خانه / فرهنگ و هنر / صنایع دستی / صنایع دستی استان لرستان\nجاجیم لرستان به لحاظ تنوع رنگ ها بسیار چشم نواز بوده و از نخ پشمی و رنگ های طبیعی رنگرزی بافته می شود که چهارگوشه های مربعی ۱۰*۱۰ سانتیمتر اصلی ترین طرح آن را شامل می شود. در لرستان به جاجیم « ماشته » می گویند که از دیرباز تاکنون در میان مردم این دیار به عنوان مهمترین و زیباترین جهیزیه عروس مورد استفاده قرار می گیرد.\nهور اسبو وسیله خورجین مانندی است که به وسیله زنان بافته می شود کلیه مراحل و مکانیزم بافت آن مانند گلیم است، با این تفاوت که ابعاد آن با گلیم فرق می کند. هور اسبان برای نگهداری و حمل اشیاء قیمتی نظیر پول و … و اشیای قیمتی زنانه بکار می رود. هور اسبان را هنگام کوچ بر روی اسب قرار می دهند و آنرا با نخ های رنگی و تقریباً به شکل قالی می بافند. این وسیله قبلاً به عنوان جهیزیه به دختران عشایر داده می شود. از دیگر دست بافت های زنان عشایر لر که در میان همه کوچ نشینان دیده می شود جل است. جل برای پوشش چهار پایان ( اسب – قاطر – الاغ ) و به منظور جلوگیری از خراش پوست حیوان به هنگام حمل بار و حفظ آن در مقابل سرما مورد قرار می گیرد. جل نیز به وسیله دار افقی (تمدار) بافته می شود. مدت زمان لازم برای بافت آن در صورتی که توسط دو زن بافنده انجام می شود دو روز و اگر چهار زن عشایر همزمان شروع به بافت نمایند یک روز کافی است. اندازه جل ۶۰/۱ * ۱ می باشد. میزان پشم مورد نیاز یک جل چهار الی پنج کیلوگرم می باشد.\nبرچسبLorestan crafts صنايع دستی لرستان\nقبلی صنایع دستی استان گلستان\nبعدی صنایع دستی استان مرکزی


دستورالعمل نحوه برقراری ارتباط در مواقع بحرانی - شارا - شبکه اطلاع رسانی روابط عمومی ایران\nجمعه، 12 آذر 1400 - 03:04\n- اندازه متن: + - کد خبر: 47454 صفحه نخست » آموزش روابط عمومی شنبه، 19 تیر 1400 - 13:54\nنویسندگان: توماس گراهام و ری تامپسون - برنامه‌ریزی بحران همیشه اهمیت داشته است، اما برکسی پوشیده نیست که بسترهای ارتباطاتی بلادرنگ فعلی اهمیت ویژه ای در صنعت روابط‌عمومی پیدا کرده است.\nنویسندگان: توماس گراهام و ری تامپسون\nما باید در کنار مولفه های همچون مرگ و مالیات، «بحران» را نیز در لیست اقلامی قرار داد که نمی‌توان از آن اجتناب کرد. اما ما می توانیم تاثیر آن را به حداقل برسانیم و از این فرصت صرف نظر از نوع بحران به عنوان یک نیروی توانمند استفاده کنیم.\nبه عنوان یک رهبر، دریافت پیام های صحیح در طی بحران برای مقابله با آن حیاتی است؛ چراکه به شما اجازه می دهد همچنان به محافظت از برند خود ادامه داده و احتمالا آن را رشد دهید. این چیزی است که یک بحران می تواند انجام دهد: با برنامه‌ریزی مناسب، سازمان شما می تواند حتی قوی تر از قبل ظاهر شود، و باعث ایجاد اعتماد در دل ذینفعان گردد، امری که برای بقای سازمان و شرکت شما ضروری است. بنابراین تحویل پیام حیاتی است.\nفاز4: ریکاوری (بازیابی)\nمقاله را اینجا دانلود کنید:


تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۱۰ ۱۱:۰۹\nشماره خبر: ۳۷۲۶۲۷۸\nبنکر در این گزارش، فهرستی از ۱۰ بانک برتر اسلامی (با دارایی های بیش از ۵۰۰ میلیون دلار) با بیشترین رشد دارایی در سال ۲۰۲۰ ارایه کرده است که بانک ملت با ۵۵.۳۸ درصد رشد، در رتبه ششم قرار دارد. براین اساس بانک ملت رتبه نخست در میان بانک های ایرانی از لحاظ رشد دارایی هاست.\nگزارش بنکر می افزاید، بانک ملت ایران با تحقق رشد ۵۵.۳۸ درصدی در دارایی های منطبق با شریعت، علیرغم تحریم های اقتصادی، عملکردی چشمگیر را رقم زده و به دومین بانک بزرگ جهان از لحاظ وام دهی منطبق با شریعت تبدیل شده است. بنکر میزان دارایی های منطبق با شریعت بانک ملت ایران را ۸۲.۳ میلیارد دلار اعلام کرده است.\nبر اساس اعلام بنکر، مجموع دارایی های منبطق بر شریعت در دو کشور ایران و عربستان سعودی به عنوان کشورهای پیشگام در بانک داری اسلامی ۴۰۰ میلیارد دلار است که از این عدد، ۸۲.۳ میلیارد دلار متعلق به بانک ملت است. همچنین نرخ بازده دارایی های بانک ملت ایران، ۴.۶ درصد اعلام شده است.\nبراساس این گزارش، نشریه بین المللی بنکر (The Banker) یک موسسه مطبوعاتی تخصصی و در حوزه مالی و بانکی است که با تهیه گزارش های مختلف مالی و بانکی به عنوان مرجعی معتبر در این زمینه شناخته می شود. بنکر در سال ۱۹۲۶ میلادی در لندن و تحت مالکیت فایننشیال تایمز تاسیس شده است.\nکلمات کلیدی: ایران بانک ملت تحریم های اقتصادی جهان رشد


ادامه پیروزی‌های مس با حسینی\nبه گزارش “ورزش سه”، مس کرمان که با هدایت سید مجتبی حسینی به دنبال حضور موفق در فصل جدید لیگ دسته اول است و با برگزاری تمرینات در ورزشگاه شهید باهنر برنامه‌های آماده‌سازی را برگزار می‌کند، در دومین بازی دوستانه پیش فصل به برتری دست پیدا کرد.\nشاگردان مجتبی حسینی که هفته گذشته به پیروزی 4 بر صفر مقابل نخل کرمان رسیده بودند، امروز هم در دیدار تدارکاتی دیگری به مصاف تیم مس نوین رفتند و موفق شدند با همین نتیجه پُر گل به برتری برسند.\nشروین بزرگ، حسین تهامی، حسین حیدری و محمود خمیسی بازیکنان تیم مس کرمان بودند که در مسابقه تدارکاتی امروز موفق به گلزنی برابر مس نوین شدند.\nبه گزارش “ورزش سه”، بر این اساس مهدی حسینی نسب، غبیشاوی، خانی آباد و نامجو چهار نفری هستند که در کادر فنی مس کرمان به مجتبی حسین کمک خواهند کرد.\nامروز مدیران مس با 11 بازیکن به صورت رسمی قرارداد امضاء کردند و رفته رفته تیم خود را برای حضور در لیگ پیش رو آماده می کنند.\nگلر جوان استقلال و رقابت دوباره با رحمتی/ آغاز فصل جدید و سخت حسین حسینی\nبه گزارش “ورزش سه”، داستان سیدحسین حسینی در استقلال از یک اختلاف شروع شد، در هفته ششم لیگ برتر فصل گذشته بود که علیرضا منصوریان به دلیل اختلاف با مهدی رحمتی در بازی با پارس جم ترجیح داد از دروازه بان جوان تیمش در ترکیب اصلی استفاده کند.\nمنصوریان در بازی هفته بعد برابر ذوب آهن بازهم از حسینی استفاده کرد ولی بعد از این بازی او از سمت سرمربیگری استقلال استعفا داد تا حالا همه منتظر برخورد سرمربی جدید با کاپیتان این تیم باشند.\nوینفرد شفر زمانی که به عنوان سرمربی استقلال انتخاب شد مهدی رحمتی را که از تیم کنار گذاشته شده بود را به تمرینات برگرداند اما شرایط برای کاپیتان استقلال تغییری نکرد چون همچنان او ترجیح داد از سیدحسین حسینی به عنوان دروازه اول تیمش استفاده کند.\nسیدحسینی با حضور شفر موفق شد رکورد کلین شیت متوالی در تاریخ فوتبال ایران را بزند اما یک بازی بعد از رکورد شکنی جای خود را به رحمتی داد چراکه سرمربی آبی ها از قبل تصمیم گرفته بود در جام حذفی از او استفاده کند و به همین دلیل این بازیکن در 2 بازی قبل از بازی با صنعت نفت در نیمه نهایی جام حذفی در درون دروازه استقلال قرار گرفت.\nبعد از این بازی ها وقتی شفر آمادگی بالای رحمتی را دید ترجیح داد بیشتر به او بازی بدهد و یک پست احساسی از سیدحسین حسینی باعث شد او در بازی های پایانی فصل نیمکت نشین شود؛ شاید همین نیمکت نشینی ها هم باعث شد حسینی در نهایت جام جهانی را از دست بدهد و جایگاه خود را به امیر عابدزاده بدهد.\nبعد از پایان فصل شایعات زیادی به راه افتاد که حسینی از استقلال جدا می شود تا جام ملت ها را از دست ندهد اما این دروازه بان جوان در تمرین آبی ها حاضر شد تا ثابت کند به جای خالی کردن میدان می خواهد با رقابت با رحمتی جایگاه خود را در تیم ملی بدست بیاورد.\nآنچه مسلم است حسینی از بین کار سخت و ساده تر، کار سخت را انتخاب کرد و اگر در رقابت امسال موفق باشد می تواند برای سال های طولانی به دروازه بان اول استقلال تبدیل بشود.\nحسینی شاگرد کمالوند در اکسین\nبه گزارش “ورزش سه”، سید مهدی حسینی که شروع کارش در رده‌های پایه صبای قم بود چهار فصل در تیم بزرگسالان صبا حضور داشت و در آخرین سال حضور این تیم در لیگ برتر ۲۸ بازی انجام داد و یک گل زد، سال گذشته برای اکسین البرز به میدان رفت.\nاین هافبک ۲۴ ساله قمی که قراردادش با اکسین البرز به پایان رسیده بود، بعد از حضور فراز کمالوند به‌عنوان سرمربی در این تیم قراردادش با این باشگاه را به مدت یک فصل دیگر تمدید کرد.\nاکسین البرز از زمان حضور کمالوند بیشتر اقدام به جذب بازیکنان جدید و مطرح لیگ برتری کرده بود و مهدی حسینی جزو معدود نفرات فصل گذشته این تیم محسوب می‌شود که قراردادش تمدید شده است.\nمصدومیت بدموقع وزنه‌بردار سنگین وزن تیم ملی/ علی حسینی بازی‌های آسیایی را از دست داد؟\nبه گزارش “ورزش سه”، سعید علی حسینی، وزنه بردار دسته فوق سنگین ایران که سال گذشته در مسابقات جهانی توانست بعد از ۸ سال دوری به مدال نقره دست پیدا کند، بار دیگر در تمرینات دچار مصدومیت شده است.\nاین وزنه بردار اردبیلی که بعد از مسابقات جهانی جراحی روی زانوی خود انجام داده بود، با انجام تمرینات فشرده توانست خودش را به سایر وزنه برداران برساند و در یکی، ۲ ماه اخیر هم به صورت کامل در تمرینات تیم ملی حاضر بود.\nدر حالی که از امروز هفته اول لیگ برتر وزنه برداری آغاز شده و رقابت های دسته فوق سنگین روز چهارشنبه برگزار می شود، خبر رسیده که سعید علی حسینی از ناحیه کمر دچار مصدومیت شده است.\nاین وزنه بردار دسته فوق سنگین که با تیم بیمه رازی قرارداد بسته بود، اعلام کرده نمی تواند در هفته اول لیگ برتر روی تخته برود.\nاز آنجایی که کادرفنی تیم ملی هفته اول لیگ برتر را به عنوان رکوردگیری نهایی وزنه برداران جهت شرکت در بازی های آسیایی اعلام کرده بود، شاید علی حسینی به همین دلیل شانس حضور در جاکارتا را از دست بدهد.\nباید دید مصدومیت علی حسینی چه زمانی بهبود پیدا می کند و آیا شانس دوباره ای از سوی کادرفنی به او داده می شود یا خیر؟\nبه گزارش “ورزش سه”، سید حسین حسینی که دو سال قبل با پایان خدمت سربازی از ملوان انزلی به استقلال بازگشت، در لیگ هفدهم بیشتر به میدان رفت و حتی به تیم ملی هم رسید اما نیمکت‌نشینی او در مسابقات حساس نیم‌فصل دوم و به ویژه هفته‌های پایانی موجب شد حواشی زیادی پیرامون جدایی او از این تیم به وجود بیاید.\nبعد از آنکه دروازه‌بان استقلال در لیست نهایی تیم ملی برای جام جهانی هم قرار نگرفت و کی‌روش هم عنوان کرد نیمکت‌نشینی او در هفته‌های پایانی دلیلی برای عدم دعوتش بوده، شایعات جدایی حسینی از استقلال برای بیشتر بازی کردن در فصل آینده و رفتن به باشگاهی جدید جدی‌تر شد ولی اکنون به نظر می‌رسد این موضوع شایعه بوده و منتفی شده است.\nسید پندار توفیقی، معاون ورزشی باشگاه استقلال در پیامی خبر داد: « هر تیمی آرزوی داشتن یکی از این دروازه‌بانان طلایی استقلال رو داره- سال ٩٥ وقتی سید حسین رو از ملوان بر می‌گردوندیم استقلال، سید مهدی نقش کلیدی داشت و البته حامی واقعی گلر جوان و خوش‌آتیه بود و هست.\nبا سید حسین عزیز تماس داشتم و سید عزیز اعلام کرد بخاطر عشق به هوادار و تیم پُر افتخار استقلال به زودی قرارداد خودش رو با باشگاه پنج ساله تمدید می‌کنه.»


