacjentów oba schematy VcR-CAP oraz RCHOP były gorzej tolerowane, ciężkie zdarzenia niepożądane w grupach VcR-CAP wystąpiły u 68% w porównaniu z 42% w grupie R-CHOP. Wznowienie leczenia u pacjentów z nawrotem szpiczaka mnogiego: w badaniu, w którym 130 pacjentów z nawrotem szpiczaka mnogiego leczono ponownie preparatem (pacjenci wcześniej przynajmniej częściowo odpowiadali na leczenie preparatem w schemacie złożonym) stwierdzono, że u przynajmniej 25% badanych do działań niepożądanych (wszystkich stopni) należały: małopłytkowość (55%), neuropatia (40%), niedokrwistość (37%), biegunka (35%) i zaparcia (28%). Neuropatię obwodową wszystkich stopni i stopnia ≥3 zaobserwowano odpowiednio u 40% i 8,5%.\nU pacjentów przedawkowanie po zastosowaniu dawki ponad dwukrotnie większej niż zalecana wiązało się z nagłym wystąpieniem objawowego niedociśnienia i małopłytkowości oraz zgonem. Wyniki badań nieklinicznych dotyczących farmakologii bezpieczeństwa w odniesieniu do układu sercowo-naczyniowego przedstawiono - szczegóły, patrz ChPL. Nie jest znane żadne specyficzne antidotum na przedawkowanie bortezomibu. Po przedawkowaniu należy uważnie monitorować czynności życiowe u pacjenta oraz należy zastosować właściwe leczenie podtrzymujące w celu utrzymania ciśnienia tętniczego krwi (takie jak podaż płynów, produktów presyjnych i/lub leków o działaniu inotropowym) oraz zapewnienia prawidłowej temperatury ciała.\nBortezomib jest inhibitorem proteasomu. Został specjalnie stworzony tak, by hamować podobną do chymotrypsyny czynność proteasomu 26S w komórkach ssaków. Proteasom 26S jest dużym kompleksem białkowym degradującym białka „wyznaczone” do degradacji przez ubikwitynę. Kompleks ubikwityna-proteasom odgrywa zasadniczą rolę w regulacji obiegu specyficznych białek, w celu utrzymania homeostazy wewnątrzkomórkowej. Hamowanie proteasomu 26S zapobiega tej zaplanowanej proteolizie i wpływa na wiele kaskady przekazywania sygnałów wewnątrz komórki rakowej, co prowadzi do jej śmierci.\n1 fiol. zawiera 1 mg lub 3,5 mg bortezomibu (w postaci estru mannitolu i kwasu boronowego).\nBortezomib Glenmark - 1 mg : 22657\nBortezomib Glenmark - 3,5 mg : 22658\nSzpiczak mnogi C90.0


Dawni bytomianie wzbogacili zbiory muzeum - Bytomski.pl\nDawni bytomianie wzbogacili zbiory muzeum\nOd początku 2016 r. Muzeum Górnośląskie powiększyło swoje zbiory o 956 obiektów. Instytucja zakupiła 523 obiekty, w darach Muzeum otrzymało 433 eksponaty, z tego wiele od samych bytomian! Do najciekawszych artefaktów, o które powiększyła się jesienią kolekcja muzealna to znakomite obrazy Jana Zamoyskiego i Pawła Wróbla, a także dwie rzeźby związane z historią Bytomia.\nZnacząca część darów stanowią przedmioty przekazane muzeum w czasie zbiórki zorganizowanej 9 września, przy okazji II Światowego Zjazdu Bytomian. Pozyskano wówczas 123 obiekty, które wzbogaciły kolekcje działów etnografii i historii Muzeum Górnośląskiego. To przede wszystkim pamiątki rodzinne, fotografie, pocztówki, dokumenty, świadectwa szkolne i czeladnicze, odznaczenia przedwojenne i tekstylia. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w 1955 roku, gdy został przeprowadzony spis powszechny, w Bytomiu żyło niemal 174 tysięcy ludzi. W latach siedemdziesiątych w Bytomiu nasze miasto miało już 231,5 tys. obywateli. Odpływ mieszkańców rozpoczął się w latach 90. XX i od tamtego czasu tendencja ta nigdy nie została zatrzymana. Wielu bytomian mimo, że opuściło nasze miasto, nie zapomniało o nim, świadczą o tym corocznie przekazywane artefakty na rzecz Muzeum.