خرید کتاب قصه برای کودکان تا 25% تخفیف\nخرید نبات با 30% تخفیف\nمعتبر تا 8 ساعت بعد\n2405 بار از این تخفیف استفاده شده\nاز طریق سایت تخفیف هات می توانید از 15% تخفیف دیجی استایل تا سقف 60 هزار تومان بدون محدودیت سفارش اول بهره مند شوید. این تخفیف برای هر کاربر یک بار قلبلیت استفاده دارد و برای خرید کیف، کفش و لباس می باشد. همچنین لازم به ذکر است که این کد تخفیف بر روی محصولات شگفت انگیز اعمال نمی شود. برای ورود به دیحی استایل بر روی " خرید کنید " کلیک نمایید.\nتوضیحات فروشگاه اینترنتی دیجی استایل ، فروشنده لباس مجلسی نامزدی:\nلباس مجلسی نامزدی کوییز با زیبایی بسیار خاص با کد تخفیف دیجی استایل از تخفیف هات تا 50% تخفیف در فروشگاه اینترنتی دیجی استایل به فروش میرسد.\nخصوصیات لباس مجلسی نامزدی:\nهر فردی میخواهد که در شب نامزدی خود بسیار خاص باشد، حتی آرایش و مدل لباس نامزدی خود بسیار متفاوت و چشمگیر باشد و در ذهن ها باقی بماند. اگر از مدل لباس نامزدی موجود در بازار لباس فروشان راضی نیستید و به دنبال لباس مجلسی زنانه خاص تری هستید میتوانید به فروشگاه های اینترنتی مراجعه کنید. فروشگاه های اینترنتی بسیاری در اینترنت وجود دارند که مدل لباس نامزدی بسیاری دارند. اما یکی از این فروشگاه ها دیجی استایل است که با مراجعه به این سایت میتوانید انواع بسیاری مدل لباس نامزدی برسی کنید و سپس خریداری کنید. مدل لباس نامزدی های موجود در این سایت بسیار خاص هستند و مدل این لباس هانیز بسیار متنوع هستند. یکی از مدل لباس نامزدی بسیار زیبا و خاص لباس مجلسی بلند زنانه کوییز است که سایز بندی متفاوتی دارد و میتوانید بر اساس سایز خود آن را سفارش دهید.\nکیفیت این لباس بسیار بالا است و قابل شسشتو در لباسشویی است . این لباس دکلته است و روی آن با پولک کار شده که این لباس را به لباس نامزدی شیک تبدیل کرده است. این مدل لباس نامزدی و تن خور بسیار فوق العاده ای دارد و پایین این لباس به صورت ماهی شکل است. رویه و آستر این محصول 100% از پلی استر تهیه شده و کیفیتی بسیار بالا دارد و تا مدت زمان زیادی در مهمونی های دیگر میتوانید از این لباس استفاده کنید. در سایت دیجی استایل علاوه بر لباس نامزدی شیک لباس عروس های بسیار خاص و زیبایی موجود هستند که این لباس عروس ها قیمت هایی بسیار مناسب دارند و تنوع این لباس عروس ها بسیار بالا است.\nشما میتوانید با بررسی قیمت ها لباس عروس و یا لباس نامزدی شیک مورد نظر خود را از این سایت با قیمتی مناسب خریداری کنید. علاوه بر لباس نامزدی شیک شما میتوانید محصولات دیگر از قبیل لباس و مدل لباس مردانه ، کفش، کیف و وسایل اکسسوری را از سایت دیجی استایل سفارش دهید و شامل 40% تخفیف شوید.\nدرصد تخفیف 15


بزرگترین کشور وارد کننده سنگ معدن منگنز تولید کننده درک توانایی تولید قوی ، قدرت تحقیق پیشرفته و خدمات عالی ، شانگهای بزرگترین کشور وارد کننده سنگ معدن منگنز تأمین کننده ارزش ایجاد می کند و برای همه مشتری ارزش ایجاد می کند.\nگرفتن بزرگترین کشور وارد کننده سنگ معدن منگنز قیمت\nبزرگترین کشور وارد کننده سنگ معدن منگنز مقدمه\nبیشترین استخراج منگنز کشور در سال ۹۹ از استان قم بوده است. این استان با داشتن بزرگترین معدن این ماده در خاورمیانه ۷۲۰۰۰ تن استخراج داشته است. رتبه بعدی استخراج نیز به خراسان رضوی با ۴۱ هزار تن\nآخرین اخبار «بزرگترین معدن» - صفحه ۳ - خبربان\nبزرگترین وارد کننده سنگ معدن کرومیت در جهان است. سنگ آهن ایرانچین بزرگترین تولید کننده فولاد دنیاست و 44 درصد تولید جهان را در صنعت فولاد بزرگترین مصرف کننده سنگ آهن است .\nبزرگترین تولید کننده سنگ معدن منگنز در جهان در این طرح با استفاده از روش های مختلف کانه آرایی، امکان تولید منگنز دی اکسید با عیار حداقل 87% از سنگ معدن منگنز مورد بررسی قرار گرفت. دریافت قیمت. جهان بزرگترین معدن منگنز\nوارد کننده سنگ معدن تنگستن. سنگ معدن, انواع سنگ ها و ذخایر معادن " کانسار ها" سنگ معدن یا کانسنگ, چینه های تنگستن, به گزارش بانک جهانی چین وارد کننده بالای . [چت زنده] بزرگترین سازنده دستگاه های\nبزرگترین معدن سنگ آهن کشور با ظرفیت 643 میلیون تن پس از طی مراحل، به زودی وارد بورس می‌شود. دریافت پشتیبانی . استقبال هفتمین تولیدکننده مس جهان از سرمایه‌گذاری در ایران . وی با اشاره به اینکه هلدینگ kghm بزرگترین\nنیکل سنگ معدن قطع کننده - nbymbxyz. شرکت معادن منگنز ایران بزرگترین تولید کننده سنگ, معدن نیکل کشور سال, فراوری مواد معدنی [چت زنده] موضوع:محیط زیست و مواد معدنی\nبزرگترین شرکت صادرات سنگ نمک + تحویل در کشور مقصد - مرکز\nبزرگترین شرکت صادرات سنگ نمک تحویل در کشور مقصد، مرکز صادرات سنگ نمک سفید، قرمز، صورتی و نارنجی، حمل سنگ نمک در کیسه های جامبو بگ 1 تنی، پایین ترین نرخ حمل دریایی و زمینی بای تمام مسیرها.\nبزرگترین معدن سنگ سنگزنی را دیدم . به شانگهای اوج معدن و ساخت و ساز شرکت ماشین آلات خوش آمدید، Ltd.Zenith یکی از بزرگترین تولید کننده در خرد کردن و سنگ زنی صنعت در China.Zenith است بیش از سی سال تاسیس شد پیش به تولید ماشین آلات ساده\nخبر . معاون امور معادن و صنایع معدنی وزیر صنعت، معدن و تجارت با بیان اینکه صادرات صنایع معدنی با وجود تمام تحریم‌ها و فشارها در سال‌های اخیر افزایش داشته است، گفت: تولیدات معدنی کشور در سال‌های ۹۶ و ۹۷ به ترتیب ۲۲ و ۲۵ .\nفارس گزارش می‌دهد معدن منگنز ونارچ قم بزرگترین معدن خاورمیانه. 16 مارس 2014 معادن شن و ماسه. چت با فروش معدن زغال سنگ chakwal پنجاب پاکستان.گیاهان معدنی در پاکستانگیاه معدنی مگنزیت کوره شده است. از\nبزرگترین وارد کننده سنگ معدن کرومیت در جهان است. بزرگترین سنگ شکن معدن گچ در جهان. بزرگترین تولید کنندگان ماشین آلات معدن جهان است بزرگترین معدن آهن منگنز جنوب بزرگترین تولید کننده دستگاه\nتولید کننده سنگ معدن منگنز در چین. شرکت های پالایش سنگ معدن آنتیموان در چین. خوش آمدید به ما ماشین آلات ساخت و ساز، آموزشی ویبولیتین شرکت ما یکی از بزرگترین تولید کننده در خرد کردن و سنگ زنی صنعت در چین است. دریافت نقل قول\nبزرگترین کشور وارد کننده سنگ معدن منگنز رابطه


آش عباسعلی افطاری کرمانشاهیان در ماه رمضان - Hoonel Portal\nدر ماه رمضان بازار غذاهای سنتی و محلی کرمانشاه به راه است. آش عباسعلی یکی از آش های معروف و سنتی کرمانشاه است. این آش در ماه مبارک رمضان به عنوان افطاری پر طرفدار بوده و از محبوبیت خاصی بر خوردار است . این آش ترکیبی از غلات و حبوبات و گوشت می‌باشد.\nشاید برایتان جالب باشد اگر بدانید که آش عباسعلی تاریچخه ای به اندازه 200 سال دارد! در آن زمان آشپز متدین و ماهری به نام عباس علی نذر می کند که هر شب در مسجد به مردم آشی ویژه بدهد تا آنها روزه خود را با آن آش افطار کنند. در این این آش از گوشت، نخود، لوبیا، عدس، پوره گندم، سبزیجات معطر، روغن کرمانشاهی و ادویه جات استفاده شده بود که مزه ای منحصر به فرد به آن می دادند.\nآموزش طبخ آش عباسعلی کرمانشاهی


علی سعدوندی - خبرگزاری بازار - سایت خبری بازار\nجهت دریافت تازه ترین اخبار علی سعدوندی در تلگرام روی آیکون تلگرام کلیک کرده و مراحل عضویت را طی کنید.\nسعدوندی، کارشناس اقتصادی گفت: تغییرات نرخ ارز باعث شد تا سطح تولید صنعتی ایران به پیش از تحریم‌ها برسد.\nسعدوندی، استاد دانشگاه و کارشناس اقتصادی گفت: ارز ۴ هزار و ۲۰۰ تومانی موجب رانت پاشی در کشور شده است.\nسعدوندی، کارشناس امور اقتصادی در رابطه با شکل‌گیری پیمان‌های پولی پیشنهاد داد که بازار بورسی تحت عنوان بازار بورس خاورمیانه شکل بگیرد و ارزهای کشورهای طرف معامله با ایران در این بازار مبادله شود.\nمسیر دستیابی به نرخ تورم هدف/ انتشار اوراق تا عملیات بازار باز\nسعدوندی، کارشناس اقتصادی گفت: انتشار اوراق تا رسیدن به نرخ تورم و سپس انجام عملیات بازار باز؛ می‌تواند مسیر دستیابی به نرخ تورم ۲۰ درصد و پس از آن نیز به سمت تا پنج درصد را هموار کند.\nکارشناس ارشد اقتصاد کلان و بانکداری مطرح کرد\nسعدوندی، اقتصاددان با ارائه راهکارهایی برای کاهش وابستگی اقتصاد به دلار گفت: اگر ما قرارداد آتی یا معاملات فیوچر را راه‌اندازی کنیم، برخی از مشکلات حل می‌شود.\nنرخ ارز در بانک مرکزی چگونه محاسبه می شود؟\nرشد منابع ارزی مبنای کاهش نرخ ارز در بانک مرکزی!\nنرخ ارز بر چه مبنایی محاسبه می شود؟ کارشناسان اقتصادی می گویند؛ نرخ واقعی ارز در کوتاه مدت را عرضه و تقاضا تعیین می کند اما در بلند مدت تعیین نرخ ارز از طریق برابری قدرت خرید دو کشور نسبت به هم سنجیده می شوند.\nعملیات بازار باز در ایران، مضحکه دنیا می شود\nعضو انجمن اقتصاددانان ایران گفت: تثبیت نرخ ارز در ایران تا زمانی که زور دولت برسد ادامه پیدا می کند.


افزایش اجاره‌بهای مسکن، عامل تورم آبان‌ماه اعلام شد - جهان صنعت نیوز | جهان صنعت نیوز\nشناسه : 237783\n06 دی 1400 - 18:00\nافزایش اجاره‌بهای مسکن، عامل تورم آبان‌ماه اعلام شد\nبانک مرکزی عامل تورم آبان ماه امسال را افزایش نسبتا بالای «ارزش اجاری مسکن» اعلام کرد.\nبه گزارش جهان صنعت نیوز: بانک مرکزی در گزارشی در خصوص شاخص‌های اقتصادی آبان‌ماه اعلام کرد: علی رغم اینکه در آبان‌ماه ۱۴۰۰ روند تورم متوسط دوازده‌ماهه و نقطه به نقطه (نسبت به آبان ۱۳۹۹) همچون ماه گذشته (مهر ۱۴۰۰) کاهشی بوده، با این حال تورم ماهانه همچنان در سطح نسبتاً بالایی قرار داشته است.\nبانک مرکزی می‌گوید: عامل اصلی تورم این ماه (با توجه به سهم گروه‌ها در شاخص قیمت مصرف‌کننده)، همچون روند چند ماه اخیر به افزایش نسبتاً بالای قلم «ارزش اجاری مسکن» ارتباط می‌یابد.\nآنگونه بانک مرکزی در خصوص وضعیت بازارهای دارایی از جمله مسکن تحلیل کرده، بررسی‌ها حکایت از آن دارد که شاخص قیمت مسکن معامله شده با افزایش مواجه شده است.\nبر اساس اطلاعات اخذ شده از سامانه ثبت معاملات املاک و مستغلات کشور، متوسط قیمت خرید و فروش یک متر مربع زیربنای واحد مسکونی معامله شده در شهر تهران طی آبان ماه نسبت به ماه قبل (مهر ۱۴۰۰) ۱.۲ درصد افزایش و نسبت به ماه مشابه سال قبل (آبان ۱۳۹۹) ۱۷.۷ درصد افزایش را تجربه کرد.\nخاطرنشان می‌شود پیش از این نیز بانک مرکزی در گزارشی رشد اجاره بها در آبان ماه امسال در تهران نسبت به آبان ماه سال گذشته را ۵۱.۶ درصد اعلام کرد. این شاخص (رشد اجاره بها) در کل کشور ۵۴.۹ درصد برآورد شده بود.\nگفتنی است نرخ تورم آبان ماه سال جاری ۴۴.۴ درصد اعلام شده بود.\nتأکید بانک مرکزی بر ادامه روند افزایشی اجاره بهای مسکن در ماه‌های اخیر در حالی است که در ۲۳ خرداد ماه امسال در جلسه ستاد ملی مقابله با کرونا، سقف افزایش اجاره بهای مسکن را برای تهران، سایر کلانشهرها و سایر شهرها به ترتیب ۲۵، ۲۰ و ۱۵ درصد اعلام کرده بود.\nاجاره‌بهای مسکن تورم مسکن


بازارها در انتظار سیگنال‌های سیاسی | سایت خبری تدبیر\nانتشار : 30 - تیر - 1400 - 13:35\nدر هفته اخیر قیمت دلار روند کاهشی را در پیش گرفت و انتظارت تورمی به اندازه ای نبود که بتواند قیمت را تکان دهد. بازار سکه نیز به تبعیت از دلار روند نزولی را در پیش گرفت. خبر های غیر رسمی از آزادسازی منابع مالی ایران در کره جنوبی و از سر گیری مذاکرات برجامی در کاهش قیمت این هفته اثرگذار بوده است. هر چند که دولت آمریکا اعلام کرده که ممکن است توافق به صورت همه جانبه صورت گیرد و احتمال عدم توافق نیز دور از ذهن نیست، اما همچنان نوسان بازارها به خبرهای برجامی و احتمال لغو تحریم‌ها متصل است. در این میان، عرضه ارز و اعمال قیمت فروش دلار در نزدیک قیمت بازار توسط صرافیهای بانکی در این کاهش قیمتها موثر بوده است. این موضوع تا حدودی می تواند میزان فعالیت های سوداگرانه را کاهش دهد. از طرف دیگر رویکرد دولت جدید و برنامه های آن در حوزه های اقتصادی هنوز مشخص نیست و بازیگران بازار جانب احتیاط را رعایت می کنند. در مجموع دلار در هفته گذشته حدود ۱٫۲ درصد از ارزش خود را از دست داد و در آخرین روز هفته قیمت ۲۴۵۰۰ تومان را به ثبت رساند. فلز گرانبهای داخلی هفته گذشته نیز ۱٫۱ درصد از ارزش خود را از دست داد. این در حالی است که در هفته‌های اخیر دلار نتوانسته بود از مرز ۲۵ هزار تومان عبور کند و همچنین در بالای محدود ۲۴ هزار و ۸۰۰ تومان در نوسان بوده است. اما در ادامه این هفته، نرخ دلار از این بازه خارج شد و تا مرز ۲۴ هزار و ۵۰۰ تومان پایین رفت. سکه نیز مرز حمایتی ۱۰ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان را از دست داد. به نظر می رسد بازارساز با افزایش قیمت فروش دلار در صرافی ها و با کاهش فاصله قیمتی بین صرافی‌هایبانکی و بازار آزاد از ورود تقاضای سفته بازی به بازار جلوگیری کند.\nبازار سهام هفته گذشته را ضعیف آغاز کرد اما در طول هفته با جهش ۲٫۶ درصدی در سکوی رشد قرار گرفت. این چهارمین هفته متوالی است که علیرغم سایه نزول در بازار سکه و ارز، ارزش شاخص سهام با میانگین رشد ثابت رو به افزایش است. ورود سرمایه گذاران حقیقی به این بازار و استقبال زیاد آنها از صنایع و نمادهای کوچک باعث تحرک مثبت شده است.شاخص کل سهام و شاخص هم‌وزن در این هفته به ترتیب رشد ۷۵/۱ و ۳/۲ درصدی را ثبت کردند. به این ترتیب شاخص سهام در روز دوشنبه مجددا به بالای مرز مقاومتی یک میلیون و ۳۰۰ هزار واحد صعود کرد. مانند سایر بازارها به دلیل ابهام در شرایط آینده، خریدارن در موضع احتیاط قرار گرفتند که مانع از افت شاخص کل در هفته های آتی خواهد شد. چنانچه رویکرد دولت جدید، اصلاح اقتصادی باشد و چنانچه بتواند امتیاز برجامی را در توافق کسب کند با اصلاح انتظارات تورمی میتوان منتظر رشد بالا در بازار سهام بود. البته آینده برخی فاکتورهای مهم مانند وضعیتسیاسی کشور، نرخ دلار و نرخ بهره در ابهام قرار دارد و نمی‌توان از ادامه دار بودن رشد ارزش معاملات اطمینان داشت.\nقیمت نفت در هفته گذشته حول مذاکرات بین امارات و عربستان در خصوص سهمیه تولید و اخبار ادامه شیوع نوع جدید ویروس کرونادر جهان قرار گرفت بطوریکه قیمت نفت در این هفته را در مسیر نزولی قرار داد. قیمت این طلای سیاه که تا مرز ۷۷ دلار پیش رفته بود در اواخر هفته گذشته در محدوده ۷۱ دلار و ۷۰ سنت قرار گرفت. کاهش تقاضای بنزین در آمریکا و افزایش نگرانیها از احتمال حصول توافق هسته‌ای و بازگشت زودهنگام ایران به بازار نفت نیز در افت قیمت نفت اثرگذار بوده است. قیمت جهانی طلا نیز در این هفته تحت تأثیر رشد تورم آمریکا روند ثابت رو به رشد داشته و در آخرین روز هفته به ۱۸۲۹ دلار رسید. تورمماه ژوئن ایالات متحده ۵٫۴ درصد اعلام شد که نسبت به سطحپیش‌بینی‌های قبلی ۰٫۴ درصد بیشتر بوده است. سیاست دولت فدرال در خصوص تعدیل بسته های محرک مالی و احتمال افزایش نرخ های بهره مانع از صعود قیمت طلا شده است. هر چند که شیوع دلتای کرونا و روند کند واکسیناسیون در کشورهای در حال توسعه خوش بینی ها به عادی شدن شرایط را به تاخیر می اندازد اما همین موضوع، تقاضا برای دارایی‌های امن را بار دیگرافزایش خواهد داد.


