Kultura i edukacja [Witold Jakubowski] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00469 012926 17308313 na godz. na dobę w sumie\nAutor: Witold Jakubowski Liczba stron: 239\nISBN: 978-83-7587-320-7 Data wydania: 2014-07-07\nKultura i edukacja (konteksty i kontrowersje). Jest to interdyscyplinarne kompendium wiedzy, wpisujące się znakomicie we współczesne debaty na temat roli edukacji i kultury w konstruowaniu różnorodnych „wersji tożsamości'. A [...] pytania „kim być?', 'jak żyć?', 'jak wychowywać?' (czy wreszcie 'Jak nie dać się przemielić przez sieczkę popkultury?') stawiane są w naszych (po)nowoczesnych warunkach w nieznanych dotąd kontekstach. W poszczególnych rozdziałach książki na postawione wyżej pytania daje się różnorodne (niekiedy kontrowersyjne) odpowiedzi, unikając jednak „ideologii' i narzucania czytelnikowi „znaczeń'. [...] Z całą pewnością będzie ona wykorzystywana jako lektura obowiązkowa bądź uzupełniająca na zajęciach dydaktycznych ze studentami pedagogiki, socjologii, kulturoznawstwa, a także przez nauczycieli akademickich, prowadzących wykłady, konwersatoria i ćwiczenia podejmujące problematykę rekonstrukcji tożsamości. Książka Kultura i edukacja (konteksty i kontrowersje) ma jednak i znacznie szerszy zasięg - jest to [...] książka naukowa sensu stricto, a jej wysoki poziom merytoryczny sprawi, iż z całą pewnością spotka się z dużym zainteresowaniem naukowców podejmujących problematykę tożsamości. [...] (Z recenzji prof. zw. dr. hab. Zbyszka Melosika)\nW. Jakubowski (red.), Kultura i edukacja (konteksty i kontrowersje), Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-320-7, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2008 © Copyright by Oﬁ cyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2008 Recenzent: prof. zw. dr hab. Zbyszko Melosik Redakcja merytoryczna: Witold Jakubowski Redakcja wydawnicza: Daria Loska Korekta: Beata Bednarz Projekt okładki: Ewa Beniak-Haremska ISBN 978-83-7587-320-7 Oﬁ cyna Wydawnicza „Impuls” 30-619 Kraków, ul. Turniejowa 59/5 tel. (12) 422-41-80, fax (12) 422-59-47 www.impulsoﬁ cyna.com.pl, e-mail: impuls@impulsoﬁ cyna.com.pl Wydanie II, Kraków 2010 W. Jakubowski (red.), Kultura i edukacja (konteksty i kontrowersje), Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-320-7, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2008 Spis trś ci Wstęp .......................................................................................................... 7 1 Kultura i edukacja – teort yczne reﬂ eksje Krystyna Ferenz Edukacyjne dylematy codzienności ............................................................. 13 Alicja Szerląg Ku międzykulturowej tożsamości. Dylematy tożsamości uwikłanej w wielokulturowość ..................................................................................... 27 Martyna Pryszmont-Ciesielska Badacz wobec kultury – o „podróżowaniu”, czyli o badaniu świata społecznego ............................................................. 41 Witold Jakubowski Edukacyjny kontekst kultury wizualnej, czyli o czym mówią ﬁ lmy ............. 55 Agnieszka Piasecka Edukacyjne aspekty reklamy, czyli kilka reﬂ eksji o polskich kampaniach społecznych ............................................................ 71 Bogna Bartosz, Natalia Bartosz Między teorią a telenowelą (wybrane konteksty psychologiczne relacji między kobietami a mężczyznami) ................................................... 89 Rafał Włodarczyk Obietnica jako antidotum na nieprzewidywalność. Arendt – Lévinas – Derrida ......................................................................... 103 W. Jakubowski (red.), Kultura i edukacja (konteksty i kontrowersje), Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-320-7, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2008 6 Spis treści Jarosław Klebaniuk Podporządkowanie się w kontekście kultury i edukacji ................................ 119 2 Kultura i edukacja – empiryczne eksploracje Anna Trusiewicz W co bawią się mężczyźni, czyli puerylizm w kulturze współczesnej ......... 139 Kamila Rudnicka Edukacja mimowolna. W poszukiwaniu nowych przestrzeni edukacyjnych w społeczeństwie konsumpcyjnym ........................................ 165 Katarzyna Klein Sztuka publiczna jako medium edukacji nieformalnej (na podstawie twórczości Krzysztofa Wodiczki) .......................................... 201 Dagmara Rojewska Bezdzietność z wyboru w narracjach kobiet ................................................ 223 Autorzy ........................................................................................................ 251 W. Jakubowski (red.), Kultura i edukacja (konteksty i kontrowersje), Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-320-7, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2008 Wstęp Stwierdzenie, że dzisiejszy świat zdecydowanie różni się od tego sprzed kilku- dziesięciu czy kilkunastu nawet lat, jest tak oczywiste, iż ociera się o banał, jednak jeszcze sto lat temu podobne zdanie nie odzwierciedlałoby istniejącego stanu rzeczy. Wtedy rzeczywistości dziadków i wnuków niewiele różniły się od siebie. „Międzypokoleniowa przepaść” (cokolwiek ten zwrot oznacza) nie była tak wy- raźna. Jedną z zasadniczych cech naszego świata stała się z m i a n a. Dziś coraz bardziej przypominamy bohatera powieści Stanisława Lema Powrót z gwiazd. Wprawdzie nie wróciliśmy z transgalaktycznej wyprawy, to jednak świat zmienił się nie do poznania, co jest widoczne zwłaszcza w naszej części Europy. Stali- śmy się „emigrantami w czasie”, o których pisała Margaret Mead1. Rzeczywi- stość społeczna i ekonomiczna w wielu aspektach odbiega od naszych wyobrażeń o niej sprzed lat. Coraz częściej jesteśmy zaskakiwani i czujemy się obco w na- szym świecie. Nie rozumiemy go. Prowokuje to do krytyki instytucji edukacyj- nych, które „nie nadążają” za rzeczywistością. Przestają przygotowywać do życia w świecie, gdyż jego przyszły obraz jest nieprzewidywalny. Rodzą się więc pyta- nia dotyczące zadań stojących przed edukacją. Joanna Rutkowiak zauważa, iż pedagogika rozwijająca się od przełomu XIX i XX wieku, a sięgająca swoimi korzeniami XVII wieku, występuje z hasłami „kształtowania pożądanych cech osobowości”, „kierowania rozwojem”, „formo- wania postaw”, „wpajania wartości”, „wyposażania w wiadomości, umiejętności i nawyki”, krótko mówiąc – z zamiarami ustanawiania i realizowania człowieka o określonej jakości, podczas gdy obserwacja życia, a także studia nad historią pokazują, jak wiele się dzieje i zawsze działo się w wychowaniu obok, a nawet wbrew temu, co uprzednio zamierzano, oraz jak złożone jest to wszystko, co tworzy rzeczywistą jakość młodego poko- lenia2. 1 Zob. M. Mead, Kultura i tożsamość. Studium dystansu międzypokoleniowego, przeł. J. Hołów- ka, PWN, Warszawa 2000. 2 J. Rutkowiak, O dialogu edukacyjnym. Rusztowanie kategorialne [w:] Pytanie, dialog, wycho- wanie, red. J. Rutkowiak, PWN, Warszawa 1992, s. 25. W. Jakubowski (red.), Kultura i edukacja (konteksty i kontrowersje), Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-320-7, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2008 8 Wstęp Reﬂ eksje te pozostają aktualne także wówczas, gdy odniesiemy je do obszaru edu- kacji dorosłych. Jedną z „niezawodnych” przestrzeni edukacyjnych jest kultura. Związki kultury i edukacji wydają się oczywiste. Autorzy książki Kultura, tożsamość i edukacja – migotanie znaczeń Zbyszko Melosik i Tomasz Szkudlarek zwracają uwagę, że edukacja rozumiana jako społeczna praktyka konstruowania znaczeń nadających sens ludzkiej tożsamości nie jest zasadniczo odróżniana od kultury – stanowi jej aspekt3. Szczególnie w obszarze edukacji dorosłych uwi- dacznia się edukacyjny kontekst kultury. Jak podkreśla Pierre Dominice, dorośli kształcą się przede wszystkim poza edukacją formalną. Ten proces uczenia się, oparty na doświadczeniu, zwykle nazywany edukacją nieformalną, zbliżony jest do procesu akulturacji i uspołecznienia4. Uczestniczymy w kulturze wszyscy. Dla klasyków pedagogiki kultury celem wychowania jest właśnie kultura, rozumiana nie tylko jako już wytworzone dobra kulturalne, ale także jako proces duchowy odbywający się na podłożu tych dóbr. Przyswajana kultura kształci wychowanka, czyni go człowiekiem danej epoki historycznej, członkiem swego narodu, swojej grupy za- wodowej, wprowadza w krąg ogólnoludzkich wartości5. Dzięki interpretacji wytworów kulturowych jednostka doświadcza wartości, może zrozumieć siebie. Kultura jest kluczem do rozumienia własnej egzystencji. Według Daniela Bella, dla społeczeństwa, grupy czy też jednostki kultura jest ciągłym procesem utrzymywania tożsamości. Czyni to przez spójność osiąganą dzięki konsekwentnemu punktowi widze- nia w sprawach estetyki, moralnej samowiedzy i stylowi życia, który ucieleśnia te koncepcje w przedmiotach zdobiących nasze domy i nas samych oraz w guście. Kultura jest zatem obszarem wrażliwości, emocji i postawy moralnej oraz inteli- gencji usiłującej uporządkować te uczucia6. Jednak to właśnie współczesna kultura – jej przejawy – jak nigdy dotychczas prowokuje do pedagogicznej reﬂ eksji. Jak zauważa wspomniany autor, inaczej dziś deﬁ niujemy siebie, na klasyczne pytanie: „Kim jesteś”, tradycyjna odpowiedź brzmiała: „Jestem sy- nem mojego ojca”. Dziś odpowiada się: „Jestem sobą, sam o sobie świadczę tym, 3 Z. Melosik, T. Szkudlarek, Kultura, tożsamość i edukacja – migotanie znaczeń, Impuls, Kra- ków 1998. 4 P. Dominice, Uczyć się z życia, przeł. M. Kopytowska, Wyd. WSH-E w Łodzi, Łódź 2006, s. 22. 5 B. Nawroczyński, Dzieła wybrane, t. 1, WSiP, Warszawa 1987, s. 516. 6 D. Bell, Kulturowe sprzeczności kapitalizmu, przeł. S. Amsterdamski, PWN, Warszawa 1998, s. 70. W. Jakubowski (red.), Kultura i edukacja (konteksty i kontrowersje), Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-320-7, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2008 Wstęp 9 co robię i co wybieram”. Ta zmiana samoidentyﬁ kacji jest właśnie znamieniem nowoczesności. Podstawą tożsamości stała się dla nas nie tradycja, autorytet, prawdy objawione czy nawet rozum, ale raczej doświadczenie. To ono jest źród- łem samowiedzy i układem odniesienia wobec innych ludzi7. Warto podkreślić, że doświadczenie młodego pokolenia jest zupełnie odmienne od doświadczenia rodziców. Wielu badaczy wskazuje na to, iż dziś inaczej kształ- towana jest tożsamość młodzieży, w coraz mniejszym stopniu odwołująca się do przeszłości, wspólnych doświadczeń minionych pokoleń wynikających z tradycji narodowo-kulturowych8. Obecnie najczęściej media, bohaterowie kultury popu- larnej „mówią nam”, jak żyć. Opracowanie to jest próbą namysłu nad edukacyjnymi kontekstami współ- czesnej kultury, a także kontrowersjami związanymi z nowymi jej zjawiskami. Jest także próbą reﬂ eksji nad zadaniami stojącymi przed edukacją kulturalną, której rola wykracza poza obszar wychowania estetycznego. Autorami wszystkich tekstów są badacze związani z Uniwersytetem Wrocławskim. Część pierwsza – „Kultura i edukacja – teoretyczne reﬂ eksje” – zbudowana jest z ośmiu tekstów. Pierwszy analizuje relacje życia codziennego i edukacji (Krystyna Ferenz). Drugi artykuł podejmuje temat kształtowania się tożsamości współczesnego człowieka, żyjącego w wielokulturowym świecie (Alicja Szerląg). Problematyce badania związków edukacji i kultury poświęcony jest następny tekst (Martyna Pryszmont-Ciesielska). Kolejne trzy artykuły dotyczą socjaliza- cyjnego i edukacyjnego kontekstu kultury popularnej (Witold Jakubowski, Ag- nieszka Piasecka oraz Bogna Bartosz i Natalia Bartosz). Tę część zamykają dwa teksty podejmujące rozważania nad kwestiami etycznymi wyłaniającymi się z re- lacji kultury i edukacji (Rafał Włodarczyk, Jarosław Klebaniuk). Część drugą – „Kultura i edukacja – empiryczne eksploracje” – wypełniają cztery artykuły, które są jednocześnie debiutami naukowymi młodych badaczy – absolwentów Instytutu Pedagogiki Uniwersytetu Wrocławskiego. W pierw- szym podjęto temat zachowań ludycznych, które można zaobserwować u doro- słych (Anna Trusiewicz). Dwa kolejne dotyczą współczesnych przestrzeni edu- kacji nieformalnej (Kamila Rudnicka, Katarzyna Klein). Ostatni tekst analizuje bezdzietność jako jedno z charakterystycznych zjawisk dzisiejszego świata (Dag- mara Rojewska). Książka ta – będąca w pewnym sensie głosem „szkoły wrocławskiej” w debacie nad związkami kultury i edukacji – jest jednocześnie zaproszeniem do dalszej dyskusji. 7 Ibidem, s. 126. 