Μια συλλογική αφηγηµατική προσέγγιση στην εργασία µε ευάλωτα παιδιά. - PDF\nΜια συλλογική αφηγηµατική προσέγγιση στην εργασία µε ευάλωτα παιδιά.\nDownload "Μια συλλογική αφηγηµατική προσέγγιση στην εργασία µε ευάλωτα παιδιά."\n1 1 Κεφάλαιο Τέσσερα (Από το βιβλίο του: David Denborough Collective Narrative Practice: Responding to individuals, groups and communities who have experienced trauma. Dulwich Centre Publications.) Μετάφραση: Μαρουδιά Πλατσά To ένδρο της ζωής: Μια συλλογική αφηγηµατική προσέγγιση στην εργασία µε ευάλωτα παιδιά. Περίληψη: Αυτό το κεφάλαιο περιγράφει µια συλλογική αφηγηµατική µέθοδο, την οποία η Ncazelo Ncube και εγώ αναπτύξαµε ως απάντηση στις παρακάτω προκλήσεις: Πώς µπορούν να αντιµετωπιστούν οι ζωές παιδιών, που έχουν υποστεί κάποια τραυµατική εµπειρία(trauma), ή απώλειες, µε τρόπους τέτοιους, ώστε να µην ξαναβιώσουν το τραυµατικό γεγονός, να µειώσουν τις επιρροές του τραύµατος και να φέρουν στο φως τις δεξιότητες και τις γνώσεις των ίδιων των παιδιών. Πώς µπορούµε να δώσουµε στα παιδιά εµπειρίες, που να αυξάνουν τους δεσµούς τους µε την οικογένειά τους, τις αξίες τους και την πολιτισµική τους κουλτούρα. Όταν τα παιδιά αντιµετωπίζουν µια τραυµατική εµπειρία ή είναι ευάλωτα εξαιτίας ευρύτερων κοινωνικών παραγόντων (όπως φτώχια, HIV/AIDS, συνέπειες πολέµου, φυσικές καταστροφές και ό,τι άλλο), αποτελεί πρόκληση για τους ειδικούς και την τοπική κοινωνία να γνωρίζουν πώς να αντιδράσουν. Σε τέτοιες καταστάσεις, αν µια µέθοδος δίνει έµφαση στην ατοµική αποκάλυψη των κακουχιών, υπάρχει ο κίνδυνος να εξατοµικευτεί αυτό που είναι µία συλλογική εµπειρία και να συµβάλλουµε έτσι άθελά µας στην αύξηση της ευαλωτότητας για το κάθε παιδί. Έτσι η µέθοδος αυτή δίνει δρόµους, ώστε τα παιδιά να µοιραστούν τις δεξιότητές τους, τις ικανότητές τους, τις ελπίδες τους, τα όνειρά τους καθώς επίσης και τους κινδύνους που αντιµετωπίζουν, όπως επίσης και τους τρόπους µε τους οποίους αντιδρούν σε τέτοιες δυσκολίες. Αυτή η µέθοδος αρχικά χρησιµοποιήθηκε στη Νότιο Αφρική, που τα παιδιά αντιµετωπίζουν πολλές απώλειες λόγω του HIV/ AIDS και συχνά διαβιούν σε καταστάσεις εγκατάλειψης, κακοποίησης, και βίας. Πιο πρόσφατα χρησιµοποιήθηκε στον Καναδά, στη Ρωσία, στη Βραζιλία, στο Νεπάλ, στην Παλαιστίνη, και εδώ στην Αυστραλία. Χρησιµοποιήθηκε για παιδιά, που προέρχονται από διαφορετικά πλαίσια: οµάδες µεταναστών και προσφύγων, ιθαγενών, φοιτητές, που η κοινότητά τους υπέστη κάποια φυσική καταστροφή(πληµµύρες), οµάδες νεαρών, που αποβλήθηκαν από το σχολείο, και ως άτοµα, που υποβλήθηκαν σε κακοποίηση µέσα στο σπίτι, εγκατάλειψη, φυσική και σωµατική κακοποίηση. Επίσης οι ειδικοί βρήκαν «το ένδρο της ζωής» πολύ χρήσιµο στη δουλειά τους µε τους ενήλικες συµπεριλαµβανοµένων των νεαρών µητέρων, γονέων που\n2 2 έχουν παιδιά µε ειδικές ανάγκες, γονέων που έχουν χάσει την επιµέλεια των παιδιών τους και προσπαθούν να δηµιουργήσουν κατάλληλες προϋποθέσεις για να ξαναγυρίσουν τα παιδιά στο σπίτι, ηλικιωµένων ανθρώπων και ανθρώπων που έχουν ψυχικά διαγνωσµένα προβλήµατα. Χρησιµοποιώντας «το ένδρο της ζωής» για να βοηθήσουν τους ανθρώπους να µιλήσουν για τις πλευρές της ζωής τους έγινε µια συνηθισµένη πρακτική και στην κανονική εκπαίδευση. Η πρώτη έκδοση του ένδρου της Ζωής ήταν από τους Sally Timmel και Anne Hope (Timmel &Anne 1984),δύο εκδοτών, που εµπνεύστηκαν από τον Paulo Freire. Η εκδοχή αυτή «του ένδρου της ζωής», που παρουσιάστηκε σε αυτό το κεφάλαιο είναι λίγο διαφορετική από αυτές που έχουν παρουσιαστεί αλλού. Στις επόµενες σελίδες, επέλεξα να συµπεριλάβω ένα απόσπασµα από τη Ncazelo Ncube (2006), το οποίο είναι σκιασµένο στο πρωτότυπο (και εδώ στη µετάφραση µέσα σε πλαίσιο). Σε διάφορα σηµεία συµπεριέλαβα πρόσφατες προσθήκες και διαφοροποιήσεις της προσέγγισης του ένδρου της Ζωής που αναπτύχθηκαν σε διάφορα πλαίσια. Αυτές οι προσθήκες δεν είναι σκιασµένες στο πρωτότυπο (και στη µετάφραση είναι εκτός πλαισίου). Στο τέλος του κεφαλαίου συζητώ πώς «το ένδρο της ζωής» µπορεί να χρησιµοποιηθεί ως αρχικό εργαλείο για εκτενέστερες συζητήσεις στην κοινότητα. Εισαγωγή «To ένδρο της Ζωής», διασφαλίζει ότι τα παιδιά έχουν µια ασφαλή περιοχή ταυτότητας, στην οποία θα πατήσουν προτού µιλήσουν για τις δυσκολίες στη ζωή τους. Υπάρχουν τέσσερα τµήµατα σε αυτή τη διαδικασία: Μέρος πρώτο: ένδρο της Ζωής. Μέρος δεύτερο: άσος της Ζωής. Μέρος τρίτο: Όταν έρχονται οι καταιγίδες. Μέρος τέταρτο: Πιστοποιητικά και τραγούδια. Ο σκοπός των δύο πρώτων µερών είναι να οικοδοµηθεί και να αναγνωριστεί µια δεύτερη ιστορία για τη ζωή του κάθε παιδιού. Η δεύτερη ιστορία θα αποτελείται από δεξιότητες, δυνατότητες, ελπίδες και όνειρα για κάθε παιδί. Ο σκοπός του τρίτου µέρους(όταν έρχεται η καταιγίδα) είναι να ενισχύσει τα παιδιά να αναγνωρίσουν και να µιλήσουν για τις δυσκολίες που ζουν και τους τρόπους µε τους οποίους αντιδρούν. Ο σκοπός του τέταρτου µέρους (Πιστοποιητικά και τραγούδια) είναι να ενισχύσει τα παιδιά να φύγουν µε γνώση των δεξιοτήτων τους, δυνατότητες και δεσµούς µε τους «σηµαντικούς άλλους» στην οικογένειά τους. Αυτή η διαδικασία εφαρµόζεται ιδανικά σε οµάδες παιδιών. Τα παιδιά καλούνται\n3 3 να ζωγραφίσουν το δικό τους «ένδρο της ζωής», όπου κάθε κοµµάτι του ένδρου συµβολίζει συγκεκριµένες πλευρές της ζωής τους και της κοινότητας. Θα αναλύσω τώρα πώς έγινε η εφαρµογή του «ένδρου της ζωής», στη Soweto-Jabavu της Ν. Αφρικής. Μέρος πρώτο: «Το δένδρο της Ζωής» Στην αρχή έγινε συζήτηση µε τα παιδιά γενικά για τα δένδρα. Τα παιδιά είπαν για τα ένδρα που γνώριζαν και που υπήρχαν στις κοινότητές τους. Τους είπα µετά ότι θα περνούσαµε τη µέρα µιλώντας για τις ζωές µας και τις εµπειρίες µας,βοηθούµενοι από τις γνώσεις µας για τα δένδρα. Τα παιδιά στο σηµείο αυτό ενθουσιάστηκαν. Ύστερα τους ζήτησα να βρουν και να τραγουδήσουν ένα τραγούδι, για να µου δείξουν ότι όπως τα δένδρα είναι ζωντανά και δίνουν ζωή, έτσι είναι και τα παιδιά. Οι µουσικοί του γκρουπ γρήγορα βρήκαν ένα τραγούδι, το οποίο όλοι τραγουδήσαµε και χορέψαµε. Μετά από τη δραστηριότητα του χορού και του τραγουδιού, ήταν ώρα να αρχίσουµε την δραστηριότητα. Παρουσίασα και εξήγησα το «ένδρο της ζωής» και ότι ο καθένας θα έπρεπε να ζωγραφίσει το δικό του «ένδρο της ζωής», το οποίο θα αποτελούνταν από τα ακόλουθα: Ρίζες των δένδρων Οι ρίζες των δένδρων είναι ένα κίνητρο για τα παιδιά για να µιλήσουν για: την καταγωγή τους(χωριά, πόλεις, χώρες), την ιστορία της οικογένειάς τους(προέλευση, οικογενειακό όνοµα, καταγωγή, εκτεταµένη οικογένεια), εκείνους που έχουν διδάξει στα παιδιά τα περισσότερα για τη ζωή, το αγαπηµένο τους µέρος στο σπίτι, και ένα τραγούδι ή ένα χορό από όπου προέρχονται. Εναλλακτικές για τις ρίζες Κατά τη διάρκεια ενός workshop στη Rwanda µε ειδικούς, που αναφέρονταν σε παιδιά, των οποίων οι γονείς και οι οικογένειές τους είχαν σκοτωθεί στη γενοκτονία σε εκείνη τη χώρα, κάποιοι ανέφεραν ότι δούλεψαν µε παιδιά ορφανοτροφείου, τα οποία δεν ήξεραν την καταγωγή τους. Έτσι ζήτησαν εναλλακτικούς τρόπους για να προσεγγίζουν τις ρίζες. Όταν κάποιος δουλεύει µε παιδιά, για τα οποία οι ιστορικές καταβολές δεν είναι ξεκάθαρες, οι ρίζες του δένδρου µπορούν να χρησιµεύσουν ως κίνητρο για τα παιδιά να µιλήσουν για: Αυτούς που τους έχουν διδάξει τα περισσότερα στη ζωή τους. Αυτούς που αγάπησαν, συνεισέφεραν και επηρέασαν τη ζωή του παιδιού θετικά. Τα αγαπηµένα τους µέρη Το αγαπηµένο τους τραγούδι και αγαπηµένος χορός Τι τους δίνει δύναµη; Τι τους κρατάει σταθερούς(άνθρωποι, πνευµατικότητα, φαγητό, µουσική, κλπ) Σε ποιόν απευθύνονται, όταν χρειάζονται δύναµη.