Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu Polski Komitet Międzynarodowego Stowarzyszenia Wychowania przez Sztukę InSEA - PDF\nCentrum Sztuki Dziecka w Poznaniu Polski Komitet Międzynarodowego Stowarzyszenia Wychowania przez Sztukę InSEA\nDownload "Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu Polski Komitet Międzynarodowego Stowarzyszenia Wychowania przez Sztukę InSEA"\n1 Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu Polski Komitet Międzynarodowego Stowarzyszenia Wychowania przez Sztukę InSEA\n2 Redakcja i opracowanie nadesłanych materiałów: Agnieszka Krajewska Projekt graficzny katalogu: Tadeusz Wieczorek Skład i łamanie: Tadeusz Wieczorek Korekta: Hanna Woźniak Opracowanie dokumentacji fotograficznej i filmowej oraz płyty DVD: Krzysztof Dziemian Produkcja płyty DVD: Mivamedia Zdjęcia i filmy: Nadesłane przez uczestników przeglądu Druk: Studio Poligrafia Poznań Copyright for Polish Edition by: Polski Komitet Międzynarodowego Stowarzyszenia Wychowania przez Sztukę InSEA Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu Wydanie I ISBN Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Poznań 2008\n3 Ogólnopolski przegląd projektów artystyczno-edukacyjnych Poznań 2008\n4 Spis treści Słowo wstępne od organizatorów... 5 Organizator i współorganizatorzy... 6 Historia i założenia przeglądu... 7 Co nowego, czyli o konieczności permanentnej transformacji Marcin Berdyszak... 8 Mapa pytań Janusz Byszewski... 9 Obraz działań z lat Magdalena Parnasow-Kujawa...10 Projekty artystyczno-edukacyjne zrealizowane w latach Autoportret. Warsztaty...13 Autorski program nauczania wiedzy o kulturze...15 Balans...18 Co w Wiśle piszczy?...21 Cykl projektów edukacyjnych DZIECKO, SZTUKA, KONTAKT...23 Człowiek cząstką natury...26 Dilettante teatr w ruchu...28 Drzewo życia...30 Dzielnicowy Klub Sztuki...33 Eurozabawy...34 Granie w kolekcjonowanie...36 Ja na scenie życia...38 Japońskie fascynacje...41 Kapelusze Paryża...43 Karol, Stasiu i inni terapia przez udział w kulturze...45 Krowie opowieści...48 Mam talent...50 Mapa obszar poznania, kreacji i działań interaktywnych...53 Międzynarodowe Warsztaty NiepokojuTwórczego Kieszeń Vincenta...56 Międzyszkolne Warsztaty Artystyczne MIKRON 2007 ja, czyli kto?...58 Moje miasto, moja przestrzeń. Miejsca, dźwięki, ludzie...61 Muzeum Wyobraźni od Malewicza do Beuysa...64 Na zawsze młodzi...66 Ogólnopolska kampania społeczna Moje prawa i moje obowiązki. O konwencji praw dziecka z dziećmi...68 Ogólnopolski Festiwal Sztuki Małego Dziecka...70 Opolskie Lamki Papierowe warsztaty twórczości...74 Pod gwiaździstym niebem...77 Podróże w zapomnianym krajobrazie...79 Pracownia malarstwa emocjonalnego...81 Przedszkole mediów...83 Przy starym kinie...85 Sceny z życia babci i dziadka...87 Statek teatralny...89 Suwalskie Teatr-Akcje...91 Ślę dobre myśli do Tybetu...93 Świat małego dziecka...95 Teatr dla najnajmłodszych...97 Uzdrawiający sprzymierzeńcy...99 Walizki pełne myśli W niedziele po kościele nowe formy w sztuce W poszukiwaniu znaków czasu Wspólna przestrzeń. Fotoakcje na Kazimierzu Wywiedzione z ziemi Życie codzienne i niecodzienne w dziewiętnastowiecznym domu Lista wszystkich projektów nadesłanych na przegląd Spis treści\n5 Szanowni Państwo, pomysł zorganizowania przeglądu zaprzątał naszą uwagę wielokrotnie. Idea ta pojawiała się podczas spotkań przy okazji walnych zgromadzeń Polskiego Komitetu Międzynarodowego Stowarzyszenia Wychowania przez Sztukę InSEA, w domu Moniki w Łodzi, w parku na Cytadeli w Poznaniu w czasie Międzynarodowych Warsztatów Niepokoju Twórczego Kieszeń Vincenta. W czterech ścianach, czy też w słonecznym plenerze, spieraliśmy się i dyskutowaliśmy o tym, jak w sposób jasny, precyzyjny, a zarazem interesujący, skonstruować założenia przeglądu. To, co z tego powstało, jest splotem doświadczeń i wiedzy każdego z nas. Co do jednego byliśmy jednak zgodni zebranie w jedno dzieło panoramy różnorodnych projektów artystyczno -edukacyjnych i ogromny potencjał cennej wiedzy, który będzie w nim zawarty, to przedsięwzięcie ważne i istotne dla środowiska osób zajmujących się edukacją artystyczną. Latem 2008 roku rozesłaliśmy około 400 maili i około 300 listów z informacją o przeglądzie do stowarzyszeń, fundacji, uczelni artystycznych, instytucji kultury, kuratoriów oświaty w całym kraju, a przede wszystkim do członków Polskiego Komitetu Międzynarodowego Stowarzyszenia Wychowania przez Sztukę InSEA. Dziękujemy tym wszystkim, którzy przekazali nasze zaproszenie do udziału w przeglądzie zainteresowanym osobom. W bazach danych znajdują się bowiem przeważnie adresy do sekretariatów instytucji i to dzięki życzliwości pracujących tam osób informacja trafiała dalej, tam gdzie powinna. Około 200 ulotek rozdaliśmy również bezpośrednio osobom, z którymi współpracujemy lub o których interesujących działaniach wiemy. Na przegląd zostało zgłoszonych 111 projektów. To niezwykła liczba. Tym bardziej, że początkowo nie zapowiadało się tak dobrze i mieliśmy nawet moment zwątpienia w sens i powodzenie naszego pomysłu. Być może w dzisiejszych czasach możliwość zamieszczenia swojego projektu w publikacji nie jest dla autorów tak atrakcyjna, gdy ogromne możliwości stwarza powszechnie dostępny i popularny Internet, który jest nowoczesnym i szybkim źródłem pozyskiwania informacji? Lub być może w zatomizowanym świecie nie jest interesujące znalezienie się w gronie innych, ale raczej akcent położony na indywidualną promocję? Im bliżej jednak terminu nadsyłania zgłoszeń, tym atmosfera stawała się coraz gęstsza, a maile i listy od pasjonatów sztuki i edukacji sypały się jeden za drugim. Był to naprawdę niezwykły czas, gdy z ekranu komputera oraz z pocztowych kopert wyłaniały się coraz to nowe projekty. Nasza wiara w magię drukowanego słowa i wagę konfrontacji różnych doświadczeń i wiedzy różnych osób została przywrócona. Za co również serdecznie dziękujemy. Zgromadzone w niniejszym katalogu projekty stanowią ważny obraz działań artystyczno-edukacyjnych, zrealizowanych w naszym kraju, w latach I chociaż udzielił nam się entuzjazm, radość i optymizm, w jakiejś cząstce wynikający z każdego z projektów, to wskazana jest również ożywcza chwila ochłody. Zapraszamy do lektury bardzo ciekawego tekstu Pana Janusza Byszewskiego z Laboratorium Edukacji Twórczej w Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie, który zawarł w swej refleksji, dotyczącej wszystkich zgromadzonych projektów, wiele wnikliwych i cennych uwag. W wypowiedzi tej nakreślił kilka istotnych tropów, które mogą być ważnym drogowskazem dla wszystkich autorów, niezależnie od dziedziny sztuki, którą się zajmują i wieku uczestników, do których kierują swoje działania. Dziękujemy wszystkim za przesłane zgłoszenia. Większość tekstów i opracowań było pisanych specjalnie na przegląd, uporządkowanych zgodnie z zaproponowanym przez nas wzorem. Dziękujemy za zainteresowanie naszą ideą i za staranne i przemyślane przygotowanie materiałów, za wszystkie zdjęcia i filmy, które pozwalają nam niemal współuczestniczyć w realizowanych przez Państwa działaniach artystyczno-edukacyjnych. Gratulujemy tego, co osiągnęli Państwo do tej pory i życzymy niesłabnącej siły i radości w podejmowaniu kolejnych wyzwań! I już dziś zapraszamy do udziału w kolejnej edycji przeglądu! Organizatorzy: Krzysztof Dziemian Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu, Stowarzyszenie Aktywności Społeczno-Artystycznej Nie Po Drodze Monika Goetzendorf-Grabowska Centrum Kreatywności i Przedsiębiorczości w Łodzi, Polski Komitet Międzynarodowego Stowarzyszenia Wychowania przez Sztukę InSEA Agnieszka Krajewska Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu, Polski Komitet Międzynarodowego Stowarzyszenia Wychowania przez Sztukę InSEA Magdalena Parnasow-Kujawa Akademia Sztuk Pięknych w Poznaniu, Polski Komitet Międzynarodowego Stowarzyszenia Wychowania przez Sztukę InSEA Tadeusz Wieczorek Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu, Stowarzyszenie Artystyczno-Edukacyjne MAGAZYN, Polski Komitet Międzynarodowego Stowarzyszenia Wychowania przez Sztukę InSEA Poznań, 20 grudnia 2008 roku Wstęp 5\n6 Organizator: Polski Komitet Międzynarodowego Stowarzyszenia Wychowania przez Sztukę InSEA Święty Marcin 80/82, pok. 303, Poznań tel Międzynarodowe Stowarzyszenie Wychowania przez Sztukę zwane InSEA jest międzynarodową, pozarządową organizacją wychowania przez sztukę, afiliowaną przez UNESCO. Organizacja powstała w 1951 roku, a jej głównym twórcą był Sir Herbert Read. W roku 1989 został założony Polski Komitet Międzynarodowego Stowarzyszenia Wychowania przez Sztukę. Polski Komitet InSEA jest stowarzyszeniem zarejestrowanym i z tego tytułu posiada osobowość prawną. W 2005 roku uzyskał status organizacji pożytku publicznego. Jest organizacją społeczną, która opiera swą działalność na pracy społecznej członków. Członkami Polskiego Komitetu InSEA są: ludzie kultury, sztuki, nauki, edukacji; artyści; pedagodzy; instruktorzy i multiplikatorzy. W swej statutowej działalności Polski Komitet InSEA realizuje programy autorskie adresowane do przedszkoli, szkół podstawowych, gimnazjalnych, liceów, środowisk akademickich i innych osób dorosłych. Podstawowym celem tych przedsięwzięć jest współudział w rozwijaniu i upowszechnianiu wychowania przez sztukę w Polsce oraz popieranie współpracy w tej dziedzinie z krajowymi i międzynarodowymi stowarzyszeniami. PK InSEA prowadzi stałą współpracę z krajowymi i zagranicznymi instytucjami, uczelniami artystycznymi, stowarzyszeniami i fundacjami oraz prezentuje dorobek członków na kongresach i konferencjach. Posiada bogate zbiory własnych wydawnictw i filmotekę, dokumentującą projekty związane z edukacją i wychowaniem przez sztukę. Najważniejsze projekty zrealizowane w ostatnich latach to: Festiwal Sztuki Małego Dziecka (Łódź), Międzynarodowe Letnie Warsztaty dla Dzieci (Weimar, Niemcy), Międzynarodowa Letnia Akademia Sztuki Otwarte Okno Historii (Jelenia Góra), Międzynarodowe Warsztaty Niepokoju Twórczego Kieszeń Vincenta (Poznań), Wakacje z Leonardem (Poznań), Dwusemestralne Studium Arteterapii (Katowice). Współorganizatorzy: Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu ul. Św. Marcin 80/82, Poznań tel , fax Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu jest instytucją samorządową. Prowadzi wszechstronne i interdyscyplinarne działania w obszarze kultury dla dzieci i młodzieży. Celem instytucji jest inspirowanie profesjonalnej twórczości dla dzieci, promowanie wartościowych zjawisk artystycznych, popularyzacja i wspieranie rozwoju nowatorskich metod edukacji kulturalnej. Współpracuje z prestiżowymi organizacjami: Międzynarodowym Centrum Filmów dla Dzieci i Młodzieży (CIFEJ), organizacji afiliowanej przy UNESCO; Europejskim Stowarzyszeniem Filmu dla Dzieci (ECFA); Europejską Siecią Organizacji Artystycznych dla Dzieci (EUnetART) oraz Międzynarodowym Stowarzyszeniem Teatrów dla Dzieci i Młodzieży (ASSITEJ). Do zadań statutowych Centrum należy organizacja Biennale Sztuki dla Dziecka, Międzynarodowego Festiwalu Filmów Młodego Widza Ale Kino! oraz realizacja projektów edukacyjnych i artystycznych. Swoją misję instytucja wypełnia wielopłaszczyznowo: inspiruje debatę naukową i spotkania artystów, zajmuje się produkcją przedstawień teatralnych, organizacją różnorodnych warsztatów: plastycznych, muzycznych, teatralnych i filmowych. Na przeglądy, festiwale i warsztaty zapraszani są twórcy z całego świata, a dzieci i młodzież mają niebywałą okazję do spotkania z interesującymi artystami i ich dorobkiem. Centrum prowadzi również działalność wydawniczą (Seria Wydawnictw Naukowych Biennale Sztuki dla Dziecka, Nowe Sztuki dla Dzieci i Młodzieży, tomiki z wierszami z konkursu poetyckiego dla dzieci). Stowarzyszenie Artystyczno-Edukacyjne MAGAZYN ul. Augustowska 6, Poznań tel , Stowarzyszenie Artystyczno-Edukacyjne MAGAZYN zostało założone w 2000 roku. W 2005 roku uzyskało status organizacji pożytku publicznego. Organizuje cykle spotkań dzieci i młodzieży ze sztuką. W zajęciach uczestniczą też nauczyciele, instruktorzy oraz animatorzy sztuki. Cykle autorskich warsztatów interdyscyplinarnych prowadzone są podczas ferii zimowych, letnich wakacji oraz w czasie roku szkolnego. Zajęcia prowadzone są przez