8 Zob. Z. Melosik, Postmodernistyczne kontrowersje wokół edukacji, Edytor, Toruń – Poznań 1995. Witold Jakubowski W. Jakubowski (red.), Kultura i edukacja (konteksty i kontrowersje), Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-320-7, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2008 1 Kultura i edukacja – teort yczne reﬂ eksje W. Jakubowski (red.), Kultura i edukacja (konteksty i kontrowersje), Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-320-7, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2008 Krystyna Ferenz Edukacyjne dylematy codzienności Świat człowieka to przyroda i rzeczywistość społeczna. Przede wszystkim to ta część przestrzeni, w której czuje się on we własnym świecie. W nim znajduje obraz wszystkich wartości, norm, ważnych celów, możliwych do podejmowania zadań. W każdym przypadku ten świat zaczyna się od lokalności. W niej przebie- ga życie codzienne. Warunki bytu, relacje osobowe, rodzaje sytuacji społecznych wyznaczają pośrednio myślenie ludzi o sobie, innych znanych ludziach, możli- wościach, jakie stwarza im ich życie. Sprawy zwykłe i wielkie przetwarzają się w umyśle człowieka, zmieniają lub utrwalają jego nastawienie do otoczenia i do wielkich idei. Funkcjonuje on jednak i egzystuje w codzienności. Kierując na nią uwagę, należałoby przybliżyć rozumienie, jakie będzie jej nadawane z punktu wi- dzenia budowania świadomości człowieka i jej istotnych czynników: socjalizacji i edukacji. Pojęcie codzienności w odniesieniu do tych bogatych i całożyciowych proce- sów jest bardzo pojemne, a jego granice są nieostre. Można jednak wyrażać przez nie pewne cechy, które pozwalają mówić o życiu powszednim, zwykłym, potocz- nym, na które wielkie sprawy i wydarzenia wywierają wpływ, jednak kształt prze- żyć i podejmowanych działań przybiera postać „normalnych” zachowań i reakcji emocjonalnych. Wprawdzie stosunek wydarzeń i sytuacji określanych jako nie- codzienne do codziennych nie jest stały i zależy od wielu czynników środowisko- wych i osobowych, to jednak pewne ramy ową codzienność wytyczają. Według analiz prowadzonych przez B. Waldenfelsa1, można wyróżnić trzy płaszczyzny tego, co w codzienności jest specyﬁ czne. Pierwsza płaszczyzna od- nosi się do zwykłości i utartego porządku; druga do odróżniania tego, co konkret- ne, naoczne i uchwytne, od sfery idealnych konstrukcji; w trzeciej – codzienność jawi się jako to, co zamknięte w sobie i skrępowane, w przeciwieństwie do nie- codzienności otwartej i wszechobejmującej to, co może się zdarzyć. W myśleniu o rozwoju człowieka, jego wychowaniu i edukacji te płaszczyzny zachodzą na siebie, a ich wyróżnienie daje możliwość osadzania poczynań indywidualnych i zbiorowych w określonym celu i kierunku. O ile na pierwszej płaszczyźnie 1 B. Waldenfels, Pogardzana doxa. Husserl i trwający kryzys zachodniego rozumu [w:] Świat przeżywany: fenomenologia i nauki społeczne, red. Z. Krasnodębski, PIW, Warszawa 1993, s. 105–127. W. Jakubowski (red.), Kultura i edukacja (konteksty i kontrowersje), Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-320-7, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2008 14 1. Kultura i edukacja – teoretyczne reﬂ eksje widać dominację zajęć o charakterze „konieczności”, to już na drugiej odnajdą miejsce, prócz zadań bliskich, zadania dalsze, stawiane sobie indywidualnie przez jednostkę, a wpływy edukacyjne przenikać się będą z podstawowymi wpływami socjalizacji. Szczególnie interesująca dla rozważań nad wpływami edukacji na życie codzienne będzie wskazana tu płaszczyzna trzecia. Otwieranie horyzontów myślenia i przełamywanie schematów ocen i rozwiązań sytuacji mogą się stawać naturalnym wchodzeniem w codzienność, potoczność życia człowieka. Pierwszy społeczny świat człowieka to ten, który widzi, którego doświadcza, a najważniejsze przeżywa. Świat przeżywany bowiem to świat subiektywny, ale nieświadomy swej subiektywności, świat szczególnej tradycji, ale nieświadomy swej szczególności, korelatywny względem swej przy- padkowej ludzkości, nieświadomy tej przypadkowości – pisze J. Patočka2. Powołując się tu na koncepcję „świata przeżywanego” E. Hus- serla, można wskazać, iż prawda tego świata jest praktyczna, nieprecyzyjna, zwią- zana z konkretną sytuacją, lecz wystarcza do zaspokojenia potrzeb, do których się odnosi3. Świat przeżywany jest kontekstem, swoistym zasobem niereﬂ eksyjnej wiedzy, z którego działający czerpie swe przekonania. W teorii J. Habermasa stanowi on o horyzoncie i źródle zakładanych implicite przekonań potocznych4. Tym samym staje się podstawowym sposobem konceptualizacji procesów spo- łecznych. Dominuje w nim wiedza potoczna, a informacje otrzymywane w dro- dze edukacji fundamentalnej, czy też okazjonalnie, wchodzą w istniejące struktu- ry i z reguły je umacniają, a nie burzą. Treść i forma wydarzeń na poziomie życia codziennego budują człowiekowi interpretację osobistą świata, który jest jego5. Z nim się identyﬁ kuje, w nim odnajduje swoją tożsamość, sposób bycia wśród in- nych. Struktura wczesnych doświadczeń sprawia, że otaczający bliski świat staje się w miarę bezpieczny, bo przewidywalny według logiki zrozumiałych przyczyn i skutków. Jednak mimo pewnych podobieństw i dających się dostrzec swoistych typo- logii środowisk są one ogromnie zróżnicowane przez niepowtarzalność zdarzeń, układów społecznych, sposobów rozwiązywania trudności, konﬂ iktów, podejmo- wania wspólnych decyzji. Każdy zatem człowiek funkcjonuje w niepowtarzalnym, właściwym tylko sobie tle społecznym, będąc jednocześnie aktywnym czynni- kiem tego środowiska społecznego. Komunikaty bowiem o różnym charakterze, jakie otrzymuje, dotyczą spraw w tym świecie dla niego ważnych lub ważnych dla osób, które z nim pozostają w bliskiej styczności. Uczy się więc człowiek 2 J. Patočka, Filozoﬁ a kryzysu nauki według Edmunda Husserla i jego koncepcja fenomenologii „świata przeżywanego” [w:] Świat przeżywany, op. cit., s. 30. 3 Ibidem. 4 Ibidem, s. 20–21. 5 R. Grathoﬀ , Środowisko i społeczeństwo [w:] Świat przeżywany, op. cit., s. 260. W. Jakubowski (red.), Kultura i edukacja (konteksty i kontrowersje), Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-320-7, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2008 K. Ferenz. Edukacyjne dylematy codzienności 15 w tych pierwszych czy podstawowych kręgach społecznych rozumieć przekazy pochodzące od innych, odczytywać ich oczekiwania, rozpoznawać ich emocje, przeżycia, odpowiednio wobec nich reagować. Nabycie takich umiejętności po- zwala na przekazywanie własnych przeżyć, informacji w sposób zrozumiały dla otoczenia. W bezpośrednich codziennych kontaktach kształtuje się podstawowa sfera kultury społecznej – kultura porozumienia. Jej bogactwo to dar dla człowie- ka i jego zagrożenie wśród ludzi. Darem jest bogactwo środków ekspresji, możli- wość wyrażania w różnej formie werbalnej i pozawerbalnej wiedzy, emocji, prag- nień, marzeń. Dar ten jednak trzeba zdobywać i rozwijać. Nie można zamknąć go w stereotypowych formach, wzorach wypowiedzi, bo nawet jeśli będzie w miarę prawidłowo odczytywany w środowiskach, w których powstał, nie da człowieko- wi satysfakcji wyrażania tego, co przeżywa, co chciałby przekazać. Jeszcze trud- niej będzie mu znaleźć porozumienie poza kręgiem, w którym kształtowała się jego codzienna komunikacja, a tym samym forma kontaktu z innymi osobami. Ograniczoność w swobodzie ekspresji, jasności komunikacji staje się trudnością mającą poważne konsekwencje w wejściu w nowe środowiska społeczne, w nowe grupy, w komunikację o rozszerzonych kodach. Nie można więc pozostawić kul- tury codzienności, zwłaszcza w sferze symbolicznej, jako prywatnej sprawy śro- dowisk domowych czy lokalnych. Zbyt mocno wywiera ona wpływ na pierwsze zręby osobowości społecznej. Wyraźnym przykładem jest sytuacja dzieci w wieku wczesnoszkolnym, których język domowy i pożądany przez nauczycieli to dwa różne sposoby wyrażania siebie i opisu otoczenia. Takich środowisk jest jeszcze wiele i edukacja szkolna nie może być tu traktowana jako odrębny mechanizm regulacyjny, potrzebny społeczeństwu do włączenia wszystkich w życie wspólno- ty, lecz droga indywidualnego człowieka wchodzącego poprzez rozwój intelektu- alny i społeczny w różne kręgi swojej makrogrupy. Wchodzenie w kulturę najbliższej grupy, innych grup i rozumienie kultury makrogrupy to proces otwarty, dynamiczny pozwalający człowiekowi na coraz lepsze i pełniejsze rozumienie świata społecznego, w którym jest. Dlatego nie należy widzieć człowieka funkcjonującego i egzystującego tylko na wymienio- nych tu płaszczyznach codzienności, która będzie zamknięta na inne wpływy. Nie można też pominąć faktu, że codzienność myślenia jest poddawana bodźcom ze świata społecznego spoza jej kręgów. W kulturę codzienności wchodzą treści przynoszone przez dzieci ze szkoły, utrwalane poprzez zadania domowe, nie- jednokrotnie komunikowane rodzicom z oczekiwaniem ich interpretacji. W tę kulturę wchodzą wiadomości ze środków masowej komunikacji (radia, telewizji, Internetu), będące treścią rozmów, dyskusji. Im bardziej zróżnicowany jest świat pozadomowy członków rodzin i społeczności, tym szersze jest myślenie o rzeczy- wistości, do której człowiek i jego najbliżsi należą. Życie społeczności lokalnej przyjmuje określone, akceptowane formy kultury bytu. Nie one jednak wyznaczają świadomość, nawet w obszarze potoczności. Mentalność budowana jest wokół wartości istotnie nadających charakter ukła- W. Jakubowski (red.), Kultura i edukacja (konteksty i kontrowersje), Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-320-7, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2008 16 1. Kultura i edukacja – teoretyczne reﬂ eksje dom i stosunkom między ludźmi, np. szacunek dla rodziny, osób do niej nale- żących, wzajemna pomoc, lojalność przyjmowane są jako naturalne i nie trzeba ich uzasadniać. Niebezpieczeństwo kryje się w tym, że mogą się odnosić tylko do owych pierwszych grup i otoczenia. Nasuwa się w związku z tym spostrzeżenie Ch. Barkera, że kultura opiera się [...] na swoich uczestnikach, którzy w sposób znaczący inter- pretują to, co dzieje się wokół nich, nadają znaczenie światu w zasadniczo podob- ny sposób6. Tak zatem można określić całość procesów i sposobów życia społecznego. Wcho- dzą w to – na co zwrócił uwagę cytowany autor – oprócz sztuki, wartości i norm także „dobra symboliczne życia codziennego”7. Środowisko jawnie lub nie całkiem (np. pozawerbalnie) formułuje norma- tywny wzór człowieka kulturalnego swego otoczenia, warstwy, klasy, różne cechy przyporządkowując mu jako zespół wyznaczający kulturę osobistą. Najczęściej wiąże się to z dominującą formą potocznej świadomości, w skład której wchodzą normy obowiązujące człowieka wobec grupy jako całości i osób do niej należą- cych8. Spełnianie związanych z tym wymogów bardzo często kanalizuje zachowa- nia oraz używanie wybranych zwrotów grzecznościowych, co pośrednio pozwala poznać, z jakich kręgów środowiskowych człowiek się wywodzi. Jej zewnętrzną formę M. Gołaszewska nazywa ogładą kulturalną. U jej podłoża mogą się znaj- dować wyniesione właśnie nawyki środowiskowe, czasem snobizm, moda9. Kla- syczną kategorią takich wcześnie przyswojonych zachowań jest grzeczność. Po- ziom stosowania i starania w przestrzeganiu są uderzająco powszechne. Ten fakt bywa tylko przesłaniany przez okazjonalne uchybienia, które na długo pozostają w pamięci – przestrzegają B. Reeves i C. Nass10. Grzeczność – piszą dalej – jest wszechobecna i automatycznie postępuje się zgodnie z jej zasadami. Zachęcają do niej wszelkie społeczności, a jej zasady są głównym punktem socjalizacji w dzieciństwie. Grzeczność, nawet w większym stopniu niż wczesne opanowanie liter i cyfr, stanowi prawdziwą cechę wyeduko- wanego dziecka, co może potwierdzić każda nauczycielka przedszkolna11. 6 Ch. Barker, Studia kulturowe. Teoria i praktyka, przeł. A. Sadza, Wyd. UJ, Kraków 2005, s. 68. 7 Ibidem. 8 K. Olbrycht, Kultura osobista wśród celów edukacji kulturalnej? [w:] Edukacja kulturalna. Wybrane problemy, red. K. Olbrycht, Wyd. UŚ, Katowice 2004, s. 22–23, 26. 9 M. Gołaszewska, Internalizacja kultury. Analiza i interpretacja zjawiska oraz pojęcie „edu- kacja kulturowa” w aspekcie antropologii ﬁ lozoﬁ cznej [w:] Pedagogika kultury, red. J. Gajda, Wyd. UMCS, Lublin 1998, s. 120. 10 B. Reeves, C. Nass, Media i ludzie, przeł. H. Szczerkowska, PIW, Warszawa 2000, s. 31. 