بررسی حکم فقهی پدر و مادر در رحم یا تخمک اجاره ای\nچهارشنبه هفتم اردیبهشت ۰۱\nرحم جایگزین یا رحم اجاره ای، پدیده ای است که در سایه پیشرفت علم ژنتیک و علم جنین شناسی در جهان امروز در کشورها برای کسب درآمد انجام می‌شود و از آنجا که این بحث عامل ایجاد مسائل مختلف فقهی و حقوقی شده، فقها و حقوقدانان آن را بررسی کرده اند و در صدد پاسخ گویی به مسائل مربوط به آن هستند. در این پژوهش مباحثی مانند وظایف و شرایط صاحب رحم و زوجین، همچنین مباحثی چون ارث، نسب و نفقه کودکان تولدیافته از این طریق و مسائل مربوط به آن ازجمله: محرمیت، حضانت، وراثت، ولایت و ... را از منظر فقه و حقوق بررسی نمودیم.\nواژگان کلیدی: رحم اجاره ای، ناباروری، لقاح مصنوعی، تخمک اجاره ای.\nیکی از امور فطری انسان ها، میل به داشتن فرزند و ادامه نسل است، اما برخی از زوج ها از نعمت باروری بی بهره هستند و از این موضوع رنج می‌برند. ناباروری باعث شده که بسیاری از زندگی ها تلخ شده و حتی به جدایی منجر شود.\nازجمله مشکلاتی که در مردان باعث ناباروری می‌شود، این است که برخی از آن ها، فاقد اسپرم هستند یا اسپرم آنها توان و خاصیت ترکیب با تخمک زن را ندارد. زنانی هم هستند که فاقد تخمک بوده یا تخمک آنها توان پذیرش اسپرم را ندارند، رحم برخی از زنان توان نگهداری و پرورش جنین را ندارد و یا زنانی هستند که اصلاً رحم ندارند. ازاین رو انسان ها همواره در پی یافتن راه حلی برای مشکل ناباروری بوده و به روش هایی متوسل شده اند. پیشرفت‌های علم پزشکی توانسته برای درمان این مشکل، راهکار رحم یا تخمک اجاره ای را ارائه دهد.\nاستفاده از رحم اجاره ای برای زمانی است که مشکل ناباروری در اسپرم، تخمک و جنین نباشد، بلکه زن با داشتن تخمدان هایی با عملکرد طبیعی، فاقد رحم باشد یا ساختار رحم دچار نقایصی باشد که توانایی پرورش جنین را نداشته باشد و سلامت زن در خطر باشد یا مانع جایگزینی جنین در رحم یا حمل آن شود. در همه این موارد، رحم اجاره ای و جایگزین، راهی انتخابی برای داشتن فرزند خواهد بود.\nدر این روش جنینی که از سلول مادر و پدر شرعی تشکیل شده در رحم زنی بیگانه که قابلیت بچه دار شدن دارد، قرار می‌گیرد.\nصاحب رحم میزبان می‌تواند برای خدمتی که ارائه می‌دهد، اجرت دریافت کند؛ درنتیجه مادری که شرایط پرورش فرزند در رحم خود را ندارد، می‌تواند فرزند خود را در رحم اجاره ای پرورش دهد. اکنون این پرسش وجود دارد که آیا فرزندآوری از این طریق مشروع است؟ در صورت مشروعیت، حکم نفقه، ولایت، ارث و ... درباره چنین فرزندی چیست؟\nدر این پژوهش سعی شده تا با بررسی ادله این موضوع، به این مسائل پاسخ داده شود.\nتعریف رحم اجاره ای\nدر ابتدای بحث بهتر است رحم اجاره ای (رحم جایگزین) توضیح داده شود و معنا و مفهوم آن روشن شود؛ بنابراین کامل ترین تعریفی که برای آن بیان شده به این شرح است:\n«قرارداد استفاده از رحم جایگزین، توافقی است که بر پایه آن، زنی (مادر جانشین) می‌پذیرد تا با روش‌های کمکی تولید مثل و استفاده از اسپرم و تخمک زوجین طرف توافق (والدین حکمی) که در آزمایشگاه بارور شده یا به جنین تبدیل شده، باردار شود و درحالی که ارتباط ژنتیکی با فرزند ندارد، فرزند ناشی از آن تخمک بارور شده یا به جنین تبدیل شده را حمل کند و پس از تولد، او را به زوج طرف توافق (والدین حکمی) تحویل دهد».\nلقاح مصنوعی روشی است که قانون آن در ۲۹ تیرماه سال ۱۳۸۲ طی 5 ماده در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید، در هشتم مرداد ۱۳۸۳ به تأیید شورای نگهبان و آیین نامه آن در تاریخ ۱۹ اسفند ۱۳۸۳ به تصویب هیأت دولت رسید و مجوز پرورش کودک حاصل از سلول مادر و پدر شرعی در رحم فرد دیگر، در برابر دریافت اجرت، صادر شد.\nوجود قرارداد برای تعیین پدر و مادر قانونی طفل که با او رابطه ژنتیکی دارند، تعیین تعهدات طرفین و شروطی که مورد توافق قرار گرفته، دستیابی به قصد مشترک طرفین، برطرف نمودن شبهه زنا در مورد مادر جانشین و مشخص شدن نسب طفل متولد از مادر جانشین ضروری است.\nفرد داوطلب اجاره دهنده رحم باید شرایطی داشته باشد:\n۱. وی باید مبتلا به بیماریی نباشد که بارداری خطری را برایش ایجاد کند؛\n۲ .زیر نظر پزشک متخصص باشد و بیماری هایی مانند هپاتیت، ایدز و سرخچه نداشته باشد؛\n۳. فرد داوطلب، حداقل باید یک بار دوران بارداری را تا پایان طی کرده باشد، بچه به دنیا آورده باشد و سرپرست او محسوب شود؛\n۴ .از نظر روحی به رشد و بلوغ رسیده باشد؛\n۵ .خانواده وی از این کار رضایت داشته باشند؛\n۶. مشکلات مالی نداشته باشد و به دور از محیطی متشنج باشد تا جنین، شرایط مناسب عاطفی را برای رشد داشته باشد.\nزوجینی که متقاضی جنین در رحم شخص دیگری هستند نیز باید شرایطی داشته باشند:\n۱. مطابق ماده ۲ قانون نحوه اهدای جنین، درخواست جنین باید با توافق مشترک زوجین تقاضا شود؛\n۲. بنا به گواهی معتبر پزشکی، امکان بچه دار شدن نداشته باشند و زوجه استعداد دریافت جنین را داشته باشد؛\n۳. صلاحیت اخلاقی داشته باشند؛\n۴. محجور نباشند؛\n۵. مبتلا به بیماری‌های صعب العلاجی مانند هپاتیت و ایدز نباشند؛\n۶. معتاد به مواد مخدر نباشند؛\n۷. باید تابعیت جمهوری اسلامی ایران را داشته باشند.\nوظایف زوجین نسبت به نوزاد\nزوجینی که متقاضی جنین هستند نسبت به طفل متولد شده تکالیف و وظایفی دارند: مطابق ماده ۳ قانون اهدای جنین به زوجین، با وجود این که جنین در رحم زن دیگری که قابلیت بچه دار شدن را دارد جایگزین می‌شود، نوزاد متولد شده ویژگی‌های ژنتیکی پدر و مادر خود را به ارث می‌برد؛ پس وظایف و تکالیف زوجین نسبت به طفل متولد شده از لحاظ نگهداری، تربیت، نفقه، احترام و ... مانند وظایف و تکالیف و والدینی است که عادی و بدون احتیاج به رحم جایگزین، دارای فرزند شده اند.\nاقسام رحم اجاره ای\n۱ـ جایگزینی کامل: در این گونه، عمل لقاح اسپرم زوج و تخمک زوجه (زوج نابارور) در محیط آزمایشگاهی صورت گرفته و پس از گذشت سه روز، جنین حامل که شش تا هشت سلول دارد را در رحم مادر جانشین می‌گذارند.\nدر این حالت مادر جانشین (صاحب رحم) صرفاً تا زمان رشد کامل جنین، آن را حمل می‌کند و هیچ گونه ارتباطی از نظر ژنتیکی با نوزاد متولد شده ندارد. رایج ترین شکل اجاره رحم همین حالت است.\n۲ـ جایگزینی نَسَبی: گاهی زن صاحب رحم را با اسپرم مردی که می‌خواهد بچه دار شود باردار می‌کنند، یعنی از تخمک زنی که جنین را حمل خواهد کرد استفاده می‌شود.\nدر این حالت جنین به وسیله اسپرم پدر حکمی و تخمک مادر جایگزین (صاحب رحم) حاصل می‌شود و مادر حکمی (متقاضی فرزند) فاقد تخمک است و از لحاظ ژنتیکی ارتباطی با فرزند ندارد، ولی مادر جانشین، ارتباط ژنتیکی با جنین دارد و جنین متشکل از اسپرم پدر حکمی و تخمک خودش را حمل می‌کند. با توجه به رژیم حقوقی و اجتماعی کشورمان، معمولاً از انتخاب یک فرد برای درمان همزمان رحم جایگزین و اهدای تخمک به شخص واحد اجتناب می‌شود.\n۳ـ استفاده از تخمک اهدایی: در این حالت تخمک زن دیگری با اسپرم پدر حکمی تلقیح می‌شود و جنین حاصل در رحم مادر جانشین کاشته می‌شود. مادر جانشین هیچ ارتباط ژنتیکی با بچه ندارد ولی پدر حکمی (صاحب اسپرم) از لحاظ ژنتیکی با بچه مرتبط است.\n۴ـ استفاده از جنین اهدایی: در این روش جنین حاصل از اسپرم و تخمک اهدایی در رحم مادر جانشین جایگزین می‌شود. در این حالت مادر جانشین و والدین حکمی از لحاظ ژنتیکی هیچ ارتباطی با جنین ندارند.\nنسب کودک ناشی از رحم اجاره ای\nبر اساس دیدگاه‌های فقهی، کودک تولدیافته از «تلقیح مصنوعی زن با اسپرم شوهر» به زوجین ملحق است و این کودک، از هر نظر با کودک حاصل از نزدیکی زوجین یکسان است و فرقی بین این دو وجود ندارد.\nامام خمینی (رحمه الله) ضمن فتوا به جواز عمل تلقیح مصنوعی زن با اسپرم شوهر بیان می‌کند: «بچه ای که به این ترتیب به وجود می‌آید، متعلق به زن و شوهر است و فرزند آن مرد محسوب می‌شود».\nبنابراین در نسب کودک حاصل از روش رحم جایگزین که با ترکیب اسپرم مرد و تخمک زن (والدین حکمی) و انتقال جنین به رحم زن دیگر، خللی وارد نمی‌شود؛ نسب طفل مشخص و معلوم است که به صاحبان نطفه تعلّق دارد و صاحب رحم حق نسبی با فرزند ندارد.\nدر حالت بارداری به روش رحم اجاره ای، صاحب اسپرم، پدر قانونی طفل است و رابطه توارث کودک و پدر حکمی (صاحب اسپرم) برقرار است. رابطه توارث بین کودک و مادر، کمی پیچیده تر است؛ اگر مادر حکمی (صاحب تخمک) را مادر قانونی کودک بدانیم، رابطه توارث بین کودک و مادر حکمی برقرار می‌شود، اگر صاحب رحم مادر قانونی کودک باشد، در این حالت رابطه توارث بین کودک و مادر جانشین (صاحب رحم) برقرار می‌شود.\nدر صورتی که مادر جانشین و مادر حکمی هر دو مادر قانونی کودک محسوب شوند، بر اساس ماده ۸۶۵ قانون مدنی، کودک هم از مادر جانشین و هم مادر حکمی ارث می‌برد.\nاصل بر این است که هر فرد، یک پدر و یک مادر دارد و آنچه عرف و علم پزشکی بر آن تأکید دارد این است که صاحب تخمک مادر است و هیچ گونه رابطه توارثی بین کودک و زن صاحب رحم برقرار نمی‌شود.\nحکم تکلیفی اجاره رحم\nرحم اجاره ای از مسائل جدید و مستحدثه ا ی است که با پیشرفت علم پزشکی ایجاد شده و در سال‌های نخستین اسلام مطرح نبود؛ بنابراین آیه یا روایتی که به طور صریح بر این موضوع دلالت داشته باشد، وجود ندارد.\nبه دلیل نوظهور بودن این عمل، از فق‌های متقدّم، فتوایی در این باره صادر نشده است؛ پس ناگزیر تنها می‌توان به بررسی آرای فق‌های معاصر پرداخت. مشهور فق‌های معاصر مانند آیت الله خامنه ای، آیت الله مکارم شیرازی و آیت الله خویی بر جواز آن حکم نموده اند و در این باره اختلاف چندانی ندارند، تنها عدّه معدودی از فقها مانند آیت الله تبریزی و آیت الله فاضل لنکرانی حکم به عدم جواز نموده اند.\nادلّه قائلین به حرمت\nقائلین به حرمت اجاره رحم، به آیات و روایاتی استناد نموده اند که در ادامه به آنها را بررسی می‌کنیم:\nدلیل اول آیات\n1. «وَقُلْ لِلْمُؤْمِناتِ یغْضُضْنَ مِنْ أَبْصارِهِنَّ وَ یحْفَظْنَ فُرُوجَهُن».\nبه زنان باایمان بگو: چشم هاى خود را (از نگاه هوسآلود) فروگیرند، و دامان خویش را حفظ کنند.\n2. «وَالَّذینَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حافِظُونَ إِلاَّ عَلى أَزْواجِهِمْ أَوْ ما مَلَکَتْ أَیمانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَیرُ مَلُومینَ فَمَنِ ابْتَغى وَراءَ ذلِکَ فَأُولئِکَ هُمُ العادُونَ».\nآن ها که دامان خود را (از آلودهشدن به بىعفتى) حفظ مىکنند، تنها آمیزش جنسى با همسران و کنیزانشان دارند که در بهرهگیرى از آنان ملامت نمىشوند و کسانى که غیر از این را طلب کنند، تجاوزگرند.\nقائلین به عدم جواز، به آیات فوق استناد کرده و معتقدند در این آیات، متعلّقِ «حفظ»، حذف شده و حذف متعلق بر عمومیت آن دلالت دارد، یعنی واجب است که زنان مسلمان فروج خویش را از هرچیزی اعم از نگاه، لمس و در اختیار گذاردن برای دیگری که جنینش را پرورش دهد، حفظ کنند.\nاز تفاسیر به دست می‌آید که مراد از حفظ، حفظ فروج از نگاه دیگران است. ابوبصیر از امام صادق (علیه السلام) روایت می‌کند که فرمود: مقصود از حفظ فرج در تمام آیات قرآن، حفظ آن از زنا است، جز این آیه که مقصود از آن، حفظ فرج از نگاه دیگران است.\nبنابراین اگر قرار گرفتن جنین در رحم اجاره شده به طریقی صورت گیرد که مستلزم نگاه حرام نباشد، اشکال ندارد.\nدر آیه دوم نیز با توجه به آن چه در تفاسیر آمده، حفظ فروج کنایه از اجتناب از مواقعه نامشروع، مانند زنا، لواط و ... است  و روایت فوق نیز مؤیّد این ادعا است.\nدلیل دوم روایات\nکسانی که قائل به حرمت اجاره رحم هستند به روایاتی استناد نموده اند که چندین مورد از آنها بیان می‌شود.\n1- امام صادق (علیه السلام) فرمود: شدیدترین عذاب در روز قیامت، عذاب مردی است که نطفه خود را در رحم زنی نامحرم بریزد».\n2- پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرموند: «در میان کارهایی که بنی آدم انجام می‌دهد، کاری بدتر و گران تر بر خداوند عزّوجلّ نیست مگر کشتن پیامبر یا امام، خراب کردن کعبه که خداوند آن را برای بندگانش قبله قرار داده یا ریختن منی مرد در رحم زنی به حرام».\nنقد اول: روایات مذکور اعتبار سندی ندارد؛ زیرا در روایت اول، کتب رجالی «علی بن سالم» را مجهول می‌دانند؛ ازاین رو روایت، ضعیف است  و روایت دوم نیز مرسل است.\nنقد دوم: از لحاظ دلالتی، روایت اول و دوم ارتباطی با موضوع بحث ما ندارند؛ زیرا این روایات تنها به آمیزش نامشروع دلالت دارند، یعنی تنها ریختن نطفه از طریق مباشرت و مقاربت (زنا) را شامل می‌شود.\nاز مجموع مطالبی که بیان شد مشخص می‌شود ادلّه ای که برای اثبات حرمت رحم اجاره ای بر آنها استناد شده، هیچ گونه دلالتی بر ممنوعیت آن ندارند؛ ازاین رو اکثر فق‌های معاصر بر جواز این عمل فتواء داده و مهم ترین دلیلی که درباره آن استناد شده است، «اصالة الاباحه» است.\nفق‌های امامیه بر این باورند که هرگاه نسبت به حرمت یا حلیّت چیزی تردید وجود داشته باشد و دلیلی بر حرمت آن نباشد، حکم به حلیّت آن داده می‌شود.\nامام صادق (علیه السلام) فرمود: «کُلُّ شَیءٍ لَکَ حَلالٌ حَتَّی یَرِدَ فِیهِ النَّهی» هر چیزی برای تو حلال است تا زمانی که نهی بر آن وارد شود.\nدر مبحث رحم اجاره ای نیز چون هیچ دلیلی بر حرمت آن وجود ندارد پس این عمل به لحاظ شرعی، مشروع و جایز است.\nالبته جواز این کار بستگی به این امر دارد که مقدمات حرام را در پی نداشته باشد. مقصود از مقدمات حرام در این جا، اموری مانند نگاه مرد نامحرم به بدن زن یا لمس آن، تحمیل بارورسازى مصنوعى به مرد یا زن، انجام عمل استمناء توسط مرد برای تهیه اسپرم یا ... است. البته اگر این امر، جز با انجام مقدّمات حرام ممکن نباشد، در صورت ضرورت اشکال ندارد و منظور از ضرورت این است که مثلاً اگر این کار اعمال نشود، زندگى زناشویى زوجین مختل مى شود و یا زن گرفتار بیمارى مى شود.\nاحکام وضعی وارد بر بحث رحم اجاره ای\nبعد از روشن شدن حکم تکلیفی مسأله، احکام وضعی آن بررسی می‌شود؛ ازجمله این که مادر شرعی کودک ناشی از رحم اجاره ای کیست؟ نسب آن کودک چگونه است؟ حکم امور مالی و غیرمالی آن مانند ارث کودک چگونه است؟\nدر عمل رحم اجاره ای، اسپرم شوهر و تخمک زن، بارور شده و به رحم اجاره ای منتقل می‌شود؛ بنابراین در انتساب فرزند به صاحب اسپرم هیچ بحثی نیست؛ زیرا از آیات و روایاتی برداشت می‌شود که نسب، متعلق به صاحب نطفه است، زیرا خداوند متعال در قرآن کریم می‌فرماید: «وَ هُوَ الَّذی خَلَقَ مِنَ الْماءِ بَشَراً فَجَعَلَهُ نَسَباً وَ صِهْراً وَ کانَ رَبُّکَ قَدیر» و او کسى است که انسان را از آب آفرید و او را داراى پیوند نسبى و سببى گردانید و پروردگار تو همواره تواناست.\nبا توجه به روشن بودن بحث به تعلّق گرفتن فرزند به پدر، محل بحث تنها در انتساب فرزند به مادر است. مادر شرعی کودکِ ناشی از رحم اجاره ای کیست؟ آیا صاحب تخمک مادر شرعی فرزند محسوب می‌شود یا صاحب رحم؟\nصاحب رحم، مادر محسوب می‌شود. مدعیان این قول به آیاتی از قرآن کریم استدلال کرده اند: «حَمَلَتْهُ أُمُّهُ کُرْهاً وَوَضَعَتْهُ کُرْهاً وَحَمْلُه» مادرش با تحمّل رنج به او باردار شد و با تحمّل رنج او را به دنیا آورد. آیه دیگر: «وَاللَّهُ أَخْرَجَکُمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهاتِکُمْ ...» خدا شما را از شکم مادرانتان بیرون آورد.\nبر اساس این دیدگاه، مادر، کسی است که فرزند را به دنیا آورده باشد و در رحم خود، کودک را پرورش داده باشد اما مانعی ندارد که مادر رضاعی را هم مادر اطلاق کنیم؛ زیرا مادر رضاعی که به کودک شیر می‌دهد نیز طبق آیات الهی مادر اطلاق شده است. «أُمَّهاتُکُمُ اللاَّتی أَرْضَعْنَکُم» مادرهایتان که به شما شیر داده اند.\nمشهور فقها بر این باورند که مادر اصلی، صاحب تخمک است و برای این مدعا به آیاتی متوسل شده اند: «إِنّا خَلَقنَا الإِنسَانَ مِن نُطفَةٍ أمشَاجٍ» ما انسان را از نطفه اى اندر آمیخته آفریدیم. همچنین می‌فرماید: «خُلِقَ مِنْ ماءٍ دافِقٍ٭ یخْرُجُ مِنْ بَینِ الصُّلْبِ وَ التَّرائِبِ» انسان از آب جهنده اى خلق شده که از صُلْبِ مرد و میان استخوان هاى سینه زن بیرون مى آید.