\n4 4 Σε µερικές περιπτώσεις είναι δυνατόν να ζητηθεί από µεγαλύτερους να έρθουν και να µιλήσουν στα παιδιά για κάποια από τα όνειρα και τις προσδοκίες που έχουν για τις ζωές των νέων ανθρώπων. Αν αυτό είναι δυνατό, τότε όλα αυτά µπορούν να ενταχθούν στη συζήτηση, για τις ρίζες των παιδιών. Σε κάποια περιεχόµενα ήταν δυνατό οι ενήλικοι να ενταχθούν στη συζήτηση για τις ρίζες, µε στόχο να καλύψουν πολιτισµικές γνώσεις, που διαφορετικά θα είχαν χαθεί. Σε τέτοιες περιπτώσεις η συζήτηση για τις ρίζες παίρνει εκπαιδευτικό χαρακτήρα. Εναλλακτικά σε περιπτώσεις όπου τα παιδιά γνωρίζουν λιγότερα για τις πολιτισµικές τους ρίζες οι διευκολυντές κάποιες φορές κρίνουν, ότι είναι καλύτερο να ξεκινούν τα παιδιά από το έδαφος(η τρέχουσα ζωή των παιδιών και τα ενδιαφέροντα) και τον κορµό(ικανότητες και δεξιότητες των παιδιών) και έπειτα από αυτό να γυρνούν πίσω στις ρίζες τους. Για παράδειγµα όταν η ιστορία των παιδιών εντοπίζεται από τις δεξιότητές τους, όταν οι άνθρωποι της επιρροής ή τα µέρη ονοµατίζονται από τα παιδιά ως συνεισφέροντα στις δεξιότητές τους και στις ικανότητές τους, τότε αυτί οι άνθρωποι, τα µέρη και η ιστορία µπορούν να καταγραφτούν ως ρίζες. εν υπάρχει λόγος να αρχίσουν τα παιδιά τη διαδικασία µιλώντας για τις ρίζες τους. Το έδαφος Το έδαφος αναπαριστά πού µένει το παιδί στο παρόν και µερικές από τις δραστηριότητες, που είναι στην καθηµερινότητα του παιδιού. Κορµός του δένδρου Όταν η προσοχή περάσει στον κορµό του δένδρου, δίδεται µια ευκαιρία στα παιδιά να µιλήσουν και να αναπαραστήσουν µέσα από τη ζωγραφική µερικές από τις δεξιότητές τους. Αυτές περιλαµβάνουν: εξιότητες που είναι εµφανείς, όταν µιλούν για την καθηµερινότητά τους ή δεξιότητες, που τα παιδιά δείχνουν σε άλλες πτυχές της ζωής τους. Τις µέρες που καταλήγουν στην άσκηση του «ένδρου της ζωής», οι σύµβουλοι που δουλεύουν µε τα παιδιά παίρνουν πληροφορίες για διάφορες δεξιότητες που τα παιδιά επιδεικνύουν. Αυτές περιλαµβάνουν δεξιότητες όπως η ευγένια, η τρυφερότητα, κλπ. Κατά τη διάρκεια της άσκησης οι σύµβουλοι µπορούν να προσέξουν, πώς το παιδί δείχνει αυτές τις δεξιότητες και µπορούν να το βοηθήσουν να τις συµπεριλάβει στον κορµό του δένδρου του. Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας οι σύµβουλοι µπορούν να κάνουν ερωτήσεις σχετικά µε την ιστορία των δεξιοτήτων, πόσο καιρό τις έχει το παιδί και αν τις έµαθαν από κάπου συγκεκριµένα. Αυτό ενθαρρύνει τα να ειπωθούν αυτές οι ιστορίες για τις δεξιότητες και οι πληροφορίες να καταγραφούν στο δένδρο. Όσο τα παιδιά ζωγραφίζουν στον κορµό, συζητήσεις µπορούν να γίνουν σχετικά µε ειδικές µνήµες, που µπορεί το παιδί να ανακαλέσει. Αυτές είναι πολύτιµες µνήµες.\n5 5 ιευρύνοντας τις γνώσεις των δεξιοτήτων και των δυνατοτήτων. Σε µερικές περιπτώσεις το να ρωτήσει κανείς τα άτοµα για τις δυνατότητες και τις δεξιότητές τους µπορεί να οδηγήσει σε ανέκφραστα πρόσωπα- γιατί µπορεί να είναι και πολιτισµικό θέµα, δηλαδή οι δεξιότητες και οι δυνατότητες να µη θεωρούνται ατοµικές «διαδικασίες», ή ότι δεν είναι σωστό να µιλάει κάποιος για τον εαυτό του µπροστά σε άλλους ή ότι οι δεξιότητες και οι δυνατότητες δεν είναι ορατές στα άτοµα, που συµµετέχουν. Για όλα αυτά υπάρχει µια σειρά επιλογών για τους διευκολυντές. Καταρχήν, µπορεί να είναι ευκολότερο για τα παιδιά να αναγνωρίσουν µεταξύ τους τις ικανότητές τους και τις δυνατότητές τους, από το να αναγνωρίσουν το καθένα µόνο του τα δικά του. Μπορεί να ζητηθεί από τα παιδιά να δώσουν προτάσεις µεταξύ τους και µετά κάθε παιδί να διαλέξει από αυτές τις προτάσεις, για να γράψει στον κορµό του δένδρου του. εύτερον, ίσως είναι καταλληλότερο για τις οµαδικές δεξιότητες και ικανότητες να γραφτούν στον κορµό του δένδρου αυτές µπορεί να τις έχουν δείξει τα παιδιά σε συνδυασµό µε τους άλλους, δεξιότητες οµαδικής διαδικασίας κ.τ.λ. Και τρίτον είναι πιθανόν όχι µόνο να ρωτήσουµε τα παιδιά να µιλήσουν για τις δεξιότητες και τις ικανότητές τους αλλά και για αξίες που είναι πολύτιµες για αυτούς ή την ποιότητα της ζωής που επιδιώκουν να έχουν. Και αυτές µπορούν να γραφτούν στον κορµό του δένδρου. Η ιστορία της σχέσης τους µε αυτές τις αξίες και την ποιότητα ζωής µπορεί να εντοπιστεί και να καταγραφεί επίσης στον κορµό του δένδρου µε κάποιο τρόπο. Κλαδιά του δένδρου. Τα κλαδιά του δένδρου αντιπροσωπεύουν τις ελπίδες, τα όνειρα και τις ευχές που κάθε παιδί έχει για την κατεύθυνση της ζωής του. Καθώς το παιδί ζωγραφίζει τα κλαδιά, ο σύµβουλος µπορεί να κάνει ερωτήσεις για την ιστορία αυτών των ευχών, των ονείρων, των ελπίδων και πώς αυτές µπορούν να συνδέονται µε σηµαντικούς άλλους στα σπίτια των παιδιών. Όταν οι σύµβουλοι ακούσουν το χρονικό διάστηµα, που οι ελπίδες και τα όνειρα έχουν διατηρηθεί στις ζωές των παιδιών, µπορούν να ρωτήσουν επίσης, πώς το παιδί κατάφερε να κρατήσει και να διατηρήσει αυτές τις ελπίδες. Είναι πιθανόν να ρωτήσουν τα παιδιά για τις ελπίδες, που έχουν για τις ζωές των άλλων παιδιών, εφήβων και ενηλίκων και επίσης τις ελπίδες που έχουν για την κοινότητά τους. Φύλλα του ένδρου Τα φύλλα του δένδρου αναπαριστούν ανθρώπους, που είναι σηµαντικοί για το παιδί. Ο σύµβουλος ξεκαθαρίζει, ότι αυτοί µπορεί να\n6 6 είναι στη ζωή ή να έχουν πεθάνει. Επειδή οι άνθρωποι έχουν πεθάνει δε σηµαίνει ότι δεν είναι σηµαντικοί για µας. Οι σύµβουλοι µπορούν να κάνουν ερωτήσεις γιατί αυτοί οι άνθρωποι είναι τόσο σηµαντικοί για τα παιδιά. Αν σε κάποιο σηµείο της διαδικασίας τα παιδιά µιλήσουν για άτοµα που έχουν χάσει και αναστατωθούν, ο σύµβουλος µπορεί να κάνει τις παρακάτω ερωτήσεις: -Είχες όµορφες στιγµές µε αυτό το άτοµο; -Γιατί το άτοµο αυτό ήταν τόσο ξεχωριστό για σένα; -Θα του άρεσε να το θυµάσαι µε τους τρόπους που τώρα το θυµάσαι; Αυτές οι ερωτήσεις καλούν το παιδί να πουν ιστορίες σχετικά µε το τι ήταν σηµαντικό στη σχέση του παιδιού µε το άτοµο που πέθανε. Αυτό τιµά τη σχέση που είχε το παιδί και επίσης µπορεί να οδηγήσει στο πώς τα παιδιά συνεχίζουν να σκέφτονται και να θυµούνται αυτούς, που έχουν πεθάνει. Είναι επίσης πιθανόν τα παιδιά να συµπεριλάβουν κατοικίδια, φανταστικούς φίλους και χαρακτήρες από ιστορίες ως φύλλα των δένδρων τους. Φρούτα Τα φρούτα στο δένδρο αναπαριστούν δώρα, που δόθηκαν στα παιδιά. Αυτά δε χρειάζεται να είναι µόνο υλικά αγαθά αλλά µπορεί να είναι ευγένεια, φροντίδα, αγάπη από άλλους. Σε αυτό το σηµείο ο σύµβουλος µπορεί να ρωτήσει: -Γιατί πιστεύετε ότι αυτό το άτοµο σας έδωσε αυτά; -Τι εκτίµησε σε εσάς ώστε να οδηγηθεί να σας δώσει αυτό το δώρο; -Τι νοµίζετε ότι προσφέρατε στη δική του ζωή; Αναγνωρίζοντας τη συνεισφορά των παιδιών στην κοινότητά τους. Όταν η Anne Mead εφαρµόζει «το ένδρο της ζωής» στην ντόπια Αυστραλιανή κοινότητα, στην οποία δουλεύει, καλεί τα παιδιά να σκεφτούν τη συνεισφορά τους στην κοινότητα καθώς και τις µελλοντικές συνεισφορές τους, ώστε να βοηθήσουν την κοινότητα να γίνει ένα ασφαλέστερο µέρος για τα µικρότερα παιδιά από αυτά. Όπως περιγράφει: Τα ιθαγενή παιδιά συχνά προσέχουν µικρότερα παιδιά και ενδιαφέρονται για τους άλλους, συνήθως τους ηλικιωµένους. Προκειµένου να αναγνωρίσουν τη συνεισφορά τους, προτείνω στα παιδιά να προσθέσουν σύµβολα στα δένδρα τους, όπως τα πουλιά που πετούν, ή κάνουν φωλιές, σύννεφα, λουλούδια, κ.