Informacje ogólne. Autostrada A2 w rejonie Wartkowic. Austrostrada A2 w rejonie Zgierza. Pradolina Bzury i Neru w rejonie Błonia - PDF\nInformacje ogólne. Autostrada A2 w rejonie Wartkowic. Austrostrada A2 w rejonie Zgierza. Pradolina Bzury i Neru w rejonie Błonia\nDownload "Informacje ogólne. Autostrada A2 w rejonie Wartkowic. Austrostrada A2 w rejonie Zgierza. Pradolina Bzury i Neru w rejonie Błonia"\n1 Informacje ogólne Zwarte kompleksy leśne będące pozostałością dawnej Puszczy Łódzkiej. Liczne rzeki i strumienie, stawy rybne i zbiorniki rekreacyjne. Zróżnicowana baza noclegowa, począwszy od hoteli, zajazdów i gościńców przy głównych drogach krajowych po ośrodki wypoczynkowe w tradycyjnych miejscowościach wypoczynku świątecznego. Gospodarstwa agroturystyczne zrzeszone w stowarzyszeniach agroturystycznych, a także ośrodki jazdy konnej. Stale rozbudowywana sieć szlaków turystycznych (pieszych, rowerowych i jeździeckich) i wreszcie dobry dojazd zarówno z Łodzi, jak i najodleglejszych zakątków Polski. To wszystko sprawia, że fragment historycznej Ziemi Łęczyckiej położony na pograniczu dorzeczy Bzury i Neru jest doskonałym miejscem dla uprawiania różnych form turystyki aktywnej przez osoby pragnące spędzić wolny czas w ciszy i spokoju, z dala od zgiełku wielkich miast i tradycyjnie zatłoczonych kurortów. Serdecznie zapraszamy Rada i Zarząd Lokalnej Grupy Działania Fundacji Rozwoju Gmin PRYM\n2 Informacje ogólne Autostrada A2 w rejonie Wartkowic Austrostrada A2 w rejonie Zgierza Pradolina Bzury i Neru w rejonie Błonia Kanał Królewski w rejonie Błonia POŁOŻENIE i PODZIAŁ ADMINISTRACYJNY Powierzchnia LGD wynosi 708,25 km 2, co stanowi 3,9% całkowitej powierzchni województwa łódzkiego. Obszar LGD zamieszkuje łącznie mieszkańców (31.XII.2006). Najmniejszą pod względem powierzchni jest gmina Parzęczew ( ha), największą gmina Zgierz ( ha), która jednocześnie charakteryzuje się największą liczbą ludności ( mieszkańców) i najwyższą gęstością zaludnienia (59 osób/km 2 ). Z kolei najrzadziej zaludniona jest gmina Dalików (32 osoby/km 2 ), posiadająca również najmniejszą liczbę mieszkańców Gminy Dalików i Wartkowice wchodzą w skład powiatu poddębickiego, gmina Łęczyca w skład powiatu łęczyckiego a gminy Parzęczew i Zgierz w skład powiatu zgierskiego. Obecny podział administracyjny (na powiaty) obowiązuje od 1 stycznia 1999 r. Obszar LGD obejmuje 161 sołectw: 42 w gminie Wartkowice, 40 w gminie Zgierz, 36 w gminie Łęczyca, 24 w gminie Parzęczew i 19 w gminie Dalików. DOSTĘPNOŚĆ KOMUNIKACYJNA Głównymi osiami komunikacyjnym obszaru LGD są drogi krajowe: nr 1 z Gdańska przez Łódź i Częstochowę do granicy państwowej w Cieszynie oraz nr 72 z Rawy Mazowieckiej przez Łódź do Konina. Przez teren LGD przebiega również autostrada A2 Poznań - Łódź (docelowo Świecko - Poznań - Łódź - Kukuryki), z trzema węzłami: Piątek (droga nr 702, Zgierz Piątek - Kutno) Emilia (droga krajowa nr 1: Gdańsk Łódź Cieszyn) i Wartkowice (droga nr 703: Poddębice Gostków Łęczyca Piątek Łowicz). Przez teren LGD wiodą również 3 ważne trasy kolejowe. Dworce PKP w Zgierzu, Łęczycy oraz przystanki w Grotnikach, Jedliczu i Chociszewie leżą na uczęszczanej trasie z Łodzi do Kutna, natomiast w Glinniku i Smardzewie zatrzymują się pociągi jadące z Łodzi do Łowicza. Magistrala Śląsk Porty, mająca duże znaczenie głównie w ruchu towarowym, wiedzie przez gminę Poddębice (przystanek Kłódno, 4 km na zachód od Wartkowic). Koleją na teren LGD można dotrzeć m.in. z Warszawy, Gdańska, Torunia Poznania, Wrocławia, Katowic i oczywiście ze stolicy województwa - Łodzi. UKSZTAŁTOWANIE TERENU Na malowniczy, zróżnicowany krajobraz opisywanego obszaru duży wpływ mają przepływające tędy rzeki oraz zbiorniki wodne. Obszar LGD leży na pograniczu dorzeczy Wisły i Odry, w zlewniach dwóch rzek: górnej i środkowej Bzury oraz dolnego Neru. Rzeki te częściowo wykorzystują oś biegnącej równoleżnikowo wielkiej Pradoliny Warszawsko-Berlińskiej, powstałej w plejstocenie, w okresie cofania się lądolodu z terenów Polski. Wspomniana pradolina powstała w momencie gdy lądolód zajmując północną część współczesnej Polski tamował odpływ wód do Bałtyku. Płynące tędy wody Wisły i innych rzek, wyrzeźbiły szeroką dolinę o dość ostro zarysowanych brzegach i płaskim dnie, dziś wypełnionym pokładami torfu. Środkiem pradoliny wiedzie dziś nieużytkowany Kanał Królewski, łączący dorzecza Bzury i Warty. Północną i południową część obszaru urozmaicają ciągi pagórów moreny kutnowskiej i ozorkowskiej (mających również genezę plejstoceńską), natomiast zachodnią i wschodnią pokrywają równiny Kotliny Kolskiej (gmina Wartkowice) i Równiny Łowicko-Błoń-\n3 Informacje ogólne skiej (gminy Łęczyca i Zgierz). Kotlina Kolska jest częścią Niziny Południowowielkopolskiej i stanowi naturalne rozszerzenie doliny Warty w miejscu zmiany jej biegu z południowego (południkowego) na zachodni (równoleżnikowy), u wylotu pradoliny Neru. W obrębie tej kotliny leżą m.in. Wartkowice, Gostków Stary, Tur, Bronów i Biernacice. Z kolei Równina Łowicko-Błońska stanowi południowo-zachodnią część Niziny Środkowomazowieckiej, położoną na południe od dolin Wisły i Bzury. Region ten ma charakter niewysokiej, morenowej równiny denudacyjnej rozciętej przez liczne dopływy Bzury, w tym Moszczenicę, Mrogę, Skierniewkę, Rawkę, Suchą, Pisię i Utratę, których doliny mają przeważnie przebieg południkowy. Występują tu urodzajne gleby pyłowe i czarnoziemy, będące podstawą rozwoju rolnictwa, w tym - w szczególności - sadownictwa i uprawy warzyw. W obrębie tej krainy geograficznej leżą północne części gmin Zgierz i Łęczyca. Południowe krańce gminy Zgierz leżą na Wzniesieniach Łódzkich, stanowiących północno-zachodnią część Wzniesień Południowomazowieckich. Na krajobraz regionu składa się falista wysoczyzna o wysokości znacznie przekraczającej 200 m n.p.m., zbudowana z glin morenowych i piasków fluwioglacjalnych, i opadająca wyraźnymi, silnie rozczłonkowanymi stopniami ku północy i południu. Przez Wzniesienia Łódzkie również biegnie dział wodny pomiędzy dorzeczami Wisły i Odry, tutaj też bierze swój początek Bzura i większość jej prawych dopływów. BOGACTWA NATURALNE Obszar LGD jest zasobny w kruszywa naturalne, plejstoceńskie gliny zwałowe i piaski fluwioglacjalne. W okolicach Rogóźna występują znaczne, dotąd niezagospodarowane złoża soli kamiennej szacowane na ok. 8,6 mld ton (11% zasobów krajowych). Tu też, na głębokości około 300 m odkryto podziemne jezioro wód solankowych sprzed 130 mln lat. Tutejsza woda jurajska ma temperaturę C i wybitne właściwości lecznicze - w jednym litrze obecnych jest ponad 1000 mg związków. Z mikroelementów dominuje tu fluor, wapń, potas, magnez i sól kamienna (kłodawska). Z kolei około 600 m pod ziemią zlokalizowano ciepłe, reliktowe morze o temperaturze wody dochodzącej nawet do 80 C. Złoża wód termalnych występują zresztą w innych częściach tzw. Niecki Łódzkiej, która uznawana jest za najkorzystniejszy obszar dla pozyskiwania energii geotermalnej na Niżu Polskim. Liczne odwierty wykazały również występowanie w podłożu pokładów wegla brunatnego, o potencjalnych zasobach wielkości 550 milionów ton (4% zasobów krajowych). Z kolei wydobycie torfu z lokalnych złóż (głównie w dolinach rzecznych) ze względu na małą miąższość pokładów nie jest dziś już opłacalne. Ze względu na rolę torfu w bilansie wodnym i walory przyrodniczo-krajobrazowe torfowisk, te ostatnie należy traktować dziś przede wszystkim jako obiekty wymagające ochrony prawnej, nie zaś jako potencjalne źródło kopaliny. Na terenie LGD planowane jest prowadzenie poszukiwań ropy naftowej i gazu ziemnego. HYDROGRAFIA Jak wspomniano wyżej teren LGD leży na pograniczu dorzeczy Wisły i Odry. Największą rzeką płynącą w kierunku Wisły jest Bzura mająca swe źródła na terenie Wzniesień Łódzkich. Bzura przepływa Kotlina Kolska Równina Łowicko - Błońska Na krawędzi Wzniesień Łódzkich pod Szczawinem Bzura pod Chociszewem\n4 4 Informacje ogólne Ner w sąsiedztwie Pełczysk Mała elektrownia na Nerze Stawy w Sarnowie Zalew w Leźnicy Wielkiej Zalew na rzece Lindzie w Grotnikach przez teren gmin Parzęczew i Łęczyca. Na obszarze LGD długość tej rzeki wynosi 16,43 km, co stanowi 10,1% jej długości całkowitej. Z kolei Ner to największy, prawostronny dopływ Warty. Jego całkowita długość wynosi 134 km (11,3 km w LGD). Rzeka bierze swój początek w Wiśniowej Górze a na opisywanym terenie przepływa przez teren gminy Wartkowice. To właśnie most na tej rzece oddziela Wartkowice od Gostkowa Starego. Nowoczesne oczyszczalnie ścieków sprawiły że w ostatnich latach czystość obu, dawniej bardzo zanieczyszczonych rzek, uległa znacznej poprawie. Wbrew pozorom, to ani Bzura, ani też Ner nie są największymi rzekami na terenie LGD. Są nimi ich dopływy: Moszczenica (31,7 km na terenie LGD), Zian (28,8 km), Gnida (28,1 km) oraz Linda (17,3 km). Ewenementem hydrograficznym jest rzeka Ciosenka, a ściślej jej źródła zlokalizowane w Rosanowie. Mają one wydajność aż 52 litrów wody na sekundę i stałą temperaturę 9 C. Są to największe tego typu źródła w centralnej Polsce - woda wypływająca z nich wystarczyłaby na zaspokojenie potrzeb 30-tysięcznego miasta. Malowniczym elementem krajobrazu są zbiorniki wodne - stawy rybne i oczka wodne o zróżnicowanej powierzchni. Największy kompleks tego typu tworzą 24 stawy rybne w Sarnowie o łącznej powierzchni około 180 ha (obecnie gospodarstwo rybackie). Dużym akwenem mającym znaczenie rekreacyjne jest zbiornik wodny w Leźnicy Wielkiej o powierzchni 14,5 ha, wchodzący w skład miejscowego Ośrodka Sportu i Rekreacji. Zalew w Grotnikach na rzece Lindzie ma wprawdzie 10 razy mniejszą powierzchnię (1,45 ha), ale i tutaj można uprawiać sporty wodne. Znaczne kompleksy stawów rybnych (od 3 do 10 ha) znajdują się w Glinniku, Kotowicach, Bądkowie, Woli Branickiej i Kowalewicach. Nad zbiornikiem w Parzęczewie (1,58 ha) znajduje się estrada, altana, a wokół wiodą ścieżki spacerowe. Woda wypełnia również wyrobiska potorfowe w Dzierżawach i Kikach oraz pożwirowe w Wilczkowicach Górnych. Każda z gmin zrzeszonych w LGD zamierza w przyszłości zbudować na swoim terenie sztuczne zbiorniki wodne, a największym przedsięwzięciem w tej mierze ma być zespół zbiorników Tkaczewska Góra, spiętrzający wody rzeki Bzury. KLIMAT Warunki klimatyczne opisywanego obszaru są typowe dla terenów środkowej Polski. Tutejszy klimat ma charakter umiarkowany, przejściowy z wpływami klimatu kontynentalnego w lecie i oceanicznego zimą, choć częściej ulega oddziaływania mas powietrza płynących znad Atlantyku. W ciągu roku napływają tu również masy powietrza zwrotnikowego, polarnego i arktycznego ich swobodny przepływ umożliwia bowiem nizinny charakter obszaru. Okres wegetacyjny trwa tu ok. 210 dni a średnia suma opadów jest zbliżona do średniej krajowej i wynosi mm. Największą ilością opadów charakteryzuje się lipiec (ok. 100 mm), najmniejszą październik i listopad (ok. 30 mm). Średnia temperatura roczna przekracza nieco 8 stopni Celsjusza, przy przeciętnie najchłodniejszym styczniu (-3 ) i najcieplejszym lipcu (+19 ). Przeważają wiatry zachodnie i południowo-zachodnie. Rocznie notuje się tu około 150 dni pochmurnych (zachmurzenie powyżej 8 stopni) i 100 dni pogodnych z zachmurzeniem 0-2 stopni.