11 Ibidem. W. Jakubowski (red.), Kultura i edukacja (konteksty i kontrowersje), Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-320-7, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2008 K. Ferenz. Edukacyjne dylematy codzienności 17 Grzeczność cechuje każdego, co nie oznacza, że zachowania są takie same w każ- dej grupie, sytuacji. Dlatego każdy stara się poznać reguły grzeczności, a dorośli uczą tego dzieci, wiedząc, że ułatwi im to kontakt z innymi. Ludzie źle się czują, gdy łamane są reguły grzeczności, źle też wtedy, gdy czują, że nie znają reguł przyjętych w grupach, w których się znaleźli. Nieprzypadkowe w tym miejscu będzie zwrócenie uwagi, iż edukacja „codzienna”, aktualne fundamentalne wy- chowanie szkolne i inne formy instytucjonalne nie ukazują pożądanych wzorów zachowań w różnych miejscach i sytuacjach. Lekceważenie tej sfery komunikacji międzyosobowej bywa niezawinioną przyczyną trudności lub kłopotów w innych niż najbliższe kręgach społecznych. W świetle badań prowadzonych w różnych grupach społecznych nad rozu- mieniem i stosowaniem pojęcia „człowiek kulturalny” wykształcenie jako wartość autoteliczna nie było zbyt często wskazywane jako składnik indywidualnej kultu- ry człowieka12. Zatem niewielkie jest ryzyko błędu w twierdzeniu, że przeciętny dorosły człowiek podejmie samokształcenie czy też dobrowolne kształcenie, do- kształcanie, gdy będzie widział w tym realizację jakiejś swojej potrzeby (obojęt- nie jakiej natury). W swoim pierwszym otoczeniu ocenia własne możliwości w stosunku do tego, co osiągnął, oraz porównując się do najbliższych osób i grup odniesienia. Poznawane kolejne kręgi społeczne ukazują nowe możliwości bycia i kreacji, wy- magając tym samym ponownego określenia siebie. Zarówno przy wchodzeniu, tj. poznawaniu nowych środowisk, jak i stosowaniu nowych kryteriów samo- oceny edukacja jest czynnikiem znaczącym. W zależności od tego, jakie miejsce w kulturze codzienności edukacja (technologiczna i kulturalna) zajmuje, takie są wybory nowych grup i poszerzanie kręgów społecznych do globalnych włącznie. Zmiany gospodarcze odczuwane na różnym poziomie, szczególnie bytu jed- nostek i grup, wywołują przewartościowywanie wielu spraw i życiowych priory- tetów. Nie na tyle jednak, by potrzeba edukowania młodego pokolenia w naszym społeczeństwie była w tych priorytetach widziana jako droga lepszej egzystencji indywidualnej i zbiorowej. Raczej postrzega się ją jako przygotowywanie mło- dych ludzi z różnych środowisk do odnalezienia się w szerszej grupie społecznej, do poprawnego, tj. niekonﬂ iktowego funkcjonowania w grupach zawodowych i związanych z tym grupach lokalno-towarzyskich. W tym zakresie edukacja zor- ganizowana instytucjonalnie, bez względu na zmieniające się wobec niej zarzuty, spełnia najważniejsze zadanie – daje szanse przyjmowania ról zawodowych. Jed- nakże w bardzo już różnym stopniu jest drogą prowadzącą ku dalszemu rozwojo- wi. Dynamizm stawianych celów – zdawałoby się konieczność współczesnej edu- kacji – deklaratywnie znajduje miejsce w programach kształcenia ogólnego, lecz już patrząc na przełożenie ich na zadania realizowane wobec konkretnych grup w określonych formach edukacyjnych, trudno powstrzymać się od reﬂ eksji, że to 12 K. Ferenz, Pojęcie człowieka kulturalnego a znaczenie przypisywane edukacji [w:] Edukacja zorientowana na XXI wiek, red. J. Gajda, Wyd. UMCS, Lublin 2000. W. Jakubowski (red.), Kultura i edukacja (konteksty i kontrowersje), Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-320-7, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2008 18 1. Kultura i edukacja – teoretyczne reﬂ eksje statyzm dydaktyczny decyduje o ocenie wyników, poziomach umiejętności ucz- niowskich, uzyskiwanych sukcesach nauczycieli. Charakter dostarczanej wiedzy i sposób jej poznawania kształtują w mło- dych osobach określony typ nastawień: do siebie, innych, świata. Wynik może być różny, skłaniać do dopełniania całościowego obrazu, tendencji do ujmowa- nia dostrzeganych zjawisk czy wydarzeń na szerszym tle, dostrzegania związków i konsekwencji w uwarunkowaniach kontekstowych lub też segmentowania wie- dzy w odniesieniu do każdorazowych wydarzeń, sytuacji, niedostrzegania w niej wyjaśnień czy wskazówek. Do tej ostatniej postawy skłonni są przede wszystkim ci, których edukacja – zwykle w cyklach krótkich – kanalizowała zachowania za- równo zawodowe, jak i społeczne. Otrzymywane wykształcenie było przez nich waloryzowane utylitarnie. Rozpatrywano je jako pomoc w rozwiązywaniu kon- kretnych sytuacji, z zastosowaniem do zadań o charakterze bliskim, wyraźnie mierzalnych praktycznym skutkiem. Antycypacja świata pożądanego mieści się w takich przypadkach w obszarze znanej codzienności. Proces edukacji – z założenia – łagodzi przejście od kultury środowisk lo- kalnych do rozwijania swoich możliwości uczestnictwa w szerokich obszarach kultury wspólnej dla dużych grup. W nim tkwią możliwości zmniejszania czy osłabiania emocjonalności na rzecz racjonalnego pojmowania dóbr materialnych i symbolicznych. Świadomość edukacyjna zostaje włączona (w różnym stopniu) w świadomość potoczną. Ta zaś nie zawsze nadąża za tempem zmian rzeczywisto- ści, a więc niewłaściwie odzwierciedla szybko zachodzące przemiany w różnych sferach życia. Występują tu wszystkie odmiany zniekształceń poznawczych. Wprowadzanie nowego porządku gospodarczego, politycznego pociąga za sobą wprowadzanie nowego ładu aksjologicznego. Ten zaś znajdować musi dla siebie właściwe formy tak, by niesione przezeń wartości były możliwe do zro- zumienia, przyjęcia i przyswojenia. Żadne środowisko nie jest aksjologicznie neutralne. Każde ma swoją przestrzeń aksjologiczną. To jej podporządkowuje wychowanie. Dlatego tak ważne społecznie jest to, aby lokalnie przyjmowane przestrzenie aksjologiczne odnajdywały miejsce w przestrzeni wspólnej. Znów pojawiają się dylematy: – Na ile stanie się to naturalnie w zachodzących procesach uspołeczniania jednostek i grup, a na ile pożądane jest tu nie tylko świadome, lecz tak- że instytucjonalne działanie edukacyjne, by człowiek będąc z konieczności „współczesnym”, stawał się „nowoczesnym”, wyposażonym w umiejętno- ści aktywnego znalezienia się wśród zmian? – Jak określić każdorazowo indywidualny związek między kulturą grupy ma- kro (określoną instytucjonalnie jako pożądaną obiektywnie) a subiektywną kulturą człowieka nadającą kształt życiu codziennemu? – Jaki jest związek dziedzictwa kulturowego narodu i społeczeństwa z kultu- rowym wymiarem codzienności przejawianym w tradycji, czy nawet kon- serwatyzmie wyborów wartości i zachowań? W. Jakubowski (red.), Kultura i edukacja (konteksty i kontrowersje), Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-320-7, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2008 K. Ferenz. Edukacyjne dylematy codzienności 19 – Jak pod wpływem edukacji kształtuje się gotowość przechodzenia w różne miej- sca struktury społecznej, na różne poziomy udziału w kulturze swego czasu? W programach pracy dydaktyczno-wychowawczej zarówno szkół państwo- wych, jak i niepublicznych widać wielość narracji współczesnego świata i ich konsekwencje dla codzienności. Każdorazowo jest to syndrom określonych czyn- ników, z których najważniejsze są te wykazujące zgodność wartości i norm mię- dzy środowiskiem pochodzenia a ideologią szkoły. Mimo że żaden współczesny program szkół publicznych nie kwestionuje równoprawności dostępu do wiedzy, egalitaryzmu edukacyjnego i dążenia do zapewnienia maksymalnych szans roz- wojowych każdemu człowiekowi, to nawet przy największym optymizmie nie można przyjąć, że każda z tych szkół zapewnia takie wykształcenie (choćby po- tencjalnie), by osiągnięta tą drogą kompetencja pozwalała na świadomy wybór między dziedziczeniem kultury środowiska a kreacją swojej osoby jako pełno- mocnego uczestnika życia kulturalnego i społecznego wybranej grupy13. Istotnym czynnikiem wpływu szkoły jako instytucji, która ma znaczenie w edukacji ogólnej, na kształtowanie się intelektualno-społeczne młodego po- kolenia są oczekiwania społeczności, przede wszystkim rodziców. Świadomość społeczna wzrosła już w młodym pokoleniu dorosłych na tyle, iż doceniane jest znaczenie edukacji wczesnoszkolnej jako fundamentu rozwoju człowieka. Szkoły stopniowo zaczynają dbać o swoją renomę, kładąc większy nacisk na uzyskiwanie pozytywnych wyników w różnego rodzaju sprawdzianach, a nie tylko na zgodne i niekonﬂ iktowe działanie środowiskowe. Szczególnie zjawisko to jest obserwo- walne w miejscowościach posiadających więcej niż jedną szkołę, bez względu na wielkość przestrzenną i liczbę mieszkańców. Współdziałanie szkół ze środowiskiem lokalnym to sprawa ważna dla wielu czynników społecznego życia. Istotna jest dla polityków i decydentów oświa- towych jako konkretny wymiar demokratyzacji stosunków społecznych. Inaczej ujmując, dla tej grupy decydentów oświatowych, którzy w zorganizowanej edu- kacji widzą mechanizm rozwoju społeczeństwa w jego małych i średnich gru- pach. Dostrzegają w tym możliwość pełnej mobilności społecznej, zawodowej, kulturalnej członków zbiorowości społeczeństwa. Jeszcze inaczej widziane jest jej znaczenie przez samorządy lokalne. Ich odmienności kulturalne i wychowawcze nie mogą być rozpatrywane jedynie jako wartość różnorodności. W tych środo- wiskach żywe są także elementy przeszłości, konserwatyzmu, niekorzystne dla rozwoju człowieka. Nawet jeśli nie wprost patologiczne, to hamujące jego aktyw- ność zmierzającą do zmian siebie, poprawiania rzeczywistości. W tych środowi- skach najważniejszym czynnikiem zmian mogą być wykształceni ludzie o silnym autorytecie lokalnym. Nikt bowiem nie wie lepiej, co poprawić w otaczającej go rzeczywistości, niż ten, który do niej przynależy i który ją zna. Lecz znajomość ta 13 K. Ferenz, Charakter społeczeństwa a koncepcje edukacyjne w programach szkolnych, „Eduka- cja” 2002, nr 2 (78). W. Jakubowski (red.), Kultura i edukacja (konteksty i kontrowersje), Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-320-7, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2008 20 1. Kultura i edukacja – teoretyczne reﬂ eksje musi być uwolniona od balastu myślenia potocznego otaczających go współmiesz- kańców. Taką rolę odgrywają czasem w środowisku osoby, które już w świadomej młodości wyruszyły ze swego środowiska po edukację w inne strony, z reguły do dużych ośrodków naukowych i kulturalnych. Wracają z doświadczeniem pozwa- lającym na spojrzenie na warunki egzystencjalne i bariery mentalne bez skrę- powania myślenia kategoriami lokalności. Edukacja zaakceptowana jako sposób poznawania świata i ludzi, włączona w systemy wiedzy osobistej, jest narzędziem zmian w stopniowym przekonywaniu innych o możliwościach tkwiących w każ- dym środowisku, w którym ludzie tego chcą. Humanistyczny wymiar edukacji musi ujmować interesy dwóch stron jako niesprzeczne. Jedna strona to indywidualny człowiek, którego pełny rozwój oso- bowości wzbogaci życie grupy, druga strona to społeczeństwo jako zbiorowość, której rozwój nie jest bezładny i nieukierunkowany, lecz nastawiony na wspól- ne cele. W tej mierze pożądane jest świadome podporządkowanie się jednostki prawom zbiorowym, dostrzeżenie właściwego sobie miejsca, dokonanie wyboru, który będzie odpowiadać osobistym celom i możliwościom realizacji, a przy tym nie będzie sprzeczny z interesami wspólnoty. Zmniejsza się wtedy obawa zagu- bienia się człowieka w następujących szybko zmianach. Istnieje w indywidual- nym odczuciu możność zachowania równowagi między adaptacją do wybranego społecznie miejsca a możliwością emancypacji w kierunku obieranym zgodnie z podwyższanym poziomem kompetencji rozumienia świata i wyboru orienta- cji życiowej. Internalizacja wartości ważnych dla społeczeństwa przeniesiona na poziom systemu osobistego stanie się elementem osobistego Ja. Będzie to we- wnętrzny imperatyw rozstrzygający w człowieku poprawność jego wyborów. Z zewnątrz edukacja jest procesem usystematyzowanym, z najważniejszymi elementami wyraźnie określonymi przez interesy klasy dominującej w oprawie jej kultury. Przy czym „klasa jest tu pojmowana jako fundamentalna dominu- jąca kategoria kulturowa, stworzona i utrzymywana przez sposób produkcji”14. Kultura tej grupy w największym stopniu nadaje kształt kulturze zbiorowości w jej wymiarze makro. Jej poznanie i przyjęcie choćby najważniejszych elemen- tów składowych, z aksjologicznymi założeniami przede wszystkim, warunkuje prawidłowe funkcjonowanie człowieka w różnych grupach czy środowiskach społecznych. Poznanie jej zatem staje się warunkiem niezbędnym zarówno dla każdego członka grupy, jak i dla całej współczesnej mu zbiorowości. Oferta