artystów plastyków, poetów i muzyków. Stowarzyszenie swoją misję realizuje na terenie miasta Poznania i całego kraju. Współpracuje również z organizacjami krajowymi i międzynarodowymi. Najważniejsze zrealizowane projekty to: Letnie Pogotowie Sztuki, Zimowe Pogotowie Sztuki, Międzynarodowe Warsztaty Niepokoju Twórczego Kieszeń Vincenta, Miejska Straż Wyobraźni, Miejsca Ciche, Uśpione Latający kufer, Namiot Sztuki. Stowarzyszenie Aktywności Społeczno-Artystycznej Nie Po Drodze ul. Utrata 2/16 1, Suwałki Stowarzyszenie Aktywności Społeczno-Artystycznej Nie Po Drodze jest organizację pozarządową non profit, działającą od 2002 roku na Suwalszczyźnie. Od grudnia 2007 posiadamy status Organizacji Pożytku Publicznego. Prowadzimy działalność społeczno-kulturalną. Szczególnie interesują nas przedsięwzięcia autorskie, oryginalne, bezprecedensowe oraz niezależne. Inspirowani społeczno-artystycznym projektem awangardy lat 20. XX wieku pragniemy naszym inicjatywom nadawać charakter pionierski oraz łączyć w nich to, co związane ze sztuką i społeczeństwem, czyli otaczającą nas rzeczywistością i jej kreowaniem. Działamy społecznie, artystycznie, międzykulturowo, interdyscyplinarnie i multimedialnie na pograniczach: idei, sztuki i społeczeństwa. Stowarzyszenie skupia młodych ludzi z Suwalszczyzny, głównie studentów i absolwentów, różnorodnych kierunków na uczelniach w Olsztynie, Gdańsku, Poznaniu, Warszawie i Suwałkach. Powstało dzięki inicjatywie twórców nieistniejącego już zespołu muzycznego Nie Po Drodze, skąd wzięło nazwę oraz zaczerpnęło inspiracje do przyjęcia części celów statutowych. Do tej pory zrealizowaliśmy kilka projektów o charakterze kulturalnym, edukacyjnym, międzykulturowym, regionalnym i społecznym: festiwale muzyki klasycznej Jeleniewskie Lato Muzyczne ; festiwale sztuki Suwalskie Teatr-Akcje ; międzynarodową wymianę teatralną Collective Creation Project (Polska, Litwa, Rosja, Ukraina); Kramnik wieś, której nie ma. Stowarzyszenie działa w oparciu o zdobyte na realizację projektów dotacje, darowizny oraz dzięki pracy i wsparciu wielu osób i instytucji takich, jak: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Urząd Miasta Suwałki. 6 Organizatorzy\n7 Ogólnopolski przegląd projektów artystyczno-edukacyjnych CO NOWEGO? Projekt nie jest tworem teoretycznym ani planem do wykonania. To raczej marzenie do zrealizowania, zakład do wygrania. Zakład między życiem a trwaniem. Jean Luc-Profit HISTORIA W okresie od kwietnia do czerwca 1999 roku organizatorzy pierwszej edycji przeglądu, rozesłali około 300 zaproszeń do udziału w projekcie do instytucji i osób zajmujących się edukacją artystyczną. Komisarzem merytorycznym był przewodniczący Polskiego Komitetu Międzynarodowego Stowarzyszenia Wychowania przez Sztukę InSEA profesor Wiesław Karolak z Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi; komisarzami organizacyjnymi były: Monika Goetzendorf-Grabowska, artystka plastyk, asystentka w Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi oraz Barbara Perzyna-Przymusińska, artystka plastyk z Ogólnopolskiego Ośrodka Sztuki dla Dzieci i Młodzieży w Poznaniu. W regulaminowym terminie do 15 listopada 1999 roku zostało nadesłanych 50 projektów z całego kraju. Dnia 28 listopada 1999 obradowało jury w składzie: profesor Wiesław Karolak; Monika Goetzendorf-Grabowska; Barbara Perzyna-Przymusińska; Krystyna Potocka-Suwalska, historyk sztuki, kierownik Galerii Manhattan w Łodzi; Tadeusz Wieczorek, artysta plastyk. Jury nie przyznało grand prix, ale 4 równorzędne pierwsze nagrody dla następujących projektów: Abc teatru lalek Społeczne Stowarzyszenie Edukacyjno- Teatralne Teatr i Ośrodek Stacja Szamocin, Magiczny środek ziemi Witold Pazera, Tarnowskie Centrum Kultury, cykl projektów edukacyjnych Krystyna Betiuk, Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Zielonej Górze, cykl projektów edukacyjnych Ewa Kowalczyk, Szkoła Podstawowa nr 5 w Gliwicach. Ponadto jury wybrało 23 projekty zakwalifikowane na wystawę. Od stycznia do maja 2000 roku trwały przygotowania do skonstruowania objazdowej wystawy prezentującej wybrane przez jury projekty. Pierwsza prezentacja rezultatów przeglądu miała miejsce w dniach czerwca 2000 roku, w ramach Europejskiego Kongresu Międzynarodowego Stowarzyszenia Wychowania przez Sztukę InSEA, organizowanego przez Ogólnopolski Ośrodek Sztuki dla Dzieci i Młodzieży (obecnie Centrum Sztuki Dziecka), na terenie Centrum Kultury ZAMEK w Poznaniu. Wystawę obejrzało kilkaset osób z całego świata uczestników Kongresu, jak również zwiedzających Centrum Kultury ZAMEK. Podczas tego spotkania organizatorzy przeglądu podjęli również decyzję o konieczności merytorycznego podsumowania rezultatów i wydania publikacji poświęconej edukacji artystycznej. W 2000 roku został wydany katalog Projekt edukacyjny. Równocześnie powstał wstępny plan miejsc, w których wystawa miała być prezentowana w roku Od końca 2000 roku do połowy roku 2001 objazdowa wystawa, prezentująca wybrane projekty, gościła w następujących miejscach: grudnia 2000 Biuro Wystaw Artystycznych, Galeria Awangarda, we Wrocławiu, 5 11 lutego 2001 Galeria Edukacji Twórczej przy Miejskim Ośrodku Kultury w Głogowie, lutego 2001 Galeria i Ośrodek Plastycznej Twórczości Dziecka w Toruniu, 1 marca 15 kwietnia 2001 Tarnowskie Centrum Kultury. Wystawę obejrzało około 1000 osób, a podczas jej trwania w każdym z miast odbywały się imprezy towarzyszące w postaci warsztatów, prelekcji i pokazów, przygotowanych przez autorów i uczestników przeglądu. Członkowie Polskiego Komitetu InSEA wielokrotnie wskazywali na potrzebę kontynuacji przeglądu. Takie przedsięwzięcie służy wymianie doświadczeń, poznaniu innych osób i miejsc skupionych wokół zagadnienia edukacji przez sztukę, realizowanego poprzez różnorodne projekty edukacyjne. Niezwykle istotna jest również refleksja nad bieżącymi wydarzeniami i merytoryczne podsumowanie zebranych materiałów. A także promocja najlepszych działań i udostępnienie ich szerokiemu gronu odbiorców. Stąd ponowny pomysł powołania kolejnej edycji przeglądu w nowej formie i wydanie multimedialnej publikacji. ZAŁOŻENIA Przegląd skierowany był do: studentów, pedagogów, nauczycieli, twórców, edukatorów, metodyków, psychologów, animatorów działań artystycznych, do wszystkich, którzy mają innowacyjne podejście do formalnej i nieformalnej edukacji. Był odpowiedzią na potrzeby środowiska zajmującego się szeroko rozumianą edukacją artystyczną i kontynuacją projektu edukacyjnego, przeprowadzonego przez Polski Komitet InSEA, w latach Celem przeglądu było zebranie ciekawych artystycznie i cennych dydaktycznie projektów artystyczno-edukacyjnych, zrealizowanych w latach i opracowanie wydawnictwa multimedialnego. Wydana publikacja ma sprzyjać wymianie doświadczeń oraz doskonaleniu wiedzy w dziedzinie edukacji artystycznej; ma być źródłem wiedzy oraz stanowić obraz współczesnej edukacji, a także swoiste laboratorium innowacji w zakresie kształcenia przez sztukę. Celem przeglądu było również zmotywowanie do przemyślanego i dokładnego opracowywania projektów dla dzieci i młodzieży. Katalog i towarzysząca mu płyta multimedialna będą służyły promocji działań artystyczno-edukacyjnych i zostaną rozpowszechnione wśród osób, a także instytucji, zajmujących się edukacją artystyczną. Umożliwi to korzystanie w praktyce, przy realizacji różnorodnych zdarzeń kulturalnych, z potencjału nowych inspiracji i nowych kontaktów. Organizatorzy zamierzają również kontynuować projekt w przyszłości i publikować kolejne katalogi w rytmie trzyletnim lub pięcioletnim. Historia i założenia 7\n8 Co nowego, czyli o konieczności permanentnej transformacji Transformacja, przemiana, przeistoczenie to pojęcia, które wszyscy znają i identyfikują z różnymi obszarami: od biologicznego, czyli naturalnego, przez obszar wiary (można zauważyć fakt obecności zjawiska transformacji w prawie każdej religii), następnie w obszarze kultury i samej sztuki czy technologii. Zatem pojęcie transformacji jest nie tylko związane z istnieniem człowieka, ale z istnieniem w ogóle. Transformacja w obszarze sztuki może wiązać się z jej rozwojem, jeśli przyjmiemy, że takowy istnieje, bądź też transformacja może być rozumiana jako potrzeba podjęcia jakiegoś problemu na inny sposób, pomimo iż on zaistniał wcześniej w sztuce. Zatem odniesienie się w sztuce, w kreacji do czegoś raz jeszcze postuluje: nierozwiązywanie tego problemu na płaszczyźnie uniwersalnej i niestwarzanie stereotypu, zmianę świadomości płynącą z faktu istnienia w innej rzeczywistości i chęci zbadania problemu przez inny pryzmat, w celu doświadczania, pogłębiania wiedzy oraz potrzeby permanentnej aktualizacji i przekonania o niewyczerpywalności zagadnienia. To przekonanie może wynikać z dwóch sytuacji: po pierwsze kolejne doświadczenia wykazują nowe, inne wartości, dotąd nieodkryte, po drugie istnieje potrzeba znalezienia się oko w oko z nieprzewidywalnym. Zatem transformacja czy przemiana wszechobecna w różnych formach jest warunkiem pojawiania się nowego albo tego samego w inny sposób, co pozwala traktować to jako nowe. Nasze najbliższe otoczenie ulega ciągłej przemianie, zmienia się również nasz stosunek do wielu rzeczy, pojęć, pojawia się inny rodzaj obyczajowości. Te wszystkie przemiany w skali mikro czy makro mają wpływ na wszystko, co człowiek czyni i jednocześnie są one rezultatem ludzkiej aktywności. Ta permanentna transformacja jest pokarmem dla sztuki, która ciągle może abstrahować od nowego czy innego, jednocześnie tworząc nowe lub inne, w stosunku do wcześniejszych, fakty artystyczne. Kreacja niejako wymusza istnienie transformacji. Ta zaś często jest efektem kreacji. Stąd między innymi w sztuce pojawiają się realizacje poruszające wcale nie nowe problemy. Sam fakt penetrowania ich przez pryzmat współczesności daje nowe rezultaty w postaci refleksji i odkryć nowych sensów. Wszechstronnie pojmowana kreacja jest związana ze zjawiskiem transformacji, wydaje się więc zasadne pytanie o transformację w edukacji, tym bardziej, że edukację traktujemy jako kreację. Traktowanie edukacji jako twórczości nie jest niczym nowym, zwłaszcza, jeśli chodzi o wszelkiego rodzaju działania natury artystycznej. Forma najtrafniejsza dla tych działań to forma warsztatowa, ktora spośród innych form edukacji wyróżnia niestałość metody albo inaczej mówiąc, jednorazowość metod adekwatnych do charakteru danego warsztatu. Powtarzanie metod, bądź też traktowanie ich jako regułę, eliminuje możliwość traktowania warsztatu, a w konsekwencji edukacji artystycznej, jako twórczości. Grozi popadaniem w rutynę, a przecież rutyna jest wrogiem kreacji. Rutyna nie znosi wątpliwości i nie ma w niej miejsca na słabość, błędy, potknięcia, niewiedzę ani na to, co nieprzewidywalne. W kreacji natomiast z tych wszystkich pozornych nieistotności można zrobić użytek. Skoro wątpię to myślę, skoro jestem słaby to staram się zamienić to w siłę lub wartość. Dzięki błędom się uczymy, a każdy może popełniać inne. Potknięcia, niepowodzenia mogą zaowocować refleksją, jeżeli przedstawimy je tym, których dotyczą, w odpowiednim świetle. Niewiedza nie powoduje rutyny, a wszelka wiedza, wszelka pewność wytwarza równą, a nawet większą niepewność jak mówi Baudrillard. Nieprzewidywalne spełnia inną rolę. Stoi bowiem na straży kreacji, wyzwalając ją i zabezpieczając przed rutyną, ponosząc jednocześnie odpowiedzialność za transformację, przemianę czy przeistoczenie. Jeśli warsztaty są miejscem kreacji, to jednocześnie są miejscem wielopłaszczyznowych transformacji myśli, wzajemnych relacji uczestników, świadomości czy wiedzy. Dzięki takiej formie edukacji, jaką są warsztaty, mamy do czynienia z przemianą wewnętrzną uczestników, a co najważniejsze ze zmianą stosunku do samego siebie, do świata, w którym żyją, poznają siłę wyobrażonego, dającą możliwość dokonywania dowolnych transformacji. To sztuka wymusza na edukacji transformację. Czyżby intuicja edukacji artystycznej nie pokrywała się z intuicją sztuki? Niestety nie, a jedyną możliwością jest zawierzenie intuicji sztuki, wtedy będzie miała szansę na równoległą egzystencję. Warsztaty w sposób szczególny umożliwiają indywidualną partycypację w prowokacji przygotowanej przez prowadzącego. Przyswajanie wiedzy następuje tu poprzez