\n5 Informacje ogólne 5 KOMPLEKSY LEŚNE Teren LGD należy do słabiej zalesionych obszarów kraju. Porównywalnie, przy średniej lesistości dla Polski 28,1%, tylko 16,2% (a więc blisko połowę mniej) obszarów LGD to kompleksy leśne. Zalesienie poszczególnych gmin jest bardzo zróżnicowane, w gminie Zgierz wynosi 29,1% i jest największe, natomiast w gminie Łęczyca jest wyjątkowo niskie (5,9%). Dominują lasy mieszane iglasto liściaste, rozproszone są nasadzenia sosnowe, brzozowe, jaworowe, bukowe, lipowe, olchowe oraz dębowe. Największym kompleksem leśnym jest Las Grotnicko-Lućmierski o powierzchni ok. 2,5 tysiąca hektarów - inne, znacznie mniejsze połacie lasów porastają okolice Szczawina, Gieczna i Kotowic (gmina Zgierz), Radziborza (gmina Parzęczew), Bardzynina, Sarnowa i Kontrewersu (gmina Dalików), Zdunów i Leźnicy Małej (gmina Łęczyca) oraz Gostkowa Starego (gmina Wartkowice). Florę i faunę lasów poznać można dzięki edukacyjnym ścieżkom przyrodniczo-leśnym zlokalizowanym w Lesie Gostków (w pobliżu Gostkowa Starego) oraz w dolinie rzeki Lindy (w pobliżu Grotnik). Z uwagi na rozwój turystyki i rekreacji planowane jest zalesienie co najmniej ha gruntów. OCHRONA PRZYRODY Na terenie LGD jak dotąd utworzono 5 rezerwatów przyrody - 4 leżące na terenie gminy Zgierz i 1 na terenie gminy Łęczyca. Rezerwat słonoroślowy Błonie (gmina Łęczyca) Ścisły rezerwat słonoroślowy Błonie leży w pobliżu wsi o tej samej nazwie. Został utworzony w 1977 r. a jego powierzchnia wynosi ha. Rezerwat powstał w celu ochrony fragmentu silnie zasolonego torfowiska niskiego położonego w obrębie Pradoliny Warszawsko-Berlińskiej. Stwierdzonego tu stanowiska roślinności halofilnej, w tym takich roślin jak: soliród zielny (Salicornia europaea) czy mlecznik nadmorski (Glaux maritima). Wysączająca się tu dawniej w pokłady torfu solanka stworzyła dogodne warunki do rozwoju nietypowej dla środkowej Polski roślinności solniskowej, słonolubnej. Jednak wskutek stałego zmniejszania zasolenia tego terenu (z powodu osuszania torfowisk), chroniona roślinność słonolubna wyginęła i rezerwat ten stracił rację istnienia. Stanowiska tej roślinności spotyka się za to poza rezerwatem, bliżej wsi Leszcze. Rezerwat florystyczny Ciosny (gmina Zgierz) Ten niewielki rezerwat o powierzchni zaledwie 2,4 ha (jeden z najmniejszych w województwie), utworzony w 1971 r. leży ok. 7 kilometrów na północ od Zgierza, na terenie wsi Rosanów. Chroni unikatowe, naturalne skupisko wyjątkowo okazałych jałowców w wieku do 160 lat rosnących na śródlądowych wydmach polodowcowych przedpola Wzniesień Łódzkich. Wspomniane skupisko jałowców rozwinęło się prawdopodobnie w połowie XIX stulecia, na istniejących tu mało urodzajnych glebach. Dziś rośnie tu około 8 tysięcy jałowców - obok siebie występują tu egzemplarze o pokroju kolumnowym osiągające wysokość do 5-6 metrów i grubość pnia przekraczającą 5 centymetrów oraz rozłożyste kępy, na które składają się pnie należące do jednego osobnika. W rezerwacie powstał swoisty mikroklimat, oddziaływujący korzystnie na organizm człowieka. Jałowce wydzielają bowiem do Las Grotnicko Lućmierski Ścieżka dydaktyczna w Lesie Gostków Dolina rzeki Lindy Rezerwat słonoroślowy Błonie Rezerwat jałowców Ciosny\n6 6 Informacje ogólne Rezerwat jałowców Ciosny Rezerwat Dąbrowa Grotnicka Rezerwat Dąbrowa Grotnicka Rezerwat Grądy nad Lindą Rezerwat Grądy nad Lindą atmosfery związki bakteriobójcze i specyficzne olejki aromatyczne (fitoaerozole) o ładunku ujemnym, kojące układ oddechowy i nerwowy człowieka. Rezerwat Ciosny jest niezwykle cennym obiektem przyrodniczym, naukowym i krajobrazowym, położonym wśród monotonnej zabudowy letniskowej Rosanowa. Rezerwat leśny Dąbrowa Grotnicka (gmina Zgierz) W odróżnieniu od rezerwatu Ciosny rezerwat leśny Dąbrowa Grotnicka położony w północnej części Lasu Grotnickiego i utworzony w 1990 r. należy do największych rezerwatów w województwie łódzkim, zajmuje bowiem powierzchnię 100,5 ha. Przedmiotem ochrony jest tu unikatowy w skali regionu fragment dąbrowy świetlistej, w tym dębów osiągających wiek 100 lat, z ważnymi z punktu widzenia naukowego gatunkami flory ciepłolubnej. W zróżnicowanej szacie roślinnej występują przede wszystkim dęby mieszańce, szypułkowe i bezszypułkowe, graby, lipy, brzozy brodawkowate oraz sztucznie wprowadzone sosny. Bogate runo obfituje w takie gatunki jak: pięciornik biały, miodownik melisowaty, naparstnica zwyczajna, orlik pospolity, bukwica zwyczajna czy dzwonecznik wonny. Ten ostatni ma tu jedno z nielicznych stanowisk w środkowej Polsce. Ogólnie na obszarze rezerwatu stwierdzono 270 gatunków roślin, w tym 44 gatunki drzew i krzewów. Badania naukowe dowiodły, że zbiorowiska dębów świetlistych mają silne działanie antyseptyczne i pobudzające, ale nie powodują niepożądanych zmian w układzie krwionośnym. Pod względem zdrowotnym są najcenniejszymi systemami roślinnymi w naszym kraju, posiadającymi jednak niezbyt dużą odporność na użytkowanie turystyczne. Rezerwat Dąbrowa Grotnicka nazwano imieniem profesora Jakuba Mowszowicza, w hołdzie uczonemu, który poświęcił się badaniom szaty roślinnej ziemi łódzkiej. Rezerwat leśny Grądy nad Lindą (gmina Zgierz) Również w Lesie Grotnickim, w południowej części uroczyska Lućmierz, na południowy-wschód od Grotnik leży rezerwat Grądy nad Lindą utworzony w 1997 r. Jego powierzchnia wynosi 55,83 ha, a nazwę swą bierze od rzeki Lindy, która stanowi jego południową granicę. Zadaniem rezerwatu jest utrzymanie w niezmienionym stanie fragmentu źródłowego odcinka rzeki Lindy z rzeźbą o charakterze wyżynnym, jej dopływów i źródlisk, wraz z rosnącymi tu drzewostanami łęgowymi i grądowymi, o charakterze grądu niskiego i wysokiego. Ochronie podlega malownicza, głęboka dolina płynącej przez las i silnie meandrującej rzeki, o dużych walorach krajobrazowych i florystycznych. W obrębie rezerwatu znajduje się również kompleks źródeł i wysięków wody w obrębie tzw. basenu torfowiskowego, trzech nisz źródliskowych oraz śródleśnego stawu, z których wypływa strumień stanowiący dopływ rzeki Lindy. Strefę przylegającą bezpośrednio do wspomnianego basenu torfowiskowego porasta roślinność łęgu jesionowo - olszowego, z udziałem bluszczu, wawrzynka wilcze łyko czy storczyków. W bogatej florze rezerwatu na szczególną uwagę zasługuje stanowisko kokoryczki okółkowej - gatunku górskiego, największe na terenie regionu łódzkiego.\n7 Informacje ogólne Tereny położone wyżej zajmują grądy. Na grąd niski składają się tu drzewostany dębowe liczące ponad 140 lat oraz graby, jawory, lipy, klony i świerki. Grąd wysoki zajmuje tu mniejsze powierzchnie (wierzchowiny polodowcowych pagórów), mając w swym składzie - oprócz dębów - również sosny kołnierzykowate, a z roślin niższych pięter - konwalie majowe, pszeńce gajowe i groszki czerniejące. Rezerwat Grądy nad Moszczenicą (gmina Zgierz) W zachodniej cześci gminy Zgierz, w północnej części kompleksu Lasu Szczawińskiego, w północnej części uroczyska Szczawin, nad rzeką Moszczenicą leży rezerwat Grądy nad Moszczenicą, utworzony w 1994 r. Jego powierzchnia wynosi 42,14 ha. Rezerwat Grądy nad Moszczenicą chroni bogatą szatę roślinną porastającą ciekawy geomorfologicznie teren, na który składają się m.in. głębokie wcięcie cieku, rynny erozyjne i skarpy. Północną granicę rezerwatu stanowi rzeka Moszczenica, do której z terenu rezerwatu spływają niewielkie cieki wodne. Ochronie na terenie rezerwatu podlegają zespoły wielogatunkowych lasów liściastych z licznymi gatunkami roślin chronionych, rzadkich i zagrożonych wyginięciem. Osobliwością przyrodniczą jest bogate grądowe runo, którego wegetacja wykazuje wyraźny dualizm sezonowy. Wczesnowiosenne, kolorowe wawrzynki, przylaszczki, fiołki i zdrojówki, z chwilą ulistnienia drzew i zacienienia tego fragmentu lasu, ustępują miejsca roślinom letnim, takim jak melisa, paprocie i widłaki. W rezerwacie znajduje się kilka naturalnych stanowisk jodły, w pobliżu północnej granicy jej występowania, przy czym ostatnio obserwuje się coraz częstszą jej zdolność do odnawiania się (bór mieszany w południowej części rezerwatu). Pomniki przyrody Na obszarze LGD ochronie podlegają również zabytkowe aleje, grupy i pojedyncze okazy drzew wyróżniające się wiekiem i rozmiarami. W gminie Parzęczew pomnikowe drzewa odnaleźć można przy murowanym kościele parafialnym p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Parzęczewie (2 lipy drobnolistne o obwodach 355 i 315 cm), w Pustkowej Górze (lipa drobnolistna; 225 cm), na cmentarzu parafialnym w Leźnicy Wielkiej (5 dębów szypułkowych o obwodach od 240 do 330 cm) oraz w Piaskowicach, w zaniedbanym dziś parku wiejskim (buk zwyczajny; 440 cm; dąb szypułkowy; 315 cm i klon jawor; 280 cm). Aleja grabów zwyczajnych, 3 jesiony wyniosłe ( cm) oraz 8 lip drobnolistnych ( cm) to ozdoby zabytkowego parku w Dalikowie będącego pozostałością dawnego majątku rodziny Wardęskich. Dąb szypułkowy o obwodzie 400 cm stoi również na skraju Dalikowa, przy drodze do wsi Gajówka. Największym skupiskiem pomnikowych drzew w tej gminie nie jest jednak Dalików, ale Sarnów, gdzie w miejscowym parku odnaleźć można okazałe dęby szypułkowe (9 sztuk; cm), jesiony wyniosłe (3 okazy; cm), 2 topole białe (365 i 300 cm) oraz klon zwyczajny (235 cm). Mimo takiego nagromadzenia pomnikowych drzew, to nie one są tu największą atrakcją florystyczną. Unikatem na skalę województwa jest bowiem stanowisko bluszczu pospolitego Hedera helix, którego wiek oceniany jest na co najmniej 150 lat. Rezerwat Grądy nad Moszczenicą Rezerwat Grądy nad Moszczenicą Pomnikowa lipa drobnolistna w Parzęczewie Dęby szypułkowe na cmentarzu w Leźnicy Pomnikowy dąb w Dalikowie\n8 Informacje ogólne Stanowisko bluszczu w Gostkowie Starym Modrzewie w parku w Gostkowie Starym Kasztanowiec zwyczajny w Kęblinach Liczne okazy pomnikowych drzew odnaleźć można również w gminie Wartkowice, w zabytkowych parkach w Bronowie, Biernacicach i Gostkowie Starym. W Bronowie, w parku obok dworku - Muzeum Oświatowego im. Marii Konopnickiej zobaczyć można altankę grabową, na którą składa się 6 okazów grabu zwyczajnego, a ponadto potężną topolę białą (661 cm), 2 jesiony wyniosłe (308 i 290 cm) i dąb szypułkowy (396 cm), Z kolei w Biernacicach, obok ruin tamtejszego dworu rosną 2 jesiony wyniosłe (o obwodzie 369 i 309 cm) oraz modrzew europejski (247 cm). Dużym skupiskiem pomnikowych okazów drzew jest park przy pałacu w Gostkowie Starym odnaleźć tu można dwa okazałe modrzewie europejskie (295 i 195 cm), wiąz szypułkowy o obwodzie 453 cm, klon zwyczajny (272 cm), klon jawor (217 cm) oraz grab zwyczajny o obwodzie 204 cm. Występuje tu również bluszcz pospolity Hedera helix, jednak jego stanowisko nie jest już tak okazałe jak w Sarnowie. W pobliżu zespołu pałacowo-parkowego po obu stronach drogi do Poddębic rosną pomnikowe lipy, jesiony i wiązy (w sumie 32 okazy) składające się na zabytkową aleję i również wpisaną do rejestru pomników przyrody. Aleję 180-ciu lip drobnolistnych o obwodach od 150 do 285 cm odnaleźć można w Gawronach (gmina Łęczyca), przy lokalnej drodze prowadzącej do dawnego majątku. Lipa drobnolistna o rozdwojonym pniu i obwodach 325 i 265 cm rośnie również przy kościele w Topoli Królewskiej a wiąz szypułkowy o obwodzie 434 cm na cmentarzu parafialnym w Leźnicy Małej. Największym skupiskiem pomników przyrody jest gmina Zgierz. Zabytkowe drzewa rosną tu zarówno w parkach podworskich, jak również na prywatnych posesjach czy przy drogach wiejskich. Pomnikowe lipy odnajdziemy m.in w Białej (392 i 201 cm), Dzierżąznej (454 cm), Grotnikach (248 i 280 cm), Jeżewie (254 cm), Kęblinach-Moszczenicy (297 i 288 cm) i Ostrowie (245 cm). Dęby szypułkowe i bezszypułkowe rosną w Brachowicach (328 i 236 cm), Dąbrówce Strumiany (333, cm), Dębniaku (5 okazów od 248 do 391 cm), Emilii (365 cm), Grotnikach (410 i 370 cm), w Jedliczu (316 cm), Kęblinach-Moszczenicy (364 cm), Lorenkach (535 cm), Lućmierzu (330 cm), Ostrowie (180 cm) i Władysławowie (392 cm). Z kolei kasztanowce zwyczajne podziwiać można w Białej (358, 250 i 220 cm), Kęblinach (450 cm) i Rosanowie (314 cm) a żywotniki zachodnie w Białej (140 cm) i Grotnikach (208 cm). Inne gatunki drzew (jeśli chodzi o te, które objęto statusem pomników przyrody) są reprezentowane przez nieliczne a czasem nawet pojedyncze okazy. Należą do nich klony zwyczajne rosnące w Jedliczu (316 cm) i Wołyniu (300 i 268 cm), modrzew europejski (200 cm) i jesion wyniosły w Kęblinach (210 cm), sosna pospolita o obwodzie 195 cm w Krzemieniu, wiąz (561 cm) w Moszczenicy czy buk zwyczajny w Smardzewie (344 i 332 cm). Wzdłuż drogi w Wypychowie rośnie natomiast okazała, wielogatunkowa aleja drzew, na którą składa się 31 lip drobnolistnych, 3 klony jesionolistne i 3 jesiony wyniosłe; a w Grotnikach przy ulicy Lipowej - aleja 182 lip drobnolistnych. Lipy drobnolistne odnaleźć można również w Dzierżąznej (454 cm), Grotnikach (280 i 248 cm) i Ostrowie (245 cm), a pomnikowy jesion wyniosły (316 cm) w Szczawinie Kościelnym.