τ.λ., προκειµένου να αναπαραστήσουν, πού συνεισφέρουν και πού θα µπορούσαν να συνεισφέρουν στην κοινότητα και στην οικογένειά τους. Καταλήξαµε µε εικόνες από αεροπλάνα, πουλιά, πεταλούδες, σύννεφα και ήλιο, λόφους και λουλούδια, που περιγράφουν τη µεγάλη συνεισφορά των παιδιών που προστατεύουν και νοιάζονται για τα µικρότερα.\n7 7 Άλλα πράγµατα που απεικονίζουν τα παιδιά περιλαµβάνουν: φροντίζοντας τους µικρότερους, φροντίζοντας ηλικιωµένους, βρίσκοντας τροφή για τους άλλους, φροντίζοντας µικρότερα αδέρφια, κρατώντας τους ασφαλείς, καθώς επίσης και τρόπους µε τους οποίους φροντίζουν τον εαυτό τους :όχι ποτό/όχι ναρκωτικά/όχι τσακωµούς. Όσο τα παιδιά ζωγράφισαν τα δένδρα τους και ανέπτυξαν τις ιστορίες τους, υπήρχε ησυχία στο δωµάτιο αλλά υπήρχε µια αίσθηση ενέργειας και συγκέντρωσης. Καθώς τα παιδιά ζωγράφιζαν τα δέντρα τους και ανέπτυσσαν τις ιστορίες τους, υπήρχε ησυχία στο δωµάτιο, αλλά υπήρχε επίσης µία αίσθηση ενέργειας και συγκέντρωσης Μέσα στις ρίζες, στο έδαφος,στον κορµό, στα κλαδιά, στα φύλλα και στα φρούτα, τα παιδιά βρήκαν τρόπους να γράψουν ή να ζωγραφίσουν αναπαραστάσεις της δικής τους ιστορίας, των δραστηριοτήτων, δεξιοτήτων, ονείρων, σηµαντικών ανθρώπων και δώρων. εύτερο µέρος: «Το δάσος της ζωής» Όταν τα παιδιά τέλειωσαν να ζωγραφίζουν τα δένδρα, τους κάλεσα να κολλήσουν τις ζωγραφιές στον τοίχο. Αυτό δηµιούργησε ένα δάσος από όµορφα δένδρα. Μετά καλέσαµε µερικούς εθελοντές να µοιραστούν τις ιστορίες τους µε όλο το γκρουπ. Αρκετά χέρια ανταποκρίθηκαν σε αυτή την πρόσκληση. Ήταν µεγάλος ο ενθουσιασµός των παιδιών. Συνήθως σε τέτοιες οµαδικές διαδικασίες χρειάζεται προσπάθεια για να «ανοιχτούν» τα παιδιά και να µοιραστούν τις εµπειρίες τους. Είναι εύλογο να µη θες να µοιραστείς ιστορίες µε πολύ πόνο, γεµάτες ενοχή και ντροπή, που σε καµιά περίπτωση δε σε γεµίζουν µε περηφάνια. Οι πρόθυµοι εθελοντές ήρθαν µπροστά να µοιραστούν τις εµπειρίες τους και ήταν πρόθυµοι να διδάξουν στο γκρουπ τα αγαπηµένα τους τραγούδια. Καθώς µιλούσε το κάθε παιδί, ενηµερωθήκαµε για τις ελπίδες και τα όνειρά τους. Κατά τη διάρκεια των παρουσιάσεών τους έκανα διάφορες ερωτήσεις σχετικά µε τις ελπίδες τους και τα όνειρά τους, πώς κατάφεραν να τα διατηρήσουν και ποιοι άλλοι στην οικογένειά τους γνώριζαν για αυτά. Οι απαντήσεις σε αυτές τις ερωτήσεις ήταν από καρδιάς και ζεστές. Ένα απόσπασµα από τη συζήτηση µε τη Μαίρη(12 ετών) όσον αφορά τις ελπίδες της και τα όνειρά της για τη ζωή. Ncazelo:.σε ευχαριστούµε Μαίρη που µοιράστηκες µαζί µας τις ελπίδες και τα όνειρά σου για τη ζωή. Έµαθα ότι θέλεις να µελετήσεις σκληρά για να ανοίξεις τη δική σου επιχείρηση όταν µεγαλώσεις. Ως η\n8 8 µεγαλύτερη στην οικογένεια θέλεις να φροντίσεις τα µικρότερα αδέρφια σου, έτσι ώστε να τα καταφέρουν στη ζωή. Επίσης θέλεις να παντρευτείς και να κάνεις παιδιά. Μαίρη βλέπω τον εαυτό µου να παρασύρεται από τα όνειρά σου, Μπορείς να µου πεις πόσο καιρό έχεις αυτές τις ελπίδες και τα όνειρα και τι σε επηρέασε στο να τα αναφέρεις; (Η Μαίρη παίρνει χρόνο να σκεφτεί): Η µητέρα µου πάντα µας ενεθάρρυνε να δουλέψουµε σκληρά, έτσι ώστε να κάνουµε καλή ζωή. Πριν πεθάνει το εκέµβρη του 2003, µας είπε να φροντίζουµε πάντα ο ένας τον άλλον και έτσι εγώ φροντίζω τα αδέρφια µου Antony & Joshua Ncazelo: Λες λοιπόν ότι τα όνειρά σου σχετίζονται µε αυτό που ήθελε η µητέρα σου για σας; Μary:Ναι, ακριβώς. Ncazelo: Σε πειράζει να µου πεις Μαίρη πώς κατάφερες να κρατηθείς από αυτές τις ιδέες και τα όνειρα; Πώς κατάφερες να τα κρατήσεις ζωντανά; Μary:(σκέφτεται). Η µητέρα µου µας άφησε ένα ξεχωριστό βιβλίο αναµνήσεων, όπου έγραφε όλες τις σκέψεις και ευχές της για τις ζωές µας. Πολλές φορές το διαβάζω στα αδέρφια µου και µας θυµίζει τη µητέρα µας και τι πρέπει να κάνουµε για να ζήσουµε µια καλή ζωή. Μερικοί µου λένε ότι σκέφτοµαι πολύ. Νοµίζω ότι µε βοηθάει να µην ξεχνάω σοβαρά θέµατα. Νcazelo:Υπάρχει πρόβληµα που σε ρωτάω όλες αυτές τις ερωτήσεις; Μary: εν υπάρχει πρόβληµα γιατί σκέφτοµαι σηµαντικά πράγµατα που δεν τα είχα σκεφτεί νωρίτερα. Ncazelo: Όπως; Mary:Τη µητέρα µου και όλα όσα µας δίδαξε. Ncazelo: Ποιός άλλος από την οικογένειά σου ξέρει για όλα όσα µας µίλησες; Mary(Κοιτάει απέναντι και δείχνει το φίλο της): O Mavis γνωρίζει, γιατί µοιραζόµαστε πολλά µαζί.\n9 9 Ncazelo:Τι σηµαίνει για σένα να µιλάς για τις ελπίδες και τα όνειρα µε αυτόν τον τρόπο; Mary: Με κάνει ευτυχισµένη επειδή είχα µια ευκαιρία να θυµηθώ τη µητέρα και όποτε µιλάω για αυτή νιώθω ευτυχισµένη. Επίσης µε βοηθάει στο να κολλήσω µε αυτά, που θέλω να κάνω στη ζωή µου. εν είναι εύκολο να το κάνουµε αυτό γιατί πολλές φορές έχουµε κακούς φίλους, που θέλουν να σε διδάξουν άσχηµα πράγµατα και η ζωή είναι σκληρή µερικές φορές, έτσι είναι αρκετά καλό για µένα να θυµάµαι. Υπήρχε ησυχία και συνεπαρµός µεταξύ των παιδιών κατά τη διάρκεια της συζήτησης µε τη Μαίρη. Μπορούσες σχεδόν να νιώσεις και να «ακουµπήσεις» διαφορετικές σκέψεις να διαχέονται στο δωµάτιο. Μετά τη κουβέντα µε τη Μαίρη, συνέχισα να καλώ άλλα παιδιά να µοιραστούν το «ένδρο της ζωής τους». Με τα δένδρα της ζωής κολληµένα το ένα δίπλα στο άλλο, πήραµε λίγο χρόνο να καθρεφτιστούµε µέσα στο δάσος µε τα όµορφα δένδρα µε όλα τα σχήµατα και µεγέθη. Καθίσαµε όλοι κάτω για να εκτιµήσουµε το δάσος µας. Σε αυτό το σηµείο έκανα µια αναπλαισίωση, για να προσέξουν τις δυνατές και γερές ρίζες, που όλοι δείχναµε να έχουµε. Επίσης ανέφερα τα όνειρα και τις ελπίδες, που έχουµε για τη ζωή µας. Μίλησα για τους ανθρώπους, µε τους οποίους συνδεόµαστε και µας δίδαξαν πολλά πράγµατα στη ζωή µας και που συνεχίζουν να µας φροντίζουν και να µας υποστηρίζουν µε διαφορετικούς τρόπους. Έδωσα παραδείγµατα για κάποιους από τους ανθρώπους, που αναφέρθηκαν από τα παιδιά, φίλους, πάστορες από την εκκλησία, συµβούλους και κοινωνικούς λειτουργούς της κοινότητας, δασκάλους, παππούδες, αειθαλή αδέρφια και άλλους συγγενείς. Κατά τη διάρκεια της αναπλαισίωσης επίσης τόνισα ότι µερικοί από αυτούς τους πολύτιµους ανθρώπους πέθαναν αλλά συνεχίζουµε να τους κρατάµε µε όµορφες αναµνήσεις για όλα τα όµορφα πράγµατα που µας έδωσαν. Μίλησα για το πώς οι σχέσεις, που µοιραζόµαστε µαζί τους συνεχίζουν να µας στηρίζουν µε πολλούς τρόπους, καθώς συνεχίζουµε να ζούµε τη ζωή µας. Μετά την αναπλαισίωσή µου, µιλήσαµε µετά µαζί για δένδρα και δάση. Συζητήσαµε τι έχουν κοινό τα δένδρα και τους τρόπους µε τους οποίους υποστηριζόµαστε ως δένδρα, που ανήκουµε στο ίδιο δάσος. Σε αυτό το σηµείο η διάθεση µεταξύ των παιδιών ήταν χαλαρή, ζεστή και φιλική. Υπήρχε πολύ γέλιο. Μετά κάναµε ένα διάλειµµα για τσάι, πριν συνεχίσουµε την άσκηση.