\nبا توجه به این دو آیه، روشن می‌شود که نطفه انسان که سرآغاز تولد یک نوزاد است از امزاج و ترکیب اسپرم مرد و تخمک زن تشکیل می‌شود؛ به عبارتی، از ترکیب آب مرد و آب زن به وجود می‌آید؛ بنابراین مادر واقعی، همان مادر صاحب نطفه است و صاحب رحم در حکم مادر رضاعی است که کودک به او محرم می‌شود و ازدواج با او حرام است.\nیکی از احکام وضعی مربوط به کودک ناشی از رحم اجاره ای، ارث است. در کتب فقهی شروطی مانند فوت موّرث، وجود وارث و نسب برای ارث بیان شده است؛ پس فرزندانی که نسب برای آنان محقق است از ارث مورّث خود برخوردار خواهند شد و دلیلی وجود ندارد که تنها اگر نسب از طریق نکاحِ صحیح باشد، ارث بری تحقق خواهد یافت.\nاگر برای کودک ناشی از رحم اجاره ای نیز تحقق نسب احراز شود و سایر شرایط لازم برای توارث نیز حاصل شود، رابطه توارث بین کودک ناشی از این حالت و پدر و مادر شرعی وی برقرار خواهد بود و مشمول ارث می‌شود.\nبه طورکلی سه حالت را برای توارث طفل می‌توان متصور شد:\n۱. توارث بین پدر حکمی (صاحب اسپرم) و طفل: در این حالت درهرصورت مردی که صاحب اسپرم است پدر طفل محسوب می‌شود و زمانی که جنین تشکیل شده حاصل اسپرم مرد و تخمک زن وشوهر باشد مشروع است و ارث بری وجود دارد.\n2. توارث بین مادر اصلی(صاحب تخمک) و طفل: همان گونه که طفل از کسی که صاحب اسپرم است ارث می‌برد از صاحب تخمک هم ارث می‌برد.\n3. توارث بین مادر جانشین (صاحب رحم اجاره ای) و طفل: مطابق ماده ۸۶۵ قانون مدنی اگر برای طفل و مادر اجاره ای وجود نسب را قائل شویم، بر همین مبنا طفل، دارای دو مادر است و از هر دو ارث می‌برد.\nپرسش اصلی این است که چون انعقاد، ترکیب و پرورش نطفه در آزمایشگاه انجام می‌شود که برای این کار، زمان خاصی باید سپری شود. اگر صاحب نطفه بمیرد، آیا مشمول ارث می‌شود یا نه؟ عده ای معتقدند: شرط وجود وارث در زمان مرگ مورث، موضوعیّت ندارد و تنها برای کاشفیّت از نسب، این شرط قرار داده شده؛ پس هرگاه انتساب طفل به صاحب اسپرم اثبات شود، رابطه توارث بین آنها محقق خواهد بود.\nفقها نیز گفته اند: در ثبوت ارث، صرف انتساب فرزند به مورث کافی است و برای صحّت انتسابِ حمل به مورث، علم به وجود آن در هنگام فوت مورث معتبر است اگرچه انعقاد نطفه پس از فوت وی صورت گرفته باشد، البته مشروط به این که زنده متولد شود، حتی اگر بلافاصله پس از تولد از دنیا برود.\nاین را هم باید متذکر شویم که چون در بحث نسب، مشخص شد که نسب کودکِ ناشی از رحم اجاره ای به صاحب اسپرم و تخمک برمی گردد؛ پس توارث نیز تنها بین کودک و صاحب تخمک و اسپرم خواهد بود و چون صاحب رحم هیچ رابطه نسبی با کودک ندارد؛ پس توارثی نیز بین آنها نخواهد بود.\nیکی از مسائل مربوط به کودک ناشی از رحم اجاره ای، بحث نفقه است. بنا بر دیدگاه فقها، نفقه فرزند برعهده پدر است و در صورت نبودن پدر یا ناتوانایی وی در پرداخت نفقه، بر عهده اجداد پدری است. در صورت نبودن یا عدم توانایی آن ها، نفقه فرزند برعهده مادر و در صورت زنده نبودن یا عدم توانایی وی این تکلیف برعهده اجداد و جدات مادری و جدات پدری است. درباره کودک ناشی از رحم اجاره ای نیز چون نسب وی به پدر و مادر شرعی (صاحب تخمک و اسپرم) بر می‌گردد، پس رعایت احکام طبقات مذکور درباره این کودک نیز جاری و ساری است و ملزم به پرداخت نفقه هستند.\nمسأله مهم، بحث تعلق نفقه در دوران بارداری است. الزام به نفقه برای زن، متوقف به رابطه سببی و زوجیت است درحالی که بین حامل در رحم اجاره ای و صاحب اسپرم، چنین رابطه ای وجود ندارد. حال این پرسش وجود دارد که آیا صاحب اسپرم ملزم به پرداخت نفقه در دوران حمل است؟\nمشهور فقها معتقدند: در صورتی که زن، باردار باشد، حتی در صورت انحلال نکاح نیز تا زمان وضع حمل، مستحق نفقه است. مستند این قول، آیات و روایاتی است که در این باره وارد شده است.\nخداوند می‌فرماید: «وَ إِنْ کُنَّ أُولاتِ حَمْلٍ فَأَنْفِقُوا عَلَیهِنَّ حَتَّى یضَعْنَ حَمْلَهُن» اگر باردار هستند، خرجشان را بدهید تا وضع حمل کنند. در تفسیر این آیه آمده است: اگر زنان طلاقی، حامله باشند باید نفقه آنان پرداخت شود تا فرزند خود را به دنیا آورند. در این جا واژه طلاق، مطلق ذکر شده؛ ازاین رو طلاق بائن را که در آن زوجیت به طورکلی از بین رفته نیز در بر می‌گیرد.\nطبق نظر مشهور فقها استحقاق نفقه برای زن باردار در عدّه طلاق بائن برای وصف باردار بودن زن و وجود حمل است؛ پس در رحم اجاره ای نیز این حکم جاری است امّا درباره این که این نفقه برای حمل است یا حامل، اختلاف نظر وجود دارد و نظر مشهور این است که نفقه برای حمل است.\nاحکام حضانت و ولایت\nبا اثبات انتساب کودک متولد از رحم اجاره ای به پدر و مادر صاحب اسپرم و تخمک، وی در حکم متولد از نکاح خواهد بود؛ ازاین رو احکام فقهی و حقوقی مربوط به متولد نکاح مانند حضانت و ولایت درباره این کودک نیز ثابت خواهد بود. به عبارت دیگر، انتساب این کودک به صاحب تخمک و اسپرم مشروع است؛ پس وی از کلیه حقوق کودکان مشروع، برخوردار خواهد بود.\nفتاوای فقها درباره رحم اجاره ای\nفتاوای فق‌های اهل سنت\nقرآن کریم این گونه مسائل را روشن بیان نموده است: «وَالَّذِینَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَ* إِلَّا عَلَی أَزْوَاجِهِمْ أوْ مَا مَلَکَتْ أَیْمَانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَیْرُ مَلُومِینَ».\nآن ها که شرمگاهشان را حفظ می‌کنند جز بر همسرانشان یا (بر) کنیزانشان، پس بی گمان اینان (در بهره گیری از آنان) ملامت نمی‌شوند.\nدر پرتوی راهنمایی قرآن کریم، استفاده از شرمگاه زن برای غیرهمسر، ممنوع و حرام است و تنها برای شوهر، مباح است؛ بنابراین مجالی برای اختلاف بین فقها باقی نمی‌ماند. همچنین خداوند خطاب به مردان، حکم مشابه ای بیان نموده است: «قُل لِّلْمُؤْمِنِینَ یَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَیَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ». (ای پیامبر!) به مردان مؤمن بگو: چشم‌های خود را (از نگاه به نامحرم) فرو گیرند، و شرمگاه خود را حفظ کنند.\nبر اساس این آیات، کاشتن اسپرم مرد در رحم زن بیگانه برای هر دو بر خلاف آیات و حرام است. شریعت، انسان ها را مکلف کرده نسب خود را حفاظت نمایند و با این عمل، نسب شخص با زن بیگانه تداخل پیدا خواهد کرد.\nعلاوه بر آیات، اجاره رحم زن در زمان اسلاف ما نبوده است و از نوآوری‌های این زمان است. عبدالله بن عبدالرحمن جبرین  می‌گوید: «این کار عملی نو و منکر است». شیخ عبدالعظیم مطعنی از دانشگاه الأزهر می‌گوید: اجاره نمودن رحم زن بیگانه از ابداعات غربی ها است و مخالف با موازین اخلاقی است. همچنین «مجمع الفقه الإسلامی» که در آن جمعی از فقها حضور دارند، در فتوای خود پس از تحقیق و تفحص و نظر کارشناسان، آن را حرام و ممنوع قرار داده است.\nفتاوای فق‌های شیعه\n۱. امام خمینی (رحمه الله)\nپرسش: آیا لقاح آزمایشگاهى در صورتى که اسپرم و تخمک از زن و شوهر شرعى باشد، جایز است؟\nپاسخ: عمل مذکور فى نفسه اشکال ندارد، ولى واجب است از مقدمات حرام مانند لمس و نظر اجتناب شود. کودکى که از این طریق متولد مىشود ملحق به زن و شوهرى است که صاحب اسپرم و تخمک هستند.\n2. آیت الله خامنه ای (دامت برکاته)\nتلقیح زن از طریق نطفه مرد اجنبى فى نفسه اشکال ندارد، ولى باید از مقدمات حرام از قبیل نگاه و لمس حرام و غیر آنها اجتناب شود. به هرحال در صورتى که با این روش کودکى به دنیا بیاید ملحق به شوهر آن زن نمى شود، بلکه ملحق به صاحب نطفه و زنى است که صاحب رحم و تخمک است.\n3. آیت الله صافی گلپایگانی (رحمه الله)\nعمل تلقیح اگر مستلزم نظر یا لمس حرام باشد تکلیفاً حرام است و به نظر این جانب ،جواز تلقیح اجنبی به همسر اگر چه به وسیله خود همسر باشد محل اشکال است و در فرضی که انجام شود، فرزند به مرد صاحب اسپرم تعلق دارد و اگر دختر باشد به شوهر شما محرم است؛ چون ربیبه او است و نسبت به خود شما چه پسر باشد یا دختر حکم فرزند را دارد و به شما محرم است.\n4. آیت الله مکارم شیرازی (دامت برکاته)\nتنها راه برای استفاده از نطفه مرد بیگانه این است که مرد موقّتاً همسر خود را طلاق دهد و آن زن پس از عدّه به عقد موقّت مرد موردنظر درآید (هرچند اصلا همدیگر را نبینند) سپس نطفه آن مرد را برداشته و در زمان عقد با تخمک زن ترکیب کنند و پس از بخشش باقیمانده مدّت عقد موقّت و تجدید عقد دایم با شوهر سابق، نطفه ترکیب شده را در رحم او بکارند. فرزندی که متولّد می‌شود بر آن مرد و زن محرم است، ولی تنها از آن زن و صاحب نطفه ارث می‌برد.\n5. آیت الله سبحانی (دامت برکاته)\nفرزند یادشده از آنِ زوج و زوجه است که از اسپرم و تخمک آنها متولد شده است ولى نسبت به صاحب رحم اجاره اى احتیاط شود یعنى این فرزند احتیاطاً نمى تواند با صاحب رحم و فرزندان او ازدواج کند.\nشوهر و همسر، اسپرم و تخمک دارند ولى رحم قابلیت نگهدارى جنین را ندارد؛ بنابراین اسپرم را با تخمک در بیرون تلقیح مى کنند و در رحم اجنبیه (رحم اجاره اى) قرار مى دهند. اگر این کار با مقدمات حلال صورت گیرد جایز است؟ و آیا فرزند با این سه نفر(صاحب اسپرم، صاحب تخمک، صاحب رحم) محرم است؟\nدر صورتى که صاحب رحم اجاره اى شوهر نداشته باشد صاحب اسپرم وى را در مدت نگهدارى جنین، عقد موقت کند و فرزندِ صاحب اسپرم و تخمک است و نسبت به صاحبِ رحم باید احتیاط کرد.\nبرخی از زنان، پس از ازدواج به دلایل مختلف نابارور هستند؛ بنابراین زوجین می‌توانند با مراجعه به مراکز تخصصی درمانی مانند مرکز درمان ناباروری با استفاده از لقاح مصنوعی می‌توانند به آرزوی خود که داشتن فرزند است برسند؛ بنابراین با شخصی که صاحب رحم آماده باروری است توافق می‌کنند که جنین حاصل از لقاح زوجین را در رحم خود حمل و پرورش دهد، مراقبت‌های لازم را انجام دهد، پس از زایمان، نوزاد را به زوجین تحویل دهد و در مقابل این کار، اجرت دریافت کند و زوجین نیز به آرزوی خود برسند.\n.1 اسپرم اهدایی؛ ایزدی، عنایت الله، سایت izadidr.com .\n.2 اصول کافی؛ کلینی، محمد بن یعقوب؛ ت‍رج‍م‍ه و ش‍رح : ج‍واد م‍ص‍طف‍وی، ت‍ه‍ران، گ‍ل‍گ‍ش‍ت ، ۱۳۷۷ش.\n.3 بررسی فقهی و حقوقی رحم جایگزین با رویکردی بر مبنای امام خمینی (رحمه الله)؛ م‍ح‍م‍دخ‍ان‍ی، م‍ع‍ص‍وم‍ه؛ پژوهشکده امام خمینی (رحمه الله) و انقلاب اسلامی، تهران، 1390ش.\n.4 التلقیح الصناعی بین العلم و الشریعة؛ حسینی، شهاب الدین؛ 2001 م.\n.5 جوامع الجامع؛ طبرسی، فضل بن حسن؛ تصحیح ابوالقاسم گرجی، انتشارات دانشگاه تهران و مرکز مدیریت حوزه علمیه قم.\n.6 جواهر الکلام في شرح شرائع الإسلام؛ نجفى، محمدحسن؛ محقق: قوچانی، عباس، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، چ هفتم، 1362ش.\n.7 فصل نامه پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی؛ بررسی احکام فقهی- حقوقی کودکان متولد شده از رحم جایگزین؛ مهدوی کنی، صدیقه و دوستان؛ دانشگاه آزاد اسلامی واحد بابل، دوره 9، شماره 31، بهار 1392.\n.8 المیزان في تفسیر القرآن؛ طباطبایی، سید محمدحسین؛ مترجم: موسوی، محمدباقر، .8 جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دفتر انتشارات اسلامی، قم، 1376ش، چ یازدهم.\n.9 وسائل الشیعه؛ عاملی، شیخ حرّ؛ آل البیت، 1414ق.\n فصل نامه پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی، شماره ۳۱.\n ماهيت حقوقي قرارداد رحم جايگزين، ص3.\n اسپرم اهدایی، ص6.\n بررسی فقهی و حقوقی رحم جایگزین با رویکردی بر مبنای امام خمینی (رحمه الله)، ص 8.\n تحریرالوسیله، ج ۲، ص ۶۲۱.\n سوره نور، آیه31.\n سوره مؤمنون، آیه 6 -7.\n التلقيح الصناعي بين العلم و الشريعة، ص 111.\n جوامع الجامع، ج3، ص103؛ الميزان، ج15، ص 111.\n اصول کافي، ج2، ص 40.\n المیزان، ج15، ص 10.\n وسائل الشیعه، ج 20، ص318.\n همان، ج18، ص128.\n همان، ج15، ص 229.\n سوره نحل، آیه 78.\n الميزان، ج4، ص 415.\n سوره انسان، آیه 2.\n سوره طارق، آیات 6 - 7.\n جواهر الکلام، ج39، ص 79.\n المبسوط فی فقه الامامیه، ج6، ص24.\n سوره طلاق، آیه ۶.\n سوره مؤمنون، آیات 5 - 6.\n سوره نور، آیه ۳۰.\n نام کامل، عبدالله بن عبدالرحمن بن عبدالله بن ابراهیم بن فهد بن حمد بن جبرین من آل رشید، استفتاءات از دانشگاه الازهر.\n استفتائات امام خمینی (رحمه الله)، ج2، ص621.\n استفتاء از دفتر آیت الله خامنه ای (دامت برکاته) ص1272.\n استفتاء از دفتر آیت الله صافی گلپایگانی (رحمه الله)، 1371ش، ص218.\n استفتاء از دفتر آیت الله مکارم شیرازی (مدظله)، 1381ش، ج2 ،ص611.\n ستفتاء از دفتر آیت الله سبحانی (مدظله)، 1371ش، ص217.


اسناد جنایات رژیم پهلوی را در اینجا ببینید | وب سایت خبری تحلیلی عصر آبادان\nتاریخ انتشار خبر: ۲۲ , بهمن, ۱۳۹۴ | ۱۱:۳۳:۳۴ کد مطلب : 108616\nاسناد جنایات رژیم پهلوی را در اینجا ببینید\nموزه عبرت ایران در باغ ملی تهران (میدان مشق سابق) که قدمت آن به زمان فتحعلی شاه قاجار برمی‌گردد، واقع شده است. این بنا در سال ۱۳۱۱ و در دوران سلطنت پهلوی اول توسط مهندسان آلمانی تکمیل و به عنوان نخستین زندان جدید در ایران مورد استفاده قرار گرفت. البته بعدها این ساختمان به زندانی مختص به زنان تغییر کاربری داد و سرانجام در دوران محمدرضا پهلوی به زندان کمیته مشترک ضد خرابکاری (زندان ساواک) تبدیل شد.\nاین زندان در ۸ بهمن ۱۳۸۲، با بهره گیری از کلیه اسناد و مدارک مکتوب و شفاهی با هدف به تصویر کشیدن جنایات رژیم پهلوی و آشنا کردن هرچه بیشتر نسل جوان با این شکنجه‌ها و سرکوب‌های شدید افتتاح شد. آویزان کردن از سقف، آویزان کردن صلیبی، شوک الکتریکی، قفس و صندلی هیتردار از جمله رایج‌ترین شکنجه‌های ساواک بوده است.\nدر مقاله‌ای که در ۱۷ بهمن ماه ۱۳۸۹ در یکی از سایت‌های فارسی زبان خارج از کشور منتشر شده بود، نویسنده که خود از مقامات شهربانی در دوران پهلوی بوده در بخشی از نوشته به وضوح به جنایات و خشونت‌های بی حد ساواک اشاره می‌کند و می‌گوید: «اداره‌ای که من معاون آن بودم، ساختمان چسبیده و طبقه بالای محل کمیته مشترک قرار داشت. ما در آنجا، فریادها و ناله‌های خرابکاران زندانی را می‌شنیدیم. نه من و نه افسرانی که با من بودند، نمی‌توانستند آن را تحمل کنند. سرانجام من با رئیس شهربانی صحبت کردم و از او خواستم که محل اداره ما را عوض کند که با موافقت وی، ما از آن ساختمان به خانه امنی که در اختیار شهربانی بود و قبلا کلانتری بود، نقل مکان کردیم».\nدر بخشی از این موزه پلاک‌هایی بر روی دیوار نصب شده‌اند که اسامی مبارزانی که از زمان شروع به کار این شکنجه‌گاه از ۱ تا ۱۴۰ روز در آن زندانی بوده‌اند، حکاکی شده است. تهیه و جمع‌آوری این مجموعه ارزشمند توسط محققان موزه با استفاده از اسناد باقی مانده از ساواک انجام شده است. در میان مبارزان بازداشت شده در این زندان چهره‌های شاخصی همچون حضرت آیت‌الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب، آیت الله اکبر هاشمی رفسنجانی، دکتر علی شریعتی، محمد علی رجایی، محمد جواد باهنر، سید محمد بهشتی و عطاالدین اشرفی اصفهانی به چشم می‌خورند.\nدر صورتی که به زندانیان اجازه ملاقات با اعضای درجه یک خانواده‌شان داده می‌شد، این ملاقات تنها ۵ دقیقه بود. ملاقات در راهرویی با عرض حدوداً ۲ متر صورت می‌گرفت که زندانی و ملاقات کننده‌اش به وسیله دو دیوار توری فلزی از هم جدا می‌شدند. اگر چه یک بازجو و یک مامور همیشه برای جلوگیری از تبادل اطلاعات در زمان ملاقات در راهرو حضور داشتند.\nحمام رفتن زندانیان نیز با مشکلات بسیاری همراه بوده و به نظر بازجو بستگی داشته است. در بهترین حالت زندانیان می‌توانستند هر دو هفته یکبار از حمام استفاده کنند، اگر چه گاهی هفته‌ها و ماه‌ها از آن محروم بوده‌اند. در این حمام، ۲۰ دوش بدون در بوده و بازداشت شدگان بین ۳ تا ۵ دقیقه برای استحمام فرصت داشته اند که با سوت نگهبان بلا فاصله باید لباس پوشیده و به سلول خود بر می‌گشتند.\nموزه عبرت ایران در تهران، میدان امام خمینی(ره)، ابتدای خیابان فردوسی جنوبی، خیابان کوشک مصری، خیابان شهید یارجانی، پلاک ۱۱ واقع شده و همه روزه امکان بازدید گروهی از آن وجود دارد. البته بازدید انفرادی و خانوادگی از این موزه تنها در بهمن ماه ساعت ۱۰ صبح و ۱۴ بعد از ظهر امکان پذیر است.


