ام اس یک بیماری خود ایمنی است که بر مغز و نخاع در سیستم عصبی مرکزی تأثیر می‌گذارد، سن شیوع و ابتلا به ام اس ۲۰ تا ۴۰ سالگی است، بیماری ام اس در زنان نسبت به مردان بیشتر اتفاق می‌افتد، ام اس در زنان سه برابر بیشتر از مردان بروز می‌کند. ممکن است بیماری ام اس در زنان علائم خاص و متفاوتی ایجاد کند، اما در کل بسیاری از علائم ام اس در زنان و مردان مشترک است، اما این علائم با توجه به محل و شدت آسیب عصبی ناشی از التهاب در افراد مختلف، می‌تواند متفاوت باشد.\nشیوع ام اس در جهان چگونه است؟\nدر برخی از کشورها مانند قسمت های وسیعی از اروپا، آمریکای شمالی و روسیه، میزان شیوع ای بیماری بالاست و در برخی از مناطق مانند آفریقا و شرق آسیا، میزان آن کمتر اعلام شده، در ایران نیز شیوع بیماری ام اس متغیر و متوسط است. در کشور ایران، آمار ابتلا به این بیماری در نواحی مرکزی، تهران، اراک، اصفهان و فارس، از مناطق دیگر بیشتر است و علت این موضوع هم مشخص نیست. میزان درگیری بانوان با این بیماری در تمامی جوامع، بیش از آقایان است، اما این بیماری در آقایان با شدت بیشتری رو به جلو حرکت می کند، همچنین این بیماری در سنین مختلفی از کودکی تا سالمندی ظاهر می شود که بیشترین سن ابتلا، بین ۲۰ تا ۴۰ سالگی است، زیرا در این سن یک فرد وارد اجتماع، بازار کار و زندگی مشترک شده که امکان دارد در این موقعیت ها، دچار این بیماری شود.استان فارس در بین استان های دیگر کشور، رتبه سوم از لحاظ شیوع بیماری ام اس را به خود اختصاص داده است، همچنین طبق آمارهای به دست آمده، حدود چهار هزار و ششصد نفر در سامانه فارس ثبت شده اند که انتظار می رود تعداد واقعی این آمار، بیش از پنج هزار نفر باشد.\nام.اس یک بیماری چند جانبه است، به این معنا که هم عوامل محیطی و هم نقش ژنتیکی در به وجود آمدن آن تاثیر دارد، ام اس یک بیماری ارثی نیست، اما ژنتیک در آن نقش دارد. مطالعات وسیعی در خصوص نقش ویتامین D۳ در شروع بیماری و تشدید علایم آن انجام شده که لازم است تمامی بیماران پس از مراجعه به پزشک، در زمینه بررسی ویتامین D۳ اقدام کنند، زیرا اگر بیمار از نظر ویتامین D۳ کمبود داشته باشد، باید با مصرف داروی تجویز شده از سوی پزشک، به میزان طبیعی خود برسد و نیز اثبات شده که اگر ویتامین D۳ به حد کافی در بدن بیمار باشد، احتمال بروز و شدت حملات کمتر است. از دیگر عواملی که می تواند باعث تشدید علایم بیماری شوند، می توان به استرس های روحی، مصرف دخانیات و یا حتی در معرض دود سیگار بودن، محیط های گرم و یا افزایش درجه حرارت بدن به هر دلیل، عفونت ها به ویژه از نوع ویروسی و عفونت های چند هفته اول پس از زایمان، اشاره کرد.\nبیماری ms یک بیماری خطرناک است که کاملا بی سرو صدا شروع می شود. خستگی های طولانی مدت، فراموش کردن تاریخ های مهم، تیره شدن بینایی و بسیاری از مشکلات دیگر از نشانه های اولیه بیماری ام اس هستند که شاید کمتر مورد اهمیت قرار گیرند.\nنشانه هایی هست که بسیار کم اهمیت می باشند ولی نشانه های اولیه بیماری ام اس هستند و شما می بایست با شناخت کامل، خود را از ابتلا به این بیماری مصون نگه دارید.\nاز علائم بیماری ام اس می توان به بی‌حسی، مشکلات تعادل و عدم هماهنگی، مشکل در حرکت دست و پا، لغزش در راه رفتن، ضعف یا لرزش در یک یا هر دو دست یا پا، از دست دادن بینایی جزئی یا کامل که اغلب در یک چشم اتفاق می‌افتد، درد در هنگام حرکت چشم‌ها، دوبینی، تاری دید، حرکات غیر ارادی بدن، حرکت چشم، نارسایی عمومی چشم و اختلالات بینایی، تکرر ادرار، عفونت مثانه، بی اختیاری ادرار یا مدفوع، یبوست، اسهال، مشکل در صحبت و بلع، اشاره کرد . تمام این علائم و نشانه‌ها به دلیل آسیب دیدن مغز اتفاق می‌افتد.\nمولتیپل اسکلروز یا بیماری MS زمانی اتفاق می افتد که سیستم ایمنی بدن به طور اشتباه به بافت چربی مغز و نخاع آسیب برساند و آن را مورد حمله خود قرار دهد. انجمن بیماری MS می گوید در حدود ۴۰۰۰۰۰ امریکایی در حاضر به این بیماری مبتلا می باشند که متاسفانه هر ساعت یک بیمار جدید به این دسته اضافه می شود.\nاز نشانه های اولیه بیماری ام اس این است که این بیماری می تواند به عصب نوری شما حمله کند و منجر به مشکلاتی در دید شود.\nتماشای بیش از حد صفحه تلویزیون یا صفحه نمایش کامپیوتر مشکلاتی در بینایی ایجاد می کند. اما اگر شما از یک بینایی دوگانه رنج می برید می بایست به پزشک مراجعه کنید.\nبینایی دوگانه به آن منظور است که بینایی برای مدت کوتاه یا طولانی در یک چشم با چشم دیگر متفاوت باشد. این تفاوت می تواند در تشخیص رنگ ها به خصوص رنگ قرمز مشهود باشد. علاوه بر این در بیماری MS ممکن است حالت ” نوریت نور” رخ دهد. یعنی اختلالاتی در پوشش عصب بینایی به وجود آید. در صورتی که شما به MS مبتلا باشید علائم اختلال در بینایی طول می کشد و به ندرت بهبودی پیدا می کند.\nدرمان MS تنها از پیشرفت آن جلوگیری به عمل می آورد و به طور کامل آن را درمان نخواهد کرد، علائمی که نشان دهنده شروع این بیماری است در همان ابتدای سن بیست سالگی بروز پیدا می کند. زنان دو برابر بیشتر از مردان احتمال ابتلا دارند.و اگر سابقه خانوادگی در زمینه خود ایمنی وجود داشته باشد یا این که بیماری مونونوکلئوز در سابقه پزشکی مشاهده شود، احتمال پیدایش MS بیشتر خواهد شد. از مصرف خودسرانه داروها خودداری و طبق تجویز پزشک داروها را مصرف کنند، البته نکته مهم تر در خصوص بیماران ام اس این است که درمان های حمایتی مانند توان بخشی و حمایت های روحی از سوی اجتماع، خانواده و همکاران در کنترل بیماری بسیار موثر است.\nباید قدر سلامتی خود را بدانیم و خدا را شاکر باشیم.


اقدامات تازه عراق برای مسدود کردن راههای تأمین مالی تروریسم\nتصمیم تازه دولت به مبارزه با پولشویی و استفاده از آن برای تأمین مالی فعالیتهای تروریستی و جرائم سازمان یافته کمک خواهد کرد.\nهیئت دولت در نشست روز 18 سپتامبر با مسدود کردن دارایی های گروههای تروریستی موافقت کرد. [عکس با کسب اجازه از دفتر حیدر العبادی نخست وزیر عراق]\nدولت عراق با موافقت با مسدود کردن دارایی های مالی گروههای افراط گرا در جهت اجرای قانون مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم مصوب سال 2015 گام جدیدی را برداشته است.\nاین اقدام جدید که در نشست روز 18 سپتامبر هیئت دولت تصویب شد، به منظور قطع منابع تأمین مالی گروههای افراط گرا و سد کردن فعالیتهای جنایتکارانه آنها طراحی شده است.\nمظهر محمد صالح مشاور اقتصادی نخست وزیر به دیارنا گفت که این تصمیم در راستای قانون اصلاحی شماره 39 مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم مصوب 2015 می باشد.\nصالح گفت: «این قانون که سپتامبر گذشته به اجرا درآمد، راه را برای صدور فهرست تصمیمات و مقررات مبارزه با جابجایی منابع مالی غیرقانونی مطابق با معیارها و قراردادهای بین المللی هموار می کند.»\nوی گفت: «براساس این قانون، عراق اکنون در برابر جامعه بین المللی متعهد است تا تمام اقدامات پیشگیرانه و رسیدگی های لازمه برای مسدود کردن منابع مالی تروریست ها را به اجرا درآورد.»\nوی گفت: «به علاوه، عراق باید در این رابطه با کشورهای جهان برای تبادل اطلاعات و کارشناسی همکاری کند،» و اشاره کرد که این امر به مبارزه با پولشویی و استفاده از آن برای تأمین مالی فعالیتهای تروریستی و جرائم سازمان یافته کمک خواهد کرد.\nوی گفت: «این حرکت تازه جدیت و تمایل عراق به تقویت اقدام مشترک با همه کشورها و سازمان ها و نهادهای بین المللی را برای مسدود کردن منابع مالی افراد و گروههای تروریستی نشان می دهد.»\nوی گفت که گروههای افراط گرا منابع مالی را در پوشش اعانه و یا سایر پوشش های غیر قانونی جابجا می کنند و افزود که توقیف این منابع به تلاشهای بین المللی در جهت خشکاندن این منابع مالی و محدود کردن فعالیتهای جنایتکارانه آنها کمک می کند.\nوی گفت: «نیروهای عراقی به پیروزی های بزرگی در برابر تروریست ها دست یافتند و توانستند نفوذ آنها را کاهش داده و از چند شهر آنها را بیرون کنند. دولت با تصمیم اخیر خود بر عزم عراق در مبارزه با تروریسم هم با استفاده از نیروی اسلحه و هم از طریق مجاری قانونی دوباره تأکید کرد.»\n«یک تصمیم راسخ و بازدارنده»\nاسکندر وتوت، نماینده مجلس عراق و عضو کمیته امنیت و دفاع در مجلس گفت: «حرکت دولت یک تصمیم راسخ و بازدارنده است و بازتاب های مهمی بر امنیت داخلی و بین المللی دارد.»\nاو به دیارنا گفت: «مبارزه با پولشویی از طریق نظارت بر حساب های بانکی جعلی و تراکنش ها و فعالیتهای مشکوک تجاری یکی از مهمترین اقدامات لازم برای تضعیف فعالیتهای تروریست ها است.»\nوی گفت که گروههای تروریستی برای تأمین مالی فعالیتهایشان و تضمین ثبات داخلی و جهانی خود، اتکاء زیادی به این «پول کثیف» دارند و افزود که قانون جدید آنها را از دسترسی به این پول ها که منبع عمده تأمین مالی آنها است، محروم می کند.\nوتوت گفت: «به موجب این قانون تمام دارایی های افرادی که به لحاظ قانونی ثابت شود در تروریسم دست دارند، مسدود خواهد شد» او از جامعه بین المللی خواست تا در مبارزه با پول شویی و تأمین مالی تروریسم از عراق حمایت کرده و با این کشور همکاری کنند.\nابزار کلیدی در جنگ با تروریسم\nعبدالسلام المالکی نماینده مجلس عراق که در کمیته اقتصادی مجلس عضویت دارد گفت: «این تصمیم دولت که مدت ها منتظر آن بودیم در جنگ با تروریسم یک ابزار مهم است.»\nاو به دیارنا گفت: «این تصمیم یک گام عمده در مسیر درست است،» به ویژه که در پی پیروزی های نظامی پی در پی در برابر دولت اسلامی عراق و شام (داعش) در عراق گرفته شده است.\nوی گفت: «این تصمیم با تأمین منابع مالی تروریسم و جابجایی غیر قانونی پول مبارزه کرده و درآمد حاصله از غارت ثروت نفتی این کشور و چپاول اموال عمومی طی اشغال شهرهای عراق از سوی داعش را مسدود می کند.»\nالمالکی افزود: «ما باید تمام توانایی های ملی خود را برای تضمین اجرای این تصمیم بسیج کنیم و جبهه ای را برای جنگ دراز مدت اقتصادی علیه تروریست ها و محروم کردن آنها از تمام ابزاری که برای بقا و ادامه فعالیتهایشان لازم دارند، بگشاییم.»


اقتصاد مقاومتی رویکرد سلبی است که به ایجاب می‌رسد\nشناسه خبر: ۴۲۴۶۶۲ ۱۳۹۴/۰۳/۳۰ - ۲۳:۵۳ ۰ A\nکارشناس تاریخ اسلام با ذکر نمونه هایی از اقتصاد مقاومتی در طول تاریخ گفت: اقتصاد مقاومتی یک آغاز است و رویکرد سلبی است که به ایجاب می رسد.\nبه گزارش افکارنیوز، شاید بسیاری از مفاهیمی که این روزها در دوره و عصر خودمان می شنویم، سابقه ای داشته باشد به قدمت حتی چند قرن. یعنی اینکه آن حرف تنها حرف امروز نیست بلکه صحبت دیروز و امروز و حال و آینده است. اقتصاد مقاومتی و ایستادن پای آنچه که اعتقاد توست، یکی از همان مفاهیم است. تعبیری که قرن ها قدمت دارد حالا یا با همین اسم و رسم یا با القاب دیگر. مهم اصل، مفهوم و مغز یک مسأله است که در تاریخ ماندگار بوده و هست. با توجه به برگزاری همایش " اقتصاد سیاسی؛ از انفعال تا اقتدار "، بهانه ای دست داد که به سراغ اندیشمند نام آشنا و کارشناس تاریخ اسلام و تاریخ معاصر برویم. پای حرف های حجت الاسلام دکتر احمد رهدار چهره فعال و سخنران دانشگاهی نشسته ایم تا از قدمت مقاومت اقتصادی از صدر اسلام تا همین چند سال گذشته و مباحثی پیرامون آن برای ما سخن بگوید. در تاریخ اسلام چند نمونه رفتاری که از ناحیه علما برای عزت ملی و عزت اسلام انجام شده است، بگویید.\nبرای تبیین موضوع بهتر است نمونه این رفتارها را در چند مقطع تاریخی ذکر کنم، مقاطعی که تجربه ای از فشارهای اقتصادی سخت برای مسلمانان به همراه داشت. بنابراین توجه و ذکر عکس العملی که آنها در مقابل این فشارها داشتند می تواند عبرتی برای ما باشد. در صدر اسلام چندین نمونه از این فشارها بوده که یکی از بارزترین آنها محاصره اقتصادی پیامبر اکرم(ص) و یارن ایشان در مکه و شعب ابی طالب است که تنها نسخه ای که در آن وضعیت می توانست کارآمد باشد و البته همان هم اجرا شد، هزینه کردن تمام ثروت خدیجه(س) بود که آنها را از این گردنه سخت عبور داد. به نظر بنده این ایثار بی نهایت این بانو بود که یکی از دلایل وجود جایگاه ویژه ایشان نزد پیامبر بوده و خداوند هم وجود پربرکت حضرت زهرا(س) را به ثمره همین ایثار به ایشان عطا کرد.\nدرسی که می توان از این ماجرا گرفت این است که اگر تاجران یا سرمایه دارانی هستند که می توانند از خانواده هایی حمایت کنند و تکفل چندین خانواده در سال را بپذیرند، یا کمک کلان تر به وضعیت فعلی کشور کنند، این اقدام را انجام دهند. به گونه ای که دشمن در اوضاع اقتصادی ما طمع نکند و سرمایه داران ما مانند حضرت خدیجه برای موجودیت کشور و داشته هایمان ایثار و گذشت داشته باشند.\nنمونه دیگر مقاومت، مهاجرت مسلمانان از مکه به مدینه است. به گونه ای که مهاجران خانه و زمین و نخلستان و تمام سرمایه های خود را رها کردند و با دست خالی به مدینه آمدند، چون تقریبا از محل زندگی خود فرار کردند به خاطر شرایط. پیامبر در آن شرایط طرح برادری مهاجر و انصار را مطرح کردند، طبق این طرح بایستی انصار یعنی اهل مدینه تمام داشته های خود را با مهاجران تقسیم کنند. علت این اقدام آن بود که نهال نوپای اسلام تقویت شود و دشمنان ناامید شوند. همراهی این دو گروه باعثشد جایگاه آنها نزد پیامبر ارزش یابد، مهاجران به خاطر ایثار و گذشتن از زندگی خود و انصار به دلیل ایثار در تقسیم اموال و داشته ها ی خود. البته در این شرایط خدا هم وعده خود را عملی می کند و گشایش ایجاد می شود.\nما باید درس بگیریم که با منطق پیامبر، در شرایط تحریم هر چه داریم را با هم تقسیم کنیم و صبر کنیم و وعده خدا که پس از سختی ها آسانی است قطعا محقق می شود.\nاین نمونه ها در دوراآن معاصر یا زندگی اهل بیت(علیهم السلام) نیز موجود است؟\nبله قطعا. نمونه هایی از زمان زندگی ائمه معصومین(علیهم السلام)، در دوره امام هادی(ع) و خلافت متوکل عباسی اتفاق افتاد. نزدیک به ده سال محله بنی هاشم در مدینه مورد محاصره اقتصادی و ارتباطی سخت قرار می گیرد، به گونه ای که هیچ غیر هاشمی اجازه ورود به آنجا را نداشته و کمترین جرم کسی که وارد آن محله می شده این بوده است که دست و پای او را به جهت خلاف قطع می کردند.