własne, doraźne doświadczenie. Może też powstać sytuacja szczególna polegająca na czymś, co można by nazwać odkryciem wiedzy. Tym indywidualnym odkryciem może być uświadomienie sobie jakiegoś faktu występującego w określonym kontekście, czyli natrafienie na niego, spotkanie, zauważenie. Zauważenie czegoś samemu jest szczególną formą zdobywania nowej wiedzy, bo przecież coś może zostać zauważone tylko dzięki wiedzy zdobytej uprzednio. Jednak, aby mógł zaistnieć moment zauważenia, potrzeba indywidualnej gotowości, czyli umiejętności korzystania z tego, co się posiada, aby zauważać inne. Gotowość ta winna być używana, rozwijana w celu zauważania najbardziej ukrytych nowych obszarów, zarówno tych najistotniejszych jak i tych pozornie błahych. Gotowość do zauważeń jest jednym z podstawowych kryteriów umożliwiających głębokie doświadczenia jednostkowe, te z kolei są odpowiedzialne za indywidualne, jednostkowe porządkowanie świata. Fakt porządkowania jednostkowego świata widzimy bardzo wyraźnie w sztuce na przykładzie takich artystów jak Joseph Beuys czy Andy Warhol. Co ciekawe Beuys porządkuje świat według kryteriów wywodzących się z faktu uratowania mu życia, poprzez uprawianie swoistej archeologii tego zdarzenia, dzieląc się nim poprzez uniwersalizowanie z innymi. Natomiast Warhol porządkuje świat poprzez porządkowanie jednostki światem, co czyni na sobie i swojej tożsamości. Widzieć świat po swojemu, to znaczy również go kreować czy współkreować w opiniach i relacjach, nie bać się ryzyka tego doświadczenia. To zdolność i umiejętność posiadania komfortu życia i aktywności w świecie według każdego z nas. Własny porządek świata jest niejako koniecznością, wynikającą z kakofonii rzeczywistości za oknami, gdy każda z nich próbuje przekonać do swoich racji, bo każda ma je inne. Sztuka także przekonuje i robi to na wiele rozmaitych sposobów. Jednostkowy porządek świata, to dowód na świadomość istnienia tej kakofonii rzeczywistości i umiejętność korzystania z niej. Warsztaty są miejscem gdzie, moim zdaniem, powinno dochodzić do stawiania jednostek wobec chaosu rzeczywistości i prowokowania do jednostkowego porządkowania świata. Bez względu na to czy uczestnicy warsztatów będą w przyszłości artystami, czy nie. Powstaje pytanie: czy to, co do tej pory zostało wypracowane jako forma pracy nie powinno ulec zmianie, czy to nie konieczność i czas na coś nowego, ponieważ zjawisko porządkowania świata identyfikowane było głównie ze sztuką. Natomiast teraz istnieje potrzeba identyfikowania go z codzienną egzystencją. prof. Marcin Berdyszak Akademia Sztuk Pięknych w Poznaniu 8 Co nowego, czyli o konieczności...\n9 Mapa pytań ogólnopolski przegląd projektów artystyczno- -edukacyjnych to raport o stanie edukacji artystycznej realizowanej w formie projektów. Cenna inicjatywa stworzenia aktualnej mapy, której ścieżki, drogi i autostrady wytyczali twórcy w ostatnich ośmiu latach. Myślę, że jest to mapa rzetelnie dokumentująca obecny stan edukacji artystycznej. Na tę opinię mogę sobie pozwolić, ponieważ krainę, którą ta mapa opisuje, jak i wielu z autorów, którzy ją współtworzą, znam osobiście. Już czekam na następną, by za kilka lat porównać ją z tą, którą otrzymujemy dzisiaj i zobaczyć co nowego?. Często myślimy, że to, co nowe jest lepsze od tego, co było przedtem; krótko mówiąc jest lepsze od starego. Jest to sąd, z którym w historii kultury często mogliśmy się spotykać. Ale może warto się nad nim chwilę zastanowić. Paradoksalnie, wbrew potocznemu odczuciu, w sztuce współczesnej i w praktyce edukacyjnej coraz częściej pojawiają się postawy, które bardzo świadomie odwołują się do tradycji. Ta umiejętność czy wręcz konieczność czerpania z przeszłości jest bardzo pomocna w budowaniu swojej tożsamości artystyczno-pedagogicznej. Pytanie o tradycję, do której sięga sztuka aktualna i współczesna działalność edukacyjna, to jedno z istotniejszych pytań, które twórcy sobie dzisiaj zadają. Analityczne, czy wręcz krytyczne, odwoływanie się do praktyk artystycznych i edukacyjnych umożliwia nam ciągłe reinterpretowanie i koncepcji samej sztuki-edukacji, i roli artysty-edukatora. Tak traktowana tradycja staje się źródłem inspiracji. Sprecyzujmy więc to pytanie: do jakiej tradycji sięgają autorzy nadesłanych projektów artystyczno-edukacyjnych? Większość zgłoszonych do przeglądu prac realizuje założenia mieszczące się w obszarze edukacji estetycznej, odwołując się do modernistycznych pojęć sztuki, piękna, konstrukcji czy ekspresji. Kontynuuje i w założeniach, i w działaniach koncepcje obecne w pedagogice w latach 50. czy 60. W sztuce współczesnej mapy stają się metaforą osobistych czy też geopolitycznych utopii, często pojawiają się na nich miejsca niedookreślone, puste, zachęcające do współtworzenia. Osobista mapa sprzyja rozpoznawaniu tego, co ważne, staje się opisem, obrazem zapamiętanym, zwiększoną świadomością, oswajaniem niepokoju, zostawianiem śladów, znakami pamięci, dzieleniem się z innymi. A może też wytyczaniem granic, ochroną swojego przed obcym, izolacją? Na prezentowanej w tej publikacji mapie projektów artystyczno-edukacyjnych są również miejsca puste, które czekają, byśmy wypełnili je w przyszłości swoją praktyką. Zacznę od nowych mediów. Są one właściwie nieobecne. Bardzo niewiele jest projektów wykorzystujących multimedialne środki ekspresji, prawie nieobecne są działania świadomie wykorzystujące język sztuki współczesnej: wideo, performance czy na przykład instalacje dźwiękowe. Równie znikomą część mapy, stworzonej przez kilkadziesiąt opisanych projektów, stanowią działania w przestrzeni społecznej i ze społecznością lokalną. Może właśnie to nadmierna estetyzacja prezentowanych projektów doprowadziła większość z nich do zamknięcia się w salach, pracowniach, klasach czy galeriach? Możemy więc zapytać czy to ograniczenie pola działalności do przestrzeni bezpiecznych doprowadziło do sytuacji tak znikomej obecności idei społecznych? Te natomiast zastępowane są często próbami psychologizacji warsztatów. Niestety przeważnie są to dość powierzchowne ćwiczenia i wciągnięte w obszary działań estetycznych nie prowadzą ani do pogłębiania treści, ani nie wzbogacają formy, na co często zapewne liczyli autorzy. W rozważaniach o ludzkim etosie ksiądz Józef Tischner stwierdza, że jesteśmy twórczy, a nie odtwórczy. W swoich tekstach zrównuje czyn etyczny z czynem artystycznym, które są tak samo odkryciem i tworzeniem. Można więc zaryzykować twierdzenie, że otwarcie projektów artystyczno-edukacyjnych na twórczość etyczną, to projektowanie sytuacji twórczych (a więc również moralnych), sprzyjających budowaniu własnego etosu i poszukiwaniu własnego sposobu bycia. A sztuka współczesna, użyczając swojego języka i form aktywności, może nam ułatwić zrealizowanie tego zadania. Czy poszerzanie pola działalności o istotne pytania, nowe obszary i grupy społeczne stanie się wyróżnikiem działań artystyczno-edukacyjnych w przyszłej edycji przeglądu Szukając nowego w działaniach artystyczno-edukacyjnych, obejrzałem wszystkie nadesłane propozycje, również te odrzucone. Pojawiło się wtedy pytanie w jakiej relacji prezentowane działania pozostają do sztuki aktualnej. Może właśnie określenie tej zależności pomoże nam w odczytaniu mapy nadesłanych propozycji, zrealizowanych w latach Większość autorów scenariuszy sytuuje swoje działania za sztuką, oddając jej absolutne pierwszeństwo i prymat, próbując podążać za jej autonomiczną, wysoką pozycją (to moderniści). Inni, nieliczni, nieśmiało z nią współpracują, próbując nawiązać twórczy kontakt (to eksperymentatorzy, ale może na dobrej drodze twórczej). I ostatnia postawa, niestety bardzo nielicznie prezentowana, której podstawowymi wyróżnikami są: współtworzenie aktualnego, płynnego obrazu sztuki, aktywna postawa, dopełniająca swoją aktywnością struktury proponowane przez innych artystów czy tworzenie osobistych utopii, które stają się elementarnym składnikiem ludzkiej egzystencji (to postmoderniści). Mapa zachęca do osobistych wędrówek szlakami naszkicowanymi przez twórców z całej Polski. Ta podróż odbywa się według, a nie obok, ustawionych drogowskazów i jeśli słusznie odczytuję intencje organizatorów, służyć ma również każdemu praktykowi w odnalezieniu na niej swojego miejsca. Również po to, by w następnej edycji nie tylko szukać swojego miejsca na istniejącej już mapie, ale również wytyczać swoje ścieżki. Janusz Byszewski Janusz Byszewski Od 1989 roku kurator Laboratorium Edukacji Twórczej w Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie. Od 1996 roku, wspólnie z Mają Parczewską, prowadzi zajęcia Projektowanie sytuacji twórczych dla studentów animacji kultury Instytutu Kultury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego. Autor publikacji: Tutaj jestem, Inne muzeum i wspólnie z Mają Parczewską: Dom, moje centrum świata, Projektowanie sytuacji twórczych, Sztuka współczesna instrukcja obsługi. Mapa pytań 9\n10 Obraz działań z lat Ilość nadesłanych propozycji do Ogólnopolskiego przeglądu projektów artystyczno-edukacyjnych jest imponująca. Stanowi dowód dużej aktywności zawodowej nauczycieli, edukatorów, animatorów kultury oraz artystów. Z kolei taka twórcza aktywność wskazuje na istnienie zapotrzebowania na inicjatywy projektowe opierające się na edukacji przez sztukę szeroko pojmowaną. Przysłane projekty mają różnorodny charakter oraz reprezentują zróżnicowany poziom merytoryczny. Nie jest jednak istotne wartościowanie tych inicjatyw, ponieważ: po pierwsze publikacja nie jest wynikiem konkursu, a po drugie jedynie wszystkie działania stanowią całościowy i obiektywny obraz przedsięwzięć zrealizowanych w latach Tylko dzięki tak szerokiemu spektrum nadesłanych propozycji i dzięki ich odmienności możemy pozwolić sobie na wysunięcie wniosków do dalszej pracy. Zebrane projekty można podzielić na inicjatywy o charakterze: edukacyjnym, kreacyjnym, społecznym, wychowawczym, psychologicznym i terapeutycznym. Podział ten jest jednak dość sztywny i nie do końca klarowny, ponieważ wiele realizacji łączy w sobie zróżnicowane elementy i tak przykładowo, możemy znaleźć projekty edukacyjne oparte na kreacji, a dotyczące aspektów społecznych. Brak możliwości dokonania jednoznacznego, prostego i zupełnego podziału zaszeregowującego poszczególne płaszczyzny działań bardzo cieszy. Świadczy bowiem o świadomej próbie dostosowania poszczególnych realizacji do potrzeb danej grupy adresatów. Każda z grup uczestników działań, choćby zbliżona wiekiem, pochodzeniem, miejscem zamieszkania, liczbą osób biorących udział, jest inna i wymaga indywidualnego dostosowania metod i form pracy. Projekty różnią się między sobą, oprócz wspomnianych celów i założeń, także technikami pracy oraz strukturą. Realizowane były w różnych miejscach i z grupami nie tylko zróżnicowanymi wiekowo, ale ludźmi o odmiennej kondycji emocjonalnej, intelektualnej oraz fizycznej. Jedne z nich stanowiły inicjatywy rozłożone w czasie np. kilku lat i nastawione były na długoterminowy proces, inne nieco bardziej zwięzłe w swej budowie stanowiły cykle kilku spotkań, były skomasowane w krótkim czasie. Koniecznym jest zaznaczenie, że długość realizacji i złożoność założeń projektu nie stanowi, a także nie przesądza o jego wartości i nie może być wyznacznikiem jakościowym. Czasami krótkie strzały bywają niezastąpione, a innym razem jedynie dzięki cykliczności, powtarzalności i wypracowanej systematyczności oraz żmudnej pracy można osiągnąć zamierzony cel. To, że nie można podać recepty gotowca na wzorcowy projekt, tak by był on idealnie dopasowany do każdej sytuacji inspiruje i buduje. Fakt ten wymusza na nas nieustanną pracę nad sobą, gotowość spontanicznych zachowań i reakcji, a także stymuluje nasz rozwój. Działanie z innymi i dla innych ma sens jedynie wtedy, gdy w kontakcie z drugim człowiekiem jesteśmy partnerami, czyli osobami, które są obecne, myślą, pytają, odpowiadają i reagują czynnie na zdarzenia czasu aktualnego. Uczestnik projektu nie może być traktowany schematycznie, nie może stać się narzędziem do mechanicznego zrealizowania z góry ustalonych planów i ich efektów. Niektóre projekty odbyły się na terenie szkół, przedszkoli w ramach zajęć lekcyjnych i pozalekcyjnych, inne miały miejsce np. w muzeach, galeriach i