رمان «شاگرد ته کلاس» درباره پناهندگان سوری چاپ شد - فرهنگ ایرانیان | farhangeiranian.ir | فرهنگ ایرانیان | farhangeiranian.ir\nصفحه اصلی » گروه » تیتر یک » فرهنگ ملل\n19 آگوست 2020 - 9:31\nرمان «شاگرد ته کلاس» درباره پناهندگان سوری چاپ شد\nبه گزارش خبرنگار مهر، رمان «شاگرد ته‌کلاس» نوشته آنجالی.ق.رئوف به‌تازگی توسط انتشارات پیدایش منتشر و راهی بازار نشر شده است. این‌رمان یکی از عناوین مجموعه «رمان‌هایی که باید خواند» است که این‌ناشر چاپ می‌کند. مجموعه «رمان‌هایی که باید خواند» به گفته این‌ناشر شامل رمان‌هایی می‌شود که با آنها زندگی می‌کنیم؛ نفس می‌کشیم، می‌خندیم، گریه می‌کنیم و […]\nبه گزارش خبرنگار مهر، رمان «شاگرد ته‌کلاس» نوشته آنجالی.ق.رئوف به‌تازگی توسط انتشارات پیدایش منتشر و راهی بازار نشر شده است. این‌رمان یکی از عناوین مجموعه «رمان‌هایی که باید خواند» است که این‌ناشر چاپ می‌کند.\n«شاگرد ته کلاس» که نسخه اصلی‌اش سال ۲۰۱۸ چاپ شده، اولین رمان آنجالی قطره رئوف، نویسنده جوان بنگلادشی است که فارغ‌التحصیل رشته مطالعات زنانِ دانشگاه آکسفورد است. او به‌خاطر فعالیت‌های اجتماعی و بشردوستانه خود، سال ۲۰۱۹ در فهرست صد زن تاثیرگذار جهان قرار گرفت. این‌نویسنده تبعه کشور انگلستان است.\nداستان «شاگرد ته کلاس» درباره پسری به‌اسم احمد از پناهندگان سوری است که در انگلستان زندگی می‌کند. نویسنده در این‌کتاب نگاهی دلسوزانه و همدلانه به پناهجویان جنگی دارد و از طریق قصه‌ای درباره یکی از آن‌ها، اهمیت دوستی و مهربانی را بین آدم‌ها نشان داده است. آنجالی قطره رئوف پس از نوشتن این‌کتاب، در سال ۲۰۱۹ نامزد دریافت مدال کارنگی شد. این‌کتاب همچنین توانست جوایز واترستون و بلوپیتر را برای نویسنده‌اش به ارمغان بیاورد.\nراوی این‌داستان درباره شخصیت احمد که همان شاگرد ته کلاس است، می‌گوید: «قبلا ته کلاس ما یک صندلی خالی بود، اما حالا پسری به اسم احمد رویش می‌نشیند. مثل من نه سالش است، اما بچه‌ی عجیبی است، نه حرف می‌زند، نه لبخند. حتی آب‌نبات لیمویی هم که من عاشقش هستم دوست ندارد. اما به زودی می‌فهمم که احمد بداخلاق نیست، پناهنده است و از جنگ فرار کرده، از جنگ واقعی. هرچه بیشتر از سرگذشتش باخبر می‌شوم، بیشتر دلم می‌خواهد کمکش کنم. اما کمک کردن به او کار آسانی نیست…»\nاین‌رمان در ۲۶ فصل نوشته شده و پس از متن آن، گفتگوی کوتاهی هم با نویسنده اثر چاپ شده است.\nحالا که دیگر آن‌قدر عصبی نبودم، یادم افتاد گرسنه‌ام. آن‌قدر فکرم مشغول بسته‌بندی هدیه ملکه بود که یادم رفت بسته آب‌نبات اضطراری را با خودم بیاورم.\nاز تام پرسیدم: «فکر می‌کنی ملکه ناراحت بشه اگه یکی از بیسکوییت‌هاشو بخوریم؟»\nسرش را با خوشحالی تکان داد و گفت: «خودش حتما یه خروار تو آشپزخونه‌اش داره. به‌خصوص اگه هر روز چایی بخوره!» بسته‌بندی بیسکوییت را پاره کرد و یکی به من داد. خوشمزه‌ترین بیسکوییتی بود که در عمرم خورده بودم _ شاید برای اینکه می‌دانستم قرار است خوراک ملکه بشود.\nهرکدام‌مان یکی دیگر هم می‌خوردیم. چند دقیقه بعد صدای زنی اعلام کرد “ایستگاه بعدی گرین پارک است. برای سوار شدن به خط‌های جوبلی و ویکتوریا، لطفا در همین ایستگاه از قطار پیاده شوید.” از این خانم خوشم می‌آید، صدای قشنگی دارد. پیش خودم مجسم می‌کنم شکل مری پاپینز است. انگار توی همه قطارها بغل‌دست راننده روی صندلی مخصوص خودش می‌نشیند. گمانم کیف دارد آدم از همه ایستگاه‌ها رد بشود و به آدم‌ها بگوید ایستگاه بعدی کدام است.\nاین‌کتاب با ۲۷۸ صفحه، شمارگان هزار نسخه و قیمت ۵۵ هزار تومان منتشر شده است.


چگونگی شهادت حضرت عمر فاروق رضي الله عنه - صفحه مناسب چاپ - مقالات - MosallaVahdat.ir\nتاریخ ۱۳۹۳/۸/۱۳ ۱۰:۱۰:۰۰ | عنوان: مقالات\nظاهراً حضرت عمر فاروق از اشارات رسول خدا دریافته بود که کشته می‌شود و با مقام شهادت به حضور خداوند می‌رسد.\nانس بن مالک می‌گوید: رسول خدا (صلی الله علیه و سلم) روزی همراه با ابوبکر و عمر و عثمان (رضی الله عنه) به کوه احد رفته بودند. کوه زیر پای ایشان لرزشی کرد، رسول خدا با پای مبارک خویش بر روی آن زد و فرمود:«ای احد آرام باش! که پیامبری و صدّیقی و دو شهید بر روی تو قرار دارند.\nعثمان بن مظعون رضی الله عنه می‌گوید: رسول خدا با دست خویش به عمر اشاره نمود و فرمود، او ریشه‌ي فتنه‌ها را خشک می‌کند و تا زمانی که او در میان شما باشد، میان شما و فتنه و آسیب دری بسته وجود دارد.»\nدر طول ده سال و نیم خلافت حضرت عمر رضی الله عنه ، مسلمانان به پیشرفت‌های بسیاری نایل شدند و اسلام گسترش یافت و سرزمین‌های بسیاری فتح گردید و مسلمانان به پیروزی‌های فراوانی دست یافتند.\nپس از همة این ها بود که عمر فاروق خلیفه مسلمین به پایان راه خود نزدیک شد و اجلش فرا رسید و با مقام شهادت به حضور خداوند رفت.\nضربت خوردن و سپس شهادت حضرت عمر رضی الله عنه\nمیر‌المؤمنین عمر بن خطاب رضی الله عنه آخرین حج خود را در سال 23 ه‍جری انجام داد. در ایام التشریق وقتی که در «منی» بود، مقداری ماسه را روی هم انباشته کرد و ردای خویش را بر روی آن انداخت و سپس بر آن نشست و دستانش را به سوی آسمان بلند نمود و گفت : «خداوندا! توانم به ناتوانی تبدیل شده و مردم مسلمان و رعاهایم بسیار گردیده‌اند، و بدون آن که تباهم گردانی و مرا به خود واگذاری مرا نزد خود ببر! من از تو می‌خواهم در راه تو در مدینه، شهر رسول خدا به شهادت برسم.»\nبه راستی حضرت عمر دوست داشت در راه گسترش دین خدا و در شهر رسول خدا به شهادت برسد و خداوند دعای او را اجابت فرمود و دو هفته پس از این دعا با مقام شهید به ملاقات خداوند شتافت.\nچند روز قبل از شهادت حضرت عمر فاروق، ابوموسی اشعری خوابی را دیده بود. او خوابش را برای انس تعریف کرد:\n«در خواب راه‌های بسیاری را جلوی خود دیدم، پس از لحظاتی همة آن ها به غیر از یک راه از بین رفته و ناپدید شدند. من آن را در پیش گرفتم تا به کوهی رسیدم، نگاه کردم دیدم که رسول خدا صلی الله علیه و سلم بر روی آن نشسته و ابوبکر صدیق نیز در کنار اوست، رسول خدا به عمر اشاره می‌فرمود که به سوی آنان برود.»\nپس از آن از خواب برخاستم و با خود گفتم : «انّا لله وانا الیه راجعون.» گمان کنم که حضرت عمر وفات کرده باشد.\nانس گفت: چرا دربارة خوابت نامه‌ای برای عمر نمی‌فرستی؟ (ابوموسی اشعری و انس آن زمان در عراق بودند.)\nابوموسی گفت: نمی‌خواهم خبر مرگش را به خودش بدهم.\nپس از آن که حضرت عمر آخرین حج خویش را انجام داده و به مدینه بازگشت، روز جمعه بر روی منبر رفت و آخرین خطبة خویش را نیز در میان مردم ایراد نمود.\nخود حضرت عمر رضی الله عنه نیز خوابی را دید که آن را برای اصحاب تعبیر و تفسیرنموده بود.\nحضرت عمر در همان خطبه جمعه فرموده بود: من خوابی دیده‌ام و برداشت من از آن این است که زمان مرگم فرا رسيده، من در خواب دیدم که انگار خروسی دو بار بر من نوک زد!هم چنین کسانی هستند که به من سفارش می‌کنند، خلیفه پس از خویش را تعیین کنم.\nاما خداوند هیچ گاه دین و خلافت خویش را ضایع و نابود نمی‌گر‌داند و آن چه را که برای پیامبرش فرستاده، اجازه نمی‌دهد از بین برود و نیست و نابود شود.اگر چنان چه به طور ناگهانی برای من اتفاقی پیش آمد، این شش نفر که رسول خدا تا زمان وفات از آن ها راضی بودند، در موردقضیه خلافت تصمیم بگیرند.\nحضرت عمر فاروق چهار روز قبل از شهادت یعنی در روز یکشنبه 23 ذی‌الحجه با دو صحابی بزرگ، حذیفه بن یمان و سهل بن حنیف رضی الله عنه ملاقات نمود.\nاو پیشتر به حذیفه مأموریت داده بود که خراج و مالیات زمین‌هایی را که با آب دجله آبیاری می‌شدند، برآورد کند و به سهل مأموریت داده بود که برای تعیین مقدار مالیات زمین‌هایی که با آب فرات آبیاری می‌شوند.\nحضرت عمر خطاب به آن ها فرمود: چه کار کرده‌اید؟ از این نگرانم که برای محصولات آن ها مالیات سنگین و غیرقابل تحملی را برآورد کرده باشید.\nگفتند: در حد قابل تحمل و مناسب،مالیات آن ها را معین کرده‌ایم.\nحضرت عمر فرمود: اگر عمری باقی بود، برای بیوه زنان و مستمندان عراق کاری خواهم کرد که بعد از من به هیچ کس نیاز پیدا نکنند.\nاما چهار روز پس از این ملاقات حضرت عمر با حذیفه و سهل بود که او را به شهادت رسانیدند.\nحضرت عمر بن به اسرای سرزمین‌های فتح شده اجازه ورود به مدینه پایتخت حکومت خلافت را نمی‌داد، به مجوسی‌های ایران و عراق و مسیحیان شام و مصر اجازه اقامت در مدینه داده نمی‌شد، مگر زمانی که مسلمان می‌شدند بعد وارد جمع مسلمانان می‌گردیدند.\nاین اقدام عمر فاروق رضی الله عنه از کارهای شگفتی برانگیز و حکیمانه، نشانة بصیرت و دوراندیشی او بود، زیرا مجوسیان و مسیحیان شکست خورده، کینة مسلمانان را در دل داشتند و از هیچ اقدامی برای توطئه علیه مسلمانان کوتاهی نمی‌کردند.\nاقامت ایشان در مرکز خلافت، برای توطئه و ایجاد تفرقه فرصت‌های بسیاری را در اختیارشان می‌گذاشت، او برای خنثی کردن آن نقشه‌های شوم و دفع شرارت هایشان در حق مسلمین اجازه اقامت در مدینه را به آنان نمی‌داد.\nاما برخی از اصحاب رسول خدا صلی الله علیه و سلم، دارای بردگان و اسیرانی مسیحی و مجوسی بودند و از حضرت عمر می‌خواستند و اصرار می‌ورزیدند که به تعدادی از آنان اجازه اقامت در مدینه را بدهد تا آنان را در امور مختلف به کار گمارند، به همین خاطر او به تعدادی از آن هااجازه داد که در مدینه اقامت کنند. هر چند از این اقدام ناراضی بود!\nسرانجام نیز آن چه حضرت عمر پیش‌بینی می‌کرد و از آن نگران بود، روی داد.\nتعدادی از آن انتقام‌جویان و کینه‌توزان مقیم مدینه برای ترور خلیفه توطئه‌چینی کردند و دلیل انتقام آنان این بود که او کاخ های ظلم و ستم و حکومت های آن ها را تار و مار و نابود کرده و از بین برد. بنابراین تصمیم گرفتند ضربه سخت و سنگینی را بر پیکرة خلافت اسلامی و فروپاشی آن به خصوص شخص خلیفه که هسته مرکزی و رمز قدرت مسلمانان بود وارد کنند که هیچ وقت نتوانند آن را جبران کنند.\nترور حضرت عمر فاروق توطئه خیانت‌آمیز و چندجانبه بود. که مثلثی از یهودیان و مسیحیان و مجوسیان را تشکیل می‌داد. طراحان این جنایت هولناک چهار نفر بودند :\n1-\tهرمزان: مجوسی ایرانی، که پیشتر فرمانروای اهواز و یکی از فرماندهان رده بالای ارتش ایران در جنگ قادسیه و جنگ‌های قبل و بعد از آن بود. او در جنگ «تَشْتُر» در سال 18 ه. که در اهواز روی داد از سپاه اسلام شکست سختی خورد و خود او اسیر گردید و به مدینه انتقال یافت و پس از اخذ امنیت از حضرت عمر فاروق در آن جا باقی ماند.\n2-\tکعب الأحبار : که روحانی یهودی و اهل یمن بود و از کتاب تورات آگاهی داشت. او در خلافت حضرت عمر رضی الله عنه مدعی مسلمان شدن گردید، به مدینه آمد و در آن جا مقیم شد.\n3-\tفیروز ایرانی مشهور به ابولؤلؤ فارس مجوسی که بردة مغیره‌بن شعبه بود، او در جنگ‌هایی که با ایرانی‌ها روی داد، همراه با عده‌ای دیگر به اسارت درآمده بود. پس از آن که بردگان در میان مجاهدان تقسیم شدند، او سهم مغیره بن شعبه گردید.\nابولؤلؤ مجوسی ایرانی آهنگر ماهری بود و با مهارت بسیار انواع ابزارآلات را از آهن می‌ساخت.\nمغیره‌بن شعبه نزد حضرت عمر رفت و با اصرار بسیار توانست موافقت او را برای اجازه اقامت ابولؤلؤ در مدینه جلب نماید. تا مسلمانان از کارهای صنعتی او استفاده کنند، او در عین مهارت در آهنگری، با نجاری، حکاکی و صنعت گری آشنایی داشت و از آن جا که برده مغیره بود، از دارایی و درآمد ابولؤلؤ سود می‌برد.\n4-\tجُفینه رومی : او برده‌ای مسیحی و اهل روم بود و در فتح شام به اسارت درآمده و سهم یکی از مسلمانان گردیده و در مدینه مقیم شده بود!\nآن چهار نفر توطئه ترور حضرت عمربن خطاب را طراحی نمودند\nپیش گویی کعب‌الأحبار در مورد ترور عمر فاروق رضی الله عنه\nکعب‌الأحبار به عمر گفته بود که زمان مرگ او نزدیک شده و او در تورات خوانده است که اجل او فرا رسیده است.\nسعد‌الجاری خدمتکار حضرت عمر رضی الله عنه می‌گوید: عمربن خطاب وارد منزل همسرش ام‌کلثوم دختر علی‌بن ابیطالب شد او را گریان دید. از او سبب گریه‌اش را سؤال کرد.\nام‌کلثوم گفت : کعب‌الأحبار در مورد تو گفته است که عمر در جلو یکی از درهای دوزخ قرار گرفته (اما چیزی به پایان عمر او باقی نمانده است).\nعمر فاروق به ام‌کلثوم گفت: هر چه خداوند بخواهد همان می‌شود، امیدوارم که خداوند مرا سعادتمند و اهل بهشت آفریده باشد.\nپس از آن او کسی را به دنبال کعب‌الأحبار فرستاد، وقتی آمد به حضرت عمر گفت : یا امیر‌المؤمنین! در مورد من با شتاب داوری مکن! سوگند به خداوندی که جان من در اختیار اوست پیش از پایان ماه ذی‌الحجه به بهشت خواهی رفت.\nعمر فاروق به او گفت: این چه حرفی است که تو می‌زنی؟ یک بار مرا به جهنم و بار دیگر به بهشت می‌بری؟\nکعب‌الأحبار گفت: یا امیر‌المؤمنین! سوگند به خداوند درکتاب تورات در مورد تو خوانده‌ام که بر یکی از درهای دوزخ ایستاده‌ای و از وارد شدن مردم به آن جلوگیری می‌نمایی! اما وقتی عمر تو به پایان رسید بسیاری با شتاب به طرف آن هجوم می‌برند.\nسپس به حضرت عمر گفت: یا امیر‌المؤمنین! وصیت خود را آماده نما و کارهای خود را روبراه کن، قطعاً پس از سه روز خواهی مرد.\nعمر فاروق با تعجب از او پرسید: از کجا می‌دانی چنین می‌شود؟\nکعب‌الأحبار گفت: این را در کتاب تورات دیده‌ام.\nحضرت عمر گفت: سبحان الله! مگر می‌شود نام عمر در تورات وجود داشته باشد؟\nکعب‌الأحبار گفت: نه اسم تو نیامده، ولی عملکرد تو را در آن می‌بینم و متوجه شده‌ام که عمرت به پایان رسیده و کارت تمام است.\nروز بعد کعب‌الأحبار نزد حضرت عمر فاروق آمد و گفت: یا امیر‌المؤمنین یک روز دیگر رفت و تنها دو روز از عمر تو باقی مانده.\nدو روز پس از آن برای بار دوم نزد حضرت عمر آمد و گفت: دو روز تمام شد و فقط یک روز عمر برایت باقی مانده است.\nدر بامداد روز چهارشنبه در حالی که در محراب بود، ضربت خورد و به شهادت رسید.\nاین تعیین زمان تدریجی و چند روزه توسط کعب‌الأحبار بیانگر این حقیقت بود که او از توطئه ترور حضرت عمر فاروق مطلع بوده و در آن دست داشته، و از زمان دقیق اجرای آن مطلع بوده، و با این پیشگویی خود می‌خواسته آگاهی و غیب گویی خود را به رخ حضرت عمر و مسلمانان بکشد و گمان کنند که واقعاً چنین چیزی در تورات وجود دارد.\nگفت و گوی عمر فاروق با ابولؤلؤ (فیروز)\nقبل از ترور حضرت عمر، فیروز ایرانی ملقب به ابولؤلؤ از ارباب خود مغیره نزد عمر شکایت برد! زیرا مغیره از او خواسته بود در مقابل ساختن ابزارآلات آهنی و آسیاب هایی که می‌سازد، هر روز چهار درهم به او بدهد.\nابولؤلؤ بر این باور بود که از طرف ارباب خود مغیره مظلوم واقع شده و از کارش سوء استفاده کرده و او را استثمار نموده است و چهار درهم در روز پول زیادی است.\nابولؤلؤ به عمر فاروق گفت: یا امیرالمؤمنین! مغیره بار سنگینی را بر دوش من گذاشته و پول زیادی را از من می‌گیرد، با اوسخن بگو که چیزی را از آن کم کند.\nحضرت عمر به او فرمود: در چه کارهایی مهارت و تخصص داری؟\nگفت: در آهنگری و نجاری و کنده‌کاری.