\nاین قضیه وضعیتی بر سادات بنی هاشمی پیش آورده که هر ده زن علویه یک لباس داشتند که برای خواندن نماز به یکدیگر قرض می دادند. معنی اش این است که آنها سال ها از خانه بیرون نرفتند چون لباس نداشتند و البته در خانه هایشان هم سختی زیادی کشیدند و لباس مناسب برای پوشیدن پیش محارم خود نداشتند. این وضعیت ادامه داشته تا متوکل توسط پسرش کشته شده و وضعیت بهتر می شود.\nنمونه دیگر در بغداد است. به عنوان مثال در نیمه قرن پنجم در یکی از محله های شیعه نشین و بزرگ بغداد، با توجه به آنکه که در بغداد غلبه بیشتر با سنی ها است اهل تسنن مرتبا به آن محله می رفتند و آن را به آتش می کشیدند.\nتمام منازل و احشام و سرمایه های شیعیان از بین می رفت ولی آن شیعیان بر مسیر خود پایدار بودند. مرحوم شیخ طوسی در همین آتش سوزی ها، خانه و کتابخانه اش سوخت. چهل هزار جلد کتابِ نسخه خطی که نمونه اش نبوده آن زمان از بین رفته است. شیخ طوسی بعد از آن ماجرا از بغداد به نجف فرار کرده و آنجا حوزه علمیه نجف را تأسیس می کند.\nبعد از آن در دوره مغول ها اتفاقات بدی رخ داده. چرا که به اقتضای شرایط جنگ در زمان قدیم برای حرکت از نقطه ای به نقطه بعد، تمام مسیرِ پشت سر را با خاک یکسان می کردند تا مطمئن شوند که پشت سر آنها کسی حمله نمی کند به آنها. با این حساب با هجوم مغول ها اوضاع اسفناکی برای بیشتر روستاها و شهرهای کشور به وجود می آید.\nنمونه های مقاومت در دوران معاصر را بفرمایید.\nمورد دیگر مقاومت در سال های معاصر سال ۱۳۲۰ شمسی است که قحطی و وبا به کشور ما می آید و نیمی از جمعیت کشور ما از بین می رود. همزمان با اشغال کشور توسط متفقین و به آتش کشیدن سیلوهای گندم ما شرایط سختی بر مردم حاکم می شود. اینها اتفاقات دوره معاصر ماست و اسناد تاریخی اش هم موجود است.\nبنابراین سختی ها در همه شرایط بوده و مردم زمانه ما نباید فکر کنند که در گذشته شرایط زندگی و دینداری آسان بوده است. مشکلات خاص زمان ما نبوده و نیست. معمولا در هر دوره هم بزرگ یا عالمی رشته این مقاومت را به دست گرفته و این جریان را به موفقیت رسانده است.\nدر هر صورت ما در شرایط فعلی نسبت به گذشته وضع بهتری داریم. اگر نسبت به سال های قبل انقلاب و یا سال های اوایل انقلاب تحقیق کنیم متوجه می شویم که شرایط به لحاظ رفاهی و امثال آن بهتر شده، در گذشته حتی ارزاق عمومی مردم دچار مشکل بوده است در صورتیکه وضعیت فعلی اینگونه نیست. طبق آمارهای بین المللی در حال حاضر آمار سوء تغذیه در کشور ما کمتر از پنج درصد شده است.\nبنابراین ما باید گذشت و ایثار کنیم و بعضی رفتارهای اقتصادی غلط یا پر ریسک را در وضعیت فعلی کنار بگذاریم مثل احتکار یا سرمایه گذاری های بلند مدت و امثال آن.\nاشاره کردید که خیلی وقت ها یک عالم یا بزرگی می شود سرخط وقایعِ امید آفرین، همانطور که در دوره قاجار شاهد بودیم برخی علما با تأسیس شرکت اسلامیه به کمک اقتصاد ملی شتافتند چرا این چنین رفتارهایی در دوره ما کمتر شکل می گیرد؟\nوقتی به گذشته نگاه می کنیم می بینیم که چطور بزرگان و علما شرایط سخت اجتماعی و اقتصادی را مدیریت می کردند ولی الان کمتر اینگونه است. شاید یکی از دلایل این قضیه عدم وجود حاکمیت دینی در آن زمان است، بنابراین علما در آن دوره احساس زعامت جامعه را می کردند. به نظرم شاید چون الان در رأس جامعه یک فقیه جامع الشرایط هست و حاکم داریم برخی علما مسئولیتی بر دوش خود نمی بینند در صورتیکه بهتر است علما از فضای فقه فردی خارج شده و تشکیک مساعی کنند.\nواقعا نیاز است بیش از این علما فعایت و توجه نشان دهند. مثلا در مراسمات مذهبی ما و محافل متدین های ما چیزهایی مصرف می شود که نه تنها ضرورت ندارد بلکه برند خارجی هم دارد، مانند نوشابه در هیئت ها. حالا اگر هم کالای غیر ضروری خریداری می شود، حداقل ایرانی باشد. البته من نمی گویم در شرایط فعلی همه نیازها را از محصولات ایرانی بخریم چون واقعا در برخی موارد میسر نمیشود. اما این اهتمام و دقت باید در خرید کالاها و به ویژه در قشر متدین و متعهد ما و خانواده های آنها بشود.\nعلما چگونه می توانند یک حرکت جمعی در بحثی که اشاره کردید داشته باشند؟\nهمانطور که در تاریخ هست در همان ماجرای شرکت اسلامیه علما بیانیه می دهند برای استفاده از کالاها و پارچه های بومی و … مثلا می گویند کسی که به آن توجه نکند عقد آنها را نمی خوانیم، بر جنازه آنها نماز نمی خوانیم، بین آنها قضاوت نمی کنیم. حال اگر امروز جامعه مدرسین قم بیانیه بدهد مقلدین آنها هم رعایت می کنند، حتی اگر درصد کمی هم از جمعیت جامعه به این قضیه ملتزم شوند به هر حال جمعیت در نهایت بیشتر خواهد شد، چون باز هم فرهنگ سازی می شود و این اعتقاد برکت میکند. فرهنگ سازی بین افراد خیلی مؤثر است و در نتیجه حمایت از تولید داخلی را هم به همراه دارد.\nچرا سیره عملی و گفتارهای سیاسیون و برخی مؤثرین در دوره ما همخوانی ندارد؟ افراد از اقتصاد ملی می گویند ولی خود و خانواده هایشان رعایت این موضوع را نمی کنند؟! چرا به پیروی از صحبت های رهبری، دم از اقتصاد مقاومتی و تولید ملی می زنند ولی رعایت نمی کنند؟\nمعتقدم این مسأله بیشتر از آنکه سیاسی باشد فرهنگی است. حتی اگر تحریم هم نبود باز هم این اتفاق می افتاد. ماهیت موضوع فرهنگی است و ریشه های فرهنگی دارد. مثلا چقدر مسئولین ما آگاهی دارند و اطلاع از همان شرکت اسلامیه دارند. من می خواستم در صدا و سیما متن بیانیه اسلامیه را بخوانم که پخش برنامه در نهایت هماهنگ نشد. بعد آن در دانشگاه ها و محافل صحبت کردم. مردم واقعا بی اطلاع بودند و خیلی استقبال کردند از این موضوع.\nدر زمان گذشته اگر بیگانه ما را تهدید می کرد علمای ما کالای آنها را تحریم می کردند. قضیه تنباکو و میرزای شیرازی نمونه ای از آن بود.\nدر ماجرای اشغال روس و فشار آنها روی مجلس ما، علمای نجف فراخوان دادند و رفتند کاظمین اردو زدند که معروف شد به اردوی کاظمیه. آنها تهدید کردند به اعلان جهاد و ماجرا تمام شد.\nوقتی این تجربه ها محقق شده بنابراین امکان اجرا و موفقیت دارد. اگر ما از موضع قدرت وارد شویم و کالاهای آنها را تحریم کنیم وضعیت متفاوت می شود. امیدوارم حداقل در این شرایط تحریم جامعه علمی ما گذشته و تاریخ ما را بخوانند و از تجربه ها درس بگیرند تا ما هم مانند گذشتگان از این شرایط سخت سربلند بیرون بیاییم و آیندگان نگویند که عزت خود را فروختیم.\nتمدن نوین اسلامیِ مدنظر رهبری برای شکل گیری، نیاز به تکه گمشده ای به نام اقتصاد دارد، اقتصاد مقاومتی می تواند همان تکه گمشده پازل باشد؟\nطبعا نه تمام آن. اقتصاد مقاومتی یک آغاز است و رویکرد سلبی است که به ایجاب می رسد. یک روی این سکه «نه به کالای بیگانه» است و یک روی آن «بله به کالای ایرانی».\nتمدن اگر بخواهد اسلامی باشد واقعا باید همه چیز آن اقتصاد و فرهنک و سیاست آن و … بومی باشد. ممکن است قسمت هایی هم اقتباس کرده باشیم اما قسمت های زیادی هم باید خودمان ایجاد کنیم. مثلا ژاپن و کشورهای پیشرفته تمدن غربی دارند نه تمدن ژاپنی یا کشور مخصوص خود را.\nدر مورد ما هم به همین گونه است، اقتصاد مقاومتی یک استراتژی برای طی این مسیر است.\nاگر اقتصاد مقاومتی شکل نگیرد آیا تلاش های علما و بزرگان در دوره های قبل باز هم ثمر خواهد داد؟\nاین سوال جواب روشنی دارد. من البته نتیجه را سیاه نمی بینم. به نظرم این استراتژی نه کامل محقق می شود و نه کامل شکست می خورد. این قضیه نسبی است همانگونه که همین الان هم در حال اجرا شدن است. البته الان حداقلی پیش میرود و باید تلاش شود یک گفتمان غالب و برتر شود. البته اگر این مسیر پیش نرود آن تلاش ها هم از بین می رود و ثمر نمی دهد و نتیجه نهایی ندارد.\nاقتصاد مقاومتی تاریخ معاصر ایران


هر آنچه لازم است در مورد ترشحات تخمک گذاری بدانید! | انگیزه\nبه روز رسانی ۱۶ دی ۱۳۹۷ 272 0\nانگیزه – سلامت – ترشحات تخمک گذاری توسط غدد داخل و اطراف دهانه رحم ایجاد می‌شوند. تغییرات هورمونی در طول چرخه تولیدمثل زنان، میزان این ترشحات را تغییر می‌دهد. ترشحات تخمک گذاری، مخاط دیواره رحم، موکوس سرویکس یا موکوس گردن رحم نیز نامیده می‌شود.\nوظایف ترشحات تخمک گذاری یا موکوس سرویکس چیست؟\nجلوگیری از ورود مواد خارجی به رحم از طریق دهانه رحم\nتغذیه و کمک به انتقال اسپرم از طریق دهانه رحم به رحم\nموکوس بارور سرویکس، نشانه این است که تخمک‌گذاری در حال رخ دادن است. زمانی که ترشحات واژن شبیه سفیده تخم‌مرغ باشد، مخاط دیواره رحم بارور هستند. اگر قصد باردار شدن را دارید، این زمان، بهترین زمان برای داشتن رابطه جنسی است.\nشما می‌توانید با چک کردن تغییرات مخاط دیواره رحم، زمان آن را پیش‌بینی کنید. به این معنی که به ترشحات واژن خود نگاه کرده و گاهی اوقات به آن دست بزنید. ممکن است با این کار احساس چندش آوری به شما دست دهد، اما آن جزئی از بدن شماست. دانستن اینکه بدن شما چطور کار می‌کند، شما را قدرتمند می‌سازد. با این کار خواهید دانست در چه روزی از چرخه خود هستید و چه موقع تخمک‌گذاری می‌کنید.\nرابطه بین تخمک گذاری و مخاط دیواره رحم\nBBT یا دمای پایه بدن موقع تخمک‌گذاری افزایش پیدا می‌کند که افزایش BBT به دلیل افزایش هورمون پروژسترون است. BBT به شما می‌گوید که آیا تخمک‌گذاری رخ‌داده است یا خیر؛ اما اگر قصد باردارشدن را دارید، لازم است قبل از تخمک‌گذاری، رابطه جنسی داشته باشید. قبل از تخمک گذاری به‌وسیله تغییرات مخاط دیواره رحم، می‌توانید از زمان تخمک گذاری خود آگاه شوید. این اطلاعات به شما می‌گوید که چه موقع رابطه جنسی داشته باشید تا باردار شوید.\nقبل از تخمک‌گذاری، هورمون استروژن باعث افزایش مخاط دیواره رحم و تغییر آن به حالت کشسان و چسبناک می‌شود. این امر منجر به زنده ماندن و شنا کردن اسپرم می‌شود.\nبعد از تخمک‌گذاری، هورمون پروژسترون باعث ضخیم و چسبنده شدن مخاط دیواره رحم می‌شود. این کار مانع از خارج شدن اسپرم از رحم می‌شود.\nهنگام تخمک‌گذاری، مخاط دیواره رحم اسپرم دوست و بارورتر می‌شود. با وجود اینکه بدن هر فرد با دیگری متفاوت است، تغییرات کلی که مخاط دیواره رحم ایجاد می‌کند عبارت‌اند از:\nقاعدگی رخ می‌دهد (که با مخاط دیواره رحم همراه نیست، اما زمانی که پریود هستید قادر به تشخیص آن نخواهید بود)\nمخاط خشک یا چسبنده می‌شود\nمخاط حالت خامه‌ای می‌گیرد\nمخاط مرطوب و آبدار می‌شود\nمخاط مانند سفیده تخم‌مرغ می‌شود\nمخاط تا قاعدگی مجدد، دوباره خشک یا چسبنده می‌شود\nهنگامی‌که مخاط دیواره رحم مرطوب یا مانند سفیده تخم‌مرغ است، زمان تخمک گذاری نزدیک است. اگر قصد باردارشدن دارید، این حالت بهترین زمان برای داشتن رابطه جنسی است.\nنحوه تشخیص ترشحات تخمک گذاری\nدست‌ها را شسته و خشک‌کنید.\nپوزیشن راحتی را انتخاب کنید، هم می‌توانید روی صندلی توالت بنشینید و هم می‌توانید بایستید و پای خود را روی لبه صندلی توالت بگذارید.\nیکی از انگشتان خود را داخل واژن قرار دهید؛ اگر از انگشت میانی یا انگشت شاخص استفاده کنید بهتر است. (مراقب باشید که بدنتان را خراش ندهید). بر اساس اینکه دیواره رحم شما چه مقدار مخاط می‌سازد، ممکن است لازم نباشد انگشت خود را خیلی به داخل فرو کنید و تنها کافی است از نزدیک دیواره رحم مقداری نمونه بردارید.\nغلظت مخاط دیواره رحم را بررسی کنید. این کار را با استفاده از غلت دادن مخاط بین دو انگشتتان انجام دهید. (این کار معمولاً با استفاده از انگشت اشاره و انگشت شست انجام می‌شود). انگشتان خود را به هم نزدیک کرده و سپس به‌آرامی از هم جدا کنید؛ در این صورت:\nاگر مخاط چسبنده بود، احتمالاً هنوز تخمک گذاری نکرده‌اید.\nاگر مخاط خامه‌ای بود، ممکن است زمان تخمک گذاری نزدیک باشد اما هنوز رخ نداده است.\nاگر مخاط مرطوب، آبدار و کمی کشسان بود، تخمک‌گذاری بسیار نزدیک است. زمانی را به رابطه جنسی اختصاص دهید.\nاگر مخاط بسیار مرطوب و شبیه به سفیده تخم‌مرغ بود، مخاط دیواره رحم بسیار بارور بوده و زمان مقاربت است.\nاگر BBT خود را نمودار کرده‌اید، بهتر است یافته‌های مخاط دیواره رحم خود را روی آن علامت بزنید. برای این کار می‌توانید از علائم اختصاری استفاده کنید: S برای چسبندگی، C برای حالت خامه‌ای، W برای مرطوب و EW یا EWCM برای مخاط دیواره رحم شبیه به سفیده تخم‌مرغ.\nنکاتی در خصوص بررسی ترشحات تخمک گذاری\n۱. حین رابطه جنسی یا پس از آن، مخاط دیواره رحم خود را بررسی نکنید\nهمچنین هنگامی‌که نیاز به داشتن رابطه جنسی را در خود حس می‌کنید، مخاط دیواره رحم را بررسی نکنید. مایعات ناشی از انگیختگی جنسی مشابه ترشحات تخمک‌گذاری برای باروری نیستند، اما شما نمی‌توانید این تفاوت‌ها را تشخیص دهید. چک کردن مخاط دیواره رحم بعد از رابطه جنسی نیز ایده بدی است زیرا اسپرم با مخاط دیواره رحم اشتباه گرفته می‌شود.\n۲. با چک کردن دستمال توالت یا لباس‌زیر خود، می‌توانید از وجود مخاط دیواره رحم آگاه شوید\nممکن است بعضی از افراد دوست نداشته باشند با انگشت، مخاط دیواره رحم خود را چک کنند؛ اما شما مجبور به انجام این کار نیستید. بجای این کار می‌توانید به ترشحات روی لباس‌زیر خود دقت کنید یا دستمال توالت را بعد از هر بار ادرار چک کنید. در واقع یک روش کلی بر این اساس وجود دارد: روش تخمک‌گذاری بیلینگز؛ در روش تخمک‌گذاری بیلینگز باید به مخاط دیواره رحمی که در پاسخ به افزایش میزان استروژن در مرحله پایانی دوران قاعدگی به وجود می‌آید توجه شود. در این روش از خانم‌ها می‌خواهند روزانه چند بار ترشحات تخمک گذاری خود را از نظر میزان چسبندگی، کشسانی و… بررسی کرده و نتایج بررسی‌ها را ثبت کنند و در دوران باروری از داشتن رابطه جنسی بدون کاندوم (که حد و حدود آن را روش تخمک‌گذاری بیلینگز تعیین کرده است) خودداری کنند. با این‌همه برای بسیاری از خانم‌ها بررسی فیزیکی با انگشت راحت‌تر است.\nهمان‌طور که در بالا گفته شد بررسی تغییرات مخاط دیواره رحم کاملا آسان بوده و از این طریق می‌توانید زمان تخمک گذاری خود را تشخیص داده و چرخه باروری خود را بهتر بشناسید. یادگیری این کار نیاز به تمرین داشته و ممکن است چند ماه طول بکشد تا بتوانید تغییرات مختلف را در ترشحات واژن خود تشخیص دهید.