\nOprócz rzeczy, które miasto otrzymało w darze, nieustannie instytucja powiększa zbiory poprzez ich zakup. W tym roku Muzeum zakupiło dwie rzeźby. Jedną z zakupionych prac jest dzieło Waltera Tuckermann, "Staruszka" z 1914r. Muzeum zakupiło artefakt we wrześniu za 2200 zł. Wykonane w drewnie popiersie starszej kobiety, wykazujące cechy silnego realizmu, charakteryzuje się szczególną precyzją wykonania. Do tej pory prace Tuckermanna mogliśmy podziwiać głównie na ulicach Bytomia, artysta był bowiem związany z naszym miastem, po I wojnie światowej mieszkał przez pewien czas tutaj. Tuckermann jest autorem m.in rzeźby chłopca na niedźwiedziu przy skrzyżowaniu ulic Kraszewskiego i Fałata oraz trzech płaskorzeźb przedstawiających pracę górników na budynkach przy ul. Woźniaka.\nAutor drugiej zakupionej rzeźby również jest związany z Bytomiem, Josef Koretzki był w latach 20. XX w. nauczycielem rysunków w szkołach bytomskich. Zafascynowany przeszłością Bytomia, ściśle współpracował z ówczesnym muzeum miejskim przy Klosterstrasse (ob. ul. Karola Szymanowskiego), gdzie w latach XX. stworzył podziwianą i opisywaną w ówczesnej prasie rekonstrukcję górnośląskiej izby chłopskiej. Prowadził również w muzeum zajęcia dla miłośników historii Bytomia, na których pod jego okiem uczestnicy rysowali muzealne zabytki oraz tworzyli rysunkowe rekonstrukcje dawnych widoków miasta. Artysta zmarł w okresie międzywojennym i został pochowany na cmentarzu „Mater Dolorosa” przy ul. Piekarskiej w Bytomiu.\nZakupiona rzeźba w węglu przedstawiająca stylizowaną postać mężczyzny oraz herby Bytomia i Wiednia. Na mosiężnej tabliczce widnieje napis: Towarzystwu Śpiewaczemu Kolei Żelaznych w Wiedniu na pamiątkę wizyty w Bytomiu (dn. 15 maja 1927 r.) od Zjednoczonych Męskich Towarzystw Śpiewaczych z Bytomia. Obiekt został zakupiony w jednym z wiedeńskich antykwariatów za kwotę 610 euro.\nMuzeum zakupiło w tym roku 7 obrazów, jesienią nabyto "Portret Józefa Kozdronia z Kazimierza" (1927). Praca autorstwa Jana Zamoyskiego, została zakupiona w Polskim Domu Aukcyjnym Wojciech Śladowski w Krakowie za 27.240 zł. Przedstawia charakterystyczną postać żebraka Józefa Kozdronia, który był jednym z ulubionych modeli artystów tworzących w Kazimierzu, tym samym jego wizerunek wykorzystano w wielu powstających kompozycjach. Praca ta dołączy do zbioru prac twórców związanych z warszawskim środowiskiem artystycznym skupionym wokół osoby prof. Tadeusza Pruszkowskiego, pod którego okiem szkolił się Jan Zamoyski.\nNabyty przez MG obraz "Targ", namalowany przez Pawła Wróbla w 1955 r. zakupiony również jesienią, będzie 23-im obrazem tego artysty znajdującym się w kolekcji MG. Najstarsze obrazy pochodzą z 1966 r., a najnowsze z 1983 r. Najliczniejszą grupę stanowią prace wykonane w latach 70. XX w. "Targ" umożliwi zaprezentowanie twórczości artysty na przestrzeni czterech dekad, pokazanie ewolucji, zmian technik i indywidualnego stylu malarza. Dzieło zostało zakupione na aukcji prowadzonej przez Salon Desy w Katowicach w cenie 6.325 zł. Oprócz obrazów Muzeum Górnośląskie posiada 12 rzeźb Pawła Wróbla.\nInstytucja w sumie zakupiła w 523 obiekty: 2 kolekcje przyrodnicze, 7 obrazów, 2 rzeźby i szablę polską z 1917 r. oficera piechoty.\nfot. Muzeum Górnośląskie: Josef Koretzki, płaskorzeźba, 1927, węgiel