برنامه راهبردی «USPTO»؛ ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۲ میلادی | کانون پتنت ایران\nبرنامه راهبردی «USPTO»؛ ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۲ میلادی\n۲۶ اردیبهشت ۱۳۹۸ برنامه راهبردی «USPTO»؛ ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۲ میلادی\nیکی از مهم‌ترین اقدامات و اولویت‌های هر سازمان کوچک و بزرگ، تعیین اهداف و برنامه‌ریزی برای دستیابی به آن‌ها است. از این طریق، منابع و امکانات سازمان، اعم از مالی، انسانی، تجهیزاتی و ... مشخص شده و می‌توان بهترین برنامه را برای استفاده از هر یک از این منابع، تدوین نمود. این کاری است که از طریق تدوین برنامه‌های راهبردی یا «Strategic Plan»، میسر می‌شود. باید توجه داشت که لزوم تدوین یک برنامه راهبردی دقیق و جامع، منحصر به یک شرکت فناور بزرگ، یک استارت‌آپ کوچک و حتی یک دانشگاه یا سازمان مردم‌نهاد نبوده و تمامی سازمان‌ها، کسب‌وکارها و بنگاه‌های اقتصادی، می‌بایست پیش‌بینی و برآورد نسبتاً جامعی از آینده خود داشته باشند. بدیهی است، برنامه راهبردی برای یک دفتر ثبت اختراع هم، موضوع آن‌چنان تعجب‌برانگیزی نخواهد بود. در این نوشتار، به منظور درک بهتر مسائل و چالش‌های دفاتر مالکیت فکری و آشنایی با مهم‌ترین اهداف تعریف شده از سوی این دفاتر، آخرین برنامه راهبردی دفتر ثبت اختراعات و علائم تجاری آمریکا «USPTO»، به‌عنوان یکی از دفاتر بزرگ و معتبر دنیای «IP» که تحت عنوان «Strategic Plan 2018-2022» انتشار یافته است، مرور خواهیم کرد.\nمروری بر تاریخچه شکل‌گیری و سیر تکامل «USPTO»\nیکی از مشهورترین سیستم‌های پتنت در جهان و شاید مهم‌ترین آن‌ها، سیستم پتنت آمریکا است. بازار بسیار بزرگ، فعالیت و حضور گسترده برخی از بزرگ‌ترین شرکت‌های فناور در این کشور، توسعه و تجاری‌سازی آخرین فناوری‌های نوظهور در اکوسیستم‌هایی مانند دره سیلیکون و ...، موجب شده است تا یک «US» پتنت، به‌عنوان دارایی بسیار ارزشمندی برای شرکت‌های مختلف آمریکایی و شرکت‌های خارجی فعال در آمریکا، محسوب شود. نهاد متولی فعالیت‌های ثبت اختراع در آمریکا، دفتر ثبت اختراعات و علائم تجاری آمریکا یا اصطلاحاً «USPTO» نام دارد.\nدر ۱۹ ژوئن سال ۲۰۱۸ میلادی، دفتر ثبت اختراعات و علائم تجاری آمریکا، اعطای دهمین میلیون گواهی ثبت اختراع را جشن گرفت. این یک نقطه عطف بزرگ در سیر فعالیت‌های این نهاد مالکیت فکری محسوب می‌شود که نشان از استقبال چشمگیر مخترعین، نوآوران و شرکت‌های فناور برای ثبت اختراع در آمریکا دارد. این امر، زمانی جالب‌تر می‌شود که بدانیم، از سال 1836 میلادی و آغاز شماره‌گذاری جدید «US» پتنت‌ها، ۷۵ سال طول کشید تا شمار پتنت‌های گرنت شده به یک میلیون پتنت برسد. این در حالی است که تنها در عرض 3 سال (۷ آوریل ۲۰۱۵ تا ۱۹ ژوئن ۲۰۱۸)، تعداد گواهی‌های ثبت اختراع اعطا شده، از نه میلیون به ده میلیون افزایش یافت.\nبنیان‌گذاران و دولتمردان آمریکایی، از همان بدو استقلال این کشور، بر اهمیت اختراع و نوآوری تأکید داشتند و همین عامل، موجب شد تا تنها یک سال پس از تصویب قانون اساسی آمریکا، اولین قانون ثبت اختراع نیز، توسط کنگره این کشور به تصویب برسد. فرآیند ارزیابی و تأیید درخواست‌های ثبت پتنت در این قانون، بسیار ساده و ابتدایی بوده و توسط دادستان کل «ادموند راندولف»، وزیر دفاع «هنری ناکس» و وزیر امور خارجه «توماس جفرسون» انجام می‌گرفت. این وضعیت ادامه داشت تا این‌که در سال ۱۸۳۶ میلادی، اولین مرحله از اصلاح و بهبود سیستم پتنت آمریکا، مبتنی بر یک فرآیند ارزیابی فنی دقیق و به نسبت سخت‌گیرانه، آغاز گردید.\nبا وجود افزایش کیفیت پتنت‌های گرنت شده و رد بسیاری از درخواست‌های ارسالی، مجموعه پتنت‌های ثبت شده بین سال‌های ۱۷۹۰ تا ۱۸۳۶ میلادی (که اصطلاحاً «X-Patent» نامیده می‌شوند)، تنها شامل نام و تاریخ ثبت بوده و از سیستم شماره‌گذاری مشخصی برای شناسایی آن‌ها استفاده نمی‌شد. همین عامل، موجب شد تا دومین سیستم شماره‌گذاری جدید، از سال ۱۸۳۶ میلادی شروع به کار نموده و از آن تاریخ، روند افزایش درخواست‌ها سال به سال صعودی‌تر شده است.\nاما چرا سیستم پتنت آمریکا این‌قدر موفق بوده است؟ آیا تنها دلیل این امر، ساختار اقتصادی و فناوری پیشرفته این کشور و فعالیت مجموعه‌ای از بزرگ‌ترین شرکت‌های فناور، نظیر گوگل، اپل و مایکروسافت بوده است؟ آیا می‌توان سهمی برای قوانین ثبت اختراع و نیز، نهادهای کارآمد مالکیت فکری آمریکا در نظر گرفت؟ «USPTO» بر چه اصول کلیدی بنیان نهاده شده و چگونه به این سیل تقاضا برای ثبت پتنت و نشان‌های تجاری پاسخ می‌دهد؟ مأموریت، چشم‌انداز و اهداف این سازمان چیست و چه فاکتورهای عملکردی برای آن تعریف شده است؟ «USPTO» برای آینده خود چه اندیشیده است؟\nاین‌ها پرسش‌هایی است که با بررسی آخرین سند برنامه راهبردی این سازمان، می‌توان پاسخ به آن‌ها پاسخ داد.\nسند استراتژی «USPTO»\nآخرین برنامه راهبردی دفتر ثبت اختراعات و نشان‌های تجاری آمریکا، بیانگر مأموریت‌ها و اهداف استراتژیک این نهاد بوده و رویکرد اصلی برای آینده سیستم ثبت اختراع و علائم تجاری در آمریکا را نشان می‌دهد. در ابتدای این سند، آمده است: «قرن بیست و یکم برای آمریکایی‌ها، با نوآوری‌هایی همراه بوده که راه و رسم زندگی را به‌طور کامل تغییر داده است. نوآوری‌های فناورانه، چشم‌انداز ارتباطی جوامع را متحول ساخته و اکنون ما دسترسی سریع و گسترده‌تری به اطلاعات، سرگرمی‌ها و فناوری در حوزه‌هایی مانند حمل‌ونقل، خودروهای خودران، پزشکی، ساخت و تولید و حتی صنایع غذایی و بسته‌بندی داریم. نوآور،ی یک منبع ارزشمند ملی است که بخش مهمی از اقتصاد کشور را تشکیل می‌دهد. در اقتصاد مبتنی بر بازار ما، نوآوری یک کاتالیزور برای رونق کسب‌وکار و ایجاد شغل از طریق تجمع دانش، معرفی مداوم محصولات و خدمات جدید، بهبود بهره‌وری و نگهداری منابع محسوب می‌شود. شرکت‌های آمریکایی، انگیزه زیادی برای توسعه، تجاری‌سازی و حفاظت از نوآوری‌ها از طریق ثبت اختراعات و نشان‌های تجاری دارند، تا بتوانند موقعیت خود را در بازارهای جهانی حفظ نمایند.»\nدر ادامه، مروری بر مهم‌ترین بخش‌های این سند استراتژیک خواهیم داشت:\nاولین بخش از برنامه راهبردی «USPTO»، تعیین دقیق مأموریت این سازمان بوده که در بندهای زیر خلاصه می‌گردد:\nسرعت بخشیدن و ارتقاء نوآوری، رقابت و رشد اشتغال در آمریکا، از طریق بهبود کیفی و زمان‌بندی ارزیابی پتنت‌ها و علائم تجاری ثبت شده، با هدف تولید حقوق مالکیت فکری قابل‌اطمینان؛\nهدایت سیاست‌های مربوط به مالکیت فکری و بهبود حفاظت از حقوق «IP»؛\nترویج و ارائه اطلاعات در حوزه مالکیت فکری و آموزش جهانی در این حوزه.\nاز طریق اجرای تمام و کمال این مأموریت، «USPTO» می‌تواند حفاظت از نوآوری در آمریکا را تضمین نموده و موجب افزایش سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه و تسریع در تجاری‌سازی نوآوری‌های حاصل از این سرمایه‌گذاری‌ها شود. در آمریکا، پتنت‌ها (یوتیلیتی پتنت، پتنت طراحی و پتنت گیاهی)، نشان‌های تجاری، اسرار تجاری و کپی‌رایت، ابزارهای اصلی برای ایجاد مالکیت بر دارایی‌های فکری است که در این میان، اختراعات و برندهای تجاری، دارای سود قابل‌ملاحظه‌ای برای صاحبان خود خواهند بود.\nچشم‌انداز تعیین شده برای دفتر ثبت اختراعات و نشان‌های تجاری آمریکا، «تبدیل شدن به یک رهبر ملی و جهانی در حوزه مالکیت فکری» است که نشان می‌دهد، این سازمان خود را هم در راستای منافع ملی و هم در راستای عرضه بین‌المللی اطلاعات در حوزه «IP»، متعهد می‌داند. «USPTO» سعی دارد تا خود را به‌عنوان یک رهبر ملی و جهانی در بحث مالکیت فکری مطرح سازد که هدف از آن، ارائه خدمات به مخترعین، نوآوران، شرکت‌های فناور و سایر ذینفعان در آمریکا و اقتصاد جهانی است. این چشم‌انداز جاه‌طلبانه، از طریق اعطای گواهی‌های ثبت اختراع قابل‌اعتماد با مرزهای شفاف و روشن در زمینه حفاظت‌های صورت گرفته و همچنین ثبت و صدور به موقع نشان‌های تجاری با کیفیت بالا، حاصل خواهد شد.\n«USPTO» به‌عنوان یک رهبر جهانی در شکل‌گیری حفاظت از «IP»، خود را به‌عنوان یک منبع الهام و معیار الگوگیری دیگر کشورها می‌داند و سعی می‌کند تا سیستم «IP» خود را همچون استانداردی طلایی، در سرتاسر جهان نشر دهد. لازم به ذکر است که با توجه به ارزش بالقوه حفاظت از دارایی‌های فکری در آمریکا و تقاضای رو به رشد محصولات و خدمات «USPTO»، این چشم‌انداز دور از ذهن نیست. صحت این نکته زمانی شفاف‌تر می‌گردد که روند سال‌های اخیر را با دقت بیشتری بررسی نماییم. از ابتدای قرن جدید، تعداد درخواست‌های ثبت اختراع (از سوی مخترعین و فناوران آمریکایی و خارجی)، تقریباً دو برابر شده است. این رشد محسوس در بخش نشان‌های تجاری نیز به چشم می‌خورد و درخواست‌های ثبت نشان تجاری از سوی ساکنین آمریکایی، دو برابر و از سوی افراد و شرکت‌های خارجی نیز، سه برابر شده است.\nج) اهداف استراتژیک:\nبرنامه راهبردی «USPTO»، سعی در گسترش چهارچوبی دارد تا به این نهاد در پاسخ مناسب به نیازهای داخلی و بین‌المللی در حوزه «IP»، کمک نماید. با استفاده از این چهارچوب، می‌توان ارتقاء سطح کارآمدی و اثربخشی سازمانی را دنبال نمود. بر این اساس، مهم‌ترین نکاتی که مدنظر سیاست‌گذاران ارشد دفتر ثبت اختراعات و نشان‌های تجاری آمریکا بوده است، به شرح زیر می‌باشد:\nاعطای حقوق «IP» قابل‌اطمینان؛\nتطبیق ظرفیت ارزیابی‌های ثبت اختراع و نشان‌های تجاری با تقاضای فعلی و آتی؛\nمدرن‌سازی فناوری اطلاعات؛\nارتقاء تعامل با مشتریان؛\nترویج و ارتقاء یک فرهنگ مأموریت‌گرا و مبتنی بر کیفیت در بین کارکنان؛\nحفاظت از حقوق «IP» در خارج از کشور؛\nنظارت و کمک به حل مسائل مرتبط با مالکیت فکری در کنگره و دادگاه‌های قضایی؛\nحفظ و ارتقاء مدل تأمین مالی پایدار؛\nتوسعه سیاست «IP».\nمجموعه نکات فوق، کمک می‌کند تا فعالیت‌ها و اهداف لازم برای دستیابی به جایگاه رهبری جهانی «IP» مشخص‌تر شوند. در برنامه‌ریزی چهارساله «USPTO»، سه هدف استراتژیک و یک هدف حمایت از مأموریت، تعریف شده است که عملاً پایه و اساس فعالیت‌های «USPTO»، بر این چهار هدف قرار می‌گیرد. گفتنی است، این اهداف استراتژیک، با اهداف استراتژیک وزارت بازرگانی به‌عنوان نهاد بالادستی، کاملاً هماهنگ می‌باشد.\nهدف استراتژیک ۱: بهینه‌سازی کیفیت و زمان‌بندی ثبت اختراعات؛\nهدف استراتژیک ۲: بهینه‌سازی کیفیت و زمان‌بندی ثبت نشان‌های تجاری؛\nهدف استراتژیک ۳: فراهم نمودن رهبری داخلی و جهانی برای بهبود سیاست‌های مالکیت فکری، اجرا و حفاظت از آن‌ها در سرتاسر جهان؛\nهدف حمایت از مأموریت: تحقق تعالی سازمانی.\nاهداف اول و دوم (پتنت و نشان‌های تجاری)، به اهداف کلان «USPTO» که بر نوآوری، رقابت و ارتقاء شغلی تأکید دارد، اشاره نموده است. شناسایی و تضمین حقوق مالکیت فکری، از طریق ارزیابی‌های باکیفیت و به وقت درخواست‌های ثبت اختراع و نشان‌های تجاری و بررسی مستمر فرآیندها از طریق این اهداف، دنبال می‌شود. تأکید اصلی در برنامه راهبردی ارائه شده، اعتمادسازی پیرامون اعطای گواهی ثبت اختراع و بررسی باکیفیت درخواست‌های ثبت نشان تجاری است؛ به‌طوری که اطمینان صاحبان حقوق و متقاضیان ثبت دارایی‌های فکری برای اختراع و سرمایه‌گذاری، جلب گردد.\nهدف سوم هم، به دنبال مواردی مشابه با اهداف اول و دوم است، با این تفاوت که بر بهبود سیاست‌های «IP»، اجرا و حفاظت از آن‌ها در سراسر جهان و با هدف کمک به جامعه کسب‌وکار آمریکا در داخل و خارج کشور، متمرکز شده است.\nدر نهایت، هدف حمایت از مأموریت، شامل مسئولیت‌پذیری، رهبری، زیرساخت‌های فناوری اطلاعات، مشارکت کارکنان، تأمین مالی و نظارت است. این موارد، برای اجرای الزامات مرتبط با مأموریت «USPTO»، به‌ویژه تعهد به آموزش و توسعه، نقشی حیاتی دارد.\nد) اهداف عملیاتی و شاخص‌های عملکردی:\nهمان‌گونه که در سطور پیشین اشاره گردید، برنامه راهبردی «USPTO» متشکل از سه هدف استراتژیک و یک هدف حمایت از مأموریت است. هر یک از این اهداف چهارگانه که به تعبیری، اهداف کلان این نهاد محسوب می‌شوند، متشکل از مجموعه‌ای از اهداف عملیاتی، ابتکارات مرتبط با هر یک از این اهداف عملیاتی و شاخص‌های کلیدی عملکرد جهت ارزیابی میزان دستیابی به اهداف است. در ادامه، سعی می‌گردد تا مروری اجمالی بر اهداف عملیاتی و شاخص‌های عملکردی تعریف شده برای هر یک از آن‌ها (با تمرکز بر اهداف مرتبط با ثبت اختراع)، داشته باشیم.\nهدف استراتژیک اول: بهینه‌سازی کیفی و زمانی پتنت\nهدف ۱: بهینه‌سازی مدت‌زمان ارزیابی درخواست‌های ثبت اختراع؛\nهدف ۲: اعطای گواهی‌های قابل‌اطمینان؛\nهدف ۳: پرورش نوآوری از طریق اثربخشی کسب‌وکار؛\nهدف ۴: افزایش کارایی بررسی‌های حقوقی پتنت و درخواست‌های تجدیدنظر.\nهدف استراتژیک دوم: بهینه‌سازی کیفی و زمانی نشان‌های تجاری\nهدف ۱: بهینه‌سازی مدت‌زمان ارزیابی درخواست‌های ثبت نشان تجاری؛\nهدف ۳: پرورش و ارتقاء اثربخشی کسب‌وکار؛\nهدف ۴: افزایش کارایی بررسی‌های حقوقی علائم تجاری و درخواست‌های تجدیدنظر.\nهدف استراتژیک سوم: فراهم نمودن رهبری داخلی و جهانی برای بهبود سیاست‌های مالکیت فکری، اجرا و حفاظت از آن‌ها در سرتاسر جهان\nهدف ۱: ارائه آموزش، آگاهی‌بخشی و رهبری سیاست‌های داخلی مالکیت فکری؛\nهدف ۲: ارائه آموزش، آگاهی‌بخشی و رهبری سیاست‌های بین‌المللی مالکیت فکری.\nهدف حمایت از مأموریت: تعالی سازمانی\nهدف ۱: مدیریت سرمایه‌های انسانی و ارتقاء مشارکت کارکنان؛\nهدف ۲: بهینه‌سازی سرعت، کیفیت و اثربخشی هزینه‌ها در فناوری اطلاعاتی جهت دستیابی به ارزش کسب‌وکار؛\nهدف ۳: اطمینان از ثبات مالی برای تسهیل عملیات «USPTO»؛\nهدف ۴: تقویت همکاری‌های «USPTO» با ذینفعان داخلی و خارجی.