edukacyjna zawarta w instytucjonalnym programie, zarówno tym jaw- nym, jak i ukrytym, na podobnych treściach i formach realizowana jest w różnych środowiskach społecznych wobec osób o różnej gotowości do jej odbioru. Poziom kompetencji kulturalnej środowiska, w którym przebiega życie człowieka, bez względu na fazę jego rozwoju, jest znaczącym uwarunkowaniem przyjmowania 14 B. Bernstein, Odtwarzanie kultury, przeł. Z. Bokszański, A. Piotrowski, PIW, Warszawa 1990, s. 127. W. Jakubowski (red.), Kultura i edukacja (konteksty i kontrowersje), Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-320-7, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2008 K. Ferenz. Edukacyjne dylematy codzienności 21 tych samych treści. Podłoże ich przyjmowania jest jednak inne, nowe informacje wchodzą w odmienne, istniejące już struktury poznawcze budowane w procesie socjalizacji. To jest niepodważalnie pierwszym etapem budowania obrazu świa- ta ze wszystkimi ważnymi jego składnikami. Zinstytucjonalizowana edukacja jest dopiero następnym etapem intelektualnego i społecznego dojrzewania. Świadome nauczanie, na dorobku tego pierwszego etapu, buduje nowe konstrukcje myślowe, rozszerza pole informacji, a bywa, że stara się zburzyć szkodliwe konstrukty inte- lektualno-moralne wynikające z wcześniejszych doświadczeń zdobytych w otocze- niu. Indywidualne jest więc już z założenia przyjmowanie przesłań edukacyjnych. Znaczenie poznawanej kultury społecznej, jej wymiaru symbolicznego jest ogromne dla późniejszej drogi kulturalnego rozwoju człowieka. Na etapie dzie- ciństwa i młodzieńczości, kiedy mechanizmy adaptacji górują nad emancypa- cyjnymi, jest to widoczne nie tylko dla badaczy, ale także dla osób pracujących bezpośrednio z młodymi pokoleniem. Nasuwa się tu sformułowanie R. K. Mer- tona o pasie transmisyjnym przekazu kulturowego, jaki tworzą rodzina i jej oto- czenie15. Tędy prowadzi droga do poznania kultury grupy, do której własna grupa podstawowa należy, i miejsca, jakie w niej zajmuje. Ignorowanie tego faktu po- przez przyjęcie myślenia o egalitaryzmie społeczno-kulturowym bywało i bywa podstawą krytyki szkoły jako instytucji, która nie osiąga w różnych środowiskach oczekiwanych rezultatów mierzonych poziomem osiągnięć szkół wyznaczających standardy. Wbrew założeniom i intencjom osób zaangażowanych w pracę szkoły może się pogłębiać rozwarstwienie kulturalne, o którym U. Eco16 mówi, iż jest najtrudniej usuwalne. Edukacja współcześnie jest takim procesem, który obejmuje różnymi formami ludzi w różnym wieku. Większość ludzi ma świadomość konieczności poddawania się temu, poprawnego funkcjonowania w najważniejszych sytuacjach osobiście ich dotykających. Jest to jednak często dość bierne poddawanie się temu procesowi przy minimalizowaniu wkładanego wysiłku, co może prowadzić do wykluczania z pewnych obszarów kultury społecznej, zamykania człowieka w kręgu popkul- tury niewymagającej trudu, a dającej poczucie bycia człowiekiem nowoczesnym, mającym informacje o świecie przestrzennie mu dalekim, lecz mentalnie bliskim (np. z życia gwiazd, zespołów, ﬁ lmów). Odrębnym problemem jest relacja między tym, co bliskie w kulturze codzien- ności, przekazywanym przez pokolenie starsze, a tym, co dalekie, lecz bardziej interesujące jako teraźniejszość czy przyszłość w kulturze grupy wiekowej, na po- ziomie przekazu koﬁ guratywnego. Od poziomu kompetencji kulturalnej starszej generacji zależy przekaz kulturowy wartości, norm, formy. Nie ma takiej grupy, 15 R. K. Merton, Teoria socjologiczna i struktura społeczna, przeł. E. Morawska, J. Wertenstein- -Żuławski, PWN, Warszawa 1982, s. 221–222. 16 U. Eco, Semiologia życia codziennego, przeł. J. Ugniewska, P. Salwa, Czytelnik, Warszawa 1998. W. Jakubowski (red.), Kultura i edukacja (konteksty i kontrowersje), Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-320-7, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2008 22 1. Kultura i edukacja – teoretyczne reﬂ eksje aby transmisja taka nie istniała i nie była ważna. Zbyt duży ładunek emocjonalny cechuje kontakty w grupach podstawowych, by tego nie doceniać. Nie znaczy to jednak, że przekaz ten ma zawsze wysoką wartość pozytywną z punktu widzenia społeczeństwa jako makrogrupy i późniejszego spojrzenia jednostki na warunki swego rozwoju. Człowiek jako jednostka w zbiorowości może wybierać zarówno z tego, co otrzymuje w transmisji pokoleniowej, jak i tego, co informacyjnie jest mu dostar- czane z obszarów świata bezpośrednio niepoznawalnego bądź wizji, jakie tworzą różne grupy. Ukazanie takich możliwości akcentuje podmiotowość decyzji i dzia- łań. Istnieje jednak częstokroć niechęć do samodzielności i odpowiedzialności w wyborach, co nie znaczy, że człowiek nie wybiera. Na ów wybór jest w na- turalny sposób skazany. Trafność i odpowiedniość zależą od tego, jaki poziom kompetencji posiada. I niezależnie od tego, jak precyzyjnie czy ogólnie określimy kompetencję do udziału w społecznym i kulturalnym życiu, znaczącym czynni- kiem jest edukacja. Nie jest to jeszcze przekonanie powszechne. Nie ulega wątpliwości – pisze Z. Melosik – że wielu młodych ludzi postrze- ga formalną edukację jako „zło konieczne”, nie jest ona dla nich źródłem sensu codziennego życia. To kultura popularna i jej bohaterowie stanowią płaszczy- znę (re)konstruowania przez młodego człowieka swojego ja17. Jeszcze dalej w swych wnioskach idą B. Reeves i C. Nass, twierdząc, że „utożsa- mianie przekazu medialnego z rzeczywistością nie jest ani rzadko spotykane, ani nierozsądne”18. Przytaczają opisy badań i ich syntezy dowodzące znaczenia oso- bowości medialnych jako wzorów funkcjonowania w świecie realnym. Przypisuje się im wpływ nie tylko na dzieci, ale i na dorosłych19. Nauczyciele i wychowawcy przyjmują coraz częściej w swej świadomości pedagogicznej, że zjawiska i trendy kultury popularnej są czynnikami znaczącymi w kształtowaniu się osobowości społecznej i tożsamości kulturowej młodych ludzi. Kultura popularna, z pozoru lekceważona, coraz częściej zaczyna odgrywać znaczącą rolę w otwieraniu hory- zontów myślowych człowieka zamkniętego mentalnie w grupie swojej przyna- leżności. Rozważając ten problem w kontekście aktualnych problemów edukacji i kultury, W. Jakubowski zauważa, iż w poszukiwaniu miejsca kultury popularnej w edukacji konieczne jest przedeﬁ - niowanie zadań edukacji kulturalnej, tak aby ona i przestrzeń kultury popularnej nie wykluczały się20. 17 Z. Melosik, Edukacja i przemiany kultury współczesnej [w:] Edukacja kulturalna w życiu czło- wieka, red. D. Jankowski, Wyd. UAM, Kalisz 1999, s. 22. 18 B. Reeves, C. Nass, Media i ludzie, op. cit., s. 15. 19 Ibidem, s. 98–104. 20 W. Jakubowski, Edukacja w świecie kultury popularnej, Impuls, Kraków 2006, s. 43. W. Jakubowski (red.), Kultura i edukacja (konteksty i kontrowersje), Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-320-7, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2008 K. Ferenz. Edukacyjne dylematy codzienności 23 Kultura popularna, utożsamiana dziś z przekazami medialnymi, prócz pro- stych form rozrywki i sensacji – jak to wskazywał S. Szuman – udostępnia, uprzy- stępnia i upowszechnia także wartości kultury określanej jako „wyższa” lub jako część dziedzictwa kulturowego i tworzonej współcześnie. To jej działanie bez wątpienia można widzieć jako pośrednią drogę poznawania owej cenionej, może trudniejszej do przyswojenia, sfery kultury społecznej, w tym symbolicznej i ar- tystycznej, która nie należy do kultury codzienności własnej grupy. Przy czym nie bez znaczenia jest forma wprowadzania tych wartości kultury przez środki me- dialne, znacznie bardziej atrakcyjne od tych w dyspozycji klasycznych form na- uczania. E. Koralewska wskazuje cztery ważne funkcje kultury popularnej: terapeu- tyczną, regulacyjną, integracyjną i estetyczną. Nie umniejszając wagi żadnej z nich, przyjęty tu punkt rozważań nad edukacją doświadczaną w codzienności szczególne znaczenie nadaje funkcji regulacyjnej, służącej przekazywaniu wzorów zachowań pożądanych w danym społeczeństwie oraz in- ternalizowaniu uznawanych w danej kulturze wartości21. Wydaje się, iż często jest to właściwy poziom przekazu umożliwiający rozumie- nie, a tylko taki może skłonić do reﬂ eksji, czyli swoistego edukacyjnego kroku naprzód. Nie jest to wszakże pogląd powszechny nawet wśród pedagogów. K. Olbrycht, rozważając wpływ mediów na kompetencję odbiorcy, wskazuje, iż zdają się one kształcić przede wszystkim coraz lepiej „kwaliﬁ kowanego” do korzystania z ich usług klienta – konsumenta22. Jednak nie można pominąć tego, że uczy się on w różnych sytuacjach komunikacyjnych zrozumienia znaczenia sa- modzielnej interpretacji, indywidualnego podejścia do zagadnień, które mogą mu być nawet znane, lecz z innej perspektywy. Tak widziana funkcja informacyjna, choćby nie dotyczyła spraw ważnych, dla nastawień edukacyjnych jest znacząca. Przełamuje schematy postrzegania i ocen, a to otwiera myślenie człowieka na nowe zagadnienia i obszary życia ludzi. Niespecjalnie nawet intencjonalnie roz- szerza horyzonty widzenia spraw społecznych poza własny jednostkowy wymiar. Można w tym dostrzegać bodźce do reﬂ eksji nad wybieraną orientacją życiową. I trudno nie postawić pytania: Czy kultura popularna nie jest dziś dla aspira- cji edukacyjnych (bo dla życiowych wielu ludzi z pewnością) pasem transmisyj- nym ze znanej im codzienności w inne „subświaty”? Nie znaczy to bynajmniej, że jest warunkiem aktywności. Kultura popularna stwarza możliwości dostrze- gania wyborów, nadawania sensów i znaczeń poznawanym faktom, odbieranym informacjom. O sile wpływu decyduje przede wszystkim gotowość do odbioru, 21 E. Koralewska, Kultura popularna [w:] Słownik literatury popularnej, red. T. Żabski, Towa- rzystwo Przyjaciół Polonistyki, Wrocław 1997. 22 K. Olbrycht, Edukacja kulturalna wobec wpływu środków masowego przekazu – pytania pod- stawowe [w:] Edukacja kulturalna w życiu człowieka, op. cit., s. 64. W. Jakubowski (red.), Kultura i edukacja (konteksty i kontrowersje), Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-320-7, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2008 24 1. Kultura i edukacja – teoretyczne reﬂ eksje nastawienie na wybór i wysiłek intelektualny kształtujący się w kulturze domu. Te czynniki powodują, że te same treści i formy będą wywierać inny wpływ w od- miennych środowiskach. Zjawisko to daje się prześledzić i wyraźnie dostrzec po- przez analizę funkcji mediów (np. telewizji) w życiu rodzinnym23. Teoretycy i badacze kultury popularnej widzą w niej różne zagrożenia dla „niewyrobionego”, tj. nieprzygotowanego do świadomej reﬂ eksji treści i form, od- biorcy. Wskazują, iż kultura popularna wytwarza mity o możliwościach osiąga- nia najwyższych poziomów w różnych dziedzinach. Nie zatrzymuje uwagi na indywidualnych możliwościach ﬁ zyczno-intelektualnych, na cechach charakteru, na miejscach społecznego startu. Zjawisko tworzenia przez media „hiperrze- czywistości”, która należy do wpływów bezpośrednich na myślenie człowieka w codzienności, powoduje, „iż upozorowana rzeczywistość z mediów staje się dla wielu ludzi bardziej realna niż rzeczywistość społeczna, w której żyją”24. Obrazy telewizyjne stają się wzorem atrakcyjnego życia. Własna codzienność wydaje się szara i pusta. Obrazy te jednak nie inspirują, poza wyjątkowymi przypadkami, do zmian czy działań. Mają raczej charakter iluzji wzmacniającej postawę wobec życia, że coś może się przytraﬁ ć lub nie i zależy to od losu. Przedmiotowe uczestniczenie w kulturze skłaniające się do konsumpcji ła- two sprowadza odbiorcę do jakiejś wąskiej grupy, swoistej subkultury. Wszyst- kie inne wydają się wtedy obce, niewłaściwe mu. Z drugiej strony świadomość faktu udziału, wyboru – określone tu podmiotowością uczestnictwa – pozwala na otwarcie się na inne kręgi i poziomy, nawet jeśli jest to związane z uczuciem niekompetencji czy potrzebą pewnego wysiłku intelektualnego. O tym jednak wie i czuje to tylko odbiorca, ma komfort sytuacji, w której nie jest oceniany zewnętrznie. Każda chwila daje możliwość powrotu na ten poziom, na którym czuje się myślowo bezpieczny, a jednak doświadcza znalezienia się w innej prze- strzeni form komunikacyjnych niosących nowe wartości, pokazujących je jako atrakcyjne dla wielu innych ludzi żyjących wszak w tym samym czasie. Wie- lość przekazów medialnych kryje w sobie szanse indywidualnego tempa rozwo- ju prawie we wszystkich sferach osobowości. To jest bez wątpienia siłą napędową zmian w myśleniu i dojrzewaniu społecznym dużych grup osób, których edukacja formalna nie była w stanie skłonić ich z różnych przyczyn do podejmowania trudu autoedukacji i reﬂ eksji nad swoją kompetencją rozumienia rzeczywistości. Niski poziom tej kompetencji przekłada się na brak zorientowania na pożądane przez społeczeństwo wartości etyczne i estetyczne i może powodować zagubie- nie wśród form i natłoku informacji. Taki dyskomfort prowadzi do oparcia się na schematach, jako że dają poczucie pewnego porządku i wskazują, iż inni też tak wybierają. Zatem ich wybory są „normalne”. Poza tym nie odczuwają zabu- 23 M. Wawrzak-Chodaczek, Miejsce telewizji w życiu codziennym rodziny, Wyd. UWr, Wroc- ław 1997. 