\nحضرت عمر گفت: مغیره پول زیادی را از تو درخواست نکرده، از خدا پروا کن و با او به نیکی رفتار کن.\nحضرت عمر در نظر داشت که با مغیره در مورد کاستن از مقدار آن صحبت کند.\nابولؤلؤ با حالتی عصبانی رفت و گفت: عدالت عمر همه را شامل شده غیر از من و از عدالت او در مورد من خبری نیست.\nسر تا پای ابولؤلؤ پر از حقد و کینه‌توزی نسبت به شخص حضرت عمر فاروق بود، زیرا نمی‌توانست طعم تلخ فروپاشی امپراطوری ایران و پیروزی مسلمانان به رهبری او را فراموش کند. او هر گاه کودکان اسرای مجوسی را در مدینه می‌دید، بر سرشان دست می‌کشید و می‌گریست و می‌گفت : از دست عمر جگرم خون شده.\nپس از آن گفت و گو میان او و حضرت عمر، عزم خود را برای کشتن و ترور او جزم کرد. خنجری دو سر ساخت و آن را بسیار تیز کرد و خود را برای ترور خلیفه مسلمانان آماده نمود.\nنزد هرمزان رفت و او را از نقشه‌ي خود آگاه و خنجری را که برای ترور حضرت عمر ساخته بود به او نشان داد و گفت: به نظر تو این چگونه است؟\nهرمزان گفت: با این خنجر بر هر کس ضربه‌ای وارد شود، از پای درمی‌آید.\nروزی حضرت عمر با چند نفر از اصحاب از جایی درمدینه می‌گذشت که در راه به ابولؤلؤ رسیدند، حضرت عمر فاروق به اوگفت: شنیده‌ام گفته‌ای می‌توانی آسیابی بسازی که با آب کار کند؟\nابولؤلؤ با خشم و کینه‌ای که از چهره او پیدا بود در پاسخ به او گفت: آسیابی برایت می‌سازم، که همه‌ي مردم در مورد آن سخن بگویند.\nحضرت عمر فاروق به همراهان خود گفت : این برده، مرا تهدید می‌کند.\nسه نفر از توطئه‌گران یعنی هرمزان، ابولؤلؤ و جفینه برای بررسی چگونگی اجرای طرح و برنامه خود برای ترور حضرت عمر در جایی تشکیل جلسه داده بودند. ابولؤلؤ خنجری را که خود برای اقدام علیه جان خلیفه مسلمانان ساخته بود به همراه داشت.\nوقتی آن ها مشغول تبادل نظر بودند، عبدالرحمن بن ابی‌بکر صدیق آنان را دید و به طرف آن ها رفت.\nوقتی او را دیدند ترسیده و دچار دلهره گردیدند، با رسیدن او روی زمین که نشسته بودند، پریشان و نگران ایستادند! در همان حال خنجری را که ابولؤلؤ برای کشتن عمر فاروق به همراه داشت از کمر او بر زمین افتاد.\nدر بامداد روز چهارشنبه بیست و ششم ماه ذی‌الحجه سال 23 هجری ابولؤلؤ با همان خنجر دو سر مسموم توطئه‌ای از پیش طراحی شده را به اجرا گذاشت و ضربه‌ای کاری را بر حضرت عمر رضی الله عنه در محراب مسجد پیامبر وارد کرد.\nعمرو بن میمون اودی رضی الله عنه می‌گوید: من شاهد ضربت خوردن حضرت عمر بودم. تنها چیزی که مانع از آن می‌شد همیشه در صف اول نماز بایستم ابهت شخصیت حضرت عمر بود! او به راستی مردی بسیار باهیبت و پرابهت بود.\nمن در صف دوم بودم و ابن عباس میان من و عمر بن خطاب قرار داشت (یعنی ابن عباس در صف اول و من در صف دوم) او پشت سر امیرالمؤمنین ایستاده بود، هنگام نماز صبح بود، عمر در محراب نماز ایستاده بود.\nاو در ادامه می‌گوید: عمر گاهی به میان صفوف نمازگزاران می‌آمد و روبروی آن ها می‌ایستاد و به آنان نگاه می‌کرد و می‌فرمود: درست و راست بایستید، اگر کسی را می‌دید که عقب یا جلو ایستاده او را در جای صحیح قرار می‌داد و سپس به محراب می‌رفت و نماز را با گفتن الله اکبر آغاز می‌کرد.\nاو عادت داشت که در رکعت اول نماز صبح برای آن که مردم بیشتری به نماز جماعت برسند، تمامی سوره یوسف یا نحل را قرائت می‌نمود.\nدر روز حادثه اقامه نماز خوانده شد و عمر نگاهی به صف نمازگزاران کرد آن ها را به درست کردن صف خود فراخواند و هم چنان که گفته شد: عبدالله بن عباس و عبدالرحمن عوف درست پشت سر او ایستاده بودند، در آن وقت بود که ابولؤلؤ همراه با خنجر مسمومش وارد مسجد گردید.\nحضرت عمر فاروق تکبیره الاحرام نماز را گفت و به دنبال آن نمازگزاران نیز تکبیره الاحرام را گفتند و نماز عملاً آغاز شد. اما قبل از آن که شروع به قرائت سورة فاتحه کند، ابولؤلؤ در میان صفوف نمازگزاران عبور کرد و خود را به حضرت عمر رسانید و سه ضربه عمیق و کاری بر شانه و لگن و شکم او وارد کرد. اماضربه‌ای که بر شکم او وارد کرده بود بسیار عمیق و کاری بود.\nحضرت عمر گفت : این سگ مرا کشت یا این سگ مرا خورد.\nحضرت عمر بر روی زمین محراب افتاد و بر اثر ضربه‌ای که بر پیکر او وارد شده بود، خون به شدت از بدن او خارج می‌گردید. اما در آن حال این آیه از قرآن را می‌خواند: وَ کانَ أَمْرُ اللّهِ قَدَراً مَقْدُوراً. «فرمان خداوند تقدیری انجام شدنی است.» (الاحزاب : 38)\nابولؤلؤ پس از آن که آن ضربه‌ها را به پیکر حضرت عمر فاروق زد، به صف نمازگزاران حمله‌ور شد و در چپ و راست خود سیزده نفر را به شدت زخمی کرد که هفت نفر آن ها در دم به شهادت رسیدند.\nوقتی عبدالرحمن بن عوف این صحنه هولناک را دید، اقدامی هوشیارانه را انجام داد و پتویی را برداشت و آن را بر روی ابولؤلؤ انداخت تا امکان دستگیری او وجود داشته باشد. ابولؤلؤ وقتی خود را در زیر پتو گرفتار دید دست به خودکشی زد و بلافاصله جان داد.\nعمروبن میمون در تکمیل بازگویی حادثه می‌افزید: عمر فاروق در حالی که از زخم‌هایش خون می‌ریخت، دست عبدالرحمن بن عوف راکه پشت سر او قرار داشت گرفت و او را برای تکمیل نماز به محراب فراخواند، عبدالرحمن بن عوف به محراب رفت و امامت نماز را بر عهده گرفت.\nکسانی که در نزدیکی حضرت عمر قرار داشتند شاهد حادثه بوده و صحنه ترور او و کشته و زخمی شدن سیزده نفر دیگر هم چنین خودکشی ابولؤلؤ را دیدند.\nاما کسانی که در صف های دورتر و در گوشه و کنار مسجد قرار داشتند نمی‌دانستند چه حادثه‌ای روی داده و تعدادی از آن ها مرتب سبحان الله می‌گفتند.\nاما هم چنان که گفته شد، عبدالرحمن بن عوف به محراب رفت و نماز بسیار کوتاهی را با قرائت کوتاه ترین سورهای قرآن خواند و در حالی که او و دیگر نمازگزاران به نماز ایستاده بودند، حضرت عمر رضی الله عنه درکنار او بیهوش نقش زمین گردیده بود، اما آنان اقامه نماز بامداد را که زمان آن محدود و کوتاه است به مشغول شدن به ماجرای زخمی شدن حضرت عمر و دیگر مسلمانان مقدم داشتند.\nعبدالله بن عباس رضی الله عنه می‌گوید: بیهوشی حضرت عمر تا نزدیکی طلوع آفتاب ادامه پیدا کرد و این در حالی بود که او نماز بامدادش را نخوانده بود.\nیکی از آن ها او را صدا زد و گفت : امیرالمؤمنین وقت نماز است.\nحضرت عمر فاروق بلافاصله به هوش آمد و گفت: مرحبا به نماز! به راستی هر کس آن را ترک کند از هیچ حق و خیری برخوردار نیست.\nابن عباس می‌گوید: گفتم آری یا امیرالمؤمنین.\nاو گفت: ترک نماز کردن با مسلمان بودن هم خوانی ندارد.\nاو در حالی که زخم های کاری بر بدن داشت، برای گرفتن وضو آب برایش آوردند و در کنار محراب وضو گرفت و قبل از طلوع آفتاب و در حالی که از زخم‌هایش هم چنان خون می‌ریخت نماز را خواند.\nپس از آن که عمر فاروق نمازش را خواند، از ابن عباس پرسید: کی بود بر من ضربت زد؟\nگفتند: ضارب، ابولؤلؤ مجوسی دشمن دین خدا بود، او غلام مغیره بن شعبه بود و تعدادی از مسلمانان را هم ضربت زد و سپس خودش را هم کشت.\nابن عباس می‌گوید: به طرف امیرالمؤمنین برگشتم. دیدم او به گونه‌ای نگاه می‌کند که انگار دیر جواب مرا دادی.\nگفتم: غلام مغیره بن شعبه بوده است.\nعمر فاروق گفت: همان غلام صنعت کار؟\nگفت: خدا مرگش دهد. من سفارش کردم با او به درستی و دادگری رفتار شود. الحمدلله به دست آدمی که مدعی مسلمان بودن باشدکشته نشدم، الحمدلله! قاتل من حتی یک سجده را هم برای خداوند نبرده تا در قیامت آن را به رخ من بکشد.\nپس از آن امیرالمؤمنین عمربن خطاب به من گفت: تو و پدرت عباس دوست داشتید که اسرای رومی‌ها و فارس‌ها در مدینه بیشتر شوند.\nگفتم: اگر اجازه بدهی همه ی آنان را از دم تيغ مى گذرانيم.\nگفت: الآن مى خواهيد آنان را به قتل برسانيد؟ زمانی که با زبان شما سخن می‌گویند و هم چون شما نماز می‌خوانند و به حج می‌روند؟\nسپس در حالی که از زخم هایش خون می‌ریخت، او را به منزل خود منتقل کردیم.\nعبدالله بن عمر می‌گوید: پس از آن که پدرم ضربت خورد، از این نگران بود که حقی را از کسی ضایع نموده و از آن مطلع نباشد، او عبدالله بن عباس را که بسیار دوست می‌داشت فراخواند و به او گفت: دوست دارم مرا از داوری مردم در مورد خودم با خبر کنی.\nابن عباس به میان مردم رفت و در مورد ضربت خوردن حضرت عمر از ایشان نظرخواهی کرد.\nگفتند: سوگند به خداوند دوست داریم که خداوند از عمر ما بکاهد و بر عمر او بیافزاید.\nاو نزد عمر فاروق بازگشت و گفت: یا امیرالمؤمنین با هر کسی که نظرخواهی کردم به خاطر تو چشمش گریان و انگار عزیزترین فرزندان خویش را از دست داده است.\nصبح روز چهارشنبه مردم گروه گروه به سوی خانه امیرالمؤمنین عمر شتافتند؛ گویی که هرگز مصیبتی از این بزرگ تر برای آنان روی نداده بود.\nدر مورد زخم‌های او نظرهای متفاوتی بود، برخی می‌گفتند: انشاءالله بهبودی پیدا می‌کند، زیرا زخم هایش کاری نیست.\nعده‌ای هم می‌گفتند: ضربه‌هایی که بر او وارد شده بسیار عمیق است و احتمال مرگش بسیار زیاد است!\nطبيبى را بر بالین امیرالمؤمنین آوردند تا زخم هایش را مداوا کند، وقتی پزشک آمد، آبی را که به وسیله خرما شیرین شده بود به او داد اما پس از لحظاتی همة آن آب از روده‌های پاره شده‌اش بیرون ریخت.\nو به دنبال آن مقداری شیر به اوداد، اما بعد از دقایقی شیر هم از بدن او خارج شد.\nپزشک متوجه کاری بودن زخم هایش گردید و خطاب به او گفت: ای امیرالمؤمنین تو خواهی مرد، بهتر آن است که توصیه و سفارش‌های مورد نظرت را بکنی.\nعمر فاروق گفت: تو با من رو راست بودی، اگر چیزی غیر از این می‌گفتی، مطمئن بودم که دروغ می‌گویی.\nوقتی مردم این سخنان را شنیدند، به شدت گریستند، اما حضرت عمر ایشان را از گریستن برحذر داشت و فرمود: برای من گریه نکنید! هر کسی می‌خواهد گریه کند، از اینجا بیرون برود.\nمسلمانان هم چنان گروه گروه برای عیادت و آخرین دیدار با عمر فاروق به سوی منزل ایشان سرازیر شدند و از عملکرد و دست‌آوردهای مهم و بزرگ و باارزش و خوب او یاد می‌کردند.\nجوان مسلمانی نزد او آمد و گفت: یا امیرالمؤمنین! به خاطر بشارت خداوند به تو تبریک می‌گویم، تو یار و هم نشین رسول خدا، و در اسلام پیش‌قدم بوده‌ای و این ها همان طور که خود به خوبی می‌دانی، و هم چنین مسلمین زمام امور خود را در اختیار تو نهادند که راه درایت و دادگری را در پیش گرفتی و این که هم به فیض شهادت در راه خداوند نایل آمده‌ای.\nحضرت عمر رضی الله عنه در پاسخ به آن جوان فرمود: ای کاش مایه به مایه (حساب و کتابم) درآید.\nعبدالله بن عباس رضی الله عنه نیز در مورد فضایل عمر فاروق سخن گفت و هر چه را که می‌گفت درست بود.\nبخشی از سخنان او چنین بود : «یا امیرالمؤمنین! تو یار و هم نشین خوبی برای رسول خدا بودی و زمانی از او جدا شدی که از تو خوشنود بود، بعد از آن هم یار و هم نشین خوبی برای ابوبکر بودی و زمانی از او جدا شدی که از تو راضی بود، یار خوبی برای یاران رسول خدا بودی و اینک در حالی از ایشان خداحافظی می‌کنی که از تو رضایت دارند.\nاو از سخنان ابن عباس متعجب گردید و از بالین سر بلند نمود و نشست و خطاب به عبدالله بن عباس که در کنار علی‌بن ابی طالب رضی الله عنه نشسته بود، گفت : ای ابن عباس! آن چه را که گفتی نزد خداوندم برای من شهادت خواهی داد؟\nحضرت علی بن ابیطالب نیز فرمود: من نیز نزد خداوند آن ها را برایت شهادت می‌دهم!\nمردم هم چنان نزد او می‌آمدند و او را تعریف و تمجید می‌کردند، و هر چه را که می‌گفتند : درست بود و بدون کم و زیاد.\nمی‌گفتند : یا امیرالمؤمنین خداوند تو را پاداش نیک دهد که چنین و چنان بودی و دسته‌ای دیگر می‌آمدند و زبان به محاسن نیک او می‌گشودند!\nعمر فاروق در پاسخ به آنان می‌گفت : به خاطر امارت و خلافت از من تعریف و تمجید نکنید! من هم نشین رسول خدا بودم و او از من راضی بود، و یار و دوست ابوبکر بودم و دستوراتش را اطاعت می‌کردم و تا زمانی که او وفات یافت و هم چنان فرامین او را فرمانبرداری می‌کردم!\nتنها چیزی که در مورد آن برای خود نگران بودم همین امارت بر شما بود، سوگند به خداوند دوست دارم که بدون آن که کمترین پاداشی را بخواهم از مسئولیت های آنان در قیامت رهایی پیدا نمایم! سوگند به خداوند دوست دارم همان گونه که آن را آغاز کردم از آن خارج شوم؛ نه اجری را می‌خواهم و نه مسئولیتی را داشته باشم.\nوقتی به عبیدالله بن عمر خبر دادند که پدرش به وسیله ابولؤلؤ ضربت خورده پریشان و هاج و واج گردید، هم چون دیوانه‌ای درآمد!\nوقتی سرآسیمه به سوی خانه می‌آمد به عبدالرحمن بن ابی‌بکر رسید و عبدالرحمن او را از نشست مخفیانه آن سه توطئه‌گر یعنی – ابولؤلؤ و هرمزان و جفینه – باخبر کرد. که چگونه با دیدن او دست و پای خود را گم کردند و از جای برخاستند و خنجر ابولؤلؤ از دستش بر زمین افتاد. درست همان خنجری که ابولؤلؤ برای کشتن حضرت عمر فاروق از آن استفاده کرد.\nعبیدالله می‌گوید: وقتی هرمزان سوزش شمشیر را چشید، شهادتین را بر زبان آورد!\nاو می‌خواست همة بردگان رومی و ایرانی را که در مدینه می‌یافت به قتل برساند، و در مدینه به دنبال آن ها می‌گشت. وقتی مسلمانان باخبر شدند، با شتاب به سوی او رفتند و در حالی که شمشیرش را در دست گرفته و از آن خون می‌چکید، محاصره کردند!\nعمروبن عاص به احتیاط درحالی که با او به نرمی سخن می‌گفت جلو رفت و شمشیر را از دست او گرفت. سپس او را بازداشت کرده و به زندان انداختند!\nپس از آن که او مدتی را در زندان گذراند، مسلمانان در مورد او که بدون محاکمه دو مرد و یک دختر را به قتل رسانیده بود، اختلاف نظر پیدا کردند، حتی اگر مشارکت هرمزان و جفینه در طرح توطئه ترور پدر او به اثبات می‌رسید، او اجازه نداشت خودسرانه اقدام به چنین كارى نماید، و احکام و مقررات را زیر پا بگذارد و به حق اجرای احکام توسط خلیفه نیز تعرض کند!\nعده‌ای هم خواستار عدم قصاص او شدند و عفو او را درخواست کردند و گفتند: او شر هرمزان و جفینه را از سر مسلمانان برداشته است. می‌خواهید با قصاصش او را در کنار پدرش به خاک بسپارید! مگر می‌شود پذیرفت که عمر دیروز ترور شود و امروز پسرش نیز کشته شود؟\nدر نهایت در این مورد اتفاق نظر پیدا کردند که تا زمان انتخاب خلیفه او در زندان باقی بماند.\nوقتی عثمان بن عفان رضی الله عنه به عنوان خلیفه برگزیده شد، عمرو بن عاص به او گفت: پیش از آن که تو زمام خلافت را در دست بگیری، عبیدالله بن عمر سه نفر را کشته است و این اقدام او در زمان خلافت تو نبوده و مسئولیتی بر عهدة تو نیست و من بر این باورم که او را مورد عفو قرار دهی!\nحضرت عمر رضی الله عنه در لحظات پایان عمر خویش فرزند خود عبدالله را فراخواند و گفت: بدهکاری‌هایم را حساب کن ببین چه مقداری است؟\nعبدالله آن ها را حساب کرد و دید که حدود هشتاد هزار درهم است!\nعمر گفت: یا عبدالله! پس از مرگ من این بدهکاری‌ها را از دارایی خانوادة عمر پرداخت کن! اگر کافی نبود از دارایی خانواده عدّی و اگر آن هم کافی نبود، آن را از دارایی خانوادة قریش پرداخت کن!\nعبدالرحمن بن عوف گفت: یا امیرالمؤمنین! چرا برای پرداخت آن از بیت‌المال قرض نگیریم!