acdn...p Równoważenie wiosenne - PDF\nacdn...p Równoważenie wiosenne\nDownload "acdn...p Równoważenie wiosenne"\n3 UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI R E D A K C J A ul. Podgórna Zielona Góra tel. (0-68) , ~2592, ~2354, ~ W numerze: miesię cznik społ ecznoś ci akademickiej REDAGUJE ZESPÓŁ Andrzej Politowicz szef zespołu redakcyjnego WSPÓŁPRACA Anetta Barska, Marek Dankowski, Agnieszka Gąsiorowska, Paulina Komorowska-Birger, Dorota Krassowska, Jarosław Kuczer, Pola Kuleczka, Barbara Literska, Andrzej Pieczyński, Agnieszka Rożewska, Ewa Sapeńko, Anna Urbańska OPIEKA ARTYSTYCZNA Jan Berdyszak PROJEKT OKŁADKI Sabina Kozłowska PROJEKT GRAFICZNY I ŁAMANIE KOMPUTEROWE Lucyna Andrzejewska WYDANIE INTERNETOWE opr. Krzysztof Jarosiński ZDJĘCIA Kazimierz Adamczewski KOREKTA Helena Maria Trzeciak Wyrażone opinie są osobistymi przekonaniami autorów i nie zawsze są zgodne ze stanowiskiem kolegium, zespołu redakcyjnego i kierownictwa uczelni. Zachęcamy do wypowiedzi polemicznych. Redakcja zastrzega sobie prawo nadawania tekstom własnych tytułów, ich skracania i adiustacji; materiałów niezamówionych nie zwracamy. Za zamieszczane informacje odpowiedzialność ponoszą ich autorzy. Oddano do druku 5 kwietnia 2004 r. Druk: Zakład Poligrafii Uniwersytetu Zielonogórskiego Okładka: Zakład Poligraficzny Filip w Zielonej Górze Zarządzenia JM Rektora...4 Po śmierci prof. Jerzego Bolikowskiego...5 Nominacje profesorskie Lesław Koćwin...9 George Melikidze...9 Andrzej Nowak...10 Wydział Fizyki i Astronomii nowe władze dziekańskie...11 Będziemy się uczyli chodzić po nowych korytarzach rozmowa z prof. Józefem Korbiczem...12 Zielonogórska droga do wysokich technologii...15 Wiadomości wydziałowe Szkoła Nauk Humanistycznych i Społecznych Wydział Artystyczny...16 Wydział Humanistyczny...21 Wydział Nauk Pedagogicznych i Społecznych...23 Szkoła Nauk Ścisłych i Ekonomicznych Wydział Matematyki, Informatyki i Ekonometrii...26 Wydział Zarządzania...26 Szkoła Nauk Technicznych Wydział Elektrotechniki, Informatyki i Telekomunikacji...27 Wydział Inżynierii Lądowej i Środowiska...28 Wydział Mechaniczny...29 Serwis informacyjny pionu nauki i współpracy z zagranicą...30 Wizyta gości z francuskiego instytutu...31 Powstanie uczelni pedagogicznej kolejny odcinek cyklu H. Szczegóły o historii zielonogórskiego środowiska akademickiego...32 Batalia o kandydata tegoroczna akcja rekrutacyjna...36 Międzynarodowy sukces Iwony Kowalkowskiej...38 O sztuce wywiadu radiowego pisze Joanna Kapica-Curzytek...39 Cudowne uzdrowienie studentów?...40 Ze sportu akademickiego...41 Podziękowanie Kapituły Power dla Einsteina...41 Co, gdzie, kiedy? informator repertuarowy...42 U Ojca klubem jazzowym...43 Sześciolecie Radia Index...44 Diariusz prawniczy...44 Recepta na bezrobocie wg Centrum im. A. Smitha...45 Jak zdobyć tańsze bilety lotnicze?...45 Fakty, poglądy, opinie...45 Przegląd prasy...47 Ewa Sapeńko radzi sprywatyzować Uniwersytet...50 Listy do redakcji Równoważenie wiosenne Po raz kolejny doświadczymy czym jest chichot historii. Jeszcze niedawno 1 Maja był sztandarowym świętem w obszarze świata określającego się jako wolny od imperialistycznych zapędów, zjednoczonego internacjonalistycznym duchem pokoju i wolności. Młodzi nie pamiętają jaka to była wolność i co nam przyniosła. Nie ulega wątpliwości, że nadchodzący 1 Maja (tak, z dużej litery) będzie miał swoje miejsce w historii zmieniając jakość naszej współpracy międzynarodowej. Ta data dotyczy każdego Polaka, czy sobie tego życzy, czy też przeciwnie. I myliłby się ten, który twierdzi, że wszystko, co stanie się po tej dacie, jest nam już dziś wiadome. Możemy mieć tylko nadzieje, że narodom, które wcześniej znalazły się w obszarze bliskiej współpracy jednak się udało. Mamy i słuszne obawy teraz akcesja obejmuje obszar niedostatku, pokomunistyczną sferę księżycowej gospodarki, która się reformuje, ale do warunków bezlitosnej konkurencyjności na pewno nie dorosła. Do Unii wkracza strefa biedy, społecznego odrzucenia, a za nią wrogości do tego, co obce, co nieznane. Jakie będzie polskie szkolnictwo wyższe? Czy łatwość przemieszczania się, zatrudniania, nie skusi najlepszych do pracy w renomowanych ośrodkach naukowych? To już nie tak trudna decyzja, jak w latach osiemdziesiątych kiedy trzeba było decydować się na bilet w jedną stronę. Czy międzynarodowa współpraca naukowa nie wyeliminuje polskiego uczonego, nie mającego dostępu do wysokich technologii, pieniędzy na literaturę, słabiej zorientowanego w postępach nauki na świecie? Czy najlepsi studenci nie będą chcieli podjąć kształcenia na uczelniach, po których z łatwością znajdą pracę? Uczącego się w przyzwoitych pracowniach i laboratoriach, mającego komfortowe warunki bytowe, mogącego dorobić w trakcie studiów niezłe pieniądze, a przy okazji perfekcyjnie opanować obcy język? Czy podołamy tym wyzwaniom odpowiemy sobie za jakiś czas. Ale już dziś wiosenny okres nawracającego, niewytłumaczalnego optymizmu każe nam patrzyć na wszystko dookoła z nadzieją i ufnością. Życzmy sobie wiosennie i świątecznie radośniejszego spojrzenia na świat. acdn...p\n4 4 kwiecień - m a j uniwersytet zielonogórski ZARZĄDZENIA JM REKTORA... JM Rektor wydał zarządzenia: r e k l a m a Nr 6 z dnia 9 marca 2004 r. w sprawie powołania zespołu ds. oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy w Uniwersytecie Zielonogórskim. W Uniwersytecie Zielonogórskim powołany został Zespół ds. oceny ryzyka zawodowego w składzie: 1) dr hab. inż. Edward Kowal, prof. UZ przewodniczący, 2) mgr Sławomir Szumalo członek, 3) inż. Jan Kotowski członek. Do zadań Zespołu należy: 1) przegląd stanowisk pracy w Uniwersytecie Zielonogórskim i identyfikacja zdarzeń mogących spowodować zagrożenie dla bezpieczeństwa, życia lub zdrowia pracownika, 2) oszacowanie prawdopodobieństwa wystąpienia zdarzeń, o których mowa w pkt 1 i dokonanie oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy, 3) dokonywanie raz w roku, tj. do 31 grudnia, kontroli poziomu ryzyka występującego na stanowiskach pracy w UZ i przedstawianie dokumentacji z przeprowadzanej kontroli Rektorowi. Zespół działa przy pomocy koordynatorów, których zadaniem jest sporządzanie i przekazywanie Zespołowi informacji o zagrożeniach występujących na stanowiskach pracy w jednostkach organizacyjnych Uniwersytetu Zielonogórskiego. Koordynatorami są: a) Ewa Masłowska Wydział Nauk Pedagogicznych i Społecznych, b) mgr inż. Mariusz Mądry Wydział Elektrotechniki, Informatyki i Telekomunikacji, c) dr inż. Krystyna Wasińska Wydział Zarządzania, d) mgr Wojciech Wieczorek Wydział Inżynierii Lądowej i Środowiska, e) ad. Jacek Papla Wydział Artystyczny, f) dr Bogumiła Husak - Wydział Humanistyczny, g) dr Stefan Jerzyniak Wydział Matematyki, Informatyki i Ekonometrii, h) mgr Grzegorz Dudarski - Wydział Mechaniczny, i) Jan Włodarski Sekcja ds. BHP. Zespół powinien przedstawić Rektorowi informację dotyczącą pierwszej oceny ryzyka zawodowego w Uniwersytecie Zielonogórskim w roku 2003 do dnia 31 marca 2004 r. Nr 7 z dnia 24 marca 2004 r. w sprawie zasad rozliczeń za godziny ponadwymiarowe na studiach dziennych oraz na studiach zaocznych. Wprowadzone zostały nowe zasady rozliczeń za godziny ponadwymiarowe na studiach dziennych oraz na studiach zaocznych w Uniwersytecie Zielonogórskim: 1. Na podstawie indywidualnych kart obciążeń dydaktycznych zatwierdzanych przez Dziekana, Dział Kształcenia, FM 1 KWIETNIA 1998 ZACZYNAMY OD NOWA! a w przypadku jednostek międzywydziałowych Prorektor ds. Jakości Kształcenia, ustala liczbę planowanych godzin ponadwymiarowych na studiach dziennych i godzin realizowanych na studiach zaocznych w semestrze zimowym i letnim. Za podstawę obliczania przyjmuje się pensum roczne. 2. Wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe na studiach dziennych wypłacane będzie po zrealizowaniu pensum rocznego jednorazowo do końca lipca danego roku akademickiego. 3. Wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe na studiach zaocznych zrealizowane w semestrze zimowym wypłacane będzie jednorazowo do końca lutego danego roku akademickiego, a za godziny ponadwymiarowe zrealizowane w semestrze letnim - jednorazowo do końca lipca danego roku akademickiego. 4. Wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe na studiach dziennych i na studiach zaocznych dla nauczycieli akademickich wypłacane będzie na podstawie umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych. 5. Dział Kształcenia sporządza umowy dotyczące przygotowania i przeprowadzenia zajęć dydaktycznych na okres całego roku akademickiego. Częściowe listy płac za godziny ponadwymiarowe realizowane w każdym okresie przygotowuje Dział Kształcenia i składa w Kwesturze. 6. Dziekan lub kierownik studium zobowiązany jest do niezwłocznego informowania Działu Kształcenia UZ o planowanych i wprowadzonych zmianach w obciążeniu dydaktycznym. Nr 8 z dnia 24 marca 2004 r. zmieniające zarządzenie nr 6 Rektora UZ z dnia 9 marca 2004 r. w sprawie powołania Zespołu ds. oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy w Uniwersytecie Zielonogórskim. Zarządzeniem tym dokonane zostały zmiany w grupie koordynatorów Zespołu ds. oceny ryzyka zawodowego: koordynatorem z Wydziału Matematyki, Informatyki i Ekonometrii został mgr Grzegorz Arkit, a koordynatorem z Wydziału Fizyki i Astronomii - dr Stefan Jerzyniak. Nr 9 z dnia 24 marca 2004 r. w sprawie bibliotek specjalistycznych. Wprowadzone zostały następujące zmiany dotyczące bibliotek specjalistycznych, znajdujących się w strukturze Biblioteki Uniwersyteckiej: 1) Biblioteka Podstaw Techniki przekształcona została w Czytelnię Podstaw Techniki, 2) Biblioteka Astronomii przekształcona została w Czytelnię Astronomii. Nr 10 z dnia 24 marca 2004 r. w sprawie powołania komisji bezpieczeństwa i higieny pracy. W Uniwersytecie Zielonogórskim powołana została komisja bezpieczeństwa i higieny pracy w następującym składzie: 1. mgr Sławomir Szumalo przewodniczący, 2. dr Włodzimierz Kujanek, uczelniany społeczny inspektor pracy wiceprzewodniczący, 3. inż. Jan Kotowski przedstawiciel pracodawcy, 4. Jan Włodarski - przedstawiciel pracodawcy, 5. dr Janusz Hernik specjalista medycyny pracy, 6. Zygmunt Malinowski przedstawiciel ZNP, 7. Grażyna Wójcik przedstawiciel NSZZ Solidarność, 8. ad. Radosław Czarkowski przedstawiciel NSZZ Solidarność 80. Agnieszka Gąsiorowska Dział Organizacyjno-Prawny Teksty uchwał i zarządzeń dostępne są na stronie internetowej Uniwersytetu Zielonogórskiego pod adresem:\n5 uniwersytet zielonogórski kwiecień - m a j PROFESOR JERZY BOLIKOWSKI Ze smutkiem i głębokim żalem zawiadamiamy, że 31 marca 2004 roku z m a r ł dr hab. inż. JERZY BOLIKOWSKI Profesor Uniwersytetu Zielonogórskiego, Dziekan Wydziału Elektrotechniki, Informatyki i Telekomunikacji W Zmarłym straciliśmy długoletniego pracownika, współorganizatora procesu naukowo-dydaktycznego w Wyższej Szkole Inżynierskiej i Politechnice, aktywnie zaangażowanego w powołanie Uniwersytetu Zielonogórskiego. Profesor był cenionym specjalistą z zakresu elektrotechniki i metrologii elektrycznej, wykorzystującym swą ogromną wiedzę nie tylko w nauczaniu, lecz również w praktyce przemysłowej. Był autorem wielu wartościowych publikacji naukowych, patentów, rozwiązań projektowych dla podmiotów gospodarczych. Zmarły pełnił szereg odpowiedzialnych funkcji, m.in. był Prorektorem i Dziekanem Wydziału Elektrycznego Politechniki Zielonogórskiej oraz Dyrektorem Instytutu Metrologii Elektrycznej. Za osiągane w pracy naukowo-badawczej i dydaktycznej wyniki był wielokrotnie wyróżniany i nagradzany, m.in. Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Komisji Naukowej oraz odznaczeniami regionalnymi. Był też laureatem wielu nagród Ministra Edukacji Narodowej. W Zmarłym tracimy życzliwego współpracownika, szanowanego za swą postawę naukową i uczciwość Przyjaciela i Kolegę, cenionego i lubianego nauczyciela akademickiego. Wyrazy głębokiego współczucia Rodzinie Zmarłego składają Rektor, Senat oraz pracownicy i studenci Uniwersytetu Zielonogórskiego Ze smutkiem przyjęliśmy wiadomość o śmierci Profesora Jerzego Bolikowskiego Dziekana Wydziału Elektrotechniki, Informatyki i Telekomunikacji Zmarły był długoletnim nauczycielem akademickim zaangażowanym w tworzenie i rozwój Wydziału Elektrycznego Wyższej Szkoły Inżynierskiej, a potem Politechniki i Uniwersytetu, w których przeszedł niemal wszystkie szczeble kariery naukowej i dydaktycznej. Jego wiedza i umiejętności sprawiły, że powierzano mu kolejne odpowiedzialne funkcje w kierowaniu zespołami pracowniczymi, m.in. dyrektora instytutu, dziekana i prorektora. Profesor położył nieocenione zasługi w organizacji procesu nauczania elektrotechniki, w szczególności w zakresie metrologii elektrycznej. Ogromna wiedza teoretyczna pozwoliła Mu na tworzenie opracowań projektowych i konstrukcję całej rodziny urządzeń pomiarowo-rejestrujących stosowanych w przemyśle branży elektrotechnicznej. Był utalentowanym dydaktykiem, potrafiącym wzbudzić zainteresowanie wykładanymi zagadnieniami teoretycznymi ukazując możliwości zastosowań praktycznych. W Zmarłym tracimy przyjaznego Szefa, współpracownika i oddanego przyjaciela młodzieży akademickiej. Był dla nas wzorem rzetelności i uczciwości. Profesora pożegnaliśmy w piątek, 2 kwietnia 2004 r. na cmentarzu komunalnym przy ul. Wrocławskiej w Zielonej Górze. Prodziekani, Rada Wydziału, pracownicy i studenci Wydziału Z wielkim żalem przyjęliśmy wiadomość o śmierci Profesora Jerzego Bolikowskiego człowieka wrażliwego i szlachetnego, członka Kapituły uniwersyteckiej akcji Power dla Einsteina Cześć Jego pamięci! Kapituła akcji\n6 6 kwiecień - m a j uniwersytet zielonogórski Jerzy Bolikowski urodził się 1940 roku w Warszawie. Studia ukończył na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej i tam również w 1976 roku obronił doktorat pt. Cienkowarstwowe elementy magnetorezystancyjne o charakterystyce kwadratowej i ich zastosowanie w technice pomiarowej. Od 1966 roku pracując w Katedrze Miernictwa Elektrycznego Politechniki Warszawskiej prowadził badania w dziedzinie zastosowania cienkich warstw ferromagnetycznych w technice pomiarowej. Jednym z istotnych osiągnięć tego okresu jest opracowanie i wykonanie miernika wysokich ciśnień, za co uzyskał nagrodę w I Ogólnopolskim Konkursie na Aparaturę Naukowo-Badawczą. W czasie dziesięcioletniego okresu pracy w Politechnice Warszawskiej wyróżniony został ośmiokrotnie Nagrodami Rektora. W 1976 roku rozpoczął, jako adiunkt, pracę w Wyższej Szkole Inżynierskiej w Zielonej Górze. Jednym z motywów zmiany pracy była możliwość ścisłej współpracy we wdrażaniu nowej technologii cienkich warstw w Ośrodku Badawczo-Rozwojowym Metrologii Elektrycznej Mera Lumel w Zielonej Górze. Za te prace otrzymał w 1977 roku zespołową nagrodę Ministra III stopnia, oraz nagrodę Mistrz Techniki I stopnia. Od 1981 roku rozpoczął badania związane z zastosowaniem techniki mikroprocesorowej do budowy aparatury pomiarowej. W tym okresie brał udział w opracowaniu i wykonaniu modelu psychrometru cyfrowego oraz mikroprocesorowego miernika wilgotności o czujniku grubowarstwowym, za co w 1982 roku otrzymał zespołową Nagrodę Ministra III stopnia. W 1987 roku wyniki prac badawczych przedstawił w monografii Synteza mikroprocesorowego systemu pomiarowego wielkości elektrycznych o analogowych przetwornikach wejściowych, za którą otrzymał indywidualną Nagrodę Ministra III stopnia. W 1988 roku opublikował monografię habilitacyjną pt. Zagadnienie korekcji błędów pomiaru mocy czynnej i wartości skutecznej w mikroprocesorowych przyrządach pomiarowych. W grudniu 1989 roku decyzją Rady Wydziału Elektrycznego Politechniki Warszawskiej uzyskał stopień doktora habilitowanego. W okresie swojej pracy naukowej Jerzy Bolikowski, był współautorem ponad 100 publikacji naukowych i technicznych, w tym 8 książek, monografii i skryptów oraz 7 patentów i wielu wdrożeń wyników badań w przemyśle. Na swoim koncie miał promotorstwo 3 zakończonych przewodów doktorskich, trzech recenzji przewodów doktorskich i dwóch habilitacyjnych. Był również organizatorem kilku konferencji krajowych i międzynarodowych. Profesor Jerzy Bolikowski był: członkiem Komitetu Metrologii i Aparatury Naukowej PAN, Komitetu Cybernetyki Technicznej PAN (oddział poznański), przewodniczącym Rady Naukowej Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Metrologii Elektrycznej METROL w Zielonej Górze, członkiem Rady Programowej miesięcznika POMIARY AU- TOMATYKA KONTROLA, Rady Redakcyjnej miesięcznika PRZEGLĄD ELEKTROTECHNICZNY, Polskiego Towarzystwa Elektrotechniki Teoretycznej i Stosowanej. Poza wcześniej wymienionymi odznaczeniami otrzymał również Złoty Krzyż Zasługi, Medal Komisji Edukacji Narodowej i wiele wyróżnień regionalnych. Profesor był długoletnim nauczycielem akademickim zaangażowanym w tworzenie i rozwój Wydziału Elektrycznego Wyższej Szkoły Inżynierskiej, a potem Politechniki i Uniwersytetu, w których przeszedł niemal wszystkie szczeble kariery naukowej i dydaktycznej. Jego wiedza i umiejętności sprawiły, że powierzano mu kolejne odpowiedzialne funkcje w kierowaniu zespołami pracowniczymi. W latach był prorektorem Politechniki Zielonogórskiej i dyrektorem Instytutu Metrologii Elektrycznej. Od 1999 roku pełnił funkcję Dziekana Wydziału Elektrotechniki, Informatyki i Telekomunikacji. Był utalentowanym dydaktykiem, potrafiącym wzbudzić zainteresowanie wykładanymi zagadnieniami teoretycznymi ukazując możliwości zastosowań praktycznych. Był wzorowym wychowawcą, nauczycielem i promotorem prac dyplomowych ponad 100 absolwentów naszej uczelni. Andrzej Pieczyński prodziekan Wydziału EIiT Wspomnienia o Profesorze Jerzym Bolikowskim Śpieszmy się kochać ludzi - tak szybko odchodzą ks. Jan Twardowski Profesor Jerzy Bolikowski będę pisał po prostu Jurek przywędrował do Zielonej Góry z Warszawy, jak sam opowiadał z jedną małą walizką tak się tylko rozejrzeć. I został do końca swoich dni. Kiedy w 1986 roku rozpocząłem pracę w Wyższej Szkole Inżynierskiej w Zielonej Górze, Jurek był jednym z doktorów ciągnących Instytut Metrologii Elektrycznej i przygotowywał wówczas monografię habilitacyjną. Wydział Elektryczny był wtedy, pod względem kadrowym, bardzo słabym wydziałem były nawet zagrożone uprawnienia do prowadzenia studiów na poziomie magisterskim i każdy nowy habili-\n7 uniwersytet zielonogórski kwiecień - m a j tant był na wagę złota. Kolokwium habilitacyjne odbyło się w Politechnice Warszawskiej byłem recenzentem tej habilitacji. Wkrótce Jurek zostaje wybrany prorektorem ds. dydaktyki. Pełniłem wówczas funkcję rektora i mogę dzisiaj stwierdzić, że był wzorowym prorektorem. Był to czas tworzenia Politechniki Zielonogórskiej i dzięki pracy Jurka mogłem tej sprawie poświęcić więcej czasu, bo byłem pewien, że wszystkie sprawy dydaktyczne są załatwiane w należyty sposób. Równolegle pracowaliśmy wspólnie z dziekanem Wydziału Elektrycznego doc. Antonim Wysockim nad rozwojem wydziału. To, że wydział otrzymał w 1996 roku prawa doktoryzowania stało się z dużym udziałem Jurka. Następnie pełnił funkcję dziekana i doprowadził do uzyskania praw habilitacyjnych, już przez Wydział Elektrotechniki, Informatyki i Telekomunikacji, który aktualne prowadzi kształcenie na trzech kierunkach studiów. Zainteresowania naukowe Jurka były bardzo szerokie od przetworników pomiarowych, poprzez mikroprocesorowe systemy pomiarowe aż po problematykę dotyczącą społeczeństwa wiedzy. Był uznanym autorytetem naukowym, co przejawiało się m. in. w zapraszaniu Jurka przez największe uczelnie do recenzowania przewodów habilitacyjnych. Z kolei w różnych ośrodkach naukowych wygłaszał referaty z tematyki dotyczącej tej rozwijającej się dziedziny jaką jest społeczeństwo wiedzy. Nie zabiegał o zaszczyty i funkcje, chociaż te same do niego przychodziły. Był wybrany do Komitetu Metrologii i Aparatury Pomiarowej Polskiej Akademii Nauk. Pełnił wiele innych funkcji, m. in. był przewodniczącym Rady Naukowej Ośrodka Badwaczo-Rozwojowego Metrologii Elektrycznej METROL itd. On sam bronił się przed pełnieniem funkcji. Pamiętam, jak usilnie namawialiśmy Jurka, żeby zgodził się pełnić funkcję dziekana, bo byliśmy przekonani, że jest najlepszym kandydatem. Używając argumentu, że jest to dla dobra wydziału w ostatniej chwili przed zamknięciem listy kandydatów udało się nam uzyskać Jego zgodę. Patrząc na wiele lat wspólnej pracy trudno byłoby wymarzyć sobie lepszego współpracownika. W ciągu tych lat nie widziałem Jurka zirytowanego, mówiącego podniesionym głosem. Spokojnie rozważał każdą najbardziej konfliktową sprawę i doprowadzał do końcowego rozwiązania. To też było cechą Jurka podejmować sprawę, żeby ją załatwić, a nie załatwiać. Rozstrzygał spory zgodnie z przepisami, ale zza tych przepisów widać było serce ogromne, szczególnie dla studentów. Wszyscy podziwialiśmy ogromną pracowitość Jurka nie potrafił odmówić, gdy ktoś zwracał się z prośbą o recenzje, konsultacje itd. Dodatkowo niełatwe obowiązki dziekana dużego wydziału spowodowały, że nie miał czasu dla siebie. Był człowiekiem bardzo skromnym, rządził wydziałem w sposób prawie niezauważalny, ale był zawsze tam gdzie powinien. Mówi się że nie ma ludzi niezastąpionych. W tym przypadku to powiedzenie nie jest prawdziwe. Profesora Jerzego Bolikowskiego na Wydziale Elektrotechniki Informatyki i Telekomunikacji Uniwersytetu Zielonogórskiego zastąpić się nie da. Mimo, ze pamięć o Mim będzie żyła Jego będzie nam bardzo brakowało. * * * Marian Miłek Rozstania bywają różne. Najsmutniejsze są te, które uświadamiają, że ponowne spotkanie jest już niemożliwe. Tak się stało 31 marca 2004 roku, kiedy to zmarł profesor Jerzy Bolikowski. Taki dzień skłania do refleksji i wspomnień. Wspólną pracę z Jurkiem rozpocząłem w 1976 roku. Wtedy to w Zakładzie Metrologii i Elektrotechniki został zatrudniony młody doktor, który przyjechał z Warszawy na krótki czas, jak wówczas powiadał. Będąc wtedy młodym inżynierem szybko znalazłem z Nim wspólny język, gdyż Jurek należał do tej grupy naukowców, którzy przekuwali słowa na czyny. Rozpoczęły się nasze wspólne zmagania z cienkowarstwowymi elementami magnetorezystancyjnymi. W latach osiemdziesiątych skupił wokół siebie pracowników stanowiących zespół opracowujący i wdrażający inteligentną aparaturę do polskiego przemysłu. W ostatnich latach Jego zainteresowania naukowe były rozszerzane o problematykę społeczeństwa informacyjnego. Wspólna praca nad rozwiązywaniem problemów naukowych i technicznych, często do późnych godzin wieczornych, dostarczała nam przez cały czas wiele satysfakcji. Jurek był uznanym autorytetem naukowym nie tylko dla nas, ale również i w kraju. Był zapraszany przez renomowane ośrodki naukowe do recenzowania przewodów habilitacyjnych i wygłaszania referatów naukowych. Kiedy w grudniu 1989 roku po uzyskaniu przez Jurka stopnia doktora habilitowanego otrzymałem jego monografię z dedykacją na pamiątkę wspólnych zmagań z układami nie tylko mikroprocesorowymi nie zdawałem sobie wówczas sprawy z szybkiego rozszerzenia naszej współpracy na inne obszary. Współpracując z Jurkiem w latach , kiedy był Prorektorem Politechniki i Dyrektorem Instytutu Metrologii, mogłem obserwować jego działania nie tylko naukowe, ale również dydaktyczne i organizacyjne. Okres ten był znaczący dla rozwoju wydziału i uczelni. W tym czasie powstała Politechnika, a wydział otrzymał prawa doktoryzowania, co odbyło się z bardzo dużym udziałem Jurka. W roku 1999 został wybrany Dziekanem i funkcję tę pełnił do dni ostatnich. Jego olbrzymia praca doprowadziła do uzyskania przez Wydział Elektrotechniki, Informatyki i Telekomunikacji praw habilitacyjnych. Wszyscy podziwialiśmy ogromną pracowitość Jurka. Dla Niego było bardzo ważne, aby wszystkie stawiane przed Nim zadania czy też prośby były wykonane rzetelnie i na czas. Wielokrotnie wychodząc z pracy w godzinach wieczornych widziałem Jurka jeszcze pracującego, a następnego dnia bardzo wcześnie rano zastawałem Jego już w pracy. Odpowiadając na moje pytanie Dlaczego tak wcześnie rozpoczyna pracę? często żartował, że do pracy chodzi pieszo i dlatego jest szybciej niż ja. Mimo tak ogromnej pracy potrafił rozwiązywać każdą sprawę. Zawsze widział człowieka, jego problemy i co najważniejsze umiał okazywać serce. Cenili Jego za to również studenci. Był dla nich, jak mówił wyrozumiały w granicach zdrowego rozsądku, ale nie tolerował zaniedbań i próby oszustw. Był wspaniałym dydaktykiem potrafiącym