24 Z. Melosik, Edukacja i przemiany..., op. cit., s. 20. W. Jakubowski (red.), Kultura i edukacja (konteksty i kontrowersje), Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-320-7, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2008 K. Ferenz. Edukacyjne dylematy codzienności 25 rzeń interpretacji rzeczywistości, w której żyją. Osadzają się w niej tylko mocniej. Znajdują w tym uzasadnienie dla pozytywnej samooceny jako osób umiejących znaleźć się w warunkach zmian, współczesności, właściwego wyboru miejsca dla siebie. I choć z pedagogicznego punktu widzenia nie można tu dostrzec pełnej podmiotowości jednostki wobec grupy, to jednak występuje tu nadawanie sensu podejmowanym działaniom. Taki rodzaj kompetencji można określić jako szan- sę korzystania z dóbr określonego obszaru, zakresu. Nie jest to jednoznaczne z traktowaniem jako pełnomocnego przygotowania do wchodzenia w niezmie- rzone obszary kultury europejskiej czy światowej, lecz jako ﬁ liacja ku wartościom wspólnym. Tkwi w tym podstawowy warunek otwartości umysłu jednostki i ot- wartości kulturowej grupy. Dostrzeganie możliwości wyjścia poza znane i bliskie sobie kręgi wiąże się z podejmowaniem samooceny swoich umiejętności znalezienia się w owych in- nych kręgach, które człowiek postrzega jako atrakcyjne. Coraz bardziej widoczna, nie tylko dla specjalistów, staje się potrzeba samoświadomości. Z wyboru różnych miejsc w społecznym świecie wynika konieczność nowych kompetencji. Wpraw- dzie człowiek nawet w marzeniach wybiera cele, jakie wydają mu się atrakcyj- ne, jako możliwe dla niego, w których realizacji mógłby się spełnić, to jednak pozostaje świadomość dystansu między stanem, jaki jest, a jaki byłby pożądany w jego wiedzy, umiejętnościach, poczuciu swobody w wybranej dziedzinie ży- cia społecznego, np. gospodarce, nauce, sztuce. „Subświaty” człowieka tworzą się przede wszystkim w jego umyśle. Lęk przed nowym, innym, nieznanym lub odwaga wychodzenia naprzeciw temu wyznaczają granice społeczne, w których człowiek się porusza przede wszystkim mentalnie. Od oceny swego „subświata”25 będzie zależeć, w którą stronę skieruje swój wysiłek na tworzenie siebie jako członka społeczności26. Na każdym etapie rozwoju osobowości kultura klasy, warstwy i kultura przyj- mowana w zorganizowany sposób jako wymóg cywilizacji w pewnych zakresach przenikają się, lecz nie zawsze tworzą zgodną zhomogenizowaną całość. Jednakże zawsze stanowią indywidualną kompozycję kulturalną. I to według niej człowiek bierze udział w tym, co można określić światem kultury jego czasów. 25 P. L. Berger, T. Luckmann, Społeczne tworzenie rzeczywistości, przeł. J. Niżnik, PIW, Warszawa 1983. 26 K. Waloszczyk, Planeta nie tylko ludzi, PIW, Warszawa 1997, s. 29. W. Jakubowski (red.), Kultura i edukacja (konteksty i kontrowersje), Kraków 2010 ISBN: 978-83-7587-320-7, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2008 26 1. Kultura i edukacja – teoretyczne reﬂ eksje Bibliograﬁ a Barker Ch., Studia kulturowe. Teoria i praktyka, przeł. A. Sadza, Wyd. UJ, Kraków 2005. Berger P. L., Luckmann T., Społeczne tworzenie rzeczywistości, przeł. J. Niżnik, PIW, War- Bernstein B., Odtwarzanie kultury, przeł. Z. Bokszański, A. Piotrowski, PIW, Warszawa Eco U., Semiologia życia codziennego, przeł. J. Ugniewska, P. Salwa, Czytelnik, Warszawa szawa 1983. 1990. 1998. Ferenz K., Charakter społeczeństwa a koncepcje edukacyjne w programach szkolnych, „Edu- kacja” 2002, nr 2 (78). Ferenz K., Pojęcie człowieka kulturalnego a znaczenie przypisywane edukacji [w:] Edukacja zorientowana na XXI wiek, red. J. Gajda, Wyd. UMCS, Lublin 2000. Gołaszewska M., Internalizacja kultury. Analiza i interpretacja zjawiska oraz pojęcie „edukacja kulturowa” w aspekcie antropologii ﬁ lozoﬁ cznej [w:] Pedagogika kultury, red. J. Gajda, Wyd. UMCS, Lublin 1998. Grathoﬀ R., Środowisko i społeczeństwo [w:] Świat przeżywany: fenomenologia i nauki spo- łeczne, red. Z. Krasnodębski, PIW, Warszawa 1983. Jakubowski W., Edukacja w świecie kultury popularnej, Impuls, Kraków 2006. Koralewska E., Kultura popularna [w:] Słownik literatury popularnej, red. T. Żabski, Towarzystwo Przyjaciół Polonistyki, Wrocław 1997. Melosik Z., Edukacja i przemiany kultury współczesnej [w:] Edukacja kulturalna w życiu człowieka, red. D. Jankowski, Wyd. UAM, Kalisz 1999. MertonR. K. , Teoria socjologiczna i struktura społeczna, przeł. E. Morawska, J. Wertenste- in-Żuławski, PWN, Warszawa 1982. Olbrycht K., Edukacja kulturalna wobec wpływu środków masowego przekazu – pytania podstawowe [w:] Edukacja kulturalna w życiu człowieka, red. D. Jankowski, Wyd. UAM, Kalisz 1999. Olbrycht K., Kultura osobista wśród celów edukacji kulturalnej? [w:] Edukacja kulturalna. Wybrane problemy, red. K. Olbrycht, Wyd. UŚ, Katowice 2004. Patočka J., Filozoﬁ a kryzysu nauki według Edmunda Husserla i jego koncepcja fenomenologii „świata przeżywanego” [w:] Świat przeżywany: fenomenologia i nauki społeczne, red. Z. Krasnodębski, PIW, Warszawa 1993. Reeves B., Nass C., Media i ludzie, przeł. H. Szczerkowska, PIW, Warszawa 2000. Szuman S., O sztuce i wychowaniu estetycznym, PZWS, Warszawa 1968. Waldenfels B., Pogardzana doxa. Husserl i trwający kryzys zachodniego rozumu [w:] Świat przeżywany: fenomenologia i nauki społeczne, red. Z. Krasnodębski, PIW, Warszawa 1993. Waloszczyk K., Planeta nie tylko ludzi, PIW, Warszawa 1997. Wawrzak-Chodaczek M., Miejsce telewizji w życiu codziennym rodziny, Wyd. UWr, Wrocław 1997.\n<a href="http://cyfroteka.pl/ebooki/Kultura_i_edukacja-ebookRO/p0209771i020" target="_blank" title="Kultura i edukacja [Witold Jakubowski] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="http://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Kultura i edukacja [Witold Jakubowski] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


Młodzi o blokach. Wielka płyta oczami młodych projektantów - Bryła - mat. partnera\nmat. partnera 03-03-2016 11:37\nProjekt rewitalizacji osiedli z wielkiej płyty - I nagroda w II edycji konkursu Cembrit Bold\nAleksandra Gryc i Weronika Marek\nBlokowiska, problem małych miast - II nagroda w II edycji konkursu Cembrit Bold\nPodniebne podwórko - III nagroda w II edycji konkursu Cembrit Bold\nMaciej Balcerowski i Bartosza Girek\nW budynkach z wielkiej płyty zgodnie z szacunkami mieszka około 11 milionów Polaków. Jak wyglądają te osiedla? Ogromna skala i długi czas, który minął od ich wybudowania sprawił, że ich los jest bardzo różny. Niestety najczęstszym scenariuszem jest prosta termomodernizacja połączona często z krzykliwym kolorem elewacji. Choć takie działania poprawiają termoizolacyjność bloków, to rodzą cała masę problemów głównie estetycznych. Kwestie zagospodarowania osiedli czy stworzenia przestrzeni integrującej mieszkańców, to temat jeszcze bardziej odległy, którym prawie nikt się nie zajmuje.\nA może być zupełnie inaczej. Aby wyłonić najciekawsze rozwiązania młodzi projektanci w II edycji konkursu Cembrit Bold zostali poproszeni o przedstawienie swoich pomysłów na wielka płytę. zobaczcie nagrodzone prace i oceńcie czy udało się poradzić sobie w kreatywny sposób z problemami wielkich osiedli.\nI nagroda - Projekt rewitalizacji osiedli z wielkiej płyty\nPierwsza nagroda została przyznana Aleksandrze Gryc i Weronice Marek. Młode architektki postawiły sobie za cel humanizację i indywidualizację przestrzeni wielkiego blokowiska. Narzędzie jakiego użyły autorki do realizacji tego celu jest proste i dostępne. To balkon w zaproponowanych kilkunastu wariantach funkcjonalnych, oraz jego multiplikacja w postaci małej architektury umiejscowionej w przestrzeniach wspólnych osiedli.\nII nagroda - Blokowiska, problem małych miast\nAutor pracy nagrodzonej II nagrodą to Mateusz Kozica. Jego praca została doceniona za próbę przywrócenia mieszkańcom dumy z osiedla. W swoim projekcie zmierzył się z jednym z Wieluńskich osiedli. W małych miejscowościach, często takie osiedla są traktowane jako relikt poprzedniej epoki a mieszkańcy najchętniej by się ich pozbyli. Mateusz zaproponował coś dokładnie odwrotnego. Z niechcianej przeszłości osiedle ma stać się nową wizytówką miasta, zupełnie nową, świeżą i zupełnie nieoczekiwana narracją w opowieści o polskich blokach.\nIII nagroda - Podniebne podwórko\nPraca Macieja Balcerowskiego i Bartosza Girka to projekt bardziej koncepcyjny niż realizacyjny, ale śmiała wizja podniebnego podwórka niewątpliwie wydaje się bardzo kusząca. To eksperyment i moc wyobraźni, ale to właśnie śmiałe pomysły, które wcześniej były uznawane za niemożliwe do realizacji. Ale to właśnie takie wizjonerskie podejście zawsze prowadziło do wielkich rewolucji w architekturze.\nJak widać, remont blokowisk nie musi kończyć się pastelozą czy krzykliwym rysunkiem piramid na elewacji, a przestrzenie, na które dziś wielu z nas patrzy niezbyt przychylnym okiem przy odrobinie dobrej woli mogą stać się ciekawą i przyjazną przestrzenią dla wszystkich mieszkańców. Podzielcie się w komentarzach swoimi opiniami na tema zaproponowanych rozwiązań.


Aksamitna Pracownia: Ciuchy, ciuszki, fatałaszki…\nW zeszłym (dopiero co minionym) roku była to między innymi nowa kolekcja ciuszków zaprojektowana przez moją przyjaciółkę z Atelieur PM. W jej skład wchodzą modele zarówno dla małych i średnich dziewczynek, jak i dla tych zupełnie dorosłych. Niektóre z nich, zaprojektowane początkowo jako dziecięce spotkały się z tak dużą aprobatą mam, że musiały powstać ich wersje dorosłe.\nA oto krótki przegląd:\nDorosła bluzka kimonowa z dekoltem wykończonym paseczkiem w innym kolorze. Bluzka uszyta jest z miękkiej dzianiny w kolorze ecru z paseczkiem w kolorze bladego błękitu.\nDorosła bluzka asymetryczna, jedyna i niepowtarzalna, która może być noszona na kilka sposobów. Uszyta z nieco grubszej dzianiny w kolorze malinowym.\nDziecięca bluzka kimonowa z mankietami, uszyta z dzianiny w przepięknym fioletowym odcieniu.\nDziecięca bluzka kimonowa z mankietami i dekoltem typu „woda”, uszyta z dzianiny wiskozowej we wzór ludowy.\nDziecięce spodnie „haremki”, uszyte z mięciutkiej dzianiny w odcieniu gołębim.\nDziecięce spodnie z charakterystycznymi „dziobami”, które mogą spełniać również funkcję kieszeni.\nI jeszcze dwie dorosłe spódnice suto marszczone, z rozcięciem (którego niestety nie widać na zdjęciu) w odcieniach intensywnego fioletu i chabru.\nWszystkie modele (i jeszcze wiele innych) można obejrzeć, pomacać, przymierzyć i oczywiście zamówić u mojej przyjaciółki z Atelieur PM, czyli tutaj.\nA kiedy na 3 dni przed Świętami udało mi się zakończyć prace nad wszystkimi powyższymi ciuszkami i miałam chwilę, żeby wreszcie uszyć coś dla siebie zadzwoniła znajoma z zapytaniem, czy nie skróciłabym jej zasłon w nowo urządzonym domu, żeby na Święta było już pięknie. Cóż było robić spakowałam maszynę i kuferek z akcesoriami i pomknęłam na prace "w terenie". W końcu to przecież Święta... :)