\nحضرت عمر فاروق فرمود: پناه بر خدا اگر چنین کنم! زیرا ممکن است تو و دیگر اصحاب پس از من بگویید، هر کدام از حق خود به خاطر عمر صرف نظر می‌کنیم و در مورد پرداخت طلب بیت‌المال اقدام نکنیم و در نتیجه بار مسئولیت آن در حضور خداوند بر دوش من بیفتد.\nعبدالله بن عمر گفت: پدر من پرداخت بدهکاری‌های تو را ضمانت می‌کنم!\nپس از آن که عمر فاروق رضی الله عنه به خاک سپرده شد، عبدالله بن عمر در حضور شورای مهاجرین و انصار برخاست و مسئولیت پرداختن بدهکاری‌های پدرش را بر عهده گرفت.\nهنور یک هفته از انتخاب شدن عثمان بن عفان به عنوان خلیفه مسلمانان سپری نشده بود که عبدالله بن عمر همة بدهکاری های پدر خود را تهیه و آن ها را به طلبکاران پرداخت نمود و حضرت عثمان پرداخت آنها را شهادت داد!\nپس از آن که عمر فاروق به پسرش عبدالله گفت: پسرم نزد عایشه برو! به او بگو : عمر تو را سلام می‌رساند! و نگو امیرالمؤمنین عمر! من از امروز دیگر امیرالمؤمنین نیستم!\nبعد به او بگو عمر برای این که در کنار دو دوست و محبوب خود – یعنی رسول خدا و حضرت ابوبکر – دفن شود، از تو کسب اجازه می‌نماید.\nبه او گفت: عمر به تو سلام می‌رساند و اجازه خواسته که در خانه تو در کنار دو دوست و محبوب خویش به خاک سپرده شود!\nعایشه گفت: من جای آن یک قبر باقیمانده در منزل را برای خودم می‌خواستم تا در کنار پدر و همسرم به خاک سپرده شوم. اما اکنون عمر را بر خود ترجیح می‌دهم و اجازه می‌دهم که در آنجا دفن شود!\nعبدالله بن عمر بازگشت، وقتی وارد منزل شد، حضرت عمر فرمود مرا از جای خود بلند کنید و بر چیزی تکیه دهيد! سپس از عبدالله پرسید: پسرم! چه شد؟ موافقت کرد؟\nعبدالله گفت: آری پدر! همان شد که تو دوست می‌داشتی او موافقت نمود.\nعمر فاروق گفت: الحمدلله رب العالمین! هیچ چیزی برایم از دفن شدن در کنار رسول خدا و ابوبکر اهمیتش بیشتر نبود.\nسپس خطاب به پسرش عبدالله گفت: پسرم، نگاه کن! وقتی مُردم مرا حمل کنید و به طرف خانة عایشه ببرید! خود تو جلو خانه بایست و بگو، عمر بن خطاب کسب اجازه می‌کند.\nوقتی که اجازه داد، آن گاه مرا وارد منزل کنید و در آن جا دفن نمایید. اما اگر موافقت ننمود، مرا برگردانید و در قبرستان عمومی مسلمانان دفن کنید. زیرا از این نگرانم که نکند به خاطر من که خلیفه و امیرالمؤمنین بودم، شرم داشته که به تو جواب رد بدهد.\nعبدالله بن عمر می‌گوید: به منزل خواهرم حفصه رفتم. او گفت: شنیده‌ام که پدر نمی‌خواهد کسی را کاندید جانشینی خود کند!\nبه او گفتم: فکر نمی‌کنم او چنین کند.\nعبدالله گفت: با خود عهد کردم که در این مورد با او سخن بگویم نزد او رفتم و خواستم با او سخن بگویم و گفتن آن برایم بسیار سخت بود، او از وضع مردم از من پرسید، من نیز او را در جریان اوضاع مردم قرار دادم.\nسپس به او گفتم: شنیده‌ام که مردم راجع به چیزی سخن می‌گویند، خواستم آن را با تو در میان بگذارم.\nآنان گمان می‌برند، تو کسی را برای جانشینی پیشنهاد نمی‌کنی. پدر! اگر کسی را که بر قطعه‌ای زمین خود موظف کرده‌ای نزد خود بخوانی، دوست نداری که او قبل از آن که بیاید کسی را جانشین خود نماید، تا وقتی او بر سر کار خود باز می‌گردد؟\nعمر فاروق گفت: آری این بهتر است.\nاو به سختی اندوهگین گردید و مدت زیادی طولانی سر خویش را پایین انداخت و سپس سرش را بلند کرد و گفت: خدای متعال خود حافظ این دین است، از میان هر دو اقدام پیشنهاد و عدم پیشنهاد هر یک را که انجام بدهم، برای من حجّت و سنّتی وجود دارد. اگر کسی را برای جانشینی پیشنهاد ننمایم، به رسول خداصلی الله علیه و سلم اقتداء کرده‌ام. اما چنان چه کسی را برای جانشینی در نظر بگیرم به حضرت ابوبکر تأسی نموده‌ام.\nعبدالله بن عمر می‌گوید: دریافتم که او عملکرد و سنت هیچ کس را با عملکرد و سنت رسول خدا در کنار هم قرار نمی‌دهد و به هیچ وجه کسی را برای جانشینی خویش در نظر نمی‌گیرد.\nروزی دیگر سعید بن زید رضی الله عنه (نفری بود که مژده بهشت به او داده شده بود) نزد او آمد و گفت: یا امیرالمؤمنین! اگر کسی را برای جانشینی پیشنهاد می‌کردی و در امور او نظر می‌دادی بهتر بود، زیرا مردم به تو اعتماد دارند.\nحضرت عمر فاروق فرمود: من در مورد این موضوع اصراری نسنجیده را احساس می‌کنم. ولی من کار انتخاب خلیفه را به آن شش نفری می‌سپارم که رسول خداصلی الله علیه و سلم با خوشنودی از ایشان از دنیا رفت.\nاگر یکی از آن دو مَرد، یعنی سال بردة مولی حذیفه، یا ابوعبیدة جراح در حال حیات می‌بودند، یکی از آن ها را برای این مسئولیت پیشنهاد می‌کردم و به او اعتماد می‌نمودم.\nاگر خداوند در مورد ابوعبیده از من سؤال می‌فرمود و در پاسخ می‌گفتم: من از پیامبرت شنیده بودم که او مورد اعتماد این امت است.\nهم چنین اگر در مورد سالم از من سؤال می‌فرمود، می‌گفتم: از پیامبرت شنیدم که می‌فرمود سالم خداوند را به شدت دوست دارد.\nدر همان ایام روزی جمعی از اصحاب به عیادت عمر فاروق آمدند. مغیره بن شعبه رضی الله عنه یکی از ایشان بود! مغیره گفت: یا امیرالمؤمنین! پسرت عبدالله را به عنوان جانشین خود مطرح کن.\nعمر فاروق فرمود: خدا مرگت دهد! سوگند به خداوند قصد تو از این سخن خوشنودی خداوند نیست. در این مورد نیازی به مشورت شما نمی‌بینم، سوگند به خداوند به هیچ وجه خلافت خویش را تبلیغ و تعریف و تمجید نمی‌کرد و آن را برای هیچ یک از افراد خانواده‌ام نمی‌پسندم!\nاگر خلافت خوب است سهم خود را از آن برده‌ایم و اگر بد است، باز خواست یکی از افراد خانواده عمر در مورد امت محمد کافی است.\nمن خود را سخت به زحمت انداختم، و خانواده‌ام را دچار محرومیت نمودم، در نهایت اگر از بازخواست قیامت نجات پیدا کنم خود را خوشبخت می‌دانم!\nعمر فاروق و شورای شش نفره\nحضرت عمر فاروق تصمیم‌گیری در مورد انتخاب خلیفه را به شش نفر از اصحابی که مژدة بهشتی بودن به آن ها داده شده بود، و رسول خدا تا زمان وفات خود از آن ها راضی بود، سپرد.\nاعضای شورای شش نفره عبارت بودند از: عثمان بن عفان، علی‌بن ابیطالب، عبدالرحمن بن عوف، سعد بن ابی وقاص، زبير بن عوام و طلحه ابن عبیدالله.\nاما او نفر هفتم که جزء مژده داده‌ها به بهشت، یعنی سعید بن زید را جزء شورای انتخاب خلیفه قرار نداد، زیرا او از طایفه بنی عدی و از خویشاوندان حضرت عمر فاروق بود، و او اصرار داشت که خویشاوندانش به هیچ وجه نباید مسئولیت خلافت را بپذیرند. هر چند در میان آن ها بودند کسانی که آن شایستگی را داشتند، اما می‌بینیم که او با پیشنهاد خلافت پسرش عبدالله مخالفت نموده و سعید بن زید را هم از لیست کاندیداهای خلافت حذف کرده بود!\nحضرت عمر رضی الله عنه شخصیت‌های کاندید برای خلافت را به نشستی در منزل خودش فراخواند، بعد از این که همه در منزل او گرد آمدند، خطاب به آنها فرمود: «من در ارتباط با امور مردم خواستم از شما نظرخواهی کنم، اختلاف و تفرقه را در میان مردم نیافته‌ام، اگر هم اختلاف وجود داشته باشد، در شماست! مردم می‌خواهند یکی از شما سه نفر عثمان و علی و عبدالرحمن بن عوف را امیر خویش نمایند!»\nسپس او به علی بن ابیطالب رضی الله عنه نگاه کرد و فرمود: «اگر تو را امیرالمؤمنین و خلیفه نمودند، بنی هاشم را باری بر دوش مردم مگردان!\nبعد به عثمان بن عفان رضی الله عنه گفت: اگر خلافت و ادارة امور مسلمانان را به تو محول کردند، بنی امیه را بر دوش مردم سوار مکن!\nبه عبدالرحمن عوف نیز گفت: عبدالرحمن! اگر کاری از کارهای مسلمانان را به تو سپردند خویشاوندانت را بار دوش مردم مگردان!»\nعمر فاروق در ادامه فرمود: شما شش نفر نشستی را ترتیب دهید و از میان خود یکی را به عنوان خلیفه انتخاب کنید!\nعبدالله پسرم هم حضور داشته باشد، اما او حق کاندید و انتخاب شدن را ندارد.\nاو فرمود: اگر سعد بن ابی وقاص را انتخاب کردید، حرفی نیست، اما اگر او انتخاب نشد، خلیفة منتخب، با او مشورت کند، زیرا به خاطر ناتوانی و خیانت نبوده که او را کنار نهاده‌ام! پس از من صهیب بن سنان (صهیب رومی) تا سه روز امامت نماز را انجام بدهد.\nعمر فاروق به ابوطلحه انصاری نیز فرمود: تو همراه با پنجاه نفر از مردم انصار از شورای شش نفرة انتخاب خلیفه محافظت کنید! آنان به مدت سه روز در منزلی به مشاوره و گفتگوی خواهند پرداخت تا از میان خود یکی را انتخاب کنند، تو و پنجاه نفر از مردم انصار آن خانه را تحت کنترل و نظارت خود قرار دهید و به هیچ کس اجازة ورود به منزل را ندهید و چنان چه پس از سه روز کسی را امیر و خلیفة مسلمانان ننمودند، آنان را در همان مکان زندانی کن!\nعمر فاروق رضی الله عنه به مقداد بن اسود، سوارکار ماهر و قهرمان رسول خدا فرمود: تو تمامی آن سه روز را در کنار شورای انتخاب خلیفه باقی بمان! اگر پنج نفر از آن ها یکی را انتخاب کرد و نفر ششم زیر بار نرفت، او را مجبور به قبول رأی اکثریت بنما!\nاگر چهار نفر از آن ها به انتخاب یک نفر رضایت دادند و دو نفر از آنان حاضر به قبول آن نبود، باز آن ها را به قبول رأی اکثریت ملزم کن!\nاما اگر سه نفر از آنان یک نفر و سه نفر دیگر کسی دیگر را مدنظر داشتند، پسرم عبدالله را حکم نمایند و او به شخصی مورد نظر هر دسته از آن ها رأی داد، شخص مورد نظر آنان خلیفه مسلمانان شود!\nاما اگر حکمیت عبدالله پسرم را نپذیرفتند، رأی جمعی را بپذیرند که عبدالرحمن بن عوف در میان آن ها است، و دیگران را که اجماع و اتفاق مردم را نمی‌پذیرند، ملزم به اطاعت کنید!\nحضرت عمر فاروق رضی الله عنه در مقام توصیه و سفارش به هر کسی که پس از او خلیفه می‌شود، فرمود : «به خلیفه بعد از خود توصیه می‌کنم، که حق و حرمت و منزلت مهاجرین نخستین را مراعات نماید!\n- به او توصیه می‌نمایم که از خیرخواهی و نیکی به مردم انصار دریغ ننماید، زیرا آنان بودند که شهر و خانه‌های خود را بر روی ایمان‌آوردگان قبل از خود گشودند، به نیکوکارانشان احترام نهد، و از گناهکارانشان درگذرد!\nهم چنین به او سفارش می‌نمایم که با مردم صحرانشین به عدالت و نیکی رفتار نماید، زیرا آنان ریشه و پایة اسلام هستند، و اموال اضافی ثروتمندان آن ها را جمع‌آوری نماید و در میان نیازمندانشان تقسیم کند!\nبه او توصیه می‌نمایم که حق و حرمت (مسیحیان و یهودیان) اهل ذمه را که در دارالاسلام زندگی می‌کنند، مراعات نماید زیرا آنان در پناه تأمین خدا و پیامبر او قرار دارند، به عهد و پیمان خود در برابر آن ها عمل کند، در جهت حمایت از آنان در صورت نیاز با دشمنانشان بجنگد و تنها در حد توانشان به آن ها مسئولیت دهد!»\nاو لحظاتی قبل از وفاتش این چنین به فرزندش عبدالله توصیه می‌کند که : «پسرم! هر گاه فوت کردم، پیکرم را بگردان و رویم را به سوی قبله کن! دست راست خود را بر پیشانی و دست چپ را بر روی چانه‌ام گذار! و چشمانم را بر هم بنه!\nدر کفن پوشیدنم اسراف نکنید، زیرا اگر اجر و پاداشی نزد خداوند داشته باشم، بهتر از آن را به من عطا خواهد فرمود، و اگر این گونه نباشم، به سرعت آن را هم از تنم درخواهد آورد!\nدر مورد قبرم نیز حد اعتدال را رعایت کنید، زیرا اگر نزد خداوند اجر و خیری داشته باشم، آن را تا جایی که چشم کار می‌کند، بر من گشاد وسیع می‌گرداند و اگر اجر و پاداشی نداشته باشم آن را به گونه‌ای بر من تنگ می‌گرداند که دنده‌ها و استخوان های بدنم درهم فرو روند.\nهیچ زنی در تشییع جنازه‌ام شرکت نکند و به گونه‌ای که شایسته آن نباشم از من تعریف و تمجید ننمایيد زیرا خداوند خود بهتر مرا می‌شناسد.\nهر گاه جنازه‌ام را بر دوش گرفتید، بلند و سریع گام بردارید زیرا اگر نزد خداوند خیر و اجری داشته باشم، زودتر مرا به آن می‌رسانید، و اگر آن گونه نباشم، خود را از شری که بر دوش دارید زودتر نجات خواهید داد!\nلحظاتی قبل از شهادت، دخترش ام المؤمنین حفصه همسر رسول گرامی همراه با جمعی از زنان به دیدار ایشان آمدند و به شدت گریستند. پس از آن بیرون رفتند و بعد از آن ها جمعی از مردان نزد عمر فاروق آمدند!\nعثمان بن عفان رضی الله عنه که شب یکشنبه و در لحظات پایانی عمر حضرت عمر به دیدارش آمده بود، آن لحظات حساس و مشاهدات خود را این گونه بیان می‌نماید!\nاو می‌فرماید: آخرین کسی بودم که با او دیدار نمودم، وقتی وارد شدم، سر او روی زانوی پسرش عبدالله بود. به او فرمود: سرم را بر زمین بگذار.\nعبدالله گفت: آیا زمین و زانویم مانند هم نیستند؟\nگفت: سرم را روي زمین بگذار.\nوقتی سرش را روی زمین نهاد، شنیدم که می‌گفت: وای بر من، وای بر پدر و مادرم اگر خداوند مرا مورد عفو و مغفرت خویش قرار ندهد.\nلحظاتی بعد در همان حال بدنش کم‌کم آرام گرفت و روح از جسم او خارج گردید.\nشب یکشنبه پس از آن که وفات یافت پسرش او را با آب و سدر غسل داد و در سه لایه پارچه او را کفن کرد، و برای اقامه نماز میت آماده نمود!\nپس از آن برای دفن در کنار رسول خدا صلی الله علیه و سلم و حضرت ابوبکر صدیق او را تا خانه حضرت عایشه بر دوش گرفتند، عبدالله بن عمر جلو در ایستاد و بر عایشه سلام کرد و سپس اجازه خواست و گفت : عمر اجازه ورود می‌خواهد.\nام المؤمنین عایشه گفت: او را داخل نمائید.\nپسرش عبدالله و حضرت عثمان و سعید بن زید و عبدالرحمن بن عوف رضی الله عنه او را داخل قبرش نمودند. قبر او نزدیک پای رسول خداصلی الله علیه و سلم قرار داشت در حالی که قبر ابوبکر در موازات شانه‌های رسول خدا بود.\nعایشه رضی الله عنه بعدها می‌گوید: قبل از آن که او را در آنرجا دفن کنند، در داخل خانه حجاب را برمی‌داشتم و برخی از لباس هایم را از تن بیرون می‌آوردم، زیرا تنها همسرم رسول خدا و پدرم ابوبکر در آن جا بودند، اما از آن به بعد به خاطر شرم از عمر آن گونه نمی‌کردم.\nبه نقل از كتاب: خلفای راشدین از خلافت تا شهادت (تحقیق و تحلیلی کارشناسانه از رویدادهای عصر خلفای راشدین)،


شرور عربده کش از ترس پلیس جوان فرار کرد/ عکس - مجله اینترنتی دیدگامجله اینترنتی دیدگا\nدیدگا به نفل از رکنا: علی گردو شرور خطرناک آبادانی که دوشب اقدام به عربده کشی در سد آبادان کرده بود، با دیدن پلیس خود را داخل رودخانه کارون پرتاب کرد. ساعت ۹ شب\nدیدگا به نفل از رکنا: علی گردو شرور خطرناک آبادانی که دوشب اقدام به عربده کشی در سد آبادان کرده بود، با دیدن پلیس خود را داخل رودخانه کارون پرتاب کرد.\nماموران با توجه به اینکه درمنطقه جرم خیزسده به دلیل ازدحام جمعیت امکان تیر اندازی وجود نداشت به ناچار از استوارمحمدرضا ماکنعلی پلیس جوان اندیمشکی که ۵بار توانسته بود این شرور را دستگیرکند استفاده کردند و استوار ماکنعلی مامور یگان امدادی که آن شب زمان استراحتش بود به محض اینکه شنیدعلی گردو اززندان آزاد شده وبازهم به کارهای گذشته اش ادامه می دهد برای رویاروی بااین شرورخطرناک دست خالی وبالباس شخصی درمحل حاضر شد.\nعلی گردوکه حتی ازاسم استوار ماکنعلی وحشت داشت بااینکه ماموران زیادی وی رامحاصره کرده بودند خودرادرون رودخانه کارون پرتاب کرد وبا استفاده ازتاریکی شب ازمحل متواری شد .\nگفته می شود این شرور آبادانی از ترس نام این پلیس جوان از استان خوزستان خارج شده و به خانواده اش گفته تازمانی که این پلیس در آبادان خدمت کند به این شهرستان بازنخواهد گشت.\nدرمان قطعی ویار دوران بارداری !