przekonać studentów, że wiedza, którą im przekazuje jest potrzebna. Jednocześnie potrafił poprowadzić wykład tak, aby był zrozumiały dla słuchaczy. Był człowiekiem bardzo skromnym. Kierował wydziałem w sposób prawie niezauważalny, ale był zawsze tam gdzie powinien. Trudno się pogodzić z tym, że odszedł od nas na zawsze. Pamięć o Nim będzie żyła, ale Jego będzie nam bardzo brakowało. Wiesław Miczulski prodziekan Wydziału EIiT\n8 8 kwiecień - m a j uniwersytet zielonogórski Forum internetowe GW Po śmierci prof. Jerzego Bolikowskiego na forum internetowym Gazety Wyborczej mogliśmy przeczytać (redakcja wprowadziła do tekstu jedynie polskie liternictwo): krolek :34 jako były student WSI napiszę tylko w 4 słowach: to był wspaniały człowiek. Takich dydaktyków jak on już jest coraz mniej gerard :43 cześć Jego pamięci Lukas :00 Podpisał Adamowi warunek['][']['][']['][']['][']['] fox :25 Miałem z nim zajęcia z Podstaw Techniki Eksperymentu gościu był w porządku, szkoda że coraz mniej takich profesorów! andre :07 rzeczywiście był to świetny dydaktyk szkoda ze już więcej nie będę miał już z nim zajęć :( bez niego wydział może być całkiem inny :( lightstone :04 nie znałem za bardzo ale jak się mijaliśmy na korytarzu to sprawiał wrażenie radosnego człowieka, życzliwego... zresztą miałem z nim wykłady, bardzo wyrozumiały profesor... odczuwam stratę pomimo że się nie znaliśmy... szkoda (*) Piotr :51 Mnie także jest bardzo smutno, to był najbardziej szanowany profesor, wspaniały dydaktyk oraz pogodny i wspaniały człowiek. Max :22 Naprawdę jest mi smutno... To był super człowiek... Zawsze miał czas na rozmowę... AJ :08 Wspaniały, wyrozumiały Szef. Cudowny człowiek. Nie ma Go już wśród nas. Na zawsze pozostanie w naszej pamięci... Krzysztof :58 Absolwenci wydziału elektrycznego WSI rocznik 1996 składają wyrazy szacunku. Piszę to w imieniu wszystkich kolegów. cuciolo :14 Człowiek renesansu w ciele metrologa, cudowny człowiek, niezapomniany szef. meja :21 Wspaniały profesor i człowiek. Wyrazy kondolencji dla rodziny i najbliższych, którzy najbardziej jego nieobecność odczuwają Inexive :15 Podpisuje się pod wszystkimi listami! Faktycznie takich ludzi jest niewielu. Nigdy nie słyszałem złego słowa o Profesorze, o ile różne opinie krążyły na temat innych pracowników o tyle profesor Bolikowski był zawsze poza wszelką krytyką. Wspaniały człowiek, życzliwy studentom (wielu zawdzięcza Profesorowi ukończenie studiów), człowiek wielkiego formatu. Piszę to w imieniu studentów V roku elektrotechniki. W czerwcu obrony...będzie nam Pana Profesora brakować. fiddler :25...uczmy się kochać ludzi, tak szybko odchodzą.... Odszedł od Nas wspaniały Wykładowca, Człowiek wybitny, darzony wielkim szacunkiem, i choć znałem Profesora krótko wiele o Nim słyszałem, pokój Jego Duszy. Student II roku Telekomunikacji\n9 uniwersytet zielonogórski kwiecień - m a j TYTUŁ Y PROFESORSKIE n a j n o w s z e n o m i n a c j e n a s z y c h p r a c o w n i k ó w W marcu Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej nadał tytuły profesorskie trzem naszym pracownikom. Przedstawiamy ich poniżej. ekonomia, polityka gospodarcza, przedsiębiorstwo Lesław Koćwin w otoczeniu międzynarodowym czy też podstawy integracji europejskiej. Przybliżając postać Profesora Lesława Koćwina nie można również zapomnieć o jego szerokiej działalności społecznej jest przewodniczącym Stowarzyszenia Dom Europejski Dolny Śląsk. Polsko-Niemiecka Wspólnota Robocza we Wrocławiu, członkiem Polskiej Rady Ruchu Europejskiego w Warszawie oraz Towarzystwa Naukowego Prawa Ochrony Środowiska we Wrocławiu. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 5 marca 2004 nadał tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych Lesławowi Koćwinowi. Nominat ukończył ekonomię w Wyższej Szkole Ekonomicznej we Wrocławiu oraz nauki polityczne w Uniwersytecie Wrocławskim, w którym po ukończeniu studiów podjął pracę naukową i uzyskał stopnie naukowe doktora i doktora habilitowanego oraz stanowisko profesora. W latach sześćdziesiątych związał się z zielonogórskim środowiskiem naukowym pracując najpierw w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Zielonej Górze, a następnie Uniwersytecie Zielonogórskim. W okresie tym pełnił liczne funkcje organizacyjne: kierownika Zakładu Społecznej Gospodarki Rynkowej i Polityki Regionalnej Instytutu Politologii WSP, zastępcy dyrektora Instytutu Zarządzania WSP oraz Dyrektora Instytutu Zarządzania UZ. Obecnie jest kierownikiem Zakładu Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych i Politycznych na Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Zielonogórskiego. Jest autorem i współautorem 13-stu opracowań oraz ok. 300 artykułów, studiów, artykułów recenzyjnych i recenzji poświęconych w decydującej części współczesnym stosunkom polsko-niemieckim, polityce gospodarczej i regionalnej oraz współpracy transgranicznej zachodnich obszarów Polski. W ostatnich latach Profesor Lesław Koćwin wnikliwie zajmował się problematyką funkcjonowania polskiego sektora małych i średnich przedsiębiorstw w otoczeniu międzynarodowym, co znalazło swoje odzwierciedlenie w licznych publikacjach, które to poświęcone zostały między innymi kwestiom przygotowania sektora polskich małych i średnich przedsiębiorstw do funkcjonowania na Jednolitym Rynku Wewnętrznym UE. Badawcze zainteresowania naukowe Profesora Lesława Koćwina obejmują współczesne międzynarodowe stosunki polityczne i gospodarcze (w wymiarze regionalnym i lokalnym). Nominat współpracuje z niemieckim środowiskiem naukowym między innymi z Uniwersytetem w Jenie. W swojej karierze naukowej brał udział w licznych krajowych i międzynarodowych projektach badawczych. Był również kierownikiem niektórych z nich np.: Niemiecko-polskiego projektu badawczego dotyczącego twórczości Josepha Wiitiga, zorganizowanego przez Zentralstelle Grafschaft Glatz - Altona RFN, czy też w latach Niemiecko-polskiego projektu badawczego Grafschaft Glatz. Profesor Lesław Koćwin to oczywiście również dydaktyk. Słuchacze naszego Uniwersytetu i innych uczelni znają wykłady Profesora z takich przedmiotów, jak: George Melikidze Anetta Barska Postanowieniem z dnia 16 marca 2004 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej nadał Georgowi Melikidze tytuł naukowy profesora nauk fizycznych. George Melikidze urodził się w 1953 r. w Tbilisi, Gruzja. Studia wyższe w zakresie fizyki ukończył w roku 1975 na Uniwersytecie Stanowym w Tbilisi, gdzie w roku 1984 uzyskał tytuł Kandydata Nauk Matematyczno-Fizycznych. George Melikidze był przez większość swego zawodowego życia związany z Obserwatorium Astrofizycznym w Tbilisi, gdzie w latach pełnił funkcję zastępcy dyrektora. Stopień Doktora Nauk Matematyczno-Fizycznych uzyskał w r w Gruzińskiej Akademii Nauk. Stopień ten został w roku 1998 uznany przez Radę Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego za równorzędny ze stopniem naukowym doktora habilitowanego nauk fizycznych w Rzeczypospolitej Polskiej. Dotychczas wypromował 2 doktorów. Jego zainteresowania naukowe koncentrują się wokół zagadnień fizyki i astrofizyki plazmowej, w szczególności w zastosowaniu do promieniowania elektromagnetycz- FM 1 KWIETNIA 1999 JUŻ ROK NA ANTENIE! r e k l a m a\n10 10 kwiecień - m a j uniwersytet zielonogórski nego w plazmie magnetosferycznej pulsarów. W tej dyscyplinie G. Melikidze uzyskał duże międzynarodowe uznanie. W Zielonej Górze przebywa od 1996 r., gdzie najpierw był zatrudniony w Centrum Astronomii Wyższej Szkoły Pedagogicznej na stanowisku adiunkta, a po nostryfikacji habilitacji został w roku 1999 awansowany na stanowisko profesora nadzwyczajnego. Od momentu przyjazdu do Zielonej Góry prof. Melikidze opublikował 17 recenzowanych prac (głównie z tzw. listy filadelfijskiej), które były już cytowane ponad 100 razy, oraz 12 prac konferencyjnych. Łącznie opublikował 65 prac naukowych. Prof. Melikidze współpracował z wieloma zagranicznymi instytucjami naukowymi, takimi jak: Instytut Badań Kosmicznych w Moskwie, Instytut Fizyki im. Lebiediewa w Moskwie, Ecole Politechnique w Paryżu oraz Kalifornijski Instytut Technologiczny w Pasadenie, USA. W wolnych chwilach prof. Melikidze gotuje gruzińskie potrawy, które bardzo smakują jego polskim przyjaciołom. Chętnie też czyta literaturę piękną. Janusz Gil Andrzej Nowak Urodził się w 1952 roku w Żaganiu, gdzie spędził blisko 20 lat młodości. Początki jego drogi naukowej były związane z Wydziałem Podstawowych Problemów Techniki Politechniki Wrocławskiej, gdzie w latach studiował matematykę na specjalności teoria sterowania. Były to interesujące i stojące na wysokim poziomie studia, gdzie można było wysłuchać wykładów wybitnych matematyków polskich jak Czesław Ryll-Nardzewski, Stanisław Hartman, jak też wielu innych, często inspirowanych przez wybitną postać jaką był Hugo Steinhaus. Mało kto wie, że wiele rozważań i koncepcji dotyczących analizy konfliktu (czyli znacznego rozdziału w teorii gier) opisał jeszcze w latach trzydziestych XX wieku Hugo Steinhaus. Jego idee były w pewnym stopniu kontynuowane we Wrocławiu w latach powojennych, a pewne rezultaty dotyczące gier różniczkowych pościgu i pogoni (Ryll-Nardzewski) czy aksjomatu determinacji w teorii mnogości, weszły do literatury światowej. Promotorem rozprawy doktorskiej Andrzeja Nowaka, zatytułowanej On zero-sum stochastic games with general state space, był doc. Rastislav Telgarsky, który był uczniem Profesora Czesława Ryll- Nardzewskiego, pracował przez kilka lat w Instytucie Matematyki Politechniki Wrocławskiej, a od jakiegoś czasu pracuje dla firmy Boeing w USA. Dalsza praca w dziedzinie stochastycznych procesów decyzyjnych i teorii gier doprowadziła dra Andrzeja Nowaka do uzyskania w 1993 roku stopnia naukowego doktora habilitowanego, na podstawie rozprawy Strategie optymalne i równowagi w grach stochastycznych, przedstawionej Radzie Naukowej Instytutu Matematyki Uniwersytetu Wrocławskiego. Tematyka badań Andrzeja Nowaka była częściowo oparta na teorii selektorów i metodach punktów stałych, dziedzinach mocno reprezentowanych w matematycznym środowisku w Zielonej Górze, głównie przez prof. Michała Kisielewicza i jego bliskich współpracowników. Być może ten czynnik oraz sentyment do regionu rodzinnego ostatecznie zdecydowały o przejściu dr hab. Andrzeja Nowaka w 1999 roku na Politechnikę Zielonogórską. Od tego czasu jest on obecny w matematycznym środowisku Zielonej Góry. Niezwykle przyjazne i tolerancyjne środowisko matematyków z Politechniki Wrocławskiej pozwoliło mu nadal uczestniczyć w swoim życiu naukowym i kształceniu kadry, co zaowocowało wypromowaniem jednego doktora, przekazaniem do recenzji rozprawy drugiego doktoranta i dokończeniem realizacji grantu KBN z dziedziny gier dynamicznych. Po przeprowadzonym przez Radę Naukową Instytutu Matematyki Uniwersytetu Zielonogórskiego postępowaniu, w listopadzie 2003 roku skierowano do Centralnej Komisji ds. i Stopni i Tytułów wniosek o nadanie tytułu naukowego profesora, a decyzja Prezydenta RP o nadaniu tego tytułu została podjęta 5 marca br. Przez rok 1988 Andrzej Nowak pracował jako visiting professor w University of Illinois w Chicago. W dorobku naukowym prof. A. Nowaka znajduje się 47 prac opublikowanych w czasopismach (lub pozycjach książkowych) o szerokim zasięgu międzynarodowym, w tym 29 ukazało się w czasopismach z tzw. listy filadelfijskiej. Profesor był uczestnikiem wielu międzynarodowych konferencji naukowych, na kilku z nich wygłaszał zaproszone wykłady w sesjach plenarnych. Na szczególną uwagę zasługują wykłady w trakcie prestiżowego przeglądu głównych rezultatów w teorii gier stochastycznych, zorganizowanego z pomocą funduszy NATO w SUNY at Stony Brook, N.Y., USA. Profesor wchodzi w skład komitetu redakcyjnego International Journal of Game Theory, czasopisma założonego przez jednego z głównych twórców podstaw teorii gier Oscara Morgensterna. Drugim był, jak wiadomo, John von Neumann. Profesor Andrzej Nowak jest również redaktorem siódmego tomu Annals of the International Society of Dynamic Games (w wydawnictwie Birkhauser). Przewodniczył Międzynarodowemu Komitetowi Programowemu konferencji 9 th Symposium of the International Society of Dynamic Games, która odbyła się w 