ALPS: Utikom przegrał po walce z faworytem • Sport i rekreacja • www.rybnik.com.pl\nALPS: Utikom przegrał po walce z faworytem\n2017-01-08, Autor: materiały prasowe ALPS\nAktualności na dzień 5 stycznia 2017 - 13 termin\nPONIEDZIAŁEK: Utikom gościł czwartą drużynę tabeli Orton Flex Pawłowice. Działo się przez trzy sety! 23, 34 i 25. O zwycięstwach w poszczególnych partiach decydowały pojedyncze akcje, detale, pojedyncze błędy. Utikom przegrywa z faworytem, ale po walce i zajmuje spokojne, 7 miejsce w tabeli. Orton Flex goni czołówkę.\nW II Lidze Top Ten zagrał z Jedynką Jankowice. Osłabieni, bez nominalnego rozgrywającego, jedynkowicze stawili mocny opór, urywając punkt. Niezłe spotkanie Sebastiana Bogocza, który kąsał niemiłosiernie swoją zagrywką. Jednak zwycięstwo ostatecznie przypadło "Dziesiątkom".\nWTOREK: W Jankowicach mecz z OKIS'ami pod pełną kontrolą gospodarzy.\nW Świerklanach Mistrz Ligi wygrywa za trzy punkty z trzecią z jankowickich ekip. Zwycięstwo pewne i ani na chwilę niezagrożone. MVP meczu znów niezawodny Dawid Drużga.\nDwa mecze w II Lidze. Albion uległ u siebie drużynie NORD. Albion w tym sezonie zawodzi, a NORD nie może sobie już pozwolić na straty punktów w takich meczach.\nKolejna porażka, już trzynasta z rzędu Beer'ów 1-3 u siebie z Fundacją EDF, szkoda bo piąty set był bardzo blisko…\nŚRODA: "Damonsy" bez problemu rozprawiają się w trzech setach z Proxeo Silesia Lubomia. W miarę się działo tylko w pierwszej partii. Następne dwie bez przysłowiowego echa. V-ce Mistrz Ligi utrzymuje swój niebagatelny poziom, a goście, no cóż. Kolejna strata punktów i sytuacja coraz mniej wesoła. Najciekawszym oprócz meczu Utikomu z Pawłowicami spotkaniem w tym tygodniu był mecz VRF z MARAT'em. Rozegrany na sali w Boguszowicach pojedynek był emocjonującym, pięciosetowym widowiskiem. Mimo, iż sety "przeplatane”, czyli raz na styku, by za chwilę przybrać zupełnie inny obrót. MARAT wygrywa i co niezwykle ważne umacnia się na wysokim, piątym miejscu w tabeli. Widać, że ta drużyna prezentuje równy poziom w tym sezonie. Ta stabilizacja pozwala, jak widać, nawiązać walkę z najlepszymi i utrzymywać wysoka formę.\nZespół R.Walecka grał rewanż z Impacto LKS Chałupki. Udany rewanż trzeba dodać. Po porażce 1-3 w Chałupkach, w pamiętnym meczu przy pełnych trybunach "Kabareciarze" rewanżują się Impacto w tym samym stosunku. Impacto pozbawione Łukasza Farany na rozegraniu nie poddało się łatwo, ale na Zespół z Olimpii to w tym dniu było za mało. Zespół R.Walecka w tym sezonie to jeden z pretendentów do awansu, w tej chwili v-ce lider drugoligowej tabeli. Drużyna zmotywowana, drużyna zaangażowana, drużyna ze swoim liderem (Marek Drabik wyrasta na czołowego rozgrywającego II Ligi).\nOstatnim starciem tego tygodnia był rewanżowy mecz Strzelca Gorzyczki z Bissel KS Volley Lędziny Centrum. Strzelcy przegrywają u siebie 1-3, co może ich drogo kosztować w walce o pierwszą ligę. Bissel walczył o każda piłkę i wywalczył zwycięstwo. Po trudnym początku sezonu nowa ekipa Ligi goni i to mocno czołówkę tabeli. (JL)\nUtikom InoWino AiR Team - Orton Flex-Pawłowice 1 : 3\nJedynka Jankowice II - OKIS Gaszowice-Nieszporek Motocykle 3 : 0\nDwójka Świerklany Projtrans - Jedynka Jankowice III 3 : 0\nVRF Klimatyzacja Artus Żory - MARAT Rybnik 2 : 3\nLeśna Perła Damons Rybnik - Proxeo Silesia Lubomia 3 : 0\nTop Ten ZST Rybnik - Jedynka Jankowice 3 : 2\nBeer Team - Fundacja EDF 1 : 3\nZespół R-Walecka - Impacto LKS Chałupki 3 : 1\nStrzelec Gorzyczki - BISSELL KS Volley Lędziny Centrum 1 : 3\n1 Leśna Perła Damons Rybnik 13 36 37 -4\n2 Dwójka Świerklany Projtrans 11 32 33 -6\n3 Jedynka Jankowice II 13 31 33 -14\n4 Orton Flex-Pawłowice 12 24 27 -17\n5 MARAT Rybnik 12 21 28 -22\n6 Prestige Jaruga - Rybnik Piaski 12 18 21 -23\n7 Utikom InoWino AiR Team 12 17 24 -23\n8 Jedynka Jankowice III 13 16 21 -25\n9 Proxeo Silesia Lubomia 12 13 16 -26\n10 VRF Klimatyzacja Artus Żory 13 6 13 -36\n11 Jar-Trans Fox Pszów 12 4 6 -34\n12 OKIS Gaszowice-Nieszporek Motocykle 13 4 8 -37\n2 Zespół R-Walecka 13 29 32 -15\n3 NORD Świerklany RO-JO Team 12 26 28 -16\n4 Impacto LKS Chałupki 12 23 27 -17\n5 Victoria Pilchowice 12 23 27 -19\n6 Strzelec Gorzyczki 12 22 27 -18\n7 BISSELL KS Volley Lędziny Centrum 13 21 26 -25\n8 Top Ten ZST Rybnik 13 15 26 -29\n9 Jedynka Jankowice 13 14 22 -30\n10 Fundacja EDF 13 12 15 -30\n11 Albion Team – gramy dla Kuby 13 6 9 -34\n12 Beer Team 13 0 5 -39


Ślubne perłowe szpilki z wycięciami Tamara ivory-Brilu.pl\nSzpilki Tamara to niezwykle szykowny model, które wyróżnia się widocznymi na tylnej części cholewki wycięciami. To kobiece obuwie produkcji polskiej zachwyca też zgrabnością kształtu i odznacza się solidnością wykonania. Przy tworzeniu części wierzchniej posłużono się skórą ekologiczną z połyskiem, natomiast przy produkcji bardzo wytrzymałej podeszwy odpornym na wpływ czynników zewnętrznych tuniskórem. Szpilki Tamara uzupełniono o profilowane wkładki Doubly Comfy, które perfekcyjnie dopasowują się do kształtu stóp, chroniąc je przed odciskami i otarciami. Wąski obcas mierzy aż dziewięć centymetrów, a nosek ma szpiczasty kształt. To obuwie damskie występuje w kilku modnych kolorach.\ncholewka została stworzona z ekologicznej skóry z połyskiem,\nŚlubne perłowe szpilki z wycięciami Tamara w kolorze ivory - bardzo kobiece…\nŚlubne perłowe szpilki z wycięciami Tamara w kolorze ivory to model z gatunku tych, obok których nie sposób przejść obojętnie. To śliczne obuwie kobiece zachwyca nie tylko stylem i elegancją, ale także modną tonacją. Szpilki Tamara w kolorze ivory staną się uroczym dopełnieniem wielu sukienek ślubnych. Warto zestawić je zarówno z długimi, jak też z krótkimi kreacjami. Stworzą intrygujący duet na przykład z klasyczną sukienką, z dopasowaną, gładką górą z dekoltem w łódkę, i z długim lekko opadającym dołem. Uzyskasz też przepiękną stylizację ślubną, łącząc ten model na przykład z kreacją w stylu boho czy empire. Istotnymi atutami tego kobiecego obuwia są noski w szpic i wysokie obcasy, które to elementy posiadają tendencję do optycznego wyszczuplenia sylwetki. Za sprawą tego modelu możesz także zyskać niemało dodatkowych centymetrów.\nszpilki ślubne koloroweszpilki wysokieszpilki do ślubuszpicszpilki do tańcaszpilki na weseleszpilki 9 cmszpilki ivorybuty ślubne Ivoryszpilki złoteczółenka na szpilcebuty z ozdobamiszpilki ozdobnePokaż więcej\nOpinie o Ślubne perłowe szpilki z wycięciami Tamara ivory


Zasłony na przelotkach | Sklep internetowy Polskiefiranki.pl\n» Zasłony na przelotkach\nod 100,00 zł (18)\nTaśma marszcząca U-2\nZasłony na przelotkach, znane też jako zasłony na kółkach, są bardzo popularne. Wśród ich najważniejszych zalet wymienia się niezwykle łatwe zawieszanie (na przystosowanym do tego karniszu), ciche i bezproblemowe przesuwanie zasłonki (cała „konstrukcja” pracuje o wiele ciszej i swobodniej niż w przypadku typowego karnisza z „żabkami”) oraz estetyczny wygląd.\nChoć większość osób wybiera zasłony na przelotkach do wnętrz utrzymanych w stylu nowoczesnym (w tym do pokoju dziecięcego), w naszym sklepie oferujemy szeroki wachlarz rozmiarów, materiałów, wykończenia, krojów, kolorów i wzorów, co pozwoli Ci dopasować ten typ zasłonek również do wnętrz urządzonych w tradycyjnej, eleganckiej stylistyce.\nDobierając zasłonki do charakteru wnętrza, możesz też wybierać spośród wielu rodzajów przelotek – znajdziesz przelotki chromowane, pozłacane, posrebrzane, patynowane i w kolorze starej miedzi.\nZobacz nasze kolekcje gotowych zasłon na przelotkach!\nOgromną zaletą zasłon na przelotkach jest fakt, że stabilna konstrukcja materiału nawleczonego na karnisz umożliwia zawieszenie grubej i długiej – a przy tym także ciężkiej – tkaniny, która nie zerwie delikatnych żabek. Kompletne zaciemnienie wnętrza salonu czy sypialni można uzyskać albo za pomocą nowocześnie wyglądających rolet, albo eleganckich, grubych zasłon. Długi od sufitu do podłogi materiał o zerowej przepuszczalności światła siłą rzeczy musi być ciężki. Warto zatem postawić na klasyczne, a przy tym stabilne zasłony na przelotkach.\nGotowe zasłony na przelotkach\nElegancki, gruby karnisz z przewleczoną przez przelotki zasłoną to klasyka elegancji w aranżacji wnętrz. Długi do samej podłogi, gruby materiał w szlachetnym, ciemnym kolorze nada salonowi tradycyjnego i poważnego charakteru, a jednocześnie ograniczy dostęp promieni słonecznych do mieszkania. Szukasz czegoś, co perfekcyjnie uzupełni aranżację pokoju dziennego bądź sypialni? Zapoznaj się z pełną ofertą zaciemniających zasłon na przelotkach w naszym sklepie internetowym!\nZaciemniające zasłony na przelotkach\nW naszym sklepie znajdziesz ogromny wybór różnych wzorów i kolorów gotowych zasłon na przelotkach. Polecamy między innymi zaciemniające tkaniny w kwiaty lub pasy, jak również gładkie – granatowe, butelkowozielone, grafitowe, bordowe, fioletowe czy brązowe. Dostępne są także różne rodzaje tkanin – na przykład satynowe, welurowe, aksamitne, żakardowe i wiele innych. Zadbaj o stylowe dekoracje okienne oraz perfekcyjne zaciemnienie pokoju podczas upalnego, słonecznego dnia. Sprawdź wszystkie gotowe zasłony na przelotkach w sklepie PolskieFiranki.pl!\nGranatowe lub ciemnozielone zasłony do tradycyjnego wnętrza\nZasłony okienne w jasnych kolorach nadają wnętrzu lekkości, jednak to ciemne, szlachetne kolory pozwalają osłonić pomieszczenie przed niechcianymi promieniami słonecznymi. Szczególnie polecamy takie odcienie jak granat, butelkowa zieleń, bordo czy czekoladowy brąz – zasłony na przelotkach w tych barwach nadadzą Twojemu salonowi lub sypialni tradycyjnego, eleganckiego charakteru i wspaniale będą komponować się z dodatkami w innej kolorystyce. Przekonaj się, jak pasjonującym zajęciem jest dekorowanie wnętrza z użyciem pięknych dodatków!\nSzukasz jednobarwnej, doskonale zaciemniającej zasłony na przelotkach? A może preferujesz materiały w kolorowe kwiaty lub stonowane pasy? Zapraszamy na zakupy w naszym sklepie internetowym – na pewno znajdziesz idealne dekoracje okienne do swojego domu.\nKomplet zasłon na przelotkach lub taśmie EFE / 18 kolorów / różne wymiary\nCena: 155,90 zł\nZasłona gotowa 390082 na przelotkach lub taśmie / różne wymiary\nZasłona gotowa 390147/101 na przelotkach lub taśmie / różne wymiary\nZasłona gotowa 390416 na przelotkach lub taśmie / różne wymiary\nZasłona gotowa 390432 na przelotkach lub taśmie / różne wymiary\nZasłona gotowa 390437 na przelotkach lub taśmie / różne wymiary\nZasłona gotowa 390928003 na przelotkach lub taśmie / różne wymiary\nZasłona gotowa MILAS na przelotkach 140x270cm z możliwością skrócenia / kolor beżowy\nCena: 167,90 zł\nZasłona gotowa MILAS na przelotkach 140x270cm z możliwością skrócenia / kolor butelkowa zieleń\nZasłona gotowa MILAS na przelotkach 140x270cm z możliwością skrócenia / kolor ciepły beż\nZasłona gotowa MILAS na przelotkach 140x270cm z możliwością skrócenia / kolor granatowy\nZasłona gotowa MILAS na przelotkach 140x270cm z możliwością skrócenia / kolor musztarda\nZasłona gotowa MILAS na przelotkach 140x270cm z możliwością skrócenia / kolor pudrowy róż\nZasłona gotowa MILAS na przelotkach 140x270cm z możliwością skrócenia / kolor szary\nZasłona gotowa na przelotkach BLENDA 140x260cm / kolor srebrny\nCena: 131,90 zł\nZasłona gotowa na przelotkach PERUGA 140x260cm / kolor musztardowy\nZasłona gotowa na przelotkach PERUGA 140x260cm / kolor zielony\nZasłona velvetowa na przelotkach MORENA 140x270cm / kolor różowy


Powstanie obwodnica Strzyżowa - Inżynier Budownictwa\nMostostal Warszawa wygrał przetarg ogłoszony przez Podkarpacki Zarząd Dróg Wojewódzkich i wybuduje ponadsześciokilometrową obwodnicę Strzyżowa w ciągu drogi wojewódzkiej nr 988.\nInwestycję o wartości blisko 99 mln zł Mostostal Warszawa zrealizuje w ramach Grupy Kapitałowej razem z Mostostalem Kielce. To największe wartościowo zadanie planowane do realizacji w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego na lata 2014–2020. Obwodnica Strzyżowa będzie częścią drogi wojewódzkiej nr 988, a jej przebieg przez obszary zabudowane, rolne oraz tereny nieużytkowane ma skierować ruch tranzytowy poza centrum miasta oraz usprawnić łączność drogową na odcinku Babica – Twierdza. Ponadsześciokilometrowa trasa będzie jednojezdniową drogą klasy G z dwoma pasami ruchu o szerokości 3,5 m każdy.\nW ramach umowy przewidziana jest budowa zarówno jednopoziomowych (typu rondo, skanalizowanych lub zwykłych), jak i dwupoziomowych (m.in. w formie wiaduktów) skrzyżowań z drogami i linią kolejową. Lokalnie w strefie skrzyżowań pojawią się dodatkowe pasy lewoskrętów, włączeń i wyłączeń. W sumie ma powstać ok. 25 obiektów inżynierskich, w tym: 5 mostów (3 na Wisłoku i po jednym obiekcie przez rzekę Stobnica i potok Różanka), wiadukty drogowe oraz przepusty.\n– budowę dróg dojazdowych (serwisowych),\n– zabezpieczenie terenów zagrożonych osuwiskami,\n– budowę chodników w obrębie skrzyżowań i zatok autobusowych oraz przebudowę istniejących,\n– budowę oświetlenia w rejonie skrzyżowań typu rondo i skrzyżowań dwupoziomowych,\n– budowę urządzeń ochrony środowiska, m.in.: ekranów akustycznych, przejść dla zwierząt, urządzeń oczyszczających wody opadowo-roztopowe, zieleni izolacyjnej – w zależności od wskazań decyzji środowiskowej,\n– budowę układu odwodnienia drogi,\n– budowę/przebudowę lub zabezpieczenie wszystkich kolidujących urządzeń infrastruktury zewnętrznej występujących w obszarze inwestycji,\n– wykonanie oznakowania drogi oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego.