\nبهینه‌سازی کیفی و زمانی پتنت\nهمان‌گونه که گفته شد، علاوه بر اهداف عملیاتی، برای هر یک از اهداف عملیاتی، مجموعه‌ای از اقدامات و شاخص‌های کلیدی عملکرد تعریف شده، تا دستیابی به اهداف استراتژیک و عملیاتی تسهیل گردد. در ادامه، مجموعه اقدامات و شاخص‌های عملکردی مرتبط با هدف استراتژیک نخست که به فرآیندهای ثبت اختراع اختصاص دارد، مرور می‌گردد.\nبهینه‌سازی مدت‌زمان ارزیابی درخواست‌های ثبت اختراع:\nدر این هدف، اقداماتی نظیر بهبود چهارچوب‌های زمانی ارزیابی اختراعات، کمک گرفتن از نمونه‌های بین‌المللی برای کاهش زمان فرآیند ارزیابی و متعادل‌سازی ظرفیت کاری با تقاضای ورودی، مدنظر قرار گرفته است. همچنین، متعادل‌سازی اهداف زمانی، تعریف فرآیند مشخص برای تغییر جهت یوتیلیتی پتنت‌ها از سیستم طبقه‌بندی فعلی به سمت «CPC» و ارزیابی به کمک سایر درخواست‌های متقاضی در آمریکا و سایر سیستم‌های پتنت، از نمونه‌های شاخص‌های عملکردی تعریف شده است.\nاعطای گواهی‌های قابل‌اطمینان:\nافزایش قابلیت‌ها و توانمندی‌های ارزیابان در جستجوی دقیق دانش پیشین، بهبود محتوا و تحویل به‌موقع آموزش‌های فنی و حقوقی، به‌کارگیری داده‌های کیفی ثبت اختراع، ارتقاء استانداردهای ارزیابی و افزایش شفافیت، از مهم‌ترین اقداماتی است که می‌بایست برای دستیابی به این هدف صورت گیرد. از مهم‌ترین شاخص‌های عملکردی نیز، می‌توان به میزان پیروی ارزیابان از رویه‌های تعیین شده، بررسی و تنظیم اهداف زمانی و ارزیابی و گزارش دهی مستمر از کیفیت ارزیابی‌ها، اشاره نمود.\nپرورش نوآوری از طریق اثربخشی کسب‌وکار:\nبرای دستیابی به این هدف، توسعه و تحویل ابزارهای فناوری اطلاعات، به‌ویژه هوش مصنوعی و یادگیری ماشین، در اولویت قرار دارد. بهبود دسترسی و جستجوی آسان‌تر درخواست‌های داخلی و بین‌المللی، از دیگر مواردی است که در این زمینه پیش‌بینی شده است. تقویت ارزش‌های رفتاری و رهبری در سازمان، همراه با ارائه فرصت‌های مناسب به کارکنان و نیز، افزایش کمک‌ها به مخترعین مستقل و شرکت‌های کوچک، شاخص‌های عملکردی مرتبط با این هدف محسوب می‌شوند.\nافزایش کارایی بررسی‌های حقوقی پتنت و درخواست‌های تجدیدنظر:\nحل‌وفصل اعتراضات و افزایش مشارکت‌ها در دادگاه‌های تجدیدنظر، در این هدف مدنظر قرار گرفته است. استفاده از رویه‌ها و استانداردهای ساده و امکان‌پذیر، ارتقاء شفافیت و نیز حفظ استعدادهای ملی در سراسر کشور، از دیگر اقدامات در این حوزه است. کاهش زمان متوسط تقاضاهای تجدیدنظر، همکاری‌های رسمی و غیررسمی با ارزیابان و ذینفعان خارجی و بهبود رویه‌ها و فرآیندهای بررسی حقوقی و تجدیدنظرها، شاخص‌های عملکردی این هدف را تشکیل می‌دهند.\nارزیابی عملکرد؛ راهکاری برای بهبود عملکرد آینده\nیکی از مهم‌ترین گام‌های مدیریت راهبردی در سازمان، ارزیابی مستمر فعالیت‌ها و اصلاح و بهبود راهبردهای فعلی بر مبنای نتایج این ارزیابی است. به عبارت بهتر، ارزیابی عملکرد کمک می‌نماید تا بازخوردی واقعی و به‌روز از وضعیت فعلی و میزان دسترسی به اهداف تعریف شده داشته باشیم. بدیهی است، تدوین یک برنامه راهبردی جامع و واقع‌گرایانه، در گرو ارزیابی‌های مستمر و ارائه بازخورد جهت بهبود اهداف استراتژیک آتی است.\n«USPTO» به این مهم توجهی ویژه داشته و همه‌ساله یک ارزیابی دقیق و همه‌جانبه از فعالیت‌های خود بر مبنای اهداف و اقدامات موجود در برنامه راهبردی این نهاد، انجام می‌دهد. در ادامه، مروری خواهیم داشت بر گزارش عملکرد سال ۲۰۱۷ دفتر ثبت اختراعات و نشان‌های تجاری آمریکا که مبتنی بر برنامه راهبردی قبلی این نهاد (Strategic Plan 2014-2018)، انجام گرفته است.\nدر ارتباط با هدف استراتژیک نخست (بهینه‌سازی کیفی و زمانی پتنت)، میانگین زمان انتظار برای ارزیابی و اعطای گواهی ثبت اختراع در سال ۲۰۱۷ میلادی، ۲۴.۲ ماه بوده در حالی که هدف مشخص شده برای این سال، ۲۴.۸ ماه تعریف شده بود. از این منظر، «USPTO» از سال ۲۰۱۴ که کمی از هدف برنامه عقب بوده (میانگین زمانی ۲۷.۴ ماه در مقایسه با هدف ۲۶.۷ ماه)، همواره نزدیک به اهداف تعیین شده حرکت نموده است. در سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ میلادی نیز، عملکرد «USPTO» در زمینه مدت‌زمان ارزیابی‌ها و اعطای گواهی ثبت اختراع، بسیار درخشان بوده و به‌طور کامل به هدف تعیین شده در برنامه رسیده است. اهداف تعیین شده در این دو سال، به ترتیب ۲۷.۷ و ۲۵.۴ ماه بوده که با توجه به میانگین زمانی ۲۶.۶ و ۲۵.۳ ماه، می‌توان گفت، «USPTO» موفق به دستیابی نسبی به هدف نخست استراتژیک خود در سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۸ میلادی گردیده است.\n۲. نشان‌های تجاری:\nهدف استراتژیک دوم «USPTO»، بهینه‌سازی کیفی و زمانی ثبت نشان‌های تجاری را مدنظر دارد. آمارها نشان می‌دهد که در این حوزه، وضعیت در مقایسه با ثبت اختراعات، بسیار بهتر است. هدف تعیین شده در برنامه راهبردی برای مدت‌زمان ثبت، ارزیابی و تأیید نشان‌های تجاری، برابر با ۱۲ ماه است که در سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۸ ثابت بوده است. میانگین زمان واقعی که می‌تواند معرف عملکرد این نهاد در ارتباط با هدف استراتژیک دوم باشد، به ترتیب برابر ۱۰، ۹.۸، ۱۰.۱، ۹.۸ و ۹.۵ ماه در سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۷ میلادی بوده است که نشان می‌دهد، «USPTO» در تمامی سال‌های اخیر، به اهداف تعیین شده دست یافته است. نکته جالب دیگر، دستیابی به رکورد زمانی ۹.۵ ماه در سال ۲۰۱۷ به‌عنوان بهترین عملکرد در طی این سال‌ها است که بیانگر بهبود مستمر عملکرد «USPTO» در این حوزه است.\nدفتر ثبت اختراعات و علائم تجاری آمریکا در سال ۲۰۱۷ میلادی، طیفی وسیع از سیاست‌گذاری‌ها و دستورالعمل‌های راهنما منتشر ساخته است. یکی از مهم‌ترین موارد، انتشار گزارشی پیرامون موضوعات قابل ثبت در سیستم پتنت تحت عنوان «Report on Patent Subject Matter Eligibility» بوده که به درک بهتر خواسته‌ها و انتظارات نوآوران و پاسخگویی به نگرانی‌ها و ملاحظات مرتبط با موضوعات قابل پتنت شدن، کمک شایانی نموده است. این نهاد، همچنین جلسات متعددی در کنگره و یا جلسات عمومی ترتیب داده تا ذینفعان سیستم پتنت و نشان‌های تجاری، بتوانند دیدگاه‌های خود را در این زمینه‌ها ابراز نمایند. مجموعه این اقدامات و همچنین مشارکت‌های وسیع با سایر نهادهای ملی و منطقه‌ای ثبت اختراع، در راستای هدف سوم استراتژیک برنامه راهبردی انجام گرفته تا رهبری جهانی «IP» در داخل (و مقیاس جهانی) را برای «USPTO» به ارمغان آورد. از این منظر، می‌توان گفت که این نهاد، توانسته است تا عملکردی موفق در خصوص دستیابی به هدف سوم و رهبری جهانی آمریکا در حوزه مالکیت فکری، داشته باشد.\n«USPTO» در هدف حمایت از مأموریت خود، مسئولیت‌پذیری مشترک را یک پیش‌شرط در دستیابی به موفقیت می‌داند و اعتقاد دارد که با تطبیق و مدیریت سرمایه‌های انسانی، منابع اطلاعاتی، زیرساخت‌ها و مدیریت امنیت و البته سرمایه‌های پایدار مالی، می‌توان دستیابی به سه هدف استراتژیک را محقق نمود. گزارش عملکرد سال ۲۰۱۷ این نهاد، نشان می‌دهد که توجه خاصی به دو موضوع زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و سرمایه‌گذاری برای توسعه آن‌ها و نیز، توسعه سرمایه‌های انسانی از طریق آموزش و ارائه فرصت‌های رشد به تمامی کارکنان، مبذول گردیده است. توسعه آموزش‌ها در زمینه علم، فناوری، مهندسی و علوم ریاضی، از دیگر اقداماتی است که می‌تواند استعدادها و مخترعین جوان در سراسر آمریکا را شناسایی و ترغیب به ثبت نوآوری‌ها و اختراعاتشان در سیستم پتنت نماید.


بایگانی‌های بهینه سازی - Tech2Day\nمدیریت سایت\t ۱۳ بهمن , - ۲۲:۵۷ 0\nسلام . امروز با یک مقاله درباره ی معرفی وبسایت و وبلاگ در کمتر از ۲۴ ساعت به گوگل در خدمتتان هستم . همه ما میدانیم که گوگل یکی از بازدید آور های وبلاگ و وبسایت ماست . اما مشاهده خود در لیست جستجو های گوگل بین ۱ ماه تا ۲ ماه صورت میگیرد. اما…\nمدیریت سایت\t ۳ مهر , - ۱۵:۲۳ 0\nوقتی کاربری در موتورهای جستجو کلماتی را وارد می نماید تا به آن اطلاعاتی که می خواهد دسترسی پیدا کند به این کلمات در واقع کلمات کلیدی می گوییم. فرض کنید بهینه سازی سایت مانند پخت یک غذا می باشد، بنابراین کلمات کلیدی از عناصر سازنده ی آن…\nمدیریت سایت\t ۱ مهر , - ۱۵:۰۲ 0\nشما کجا و چگونه برنده خواهید شد؟ هر روز دنیای اینترنت رقابتی تر می شود. ولی بدین معنا نیست که شما نتوانید در جایگاه خوبی قرار بگیرید. اگر فکر می کنید که بودن در رتبه های اول مشکل است از امروز پنج سال صبر کنید. برد در امروز بیشتر در به دست…


.:: بانک رفاه کارگران-مشتریان حقوقی ::.\nبانکداری اینترنتی حسابهای حقوقی\nاز آنجا که برداشت از حساب شرکت و سازمانها نیازمند تایید صاحبان امضا و درج مهر شرکت یا سازمان بوده و رعایت شرایط جدول برداشت نیز ضروری است، سامانه بانکداری اینترنتی حسابهای حقوقی بر همین اساس طراحی و پیاده سازی گردید.کاربران شرکت ها از طریق این سامانه می توانند تراکنش های مالی بر روی حسابهای شرکت را پس از تایید امضاداران و تایید کاربر مهر از طریق اینترنت به سهولت ، با اطمینان خاطر، سرعت و امنیت بیشتر انجام دهند.برای دسترسی به این سامانه ابتدا مشتریان حقوقی(تک تک امضاداران حساب شرکت) با مراجعه به یکی از شعب بانک رفاه و امضای قرارداد پس از دریافت نام کاربری و رمز عبور کانال بانکداری حقوقی و دریافت نام کاربری و رمز عبور کاربر مهر شرکت از سامانه مدیریت کانال و در اختیار قرار دادن آن به فرد تعیین شده از سوی مدیرعامل و سایر امضاداران شرکت، هر یک از اعضا میتوانند به آدرس اینترنتی https://rb24.ir/corporate/login.html مراجعه و از خدمات آن بهره مند شوند .\nدر این قسمت اطلاعات حساب ، مبلغ قابل برداشت و موجودی لحظه ای همه حساب های حقوقی که کاربر یکی از امضاداران و یا مرتبطین آن می باشد نمایش داده می شود.\nدر این قسمت با انتخاب شماره حساب و زدن کلید جستجو همه درخواست های مالی ایجاد شده با جزئیاتی از قبیل تاریخ ایجاد درخواست، نوع خدمت، مبلغ، شماره حساب مقصد، درخواست کننده، وضعیت امضا قابل مشاهده است.در واقع کارتابل قسمتی است که درخواستها در آنجا تا زمان تایید سایر امضاداران و کاربر مهر نگهداری می شود و در نهایت درخواست با ارسال نهایی(در سامانه همراه سند صادر می شود) و یا حذف توسط کاربر مهر از کارتابل خارج می شود.تا زمانیکه درخواست تراکنش مالی توسط کاربر مهر ارسال نشده باشد هیچگونه برداشت وجهی از حساب صورت نخواهد گرفت، سند مالی تراکنش تنها زمانی ایجاد خواهد شد که درخواست توسط کاربر مهر ارسال شده و با موفقیت انجام شود.\nامکان دریافت صورتحساب لحظه ای به صورت فایل با فرمتهای مختلف و انتخاب تعداد گردش مورد نظر وجود دارد (حداکثر تا 300 گردش حساب در هر فاصله زمانی دلخواه)\nبرخی از شرکت ها خصوصا شرکت های بزرگ دارای حساب های شناسه دار هستند، در این قسمت استعلام برخط پرداخت های مشتریان با شناسه های شرکت یا سازمان با انتخاب شماره حساب و وارد کردن شماره شناسه و در صورت تمایل وارد کردن تاریخ امکان پذیر می باشد.\nامکان چاپ آخرین تراکنش مالی انجام شده توسط کاربر را می دهد.\nفوری : انتقال وجه بصورت آنی، در هنگام درخواست انتقال انجام می پذیرد .\nانتقال وجه بین بانکی از طریق ساتنا با در اختیار داشتن شماره شبای حساب مقصد به منظور انتقال مبالغ بیش از یکصد و پنجاه میلیون ریال انجام می شود.\nانتقال وجه بین بانکی از طریق پایا، با در اختیار داشتن شماره شبای حساب مقصد انجام می شود.\nانتقال وجه بین بانکی از طریق پایای گروهی امکان ایجاد همزمان چندین انتقال وجه پایا را تنها با دریافت یک بار رمز دوم می دهد.\nمشتری با وارد کردن شناسه قبض و شناسه پرداخت در سامانه بانکداری اینترنتی قادر خواهد بود تمامی قبوض خود را بصورت الکترونیکی پرداخت نماید.\nکارفرمایان از طریق بانکداری اینترنتی بصورت شبانه روزی می توانند حق بیمه سازمان تامین اجتماعی را پرداخت نمایند.\nمشتری می تواند با ثبت کد 15 رقمی شماره تسهیلات مندرج برروی دفترچه اقساط و مبلغ مورد نظر، به بازپرداخت اقساط تسهیلات دریافتی اقدام نماید.\nعملیات چک در بانکداری اینترنتی\n• مشاهده وضعیت چک ( عمل شده ، باطله ، برگشتی ، مسدودی ، سفید )\nبا ورود اطلاعات برگه چک، وضعیت چک از جمله عمل شده ، باطله ، برگشتی ، مسدودی و سفید نمایش داده می شود.\n• صدور دستور پرداخت چک\nبه منظور جلوگیری از سوء استفاده از چک، مشتری می تواند مبلغ و تاریخ چک را در سامانه بانکداری اینترنتی وارد کند، درصورت اختلاف مبلغ و تاریخ چک با اطلاعات وارد شده توسط مشتری در سامانه بانکداری اینترنتی از پاس شدن چک جلوگیری می شود.\n• صدور دستور پرداخت گروهی چک\nامکان ایجاد همزمان چندین دستور پرداخت چک تنها با دریافت یکبار رمز دوم را فراهم می کند.\n• درخواست صدور دسته چک\nکاربر می‌تواند برای حساب جاری خود، درخواست صدور دسته چک نماید.\nپیگیری درخواست مالی : براساس شماره پیگیری مورد نظر گیرنده وجه می تواند وضعیت تراکنش را مشاهده کند.\nدرخواست های حقوقی : در این قسمت امکان مشاهده و جستجو بر روی درخواست های مالی ایجاد شده و نیز امکان مشاهده سوابق و جزئیات درخواست و وضعیت فعلی آنها وجود دارد.\nبا این خدمت کاربر می تواند برای شماره حسابهای مختلف خود نام دلخواه انتخاب نماید تا تفکیک آنها برایش آسانتر شود.\nنکته قابل توجه : انجام عملیات مالی شامل انتقال وجه فوری، پرداخت قبض، پرداخت حق بیمه کارفرمایان، انتقال وجه ساتنا، پایا و پایای گروهی در این سامانه ابتدا به عنوان درخواست مالی در کارتابل حقوقی ثبت می شود و پس از تایید همه امضاداران مطابق با جدول برداشت و ارسال نهایی توسط کاربر مهر تراکنش انجام خواهد شد.