وارد کنندگان آهن در کشور چین از رمزارزها برای پرداخت های مالی استفاده می کنند - سکه نیوز\nخانه اخبار وارد کنندگان آهن در کشور چین از رمزارزها برای پرداخت های مالی...\nوارد کنندگان آهن در کشور چین از رمزارزها برای پرداخت های مالی استفاده می کنند\nوارد کنندگان آهن معدنی در کشور چین در نظر دارند برای شکستن انحصار دلار در بازارهای جهانی و همچنین عدم وابستگی به آمریکا، از ارز دیجیتال یوان برای پرداخت های مالی استفاده کنند.\nاخیراً دو شرکت بزرگ چینی معامله ای به ارزش ۱۴ میلیون دلار را از طریق پلتفرم های مبتنی بر تکنولوژی بلاک چین انجام داده اند. به گفته آژانس های خبری چین حجم معاملات مبتنی بر ارز رسمی این کشور به صورت میانگین سالانه ۳۶ درصد افزایش پیدا کرده است.\nپلتفرم های معاملاتی مبتنی بر تکنولوژی بلاک چین در کشور چین به صورت گسترده نهادینه سازی می شوند\nپلتفرم های معاملاتی مبتنی بر تکنولوژی بلاک چین در کشور چین در سراسر مرزهای این کشور نهادینه سازی شده اند. شرکای تجاری چین در آمریکای شمالی و آسیای شرقی به صورت گسترده معاملات خود را در بستر بلاک چین شرکت های فناوری این کشور انجام می دهند. انتظار می رود با عرضه رسمی ارز دیجیتال بانک مرکزی چین، انقلاب گسترده ای در سیستم معاملات تجاری در سطح بین الملل ایجاد شود.\nبسیاری از متخصصان باور دارند چبن با ایجاد سیستم های پرداخت الکترونیکی ارزهای دیجیتال در صدد است با ایجاد یک شبکه تجارت بین المللی، انحصار دلار آمریکا را در بازارهای جهانی بشکند. در سالیان اخیر و با نهادینه سازی گسترده تکنولوژی بلاک چین، پکن سرمایه گذاری های عظیمی در این صنعت نوظهور انجام داده است.\nپلتفرم کونوس؛ شبکه معاملاتی مبتنی بر تکنولوژی بلاک چین\nدر دایره رمزارزها و قلمرو تکنولوژی بلاک چین تنها شرکت های انگشت شماری وجود دارند که از پشتوانه مالی قدرتمند و امنیت مالی بالا برخوردار هستند. پلتفرم کونوس از جمله شرکت های خدمات رمزارز معتبر در سطوح کلان بین المللی ست که در سالیان اخیر توانسته طیف گسترده ای از سرمایه گذاران را از سراسر جهان به سمت درگاه های مالی خود جذب کند.\nشبکه کونوس با بهره گرفتن از تیم حقوقی متبحر در امور جزای بین الملل و برخورداری از مقامات ارشد اجرایی خبره در مسائل بلاک چین و صنعت رمزارزها، توانسته پلتفرمی جامع با امنیت بسیار بالا را به کاربران خود معرفی کند. پلتفرم کونوس مرزهای جغرافیایی را از میان برداشته و به همه آحاد انسان ها در جوامع مدنی یاری می رساند تا به دور از محدودیت های جغرافیایی و قضایی وارد چرخه سرمایه و معاملات تجاری شوند.\nپلتفرم کونوس با معرفی انواع رمزارزهای پایدار نه تنها معضل نوسانات قیمت در بازار ارزهای دیجیتال را برطرف کرده است، بلکه با ایجاد پل ارتباطی مابین رمزارزها و نهادهای متمرکز بانکی، توانسته شکاف موجود میان شبکه های غیر متمرکز مبتنی بر تکنولوژی بلاک چین و شبکه های متمرکز مالی نظیر بانک ها و نهادهای دولتی را نیز به خوبی پُر کند.\nحفظ امنیت مالی کاربران در اولویت مقامات ارشد اجرایی پلتفرم کونوس قرار دارد\nپلتفرم کونوس با ایجاد یک سپر امنیتی فوق هوشمند، اجازه هیچ گونه سوءاستفاده را به بدافزارها و باج افزارها نمی دهد. کاربران می توانند با اطمینان خاطر تمام معاملات مالی و تبادلات رمزارز خود را در بستر پلتفرم کونوس به انجام برسانند. صرافی کونوس دکس ( Counos Decentralized Exchange ) نیز درگاه رسمی این پلتفرم نام آشنا است که به کاربران این امکان را می دهد تا انواع رمزارزها را حتی با پول فیات (ریال، دلار، یورو و غیره) خرید و فروش کنند.\nمطلب قبلیرشد افسارگسیخته تورم در ترکیه باعث ترس و وحشت شهروندان این کشور شده است\nمطلب بعدیاقتصاددان ارشد هندی: آینده متعلق به رمزارزها خواهد بود اما انحصارگرایی در هر صورت محکوم به شکست است


سفر احتمالي دبيركل سازمان ملل متحد به ايران\nکد خبر ۲۲۴۷۴\nتاریخ انتشار: ۱۲:۳۴ - ۰۶ مرداد ۱۳۸۶ - 28 July 2007\nوي قصد دارد اين سفر را انجام دهد ولي پيش از مشخص‌شدن تاريخ اين سفر، بايد تدابير و اقدمات پشتيباني و ديگر مسائل مربوط به آن صورت گيرد.\n"بان كي مون" دبيركل سازمان ملل متحد، در حال بررسي سفر به ايران است.\nبه گزارش فارس، روزنامه "الشرق الاوسط" به نقل از منابع آگاه در سازمان ملل نوشت: در پي دعوت رسمي "محمد خزاعي" نماينده جديد تهران در نيويورك از "بان كي مون" دبيركل اين سازمان براي سفر به ايران، وي سفر احتمالي به را ايران بررسي مي‌كند.\nاز سوي ديگر، سخنگوي دبيركل سازمان ملل روز گذشته تاكيد كرد، بان كي مون قصد دارد به ايران سفر كند و زماني كه اقدامات و تدابير مناسب براي اين كار صورت گيرد وي آماده سفر به ايران خواهد بود.\nوي به الشرق الاوسط گفت: تحولات جديد درباره ايران، زمان سفر "بان كي مون" را مشخص خواهد كرد.\nاين سخنگو تصريح كرد، وي قصد دارد اين سفر را انجام دهد ولي پيش از مشخص‌شدن تاريخ اين سفر، بايد تدابير و اقدمات پشتيباني و ديگر مسائل مربوط به آن صورت گيرد.\nوي افزود: دبيركل سازمان ملل در گذشته نيز تمايل خود را براي سفر به بسياري از كشورها از جمله ايران ابراز كرده بود.


گزارش بورس چهارشنبه ۳۱ خرداد | سایت ناظر اقتصاد\nخانه بازارها بورس گزارش بورس چهارشنبه ۳۱ خرداد\nشاخص کل بورس با کاهش ۱۳۱ واحدی به ۷۸.۷۳۶ واحد رسید. ارزش معاملات در بورس معادل ۲.۰۲۳ میلیارد ریال ( ۱.۳۰۰ میلیارد ریال مربوط به معاملات بلوکی) و در فرابورس ۴.۱۷۲ میلیارد ریال (تقریبا ۲.۷۰۰ میلیارد ریال معامله اوراق صکوک و بلوکی) بوده است. مجموع کل معاملات خرد در بازار بورس و فرابورس معادل ۲.۱۹۵ میلیارد ریال بوده است.\nامروز معاملات سهام در نماد معاملاتی سه شرکت نفت تهران با ۹ واحد، بانک خاورمیانه با ۶ واحد و پتروشیمی جم با ۴ واحد افزایش بیشترین تأثیر مثبت را بر محاسبه شاخص کل بورس به نام خود ثبت کردند. در مقابل معاملات سهام در نماد معاملاتی سه شرکت پالایش نفت اصفهان با ۲۸ واحد، سرمایه گذاری غدیر با ۲۱ واحد و بانک ملت با ۱۴ واحد کاهش بیشترین تأثیر منفی را در برآورد این نماگر به دوش کشیدند. ارزش کل معاملات امروز بورس تهران به بیش از ۲۰۲ میلیارد تومان رسید که ناشی از دست به دست شدن ۹۶۳ میلیون و ۱۸ هزار سهم و اوراق مالی قابل معامله طی ۳۱ هزار و ۷۹۶ نوبت داد و ستد بود.\nامروز ارزش معاملات، ۱۰ درصد پایین تر از روز معاملاتی قبل بود و روند شاخص در مجموع نزولی بود و در طی ساعات معاملات ۸ مرتبه تغییر جهت داد. از مجموع ۳۳۷ نماد بورسی، امروز تعداد ۲۵۹ نماد (معادل ۷۷% تعدادی و معادل ۸۱% از ارزش کل بورس تهران) مورد معامله قرار گرفت و در نهایت تعداد ۸۵ نماد با افزایش قیمت، تعداد ۱۵۴ نماد با کاهش قیمت و تعداد ۲۰ نماد بدون تغییر به¬کارخود پایان داد. امروز خودرو و ساخت قطعات با ۸۹، فلزات اساسی با ۵۹ و انبوه ساز ی املاک با ۵۳ میلیارد ریال و بترتیب بیشترین ارزش معاملات را رقم زدند. (سه گروه برتر معاملات امروز بودند).\nیکی از تفاوت‌های مهم بورس تهران با بورس‌های جهانی آن است که در این بازار، رابطه مستقیمی میان حرکت شاخص و حجم معاملات وجود دارد. به این ترتیب، در شرایط افت قیمت‌ها در بورس تهران، مشارکت معامله‌گران نیز به شدت کاهش پیدا می‌کند. به عبارت دیگر یکی از مواردی که همواره در بورس تهران مشاهده می‌شود، افت محسوس حجم معاملات در دوره‌هایی است که بازار سهام وارد روندی نزولی شده است. این همبستگی بین حجم معاملات و نوسان قیمت‌ها در دوره رونق نیز مشاهده می‌شود. به‌طوری که همگام با رشد قیمت سهام، حجم معاملات نیز افزایش می‌یابد. این در حالی است که این روند در بورس‌های بین‌المللی سهام، روند کاملا معکوسی دارد؛ به‌طوری که در این بورس‌ها در زمان ریزش قیمت‌ها، حجم معاملات افزایش می‌یابد. کارشناسان دلایل این تفاوت را متنوع نبودن ابزارهای معاملاتی در بازار سهام کشور، عدم تناسب اندازه بورس نسبت به اقتصاد، تاثیرپذیری از ریسک سیستماتیک و ضعف بازارگردانی می‌دانند.\nمطلب قبلاقتصاد کدام کشورها با فناورى گره خورده است؟\nمطلب بعدجان کنت گالبرایت\nگزارش بورس دوشنبه ۲۲ خرداد\nبورس خرداد ۲۲, ۱۳۹۶


تولید و پخش انواع الیاف طبیعی بازار پوشاک ایران\nتولید و پخش انواع الیاف طبیعی\nتولید کنندگان الیاف طبیعی سعی دارند محصولات با کیفیتی را تولید کنند و در بازار فروش این محصول پخش کرده و خود را اثبات کنند، برای خرید محصولات باید به شرکت های تولیدی این محصول مراجعه کرد.\nتولید کنندگان الیاف طبیعی سعی براین دارند که محصولات با کیفیتی تولید کنند و آن را به همه کشور ها و خریداران ایرانی اثبات کنند تا به رشد بالایی از تولیدات و ارائه محصولات رسند، همچنین سود بالایی را از پخش االیاف طبیعیه تولیدی داشته باشند.\nشرکت ها و مراکزی به منظور تولید و پخش انواع الیاف های طبیعی و مصنوعی تاسیس شده است که در این امر فعالیت دارند و با یکدیگر در رقابت می باشند. برای خرید کلی و جزئی این محصول می توان با مراجعه به این مراکز به صورت حضوری یا مراجعه به فروشگاه های اینترنتی این مراکز محصولات را سفارش و خریداری نمود. این مراکز محصولات تولیدی خود را به همه جای کشور ارسال می نمایند و در اختیار مشتریان قرار می دهند، معمولا الیاف های سفارشی به منظور تولید انواع پارچه، عروسک، صنایع های مختلف و… استفاده می شود. الیاف های موجود در بازار معمولا دارای کیفیت ها و مزایای مختلف می باشد و در انواع مختلف این کالا تولید و در اختیار مشتریان قرار می گیرد. شرکت های تولید الیاف طبیعی سعی دارند محصولات خود را با بالاترین کیفیت به بازار عرضه کنند و صنعت صادرات محصولات ایرانی را در بازار جهانی ارتقاع دهند.\nتولید فرش ماشینی با الیاف طبیعی


دین آنلاین - «خودکشی و عمل در بحران ایمانی»*\nداخلی صفحه دیدگاه آرشيو مقاله\n«خودکشی و عمل در بحران ایمانی»*\nخبر کوتاه بود و سخت. حتی وقتی درباره شخصی ناآشنا و دور است. طلبه یا سابقاً طلبه جوانی در مرگی مشکوک به خودکشی جان می‌دهد. خبر بی آنکه از سر اراده بخواهم به آن توجه کنم، به شدت و ناخواسته برایم تأثر برانگیز است. خواندن برخی دست نوشته‌های متوفی، تأثرم را غلیظ‌تر می‌کند. اجازه می‌دهم زمان نسبتاً طولانی‌ای از خبر و اتفاق بگذرد تا هیجانات و التهاب‌ها حجاب تحلیل نشود. تا بشود در فضای آرام‌تر، بهتر اندیشید و دقیق‌تر نوشت.\nعلی سلطانی پژوهشگر دین و فلسفه\nچکیده: مدعای اصلی نوشتار، برگرداندن جایگاه لازم و عطف توجه به عمل ایمانی در زندگی معنایاب و ایمان گراست. نوشتار استدلال می‌کند که در بحران‌های ایمانی‌ای که متأثر از علل مختلف‌اند، منطقی است که عمل ایمانی در عین حتی شک، تردید یا بی باورشده گی تداوم یابد و معطل لنگه نظری یا تشنگی برآورده نشده تجربه دینی نماند. این تداوم و تعطیل نکردن عمل می‌تواند به موجب فوریت بحران‌های ایمانی و نیز حجم اهمیت باور یا عدم باور به حضور خدا در زندگی، در ایمان یابی و ایمان داری نقش دستکم حداقلی‌ای را ایفا کند. چیزی که در غیبت و کم‌یابی یقین قاطع نظری یا تجربه پیوسته و گرمابخش دینی، غنیمت است و می‌تواند به مثابه آخرین پناهگاه، شخص را از دست زدن به تصمیم‌های هولناکی نظیر خودکشی برحذر دارد. تلاش عملیِ حداکثری‌ای که برای نباختن و از دست ندادن ایمان انجام می‌گیرد؛ تلاشی که نافی همزمانی با کنکاش‌های نظری و اعتقادی نیست و می‌پذیرد که دست‌کم پاره‌ای از مبانی نظری در این مسیر بر عمل تقدم و الزام دارند.\n«خودکشی و عمل در بحران ایمانی»\nخبر کوتاه بود و سخت. حتی وقتی درباره شخصی ناآشنا و دور است. طلبه یا سابقاً طلبه جوانی در مرگی مشکوک به خودکشی جان می‌دهد. خبر بی آنکه از سر اراده بخواهم به آن توجه کنم، به شدت و ناخواسته برایم تأثر برانگیز است. خواندن برخی دست نوشته‌های متوفی، تأثرم را غلیظ‌تر می‌کند. اجازه می‌دهم زمان نسبتاً طولانی‌ای از خبر و اتفاق بگذرد تا هیجانات و التهاب‌ها حجاب تحلیل نشود. تا بشود در فضای آرامتر، بهتر اندیشید و دقیقتر نوشت.\nاین روزها بیراه نیست که بگوییم بیش از خیلی از دورانهای اخیر، سایه شوم نومیدی و یأس در بیشترینی از انسانهای اطرافمان تاریکی افکنده است. همراه با حس سرد و سوزناکی شلاق زمهریرش! در این فضا شنیدن خبر شوک آور برخی خودکشی‌ها و خاصه همین اتفاق، تکان دهنده‌تر می‌شود. حتی در همین فضای اجتماعی هم، خودکشی‌ها همیشه رنگ و بوی عامل منفی بیرونی ندارند. خودکشی‌هایی هم هست که مسبوق به یکسری درگیریهای وجودی و بحران‌های ایمانی و سرد و برهوت یافتگی‌های هستی ست. روی سخن این نوشته تحلیلی نه همه اقسام خودکشی‌ها و نه همه علل محتمل این تصمیم شوک آور، بلکه به واسطه بهانه نوشته، نسبت به مواردیست که مؤمنانِ شکاک، یا مؤمنان سابق و بی باور شده فعلی، یا شکاک‌های دین‌گرا با آن درگیر می‌شود.\nبا تجربه‌های سنگین وجودی و بحران‌های بعضاً کمرشکن و نفس‌گیر ایمانی تا کسی گلاویز نشده باشد، مصداق سبکسار ساحلی ست، بی‌خبر از اوج و فرودهای یک غریق! سبکسار ساحلی که لابد از دور توصیه‌هایی فارغ‌دل و نصیحت‌هایی پدرگونه خواهد داشت. ناصحی که شاید در آب پا تر نکرده و شنا نچشیده، به غریق می‌گوید غرق نشو! از او می‌پرسد که چرا به سمت ساحل آسوده و بی موج ما نمی‌آیی؟! این همه وضوح و صراحت، پس چرا؟ چون به تعبیر سعدی «که حال غرقه در دریا نداند خفته بر ساحل!». دامگاه این ابتلا و مهلکه‌های غریبش، سخت و سنگین و نفس‌گیر است و تنها آزموده می‌داند که یک مبتلا، چه می‌کشد و از چه می‌گوید!\nاز همین بابت و همانطور که اشاره شد، روی سخن این نوشته به همان بهانه نخستین، متوجه مؤمنان تردید کرده و به شک افتاده و معناباخته است. برای کسی که دورانی زیست مؤمنانه گرمابخش و بهره مند از تجربه دینی داشته، یا دستکم مبادی ظاهری به آداب دینی و اعتقاد نظری بوده است، دو گونه موقعیت می‌توان متصور بود.\nالف- او قبلاً وجودش را از هُرم تجربه‌های دینی و حرارت درونی ایمان، گرم می‌یافته و اکنون خاموش و سرد شده است.\nب- سال‌ها در جستجوی وصال امر قدسی، گزارش می‌دهد که دست خالی است و تجربه سکوت و اختفای الهی را از سر می‌گذارد و همچون شکاک دین‌گرا، تسلایی بر جستجوی مشتاقانه خود نیافته است.\nدر هر دوی این موقعیت، نتیجه یکی است. سرد و کر و کور یافتن هستی. در باختن معنای عام زندگی، معنای خودساخته شخصی هم غایب است و چرایی ادامه دادن برای شخص پاسخ سرراستی ندارد. فرق چنین کسی، با یک نامؤمن همیشگی و فارغِ از ایمان، این است که او هستی را سردتر می‌یابد. او مدعی است که روزی گرم بوده، یا اینکه مدتها گشته و هنوز دستِ خالی است. شبیه کسی که سالها در خانه‌ای گرم و صمیمی زندگی کرده و پس از گذشت ایام، به آن خانه پُرخاطره که اکنون خالی و بی سکنه است سر میزند. اگر او قبلاً در این خانه پُرخاطره زندگی نکرده بود، اینقدر حضور تازه‌اش در وضعیت خالی و رها شده فعلی، غمناک و سنگین می‌بود؟ یا شبیه کسی است که مدعی است سال‌ها می‌گردد و به دنبال خانه‌ای ویژه هست که ساکن ویژه‌ای هم دارد. اما می‌گوید نیافته و ندیده است. گشتنی که توأم با التهاب و تمنا و تسلا یافتن است. اما یک نامؤمنِ فارغ از معنا و امر قدسی، دغدغه آنچنانی ای برای گشتن و تمنا و معنا نداشته است، چیزی را نباخته و اساساً نگشته، که بخواهد حالا تجربه دلشکسته تری را روایت کند. با این وصف، مؤمن یا متشرع سابق، که امروز راکد و سرد و ساکت شده است، در معرض سقوط بلندتری است. در معرض تصمیم‌های هول انگیزتری است. جراحت عمیق و وجودی‌تری برداشته و احتمالاً نومیدتر است. یا معتقد شده است که خدا هنوز هست و بی اعتنا و بی پروا، مویه و پویه و تمنای او را بی توجه است و پاسخ نمی‌دهد. یا بی باورانه معتقد شده که خدا اگر می‌بود، پاسخی می‌گفت و دستی می‌گرفت و نجاتی می‌داد! پس نیست و او سالها، در چنبره خرافه و توهم روزگار می‌گذرانده است. اکنون وقت برگشت است و وداع با دوران ساده اندیشانه دینداری و ایمان ورزی و خداپرستی!\nالبته این بحران‌های سنگین وجودی، می‌توانند با بحران‌ها و مسائل سیاسی اجتماعی گره بخورند و اتفاقاً رنگ و بوی الهیاتی و شکایتی به خود بگیرند و موقعیت را پیچیده، سهمناک و گلایه آمیز تر کنند. طوری که مشکلات بیرونی معبر تشدید مشکلات درونی شود.\nیکچنین دورانی سرنوشت خیلی از مؤمنان و دینداران در جهان پست مدرن و بعضاً نسبی انگار و خاصه در جوامع دینی در حال گذار است. دستکم کثیری از مؤمنان در زندگی ایمانی خود، گزارش می‌کنند که دورانی درگیر این فراز و نشیب‌ها بوده‌اند که به سلامت از آن گذر کرده‌اند. حتی ایمان به روایت کی یرکگاردی اش، مستلزم این ترس و لرزها، مستلزم نامعقولی‌ها و خطرپذیری‌ها و جهش‌هاست. اما خیلی از آنهایی که مدام غرق‌تر شده‌اند و پایشان پیوسته در باتلاق پوچ انگاری فروتر رفته، به جای ایمانی ناب‌تر احتمالاً در معرض انتخاب‌های هولناک‌تری قرار می‌گیرند. خودکشی، تابویی که در زندگی ایمانی قبلی یکی از بزرگترین گناهان شمرده می‌شد، حالا یکی از گزینه‌های ارادی شخص معناباخته می‌شود. گزینه‌ای که هر چه از حرارت ایمان کاسته می‌شود، لابد از سرِ تلخی و اظهار شدت اعتراض، کسی که قبلاً مؤمن بوده و امروز نومید است را درگیرتر می‌کند. تجربه هستی‌ای ساکت از پاسخ خدا و یکسره محجوب از دیدار و تجلی و یاری او، بعضاً گزینه مهیب خودکشی را پیش پای شخص می‌گذارد. همانی که به قول کامو «تنها یک مسئله فلسفی واقعاً جدی وجود دارد و آن خودکشی است!». قصه در اینجا همانطور که گفته شد، غلیظ‌تر و به قول معروف حیثیتی‌تر است. چیزیکه خیلی وقتها پنهان می‌شود و خود شخص، مگر در خلوت و محرمیت از آن سخن می‌گوید. به آن می‌اندیشد و چه بسا لرزان و مأیوس و سردتر می‌شود. البته این را هم می‌توان گفت که چه بسا خودکشی یک سابقاً مؤمن، در اوج یأس هنوز با یک ایمان نچشیده یا ایمان نجسته، متفاوت است. هنوز شاید در این تصمیم مرگبار او، رگه‌هایی از باور و امید و تمنا به گشوده شدن دریچه‌هایی پس از دروازه این تصمیم باشد! چه کسی خبردار و داور درون مستور و داغ یک چنین درگیرانی، در یک چنان موقعیت‌های سهمگینی است؟!\nمؤمنانی که ما باشیم، در قبال این دامگاه وجودی و وضعیت محتمل، موضعمان چیست؟ چه باید بکنیم؟ سخت‌ترین سؤال اینجاست. ایمان چگونه به مصاف این تجربه‌ها و ابتلائات و وسوسه‌های محتملِ نفس‌گیر می‌رود؟ آیا وضعیت صفر و صد است؟ مؤمنان متزلزل شده، دلگیر و خسته، گله مند از عدم پاسخ و نیافتن اجابت حاجت و دست ندادن تجربه‌های گرمابخش و معناآفرین، برای بقا و پایداری چه کنند؟ آن‌هایی که از زندگی دیندارانه و مؤمنانه و موحدانه یکسره دل نکنده‌اند و در میانه و تعلیق، چون بید بر سر ایمان خویش می‌لرزند! آن‌ها چه؟ در جهان افسون زدایی شده و سکه رایج لائیسیته و مرگ نیچه‌ای خدا و انسان گرایی و عرفی اندیشی و تقدس پیرایی و اسطوره زدایی و خدای بازار و رواج نسخه‌های بنیادگرا و خشونت اندیش و استبدادزده دینی، قصه برای ایمان آوری و ایمان داری و اعتماد مؤمنانه، قصه برای پرهیز از سقوط و هلاکت و ردّ تصمیم‌های هولناک، مضاعف‌تر و بحرانی‌تر نمی‌شود؟ همه اینها، هر کدام به نحوی و برای هر مؤمنی، می‌توانند حفظ و استمرار زندگی معنوی و وسوسه نشدن به سمت فکرهای هولناک را سخت‌تر کنند. سؤال مهم، چه باید کرد؟ موضع ما چیست؟ وقتی خبر خودکشی‌های اینچنین را می‌شنویم، چه میگوییم؟ نزد خود چه می‌اندیشیم؟ آیا داوریهای ارزشی به جا و نابجا فکرمان را خلجان نمی‌دهد؟\nکسانی که از گستردگی و سختی سؤالات بزرگ آگاهند، می‌دانند که پاسخ‌ها هم به همان نسبت آسان و فست فودی نیستند. سوالهای بزرگ، پاسخ‌های بزرگ می‌طلبند. طوریکه سریع و حتمی و دم دستی نمی‌توان تحصیلشان کرد. اما شاید بتوان از گوشه‌ای کوچک، شروع به تراشیدن کوهی بزرگ کرد. ورود من تنها از یک معبر، به این کوه بزرگ است.\nمدعای اصلی این نوشتار، برگرداندن جایگاه لازم و عطف توجه به عمل ایمانی در زندگی معنایاب و ایمان گراست. در بحران‌های ایمانی‌ای که متأثر از علل مختلف‌اند، منطقی است که عمل ایمانی در عین حتی شک، تردید یا بی باورشده گی تداوم یابد و معطل لنگه نظری یا تشنگی برآورده نشده تجربه دینی شخص نماند. این تداوم و تعطیل نکردن عمل می‌تواند به خاطر فوریت بحران ایمانی و نیز حجم اهمیت باور یا عدم باور به حضور خدا در زندگی، در ایمان یابی و ایمان داری نقش دستکم حداقلی‌ای ایفا کند. چیزیکه در غیبت و کم یابی یقین قاطع نظری یا تجربه پیوسته و گرمابخش دینی، غنیمت است و می‌تواند به مثابه آخرین پناهگاه، شخص را از دست زدن به تصمیم‌های هولناکی نظیر خودکشی برحذر دارد. تلاش عملیِ حداکثری‌ای که برای نباختن و از دست ندادن ایمان انجام می‌گیرد. تلاشی که نافی همزمانی با کنکاش‌های نظری و اعتقادی نیست و می‌پذیرد که دستکم پاره‌ای از مبانی نظری در این مسیر بر عمل تقدم و الزام دارند. اما در شکل ارتباطی که همیشه خطّی و صفی نیست و به صورت ساده متقدم و متأخر نداریم. در عوض رابطه‌ای حلقوی و دیالکتیکی بین عمل و نظر (ورزیدن و اندیشیدن) ایمانی برقرار است که پشتیبان حیات معنابخش دینی است.\nدر شرح ایده لازم است در اولین گام تحلیلی از وضعیت داده شود. در قِبال این بحرانها و تشکیک‌های ایمانی که نتیجه‌اش معناباختگی و هیچ انگاری و بعضاً خودکشی است، وضعیت‌های متصور و پیش روی شخص را باید به صورت تحلیلی ترسیم کرد.\nوضعیت‌های سه گانه بحران\nگاهی شخص دچار تشکیک‌های نظری شده است و همین پشتوانه معرفتی، کلیت ساختمان معنابخش ایمان او را متزلزل کرده است. در بادی امر بدیهی است که در برابر تشکیک‌های اعتقادی و نظری، نسخه اقناع و کسب یقین نظری به ذهن می‌رسد. شروع سیر از شک‌هایی که گاهی لازمه ایمان ورزی‌اند تا رسیدن به یقین‌هایی که زلزله شک‌ها را رفع می‌کنند. پرسش مهمی اینجا پیش می‌آید. رسیدن به یقین فلسفی و ریاضی واری که متکی به شواهد نظری توجیه کننده، همه عقلا را قانع کند، چقدر ممکن است؟ مشخصاً در این موقعیت ما می‌بایست موضع عقلانیت خود را مشخص کنیم. به عبارت دیگر آیا ما قائل به عقلانیت حداکثری هستیم و با قواعد عام و سختگیرانه، هنگامی یک باور را عقلانی میدانیم که شواهد کافی در اثبات را برای همه عقلا داشته باشد؟ اگر عقلانیت مطلوبمان همین عقلانیت حداکثری است، همه نقدهای وارد به این موضع فلسفی مشمول دیدگاه ما خواهد بود. این نظریه تنها یکی از نظریات عقلانیت است.\nبه علاوه به نظر می‌آید رسیدن به یقین نظری قاطع و گذشتن از قواعد عقلانیت حداکثری که رافع شک‌ها و خلأهایی باشد که زندگی ایمانی یک جستجوگر را به خود مشغول کرده است، در نسبت با گزاره‌های دینی همیشه ممکن نیست. انتظار حصول چنین یقینی را در خیلی از معرفت‌ها و منابع دیگر هم که با عدم یقین‌های قطعی پیش رفته‌اند، نمی‌توان داشت. برخی از گزاره‌های دینی و ایمانی از اساس «خردگریز» اند و با مقدماتِ در دسترس و مبانی نظری نمی‌توان به یقین ریاضی واری برای آنها رسید. در گزاره‌های «خردپذیر» نیز به ذات کنکاش‌های نظری و حتی موضع عقلی فروتنانه‌تر عقلانیت انتقادی، همیشه نمی‌توان به مرحله‌ای از یقین قاطع و اثبات عقلی رسید که برای جمیع عقلا مقبول باشد. به علاوه در برخی قرائت‌ها و برخی دینداری ها گزاره‌های «خردستیز» هم یافت می‌شوند که در دوره‌های بازاندیشی، می‌توانند شخص را دچار تشکیک و تردیدهای تکان دهنده در اساس باور کنند. در همه این موارد رسیدن به یقینی آنقدر عینی، اثباتی آنقدر عام و همه جانبه که تَرکهای افتاده به جان بنای نظری ایمان را رفو و سیر، جوشش معنا را تسهیل و عفونت هیچ انگاری را درمان کند، اگر نگوییم دیر و نادر، بلکه باید بگوییم راهی سخت و نه لزوماً همیشه اثبات گر است. چیزیکه خیلی‌ها بعد از سلوک نظری، اذعان می‌کنند که دستکم در مواردی با توجه به وسعت پرسش‌ها و کُندی ابزارها و توانمندی‌های محدود عقل نظری، مسائل روشن نشده‌ای باقی می‌مانند که جستجوگر و محقق توجیه‌هایی ناکامل برایشان خواهد داشت. توجیه‌هایی که اگر ایمان ورزی صرفاً متوقف بر آنها باشد، دستکم ملاط کافی وجودی، معنابخش و قاطع برای ایمان ورزی فراهم نمی‌آورند. در صورتی که حتی ندانم انگار و معلق بودن در نسبت با برخی گزاره‌های دینی در دینداری محققانه متصور و مقتضای تحقیق و سلوک فروتنانه معرفت است. دیدگاه عقلانی مقبولِ این مقاله هم در قبال کنکاش‌های نظری، همین نظریه عقلانیت انتقادی است. نظریه‌ای که می‌گوید: «نظام‌های اعتقادی دینی را می‌توان و می‌باید عقلاً مورد نقد و ارزیابی قرار داد، اگر چه اثبات قاطع چنین نظامهایی امکان پذیر نیست.» منظور از عدم قاطعیت و جهانشمولی عقلانیت در نقد و تقابل با دیدگاه عقلانیت حداکثری ابراز می‌شود.\nدر وضعیت دوم گاهی بحران ایمانی شخص لزوماً از تشکیک‌های نظری مایه نمی‌گیرد. او گزارش می‌دهد که از تجربه‌های گرمابخش و معناآفرین دینی بی بهره شده است یا خالی است و این دوری و غیبت است که او را از تجربه معنا و ایمان یا استمرار معنویت سابق ناتوان کرده است. در چنین موضعی مسلماً اقناع‌های نظری محلی از اِعراب ندارد، چون بحران ایمانی از آن نشات نمی‌گیرد. شخص تشنه و شوقمند تجربه عظیم است و نم پاسخ‌های نظری او را کفایت نمی‌کند. در عین اینکه او به صفت محققانه بودن می‌داند هم که دست دادن این تجربه‌های عظیم، وصف ناپذیر (inneffability)، زودگذر (transiency) و انفعالی (Passivity) است و بنابر گفته‌ها آسان یاب نیست. با این اوصاف در این وضعیت نیز سلوک و تحقیق نظری کفایت بخش بحران وجودی شخص نیست و دستیابی به تجربه‌های گرمابخشی دینی را به هیچ وجه تضمین نمی‌کند.\nدر وضعیت سوم می‌توان شخصی را متصور بود که توأمان گله مند و مبتلا به مسائل نظری و وجودی با هم است. این صورت متناسب با سطح وسیع‌تر مسائل اش، شخص را بیشتر دچار لرزه و معناباختگی می‌کند. در این وضعیت نیز در قبال پرسش‌های نظری صورت اول و در مواجهه با تشنگی‌های وجودی صورت دوم برقرار است و در هر دو صورت، تحقیق‌های مفصل و صرف نظری، کفایت بخش بحران‌های ایمان و حفره‌های خالی معنا نیست.\nاگر در هر کدام از این وضعیت‌های سه گانه، تحقیقات و استدلالهای نظری در مبانی اعتقادی کفایت بخش تشنگی‌ها و دردهای یک بحران مند نیست و در هیچ انگاری رخداده ممکن است شخص هر لحظه به سوی تصمیم هولناکی گرایش پیدا کند، پس چه باید کرد و گفت. راه و بُعد مانده چیست؟ آیا نباید به سراغ پاره دیگر ایمان هم رفت و خلل‌های آن را هم رفو کرد؟ آیا ساحت عملی ایمان را نمی‌توان با این وضعیت‌ها آزمود؟ آیا با آزمودن ساحت عملی و ارادی ایمان می‌توان حفره‌های خالی و تشنگی‌های معناجو را پُر کرد؟ سؤال مهمتر اینکه، آیا ورود به ساحت عملی و ارادی ایمان، متوقف به یقین در اعتقادات است؟ آیا هدف معنایابی از تقدم آشنای نظر به عمل حاصل می‌شود؟ ساده‌تر اینکه اول باید تکلیف نظر را معلوم کنیم تا به بُعد عمل برسیم؟\nتصور معمول این است که انجام عمل نیازمند حد مقبولی از اقناع نظری است و تا زیربنای مستحکم نظر ریخته نشود، بنای عمل بالا نمی‌رود. هدف و مدعای این نوشتار در اینجا این است که ضمن تاکید بر اهمیت و اولویت عمل در زندگی ایمانی، سیر آشنای شروع حرکت از نظر به عمل را مورد تردید قرار داده و نشان دهد، می‌باید عمل به فعل ایمانی را هم در جهت معناجویی و معنایابی سرلوحه قرار داد. بدون آنکه لزوماً نیاز یا ممکن باشد که در ساحت نظر و باور به یقین منسجم و اثبات قاطعی دست یافته باشیم. یا بدون آنکه حیات خود را متوقف و منتظر دست دادن انفعالی، خودبه خود، توفیقی و تسخیرگر تجربه دینی کرده باشیم. در هر صورت آنچه مسلم است این است که خودِ این مقاله که از سنخ کوشش‌های نظری است، اصلاً ناقد و نافی اهمیت پشتوانه‌های نظری و مبانی اعتقادی نیست. به علاوه معترف است که استمرار در تمرین‌ها و تهذیب‌های عملی روزانه، ممکن است اغلب توأم با سردی باشد. یعنی شخصِ عامل، روایت گرمابخشی از ادای آنها ندهد و بگوید که من هنوز در عین تخلق و تعهد، سردم. اما در موقعیت‌های بحرانی و در قبال تحصیلی ارزشمند، قیمت تشنگی بالا و آزمونها محدود است. کوشش این نوشتار در عین حال این هم هست که حتی در سردی، مدام باید از سر اراده، تنوعی از سلوک‌های عملی اخلاقی و عبادی را خالصانه آزمود و خود را در معرض تجربه دینی و تزریقِ تجلی و نوازش گرما و اشراق معنا از آن قرار داد.\nاز طرفی ایمان در موقعیت‌های وصف شده پیشین، آسیب زا و بعضاً دیریاب است. خصوصاً وقتی به طعم دشوارتر شده امروزین در جهانی سکولار، عرفی و خدا زدایی شده باشد. به همین نسبت، بسیار شایسته و فوری‌تر برای ترمیم و حفاظت است. احتمالاً در این جهان یک ایمان گرای نخبه (شبیه صورت اول تحلیلی)، عقل نظری را در اثبات حداکثری برخی گزاره‌های دینی ناتوان می‌یابد یا از لحاظ نظری نمی‌تواند وجود برخی شرور را با تداوم اعتقادات ایمانی و الهی‌اش سازگار کند. یا به عنوان انسانی معمولی در درگیری‌های وجودی با برخی شرور عالم و رنجهای زندگی (نوعی از صورت دوم تحلیلی)، از لحاظ عاطفی ضربه بخورد و استمرار آن نزدیکی مؤمنانه پیشین با خدایش را سخت بیابد.\nخدایا پر از کینه شد سینه‌ام/چو شب، رنگِ درد و دریغا گرفت/ دل پاکرو تر از آیینه‌ام* مگر پشتِ این پرده آبگون/ تو ننشسته‌ای بر سریرِ سپهر/ به دست اندرت رشته چند و چون؟*گزارشگران تو گویا دگر/ زبانشان فسرده است، یا روز و شب/ دروغ و دروغ آورندت خبر/ کسی دیگر اینجا تو را بنده نیست/در این کهنه محراب تاریک، بس/ فریبنده هست و پرستنده نیست*...* اگر مرده‌ای جانشین تو کیست؟/ که پرسد؟ که جوید؟ که فرمان دهد؟/ وگر زنده‌ای کائن پسندیده نیست!