placówkach o zróżnicowanym charakterze. Obejmowały swym zasięgiem jedną wieś, jedno miasto albo spełniały się na obszarze większego regionu. Część inicjatyw miała charakter ogólnopolski, a jeszcze inna z założenia miała postać międzynarodową. Dość liczną grupę stanowiły inicjatywy plenerowe. Jedni nauczyciele, edukatorzy, animatorzy sytuacji twórczych i artyści pracowali ciągle z tą samą grupą, inne osoby natomiast uwzględniały w swych autorskich projektach udział nawet setek uczestników. Na różnorodną formę i rozmach opisanych realizacji, nie na ich jakość, ani na inwencję twórczą, wpływ miały także źródła finansowania oraz możliwości posiadania odpowiedniego zabezpieczenia ekonomicznego. Podsumowując: nie rozmach (liczba uczestników, długość i ilość spotkań), nie miejsce, nie wykorzystane materiały, nie środki finansowania i cała oprawa patronacka decydowała o jakości danego projektu. Wyznacznikiem jego walorów i wartości była zawartość merytoryczna, oryginalność dydaktyczna, unikatowość artystyczna. Spośród nadesłanych projektów nie wszystkie zostały opublikowane. Nie świadczy to jednak, że działania, które pominięto zostały zdegradowane, czy posiadają wątpliwą wartość merytoryczną. Inicjatorzy Ogólnopolskiego przeglądu projektów artystyczno-edukacyjnych zostali miło zaskoczeni ogromnym zainteresowaniem, jakie wywołała ich propozycja i z powodu dużej ilości nadesłanych realizacji zmuszeni zostali do dokonania wyboru zebranych materiałów. Czynnikiem nadrzędnym był fakt, by stało się obiektywnym i pełnym obrazem aktywności w obszarze edukacji przez sztukę i edukacji sztuki zrealizowanym w latach W publikacji sąsiadują ze sobą projekty spełnione na wszystkich poziomach, z tymi które stanowią świadectwo ogromnego zaangażowania, czy nawet wynikają ze swoistej desperacji, a także z tymi, które są wynikiem pracy podyktowanej potrzebami serca i ducha, ale wymagającymi jeszcze modyfikacji. Wszystkim, którzy nadesłali autorskie projekty należą się ogromne podziękowania, za trud, inwencję, inicjatywę i aktywną postawę. Pozostaje tylko jedno życzyć wszystkim dalszej wytrwałości, chęci woli działania w latach kolejnych! Powodzenia! Magdalena Parnasow-Kujawa Akademia Sztuk Pięknych w Poznaniu 10 Obraz działań z lat\n11 Projekty artystyczno-edukacyjne zrealizowane w latach Projekty artystyczno-edukacyjne w latach 11\n13 Autoportret. Warsztaty Anna Komorowska koordynator Małopolski Instytut Kultury Anna Komorowska Przede wszystkim jestem architektem krajobrazu. W 2006 roku ukończyłam Wydział Architektury Politechniki Krakowskiej. W latach odbyłam studia częściowe na Technicznym Uniwersytecie w Kaiserslautern (Niemcy). Brałam udział w konkursach i warsztatach projektowych oraz projektach badawczych. Z wielką przyjemnością zajmuję się również pisaniem. W latach byłam redaktorką działu Architektura krajobrazu portalu Współpracowałam również z portalem a od przyszłego roku moje artykuły będą ukazywać się regularnie w miesięczniku Zieleń Miejska. Od 2007 roku pracuję w Małopolskim Instytucie Kultury w Krakowie, gdzie zajmuję się edukacją przestrzenną dzieci i młodzieży. W czerwcu 2008 roku otrzymałam stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w dziedzinie Upowszechnianie kultury. Ponadto współorganizowałam liczne warsztaty z zakresu edukacji regionalnej. Działalność artystyczna to obszar, który mnie fascynuje, ale nadal pozostaje dla mnie nieodkrytym lądem. Mnóstwo pomysłów kiełkuje w głowie i czeka na wolną chwilę, w której będą mogły zostać zrealizowane. Interesuję się architekturą tymczasową, land artem i współczesną architekturą krajobrazu. Program Autoportret. Warsztaty w nowatorski sposób spełnia założenia edukacji regionalnej: rozwijając w uczniach wrażliwość na otaczającą ich przestrzeń, co w przyszłości zaowocuje większą dbałością o jakość tej przestrzeni, pogłębiając wiedzę na temat krajobrazu kulturowego, zabytków i architektury regionalnej, rozwijając kreatywność i twórcze myślenie poprzez wprowadzenie elementów dydaktyki twórczości, realizując priorytety określone przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w programie Edukacja regionalna dziedzictwo kulturowe w regionie. W roku szkolnym 2007/2008 zrealizowano pierwszą edycję projektu, zatytułowaną Oswoić przestrzeń. Początkowo planowano przeprowadzenie całorocznego cyklu warsztatów w czterech miejscowościach Małopolski. Ostatecznie taką formę zastosowano w trzech ośrodkach: Przedszkolu Samorządowym nr 51 w Krakowie, w Szkole Podstawowej im. Króla Kazimierza Wielkiego w Niepołomicach oraz w Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Dębnie. W pierwszym semestrze zostały zbudowane makiety architektoniczne, które miały na celu pobudzenie wyobraźni i wyćwiczenie manualne. Były również pretekstem do dyskusji na temat konkretnych zagadnień architektonicznych: jak dawniej budowano? siedziby ludzkie w różnych epokach (w Dębnie i Niepołomicach), jak rozwijały się Niepołomice? makiety miasteczka z poszczególnych epok, jak zmieniał się zamek w Niepołomicach? makieta zamku z poszczególnych epok, systemy obronne na trakcie polsko-węgierskim makiety zamków z okolic Dębna, domki dla ulubionych maskotek wprowadzenie do tematu architektura dla przedszkolaków, makieta szkoły przygotowanie makiety, która była przydatna w drugim semestrze (w Dębnie i Niepołomicach). Na zakończenie pierwszego semestru zorganizowaliśmy spotkania dla rodziców, w czasie których zaprezentowaliśmy efekty pracy dzieci, a także zastanawialiśmy się, jak może wyglądać idealny plac zabaw. Drugi semestr poświęcony był projektowaniu. Wspólnie z dziećmi zastanawialiśmy się nad tym: w jaki sposób użytkowana jest przestrzeń wokół ich szkoły, przedszkola, czy jest to miejsce przyjazne, czy niebezpieczne, czego tam brakuje, jak ten teren powinien być zagospodarowany. Program zajęć składał się z następujących etapów: analiza terenu lokalizacja miejsc przyjaznych i nielubianych, sposoby użytkowania przestrzeni przez poszczególnych użytkowników, pomysły na zagospodarowanie terenu w jaki sposób można korzystać z tego terenu obecnie, a jak chcielibyśmy z niego korzystać, czego brakuje, rozwinięcie koncepcji wybór jednego zagadnienia, projektowanie, przygotowanie książeczki z opisem projektu. Finałem cyklu rocznego były warsztaty wakacyjne, w ramach których dzieci, z pomocą studentów architektury, zrealizowały wybrane elementy projektów zagospodarowania terenów wokół przedszkola lub szkoły. Były to: Ścieżka bosych stóp w Krakowie, Układ planetarny w Niepołomicach, Punkt widzenia zależy od w Dębnie. Poza cyklem rocznym zrealizowano warsztaty weekendowe dla młodzieży z Lanckorony i Nowego Sącza. Z uczniami Zespołu Szkół w Lanckoronie próbowaliśmy odkryć ich miasteczko wszystkimi zmysłami. Z kolei w Nowym Sączu harcerze z I Nowosądeckiej Drużyny Wędrowniczej Czarna Jedynka i z II Nowosądeckiej Wielopoziomowej Drużyny Płomienie tworzyli grę miejską na temat osiedla robotniczego Stara Kolonia. Gotowa gra została wykorzystana w czasie X Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego. Organizator: Małopolski Instytut Kultury, ul. Karmelicka 27, Kraków, tel miejsce realizacji: Przedszkole Samorządowe nr 51 w Krakowie, Szkoła Podstawowa im. Króla Kazimierza Wielkiego w Niepołomicach oraz Zespół Szkolno-Przedszkolny w Dębnie termin realizacji: październik 2007 czerwiec 2008 uczestnicy: 100 dzieci źródła finansowania: warsztaty wakacyjne zostały sfinansowane przez poszczególne szkoły oraz sponsorów: portal i Radę Dzielnicy XI w Krakowie. Autoportret. Warsztaty 13\n14 Autoportret. Warsztaty 14 Autoportret. Warsztaty\n15 Autorski program nauczania wiedzy o kulturze Tomasz Adamowski V Liceum Ogólnokształcące w Legnicy Tomasz Adamowski W 2001 ukończyłem Wyższą Szkołę Pedagogiczną w Zielonej Górze. Kształciłem się tam na kierunku animacja społeczno-kulturalna o specjalności: film fotografia techniki wideo. W tym samym roku rozpocząłem pracę w szkole, a od 2002 pracuję w V Liceum Ogólnokształcącym w Legnicy. Tu stworzyłem autorski program nauczania wiedzy o kulturze i zainicjowałem otwarcie nowej klasy o profilu medialnym. Uczniowie w formie warsztatowej poznają historię filmu, podstawy dziennikarstwa oraz realizują filmy i autorskie projekty teatralne. Obecnie uczę dwóch przedmiotów: wiedza o kulturze oraz podstawy przedsiębiorczości. W życiu codziennym zajmuję się wędrówką po różnych dziedzinach kultury, choć pasjonuję się głównie filmem. Trochę piszę (na razie tylko dla siebie), głównie opowiadania o zabarwieniu surrealistycznym. Program zakładał szeroko rozumianą edukację medialną. Uczniowie w klasie I uczyli się podstaw dziennikarstwa i realizacji filmu, w klasie II poznawali tajniki warsztatu teatralnego i realizowali autorskie spektakle teatralne, natomiast klasa III przeznaczona była na przybliżenie historii filmu. Od 2006 roku, ze względu na zmianę siatki godzin, plan zajęć uległ zmianie i uczniowie klas I biorą udział w programie teatralnym, a uczniowie klas drugich w programie filmowym. W ramach prowadzonych przeze mnie zajęć wiedzy o kulturze uczniowie w klasie I przygotowują i wystawiają własne spektakle teatralne. Na realizację programu w części warsztatowej przewidziana jest jedna godzina tygodniowo. Klasa podzielona została na dwie grupy. Pierwsze półrocze upływa na przybliżeniu historii teatru, jego funkcji, różnych form teatru alternatywnego oraz na ćwiczeniach. Uczniowie poznają ćwiczenia artykulacyjne, oddechowe, zasady zachowania się na scenie, doskonalą interpretację tekstu. Równocześnie przygotowują tekst sztuki, którą chcą zrealizować. Najczęściej są to autorskie przedstawienia, choć zdarzały się też interpretacje utworów Woody ego Allena, Milana Kundery czy Borisa Viana. Drugie półrocze to już praca nad spektaklem. W odróżnieniu od większości sytuacji, w których sztuki przygotowywane są w szkołach nie jestem ich reżyserem. Zaproponowałem uczniom, by to oni decydowali, jaką sztukę chcą wystawić. By czuli, że jest to ich spektakl, a nie mój. Dlatego wszystkie zadania wykonują sami uczniowie. Począwszy od wyboru tematu, napisania scenariusza, czy opracowania już gotowego tekstu. Spośród siebie wybierają reżysera, aktorów, osoby odpowiedzialne za scenografię, rekwizyty, światło i muzykę. Na nich spoczywa obowiązek wykonania plakatów, zaproszeń na premierę, a także przygotowania i posprzątania sali. Moim zadaniem jest, co najwyżej, doradzać i sugerować pewne rozwiązania. Praca nad spektaklem ma formę projektu. W zależności od klasy i grupy rokrocznie przybiera inne tempo. Dlatego ciężko stworzyć jest scenariusz, który byłby idealnym wzorcem tego, co dzieje się na zajęciach. Czasami grupy zmieniają odtwórców ról, bo podczas prób okazuje się, że ktoś sobie nie radzi. Inne od razu mają właściwe typy. Zdarzało się też i tak, że już wybrany tekst po kilku tygodniach był modyfikowany lub nawet zmieniany, gdyż klasa nie czuła się w nim dobrze. Pracując na zajęciach, głównie zależy mi na tym, by uczniowie wspólnie przygotowali i osiągnęli efekt w postaci spektaklu. Liczę, że poznają czym jest odpowiedzialność w pracy zespołowej, że każdy element jest ważny. Że jeśli zawali jedna osoba, to spektaklu nie zrobi cała grupa. Sam spektakl najczęściej bywa pretekstem do takich działań. Nie każdy z nich czuje się bowiem aktorem. Choć byli i tacy, dla których był to bodziec do podjęcia studiów aktorskich. Ale patrząc na nich podczas pracy, widzę, jak poznają się, przełamują własne ograniczenia i bariery, stają się dojrzalsi. I o to przede wszystkim mi chodzi. Spektakle mają swoją premierę na początku czerwca. Termin jest ruchomy i w dużym stopniu zależy od możliwości organizacyjnych, głównie wynajmu sali. Nasze spektakle wystawialiśmy w różnych przestrzeniach. Dwa z nich odbyły się na szkolnym strychu, ale ze względu na niewielką ilość miejsca i przepisy przeciwpożarowe zrezygnowaliśmy z tego miejsca. Kolejne sztuki miały premiery w Młodzieżowym Centrum Kultury, na Dużej Scenie Teatru Modrzejewskiej. Przez ostatnie dwa lata zadomowiliśmy się w Szkolnym Schronisku Młodzieżowym, na Dużej Sali Klubu Nauczyciela. Ciągle jednak poszukujemy miejsc nowych, atrakcyjnych, a przede wszystkim bezpłatnych. Dzięki uprzejmości wyżej wymienionych instytucji mogliśmy z nich korzystać za darmo. Do tej pory odbyło się 12 premier: Siedem, Poczekalnia (2008), O takich, co zamknęli piekło, Ascella, powiedz przecie, Krótka, ale sympatyczna etiuda z kartką w roli głównej (2007), Labrador, Zagraj to jeszcze raz, Sam (2006), Kubuś i jego Pan, Zginiesz Ty i pchły Twoje (2005), Bóg, czyli pytania o egzystencję, Zonki złośliwce (2004). Uczniowie klasy II (podzieleni na 2 grupy) przez dwie godziny tygodniowo poznają tajniki realizacji filmu. Zajęcia mają formę warsztatową i koncentrują się głównie na praktycznych aspektach pracy z kamerą. Uczniowie poznają podstawy języka filmu, uczą się, czym są plany filmowe, kompozycja kadru, ruchy i punkty widzenia kamery oraz oś optyczna. Te teoretyczne podstawy ułatwiają późniejszą pracę na planie. Podczas zajęć uczniowie przygotowują szereg krótkich etiud (do 1 minuty), które mają pomóc w praktycznym wykorzystaniu zdobytej wiedzy i umiejętności. W ramach zajęć przewidziana jest także nauka pisania scenariuszy. Efektem ćwiczeń jest próba stworzenia przez Autorski program nauczania wiedzy o kulturze 15\n16 każdego z uczniów własnego dzieła. Nie stawiam żadnych ograniczeń dotyczących tematyki czy długości scenariusza. I tak, obok krótkich 2-, 3-stronicowych tekstów, powstają również takie, z których można by zrealizować nawet godzinny film. Niekiedy ich tematyka bywa infantylna, ale wśród już ponad setki stworzonych scenariuszy, zdarzają się prawdziwe perełki, z dobrze nakreśloną historią i prawdziwymi bohaterami. Każdego roku, na przełomie kwietnia i maja, klasa medialna wyjeżdża na trzydniowe warsztaty filmowe. Zwykle poszukujemy miejsc oddalonych od dużych skupisk ludzi, gdzie można skoncentrować się wyłącznie na pracy. Na potrzeby warsztatów uczniowie wcześniej tworzą scenariusze, które ewentualnie dopracowują na miejscu. Takie warsztaty rozpoczynają się od zapoznania z terenem i opracowania scenopisu do filmu. Wcześniejsze stworzenie scenariuszy wynika z potrzeby zadbania o odpowiednie rekwizyty oraz jest wynikiem ograniczonego czasu pracy. Następnie uczniowie podzieleni na grupy realizują materiał filmowy, który później, już w Legnicy, zostaje zmontowany i udźwiękowiony. Pod koniec roku szkolnego odbywa się pokaz wszystkich filmów zrealizowanych przez uczniów. Poza filmem stricte fabularnym uczniowie realizują szereg działań z pogranicza dziennikarstwa i dokumentu. Uważam, że najlepszą szkołą robienia dobrych i ciekawych filmów jest właśnie dokument. Uczy podpatrywania ludzi, szukania interesujących tematów, w końcu pokory i cierpliwości względem swoich bohaterów. Dlatego uczniowie realizują także wywiady i sondy telewizyjne, dokumentacje miejsca czy wydarzenia. Piszą także scenariusze reportaży i filmów dokumentalnych, które czasami próbują zrealizować. Od czterech lat współpracuję ze Stowarzyszeniem Wspierania Inicjatyw Artystycznych i Kulturalnych NETCETERA, które jest organizatorem Festiwalu Form Audiowizualnych Intermediale. Rokrocznie, wspólnie z młodzieżą, biorę udział w warsztatach wideo-artu. Tu powstają teledyski, impresje czy klasyczne wideo-arty. Warsztaty dają możliwość sprawdzenia się w innej formie filmowej niż ta, która prowadzona jest na zajęciach lekcyjnych. Edukacja filmowa, którą prowadzę nie odbywa się tylko na zajęciach czy warsztatach. Bardzo często powstają spontaniczne pomysły uczniów, które wymagają realizacji wieczorami czy w weekendy. Wówczas wspólnie omawiamy scenariusze, opracowujemy scenopisy i przygotowujemy plan zdjęciowy. Z czasem wytworzyły się różne grupki, które samodzielnie już bez mojej pomocy realizują własne pomysły filmowe. Podobnie dzieje się z tymi, którzy już ukończyli nasze liceum. Często dzwonią, zapraszając na pokaz filmów, bądź przynoszą wersje robocze, prosząc o opinię. Zrealizowane przez klasy medialne filmy swoją premierę mają podczas otwartych pokazów, prowadzonych pod koniec roku szkolnego w jednej z sal lekcyjnych. Do tej pory udało się zrealizować około 60 filmów krótkometrażowych. To w większości efekty wyjazdów warsztatowych, choć nie tylko. Kilka z filmów zakwalifikowało się, i prezentowanych było, na ogólnopolskich i międzynarodowych festiwalach filmów amatorskich i niezależnych. W tym miejscu warto wymienić film Dary zimy Kingi Demskiej i Michała Czerwonki. Film zdobył I miejsce na I Usteckim Festiwalu Filmów Amatorskich UFF(O)A, Nagrodę Główną ex aequo na Sopot Film Festival, wyróżnienie podczas 2. Festiwalu Młodego Kina Skoffka, wyróżnienie na 5. Festiwalu Kina Amatorskiego i Niezależnego KAN. Prowadząc zajęcia z realizacji filmu, staram się rozwijać artystyczne zainteresowania uczniów. Niektórzy z nich podejmują próby zdawania do szkół teatralnych i filmowych, niejednokrotnie z sukcesami. Ale także ci, którzy zdecydowali się na inne kierunki studiów, nie zrywają kontaktu z tą dziedziną sztuki. Wspomniany wcześniej Michał Czerwonka, choć studiuje kulturoznawstwo, włączył się w działalność wrocławskiego środowiska filmowego. Po jego ostatnim filmie I tak cały dzień widać, jakie postępy zrobił od czasów licealnych. Praca nad filmem to dobry środek do integracji społeczności uczniowskiej, ale także do budowania i pogłębiania istniejących więzi społecznych. Patrząc na młodzież, zauważam, że potrzebują bodźców do działania, czegoś, co wypełni im czas. Nie potrafią znaleźć pomysłu na siebie, na swój wolny czas. Pokazuję im, że imprezowe pomysły spod bramy można zamienić na pomysł na film. Organizator: V Liceum Ogólnokształcące w Legnicy, ul. Senatorska 32 miejsce realizacji: V Liceum Ogólnokształcące w Legnicy termin realizacji: od 2002 roku uczestnicy: uczniowie I i II klasy o profilu medialnym około osób z każdej klasy źródła finansowania: nasze działania filmowe finansowane są głównie przez szkołę (z funduszu rady rodziców oraz szkoły udało się zakupić kamerę cyfrową, statyw oraz dyktafon; w razie potrzeby możemy otrzymać kasety, na których realizujemy materiały filmowe); niestety potrzeby są dużo większe, wielkim utrudnieniem jest brak komputera i oprogramowania do montażu filmów (najczęściej uczniowie wykorzystują prywatne komputery i darmowe oprogramowanie, które bywa bardzo ubogie w możliwości); rekwizyty i kostiumy kupujemy, korzystając z klasowych zbiórek pieniędzy; jednak ograniczenia finansowe, brak sprzętu czy jego nie najlepsze parametry, nie są przeszkodą, by kręcić filmy wystarczy chęć, pomysł i trochę samozaparcia; realizacja spektakli odbywa się bez żadnego wsparcia finansowego potrzebne stroje i rekwizyty przygotowujemy sami, materiały kupujemy z zebranych pieniędzy klasowych (w miarę możliwości stroje wypożycza nam legnicki Teatr Modrzejewskiej). 16 Autorski program nauczania wiedzy o kulturze\n17 Autorski program nauczania wiedzy o kulturze Autorski program nauczania wiedzy o kulturze 17\n18 Balans XII Międzynarodowe Letnie Warsztaty dla Dzieci prof. dr hab. Wiesław Karolak twórca i dyrektor artystyczny Akademia Sztuk Pięknych w Łodzi, Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi Steffi Engelstadter dyrektor organizacyjny prof. dr hab. Wiesław Karolak Studia artystyczne poszerzył o studia wybranych zagadnień z psychologii rozwojowej dzieci i młodzieży oraz o studia z dziedziny pedagogiki. Określają one rodzaj aktywności zawodowej: od pracy pedagogicznej przez działania artystyczne realizowane z dziećmi, młodzieżą, z ludźmi specjalnej troski, do własnych wypowiedzi artystycznych. Realizacje w wielu mediach sztuki (obiekty artystyczne, happening, performance, sztuka akcji, mail art, warsztaty artystyczne, teatr, film, projektowanie sytuacji twórczych). Wystawy w galeriach, muzeach, centrach artystycznych, uczelniach, w kraju i za granicą. Autor kilkudziesięciu filmów edukacyjnych, kilkunastu książek i wielu artykułów w wydawnictwach polskich i zagranicznych. Praca pedagogiczna: Uniwersytet w Bolzano (Włochy); Akademia Sztuk Pięknych w Łodzi (Założył i prowadzi Pracownię MULTIMEDIA); Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi; gościnnie profesor kilku zagranicznych uczelni. Powołał do życia Międzynarodową Letnią Akademię InSEA i Międzynarodową Letnią Akademię Umiejętności Twórczych. Wieloletni Przewodniczący Polskiego Komitetu InSEA i Członek Zarządu Światowego InSEA. Współzałożyciel i wiceprzewodniczący Stowarzyszenia Arteterapeutów Polskich KAJROS. Nagrody: Złoty Medal Prezydenta RP za całokształt pracy pedagogicznej (2008); doktorat honoris causa, Uniwersytet w Bielefeld (1999); Ziegfeld Awards (Światowy Edukator Roku 1999), USA; nagrody Ministra Kultury i Sztuki (1993, 1996); nagrody Prezesa Rady Ministrów za twórczość dla dzieci i młodzieży (1978, 1984). Międzynarodowe Letnie Warsztaty dla Dzieci z krajów europejskich odbywają się w Weimarze od 1993 roku. Organizator tych warsztatów oraz dyrektor artystyczny projektu przygotowują program niepowtarzalny, szczególny, dostosowany do zaproszonych uczestników oraz nieprzewidzianych sytuacji. Nieprzewidziane sytuacje to głównie pogoda, która lubi płatać figle. Zajęcia odbywają się w wolnej przestrzeni w parku im. Goethego w pobliżu Reithausu dawnej powozowni, a dziś Centrum Aktywności Twórczej Dzieci i Młodzieży. Warsztaty trwają przez sześć dni, codziennie, od godziny 14 do godziny 18. Przed południem organizatorzy zapewniają uczestnikom bogaty program kulturalny. Dzień pierwszy poniedziałek, 18 lipca 2005 Profesor Wiesław Karolak przedstawił myśl przewodnią projektu: Znaczenia słowa balans definiują słowniki i encyklopedie, ale balans w różnorodnych związkach, połączeniach jest różnie rozumiany. Balans ma również wiele znaczeń metaforycznych. Każdy z nas ma momenty zachwiania się, skłaniania na przemian ku czemuś, lawirowania między czymś. Jeżeli nie potrafimy nad tym zapanować, zachowując ogólną równowagę, do naszego życia wkracza chaos, otacza nas coś niezrozumiałego, coś wymyka nam się z rąk, a my sami mamy uczucie, jakbyśmy zsuwali się po równi pochyłej. Balans ma fundamentalne znaczenie w naszym życiu. W twórczości artystycznej balans to dążenie do równowagi wokół centralnego punktu. Procesowi twórczemu od początku do końca towarzyszy balansowanie elementami obrazu, formą, kolorem, dźwiękiem, ruchem. To, co jest przedstawione w różnej formie, można postrzegać jako łańcuch ćwiczeń równowagi balansu. Wiele z tych metafor można odnieść do różnych sytuacji życiowych. Zdając sobie sprawę z ważności zagadnienia, uznaliśmy, że ćwiczenia w balansowaniu są niezbędne dla nas wszystkich, abyśmy mogli sami siebie odnaleźć znaleźć równowagę wewnętrzną. Rozpoczęła się praca warsztatowa. Profesor Karolak zaproponował, aby dzieci przedstawiły się sobie. Przekazały swoje niepowtarzalne imię. Każde imię jest zupełnie inne, nawet jeśli brzmi tak samo. Jest ono związane z niepowtarzalnymi cechami danej osoby. Tak jak przedmiot może mieć swój kształt, kolor, smak, temperaturę. Poproszono dzieci o wykonanie kilku szkiców swojego niepowtarzalnego imienia. Następnie każdy z uczestników mógł przenieść jeden, wybrany przez siebie szkic, na biały podkoszulek. W trakcie realizacji tego ćwiczenia pojawiły się u dzieci następujące refleksje: To cudowne, że można zobaczyć swoje imię, Nie wiedziałem, że moje imię choć brzmi tak samo jak mojego kolegi, ma inny kształt i kolor. Dzień drugi wtorek, 19 lipca 2005 Warsztat Historia naturą pisana frotage profesor Wiesław Karolak. Na wstępie omówiona została technika frotage. Potem uczestnicy przeszli na cmentarz obok kościoła Jakobinów w Weimarze i poszukiwali tam charakterystycznych dla tego miejsca kamieni, napisów, drzew, ciekawych detali i faktur na nagrobkach oraz wewnątrz kościoła. Każdy z uczestników otrzymał białą tkaninę o rozmiarach 1m x 1m i ołówki-grafity. Zadanie polegało na ułożeniu tkaniny na dowolnie wybranym fragmencie architektury lub detalu natury i pocieraniu ołówkiem tak, aby występująca pod spodem faktura odcisnęła się na tkaninie. Czynność tę należało powtarzać wielokrotnie, za każdym razem odciskając inny element, aż do wypełnienia całej tkaniny obrazami odbiciami natury i architektury. Po powrocie do budynku Reithausu wykonane prace ułożono obok siebie na podłodze. Wszyscy porównywali je i rozmawiali o tym, co powstało. Stwierdzili, że powstały karty historii. Prowadzący zaproponował, aby uczestnicy dobrali się parami tak, aby