2000 roku w Adelaidzie (Australia). Przedmiotem badań naukowych profesora Andrzeja Nowaka są problemy z zakresu teorii gier stochastycznych, gier kooperacyjnych oraz markowskich procesów decyzyjnych. Do najciekawszych wyników należą rezultaty dotyczące istnienia równowag skorelowanych w grach na procesach Markowa z kontinuum stanów opartych na twierdzeniach o punktach stałych i teorii selektorów mierzalnych, charakteryzacje wartości Banzhofa oraz ważonych wartości Shapleya gier kooperacyjnych, badania optymalnych strategii w ergodycznych grach i procesach decyzyjnych. Wyniki badań naukowych prof. A. Nowaka cieszą się dużym zainteresowaniem wielu autorów, w tym również prowadzących badania z zakresu nauk medycznych i ekonomicznych. Świadczy o tym bogata lista cytowań przez innych autorów. Na jego wyraźne życzenie podkreślamy, że prof. Andrzej Nowak uzyskał tytuł naukowy w dziedzinie nauk matematycznych, podając jako specjalności badania operacyjne i teorię gier. Jego najnowsze prace coraz częściej kierują się w stronę optymalizacji stochastycznej. Dorota Krassowska\n11 uniwersytet zielonogórski kwiecień - m a j Wydział Fizyki i Astronomii NOWE WŁADZE DZIEKAŃSKIE Jak już informowaliśmy, minister edukacji zarządzeniem z 16 lutego utworzył w Uniwersytecie Zielonogórskim nowy wydział Fizyki i Astronomii. Władze dziekańskie zostały wyłonione w drodze wyborów 23 marca. Dziekanem został prof. Krzysztof Urbanowski, a prodziekanem prof. Anatol Nowicki. Obu dziekanów prezentujemy poniżej. Wspomniane zarządzenie ministra nadało Wydziałowi Nauk Ścisłych jedynie nową nazwę: Wydział Matematyki, Informatyki i Ekonometrii, dlatego też wyboru nowych władz tam nie będzie. Krzysztof Urbanowski dziekan W Zielonej Górze mieszka od września 1977 roku. Urodził się w lutym 1949 r. (pod znakiem późnego Wodnika) w Międzyrzeczu (woj. lubuskie), imieniny obchodzi pod znakiem wczesnego Lwa. Szkołę średnią - Technikum Mechaniczno- Elektryczne - ukończył w klasie nukleonicznej w 1968 roku w Bydgoszczy. Od 1968 roku do 1973 roku był studentem kierunku Fizyka na Uniwersytecie Wrocławskim. Studia ukończył w 1973 roku. W latach odbył studia doktoranckie w Instytucie Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Wrocławskiego. Pracę doktorską obronił w październiku 1977 roku. Od 1 września 1977 pracował na stanowisku asystenta w Zakładzie Fizyki Teoretycznej Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Zielonej Górze, od października tegoż roku aż do 1996 roku był adiunktem początkowo w Zakładzie Fizyki Teoretycznej WSP, a później w Instytucie Fizyki WSP TK w Zielonej Górze. Rozprawę habilitacyjną obronił na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Sankt- Petersburgskiego w kwietniu 1993 roku. Od 1996 roku jest profesorem nadzwyczajnym - początkowo WSP TK, a od 2001 roku, Uniwersytetu Zielonogórskiego. Był promotorem licznych prac magisterskich. Był też promotorem pracy doktorskiej dr Jarosława Piskorskiego, pracownika Instytutu Fizyki Uniwersytetu Zielonogórskiego. Jest autorem ponad 30 artykułów naukowych opublikowanych w takich czasopismach jak zaczynając od Acta Physica Polonica B, poprzez Physics Letters B, i kończąc na Physical Review A oraz jednej monografii. Zajmuje się opisem rozpadu cząstek nietrwałych i wpływem fundamentalnych symetrii: odbicia przestrzennego, odwrócenia czasu, sprzężenia ładunkowego, na własności układów składających się z neutralnego mezonu i jego antycząstki i na ewolucję takich układów w czasie. W latach osiemdziesiątych był kierownikiem Zakładu Fizyki Teoretycznej WSP, w latach zastępcą dyrektora Instytutu Fizyki WSP TK, a od jesieni 1998 do końca września 1999 roku dyrektorem Instytutu Fizyki WSP TK. Od 1996 roku był członkiem Senatu WSP TK. Od września 1999 roku do sierpnia 2001 roku był prorektorem WSP TK. Od września 2001 do końca sierpnia 2002 był prorektorem Uniwersytetu Zielonogórskiego oraz członkiem Uniwersyteckiej Komisji Akredytacyjnej. Przewodniczył rektorskiej komisji ds. opracowania statutu Uniwersytetu Zielonogórskiego. Od września 2002 jest członkiem Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego jest przewodniczącym senackiej komisji ds. budżetu i finansów. Był współautorem uzasadnienia wniosku o utworzenie Wydziału Fizyki i Astronomii, a 23 marca 2004 roku został wybrany na pierwszego dziekana tego Wydziału. Anatol Nowicki prodziekan Dr hab. Anatol Nowicki, prof. UZ (ur r.) studia fizyki ukończył w 1973 r. na Uniwersytecie Wrocławskim. Stopień doktora habilitowanego nauk fizycznych otrzymał na tej samej uczelni w 1988 r. w zakresie fizyki teoretycznej. Od 1988r. pracuje w Instytucie Fizyki zielonogórskiej uczelni. W kadencji był dyrektorem Instytutu Fizyki oraz członkiem Senatu Uniwersytetu. Jest autorem ponad 50 prac naukowych opublikowanych w prestiżowych międzynarodowych czasopismach takich jak: Physics Letters, Journal of Physics, Journal of Mathematical Physics, International Journal of Modern Physics i.t.d. Jest współtwórcą teorii zdeformowanej symetrii czasoprzestrzeni tzw. kappa-deformacji relatywistycznej symetrii. Główną tematyką obecnych zainteresowań naukowych jest zastosowanie grup kwantowych (algebr Hopfa) do opisu symetrii czasoprzestrzeni na odległościach rzędu skali Plancka (procesy wysoko energetyczne). * * * Nowym Dziekanom życzymy nowych sukcesów w nowej strukturze oraz by obie wchodzące w jej skład dyscypliny fizyka i astronomia zyskały nowe impulsy rozwojowe. FM 1 KWIETNIA 2000 MAMY DRUGĄ ROCZNICĘ DRUGIEGO STARTU! redakcja r e k l a m a\n12 12 kwiecień - m a j uniwersytet zielonogórski Unijnym priorytetem jest konkurencyjność gospodarki europejskiej Będziemy się uczyli chodzić po nowych korytarzach Rozmowa z prof. Józefem Korbiczem, prorektorem ds. nauki i współpracy z zagranicą a nie tylko uczestniczyć, a polski uczony może być koordynatorem całego projektu. Oczywiście będzie wiele formalnych ułatwień, w szczególności dla studentów, polegających na zniesieniu obowiązku wizowego i potwierdzeń zabezpieczenia finansowego. Ponadto niewątpliwie w sposób bardziej przyspieszony będziemy musieli adaptować się do nowej rzeczywistości i do nowych zasad, które może nie zawsze będą odpowiadać naszym przyzwyczajeniom. Nasze przyszłe sukcesy będą zależały od umiejętności prowadzenia wielopłaszczyznowej współpracy i zawierania konstruktywnych kompromisów. Wiele istotnych spraw będziemy załatwiali już nie tylko w Warszawie, ale również w Brukseli, czyli będziemy się uczyć chodzić po nowych korytarzach. Niezbędnym więc się wydaje, aby nasza uczelnia rozbudowała i przygotowała wybrane działy administracji centralnej do obsługi kontaktów z urzędami w Brukseli. Panie Rektorze, zbliża się 1 maja, data przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, data, która na pewno przejdzie do historii, zmieniając jakość naszej współpracy międzynarodowej. Chciałbym prosić w związku z tym o rozmowę na temat zmian, które nas czekają, a dotyczą szkolnictwa wyższego ściślej, rozwoju nauki i finansowania badań w tej nowej dla nas sytuacji. Co jest naszym niewątpliwym atutem, a jakie strefy stanowią dla nas potencjalne choćby zagrożenie? I jakkolwiek mówiło się od dawna, że nauka polska jest tym obszarem działalności, który pierwszy znalazł się w strukturach europejskich, wchodząc w liczne programy unijne, to zapewne pełnoprawne członkostwo przyniesie dalsze zmiany. Jakie? Powszechnie się stwierdza, że polska nauka, w tym szkolnictwo wyższe, od wielu już lat jest włączona w struktury europejskie poprzez różnego rodzaju programy począwszy od Tempusa, potem 4. Program Ramowy. W sposób naturalny polscy naukowcy utrzymywali bezpośrednie kontakty z wieloma krajami europejskimi. Na bazie tych kontaktów zespoły badawcze były włączane do wspomnianych programów. Od aktywności zespołów badawczych zależał rozwój i jakość współpracy. Formalne członkostwo Polski w strukturach unijnych od 1 maja br. nie wprowadza w zasadzie nowych zmian w udziale polskich zespołów badawczych i dydaktycznych w programach UE. Bo np. w 6. Programie Ramowym polskie zespoły mogą już koordynować, Powszechnie narzeka się na niedostatek w polskiej nauce. Tymczasem eksperci zwracają uwagę, że udział polskich naukowców w programach unijnych, które mogą finansować określone tematy badawcze, ma charakter śladowy. Co jest tego przyczyną? Początek, który dał 4. Program Ramowy UE, był dość skromny z uwagi na nowość tego typu programów badawczych i jednocześnie transformację szkolnictwa wyższego w Polsce (tworzenie się prywatnych szkół wyższych). Wejście do tych programów wymagało posiadania partnerów w krajach UE, bo tylko oni byli koordynatorami. Przyczyną dość nikłego zainteresowania się 4. i 5. Programem Ramowym był fakt dużego zaangażowania się środowiska w tworzenie prywatnych szkół wyższych. Z drugiej strony była rozwijana działalność w postaci konkursów badawczych KBN. Innym elementem był i jest wymóg prowadzenia prac badawczych o charakterze ukierunkowanym na szybsze lub późniejsze zastosowania w gospodarce. W końcówce 5. Programu Ramowego, dzięki dużej promocji prowadzonej przez KBN, udział polskich zespołów ulegał zwiększaniu i takim przykładem był konkurs na centra doskonałości, który zakończył się pełnym sukcesem polskich zespołów badawczych. Z pierwszych konkursów 6. Programu Ramowego wynika, że udział polskich zespołów w projektach, w tym również w roli koordynatorów, wyraźnie zwiększa się, ale należy zauważyć niepokojące zjawisko, że pewne polskie zespoły są wykluczane z konsorcjów badawczych na etapie negocjacji kontraktu. Polega to na tym, że projekty zaakceptowane do finansowania w zależności od konkursu i projektu badawczego (wskaźnik sukcesu wahał się w przedziale od proc.) na etapie negocjacji są uszczegóławiane. Powody, dla których polskie zespoły\n13 uniwersytet zielonogórski kwiecień - m a j są usuwane, oficjalnie nie są znane. Strona polska (KBN) zgłosiła oficjalne zapytanie do władz UE, ale przypuszczam, że powodem może być brak silnych więzi partnerskich tych właśnie zespołów. A jak wygląda nasz, zielonogórski udział w badawczych programach unijnych? Udział naszych zielonogórskich zespołów badawczych był i jest stosunkowo skromny i ogranicza się do zespołów w zasadzie jednego wydziału Elektrotechniki, Informatyki i Telekomunikacji. Kilka lat temu udział w 5. Programie Ramowym rozpoczął również Wydział Inżynierii Lądowej i Środowiska. Nasz potencjał naukowobadawczy jest niewątpliwie dużo większy, a bliskość kontaktów naukowych z najbliższymi partnerami Niemcami jest dość rozbudowany, co powinno skutkować większym zaangażowaniem w składaniu wniosków w 6. Programie Ramowym. Program ten posiada wiele priorytetów badawczych, które odpowiadają znakomitej większości nie tylko kierunków badawczych wydziałów technicznych, ale również dyscyplin nauk ścisłych oraz humanistycznych i społecznych, a nawet artystycznych. Poszczególne konkursy są ogłaszane, a nasz uniwersytecki lokalny (od marca 2004 r. branżowy) punkt kontaktowy dysponuje pełną informacją i oferuje niezbędną pomoc przy opracowaniu wniosków. Zapraszam nasze zespoły, bo udział w europejskich programach badawczych to nie tylko możliwość uzupełnienia środków finansowych na prowadzone badania, ale przede wszystkim realizacja badań w powiązaniu z nauką europejską. Składanie wniosków wcale nie jest tak kłopotliwe jak się powszechnie sądzi, a realizacja projektu z administracyjnego punktu widzenia nie odbiega w zasadzie od ostatnich wymogów znanych nam z KBN. De facto nasza administracja centralna jest coraz bardziej przygotowana do kompleksowej pomocy w zakresie obsługi finansowej realizacji projektu. Programy unijne najpierw Tempus, teraz Erasmus otworzyły przed młodymi ludźmi szanse do tej pory zupełnie nierealne możliwość kształcenia na wybranych uczelniach europejskich, perspektywę uzupełnienia wykształcenia w wybranych dyscyplinach kierunkowych, wreszcie perfekcyjne opanowanie obcego języka. Jak środowisko zielonogórskie wykorzystało te atuty? Czy w organizacji wyjazdów nie pojawiło się kilka niepotrzebnych barier? Uważam, że program Tempus, a w ostatnich latach Socrates/Erasmus, nasza uczelnia dobrze wykorzystała i nadal wykorzystuje. Program Tempus stworzył