\n9 Informacje ogólne Inne obszary chronione W granicach LGD znajdują się ponadto 2 Obszary Chronionego Krajobrazu. Puczniewski Obszar Chronionego Krajobrazu o powierzchni ha utworzono na terenie gmin Dalików (2.378 ha), Poddębice (2998 ha) i Lutomiersk. Jego północną granicę stanowi rzeka Bełdówka. Na jego terenie leży m.in. kompleks stawów w Sarnowie, zespół dworski w Sarnowie oraz osada Kontrewers z kompleksem działek rekreacyjnych i cmentarzem ewangelickoaugsburskim. Sokolnicki Obszar Chronionego Krajobrazu o powierzchni ha obejmuje m.in. Las Grotnicko-Lućmierski, będący największym podłódzkim kompleksem leśnym. Na jego terenie leżą między innymi dwa wspominane wcześniej rezerwaty leśne Dąbrowa Grotnicka (100,5 ha) i Grądy nad Lindą (55,83 ha). Ten pierwszy stanowi również tzw. Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk utworzony w ramach programu Natura 2000 ochronie podlegają tu 2 rodzaje siedlisk: świetlista dąbrowa subkontynentalna oraz grąd środkowoeuropejski. W stanie naturalnym zachował się tu płat lasu o charakterze świetlistej dąbrowy, jeden z największych w województwie łódzkim. Innym projektowanym obszarem SOOS jest Pradolina Bzury Neru, częściowo leżąca w granicach LGD (gmina Łęczyca) i wykorzystywana we fragmentach przez współczesne nurty Bzury i Neru. Środkowy odcinek doliny pokrywają torfowiska niskie i przejściowe, zlokalizowane na w dużej części już wyeksploatowanych złożach torfu. Występują tu zarastające starorzecza, doły potorfowe, odtwarzają się naturalne lasy łęgowe, olsy oraz zespoły szuwarowe. Cały obszar jest terenem lęgowym ponad 100 gatunków ptaków. Na tym terenie leży rezerwat przyrody Błonie. Z KART HISTORII Ziemia Łęczycka zawsze odgrywała ważną rolę w dziejach Polski. Była ośrodkiem państwa plemiennego, a w średniowieczu stolicą siedmiu prowincji. W 1261 r. stała się księstwem, następnie kasztelanią, powiatem, a po zjednoczeniu ziem polskich została województwem. W Łęczycy powstał jeden z najwcześniejszych i najważniejszych ośrodków chrześcijaństwa w państwie Piastów. Tu właśnie, jeszcze przed końcem X wieku założono Opactwo N.M.P., a następnie w XII w. wybudowano okazałą archikolegiatę w Tumie, w której przez szereg stuleci odbywały się synody episkopatu polskiego. Na zamku łęczyckim podpisano szereg aktów o znaczeniu ogólnopaństwowym. Po okresie rozkwitu trwającym do połowy XVII w. nastąpił upadek gospodarczy i polityczny Ziemi Łęczyckiej spowodowany niszczącymi najazdami wojsk szwedzkich. Po utracie statusu województwa w 1793 r. (II Rozbiór Polski) Ziemia Łęczycka stała się powiatem. Mimo prób wydźwignięcia się z upadku gospodarczego i udziału ludności w zrywach powstańczych w okresie zaborów, nigdy nie odzyskała już swej dawnej świetności. Pierwsze wzmianki o Dalikowie pochodzą z 1391 roku, a odnaleźć je można w księgach sądowych łęczyckich. Ta dawna wieś szlachecka należała w XV i XVI wieku do rodu Sarnowskich herbu Jastrzębiec. Ostatnimi właścicielami tutejszych dóbr, do wybuchu II wojny światowej, była rodzina Wardęskich herbu Godziemba. Dnia 10 września 1863 r. pod Dalikowem miała miejsce jedna Stawy w Sarnowie (Puczniewski O.Ch.K.) Mieszkańcy stawów w Sarnowie Grodzisko i archikolegiata w Tumie Zamek Królewski w Łęczycy\n10 10 Informacje ogólne Głaz pamięci powstańców 1863 w Dalikowie Skarb Parzęczewski - srebrne monety Skarb Parzęczewski - ozdobne paciorki Pozostałości wału grodziska w Krzepocinku Relikty grodziska w Pełczyskach z największych i najkrwawszych bitew powstania styczniowego na terenie dzisiejszej ziemi łódzkiej. Podczas bitwy poległo 53 powstańców, a większość zabudowań Dalikowa strawił pożar, w którym również zginęli mieszkańcy wioski. Wydarzenie to upamiętniał pomnik z 1937 r. zniszczony przez hitlerowców w 1940 r., a odbudowany w zmienionej formie w 2001 r. O Parzęczewie w swych kronikach wspomniał już Gall Anonim oraz biskup krakowski Wincenty, który opisuje Parzęczew podczas swego pobytu na Ziemi Łeczyckiej w 1180 r. Najważniejszym przywilejem jaki Parzęczew otrzymał na przestrzeni dziejów, był przywilej nadany przez króla Władysława Jagiełłę w dniu 7 kwietnia 1421 r., na mocy którego Parzęczew uzyskał prawa miejskie. Ważnym odkryciem potwierdzającym bogatą historię Parzęczewa, a i Ziemi Łęczyckiej, było odnalezienie w 2004 r. tzw. Skarbu Parzęczewskiego składającego się z ponad tysiąca srebrnych monet z XI/ XII wieku srebrnych denarów krzyżowych pochodzących z różnych stron Europy: Węgier, Czech i Saksonii. Skarb znaleziony tutaj wiąże się z pewnością z dziejami łęczyckiej kasztelani i szlakiem handlowym, wiodącym właśnie przez Parzęczew, a jego bogactwo z ranga tej ziemi w piastowskiej Polsce. Teren gminy Wartkowice jest również obszarem o długiej historii osadniczej osią dawnego osadnictwa była tu rzeka Ner a najstarszą udokumentowaną przez wzmianki historyczne miejscowością - Tur wymieniony już w 1136 r. w spisie posiadłości arcybiskupów gnieźnieńskich z 1136 r. Niegdyś znajdowało się tu targowisko z karczmami, wspomniane również w dokumencie sygnowanym przez księcia Przemysława II z 1280 r. Same Wartkowice to miejscowość o późnośredniowiecznym rodowodzie - najstarsze wzmianki wspominają o zniszczeniu wsi podczas najazdu krzyżackiego a w zapiskach z końca XIV stulecia znaleźć można nazwiska ówczesnych właścicieli, którymi byli Janko de Warthcouie oraz Jacek de Woyla. Świadectwem dawnego osadnictwa na terenie tej gminy mogą być również relikty dawnych grodów. W Krzepocinku w widłach rzek Nidy i Zianu, zachowały się pozostałości wczesnośredniowiecznego grodziska pierścieniowego, należącego do tzw. kultury prapolskiej, datowanego na XI-XIII stulecie, a przez miejscowych nazywanego Okopami Szwedzkimi. Średniowieczne grodziska stożkowate znajdują się w Pełczyskach i Pełczyskach Wólce, datowane są na XIV/XV. W obrębie grodziska w Pełczyskach-Wólce odkryto relikty drewnianych budynków, wzniesionych prawdopodobnie w połowie XIV wieku, a użytkowanych do wieku XV. Na terenie współczesnej gminy Zgierz odkryto wiele stanowisk archeologicznych z epoki paleolitu, neolitu, brązu, żelaza, a także z tzw. okresu wpływów rzymskich oraz średniowiecza. Do najciekawszych odkryć należą: cmentarzysko rzymskie w Białej, cmentarz kultury wschodniopomorskiej w Śladkowie, a także obozowiska myśliwskie z paleolitu. Do ważniejszych ośrodków dawnego osadnictwa należy Gieczno, które przez krótki czas (w XVI stuleciu) posiadało prawa miejskie. Jedną z najstarszych wsi, o bogatej historii jest również Szczawin. Sam Zgierz na kartach dokumentów pojawił się po raz pierwszy w 1231 r. jako własność królewska, prawa miejskie natomiast uzyskał przed 1318 r.\n11 Informacje ogólne 11 KULTURA I SZTUKA LUDOWA Przeszłość dziejowa, warunki naturalne oraz różnorodność przesłanek wierzeniowych obszaru Ziemi Łęczyckiej i jej mieszkańców wyraźnie wpłynęły na odrębność tutejszej kultury ludowej, której wyznacznikami są charakterystyczne elementy plastyki i folklor. Z etnograficznego punktu widzenia termin Ziemia Łęczycka oznacza obszar sięgający na północy po Kłodawę, Łanięta i Wojszyce, na wschodzie po Oczkowice, Głowno i Dmosin, na południowym wschodzie po Stryków, na południe po Zgierz, Konstantynów i Lutomiersk, na zachodzie obejmuje granice oparta o rzekę Ner od wsi Grodzisko do Kłodawy. Najstarszym rzemiosłem ludowym było tu stolarstwo, zajmujące się wyrobem mebli i sprzętów domowych. Należą do tej grupy m.in. bogato zdobione skrzynie posagowe i kuferki o wypukłym wieku, meble i sprzęty domowe odznaczające się prostotą i naturalnością. Inną typową dla tego obszaru dziedziną twórczości ludowej była i jest tkanina łęczycka, charakteryzująca się skromnością i prostotą ograniczoną do kilku stonowanych barw, wykonywana z samodzielnie przygotowanej, barwionej naturalnie przędzy. Z samodziałów i płócien szyto stroje łęczyckie, noszone dziś przez kapele i zespoły ludowe, takie jak: Parzęczewiacy, Orlaneczki, Wesołe Kowalewiczanki Giecznianki (piosenki i przyśpiewki ludowe z regionalnego śpiewnika), Szczawiniacy (zespół młodzieżowy; lokalne tance i przyśpiewki ludowe) czy Dalikowiacy. Tradycją było również zdobienie chat i domostw, w których można jeszcze odnaleźć jeszcze pracochłonne pająki, pierzaki oraz plecione i dęte. Prostotą, ale i kunsztem wykonania charakteryzuje się odradzające się kowalstwo artystyczne, plecionkarstwo i garncarstwo. Rzeźba ludowa to sztuka, która nigdy nie ulegała modom ani nowoczesności. Źródłem inspiracji dla rzeźbiarzy są legendy, baśnie i podania ludowe, a najczęściej przedstawianą postacią jest legendarny Diabeł Boruta z łęczyckiego zamku, gdzie zresztą eksponowana jest największa kolekcją jego rzeźb. Na trwałe w kalendarz wydarzeń wpisały się liczne imprezy o charakterze folklorystycznym. Należą do nich: Święto Chleba, Pierzawka (impreza odwołująca się do tradycji wspólnej pracy i spędzania czasu przy darciu pierza), Wesele Staropolskie (widowisko wyróżnione podczas Przeglądu Twórczości Ludowej), Kiszenie kapusty (inscenizacja na podstawie powieści Chłopi ) Władysława St. Reymonta, pokazy twórczości artystycznej Kół Gospodyń Wiejskich, Regionalne Pokazy Potraw Ziemi Łęczyckiej liczne prezentacje tradycji wielkanocnych, bożonarodzeniowych i świętojańskich czy obrzędy związane z Nocą Kupały. W jednostkach Ochotniczych Straży Pożarnych (m.in. w Szczawinie) działają orkiestry dęte. Na terenie LGD organizowane są również liczne cykliczne imprezy kulturalne i sportowe takie jak gminne Dożynki, Święta Ludowe, Dni Parzęczewa, Dzień Dziecka, Dzień Kobiet, Dzień Strażaka, turnieje Kół Gospodyń Wiejskich, gminne zawody strażackie, sztafetowe biegi przełajowe, rajdy szlakami Miejsc Pamięci narodowej, zawody konne, międzygminne zawody wędkarskie, biegi z okazji święta patrona myśliwych św. Huberta czy kuligi. Izba chłopska w Muzeum w Lęczycy Muzeum w Łeczycy Kolekcja diabłów w Muzeum w Łęczycy Dożynki gminne w Wartkowicach Konkurs jeździecki na Rancho Natura Plus\n12 12 Informacje ogólne Gęsina do wina Jadło Boruty Chleb Mamusi Regionalny Pokaz Potraw Ziemi Łęczyckiej Regionalny Pokaz Potraw Ziemi Łęczyckiej Tradycje kulinarne ziemi łęczyckiej Dawniej na Ziemi Łęczyckiej jadano proste, niewyszukane potrawy, zależnie od zamożności gospodarzy na śniadania najczęściej barszcz ze słoniną i chleb z masłem, na obiad ziemniaki, kluski, kaszę, groch i polewkę. W poszczególnych porach roku dochodziły: latem zsiadłe mleko i maślanka, jesienią zaś grzyby, kapusta, dynia, gruszki i śliwki. Latem gotowano zupy owocowe lub warzywne, zimą do przyrządzenia obiadu wykorzystywano: śledzie, suszone owoce, grzyby, kapustę kiszoną, kwas buraczany lub kapuściany. Na wieczerzę podawano chleb albo kaszę jaglaną z mlekiem lub maślanką. Posiłki niedzielne różniły się niekiedy od codziennych. Na śniadania i kolacje podawano herbatę, kawę mleczną, jajecznicę lub twaróg. Na obiad: kopytka, pierogi, prażuchę, kluski drożdżowe, rzadziej: rosół z kluskami lub z grochem, kaszę jęczmienną lub gryczaną. Okazją do spożywania bardziej kalorycznych posiłków były doroczne święta i uroczystości rodzinne. W wigilię Bożego Narodzenia jedzono tylko śniadanie (barszcz, ziemniaki, chleb) i wieczerzę (5, 7 lub 9 potraw zwykle pierogów, zacierek lub rwanek, racuchów, kaszy, kapusty z grochem, grzybów, śledzi i kompotu. W Boże Narodzenie nie wolno było gotować potraw podawano więc tzw. odgrzewanki : na śniadanie chleb z barszczem, na obiad kapustę z grochem, rosół wołowy z kluskami, grochem lub kaszą, na kolację chleb lub racuchy z herbatą albo kompotem. Dzień później na obiad podawano mięso, często kapuśniak lub kluski a na kolację racuchy lub placek z kawą zabielaną. Wielkanoc poprzedzał Wielki Post jadano 1 lub 2 skromne posiłki w ciągu dnia, najczęściej: zupę chrzanową, kapłona z suszonego chleba, kartoflankę, kluski na wodzie, ziemniaki z barszczem lub śledziem. Jajka na pisanki gotowano w barwnikach naturalnych i kunsztownie zdobiono. Święconkę zdobiono barankiem z masła bądź cukru, gałązkami barwinka