«حق شناس» در لارستان: بر اثر تحريم ها به دوران ماقبل قاجار بازگشته بوديم/\n«حق شناس» در لارستان: بر اثر تحريم ها به دوران ماقبل قاجار بازگشته بوديم/ مردم با راي دادن به روحاني گفتند با دنيا تعامل كنيم/ نبايد به مصالح ملي، نگاهِ جناحي كرد\nآفتاب لارستان: «محمد جواد حق شناس» فعال سياسي شناخته شده و اصلاح طلب كشور به مناسبت سالروز انتخابات ۲۴ خرداد در همايش «روحاني تنها نيست» در لارستان شركت كرد و به پرسش هاي حاضران در اين همايش پاسخ داد.\nبراي بررسي موفقيتهاي اين دولت بايد بدانيم ابتدا چه تحويل گرفته است\nوي ابتدا در پاسخ به اين پرسش كه دولت روحاني طي سه سال گذشته چقدر در جهت تحقق وعده هاي انتخاباتي اش موفق بوده با ذكر مقدمه اي گفت: انصاف، شرط اول قضاوت است و اگر انصاف نباشد خواسته هاي فردي، گروهي و حزبي مان بر قضاوت ما مقدم مي شود. اگر عده اي اين روز موفقيت هاي دولت را نمي بينند بايد توجه كنند آيا منصفانه قضاوت مي كنند يا خير؟\nوي افزود: در تحليل و پاسخ اين پرسش بايد ببينيم دولت آقاي روحاني چه چيزي را تحويل گرفته است و الان كجا قرار دارد.\nعضو شوراي مركزي حزب اعتماد ملي سپس با اشاره به برخي آمارها كه به گفته او توسط حاميان و منصوبان دولت قبل تهيه و منتشر شده است گفت: اين دولت ۵۴۰ هزار ميليارد تومان بدهي دارد. در اندازه اين مبلغ بايد گفت اگر اين پول را به عنوان وامي با احتساب ۲۰ درصد سود در نظر بگيريم، سود اين پول سالانه ۱۰۰ هزار ميليارد تومان مي شود كه به اندازه دوبرابر كل بودجه عمراني دولت در سال ۹۴ است! يعني پول سود بدهي دولت دوبرابر بودجه عمراني اين دولت است. اگر بدهي مثلا سوپرماركتي ۲٫۵ برابر كل سرمايه آن است ما غير از عنوان «ورشكسته» به آن اطلاق مي كنيم؟\nوي اضافه كرد: اولين سوال ما از دوستان منتقد اين است: شما چه تحويل داده ايد؟ چرا به آن توجه نمي كنيد؟! طي هشت سال دولت قبل حدود ۸۰۰ ميليارد دلار نفت فروخته شد اما بر اثر تحريم ها هم فروش نفت ما به حدود يك سوم رسيد و هم قيمت آن از متوسط ۱۰۵ دلار به ۳۵ دلار رسيد كه هزينه توليد هر بشكه خودش ۱۵ تا ۲۰ دلار است. رشد اقتصادي كه اين دولت تحويل گرفت منفي ۳٫۴ درصد و تورم ۳۹ درصد بود. اينها آماري نيست كه اين دولت بگويد، سياه نمايي هم نيست و واقعيت است و امثال توكلي و باهنر مي گويند.\nبزرگترين دزدي تاريخ، نابودي سه چهارم دارايي ايران در دولت قبل بود\nحق شناس سپس آنها را كه بدون توجه به اين واقعيات مرتب به تنور مطالبات مي دمند به رعايت انصاف دعوت كرد و افزود: ما نمي گوييم وضعمان خوب است اما نبايد فكر كنيم چرا وضعمان بد است؟!\nوي افزود: تلاش هاي دولت را هم ببينيم؛ ما الان از تورم ۳۹ درصد به ۱۲ درصد رسيده ايم ولي البته هنوز از ركود خارج نشده ايم. يادمان نرفته پول ارز كشور در ابتداي دولت احمدي نژاد ۸۵۰ تومان بود و آخر آن دولت به ۳۵۰۰ تومان رسيد؛ اين يعني دارايي ملت ايران در عرض هشت سال به يك چهارم رسيد و سه چهارم دارايي تمام ايران سوخت. بزرگترين دزدي تاريخ اين بود! و اختلاس ۳ هزار ميلياردي در برابر سه چهارم دارايي ايران صفر است.\nبر اثر تحريم ها به دوران ماقبل قاجار بازگشته بوديم و با گوني پول حمل مي كرديم\nاين فعال اصلاح طلب در ادامه گفت: آقاي روحاني چه تحويل گرفت؟ ۵ قطعنامه سازمان ملل عليه ايران بود. امكان انتقال پول از سيستم بانكي دنيا نبود و رسيده بوديم به دوران ماقبل قاجار و قبل تاسيس بانك و با گوني پول حمل مي كرديم. چرا اينها را فراموش مي كنيم؟! شما در حوزه روابط خارجي تلاش هاي اين دولت را ببينيد. رئيس جمهور كره جنوبي بعد از ۵۲ سال آمده ايران؛ ۲۰ رئيس جمهور و نخست وزير و ده ها وزير خارجه به همراه صدها سرمايه گذار و حجم گردشگري كه مي آيد را مقايسه كنيد. يادمان نرود خراب كردن ساده تر از ساختن است. خرابي هاي هشت ساله در كوتاه مدت حل نمي شود و قطعا خسارت هشت ساله دوران احمدي نژاد بيش از خسارت دوران جنگ است.\nحق شناس سپس به برخي موانع اين دولت اشاره كرد و گفت: مشكلات اين دولت كم نبوده؛ سه سال مجلسي را در كنار خود ديده كه همراهي اش نكرده و بيشترين استيضاح و سوال و تذكر را داده است. مديركلِ استاني مجوز كنسرت به «شهرام ناظري» مي دهد و مقام قضايي شهرستان آن را به هم مي زند. امام جمعه فلان شهرستان براي خودش حاكم مطلق است و مي گويد در شهر من كسي حق ندارد كنسرت برگزار كند؛ مگر يك پشت بام و دو آسمان مي شود؟ در يك شهر مي شود و در جاي ديگري نمي شود؟!\nواكنش مردم به ردصلاحيتها، كنارگذاشتن ۸۰ درصد نمايندگان مجلس قبل بود\nحق شناس در ادامه و در پاسخ به اين پرسش كه آيا روحاني رئيس جمهور تك دوره اي خواهد بود يا خير گفت: بحث رئيس جمهور تك دوره اي از فرداي روز ۲۴ خرداد توسط آنها كه دوست نداشتند او رئيس جمهور شود مطرح شد و ديديد از تمام ابزارها هم استفاده كردند اما بيشتر از ۸ درصد راي نياوردند. ابزار بعدي آنها انتخابات مجلس جديد بود و مي خواستند مجلسي در تراز مجلس قبل داشته باشند. با ردصلاحيتهاي گسترده اميد داشتند مردم انتخابات را تحريم كنند و پاي صندوق نيايند و درنتيجه مجلسي شبيه مجلس قبل شكل بگيرد اما مردم دست آنها را خواندند و بجاي اينكه انتخابات را تحريم كنند محكم تر آمدند و نتيجه، ريزشِ ۸۰ درصدي نمايندگان قبلي بود! يعني عملا مردم آن مجلس را گذاشتند كنار و گفتند نمي خواهيم. بالاخره مردم زير بار تحميل نرفتند و حالا هم اگر ايده رئيس جمهور تك دوره اي بخواهد به آنها تحميل شود زير بار نمي روند و حرف ديگري مي زنند.\nبه «توسعه سياسي» اين دولت، نمره متوسط به پايين مي دهم\nوي در پاسخ به پرسشي مبني بر جايگاه توسعه سياسي دردولت تدبير و اميد گفت: توسعه سياسي جزو اولويت هاي اين دولت نيست و اگر با دولت اصلاحات بخواهيم مقايسه كنيم فاصله زياد است. اولويت اول دولت آقاي خاتمي توسعه سياسي بود اما اين دولت خير؛ هرچند بي توجه به توسعه سياسي هم نيست. در كل رويكرد دولت در شكل دادن به خانه احزاب، تدوين حقوق شهروندي و اقليت ها، در انتخاب نيروهايي از اهل سنت كه براي اولين بار سفيري از اهل سنت منصوب شد و اين حركتي رو به جلو است اما مثلا در مورد رد صلاحيت هاي گسترده وزارت كشور بايد مي ايستاد و اعتراض مي كرد كه نكرد يا در مورد خانم مينو خالقي انتظار داشتيم وزارت كشور محكم تر عمل كند كه نكرد؛ خلاصه اينكه وزارت كشور در آن حدي كه خودِ آقاي روحاني در ميدان است در ميدان نبود. من اگر بخواهم به توسعه سياسي اين دولت نمره بدهم نمره متوسط به پايين مي دهم.\nردصلاحيت اصلاح طلبان و بي ميلي مردم به اصولگرايان باعث شد تعداد نيروهاي مستقل در مجلس زياد شود\nاين فعال سياسي اصلاح طلب سپس در پاسخ به پرسشي درباره تحليل انتخابات هيئت رئيسه مجلس جديد گفت: در اين مجلس نمايندگان اصلاح طلب و اصولگرا به عنوان دو وزنه حضور دارند اما آنها هم طيف هاي خاص خود را دارند. آقاي لاريجاني بيش از ۸۰ راي در جريان اصولگرا و آقاي عارف حدود ۱۱۰ راي از اصلاح طلبانِ ليست حدودا ۱۵۰ نفره اميد داشت. نمايندگان جبهه پايداري نيز در اين مجلس حدود ۲۴ نفر هستند كه راي اصلي شان آقاي حداد عادل بود اما چون او به مجلس راه پيدا نكرد اينها مجبور شدند به زعم خودشان بين بد و بدتر يكي را انتخاب كنند پس راي آنها به سبد لاريجاني رفت و راي او تقريبا هم وزن عارف شد و بقيه آرا را نيروهاي مستقل دادند.\nحق شناس در اين بخش به ارائه تحليلي درباره علت زياد شدن نيروهاي «مستقل» در مجلس جديد پرداخت و آن را از طرفي به عملكرد شوراي نگهبان در رد صلاحيت اصلاح طلبان و از طرف ديگر به بي ميلي مردم به اصولگرايان مرتبط دانست كه در نتيجه تعداد زيادي ترجيح دادند هيچ كدام از دو پرچم را در دست نداشته باشند و به نوعي با پنهان كردن باورهاي خود خواستند به مجلس راه پيدا كنند.\nوي البته اين روند را به ضرر نهاد مجلس دانست و اصل شفافيت را مورد تاكيد قرار داد و افزود: ۱۵۸ نفر به عنوان ليست اميد راي آورده اند و ۱۲۰ نفر در فراكسيون اميد حضور داشتند اما راي آقاي عارف مي شود ۱۰۳ راي! نمي شود به مردم چيزي گفت و در مجلس كار ديگري كرد و اين به نهاد مجلس و به اصل شفافيت در رفتار سياسي ضربه مي زند.\nعلي مطهري در مجلس قبل كتك مي خورد اما حالا نايب رئيس شده است\nحق شناس البته درادامه اين مجلس را به هر نحو بسيار متفاوت تر از مجلس قبل توصيف كرد و گفت: اگر بخواهيم واقع بين باشيم اين مجلس فرق زيادي با مجلس قبل دارد؛ علي مطهري قبلا كتك مي خورد حالا نايب رئيس مي شود؛ پزشكيانِ اصلاح طلب الان جاي ابوترابي نشسته است و پنج نفر از اعضاي هيئت رئيسه مجلس از نيروهاي اصلاح طلب هستند.\nروحاني گفت صد روزه گزارش مي دهم نه همه چيز را درست مي كنم\nدر ادامه جلسه پرسشي در مورد وعده حل كردن مشكلات كشور طي۱۰۰ روز توسط رئيس جمهور مطرح شد كه حق شناس اين گفته را رد كرد و تاكيد كرد: آقاي روحاي هيچ وقت نگفت مشكلات را صد روزه درست مي كنم بلكه گفت صد روزه به مردم گزارش مي كنم كه البته يك جاهايي هم كوتاهي كردند و در برخي حوزه ها گزارش نداده اند. اصلا هيچ آدم عاقلي هيچ وقت نمي آيد بگويد من صد روزه تمام مشكلات را حل مي كنم.\nتحريم ها كه زماني «كاغذپاره» خوانده مي شد واقعا براي كشور ايجاد مشكل كرد\nوي همچنين در پاسخ به اين پرسش كه خسارت كاهش غني سازي از سطح ۲۰ درصد تا ۳ درصد در اين دولت را چگونه توضيح مي دهيد و آيا اين نابودي دستاوردهاي دولت قبل در بخش هسته اي نيست گفت: ببيند وضعيت مملكت چگونه بود؛ پنج قطعنامه تحريم عليه ما صادر شده بود و امكان فروش نفت روز به روز كمتر شد و با ادامه اين روند به صفر مي رسيد، مايحتاج اوليه مردم مثل دارو، گندم و شيرخشك و غيره به سختي تامين مي شد. عمر ناوگان هوايي ما به ۲۷ سال رسيده بود و شاهد سوانح هوايي بوديم. مشكلات پس از تحريم ها داشت گلوي اين مجموعه را مي گرفت؛ تحريم هايي كه يك زماني مي گفتند «كاغذ پاره است» واقعا براي كشور مشكل ايجاد كرده بود حالا اگر شما باشيد بين حل مشكلات اساسي و تامين مايحتاج اوليه و غني سازي ۲۰ درصد كدام يك را انتخاب مي كنيد؟ در زندگي شخصي و در خانواده هم پدر سعي مي كند ابتدا چهارديواري و غذا و دارو و شيرخشك و پوشاك خانواده را تامين كند سپس اگر چيزي زياد ماند مثلا تلوزيون جديدي هم مي خرد و به اين مي گويند اولويت بندي كه شرط عقل است.\nمردم با راي دادن به روحاني گفتند با دنيا تعامل كنيم\nدر ادامه جلسه يك دانشجوي منتقدِ دولت درخواست كرد پشت تريبون بيايد و در جايگاه مدير جلسه ي پرسش و پاسخ بنيشند كه با استقبال سخنران و مدير جلسه واقع شد. اين دانشجوي بسيجي، با اشاره به سال هاي جنگ تحميلي و مقاومت مردم در برابر قطع نامه هاي آن سالها گفت: در زمان جنگ و با آن تحريم ها جوانان ما سه روزه موشك مي ساختند و چرا الان ما نتوانيم در برابر اين تحريم ها بايستيم و از توان همين جوان ها استفاده كنيم؟\nحق شناس در پاسخ به اين پرسش ابتدا به تناسب هزينه و فايده اشاره كرد و سپس صاحبان حق در اين تصميم گيري مهم را «مردم» دانست و گفت: اگر مردم بخواهند عيبي ندارد؛ در كره شمالي هشتاد درصد مردم در قحطي و سختي هستند ولي موشك دارند اما اينجا كره شمالي نيست و كشور ما «جمهوري اسلامي» است و ديديد كه در انتخابات ۲۴ خرداد ۹۲ مردم چرا به آقاي روحاني راي دادند؛ در آن انتخابات مهمترين بحث پرونده هسته اي بود و هر نامزدي مدل خودش را ارائه كرد و آقاي جليلي همين مدلي كه شما مي گوييد را مطرح كرد. او شش سال ايستاد و مقاومت كرد و هر بار با خانم اشتون حال و احوال مي كرد و در آخر هم به قول آقاي ولايتي بيانيه اي مي خواند و باز مي گشت و يك قدم جلو نرفت اما ديديد كه فقط هشت درصد مردم به آقاي جليلي راي دادند. در مقابل آقاي روحاني آمد و گفت مي خواهيم با جهان به تعامل برسيم و چرخ زندگي مردم هم بچرخد و مردم ايشان را انتخاب كردند.\nوي در همين مورد غير از راي مردم، به همراهي مقام معظم رهبري با راهبرد «نرمش قهرمانانه» هم اشاره كرد و در ادامه گفت: غير از مقام معظم رهبري و مردم، اتفاقا مجلس نهم كه تندروترين مجلس بود هم برجام را تاييد كرد؛ پس همه تاييد كرده اند و چرا عده اي آدرس غلط مي دهند؟! اين وسط فقط تيم جديد رفت و خواسته مردم و رهبري و نظام و مجلس را با زبان ديپلماتيك مطرح كرد. همين.\nنبايد به مصالح ملي، نگاه جناحي كرد\nدر ادامه جلسه دانشجوي ديگري مواضع سخنران مراسم را نه منصفانه كه مغرضانه خواند و گفت: با آمدن دولت روحاني نه چرخ سانتريفيوژ چرخيده و نه چرخ زندگي مردم؛ وي كه به عنوان دومين منتقد دولت، براي چندين دقيقه فرصت يافت تا در جمع اصلاح طلبان و حاميان دولت در لارستان سخن بگويد در ادامه افزود: تيم مذاكره كننده در جايي مي گويد تمام خط قرمزهاي نظام رعايت شده يا رهبري در جريان جزئيات مذاكره بوده اند اما بعدها در بيانات رهبري اين موضوع نقض مي شود.\nسپس يكي ديگر از حاضران نيز درباره ارتباط پرونده هسته اي به منافع ملي پرسيد و اينكه آيا جناح ها بر اساس نگاه ملي با آن برخورد مي كنند يا خير و حق شناس در پاسخ با تاكيد بر اينكه نبايد به مصالح ملي نگاه جناحي كرد به خاطره اي از ديدار آقاي جليلي با خود اشاره كرد و گفت: زماني كه من روزنامه «اعتماد ملي» را منتشر مي كردم آقاي جليلي يك بار به من گفتند كه يكي از مستندات ما در مذاكرات، روزنامه اعتماد ملي بوده و اينكه به خانم اشتون گفته اين روزنامه منتقدترين روزنامه دولت در ايران است اما ببينيد كه در ماجراي هسته اي با يك نگاه ملي از تيم هسته اي حمايت مي كند.\nمحمد جواد حق شناس در پايان گفت: من به تمام حرف هايي كه زدم باور دارم اما لازم نيست شما حرف هاي من را بطور كامل بپذيريد بلكه به تمام اين نكات شك كنيد اما به تمام اين موارد منصفانه بنگريد. همه ما نظام و رهبري را دوست داريم اما بدانيد كه اداره مملكت كار ساده اي نيست.