\n10 10 Μέρος τρίτο: «Όταν έρχεται η καταιγίδα» Έχοντας δηµιουργήσει ένα διαφορετικό µέρος για να πατήσουν τα παιδιά, µετά δηµιουργούµε χώρο να µιλήσουν για τις δυσκολίες, που έχουν ζήσει αλλά µε τρόπους που δε θα τα κάνουν να τις ξαναζήσουν. Ακόµη, ελπίζαµε να βρούµε τρόπους τέτοιους, ώστε συνολικά να µιλούσαν για κάποιες από τις εµπειρίες τους. Επίσης ελπίζαµε ότι θα µπορούσαµε να αναγνωρίσουµε τα αποτελέσµατα της κακοποίησης και των βλαβερών συνεπειών στη ζωή τους. Προγραµµατίσαµε να γίνει ξεκάθαρο ότι τα παιδιά ποτέ δε φταίνε για την κακοποίηση. Ήταν πολύ σηµαντικό να «ξεθάψουµε» και να γνωρίσουµε µερικές από τις δεξιότητες και τις γνώσεις που έχουν τα παιδιά, προκειµένου να ανταποκριθούν στους κινδύνους της ζωής τους. Μέσα από τη συζήτηση, ελπίζαµε ότι καθένα από τα παιδιά θα ένιωθε ικανό να µιλήσει µαζί µας ή µε τα άλλα παιδιά σχετικά µε τις εµπειρίες στη ζωή τους και επίσης ότι οι δικές τους δεξιότητες και γνώσεις θα ήταν πιο ορατές σε αυτά. Μαζευτήκαµε ως οµάδα να αναπλαισιώσουµε τη συζήτησή µας σχετικά µε τα δένδρα και τα δάση. Σε αυτό το µέρος της άσκησης, ήθελα να επιστήσω την προσοχή των παιδιών στους κινδύνους, που πολλές φορές αντιµετωπίζουν τα δένδρα και τα δάση καθώς επίσης τα αποτελέσµατα των κινδύνων αυτών. Ξεκίνησα αυτό το µέρος της συζήτησης λέγοντας: Έχουµε όµορφα δένδρα, που έχουν ισχυρές ρίζες, όµορφα φύλλα και φρούτα. Όσο όµορφα και αν είναι τα δένδρα και τα δάση µας, µπορούµε να πούµε ότι δεν κινδυνεύουν; Τα παιδιά αµέσως απάντησαν συγχρονισµένα «όχι». Μετά κάλεσα µερικά άτοµα από την οµάδα να αναφέρουν µερικούς δυνατούς κινδύνους που τα όµορφα δένδρα βιώνουν. Ανέφεραν µερικούς από τους πιθανούς κινδύνους: Πυρκαγιές, κόψιµο δένδρων, σκουπίδια, κλοτσιές (kicking), πολύ βροχή, αστραπές, να µην έχουν νερό, γερατιά: τα δένδρα µπορούν να µεγαλώσουν και να πεθάνουν. Αυτή η συζήτηση για τους κινδύνους που αντιµετωπίζουν τα δένδρα, εξασφαλίζει ένα «ασφαλές» πέρασµα, εστιασµένο σε µια συζήτηση για τα παιδιά και τους κινδύνους, που αντιµετωπίζουν στη ζωή. Παροµοιάσαµε τη ζωή µας µε αυτή των όµορφων δένδρων. Θα ήταν σωστό να πούµε ότι όπως τα δένδρα και τα δάση έτσι και τα παιδιά αντιµετωπίζουν κινδύνους και προβλήµατα στη ζωή τους; Συλλογικά τα παιδιά απάντησαν µε ένα δυνατό «ναι». Μετά περάσαµε λίγη ώρα ονοµατίζοντας τα προβλήµατα και τους κινδύνους, που βιώνουν τα παιδιά. Αυτά περιλαµβάνουν: βιασµό, κακοποίηση, εγκατάλειψη, βρίσιµο προς τα παιδιά, παραµέληση, άρνηση φαγητού, κυνηγώντας τα παιδιά µακριά από το σπίτι, απαγωγές, σκοτωµοί παιδιών, άστεγα παιδιά, κόλλες που µυρίζουν τα παιδιά, παιδιά που εκδίδονται και παιδιά που δεν\n11 11 ακούν τους γονείς τους και αυτούς που τα φροντίζουν. Μετά συζητήσαµε σε βάθος τα αποτελέσµατα των κινδύνων αυτών στις ζωές των παιδιών. Τα παιδιά µίλησαν για λύπη, σωµατικά συµπτώµατα και βλάβες. Μίλησαν για φόβο και προβληµατισµό. Αυτά ήταν µερικά από τα αποτελέσµατα που αναγνώρισαν τα παιδιά. Μέσα από αυτή τη συζήτηση, ήµουν έκπληκτη πώς τα παιδιά µπορούσαν να ονοµατίσουν όλα αυτά τα προβλήµατα και τα αποτελέσµατά τους φαινοµενικά χωρίς ντροπή ή κάποια αίσθηση ότι ορίζονται από αυτά. Αυτή ήταν µια συλλογική κουβέντα. Τα παιδιά ήταν µόνα τους στα προβλήµατά τους. Ένιωσαν αλληλεγγύη καθώς έδωσαν φωνή σε άσχηµα πράγµατα, που οι άνθρωποι κάνουν για να ενοχοποιήσουν τα παιδιά. Άµεσα κλήθηκαν να µιλήσουν για τις ατοµικές τους εµπειρίες. Η ενέργεια και ο ενθουσιασµός µε την οποία ξεκίνησαν τη συνάντηση ήταν εκπληκτικά παρόντα στοιχεία, καθώς µιλήσαµε για αυτούς τους κινδύνους. Αυτό υπήρχε παρά το γεγονός ότι γνωρίζαµε ως συντονιστές ότι πολλά παιδιά µίλησαν από τους κινδύνους που βίωσαν τα ίδια προσωπικά. Ένα εντεκάχρονο αγόρι, που έχει τη φροντίδα του σπιτιού και φροντίζει το µικρότερο επτάχρονο, συγκεκριµένα ανέφερε, ότι τα παιδιά κυνηγιούνται από τους συγγενείς να φύγουν από τα σπίτια τους για να µείνουν στο δρόµο. Πώς τα παιδιά αντιδρούν στις καταιγίδες της ζωής; Έχοντας φτάσει σε ένα σηµείο, όπου έχουν ονοµατιστεί οι καταιγίδες της ζωής και τα αποτελέσµατα αυτών έχουν διεξοδικά εντοπιστεί, µετά ρωτήσαµε τα παιδιά αν ήταν το λάθος του δένδρου ή του δάσους που ήρθαν οι καταιγίδες. Ρωτήσαµε αν υπήρχε θέµα να κατηγορηθεί το δένδρο ή το δάσος για τους κινδύνους που αντιµετωπίζουν, π.χ τις πυρκαγιές, το κόψιµο κτλ. Τα παιδιά ήταν αγανακτισµένα δικαίως εκπροσωπώντας τα δένδρα. «Όχι» είπαν. εν ευθύνονται τα δένδρα γι αυτά. Αυτό παρέχει την ευκαιρία για να µας ρωτήσουν αν είναι το φταίξιµο των παιδιών, τα οποία επίσης αντιµετωπίζουν κινδύνους και δυσκολίες, όπως τα δένδρα. Και πάλι υπήρχε αλληλεγγύη στην απάντηση των παιδιών που φώναξαν «όχι». Ενδιαφερόµουν να µάθω τι κάνουν τα παιδιά, όταν έρχονται προβλήµατα και καταιγίδες στις ζωές τους. Υπάρχουν τρόποι αντίδρασης; Υπάρχουν πράγµατα που µπορούν να κάνουν; Προσπαθούν να προστατεύσουν τον εαυτό τους και του άλλους όπως τα ζώα; Προκειµένου να γίνει εφικτό να αναγνωριστούν και να µιλήσουν οι καταιγίδες στις ζωές των παιδιών, ο διευκολυντής µπορεί να ξεκινήσει µια συζήτηση για το πώς τα ζώα αντιδρούν στις καταιγίδες, όταν βρίσκονται στο δάσος. Μια µεγάλη\n12 12 λίστα µε τρόπους, µε τους οποίους τα ζώα απαντούν στις καταιγίδες µπορεί να δηµιουργηθεί. Αυτό µπορεί να περιλαµβάνει δεξιότητες όπως κρυφτό, τη µεταξύ τους προστασία, το πέταγµα, το τρέξιµο, το σκάψιµο στο έδαφος προκειµένου να κρυφτούν, το χτίσιµο της φωλιάς, το µεταξύ τους στρίµωγµα για ζέστη κλπ. Τα παιδιά συχνά γνωρίζουν για όλα αυτά και ο διευκολυντής µπορεί να βοηθήσει να βγουν και επιπλέον ιδέες. Με τη γνωστοποίηση ότι τα ζώα δεν είναι παθητικά, όταν οι καταιγίδες χτυπούν τα δένδρα, αυτό κάνει δυνατό, να σκεφτούν τα παιδιά, τους τρόπους µε τους οποίους δεν είναι παθητικά στην αντιµετώπιση των δυσκολιών στη ζωή τους. Επίσης τα παιδιά µπορεί να γνωρίζουν πώς τα δένδρα και τα δάση προστατεύουν τους εαυτούς τους από φυσικούς κινδύνους. Συζητώντας γι αυτό µπορεί επίσης να βοηθήσει σε αυτό το σηµείο. Όταν ο διευκολυντής νιώθει ότι η οµάδα είναι έτοιµη µπορεί να ρωτήσει: Εντάξει, αυτοί είναι µερικοί τρόποι µε τους οποίους αντιδρούν τα ζώα στις καταιγίδες. Πώς