Biblioteka | Zespół Kształcenia i Wychowania w Kolbudach\nKolejną lekturą , z którą zmierzyli się uczestnicy Wielkiego Maratonu Czytelniczego, była książka Charlotte Habersack „ Proszę nie otwierać. Gryzie!” Wciągająca opowieść z dużą dawką humoru dla wszystkich dzieci, które chcą przeżyć niezwykłą przygodę! Wszystko zaczyna się od tajemniczej paczki, którą dostał Nemo, a na której widniało ostrzeżenie: PROSZĘ NIE OTWIERAĆ! Więc Nemo zaraz otworzył i ...Co się stanie? Otóż może stać się bardzo dużo, ale o tym przeczytacie sami. Zapraszamy do biblioteki.\n14.02.2022 11:59 | więcej »\nMaraton czytelniczy- test 3\n„ Ignaś”. Opowieści patriotyczne- Wioletta Piasecka\nKsiążka opisuje losy małego Ignasia Paderewskiego, który żyje w okupowanej Polsce. Chłopiec, pomimo trudności, biedy, utraty rodziców i zawiłości losu, ma marzenia. Chce zrobić coś wielkiego dla swojego kraju i chce zostać sławnym i szanowanym pianistą. „ Nigdy się nie poddawaj. Walcz o siebie synku i walcz o Polskę...” Słowa, które kiedyś usłyszał od taty dodawały mu otuchy, gdy trafia pod opiekę ciotki i zaczyna uczyć się gry na pianinie. „ Ignaś” to przede wszystkim książka o odwadze, ciężkiej pracy i trudnych wyborach. Autorka Wioletta Piasecka przekonuje młodego czytelnika, że warto poznawać dzieje własnego narodu, a lekcja historii wcale nie musi być nudna. Dodatkowym walorem są piękne, kolorowe ilustracje i duże litery, które ułatwiają czytanie najmłodszym. Polecamy i zachęcamy do czytania.\n16.01.2022 13:53 | więcej »\nMaraton czytelniczy test 2\n„To ja, Twój wstyd. Nie wstydź się mnie. Ja też na coś się przydaję”. Przekonali się już o tym nasi maratończycy czytając kolejną obowiązkową lekturę. „Wstyd i latający śpiwór” Wojciecha Kołyszko, bo o niej mowa, opowiada o pożytkach jakie wynikają ze zdrowego wstydu, ale również o tym, jak zgubne jest to uczucie, kiedy wstydzimy się nadmiernie. Treść książki pomyślana jest tak, aby dzieci uczyły się rozpoznawania, akceptowania i właściwego okazywania uczuć. Ciekawostką jest natomiast to, że zawiera „ instrukcję obsługi wstydu” czyli praktyczne sposoby radzenia sobie z tym uczuciem. Książka choć skierowana jest głównie do dzieci, ale i dorośli mogą skorzystać na jej przeczytaniu. Zwłaszcza część ćwiczeniowa może przydać się rodzicom, kiedy będą musieli wytłumaczyć swoim dzieciom, co dzieje się z ich uczuciami.\n12.12.2021 17:41 | więcej »\nOgólnopolski Wielki Maraton Czytelniczy\nRuszyła kolejna edycja Ogólnopolskiego Wielkiego Maratonu Czytelniczego.\nW naszej szkole, w krainę niesamowitych przygód z bohaterami książek, wystartowało siedemnaścioro uczniów z klasy II c i III c. Pierwsza lektura już przeczytana. Pierwszy test napisany. Uczniowie sprawdzili swoją wiedzę z treści książki Tiny Oziewicz „ Co robią uczucia?”.\nKsiążka niezwykła w swej prostocie. Minimalna ilość tekstu, krótkie zdania, ale jakże wymowne, pobudzające wyobraźnię. Do tego nieskomplikowane, stonowane w kolorach, a jednocześnie głębokie i pełne emocji ilustracje. Lektura oswaja dzieci z różnorodnością ludzkich uczuć, które towarzyszą nam na co dzień. To z niej dowiadujemy się co robi ciekawość, nadzieja, przyjaźń, wdzięczność, smutek, złość, strach, które z uczuć piecze ciasto, a które wchodzi na szklaną górę.\n01.11.2021 18:19 | więcej »\nZakończenie Maratonu Czytelniczego 2019/2020\nW związku z sytuacją epidemiologiczną oraz zgodnie z zaleceniami Ministerstwa Edukacji Narodowej, organizator Wielkiego Maratonu Czytelniczego, Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. Josepha Conrada Korzeniowskiego w Gdańsku, podjęła decyzję o zakończeniu tegorocznej edycji konkursu po szóstym etapie. Wyniki przesłałyśmy do Ogólnopolskiego Koordynatora. W dn. 12 maja Komisja Konkursowa opublikuje ostateczne wyniki i umieści je na stronie organizatora. Dyplomy dla uczniów nagrodzonych ( czyli laureatów , finalistów i wyróżnionych) zostaną wysłane drogą pocztową na adres szkoły, a dyplomy dla wszystkich uczestników- drogą mailową do koordynatorów szkolnych. My, pięknie Wam dziękujemy za udział i życzymy dużo zdrowia. Zostań w domu- czytaj książki!\n02.04.2020 09:39 | więcej »\n„ Ćwicz i nie poddawaj się” - radzą maratończycy\n„ O zajączku Filipie, który ze strachu dokonał wielkich czynów” to kolejna książka z listy maratończyków. To historia zajączka o imieniu Filip, który wśród swojego rodzeństwa urodził się najmniejszy, najsłabszy i nieporadny. Z tego też powodu przez nich nie był akceptowany, a nawet stał się obiektem kpin. Na szczęście miał kochających rodziców, którzy z miłością, cierpliwością i mądrością wspierali go i motywowali do działania. „ Musisz w siebie uwierzyć. Żeby w siebie uwierzyć powinieneś zacząć ćwiczyć. (…) Sukcesy nie przychodzą w życiu same. Trzeba popracować, żeby osiągnąć sukces”. Bajka Elżbiety Zubrzyckiej to pouczająca opowieść o przezwyciężaniu strachu i własnych słabości, o odwadze, przyjaźni i bezinteresownej pomocy oraz o tym, jak ważne jest wsparcie najbliższych i ich wiara w nas. Historia o małym zwierzątku uczy, że wyznacznikiem sukcesu nie jest tylko talent i szczęście, ale przede wszystkim ciężka praca i wiara w to do czego dążymy. Książka E. Zubrzyckiej „ O zajączku Filipie, który ze strachu dokonał wielkich czynów” zwraca również uwagę swoją piękną szatą graficzną - twarda oprawa, miły w dotyku papier kredowy i piękne ilustracje połączone z prawdziwymi zdjęciami fotograficznymi. To ważna pozycja w literaturze dla dzieci, którą bardzo polecamy.\n02.04.2020 09:09 | więcej »\n17 lutego 2020r.uczniowie klas pierwszych byli uroczyście pasowani na czytelnika biblioteki szkolnej. Z tej okazji dzieci z klasy IIa przygotowały inscenizację pt. Zaczarowany bajek świat. Postacie z bajek zachęcały do czytania książek i czasopism, przekazały prośby i rady książek. W trakcie uroczystości pierwszoklasiści przyrzekali, że będą czytać oraz dbać o książki. Na zakończenie pożyczyli wybrane przez siebie lektury.\n27.02.2020 10:16 | więcej »\nPowiatowy Konkurs Czytelniczy "Z książką na ty"\nW dn. 11-13 lutego 2020 r. w Pedagogicznej Bibliotece Wojewódzkiej – Filii w Pruszczu Gdańskim odbył się Konkurs Pięknego Czytania. Jest to pierwszy etat Powiatowego Konkursu Czytelniczego „ Z Książką na ty”. Jego celem jest doskonalenie umiejętności pięknego czytania, budzenie zainteresowania wartościową literaturą oraz popularyzowanie czytelnictwa wśród uczniów. Na konkursowe zmagania przyjechało aż 116 uczniów z 20 szkół powiatu gdańskiego. Jury oceniało poprawność czytania, jego płynność, interpunkcję, dykcję oraz tempo. Naszą szkołę godnie reprezentowały 2 uczennice : Klara Wawryk z kl. II a i Malwina Szymańska z kl. IV a. Drugi etap konkursu odbędzie się w Trąbkach Wielkich w dn. 24-25.03.2020 r.\nU. Zwarra, H.Młyńska\n27.02.2020 10:14 | więcej »\n" Czart - pies lawinowy"- kolejna lektura Maratonu Czytelniczego\nPies na medal – to nowa seria Wydawnictwa Zielona Sowa skierowana do młodszych dzieci, opowiadająca o psach. Książki z tej serii nie tylko bawią, ale również uczą i doskonalą umiejętność samodzielnego czytania. Jedną z nich jest książka autorstwa Barbary Gawryluk „Czart- pies lawinowy”. Jest to piękna opowieść o mądrym czworonogu. Nasz bohater mieszka w polskich górach, jest owczarkiem niemieckim, ma pięć lat i jest psem lawinowym. Poznajemy go podczas akcji ratunkowej. Wykorzystując swój doskonały węch, niezwykłą inteligencję, siłę i odwagę pomaga odnaleźć porwanego przez lawinę nastolatka. Czart to jeden z najzdolniejszych ratowników górskich, a przy tym jest bardzo sympatyczny i przyjacielski. Tą niezwykłą opowieść uzupełniają w książce liczne przypisy , w których autorka wyjaśnia młodym czytelnikom trudne słowa np. lawinisko, tobogan, detektor lawinowy, tłumaczy również co to znaczy podciąć śnieg oraz podaje numer telefonu ratunkowego w górach. Zdaniem naszych maratończyków jest to książka, którą warto przeczytać.\nU. Zwarra, H. Młyńska\n13.02.2020 18:50 | więcej »\n„Ciumkowe historie, w tym jedna smutna” to zbiór opowiadań, i nie tylko, przedstawiających codzienne życie pewnej rodziny ( mamy, taty, Grzesia i Kasi). Na stronach książki, którą napisał Paweł Beręsewicz, czytamy o przygodach tejże rodziny między innymi na grzybobraniu, czy też na pieszej wycieczce w górach. Rodzina Ciumków mierzy się także z takimi problemami jak, pierwsza spowiedź Grzesia i występ Kasi w roli nietypowej baletnicy. Opowiadania są radosne i dowcipne. Ale wśród nich, jak wskazuje tytuł, jest jedna smutna. Historia pt.” Burek” może przytrafić się każdemu z nas. Do poznania tej książki zachęcają nie tylko nasi maratończycy, ale również ciekawe ilustracje i większa czcionka, która ułatwia czytanie.\nU.Zwarra, H. Młyńska\n02.02.2020 07:37 | więcej »\nLeon pyta – czyli dziecięce rozważania na poważne tematy\nCzy wróżka zębuszka istnieje? autorstwa Marty H. Milewskiej– to trzecia lektura , z którą musieli się zmierzyć nasi dzielni maratończycy. Świetna książka z nowoczesnymi ilustracjami, zachęca do refleksji i własnych prób przeprowadzania wywiadów. Wszystko zaczęło się od wrodzonej ciekawości Leona - ucznia drugiej klasy szkoły podstawowej. Nasz bohater postanowił dowiedzieć się prawdy o wróżce zębuszce. W tym celu przygotowuje trzy pytania i przeprowadza wywiad z kilkoma rodzicami swoich kolegów i koleżanek. Podsumowanie badań przedstawił na końcu książki w formie ośmiu punktów. Czego dowiedział się o wróżce zębuszce i o jeszcze innych paru rzeczach, musicie przeczytać sami. Życzymy miłej lektury.\n18.12.2019 19:39 | więcej »\nMali czytelnicy nie tylko słuchali opowieści, ale również aktywnie uczestniczyli w spotkaniu: między innymi losowali „ zaczarowane” wróżby przygotowane przez p. Wiolettę oraz wspólnie z pisarką bawili się w improwizacje teatralne. Był także czas na pytania, na które sympatyczna pisarka odpowiadała niezwykle wyczerpująco. Na koniec spotkania uczniowie mogli zakupić książki oraz dostać dedykację i autograf pisarki. Specjalną dedykację otrzymali również czytelnicy naszej szkolnej biblioteki.\n25.11.2019 10:17 | więcej »\nMaraton czytelniczy- lektura na listopad\n21.11.2019 21:16 | więcej »\nHistoryczny akcent w Maratonie Czytelniczym\n„ Ta historia zdarzyła się ponad sto lat temu. Polski od dawna nie było na mapie świata, ale w sercach wielu Polaków wciąż żyła nadzieja na odzyskanie niepodległości. A na dalekiej Syberii pewna mała dziewczynka czekała na czarodzieja”. Tak rozpoczyna się druga obowiązkowa lektura dla Maratończyków. Książka Wioletty Piaseckiej, z cyklu Opowieści patriotyczne „Faustynka” przybliża młodym czytelnikom postać Faustyny Morzyckiej – polskiej patriotki, która całe swoje życie poświęciła dzieciom ucząc je pisać i czytać po polsku, kiedy było to surowo zabronione.\nKsiążka poza faktami i wiedzą historyczną ukazaną w przystępnej dla dzieci formie, opowiada po prostu historię dziewczynki, która walczy z przeciwnościami losu, aby spełniać swoje marzenia. To opowieść nie tylko o wielkiej pasji, sile, odwadze i nadziei, ale również o trudnych relacjach rodzinnych.\nH. Mlyńska, U. Zwarra\n21.11.2019 20:27 | więcej »\nJesienne czytanie- miłe sluchanie\nJesień na dobre zagościła już w naszym kalendarzu. Przypominają o tym żółto - brązowe liście drzew i czerwieniejące się korale jarzębiny. Dzieci z przedszkola w Kolbudach szukały jesieni w książkach w zbiorach naszej biblioteki. Znalazły ją w wierszach Ewy Szelburg- Zarembiny, Danuty Gellnerowej, Wandy Chotomskiej , w zagadkach, atlasach grzybów oraz w Leśnej Górce, gdzie toczy się akcja książki „ Jesień w klinice małych zwierząt w Leśnej Górce” autorstwa Tomasza Szweda. Przedszkolaki wysłuchały ciepłych historii o małych zwierzątkach, dowiedziały się jak wyglądają ich przygotowania do zimy, ale również oswoiły się z tematem lekarzy, szpitala i zabiegami medycznymi. Książkę czytała dzieciom p. Basia.\n29.10.2019 21:10 | więcej »\nMaraton czytelniczy- lektura na październik\n22.10.2019 21:04 | więcej »\nPo raz drugi nasi chętni uczniowie z kl. II a, II b, III b, III c przystąpili do Wielkiego Maratonu Czytelniczego. W tym roku konkurs pod Honorowym Patronatem Pomorskiego Kuratora Oświaty i Prezydenta Miasta Gdańska otrzymał rangę międzynarodową ( udział zgłosiła szkoła z Wielkiej Brytanii). Przypominamy, że zgodnie z regulaminem , co miesiąc każdy uczestnik musi przeczytać jedną książkę i napisać test sprawdzający wiedzę z przeczytanej lektury. W bibliotece odbył już się pierwszy z siedmiu testów, a dotyczył książki Justyny Bednarek „ Nowe przygody skarpetek( jeszcze bardziej niesamowite)”. Jest to trzynaście opowieści mądrych i zabawnych o przygodach skarpetek, które opuszczają dom małej Basi i wyruszają w różnych kierunkach i w różnym celu. Każda z nich : malinowa, niebieska, bordowa , czy jeszcze jakaś inna, dzięki odwadze i ciekawości świata realizuje swoje plany i pasje. To książka o odkrywaniu talentów i spełnianiu marzeń. Udało się skarpetkom to i uda się dzieciom. „ Skarpetkowe przygody” spodobają się z pewnością naszym małym czytelnikom. Polecamy!