lub borówki. Wielkanocne baby w tym najsłynniejsze, obficie lukrowane parzone szlachciańskie z marmoladą oraz mazurki to do dziś chluba kuchni łęczyckiej. W Wielkim Tygodniu zabijano wieprza, robiono wędliny, masło, sery, pieczono chleb i placki, tzw. kołoce. Na świąteczne śniadane jadano żur z jajem lub zupę chrzanową na maślance, serwatce lub kwaśnym mleku z dużą ilością jaj. Na obiad zwykle składały się: kluski z barszczem lub rosołem, odgrzewana kapusta z grochem i krupnik na kiełbasie, a na kolację - placek, chleb, kiełbasa oraz mięso. Pito wódkę zaprawioną miodem i ziołami dziurawcem, hyzopem lub miętą. Pożywienie weselne zdecydowanie różniło się od świątecznego. Posiłki serwowano kilka razy podczas rozplecin, przed oczepinami czy zbieraniem na czepek gości częstowano plackiem, chlebem, serem, kaszanką, kawą i wódką. Wśród potraw weselnych wyjątkowe znaczenie posiadał kołacz dzielony przez starostę pośród wszystkich gości oraz groch, z miską którego tańczono w intencji urodzaju i pomyślności młodej pary. Dziś poszukiwaniem korzeni tradycji kulinarnych Ziemi Łęczyckiej i odtwarzaniem ich oryginalnym elementów zajmuje się Stowarzyszenie Kobiet Ziemi Łęczyckiej organizator dorocznych Pokazów Potraw Regionalnych Ziemi Łęczyckiej. Podczas ostatniego, ósmego już Pokazu (styczeń 2008) prezentowano tradycyjne kluchy pampuchy. Stowarzyszenie nie ogranicza się tylko do\n13 Informacje ogólne 13 przedsięwzięć związanych z tradycją ludową. Działa również na rzecz zrównania szans rozwoju, kształcenia, zdobywania wiedzy i pracy dla kobiet mieszkających na obszarach wiejskich, integracji środowisk wiejskich i miejskich, kultywowania tradycji ludowych, promocji regionu oraz Ziemi Łęczyckiej na imprezach kulturalnooświatowych, wystawienniczych i targowych, pobudzania przedsiębiorczości, inicjowania działań charytatywnych na rzecz ubogich i niepełnosprawnych, profilaktyki zdrowotnej oraz krzewienia zainteresowań proekologicznych. WARTO ZOBACZYĆ Gmina Dalików Na atrakcyjność turystyczną gminy Dalików składają się przede wszystkim znaczne połacie lasów dziewicza przyroda, stawy rybne w miejscowości Sarnów oraz możliwość nabycia działek rekreacyjnych. Część obszaru gminy obejmuje Puczniewski Obszar Chronionego Krajobrazu. Do cennych zabytków w gminie Dalików należą: modrzewiowy kościół p.w. Ścięcia św. Jana Chrzciciela z przełomu XVII i XVIII w. stojący po dzień dzisiejszy w Budzynku oraz murowany, późnogotycki kościół św. Floriana z pocz. XVI stulecia w Domaniewie, ufundowany przez chorążego łęczyckiego Stanisława Zalewskiego, ze śladami przebudów w czasach renesansu i baroku oraz neogotycki kościół p.w. Św. Mateusza w Dalikowie ( ). Do ciekawych miejsc na terenie gminy Dalików należy również XIX-wieczny park podworski Wardęskich w Dalikowie, utrzymany w stylu angielskim, z piękną aleją grabowo-jesionową i szpalerem lip drobnolistnych, neobarokowa kaplica grobowa tego rodu na cmentarzu parafialnym, a także pamiątki bitwy pod Dalikowem stoczonej podczas powstania styczniowego 1863 r., w tym mogiły powstańców i mieszkańców wioski. Dużą atrakcją turystyczną jest również prywatna galeria Aleksego Matczaka w Idzikowicach, mieszcząca się w budynku wzniesionym własnoręcznie przez artystę z kamienia polnego. W galerii zobaczyć można bogatą kolekcję obrazów, rzeźb i grafik autorstwa A. Matczaka związanych z historią Dalikowa i okolic. Gmina Łęczyca Do największych atrakcji turystycznych gminy Łęczyca należą z pewnością zabytkowe drewniane świątynie. Kościół p.w. św. Marii Magdaleny w Leźnicy Małej został wzniesiony w 1784 r. przez dziedzica wsi Andrzeja Mniszkowskiego. We wnętrzu uwagę zwracają: manierystyczny ołtarz główny z 2. poł. XVII w. oraz wczesnobarokowe rzeźby pochodzące z archikolegiaty w Tumie. Jeszcze starszą świątynią jest kościół pw. św. Bartłomieja w Topoli Królewskiej, zbudowany w roku 1711, z fundacji tutejszego proboszcza i kantora łęczyckiego, ks. Wojciecha Kamińskiego, z barokowym ołtarzem głównym (ok r.) i dwoma rokokowymi ołtarzami bocznymi. Na miejscowym cmentarzu odnaleźć można kościółek cmentarny p.w. św. Rocha wzniesiony w 1845 r. ufundowany przez rodzinę Chrzanowskich z Zawad a także kaplicę grobową rodziny Kłobskich herbu Pomian. Z kolei w Siedlcu zwraca uwagę zespół dworsko-folwarczny na który składają się m.in. eklektyczny dwór wzniesiony w 1880 r, przez Łukasza Boettichera, otoczony parkiem w stylu angielskim oraz zabytkowy spichlerz i młyn zbożowy. Interesujące dworki, można również obejrzeć w Błoniu, Błoniu Topoli i Prądzewie. Aleja dworska w Sarnowie Galeria A. Matczaka w Idzikowicach Kościół w Leźnicy Małej Wiatrak - koźlak w Zawadzie Wnętrze kościoła parafialnego w Parzęczewie\n14 14 Informacje ogólne Kościół św. Rocha w Parzęczewie Młyn nad Bzurą w Chociszewie W drodze na Górę Marii Pałac w Gostkowie Starym Muzeum Oświatowe w Bronowie W Błoniu i Siedlcu warto również zobaczyć miejscowe murowane kościoły parafialne p.w. Najświętszego Serca Jezusowego i p.w. św. Marcina a w Zawadzie jeden z nielicznych już na tym terenie zachowanych drewnianych wiatraków. Sporą atrakcją przyrodniczą jest aleja 180-ciu lip drobnolistnych (o obwodach od 150 do 285 cm) w Gawronach. Gmina Parzęczew Współczesna gmina Parzęczew ma rolniczy charakter. Szczególnie atrakcyjna pod względem turystycznym jest jej południowowschodnia część sąsiadująca z kompleksem Lasu Grotnickiego. W samym Parzęczewie warto zobaczyć miejscowy, murowany kościół parafialny p.w. Wniebowzięcia N.M.P. wzniesiony w latach z inicjatywy Franciszka i Ignacego Stokowskich. Szczególną uwagę przykuwa tu unikatowe, monumentalne malowidło ścienne Golgota, drewniany ołtarz oraz oryginalna ambona w kształcie łodzi. Z kolei na cmentarzu rzymskokatolickim stoi drewniany kościół cmentarny p.w. św. Rocha z 1. poł. XVII w., z ciekawym wyposażeniem wnętrza, w tym rzeźbami i obrazami. Z innych ciekawych obiektów w stolicy gminy warto zwrócić uwagę na relikty bliżej nieokreślonej fortalicji (ok. poł. XV w. XVII w.), zabytkowe drewniane domy przy ul. Kątnej oraz murowany młyn motorowy z XX w. (obecnie nieczynny). W Leźnicy Wielkiej uwagę zwraca drewniany kościół p.w. św. Jakuba Apostoła wzniesiony w początkach XVIII w. odnawiany w 1882 r. i , a na pobliskim cmentarzu parafialnym - kaplica rodziny Prądzyńskich. Warto również wybrać się do Chociszewa i zobaczyć jeden z nielicznych zachowanych w okolicy młynów wodnych, niegdyś wykorzystujący wody rzeki Bzury, obejrzeć zapomniane cmentarze ewangelickie w Pustkowej Górze, Tkaczewskiej Górze, Mariampolu czy Wytrzyszczkach a także zobaczyć panoramę gminy ze szczytu Góry Marii, zwanej też Górą Bibianowską. Obiektem szczególnie popularnym wśród turystów jest zalew w Leźnicy Wielkiej, położony w sąsiedztwie lasu i wchodzący w skład miejscowego Ośrodka Sportu i Rekreacji. W obrębie ośrodka znajduje się m.in. kąpielisko strzeżone z plażą, wypożyczalnia sprzętu wodnego, pole namiotowe oraz boisko do siatkówki. W Pustkowej Górze funkcjonuje Ośrodek Jazdy Konnej Tabun, który prowadzi naukę jazdy konnej oraz organizuje przejażdżki bryczką po okolicy. Z kolei w Chrząstowie Wielkim funkcjonuje gospodarstwo agroturystyczne. Gmina Wartkowice Do najciekawszych zabytków oraz miejsc wartych zwiedzenia na terenie gminy Wartkowice należą kościół św. Piotra i Pawła w Turze - drewniana świątynia wzniesiona w 1754 r. z cennym wyposażeniem wnętrza, w tym barokowymi ołtarzami z XVIII stulecia. Na szczególną uwagę zasługuje zespół pałacowo-parkowy Gostkowie Starym, na który składają się: pałac wzniesiony w 1802 r. (obecnie siedziba Urzędu Gminy) oraz zabytkowy park o powierzchni 3,90 ha z licznymi drzewami-pomnikami przyrody i stanowiskiem bluszczu Hedera helix. W położonych na zachodnim skraju Biernacicach warto zobaczyć malownicze ruiny dworu, otoczone zabytkowym parkiem o powierzchni 5,10 ha. Wart zwiedzenia jest również zespół dworsko-parkowy w Bronowie, w skład którego wchodzi XIX-wieczny dworek w któ-\n15 Informacje ogólne 15 rym niegdyś mieszkała Maria Konopnicka.W dworku tym mieści się Muzeum Oświatowe im. Marii Konopnickiej. Przy okazji pobytu na terenie gminy Wartkowice warto również zobaczyć stare zagrody młyńskie w Wilkowicach i Wólce, z drewnianymi młynami, niegdyś wykorzystującymi wody rzeki Ner, relikty średniowiecznych grodzisk w Pełczyskach i Krzepocinku, pozostałości parku w Nerze a także wybrać się do Lasu Gostków, by dzięki urządzonej tu ścieżce edukacyjnej dowiedzieć się więcej o zagadnieniach związanych z lasem i gospodarką leśną. Gmina Zgierz Drewniany kościół w Giecznie Do najciekawszych obiektów zabytkowych na terenie gminy Zgierz należy drewniany kościół w Białej p.w. śś. Piotra i Pawła wzniesiony w 1778 r. Obok kościoła znajduje się mogiła trzech nieznanych powstańców 1863 r. a także tablica odsłonięta w dniu 11 listopada 1928 r. z okazji X-lecia odzyskania niepodległości, z kolei na cmentarzu parafialnym uwagę zwraca kwatera żołnierzy 28. i 31. Pułku Strzelców Kaniowskich poległych 7 i 8 września 1939 roku w bohaterskich walkach z Niemcami pod wsią Kębliny. W Szkole Podstawowej znajduje się Izba Pamięci Narodowej. Inny drewniany kościół znajduje się w Giecznie. Tutejsza świątynia p.w. Wszystkich Świętych i św. Jakuba wzniesiona Dwór (obecnie ośrodek MONAR) w Kęblinach w 1717 r. posiada bardzo bogate wyposażenie, w tym 5 barokowych ołtarzy. Na szczególną uwagę zasługuje zespół dworsko parkowy w Kęblinach (obecnie siedziba ośrodka MONAR ) z dworem wzniesionym ok. 1840? i otaczającym go parkiem krajobrazowym. Przed dworem stoi pomnikowy, ponad 200-letni kasztanowiec o obwodzie 450 cm. Inny dwór w Dzierżąznej wzniesiony już XX w. mieści Gminny Ośrodek Kultury. W granicach gminy Zgierz znajdują się liczne nekropolie świadczące z jednej strony o dawnej wielokulturowości tego obszaru, jak również przypominające o tragicznej historii obu wojen światowych i walkach toczonych na tym terenie. Ośrodek Słoneczna Polana w Grotnikach Warto odwiedzić Grotniki znaną miejscowość letniskową położoną w centrum największego kompleksu leśnego w tej części województwa łódzkiego zwanego Lasem Grotnickim. Znajdują się tu liczne ośrodki wypoczynkowe, Terenowy Ośrodek Edukacji Ekologicznej oraz kąpielisko na rzece Lindzie, wzdłuż której wiedzie leśna ścieżka edukacyjna Dolina Rzeki Lindy. Działające na terenie gminy Stowarzyszenie Agroturystyczne Ziemi Zgierskie skupia kilkanaście gospodarstw agroturystycznych z terenu gminy i okolic. Zapewniają one tanie noclegi z domowym wyżywieniem oraz liczne atrakcje, w tym m.in. możliwość wędkowania, grzybobrania, przejażdżki bryczką, Biesiada agroturystyczna Pod Akacjami zwiedzanie starej kuźni, młyna, tradycyjnej piekarni, fermy strusi a nawet zajęcia edukacyjne dla młodzieży szkolnej. Przez gminę wiodą znakowane szlaki turystyczne, zarówno, piesze, rowerowe jak i konne. Płyną tu liczne rzeczki i strumienie, w tym m.in.: Czarniawka, Dzierżązna, Ciosenka, Linda i Moszczenica. Atrakcją turystyczna gminy są również liczne stawy. Uroczyska leśne, drzewostany o naturalnej strukturze i zróżnicowanej florze, wiekowe drzewa i liczne pomniki przyrody zadecydowały o tym, że dużą część gminy objął Sokolnicki Obszar Chronionego Krajobrazu, obejmujący między innymi kompleks Lasu Grotnicko-Lućmierskiego pamiątkę niegdyś rozległej Puszczy Łódzkiej. Żródła rzeki Ciosenki\n16 16 Warto zobaczyć Warto zobaczyć Murowany dwór w Bądkowie Okolice Bądkowa Drewniany kościół w Białej Wnętrze kościoła w Białej Obelisk przy kościele w Białej BĄDKÓW (gmina Zgierz) Dwór w Bądkowie powstał ok roku dla Wacława Kołaczkowskiego. W ewidencji zabytków wymieniany jest również jako właściciel Hieronim Ekiert. Przed I wojną światową dwór przeszedł w ręce Skarbu Państwa a obecnie jest własnością prywatną. Jest to obiekt murowany, z dwoma portykami w obu elewacjach, o dość skromnych detalach architektonicznych. W pobliżu dworu znajduje się dawna, murowana krochmalnia obecnie młyn, z 1926 r. oraz zabudowania gospodarcze, w tym murowana obora z ok r. Otaczający park jest dość mocno przetrzebiony i nie zachował się