مسئوليت مدني سبب مجمل - حقوقی و امور مجلس\nاین مقاله به طرح و بررسی حكم مساله ای از مسئولیت مدنی میپردازد كه در آن ، اشخاصی به طور مستقل اما همزمان ، اعمالی مشابه انجام می دهند و در نتیجه اقدام یكی از آنها كه به طور مشخص قابل تعیین نیست ، ضرری به ثالث وارد می آید . برای تعیین مسئولیت جبران خسارت ها روش های مختلفی ،مانند ، اجرای اصل عملی تخییر در موارد علم اجمالی ،تاسیس حكمی فقهی به عنوان اصل در این گونه موارد ،تعیین مسئول به وسیله قرعه ،استناد به اماره قضایی ، جبران خسارت ها از بودجه عمومی ، اجرا و جمع میان دو حكم متعارض ، استناد به نظریه خطر ، استناد به اماره مسئولیت ، و سرانجام ، اعمال ولایت حاكم شرع پیشنهاد شده است . در این مقاله ، هر یك از راههای مذكور مطرح گردیده و مورد بررسی قرار گرفته است .\nمسئولیت مدنی وضمان قهری از مباحثی است كه قلمرو بسیار وسیعی دارد و مسائل مختلفی در آن مطرح می شود. زیر مجموعه گسترده این مبحث ، زمینه مناسبی برای تحقیقات حقوقی محسوب می گردد ، بویژه آن كه پاره ای از مسائل مندرج در این عنوان ، كه دارای مصادیق خارجی و مبتلا به نیز می باشند ، تاكنون در منابع حقوقی ، و حتی فقهی ، اصلاً مطرح نشده یا در سطح بسیار محدود بررسی گردیده اند.\nیكی از سر فصلهای ضمان قهری ، قاعده اتلاف ( اعم از بالمباشره و بالتسبیب ) یا ضمان ناشی از اتلاف می باشد . بررسی حكم ناشی از اتلاف ، منوط به تفكیك صورت های مختلفی است كه قابل فرض می باشد . و فقها و نیز حقوق دانان ، با اتخاذ همین روش ، به تفصیل ، به بررسی مسائل گوناگون مربوط به قاعده اتلاف پرداخته اند. یكی از صورت های مذكور ، وضعیتی است كه مباشر و سبب در ایجاد ضرر مشاركت داشته باشند. با این حال ، این همكاری دو سویه تنها یكی از فرض های قابل تحقق است . ممكن است كه چند مباشر یا چند سبب در عرض یكدیگر و با همكاری با هم ، یا چند سبب در طول یكدیگر ، موجبات ورود خسارت را فراهم سازند.\nیكی از صورت های محتمل نیز آن است كه چند نفر به طور گروهی ، به ارتكاب عملی اقدام كنند ،اما به گونه ای كه هر یك عمل مشابه و مستقلی را - همزمان با دیگران - انجام دهد و در نتیجه اقدام یكی از آنها كه به طور شخصی قابل تعیین نباشد به ثالثی ضرری وارد شود. در این تحقیق ، بنابر آن است كه حكم مساله و چگونگی مسئولیت اشخاص داخل گروه بررسی شود. و در این زمینه احتمال های مختلفی ،مانند عدم ضمان تمام آنها ، مسئولیت مشترك و مساوی آنها و مسئولیت تنها یكی از آنها قابل تصور است .\nدر این جا جهت اطلاع مخاطبان از گستردگی فحص .و جستجو در این باره و تازگی طرح مطلب ، باید گفت كه در فرآیند پژوهش كتابخانه ای ،با وجود بررسی تعدادی از منابع ، در بخشهایی كه احتمال طرح مساله در آنها وجود دارد و - به اصطلاح - مظانٌ بحث محسوب می شوند ،سابقه ای از آن یافت نگردید كه می توان به این كتابها اشاره كرد : جواهر الكلام ،اثر شیخ محمد حسن نجفی ،جلد چهل و دوم ؛الروضه البهیه فی شرح المعه الدوشقیه ، اثر شهید ثانی ، جلد دهم ؛العناوین ، اثر میر عبدالفتاح حسینی مراغی ، رساله فی الغصب ،اثر میرزا حبیب الله رشتی ؛ القواعد الفقیهه ،اثر میرزا حسن بجنوردی ،جلد دوم ؛ قواعد فقه ، اثر دكتر ابوالحسن محمدی ، قواعد فقه ، بخش مدنی ، اثر دكتر مصطفی داماد ،جلد اول . (۱)\nمی توان به جرات اظهار داشت كه این مساله یكی از دشوارترین و پیچیده ترین مسائل فقهی و حقوقی است ،به گونه ای كه نظام حقوقی ایران و متون فقهی مطالعه شده ، پاسخ روشن و كافی برای آن ندارند ، و لذا ماخذ و كتاب مستندی برای بررسی نظریات مربوط به آن مشاهده نگردید . به همین جهت در این تحقیق ، تلاش گردید تا جنبه هایی از مساله ،طرح و بررسی گردد و البته باب تحقیق پیرامون آن ،همچنان باز خواهد بود.\nامید است كه این مختصر بتواند راهگشای پژوهش های بعدی پیرامون این موضوع گردد.\n۲ - اشاره ای به مبانی و اركان مسئولیت مدنی .\nفقها و حقوق دانان ،برای تحقق مسئولیت مدنی ،مبانی مختلفی را پیشنهاد كرده اند. این وضع ، هم در نظام حقوقی اسلام و هم در نظام های حقوقی موضوعه معاصر وجود دارد. در نظام حقوقی اسلام ، قواعد و ضمان های مختلفی ، به عنوان منابع ضمان قهری ،مطرح شده اند . مانند قاعده لاضرر (۲) ضمان ید ، قاعده غرور و قاعده اتلاف .\nدر حقوق موضوعه هم نظریه های متعددی پیشنهاد شده است ، همچون نظریه تقصیر ،نظریه ایجاد خطر ، نظریه تضمین حق ونظریه های مختلط . با این حال ، می توان گفت كه مسئولیت مدنی اصولاً ناشی از تقصیر ،بی احتیاطی و بی مبالاتی است و گاه به طور خاص ،با هدف جبران ضرر نا مشروع وارد شده یا خطر حادث شده برای دیگران ، ایجاد می گردد.\nمسئولیت مدنی بر هر بنیانی كه مبتنی باشد ، برای تحقق آن ، معمولاً وجود سه ركن ضروری است : (۳)\n۱ - وجود ضرر ؛ (۴) ۲ - ارتكاب فعل زیان بار ۳ - رابطه سببیت میان فعل شخص و ضرری كه وارد شده است (۵)\nبدین ترتیب ، جهت شناسایی مسئولیت هر شخص ، باید هر سه ركن یكجا جمع شوند و در صورت فقدان هر یك از این اركان نمی توان شخص مورد نظر را مسئول دانست .\nچنانكه می دانیم ، صرفاً انجام عملی توسط مدعی علیه - اعم از آن كه همراه با تقصیر بوده باشد یا خیر . و نیز ورود خسارت به زیان دیده ، نمی تواند مرتكب عمل را مسئول جبران خسارت بگرداند ؛ زیرا ضروری است كه برای اثبات مسئولیت مدعی علیه احراز شود كه خسارت از عمل آن شخص ناشی شده و - در اصطلاح فقها - مستند به فعل مرتكب است . چه بسا پس از عمل خوانده ، وقایع دیگری رخ داده باشد كه عرف ،ورود ضرر را به تمام یا برخی از آنها منتسب می گرداند. (۶)\nتعیین این رابطه كه از آن با نام رابطه سببیت یاد می گردد اهمیت بسیاری دارد. باید از میان تمام رویدادها كه هر كدام به نحوی در ورود خسارت نقش داشته است عامل اصلی را یافت . البته در صورتی كه تقصیر مرتكب ، جزء شرایط تحقق مسئولیت مدنی باشد باید صرفاً به وقایع و نتایجی توجه گردد كه بر اثر قصد نامشروع ، بی احتیاطی یا بی مبالاتی او به وقوع پیوسته باشد ، چرا كه با فرض مذكور ، هر رویداد دیگری نیز كه واقع شده باشد ، آن چه اهمیت دارد اثبات نشات گرفتن خسارتها از یك تقصیر عمده است . در این میان ، گاه باید رابطه سببیت میان ورود ضرر با فعل شخص تحت سرپرستی و مسئولیت مدعی علیه اثبات گردد ، مانند كارگر ، صغیر و مجنون و گاه نیز رابطه مذكور میان وقوع خسارت با اشیاء تحت مسئولیت او ، مانند اتومبیل و حیوان ،باید احراز شود. (۷)\nدر این تحقیق ، این مساله كه باید رابطه سببیت با شخص خوانده یا با شخص یا شیء تحت مسئولیت او قابل اثبات باشد مفروع عنه است و مورد بحث نمی باشد . بلكه آن چه مهم است آن است كه افعال متعدد از اشخاص مختلف ، به طور همزمان ، محقق گردیده باشد به طوری كه استناد ورود ضرر به هر یك از آنها محتمل باشد . برای مثال ، ممكن است چند كودك كه تحت ولایت یا قیمومت یا سرپرستی اشخاص متفاوتی قرار دارند ،به طور همزمان ،خارج از نظارت و مراقبت آنها قرار داشته ،یكی از آنها خسارتی به اموال شخص ثالثی وارد گرداند به گونه ای كه احتمال برود هر یك از آنها سبب ورود آن خسارت باشند . باید توجه داشت كه در این مساله ، فرض بر آن است كه سببی غیر از كودكان مورد نظر - مثلاً - متصور نیست یا در مظان انتساب مسئولیت به آن قرار ندارد.\nدر مثال دیگری ،ممكن است كه تصادم اتومبیل ، مقارن با رمیدن حیوان تحت مسئولیت دیگری به وقوع پیوسته ، ضرری كه از برخورد اتومبیل یا حیوان به اموال ثالث وارد شده ، قابلیت انتساب به هر یك از دو رویداد را داشته باشد ،با این پیش فرض كه نتوان ورود خسارت را نتیجه هر دو واقعه تلقی كرد.\n۳ - جایگاه مساله اجتماع چند مباشر یا چند سبب در موضوع این تحقیق\nهنگام بحث درباره قاعده اتلاف به تسبیب و احراز رابطه سببیت ، به مواردی بر می خوریم كه چند سبب یا چند مباشر در ایجاد خسارت موثر بوده و دخالت داشته است . این بحث در كتاب های فقهی ،ذیل فروع مختلفی مطرح می گردد. (۸)\nدر منابع حقوق مدنی ایران نیز بررسی های فراوانی در این زمینه انجام شده است (۹) ولی همچنان كه در شماره پیش ذكر شد ، موضوع مورد نظر در این تحقیق از مصادیق اجتماع چند مباشر یا چند سبب یا اجتماع سبب و مباشر نیست . در این مساله ، فرض بر آن است كه دخالت چند عامل در عرض یا طول یكدیگر - به عنوان مباشر یا سبب - مطرح نمی باشد. هر چند كه وقوع چند حادثه مستقل زمینه بحث را فراهم می سازد و در واقع با وقوع رویدادهای متعدد ، یكی از شرایط این مساله محقق می گردد ؛اما هدف آن نیست كه مسئولیت تمام یا تعدادی از آنها را اثبات كنیم ، بلكه فرض حقوقی مورد نظر در این مساله ، وجود تنها یك مسئول واقعی - هر چند نامعین و ناشناخته - است . این فرض حقوقی ،تاكنون ،در منابع مكتوب به بحث گذارده نشده است و هدف این نوشتار ، طرح كردن مساله و یافتن پاسخی برای آن می باشد.\n۵ - طرح مساله ؛ ذكر چند مثال\nدر خلال بحث های گذشته ، ویژگیهای مساله روشن شد. در این جا برای تببین بیشتر ، مثال هایی را كه به طور پراكنده مطرح شده است نقل می كنیم :\n۱ - گروهی با هم به شكار می پردازند. در این اثنا گلوله ای از تفنگ یكی از آنها به اسب كشاورزی اصابت می كند و می میرد و می دانیم كه با وجود شلیك گلوله های متعدد توسط شكار چیان ، تنها گلوله یكی از آنها به اسب اصابت كرده است . (۱۰)\n۲ - چند نفر به طرف ماشینی سنگ پرتاپ می كنند . در نتیجه اصابت یكی از سنگ ها ، شیشه ماشین می شكند یا خسارتی به بدنه آن وارد می شود ، در حالی كه معلوم نیست سنگ كدام یك از افراد به شیشه یا بدنه ماشین برخورد كرده است . (۱۱)\n۳ - یكی از كارگران كارخانه ای هنگام كار یا به منظور استفاده در حین كار ، آتشی می افروزد و بر اثر سرایت آتش ، همسایه كارخانه متحمل ضرری می شود.\nباید توجه داشت كه این مثال صرفاً از نظر تكلیف كارگران در برابر كار فرمایی كه خسارت زیان دیده را باید جبران كند از مصادیق موضوع این تحقیق تلقی می شود ، ولی از نظر رابطه زیان دیده با كارفرما ، به دلیل آن كه مسئولیت عمل گروهی كه خسارت ،ناشی از عمل یكی از آنها بوده بر عهده كارفرما ست ، مشخص نبودن افروزنده آتش یا شخص مقصر ، تاثیری در مسئولیت كارفرما ندارد. (۱۲)\n۴ - دو نفر تیر انداز ، هر یك به طور مستقل ، تیری را از روی خطا به سوی فردی شلیك می كنند كه موجب قتل وی می گردد و معلوم است كه قتل ،تنها به وسیله یكی از تیرها صورت گرفته است . (۱۳)\n۵ - گروهی با توپ بازی می كنند كه در این هنگام ، به دنبال ضربه یكی از بازیكنان و اصابت توپ ، شیشه ای می شكند. (۱۴)\n۶ - دو نفر از دو طایفه ، با یكدیگر نزاع می كنند . سپس یك نفر از آنها به میان طایفه خود رفته و بیست نفر مسلح با خود به همراه می آورد و چادرهای طرف منازعه قبلی را كه سه نفر در آنها بوده اند هدف گلوله قرار می دهند كه در این میان یك نفر مصلح كه قصد برقراری آشتی میان آنها را داشته است كشته می شود. (۱۵)\nباید توجه داشت كه گاه پاره ای مثالهای مشتبه وجود دارد كه در ظاهر ، به مساله مورد بحث شبیه می باشد ، ولی در واقع ،در پاره ای عناصر تفاوت دارد. در این باره می توان به این مثال كه در ( مجمع الضمانات) مطرح گردیده اشاره كرد : دو نفر در خانه ای بوده و در حالی كه حضور نداشتن و دخالت نكردن فرد سوم ، مفروض می باشد ،با پیكر بی جان یكی از آن دو نفر روبرو می شوند.\nبرخی از فقها اهل سنت معتقدند كه شخص دیگر ، ضامن دیه مقتول است ،ولی برخی دیگر از آنان ، به جهت این احتمال كه ممكن است او خودش را كشته باشد ، شخص زنده را ضامن ندانسته اند. (۱۶)\nهمچنین هر گاه مردی كه از محله ای عبور می كرده مورد اصابت تیر یا سنگی قرار گیرد و بر اثر آن بمیرد ، بی آنكه دانسته شود كه آن شیء از كجا پرتاپ شده است ، به عقیده برخی از فقهای اهل سنت ، قسامه و دیه بر عهده اهل آن محله قرار دارد . (۱۷)\nدر این مثال نیز هیچ جمع مشخصی وجود ندارد تا احتمال انتساب ضمان به یكی از آنها قابل طرح باشد.\nبا این حال ، نویسنده كتاب مذكور ، در باب اتلاف مال غیر ،مثالی را طرح می كند و می گوید : (اگر) روز جمعه كه مردم جمع شدند عده ای برخی دیگر را با فشار به سمتی حركت دادند. اشخاص اخیر بر شیشه مغازه سفالگری و دیگ های او افتادند و آنها را شكستند ، به اعتقاد فقهای اهل سنت ، در صورتی كه شكستن بر اثر نیروی فشار و كنار زدن ، حادث شده باشد كسی كه نیرو را وارد كرده ضمان است (۱۸)\nچنان كه ملاحظه می شود ، این مثال نیز از قلمرو بحث ما خارج است ، زیرا در این مثال كسانی كه در شكستن اشیاء مباشرت داشته اند معلوم می باشند و اسباب نیز مشخص اند و مساله صرفاً مربوط به تعیین ضامن از میان مباشر و سبب است ، در حالی كه در بحث ما ، اساساً مباشر خاصی شناسایی نگردیده بلكه تنها این اندازه مشخص است كه یكی از آن جمع ، به این كار اقدام ورزیده است .\n۶ - جایگاه این مساله از نظر علم اصول فقه ؛ علم اجمالی در شبهات محصوره همان گونه كه از بحث های پیش و مثال های ذكر شده به دست می آید ،آن چه در مساله مورد نظر ، قطعی و مسلم تلقی گردیده ورود خسارت به شخصی و انتساب و استناد آن به عمل یكی از چند شخص معین و معلوم است كه انجام اعمال خاص توسط این اشخاص نیز مورد تردید نمی باشد. دلیل قانونی جبران خسارت ، به نظر برخی ، ممكن است قاعده اتلاف باشد كه براساس آن ، هر گاه كسی مال دیگری را تلف كند ضامن است ؛ یا قاعده لاضرر باشد كه به موجب آن ، هر نوع ضرر نامشروعی بایستی جبران شود. (البته بنابریك استباط از این قاعده ) ؛ در حالی كه از سوی دیگر ، با توجه به نا مشخص بودن تلف كننده یا عامل ورود ضرر ، این گونه به نظر می رسد كه قواعد مذكور اساساً شامل چنین موردی نمی گردد. (۱۹) بلكه علم اجمالی به لزوم جبران خسارتی قطعی كه بر مبنای نامشروعی ایجاد شده است ،ما را به سوی یافتن مسئول و ضامن و شیوه جبران خسارت سوق می دهد.\nبرای تببین صورت اخیر ، لازم است كه به علم اجمالی و مراحل دخالت آن در احكام و تكالیف اشاره شود.\nبه طور كلی در دو مرحله ،از علم اجمالی شخن به میان می آید . مرحله اول ،علم اجمالی به ثبوت تكلیف ( مانند وجوب و لزوم جبران خسارت) است و مرحله دوم ، امكان سقوط تكلیف و تحصیل برائت ذمه با عمل كردن بر طبق علم اجمالی است .