ملکه گوهرشادبیگم بانوی نام دار تورک کی بود | تورکستان جنوبی\nصورتگری که خواسته پیشنۀ مرا – از برگهای سوختۀ تقویم\nدر آبگینۀ خانۀ پندار بنگرد – تصویری از چراغ شقایق کشیده است\nاما هزار حیف که هرگز ندیدنیست – بادی که بر چراغ شقایق وزیده است\nگنبد سبز یا گنبد گوهرشاد؛ مقبره و یا گنبدخانه ایست که متصل به مدرسه، مسجد و مصلی هاي خيابان هرات، به دستور ملكه ي شاهرخ ميرزا ـ گوهرشاد آغا ساخته بود و امروز از تمام آن مجتمع شكوهمند ساختمانی كه از شهكارهاي صنعت معماري جهان اسلام شمرده مي شود؛ صرف پنج مینار و همین گنبد سبز باقي مانده است كه اجساد گوهرشاد بیگم، پسرانش بایسنقر ميرزا و میرزا محمد جوگی؛ و نواسه اش علأالدوله پسر بایسنقر درآن مد فون اند. بخش هاي ديگر اين بناي تاريخي از گزند حوادث روزگار مصئون نمانده، عمداً ويران گرديده اند. با آنهم بخش باقيمانده به عنوان مشت نمونه ي خروار؛ نماد عشق زنی را به تمثيل مي گيرد كه ميهن دوستي در تار و پود وجودش سیلان داشت و براي اثبات اين عشقش سر و جان را فداي كشور ساخته، در راه دفاع از شهر محبوبش هرات به شهادت رسيد.\nگوهرشاد ملکه یی بود كه در پهنای جغرافياي خراسان زمین محبوب عامه ي مردم و بانوی اول كشور شناخته مي شد. همو بود که به دور از تعصب و تفوق پسندی اشراف منشانه، در خدمت مردمش قرار داشته، از بزرگترين فرهنگيان و هنرمندان كشورش حمايت كرد و نتيجه ي همين از خودگذري و محبتش به خلق بود كه امروز پس از گذشت سده هاي طولاني، هنوزهم نامش ورد زبان هاست و به عنوان يكي از كساني شناخته مي شود كه سنگ تهداب تمدن بزرگ عصر خويش را گذاشت و بذر اول مدنيت تیموریان هرات را افشاند. بناهایي را که او آباد كرد، براي تعيش خواص و اعیان نه بود، بلکه هريكي از آنها در خدمت عامه ي مردم قرار داشته؛ تأسيسات عام المنفعه شمرده مي رفتند.\nشهر هرات که در منابع كهنِ تاریخی بنامهای هری ۱ و هریوا نيز یاد شده است؛ تاریخي بس کهن و سرشار از افتخارات بزرگ دارد؛ این شهر در زمان غزنویان يكي از مهمترين شهرهاي خراسان بود و در عهد تیموریان با ملقب شدن به مروارید شهرها به يكي از بزرگترين کانون هاي علمی آسیا مبدل گرديد. آنگاهي که در سال ۱۳۶۹ میلادی، شورای نظامی تیمور کورگانی ( ۱۳۳۵- ۱۴۰۴م.) به او لقب امير دادند و شهر سمرقند را پایتخت امارتش قرار دادند، جهان گشايي اين امير باعزم ولي بي رحم آغاز يافت. وي در آغاز به فتح مناطق ماورألنهر، خوارزم، اطراف بحیره ي کسپین، هند، عراق، قفقاز جنوبی و ساحات آسیای غربی نایل گشت و در ۱۴۰۴ م. که تصمیم لشکرکشی به چین را داشت، ديده از جهان فروبست. تیمور با وصف آنکه یک مسلمان متعصب بود، بيش از همه به قتل و غارت مسلمانان پرداخت. در شهر هرات کله منارها ساخت، دیوارهای تدافعی آن را ویران كرد و دروازه ي فلزی پر نقش و نگارش را به زادگاه خود ـ شهر سبز ـ انتقال داد. در سیستان بند رستم را که ساحات سیستان افغانی امروزي را آبیاری میکرد، منهدم نمود که در اثر آن، شهرهای چهار طرف آن به ویرانه هاي متروک مبدل گشت و تا به امروز نيز کسی موفق به اعمار مجدد آن بند مهم و تاریخی شده نتوانست. تیمور كه در جنگ های سیستان دو انگشت دست راستش را باخت و پای چپش نيز زخم برداشت؛ به نام تیمور لنگ شهرت یافت؛ زيرا در اثر اين زخم بود كه تا اخير عمر می لنگید.\nتیمور چهار پسر داشت: غیاث الدین جهانگیر، معزالدین عمر شیخ، جمال الدین میرانشاه و شاهرخ میرزا كه از مادري تاجيك و دری زبان به دنیا آمده بود؛ در زمان سلطنت پدرش والي خراسان مقرر شد. اين رويداد در سال ۱۳۹۶م. اتفاق افتاد و نه سال پس ازآن به سال ۱۴۰۵م. درهمان شهر اعلان پادشاهي کرد و همانجا را پایتخت قرار داد. سمرقند و زابلستان را تحت حاكميت خود در آورد و سلطه اش را بر آسیای مرکزی وسعت بخشيد. شاهرخ مردي مدبر، دانشمند و عادل بود. شايد تيمور وي را به علت همين ويژه گي هايش بيشتر از ساير پسران خود دوست داشت. وي پس از رسیدن به مقام شاهي؛ به اسرع وقت زخم هایي را که پدرش بر پيكر خراسان زمین وارد آورده بود، در سایه ي فراست خود و خانم خیراندیشش التیام بخشید. دیوارهای تدافعی شهر هرات را که به اثر حملات چنگیز و تیمور ویران شده بود، از نو ساخت و عمارات با شکوه زیادی بنا نمود. بدینترتیب از سال ۱۳۹۹ تا ۱۴۴۷ م. که ديده از جهان فروبست، هم خود او و هم خانمش گوهرشاد؛ تمام توانايي هاي شان را وقف عمران مجدد هرات و رشد و انکشاف عرصه های مختلف هنری و ادبي خراسانزمین نمودند.\nشاهرخ در سال ۱۳۸۸م. با گوهرشاد آغا دختر امیر غیاث الدین ترخان ازدواج نمود. چنانكه از لقب امیر غیاث الدین پيداست، نزد امیر تیمور از مقام والایی برخوردار بود. ترخان و اغاجی یا آغجی منصب خاص دستگاه امرای ترك تبارست و به كساني اطلاق مي گردد كه میان سلطان و رعیت واسطه بودند. بخاطر حشمت و نفوذی که داشتند، بدون التزام به رعایت نوبت و رخصت، نزد سلطان بار می یافتند. مادر گوهرشاد كه در سال ۱۴۱۴م. ( ۸۱۶ ق) در شهر مشهد وفات یافته، در جوار مرقد امام رضا مدفون گردید؛ بانوخانزاده بیگم نام داشت. دخترش؛ این ملکه ي با وقار، خردمند، محتاط، با حیا، رحمدل، پرعاطفه، آراسته، خير و سخاوتمند در اطعام و انعام، صدقات و خیرات، موصوف به حسن تدبیر و آگاه از سیاست؛ مقام والایی داشت. اغلب منازعات مهم مردم به تدبیر وی حل و فصل می گرديد. او از ثروت مادی ايکه به ارث برده بود، به نحو عاقلانه ، عالمانه و عادلانه استفاده کرده، همه را در راه بازسازی، اعمار اماکن عام المنفعه و کمک به رعایا به مصرف ميرسا نید. حتی اهل علم و دانش از جاهای دور جهت فراگیری علوم به مدرسه ي وی که در کنار مقبره اش اعمار گردیده است؛ مراجعه می کردند. او خود به تاریخ و ادبیات علاقمند بود، از همين جهت شاعره ي نامور سده ي نهم هجري ـ مهري هروي ـ را به مصاحب و ندیمي خود برگزيده بود. گفته میشود که این زن دانشمند در امور دولتی و حکومتی به شاهرخ میرزا مشوره های سازنده یی میداد و در امور اجرایی نيز سهم فعال میگرفت. همچنان در بسیاری از سفرها شاهرخ میرزا را همراهی میکرد. وی پس از مرگ شوهرش نيز نزد مردم از قدرت و عزت برخوردار بود. اکثر اوقات که مشاجره بین شهزادگان و حکام دولت به وقوع می پیوست؛ او به میانجی گری می پرداخت و مصالحه ايجاد مي كرد. این شهبانوي ترک تبار توجه خاصی به عمران و آبادی داشت. مسجد جامع مشهد، با نوآوری های هنر معماری و کاشیکاری زيبا، و مسجد گوهرشاد که هنوزهم پا برجاست از آثاريست كه به مصرف شخصي او ساخته شده اند. مسجد گوهرشاد كه به نام نامي خودش مسماست، به باور باستانشناسان، یکی از دوازده بنای منحصر بفرد جهان شمرده مي شود که از لحاظ هنر معماری و کاشی کاری عالیترین بناي جهان اسلام شناخته مي شود. ازبناهای تاریخی دیگر گوهرشاد ؛ بقعه ي شمس الدین در یزد، تربت شیخ جام، مسجد کبود تبریز، مسجد جمعه ي اصفهان، مسجد شاه و یک چهارباغ در شیرازست. همچنان در ايران امروزي، باغ قراچه، باغ جهان نما، باغ دلکشا و باغ ارم نیز از ساخته های گوهرشادست که هنوز هم بنام های سابق شان یاد می گردند. در داخل كشور امروزي ما افغانستان، یکی شاهکارهای عمرانی گوهرشاد در خيابان٢ هراتست كه شامل يك مدرسه، مسجد و یک مصلی مي باشد. اين محل كه امروز به نام پایمنار معروفست؛ در آن پنج مصلی وجود دارد كه صرف یکی آنرا گوهرشاد اعمار نموده است بقيه ي آنها در دوره های پيشين بنا شده اند كه پس ازين درباره آنها سخن خواهيم گفت. گوهرشاد در زمان حیاتش مقبره يي نيز در جوار مدرسه ي اين محل، براي خود اعمار نموده بود كه هنوز برجاست.\nساختن عمارت باشکوه مدرسه كه در سال ۱۴۱۸م = ۸۲۰ ق. آغاز شد؛ بیست و یک سال را دربر گرفت تا به پايه ي اكمال برسد. ماهرترين معماران، خوشنويسان، تذهیب کاران و نقاشان از سرتاسر قلمرو خراسان عهد شاهرخ در بسر رسانيدن ساختمان اين مدرسه كه يكي از عجايب مشرق زمین بحساب می آمد؛ سهم گرفته اند. مدرسه بطرف شمال مصلی در مقابل مسجد واقع بود که از جهت منظر جای دوم را داشت. راه درآمد مدرسه، یک گنبد کماندار بود که کمان های متعددي در مرکز آن چندین چوکات را به وجود آورده بودند. مناره های مدرسه كه آگنده از ريزه كاري هاي فن مهندسي بودند و ارتفاع هريك ازآنها به پنجاه متر می رسید؛ در گوشه هاي اين بنا سر بر فلک کشیده شده بودند. گوهرشاد در کنار این مدرسه؛ مقبره ي زیبایي برای خود و شوهرش ساخته است که تا اکنون بحال خویش باقی مانده و به نام مقبره ي گنبد سبز(در زبان گفتاري گمبذ سوز) زينت افزای شهر هراتست. امروز قبرهاي اين ملكه ي خير و دانشمند و فرزندانش درين مقبره قرار دارند؛ ولي هنگامي كه شوهرش شاهرخ ميزرا در سال ۸۵۰ ق. در شهر ری ديده از جهان فروبست، جسدش را به هرات انتقال داده، در داخل همین مقبره ي باشکوه مدفونش ساختند. اما دو سال پس ازآن پسرش الغ بیک میرزا که والي سمرقند بود؛ جسد پدر را با مقداري از خاک گورش به سمرقند انتقال داد و در جوار قبر پدر کلان خود ـ امیر تیمور ـ به خاک سپرد که امروز آن محل را گور امير مي نامند.\nاز موضوع دور نشويم؛ منظره ي نخست اين ساحه؛ مسجد عیدگاه بود كه مساحت آن ۶۸ در۱۰۶ متر را احتوا مي كرد. اين مسجد و مدرسه و مصلی ها، نه تنها یکی از زیباترین آثار هنری کشور ما شمرده مي شوند، بلکه در جمله ي آثار بی نظیر مشرق زمين به حساب مي آيند. در پهلوي اينها مسجد دومی يي نيز اعمار گرديده بود كه نمازهای پنجگانه ي روزانه را در آن ادأ مي كردند. بنا به گفته ميرمحمدصديق فرهنگ تعداد اصلي مصلی هاي هرات پنج پايه بوده كه هر کدام آنها به دوره هاي متفاوت تاريخ ما ارتباط دارند؛ مصلی اول را سلاطین کرت هرات بنا نهاده بودند؛ مصلی دومی را امیر تیمور کورگانی ساخته بود و مصلی سوم یاد گار عهد شاهرخ ميرزا و چهارمي مربوط به دوران سلطنت سلطان حسین بایقرأست. مصلي پنجمي را سلاطین ازبک بنا نهاده بودند که بوسیله ي سلاطین اول صفویه به اتمام رسانده شده است.۳ هر یک از این مصلی ها داراي صحن و ایوان و گنبدی بودند با دو منار مرتفع. میر عبدالکریم بخاری که مصلی هاي مذکوررا از نزدیک دیده است مینویسد :«مصلاي هرات ازهر جهت خوب حفاطت شده قبه ي آن در بلندی و بزرگي به اندازه ي گنبدعثمانیه ي قسطنطنیه بوده، سقف كاشيكاري شده ي آن پوشيده از گل و برگ و نقش های طلایی و لاجوردی است.»۴ ناگفته نماند كه عمارت گنبد عثمانيه ي تركيه را امروز مسجد نور مي نامند.\nاز جمله ي نه عدد میناریکه تا هفتاد سال پيش درين محل آباد بود؛ فعلآ صرف پنج عدد آن باقی مانده زيرا چهارتاي ديگر آنها بنابرعوامل گوناگونی از بین رفته و يا از میان برداشته شده اند. تكان ها و ارتعاشات دايمي زمین محل، كه از اثر رفت و آمد وسایط نقلیه بالاي سرک احداث شده در ميان اين میناره ها ناشي مي شود؛ مهمترين عاملِ تخریب آن ها را فراهم ساخته است. با آنكه اخيراً سرك مذكور بنا بر اعتراض فرهنگدوستان هرات به روي ترافيك بسته شد؛ اما دشمنان هویت و تاریخ پرغنای فرهنگی ما دوباره سرک را به روی ترافیک گشودند و مینارهای باقیمانده را در معرض خطر انهدام قرار دادند. یکی ازين مصلي ها به اثر اصابت مرمی يكي از تانک هاي ارتش سرخ روسيه در سالهای ۱۹۸۰م. بر بدنه ي آن؛ صدمۀ زیادی دیده و بیک طرف خم گردیده است، ولي براي جلوگیری از فروغلتيدن كامل آن، موقتاً توسط یک کیبل فلزي بسته شده است.\nمقبره ي گوهرشاد نيز متأسفانه به همين حال مواجه است. تزیینات قسمت های پیزاره ي دیوارهای داخل آن از میان برداشته شده و یک قسمت از سقف گنبد نیز نگاره هایش را از دست دادهاست. تزیینات باقیمانده ي آن انسان را بیاد گفته های مورخ نامور سده ي نهم كشور ـ خواند میر ـ می اندازد که نوشته است:«مکتب گوهرشاد(مکتب هنری) روشی است با طنطنه و خیلی مشعشع كه درآن زيبايي به نحو شايسته يي بازتاب يافته، آثار آن در تمام ساختمان های هرات دیده میشود؛ ازهر حیث منظم وبا ظرافت است.» گنبد زیبای مقبره ي گوهرشاد که با نوارهای ساختمانی چین دارِ مزين با کاشی های آبی لاجوردی و آسمانی رنگ تزیین گردیده؛ دو محفظه یا پوشش تحتانی دیگر نیز دارد. و به اين ترتيب دارای سه گنبد یا پوشش است كه یکی بالای دیگر قرار گرفته اند. گنبد اولی يا تحتانی که سقف مقبره را تشکیل میدهد، بمنظور نمایش تزئینات سقف؛ به ارتفاع کمي ساخته شده است، تا بیننده بتواند اين آرايه ها را بخوبی و روشني ببیند و تزئینات سقف فضای داخل مقبره را با شکوه تر و زیباتر جلوه دهد. زیرا سقف بلند مانع جلوه نمایی تزئینات و رؤيت دقيق آن مي گردد. گنبد دومی پوششي است محافظوی تا جلو نفوذ آب باران و برف به سقف مقبره را گرفته بتواند. گنبد سومی یا بیرونی نيز به منظور شکوه هرچه بیشتر نمای بیرونی مقبره ساخته شده است. اين بخش كه بشکل استوانه یی و بسيار بلند اعمار گرديده است، از فاصله بسيار دور قابل دید بوده، سر به آسمان کشيده است. دیوارهای مقبره نیز دارای محفظه بوده، یک زینه ي پنهانی از درون اين محفظه، راه به جوف گنبد می برد و راهي به بام مقبره نیز دارد.\nتزئینات داخل مقبره که در ساختن آن از رنگ های گرم و سرد استفاده شده، زیباست. گرچه گذشت زمان این نظاره ها را کمرنگ ساخته، ولي نتوانسته است جلوه هاي خيره كننده ي زیبایي آن را از بين ببرد. دیوارهاي مقبره مزين با رواق هایست كه مقرنس هاي زیبا، شكوه عجيبي به آنها داده است. تزئينات سقف آن دارای اشکال کوکبی بوده، حاشیه ي دایروی اش كه با کتیبه هایي از آیات قرانی متبرك گردیده است، خیلی چشمگیر میباشد. در یک گوشه ي داخل مقبره، پارچه هایي از سنگ مرمر نبشته دار انبار شده است؛ که به گمان اغلب سنگ نبشته ي رویکار پیش طاق کمان مدرسه یا مسجد بوده است. در این کتیبه ي مرمرین آیات قرانی به خط کوفی معقد بشکل زیبایي منقورگردیده است. دریکی ازاین سنگ نبشته ها اسامي شاهرخ و گوهرشاد آغا نیز به نظر مي رسند. در صحن داخل مقبره، گورها در قسمت وسط آن در یک ردیف موقعیت دارند. بالای هر قبر لوح سنگ مرمرینی قرار گرفته که قسمت های زیرین آن با کندنکاری های منحصر بفرد مزین گردیده است. اما کدام ضریح یا کتاره که این لوح سنگ های تاریخی را از دسترسی زيارت كننده گان دور نگهدارد، موجود نیست و یا هم اگر بوده، از بین رفته است. به همين گونه آثار موجويت چلچراغ يا قندیلي در سقف و شمعدان هايي در دیوارها هویدا بوده، اما اكنون از خود آنها خبري نيست. كتيبه ي اين محل حاكي از آنست كه در ساختمان این مدرسه، مسجد و مقبره؛ برعلاوه ي استاد قوام الدین معمار، مهندس عمادالدین نیز سهمي داشته که ممکن است معاون استاد قوام الدین بوده باشد. همچنان نام اشخاص دیگریکه بحیث رسام، نقاش و خطاط این عمارات در کتیبه ی مورد بحث ياد گرديده اند؛ عبارت اند: خواجه قمرعلی هروی، جعفر جلال هروی و خواجه میرک هروی (كه در آثار امروزي ایران، میرک اصفهانی خوانده مي شود). اين کتیبه به خط زيباي جعفر جلال هروی نوشته شده و تزئين و تذهيب آن توسط میرک هروی صورت گرفته است.