jego dawny układ kompozycyjny. Punkt Informacji Turystycznej ul. Sadowa 6a, Zgierz tel./fax / BIAŁA (gmina Zgierz) Osada założona prawdopodobnie na przełomie XV i XVI stulecia najstarsza wzmianka historyczna o niej pochodzi z 1512 r. - jest dziś jedną z największych wsi w tej części województwa łódzkiego. W XVIII w. była własnością Wilkanowskich. Pochodzący z XVIII wieku, drewniany kościół śś. Piotra i Pawła w Białej jest jednym z najstarszych i najcenniejszych zabytków w okolicy. Został wzniesiony w 1778 r. z fundacji ówczesnego właściciela wsi, sędziego łowickiego Wilkanowskiego, na miejscu poprzedniej (pierwotnej) świątyni w tej wiosce. Kościół powiększano i odnawiano w 1938 roku i w latach Usytuowany na naturalnym wzniesieniu w centrum wsi góruje nad zabudowaniami. Świątynia zbudowana została zgodnie ze staropolską tradycją ciesielską, według której dawniej budowano dworki, chaty i stodoły. Jest to budynek konstrukcji zrębowej, oszalowany i kryty gontem. Na uwagę zasługuje widoczna z daleka rzeźba Chrystusa umieszczona na ciemnym tle fasady, a we wnętrzu XVIII-wieczne barokowe wyposażenie. Na tyłach świątyni znajduje się mogiła trzech nieznanych powstańców styczniowych 1863 r. a także tablica pamiątkowa odsłonięta w dniu 11 listopada 1928 r., w 10. rocznicę odzyskania niepodległości. W pobliżu kościoła, przy drodze do wsi Szczawin znajduje się cmentarz rzymskokatolicki, a w jego obrębie kwatera wojenna z września 1939 roku. Spoczywają w niej żołnierze 28. i 31. Pułku Strzelców Kaniowskich polegli 7 i 8 września 1939 roku w bohaterskich walkach z Niemcami pod wsią Kębliny. Kwatera składa się z pomnika i 10 krzyży z wojskowymi orłami, po 5 po obu stronach pomnika. Tuż przy grobie znajduje się tablica informacyjna z opisem bitwy i informacjami o poległych. Z kolei dawna nekropolia ewangelicka w Białej położona jest w lesie, kilkaset metrów za miejscowością jadąc w stronę Szczawina. Zachowały się tu dwa ceglane, otynkowane filary bramy oraz kilkanaście zdewastowanych nagrobków - najstarsze z przełomu XIX i XX w., najmłodszy z 1949 r. W obrębie cmentarza rośnie pomnikowy kasztanowiec zwyczajny o obwodzie 358 cm. Pomnikowe drzewa odnaleźć można w Białej również na posesji p. Kalinowskiego (dwie lipy o obwo-\n17 Warto zobaczyć 17 dach 392 i 201 cm) oraz dwa inne kasztanowce (250, 220 cm). Chroniony żywotnik zachodni o obwodzie 140 cm w pierśnicy rośnie przy ul. Łąkowej 7. W bialskiej Szkole Podstawowej znajduje się Izba Pamięci Narodowej. Przechowywane są tu pamiątki, jakie zachowały się po obozie dla dzieci w Dzierżąznej. W Białej znajduje się również znana piekarnia chleba Naturex słynąca z chleba wiejskiego na zakwasie, pieczonego w piecu ceglanym opalanym drewnem, bez użycia jakichkolwiek konserwantów i środków chemicznych. Produkty zakładu dostępne są w sklepach ze zdrową żywnością (m.in. w Łodzi) oraz w sklepach w Białej. Naturex był wielokrotnie wyróżniany na konkursach ogólnopolskich. W Białej mieszka również pani Genowefa Gębicka zajmująca się rękodziełem artystycznym, w tym w szczególności papieroplastyką. Parafia św. Apostołów Piotra i Pawła w Białej ul. Kościelna 30, Biała tel / Parafia Ewangelicko-Augsburska w Zgierzu. ul. Spacerowa 2, Zgierz tel. / fax / Izba Pamięci Narodowej Szkoła Podstawowa, ul. Kościelna 4, Biała tel / , Punkt Informacji Turystycznej ul. Sadowa 6a, Zgierz tel./fax / Piekarnia chleba Naturex PPHU ul. Spacerowa 8, Biała tel / tel. kom BIERNACICE (gmina Wartkowice) Dwór w Biernacicach wzniesiono w XIX wieku dla ówczesnych właścicieli majątku - Dzierzbickich. Do naszych czasów z całego założenia dworsko-parkowego przetrwały ruiny piętrowego dworu z pozostałością okazałego frontonu, murowany spichlerz oraz park ze stawami. Dwór zachował w całości obwód murów zewnętrznych, pozbawiony jest jednak zadaszenia oraz okien i w znacznej części porośnięty roślinnością, co niewątpliwie dodaje mu uroku. Obecnie obiekt znajduje się w rękach prywatnych. BŁONIE (gmina Łęczyca) Kościół p.w. Najświętszego Serca Jezusowego w Błoniu zbudowany został w latach według projektu znanego architekta Józefa Piusa Dziekońskiego. Jest to świątynia murowana, orientowana, jednonawowa. W nawie, prezbiterium i absydach transeptu znajduje się sklepienie gwiaździste, zaś nad chórem i kruchtą kolebkowe. Od strony zachodniej do korpusu przylega wieża. Konsekracja świątyni miała miejsce w 1923 r. We wnętrzu oprócz częściowo zachowanego starszego wyposażenia odnaleźć można dwie tablice pamiątkowe poświęcone: Śp. ks. Mieczysławowi Rzadkowskiemu, proboszczowi parafii Błonie, który zamordowany został w Dachau 12 VIII Błonie 1990 r. i Śp. ks. Prałatowi Ferdynandowi Jacobiemu, budowniczemu kościoła w Błoniu, który zginął w Dachau 25 VII 1941 r. Błonie 1987 r.. Izba Pamięci Narodowej w Białej Kwatera wojenna na cmentarzu w Białej Chleb z piekarni Naturex Ruiny dworu w Biernacicach Kościół parafialny w Błoniu\n18 18 Warto zobaczyć Dwór w Błoniu Budynek folwarczny w Błoniu - Topoli Dworek - Muzeum w Bronowie Pomnik pamięci Marii Konopnickiej Muzeum Oświatowe w Bronowie Parafia p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Błoniu Błonie 5, Łęczyca tel / PTTK - Oddział Ziemi Łęczyckiej w Łęczycy Plac Tadeusza Kościuszki 33, Łęczyca tel / BŁONIE-TOPOLA (gmina Łęczyca) Dwór w Błoniu-Topoli wzniesiony został w połowie XIX wieku dla Wilhelma Orsettiego. Jest to obiekt murowany, na planie prostokąta, z gankiem od strony podjazu, kryty dachem naczółkowym. W Błoniu zachował się również wzniesiony około połowy XIX w. budynek folwarczny, który niegdyś był również własnością Wilhelma Orsettiego. Jest to budowla parterowa z mieszkalnym poddaszem, wzniesiona na planie prostokąta z gankiem wspartym na dwóch kolumnach od podjazdu i tarasem od tyłu. Wnętrze dwutraktowe z sienią na osi. Budynek wchodzi obecnie w skład Rolniczego Zakładu Doświadczalnego, działającego już od kilkudziesięciu lat. PTTK - Oddział Ziemi Łęczyckiej w Łęczycy Plac Tadeusza Kościuszki 33, Łęczyca tel / BRONÓW (gmina Wartkowice) Bronów pojawia się w XVII wieku jako własność rodu Konopnickich. W 1862 roku po ślubie zamieszkała tu Maria Konopnicka, tu też przyszło na świat jej sześcioro dzieci. Po bankructwie i sprzedaży majątku (1872) poetka przeniosła się do Gusina, gdzie zamieszkała dzierżawiąc tamtejszy majątek. Dworek w Gusinie opuściła 4 lata później, wyprowadzając się do Warszawy. Dwór w Bronowie, od czasu kiedy opuściła go Konopnicka należał do dziedzica Biernacic - Artura Dzierżbickiego. Wtedy też rozebrano drewniany dwór i na jego miejscu stanął obiekt murowany, który możemy oglądać do dziś. Po drugiej wojnie światowej istniała tu szkoła. Zaczątki muzeum pojawiły się już w latach 60., kiedy to w ganku utworzono kącik pamiątek Marii Konopnickiej, wmurowano pamiątkową tablicę a także nadano szkole imię poetki. Stan dworu w Bronowie z roku na rok pogarszał się. Dzięki inicjatywie członków Towarzystwa im. Marii Konopnickiej w 1980 roku rozpoczął się generalny remont obiektu. Pierwsze zajęcia szkolne wznowiono po remoncie w roku szkolnym 1984/85, a w 1986 r. utworzono tu izbę Marii Konopnickiej. W dniu 1 września 1995 w dworku rozpoczeło działalność Muzeum Oświatowe im. Marii Konopnickiej, założone przez sieradzką filię Wojewódzkiej Biblioteki Pedagogicznej w Łodzi. Dziś w bronowskim muzeum prezentowane są stare dokumenty, fotografie, rękopisy i książki poetki, jak również meble i sprzęty. W jednym z pomieszczeń oglądać można stare podręczniki, zeszyty i pomoce szkolne. Organizowane są tu wystawy czasowe związane z życiem i twórczością Marii Konopnickiej, często wystawiane są prace dzieci. Dwór otacza park, gdzie znajdziemy liczne pomniki przyrody - jesiony wyniosłe, graby, dąb i topolę. Przy dworze znajduje się pomnik Marii Konopnickiej, odsłonięty w 90. rocznicę śmierci poetki (2000 r). Muzeum Oświatowe im. Marii Konopnickiej (Filia Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Sieradzu) Bronów 6 tel /\n19 Warto zobaczyć 19 BUDZYNEK (gmina Dalików) Modrzewiowy kościół p.w. Ścięcia św. Jana Chrzciciela w Budzynku wzniesiono w latach za sprawą starosty łęczyckiego Stefana Szołdreckiego, dziedzica wsi Budzynek. W latach był kościołem misyjnym oo. Jezuitów. Po kasacie zakonu, świątynię obsługiwali kapelani z zakonów Dominikanów i Bernardynów. Natomiast od 1773 do 1926 roku był kościołem filialnym parafii w Leźnicy Wielkiej. Parafia Ścięcia Świętego Jana Chrzciciela i Świętej Trójcy w Budzynku została erygowana w 1926 r. przez ordynariusza łódzkiego bpa Wincentego Tymienieckiego, wówczas też wybudowano murowaną plebanię. Jest to budowla drewniana, konstrukcji zrębowej, nawa na planie kwadratu, prezbiterium na planie ośmioboku otwarte jednym bokiem do nawy. Przy prezbiterium od północy zakrystia, od południa przy nawie nowsza kruchta. W fasadzie nadwieszony występ chóru muzycznego wsparty na dwóch słupach i na rysiach ścian bocznych. Drzwi i okna w starych obramieniach, w prezbiterium od wschodu okno okrągłe, od południa bliźnie z rzeźbioną kolumienką. Całość kryje wspólny dach, trójspadowy, gontowy z okapem. Stropy płaskie. Belka tęczowa z napisem: wiek XVIII o fundacji P. B. Scholowskiego z Wnętrze świątyni pokryte białym tynkiem. We wnętrzu w stylu baroku i rokoka zachowały się: barokowy ołtarz główny z obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem (XVII wiek) i św. Józefa (XVIII wiek), dwa feretrony ludowe z obrazami Matki Boskiej Częstochowskiej i św. Anny Samotrzeć (XIX wiek) oraz Matki Boskiej Karmiącej (XVIII/XIX wiek), gotyckie rzeźby z I połowy XVI wieku oraz obrazy: Uczta Herodiany, Ścięcie św. Jana Chrzciciela i św. Erazma (z XVIII wieku), św. Antoni. Po lewej stronie na ścianie malowidło z klęczącym pielgrzymem pod krzyżem w pejzażu z literami: A G P T (XVII wiek). Parafia Ścięcia św. Jana Chrzciciela i św. Trójcy w Budzynku Budzynek 21, Dalików tel / CIOSNY (gmina Zgierz) Młyny w Ciosnach istniały nieprzerwanie od XVI wieku. Obecny murowany młyn wodny, pochodzi z 1. połowy XX w. Jego otoczenie, w tym stawy z udostępnionym łowiskiem, zostało przystosowane dla celów agroturystycznych. Właściciel młyna i łowiska, pan Kubiak udostępnia wędzarnię ryb, organizuje ogniska i zaprasza na grzybobrania. W pobliżu znajduje się tartak. Tuż obok młyna przebiega Agroturystyczny Szlak Rowerowy. Gospodarstwo agroturystyczne - Młyn wodny - Stanisław Kubiak Ciosny 29, Biała tel / Stowarzyszenie Agroturystyczne Ziemi Zgierskiej. Prezes: Zbigniew Hauke, Dzierżązna 38, Biała tel / , tel. kom Punkt Informacji Turystycznej ul. Sadowa 6a, Zgierz tel./fax / DALIKÓW (gmina Dalików) Najstarsze wzmianki o Dalikowie pochodzą z 1391 roku - odnaleźć je można w księgach sądowych łęczyckich. Ta dawna wieś szlachecka należała w XV i XVI wieku do rodu Sarnowskich herbu Jastrzębiec. Ostatnimi właścicielami tutejszych dóbr, aż Modrzewiowy kościół w Budzynku Wnętrze świątyni w Budzynku Oryginalny detal z budzyńskiej świątyni Młyn wodny w Ciosnach Wnętrze młyna w Ciosnach\n20 20 Warto zobaczyć Kościół parafialny w Dalikowie Kaplica cmentarna w Dalikowie Wnętrze kaplicy cmentarnej w Dalikowie do wybuchu II wojny światowej, była rodzina Wardęskich herbu Godziemba. Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych Krajów Słowiańskich z 1880 roku tak opisuje Dalików (pisownia oryginalna): ( ) wieś i kol., pow. Łęczycki, gm. i par. Dalików. Posiada kościół drewniany, 1848 odn., i drugi św. Rocha przy cmentarzu. R było tu 15 dm. i 200 mk., Obecnie liczy wieś D. 12 dm. a folw. 10 dm. Par. D. dek. Łęczyckiego, dawniej zgierskiego. Liczy 2160 dusz. Dobra D., Własność Wardęskich, składają się z folw. D. i Lubocha, tudzież wsi: D., Dąbrowa Górna, Lubocha i Władysławów. [ ] Nabyte w r.1859 za rs 43,200. ( ) Najbardziej znanym wydarzeniem historycznym związanym z Dalikowem była bitwa z okresu powstania styczniowego. Miała ona miejsce w połowie drogi między Dalikowem a Gajówką (na wschód od Dalikowa). W dniu 10 września 1863 r. doszło do nieoczekiwanego spotkania powstańczych oddziałów Sokołowskiego, kpt. Stanisława Szumlańskiego i mjr. Roberta Skowrońskiego z dowodzoną przez gen. Krasnokuckiego grupą wojsk rosyjskich. Siły rosyjskie składały się z 3500 żołnierzy piechoty, 2 szwadrony dragonów i 67 Czerkiesów. Stanisław Zieliński w swojej pracy Bitwy i potyczki , wydanej w Rapperswilu w roku 1913 tak opisał to wydarzenie: Bój, otwarty silnym ogniem tyralierskim z obu stron, świetne z początku zapowiadał rozwiązanie. Moskale zajęli pozycję w lesie i pod lasem. Oddziały powstańcze stały w polu przy wsi i długi czas opierały się jeździe nieprzyjacielskiej. Dowództwo nominalne miał Skowroński, jazdę prowadził rotmistrz Magnuski, najczynniejszy był kapitan Szumlański. Gdy flankierzy pomyślnie odpierali natarcia Kozaków liniowych, których wielu zostało na placu za wsią, z boku pozycji powstańczej ukazała się piechota rosyjska. Polacy zmienili front, i za wsią wywiązała się krwawa kilkugodzinna potyczka, w której żołnierze polscy dobrze walczyli. Lecz wczesne odstąpienie majora Skowronskiego ze swoim oddziałem zmusiło i Szumlańskiego do odwrotu z wyczerpanym od znużenia żołnierzem. Odwrót zrazu odbywał się w porządku, w końcu wobec naporu piechoty i jazdy nieprzyjacielskiej zmienił się w rozsypkę. Straty w zabitych i rannych wyniosły przeszło 100, w czym 7 oficerów poległych i pewna liczba wziętych do niewoli. Broni nie stracono, prócz przy rannych. Część rozbitej piechoty zdołał Szumlański zebrać, a oddawszy 100 strzelców majorowi Oxińskiemu, z resztą połączył się z pułkownikiem Matuszewiczem. Jazdę z polecenia Skowronskiego zebrał Sokołowski. Rząd Narodowy, przypisując winę klęski Skowrońskiemu, odebrał mu dowództwo zdając je Liittichowi. W wyniku potyczki pod Dalikowem wieś została spalona, wielu mieszkańców spłonęło, wśród nich proboszcz - ks. Walenty Kasperski. Prochy kilkudziesięciu powstańców zostały pochowane we wspólnej mogile na miejscowym cmentarzu. Tam również spoczywają spaleni mieszkańcy Dalikowa. Warto w tym miejscu dodać, że członkowie rodziny Wardęskich Władysław Wardęski ( ) i jego siostra Walentyna Józefa Julia (zm r.) wzięli aktywny udział w powstaniu. Pamięć poległych powstańców uczczono w dniu 24 października 1937 r., odsłonięciem pomnika z napisem: Bohaterom walk o wolność - Ziemia Łęczycka Wysoka kolumna w górnej części zdobiona była stylizowanymi orłami i wyrytą datą Pomnik ten prze-\nStrategia Rozwoju Gminy Zgierz na lata Cz. I. Raport o stanie gminy: Dział 1. Syntetyczna charakterystyka gminy I. RAPORT O STANIE GMINY\nI. RAPORT O STANIE GMINY 9 DZIAŁ 1. SYNTETYCZNA CHARAKTERYSTYKA GMINY 1.1. POŁOŻENIE I INFORMACJE OGÓLNE Gmina Zgierz położona jest w centralnej Polsce, w północnej części województwa łódzkiego. Graniczy\nOFERTA TURYSTYCZNA GMINY\nGMINA ZBLEWO OFERTA TURYSTYCZNA GMINY ZBLEWO RODZAJ GMINY: Gmina Wiejska ADRES Urzędu Gminy: ul. Główna 40 83-210 Zblewo KONTAKT: Telefon +48585884381 +48585884567 Faks +48585884569 e-mail: gmina@zblewo.pl\nGmina Kosów Lacki Położenie i ogólna charakterystyka Gmina Kosów Lacki położona jest we wschodniej części woj. mazowieckiego, w odległości ok. 100 km do Warszawy. Dostępność komunikacyjną tworzą dwie główne


Klimatyzacja może się opłacać - http://innovators.com.pl/\nDodane: 05-07-2017 04:28\nRóżnego rodzaju mięsa muszą być przechowywane w bardzo niskich temperaturach, aby mogły zachować przydatność do spożycia. Wobec tego na wyposażeniu tych sklepów, które sprzedają produkty mięsne znajdują się różnego rodzaju chłodnie. Zwykle są to chłodnie niskotemperaturowe, ponieważ tylko takie chłodnie będą w stanie zapewnić świeżość towarom mięsnym. Trzeba przyznać, że koszty utrzymania takich chłodni są niemałe, jednak ich zalety pozwalają stwierdzić, że warto ponosić wydatki na ich utrzymanie. Dzieje się tak dlatego, że dobrej jakości chłodnie zwykle są niezawodne, a wobec tego pozwalają one na bezproblemowe prowadzenie sprzedaży towarów mięsnych.\nA new approach in 2020 how to choose chauffeur Pora na remont - o podłogachArtykuł o zabiegach pielęgnacyjnychCzy w 2020 jeszcze warto leczyć zęby?Budowa domu i geodeciDla pacjentów - przygotuj sie do wizyty u dentystyZadbaj, aby twój dom był ciepłyPoradnik - kilka sposobów na pozycjonowanie RzeszówUWAGA! Stosując Te 8 Błędów NIGDY Nie Dowiesz Się Jak transportować ponadgabarytyTanie pozycjonowanieCzyste autoW pełni naturalne kosmetyki. Jak je stosować?Prace budowlane i wykończenioweFakty i mity o prądzie z fotowoltaikiSzkolenia bhp onlinePrestiżowa podróżEkologiczna energia bez smogu? Panele słoneczneDla biznesu: reklama outdoorMechanika i technika w naszym życiuZegarki damskieKilka porad dla firm - czym jest SEONa szybko o kosmetykach naturalnychBrief look at printingDowiedz się więcej o naprawie autWhat do You know about plumbing?Bathroom emergencyJak mieć ładny uśmiech?7 Wypowiedzi Ekspertów Na To Jak znaleźć dobrego prawnikaEnergia słońca obniża rachunki - krótko o fotowoltaiceImplanty zabrze


USTAWA KAGAŃCOWA TokFm -\nZastępca rzecznika dyscyplinarnego chce ścigać sędziów. Chodzi o apel do OBWE ws. wyborów prezydenckich\nZastępca rzecznika dyscyplinarnego sędziów Przemysław Radzik ponagla rzeczników dyscyplinarnych w poszczególnych sądach, aby ścigali sędziów, którzy podpisali się pod apelem do OBWE w sprawie wyborów prezydenckich, które miały odbyć się 10 maja.\nEkspert nie ma wątpliwości, że zmiany kursu rządu ws. dyscyplinowania sędziów nie będzie. Mimo ostrego stanowiska KE. - Na tym etapie rząd nie ustąpi. Łatwo jest zrekonstruować jego argumentację, bo powtarzana jest, jak mantra przy wszystkich taki...\nKomisja Europejska uruchomiła procedurę naruszeniową wobec Polski w związku z ustawą dotyczącą dyscyplinowania sędziów, określaną mianem ustawy kagańcowej. Zdaniem KE uchwalone w grudniu przepisy podważają niezależność polskich sędziów i są...\nWędkarze, strzelcy, spadochroniarze, szachiści, działkowcy. Sędziowie o przynależności do związków i stowarzyszeń\nTo nowy wymóg z tzw. ustawy kagańcowej. Część sędziów o swoich przynależnościach, m.in. do partii politycznych w przeszłości, napisała wprost. Inni zamieścili oświadczenie przygotowane wcześniej przez "Iustitię", że określonych informacji nie...\nSędziowie nie chcą, by władza mogła poznać ich poglądy, choroby lub orientację. RPO interweniuje\nObowiązek wykazania informacji dotyczących np. przynależność do związku wyznaniowego czy organizacji wspierającej osoby LGBT nakłada na sędziów i prokuratorów tzw. ustawa "kagańcowa". Budzi to poważne wątpliwości RPO, dlatego złożył do PUODO wnios...\nSędziowie nie chcą ujawniać, do jakich stowarzyszeń należą. Będą dyscyplinarki?\nSędziowie mówią wprost, że wymaganie od nich takich informacji - a zakłada to tzw. "ustawa kagańcowa" - to łamanie praw człowieka, w tym prawa do poszanowania życia prywatnego, wolności wyznania czy wolności stowarzyszania się. Dlatego nie...\nPoseł PO o działania prokuratury wobec sędziego Tulei: Zemsta na nim i straszenie środowiska sędziowskiego\nW Wyborach w TOK-u Robert Kropiwnicki, poseł PO uznał, że działania prokuratury to z jednej strony "zemsta na sędzim Tuleyi, za całą działalność, nie tylko wyrok z Sali Kolumnowej, z drugiej pokazanie wszystkim sędziom - bójcie się, bo możecie być...\nSławomir Jęksa i Leszek Matuszewski nie chcą już pełnić funkcji sędziów dyscyplinarnych. Odchodzą w związku z wejściem w życie tzw. ustawy kagańcowej.\nUstawa kagańcowa weszła w życie: Wiceprezes Sądu Rejonowego w Bydgoszczy zrezygnowała ze stanowiska\nW rozmowie z nami mówi, dlaczego to zrobiła. Powodów było kilka, m. in. ten że "nie chce być namiestnikiem ministra sprawiedliwości".\nSędziowie rezygnują z funkcji i starań o awans. Tuż przed wejściem w życie ustawy kagańcowej\nSędziowie rezygnują z funkcji tuż przed wejściem w życie ustawy, która z jednej strony zamyka im usta, a z drugiej - praktycznie likwiduje samorząd sędziowski. W oświadczeniach piszą, że nie zgadzają się z tymi zmianami, dlatego podejmują decyzję ...\nSędziowie rozważają odejście z zawodu. "Znikają gwarancje sędziowskiej niezawisłości"\nOna orzeka w wydziale cywilnym, on - w wydziale karnym. Ona ma 30-letni staż w zawodzie sędziego, on ponad 20-letni. Oboje przyznają, że w najczarniejszych scenariuszach nie spodziewali się tego, co PiS robi obecnie z sądami. - Po wejściu w życie...\nProf. Rzepliński o działaniach prezydenta i PiS: Wyrzynają wartości, a potem ten suchy pień będą wyprowadzać z UE\nUnijny Trybunał Sprawiedliwości nie będzie miał innego wyjścia i zawiesi działanie Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego - ocenił w TOK FM były prezes Trybunału Konstytucyjnego prof. Andrzej Rzepliński.\nAndrzej Duda podpisał ustawę "kagańcową" PiS\nPrezydent Andrzej Duda podpisał ustawę dyscyplinującą sędziów - nazywaną przez niektórych ustawą "represyjną" czy "kagańcową".\nPo około 90 minutach spotkania z prezydentem przedstawiciele opozycji mówią, że spodziewają się podpisu Andrzeja Dudy pod tzw. ustawą represyjną wobec sędziów. Paweł Mucha poinformował zaś, że prezydent wysłuchał głosu pełnej reprezentacji...\nCzwartkowa uchwała Sądu Najwyższego i wysłanie przez Sejm ustawy kagańcowej na biurko prezydenta to dwa wydarzenia, które określą bieg wydarzeń w polskim sądownictwie. O tym, co teraz może się wydarzyć, mówili na antenie TOK FM eksperci.\nI prezes Sądu Najwyższego - prof. Małgorzata Gersdorf w piśmie do prezes Trybunału Konstytucyjnego Julii Przyłębskiej stwierdziła, że nie istnieje spór kompetencyjny między Sejmem i prezydentem a Sądem Najwyższym. 60 sędziów SN obraduje za...\nSpołeczeństwo oczekuje radykalnych reform sądownictwa i najwyższy czas je wykonać; uważamy, że kolejne dyskusje na ten temat nie mają sensu - powiedział w środę wicemarszałek Sejmu, szef klubu PiS Ryszard Terlecki, odnosząc się do propozycji...\nGoście Wyborów w TOK-u mówili, co sądzą o słowach prezydenta Dudy wypowiedzianych w Zwoleniu. Prezydent odniósł się do reformy wymiaru sprawiedliwości. - Nie będą nam tutaj w obcych językach narzucali, jaki ustrój mamy mieć w Polsce i jak mają być...\nRzecznik Sądu Najwyższego o konferencji Zbigniewa Ziobry: Pokaz lekceważenia, pychy i pogardy\nZbigniew Ziobro opinię Komisji Weneckiej na temat tzw. ustawy kagańcowej nazwał "parodią" i "tragikomedią". Wypowiedziami ministra zdziwiony jest rzecznik Sądu Najwyższego. Sędziego Michała Laskowskiego dziwi też upór PiS w dążeniu do wprowadzenia...\n"Wstyd mnie ogarnia, kiedy słyszę, że ktoś, kto mieni się I prezesem SN, może o polskim państwie poza granicami kraju opowiadać takie rzeczy" - mówił w wywiadzie dla TVP Info Andrzej Duda. Zdaniem komentatorów, którzy byli gośćmi Poranka TOK FM, t...\nUstawa "kagańcowa" to żaden misterny plan. "PiS łata dziury, które wybił swoimi reformami sądów"\n- Sędziowie i tak będą wykonywać orzeczenie TSUE. Nie podporządkują się. Władza zostanie z sytuacją, że będzie musiała wykonywać te represje. Efektem tej ustawy będzie tylko i wyłącznie większy chaos - mówił w TOK FM Jakub Majmurek z "Krytyki...\nSenat należycie rozpatrzy wszelkie projekty aktów prawnych mogące zagrażać praworządności  zapewnił marszałek Senatu Tomasz Grodzki w liście do wiceprzewodniczącej Komisji Europejskiej Viery Jourovej.\nPrzegłosowana w piątek tzw. ustawa kagańcowa cały czas budzi wiele emocji. Prof. Karol Karski z PiS przekonywał w TOK FM, że jest ona niezwykle potrzebna, bo w Polsce sędziowie się "rozpolitykowali". Przedstawiciele opozycji stanowczo protestowali.\nW stanowisku KE widać obawy oraz to, że wie ona dobrze, iż to co chce uchwalić PiS jest niezgodne z prawem unijnym. Ale musi trzymać się procedur - wyjaśniał w TOK FM prof. Robert Grzeszczak.\nPosłowie skierowali do dalszych prac w komisji poselski projekt ustawy wprowadzający zmiany m.in. w ustawie o ustrojów sądów powszechnych. Chodzi o wprowadzenie m.in. przepisów dyscyplinujących sędziów. Co więcej, dalsze prace mają się odbywać...\n- Afera KNF, afera GetBacku, afera Banasia, afera związana z aspiracjami waszego prezesa do budowy potęgi deweloperskiej, afera łapówkowa, afera PCK - Borys Budka z KO w swoim wystąpieniu podczas debaty nad "ustawą kagańcową" wyliczał afery z...