\nدر همان مرحله اول ،یعنی ثبوت تكلیف ، دو مفهوم و كاربرد برای علم اجمالی وجود دارد :گاه مقصود از علم اجمالی ، قطع وجدانی به ثبوت تكلیف است در حالی كه احتمال وجود حكمی مخالف با آن تكلیف را قبول نداریم و معتقدیم كه شارع و قانون گذار اجرای همان وظیفه معلوم را خواسته است ؛ و گاه مقصود از علم اجمالی ، در دست داشتن دلیل معتبر شرعی و قانونی اما همراه با اجمال در مفهوم یا مصداق موضوع است ، مانند آن كه دلیل معتبر برای اثبات مفادع قاعده اتلاف در دست داریم ولی شخص تلف كننده ، به طور معین ، شناخته شده نمی باشد ، و صرفاً می دانیم كه آن شخص یكی از چند نفر مورد نظر است . به عبارت دیگر ، اجمال در مصداق دلیل قانونی وجود دارد ، هر چند كه خود دلیل ، ثابت و معتبر است . این بحث از جمله مسائل مربوط به یكی از اصول عملی در علم اصول فقه ،یعنی اصل اشتغال ،است . (۲۰)\nبه نظر میرسد كه مساله مورد بررسی از موارد مفهوم دوم علم اجمالی است و لذا باید به مرحله بعدی تحقیق ،یعنی نحوه تعیین مسئول ، وارد شویم . با این حال ، اگر این نظر نیز پذیرفته نشود مساله از موارد مفهوم اول علم اجمالی است كه قطع وجدانی نسبت به لزوم جبران خسارت وجود دارد و همین علم و قطع وجدانی علت تامه برای رعایت مقتضای آن است . (۲۱) (۲۲)\nبه همین دلیل ، در مساله مورد نظر نمی توان تمام اطراف اجمالی ،یعنی تمام افرادی را كه احتمال انتساب ورود ضرر به آنها وجود دارد ، بری الذمه دانست ، زیرا این امر به معنای مخالفت قطعی با آن علم وجدانی است و از سوی دیگر ، مسئول دانستن تمام آنان نیز با فرض مسئول بودن تنها یكی از آنها متناسب نیست .\nبا این حال ، با توجه به پذیرش اعتبار علم وجدانی اجمالی نسبت به تكلیف و یا علم تفصیلی نسبت آن و علم اجمالی نسبت به مصداق مساله ، در صورتی كه نتوان به مقتضای علم و قطع خویش ،به گونه ای تفصیلی و با تعیین واضح مصادیق ، عمل كرد رعایت اجمالی آن نیز كافی است هر چند كه نوعی تكرار در مصادیق مكلف به لازم آید. (۲۳)\nشهید اول به شیوه دیگری به مساله می پردازد ، بی آنكه اصل مساله مورد بحث ما را مطرح كند . به نظر ایشان ،اگر در تحقق سبب و علت حكم مورد نظر ،تردید وجود داشته باشد اصل ، مبنای حكم قرار می گیرد كه برای تعیین آن اصل ،دو صورت را می توان به طور جداگانه تصور كرد : - اصل بر حرمت است و در تحقق سبب حلیت و جواز تردید شود ، مانند آنكه شكاری پس از تیر خوردن بیفتد و تردید شود كه آیا به وسیله تیر كشته شده است یا خیر ؟ در این حال ،اگر گمان قوی بر تاثیر سبب وجود داشته و موجب اطمینان به تحقق سبب حلیت و جواز گردد - یعنی شكار به علت دیگری غیر از تیراندازی كشته نشده باشد ،مورد از شمول جریان اصل حرمت ، خارج می گردد.\n۲ - اصل بر حلیت است و در تحقق سببی كه موجب تحریم است ،شك وجود داشته باشد ؛در این صورت ، اگر نسبت به تحقق سبب حریم ،گمان قوی وجود داشته باشد ، بنابر حرمت گذارده می شود. هر چند اگر این گمان به دور از حقیقت باشد ،مانند توهم حرام بودن آن چه در دست دیگری است ،اثری بر این گمان مترتب نمی شود و تنها تقوا و پرهیزگاری اقتضا دارد كه از آن چه در نزد كسی است كه از محرمات دوری نمی گزیند ،اجتناب كند.\nاما اگر احتمال حرمت و حلیت برابر باشد ، مانند احتمال وجود گوشت مردار میان گوشت های تزكیه شده نامحدود و متعدد ، یا وجود خواهر ناشناخته شخصی در میان زنان غیر محصور ( در باب نكاح ) قول نزدیكتر به صحت این است كه بنابر حلیت و جواز گذارده شود ، هر چند كه ترك امور شبهه ناك احوط است ؛ و اگر اشتباه و تردید در حكم ،مصادیق منحصر و خاصی وجود داشته باشد حكم به حرمت سزاوارتر است ،زیرا كه امر واجب ( اجتناب از حرام) جز به اجتناب از همه موارد شبهه ،محقق نمی گردد (۲۴)\nبه نظر می رسد كه ضمان هر یك از سبب های محتمل ، از مصادیق صورت نخست می باشد؛زیرا اصل درباره آنها ، حرمت اخذ خسارت از آنهاست مگر آنكه دلیل بر جواز و حلیت اخذ غرامت اثبات شود و در مساله مذكور ، نسبت به هر یك از آنها بتنهایی ، تردید وجود دارد و صرفاً - بنابر اعتقاد شهیداول - در حالتی می توان از آنها غرامت گرفت كه ظن و گمان بر تحقق سبب مشخصی وجود داشته باشد .\nاما آنچه كه در مساله مورد بحث وجود دارد و در تقسیم بندی شهید اول ذكر نگردیده این است كه خود حكم جواز اخذ غرامت از یكی از آنها ، ثابت و قطعی است وآن چه كه مورد تردید می باشد تعیین عاملی است كه سبب را محقق ساخته است .\n۸ - تعیین اصل حاكم در مساله\nبراساس بحث ها پیشین معلوم گردید كه تعیین ضامن در مساله مورد نظر در بوته تردید و اجمال قرار دارد و با آن كه ممكن است حكم كلی (یعنی لزوم جبران خسارت ) را قطعی وجدانی یا حكم ظنی معتبر (بنابر دلایل قاعده اتلاف ) بدانیم ولی حكم مساله از جهت تعیین مصداق تلف كننده و مسئول ، دچار ابهام است . به همین جهت و برای اجرای حكم كلی ،باید از اصول عملیه كمك گرفت كه در موارد تردید و شك اعمال می گردد.\nبر حسب استقرای مجاری اصول و نیز به موجب انحصار عقلی مجرای آنها ، چهار اصل عملی وجود دارد كه فراگیر و شامل موضوعات مختلف است . (۲۵) بدین ترتیب كه اگر موضوع از مواردی است كه وضعیت پیشین آن معلوم و معتبر (۲۶) است ،قاعده استصحاب درباره آن جاری می شود ،اعم از آن كه شك در مورد تكلیف باشد یا در مورد مكلف به ، و اعم از آن كه احتیاط ممكن است باشد یا خیر. اما اگر موضوع ،سابقه معلوم و معتبری ندارد ،در صورتی كه تردید درباره مكلف به باشد ،در حالی كه اصل تكلیف معلوم است ،دو حالت ممكن است وجود داشته باشد :\nالف - احتیاط كردن نسبت به اطراف علم اجمالی ممكن باشد كه در این باره اصل اشتغال (احتیاط ) اجرا می شود ؛زیرا شرایط تنجز حكم ، به دلیل علم اجمالی ، وجود دارد و لذا مخالفت قطعی عملی با آن حرام و ممنوع است (۲۷)\nب - احتیاط ممكن نباشد ، مانند تردید میان دو امری كه رعایت هر دو ممكن نیست ( كه از آن با عنوان دوران بین محذورین نام برده می شود) ؛ در این حالت ، اصل تخییر اعمال می گردد (۲۸)\nدر مساله مورد بررسی ،سابقه ای از مظنونان به مسئولیت ، وجود ندارد یا اگر باشد مفروض آن است كه تاثیری در ضمان كنونی آنها ندارد. همچنین با توجه به قطع داشتن به ورود ضرر و علم اجمالی درباره عامل ورود آن و وجود رابطه میان عمل یكی از مظنونان با ورود ضرر ، نسبت به لزوم جبران خسارت - به طور كلی - تردیدی وجود ندارد و از سوی دیگر ، از تمامی مظنونان نمی توان خسارت دریافت كرد. این حكم ، حداقل در مرحله بدوی تصمیم گیری ، واضح است ، زیرا فرض آن است كه تنها یكی از آنان مسئول و وارد كننده زیان است و دریافت خسارت از سایر اشخاص ممكن است مصداقی از استیفای ناروا و اكل مال به باطل تلقی گردد. بنابراین مساله از مصادیق دوران امر بین محذورین ، كه در ادامه توضیح داده می شود ،محسوب می گردد و اطراف علم اجمالی نیز شبهه های محدود و قابل احصا ست .\nنكته دیگری كه لازم به ذكر می باشد ،این است كه بحث درباره مسئولیت تضامنی مظنونان نیست تا اشكال وجود یك دین بر عهده چند نفر مطرح گردد ، بلكه صرفاً یك دین و یك مسئول واقعی وجود دارد اما مسئولی كه نا مشخص است .\nهمچنین براساس نظریات موجود در اصول و مبانی فقه ،تقسیم بندی مذكور از نظر توجه به احكام تكلیفی ( احكام پنجگانه وجوب ، استحباب ، اباحه ،كراهت و حرمت ) یا احكام وضعی ( مانند لزوم معاملات ، ضمان ، شرط بودن چیزی و…) تفاوتی پیدا نمی كند. (۲۹) بر این مبنا تقسیم مذكور درباره ضمان های مالی نیز قابل بررسی و مطالعه است .\nبه منظور آن كه مساله از مصادق تردید میان دو یا چند حكم غیر قابل جمع تلقی گردد به دو نكته باید توجه داشت :\n۱ - وضعیت مذكور تنها میان احكام الزامی قابل بررسی است ،مانند وجوب و حرمت ،و در صورتی كه احتمال حكمی غیر الزامی در كنار حكمی الزامی وجود داشته باشد ،نسبت به حكم الزامی ،اصل برائت جاری می شود. در مساله مورد نظر نیز لزوم جبران خسارت تو.سط مسئول واقعی و ممنوع بودن دریافت خسارت از دیگران مطرح است .\n۲ - ضروری است كه یكی از اطراف مورد نظر در علم اجمالی ، به طور مشخص و معین ،مجرای قاعده استصحاب نباشد ؛ در غیراین صورت ، بایستی استصحاب را در آن مورد اجرا كرد و در نتیجه ، علم اجمالی نسبت به چند احتمال از بین می رود و با اجرای استصحاب ، علم اجمالی تبدیل به ظن معتبر و شبهه بدوی می گردد و مساله از قلمرو اصول دیگر خارج می شود (۳۰) وجود این شرط نیز در مساله مورد بررسی آشكار است .\nاما از نظر صورت هایی كه در آنها در دوران بین محذورین ایجاد می گردد ، دانشمندان سه صورت را تصور كرده اند. در دو صورت ، تنها یك شیء یا شخص وجود دارد كه احتمال انتساب احكام غیر قابل جمع درباره آن مطرح است ، با این تفاوت كه در صورت اول ، موضوع از اموری است كه نیاز به قصد تقرب ندارد ( امور توصلی ) و صورت دوم مربوط به امور تعبدی است .\nهیچ یك از این دو صورت به مساله مورد نظر ما مربوط نیست ، بلكه صورت سوم مورد بحث قرار دارد ؛ یعنی در جایی كه چند موضوع وجود دارد ، اعم از آنكه تعبدی باشند یا توصلی (۳۱) در مساله مورد بحث نیز چند نفر در مظان انتساب مسئولیت به آنها قرار دارند كه حكم یك نفر با حكم سایرین تفاوت داشته و مسئول شناختن همگی آنها ممكن نیست .\nبایستی در این جا اضافه كرد كه تعدد واقعه و موضوع و در نتیجه ، تعدد حكم در صورت سوم ،گاه تعدد طولی است و گاه تعدد عرضی . تعدد طولی آن است كه هر یك از احكام در ادامه و در طول حكم دیگر قرار گیرد ، مانند آن كه دو نفر شكارچی ، به طور مستقل ،موجب ورود دو خسارت متفاوت از یكدیگر شده باشند. به گونه ای كه عامل هر یك از خسارت ها مشخص نباشد ولی به طور اجمالی معلوم باشد كه آن دو نفر خسارت ها را ایجاد كرده اند. در این مثال ، اگر یكی از آنها مسئول جبران خسارت نخست باشد ،دیگر نسبت به خسارت نخست مسئول نخواهد بود و اگر نسبت به خسارت اول مسئول نباشد ،نسبت به خسارت دوم قطعاً مسئول است و همچنین است در مورد شكارچی دیگر.\nتعدد عرضی ، برخلاف تعدد طولی ، آن است كه مسئولیت نسبت به موضوعات ،در عرض یكدیگر قرار می گیرند. (۳۲) برای مثال ،یك متعهد قراردادی ، با شرط ضمن عقد كه در قرارداد درج نشده است ، تعهد می كند كه كالایی را تهیه كند و از انجام كاری خودداری ورزد.لیكن پس از انعقاد قرارداد ،درباره تعیین امر لازم و امر ممنوع اختلاف ایجاد می شود بی آنكه هیچ یك دلیلی برای اثبات مدعای خود داشته باشند. در این مثال ، هر یك از دو امر می تواند موضوع اجبار به انجام یا منع از انجام قرار گیرد ، ولی كدام یك مشمول اجبار به انجام می گردد وكدام یك ممنوع از انجام ؟\nبه نظر می رسد كه مساله مورد بحث از نوع تعدد عرضی است ،زیرا در همان زمان ضمان مسئول واقعی ، دیگران ثبوتاً بری الذمه می باشند.\n۱۰ - بررسی حكم مساله براساس وضعیت دوران امر بین محذورین با تعدد عرضی.\nدر وضعیت مذكور ،برخی معتقدند كه حكم الزام به جبران یا منع از دریافت ، درباره هر یك از اطراف علم اجمالی قابل اجراست . یعنی قاضی در تعیین هر یك از آنان به عنوان مسئول . تخییر دارد. استدلال اینان بر این پایه است كه هر یك از آنان ، مرتكب عمل مستقلی گردیده است كه حكم الزام یامنع در مورد او قابل اعمال است و از سوی دیگر ، دراین ضعیت ، موافقت قطعی با علم اجمالی و ترك مخالفت قطعی با آن ـ هر دو مقارن یكدیگر - ممكن نیست . همچنین ضمیمه كردن چند عمل به یكدیگر از جهت حكم ضمان ، دارای دلیل معتبری نیست و بناچار باید هر یك ازآنها را به طور مستقل در نظر گرفت و این شرایط ، اقتضای چیزی جز تخییر را ندارد. (۳۳)\nممكن است گفته شود كه نتیجه استدلال فوق آن است كه بتوان نسبت به تمام افراد حكم به عدم ضمان صادر كرد یا تمام آنها را ملزم به جبران ساخت یا برخی را ملزم به جبران و برخی دیگر را بری الذمه تلقی كرد.\nاما این نظر از این جهت مردود اعلام گردیده است كه در وضعیت مذكور ، یك علم اجمالی به امر جامع میان دوحكم ( یعنی الزام ) مطرح است ؛یعنی الزام به ایفای خسارت توسط یكی از اطراف علم اجمالی و الزام به عدم دریافت از سایرین وجود دارد كه هر چند به دلیل محال بودن موافقت قطعی با علم اجمالی و نیز محال بودن ترك مخالفت قطعی با آن درباره هر یك از افراد بتنهایی ، رعایت علم اجمالی به طور قطعی ممكن نیست ؛ ولی باید توجه داشت كه علم اجمالی داشتن به امر جامع ، خود متضمن دوعلم اجمالی دیگر است : (۳۴) اول . علم اجمالی به الزامی بودن پرداخت تو.سط یكی از آنها و دوم . علم اجمالی به برائت ذمه دیگران . علم اجمالی به لزوم پرداخت خسارت اقتضا دارد كه حكم به لزوم پرداخت ، درباره تمام آنها صادر گردد تا موافقت قطعی حاصل شود و از سوی دیگر علم اجمالی دوم مقتضی آن است كه تمام افراد ، بری الذمه محسوب گردند ،تا مطمئن شویم كه مخالفت قطعی با آن نكرده ایم . بنابراین ، چون جمع میان این دو غیر ممكن است ، لازم نیست كه دو علم اجمالی مذكور به طور قطعی رعایت گردد ، به تعبیر دیگر ،این دو علم ،منجز نمی باشند و رعایت قطعی آنها لازم نیست .ولی در صورتی كه تمام افراد ، مسئول شناخته شوند یا بری الذمه گردند مخالفت قطعی با مجموع دو علم اجمالی صورت خواهد گرفت و ترك این مخالفت قطعی از امور ممكن است . بنابراین لازم است كه یكی از اطراف علم اجمالی ملزم به پرداخت گردد.و طرف های دیگر بری الذمه محسوب گردند تا موافقت احتمالی به دست آید و از مخالفت قطعی نیز جلوگیری شود. (۳۵)\nتاكنون نظر كسانی مطرح گردید كه علم اجمالی را ، چه در امور مالی و چه در غیر آن ، به طور یكسان منجز می دانند ، و لذا احكام فوق باید رعایت شود ؛ ولی اگر ،چنانچه از مرحوم سید محمد كاظم طباطبایی یزدی در كتاب حاشیه مكاسب نقل گردیده است . آثار علم اجمالی در امور مالی را با آثار آن در امور غیر مالی متفاوت دانسته ، علم اجمالی در امور مالی را منجز ندانیم و در نتیجه ،رعایت موافقت قطعی با آن و نیز ترك مخالفت قطعی با آن الزامی نباشد در این صورت ،علم اجمالی از این جهات فاقد تاثیر خواهد بود و برای تعیین حكم ، باید از دیگر دلایل و اصول استفاده كرد.\nدر توجیه این نظر گفته شده است كه علم اجمالی تمام اطراف را ملزم نمی سازد ؛زیرا مخالفت قطعی عملی به وجود می آید كه بنابر اعتقاد تمام فقها و اصولیون حرام وممنوع است و قابل استناد نیست . همچنین این گونه نیست كه علم اجمالی شیوه تجزیه خسارت را تنجیز و تایید كند ،یعنی هر قسمت از خسارت بر عهده یكی از اطراف علم اجمالی قرار گیرد (۳۶) زیرا با پرداخت خسارت توسط افراد غیر مسئول ، بازهم مخالفت قطعی عملی محقق می گردد كه ممنوع است و از طرفی موافقت قطعی نیز محقق نگردیده است ،زیرا تنها یك نفر باید تمام خسارت را بپردازد در حالی كه هر نفر فقط بخشی از آن را می پردازد.\nبدین ترتیب ، علم اجمالی در امور مالی نمی تواند ، همانند امور عبادی یا تعبدی ،لزوم موافقت قطعی یا ترك مخالفت قطعی را ایجاد كند. در تكمیل این نظر باید اظهار داشت كه ، به اعتقاد برخی از اصولیون مانند آخوند خراسانی ، علم اجمالی در صورتی منجز بوده و رعایت متقضای آن الزامی است كه دو امر تحقق یابد:\n۱ - حكم به گونه ای - ولو با علم اجمالی - بیان شده باشد ؛ ۲ - امتثال و رعایت امر معلوم - ولو به صورت احتیاط - ممكن باشد. در وضعیت دوران امر بین محذورین ، هر چند حكم به صورت اجمالی بیان شده است ، اما امكان رعایت آن وجود ندارد (۳۷) بدین ترتیب باید پذیرفت كه علم اجمالی در این صورت تكلیفی ایجاد نمی كند یا به عبارت بهتر ، اگر تكلیفی هم ایجاد می كند قابل رعایت نیست . لذا نمی توان در انجام وظیفه و رعایت مقتضای حكم معلوم ، به آن استناد كرد و برای یافتن پاسخ ، به راههای دیگر نیازمندیم .