możliwości rozwoju oferty dydaktycznej i bazy laboratoryjnej dla Wydziału Elektrycznego byłej Politechniki Zielonogórskiej. Program Socrates dał podwójne możliwości w zakresie dydaktyki umożliwił wyjazdy naszych studentów na semestr lub dwa do uczelni w krajach UE, a naszym pracownikom stworzył możliwość włączenia się w proces dydaktyczny poprzez realizację wybranych cykli wykładów na uczelniach, do których wyjeżdżali nasi studenci. Unia Europejska doceniając ważność rozwoju szkolnictwa wyższego i integrację młodzieży, proponuje kolejny ciekawy program Erasmus/Mundus na lata Strategicznym celem tego programu jest już nie tylko rozbudowa współpracy edukacyjnej pomiędzy krajami europejskimi, ale również włączenie do tej współpracy krajów trzecich (spoza Unii). Takie rozwiązanie ma stworzyć lepsze warunki do promocji szkolnictwa wyższego w Europie, a pośrednio do zwiększenia konkurencyjności gospodarki europejskiej. Cel ten ma być realizowany w ramach czterech akcji, przy czym szczególnie interesujące są dwie akcje: - europejskie studia magisterskie (w naszym ujęciu uzupełniające), - stypendia dla nauczycieli i studentów z krajów trzecich. Idea akcji pierwszej polega na stworzeniu konsorcjum minimum trzech partnerów (uczelni), przy czym co najmniej jeden z partnerów powinien pochodzić z krajów trzecich (spoza Unii). Atrakcyjność tych obydwu akcji polega przede wszystkim na wysokim finansowaniu zarówno stypendiów (ok ), co w porównaniu ze stypendiami w ramach Socratesa jest kwotą wyraźnie (kilkakrotnie) wyższą, jak i programów takich studiów. Na uczelni regułą od wielu lat było wysyłanie jak największej liczby studentów przy zachowaniu minimalnej kwoty dofinansowania, wynikającej z ogólnopolskich ustaleń oddziału Socratesa w Polsce. Pozytywnym skutkiem wyjazdów naszych studentów były wnioski o przedłużenie pobytu w zagranicznej uczelni o dodatkowy semestr finansowany już wyłącznie ze środków własnych studenta (pomoc rodziców lub często podejmowanie dorywczej pracy). Od wielu lat pokrywamy dodatkowo koszty przejazdu autobusem, czasami samolotem jak do Finlandii każdego stypendysty Socratesa. Wymogiem formalnym wymiany zagranicznej studentów różnych kierunków jest podpisanie umowy bilateralnej pomiędzy wydziałem bądź instytutem a uczelnią europejską. Na tym tle dochodziło czasami do nieporozumień studenci niektórych kierunków chcący wziąć udział w wymianie zagranicznej nie mogli z niej skorzystać z uwagi na brak podpisanego porozumienia z uczelnią partnerską, które stanowi zaledwie jedną stronę formularza i pod względem formalnym nie wymaga żadnego wysiłku. Na naszych łamach w wydaniu z lutego br. minister nauki mówił o słabościach dotychczasowego systemu finansowania nauki, rozmyciu idei grantów badawczych, które stały się de facto swoistym uzupełnieniem uposażenia pracownika nauki. Czy system konkursów badawczych będzie w Unii kontynuowany? Na pewno konkursy badawcze ogłaszane przez KBN będą przez najbliższe lata kontynuowane, chociaż może nie w tak znacznym wachlarzu tematycznym. Podobnie jak w UE są zdefiniowane priorytety badawcze, w podobny sposób KBN chce popierać te projekty badawcze, które będą odpowiadały naszym strategicznym kierunkom rozwoju, uwzględniając priorytety unijne. Nasze wejście do UE w sferze nauki będzie związane z tworzeniem nowych instytucji, takich jak centra zaawansowanych technologii oraz centra doskonałości (kompetencji), które będą zdolne do realizacji badań w ramach konsorcjów naukowo-przemysłowych. Mają to być rozwiązania, które w istniejących ośrodkach typu uniwersytet czy instytut Polskiej Akademii Nauk mają zintegrować zespoły badawcze w poziomie (np. z różnych wydziałów) celem stworzenia właściwej platformy do współpracy nauki z przemysłem i wspólnego działania na rzecz pozyskiwania środków unijnych na projekty służące transferowi wiedzy do przemysłu, a tym samym stworzenie bardziej konkurencyjnej gospodarki kraju czy regionu. W wyniku podpisanego porozumienia pomiędzy dziekanami wydziałów Szkoły Nauk Technicznych aktualnie\n14 14 kwiecień - m a j uniwersytet zielonogórski przygotowywany jest wniosek o utworzenie Lubuskiego Centrum Zrównoważonej Gospodarki Energią wspólnie z wiodącymi zakładami przemysłowymi regionu. Na tym tle chcę odnotować jeszcze ogromną rolę bezpośrednich kontaktów naukowych w budowaniu naszych partnerskich więzi w Europie. Internet bardzo nam ułatwia realizację współpracy, np. przygotowanie publikacji, organizację konferencji czy prowadzenie redakcji czasopisma naukowego, ale nie może zastąpić udziału w konferencjach czy innych spotkaniach naukowych, które niestety kosztują. To są koszty, które właściwie wykorzystane (wykluczam tutaj tzw. turystykę naukową ) dają zawsze dobre efekty. Osobiste kontakty mogą przekładać się na różne formy współpracy, w tym realizację projektu badawczego, np. w ramach 6. Programu Ramowego. Z własnego wieloletniego doświadczenia wiem, że utrzymywanie bezpośrednich kontaktów naukowych kosztuje, ale też należy o takie środki zabiegać, np. w KBN, Fundacji Nauki Polskiej, a nie tylko na uczelni w ramach działalności statutowej czy badań własnych. Rola twórczych osobowości w świecie nauki, których udziałem są fundamentalne odkrycia, była i zapewne będzie nadal istotna. Choć postęp nauki od pewnego czasu jest dziełem dużych grup badawczych, międzynarodowych zespołów naukowych. Obserwujemy, że nawet nagrody Nobla coraz częściej w jednej dziedzinie otrzymuje trzech uczonych. Jak Unia Europejska radzi sobie z finansowaniem takich badań, w których zaangażowane są liczne zespoły badawcze? Rola osobowości w nauce była, jest i będzie na pewno wiodąca, ale realizacja współczesnych projektów badawczych jest wręcz niemożliwa jednoosobowo. To lider zespołu tworzy program badawczy i posiada wizję jego realizacji, ale jego wykonanie wymaga zaangażowania wielu zespołów i grup nie tylko jednego kraju, ale wielu. Mając na uwadze ten fakt, UE w swoich strategicznych działaniach w sferze nauki zakłada finansowanie konsorcjów badawczych, a ostatnio są to wręcz sieci badawcze, bo uważa się, że takie zintegrowanie pozwoli nie tylko lepiej wykorzystać środki finansowe, ale stworzy możliwości szybszego rozwoju badań i ich wykorzystania w gospodarce. Mówi się wręcz, że w sieci jest siła. W tej strategii zakłada się, że w danej sieci tematycznej jej członkami mogą być aktualnie najlepsze zespoły europejskie. W czasach globalizacji gospodarki oraz pojawiających się wciąż nowych ułatwień komunikacyjnych i formalnych współpraca zagraniczna uczelni staje się wręcz standardem. Dzisiaj nie można już prowadzić na dobrym poziomie działalności dydaktycznej i badawczej bez kontaktów międzynarodowych. Stwarzanie naszym studentom coraz szerszej oferty realizacji studiów częściowo za granicą (minimum jeden semestr) pozwala na pełniejsze i aktywniejsze przygotowanie absolwentów do przyszłej pracy. To wymóg naszych czasów. W tym zakresie na uczelni mamy jeszcze wiele do zrobienia, ale wzrastająca w ostatnich latach aktywność coraz to większej liczby zespołów stwarza szanse na przyspieszenie tego procesu. Liczę, że będziemy aktywniej poszukiwać kontaktów międzynarodowych, które przełożą się na nowe projekty badawcze i intensywniejszą wymianę dydaktyczną studentów oraz pracowników. Nasza konstruktywna mobilność będzie jedną z miar naszej aktywności w budowaniu europejskiej przestrzeni badawczej i edukacyjnej. Ważne, aby w najbliższych latach uczelnia była bardziej atrakcyjna i otwarta na podejmowanie u nas studiów pełnych lub częściowych przez studentów zagranicznych oraz staży badawczych przez naukowców. Zdaniem niektórych ekspertów coraz wyraźniej rysuje się nowa strategia Brukseli uczynienie z europejskiego obszaru polityczno-gospodarczego realnej przeciwwagi dla Stanów Zjednoczonych. Czy podziela Pan ten pogląd? Cała strategia finansowania nauki europejskiej podporządkowana jest jednemu celowi zwiększeniu konkurencyjności gospodarki europejskiej oraz szkolnictwa wyższego w stosunku do gospodarek Ameryki Północnej i Japonii. Dlatego mówimy o budowaniu europejskiej przestrzeni badawczej oraz o europejskiej przestrzeni edukacyjnej. Tak hasłowo ujęte przestrzenie aktywności mają potwierdzać fakt przywiązywania ogromnej wartości, jaką wiedza i edukacja mają spełnić w osiągnięciu przez Unię założonego celu. To niewątpliwie jest słuszne i właściwy kierunek strategiczny, ale pewne wątpliwości nasuwa zbiurokratyzowany system realizacji tak szczytnych celów. W tym zbiurokratyzowanym systemie, nawet przy moim stosunkowo mało bogatym doświadczeniu, bo zdobytym przy realizacji zaledwie trzech projektów, uważam, że zbyt duża i decydująca rola w wielu przypadkach jest oddana w ręce administracji. Wypada w końcu postawić pytanie niebagatelne o konkurencyjność polskiej nauki. A musimy pamiętać, że od lat osiemdziesiątych trwa systematyczny drenaż kadr naukowych. Najwybitniejszym w najbardziej rozwiniętych krajach oddaje się do dyspozycji najlepsze laboratoria, łatwy dostęp do literatury, a nade wszystko wynagradza się na warunkach, o jakich pracujący w Polsce może tylko pomarzyć. Czy łatwość przemieszczania się kadry pozbawi polskie uczelnie najwybitniejszych przedstawicieli? I to może być faktycznie dużym problemem dla Polski, jeżeli w krótkim czasie nie wprowadzi się przygotowywanej ustawy o finansowaniu nauki. Dotychczasowe rozwiązania, a w szczególności poziom finansowania, istotnie odbiegający od wskaźników nie tylko krajów członkowskich, ale również nowych członków, ustawiają nas od samego początku na bardzo trudnej pozycji. Masowy exodus nam nie grozi, bo przykłady z emigracji naukowej z lat osiemdziesiątych do Stanów Zjednoczonych i Kanady potwierdzają, że część polskich naukowców, którzy odnieśli sukcesy zawodowe, jednak wraca do Polski, a wielu z tych, którzy pozostają za granicą, podejmuje aktywną i efektywną współpracę z zespołami naukowymi w Polsce. Na to jest wiele przykładów z różnych dziedzin, w tym i z informatyki, co nawet może się wydać zaskakujące. Pomimo tych trudności obiektywnych, które są dziś widoczne, na pewno zwiększy się liczba naukowców wyjeżdżających na dłuższe pobyty do laboratoriów europejskich, ale też liczę na to, że dobre zespoły krajowe, realizujące ważne projekty europejskie, będą przyciągały do naszego kraju na pewno na dłuższe i krótsze pobyty naukowców europejskich. I to jest ta szczypta optymizmu, która nie powinna ustawiać nas w pozycji słabszych partnerów. Dziękując za rozmowę wypada zatem życzyć sobie wykorzystania szans, jakie stwarza akcesja, i unikania barier hamujących poruszanie się w nowej przestrzeni wspólnotowej. rozmawiał Andrzej Politowicz\n15 uniwersytet zielonogórski kwiecień - m a j Die Welt o zielonogórskiej firmie ADB Zielonogórska droga do wysokich technologii W wydaniu ogólnokrajowym z 8 marca znany niemiecki dziennik Die Welt zamieścił obszerny artykuł o zielonogórskiej firmie Advanced Digital Broadcast (ADB) z Zielonej Góry. Publikujemy niżej fragment z uwagi na to, że większość kadry inżynierskiej zatrudniona w firmie została wykształcona na Uniwersytecie Zielonogórskim, a nasi studenci odbywają tam staże i praktyki zawodowe. Szef ADB, dr hab. inż. Janusz Szajna jest długoletnim pracownikiem Uniwersytetu, współorganizatorem Instytutu Informatyki i Elektroniki i jego pierwszym dyrektorem. ap Polska historia sukcesu Firma ADB (TV i dekodery) dostarcza swoje produkty na cały świat - wejście na giełdę planuje na Tajwanie Gerhard Gnauck Zielona Góra - 50 km na wschód od granicy polskoniemieckiej ma swoją siedzibę firma, którą zarówno w Polsce jak i w Niemczech mało, kto zna. Produkuje dekodery telewizyjne do odbioru cyfrowych programów telewizyjnych. Jednak ani polscy ani niemieccy konsumenci nie są jeszcze przekonani, co do tej nowej technologii, w przeciwieństwie do rynku światowego. Czteropiętrowy budynek w śląskim lesie sosnowym nosi logo ADB (Advanced Digital Broadcast). Janusz Szajna (50), Prezes Zarządu ADB Polska, jeszcze przed 10 laty docent informatyki w Wyższej Szkole Inżynierskiej w tym mieście, często powtarza: Do tej pory nie podejmowaliśmy żadnych działań marketingowych, wprost przeciwnie.... W 1995 kilku inżynierów skupionych wokół Andrzeja