\nاینگونه وضعیت‌های وجودی سنگین و تلاطم‌های ایمانی برای بشر دین گرای جدید، معرکه گفتار ماست. ایمان دینی، شاید بیش از همه دوران‌ها تُرد و شکننده و آب حیات شده است. ایمان دینی‌ای که البته اگر ارتفاعی بلند است، در صورت فروریختن از همان ارتفاع بلندتر، همانطور که اشاره شد ممکن است به تصمیمات ترسناک‌تری ختم شود. در ضمن فراموش نکنیم که روی سخن این نوشته خطاب به مؤمنان سابقِ دلشکسته و معناباخته یا شکاکان دین‌گرا است و نه عموم معناباختگان. این تذکر برای این است که این سطرها مدعی نیستند که یگانه منبع معنابخشِ حیات، ایمان دینی است. تاکید بر ایمان دینی و عمل دینی به این خاطر است که بهانه و مخاطب این نوشتار کسانی اند که برای معنایابی و دوری از تصمیم‌های هولناکی نظیر خودکشی به ایمان دینی عنایت و میل دارند.\nجوهرِ ایمانِ برای انسان\nاولاً وقتی از ایمان میگوییم، مقصود ایمان نه لزوماً برای خود ایمان است. ایمان نه برای عقیده پرستی و لگدکوب شدن انسانیت در پیشگاه آن. بلکه ایمان برای انسان و شکوفایی‌اش منظور است. ایمانی که ریسمان نجات انسانِ سرد، لرزیده و گمشده است. ایمان و عشقی که به زندگی بی معنا و بی روح و ملول انسان مدرن، رنگ و بو و حیات برمیگرداند. ایمانی که خادم انسانِ مبتلا است، نه انسانی که خادم ایمان. ایمانی که هست، تا انسان را در برابر تندباد حوادث، سرپا و امیدوار و مؤمن نگه دارد. ایمانی که می‌خواهد تا سر حد جان، برای نجات انسان از دست نرود و حفظ شود. نه بالعکس. البته مقصود نگاهی کارکردگرایانه نیست، بلکه انسان گرایانه است! که معمولاً به حکم تاریخ و استدلال، نگاه‌های بالعکس به تئوریزه کردن بینادگرایی و خشونت و قساوت و جهالت و اکراه به نام دیانت و هدایت رسیده‌اند. به تعبیری «برمعنویت امروز روحی حاکم است که بنا بر آن، دین برای ماست نه ما برای دین. یعنی، دین آمده است که به ما خدمت کند. دین در خدمت انسان است. به تعبیر حضرت عیسی، شبّات (شنبه) برای انسان است نه انسان برای شبّات. یهودیان، شنبه را روز تعطیل می‌دانستند و وقتی حضرت مسیح روز شنبه برای خدمت به جایی می‌رفت آن‌ها می‌گفتند تو حرمت شرعی کار در روز شنبه را فراموش کرده‌ای! او در پاسخ می‌گفت، شنبه برای انسان است نه انسان برای شنبه...ما میگوییم همه چیز در خدمت انسان؛ منتها به معنای دقیق تعبیرِ «در خدمت انسان» و نه فقط خدمت در جهت مادیات انسان»\nثانیاً گوهر ایمان نه یک نقطه معین مرکزی است، نه معادل صرف دسته‌ای عقاید و گزاره. بلکه طیفی از یک تجربه پیوسته و سرریز از اعتماد و اراده و امید است. رویکردی وجودی و مواجهه‌ای آتشین، عشقی، عاطفی، غیرگزاره ای و گرم با هستی و جانِ جانان آن است. به تعبیر ونسان برومر، تمرین تماشای هستی از منظر چشم ایمانی است، که فراتر از دسته‌ای باور و اعتقاد معرفتی است. چیزی بیشتر از اعتقاد و آموزه‌های جاری در یک دین، نه نافی آن و نه معادل آن. اگر اینگونه است و کارویژه ایمان، سرریز اعتماد و امید به حضور پُررنگ و معنابخش خداوند در عرصه هستی و حیات انسانی است، باید اصلِ حفاظت و اراده حراست اش نیز از این سنخ باشد. برای حفاظت از گوهر یک ارتباط عاشقانه، چه می‌کنند؟ مگر نه این است روزانه‌ترمیم می‌شود؟ روزانه بازآفرینی و تجدید می‌شود. روزانه نوگرا و نو نوار می‌شود. روزانه با استمرار مغازله و معاشقه، حتی شده ظاهری، تحکیم و تعمیق می‌شود. گویا بعد عملی و ارادی ایمان را نیز به همین سیاق، باید تیمار، ترمیم، بازسازی، تجدید، متحول و نو کرد.\nاگر جانمایه دیانت و معنویت، ایمان است و اگر ایمان امری فربه‌تر از اعتقادات و آموزه‌هاست و اگر آنها راه‌اند و ایمان مقصد، اگر ایمان در مهلکه‌های سقوط و یأسِ جهانِ بی معنا دادرس است و برخی اعتقادات نظری تنها و نهایتاً پوسته گوهر ایمان و برخی معدودشان از مبانی آن، پس بُعد عملی و ارادی معنویت در راستای حفاظت از ایمان اولی تر از بُعد نظری آن برای حفاظت از عقاید خواهد بود. به گمان من همانطور که در وصف وضعیت‌ها تصویر شد، این مقصود عظیمِ کسب و تداوم شورمندانه ایمان لزوماً از طریق اقناع‌های عقلی و کوشش‌های نظری که بعضاً به منزلگاه یقین و اثبات هم نمی‌رسند، حاصل نمی‌شود. همانطور که اشاره شد، بُعد عمل ایمانی پایگاه مستحکم‌تر حراست از ایمان است. حراستی که بیشتر به واسطه تعهد ارادی به ورزه‌های عبادی روزانه، اعمال معنوی مداوم و تمرین‌های اخلاقی سختکوش و پیگیر که معطوف به خداوند است، حاصل می‌شود. امور عملی‌ای که با آنان، ایمان که غایت نهایی است ورزیده‌تر و چالاک‌تر و متحول‌تر می‌شود. ناکامی‌ها و حاجت‌های برنیامده انبوهند، رازهای پنهان و محدودیت‌های عقل نظری بسیارند، حوادث بی تبیین مدام روی می‌دهند، سختی‌های سیاسی و اجتماعی و شرور طبیعی و اخلاقی روزانه جاری می‌شوند، راویان مدعی سکوت و کسوف و اختفای خدا و نومیدان و بی باورشده ها حاضرند، فضای فکری و علمی حاکم بر جهان دستکم در ظاهر مدام غیردینی‌تر و بی نیاز تر به تبیین غایی و الهیِ علل می‌شود، اخبار شرور طبیعی و انسانی به خاطر انتشار سریع و وسیع، طنین و تکانه‌های بسیار بیشتری از قبل دارد. همه و همه اینها، ممکن است کم اعتنایان به تجدید و تخلق روزانه به تمرین‌ها و ورزه‌ها و آداب‌ها و مناسک عملی را در معرض هشدار بیشتر، به سردی و شکنندگی ایمانی بیشتری برساند.\nسلوک عملی ایمان و لزوم صدق پیش‌فرض های نظری\nایمان بی سلوک عملی و ارادی در معرض سستی است. هر روزه و به هزار کمند و بهانه، با ورزه‌ها و تمرین‌ها و اعمال و مناسک منظم، می‌توان ایمان را قوت و خوراک بخشید و حراست کرد. در پای زمین ایمان، تمرین‌ها و مراقبه‌های عملیِ اخلاقی و عبادی و نیایشی و معنوی حکم آب حیات را دارند. چیزیکه بنای ایمان را در برابر اینهمه تیر و تهدید و تشکیک، مقاوم‌تر می‌گرداند. برای اتصال و تقرب پاکیزه‌تر به ایمان دینی، تلاش و ممارست عملی و ارادی نقش حیاتی یا دارد. با اراده و سلوک عملی، سرعت و گرمای دوندگی به سوی ایمان و خداوند افزون می‌شود. زندگی ایمانی، از این حیث تکلف آور است. بله. اما تکیه گاههای محکم و عشق‌های اعتمادآفرین، زحمت سنگین و رنج مداوم هم می‌طلبد. با رها کردن حال به دست ایام و بی مواظبتی و کاهلی در تجدید روزانه عهدها و ارتباط‌ها و اتصالها، کسی که ایمان خواه است، یکهو و به احتمال فراوان خود را در تلاطم‌های حتمی ایمانی بی دفاع یا کم دفاع می‌یابد. نه اینکه تلاطم ایمانی، معلول مستقیمِ تک علت این قبیل کاهلی‌های عملی باشد. چه بسیار متشرعان مواظب و عابدان حساسِ وسواس و خشکه مقدس‌های بی عشق، چه بسیار زاهدان چله نشین و دینداران پُرعمل، چه بسیار تمرین‌ها و تهذیب‌های عملی عبادی و اخلاقی، که یک لحظه به چشیدن طعم امید و یقین و اعتماد و توکل و قرار و اثبات نمی‌رسند و تنها به بادکردن ادعاها، آرزواندیشی ها و خودشیفتگی‌ها منجر می‌شوند. اما سخن بر سر این است که جان ورزیده و عمل گرا، پس از تلاطم‌های ایمانیِ به هزار شکل و علت، احتمالاً ایمان را حافظ‌تر خواهد بود و انسان را در از هم نپاشیدن، مددکارتر.\nاین دعوت و وصف، پذیرفتنی است؟ آیا این توصیه، وارونه کردن رابطه عمل و نظر نیست؟ آیا این توصیه که خصلتی عمل گرایانه و پراگماتیستی دارد، همان پند آشنای «ایمان بیاور تا بفهمیِ» مسیحیتِ عاجز از برخی اقناع‌های نظری نیست؟ یا سؤال مهمتر، ما چگونه می‌توانیم خود را متعهد عملی به چهارچوبی کنیم، که برخی پایه‌های باوری و وجودی‌اش برایمان سست شده است. آیا برخی تعهدات عملی و شیوه‌های روزانه زندگی دینی، دستکم مستلزم صدق نظری برخی گزاره‌های الهیاتی و دینی نیست؟ می‌شود در راه قرب خدا انفاق پیشه کرد یا در پیشگاه او دعا خواند و روزانه نماز گزارد و به مسجد و کلیسا و کنیسه رفت و همسایه را تکریم کرد و گره از کاری فروبسته بینوایی باز کرد، اما گفت که این اعمال دستکم می‌تواند باور نظری به وجود خدا را پیش‌فرض نگیرد؟ مسلماً اینگونه نیست. این نوشتار همانطور که اشاره شد، اصلاً نافی لزوم برخی صدق‌های نظری و پاره‌ای مبانی بنیادین و پیشینِ الهیاتی نیست. بلکه در صدد است که فوریت حیات، تشنگی ایمانی، موج بحران‌های وجودی و ناممکنی اثبات قاطع و وضوح حداکثری همه پیش‌فرض‌ها (موضع عقلانیت انتقادی) و اهمیت موضوع خدا، ما را بر آن می‌دارد که سهم اراده و عمل را ادا کنیم و ورود به آن را متوقف بر تعیین تکلیف همه جانبه، تقریبی و تمام نشدنی مبانی نظری نکنیم. چیزی شاید شبیه به آن نگاه کی یر کگارد – البته با نه لزوماً موافق همه ابعاد دیدگاه ایمان گرایی اش- که معتقد بود تعویق تصمیم گیری درباره رد یا قبول ایمان و خداوند به خاطر وسعت بررسی‌ها و کتابها و قرائن و شک‌ها و ملاحظات، تا به ابد ادامه می‌یابد و این برای شخصی که نگران روح خود است، نگران کننده است. در عین حال این گفتار همانطور که اشاره شده است، هم نظر با این نکته مهم است که: «انسان از آن نظر که انسان است در مقام تصمیم گیری و عمل نیز از «دلیل» تبعیت می‌کند نه از «علت» و انگیزه‌های او را دلایل تشکیل می‌دهند نه علت‌ها. و این فرق انسان و حیوان در بُعد عملی است. حیوانات در مقام اراده و عمل تابع و اسیر علت هستند، اما انسان به مقداری که در این دو مقام عاقل است، از دلیل پیروی می‌کند و اسیر علت نیست. حیوانات در مقام اراده و عمل از هیچ ارزش و هنجاری پیروی نمی‌کنند و برای تصمیم و عمل خود نیازمند توجیه نیستند، چون توجیه کار عقل و برای اقناع عقل است. تصمیم و رفتار حیوانات قابل «تبیین» هست اما قابل «توجیه» نیست؛ می‌توان گفت: حیوانی به این «علت» چنین و چنان کرده یا می‌کند، اما نمی‌توان گفت «دلیل» او برای انجام برای انجام کار این است که... اما انسان چنین نیست و در مقام تصمیم گیری و عمل نیازمند تصویب تأیید و تصویب عقل است و آن نیز متوقف بر وجود دلیل مناسبی است که آن تصمیم یا عمل را از نظر عقلانی توجیه کند. در یک کلام، تصمیم و رفتار حیوانات تابع احساسات و عواطف آنهاست، اما تصمیم و رفتار انسان تابع عقل اوست و پیروی از احساسات و عواطف خود مشروط به تأیید و تصویب عقل است. همچنین انسانی که به مقدار کافی عاقل و مسئولیت شناس است در مقام تصمیم گیری و عمل نیز از دلیل «مناسب» تبعیت می‌کند نه از دلیل «نامناسب»، و این فرق او است با انسانی که به مقدار کافی عاقل و وظیفه شناسی نیست. در عین حال دقت شود که نوشتار تصویرگر شخص بحران‌زده و جوینده‌ای است که دستکم برای او، دسته‌ای از دلایل نظری مختلف و متقابل از ترجیح جدی و غالب بر دیگر ادله برخوردار نیست و تشکیک و تکافوی ادله جان او را خلجان می‌دهد و شبکه یکدلی از دلایلِ موافق و پشتیبان ندارد که او را اقناع کند و به ترجیح نظر خاصی برساند.\nبا این ملاحظات برای تبیین نکات ام، اولاً جایگاه عمل ارادی را در ورود و حفاظت از موقعیت ایمانی تحلیل خواهم کرد و دوما رابطه و تقدم عمل و نظر را مورد بازاندیشی قرار خواهم داد.\nالف- جایگاه عمل و اراده در ایمان\nویتگنشتاین شیفته نقل قول گوته، شاعر آلمانی بود که می‌گفت: «در آغاز کردار بود!» به تعبیر جان کاتینگهام در کتاب معنای زندگی، انسان در برابر آسیب پذیری، تناهی و بی پناهی‌اش در این عالم نیازمند پاسخگویی به جهان است. پاسخگویی‌ای که فراتر از تحلیل‌های علمی-عقلانی- نظری، مشخصاً از طریق اعمالی ابراز می‌شود که ارزش و تاثیرشان قابل فروکاستن به مضامین گزاره‌ای و نظری نیست. در یک نگاه حداقلی و معتقد به عجز عقل نظری برای اثبات مابعدالطبیه – چیزی که من به این شدت با آن همدل نیستم- می‌توان اینگونه گفت که «به نظر کانت من نمی‌توانم خدا را اثبات کنم؛ با این حال، چون وقف کردن زندگی خود در جهت امر خیر با این تصور که (من) در پی مفهومی در بن و بنیاد بی معنا و بدون متعلق تلاش می‌کنم، به لحاظ انسانی ناممکن بود، برای انسانِ درستکار شایسته است که بگوید: «من آرزو می‌کنم خدایی وجود داشته باشد.... من با قاطعیت بر سر ایمان می‌مانم و اجازه نخواهم داد این ایمان از من گرفته شود»» همچنانکه باز در این نگاه حداقلی و توأم با اعتقاد به محدودیت عقل نظری در اثبات مابعدالطبیه، خصوصاً در نگاه مسیحی، توصیه به اولویت و فوریت عمل پیش از اثبات موارد نظری و اعتقادی همیشه مورد نظر بوده است. سروده معروف آکویناس مشهور است که: «ایمان یا توکل، کاستی‌های دیگر قوا را جبران می‌کند». پاسکال هم در دنباله این نگاه، معتقد به این بود که قوای نظری قادر به شناخت چگونگی وجود خداوند نیست و عقل نظری نمی‌تواند این امور را فیصله دهد. پس شبیه همان استدلال مشهور شرطیه خود گفت که فواید زندگی متدینانه آنقدر زیاد هست که بر عهده گرفتن تکالیف (عملی) دینی که در نهایت پذیرش خالصانه نگرش دینی را تضمین می‌کند، عقلانی است.\nبا این توضیحات، یک شکاک شورمند دین‌گرا یا مؤمن خسته دلسرد شده، برای ورود دوباره یا اول بار به موقعیت اعتمادآفرینِ ایمانی، عقلانی است که شیوه «ارادی» را رها نکند و به آن در حین و عین ملاحظات انتقادی و جستجوگری‌های عقلی و کنکاش‌های نظری، اهتمام جدی کند. البته مشخص است که این شیوه خصلتی عملگرایانه برای ورود به ایمان را توصیه می‌کند. چیزی که نمایندگان و مدافعان اراده گرایی مشهورش در فلسفه‌های اگزیستانسیل، سورن کی یرکگارد و در فلسفه‌های پراگماتیستی ویلیام جیمز اند. همچنانکه البته مشهور است ویتگنشتاین قضایای مابعدالطبیعه و گزاره‌های دینی را نه بیانگر امور موجود و نه امور ناموجود، بلکه بیانگر رهیافت عام و عزم و گرایش یک شخص نسبت به زندگی می‌دانست. گزاره‌های «رازآمیزی» که نمی‌توان درباره آنها سخن قاطع و نهایی را گفت و متعلق به دیار «آنچه نمی‌شود گفت» ها هستند که بیشتر حاکی از جهت گیری یا «سرسپردگی عاطفی و شورمندانه» ما نسبت به شیوه خاصی از زندگی‌اند، تا بیان امر واقع.\nب- رابطه نظر و عمل\nاما در باب رابطه عمل و نظر، چه می‌توان گفت؟ آن توصیه وارونه نمای ارسطو را به یاد بیاوریم که، «فرد با انجام دادن اعمال خاصّی یک نوع شخص خاصّی می‌شود!» یعنی برخلاف تصور اولیه که گمان می‌رود داشتن پاره‌ای آراء نظری، مقدم است و شخصیت ما را شکل می‌دهد و ما را به عمل بر می‌انگیزاند، گویا شاکله وجودی ما بیشتر و ابتدائا متأثر از اعمالی است که انجام می‌دهیم. شبیه آن حکمت مشهوری که توصیه به مراقبت از افعالی است که عادت، عادت‌هایی که شخصیت و شخصیتی است که سرنوشت می‌شوند. البته تحلیل دقیق‌تر این نگاه به ما این نکته را نشان می‌دهد که می‌بایست به کل ارتباط خطی و صفی میان این دو مؤلفه را از ذهن پاک کرد و الگویی از ارتباط حلقوی و دیالکتیک میان آنها را جایگزین نمود. در این نگاه و الگوی جایگزین شده دوم، کثیری از پرسش‌های پیشین و تبیین‌هایمان از سهم عمل و نظر و نحوه ساخته شدن شاکله شخصیت انسانی بلاموضوع می‌شود و پرسش‌های دیگری به اقتضای الگوی حلقوی جدید مطرح می‌گردد. اگر این مبنای شخصیت سازی عمل را بپذیریم، (که البته جای استدلال مفصلش اینجا نیست) می‌توان ممارست و تعهد عملی به ساحت ارادی ایمان، یعنی پاره‌ای تمرین‌ها و ورزه‌های معنوی و اخلاقی روزانه را برای حفاظت از بنای ایمان و معنابخشی و حتی گشایش در برخی مسئله‌های نظری همچنان دوای درد دانست و توصیه کرد. از شواهد درون دینی اسلامی این نکته اخیر می‌توان به حدیثی از امام پنجم شیعیان اشاره کرد؛ «هر کس به آنچه می‌داند عمل کند، خداوند به او آنچه را نمی‌داند بیاموزد»\nدر این نگاه گویی ما اعمال و تمرین‌های اخلاقی و عبادی را مُصرانه متعهد می‌شویم و از آن برای تیمار و تقویت بنای ایمان و نظر مدد می‌گیریم، تا در تندبادهای شک نظری و بی تسلایی‌های وجودی و عاطفی با از دست ندادن ایمان، کمتر بشکنیم. نماینده این نگاه کلیشه شکن در الهیات مسیحی، آموزه «پراکسیس» در الهیات رهایی بخش است. محمد مجتهد شبستری مصداق اسلامیِ معاصر این آموزه را در این نوع دینداری عملگرا، شخصیت مرحوم آیت الله طالقانی می‌داند. آموزه «پراکسیس» شاهد دیگری بر تقدم عمل بر نظر در الهیات مسیحی است. این آموزه که حتی از آن تعبیر به انقلاب کوپرنیکی در روش الهیاتی می‌شد، بیان می‌کند که نقطه آغاز الهیات و سرچشمه آن، «پراکسیس» یعنی تعهد عملی به رهایی فقیران است. از نظر این متألهان ما با اندیشیدن به جای عمل کردن، به حقیقت دست نمی‌یابیم بلکه با تفکر و اندیشیدن در مورد عمل، حقیقت به چنگ ما می افتد. در این نگاه کلیشه شکن نخستین قدم در الهیات، عمل کردن (پراکسیس) و دومین گام اندیشه ورزی نظری است. میگوئیت بونینو این روش و تقدم را بدین شکل بیان می‌کند که: «الهیات آنگونه که در اینجا مطرح می‌شود، تلاشی برای دستیابی به درکی صحیح از صفات یا اعمال خدا نیست. بلکه تلاشی در جهت تبیین عمل ایمان و چارچوب پراکسیس است که همراه با اطاعت در ذهن نقش بسته و ادراک می‌شود. همانگونه که مارکس در اصل مشهور خود در مورد فلسفه می‌گوید، الهیات باید از توصیف و تبیین جهان دست کشد و شروع به تغییر آن کند. بدین شکل راست کرداری و نه راست دینی به ملاک اصلی الهیات تبدیل می‌شود.»\nمتألهان الهیات رهایی بخش در توجیه این واژگون سازی روش و تقدم عمل، دو دلیل عرضه می‌کنند. دلیل فلسفی اول آنها این است که شناخت هرگز دریافت عینی و منفکِ حقیقت فی نفسه نیست. هر شناخت بشری از مواجهه‌ای خاص با واقعیت اجتماعی سرچشمه می‌گیرد. در نتیجه به منظور دست یابی به حقیقت، گریز از منازعات و تعهدات اجتماعی پذیرفته نیست و ما باید در چارچوب این واقعیت‌های اجتماعی به شکل عملی و انتقادی در مورد آنها بیندیشیم. دومین دلیل الهیدانان رهایی بخش، دلیلی دینی است. از نظر آنان شناخت خدا از طریق و در نتیجه تعهد مطیعانه به نقشه خداوند حاصل می‌شود. از نظر آنان تعهد به نقشه خداوند که استقرار عدالت یا رهایی فقیران است، امتیاز حصول شناخت خدا را فراهم می‌کند. پس این تعهد باید مقدم بر اندیشه ورزی‌ای باشد که قرار است سوار بر این پراکسیسِ عدالت محور شود. یعنی به عبارتی دیگر آنان اندیشه ورزی نظری را نفی نمی‌کنند، بلکه در در اظهاری کلیشه شکن تقدم را به عمل ایمانی می‌دهند که به تعبیر گوتیرث اندیشه ورزی بر آن سوار می‌شود. یعنی اندیشه ورزی عقب نمی‌کشد و در جایگاهی اولیه به نقادی نمی‌پردازد. که اگر چنین کند، از نظر الهیدانان رهایی بخش به همان روشنفکرگرایی های بی حاصل و سترون در می‌غلتد.\nخالق یا کاشف؟ ایمانِ درمان گر یا ایمانِ شناختی؟\nتوصیه به اولویت اراده و فوریت عمل ایمانی حتی در موقعیت شکاکانه و ندانم انگار ممکن است این پرسش را به ذهن متبادر کند که لزوم امداد معنابخشِ به خود سر جای اش، اما در پسِ پرده این نگاه تکلیف واقعیت چیست؟ بالاخره نسبت عمل و اراده ایمانی، به متعلقش یعنی خداوند به مثابه مخاطب عمل چگونه است؟ ما با اراده و عمل ایمانی حتی کامیاب در رسیدن به معنا، داریم کاری صرفاً درمانگرانه می‌کنیم که به دادِ خودمان برسیم و ابزارگرایانه، پروای کشف حقیقت نداریم؟ اگر ما با التزام ارادی و عملی به ایمان از فوایدش میوه معنا و قرار چیدیم، این معنا حاصل از یک درمانگری ذهنی خودساخته (ناواقع) ماست یا در بیرون هم مخاطب واقعی‌ای دارد که ما با عمل توانسته‌ایم به ارتباط و کشف و معناجویی او دست بزنیم؟ به عبارت ساده‌تر، این نتیجه معنابخشی ای که موضوع نوشتار است، به دست خود ما «آفریده» می‌شود یا با عمل ما «کشف» می‌گردد؟ پیش از ما هست یا پس از اراده ما به صورت چه بسا ذهنی، هست می‌شود؟ ما اینجا آفرینشگر هستیم یا کاشف؟ ما با ایمانِ معنابخش، خدایی را ذهنی و درمانگر می‌سازیم یا خدایی را بیرونی و شناختی می‌یابیم؟\nسنخ این پرسش‌ها دنباله و ادبیات مشخصی در بحث‌های فلسفه دینی امروز دارد. این ادبیات موجود ذیل عنوان «واقع‌گرایی» یا «ناواقع گرایی» در بحث‌های فلسفه دینی معاصر دنبال می‌شود. در چند سطر آینده که خواهد آمد، اشاره به پیشنهاد و تبیینی می‌شود که برخی از ملحدین را دعوت به نیایش می‌کند و این عمل را از سوی آنان غیرمنطقی نمی‌داند. چه بسا این پیشنهاد برای خواننده مطلب در آن موقعیت معلق و شکاک، صرفاً یک نسخه کارکردی و ابزارگرایانه در عرض خیلی دیگر از درمانهای روان شناسانه به نظر بیاید. چیزی که گویی در متعلقِ عمل نیایش، که وجود یا عدم وجود مخاطب نیایش یعنی خداوند است، اهمیت چندانی ندارد. اتفاقاً در همین مثال عملی مهم نیایش، ونسان برومر در فصل دوم کتابش به شرح و نقد نگاه کانت و تی آر مایلز در موضوع دعا می‌پردازد. تلقی کانت از نیایش کردن در کتاب دین صرفاً در چارچوب عقل، تزریق تذکر و تقویت اخلاق است. از نظر او نیایش ابزاری است که ما با اظهار کلمات و اذکار و جهت گیری‌هایش، گفتگوی درونی اخلاقی در خود انجام می‌دهیم تا تقویت و انگیزش و پایبندی هر چه بیشتر خودمان به همان ارزشها را استحکام ببخشیم. در غیر اینصورت اگر هدف نیایش ترغیب خدا به ایجاد تقوای اخلاقی در ما (و نه از سوی خود ما) باشد، این نیایش نامشروع و شرک آلود است. تی آر مایلز نیز در کتابش با عنوان دین و نظریات علمی، نیایش را به دو نوع «شبه علّی» و «زبانیِ ایفاگر» تقسیم بندی می‌کند. نیایش شبه علّی همان دعایی استکه امید دارد خداوند در طبیعت بر وفق میل دعا کننده، نظیر شفایافتن بیمار یا باریدن باران و ... دخل و تصرف کند. او استجابت و انتساب علت به خدا را در این قبیل دعاها و رخدادها ربط مفاهیمی نامتناسب به خدا می‌داند که باید کنار گذاشته شود. نسخه مورد قبول او همان نوع «زبانی ایفاگر» است که معنای مقبول نیایش در آن این است که نیایشگر به وسیله نیایش موضع و رویکرد خود را درباره روند پدیده‌ها تعیین و اظهار می‌کند. یعنی اگر در نیایش می‌گوید «اراده تو جاری ست» هرگز ماهیت درخواستی و رخ دادن برای تحقق بیرونی ندارد و در حین گفتن اش صرفاً الزام و پای بندی خود را به این خطاب می‌نمایاند. روشن است که در هر دو مورد کانت و مایلز نیایش به معنای خواهش از خدا برای ایجاد تغییر در روند طبیعی وقایع جهان نیست. در هر دو نظر نیایش به عنوان مثالی بر یک عمل ایمانی، نوعی گفتگوی درونی و درمانگرانه است که فارغ از فعلیت و اثربخشی بیرونی، جهت گیری‌ها یا تذکرها و ممارست‌های درونی و اخلاقی ما را پی می‌گیرد و سامان می‌دهد.\nبا ملاحظه این نکات، نسخه اولویت و فوریت اراده و عمل ایمانی چگونه از این پنجره قابل تحلیل است؟ پاسخ به این دست ملاحظات برای ایمانگرای محقق یا بحران‌زده مخاطب این سخن چیست؟ اولاً باید چندباره در نظر داشته باشیم که طبق توصیف وضعیت، ما در یک فوریت و بحران معنا و موضوع مهم خداوند سخن میگوییم. فوریت و بحران و تشنگی است که موجب می‌شود ما از حذف نکردن عمل ایمانی به مثابه راهی برای از دست ندادن ایمان سخن بگوییم. پرسش‌هایی به این مقدار سهمگین و فیصله نیافته، نباید مصداق همان متوقف کردن ایمان ورزی بشود تا اینکه پاسخی نسبتاً مقبول برایشان بیابیم. ثانیاً به هر حال نمی‌شود همانطور که گفته شد ملاحظات نظریِ پیشینی و قوام بخش را نادیده گرفت. این شرط سلوک محققانه نیست. می‌توان در این موقعیت متناسب با ایده اصلی مقاله، به عنوان یک بحران‌زده عمل ایمانی را تعطیل نکرد و هم‌زمان به کنکاش انتقادی برای ارائه پاسخی مقبول ادامه داد. یعنی چه بسا پرسش شود که بالاخره این عمل است که معرفت آور است یا نظر؟ موضع این نوشتار بیرون از این دوگانه، قائل بودن به یک پروژه مشترک معرفت بخشی نظر و عمل است. یعنی هم نظر و هم عمل هر دو به مثابه دو بال در یک سیر مشترک و دیالکتیکی معرفت آور اند. در عین حال پذیرفتنی است که دستکم پاره‌ای از کوشش‌های نظری معرفت آور پایه و مقدم بر سلوک عملی ست. اما عمل هم به یک دلیل معرفتی و هم به دلیلِ دیگر وجودی و فوریت اندیشِ شرح داده شده سطور قبلی، بازیگر جدی ماجرای معرفت است. دلیل معرفتی اینکه عمل می‌تواند گاهی مددکار پروژه‌های نظری در معرفت جویی و شناخت باشد. راه را برای سالک نظری بگشاید و تسهیل کند یا دستکم موانع شناخت را از پیش پای او بردارد. دلیل فوریت موقعیت و اهمیت موضوع خداوند هم، همانکه توضیحش داده شد. ثالثاً پاسخ به این سؤال به نوعی بستگی به موضع معرفتی ما در همان بحث آشنای واقع‌گرایی و ناواقع گرایی دارد. اینکه از نگاه ما گزاره‌های دینی گزاره‌های ناظر به واقع‌اند یا نمی‌توان از واقع نمایی آنها دفاع کرد. هر ادله‌ای که ما در دفاع از این مواضع معرفتی مختلف ابراز می‌کنیم، در این بحثِ عمل ایمانی و نسبتش با خدای مخلوق یا خدای مکشوف، ایمانِ آفریده یا ایمانِ اهدایی به کار می‌آید. متفکرانی نظیر جان هیک به ما یادآور می‌شوند که گرچه شاکله اصلی نزاع همان دوگانه واقع‌گرایی و ناواقع گرایی ست، اما در این مواضع دقیقتر این است که از اشکال جامعتری نظیر واقع‌گرایی ساده، واقع‌گرایی انتقادی، ناواقع گرایی مطلق، ناواقع گرایی معاصر سخن بگوییم.\nموضع برگزیده و قابل دفاع من واقع‌گرایی انتقادی ست. یعنی باور دارم که این سیر پیشنهادی همراه با عمل و اراده ایمانی، به هر دستاورد ایمانی و معنایی‌ای که برسد، مفاهیم و تصوراتش ما به ازایی در عالم واقع دارد. در عین اینکه به شکل و رنگ قوای ذهنی و شناختی ماست. یعنی اگر خدایی در این تجربه بازیافته می‌شود یا موضوع اولین تجربه دینی واقع می‌شود، همچنان در محدوده مفهوم سازی های ذهنی و حسی انسانی ست. به عبارت ساده‌تر اگر من در این نوشتار از این موضع دفاع کردم که بازگشت اراده گرایانه و عملگرایانه به زندگی ایمانی چه بسا می‌تواند بحران‌های ایمانی یک شخص را ترمیم کند، این به این معنا نیست که اگر کشف معنا و تجدید ایمانی در این سیر حاصل می‌شود، مثل نظر ناواقع گرایان امری کاملاً درمانگر و بافته ذهن ماست. بلکه نظرم مطابق همان نگاه واقع‌گرایی انتقادی این است که یک پای این سیر در واقعیت بیرونی جدای از ذهن ماست و پای دیگرش در مفهوم سازی های محدود ادراکی ما قرار دارد. می‌توان برای شاهد داستانی این موضع به اریک ایمانوئل اشمیت، در روایت اسکار و خانم صورتی اشاره کرد. او در این داستان عزم ارادی‌ای را برای ایمان یابی و ایمان داری روایت می‌کند. جایی که از کودکی می‌گوید مبتلا به سرطان، که دو هفته بیشتر زنده نیست. در مراحل درمان، پرستار صورتی پوشی به او پیشنهاد می‌دهد تا با خدای خود حرف بزند. اسکار می‌گوید که خدایی وجود ندارد و حرف زدن با خدای غایب، بی معناست. پرستار صورتی پوش به او پیشنهاد می‌کند که با وجود این باور، خدایش را بسازد و ارتباط با او را آغاز کند! اسکار شروع به ساختن خدایش می‌کند و هر روز برای او نامه می‌نویسد. خدایی که نه البته قادر مطلق و عالم مطلق است و مطابق فهم و تصور اوست. خدایی که تنها می‌تواند یک آرزوی اسکار را اجابت کند. در نهایت، این اسکار است که از مسیر همین اراده و تمرین بر خدای خودساخته و دعای با او، خدای خود را ملاقات می‌کند! خدای مکشوف اسکار در این نگاهِ قابل دفاع از نظر من، خدای ناواقعی ذهنی او نیست. بله، در این تصور ذهن محدود اسکار نقش فعالی دارد و تصویری خاص و تشبیهی خود از خدا را ساخته است. خدای او ویژگی‌هایی متناسب با مفروضات ذهنی او را دارد. اما اینگونه نیست که در بیرون از ذهن ما هیچ اثر مستقلی از خدای واقعی پاسخگو و قابل اشاره موجود نباشد. این خلاصه موضع واقع‌گرایی انتقادی قابل دفاع از نظر من در پاسخ به این پرسش است. پس رویکرد مورد نظر این مقاله، صرفاً درمانگر نیست که قائل به گونه‌ای ناواقع گرایی باشد.\nاما فارغ از نگاه قابل دفاع از دیدگاه من، آیا می‌توان در پاسخ به ملاحظه مورد نظر و در یک تحلیل حداقلی به این رویکرد یعنی منظری درمانگر و ذهنی، آن را با شکلی از اشکال ناواقع گرایی معاصر جمع کرد و همچنان معتبر دانست و توصیه کرد؟ ناواقع گرایی معاصر گرچه در انکار اعتقاد به خدا به عنوان واقعیتی مستقل بالذات (reality a se) با ناواقع گرایان مطلق عمدتاً همدل است، اما از این نقطه عزیمت واحد این را نتیجه را نمی‌گیرد که دین امری بی ارزش، غیرمفید، موهوم و ضد انسانی ست. ناواقع گرایی معاصر که عمدتاً نحله‌ای متأثر از ویتگنشتاین است امروز دو نماینده اصلی دارند. دی زِد فیلیپس و دان کیوپیت. «همنظران دی زد فیلیپس... بیش از آنکه خداوند را اندیشه‌ای در اذهان ما بدانند او را عنصری در زبان ما، و در واقع، عنصر اصلی خداپرستانه می‌دانند. در این دیدگاه اینکه خدا وجود دارد به معنی آن است که مفهوم خدا به گونه‌ای ثمربخش در تعابیر و ارتباطات ویژه دین داران منشأ اثر است. دیگران، که دان کیوپیت نماینده برجسته آنها به شمار می‌رود، خداوند را تشخص خیالی آرمانهای معنوی انسان می‌دانند. این آرمانها دارای اعتبار ذاتی هستند و باید در خدمت آنها باشیم. آن هم به خاطر خود آنها و با همه توان. با این حال، شخصیت خدای "خیالی"، هرچند گاهی به این نیازهای آرمانی نیروی تازه روان شناختی می‌بخشد و منشأ اثر بوده است...گرچه این تفسیرها به یک معنای مهم الحادی هستند، اما با الحاد فلاسفه‌ای چون ای. جی. آیر و آنتونی فلو، پل ادواردز متفاوت‌اند که کل قلمرو اعمال و زبان دینی را در بهترین حالت به عنوان تجربه یک توهم و از این رو بی ارزش، یا با نظری کمتر مساعد، به عنوان پدیده‌ای قطعاً مُضر مورد انکار قرار می‌دهند ... این دیدگاه (ناواقع گرایی معاصر) زبان دینی را بیان گرامری بسیار ارزشمند تلقی می‌کند، هر چند ارزش آن اساساً متفاوت با ارزشی است که مردمِ دیندار معمولاً تصور کرده‌اند»\nدر رویکردی نزدیک به این نوع از واقع‌گرایی، شاید بتوان حتی با تلقی صرفاً درمانگر و ذهنی هم همچنان توصیه به رویکرد عملی ایمان کرد. یعنی چه بسا شخص در واقعیت داشتنِ متعلق عمل ایمانی یعنی وجود خداوند تا پاسخگویی و دستگیری او و از این قبیل لوازم نظری و وجودیِ عمل، تردیدهای حداکثری داشته باشد. اما به موجب فوریت وضعیت و عمق ابتلا به بحران معنا، روا و منطقی باشد که شبیه همان توصیه آنتونی کِنی و مراد اصلی این مقاله دست به عمل بزند و به انتظار نشیند و مواهب محتمل آن را بطلبد. به عبارت دیگر فوریت و ابتلا حکم می‌کند که چنین شخصی که دچار تردیدها و بی باوری‌های بسیار وسیعی است و از طرفی احتمال صدق مبانی نظری و ایمانی را صفر مطلق هم در نظر نمی‌گیرد و ناواقع گرای مطلق در نسبت با متعلق عمل دینی نیست، با اهتمام به عمل ایمانی در پی رفع بی معنایی‌ها و هیچ انگاری‌ها خود باشد. البته شاید لازم باشد که چندباره تکرار کنیم چنین رویکردی برای کسی است که دین‌گرا و ایمان گراست (هر چند شکاک یا بی باور شده) و طلبی هر چند خفیف از ایمان دینی برای معنابخشی و درمانگریِ خود دارد.