ich prace nie tworzyły chaosu, lecz zacho- 18 Balans\n19 wały równowagę, uzupełniały się. Na boku tkanin wykonano otwory, przez które przepleciono sznurek. W ten sposób powstały dwie strony książki. Połączono je w ten sam sposób z pracami następnej pary kolegów i następnej pary, aż powstała wielka całość, ogromna księga. Te prace połączył nie tylko sznurek. Łączył je jeden cel zachowanie równowagi między nimi, równowagi między historią a rzeczywistością. Dzień trzeci środa, 20 lipca 2005 Warsztat Codzienna niecodzienność Alicja Kowal, studentka Pracowni Multimedia na Wydziale Edukacji Wizualnej, Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi. Autorka zadała uczestnikom następujące pytania: Czym jest dla nas nasza rzeczywistość?, Czujemy się w niej dobrze, czy przerasta nas?, Czy tworzony przez nas świat baśni jest tylko tęsknotą za beztroskim dzieciństwem? Czy jest może próbą stworzenia rzeczywistości zastępczej, lepszej, w której także nasze lepsze strony mają wreszcie szanse zaistnieć?, Czy świat wymyślony nie zdominuje rzeczywistości? Wydawać by się mogło, że w dzisiejszych czasach, zdominowanych przez nauki ścisłe, powinno zabraknąć miejsca na baśń, wyobraźnię i nierzeczywistość. Lecz dzieje się zupełnie odwrotnie. Im bardziej przyziemne staje się nasze życie, tym częściej uciekamy od niego w nierzeczywistość. Jesteśmy w tym świecie bezpieczni, dopóki potrafimy go pogodzić z rzeczywistością. Świat można dzielić na wiele kontrastujących ze sobą części, ale części te zawsze dopełniają się, tworząc jedność. Autorka zaproponowała zabawę, w której uczestnicy poszukiwali balansu, równowagi między światem baśni a rzeczywistością. Dla ukazania zagadnienia wybrała jako pole działań sferę bliską człowiekowi, a mianowicie ubiór. Ubranie jest wizytówką człowieka, podkreśla jego indywidualne cechy. Często jednak mamy ochotę przebrać się za kogoś innego, wkroczyć w inny świat, świat baśniowy, który kieruje się własnymi prawami. Zadaniem uczestników było stworzenie wymarzonego przez siebie stroju. Stroju, który pozwala być kimś innym, pozwala łamać konwenanse. Dzień czwarty czwartek, 21 lipca 2005 Warsztat Masa doświadczeń Emil Skrzyński, student Wyższej Szkoły Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi. Autor zwrócił uwagę na to, że grupa uczestników warsztatów pochodzi z różnych krajów. Mówią innym językiem, dorastają zgodnie z kanonami różnych wyznań. Każdy przywiózł ze sobą inne przeżycia, doświadczenia. Każdy jest indywidualnością. Każdy inaczej przeżywa radość, smutek. Celem warsztatu było podzielenie się z innymi własnymi doświadczeniami i wzbogacenie się o nowe doznania, nie czyniąc nikomu krzywdy. A więc balans, zachowanie równowagi. Uczestnicy warsztatu usiedli w kręgu na łące przed budynkiem Reithausu i zawiązali oczy przepaskami (białymi i kolorowymi). Każdy z uczestników kolejno wstawał i podawał dłoń siedzącym, nie widząc ich. Powstała w ten sposób spirala dzieci krążących z wyciągniętą dłonią, oczekujących tyku innej dłoni. Nie było to łatwe ćwiczenie, ale żeby widzieć więcej, należy zamknąć oczy. Zgodnie z tą zasadą prowadzący zaproponował, aby dzieci połączyły się parami: jedna osoba posiadająca białą przepaskę, druga kolorową. Osoba z oczyma zawiązanymi białą przepaską była ślepcem prowadzonym przez swojego przewodnika. Przewodnik prowadził partnera, ostrzegał przed niebezpieczeństwem, podprowadzał do różnych przedmiotów, ludzi, aby ten mógł poprzez zmysł dotyku poznać to, czego nie widzi. Aby mógł odczuć fakturę badanego przedmiotu, jego temperaturę, być może kolor. Po pewnym czasie następowała zmiana. Następnie dzieci dobrały się w zespoły 4-osobowe dwie osoby posiadające opaski białe i dwie kolorowe. Do wykonania tego ćwiczenia należało zdjąć obuwie, aby tym razem nie widząc, poznawać otoczenie stopami. Białe opaski założyli ślepcy kolorowi nie używali przepasek. Byli przewodnikami. I tym razem, tak jak w poprzednim ćwiczeniu, czuli odpowiedzialność za osoby oddane im pod opiekę. Chcieli zrównoważyć swoją chęć działania z potrzebami podopiecznych, ich obawami. Po wykonaniu tych ćwiczeń wszyscy zdjęli opaski z oczu. Spojrzeli inaczej na to, co widzą. Brakowało słów, aby przekazać swoje doświadczenia, przeżycia. Był lęk, obawa, zachwyt, zaskoczenie, zaduma. Następne ćwiczenie polegało na przekazaniu w formie plastycznej doświadczeń i emocji, doznanych podczas ćwiczeń. Dzieci wspólnie przygotowały masę solną i każdy z uczestników nadał kształt swoim przeżyciom. Następny etap to malowanie powstałych form. Kolor był dopełnieniem wypowiedzi. Dzień piąty piątek, 22 lipca 2005 Warsztat Pieniądze Izabela Malinowska, studentka Wyższej Szkoły Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi. Każde życie ma jakiś cel. Żyjemy po coś, dla kogoś, dla czegoś... dla siebie. Często wiele dostajemy, chętnie bierzemy, ale na świecie, we wszystkim istnieje równowaga, również pomiędzy dawaniem i braniem. Aby coś dostać, trzeba coś dać. Niekoniecznie od razu, może jutro, może za miesiąc, a może za 10 lat. I nie są to wartości, które można przeliczyć na pieniądze. Mimo to autorka zaproponowała stworzenie banknotu. Niezwykłego, oryginalnego banknotu. Banknot ten, jak wszystkie na świecie, powinien posiadać dwie strony. Jedna strona to odzwierciedlenie tego, co chcemy mieć, dostać od innych, co jest dla nas najważniejsze. Druga strona to wszystko to, co chcemy, możemy dać innym. Dzieci wykonywały swoje banknoty na tekturach o wymiarach 55x150cm. Wypełnienie tak dużej powierzchni po obu stronach było bardzo pracochłonne. Interesujące jest to, że dzieci chciały obdarować innych tym, czego same pragnęły. Zachowały równowagę między przyjmowaniem czegoś, a dawaniem innym. Dzień szósty sobota, 23 lipca 2005 Tego dnia uczestnicy przygotowywali się do prezentacji wszystkich prac, które wykonali podczas Balans 19\n20 warsztatów. Prezentacja odbyła się w otwartej przestrzeni w parku Goethego przed budynkiem Reithausu. Na linach rozwieszonych wśród drzew przymocowano wielką księgę historii (frotage), obok podkoszulka z moim wyjątkowym imieniem, a na wprost, tworząc aleję dla zwiedzających, prezentowały się wymarzone banknoty. Nieopodal pojawiły się, ułożone w kształcie delikatnie wijącej się ścieżki, emocje zapamiętane i utrwalone w masie solnej. Organizator: Kinderbüro Weimar w kooperacji z Europäischen Jugendbildungs- und Jugendbegegnungsstätte Weimar miejsce realizacji: Weimar, Niemcy termin realizacji: lipca 2005 uczestnicy: 28 osób w wieku od 10 do 16 lat (ośmioro dzieci z miejscowości Klausen we Włoszech, ośmioro dzieci z Zespołu Szkół nr 4 Łejery w Poznaniu, dwanaścioro dzieci z Weimaru) źródła finansowania: DPJW/ PNWN. Balans 20 Balans\n2013 ROKIEM JULIANA TUWIMA Wojewódzki Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Piotrkowie Trybunalskim i Biblioteka Pedagogiczna w Piotrkowie Trybunalskim wraz z filiami w Radomsku, Opocznie, Bełchatowie i Tomaszowie\nZasady oceniania z przedmiotu edukacja filmowa w Liceum Ogólnokształcącym nr X im. S. Sempołowskiej we Wrocławiu\nZasady oceniania z przedmiotu edukacja filmowa w Liceum Ogólnokształcącym nr X im. S. Sempołowskiej we Wrocławiu KRYTERIA OCENIANIA Rodzaje aktywności ucznia polegające ocenianiu: - wypowiedzi ustne, zarówno\nSzkolny Klub Dyskusyjny\nProgram wychowawczo- profilaktyczny Szkolny Klub Dyskusyjny FILMOLANDIA wrzesień 2013 r. Opracowały: mgr Joanna Guze, mgr Wiesława Strzelczyk Strona 1 Kształcić tylko umysł człowieka, nie udzielając mu\nSzkoła Podstawowa w Zastrużu Centrum Edukacji i Aktywności Lokalnej. Krystyna Wardach\nSzkoła Podstawowa w Zastrużu Centrum Edukacji i Aktywności Lokalnej Krystyna Wardach Szkoła Podstawowa w Zastrużu województwo dolnośląskie, powiat świdnicki, gmina Żarów Szkoła wspólnej odpowiedzialności\nINNOWACYJNY PROGRAM EDUKACJI FILMOWEJ FILMOTEKA SZKOLNA\nINNOWACYJNY PROGRAM EDUKACJI FILMOWEJ FILMOTEKA SZKOLNA Wszelkie zmiany są pożądane, jeśli mają przyczynić się dla ogólnego dobra. Niezmiernie ważne są one w szkolnictwie, a zwłaszcza w metodyce nauczania.\nOpis programu Szkoła z klasą 2.0. Podstawowym pytaniem, na które "Szkoła z klasą 2.0" pomaga. odpowiedzieć brzmi:\nOpis programu Szkoła z klasą 2.0 Podstawowym pytaniem, na które "Szkoła z klasą 2.0" pomaga odpowiedzieć brzmi: Jak w uczeniu się i w nauczaniu wykorzystywać technologie informacyjno-komunikacyjne (TIK)?\nZespół Szkół Ogólnokształcących nr 6 w Kielcach\nSzkoła Podstawowa nr 15 im. Tadeusza Kościuszki w Kielcach jest częścią Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 6, który obejmuje sześcioletnią szkołę podstawową i trzyletnie gimnazjum. Warunki lokalowe i\nZespół Szkół Ponadgimnazjalnych. w Wodzisławiu Śląskim\nZespół Szkół Ponadgimnazjalnych w Wodzisławiu Śląskim II Liceum Ogólnokształcące z Oddziałami Dwujęzycznymi i Integracyjnymi im. ks. prof. Józefa Tischnera Liceum Plastyczne Praca wychowawcy jest przede\nSzanowni Państwo, opiekunowie gimnazjalnych projektów edukacyjnych\nSzanowni Państwo, opiekunowie gimnazjalnych projektów edukacyjnych W myśl zapisów rozporządzenia MEN z dnia 20 sierpnia 2010 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania\nTRZYLETNI PROGRAM ROZWOJU PUNKTÓW PRZEDSZKOLNYCH. na lata 2013-2016. Fundacji Familijny Poznań oddział /Łódź\nTRZYLETNI PROGRAM ROZWOJU PUNKTÓW PRZEDSZKOLNYCH Fundacji Familijny Poznań oddział /Łódź na lata 2013-2016 obejmujący : rok szkolny 2013-2014 rok szkolny 2014-2015 rok szkolny 2015-2016 1 Podstawa prawna\nWybór wskaźników oraz punktacji w ramach Programu Certyfikat Jakości Szkoła Przedsiębiorczości\nWybór wskaźników oraz punktacji w ramach Programu Certyfikat Jakości Szkoła Przedsiębiorczości Potwierdzenie jakości kształcenia w zakresie: Obszar I: Przygotowanie do rynku pracy 70 pkt I.1.Przygotowanie\nMaria Lorek główną autorką darmowego podręcznika dla pierwszoklasistów\nWarszawa, 18 marca 2014 r. Maria Lorek główną autorką darmowego podręcznika dla pierwszoklasistów Maria Lorek (ur. 1959 r.), twórca kilkudziesięciu publikacji i podręczników dla dzieci i nauczycieli jest\nCel i zawartość prezentacji\nCel i zawartość prezentacji Głównym celem prezentacji jest przedstawienie mało popularnej i nieznanej jeszcze w Polsce metody nauczania WebQuest, wykorzystującej Internet jako źródło informacji oraz jako\nKONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKOŁY PODSTAWOWEJ I GIMNAZJUM W ŚREMIE\nKONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKOŁY PODSTAWOWEJ I GIMNAZJUM W ŚREMIE Wstęp Funkcjonowanie szkoły jest procesem złożonym między innymi z uwagi na jej wielofunkcyjność: kształcenie, wychowanie, opieka, działalność\nRegulamin Wojewódzkiego Konkursu Grafiki i Animacji Komputerowej Chopin 2017 "Selfie z Chopinem" oraz "Obecność Chopina w życiu współczesnych ludzi"\nRegulamin Wojewódzkiego Konkursu Grafiki i Animacji Komputerowej Chopin 2017 "Selfie z Chopinem" oraz "Obecność Chopina w życiu współczesnych ludzi" ORGANIZATORZY: ZESPÓŁ SZKÓŁ UL. CHOPINA 99 96-500 SOCHACZEW