Rybickiego i p. Szajny założyło ADB. (...) Ogromne wrażenie robi globalna metoda pracy firmy pochodzącej z Zielonej Góry. W Polsce mamy dobrze wykształconych i stosunkowo tanich inżynierów, dlatego tu powstają projekty techniczne. Zastosowaniem i produkcją zajmują się nasi koledzy na Tajwanie, samą produkcję przejmuje podwykonawca. Marketingiem zajmuje się nasze biuro w Genewie, ponieważ Szwajcaria jest eleganckim krajem i ma dobrą renomę w świecie. ADB Polska ma biura projektowe w czterech miastach Polski Zachodniej. Macierzysta spółka znajduje się na Tajwanie, podobnie jak i jej założycie. Spółki córki mają swoje przedstawicielstwa m. in. w Sydney, Tel Avivie, Madrycie i Chicago. W Polsce pracuje 240 z grona 350 pracowników. (...) P. Szajna oprowadza po firmie: Od 1998 sprzedaliśmy ponad 3 miliony dekoderów opowiada na ten rok przewidujemy następny milion. Proszę popatrzyć tutaj, układ scalony BILI - l, został nazwany po naszym pracowniku Bilińskim, wyprodukowano go w ilości 500 tysięcy sztuk. My go zaprojektowaliśmy, Thomson wyprodukował w USA silikon, dalsze procesy produkcyjne odbywały się na Malcie i Tajwanie, produkt ostateczny powędrował do Tajlandii i Australii. Następnie p. Szajna z kolegami wyjaśnia, co oznacza MHP. MHP jest tym dla telewizji cyfrowej, czym Windows dla komputera. Na jednym z workshopów w Monachium firma ADB została wyróżniona za najlepszą implementację tego systemu operacyjnego. Nadawcy Berlusconiego we Włoszech również zdecydowali się na MHP i zostali wyposażeni głównie przez ADB. Obecnie w UE dominującym systemem jest MHP... cieszy się p. Szajna. Tymczasem trwają rozmowy z zagranicznym inwestorem, aby pozyskać partnera do dalszego rozwoju systemu. Czy firma, która w ostatnich dwóch latach zgłosiła 72 patenty, obserwuje również rynek niemiecki? P. Szajna trzyma w ręce komórkę i rozmawia ze swoim kolegą, który właśnie jest na Tajwanie. Stwierdza: ADB ma technologię i potencjał, aby wejść na wymagający rynek niemiecki. Dla nas interesujący jest średni i wyższy segment rynku, a więc telewizji satelitarnej i kablowej. Rozmowy z telewizyjnymi operatorami trwają i jeszcze w tym roku ADB chce dostarczyć swoje produkty na rynek niemiecki. (...) Trzy doktoraty i 15 prac magisterskich napisali pracownicy ADB dzięki programowi UE Tempus w Wielkiej Brytanii. Również p. Szajna tam był: Jesteśmy przedmałżeńskim dzieckiem UE. Niemiecka zielona karta przyciągnęła niewielu. Z ponad 200 pracowników tylko jeden zdecydował się zostać za granicą w Singapurze. To, iż rząd niemiecki zamknął rynek pracy dla krajów przystępujących do Unii raczej cieszy szefa niż martwi: W żadnym razie nie mogę powiedzieć, że mnie to martwi, śmieje się. Przekonaliśmy się, że można pozostać w Polsce i działać globalnie. Gerhard Gnauck Od redakcji: Wypada się cieszyć międzynarodowym uznaniem firmy, która tak naprawdę swój rodowód miała w ówczesnej Wyższej Szkole Inżynierskiej. Serdecznie gratulujemy sukcesów, życzymy dalszych!\n16 16 kwiecień - m a j uniwersytet zielonogórski wydział artystyczny wiadomości wydziałowe... Instytut Kultury i Sztuki Muzycznej Sonata i Pieśni Podstawowym wyróżnikiem artysty jest jego działalność twórcza, którą można porównać do działalności naukowej. Niektórzy stawiają między nimi znak równości, inni są temu przeciwni, jednak dla znacznej części naszego uniwersyteckiego środowiska problem nie istnieje. Dla kompozytora najistotniejsze jest, aby jego utwory zaistniały w świecie muzycznym - aby były wykonane na estradzie oraz wydane w formie zapisu nutowego. Tylko w ten sposób może on podzielić się z odbiorcą swoją wrażliwością, talentem i warsztatem kompozytorskim. Śledząc, zawarte w styczniowym numerze UZ, obszerne sprawozdanie z działalności Oficyny Wydawniczej UZ za rok 2003 zastanowił mnie brak informacji na temat najnowszych wydań utworów naszych uniwersyteckich kompozytorów-pracowników Zakładu Teorii Muzyki IKiSM prof. Mirosława Andrzeja Bukowskiego oraz prof. UZ Juliusza Karcza. Czując się współodpowiedzialną za brak tak istotnej dla naszego środowiska informacji teraz naprawiam nasz błąd. Nakładem wydawnictwa Akademii Muzycznej im. I. J. Paderewskiego pod redakcją Hanny Kostrzewskiej ukazała się w minionym roku IV Sonata na fortepian autorstwa Mirosława Andrzeja Bukowskiego. Publikację tę wsparł Uniwersytet Zielonogórski oraz Akademia Muzyczna w Poznaniu. Utwór powstał w roku 1995, a jego prawykonanie odbyło się 15 października 1999 r. na V Międzynarodowym Festiwalu Muzyki Współczesnej im. W. Lutosławskiego w Szczecinie. Wykonawczynią była pianistka Joanna Marcinkowska, której kompozytor zadedykował swój utwór. Wydarzenie to zostało odnotowane w prasie: [ ] Szeroko zakrojona, o frapującej warstwie brzmieniowej i przejrzystej architektonice, trzyczęściowa IV Sonata Mirosława Bukowskiego (prawykonanie) znalazła w osobie Joanny Marcinkowskiej znakomitą odtwórczynię. Ta młoda, niezwykle utalentowana, o wspaniale ukształtowanej osobowości artystycznej pianistka studentka prof. Waldemara Andrzejewskiego w poznańskiej Akademii Muzycznej, laureatka wielu krajowych i zagranicznych konkursów tworzyła różnorodne klimaty dźwiękowe (od romantyzujących wizji I części, przez quasi-impresjonistyczne obrazy części II, po pełne werwy i ruchu finałowe Precipitando), sugestywnie prowadząc narrację i trzymając w nieustannym napięciu uwagę słuchacza a także tego najbardziej krytycznego samego kompozytora. Bogusław Rottermund Ruch Muzyczny 1999 r. nr 24 z dnia 28 listopada O późniejszej prezentacji Sonaty, w ramach koncertu kompozytorskiego uświetniającego obchody 80-lecia poznańskiej Akademii Muzycznej relacjonował Andrzej Chylewski: [ ] W koncercie kompozytorskim usłyszeliśmy kompozycje Jana Astriaba, Grażyny Pstrokońskiej-Nawratil, Lidii Zielińskiej, Floriana Dąbrowskiego i Mirosława Bukowskiego. Zwłaszcza kompozycje dwóch ostatnich spotkały się z żywą reakcją publiczności. [ ] Joanna Marcinkowska wykonała IV Sonatę fortepianową M. Bukowskiego. Ten piękny, o gęstej fakturze narracyjnej i harmonicznej utwór (1995) znalazł wspaniałą interpretatorkę w osobie młodej, zdolnej pianistki, która udowodniła, że obecna praca nad muzyką Fryderyka Chopina nie specjalizuje jej wyobraźni, a muzyka współczesna ją rozszerza, rozwija wrażliwość, przydaje koniecznego oddechu. Andrzej Chylewski Głos Wielkopolski z dnia 10. maja 2000r. Pianistka wielokrotnie prezentowała tę Sonatę, jej najnowsze wykonanie miało miejsce w Akademii Muzycznej w Poznaniu, w dniu 11 marca br., na koncercie towarzyszącym I Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej MUSICA PRACTICA, MUSICA THEORETICA. Nota o kompozytorze M. Bukowski (1936) studiował kompozycję pod kierunkiem F. Dąbrowskiego w Akademii Muzycznej w Poznaniu (1959) oraz dyrygenturę symfoniczną w Akademii Muzycznej w Gdańsku i Poznaniu pod kierunkiem B. Wodiczki i Z. Chwedczuka (1963). Jako kompozytor zadebiutował na Ogólnopolskim Festiwalu Studentów Szkół Muzycznych w Poznaniu w 1957 r. Od wielu lat pracuje na Uniwersytecie Zielonogórskim (dawniej w Wyższej Szkole Pedagogicznej) jako profesor w Instytucie Kultury i Sztuki Muzycznej. Prowadzi również klasę kompozycji na Wydziale Kompozycji, Dyrygentury i Teorii Muzyki w Akademii Muzycznej w Poznaniu. Przez kilka lat prowadził równolegle działalność dyrygencką, w latach był dyrygentem Wielkopolskiej Orkiestry Symfonicznej w Poznaniu. Jego dorobek twórczy obejmuje dzieła orkiestrowe, kameralne, fortepianowe i wokalne. Utwory te były wykonywane na festiwalach i koncertach w wielu krajach. Jest również autorem licznych publikacji naukowych i wystąpień poświęconych problematyce muzycznej. Do ważniejszych kompozycji M. Bukowskiego należą: Sonatina na fortepian (1956); Tryptyk na mezzosopran i orkiestrę do słów B. Leśmiana (1958); Allegro symfoniczne na orkiestrę (1959); II Sonata na fortepian (1959); Ekspresje na fortepian (1961); Swinging Concerto na Szkoła Nauk Humanistycznych i Społecznych\n17 uniwersytet zielonogórski kwiecień -maj fortepian, perkusję jazzową i zespół smyczkowy (1967); Espressioni per duo na 2 fortepiany (1970); III Sonata na fortepian (1972); Interferencje na orkiestrę (1973); Koncert na wiolonczelę i orkiestrę (1974/1975); Ostinato e mobile na zespół perkusyjny (1976); Pastourelle na orkiestrę (1979); Trzy poematy senne na 8-głosowy chór mieszany do słów M. Jasnorzewskiej-Pawlikowskiej (1981); Znikomość na sopran i fortepian, do słów E. Michalskiej (1986); Requiem na głosy solowe, chór i orkiestrę, wg poematu A. Achmatowej (1989/1991); 2 Nokturny na fortepian (1992); Stances 5 pieśni na sopran i fortepian do słów W. Koraba-Brzozowskiego (1994); IV Sonata na fortepian (1995); Recueillement na sopran i orkiestrę, do słów W. Koraba-Brzozowskiego ( ); Affinite d Ombres et de Fleurs en le Soir poemat na sopran i orkiestrę, do słów W. Koraba-Brzozowskiego (2003); Światłocienie na dwa fortepiany (2003). Nakładem Druk ART przy Regionalnym Centrum Animacji Kultury pod redakcją Ewy Mielczarek i dzięki staraniom Lubuskiego Towarzystwa Muzycznego im. Henryka Wieniawskiego w Zielonej Górze wydano publikację Juliusza Karcza. Dokładniej jest to zbiór siedmiu kompozycji na sopran i fortepian z muzyką Juliusza Karcza do tekstów Henryka Szylkina. Promocja tego zbioru odbyła się 13 listopada 2003 r. o godz w Sali Dębowej Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej im. C. Norwida w Zielonej Górze. Drugim gościem tego wieczoru był Henryk Szylkin poeta, prozaik wieloletni nauczyciel języka polskiego w zielonogórskich szkołach ogólnokształcących prezentujący swój najnowszy tomik Gniazda pamięci. J. Karcz sięgnął po teksty H. Szylkina (Jabłonie, Moje ojczyzny, Wilno, Świat, Psalm przestrogi, Psalm cierpienia, Psalm ratunku) i przedstawił je w bardzo sugestywnym świecie dźwięków. Promocja była wyjątkowa, gdyż słuchacze zapoznali się zarówno z literacką wersją wybranych tekstów w interpretacji Małgorzaty Wower oraz z wersją muzyczną. Jej wykonawcami był sam kompozytor (przy fortepianie) oraz solistki: Anna Ulwańska oraz Iwona Kowalkowska. Zbiór Pieśni J. Karcza adresowany jest nie tylko do miłośników Ziemi Wileńskiej, ale do osób wrażliwych na zagadnienia sensu naszej egzystencji. Nota o kompozytorze Prof. Juliusz Karcz studia muzyczne realizował w dwóch zakresach: na Wydziale Wychowania Muzycznego w PWSM we Wrocławiu w latach oraz na Wydziale Kompozycji, Dyrygentury Symfonicznej i Teorii Muzyki w poznańskiej PWSM, w klasie kompozycji profesora Andrzeja Koszewskiego w latach Z Ziemią Lubuską związany jest od roku 1975, kiedy to objął stanowisko dyrektora PSM I st. w Żarach. Trzy lata później rozpoczął pracę w Instytucie Wychowania Muzycznego WSPTK (dzisiejszym IKiSM) i do dziś prowadzi tam przedmioty teoretyczne: harmonię, propedeutykę kompozycji, instrumentację, naukę akompaniamentu fortepianowego. Równolegle z pracą na uczelni łączy obowiązki nauczyciela przedmiotów teoretycznych w zielonogórskiej Państwowej Szkole Muzycznej II st. Do osiągnięć w pracy pedagogicznej zalicza fakt podejmowania przez szczególnie uzdolnionych uczniów studiów muzycznych w kierunku kompozycji. W zakresie własnego rozwoju artystycznego dotyczącego kompozycji zrealizował przewód kwalifikacyjny I stopnia w 1984 roku w poznańskiej Akademii Muzycznej, zaś przewód artystyczny II stopnia przeprowadził w roku 1997 w Akademii Muzycznej w Krakowie, na Wydziale Kompozycji, Dyrygentury Symfonicznej i Teorii Muzyki. Obecnie pełni funkcję dyrektora IKiSM na Wydziale Artystycznym. Jest wiceprezesem Lubuskiego Towarzystwa Muzycznego im. Henryka Wieniawskiego w Zielonej Górze. W dorobku kompozytorskim posiada utwory symfoniczne, kameralne, solowe i chóralne. Skomponował między innymi: Koncert fortepianowy, Concerto grosso, Breve, Kantatę koronacyjną (dedykowaną papieżowi Janowi Pawłowi II), wodewil Piastus do libretta A. Gryphiusa, cykl pieśni Tobie Ziemio do tekstu M. Basy na baryton i orkiestrę, dwa Kwartety smyczkowe, Divertimento na trio stroikowe, Quadro per quattro violini, Psalmy ostateczne na głos i fortepian do tekstów Henryka Szylkina, Cykl pieśni na chór dziecięcy do utworów Kazimiery Iłłakowiczówny. Muzyka J. Karcza prezentowana była na koncertach, zarejestrowana została