\nنجات اندیشیِ مفروض ایده\nلازم به ذکر است که تلاش نوشتار، ایمان یابی و ایمان داری عملگرایانه برای موقعیت فعلی و نه رویکردی بود که لزوماً به «نجات» اخروی می‌اندیشد. اگر ایمانِ گرمابخشی در موقعیت فعلی نماند، جان سرد و مأیوس شده معنا و ایمانی نخواهد داشت که بخواهد برای آخرتی و «نجاتی» عرضه کند. منظور رأی نجات اندیشِ مشهور امثال لوتر نیست که فارغ از عمل، ایمانِ صرف را برای «نجات» کافی می‌دانستند. رأیی که از جانب امثال او، در جهت کاستن از اقتدار کلیسا، در نقد آموزه‌ها و الزام اعمال دینی و عقایدی نظیر عفونامه فروشی انجام می‌گرفت که توجیه گر سلسله مراتب از بالا به پایین و تسلط و قدرت بی مهار نهاد کلیسا بر دینداران مسیحی بود.\nعمل، تشنگی تجربه و شخصیت متحول\nپس اراده و تعطیل نکردن و معطل نگذاشتن عمل برای ایمان و بحران محتملش اولاً خوراک فوری و نیروبخشی نصیب می‌کند. ثانیاً در آن پروژه مشترک و دیالکتیکیِ نظر و عمل می‌تواند پاره‌ای از گره‌های نظری یک مبتلای بحران‌زده را از فوریت بیندازد یا باز کند یا حدی از ایمان معنابخش احتمالی‌ای را نصیب فرد کند که متوقف بر فیصله یافتن امور نظری نیست. یا آنکه با ممارست بستر ممکنی را برای دست دادن تجربه‌های گرمابخش دینی فراهم کند که احتمالاً حفره‌های وجودی را پُر خواهد کرد. اما این نکته اخیر، چگونه گره گشای درگیری‌های وجودی یک مؤمن مبتلا یا شکاک دین‌گرا هست؟ علاوه بر توضیح‌های پیشین باید گفت، اگر با سلوک عملی- که هم‌زمان و هم پروژه و معتقد به سلوک فکری و نه خالی از آن ست- وجود ما متحول می‌شود و از ارتزاق لازمِ عمل هم همانند نظر شخصیت دیگری می‌شویم، و اگر این عمل از سنخ اعمال تقرب جو به ساحت الهی باشد- حتی با فرض حداقلیِ وجود آرزومندانه یا ناواقع گرای آن ساحت- یک وجود متحول یا دستکم تغییر کرده با اعمال عبادی و اخلاقی و سلوکی، می‌تواند استحکام درونی بسیار بیشتری برای تاب آوری و امید و بقای وجودی در عین شک و تردید و سردی داشته باشد. اتفاقاً در آموزه‌های ادیان ابراهیمی و در اشکال ساده اولیه ظهور این ادیان هم، به مؤمنان برای چشیدن طعم ایمان ورزی و پیشرفت معنوی و کسب تقرب به خداوند و صبر بر مسیر ایمان، بیشتر از پرداختن به معقولات نظری و محفوظات باوری، به عملِ به دانسته‌ها توصیه می‌شود. یعنی در نسبت سنجی، دستکم وزنه عمل بسیار بیشتر از جایگاه فعلی است. بله همچنان میگوییم عمل به «دانسته» که معرفت و نظر است، اما با یادآوری تمام نکات پیشین که معقتد به تقدم حداقلی نظر به عمل است و در پی شکستن ارتباط خطّی و صفی این دو و تذکر مسیر حلقوی ارتباط است. سرشت کتب مقدس بیش از آنکه مفهومی و فلسفی باشند، برانگیزاننده و تحول بخش و تنبه آفرین با زبانی تمثیلی و روایی‌اند که تلاش دارند با عوامل برانگیزاننده یا هراسنده، اراده شخص را برای زندگی‌ای ایمانی و اخلاقی با خود همراه کنند. مثلاً در اسلام و در جای جای قرآن (حدود 96 مرتبه)، دوگانه آشنای ایمان و «عمل» صالح به صورت معناداری با هم برای خطاب و وصف مؤمنین به کار می‌رود و تلازمشان به صورت ضمنی، مبنای رستگاری و شرط نجات مؤمنین معرفی می‌شود.\nنیایشِ ندانم انگار، نیایشِ ملحد!\nنکته اهمیت اراده عملی ایمانی، ناقض تقدم منطقی پاره‌ای از گزاره‌های نظری از قبیل دستکم اعتقاد به وجود خدا، برای آن عمل نیست. اما در موضع کسانی که موضوع این یادداشت‌اند، کسانی که ملحد نیستند و نهایتاً بی باور یا ندانم انگار شده‌اند و ایمانشان دستخوش سردی و تردید قرار گرفته است، کسانی که شکاک‌اند، اما میل مشتاقانه برای ورود به موقعیت گرم ایمانی دارند، تداوم عمل ایمانی به واسطه فوریت و اهمیت بحران، در موقعیت‌های سرد وجودی و فیصله نیافتگی های نظری هم توصیه کردنی است. این عمل و شیوه ارادی ورود، باز همانطور که اشاره شد، اگر مبنای شخصیت‌پردازی و خدمات وجودی باشد و ما این را بپذیریم، بعید نیست و اصلاً دلیلی قاطع بر منع اش وجود ندارد که در صورت استمرار و ممارست، به ایمانی گرم و بازیافته ختم نشود. ایمانی که پاسخ بی تسلایی‌ها و بی پناهی‌های وجودی باشد. در حداقل‌ترین نگاه، اشخاص مورد نظر این گفتار اگر در دسته باورمندان به الهیات سلبی (خصوصاً سنخ رادیکال) یا ندانم انگاران قرار می‌گیرند، همچنان به باور برخی فیلسوفان مثل آنتونی کنی که حتی خود در زمره ندانم انگاران است، موجه‌اند که امیدوار به لطف خدا به درگاه او نیایش کنند. آنتونی کنی می‌نویسد: «دلیلی وجود ندارد بر اینکه چرا شخص شکاک به وجود خداوند نباید در این موضوع مانند امور دیگر برای دریافت کمک و هدایت دست به دعا برد. برخی در تصور نیایش یک ندانم انگار به درگاه خدایی که او وجودش را به دیده شک می‌نگرد، چیزی مضحک می‌یابند. مسلماً این رفتار غیرعقلانی‌تر از فعل انسانی نیست که دست خوش امواج اقیانوس، محبوس در غار، یا سرگردان در دامنه کوه کمک می‌طلبد. در حالیکه ممکن است اصلاً کسی آن اطراف نباشد که فریادهای چنین فردی را بشنود یا نور آتش برافروخته‌اش را ببیند. نیایش ندانم انگار به نظر معقول می‌رسد، چه خدا وجود داشته باشد و چه وجود نداشته باشد.» پاول دراپر فیلسوف دین آمریکایی نیز مدل مشابهی در ترسیم نیایش یک ندانم انگار بسط داده است. همچنین ریچارد کارنی فیلسوف دین ایرلندی مفهوم «آناتئیزم anatheism» را برای توضیح این وضعیت برساخته است. بازگشت به خدا پس از عبور از خدا (Returning to God After God. منظور او فراسوی خداباوری و خداناباوری معمول، بازگشت به خدایی است که برای ما غریبه شده و غایب گشته است. یعنی فردی که از خدا عبور کرده است، به همان خدایی که از او عبور کرده است بر نمی‌گردد و به او کافر می‌شود. اما به خدایی دوباره و ایمانی نو بازگشت می‌کند. به نظر کارنی دین داری در جهان پست مدرن ایمان و شکاکیت را هم‌زمان در درون خویش جمع می‌کند و در چنین فضایی در عین اذعان به غیبت خدا هم، فرد می‌تواند به درگاه او نیایش کند.\nتیم جی مَوسان در مقاله‌اش پا را از این فراتر می‌گذارد و نه شکاکان، بلکه گونه‌ای از ملحدان را نیز دعوت به نیایش می‌کند. او برای تبیین نکته‌اش از تمثیل اتاق تاریک استفاده می‌کند. شخص به این اتاق تاریک وارد می‌شود. اتاقی که درباره‌اش شنیده است که ساکن دیگری هم دارد. برخی به او می گویند در اتاق پیر فرزانه‌ای هست که با کسانی در ارتباطِ بالفعل وارد می‌شود که هنگام ورود به اتاق با او صحبت کرده‌اند. از این صحبت کردن هم، رضایت فوق العاده ای یافته‌اند. دیگرانی هم مدعی‌اند که این پیر فرزانه وجود ندارد. در این وضعیت شخصی که وارد اتاق می‌شود وظیفه فوتی و فوری‌تری برای انجام دادن ندارد، جز اینکه فریاد بزند «کسی آنجا هست؟ پیر فرزانه اگر آنجا هستی لطفاً به من پاسخ بده!» از نظر موسان چنین شخصی، حتی اگر در مورد وجود داشتن پیر فرزانه ندانم انگار باشد یا احتمال وجود او را صفر قلمداد نکند، با محاسبه هزینه فرصت پایین این کار در نسبت با اهمیت موضوع، با صدا زدن او و فراخواندن اش کار منطقی‌ای انجام داده است. موسان می‌افزاید «به همین قیاس، منظور من این است علاوه بر ندانم انگاران آن ملحدانی که موضوع وجود داشتن یا وجود نداشتن خداوند را موضوعی مهم می‌دانند و احتمال وجود خداوند را نزدیک به صفر قلمداد نمی‌کنند و از نظر خودشان دلیلی ندارند که بپذیرند درگیر شدن در فرایند نیایش آنها را به یقین‌های دروغین سوق خواهد داد، باید تا آنجا که هزینه‌ها (از جمله هزینه‌های فرصت) (تکرار می‌کنم که این فقط یک تکلیف در نگاه نخست است و چه بسا تکلیف‌های دیگری آن را تحت الشعاع قرار دهند) کمرشکن نباشد به درگاه خداوند دعا کنند که او بی ایمانی آنها را از میان بردارد. یک نیایش موجه به زبان آوردن این است که «من باور ندارم، بی اعتقادیم را برطرف کن» دعای خوب دیگر می‌تواند این باشد که «به هیچ روی باور ندارم، بی اعتقادیم را چاره ساز» و باز دعای خوب دیگری این است که «باور دارم وجود نداری. ناباوری‌ام را برطرف کن»»\nموضوع نوشتار معناباخته هایی از جنس بحران زدگانِ ایمانی‌اند. کسانی که دوره‌ای زندگی دینی داشته یا در بازه بلندی در تمنای ایمان دینی هستند و اکنون در غیبت و بحران ایمانِ معنابخش در معرض تصمیم‌های هولناکی نظیر خودکشی و پریشانی‌های تکان دهنده‌ای قرار گرفته‌اند. از طرفی یا خود خواستار ایمان‌اند یا در تحلیل معنااندیش حیاتشان می‌توان گفت که دست یابی به ایمان دینی می‌تواند حیات سردشان را دگرگون کند. در چنین موقعیتی چگونگی پًر کردن فاصله آنان با ایمانی گرم و معنابخش محل توجه و معرکه تحلیل ماست. چیزیکه با بازگردانی معنا و پاسخ به چرایی زیستن، می‌تواند مانع آنها در دست زدن به اعمالی نظیر خودکشی گردد. این فاصله یا به موجب تردیدهای نظری ست، یا به واسطه غیبت تجربه‌های ایمانی و یا هر دو. خلاصه مدعای این گفتار این است که به موجب فوریت و اضطرار موقعیت و تشنگی وسیع ایمان و معنا، به موجب اهمیت باور یا عدم باور به حضور خدا در زندگی، موجه است و می‌ارزد که شخص به هر علت و وضعیتی، شورمندانه دست به عمل ایمانی هم بزند و پرداختن به بًعد عملی را در سیر و بحران خود مغفول نگذارد. در این عزم ارادی و اهتمام عملگرایانه، البته موانعی وجود دارد. مهم‌ترین وجه و گره این تحلیل، لزوم صدق یا باور حداقلی به برخی پیش‌فرض نظری و مبانی اعتقادی برای عمل کردن است. چیزیکه خودش بعضاً خاستگاه بحران است. مانع دوم ادعای بی دستاوردی کوشش‌های عملی و بی ثمری اراده‌های ایمانی در کسب تجربه‌های گرمابخش دینی از رهگذر اعمال است. سومین مانع نیز این است که نقش عمل در نسبت با کسب معرفت و جبران خلأهای آن چیست؟ نوشتار از موضع عقلانیت انتقادی تلاش می‌کند نشان دهد فوریت وضعیت و موج بحران‌های وجودی و ناممکنی اثبات قاطع خیلی از گزاره‌های خردپذیر و خردگریز دینی شبیه خیلی از معارف دیگر و نیز تأثیر و اهمیت موضوع خدا، اقتضا می‌کند که شخص انجام اعمال دینی را متوقف و معطل بر تعیین تکلیف همه موارد بحث برانگیز نکند و برای ترمیم حیات بی معنای ایمان گرای خود در عین تحقیق نظری، صادقانه دست به قمار عمل هم بزند.\nاین توصیه اراده گرایانه، اولاً می‌کوشد که نشان دهد رابطه عمل و نظر در یک زندگی ایمانی لزوماً از کلیشه تقدم و اولویت خطّیِ نظر تبعیت نمی‌کند. بلکه در عین اعتقاد به تقدم نظر، اما تقدم حداقلیِ آن، ادامه بازی معرفت و معنا و سلوک بین عمل و نظر را منوط به ارتباطی شبکه‌ای و دیالکتیکی بین عمل و نظر می‌داند. که گرچه برای جرقه اولیه اندکی اقناع نیروی نظری لازم است، اما ادامه راه بسته به سوخت هم‌زمان عمل و نظر، ورزیدن و اندیشیدن است. ثانیاً مدعی است که پاره‌ای تحولات شخصیتی و وجودی نه صرفاً متکی به کنکاش‌های نظری و اولویت حداکثری آن، بلکه وابسته به ورزیدن و تعهد عملی، اعمال و مناسک متناوب، منظم و پیوسته ست. در این پیشنهاد اراده گرایانه، اصلاً سهم و لزوم صدق حداقلی برخی پیش‌فرض‌ها و ابعاد معرفتی و نظری نفی نمی‌شود، بلکه تنها نگاه‌های بی اهتمام به عمل ایمانی را به این بًعد مهم دوباره توجه می‌دهد. اهتمامی که همگامِ برخی تشکیک‌های نظری یا فاصله‌ها با تجربه‌های گرمابخش دینی، حتی از سوی شکاکان دین‌گرا یا برخی ملحدان نیز درخور آزمون و عنایت است. همچنین در پاره‌ای از گفتار، این توجه و ایده را در شبکه باور فرد بحران‌زده منطقی و کم‌ضرر دانستیم. همچنین در نسبت با بحث واقع‌گرایی یا ناواقع گرایی مطرح در فلسفه دین هم، با قبول واقع‌گرایی انتقادی این ایده را قابل دفاع و برگرفتنی برشمردیم.\n* در ابتدا بر خود فرض می‌دانم از دو دوست دانشور بزرگوارم، فاطمه توفیقی و یاسر میردامادی که با مطالعه دقیق مقاله و ارائه پیشنهادات و نکات باریک بینانه به ارتقای فرمی و محتوایی هر چه بیشتر نوشتار کمک شایانی کردند، به صورت ویژه سپاسگزاری کنم.\n. مقصود از شکاک دین‌گرا، متمایز از ملحد و مؤمن است. شکاک دین‌گرا، از طرفی همانند ملحد وجود خدا و حقانیت ایمان را منتفی نمی‌داند. همانند او نسبت به خدا، دین و امر قدسی فارغ و بی‌پروا نیست. به‌اصطلاح دلش برای ایمان لَک میزند و موضعش در قبال ایمانیات، سخت و دشمنانه و ستیزه جو نیست! از طرفی دیگر، همانند مؤمن نیز برخوردار از تجربه ایمانی و یقین دلیرانه نیست. او بر خلاف مؤمن، دلایل اثباتی موضوعاتی مثل خدا و وثاقت تاریخی دین و ... را یقینی نمی‌یابد و در این وضعیتِ میانه، با نوعی عدم یقین دست و پنجه نرم می‌کند و مشتاقانه، به دنبال تجربه و شهود امر قدسی ست. از نظر برخی صاحب نظران، وضعیت بشر دین گرای جدید بیشتر از این سنخ است (برای بررسی بیشتر، نگاه کنید به نراقی. احمد، رساله دین شناخت، ص 30)\n.Camus,Albert. Myth of sisyphus,P 59\n. مردی خدمت پیامبر ص رسید و گفت: یا رسول الله، هلاک شدم؛ پیامبر مشکلش را دریافت و به او فرمود: شخص خبیثی (شیطان) پیش تو آمده و پرسیده است چه کسی تو را آفریده؟ تو در جوابش گفتی آری به خدا، آنگاه پرسیده است چه کسی خدا را آفریده!.. آن مرد گفت، آری یا رسول الله چنین است...پیامبر به آن مرد عرب- که پیرامون افکار ترسناکش با حضرت صحبت می‌کرد_«در انتهای مطاف کعبه» فرمودند: «این، ایمان محض است.»! گفتگو و تفاهم در قرآن کریم، سید محمد حسین فضل الله، ص 211\n. Strong Ratinalism.\n. نگاه کنید به: مایکل پترسون و سایر مؤلفین، عقل و اعتقاد دینی، فصل 3، ترجمه احسان نراقی و ابراهیم سلطانی\n. کسانی حتی در حصول قطع و یقین در ریاضیات نیز شک دارند و حتی به عدم حصول آن یقین دارند. از جمله، Kline, M. (1980), The loss of Certainty\n. critical rationalism\n. همان پا نوشت 5. ص 86\n. James, William, The varieties of religious experience, 2004\nویلیام جیمز، تنوع تجربه دینی، ترجمه حسین کیانی، انتشارات حکمت، ص 422\nمقصود از انفعال این است که تجربه‌های دینی را لزوماً با فراهم کردن تمهیدات ارادی و فعالانه نمی‌توان تحصیل کرد. بلکه شخص معمولاً خود را در تسخیر و تصرف فیاض آن منفعلانه می‌یابد.