όµως τα παιδιά αντιδρούν στις καταιγίδες που έρχονται στις ζωές τους; Υπάρχουν τρόποι αντίδρασης; Προσπαθούν να προστατέψουν τον εαυτό τους και τους άλλους όπως κάνουν τα ζώα; Σε αυτό το σηµείο ένα σωρό χέρια σηκώθηκαν καθώς τα παιδιά καίγονταν να µοιραστούν τις γνώσεις τους για το τι κάνουν τα παιδιά για να αντιδράσουν στις καταιγίδες της ζωής. Καθώς άκουγα διαφορετικά παιδιά, οι γνώσεις που είχαν σε σχέση µε την προστασία του εαυτού τους έγιναν ξεκάθαρες. Μιλούν για τους τρόπους µε τους οποίους µοιράζονται προβλήµατα µε στοργικούς ενήλικες και φίλους. Επίσης µίλησαν για µια σειρά πρωτοβουλιών, που τα παιδιά µπορούν να πάρουν για να προστατέψουν τους εαυτούς τους: Να µιλήσουν σε κάποιον που εµπιστεύονται Να µιλήσουν στο γείτονα τους Να φύγουν µακριά να προστατέψουν τους εαυτούς τους Να µιλήσουν στο δάσκαλό τους Να προσεύχονται για τα προβλήµατα Να ζητήσουν βοήθεια Να µιλήσουν σε κοινωνικό λειτουργό Να κάνουν µια αναφορά στην αστυνοµία Να µιλήσουν σε ένα φίλο Μα µιλήσουν στη θεία (µια από τις παρούσες συµβούλους) Να µιλήσουν σε φίλους για τα προβλήµατα Καθώς τα παιδιά έκαναν αυτές τις διαφορετικές προτάσεις, ο καθένας άκουγε µε προσοχή. Ήταν σαν να είχε γίνει ανταλλαγή γνώσης, η οποία κάποια µέρα θα ήταν πολύ σηµαντική. Σε µελλοντικές συζητήσεις µε ενδιαφέρει να ρωτήσω πως τα παιδιά καταφέρνουν να διατηρήσουν τα όνειρά τους και τα οράµατα τους για τις ζωές τους κατά τη διάρκεια της καταιγίδας. Πιστεύω ότι θα έχουν να πουν πολλά και σε αυτό.\n13 13 Σε αυτό το σηµείο, σπεύσαµε να εστιάσουµε σε τρεις ερωτήσεις: 1. είναι οι καταιγίδες πάντα παρούσες στη ζωή µας; 2. είναι οι ζωές µας ποτέ ελεύθερες από τις καταιγίδες; 3. τι κάνουµε όταν περάσουν οι καταιγίδες; Χώρισα τα παιδιά σε γκρουπ των πέντε, έτσι ώστε να περάσουν λίγη ώρα συζητώντας για αυτές τις ερωτήσεις. Καθώς περνούσα γύρω από τα γκρουπ, άκουσα τα παιδιά να µιλούν για τις χαρούµενες στιγµές, που περνούν µε τους φίλους τους στο σχολείο. Υπήρχε µια γενική συµφωνία µε τη µεγαλύτερη οµάδα, ότι οι καταιγίδες έρχονται και φεύγουν. Ρώτησα τα παιδιά να συµπεριλάβουν στις συζητήσεις τους, ιστορίες για ανθρώπους, που τους κάνουν χαρούµενους και τους προσφέρουν υποστήριξη. Επίσης, ρώτησα τα παιδιά να συζητήσουν πως συνεισφέρουν στην ευτυχία των άλλων. Καθώς περπατούσα στο δωµάτιο, είχα την αίσθηση ότι τα παιδιά χαίρονταν και αξιολογούσαν τις συζητήσεις µεταξύ τους. Μέρος τέταρτο: «Πιστοποιητικά και τραγούδια» Καθώς συζητούσα µε τα παιδιά για το «όταν έρχονται οι καταιγίδες» οι σύµβουλοι της κοινότητας ετοίµαζαν τα πιστοποιητικά για τα παιδιά. Είχαν κρατήσει σηµειώσεις σχετικά µε το τι είχαν πει τα παιδιά κατά τη διάρκεια της άσκησης «έντρο της ζωής»: για τις ελπίδες τους, τα όνειρά τους και τις δεξιότητες τους. Και όλα αυτά καταγράφηκαν σε ειδικά φτιαγµένα ατοµικά πιστοποιητικά. Αυτά τα πιστοποιητικά επίσης τιµούν τη συνεισφορά εκλεκτών ανθρώπων στις ζωές των παιδιών. Σε αυτή τη τελευταία µέρα, καλέσαµε µια σειρά λειτουργών από την κλινική Jabavu να παραστούν στη τελετή απονοµής των πιστοποιητικών. Ενώ οι συζητήσεις κατά τη διάρκεια της ηµέρας ήταν υπέροχες, τα πιστοποιητικά µπορεί να πει κανείς ότι ήταν το κερασάκι στη τούρτα. Τα παιδιά ήταν εξαιρετικά ενθουσιασµένα και ανυποµονούσαν να το δείξουν µε περηφάνια σε συγγενείς και φίλους. Η Tandiwe ένα από τα κορίτσια στο γκρουπ, ήταν γεµάτη χαµόγελο καθώς είπε ότι θα κρεµούσε το πιστοποιητικό στους τοίχους του οικογενειακού σαλονιού. Θα της θυµίζει ότι έχει πολλά πράγµατα να χαρεί στη ζωή. Γράφοντας ένα γράµµα σε αυτούς που φροντίζουν τα παιδιά. Πριν από αυτή τη µέρα µε τα παιδιά, οι σύµβουλοι και εγώ περάσαµε λίγο χρόνο συζητώντας τις προκλήσεις, που αντιµετωπίζουµε µε στόχο να εµπλέξουµε γονείς και κοινότητες στη δουλειά µας µε τα παιδιά. Υπάρχει συχνά ένα µεγάλο κενό µεταξύ του τι εµπειρίες βιώνουν τα παιδιά κατά τη\n14 14 διάρκεια των οµάδων στήριξης και του πλαισίου, στο οποίο επιστρέφουν στα σπίτια τους και στη κοινότητα. Μπορεί να είναι µια µεγάλη πρόκληση, να δουλέψουµε πως αντιδρούν, όταν τα παιδιά επιστρέφουν σε καταστάσεις, όπου υπάρχει µεγάλο ρίσκο κακοποίησης. Είναι επίσης µια πρόκληση να διασφαλίσουµε ότι η δουλειά, που κάνουµε µε τα παιδιά δεν τα αποξενώνει από το να αγαπούν οικογένειες και συγγενείς. Ευχόµαστε να βρούµε τρόπους, για να συµπεριλάβουµε αυτούς που φροντίζουν τα παιδιά στη δουλειά µας και όπου είναι δυνατόν, να διευρύνουµε την υποστήριξή µας στις οικογένειες των παιδιών. Περάσαµε λίγη ώρα σκεφτόµενοι διεξοδικά, πώς µπορούµε να δώσουµε τη δυνατότητα να µοιραστούν την εµπειρία της άσκησης του «δέντρου της ζωής» µε αυτούς που τα φροντίζουν και τις οικογένειες τους. Αποφασίσαµε ότι δίνοντας στα παιδιά την ευκαιρία στο τέλος της µέρας να γράψουν ένα γράµµα σε αυτούς που τα φροντίζουν για την εµπειρία τους στην άσκηση «δέντρο της ζωής», µπορεί να µιλήσουν για το τι αξίζει στο πλαίσιο της οικογένειας τους. Επίσης σκεφτήκαµε ότι είναι ένας τρόπος τα παιδιά να συνειδητοποιήσουν και να εκτιµήσουν την υποστήριξη που παίρνουν από αυτούς που τα φροντίζουν µε έναν τρόπο υποστηρικτικό προς αυτούς. Ρωτήσαµε τα παιδιά να πιστοποιήσουν, ποιος είναι ο άνθρωπος, που δείχνει φροντίδα σε αυτά για τον οποίο θέλουν να γράψουν. Μετά ενθαρρύναµε τα παιδιά να συµπεριλάβουν στα γράµµατα τους περιγραφές από τις αξίες τους, τις δεξιότητες, τις ελπίδες και τα όνειρα για τα οποία µίλησαν καθ όλη τη διάρκεια της ηµέρας. Επίσης, τους ενθαρρύναµε να γνωστοποιήσουν την συνεισφορά αυτών, που τα φροντίζουν στη ζωή τους και να τους κάνουν µια πρόσκληση να επισκεφτούν την οµάδα στήριξης, όταν θα έχουν το χρόνο. Καθώς πολλοί από αυτούς που φροντίζουν τα παιδιά δεν µπορούν να διαβάσουν, αναφέραµε στα παιδιά, ότι θα ήταν χρήσιµο και βοηθητικό αν µπορούσαν να διαβάσουν τα γράµµατα σε αυτούς εφόσον το επιτρέπουν. Ο Kennedy µου επέτρεψε να µοιραστώ µε τους υπόλοιπους το γράµµα που έγραψε για τη γιαγιά του. Άλλες παραλλαγές Όπως σας είπα στην αρχή, το «έντρο της ζωής» έχει εφαρµοστεί σε µια µεγάλη ποικιλία διαφορετικών πολιτισµικών περιεχοµένων. Κάθε φορά που αυτό γίνεται, υπάρχουν τροποποιήσεις και προσθαφαιρέσεις. Θα συµπεριλάβω µερικές αντανακλάσεις των Παλαιστινίων και Ρώσων συναδέρφων. Ένα τραγούδι του δέντρου της ζωής από παλαιστίνια παιδιά Nihaya Abu-Rayyan (ένας θεραπευτής που δουλεύει στη Hebron Παλαιστίνης).