Jak zrobić CTG podczas ciąży i co pokazuje ta analiza - Tachykardia - November\nWewnętrzny CTG jest wykonywany tylko podczas porodu. Ta technika nie jest tak popularna jak badania na zewnątrz. Do jego wykonania używa się elektrody spiralnej, która nakłada na głowę dziecka przez pochwę. Wstawia się elektrodę śródmięśniową, aby rejestrować skurcze macicy. Aby diagnoza była konieczna, aby spełnić określone warunki:\nLekko przekąsić przed wyjściem z domu. Konieczne jest wzięcie pod uwagę drogi do kliniki, aby nie być pełnym jedzenia lub odwrotnie, głodnym.\nTechnika jest nieinwazyjna i nie wpływa na stan płodu ani macicy. Szkoda CTG może ujawnić się tylko podczas wykonywania testów funkcjonalnych stresu. Obecnie poziom technologii i kwalifikacje lekarzy pozwalają nam na określenie niedotlenienia płodu i poważnych stanów bez użycia specjalnych bodźców.\nPodstawowe pojęcia CTG\n5-7 - początkowe objawy niedotlenienia. W takiej sytuacji konieczne jest ponowne przestudiowanie w ciągu jednego dnia. Jeśli wynik pozostaje taki sam, przeprowadza się dodatkowe badanie. Obejmuje ocenę przepływu krwi w naczyniach łożyska i macicy, ultradźwięki, określenie profilu biofizycznego.\nW ciężkich przypadkach ginekolog może zauważyć gwałtowny spadek rytmu po kolejnym skurczu, który nie ustępuje w okresie odpoczynku. Jeśli istnieją informacje, że kobieta miała choroby zakaźne w czasie ciąży, kiedy otworzyły płyn owodniowy, miały charakter mekonialny, wówczas można podjąć decyzję o cięciu cesarskim w nagłych wypadkach w interesie dziecka.\nZgodnie z cechami zewnętrznymi nie jest możliwe ustalenie stanu dziecka w łonie matki. Jeśli kontrolujesz tylko ruch, nie możesz zauważyć poważnych i niebezpiecznych oznak, które pojawiają się, gdy cierpisz na płód. Kardiotokografia (CTG) podczas ciąży pokazuje, że dziecko ma problemy lub nieprawidłowości rozwojowe, które należy natychmiast rozwiązać.\nCzym jest CTG i do czego służy?\nKardiotokografia to poważna, fundamentalna, zintegrowana obserwacja życia płodowego.\nZarejestrowane skurcze macicy, tętno za pomocą specjalnych czujników. Rozpoznają sygnał odbity od serca dziecka. Wyniki są wyświetlane na ekranie monitora, a lekarz oblicza liczbę uderzeń na minutę.\nCTG jest bardzo podobny do sonografii dopplerowskiej, ale określa tylko tętno płodu.\nPodczas procedury zapisywane są odstępy między pikami. Dane są zapisywane na specjalnej taśmie jako wykres krzywej. Wyniki procedury są podobne do kardiogramu.\nDruga linia Na monitorze CTG rejestruje odstępy skurczów macicy.\nŁączenie obrazów dwóch linii w czasie pomaga badać pracę serca dziecka i częstotliwość skurczów macicy.\nPrzed rozpoczęciem badania lekarz określa strefę lepszej słyszalności bicia serca płodu na ścianie przedniej, a następnie mocuje czujniki urządzenia w tym miejscu.\nKiedy to robią i jak często są badani\nW zwykłym trybie wykonywania tej procedury odbywa się raz. Jeśli podejrzewa się patologię rozwojową - badanie zostaje ponownie powołane. W przypadku wykrycia choroby wewnątrzmacicznej - CTG przeprowadza się systematycznie w celu monitorowania zmian w pracy małego serca.\nCTG w czasie ciąży przepisuje się nie wcześniej niż 26 tygodni, ponieważ do tego czasu patologie sercowe dziecka nie manifestują się.\nW 33 tygodniu dziecko rozpoczyna naprzemiennie okresy spokoju i aktywności. Powstaje połączenie między funkcjonowaniem serca a mobilnością. Za pomocą kardiotokografii można określić stan serca w obu okresach.\nCTG płodu przeprowadza się również podczas naturalnego porodu i cięcia cesarskiego. Jest to konieczne i ważne, aby poznać ogólny stan zdrowia płodu i podjąć właściwą decyzję dotyczącą późniejszego zarządzania przebiegiem pracy.\nSzczególna obserwacja jest obowiązkowa dla niemowląt, które mają splątanie pępowiny zgodnie z ostatecznym badaniem USG.\nPotrzeba CTG jest potrzebna w następujących przypadkach:\nPatologia rytmu serca podczas kardiotokografii pierwotnej.\nNiekorzystne w czasie ciąży (poronienie, wcześniactwo, zidentyfikowane patologie rozwoju płodu, wrodzone wady rozwojowe u starszych dzieci).\nPrzypadki, w których kobieta w ciąży czuje nietypowe zachowanie płodu (częsty ruch, niepokój lub apatia dziecka).\nChoroby matki (przewlekłe, zakaźne i inne).\nOkres po wewnątrzmacicznym leczeniu płodu.\nGestoza, która powoduje brak tlenu, co prowadzi do opóźnienia rozwoju dziecka.\nPrzewlekłe infekcje i nawyki matki.\nIstnieją dwie metody diagnostyczne: zewnętrzna i wewnętrzna.\nPierwszy z nich jest używany po 30 tygodniach podczas porodu. Instrumenty nakładają się na brzuch, a kobieta znajduje się z tyłu lub z lewej strony. Pierwszy czujnik rejestruje tętno. Druga to częstotliwość skurczów macicy.\nW momencie urodzenia dzieci zajmują pozycję głowy. Po omacaniu położnika odczuwany jest obszar brzuszny matki przylegający do pleców dziecka. W tym miejscu podłączony jest pierwszy czujnik.\nJeśli kobieta czeka na bliźniaki, CTG jest rejestrowane oddzielnie dla każdego dziecka.\nKorzystna pora dnia na zabieg przed obiadem od 9 do 14 i przed pójściem spać od 19 do 24 godzin. W tym okresie maksymalna aktywność płodu.\nDrugi czujnik odzwierciedla aktywność macicy i znajduje się na prawej podstawie macicy.\nPacjentowi podaje się pacjentowi czujnik i czujnik ruchu płodu. Po naciśnięciu przycisku na pilocie na taśmie pojawi się określony znak.\nProcedura wewnętrzna za pomocą elektrody spiralnej jest wykonywana podczas porodu.\nW ten sposób zdefiniowano skurcze. Urządzenie jest przyczepione do głowy dziecka przez pochwę.\nObowiązkowe wskazania dla metody wewnętrznej to poszerzenie szyjki macicy o 2 cm i odprowadzenie wody.\nTa metoda nie jest zbyt powszechna, w przeciwieństwie do zewnętrznej.\nNie możesz produkować CTG na pusty żołądek, po obfitym posiłku lub w ciągu dwóch godzin po jedzeniu. Ciało dziecka zależy od stanu ciała i zdrowia matki.\nPo jedzeniu wzrasta poziom cukru we krwi, co wpływa na nadmierną mobilność i aktywność. Obraz badania może okazać się niewyraźny i lekarz może postawić błędną diagnozę.\nIstnieją sytuacje, w których zdrowa matka na zapisie CTG wykazuje nieprawidłowe zmiany w ciele dziecka.\nJest to spowodowane następującymi czynnikami:\nCiężki posiłek przed CTG.\nNagranie zostało wykonane, gdy dziecko spało.\nNadwaga w ciąży.\nNadmierna aktywność płodu.\nNiewystarczające dopasowanie czujnika.\nPrzed długą i monotonną procedurą musisz odpocząć iw pełni spać. Dozwolone jest zjedzenie małego kawałka czekolady, aby dziecko się obudziło.\nPonieważ CTG to dość długa procedura, zaleca się pójść do toalety przed nią.\nJak długo trwa CTG?\nCzas trwania zależy od mobilności i do 40 minut. Wyjaśnienie wyników procedury odbywa się w ciągu 20 minut.\nRejestrowane są co najmniej 2 epizody ruchu o długości 20 sekund lub więcej, a także liczba skurczów macicy w tym okresie.\nTaśmy kardiotochograficzne są interpretowane inaczej. Aby uzyskać normalną ocenę, postępuj zgodnie z zasadami narzuconymi przez komisję FIGO.\nWskaźniki są podzielone na trzy typy: normalne, podejrzane i nienormalne.\nPodejrzane figo CTG wymaga dodatkowych testów warunków skrajnych. Jego objawy są typowe: podstawowy rytm, charakteryzujący się uderzeniem serca 100-110 i 150-170 uderzeń / min.\nZwykle osiąga 5-10. Jeśli nie jest zaznaczone przyspieszenie (wzmocnienie, zwiększ tętno).\nWszystkie cechy są ustawione na 0-2 punkty. Na ostatnim etapie liczby podsumowują i wyciągają wnioski na temat stanu zdrowia. Na przykład CTG 8 punktów oznacza, że ciąża mija bez cech, powikłań i patologii.\nMonotonny rytm obserwuje się, gdy brakuje tlenu lub gdy dziecko śpi przez długi czas. Rytm zatokowy to nagranie, w którym serce bije szybko.\nJeśli dziecko jest spokojne, a rytm jest stały, oznacza to złożony przepływ.\nRozszyfrowanie wyników CTG daje lekarzowi, po otrzymaniu wyników badania. Przy uwzględnianiu wskaźników dekodowania bierze się pod uwagę kilka czynników:\npodstawowy rytm (HR) i jego zmienność;\nspowolnienie lub przyspieszenie tętna;\naktywność macicy (tokogram).\nWyniki badania są oceniane w 10-punktowej skali, gdzie:\n9 -12 punktów - praca serca dziecka jest normalna;\n6 - 8 punktów wskazuje na niedobór tlenu w płodzie. Po zakończeniu leczenia wymagana jest druga procedura;\n5 punktów i mniej dotkliwe niedotlenienie dziecka. W takich przypadkach wskazana jest dostawa awaryjna.\nDekodowania danych CTG nie można uznać za diagnozę. Jest to przede wszystkim dodatkowe informacje o stanie płodu.\nSzczegółowe dekodowanie tabeli CTG:\nNajwyższe wskaźniki to spokojny przebieg ciąży, nie powikłany stanem przedrzucawkowym i innymi stanami patologicznymi ciała kobiety. Norma CTG podczas ciąży wynosi od 8-10 punktów.\nC 6-7 - podstawowe oznaki pogorszenia i cierpienia, niedotlenienie. Przypisz do ankiety.\n5 lub mniej - wymaga leczenia szpitalnego i zapewnienia wykwalifikowanej opieki. Istnieje ryzyko zagrażające życiu.\nNa wykresie widać, że wzrosty zmieniają się w upadki. Lekarz ocenia średnią wartość. Mama może osobiście ocenić harmonogram CTG. Na poziomie wyciągniętej ręki arkusz informacyjny jest przesuwany na bok i wzdłuż kardiotogramu rysowana jest linia prosta.\nLekarze badają również zmniejszenie tętna. Jest to wykres z małymi zębami, które charakteryzują odchylenie od podstawowego rytmu.\nZa minutę powinno być ich sześć i nie więcej. Jest to typowe zjawisko na 32-39 tygodni. Lekarz obawia się, czy zmiana wielkości zębów wynosi 0-10 uderzeń / min.\nSpowolnienie to opóźnienie i pogorszenie rytmu serca (na wykresie wygląda jak wgłębienia). Zazwyczaj nie są one oznaczone lub są nieistotne.\nJeśli poziom zostanie przekroczony przy 25 uderzeniach / min, takie dekodowanie CTG w czasie ciąży wskazuje na brak tlenu lub splątanie pępowiny.\nPrzy zmianie liczby zębów zwróć uwagę na 32-38 tygodni. Kiedy dziecko kopie, jego serce bije szybciej przez kilka sekund. Na kardiotogramie pojawia się duży ząb, dorastający - częściej.\nJeśli jest ich co najmniej 2 w ciągu 10 minut - dynamika jest dodatnia. Zmniejszenie lub zmniejszenie jest odwrotne. Są to zęby, które wskazują na 34-39 tygodni.\nWpływ zabiegu na płód\nDzięki CTG dowiadują się o żywotnej aktywności dziecka i przebiegu procesu narodzin, ujawniają anomalie i są brane za ich eliminację.\nProcedura jest całkowicie nieszkodliwa dla dziecka, więc badanie można przeprowadzić nieograniczoną liczbę razy.\nOd której godziny jest wyświetlany CTG\nNie można ocenić, jak dziecko reaguje na skurcze macicy, jak zmienia się charakter bicia serca w zależności od ruchów płodu i innych czynników.\nDo 28 tygodnia nadal nie ma pełnej interakcji serca z autonomicznym układem nerwowym. I rzeczywiście, aby ocenić wszystkie te wskaźniki i przeprowadzić to badanie.\nAle w zasadzie robią pierwszy CTG po 30-32 tygodniach. W tym i późniejszych okresach opracowywane są kryteria diagnostyczne, zgodnie z którymi ocenia się stan płodu.\nIle razy wykonuje się CTG podczas ciąży\nBadanie to nie jest niezbędne do określenia taktyki porodu i zarządzania ciążą, ale tylko pomocniczej. CTG jest przepisywany w czasie ciąży, jeśli przebiega normalnie i nie ma żadnych nieprawidłowości w badaniu USG, raz lub dwa razy w trzecim trymestrze ciąży.\nNa zlecenie Ministerstwa Zdrowia odpowiedź na pytanie, kiedy robić CTG w czasie ciąży, brzmi następująco: „Jeśli ciąża przebiega normalnie, CTG wykonuje się raz na dziesięć dni, począwszy od 28 tygodnia”. W przypadkach skomplikowanej ciąży istnieją takie zalecenia:\nz ciążą poporodową - raz na 4-5 dni po przewidywanym terminie porodu\njeśli występuje niezgodność dla Rh lub grupy krwi - 2 razy w miesiącu\nw przypadku dużej ilości wody - raz w tygodniu\nna wady serca co tydzień\nniewydolność łożyska - co najmniej 1 raz w tygodniu\nz tyreotoksykozą, niezależnie od tego, czy występuje wola, czy nie - raz w tygodniu\nz dużym płodem, wąską miednicą, mnogimi płodami, wcześniejszą różyczką, nadciśnieniem, zakażeniami układu moczowo-płciowego kobiety w ciąży - w razie potrzeby, ale co najmniej 1 raz na 10 dni\nz łożyskiem previa bez krwawienia, przyszłe matki powyżej 35 roku życia mają te same kryteria.\nKiedy robić CTG w czasie ciąży, w zasadzie pozostawia się decyzję ginekologa-położnika, który obserwuje ciążę. Najczęściej kieruje się takimi kryteriami:\njeśli nieskomplikowana ciąża, CTG - dwa razy w miesiącu od 32 tygodnia\njeśli u kobiet w ciąży występują komplikacje lub obciążenie, wówczas CTG wykonuje się od 28 tygodnia, w odstępie 5-7 dni, a także w przypadku jakichkolwiek zmian w stanie kobiety\njeśli ciąża jest skomplikowana, wcześniejsze wyniki CTG są niezadowalające, zaleca się hospitalizację kobiety w ciąży, a następnie podjęcie decyzji o odstępie, przez który CTG należy wykonać indywidualnie, w oparciu o sytuację położniczą.\nCzy możliwe jest zrobienie CTG przed porodem\nCTG przed porodem można wykonać bezpośrednio w dniu spodziewanego porodu lub na początku porodu.\nJeśli lekarz nie zdecydował się jeszcze na taktykę porodu, badanie kardiotogramu może mu w tym pomóc: takie badania są przeprowadzane dość często (być może codzienne używanie).\nJeśli taktyka została wybrana do prowadzenia porodu przez kanał rodny, a ciąża to pererashivaetsya, CTG to:\nw dniu oczekiwanej dostawy lub następnego dnia\npo 4-5 dniach, jeśli wyniki były dobre\nkolejne 4-5 dni.\nW 41-42 tygodniu, jeśli aktywność zawodowa nie rozwinęła się, taktyka zarządzania pracą jest weryfikowana w drodze konsultacji z lekarzami. Lekarze decydują, czy ich stymulować, czekać, czy iść na szybkie rozwiązanie problemu. Dane CTG w tym przypadku odgrywają ważną rolę, ponieważ wyraźniej pokazują stan płodu.