\n29.10.2019 21:11 | więcej »\nChcesz poznać bohaterów i ich ciekawe przygody? Zapraszamy do udziału w XI edycji Wielkiego Maratonu Czytelniczego- konkursu o zasięgu ogólnopolskim. Twoim zadaniem jest przeczytanie, co miesiąc, wyznaczonej lektury. Na początku następnego miesiąca odbędzie się test z przeczytanej książki.\n16.09.2019 07:19 | więcej »\n"Dawno, dawno temu\nbyło sobie królestwo, które słynęło z tego, że właściwie nic się w nim nie działo. Wszystko było uporządkowane i zaplanowane ...”\nTak rozpoczyna się książka Doroty Suwalskiej „ Iwo z Nudolandii”. Autorka już na samym początku wprowadza nas w baśniowy klimat. Jest księżniczka Mirabella, choć nietypowa bo „ bije się z chłopakami i lubi oglądać filmy o superbohaterach”, jest smok – skrzydlata bestia i jest niepozorny, nieśmiały i zakochany po uszy w księżniczce tytułowy bohater.\nNa tym kończy się tradycyjna baśń, a akcja wkracza w XXI wiek. Bohaterowie korzystają z telefonów komórkowych, Internetu, telewizji satelitarnej, przesyłają do siebie esemesy. To wszystko sprawia, że książkę czyta się z ogromnym zainteresowaniem i uśmiechem na twarzy. Jest to zatem współczesna baśń o odwadze i miłości. Pokazuje młodemu czytelnikowi to co ma prawdziwe znaczenie w życiu, a nie to co modne. Potwierdza, że strach ma jedynie wielkie oczy, nie jest niczym złym . Jest wręcz potrzebny. To uczucie naturalne i nie czyni z nas tchórzów, nie jest również powodem do wstydu. Historię o ogrodniku i księżniczce znają już maratończycy, a pozostałych uczniów zachęcamy do lektury.\nSzkolne początki czyli „ Tornister pełen przygód”\nSeria książek dla tych którzy rozpoczynają naukę i tych którzy już chodzą do szkoły. W niej ukazała się kolejna książka do przeczytania w Maratonie Czytelniczym „Dziura w gazecie” autorstwa Anity Głowińskiej to prawdziwa perełka wśród współczesnych książek dla dzieci. Idealnie oddaje rzeczywistość szkolną, dynamiczną, pełną śmiechu, kłótni i zawirowań. Główny bohater – czwartoklasista, chłopiec z głową nie od parady, ale ze słomianym zapałem, co gwarantuje, że może wpaść w niezłe tarapaty. Jego kumple- urwisy, których pomysły przyprawiają o zawrót głowy. Dużo psot, figli i zwariowanych przygód , ale znajdziemy tu także ważne tematy : wątek tolerancji religijnej ( jedna z dziewczynka nie chodzi na lekcje religii); budowanie relacji z rówieśnikami ( kłótnia z kolegą) ; przeżywanie pierwszej miłości ; potrzeba wsparcia dorosłych i zaimponowanie kolegom. Wszystko to osadzone jest w polskich realiach , jasne żarty językowe, duże, kolorowe z poczuciem humoru ilustracje. Książka jest dla młodego czytelnika drogowskazem do zrozumienia siebie i świata.\nZachęcamy również do przeczytania innych książek z tej serii:\n„ Szkoła dla początkujących” - E. Pałasz, „ Zając zostaje!” - M. Kapelusz, „ Zawiła historia niesfornego Kacperka” - K. Michalec oraz „ Do czego służy kotlet” A. Głowińska.\n03.03.2019 12:37 | więcej »\nW dniach 5 i 6 lutego 2019 r. w bibliotece szkolnej odbyło się „Pasowanie na czytelnika biblioteki”. Jest to oficjalne przyjęcie uczniów klas pierwszych do grona czytelników. Chcemy w ten sposób zachęcić dzieci do korzystania z biblioteki, wypożyczania książek oraz nieustannego rozwijania umiejętności czytania.\nPrzedstawienie wprowadzające w świat książek przygotowała kl. III a i kl. II a pod opieką pań: I. Ksantopulos, I. Sobolewska i A. Chmielewskiej. Podczas wspólnej zabawy pierwszaki rozpoznawały tytuły i bohaterów książek, rozwiązywały zagadki i odpowiadały na zadawane im pytania. Składając uroczyste przyrzeczenie zobowiązały się sumiennie wypełniać obowiązki czytelnika. Następnie każdy uczeń mógł samodzielnie wybrać i wypożyczyć swoją pierwszą książkę ze zbiorów biblioteki. Jako pamiątkę nasi nowi czytelnicy otrzymali kolorowe zakładki.\n08.02.2019 08:42 | więcej »\nTest z lektury nr 5 odbędzie sie we czwartek, 7 lutego na 3 lekcji. Zapraszamy.\n31.01.2019 20:18 | więcej »\nMaraton czytelniczy- lektura na luty\n31.01.2019 20:04 | więcej »\nCzytam, bawię się i uczę\nTak mogą powiedzieć uczestnicy Maratonu Czytelniczego po przeczytaniu książki nieżyjącej już norweskiej pisarki Anne- Cath Vertly „ 8 + 2 i pierwsze święta”.\nJest to kolejna część przygód wesołej, sympatycznej rodzinki po przeprowadzce do domku w lesie. Książka pełna ciepła, uczy optymizmu i dziecięcej radości, poprawia nastrój, pokazuje niesamowitą moc rodzinnych więzi. Znajdziemy tu między innymi receptę na dobrą zabawę – mając tylko pod opieką zwykłe ziemniaki, na to jak skutecznie wyleczyć się z lęku przed ciemnością, jak walczyć o swoje potrzeby i marzenia. Cudowna jest tu natura i rytm życia z nią związany. Ale też są tajemnicze zniknięcia ( najmłodszego dziecka i babcinych kur).\nZachęcany również do czytania innych części tej serii. W zbiorach naszej biblioteki mamy:\n„ 8 + 2 i ciężarówka”, „ 8 + 2 i Anton z Ameryki”, „ 8 + 2 i domek w lesie”, „ Sekret taty i ciężarówka”.\n15.01.2019 16:47 | więcej »\nMaraton czytelniczy- lektura na styczeń


Akro - kostka brukowa Wieliczka - Katalog stron internetowych - Dodaj-strone.com.pl\nStrona główna » Budownictwo » Usługi budowlane » Akro - kostka brukowa Wieliczka\nJuż od dłuższego czasu świadczymy kompleksowe usługi brukarskie w Wieliczce, Bochni i w okolicznych miejscowościach. Jeżeli chcecie powierzyć nam swoje zlecenie, to warto umówić się na wcześniejszą rozmowę, abyśmy mogli dopasować dla Was najbardziej dogodny termin wykonania wszystkich prac. Kostka brukowa, jakiej używamy w swojej codziennej pracy, jest naprawdę wysokiej jakości i możecie być pewni, że jest odporna na wszelkie warunki atmosferyczne. Brukarstwo w Wieliczce? Na naszych specjalistów zawsze możecie liczyć. Mamy nadzieje, że powierzycie nam swoje zlecenie. Serdecznie zapraszamy do kontaktu.\nAktualizacja: 30-12-2018, godz.: 08:03\nNazwa firmy: AKRO\nbrukarstwo wieliczka, układanie kostki brukowej, kostka brukowa, wieliczka, usługi brukarskie\nZareklamuj stronę www.brukarstwo-wieliczka.pl:\nKomentarze dla "Akro - kostka brukowa Wieliczka":\nW pełni profesjonalna i nowoczesna firma Omel Kop funkcjonuje na rynku od kilku lat i oferuje swoim klientom wykonywanie robót ziemnych, wyburzenia, rozbiórki oraz wynajem koparek. Chcesz dowiedzieć się jeszcze więcej sz ...


Giorgio Armani - Si recenzja - Lifestyle okiem Julii - uroda · moda · literatura · wystrój wnętrz\nGiorgio Armani - Si recenzja\nby Julka - www.Okiem-Julii.pl - 22:14:00\nSi od Giorgio Armani jest jednym z zapachów, które zna chyba większość kobiet. Sama zakochałam się w nim zupełnie przypadkowo, kiedy otrzymałam w prezencie bodajże 5 ml miniaturę. Od tamtego czasu wiem, że to jeden z zapachów, które warto polecić do sprawdzenia każdej miłośniczce pięknych woni.\nTo zapach bardzo kobiecy i subtelny, ale jednak wyczuwalny. Zawarta w nim mieszanka nut zapachowych kusi, owiewa tajemnicą i sprawia, że chce się sięgnąć po więcej. Co więcej, Giorgio Armani - Si jest niesamowicie trwały, ma klasyczny i estetyczny flakon i pachnie... po prostu pięknie. To elegancja, która sprawdzi się zarówno na dzień, jak i na noc - w zależności od ilości psików.\nJeśli nie skojarzyliście perfum po nazwie, zapewne jest Wam doskonale znany, prawda? Jeśli nie - polecam przy najbliższej okazji je sprawdzić. Zaręczam, że jest duże prawdopodobieństwo, że powiecie im Si. ;) Ja najpewniej już niedługo zasilę swoją kolekcję o kolejny flakonik. Obecnie na Notino gdzie zazwyczaj zamawiam jest całkiem ciekawa promocja na wodę perfumowaną o pojemności 100 ml, więc podejrzewam, że będzie to szybciej, aniżeli później. ;)\nGiorgio Armani - Si - nuty zapachowe\nNuty głowy - liście czarnej porzeczki.\nNuty serca - frezja, róża.\nNuty bazy - wanilia, ambroxan, nuty drzew, paczuli.\nMieliście już okazję poznać ten zapach? Napiszcie, co o nim sądzicie.\nKategorie : perfumy\nZapachem pisane 10 marca 2021 19:23\nRuda 12 marca 2021 01:03\nKocham ten zapach :)\nMoja lepsza wersja 14 marca 2021 10:06\nSama kompozycja SI jest cudowna i bardzo kobieca. Nie przemawia tylko do mnie fomuła tych perfum, bo za nic nie chcą się utrzyywać na mojej skórze.\nNika_87 22 marca 2021 10:54\nLubię Si, chociaż ostatnio już rok jak nie lepiej od niego odpoczywam bo czuję go wszędzie - w busie,tramwaju i w pracy..\nNie masz pomysłu na prezent? Kup go - BirthdayBox openbox\nColebrook Bosson Saunders – sprawdź, do czego może...\nZamów kosmetyki z rabatem 45%!\nCoco Mademoiselle - Chanel recenzja\n5 hitów w pielęgnacji twarzy\nChanel - Gabrielle recenzja\nPeeeling trychologiczny Radical recenzja - oczyszc...\nSuchy szampon Batiste Oriental - recenzja


Spódniczka Savage - Moda - spódnice - mini - Pakamera.pl\nMini spódniczka z bawełnianej dzianiny w zwierzęcy print. Piękny kolor jesiennych liści.\nSpódniczka na gumie, posiada dwie układane falbany. Wyprodukowana w Polsce.\nSkład 65% bawełna, 30% poliester, 5% elastan\nNr przedmiotu : 2246372\nmini oversize panterka print spódniczka\nThe Dot Queen229,00 PLN


Anglia: Kolejne ofiary politycznej poprawności - Bibula - pismo niezalezne\nAktualizacja: 2011-01-19 10:26 pm\nChrześcijańskie małżeństwo posiadające mały pensjonat w Cornwall w Anglii zostało 2 lata temu pozwane przez “parę” homoseksualistów za odmowę wynajęcia 2-osobowego pokoju osobom nie będącymi małżeństwem. Teraz musza zapłacić odszkodowanie.\nPeter i Hazelmary Bull odmówili parze homoseksualistów wynajmu pokoju w ich pensjonacie. Martyn Hall i Steven Preddi domagali się za to 5 tys. funtów odszkodowania. Małżeństwo Bull utrzymało , że powinno mieć prawo do kierowania się zasadami chrześcijańskimi prowadząc swój biznes, szczególnie, że pensjonat jest jednocześnie ich domem.\nJeden z pracowników pensjonatu zeznał podczas procesu, że cała sprawa została celowo zaplanowana przez gejowską parę, która miała poparcie jednej z lokalnych organizacji gejowskich. Według niego organizacje gejowskie były świadome zasad panujących w pensjonacie i pisały nawet do Bullów, by ci je zmienili. Już wtedy grożono małżeństwu sądem. Quinn powiedział, że kilka godzin przez telefonem Preddiego, który chciał dokonać rezerwacji, odebrał telefon od tajemniczej Pani Preddy, domagającej się pokoju dla pary. Małżeństwo zostało również wsparte przez dwóch emerytowanych biskupów anglikańskich, którzy wyrazili swoje zaniepokojenie potraktowaniem starszych małżonków w liście do „The Daily Telegraph”. To jednak nie pomogło. Właściciele pensjonatu muszą zapłacić parze ponad 3,5 tysiąca funtów odszkodowania. Sędzia przychylił się do wniosku „Komisji ds. Równych Szans i Praw Człowieka” ( EHRC). Ta wpływowa komisja jest zresztą sponsorowana przez środowiska gejowskie.\nMałżeństwo tłumaczy, że w swoim pensjonacie nie wynajmuje pokoi z jednym łóżkiem parom heteroseksualnym nie będącym małżeństwem. – Działamy tak z powodu naszej wiary i naszych poglądów na temat istoty małżeństwa. Tak samo traktujemy homo i heteroseksualistów w tej kwestii- powiedziała mediom Hazelmary Bull. -Za to, że żyjemy zgodnie z zasadami naszej wiary, zostaliśmy ukarani grzywną. Jednak wielu chrześcijan dało nam prezenty i pieniądze na pokrycie kosztów kary. Dziękujemy im za to- dodała kobieta.\nZdaniem małżeństwa chrześcijaństwo jest marginalizowane w Wielkiej Brytanii. Bull przekonuje, że spotkało ich to samo co spotkało chrześcijańskie ośrodki adopcyjne, którym nakazuje się oddawanie dzieci homoseksualistom. Sędzia Judge Rutherford powiedział ,że gejowska para miała status związku partnerskiego i dlatego powinna być traktowana tak samo jak małżeństwo. Sędzia przyznał również, że : dzisiejsze prawo nie może automatycznie być odbiciem Judeo-chrześcijańskich zasad”.\nTen wyrok jest jednym z pierwszych po wprowadzeniu w 2008 roku „Equalities Act”, które uderzają nie tylko w ośrodki adopcyjne, ale również właścicieli pensjonatów. Sytuacja takich ludzi jak małżeństwo Bull była zresztą szeroko omawiana podczas debaty nad wprowadzeniem nowego prawa.\nKanada, państwo poprawności politycznej: Siedząc obok kobiety molestujesz ją seksualnie\nZa: Fronda.pl -- [Org. tytuł: « Kolejne ofiary politycznej poprawności»]\nPrzedruki dozwolone, pod warunkiem podania źródła (np. "bibula.com" lub "Serwis Informacyjny BIBUŁA"), i/lub pełnego adresu internetowego: http://www.bibula.com/?p=30870 oraz niedokonywania jakichkolwiek skrótów lub zmian w tekstach i obrazach.\n(40 | 1.170 | 29848)