ZESTAW RĘKAWIC GIGA GRIP ROLL WHITE - 3 PARY NeoFutbol.PL - stroje piłkarskie, komplety dla piłkarzy, rękawice bramkarskie\n» Zestaw rękawic giga grip roll white - 3 pary\nCena: 499,00 zł 657,00 zł 499.00\nKod produktu: GIGAROLLWHITE3\nLateksowa pianka z giga grip, topowa pianka naturalna grubość 3,5 mm jest optymalna. Grubsza pianka nie ułatwia kontaktu z piłką, zbyt cienka zaś nie gwarantuje tak dobrego kleju i wytrzymałości. Pianka jest podszyta 3 mm wyściółką , dającą doskonały komfort i super dopasowania, przez co rękawica sprawia wrażenie ciasnej, doskonale dopasowując się do dłoni. W tym modelu należy zwrócić uwagę na taliowane rękawicy na dłoni, przez co doskonale leży ona na dłoni, oraz na wcięcie pomiędzy nasadą dłoni a kciukiem, wykończone lajkrą, dzięki czemu kciuk jest "wolny" i chwytny , a element łączący z lajkry powoduje , że dłoń nadal połączona jest sporym płatem z palcem. Szeroki pasek opinający na całej powierzchni szerokiego bandaża powoduje stabilizację rękawicy na dłoni, oraz jednocześnie usztywnia nadgarstek. pełne wykończenie naturalnym latexem , powoduje, że rękawica świetnie spisuje się w naszym klimacie. Doskonale izoluje przed warunkami zewnętrznymi . Rękawice REGIO, produkowaną na bazie wieloletnich doświadczeń w testowaniu i sprzedaży rękawic bramkarskich. Aktualnie to jedyne rękawice na rynku, które w 100 % są zbudowane z jednolitej pianki giga grip. Zwykle producenci zewnętrzną część rękawicy robią na tańszej wersji latexu, szukając oszczędności, ponieważ ta część nie jest chwytna. Jednak rękawice nie są dzięki temu tak elastyczne i miękkie.


Rolety okienne | Najlepsze ceny i opinie - Sklep Minirolety.pl\nRolety okienne zaliczają się do produktów cieszących się sporym zainteresowaniem wśród różnych grup klientów. Tego typu wybieramy do domów, mieszkań oraz do biur. Nic w tym dziwnego. Jest to prosty sposób na ciekawą aranżację okna, a przy okazji można w dowolny sposób regulować dopływ światła dziennego.\nRolety okienne dostępne w tej kategorii produktów wpisują się w obowiązujące trendy, wykonane są z wysokogatunkowych materiałów i w bardzo prosty sposób montuje się do okien.\nW tym dziale można znaleźć pełen przekrój produktów, które sprawdzą się w wielu pomieszczeniach. Nasze rolety na okna w wersji klasycznej sprawdzą się w sypialniach, domowych biurach, gabinetach, salonach, kuchniach i pokojach dziecięcych. Wystarczy tylko dobrać odpowiedni kolor oraz rozmiar produktu, a jego montaż na oknie nikomu nie powinien sprawić trudności. Rolety okienne w wersji klasycznej występują w wielu rozmiarach. Mamy tak zwane wersje mini, nadające się na okna o szerokości 35 cm, ale mamy także rolety na drzwi balkonowe oraz na niestandardowe okna. Kolorystyka tych produktów także jest bardzo zróżnicowana. Znajdzie się coś dla osób poszukujących klasycznych bieli, beżów i szarości, ale posiadamy także bardziej intensywne odcienie tkanin.\nNasze rolety wewnętrzne, to nie tylko klasyczne wersje pełniące rolę dekoracji okna, ale także spora paleta produktów oferujących 100% zaciemnienia. Jest to idealny wybór w pomieszczeniach, do których przez większą część dnia wpadają promienie słońca. Co bardzo ważne, rolety zaciemniające nie tylko ograniczają dostęp do światła, ale ułatwiają także zachowanie we wnętrzu odpowiedniego komfortu termicznego. Rolety na okna gwarantujące 100% zaciemnienia znajdą swoje zastosowanie także w sypialniach.\nW naszym asortymencie można znaleźć także rolety okienne, które doskonale sprawdzają się w roli dekoracyjnej. Wszystkie wersje dzień noc będą świetnym wyborem do modnych pomieszczeń w których nie chcemy wieszać zasłon i firan. Rolety zebry przyciągają wzrok, są eleganckie i jednocześnie potrafią zapewnić komfort oraz dyskrecję. Produkty występujące w tym wariancie mają różne kolory, gramatury materiałów i rozmiary. Każdy może znaleźć wersję idealnie pasującą do jego okien.\nRolety w wersji premium\nOsobom, którym zależy na zakupie rolet cechujących się doskonałą jakością wykonania oraz materiałami odpornymi na odbarwienia, zagniecenia oraz zaplamienia polecamy rolety okienne w wersji premium. Ich mechanizmy podobnie jak w przypadku rolet klasycznych także są bezinwazyjne, ale materiały mają znacznie grubsze sploty. Taki rodzaj produktów świetnie odnajdzie się we wszystkich nowoczesnych pomieszczeniach oraz wszędzie tam, gdzie stawia się na wysoką jakość.\nNasze rolety wewnętrzne, to spory wybór, różnorodność kolorów i możliwość dopasowania rozmiaru do konkretnego okna.\n• Rolety okienne czarne • Rolety okienne fioletowe • Rolety okienne białe • Rolety okienne szare • Rolety okienne czerwone • Rolety okienne niebieskie • Rolety okienne beżowe • Rolety okienne ecru • Rolety okienne żółte • Rolety okienne pomarańczowe • Rolety okienne popielate • Rolety okienne brązowe • Rolety okienne zielone • Rolety okienne grafitowe\nCiemny szaryCiemny szary 2\nCiemny beżCiemny beż 3


Lane perfumy 262. AMBRA woda perfumowana dla kobiet\nOPIS PERFUM 262. AMBRA Woda perfumowana\nSięgając po perfumy latem, należy uważać, by ich zapach był subtelny. W przeciwnym razie mógłby stać się zbyt przytłaczający. Wakacje kojarzą się z lekkością, przyjemną atmosferą. Są przepełnione aromatem kwiatów i soczystych owoców. Takie same mogą być zapachy, którymi spryska się skórę. Przykładem są lane perfumy 262. Ambra. Będą idealne w letnie dni i sprawdzą się zarówno podczas spotkania biznesowego, jak i mniej formalnych wyjść. Ich zapach jest uniwersalny i może spodobać się wielu kobietom.\nPerfumy można utożsamiać z zuchwałością i apetytem na życie. Są świeże i nieskomplikowane. Z jednej strony znajdują się w nich słodsze nuty zapachowe, a z drugiej przez obecność nut wodnych nabierają lekkości. Rozlewane perfumy 262. Ambra są subtelne i wyraźne jednocześnie, a przez to, że utrzymują się na skórze przez długi czas, są bardzo wydajne. Ta nietuzinkowa kompozycja powstała z połączenia takich składników, jak włoska mandarynka, malinojeżyna, trawa, jaśmin, czarna herbata, śliwka, cedr, bursztyn i drzewo sandałowe.\nmalinojeżyna, włoska mandarynka i trawa\njaśmin, czarna herbata, Śliwka i irys\nbursztyn, drzewo sandałowe i cedr\nświeże perfumy, zamówiłam nie raz. na co dzień , do pracy idealne\nKupiłam w ciemno i jestem zachwycona. Zapach z każdą minutą rozwija się na skórze. Jest piękny, świeży ale jednocześnie lekko słodki, pociągający. Idealny na lato. Ogromny plus za utrzymywanie, czuję go nawet po 6 godzinach.\nZapach w porządku.\nPiękny zapach. Kobiecy, lekko słodki a jednocześnie świeży. Elegancki ale na dzień, taki do białej koszuli i jeansów.\nPerfumy są delikatne, a zarazem lekko słodkie. Pachną orzeźwiająco. Słaba trwałość.\nPerfumy bardzo delikatne,świeże i rześkie,coś w stylu Echo women- Davidoff\nZapach śliczny, jeden z moich ulubionych. Świeży i zuchwały zgadzam się w stu procentach!\nZapach silnie trzymający się skóry, mocny, niestety dość odległy od oryginału.\nDziwny zapach,napewno nie perfum. Nie wiem co wlano do buteleczki. Wielkie rozczarowanie zwłaszcza, ze sa pozytywne komentarze!\nto chyba jakaś pomyłka była, bo ten zapach to na pewno nie tych perfum był ani żadnych innych. Nie wiem co to było. Nie do użytku. Pierwszy raz mi się to tu przytrafiło. Wielkie rozczarowanie!\nŚwieży, delikatny, przyjemny owocowo-kwiatowy zapach. Na upalne lato - idealny! Trwałość: średnia\nBardzo ładny i ciekawy zapach!Na pewno tu wrócę!\nzapach delikatny ,kobiecy,kwiatowo owocowy polecam na lato :)\nOPIS PERFUM 262. AMBRA Woda perfumowana Sięgając po perfumy latem, należy uważać, by ich zapach był subtelny. W przeciwnym razie mógłby stać się zbyt przytłaczający. Wakacje kojarzą się z lekkością, przyjemną atmosferą. Są przepełnione aromatem kwiatów i soczystych owoców. Takie same mogą być zapachy, którymi spryska się skórę. Przykładem są lane perfumy 262. Ambra. Będą idealne w letnie dni i sprawdzą się zarówno podczas spotkania biznesowego, jak i mniej formalnych wyjść. Ich zapach jest...


Nowy numer kwartalnika „Społeczeństwo” poświęcony problematyce multikulturalizmu jest już dostępny, zachęcamy do lektury! Bezpłatną publikację można pobrać na stronie: spoleczenstwo.civitaschristiana.pl. Zapraszamy między innymi do refleksji – czy musimy przemyśleć na nowo Europę?\nW bieżącym wydaniu ks. Stanisław Skobel konfrontuje wielokulturowość i chrześcijański uniwersalizm, natomiast Mieczysław Ryba przeprowadza analizę krytyczną multikulturalizmu. Paweł Skrzydlewski przedstawia skutki problematycznej ideologii w dziedzinie polityki i prawa, ponadto Marek Rembierz pisze o otwarciu edukacji międzykulturowej na krytyczną recepcję pedagogicznego przesłania religii w kontekście pluralizmu światopoglądowego.\nA jak wygląda doktryna społeczna Kościoła w aktualnym ujęciu włoskich publicystów? Oreste Bazzichi pisze o encyklice Humanae vitae z punktu widzenia etyczno-społecznego, a Vittorio Possenti testuje personalizm, przyglądając się kwestii praw i obowiązków.\nNastępny Zmarł Roman Kołakowski\nPoprzedni Pierwszy wśród równych | e-wydanie Miesięcznika „Civitas Christiana” do pobrania


Ekspert: w Polsce potrzebny system kas...\nEkspert: w Polsce potrzebny system kas oszczędnościowo-budowlanych\nW Polsce jest potrzebny system kas oszczędnościowo-budowlanych, który mógłby ustabilizować finansowanie mieszkalnictwa i budować skłonność do długoterminowego oszczędzania ocenił w poniedziałek prezes Związku Banków Polskich Krzysztof Pietraszkiewicz.\n„Nie ma wątpliwości, że w Polsce potrzebujemy pewnej stabilnej, długofalowej polityki budującej skłonność do oszczędzania na cele mieszkaniowe z pewnymi instytucjonalnymi rozwiązaniami” – powiedział w rozmowie z PAP prezes Pietraszkiewicz, uczestniczący w Europejskim Kongresie Gospodarczym w Katowicach.\n„Chodzi o to, żeby wspierać pewne stabilizowanie systemu finansowania mieszkalnictwa w naszym kraju, a po drugie - budować skłonność do długoterminowego oszczędzania na cele mieszkaniowe, ale także na cele emerytalne. Nowoczesny system kas oszczędnościowo-budowlanych potrafi łączyć oszczędzanie na cele mieszkaniowe w celu nabycia mieszkań, współfinansowania w spółdzielniach czy innych korporacyjnych porozumieniach, ale także na cele remontowe” – dodał.\nZdaniem prezesa takie rozwiązanie w Polsce jest potrzebne także ze względów regulacyjnych. „Żeby otrzymać kredyt na cele mieszkaniowe, z każdym rokiem klienci będą musieli mieć nieco wyższy wkład własny w związku z tym, że odczuwamy w Polsce bardzo istotny niedobór oszczędności krajowych, szczególnie długookresowych” – mówił prezes ZBP.\nWyraził nadzieję, że po planowanych na ten rok wyborach nadejdzie „czas na bardziej strategiczną refleksję i rozwiązanie tego problemu systemowo”.\nWedług ZBP kasy te miałyby być wyspecjalizowanymi w sprawach budowlano-mieszkaniowych bankami, działającymi na podstawie ustawy Prawo bankowe. Według istniejącego już projektu ustawy, miałyby formę spółki akcyjnej, dysponowałyby kapitałem zakładowym nie niższym niż 5 mln euro, musiałyby zaakceptować zasady działania i oszczędzania rekomendowane przez Komisję Nadzoru Finansowego, uczestniczyć w Bankowym Funduszu Gwarancyjnym i odprowadzać rezerwę obowiązkową do depozytów oszczędnościowo-budowlanych.\nProgram kas oszczędnościowo-budowlanych (zwanych też kasami mieszkaniowymi) jest przedmiotem sporu w rządzie. Stronnikiem pomysłu ZBP jest wicepremier i minister gospodarki Janusz Piechociński. Przeciwnikiem jest z kolei minister finansów Mateusz Szczurek. Jego zdaniem to "zaproszenie do kryzysu". (PAP)