\n15 15 Στην εθνική κληρονοµιά µας εξυµνούµε τα δέντρα, τα οποία αναπαριστούν την αξία της ζωής. Ιδιαίτερα αγαπάµε τα φύλλα της ελιάς, γιατί µένουν πράσινα όλες τις εποχές. Μένουν σταθερά και αντιστέκονται στο ύψος των περιστάσεων, όπως οι παλαιστίνιοι. Είµαστε σταθεροί και εµµένουµε στη γη µας, µε σταθερές ρίζες. Το δέντρο της ζωής πλησιάζει προσεγγίσεις που τις ονοµάζω «η γλώσσα της αφήγησης» των παιδιών. Με το να συγκεντρωνόµαστε στις θετικές πλευρές της ζωής, ανακαλύπτουµε µαζί, ότι ακόµα και σε στιγµές πόνου, υπάρχουν δεξιότητες, ελπίδες και όνειρα. Τα παιδιά µπορούν να ξαναπούν µε ένα χαρούµενο τρόπο και θετικό τις σχέσεις τους µε αγαπηµένα πρόσωπα που έχουν πεθάνει. Και κάθε οδυνηρή ανάµνηση συζητιέται µε ασφαλείς όρους και συµπεριλαµβάνεται στο καταφύγιο του δέντρου της ζωής. Όταν συζητάµε µαζί σχετικά µε το τι µπορεί να γίνει, όταν µια καταιγίδα έρχεται στο δάσος τα παιδιά υπογραµµίζουν τις δεξιότητες και τις γνώσεις τους καθώς αντιµετωπίζουν τις δυσκολίες στη ζωή τους, όπως είναι το ξύλο και η κακοποίηση, στιγµατισµός και φτώχια. Εναλλακτικές γραµµές της ιστορίας αναπτύσσονται µέσα από το δέντρο της ζωής, τα παιδιά είναι δυνατό να περιγράφουν την αµοιβαία συνεργασία που συµβαίνει στις σχέσεις τους µε τους ανθρώπους γύρω τους και ανταλλάσουν εµπειρίες και σκέψεις µε τα παιδιά της οµάδας. Επιπλέον παρά τα οδυνηρά γεγονότα, υπάρχει ελπίδα και στη ζωή. Τα παιδιά ακούν από το καθένα για τους τρόπους που συνεχίζουν τη στοργή στη ζωή µετά την απώλεια. Τα παιδιά γίνονται επίσης γνώστες του τι θέλουν από τη ζωή κλπ. Στο τέλος κάθε συνεδρίας τραγουδάµε ένα τραγούδι, «Το όµορφο δέντρο» που τα παιδιά επινόησαν. Φυσικά το τραγουδάµε στα αραβικά, αλλά εδώ είναι η ελληνική µετάφραση από τα αγγλικά: ΤΟ ΟΜΟΡΦΟ ΕΝΤΡΟ Το όµορφο δέντρο έχει πράσινα φρούτα Μας προσφέρει τα φρούτα για να µας ευχαριστήσει Αν ένα σπουργίτι πετάει και φοβάται τη ζέστη του ήλιου, το δέντρο το κρύβει στο στήθος του και νιώθει ασφαλές. Αν ένας κουρασµένος άνθρωπος έρθει σε αυτό το απόγευµα, του δίνει τη σκιά του και τα φρούτα του. Αν οι ρίζες είναι δυνατές στο έδαφος µένει όρθιο συνέχεια Συνεχίζει να στέκεται περιµένοντας να βρέξει, συνεχώς αναφέρει το όνοµα του Θεού και να ευχαριστεί το Θεό, εφόσον ο Θεός το έκανε από σπόρο σε δέντρο. Μεγαλύτερα δέντρα: χρησιµοποιώντας το έντρο της ζωής σε µεγαλύτερους ανθρώπους\n16 16 (Daria Kutuzova, Μόσχα) Καθώς δίδασκα (Daria) αφηγηµατική τεχνική σε διάφορες περιοχές της Ρωσίας τον προηγούµενο µήνα, συµπεριέλαβα και το «έντρο της ζωής», το οποίο δέχτηκαν ζεστά. Σκεφτήκαµε πως αυτή η άσκηση µπορεί να χρησιµοποιηθεί στην εργασία µε ηλικιωµένους ανθρώπους για τους οποίους υπάρχει λιγότερος χρόνος για µελλοντικές ελπίδες και όνειρα προς εκπλήρωση. Σκεφτήκαµε ότι αυτά τα µεγαλύτερα δέντρα φέρουν: αρκετά λουλούδια σπόρους που πετούν µε τον αέρα µελωδικά πουλιά Τα λουλούδια µε το άρωµα τους αναπαριστούν αναµνήσεις αγάπης, οµορφιάς, συνδέσµου, εκπλήρωσης. Οι κινούµενοι σπόροι αναπαριστούν κληρονοµιές. Μπορεί να συζητηθεί τι είναι η κληρονοµιά και τι η φροντίδα και τι η υποστήριξη. Χρειάζεται προκειµένου να βεβαιωθεί ότι οι κληρονοµιές αυτές µεταλαµπαδεύονται. Τα µελωδικά πουλιά αναπαριστούν δώρα από άλλους ανθρώπους. Κατά τη διάρκεια του στοχασµού σκεφτήκαµε ότι αυτή η εκδοχή του δέντρου της ζωής µπορεί να δουλέψει καλύτερα αν είναι νέοι και ηλικιωµένοι άνθρωποι µαζί. Όλοι να ζωγραφίζουν τα δέντρα τους και όλοι να λειτουργούν ως µάρτυρες για τους άλλους. Χρησιµοποιώντας το δέντρο της ζωής ως αφετηρία για ευρύτερες συζητήσεις Σηµαντικά η µεθοδολογία του «έντρου της ζωής» µπορεί να χρησιµοποιηθεί ως εφαλτήριο για ευρύτερες συζητήσεις στη κοινότητα. Σύντοµα θα αναφέρω τρεις επιλογές εδώ: ιαγενεακή αναγνώριση Πρόσφατα µια οµάδα νέων κοριτσιών στην Αυστραλιανή κοινότητα δηµιούργησαν τα δικά τους δέντρα της ζωής και µετά τα µοιράστηκαν σε ένα τελετουργικό µε µια οµάδα µεγαλύτερων γυναικών από την ίδια κοινότητα. Οι µεγαλύτερες υποκινήθηκαν να δουν πως οι δεξιότητες που τα µικρά κορίτσια έδειχναν συνδέονταν µε τη συλλογική τους ιστορία και τη κουλτούρα τους. Συγκεκριµένα ήταν τόσο εµπνευσµένες που αποφάσισαν να κάνουν τα δικά τους δέντρα της ζωής και δάση και µετά να µοιραστούν αυτά µε τα κορίτσια. Με αυτό τον τρόπο ενδυνάµωσαν την οµάδα των παιδιών να ασχοληθούν µε τη διαδικασία του δέντρου της ζωής και αυτό ήταν µόνο η αρχή. Μετά γίνεται δυνατόν να διευκολυνθούν τελετουργικά που περιλαµβάνουν διαγενεακές τιµές και αναγνώριση. Επιπλέον, πολλές σχέσεις µπορούν να αναθεωρηθούν. Πρώτα από όλα οι σχέσεις µεταξύ νέων ανθρώπων και των σηµαντικών ενηλίκων στη ζωή τους, µπορούν να περιγραφούν πολύ πλούσια. Καθώς νέοι άνθρωποι ονοµατίζουν και περιλαµβάνουν σηµαντικές φιγούρες στα δέντρα τους, τιµούν τη συνεισφορά τους,\n17 17 γράφουν γράµµατα σε αυτούς, αυτό αναγνωρίζει τη σηµαντικότητα αυτών των σχέσεων. εύτερον καθώς οι νέοι άνθρωποι έχουν την ευκαιρία να µοιραστούν µε συλλογικές συζητήσεις τους τρόπους, µε τους οποίους απαντούν στις καταιγίδες της ζωής, αυτό δίνει την ευκαιρία στους νέους ανθρώπους να γνωριστούν καλύτερα. Τρίτον, οι σχέσεις µεταξύ των γενεών µπορούν να γίνουν περισσότερο γνώριµες. Αφού οι νέοι άνθρωποι εντόπισαν και τίµησαν την ιστορία τους όσον αφορά τις γνώσεις και τις δεξιότητες, είναι πιθανόν για τις µεγαλύτερες γενιές να είναι, να το δουν όλο αυτό και να είναι περήφανοι για τη συνεισφορά τους. Επίσης γίνεται δυνατό για τους µεγαλύτερους να αντιληφθούν τους τρόπους µε τους οποίους οι νέοι άνθρωποι συνεχίζουν τις κληρονοµιές τους µε το δικό τους τρόπο. Αυτός ο επαναπροσδιορισµός των σχέσεων όσον αφορά τις γενιές δεν είναι µια ροµαντική διαδικασία. ε µειώνει τις διευρυµένες δυσκολίες που κάθε κοινότητα µπορεί να αντιµετωπίσει. Και δεν αρνείται τις συγκρούσεις και το κακό που µπορεί να υπήρξε µεταξύ των γενεών. Σε πολλές κοινότητες που αντιµετώπισαν συλλογικό και µεγάλης διάρκειας τραύµα, οι σχέσεις µεταξύ των γενεών µπορεί να είναι εξαιρετικά τεντωµένες. Η παλιά γενιά µπορεί να θεωρεί ότι οι νεότεροι έχουν εγκαταλείψει τους παλιούς τρόπους, καθώς η νεότερη γενιά, µπορεί να είναι απογοητευµένη µε τις απαρχαιωµένες λύσεις, που προσφέρουν οι µεγαλύτερες γενιές. Αυτό το πλαίσιο µπορεί να οδηγήσει σε µειωµένη αλληλεπίδραση µεταξύ των γενεών. Συχνά µετά τις εµπειρίες του συλλογικού τραύµατος, υπάρχουν µερικές ευκαιρίες για διαγενεακή και µε νόηµα παραδοχή. Το δέντρο της ζωής δίνει µια τέτοια ευκαιρία. Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Ένας από τους λόγους που η µεθοδολογία του δένδρου της ζωής αποδεικνύεται να είναι τόσο δηµοφιλής είναι εξαιτίας του συµβολισµού. Οι σχέσεις που τα παιδιά και οι ενήλικες έχουν µε το φυσικό κόσµο γενικά και µε τα δένδρα ξεχωριστά, παρέχει πλούσιο υλικό για ψυχοκοινωνική και συλλογική δουλειά για εξερεύνηση. Εδώ στην Αυστραλία τα δένδρα έχουν πλούσια πολιτισµικά νοήµατα:.. πολλοί άνθρωποι [έχουν] τρυφερές αναµνήσεις από ένα δένδρο, που σχετίζεται µε ένα µέρος, ένα πρόσωπο ή µια ειδική ώρα στη ζωή τους. Με τον ίδιο τρόπο µια συγκεκριµένη ευωδία, µπορεί να σε µεταφέρει πίσω στο σπίτι της γιαγιάς σου ή σε ένα παλιό αγαπηµένο σου πουλόβερ ή στον τοπικό φούρνο. Η νοσταλγία για τα δένδρα γεννά οπτικές αναµνήσεις. (Beale, 2007, σελ.1). Η ιστορία της Αυστραλίας είναι γραµµένη στα δένδρα είναι κυριολεκτικά στις ρίζες της εθνικής µας ταυτότητας: Τα εθνικά µας\n18 18 χρώµατα πράσινο και χρυσό στα σπορ αναπαριστώνται στα φύλλα και στα άνθη της µιµόζας, η οποία υποστηρίζει το οικόσηµό µας Χρησιµοποιούµε δένδρα για να θυµηθούµε την ιστορία µας. Πολλές φορές ένα δένδρο φυτεύεται τελετουργικά από κάποιον επίσηµο, για να τιµηθεί µια συγκεκριµένη ηµέρα ή ένα γεγονός. Ιστορικές λεωφόροι είναι µια µοναδική έκφραση λύπης.. άλλα δένδρα ενσαρκώνουν τις πολλές όµορφες φυσικές κληρονοµιές µας. Πολλά είναι ζωντανή ιστορία πριν την εγκατάσταση των Ευρωπαίων. (Beale, 2007, σελ. 5-11). Σε αυτή τη µέρα και σε αυτούς τους καιρούς, όταν τα περιβαλλοντικά θέµατα είναι τόσο επικίνδυνα, η δουλειά µας παίρνει τελείως διαφορετική ροή. Μπορούν οι τρόποι µε τους οποίους δουλεύουµε το ψυχικό τραύµα να ενδυναµώσουν τη σχέση των ανθρώπων µε το περιβάλλον και να συνεισφέρουν στην περιβαλλοντική σταθερότητα; Το δένδρο της ζωής µπορεί να φέρει ένα τέτοιο αποτέλεσµα. Είναι πολύ εύκολο να επεκτείνουµε την άσκηση του δένδρου της ζωής, για να συµπεριλάβουµε την περιβαλλοντική εκπαίδευση και δράση. Για παράδειγµα στην αρχική συζήτηση, που παρουσιάζει τη µεταφορά του δένδρου είναι δυνατόν : Να εντοπίσουµε την ιστορία των ανθρωπίνων σχέσεων µε το περιβάλλον Να συζητήσουµε την συνεισφορά των δένδρων και της φύσης στη ζωή τους Να συζητήσουµε τη συνεισφορά των δένδρων και του φυσικού κόσµου στον πλανήτη. Όταν φτάνει η ώρα να συζητήσουµε τις καταιγίδες της ζωής και τους κινδύνους που αντιµετωπίζουν τα δένδρα και τα δάση, είναι πολύ εύκολο να διευρύνουµε το ερώτηµα, για να ψάξουµε µαζί τοπικούς περιβαλλοντικούς κινδύνους. Φυσικά µια ιδανική συνοδεία της άσκησης «ένδρο της ζωής» είναι να ενισχύσουµε τα παιδιά και τους ενήλικες να συµµετέχουν στο φύτεµα των δένδρων και µετά να συνεχίσουν να προστατεύουν το καινούριο δάσος της ζωής. Σκέψεις για την προστασία του παιδιού Η µεθοδολογία του δένδρου της ζωής µπορεί να είναι εφαλτήριο για συζητήσεις στην κοινότητα και δράση σε αυτό που αποκαλείται «προστασία του παιδιού». Σε πολλά πλαίσια τα παιδιά συµµετέχουν σε εκπαιδευτικές συνεδρίες γύρω από «προστατευτικές συµπεριφορές», στις οποίες οι ενήλικες τα µιλούν για τους κινδύνους της κακοποίησης και της βίας και στις οποίες τα παιδιά και οι νέοι άνθρωποι δέχονται συµβουλές σε σχέση µε προστατευτικές συµπεριφορές, που µειώνουν τους κινδύνους του κακού. Η διαδικασία του δένδρου της ζωής µπορεί να προσφέρει ένα εναλλακτικό σηµείο έναρξης για τέτοιες σκέψεις, καθώς ενδυναµώνει τα ίδια τα παιδιά να ονοµατίσουν τους κινδύνους, που\n19 19 αντιµετωπίζουν στο τοπικό τους πλαίσιο και επίσης τους τρόπους µε τους οποίους τα παιδιά και οι νέοι αντιµετωπίζουν αυτούς τους κινδύνους. Αυτές οι συλλογικές συζητήσεις µπορούν να παρέχουν σηµαντικές πληροφορίες σε λειτουργούς, όχι µόνο για τους κινδύνους, που αντιµετωπίζουν οι νέοι άνθρωποι αλλά σηµαντικά και για τους προστατευτικούς παράγοντες, που τα παιδιά και οι νέοι άνθρωποι ήδη κατέχουν. Με αυτή τη γνώση οι λειτουργοί(και οι σηµαντικοί ενήλικες στην κοινότητα) κάνουν βήµατα για να υποστηρίξουν τις προσπάθειες και τις δράσεις που οι νέοι άνθρωποι ήδη κάνουν. Το πιο σηµαντικό είναι ότι οι λέξεις και οι ιστορίες της οµάδας και των νέων ανθρώπων µπορούν επίσης να παρουσιαστούν σε κοινοτικά πλαίσια συζήτησης(forums), για να προβληµατίσουν ως προς τα θέµατα που τα παιδιά αντιµετωπίζουν και να δηµιουργήσουν εναύσµατα για διευρυµένες αλλαγές. Για παράδειγµα σε µια ντόπια αυστραλιανή κοινότητα στη διαδικασία δηµιουργίας των ένδρων της ζωής, µια οµάδα νέων ανθρώπων ζωντανά περιέγραψαν τα πράγµατα που κάνουµε και µπορούµε να κάνουµε, ώστε να είναι η κοινότητά µας ασφαλέστερη για τους εαυτούς µας και τα πράγµατα που οι γεροντότεροι άνθρωποι κάνουν στην κοινότητα και µπορούν να κάνουν για να γίνει η κοινότητά µας ένα πιο ασφαλές µέρος για µας. Αυτή η εσωτερική γνώση των νέων διαβάστηκε σε µεγαλύτερες γυναίκες της κοινότητας, οι οποίες µε τη σειρά τους διάβασαν τα λόγια των παιδιών σε ένα ευρύτερο κοινό σε κάποια εκδήλωση τοπική κατά της βίας και της κακοποίησης. Με αυτούς τους τρόπους το ένδρο της Ζωής µπορεί αν συνεισφέρει στο να ενισχύσει την ευαισθησία των παιδιών και επίσης να οδηγήσει σε τοπική κοινωνική δράση που βασίζεται στη γνώση των παιδιών. Ο συνδυασµός της απάντησης στην προσωπική και συλλογική εµπειρία των παιδιών και µετά το να βρίσκεις τρόπους να επεκτείνεις τις γνώσεις των παιδιών στην ευρύτερη κοινότητα, να ενισχύσεις την κοινωνική δράση σε σχέση µε την προστασία τους, είναι κάτι που ανυποµονούµε να το εξερευνήσουµε στο µέλλον. Ανακεφαλαίωση Αυτό το κεφάλαιο περιέγραψε πώς η µέθοδος «ένδρο της Ζωής», µπορεί να χρησιµοποιηθεί για να απαντήσει στην εµπειρία των ευάλωτων παιδιών. Βασίζεται πάνω σε πολλές αρχές τοπικές, που αναπτύχθηκαν σε προηγούµενα κεφάλαια και κάνουν χρήση οπτικών µέσων προκειµένου να εµπλουτιστεί η µεθοδολογία µε πιο πλούσια περιγραφή. Αυτή η συλλογική αφήγηση αναπτύχθηκε αρχικά στη Ζιµπάµπουε σε ένα κάµπινγκ, όπου θέλαµε να ενηµερώσουµε τα παιδιά και τους συµβούλους αυτού του κάµπινγκ. Ήταν ο ενθουσιασµός τους, η αφοσίωση τους και ο ανοιχτός τους χαρακτήρας να δοκιµάσουν καινούρια πράγµατα, που έκαναν εφικτή την εξέλιξη της µεθόδου.


ΙΚΑΡΙΟΛΟΓΟΣ: Εκδήλωση του EReNSEP στην Πάτρα: «Σχεδιάζοντας τη λύση»\nΤην Τετάρτη (22/3) στις 6:30 μ.μ. στην αίθουσα Αίγλη στην Veso Mare, το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Ερευνών Κοινωνικής και Οικονομικής Πολιτικής θα πραγματοποιήσει ανοιχτή εκδήλωση με κεντρικούς ομιλητές τον Κώστα Λαπαβίτσα και το Θεόδωρο Μαριόλη.\nΤην εκδήλωση θα χαιρετήσουν ο Ευάγγελος Κατσακούλης (Περιφερειακός Σύμβουλος, «Αντίσταση Πολιτών Δυτικής Ελλάδος») και ο Χρήστος Πατούχας (Δημοτικός Σύμβουλος Δήμου Πατρέων, επικεφαλής του συνδυασμού «Ανυπότακτη Πολιτεία»). Μετά την ολοκλήρωση της παρουσίασης, οι παρευρισκόμενοι θα έχουν την ευκαιρία να απευθύνουν ερωτήσεις με σκοπό μία γόνιμη συζήτηση.\nΣύμφωνα με το αντίστοιχο Δελτίο Τύπου «H εκστρατεία υπερβολής και φόβου που άσκησαν διάφορα, ελληνικά και μη, κέντρα εξουσίας καλλιέργησε την εντύπωση ότι τα προγράμματα «διάσωσης» είναι μονόδρομος. Η πλήρης μεταστροφή του ΣΥΡΙΖΑ το καλοκαίρι του 2015 επέτρεψε στο παλιό πολιτικό σύστημα και στους κυρίαρχους κύκλους να ισχυριστούν ότι πλέον «αποδείχθηκε» πως δεν υπάρχει άλλη επιλογή πέραν των μνημονίων.


Νασικα Ζωη. Συγκριτική μελέτη της εναισθησίας με νευροψυχολογικές παραμέτρους σε ασθενείς με σχιζοφρένεια\nΑλεξιαδου Αμαλια. Μελέτη της αυτοβιογραφικής μνήμης σε ασθενείς με σχιζοφρένεια\nΦερενιδου Φωτεινη. Συγκριτική μελέτη των μοντέλων σεξουαλικότητας σε γυναίκες αναπαραγωγικής και μη αναπαραγωγικής ηλικίας\nΑσπραδακης Κωνσταντινος. Αξιολόγηση της συντελούμενης επαναπροσαρμογής/επανένταξης χρόνιων ψυχωτικών σε μονάδες ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης\nΞομαλης Δημητριος. Μελέτη του καταθλιπτικού συνδρόμου της μεταψυχωτικής περιόδου στους υποτύπους της σχιζοφρένειας.