\nناگفته نباید گذاشت که در نزدیکی های دروازه ي مقبره ي گوهرشاد، سنگ سفید منقشی را گذاشته اند. كه ممكن است از صحن حویلی مدرسه ي تخریب شده به اینجا منتقل شده باشد. قرار روایت شفاهی متولی این زیارتگاه؛ اين يكي، لوح سنگ گور پهلوانی بوده که در جریان ساختمان مصلی ها، برای معماران خشت پرتاب می نموده است.\nطرح پلان و وارسی از کار این ساختمان باشکوه، همه محصول استعداد ذاتی، خلاقیت، ابتکار و زحمات شباروزی بزرگمرد هرات ـ استاد قوام الدین معمار ـ است که منابع ایرانی او را اهل شیراز مي دانند. استاد قوام الدین كه ریاست هیأت معماران دربار را به عهده داشت، مسجد گوهرشاد مشهد نيز از محصولات هنر و زحمات وي است. او كه مورد لطف و حمايت ملکه گوهرشاد آغا واقع بود، استعداد و مهارتش به فن معماری خلاصه نمي شد؛ زيرا او شعر مي گفت و به دانش نجوم نيز مهارت داشت. دولتشاه سمرقندي در تذكرة الشعرأي خود نوشته است كه زماني شاهرخ در هرات، به علت اشتباهي در امور بنايي بر او خشمگين گرديده از كار منفكش ساخت. چندي بعد او خود را به يكي از مجلس امير رساند كه شاه خود نيز درآنجا حضور داشت. كسي از دوستان تيمور به عرض رساند كه استاد قوام الدين رساله يي در تنجيم نوشته و آرزو دارد آن را به پادشاه تقديم كند، تيمور او را پذيرفت ولي همينكه كتابش را به دست گرفت؛ في ال بديهه گفت:\nپژوهشگر و باستانشناس روسی ـ خانم گالینه پوگاچینکوا ـ در كتاب تاریخ صنایع قدیم افغانستان، در مورد گنبد سبز مي نويسد: قوام الدين معمار نخستين كسيست كه گنبدي را به چنين شيوه يي بديع، تازه و ابتكاري اعمار نموده است. حقيقت آنست كه شيوه ي گنبدسازي در مقبره ي گوهرشاد به آخرين حد کمال رسیده است، زيرا تخنیک علمي و تكنيك ژرف آن بر بیننده تأثیر بس مهمی وارد میکند. طريق پر نمودن ميان بادبانها با پلاسترکاری منقوش چنان يك شيوه جالب و بديع هنر معماریست که هرچي بيشتر و دقیق تر به آن نگريسته شود، تعجب و حیرت بیننده را اضافه تر به خود جلب می كند زيرا مناظر منبت کاری و نقاشی رنگین آن بيحد جالب توجه است. در بخش پاييني مقبره، از تهداب تا پیزاره ي ديوارها خشت های رنگین کاشی موزائیک گرفته شده و بالاتر از پیزاره متن طلایی رنگ رسم ها و نقوشي وجود دارد كه خط پلاسترکاری منقوش آن تمام ساحه را احاطه کرده و تا به گنبد ادامه مي يابد. اين بخش آگنده از خطوط كامل هندسی میباشد.۶ ناگفته نبايد گذاشت كه گذشت پنج سده ي كامل و مرور گرم و سرد روزگار، به محیط خارج گنبد و بدنه ي تعمیر آسيب هاي فراواني وارد آورده بود. اما در سال ۱۹۹۵م. موسسه ي داکار اين خرابي هارا تا حدود زيادي مرمت نموده است؛ ولي بخش های داخل و خارج مقبره که نقوش و نوشته های آن از بین رفته است، به حال خویش گذاشته شده، و به صورت ساده و بدون بازسازي نقوش و نبشته ها ترمیم گردیده است.\nگرچي گوهرشاد بيگم اين مقبره را براي شخص خود و شوهرش ـ شاهرخ ميرزا ـ اعمار نموده بود؛ ولي چنانكه گفته شد پسرش، جسد شاهرخ ميرزا از كنار او دور ساخت؛ ولي امروز كساني ديگري از فرزندان و اهل خانواده در كنار اين ملكه ي نيكوسرشت خفته اند كه در ذيل به بازشناسي آنها مي پردازيم: يكي ازين شخصیت هايي كه در جوار مرقد گوهرشاد خفته است، پسر جوانمرگش ـ میرزا بایسنقر ـ است. میرزا غیاث الدین بایسنقر كه در دربار پدر سمت وزارت داشت، در سال ۱۴۳۴م = ۸۳۷ ق. به عمر ۳۷ سالگی ديده از جهان فروبست. مراسم تکفین او در باغ سپید صورت گرفت و در مقبره يي كه مادرش ساخته بود مدفون گرديد.۷ میرزابایسنقر، مردي بود خوش طبع، هنرمند، هنرپرور و شجاع. خطوط هفت گانه را با مهارت تام مي نوشت، ولي در نوشتن خط ثلث استاد بود. هنرستان خطاطی و نقاشی هرات مرهون این شهزاده ي والاگهر میباشد. درين هنركده چهارصد تن کاتب، مصور، مذهب و مجلد کار می کرد. جعفر بایسنقری رئیس کتابخانه ي آن نگارستان بود. شهنامه یی به خط بایسنقر میرزا در موزیم كاخ گلستان تهران که ۲۲ تصویر از شهکارهای نقاشی هرات را با خود دارد؛ موجود است. پروفیسور د. برت رئیس موزيم بريتانيا، این کتاب را در تاریخ زندگی بشر، عالی ترین و گرانبها ترین کتاب دانسته است.۸ در مسجد گوهرشاد مشهد نيز کتیبه یی به خط ثلث جلی بایسنقر ميرزا موجودست، كه بر پیشانی ایوان مقصوره يكي از شهکارهای هنر خطاطی را در خود جا داده است. میرزا بایسنقر؛ هنرمند معروف هرات ـ خواجه غیاث الدین نقاش را در رأس هيأتي به كشور چین فرستاد. به او دستور داده بود تا خاطرات سفرش از روز عزيمت از دارالسلطنه ي هرات تا زمان برگشت خويش را ثبت روزنامچه یی سازد؛ و او نيز شرح چگونگی راه ها، وصف ولایات و عمارات، قواعد شهرها، عظمت پادشاهان و طریقه هاي کشورداري و سیاست ایشان، عجایبات آن بلاد و دیار، اطوار ملوک نامدار و غیره را روزمره نوشته و در هنگام بازگشت به هرات در رمضان سال ۱۴۲۰م ۸۲۵ ق. اين سفرنامه ي خودرا تقديم بایسنقر ميرزا نمود.\nمیرزا بایسنقر شعر هم میسرود. نمونه ي از کلامش كه ثبت تذكره ها گرديده، چنين است:\nبه گونه يي كه پيش ازين نيز اشاره نمودیم، سنگبناي نخستين دانش و هنر عهد تیموریان هرات توسط گوهرشاد بانو و شاهرخ میرزا گذاشته شد؛ ولي هنرپروری و علم دوستی، به تأسي از سلوك آنها، بین اخلاف شان بیک عنعنۀ نیکو مبدل گرديد. چنانكه خدمات هنری و علمی پسر دیگرشان ـ الغ بیگ ميرزا مثال برجسته ي اين امرست.\nالغ بیگ كه پسر چهارمی شاهرخ میرزا بود، در سال ۱۳۹۴م. از بطن گوهرشاد آغا زاده شده و در ساليان نوجواني از سوي پدر والي پاردريا تعيين گرديد. او درآن سرزمين، یک پنجم اوقات شباروزي خود را صرف امور دولتی میکرد و بقیه ي آنرا به تحقیقات علمی سپری می نمود. چون به دانش نجوم دلبستگي داشت، بنای رصدخانه ي معروف سمرقند را گذاشت و در پهلوي آن مرکزي براي علوم ریاضی تأسیس کرد که ۶۰ تن از دانشمندان اين ساحه در آنجا مصروف کار بودند. همین گروه بود که به اتفاق الغ بیگ فرمول های سینوس و تانجانت رادر ریاضی نوشتند. از بركت توجه و دانشپروي الغ بيگ بود كه در روزگار وي حتي مباحثات كوچه بازار سمرقند پيرامون مسايل رياضي و ستاره شناسي بود. غياث‌الدّين جمشيد كاشاني دانشمند رياضي دان همانروزگار كه با همراي يكي از دوستانش به نام معين‌الدّين كاشاني؛ توسط پدرش به سمرقند فرستاده شده بود، در نامه هايي به والدش نوشته بود كه دانش رياضي و نجوم در شهر سمرقند آن قدر وسعت يافته است كه حتي مردم در سر بازار و روي كوچه ها هم به مباحثه روي موضوعات اين دو علم مشغول اند.۹ الغ بیگ كه قاري قرآن نيز بود اين كتاب مقدس را در مدت ششماه از بر کرد. وی دانشمند بزرگی بود اما از سیاست سر رشته ي خوبي نداشت؛ از همين جهت بود كه در سال ۱۴۵۰م = ۸۵۳ ق. به دستور پسر نیمه دیوانه اش ـ عبداللطیف ـ که حاکم بلخ بود، بقتل رسید. عبداللطیف همان کسیست که برادر کوچکتر خود ـ میرزا عبدالعزیز ـ حاکم سمرقند را نيز بقتل رساند و دارایی جده اش (گوهرشاد آغا) را نیز تاراج نمود. سرانجام بعد از یک سال از توطته ي قتل پدرکشته شد. قاتلین سرش را از تن جدا کرده، به طاق مدرسه ي الغ بیگ آویختند. ميرزا الغ بيگ شعر نيز مي سرود؛ نمونه يي از کلامش اينست:\nهرچند ملک حسن به زیر نگین تست\nبعد از وفات شاهرخ، خراسان به میدان تاخت وتاز شهزادگان تیموری مبدل گرديد واین مد و جذر زمانی مانع انعکاس طبیعت و شخصیت اصلی هرکدام ازين شهزادگان گرديد که بالای جیفه ي دنیا چه عمداً و چه جبراً با يكي ديگر در نبرد بودند.\nدو تن ديگري كه در جوار مرقد گوهرشاد مدفون اند؛ يكي، پسر ديگرش ـ میرزا جوگی ـ درگذشته ي سال ۱۴۴۶م = ۸۴۸ ق و ديگري نواسه اش علأالدوله فرزند ميرزا بایسنقرست. علأالدوله در ايام سفر بی بازگشت شاهرخ از عراق عجم، در هرات قايم مقام او بود. چون سلطان در جريان اين سفر درگذشت، او كه مورد حمایه مادركلانش ـ ملكه گوهرشاد ـ قرار داشت، بر سریر سلطنت جلوس نمود؛ زيرا پدرش شاهزاده الغ بيگ كه دانشمند ریاضی و فزیک بود، در کار سیاست و مملکت داری بطور لازم دسترسی نداشت ازین لحاظ علاالدوله مورد حمایت ملكه قرار گرفته، بر سریر سلطنت جلوس نمود، ولي این عمل باعث ناراحتی و کدورت بین اعضای خانواده گردیده؛ و نهایتاً باعث عداوت ميان الغ بیگ و علأالدوله گرديده، كاكا از سمرقند بر برادرزاده اش در هرات لشکر کشیده، علاالدوله به مشهد فرار نمود. همین دشمنی سببِ انتقال جسد شاهرخ از هرات به سمرقند گرديد. ازینجاست که خانه جنگی آغاز شده و شخصیت اصلی هريك ازين شهزاده گان زیر پرده ي ابهام منکسف مانده و حافظه ي تاریخ به جز ازجنگ و گریز، غلبه و اسارت اوشان چیز مهم دیگری در خاطره ندارد. نام و نشان شاهرخ و دولت تيموري در پايان عهد اين سلاله بود كه توسط سلطان حسين بايقرا احيا گرديد ورنه اين خانه جنگي ها شكوه دوران سلطنت شاهرخ را پايمال آز ميرزاده گان كرده بود.\nگوهرشاد ـ این الهه ي نیکوکاری که اشرف زنان خراسان زمین بود؛ در زمان حیات خود تلخکامی های زيادي چشید و بسا دیدنی ها دید. پسران هنرمند و شوهرش خردمندش در زمان حیات وی زندگی را برای همیش ترک نموده به دیار باقی شتافتند.خودش هم بالاخره بتاریخ ۱۴۵۷م = ۸۶۱ ق. در نهم رمضان توسط ابوسعید میرزا بشهادت رسید. به روایت تاریخ غبار؛ ابوسعید فرزند میرزا سلطان محمد نواسه ي میرانشاه و کواسه ي امیر تیمور بود که در ابتدا ملازمت الغ بیگ فرزند گوهرشاد را به عهده داشت؛ سپس به جمع مخالفين پيوست. ازينروعبداللطیف پسر الغ بیگ اورا در سمرقند به زندان افگند؛ اما وي توانست از محبس فرار نموده در سال ۱۴۵۲م = ۸۵۵ ق. میرزا عبدالله را از بین ببرد و تا ۱۴۵۷م = ۸۶۱ ق. زمام حكومت سمرقند را به دست بگيرد. پس از آنکه ابراهیم میرزا در جنگ با میرزا شاه محمود مصروف گشت، ابوسعید از پاردريا به قصد تسخیر خراسان حرکت نمود. با گذشتن از درياي آمو، پا به هرات گذاشت و آنشهر را تسخیر کرد. در ابتدأ گوهرشاد را به زندان افگند؛ ولي ازين حقيقت آگاه بود با موجودیت گوهرشاد که نفوذ عمیقی در بین مردم و شهزادگان تیموری داشت نمی تواند براي مدت زيادي هرات را نگهدارد؛ لذا او را به بهانه ي دست داشتن در دفاع از قلعه ي اختیارالدین؛ در باغ سپید که شرح آن قبلآ گذشت به شهادت رساند. مردم هرات جسد او را در مقبره ي گنبد سبز در جوار قبر خالي خالي شاهرخ میرزا و آرامگاه پسرانش بایسنقر میرزا و میرزا محمد جوگی ـ دفن كردند.۱۰ قرار روایت تاريخ معروف حبیب السیر؛ میرزا ابوسعید خود نیز در ۱۴۶۸م = ۸۷۲ ق. بدست میرزا یادگارمحمد بن سلطان محمد میرزا بن بایسنقر میرزا پسر گوهرشاد آغا ؛ به انتقام خون گوهرشاد کشته شد.\nروان گوهرشاد شاد باد! که در تاریخ فرهنگی زنان افغانستان، سنت نیکوی هنرپروری بی مانندی را از خود بجا گذاشت و سرمشق خوبی برای بقیه زنان و نسل های بعدی از خود به يادگار گذاشت.\nچراغی را که گوهرشاد برافروخته بود، تا زمان ظهور دو قدرت استعماری انگلیس و روس کماکان روشن بود. اما با آمدن انگلیس در هند؛ این چراغ به تدریج کم نور شده رفت تا بالآخره به خاموشي گراييد. مجتمع ساختماني مسجد و مدرسه ي گوهرشاد و مصلاهاي اين محل، زير عنوان اين بهانه كه در صورت حمله ي احتمالی روس ها بر هرات ازين بناهای تاریخی به حيثِ سنگر استفاده خواهد شد، توسط نقب و باروت امير عبدالرحمن ـ اين عامل بزرگ انگلیس ـ تخريب گرديدند و دیوارهای تدافعی شهر قدیم هرات که یادگار عصر شاهرخ بود؛ در عهد سلطنت نادرخان و پسرش محمدظاهرشاه به خاك يكسان ساخته شدند. بالاحصار هرات يا قلعه ي اختیارالدین؛ بنا به گفته ي مردم آن شهر، توسط عمال دولت محمدزایی (والی هرات) به بهانه ي دستیابی به دفنیه هاي تیموریان، به مخروبه تبدیل گرديد. خشت های پخته ي قلعه ي مذکور را در پیاده روهای شهر هرات فرش نمودند، تا به زعم خودشان از خشت های قديمي استفاده ي معقول بعمل آورده باشند. مجسمه های چهاراسب اثر استاد ميرمحمدسعید مشعل که در پارک سینما (فعلاً پارک گلها) گذاشته شده بود، توسط طالبان تخریب گردید و به این ترتیب صدها اثر تاریخی ما عمداً معدوم و از میان برداشته شدند. بدتر ازهمه اینکه برخي از اسامی تاریخی اماکن و مناطق معروف هرات را نیز تغیير دادند: سبزوار را به شیندند ؛ کافرقلعه را به اسلام قلعه؛ شافلان را به پشتون زرغون و قره تپه را به تورغندی تغییر نام دادند. هدف ازین همه فعالیت های تخریبی و غیر مردمی اين بود كه ما را با تاریخ و فرهنگ نیاکان مان بیگانه سازند. امروز نيز با تأسف فراوان اين پروسه، با قوت تمام خود نه تنها در هرات، بلکه در سرتاسر افغانستان ادامه دارد. اینست نماد تنزل معنوی بشر که بنام خدمت به فرهنگ؛ مدنیت و فرهنگهارا می زدایند. امیدوارم مردم ما این تندباد را که با چشم سر دیده شده نمیتواند، با دیده ي دل بنگرند واز انجام هر کاری که برای حفظ هویت و تاریخ ما مفید واقع شده میتواند؛ دریغ نورزند. پایان\nـ فلسفه ي شرق. اثر مهرداد مهرین. ص.۲۰۹.\n۲ـ منطقه ي خیابان هرات در سابق خدابان ناميده می شد. در تاریخ بیهقی آمده:«و عید کرده آمد و خوانها نهادند و شراب دادند. امیر به دشت خدابان، هرکس که نظاره ي آن روز بدید، اقرار داد که هیچ روزگار چنین لشکر به یاد ندارد.» اسفزاری گوید: در زمان سابق آن را «کوی خدایگان» میگفتند و بعبارت فرس خدایگان پادشاه را گویند. حضرت نورالدين عبدالرحمن جامی در همين محل سكنا داشته؛ چنانكه فرموده است:\nنوشته شده توسط استاد پرويز بشرمل\n« کار احداث نخستین شهرک قالین در ولایت فاریاب آغاز شد تاریخ تمدن هوری ها »