\n۱۱ - حكم مساله از دیدگاه تكلیف قاضی نسبت به فیصله دادن دعوی\nهنگامی كه دعوایی به قاضی ارجاع می گردد وی براساس فقه و قانون اساسی (۳۸) وفقه موظف است كه به دعوا رسیدگی و فصل خصومت كند. اگر مساله مورد بررسی به محكمه ارجاع شود ، قاضی چگونه باید حكم صادر كند ؟آیا می توان شیوه ای را برای رفع تنازع بین طرفین مطرح كرد و قاضی را مكلف به رعایت آن دانست ، هر چند كه نتوان برای اثبات مسئولیت هر یك از اشخاصی كه علیه آنها اقامه دعوا گردیده است ، دلیل مستقلی ارائه كرد؟ این مساله ، با دیدی دیگر ،توسط شهید اول مطرح گردیده است ،و پاسخ هایی به آن داده شده است كه مطالعه آن مناسب به نظر می رسد . ایشان در كتاب القواعد و الفوائد ، قاعده چهل ودوم ، به بحث درباره مقابله ضررها و تحمل ضرر ومفسده سبكتر برای دفع ضرر و مفسده سنگین تر پرداخته و ذیل فصلی ،مساله مكره ساختن یك شخص برای وارد آوردن دو ضرر به دو فرد دیگر و اختیار مكره برای انتخاب میان یكی از آن دو را مطرح ساخته و احكام آنها را بیان داشته است . به اعتقاد ایشان ، عناصری همچون تساوی یا عدم تساوی دو ضرر ،كفر یا اسلام آن دو طرف ،خویشاوندی و عدم آن ، در تعیین حكم موثر است و می فرماید :\n(گاهی به اعتبار مساوی بودن دو ضرر ، تخییر تحقق می یابد ،مانند كسی كه برای گرفتن درهمی از زید یا عمرو مجبور می شود … و از همین قبیل است مخیر بودن امام در كشتن یكی از دو دشمن كه از دو سمت آمده اند در صورتی كه از جمیع جهات با یكدیگر مساوی باشند ؛و ممكن است توقف ( در رای و حكم ) مطرح باشد ، مانند حادثه ای كه برای اطفال مسلمانان ( در مرئی و منظر شخصی كه قادر به دور كردن تنها یكی از اطفال است ) پیش می آید كه اگر شخص ناظر آن حادثه را بر یكی از ایشان متوجه گرداند او را می كشد و اگر به سوی دیگری متوجه كند دومی را دومی را می كشد) (۳۹)\nبدین ترتیب شهید اول ، گاه از صدور حكم فقهی امتناع می ورزد و تنها می توان گفت كه در مقام عمل ، بناچار ،شخص به یكی از آن دو طرف مبادرت می ورزد كه از این وضعیت ، با عنوان تخییر عقلی - در برابر تخییر شرعی - تعبیر می گردد. ایشان در توجیه مقدم داشتن یك طرف بر طرف های دیگر می گوید :\n( هنگامی كه مصلحت و مفسده در مقابل هم قرار بگیرند ، چنانچه مفسده غلبه داشته باشد دفع می گردد ؛ مانند حدود شرعی كه اعمال آنها از نظر ایجاد رنج و درد ( برای محكوم علیه ) مفسده دارد ولی در ترك حدود ، مفسده بیشتری وجود دارد كه با اجرای آنها این مفسده بزرگتر دفع می شود. زیرا در استیفای حدود ، امری كه شایسته تر است ، مراعات می گردد و در گفتار خداوند متعال : (از تو درباره شراب و قمار می پرسند ( ای پیامبر ) بگو كه در آن دو گناه بزرگ است در حالی كه نفع هایی ( نیز) برای مردم دارند و گناه آن دو بزرگتر از سود آنهاست .) (۴۰) به همین معنی اشاره شده است (۴۱)\nدر مساله مورد بحث ، قاضی براساس اصل ۱۶۷ ق . ا مكلف به رسیدگی و صدور حكم درباره دعوای مطروحه است ولی ، چنانچه گفته شد ،در قوانین موضوعه حكمی در این باره یافت نمی شود . در احكام فقهی نیز به حكم روشن و صریحی در این زمینه برخورد نكرده ایم و واضح است كه نمی توان از قاضی تكلیفی را خارج از توان وی درخواست كرد. بر همین اساس ، ذیل اصل ۱۶۷ به قاضی اجازه ،بلكه دستور داده است كه حكم قضیه را از میان فتاوای معتبر یا منابع معتبر اسلامی بیابد و با اصدار آن ، به منازعه خاتمه دهد. بنابراین باید این حكم كه چندان هم راحت به دست نمی آید از پیش ، مطرح و بررسی شده باشد تا دست قاضی برای تطبیق واقعه بر مساله و تعیین حكم آن باز باشد .\nشهید اول دو نظر را مطرح كرده است : ۱- تخییر شرعی ۲ - توقف در حكم شرعی و تخییر عقلی در عمل . در واقع ، رای دوم به همان جهت است كه به هر حال ، باید برای دعوای مطروح حكمی صادر كرد و آن را فیصله داد. به نظر می رسد كه نتیجه هر دو نظر ، اختیار قاضی در انتخاب یكی از طرف هاست ولی در مساله مورد بحث ، تعیین یك نفر به عنوان مسئول جبران خسارت - با فرض فقدان هر گونه قرینه ای - چگونه ممكن است ؟\nاكنون كه بحث به این جا رسید ،خوب است نظریه ای را درباره ترجیح یكی از احكام مشتبه مطرح كنیم كه ممكن است در مساله مورد نظر در این تحقیق ،به عنوان موید ،مورد استناد قرار گیرد. در زمینه تعارض مصلحت و مفسده احكام و ترجیح یكی از آنها، نظریه ای نیز از جانب شیخ انصاری مطرح شده است كه براساس آن ، در شبهه تحریمیه ،اگر شارع به استناد دلیلی خاص ، ارتكاب یكی از اطراف علم اجمالی را مجاز بداند و طرف دیگر را بدل از حكم واقعی ممنوع تلقی كند و - فقط - اجتناب از آن را كافی بداند ، در این صورت نیازی به اجتناب از هر دو طرف علم اجمالی وجود ندارد. (۴۲)\nنتیجه این نظر آن است كه شارع و قانون گذار می تواند در مرحله اجرای احكام دخالت كند و موافقت احتمالی با علم اجمالی را از طریق یكی از اطراف علم اجمالی بپذیرد و مصلحت انجام یكی از معلوم های اجمالی را جهت رعایت آن كافی بداند. بدین ترتیب ، اذن شارع در انجام یك حرام واقعی (البته اگر آن چه انجام می شود حرام واقعی باشد) ، در حالی كه امر حلال واقعی را بدل و جانشین آن می سازد ، قبیح نخواهد بود و مصلحت این ترخیص و اجازه ،جبران كننده مفسده انجام حرام واقعی می باشد .\nدر مساله مورد نظر نیز مصلحت اخذ خسارت از یكی از طرف های مورد نظر (كه احتمالاً مقصر واقعی نیست ) - با تشبیه شبهه تحریمیه به دوران محذورین - مفسده ناشی از رها ساختن مقصر واقعی را جبران می سازد . این نظریه مبتنی بر آن است كه علم اجمالی را مقتضی وجوب موافقت قطعی بدانیم نه علت تامه آن ، زیرا اگر علم اجمالی علت تامه برای وجوب موافقت قطعی با آن باشد ، ترخیص در ترك یكی از اطراف آن ، بی معنی خواهد بود.\nبا این حال ،باید دانست كه نظریه اخیر ، توسط آخوند خراسانی ،مردود اعلام گردیده و گفته شده است كه اثر علم اجمالی نسبت به وجوب موافقت قطعی و نیز حرمت مخالفت یكسان است .\nبه زبان دیگر ، علم اجمالی یا هر دو تكلیف را ایجاد می كند یا هیچ كدام را به وجود نمی آورد ،لذا هیچ توجیهی برای تفكیك میان وجوب موافقت قطعی و حرمت مخالفت قطعی وجود ندارد . (۴۳)\nپذیرش هر یك از این نظریات ، به روشنی در وضعیت دوران امر بین محذورین نیز موثر و قابل بررسی است .\nبدین ترتیب ، به نظر می رسد كه از این راه نیز به حكم روشن و قاطعی دست نمی یابیم و باید راههای عمومی را در چنین مواردی بررسی كنیم.\n۱۲ - بررسی حكم مساله از راه قرعه\nیكی از راههای مورد نظر ، تعیین شخص مسئول توسط قرعه است . بر این اساس ، قاضی بناچار و برای جبران خسارت زیان دیده كه به طور قطع و بر مبنای علم اجمالی لازم است انجام گیرد و نیز برای رهایی از ایرادهای وارد بر نظریه ای كه صرفاً به علم اجمالی مستند باشد ،باید یك نفر را به حكم قرعه ملزم به جبران نماید . بریژه آن كه طبق گفته مشهور ، قرعه راه حل هر امر مشكلی است .\nبه نظر برخی از فقها و حقوق دانان ،قرعه در موارد مشكل ، یعنی جایی كه دلیل شرعی و قانونی معتبر برای خروج از شبهه و اجمال وجود ندارد ، از راههای معتبر است (۴۴) و خروج موارد متعددی از موضوعات از قلمرو آن ،موجب تضعیف اعتبار آن نیست ؛ زیرا خارج بودن موارد مذكور ، نه به دلیل تخصیص اكثر موارد ، كه قبیح و غیر عقلایی است ، بلكه به دلیل خروج تخصصی آنهاست ؛به این معنی كه موارد مذكور از ابتدا جزءقلمرو قاعده قرعه نبوده اند تا سپس با ورود دلایل خاص ،از شمول آن بیرون آمده باشند. (۴۵)\nمولف كتاب هدایه المسترشدین نیز نظریه ای منسوب به برخی از فقهای امامیه را نقل می كند كه به موجب آن ، برای تعیین مصداق امر مجاز یا ممنوع ، از روش قرعه استفاده می شود. به اعتقاد این گروه ، قبل از تعیین مصادیق احكام به روش قرعه ،شخص مكلف ( در این جا قاضی ) حق ارتكاب هیچ یك از اطراف علم اجمالی را ندارد ،اما با انجام قرعه ، شرعاً شبهه رفع می گردد و ارتكاب مصداق مجاز ،مانعی نخواهد داشت (۴۶)\nدر تایید این نظر باید به مساله اجتماع چند سبب اشاره كرد. در این مساله نیز با آنكه میان فقها اختلاف نظر وجود دارد و آرای متعددی صادر شده است ،مانند ضمان سبب مقدم در وجود خارجی ، ضمان سبب مقدم در تاثیر ،ضمان سبب متاخر در تاثیر و اشتراك در ضمان ؛ (۴۸) ولی با این حال هیچ یك از فقها نظریه قرعه را نپذیرفته است . یكی از فقهای محقق می گوید : ( … روشن گردید كه حكم در اجتماع دو سبب ، منحصر در ترجیح دادن یكی از آنها بر دیگری است نه اشتراك هر دو سبب در ضمان . در صورتی كه ضمان یكی از دو سبب ، ترجیح داده نشود ، حكم به قرعه یا تخییر در انتخاب یكی از آنها داده می شود ولی هیچ فقیهی را كه یكی از این دو راه اخیر را پذیرفته باشد ،نمی یابیم ) (۴۹)\nیكی دیگر از راههای قابل پیش بینی ، پرداخت خسارت از بیت المال و بودجه عمومی است . برای توجیه این رای ، ممكن است گفته شود كه با تنقیح مناط از مسائل دیگر ، مانند هنگامی كه شخص بر اثر ازدحام جمعیت كشته می شود و دیه او از بیت المال پرداخت می گردد ، می توان نظر داد كه خسارت مورد بررسی نیز كه ناشی از یكی از چند سبب احتمالی است از این راه جبران شود یا آن كه به طور كلی ،قاعده ای عام برای این گونه موارد استخراج گردد.\nاین نظر نیز مورد انتقاد قرار گرفته است با این استدلال كه از چند مثال پراكنده درباره جبران خسارت ها از بیت المال كه در منابع روایی وارد گردیده است ،نمی توان قاعده ای كلی استنباط كرد. به عبارت دیگر ، نمونه های مذكور از باب ( قضیه فی واقعه ) و ( احكام خاص در موضوعات خاص ) تلقی می گردد و تعمیم حكم مندرج در آنها به سایر مسائل صحیح نیست . همچنین احكام مذكور ، بدان دلیل كه مربوط به حراست از جان انسان هاست یا به اشتباه قاضی در تعیین حكم مربوط می شود ، از اهمیت ویژه برخوردار بوده یا ناشی از تصدی امر قضاوت توسط حكومت است و قابل تسری نیست .\n۱۴ - عمل كردن به دو حكم متنافی\nیكی از بحث های مطرح در مساله مورد بررسی این است كه در صورت فقدان دلیل اجتهادی برای تعیین حكم قضیه ، هر یك از سبب های محتمل ، - یعنی هر یك از افرادی كه احتمال انتساب ورود ضرر و ضمان به وی وجود دارد - ممكن است مشمول دو حكم متنافی قرار داشته باشند. از یك سو ، حكم حرمت و ممنوعیت اخذ خسارت از هریك از مظنونان - بتنهایی - درباره آنها جاری است و از سوی دیگر ، حكم لزوم جبران و پرداخت خسارت زیان دیده مطرح می باشد . سوال این است كه آیا می توان به گونه ای بین این دو حكم ناشی از آنها جمع كرد و هر دو را به مقداری كه ممكن است اجرا كرد؟\nپیش از پاسخ به این سوال ، بهتر است دیدگاه شهید اول درباره عمل به دو حكم متنافی را مطالعه كنیم . ایشان درباره این موضوع ، ضمن قاعده یكصدو دوازدهم دلایل خویش را این گونه اظهار می دارد :\n( عمل نمودن به دو حكمی كه نسبت به یكدیگر تنافی دارند ، در مسائل بسیاری واقع می گردد . دلیل صحت اعمال هر دو حكم عبارت است از این كه :\n۲ - روایتی كه در قضیه عبدبن زمعه از پیامبر اسلام (ص) نقل شده است كه ایشان فرمود : ( پسر از آن توست ، ای عبد بن زمعه ! زیرا فرزند به فراش تعلق دارد ؛ و ای سوده ! خود را از او بپوشان ) (۵۰)\nگفته شده است كه چون حضرت (ص) ، در آن پسر شباهتی به عتبه بی ابی وقاص مشاهده كرد ، این بیان را اظهار داشت ؛ لذا جهت فراش ، فرزند را به عبد بن زمعه ، برادر ام المومنین ( سوده) (۵۱) ملحق كرد و ( با وجود آن كه در این صورت سوده ، عمه فرزند تلقی می گردد ) پیامبر (ص ) به دستور داد كه خودش را از آن پسر بپوشاند.\n۳ - روایت نقل شده از ائمه (ع) درباره كسی كه با كنیزش نزدیكی كرده و بیگانه ای نیز با كنیز زنا كرده است ( و كنیز باردار شده ) ، در حالی كه نشانه ای درباره این كه فرزند متعلق به صاحب كنیز نیست ، وجود نداشته باشد. در این حال ، گفته شده است كه (كنیز را می تواند بفروشد در حالی كه كودك را نمی تواند به فروش برساند ولی او را به مانند فرزندانش نیز ارث نمی دهد ) (۵۲) و (۵۳)\nایشان در ادامه ،این مثال را ذكر می كند كه اگر كسی درباره كودكی اعتراف كند كه كودك ،فرزند او از زوجه خودش می باشد ،ولی نزدیكی با زوجه اش را انكار نماید ،فرزند به مرد ملحق می گردد و با این حال ، محصن بودن مرد اثبات نمی شود زیرا باردار شدن زوجه از نطفه زوج ،بدون این كه نزدیكی انجام شده باشد ،قابل تصور است (۵۴)\nاز مطالعه دلایل ابراز شده برای امكان اعمال دو حكم كه یكدیگر را نفی می كنند چنین استنباط می شود كه :\nاولاً :هر چند موارد مذكور ، احتیاط ممكن باشد ، در مساله مورد بررسی در مقاله حاضر ، این احتیاط ممكن نیست ، زیرا از یك سو ، حكم لزوم جبران خسارت شخص زیان دیده اقتضا می كند كه به گونه ای ، مانند پرداخت خسارت توسط مسببان احتمالی ، این ضرر تدارك گردد و از سوی دیگر ، تحمیل غرامت به مسببان احتمالی ،نوعی ظلم در حق آنان - به دلیل فقدان دلیل قابل استناد و محكم - و مخالف با اصل برائت و عدم ضمان می باشد و لذا از هر دو طرف ، خلاف احتیاط است .\nثانیاً: در دلیل دوم مذكور توسط شهید اول ، دو نفر مطرح می باشند كه حكم هر یك متفاوت است ( پدر كودك و عمه وی ) . هر چند حكم هر یك ـ بتنهایی ـ زمینه حكم دیگر را برطرف می كند ،به دلیل جمع كردن میان دو وجه مساله و رعایت احتیاط ، تنها بخشی از آثار هر حكم درباره هر یك از آن دو اعمال می گردد كه به طرف دیگر مربوط نباشد.\nاین در حالی است كه در مساله ضمان سبب اجمالی ، نسبت به هر یك از مسببان احتمالی دو حكم احتمالی ، وجود دارد و به علاوه ، حكم احتمالی هر یك از مسببان احتمالی با حكم دیگری تفاوتی ندارد و موضوع حكم دقیقاً یكی ، یعنی ضمان خسارت ها وارده ، می باشد.\nثالثاً : هر چند در دلیل سوم ، شهید اول تنها یك طرف را موضوع حكم دانسته است كه دو نوع حكم متفاوت ( و در واقع ، حكم ظاهری و آثار مترتب بر آن ) درباره او فرض شده است كه ایشان از اعمال آثار حكم اول احتراز جسته اند ، از توضیحات پیشین روشن می شود كه در مساله مورد نظر ما ، اساساً دو حكم متفاوت مطرح نیست ؛ بلكه درباره هر شخص مظنون ، دو حكم متناقض - یعنی ضمان و عدم ضمان - مطرح است و این گونه نیست كه بتوان هر دو حكم را درباره یك شخص اجرا و اعمال كرد.\nبدین ترتیب ، به نظر می رسد كه مساله مورد بررسی از دایره و قلمرو این بحث خارج است و نمی توان آن را از این دیدگاه مطرح و مورد كنكاش قرارداد.\n۱۵ - دیدگاه حقوق موضوعه ، مسئولیت مشترك یا تضامنی\nدر حقوق موضوعه نیز با آن كه رابطه علیت میان عمل هیچ یك از خواندگان با تلف احراز نمی شود ولی در پاره ای از قوانین خارجی مانند م .۸۳۰ ق.م. آلمان و.م.۷۱۹ ق.م. ژاپن وم.۱۳۷ ق.