Τσίπρας: Καιρός να σοβαρευτεί ο κ. Μητσοτάκης για το Σκοπιανό\nΑρχική » Τσίπρας: Καιρός να σοβαρευτεί ο κ. Μητσοτάκης για το Σκοπιανό\nΜε αφορμή τη δήλωση του Κυρ. Μητσοτάκη στο “Βήμα” με την οποία θέτει ζήτημα δεδηλωμένης εφόσον ο Πάνος Καμμένος δεν στηρίξει την επιλογή της κυβέρνησης στο Σκοπιανό, το Γραφείο Τύπου του πρωθυπουργού εξέδωσε την εξής ανακοίνωση:\n“Ο κύριος Μητσοτάκης είναι καιρός να σοβαρευτεί και να καταλάβει, ότι ορισμένα εθνικής σημασίας θέματα δε μπορεί να προσεγγίζονται μέσα από το πρίσμα της μικροκομματικής σκοπιμότητας.\nΑν πάλι δυσκολεύεται, γιατί άλλα προτείνει ο αντιπρόεδρος του και άλλα η αδελφή του και πρώην υπουργός Εξωτερικών, ας καταλάβει ότι το πρόβλημά του δε θα γίνει και πρόβλημα της χώρας.\nΑν πάλι δυσκολεύεται, γιατί άλλα προτείνει ο αντιπρόεδρος του και άλλα η αδελφή του και πρώην υπουργός Εξωτερικών, ας καταλάβει ότι το πρόβλημά του δε θα γίνει και πρόβλημα της χώρας”.\nΑπαντώντας στη δήλωση αυτή, το Γραφείο Τύπου της ΝΔ εξέδωσε την εξής ανακοίνωση:\n«Και καθώς υποθέτουμε ότι επικοινωνούν μεταξύ τους, αναμένουμε μια συγκεκριμένη και κοινή πρότασή τους για το όνομα της ΠΓΔΜ. Διότι όσο βρίσκονται ακόμη στην Κυβέρνηση, εκείνοι έχουν την ευθύνη της διαπραγμάτευσης και όχι τα κόμματα της Αντιπολίτευσης».\nΓια το ίδιο θέμα η εκπρόσωπος των ΑΝΕΛ Μανταλένα Παπαδοπούλου τόνισε:\nΑΛΕΞΗΣ ΤΣΙΠΡΑΣ • ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ • ΠΑΝΟΣ ΚΑΜΜΕΝΟΣ • ΣΚΟΠΙΑΝΟ


Λυρική Σκηνή: Είδαμε τη «Μποεμ» του Πουτσίνι | HuffPost Greece\n15/12/2014 13:29 EET | Updated 16/12/2014 07:40 EET\nΛυρική Σκηνή: Είδαμε τη «Μποεμ» του Πουτσίνι\n'Ενα «μπεστ-σέλερ» της όπερας παίζεται σ' αυτές τις γιορτές, στη Λυρική Σκηνή. Η δημοφιλής Μποέμ του Τζάκομο Πουτσίνι ανεβαίνει σε μουσική διεύθυνση του Λουκά Καρυτινού και με τη σκηνοθεσία της Λίνα Βερτμύλλερ αναβιωμένη από τη Κατερίνα Πετσατώδη.\nΜποέμ σημαίνει κυριολεκτικά αυτός που είναι από τη Βοήμια αλλά οι Γάλλοι χρησιμοποιούσαν τον όρο για να περιγράψουν κάποιον με τσιγγάνικο τρόπο ζωής, που ζει χωρίς να προβληματίζεται για το αύριο - δηλαδή τους καλλιτέχνες και τους λογοτέχνες στο Παρίσι του 19ου αιώνα, στους οποίους εστιάζεται και η όπερα. Η σκηνοθέτης του έργου ορίζει ως μποέμ αυτόν που “βρίσκεται εκτός της αστικής νοοτροπίας και των κοινωνικών συμβάσεων. Νέος και καλλιτέχνης μαζί.”\nΤο έργο περιγράφει στον έρωτα του ποιητή Ροντόλφο με τη ράφτρα Μιμή μέχρι τελικά αυτός να καταλήξει, με το θάνατο της Μιμής από φυματίωση, την αρρώστια των φτωχών της εποχής. Η πρώτη σκηνή είναι η γνωριμία των δύο νέων, όταν η Μιμή αναζητά φωτιά για το κερί της στη σοφίτα που μένει ο Ροντόλφο με τον ζωγράφο φίλο του. Η δεύτερη είναι μία σκηνή από το Καφέ Μομύς όπου το ζευγάρι συναντά την παρέα του Ροντόλφο και διασκεδάζουν όλοι μαζί. Η τρίτη σκηνή βρίσκει τη Μιμή άρρωστη πλέον και αφού έχει χωρίσει με τον Ροντόλφο, να τον αναζητά έξω από μία ταβέρνα στα όρια του Παρισιού. Στο τέλος, οι πρωταγωνιστές ξανασυναντιούνται στη σοφίτα του Ροντόλφο για την κατάληξη του έργου με το θάνατο της Μιμής.\nΗ La bohème, που παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 1896 στο Βασιλικό Θέατρο του Τορίνο, βασίζεται σε περιγραφές της μποέμικης ζωής του Ανρύ Μυρζέρ με τους συντρόφους του, όπως τις συνέγγραψε ο ίδιος για το σατιρικό περιοδικό “Κουρσάρος”. Οι περιγραφές αρχικά δραματοποιήθηκαν από τον Τεοντόρ Μπαρριέρ το 1849 και αργότερα ενέπνευσαν τον Τζάκομο Πουτσίνι για να συνθέσει μία από τις διασημότερες όπερες του. Η παράσταση ανέβηκε για πρώτη φορά από την Εθνική Λυρική Σκηνή στο θέατρο Ολύμπια το 1948 κι από τότε έχει ξανανέβει άλλες περίπου 30 φορές. Το 1997 ανέβηκε με τη σκηνοθεσία της Λίνας Βερτμύλλερ, στην εκδοχή της που παρουσιάζεται και τώρα στη Λυρική.\nΗ Βερτμύλλερ -η πρώτη γυναίκα σκηνοθέτης υποψήφια για Όσκαρ- έχει και η ίδια ζήσει μία αντισυμβατική ζωή -όταν αποφοίτησε από το σχολείο περιόδευσε σε όλη την Ευρώπη με ένα κουκλοθέατρο- και κατάφερε μία πολύ πετυχημένη σκηνοθετική απόδοση της όπερας. Το έργο είναι μία ωδή στη νιότη, τον έρωτα και τη χαρά που δεν επισκιάζεται από σχεδόν κανένα προβληματισμό. Ακόμα και η τραγική λύση με το θάνατο της Μιμής δεν αποδίδεται όσο τραγικά θα μπορούσε.\nΗ παράσταση, με την αισιόδοξη νοσταλγική της διάθεση, είναι ένα ιδανικό θέαμα για τα Χριστούγεννα που έτσι κι αλλιώς ταιριάζουν με την ατμόσφαιρα της Λυρικής. Το μόνο ψεγάδι της παραγωγής είναι στο εικαστικό της κομμάτι, αφού χρησιμοποιούνται πάλι τα σκηνικά και τα κοστούμια της παράστασης του 1997, που φαίνονται μάλλον φτωχά για να ντύσουν το μεγαλείο των συμμετεχόντων.\nΗ παράσταση παίζεται στο θέατρο Ολύμπια . Oι επόμενες παραστάσεις είναι στις 28 και 30 Δεκεμβρίου στις 20.00 και 31 Δεκεμβρίου στις 18.30. Εισιτήρια εδώ\nPLUS: Culture οπερα


ΕΥΡΩΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΝΔ: ΝΑ ΕΠΙΒΛΗΘΟΥΝ ΚΥΡΩΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΔΕΧΟΝΤΑΙ «ΠΡΟΣΦΥΓΑΚΙΑ»! | ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ.net\n«Κυρία συνάδελφε ξυπνάτε λίγο… σας παρακαλώ δλδ… Η χώρα δέχεται εισβολή και μιλάτε για κυρώσεις σε άλλες χώρες; ωραία λοιπόν ΔΕΝ ΘΑ ΔΕΧΤΟΥΝ ΠΟΤΕ ΔΗΘΕΝ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ. ΕΜΕΊΣ ΤΙ ΘΑ ΚΑΝΟΥΜΕ ΚΥΡΙΑ ΜΟΥ;».\n«Για ποιόν εργάζεσθε; Αν σας διαφεύγει, οι Έλληνες σας έστειλαν στην €-Βουλή για να τσεπώνετε €25Κ/μήνα και να πουλάτε φούμαρα, αλλιώς δεν θα είχατε χρήμα για να κάνετε τις λεζάντες σας. Σωστά…;».\n«Κλείστε τα σύνορα μην ξεφτιλίζετε άλλο την Ελλάδα».\n«Αν δεχθούν ΟΛΕΣ οι Ευρωπαϊκές χώρες ΟΛΟΥΣ τους πρόσφυγες-λαθρομετανάστες από την Ελλάδα, σε πόσο χρόνο πιστεύετε ότι θα έρθουν εδώ οι διπλάσιοι τουλάχιστον 1 Μια εβδομάδα; 2 Ένα μήνα;».\n«Τώρα σ’ αυτές τις χώρες που δεν δέχονται μετανάστες τι κυρώσεις θα τους κάνετε; Και λέτε να μασήσουν; Μήπως να τους κάνετε ντα;».\n«Μπορείτε να κάνετε ερώτηση πως θα φύγουν όλοι αυτοί από την χώρα μας και να τους βάλετε όλους σε ένα αεροπλάνο και να τους στείλετε πακέτο πίσω στην πατρίδα τους???? Μόνο αυτό…. και θα πάρετε το 90% των Ελλήνων».\n«Δεν πρόκειται Ελίζα… Ούτε θα ασχοληθούν οι Φινλανδοί… Ούτε κυρώσεις θα επιβληθούν ούτε τίποτα…\nΣφραγίστε τα σύνορα! Και στο λέει ένας από αυτούς που σε έστειλαν στην Ευρωβουλή».\n«Θα ασκήσει κυρώσεις δηλαδή η ΕΕ, σε ένα κυρίαρχο Έθνος Κράτος, όπως αυτό της Πολωνίας ή της Ουγγαρίας επειδή κάνουν πράξη την εκφρασμένη επιθυμία των Λαών τους!!! Ενδιαφέρουσα λογική… Δε μπαίνω στο κόπο να σχολιάσω τις προεκτάσεις τέτοιων πρακτικών…».\n«Δηλαδή η έννοια σας είναι οι εισβολείς να πλημμυρίσουν όλες τις χώρες της ΕΕ ομοιόμορφα αντί να βοηθηθούν να επαναπατριστούν; Σοβαρά τώρα;».\n«Με το ζόρι και το στανιό κυρά μου να αλλοιωθεί ο πληθυσμός κάθε Εθνικά Κυρίαρχης χώρας επειδή έτσι το θέλετε όλοι οι Σοσιαλιστές; (Μην έχεις ψευδαίσθηση ότι σε θωρούμε για Δεξιά και μην μας περνάς για χαϊβάνια, Δημοκρατικιά είσαι). Εθνομηδενιστές είστε και τίποτα άλλο».\n«Τα δικά μας τα σύνορα δεν μπορούμε να φυλάξουμε, οι άλλοι που δεν δέχονται λαθραίους μας φταίνε. Η Ελλάδα έχει γίνει ένα απέραντο χοτ σποτ και η υπομονή των Ελλήνων τελειώνει. Κλείστε τα σύνορα. Είμαστε κυρίαρχο κράτος ή όχι, αναρωτιέμαι».\n«Ντροπή σας. Η χώρα μας δε θα γίνει ισλαμική επειδή εσείς το θέλετε, επειδή τα αφεντικά σας, σας το υπαγόρευσαν».\n«Ξεκίνα δίνοντας το καλό παράδειγμα εσύ. Παίρνεις κοντά στις 20.000 ευρώ. Τα μισά κάθε μήνα να τα δίνεις στους εξαθλιωμένους οικονομικούς πρόσφυγες. Πιστεύω να μπορείς να ζήσεις με 10.000 ευρώ τον μήνα».\n«Μόνο μια λέξη, ΝΤΡΟΠΗ για την κατάντια αυτή, ΠΑΡΑΙΤΗΣΟΥ».\n(ΥΓ): Καλά τα λέει ο κόσμος, αλλά «μετά την απομάκρυνση από την κάλπη, ουδέν λάθος αναγνωρίζεται»! Ενώ αν είχαν ψηφίσει Χρυσή Αυγή θα είχαν την συνείδησή τους καθαρή και η κυβέρνηση θα πιεζόταν να κάνει κάτι για την λαθρομετανάστευση. Ενώ τώρα, δεν υπολογίζει τίποτα και κανέναν!\n← ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΕ ΚΥΡΟΣ Ή ΑΚΥΡΟΣ;