\nPotrzeba CTG podczas porodu\nCTG przy urodzeniu należy wykonywać u wszystkich kobiet, niezależnie od ich sytuacji położniczej.\nPrzy urodzeniu CTG ma szczególne znaczenie, ponieważ pokazuje, jak dziecko przenosi obciążenie. Jeśli normalnie powinno być 110-160 skurczów serca poza skurczem, to podczas niedotlenienia następuje najpierw zwiększenie częstości akcji serca (ponad 160), a następnie spowolnienie uderzeń serca.\nJest to sygnał dla położników, aby przyspieszyć narodziny dziecka. W zależności od sytuacji, to „przyspieszenie” może być osiągnięte przez korzyści położnicze, użycie kleszczy lub odkurzacza próżniowego, episiopatii lub perineotomii. Jeśli objawy niedotlenienia są obserwowane, gdy głowa nie jest jeszcze w miednicy, możliwe jest nagłe cięcie cesarskie.\nObjawy CTG niedotlenienia podczas porodu oznaczają również, że należy wezwać resuscytatora, ponieważ noworodek może potrzebować jego pomocy.\nJak CTG podczas ciąży\nPrawidłowe wykonywanie CTG w pozycji kobiety jest w połowie siedzące lub po lewej stronie, ponieważ jeśli leżysz po prawej stronie, możesz przenieść żyłę główną dolną do ciężarnej macicy, co może prowadzić do komplikacji. Przed wykonaniem CTG płodu słuchają miejsca na brzuchu kobiety ze stetoskopem, w którym najlepiej słyszysz bicie serca dziecka, ponieważ zależy to od tego, jak się odwrócił.\nCzujnik CTG nakłada się na miejsce, w którym tętno jest najlepiej słyszalne, przymocowane do żołądka pasem. Procedura CTG podczas ciąży nie jest wykonywana w ciągu godziny po posiłku lub jeśli dożylnie wstrzykuje się glukozę, ponieważ takie rzeczy zazwyczaj stymulują aktywność płodową. CTG na czczo również nie jest wykonywane. Optymalny zasięg to 2-3 godziny po posiłku. Jeśli parametry nie są spełnione, mogą wystąpić błędy w tokogramie.\nCzas trwania CTG\nJak i kto analizuje CTG\nAnaliza CTG podczas ciąży jest przeprowadzana automatycznie na początku: aparat CTG analizuje rytm w spoczynku, ruchy, z minimalnymi skurczami, które mają miejsce w dowolnym momencie (różnica jest tylko w ich częstotliwości). Wynik jest w skali 10-punktowej:\n10-8 punktów - dziecko jest zdrowe\n5-7 punktów oznacza, że stan płodu jest graniczny, a jeśli nie zostaną podjęte żadne działania, może dojść do katastrofy\n4 punkty i mniej odzwierciedla wyraźne niedotlenienie\nTokogram powinien być również oceniany przez lekarza, diagnoza oparta na ocenie sprzętu nie jest przeprowadzana.\nPrzybliżone stawki CTG po 32 tygodniach\nPodstawowe tętno: 120-160 uderzeń / min\nCięcia częstotliwości zmienności: 10-25 uderzeń / min\nPrzyspieszenie: 2 lub więcej w 10 minutowym nagrywaniu\nŚrednia amplituda przyspieszenia: 12-17\nSzybkie spowolnienie CTG w 32 tygodniu ciąży: liczba powinna wynosić około 0-2\nPowolne zwalnianie: 0\nLiczba ruchów płodu: ponad 5 na pół minuty.\nNorma CTG po 33 tygodniach\nRytm podstawowy jest taki sam jak w tygodniu 32\nZmienność dawki podstawowej od 10 do 25 na minutę\nBardzo mała liczba i lepiej - nieobecność lub opóźnienie, powinny być „szybkie”.\nPrzyspieszenie: 2 lub więcej podczas nagrywania w 10 minut.\nPodstawowy rytm nie powinien być mniejszy niż 110 i większy niż 160 uderzeń / minutę. Wskaźniki CTG w 33 tygodniu nie powinny wykazywać skurczów, zdecydowanie powinno być przyspieszenie.\nCTG po 35 tygodniach i później\nStawka CTG w wieku 35 tygodni składa się z tych samych wskaźników, ich spread powinien być taki sam jak w 32 lub 33 tygodniu. Podstawowy rytm: 119-160 uderzeń / min; amplituda zmienności od 10 uderzeń do 25 na minutę. Charakter rytmu: falisty lub mdlący.\nMogą wystąpić szybsze spowolnienia, ponieważ odzwierciedla to w pewnym stopniu aktywność ograniczającą. Ruchy płodu, jeśli nie śpi w czasie badania - ponad 60 przez cały ten czas.\nWskaźniki CTG po 36 tygodniach nie powinny się znacznie różnić od tych w 35 tygodniu\nPowinien pojawić się CTG normy płodu 36 tygodni\nPodstawowe tętno: takie samo jak w przypadku innych warunków\nZakres tętna: 10-25 na minutę\nRytm: falisty lub mdlący\nPrzyspieszenie: ponad 10 w 40 minut\nSzybkie zwalnianie: do 5 przez cały czas\nBrak opóźnienia lub rytmu sinusoidalnego w CTG w 36 tygodniu ciąży.\nWyjaśnienie CTG w tygodniu 37 odbywa się na tych samych wskaźnikach. Standardy nie powinny się różnić od tych przedstawionych w 36 tygodniu.\nJak wygląda obraz CTG w 38 tygodniu ciąży?\nTe same kryteria muszą być spełnione. Najważniejsze jest to, że istnieją przyspieszenia (co najmniej 2 w ciągu 10 minut), nie ma opóźnień opóźnień ani rytmów sinusoidalnych, amplituda zmienności wynosiła nie więcej niż 25 i nie mniej niż 10 uderzeń / min. PSP tutaj - do 1.0 normalnie.\nKryteria CTG w 39 i 40 tygodniu ciąży są takie same. Termin nie powinien wpływać na częstotliwość i charakter rytmu podstawowego, amplitudę zmienności. Nie powinno być również wolnych opóźnień i szybkich. PSP waha się również od 0 do 1,0. Może być tylko zmniejszenie liczby ruchów i pojawienie się skurczów, co oznacza przygotowanie ciała do porodu.\nWyświetlanie skurczów macicy na CTG\nSkurcze CTG są wyświetlane na oddzielnym wykresie na kardiotogramie. Dopuszcza się pewną ilość, która wzrasta wraz ze wzrostem wieku ciążowego. Wyniki CTG muszą koniecznie zobaczyć twój lekarz, który określa taktykę porodu.\nTak więc, jeśli kobieta w ciąży ma mieć poród z cięciem cesarskim, wzrost skurczów jest wskazaniem do pójścia do szpitala, a raczej do ustalenia porodu.\nSkurcze CTG przez okres 36 tygodni lub dłuższy, jeśli nie towarzyszy im spadek częstości akcji serca płodu (to znaczy nie występuje niedotlenienie) i / lub pogorszenie wyniku CTG w punktach, są normalne.\nGłówny błąd - wpis „Kryteria CTG nie zostały spełnione”. Oznacza to, że czujnik nie mógł wiarygodnie ocenić rytmu i natury uderzeń serca płodu. Badanie należy powtórzyć. Gdy jest to konieczne - w dzień lub w tygodniu - zależy od sytuacji położniczej, dlatego skonsultuj się z lekarzem.\nGdy przepisany jest CTG i gdy doppler\nCTG pomaga ocenić stan płodu, czy jest w nim wystarczająca ilość tlenu (jest to widoczne ze sposobu, w jaki reaguje na skurcze macicy i właściwe ruchy).\nDoppler mierzy również średnicę naczyń krwionośnych w układzie matka-łożysko-płód, stan przepływu krwi w łożysku, jego prędkość. Wizualizuje naczynia i przepływ krwi w nich, podczas gdy CTG pośrednio pokazuje, jak tlen jest wchłaniany z normalnych lub patologicznie zmienionych naczyń.\nBadania są ze sobą powiązane, ich ocena powinna być przeprowadzona w kompleksie. Tak więc doppler może wykazywać oznaki chorych naczyń, a CTG może być normalny. Oznacza to, że kobieta w ciąży powinna być monitorowana, leczona lekami, należy powtarzać CTG, ale nie spieszyć się z porodem.\nJakie testy istnieją dla CTG\nW przypadkach, w których CTG musi rozwiązać pewne wątpliwości dotyczące zdrowia płodu, podczas tego badania wykonuje się testy. Mogą być stresujące, polegające na wprowadzeniu do krwi kobiety w ciąży specjalnych substancji, które stymulują aktywność motoryczną dziecka.\nIstnieje również test bezstresowy dla CTG. Jednocześnie mierzona jest reakcja układu sercowo-naczyniowego dziecka na jego własne ruchy. Ten test ma 3 znaki:\nNiestresujący test pozytywny (jest reaktywny) jest złym wynikiem. Oznacza to, że w 40-minutowym badaniu było tylko 2 lub mniej palpitacji serca. W tym samym czasie taka reakcja zachodziła krócej niż 15 sekund, a sama eskalacja nie przekraczała 15 uderzeń na minutę (to znaczy, jeśli wynosiła 145, wynosiła 160 uderzeń na minutę lub mniej).\nWynik może być również fałszywie dodatni, gdy nie nastąpił szczególny wzrost częstości akcji serca tylko dlatego, że dziecko spało. Następnie CTG należy powtórzyć po kilku (2-4) godzinach.\nWynik negatywny: w ciągu 20 minut wystąpiło więcej niż 2 kołatanie serca, trwały one dłużej niż 15 sekund, a ich różnica w stosunku do głównego rytmu tętna przekroczyła 15 uderzeń na minutę.\nCzy tworzenie CTG dla dziecka jest niebezpieczne\nFakt, że CTG w czasie ciąży jest szkodliwy, można było usłyszeć tylko od niewiarygodnych, do leków w żaden sposób powiązanych źródeł. Udowodniono pełne bezpieczeństwo tej metody badań dla płodu. Nadużywanie ich nie jest konieczne, ponieważ USG może być nieprzyjemne dla zmysłu słuchu dziecka. Wielu szuka odpowiedzi, ile kosztuje CTG w czasie ciąży. Według naszych informacji średnia cena w Rosji wynosi około 800-1200 rubli.\nWięc teraz wiesz, kiedy robić CTG w czasie ciąży. Świadectwo o częstotliwości badania powinno być określone przez położnika na podstawie twojej sytuacji. Ale jeśli go przypiszesz, spraw, aby to było konieczne: będziesz wiedział, że dziecko jest w porządku. Jak zrobić CTG, również opisane w artykule. Ta informacja jest przydatna dla przyszłej matki, aby wiedzieć, co może być przyczyną błędów w badaniu i była w stanie ich uniknąć.\nmniej niż 5 punktów wskazuje na pilną poród, ponieważ płód ma ciężką niedotlenienie (w tym przypadku lekarze albo wywołują stymulację porodową, albo wykonują cesarskie cięcie w nagłym przypadku).\nIle erytrocytów żyje u ludzi\nPolyradiculoneuropathy co to jest\nDlaczego stopy są spuchnięte i co robić?\nJaka jest różnica między migreną bez aury a zwykłym bólem głowy?\nResuscytacja krążeniowo-oddechowa z udziałem dwóch ratowników\nPoziome położenie EOS - jaka jest patologia, co zagraża osobie\nCo to jest trombokryt w badaniu krwi\nKrwiak i stłuczenie mózgu: dlaczego to jest niebezpieczne?\nHemodynamicznie istotne zwężenie tętnic kończyn dolnych


czarne materiałowe spodnie zipp w Spodnie - Szafa.pl\nWięcej zdjęć na maila gdyż Szafa nie chce ich załadować!\nNa dosyć niskie osoby, max 164 gdyż na mnie są przykrótkie. U dołu nogawek zipy.\n95% bawełna, 3% elastan.\nDł. nogawki 94 cm\nDł. nogawki od wewnątrz 74 cm\nPas 2x37 cm :)\n'wadą' jest około 1 cm brak srebrnej nitki na tylnej kieszeni. Niestety nie mam takiej bo wystarczy ładnie doszyć.\nStan bardzo dobry, spodnie używane i dlatego taka niska cena.\nWYMIANA NA JAKIEŚ INNE R U R K I bądź fajne legginsy, jestem wybredna bo mam dużo spodni w szafie :)\nTagi: #rurki, #Czarne spodnie, #materiałowe, #zip, #podnie,\ndodane przez mewkam\ndodane: 08-04-2012 15:38\n"Problem ze stworzeniem katalogu w przechowalni" próbowałam z 10 razy. Bezproblemowo wysłałam już kilku osobom na maila.\ndodane: 08-04-2012 13:13


Adele chuda jak nigdy dotąd. Znamy jej patent na odchudzanie - WP Gwiazdy\nAdele naprawdę chudnie w oczachŹródło: ONS.pl\nAdele w ciągu ostatnich 6 miesięcy zgubiła aż 20 kg. Dotychczas nie przejmowała się swoim wyglądem, co wielokrotnie podkreślała. Jednak po urodzeniu syna miała problemy zdrowotne, m.in. ze swoim głosem i to zmusiło ją do zmiany stylu życia. Mimo to do dziś skarży się na drapanie w gardle. - Wcześniej nie podchodziłam do problemów z głosem poważnie. Teraz cały czas boję się, że go stracę - mówiła w jednym z wywiadów.\nAdele odżywia się dużo zdrowiej. Odstawiła cukier, alkohol, papierosy, kofeinę i wszystkie pikantne potrawy. Przerzuciła się na dietę sirtfood, której podstawą są warzywa, owoce, przyprawy i orzechy bogate w polifenole. Aktywują one sirtuiny w organizmie, dzięki czemu energia jest lepiej zarządzana, tłuszcz szybciej się spala, a komórki są bardziej odporne na choroby i proces starzenia.\nOprócz tego piosenkarka zaczęła więcej ćwiczyć, choć przez lata mówiła, że nie znosi siłowni. Dzisiaj współpracuje z trenerem personalnym oraz chodzi na zajęcia z pilatesu.\n- Po tym, jak zaczęła ćwiczyć, przestała oglądać się za siebie. Natychmiast zmienił się jej sposób myślenia, stała się dużo pewniejsza siebie, choć początkowo opierała się treningom. Sport całkowicie zmienił jej życie - zdradziła jej przyjaciółka brytyjskim tabloidom.


Portmonetka satynowa LOLA w kolorze granatowym ⋆Oriente Glamour\n» Portmonetka satynowa LOLA w kolorze granatowym\nKod produktu: 0103012-0\nNiewielka portmonetka Lola w stylu glamour wykonana jest z naturalnej plisowanej satyny. Portmonetka Lola służyć może zarówno jako portfelik na monety jak i malutka kosmetyczka do torebki.\nJednokomorowy środek portmonetki wyłożony jest jasnym materiałem, zapięcie na zamek błyskawiczny sprawi, że drobiazgi nie opuszczą jej wnętrza. Uroczą ozdobą jest granatowa satynowa kokardka z charmsem z logo firmy. Elegancji dodaje szaro-złota lamówka.\nRozmiar kosmetyczek mała