م. لهستان ،برای آنان مسئولیت جمعی و تضامنی مقرر شده است (۵۵)\nدر نظام حقوقی فرانسه ،وضع متفاوت است . (۵۶) در حالی كه قانون فرانسه در این باره حكمی ندارد. رویه قضایی این كشور شركت داشتن در گروهی را كه خطا توسط یكی از افراد آن گروه رخ داده در حكم ارتكاب تقصیر مشترك دانسته و همانند جایی كه چند نفر ، به طور مشترك ، تقصیری را مرتكب می شوند ، در این مساله نیز تمام اعضای گروه را مسئول می شمرد ، زیرا عمل آنها محیط خطرناكی را فراهم آورده است . این نظر یادآور نظریه ریسك ( ایجاد خطر) درباره مبنای مسئولیت مدنی است كه البته به طور مطلق پذیرفته نشده است . بعلاوه ، پذیرش این پاسخ از آن جایی مشكل است كه - دست كم - در پاره ای از مثال ها ، خود عمل ارتكابی توسط اشخاص ، مباح بوده است و به همین دلیل نمی توان آنها را مقصر قلمداد كرد.\nدر برابر رویه قضایی ، حقوق دانان فرانسه درصدد برآمده اند تا با گسترش مفهوم شخصیت حقوقی ، گروهی را كه از دیدگاه جامعه شناسی به عنوان یك جامعه شناخته شده نیست ، در جهان حقوق به رسمیت بشناسند. لذا بر این اساس ، حكم صادر كرده و اعضای تشكیل دهنده این شخصیت حقوقی فرضی را مسئول جبران خسارت های وارد به ثالث تلقی كرده اند. (۵۷) ولی باید از این نویسندگان سوال كرد كه اگر شناسایی عامل واقعی ورود خسارت ، تا این حد ،دچار ابهام و تردید نمی گردید باز هم شخصیت حقوقی اجتماع نامبرده را كه هیچ قصدی در ایجاد آن ،به عنوان واحدی حقوقی ، وجود نداشته و هیچ رسمیتی نیز از سوی منابع حقوقی ندارد ، مسئول جبران خسارت می دانستند یا عامل واقعی را ؟\nچنین به نظر می رسد كه هر چند نتایج این نظریات برای جبران خسارت و جلوگیری از هرج و مرج حقوقی موثر است ،مبنای آنها را به دشواری می توان در نظریات كلاسیك یافت.\nبرخی دیگر از حقوق دانان ، مسئولیت افراد مذكور را مبتنی بر ( اماره مسئولیت ) دانسته اند ، اماره ای علیه هر یك از خواندگان به سبب ارتكاب فعل زیان بار ، كه تنها در صورت اثبات خلاف آن ، بری الذمه خواهند شد و به منظور توجیه آن نیز توزیع منصفانه بار اثبات دعوی را مطرح ساخته اند. (۵۸) به نظر می رسد كه این اماره نه جنبه قانونی دارد و نه جنبه قضایی ، زیرا چنین اماره ای در هیچ متن قانونی یافت نمی شود و هنگام رسیدگی قضایی نیز ، این علم و قطع وجود دارد كه خسارت از ناحیه تمام خواندگان وارد نشده است . صحیح است كه خواهان می تواند اثبات كند كه ضرر از ناحیه شكارچیان - مثلاًبه او وارد شده است و همین دلیل - اگر هر یك از افراد بتنهایی اقدام كرده باشد - كافی به نظر می رسد و این امر یك نوع علم اجمالی برای قاضی ایجاد می كند ولی با تمام این اوصاف ، دلیل معتبری برای توزیع خسارت محسوب نمی گردد. از سوی دیگر ، در این نظریه با نوعی دور منطقی مواجه می باشیم . زیرا از یك طرف ، اماره مسئولیت را قبول می كنیم تا بار اثبات دعوی به طور منصفانه میان خواندگان تقسیم گردد و از طرف دیگر ، توزیع منصفانه را امری وجدانی و ضروری تلقی می كنیم تا بتوان اعتبار اماره مسئولیت را ثابت كرد.\nاز بررسی آرا می توان نتیجه گرفت كه هدف اصلی ، جبران عادلانه ضرری است كه ورود آن احراز شده است و مرتكب آن به طور اجمالی معلوم است كه در جمع آن گروه خواندگان قرار دارد ، هر چند كه هیچ یك از نظریه ها در اثبات رابطه سببیت و انتساب حكم ضمان به افراد گروه ، موثر و كافی نیست و ذهن را قانع نمی سازد. به نظر برخی از حقوق دانان در مجموع ، هنگامی می توان مسئولیت جمعی برای آن گروه تصور كرد كه شرایط زیر وجود داشته باشد :\n۱ - علم اجمالی نسبت به اینكه سبب واقعی در میان آن جمع است ، وجود داشته باشد. بنابراین صرف امكان و احتمال ، موجب اسناد ضرر به گروه و مسئول شناختن آن نیست .\n۲ - گروهی كه سبب در میان آن است ، تعداد محدود و مشخصی داشته باشد ، به گونه ای كه بتوان تمام اعضای آن را شناخت ؛ زیرا در این صورت است كه ظن به اضرار معنا پیدا می كند.\n۳ - اقدام زیانبار افراد گروه ، مانند تیراندازی در شكار ، به طور همزمان صورت پذیرد ، زیرا تنها در این وضعیت می توان - برای مثال - همه سلاح ها را در حكم سلاح جمعی محسوب كرد.\nدیوان كشور فرانسه بر مبنای بند یك از ماده ۱۳۸۴ ق.م. تیراندازی گروهی و همزمان را در حكم یك خط آتش مشترك و زیانبار شمرده است تمام تیراندازان را مسئول می داند ، زیرا در خط آتش مشترك ، تمام آنها دخالت داشته اند . به عبارت دیگر ، اتلاف به وسیله خط آتش مشترك وواحدی صورت پیذیرفته كه همه در ایجاد آن دخالت داشته اند. (۵۹)\nبا این حال ، به نظر نگارنده . شرایط نخست و دوم همان ویژگیهای مساله در منطق فقهی است كه در ابتدا ذكر گردید. بدین معنی كه شرط اول ، بیانی دیگر از وجود علم اجمالی و شرط دوم ،بیانگر ویژگی شبهه محصوره است . شرط سوم ، نیز در مقابل توضیح ویژگی این نوع مسائل ، یعنی اقدام همزمان چند نفر و ناشناخته ماندن عامل واقعی در میان جمعی محدود و مشخص است . اما اگر مقصود آن است كه اقدام همزمان افراد، یك عمل واحد جمعی تلقی گردد ، این امر فرضیه ای بیش نیست كه فاقد دلیل اثباتی است و صرفاً به منظور توجیه ذهنی مسئولیت مشترك ابراز گردیده است ، در حالی كه هدف اصلی ، یافتن مبنایی واقعی در فقه و حقوق برای تعیین حكم مربوط می باشد.\n۱۸ - راه حل نهایی فقهی ، اعمال ولایت حاكم شرع در فقه نیز ، در صورتی كه قاضی نتواند خواندگان را به مصالحه دعوت كند یكی از راه حل های نهایی استناد به ولایت قاضی شرع است كه بر این اساس ، وی می تواند حكم به توزیع جبران خسارت های وارد شده كند. در این صورت ، او می تواند برای جلوگیری از هرج و مرج و به منظور فصل خصومت ، با فرض مسئولیت مشترك برای خواندگان ، هر یك را مسئول جبران نسبتی مساوی از خسارت تلقی كند. (۶۰)\nصاحب كتاب عناوین موارد متعددی را به عنوان مثال ذكر می كند كه فقها معتقدند در این گونه موارد ، حاكم از باب ولایت خویش دخالت و تصرف می كند ،مانند ولایت او در مال امام (ع) و تركه كسی كه وارث ندارد ، ولایت در اجرای حدود و در قضاوت كردن میان مردم ،در اخذ مقاصه از مال شخص غایب ، در اجبار كردن شخص ممتنع به پرداخت نفقه و در طلاق دادن زوجه مفقودالاثر . به تعبیر ایشان ، فقها در این گونه موارد ، به عمومیت ادله ای كه دال بر ولایت حاكم شرع است ، استناد می كنند. (۶۱) و در این صورت ، اخذ غرامت از مظنونان احتمالی در مساله مورد بررسی ،می تواند یكی از اقدامات حاكم شرع جهت اجرای حكم لزوم جبران خسارت باشد.\nشهید اول ، معیار و ضابطه ولایت حاكم را هر قضیه ای می داند كه در آن نسبت به اثبات یا نفی یا كیفیت چیزی نزاع و اختلاف وجود داشته باشد . همچنین در هر موردی كه علما اختلاف داشته باشند ، مانند ثبوت حق شفعه یا نیاز به تعیین قیمت باشد ، مانند ارش و نفقه ، یا در موردی كه باید مهلتی تعیین گردد ، مانند ایلاء و ظهار ، این امور به حاكم غایب ،مانند ودیعه ها و اموال پیدا شده ، از اختیارات حاكم است (۶۲)\nملا احمد نراقی نیز دو وظیفه كلی برای حاكم بر می شمرد :\n۱ - هر وظیفه ای كه پیامبر (ص) یا امام (ع) داشته ، حاكم نیز دارد مگر آن چه به دلیل خاص استثناء شود\n۲ - هر كاری كه به امور دنیوی یا اخروی مردم مربوط باشد و بناچار باید انجام شود و عقلاً یا عادتاً نمی توان از انجام آنها گریخت . البته در صورتی كه زندگی یا معاد یكی یا گروهی از مردم به آن وابسته باشد و نظم امور دینی یا دنیوی شرعاً بدان جهت به آن منوط باشد كه درباره آن ، اجماع ، نفی ضرر یا ضرر ، نفی عسر و حرج ، نفی ایجاد فساد به ضرر مسلمانان ، یا به هر دلیل دیگری یا اذن شارع برای ورود در آن رسیده باشد و برای یك شخص یا گروهی معین یا نامعین ،تكلیفی قرار داده نشده باشد ؛ بلكه تنها لزوم انجام آن و اذن شارع نسبت به آن ، دانسته شده باشد بی آنكه امر مورد تكلیف یا اذن ، شناخته شده باشد. اینها از وظایف فقیه است (۶۳)\nبدین ترتیب می توان ، و بلكه باید ، تعیین تكلیف نهایی در مساله ضمان سبب مجمل را نیز به قاضی و حاكم شرع واگذار كرد.\nنويسنده : محسن صفري


وصیت‌نامه سردار سلیمانی، گونه‌ای از ادبیات پایداری است\n«مرتضی شاه‌کرم» در گفت و گو با نوید شاهد:\nدوشنبه, ۱۳ دی ۱۴۰۰ ساعت ۲۲:۳۵\n«مرتضی شاه‌کرم» کارگردان، بازیگر و نویسنده کتاب «من قاسم سلیمانی‌ام» می‌گوید: وصیت‌نامه سردار سلیمانی گونه‌ای از ادبیات پایداری است. این وصیت نامه با ادبیاتی نگاشته شده است که هر قشری از جامعه آن را مطالعه کند، به اندازهِ درک خودش از آن برداشت می‌کند. این نکته، نقطه عطف وصیت‌نامه سردار سلیمانی است.\nنوید شاهد شهرستان‌های استان تهران، به مناسبت فرارسیدن دومین سالگرد شهادت سردار شهید حاج «قاسم سلیمانی» با «مرتضی شاه‌کرم» نویسنده، کارگردان و بازیگر که یک سال در مورد لشکر 41 ثارالله تحقیق و پژوهش انجام داده است تا شخصیت تاثیرگذار این لشکر که خود را سرباز خطاب می‌کرده و کتابی با عنوان "من قاسم سلیمانی‌ام" را به رشته تحریر درآورده است به گفت‌گو نشسته ایم که ماحصل آن تقدیم مخاطبان نوید شاهد می‌شود.\nمرتضی شاه‌کرم متولد سال ۱۳۶۳در خرمشهر و نویسنده، کارگردان و بازیگر است. او در سال 73 با شرکت در کلاس‌های تئاتر در خرمشهر بازیگری را آموخت و در اولین حضورش موفق به دریافت عنوان بهترین بازیگر مرد جشنواره‌ی امور مساجد استان خوزستان شد.\nآثار نوشتاری مرتضی شاه‌کرم در حوزه نمایشنامه می‌توان به: «آقای قاضی صدایم را نمی‌شنوی»، «گندم»، «سانتی‌متر»، «برونسی»، «تمام من همه عدو»، «عنداز مطالبه»، «نوبت یعنی بعدی»، «من قاسم سلیمانی‌ام» و «جهشه» اشاره کرد.\nمسیر پیشرفت باید از درون شروع شود\nشاه‌کرم در پاسخ به این سوال که مسیر پیشرفت‌تان را چگونه طی می‌کنید؟ گفت: به نظر من باید در شهر خودت به شهرت برسی تا در جامعه‌ای شناخته شوی، بعد از چند سال کار کردن در شهرستان خرمشهر با نمایشنامه‌هایی که می‌نوشتم و به اجرا درمی‌آوردم، کم کم به جشنواره‌های مهم‌تر راه پیدا کردم و تعدادی از آثارم در جشنواره فجر مورد استقبال قرار گرفت و مسیر پیشرفت مرا رقم زد.\nشهدا و ایثارگران قهرمانان واقعی جنگ هستند\nنویسنده نمایشنامه «نوبت یعنی بعدی» توصیفش را از مقام شهادت، اینگونه بیان کرد: به اعتقاد من شهدا انسان‌هایی بودند که در لحظه و بزنگاه، تصمیم‌های بزرگی گرفتند. هر انسانی و هر شخصیتی درون خودش یک قهرمان دارد. شهدا و ایثارگران کسانی بودند که در مهمترین لحظه‌هایی که کشور نیازمند نیرو بود، قهرمان درون شکفته شد و پا در میدان نبرد گذاشتند. مردانی که از جنس حماسه به میدان آمدند و از مهمترین سرمایه خود که جانشان بود، گذشتند و نگذاشتند یک وجب از خاک کشورمان تسلیم دشمن شود، تا امروز ما بتوانیم در کشور سربلند زندگی کنیم. شهدا و ایثارگران از مقام بزرگ و والایی در دنیا و آخرت برخوردار بودند. این عزیزان همیشه برای من قابل احترام و ارزشمند هستند و خودم را مدیون دلاوری‌های آنان می‌دانم.\nحاج قاسم بر قلب مردم رخنه کرده بود\nنویسنده نمایشنامه «سانتی‌متر» درباره ابعاد شخصیتی سردار شهید حاج قاسم سلیمانی گفت: به اعتقاد من حاج قاسم سلیمانی یک قهرمان ملی، تاریخی و مردمی است. چرا که در قلب همه اقشار جامعه رسوخ کرده بود. این علاقمندی را می‌توان در مراسم تشییع باشکوه پیکر ایشان پی برد. اخلاق و منش حاج قاسم به شیوه‌ای بود که در دل و جان مردم قرار گرفته بود.\nوصیت‌نامه سردار سلیمانی گونه‌ای از ادبیات پایداری است\nنویسنده کتاب«من قاسم سلیمانی‌ام» می‌گوید: وصیت‌نامه سردار سلیمانی گونه‌ای از ادبیات پایداری است. این وصیت نامه با ادبیاتی نگاشته شده است که هر قشری از جامعه آن را مطالعه کند، به اندازهِ درک خودش از آن برداشت می‌کند. این نکته، نقطه عطف وصیت‌نامه سردار سلیمانی می‌باشد. در پشت کتاب «من قاسم سلیمانی‌ام» گزیده‌ای از وصیت‌نامه این شهید گرانقدر را آورده‌ام.\nکتاب «من قاسم سلیمانی‌ام»\nیک سال قبل از شهادت حاج قاسم سلیمانی، از طرف حوزه هنری سفارش ساخت نمایش‌نامه‌ای با عنوان لشکر ۴۱ ثارالله به من سپرده شد. تحقیقاتم را با سفر به شهر کرمان آغاز کردم. از همان ابتدا جمع آوری تحقیقاتم، با نام «حاج قاسم سلیمانی» آشنا شدم. شخصیت ایشان به گونه‌ای بود که همه را مجذوب خودش کرده بود. من که لیاقت دیدار با ایشان را پیدا نکرده بودم، ولی همه از مهربانی و خلوص نیت ایشان صحبت می کردند. این نمایشنامه به قدری قوی نوشته شد که بعد از اجرا در شهر کرمان تصمیم گرفتم خاطراتی که از همرزمان و دوستان ایشان جمع آوری کردم، را به صورت 5 نمایشنامه کوتاه در قالب کتاب به رشته تحریر دربیاورم.\nاین مجموعه نمایشنامه با هدف آشنایی بهتر مخاطب از جهان بینی و ایدئولوژی سردار شهید حاج قاسم سلیمانی و تامین گروه‌های نمایشی جوان در حوزه متن نمایشی نوشته شده است. کتاب «من قاسم سلیمانی‌ام» شامل پنج نمایشنامه «مهندس مین»، «کاخ ریاست جمهوری»، «سرباز سردار»، «مفقود دوم» و نمایش کوتاه «من قاسم سلیمانی‌ام» است.\nنوید شاهد نوید شاهد شهرستان های استان تهران من قاسم سلیمانی ام مرتضی شاه کرم\n«حاج قاسم» با خدمات خالصانه «سردار دل‌ها» شد ۱۳ / ۱۰ / ۱۴۰۰


پست دفاع در فوتبال عامل زوال عقل فوتبالیست‌ها | ایران آنلاین\n1400/5/12 - 14:03\nبررسی جدید پژوهشگران اسکاتلندی نشان می‌دهد امکان بروز زوال عقل در میان بازیکنان پست دفاع فوتبال، بیشتر از سایر بازیکنان است.\nاستوارت گفت: ما در حال حاضر با توجه به داده‌های کنونی پیش‌بینی می‌کنیم که توپ‌های فوتبال باید با هشدارهای سلامتی فروخته شوند که نشان می‌دهند برخورد مکرر توپ با سر می‌تواند به افزایش خطر ابتلا به زوال عقل منجر شود.\nمن فکر می‌کنم که سوالات دشواری باید در این مورد پرسیده شوند؛ از جمله اینکه آیا ضربه سر به توپ، برای فوتبال کاملا ضروری است یا می‌توان شکل‌های دیگری از این بازی را نیز در نظر گرفت.\nاین پژوهش، در مجله "JAMA Neurology" به چاپ رسید./ ایسنا\nمرگ کرونایی از مبتلایان به زوال عقل چقدر فاصله دارد؟\nآلزایمر در کمین افراد دارای سابقه آسیب مغزی


دانلود فرم های ایزو 13485 | ایزو 13485\tایزو 13485\nآیا می خواهید با نمونه فرم های ایزو 13485 آشنا شوید. برای آشنایی و دانلود نمونه فرم های تجهیزات پزشکی همین حالا با کارشناسان ما ارتباط بگیرید. با توجه به روش اجرایی ها و دستورالعمل ها می توانید فرم های مربوط به تجهیزات پزشکی را پر کنید. استاندارد ایزو 13485 چیست: این استاندارد اصلی ترین […]\nآیا می دانید با دریافت گواهی ایزو 13485 می توانید برای تجهیزات پزشکی تولیدشده شرکت خود مجوز ce درخواست دهید؟ تولید کنندگانی که قصد دریافت گواهی تجهیزات پزشکی معتبر را دارند، باید بدانند که یکی از استاندارهای تخصصی می باشد که برای دستیابی به آن باید از مرجع های معتبر تحت اعتبار iaf و ias […]\nبرای گرفتن ایزو 13485 لازم است بدانید که معیار ایزو 13485 یک راهکار برای جواب به خواسته های QMS می باشد. تصویب استاندارد ایزو 13485، سبب اثبات تعهد نسبت به ایمنی و کیفیت تجهیزات پزشکی شده است.QMS یک عرضه کننده تجهیزات پزشکی پایه ی اساسی شرکت / سازمان به حساب می آید که برای نگهداری […]