\n. اخوان ثالث، مهدی، مجموعه شعر زمستان، شعر گزارش\n. انجیل مَرقُس، 2:28\n. ملکیان، مصطفی، 1388، سنت و سکولاریسم، معنویت گوهر ادیان، انتشارات صراط\n. برومر، ونسان، هنگام نیایش چه می‌کنیم. صفحه 243 و\nBrummer, Vencent. Atonement, Christology and the Trinity. Making Sense of Christian Doctrine (Aldershot 2005), Chapter 6\n. علت به «وجودشی ء» تعلق می‌گیرد و دلیل به «مدعا». علل، «عوامل غیرمعرفتی و غیراستدلالی» هستند و عبارتند از: تربیت، محیط تولد، جغرافیای زندگی، تکامل طبیعی، شرایط اجتماعی و وراثتی، منافع و مطامع و جهل و امثال اینها. این امور علل‌اند و در پدید آمدن امور انسانی دخیل‌اند. (سروش، عبدالکریم 1387، صراط‌های مستقیم، ص 84)\n. فنایی. ابوالقاسم (1392)، اخلاق دین شناسی، ص 213\n. جان کاتینگهام (1943)، معنای زندگی، ترجمه امیرعباس علیزمانی، مریم دریانی اصل، انتسارات حکمت، ص 127\n. همان، ص 122 و Blaise Pascal, 1670, Thoughts\n. نگاه کنید به اثر مشهور کی یر کگارد، ترس و لرز / James, William, The wiil to Believe\n19. Passionate commitment\n. Cf. Wittgenstein, Culture and Value\n.Aritotle, Nicomachean Ethics, book III,ch,5\n.watch your actions, they become habit, watch your habits,thy your character, watch your character,for it becomes your destiny\n. دیلمی، حسن بن محمد، أعلام الدین ص 301، محمدی ری شهری، محمد، منتخب میزان الحکمه، حدیث 406\n. سخنان طالقانی شبیه نظریه پراکسیس بود که در الهیات رهایی بخش مسیحی وجود دارد.. او معقتد بود که معرفت دینی از طریق عمل مبارزه در انسان بروز می‌یابد نه از طریق تفکر. البته این فکر قبل از انقلاب بر خیلی‌ها حاکم بود. مرحوم شریعتی و آقای طالقانی مطمئناً اینطور بودند. حتی مدت کوتاهی قبل از انقلاب اقای بهشتی هم همین طور فکر می‌کرد و نزد خود من تعبیر مجاهدین پارسا را به کار می‌برد. در استفاده از لفظ مجاهدین هم ایشان نظر خاص داشت. پراتیک به ایشان هم سرایت کرده بود. (مجتهد شبستری، محمد، 1392، ماهنامه اندیشه پویا، گفتگو با جلال توکلیان و رضا خجسته رحیمی)\n.Miguez Bonino, Doing Theology, 81\n. گرنز. استنلی و اولسن. راجر، الاهیات مسیحی در قرن بیستم، نشر ماهی، ص 333\n. برومر، ونسان، 2008، ترجمه اشکان بحرانی ومسعود رهبری، نشر هرمس\n. John Hick, 1997, Disputed Question in Theology and the philiosophy of religion\nترجمه نغمه پروان، اطلاعات حکمت و معرفت، سال نهم، شماره 4\n. امانوئل اشمیت. اریک. اسکار و خانم صورتی پوش، ترجمه صفایی، نشر کتابستان\n. همان پانوشت 32\n. لوتر به این نظریه رسید که انسان به واسطه صرف ایمان، به نجات می‌رسد. به نظر او، کارهای نیک، از جمله اساس الهیاتیِ نظریه عفونامه فروشی، مطلقاً برای نجات آدمی بی فایده است. او نجات را رابطه‌ای تصور می‌کرد که در آن گناهکاران «ایمان» دارند (مطلقاً بر فیض خدا تکیه دارند) و خدا آنان را تبرئه می‌کند (خدا آنان را می‌آمرزد هر گند از گناه دست نکشیده باشند).. ایمان «کاری» نیست که کسی آن را «انجام دهد»، بلکه عطیه‌ای است از جانب خدا. «جو ویور. مری، درآمدی به مسیحیت، ترجمه حسن قنبری، ص 179)\n. وَعَدَ اللَّهُ الَّذینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ أَجْرٌ عَظیمٌ (مائده 9) و بسیاری آیات دیگر. از قبیل، بقره 25/82/277/ آل عمران 57/ نساء 57/ 122/173/ مائده 93/انعام 132/اعراف 42/153/یونس 4/9/هود 11/23/رعد 29/ابراهیم 23/النحل 34/119/ کهف 30/49/مریم 96/الحج 14/23/50/56 و ....\n. الهیات سلبی (تنزیهی) در برابر الهیات ایجابی (تشبیهی) بر این نظر است که مثلاً درباره خدا با توجه به محدودیت‌ها نمی‌توان معرفت قابل اتکایی داشت. پس به نحو اثباتی و توصیفی چیزی نمی‌شود گفت. نمی‌توان گفت خدا چه «هست». تنها می‌توان گفت چه «نیست». الهیاتی ایجابی یا تشبیهی دقیقاً مواضعی متقابل دارد. اما ندانم انگاری بیرون از این دو موضع متقابل، به عدم داوری و تعلیق حکم رأی می‌دهد. یعنی آن دو موضع در عین تقابل، در داوری کردن مشترک‌اند. اما ندانم انگار، با تعلیق حکم و اعلام بیطرقی و عدم امکان داوری از این دو گروه جدا می‌شود.\n Anthony Kenny, The God of the Philosophers, P129\n. گفتگوی بابک مینا با یاسر میردامادی، درباره الهیات سلبی، رادیو زمانه\n. Praying to stop being an atheist T. J. Mawson, / ترجمه نغمه پروان، اطلاعات حکمت و معرفت، شماره 130\nکد مطلب: 8025\nتاریخ انتشار : سه شنبه ۸ آبان ۱۳۹۷\nساعت انتشار : ۲۲:۵۷\nعلی سلطانی/ خودکشی یک طلبه در مشهد/ شکاکیت و ایمان


اسکله مسافری بندر شهید رجایی آماده افتتاح شد\nمدیر کل تأمین و نگهداری تجهیزات سازمان بنادر و دریانوردی ضمن بیان اینکه اسکله مسافری بندر شهر رجایی و چهار فروند شناور مسافری در آن آماده افتتاح است، گفت: برای ساخت اسکله شناوری مسافری حدود یک میلیارد تومان هزینه شده است.\nبه گزارش بنانیوز (BanaNews.ir) به نقل از فارس، عبدالکریم رزازان با بیان اینکه سازمان بنادر و دریانوردی در دهه مبارک فجر پروژه‌های زیادی را افتتاح می‌کند، اظهار داشت: در بندر شهید رجایی اسکله شناورهای مسافری و چند شناور مسافری که همگی از محل وجوه اداره شده سازمان بنادر ساخته شده است، افتتاح خواهد شد.\nوی با بیان اینکه تعداد این شناور‌ها چهار فروند است، ادامه داد: حدود سه میلیارد تومان برای ساخت این چهار فروند شناور هزینه شده است.\nمدیر کل تأمین و نگهداری تجهیزات سازمان بنادر و دریانوردی خاطرنشان کرد: تمامی این شناورهای مسافری که اغلب آنها ۴۰ نفره است، در داخل کشور ساخته شده‌اند.\nرزازان با بیان اینکه برای ساخت اسکله شناوری مسافری حدود یک میلیارد تومان هزینه شده است، کرد: طی ایام‌الله دهه فجر، بسیاری از پروژه‌های دیگر در حوزه بندری و دریایی در سازمان بنادر و دریانوردی به بهره‌برداری می‌رسد.\nبه گزارش فارس اسکله مسافری بندر انزلی نیز با سرمایه‌گذاری ۶۰ میلیارد ریالی سازمان بنادر و دریانوردی و ظرفیت ۲۰۰ صندلی تا پایان سال به بهره‌برداری می‌رسد.


دوشنبه، 07 مهر 93 - 01:45\nپژوهشگران در دانشگاه نورث وسترن و دانشگاه ایلینویز ابزاری را توسعه دادند که همچون پوستی دوم بر روی پوست قرار می‌گیرد و قادر است وضعیت پوست و قلب را تحت پایش داشته باشد ضمن اینکه می‌تواند در مواقع ضروری اعلام خطر کند. این ابزار که ابعادی در حدود ۵ سانتی متر دارد همچون برچسبی برای روی پوست قرار می‌گیرد و قادر است خشکی پوست و مشکلات قلبی عروقی را تحت نظر داشته باشد.\nاین برچسب که می‌توان آن را در کنار ساعت پوشید، از طراحی مناسبی نیز بهره می‌برد و از ۳۶۰۰ آرایه‌ی بلور مایع تشکیل شده است که هریک با ابعاد ۰٫۵ میلی متر بستری انعطاف پذیر را بر روی پوست تشکیل می‌دهند. هنگامی که این برچسب بر روی پوست شما قرار می‌گیرد آرایه‌های بلورمایع شروع به هم‌دما شدن با پوست شما می‌کنند و دمای پوست شما را زیر نظر می‌گیرند.\nبا پایش تغییرات دمایی پوست این ابزار می‌تواند جریان خون شخص را که معیاری از سلامت قلبی عروقی فرد است را تحت نظر داشته باشد ضمن اینکه می‌تواند میزان رطوبت پوست را نیز بسنجد. با تغییر الگوی دمایی این برچسب رنگ خود را تغییر می‌دهد تا به شخص در خصوص تغییر ایجاد شده هشدار دهد. الگوریتم به کار رفته می‌تواند در طی ۳۰ ثانیه اطلاعات دمایی قابل استخراج را به وضعیت سلامتی فرد ارتباط دهد.\nبه گفته‌ی این پژوهشگران این نخستین ابزار در نوع خود به شمار می‌آید که قادر است به روشی غیر تهاجمی چنین اطلاعاتی را در اختیار فرد بگذارد. امواج الکترومغناطیس حاضر در محیط نیز انرژی این ابزار را تامین می‌کنند. این پژوهشگران ادعا می‌کنند که با استفاده از ۳۶۰۰ نقطه‌ی دمایی به کار رفته در این برچسب می‌توان وضوحی (رزولوشن) در حد ابزارهای بر مبنای فناوری فروسرخ را بدست آورد ضمن اینکه قیمت آن بسیار کمتر و البته فناوری آن پوشیدنی و قابل حمل و نقل توسط خود شخص است.


نحوه اضافه کردن ستون‌ها در اکسل\nهنگام وارد کردن داده‌ها، اگر می‌خواهید داده‌ها را بین ستون‌های موجود اضافه کنید، ممکن است لازم باشد که ابتدا ستون‌ها را اضافه و سپس داده‌ها را وارد کنید. برای انجام این کار از سمت راست ستونی که می‌خواهید در کنار آن یک ستون جدید اضافه کنید، سرصفحه ستون را انتخاب کرده و روی آن کلیک راست کنید و گزینه Insert را انتخاب کنید. ستون جدید اضافه شد.\nچگونه یک ستون یا سطر را مخفی کنیم؟\nاگر با یک صفحه گسترده بزرگ همراه با تعداد زیادی داده کار می‌کنید، بهتر است برای سادگی در مشاهده اطلاعاتی که می‌خواهید آن‌ها را تجزیه و تحلیل کنید، برخی از ستون‌ها را پنهان کنید. شما همیشه می‌توانید بعدا ستون‌های پنهان شده را از این حالت خارج کنید.\nبرای انجام این کار کافی است، ستونی که می‌خواهید پنهان کنید را انتخاب کرده و سپس راست کلیک کرده و گزینه Hide را انتخاب کنید. شما همچنین می‌توانید با استفاده از کلیدهای Shift و Ctrl، چندین ستون را برای مخفی کردن انتخاب کنید.\nبا انجام این کار، دو خط در کنار ستون‌های مخفی شده ظاهر می‌شود. در این مثال ما ستون B را مخفی کردیم، بنابراین عنوان‌های علامت از A به C پرش می‌کنند.\nبرای نمایش یک ستون در اکسل، روی دو خط کلیک کنید تا بتوانید آن را انتخاب کنید. سپس روی آن راست کلیک کرده و گزینه Unhide را انتخاب کنید.\nنحوه انتقال یا کپی ستون‌ها در اکسل\nدو روش برای انتقال یا کپی یک ستون در اکسل وجود دارد. شما می‌توانید ستون را بکشید و رها کنید یا از دستورات برش یا کپی موجود در منوی راست کلیک استفاده کنید.\nانتقال یا کپی با استفاده از کشیدن و رها کردن\nهنگام جابجایی یا کپی ستون با استفاده از روش کشیدن و رها کردن، محتویات ستونی که شما کپی می‌کنید به جای محتویات ستون هدف جایگزین می‌شود. اگر نمی‌خواهید این کار انجام شود، ابتدا ستون جدیدی را اضافه کنید و سپس آن را کپی کنید. برای جابجایی یک ستون ابتدا آن را انتخاب کنید و سپس، ماوس خود را بر روی مرز چپ یا راست ستون (نه عنوان ستون) حرکت دهید تا مکان نما به شکل یک فلش چهار جهته تبدیل شود. حال کافی است ستون را به مکان جدید بکشید.\nهمچنین برای کپی کردن یک ستون، از همان روش استفاده کنید، فقط کلید Ctrl را در حالی‌که ماوس را روی مرز ستون قرار داده‌اید، فشار دهید. در این حالت اشاره‌گر ماوس به شکل مثبت تبدیل می‌شود.\nانتقال یا کپی با استفاده از دستورات Cut یا Copy\nاگر کار با روش اول برای‌تان راحت نیست، می‌توانید از دستور Cut یا Copy استفاده کنید. کافی است ستونی که می‌خواهید آن را جابجا یا کپی کنید، انتخاب کرده و روی دکمه Cut یا Copy، در بخش Clipboard تب صفحه اصلی کلیک کنید حالا روی ستون انتخاب شده راست کلیک کرده و Cut یا Copy را انتخاب کنید و سپس ستون را به سمت راست جایی که می‌خواهید ستون انتخاب شده را حرکت دهید یا کپی کنید، انتقال دهید و سپس راست کلیک کنید و گزینه‌های Insert Cell Cut یا Insert Cells Copied را انتخاب کنید.\nچگونه می‌توان در اکسل عرض ستون‌ها را تغییر داد\nاندازه استاندارد عرض ستون در اکسل ۸.۴۳ کاراکتر است. اما باید توجه داشته باشید عرض واقعی که شما روی صفحه نمایش می‌بینید، بسته به عرض فونت مورد استفاده در ورک‌بوک شما متفاوت است. مایکروسافت یک روش خاص برای تعیین عرض ستون در اکسل دارد.\nبرای این‌که بتوانید به سرعت عرض ستون را بدست بیاورید کافی است ماوس را روی مرز سمت راست هدر ستون قرار دهید. سپس، دکمه سمت چپ ماوس را فشار دهید. با انجام این کار علاوه‌بر عرض کاراکترها، عرض پیکسل‌ها نیز نشان داده می‌شود.\nشما می‌توانید عرض ستون را با وارد کردن یک عدد جدید برای عرض یا با کشیدن مرز ستون تغییر دهید.\nتنظیم ستون به یک عرض خاص\nبرای تنظیم عرض یک ستون به یک مقدار خاص، کافی است ستونی که می‌خواهید عرض آن را تغییر دهید، انتخاب کنید. سپس روی آن راست کلیک کرده و Column Width را انتخاب کنید. شما همچنین می‌توانید از طریق مسیر زیر این کار را انجام دهید:\nHome tab > Cells > Format\nحال در زیر Cell Size، گزینه Column Width را انتخاب کنید.\nدر کادر محاوره‌ای نمایش داده شده Column Width، یک عدد را تایپ کرده و روی OK کلیک کنید. به دلیل این‌که در این روش اکسل عرض ستون را تعیین می‌کند، ممکن است مجبور به آزمایش با اعداد مختلف باشید تا بتوانید عرض مورد نظر خود را انتخاب کنید.\nتغییر عرض ستون‌ها با استفاده از درگ کردن\nمعمولا استفاده از ماوس برای ایجاد یک ستون وسیع‌تر یا باریک آسان‌تر است. برای تغییر عرض یک ستون با استفاده از ماوس، کافی است مرز بین ستون‌ها از سمت راست را بکشید تا به اندازه موردنظر برای آن برسید.\nبرای تغییر عرض ستون‌های چندگانه، کافی است ستون‌هایی که می‌خواهید تغییر دهید را انتخاب کنید و سپس مرز یکی از ستون‌های انتخاب شده را مانند روش بالا بکشید تا عرض آن‌ها تغییر کند.\nهمچنین شما می‌توانید برای تغییر عرض تمام ستون‌ها در یک زمان، روی دکمه Select All در گوشه بالا سمت چپ شبکه کلیک کنید. سپس، مرز هر ستون را بکشید تا به اندازه دلخواه برسید.\nتغییر عرض ستون به صورت خودکار و متناسب با مطالب\nبرای تناسب خودکار یک ستون، بر روی حاشیه سمت راست در عنوان ستون دوبار کلیک کنید. لازم نیست اول ستون را انتخاب کنید. شما می‌توانید تنظیم خودکار را برای چندین ستون در یک بار انجام دهید. برای انجام این کار تمام ستون‌هایی که می‌خواهید قابلیت Autofit را برای آن‌ها اعمال کنید، انتخاب کرده و بر روی یکی از ستون‌های انتخاب شده دوبار کلیک کنید.\nجهت سرعت بخشیدن و اعمال این خاصیت به تمام ستون‌های موجود در صفحه کار کافی است بر روی دکمه Select All در گوشه بالا سمت چپ شبکه کلیک کنید و سپس روی هر مرزی بین دو ستون دوبار کلیک کنید. یکی دیگر از راه‌های تنظیم خودکار یک یا چند ستون انتخاب شده، استفاده از مسیر زیر است:\nحال باید از قسمت Cell Size، گزینه AutoFit Column Width را انتخاب کنید.\nاین روش‌ها به شما کمک می‌کنند تا بتوانید ستون‌ها را مدیریت کرده و اطلاعات خود را به شکلی که دوست دارید، سازماندهی کنید. همچنین می‌توانید تنظیمات را تغییر دهید و نمایش‌های سفارشی را تنظیم کنید تا صفحات کار شما بهینه‌سازی شوند. اکسل یک برنامه پیچیده است اما با دانستن میانبرهای صفحه کلید برای انجام کارهای روزمره در آن می‌توانید کار با آن را ساده‌تر کرده و در وقت خود صرفه‌جویی کنید. مایکروسافت یک لیست طولانی از میانبرهای صفحه کلید در اکسل دارد.\nاکنون که به سال جدید نزدیک می‌شویم، ممکن است بخواهید از اکسل برای ایجاد یک تقویم جدید استفاده کنید. شما چگونه ستون‌ها را در اکسل مدیریت می‌کنید؟ آیا از ماوس استفاده می‌کنید یا دستورات؟ آیا شما راهنمایی‌های اضافی برای مدیریت ستون‌ها در اکسل دارید؟ تجربیات خود را با ما در میان بگذارید.\nآفیس آفیس 2017 آفیس جدید آموزش آفیس آموزش آفیس 2017 آموزش آفیس جدید آموزش اکسل آموزش برنامه اکسل آموزش برنامه های آفیس آموزش مدیریت ستون ها در برنامه اکسل آموزش نرم افزار اکسل اکسل انتقال یا کپی با استفاده از دستورات Cut یا Copy تغییر عرض ستون به صورت خودکار و متناسب با مطالب تغییر عرض ستون‌ها با استفاده از درگ کردن تنظیم ستون به یک عرض خاص چگونه می‌توان در اکسل عرض ستون‌ها را تغییر داد چگونه یک ستون یا سطر را مخفی کنیم؟ دانلود آفیس دانلود آفیس نسخه اخر دانلود اخرین ورژن آفیس نحوه اضافه کردن ستون‌ها در اکسل نحوه انتقال یا کپی ستون‌ها در اکسل\nدیدگاه مطلب آموزش مدیریت ستون ها در برنامه اکسل