również w nagraniach radiowych. Musica practica, musica theoretica W dniach marca br. gościliśmy w Poznańskiej Akademii Muzycznej im. I. J. Paderewskiego, biorąc czynny udział w I Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej Musica practica, musica theoretica. Trzydniowe obrady dotyczyły dzieła muzycznego usytuowanego w perspektywie praktyki muzycznej oraz w perspektywie teoretycznej. Grono referujących muzykologów, teoretyków muzyki i kompozytorów reprezentowało: Bydgoszcz, Gdańsk, Katowice, Kraków, Łódź, Poznań, Wrocław, Warszawę i Zieloną Górę. Naszą delegację stanowiły trzy osoby z Zakładu Teorii Muzyki: prof. Mirosław Bukowski przewodniczył obradom piątkowym ( ), a jego twórczość była przedmiotem wystąpienia dr Violetty Przech (Bydgoszcz) Sonaty fortepianowe Mirosława Bukowskiego recepcja idei formy sonatowej ; as. Tomasz Kienik przedstawił temat Wybrane problemy analityczne w utworze Fantasia elegiaca Kazimierza Serockiego, a pisząca te słowa - dr Barbara Literska wystąpiła z referatem Muzyka a tekst słowny w dziewiętnastowiecznych transkrypcjach utworów Fryderyka Chopina. Konferencji towarzyszył Koncert Kameralny ( ), w programie którego usłyszeliśmy między innymi IV Sonatę Mirosława Bukowskiego. Różnorodna tematyka podejmowana przez referentów, interesujące dyskusje, zaprezentowana muzyka oraz serdeczne przyjęcie i gościnność organizatorów konferencji są dla nas bardzo cennym doświadczeniem. Barbara Literska\n18 18 kwiecień - m a j uniwersytet zielonogórski...instytut Sztuk Pięknych G A L E R I A g r a f i k i B i b l i o t e k i S z t u k i Mirosław Pawłowski Wyobrażać sobie to uintensywniać rzeczywistość Kamuflaż. Twarze Maski W historii sztuki na przestrzeni stuleci dominowały zasadniczo dwie koncepcje dotyczące relacji portretującego i portretowanego. W pierwszej koncepcji artysta był swego rodzaju transformatorem idei, jakie wnosiła osoba portretowana jej charakterystyczna poza, grymas twarzy, w którym mogło być zawarte zamyślenie nad sprawami ostatecznymi albo troska o dobro publiczne, ubiór, wreszcie cały repertuar rekwizytów nacechowanych najczęściej symbolicznie i mitologicznie. W tej koncepcji dzieło sztuki było przezroczyste, służebne wobec rzeczywistości pozaartystycznej. Było bretonowską szybą, która infiltrowała światło innego świata. Koncepcja druga, której założenia wyczytać już można w Żywotach sławnych artystów Vasariego, najważniejszy akcent kładzie na dziele sztuki jako takim. Obraz czy rzeźba ogniskuje w sobie nie tyle zewnętrzne idee, co światopogląd artysty. Malarz powie Cosimo de Medici obojętnie czyjego podjąłby się portretu zawsze maluje siebie. Dzieło sztuki stwarza rzeczywistość własną, która nie jest zwykłym przekopiowaniem wartości świata. W takim ujęciu proces twórczy przedstawia się jako relacja pomiędzy tym, co obiektywne a tym, co subiektywne jednej rzeczywistości obiektywnej można przyporządkować nieskończenie wiele rzeczywistości subiektywnych. Na drugim biegunie znajdują się z kolei teorie (np. solipsyzm), które utożsamiają to, co istniejące obiektywnie z tym, co ma charakter wyłącznie subiektywny. W tych koncepcjach, które na przestrzeni całych stuleci były osnową wszystkich demiurgicznych koncepcji artysty i aktu twórczego, świadomość podmiotu ludzkiego ( ja ) stanowiła jedyną rzeczywistość samodzielnie istniejącą. Świat zewnętrzny nie miał poza nią niezależnego istnienia. Tworzenie i bycie stwarzanym jest, moim zdaniem, jedną z ważniejszych kwestii w ewolucji twórczej każdego artysty. Z jednej strony może ukazywać proces twórczy jako dochodzenie do pożądanych wartości proces długi i żmudny, pełen nadziei i zwątpień, z drugiej, jako proces odkrywania tychże wartości pełen gwałtownych olśnień i uniesień. Z tym, że tu sumują się już wszystkie czynniki obiektywne i subiektywne to, co narzuca kompetencja z tym, co wynika z temperamentu. To, co narzuca historia sztuki z tym, co nakazuje własna hierarchia wartości. Jest jeszcze jeden zespół czynników subiektywnych, moim zdaniem niezmiernie ważnych, dla opisu każdej kreacji artystycznej. Chodzi o świadomy wybór środków i sposobów przekazu to problem medium, przy pomocy którego artysta wypowiada się, kształtuje własną wizję świata. Ujawnia się tu świadomość cywilizacyjna artysty z jednej strony potrafiącego odrzucić jako nieartystyczne zdobycze współczesnej techniki (np. komputer), a z drugiej potrafiącego zachłysnąć się jego możliwościami by wreszcie włączyć je w obszar własnej sztuki. Tak było m.in. z fotografią, która na przestrzeni ostatnich 60 lat zrobiła zawrotną karierę jako dziedzina w pełni autonomicznej wypowiedzi artystycznej. Kamuflaż Mój osobisty stosunek do fotografii, po którą sięgnąłem jeszcze w okresie studiów, wyrastał jednak z innych tradycji. Przetwarzając fotograficzne klisze rzeczywistości w technice serigrafii nie chciałem ani przez moment kamuflować jej obecności w finalnej odbitce. Chciałem raczej ją zintensyfikować, aby pokazać, jak dalece kamufluje ona rzeczywistość jako taką. Jak mistyfikuje i mitologizuje ludzkie oblicza dając obietnicę przechowywania naszej niepowtarzalności, rozmydla ją w całym morzu innych wizerunków. Mam na myśli zjawisko jako takie, a nie pojedyncze wizerunki fotograficzne, które zachowują swoją tożsamość w pierwszym czy drugim pokoleniu identyfikowane przez bliskich. Co prawda w tym sensie fotografia pojedynczego człowieka staje się uogólnioną fotografią gatunku, gdy tymczasem miała służyć przechowywaniu jego pojedynczości i niepowtarzalności. Staje się nie tyle zapisem ludzkiej trwałości, co raczej zapisem ludzkiej tęsknoty za trwałością. Ludzkie twarze stają się maskami, maski stają się elementami gry, gra znaków i znaczeń staje się kamuflażem życia, które fotografia zamraża. Początkowo cykl moich grafik Kamuflaż odnosił się bezpośrednio do rzeczywistości społeczno-politycznej, wyrastał z emocjonalnego i intelektualnego zaangażowania w złożoność rzeczywistości współczesnej. Był skierowany bezpośrednio w stronę człowieka współczesnego uwikłanego w podstawowe problemy swojego czasu: społeczne, polityczne, moralne. Kamuflaż zamaskowanie traktuję tu jako tworzenie kurtyny-pancerza oddzielającego od zewnątrz i budującego jednocześnie osobistą, tuż przy ciele przestrzeń mikroświat do bycia z własnym ja. Zastosowane w tym celu określone zabiegi maskujące i dzielące: przezroczysta folia, ciemne okulary, mrok były mi potrzebne do wytworzenia płaszczyzny styku tego, co wewnątrz z tym, co na zewnątrz. Zależało mi na tym, aby uzyskać wrażenie niedostępności, odebrać możliwość poznania wnętrz moich aktorów i poprzez to wywołać u odbiorcy refleksję nad jego własnym wewnątrz-zewnątrz. W sztuce bowiem bliższa mi jest ta postawa, która każe stawiać pytania, a więc nawet sprawdzone prawdy poddaje w wątpliwość, rodzi refleksje niż ta, która dyktuje potrzebę znajdowania odpowiedzi... Z biegiem czasu Kamuflaż ewoulował w stronę swoistej gry między ideą i metodą a potrzebą znalezienia maksymalnego zbliżenia idei i zapisu. Dotyczy to głównie cyklu Zakres tożsamości, który jest rozwinięciem Kamuflażu. Podobnie Zakres tożsamości był rozwinięciem wcześniejszego cyklu Notatnik subiektywny, w którym zestawiając fotograficzny opis rzeczywistości z bardzo emocjonalnym rysunkiem zastanawiałem się jakiej metodzie jest bliższa moja postawa. Metodzie wynikającej z mechanicznego sposobu widzenia (z wszelkimi wynikającymi z tego konsekwencjami) czy metodzie znajdowania subiektywnych racji dla obiektywnego istnienia? Analizowałem następnie prawdziwość fotograficznego zapisu w zestawieniu z rysunkiem traktowanym jako pierwsza notatka. Próbowałem znaleźć odpowiedź na pytania, które w burzliwych latach po wprowadzeniu stanu wojennego były bardzo istotne dla mnie i moich rówieśników: jaką postawę przyjąć wobec rzeczywistości, wydarzeń politycznych, jak szukać praw-\n19 uniwersytet zielonogórski kwiecień -maj Mirosław Pawłowski, Kamuflaż Multi II, 1999, serigrafia dy uniwersalnej i prawdy na dziś, jaką metodą, kim jest współczesny człowiek? Ten ramowo zakreślony obszar zagadnień i problemów, w kręgu których poruszam się, i w kręgu których powstają moje prace, to obszar raz na zawsze ustalonej prawdy i misternie skompilowanego kłamstwa a więc tego wszystkiego, co podsuwa mi fotografia. To ona raz zastępowała odręczny rysunek, innym razem stawała się gwarancją obiektywizmu, jeszcze innym razem była świadectwem upływającego czasu. Za każdym razem jednak czymś, co należało naznaczyć subiektywnie jako chociażby osobisty komentarz do pewnych postaw pokoleniowych w burzliwych latach osiemdziesiątych. Dzisiaj może brzmi to już jak banał, że żyjemy w świecie poddanemu dyktatowi czy wręcz terrorowi fotografii, że fotografia, która miała nam służyć uczyniła z nas swoich niewolników. Zmieniając nasze wyobrażenia o świecie zewnętrznym tak dalece weszła w wewnętrzny świat człowieka, iż niepostrzeżenie dokonała strukturalnego przeobrażenia ludzkiego mózgu. Ten mózg za sprawą fotografii inaczej już funkcjonuje. Z czasem okazało się, że jedyną formą istnienia fotografii była dla mnie... serigrafia. Dzisiaj to połączenie wzbogacam o pewne funkcje komputerowego przetwarzania obrazu. Szukam takich rozwiązań, które pozwalałyby mi opisywać świat, jakiego doświadczam w sposób możliwie syntetyczny, z zastosowaniem właśnie tych mediów, które moim zdaniem oddają najpełniej charakter naszych czasów. Zasadniczy sens tych wszelkich zapisów sprowadzał się jednak do odnajdowania tego, co prywatne w tym, co publiczne. Tego, co jednostkowe, w tym, co ogólne. Tego, co tymczasowe w tym, co uniwersalne. Tego, co subiektywne, w tym, co obiektywne i odwrotnie. Twarze Maski Człowiek wpisany w dwa światy subiektywny i obiektywny przez całe życie doskonali się w przekraczaniu ich granic. Przywdziewa różnego rodzaju maski, buduje wokół siebie swoiste pancerze, postrzegany jest jako figura mglista, zamknięta, niedostępna i powierzchowna. Pojęcie maski, jakie tutaj przyjmuję opiera się na przeciwstawieniach rzeczywistości obiektywnej i rzeczywistości subiektywnej, człowieka wewnętrznego i człowieka zewnętrznego. Stefan Chwin w jednym z esejów napisał: Twarz jest maską człowieka wewnętrznego. Zasłaniając twarz lub oczy tworzę w ten sposób bohaterom moich grafik specyficzny rodzaj maski. Twarz mówi. Mówi w tym sensie, że to właśnie ona umożliwia i rozpoczyna wszelki dyskurs napisał Levinas. Zasłaniając twarz, tworząc maski rozpoczynam dyskurs na temat potencjalności znaczeń, potencjalności samego obrazu. Między początkiem a jego graficznym skutkiem rozpościera się możliwy obszar owego dyskursu. Maska odgrywała ogromną rolę zarówno w kulturach ludów pierwotnych, jak i w kulturze współczesnej stając się nie tylko nieodzowną częścią zabaw przebierańców, karnawału, teatru, ale i rytuałów codziennego życia,\n20 20 kwiecień - m a j uniwersytet zielonogórski Mirosław Pawłowski, Kamuflaż Maski 1, 2003, serigrafia które zmuszają człowieka, aby udawał kogoś innego niż jest. W tym sensie maska staje się symbolem dwoistości natury ludzkiej, swoistego pęknięcia czy rozdarcia. Z jednej strony z a k r y w a to, co jest nacechowane pewną wstydliwością to, co chcemy uchronić przed natarczywością innych, z drugiej zaś strony odkrywa przed światem to, co chcemy, aby ten świat o nas wiedział. Tak, jak twarz, która jest zawsze maską wnętrza człowieka nie przesłania tego wnętrza, lecz je stwarza. Być może dzieło sztuki, będąc maską rzeczywistości, jest formą ukazania tego, co ukryte, mgliste, zakamuflowane? Claude Lévi-Strauss tak pisał: Maska (...) nie istnieje sama w sobie, lecz odwołuje się zawsze do innych masek rzeczywistych lub potencjalnych, które mogłaby zastąpić (...). Podobnie jak mit, maska jednocześnie oznajmia i zaprzecza; równie istotne jest w niej to, co ukazuje lub chce ukazać, jak i to, co wyklucza. Czyż nie dzieje się tak samo z każdym dziełem sztuki? Idąc tym tropem myślenia można by zaryzykować twierdzenie, że największe dzieła sztuki, jakie powstały na przestrzeni wieków, to symboliczne maski rzeczywistości, których byt i natura są bardziej realne niż ludzie i wydarzenia, jakie miały zakrywać (odkrywać). Z biegiem czasu to porównanie dzieła sztuki z maską ukazało mi