Laserowe leczenie nadpotliwości Kraków - Dermatochirurgia\nLaserowe leczenie nadpotliwości Kraków\nLeczenie i usuwanie nadpotliwości\nNadpotliwość jest efektem nieprawidłowego nasilenia pocenia się w odniesieniu do tego, jaki poziom jest niezbędny, aby w odpowiedni sposób wyregulować temperaturę ciała. W medycynie wyróżnia się dwa typy wzmożonej potliwości: uogólnioną (odnoszącą się do całego ciała), a także ograniczoną (odnoszącą się do określonego fragmentu, np. rąk, stóp, pach, pachwin, stanowiące rejony o największej koncentracji gruczołów potowych, przez co pocenie się w wymienionych obszarach jest najbardziej nasilone). ...\nPierwsze objawy wzmożonej potliwości zwykle zaczynają być dostrzegalne mniej więcej w okresie dojrzewania lub chwilę przed nim. Za przyczynę takiego stanu rzeczy uznaje się wtedy kwestie genetyczne. W tym miejscu warto podkreślić istotność rozróżnienia nadpotliwości pierwotną oraz wtórną. Omawiany drugi typ charakteryzuje się możliwością wystąpienia objawów w ciągu całego życia ze względu na związanie z występowaniem różnych schorzeń i chorób, np. tarczycy, przysadki, cukrzycy, choroby onkologicznej, dny moczanowej, zaburzeń hormonalnych (wliczając w to menopauzę), a także może być uwarunkowana przez przyjmowanie niektórych leków. Nadpotliwość wtórną i pierwotną można rozpoznać także po obszarze występowania. Pierwszy typ zwykle dotyczy całego ciała lub ściśle określonej powierzchni, niekoniecznie jedynie rąk, stóp lub pach. Może np. dotyczyć tylko jednej dłoni (a drugiej już nie) lub jakiegokolwiek innego fragmentu. Niestety, wzmożone pocenie się, oprócz samych względów estetycznych, wywołuje u Pacjentów znaczny dyskomfort i jest powodem generowania się kompleksów. Wbrew pozorom przypadłość ta dotyka dużej grupy osób. W normalnych warunkach człowiek zalewa się potem w sytuacji dla niego stresującej, np. przed egzaminem, ważną rozmową (kwalifikacyjną, spotkaniem biznesowym). U osób z nadpotliwością może pojawić się w zwykłych, codziennych sytuacjach, których nie da się przewidzieć i im zapobiec. W takich sytuacjach osoby z niniejszą przypadłością za wszelką cenę starają się ukryć wstydliwe, mokre plamy na ubraniach. Tym samym jest to schorzenie, które skutecznie odbiera pewność siebie, a także obniża jakość kontaktów towarzyskich. Na szczęście, współczesna medycyna estetyczna ma w swojej ofercie sposób na pozbycie się problemu.\nW tym miejscu należy podkreślić, że pocenie się jest naturalnym procesem zachodzącym w organizmie każdego człowieka. Szacuje się, że na ludzkim ciele znajduje się od 2 do 3 milionów gruczołów potowych, przy czym na 1cm2 średnio przypada 300 z nich. Każdy człowiek każdego dnia wydziela w normalnych warunkach od kilku ml do kilku litrów potu. Pocenie jest potrzebne, ponieważ chroni organizm przed przegrzaniem. Aktywność gruczołów potowych regulowana jest przez współczulny układ nerwowy, który zaopatruje gruczoły potowe poprzez postsynaptyczne włókna cholinergiczne. W ten sposób ludzki organizm utrzymuje homeostazę i stałą temperaturę, która umożliwia poprawne funkcjonowanie całego organizmu człowieka. Warto dodać, że oprócz termoregulacji, pot wykazuje jeszcze inną funkcję – wraz z nim z organizmu usuwane są szkodliwe toksyny.\nNajwięcej Pacjentów zgłasza się do klinik medycyny estetycznej w związku z wzmożoną potliwością pod pachami. Nowoczesnym postępowaniem w takim przypadku jest zastosowanie lasera, którego wiązka o precyzyjnie dobranej długości fali, mocy oraz czasie trwania impulsów oddziałuje na gruczoły potowe, niszcząc je na stałe. Na początku zabiegu lekarz dokonuje niewielkiego nacięcia skóry, gdzie umieszcza cienką głowicę wyposażoną w światłowód, jaki emituje światło ingerujący w wybrane gruczoły. Zwykle jeden zabieg laseroterapii leczenie wzmożonej potliwości trwa około 40 minut. W trosce o dobro i komfort Pacjenta, przed ingerencją laserową podawane jest mu znieczulenie miejscowe. Część lekarz porównuje laserowe leczenie nadpotliwości z zabiegiem liposukcji (lipolizy) laserowej ze względu na wykorzystywanie tych samych urządzeń, przy czym w aspekcie gruczołów potowych kaniulę wprowadza się powierzchownie.\nJeszcze niedawno zmniejszanie stopnia potliwości u Pacjentów leczono z zastosowaniem klasycznych metod chirurgicznych, np. poprzez łyżeczkowanie gruczołów pachowych, albo stosując sympatektomię. Wraz z rozwojem techniki laserowej, obie te metody tracą na popularności. Dzieje się tak, że chirurgia generuje konieczność późniejszej hospitalizacji, podania znieczulenia ogólnego, a w przypadku sympatektomii – ingerencji w klatkę piersiową. Wszystkie te czynniki wiążą się z dłuższym czasem rekonwalescencji.\nPrzed zabiegiem laseroterapii wymagana jest konsultacja medyczna z lekarzem, który oceni, czy ogólny stan zdrowia Pacjenta pozwala na jego udział w tego typu leczeniu. W przypadku leczenia i usuwania nadpotliwości bardzo często wykonuje się tzw. test Mirona, polegający na podaniu jodyny i zasypaniu jej skrobią ziemniaczaną. W ten sposób na ciele w obszarach wzmożonej potliwości pojawią się ciemniejsze plamy barwne. W ten sposób można dokonać zarówno samej diagnozy problemu, jak i w jak najbardziej optymalny sposób zaplanować procedurę zabiegową. Zdarza się tak, że lekarz decyduje się poszerzyć diagnostykę, zlecając Pacjentowi wykonanie innych badań. Umożliwia to zakwalifikowanie danej osoby do konkretnej metody leczenia. Podczas pierwszego spotkania z lekarzem, zwraca on także szczególną uwagę na wszelkie znamiona barwnikowe oraz na kolor, ilość, głębokość zmian skórnych, a także na inne przebarwienia. Sprawdzana jest także wrażliwość Pacjenta (szczególnie w aspekcie poziomu jego progu bólu), a także sposób w jaki reaguje jego skóra na bodźce. Dodatkowo u Pacjentów wykonywana jest próba laserowa, aby w sposób indywidualny dobrać energię lasera, tak, aby przy jak najmniejszej jej ilości uzyskać jak najbardziej optymalny efekt. Warto dodać, że laseroterapia już przy jednym przeprowadzonym zabiegu daje wysoką skuteczność zredukowania problemu, co potwierdzone jest u ponad 95% indywidualnych przypadków.\nGłównym wskazaniem do zabiegu jest wzmożona potliwość, która wywołuje ogólny dyskomfort, spadek jakości życia, a także generuje kompleksy związane z ciągłym zawilgoceniem ciała oraz mokrych plam na odzieży.\nChoroby układu krążeniowo-sercowo-naczyniowego,\nDużym atutem laseroterapii jest jej brak skutków ubocznych oraz niskie ryzyko komplikacji. Normalną reakcją organizmu na ingerencję tego typu jest utrzymywanie się od kilku godzin do dwóch tygodni od zabiegu uczucia swędzenia, pieczenia i lekkiej bolesności. Warto dodać, że dyskomfort ten nie jest na tyle uciążliwy, aby Pacjent musiał rezygnować z pracy zawodowej.\nW większości Pacjenci najbardziej cenią sobie:\nTrwałe rezultaty, które widoczne i odczuwalne są już po pierwszym zabiegu,\nZahamowanie procesu wzmożonego pocenia się,\nW przypadku zastosowania botoksu – zablokowanie wydzielania potu przez około sześć miesięcy,\nLaserowe, trwałe usunięcie gruczołów potowych, co znacznie zwiększa codzienny komfort Pacjenta w niwelowaniu jego wstydliwego problemu.\n1.\tCzy nadpotliwość dotyczy tylko pach? +\n2.\tJakie są ogólne przeciwwskazania do leczenia nadpotliwości? +\n3.\tJakie są przyczyny zwiększonej potliwości? +\n4.\tJak wygląda zabieg laserowego leczenia nadpotliwości? +\n5.\tCzy zabieg jest skuteczny? +\n6.\tCzy po zabiegu mogą wystąpić jakieś objawy niepożądane? +\n7.\tJakie są zalecenia przed zabiegiem? +


Doradca prezydenta ma kolejną fuchę. Paweł Mucha będzie zarabiał więcej niż Andrzej Duda\nDo domu/Wiadomości/Doradca prezydenta ma kolejną fuchę. Paweł Mucha będzie zarabiał więcej niż Andrzej Duda\nSpołeczny doradca prezydenta Paweł Mucha został przewodniczącym rady nadzorczej PZU. To kolejna fucha byłego wiceszefa Kancelarii Prezydenta. Od stycznia tego roku jest doradcą prezesa NBP Adama Glapińskiego. Teraz będzie zarabiał znacznie więcej niż Andrzej Duda.\nO powołaniu Pawła Muchy do rady nadzorczej PZU poinformował w środę wieczorem zarząd spółki. Prawnik potwierdził to w czwartek rano.\n„Od 16 czerwca pełnię funkcję przewodniczącego Rady Nadzorczej PZU SA. Wyboru do rady nadzorczej dokonało Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki na wniosek akcjonariusza – skarbu państwa. A wyboru na przewodniczącego dokonała zgodnie ze statutem spółki rada nadzorcza. Moje obowiązki – wyraz zaufania akcjonariuszy i członków rady nadzorczej – będę wykonywał rzetelnie” – napisał Paweł Mucha na Twitterze.\nOd 16.6. pełnię funkcję Przewodniczącego Rady Nadzorczej PZU SA Wyboru do RN dokonało ZWZA na wniosek akcjonariusza – Skarbu Państwa. A wyboru na przewodn. dokonała zgodnie ze statutem spółki RN. Moje obowiązki – wyraz zaufania akcjonariuszy i członków RN będę wykonywał rzetelnie\n— Paweł Mucha (@MuchaPK) June 17, 2021\nMucha zastąpił na tym stanowisku Macieja Łopińskiego, byłego współpracownika prezydenta Lecha Kaczyńskiego, który zrezygnował z pełnienia tej funkcji 7 czerwca. Tego samego dnia Łopiński został wybrany na przewodniczącego rady nadzorczej PKO BP.\nMucha może zarobić koło 20 tys. zł w PZU\nOd stycznia tego roku Mucha jest doradcą społecznym prezydenta Andrzeja Dudy. Wcześniej był ministrem w Kancelarii Prezydenta, a w latach 2017-2020 pełnił funkcję zastępcy jej szefa.\nJako szef rady nadzorczej PZU Paweł Mucha może zarobić około 200 tys. zł rocznie. Jak wynika ze sprawozdania finansowego PZU za 2020 rok, Maciej Łopiński na tym samym stanowisku otrzymał 195 tys. zł, co daje 16 250 zł miesięcznie.\nTo już druga fucha Pawła Muchy. Od początku tego roku jest doradcą prezesa NBP Adama Glapińskiego. Jak wynika z raportu NBP za 2019 rok, doradcy zarobili łącznie ok. 2,3 mln zł brutto, Nie wiadomo dokładnie, ilu doradców ma prezes NBP. Jak podaje Gazeta.pl doradca może liczyć na 20-32 tys. zł miesięcznie. W styczniu Mucha przyznał w Radiu ZET, że w NBP zarabia więcej, niż na stanowisku zastępcy szefa Kancelarii Prezydenta, gdzie miał 8 tys. zł netto.\nPodliczając zarobki z obu spółek, Paweł Mucha może więc miesięcznie zarobić przynajmniej 36 tys. zł. To znacznie więcej niż prezydent, który może liczyć na 20 tys. zł miesięcznie.


dziecko – Strona 8 – Specjalistka.net\nHome › dziecko › Page 8\nCze142016 by dziecko1 Comment\nZniżki w OC – co musisz wiedzieć?\nMasz OC i jeździsz bezszkodowo? Za każdy rok takiej jazdy otrzymasz od towarzystwa ubezpieczeniowego bonus w postaci 10% zniżki. Co najważniejsze – możesz zmieniać ubezpieczycieli, a twoje zniżki i tak nie przepadną, więc po kilku latach dojdziesz do maksymalnych 60%. Ba! Nawet 80%! A co jeśli spowodujesz szkodę? Za każdą ubezpieczyciel odbierze ci 10%. Proste? […]\nMaj42016 by dzieckoNo Comments\nInAgent – nowy system w branży ubezpieczeniowej\nOd pewnego czasu agenci stacjonarni zajmujący się branżą ubezpieczeń komunikacyjnych mogą korzystać z bardzo użytecznego narzędzia. System InAgent – bo o nim mowa – umożliwia przeprowadzenie znacznie sprawniejszych i szybszych kalkulacji. A jak wiadomo, wysoka jakość obsługi klienta jest sprawą kluczową w sferze ubezpieczeń. InAgent stanowi połączenie zalet zarówno agenta stacjonarnego, jak i internetowej porównywarki […]\nLut242016 by dziecko1 Comment\nDziś postanowiłam porównać najnowszy kalkulator OC – najtaniejuagenta.pl z dwoma konkurencyjnymi serwisami. Zobaczcie, kto wypadł najlepiej.\nLut122016 by dzieckoNo Comments\nWyrozumiałe Link4 wybaczy ci szkodę w AC\n„Wybaczamy pierwszą małą szkodę z AC”- informuje od początku lutego towarzystwo Link4. Od razu narodziło się w mojej głowie proste pytanie: czy to coś niezwykłego na rynku ubezpieczeniowym? A może to po prostu – wszystkim znana (tylko inaczej nazwana) „ochrona zniżek”? Postanowiłam więc „prześwietlić” nową promocję Link4. Zobaczcie, co udało mi się ustalić. Jakiś czas […]\nSie242015 by dzieckoNo Comments\nJaki samochód jest dla nas OK?\nArtykuł gościnny Przymierzając się do kupna samochodu, sporo osób zastanawia się: wybór jakiego modelu będzie dla nich trafny. Z reguły nie robi im różnicy wersja nadwozia, czy marka. Liczy się jedynie silnik, rodzaj napędu oraz cena. Dlatego przygotowaliśmy porady dla osób korzystających z auta jako środka transportu ułatwiającego życie. Przedstawiamy rodzaje nadwozi i ich największe […]\nSie142015 by dziecko1 Comment\nCzy wiesz już wszystko o NNW komunikacyjnym?\nZdania na temat zakupu NNW – dobrowolnego ubezpieczenia kierowcy i pasażerów są podzielone. Jedni uważają, że nie warto go kupować, bo wystarczy posiadać dobre ubezpieczenie na życie, inni – przezornie wolą zapłacić dodatkową, niewielką składkę i „spać spokojnie”. W tym artykule nie mam jednak zamiaru rozsądzać o korzyściach wynikających z posiadania polisy. Najpierw przecież trzeba […]


Tak zaczęła się moja przygoda z "Grą o tron". Czytałam książkę równocześnie z lecącym w tv serialem i nie zawiodłam się. Serial równie dobry, a nawet dla początkującego czytelnika w krainie fantasy, lepsze. Lubię fantasy, ale to jest jej odrębna i nowa dziedzina, w której dobro i zło zacierają się. Przeczytałam już wszystkie 5 części i "Starcie królów" wydawało mi się najlepsze, tak sądzę. Co nie zmniejsza zapału na kolejne tomy.