pewien paradoks: odkryłem ze zdumieniem pewną zbieżność działań, jakie wykonywałem w zakresie przetwarzania fotografii, z praktykami ludów pierwotnych, które wykonywały rytualne maski jako rekwizyty zdarzeń, w trakcie których następowało przekroczenie rzeczywistości. Myślę, że podobny stan mistycznej fascynacji tworzeniem nowej rzeczywistości nawet w sensie czysto symbolicznym ujawniał się w procesie ingerowania przeze mnie w fotografię i później w zapis cyfrowy w nadawaniu nowych znaczeń i sensów poprzez kadrowanie, dekompozycję czy wprowadzenie malarskich lub rysunkowych znaków. Mógłbym nawet powiedzieć, że obchodziłem się z fotografią w ten sam sposób, w jaki ludy pierwotne znaczyły twarz i ciało. W sensie rytualnym miało to spowodować określone skutki religijne, przyrodnicze, kulturowe. Natomiast to moje naznaczanie fotografii przynajmniej w zamierzeniach również miało powodować jakąś przemianę rzeczywistości, choćby poprzez nowy kontekst, w jaki wkomponowywałem bohaterów moich grafik. Z czasem zacząłem tworzyć własnych aktorów. Dzięki odpowiednim programom komputerowym wygenerowałem cyfrowo postać, chciałoby się powiedzieć, człowieka uniwersalnego, który pozornie wygląda jak prawdziwy: ma ręce, nogi, ciało, genitalia lecz prawdziwym nie jest. Jest ułudą rzeczywistego. Następnie multiplikując twarze modela doprowadziłem do sytuacji, w której następowało jakieś nierozerwalne połączenie intencji z realnością. Sztuczne, cyborgowe maski zaczęły żyć własnym życiem udając twarze nas samych. Istnieją jako suma nakładających się, jak w pędzie cyfrowych transmisji, obrazów naszych fizjonomii. Są potencjalnym wizerunkiem każdego z nas. Powtarzam więc pytanie z końca lat 80-tych: kim jest współczesny człowiek, jak wygląda? Właśnie te rozważania w dużym stopniu przyczyniły się do powstania nowego cyklu grafik pod wspólnym tytułem Kamuflaż Twarze Maski. Programowe zatarcie w nich czytelności obrazu czy ich zmultiplikowanie, sprowadzenie twarzy postaci do roli maski czy pewnego zredukowanego znaku (cyborga), które jest motywem przewodnim całego cyklu, stanowi mój osobisty komentarz współczesności, ma wyrażać niemożność komunikacji w społeczeństwie. Ale to zacieranie czytelności obrazu rzeczywistego prowadzi nieuchronnie do specyficznej gry pomiędzy tym, co potencjalne istniejące w sferze idei, pamięci obrazu a tym, co skonkretyzowane w skończonej odbitce graficznej. Dla mnie jest to proces redukowania znaków plastycznych, ale nie znaczeń. Stąd wszelkie manipulowanie zarejestrowaną uprzednio rzeczywistością, zawartością semantyczną wyjściowej kliszy prowadzi najczęściej do takiego jej przekształcenia, iż efekt obrazowy staje się pewną sumą, uogólnieniem wielu konkretnych obrazów, bądź też prowadzi do zupełnego niemal rozluźnienia związków znaczeniowych między tym, co było dla mnie punktem wyjścia a tym, co okazało się finalnym efektem. Niekiedy wydaje mi się, że prowadzi mnie to do apologii obrazu jako takiego; nie pamiętamy kontekstów, lecz pamiętamy obraz, który przecież zawsze prędzej czy później umyka, rozrzedza się, zaciera. Istnieje w wymiarze nieokreślonym: nieostry i tajemniczy, istnieje poniekąd bardziej intensywnie i trwale. I być może w tym właśnie sensie zawiera w sobie coraz bardziej trudną, coraz mniej jednoznaczną i coraz bardziej złożoną prawdę o współczesnym człowieku i jego świecie. Mirosław Pawłowski, 2004 G A L E R I A B i b l i o t e k i g r a f i k i S z t u k i Ryszard Otręba Grafika W piątek 4 czerwca o godz odbędzie się otwarcie wystawy oraz spotkanie z autorem i wykład pt. Czynniki zmienności percepcji znaku. S P O T K A N I A w B i b l i o t e c e Piotr Czech...bez końca... film animowany. Projekcja oraz spotkanie odbędzie się 14 maja o godz w bibliotece. Janina Wallis


Za nami start Radia Nowy Świat. To już jest fenomenalny projekt!\nDziś o 6 rano w Polsce stało się coś ważnego. Start Radia Nowy Świat przeszedł moje oczekiwania\nOto i on — długo oczekiwany start Radia Nowy Świat nastąpił w piątek 10 lipca o godz. 6 rano. Choć narodzinom nowej stacji towarzyszyłam głównie z zawodowego obowiązku, już teraz wiem, że z tą konkretną rozgłośnią zwiążę się na dłużej.\nKażdy, kto mnie zna, wie, że jestem typem sowy i poranne wstawanie to dla mnie droga przez mękę. Dlatego, gdy dostałam służbowe polecenie, by zarezerwować sobie piątkowy poranek, 10 lipca, i podzielić się pierwszymi wrażeniami w związku ze startem Radia Nowy Świat, byłam raczej średnio zadowolona.\nKiedy budzik zadzwonił dziś o 5:50, byłam poirytowana i przez chwilę rozważałam wypowiedzenie w pracy (no dobra, może nie aż tak). Wystarczyły jednak pierwsze takty puszczonych na antenie piosenek, by podnieść choć jedną powiekę i uważniej nadstawić uszu.\nJeszcze przed godziną 6 w Nowym Świecie pojawił się Kortez i jego Doskonały dzień. Później w eterze zabrzmiał Marek Grechuta i Świecie nasz. Pomyślałam sobie wtedy, że radiowi wydawcy wykazali się dużym poczuciem humoru, komponując playlistę na inauguracyjny poranek: w końcu tytuły obu piosenek dość trafnie nawiązywały do startu Radia Nowy Świat. A potem przemówił Wojciech Mann i było tylko lepiej.\nTo nie jest stara, ani nowa Trójka\nPunktualnie o godz. 6:00 ze słuchaczami przywitał się Wojciech Mann i tym samym rozpoczął swoją 4-godzinną audycję pt. „Poranna Manna”.\nJa się nazywam Wojciech Mann, siedzę w studiu pewnego radia. To nie jest „stara Trójka”, to nie jest „nowa Trójka”, to jest Radio Nowy Świat\n— zapowiedział dziennikarz tuż po krótkim serwisie informacyjnym zaprezentowanym przez Tomasza Ławnickiego.\nRedaktor, który wcześniej przepracował ponad 50 lat w Polskim Radiu przy Myśliwieckiej, nie krył też swojego wzruszenia (które dało się usłyszeć w lekkiej chrypce pana Wojtka) i przyznał, że zastanawiał się, jaką piosenką rozpocząć nadawanie nowej rozgłośni. W końcu postawił na klasykę i zaczął (jak sam to ujął — „banalnie”) od wielkiego hitu Beatlesów pt. All You Need Is Love.\nStarzy wyjadacze i wschodzące gwiazdy\nPierwszym gościem Wojciecha Manna był Piotr Bukartyk. Obaj pracowali przez lata dla radiowej Trójki (gdy z anteny zdjęto program Bukartyka, Mann nadal zapraszał go do swoich audycji), ale to właśnie na falach Radia Nowy Świat nastąpił historyczny przełom, w którym obaj panowie przeszli na „ty”.\nW kolejnych godzinach „Porannej Manny” do studia dołączyli też Katarzyna Kasia i Grzegorz Markowski (duet znany z publicystycznego programu telewizyjnego „Szkło kontaktowe”), którzy opowiedzieli trochę o tym, jak widzą swoją współpracę z nową rozgłośnią (będę komentować na jej antenie wydarzenia polityczne).\nPojawił się również kolejny eksdziennikarz radiowej Trójki, czyli Michał Nogaś, który podzielił się ze słuchaczami swoimi literackimi odkryciami i fascynacjami (później Nogaś zastąpił Manna w kolejnym 4-godzinnym bloku).\nOprócz „starych wyg”, na antenie nie zabrakło również młodych, nieosłuchanych jeszcze głosów. Wśród nich znalazły się dwie zwyciężczynie „castingu” zorganizowanego na potrzeby nowo powstającej rozgłośni: 22-letnia Marcelina Słomian i tegoroczna maturzystka, Basia Gregorczyk. Młode dziennikarki będą się, co prawda, dopiero kształcić pod okiem doświadczonych kolegów i koleżanek, ale będzie można ich regularnie posłuchać w 20-minutowych audycjach.\nNajprzyjemniejszy dzień organizacyjny ever\nInauguracja nowej rozgłośni nie obyła się bez lekkich problemów technicznych (na początku słuchałam radia za pośrednictwem oficjalnej strony stacji, gdzie streaming od czasu do czasu zanikał, później przerzuciłam się na aplikację Open FM — i tu już było bezproblemowo), a większość audycji upłynęła na przedstawianiu kolejnych prowadzących (na antenie pojawili się m.in. Wojciech i Bartosz Waglewscy, a także Michał Porycki i Zbigniew Zamachowski) i prezentacji ramówki na nadchodzące dni. Mimo tego swoistego „dnia organizacyjnego”, dzięki dawce świetnej muzyki i atmosferze tworzonej przez redaktorów, radia słuchało mi się (i nadal słucha — rozgłośnia towarzyszy mi dziś przez cały dzień) naprawdę świetnie.\nCo prawda Wojciech Mann zarzekał się, że Nowy Świat nie jest „ani starą, ani nową Trójką”, ale ze względu na znaczną część ekipy wywodzącej się z Myśliwieckiej, a także wspomnianą specyficzną atmosferę panującą na antenie, przed takimi porównaniami trudno będzie Nowemu Światu uciec. I bardzo dobrze — w końcu do powstania nowej redakcji w znacznym stopniu przyczynili się wieloletni słuchacze Programu Trzeciego Polskiego Radia (m.in. za sprawą facebookowej akcji „Ratujmy Trójkę” i crowdfoundingowej zbiórki w serwisie Patronite), o czym mogliśmy posłuchać w minireportażu opowiadającym o kulisach narodzin tej inicjatywy.\n„Pion i poziom” w pełni zachowane\nDżinglowi Radia Nowy Świat towarzyszy hasło „Pion i poziom”. Myślę, że to w pełni oddaje charakter tego radia, które z jednej strony za pomocą żywej energii i ciekawej oferty muzycznej „stawia do pionu” (tak, tak, nawet o 6 rano), a jednocześnie utrzymuje pewien jakościowy „poziom”, odróżniający je od komercyjnych stacji.\nTen poziom narzuca pewne dobre praktyki, tak często porzucane w dobie medialnej bylejakości: prowadzący są przygotowani do audycji, dobrze wiedzą, co chcą słuchającym przekazać, jednocześnie zachowując pewien luz i spontaniczność, które udzielają się odbiorcom.\nAha — i w końcu miło posłuchać reaktorów odróżniających przypadki, w których należy powiedzieć „tę”, a kiedy użyć formy „tą”.\nZapchana linia telefoniczna i ponad 100 maili w 20 minut\nJuż pierwszego dnia nadawania Nowego Świata linia telefoniczna uległa „zapchaniu”, a tylko w ciągu pierwszych 20 minut audycji Manna na skrzynkę pocztową przyszło ponad 100 maili. I to jest pewnego rodzaju fenomen.\nDodatkowo, jak informuje biuro prasowe Wirtualnej Polski, „Poranna Manna” na platformie Open FM i w usłudze WP Pilot trafiła łącznie do prawie 100 tys. słuchaczy:\nWedług wstępnych szacunków to najlepszy wynik pojedynczej stacji w historii Open FM. W szczytowym momencie ponad 40% wszystkich korzystających w piątkowy poranek z tej usługi miało włączone Radio Nowy Świat.\nCzytaj też: Już w ten piątek startuje Radio Nowy Świat. Posłuchacie go za darmo w aplikacjach Open FM i WP Pilot\nNowy Świat to feniks rodzący się na zgliszczach radiowej Trójki?\nI żeby było jasne — daleko mi do statusu wieloletniej fanki Trójki, więc nie przemawia przeze mnie kult dla mitu stacji z Myśliwieckiej. O ile moje starsze rodzeństwo, dorastające na przełomie lat 80. i 90., załapało się jeszcze na „trójkomanię”, o tyle moje pokolenie nie nagrywało już z wypiekami na twarzy na magnetofonowe kasety Listy Przebojów Marka Niedźwieckiego.\nTrójka od zawsze kojarzyła mi się z pewną jakością, przede wszystkim muzyczną, to jasne. Jednak mitologizowanie tej stacji było mi obce. Być może dlatego na całą aferę wokół podupadającej, i obniżającej z roku na rok słupki słuchalności radiostacji, patrzyłam z pewnym dystansem.\nA jednak, jest w tej ekipie — z Magdą Jethon i Wojciechem Mannem na czele — coś, co nie pozwala przejść obok Radia Nowy Świat obojętnie. Myślę, że chodzi tu o pewną specyficzną więź, jaką dziennikarzom z Wilanowa udaje się wytworzyć ze słuchaczami: jak się okazuje, już od pierwszych minut nadawania.\nChoć nadal mimo wszystko szanuję tych, którzy pozostali przy Myśliwieckiej i starają się tworzyć po prostu dobre radio, cieszę się, że mogłam obserwować narodziny tej nowej, niebanalnej inicjatywy, jaką jest Radio Nowy Świat. Na pewno zostanę z tą stacją na dłużej.\nKto wie, może w końcu zrozumiem też, czym jest/był fenomen Trójki, o którym tak dużo słyszałam od rodziny i starszych kolegów i koleżanek: bo, że Nowy Świat już jest pewnego rodzaju fenomenem, nie mam najmniejszych wątpliwości. I wcale nie (tylko) dlatego, że Michał Nogaś właśnie puścił na antenie „Space Oddity” Davida Bowiego.\nTagi: audycjaBartosz WaglewskiDoskonały dzieńEliza MichalikGrzegorz MarkowskiKatarzyna Kasiakortezmagda jethonMarek Grechutamichał nogaśmyśliwieckaPatronite rekordPoranna MannaProgram Trzeci Polskiego Radiaradioradio nowy światRadio Nowy Świat rekordRadio Nowy Świat słuchalnośćRadio Nowy Świat wystartowałoratujmy TrójkęrozgłośniaŚwiecie naszTrójkaWaglewscyWilanówWojciech MannWojciech Waglewskizbigniew zamachowski