އަތޮޅުވެރިންނަށް އިރުޝާދު ދިނުމުގެ ކޯސް ހުޅުއްވައި ދެއްވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަލްއުސްތާޛު މައުމޫން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅު - The President's Office\nއަތޮޅުވެރިންނަށް އިރުޝާދު ދިނުމުގެ ކޯސް ހުޅުއްވައި ދެއްވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަލްއުސްތާޛު މައުމޫން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅު\n14 ނޮވެންބަރު 1981، ރިފަރެންސް: MAG/1981/29\nއާދެ، މިރޭ އަޅުގަނޑު މިތަނަށް މިއައީ، މިނިސްޓްރީ އޮފް ޕްރޮވިންޝަލް އެފެއަރޒުން ދެއްވި ދަޢުވަތަކަށް، "އަތޮޅުވެރިންނަށް އިރުޝާދު ދިނުމުގެ ކޯހުގެ ފުރަތަމަބުރު" ހުޅުވައިދިނުމުގެ އުފާ ލިބިގަތުމަށްޓަކައި. އާދެ، ތިޔަބޭފުޅުންނަށް ދެންމެ ތިޔަ އިވިވަޑައިގެންނެވި ފަދައިން، މިކޯހަކީ މުޅިން އައު ކޯހެއް. އައު ކޯހެއް ކަމުގައިވިޔަސް މިކޯހަކީ ވަރަށް ބޭނުންތެރި ކޯހެއް. ރާއްޖެތެރެ އޮތްގޮތް އަޅުގަނޑަށްވުރެ ބޮޑަށް ސާފުވެވަޑައިގަންނަވާނީ ތިޔަބޭފުޅުންނަށް. މިކޯހުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގަތުމަށްޓަކައި، މާލެ ވަޑައިގެން ތިޔަ ތިއްބެވި އަތޮޅުތަކުގެ އަތޮޅުވެރިންނަށް. ތިޔަބޭފުޅުންނަށް ރަނގަޅަށް އިހުސާސް ކުރެއްވޭނެ، ރާއްޖެތެރެ ކުރިޔަށް ގެންދަން ބޭނުންވެފައިވާ މިންވަރު. ރާއްޖެތެރޭގައި ކަންތައް މިހާރުހުރިގޮތާއި، އަދި ރާއްޖެތެރޭގެ ކަންތައް އިޞްލާޙުކޮށް ރަނގަޅު ކުރުމަށްޓަކައި އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް.\nކޮންމެއަކަސް، މިހާރު ރާއްޖެތެރެ ކުރިއެރުވުމަށް ސަރުކާރުން ވަރަށް ބޮޑު އަހަންމިއްޔަތެއް ދެމުން އެބަގެންދޭ. އެ އަހަންމިއްޔަތު ދޭންޖެހޭ ސަބަބަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން އެންމެގިނަ ބަޔަކު ދިރިއުޅެނީ ރާއްޖެތެރޭގައި ކަމަށްވާކަން. އަދި ޙަޤީޤަތުގައި ދިވެހިރާއްޖެ ކުރިޔަށް ދިޔުމަކީ، ރާއްޖެތެރެ ކުރިޔަށްދިޔުން ކަމުގައިވާތީ. ތިޔަހުރިހާ ބޭފުޅުންނަށް ވަރަށް ރަނގަޅަށް އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ، ރާއްޖެތެރޭގެ ކަންތައްތައް ހުރިނެތްގޮތް. ރާއްޖެތެރެއަށް ގެންނަން ވެފައިވާ ބަދަލުތައް، ގެންނަންޖެހޭ އިޞްލާޙުތައް. އެހެންކަމަށްވުމާއެކު ރާއްޖެތެރޭގައި، މިހުރިހާ ބަދަލުތަކެއް ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ގެންނަވަން ތިއްބެވި ބޭފުޅުންނަކީ ތިޔަބޭފުޅުން، އަތޮޅުވެރިން. ދައުލަތުން ރާވާގޮތެއްގެ މަތިން، ރާއްޖެތެރޭގެ ކަންތައްތައް އިޞްލާޙު ކުރައްވާން ތިއްބެވި ބޭފުޅުންނަކީ ތިޔަބޭފުޅުން، އަތޮޅުވެރިން. އެހެންވީމާ، ދައުލަތުން އެކަންކަން ރާވާގޮތާއި، އެކަންކަން ކުރިޔަށް ގެންދިޔުމަށްޓަކައި، އަތޮޅުވެރިން ކުރައްވަންވީ މަސައްކަތްޕުޅުތަކާއި، އަދި އެމަސައްކަތްޕުޅުތައް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާއިރު ބައްލަވަންވީ އުސޫލުތަކާ، މިހުރިހާ ކަމެއް، ވަރަށް ރަނގަޅަށް އަތޮޅުވެރިންނަށް ސާފުވެވަޑައިގެންފައި އޮވެގެންނޫނީ، ރާއްޖެތެރެ ތަރައްޤީ ކުރުމަށް ދައުލަތުން ރާވައިގެން މިގެންދާ މަޝްރޫޢު ކާމިޔާބެއްނުވާނެ.\nއާދެ، އަތޮޅުވެރިންނަކީ، ދައުލަތުގެ ވަރަށް ޚާއްޞަ ބައެއް. އަތޮޅުވެރިންނަކީ ދެންމެ މިކޯހުގެ ކޯޑިނޭޓަރ އެވިދާޅުވި ފަދައިން، ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ރާއްޖެތެރޭގައި ހިންގާ ހުރިހާކަމެއް، ހިންގަވަން ތިއްބެވި އެންމެ އިސްވެރިން. އަތޮޅުވެރިންގެ ވާޖިބުތައް އެއީ އެގޮތުން ބަލާއިރު ވަރަށް ބޮޑެތި ވާޖިބުތަކެއް. އަތޮޅުވެރިންގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އެއީ ވަރަށް ބޮޑެތި މަސްއޫލިއްޔަތުތަކެއް. އަދި އެހާމެގިނަ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކެއް. އެހެން އަޅުގަނޑު މިދެންނެވީ، ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން އެކިއެކި ކަންކަން ހިންގުމަށް އުފައްދައިފައިވާ އޮފީސްތައް ވަރަށް ގިނަ. މިނިސްޓްރީތައް ނުވަތަ ޑިޕާރޓްމަންޓްތައް، ނުވަތަ އޮފީސްތައް. އެއިން ކޮންމެ އޮފީހަކުން، ކޮންމެ ޑިޕާރޓްމަންޓަކުން، ކޮންމެ މިނިސްޓްރީއަކުން، ރާއްޖެތެރޭގައި ހިންގަން ކަނޑައަޅުއްވާ ޕުރޮގުރާމު، ނުވަތަ މަޝްރޫޢެއް ކުރިޔަށް ގެންދަވަންޖެހެނީ، ރާއްޖެތެރޭގައި އަތޮޅުވެރިން. އެހެންވީމާ، ސަރުކާރުގައި އެހާގިނަ މިނިސްޓްރީތައް ހުރެފައި، އެއިން ކޮންމެ މިނިސްޓްރީއަކުންވެސް ވަކި ރޮނގަކުން ރައްޔިތުންނަށް ޚިދުމަތް ކުރެއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާތީ، އެ ޚިދުމަތްތައް ރާއްޖެތޭރޭގެ އަހުލުވެރިންނަށް، ރާއްޖެތެރޭގެ ރައްޔިތުންނަށް ފޯރުވައިދެއްވަން ތިއްބެވި ބޭފުޅުންނަކީ އަތޮޅުވެރިން. މާލެއާއި ރާއްޖެތެރެއާ ހުރި ތަފާތަކީ އެއީ. އަތޮޅުވެރިންގެ އިސްތަށިފުޅުގައި އެޅިފައިވާ ވާޖިބެއް، ކޮންމެ މިނިސްޓްރީއަކުންވެސް ކޮންމެ ޑިޕާރޓްމަންޓަކުންވެސް ހަމަޖައްސަވާ ކަންތައްތައް އަތޮޅުތެރޭގައި ހިންގެވުން. އަދި އެކަންކަން އެ މިނިސްޓްރީއަކުން ނުވަތަ އެ ޑިޕާރޓްމަންޓަކުން ނުވަތަ އެ އޮފީހަކުން އަންގަވާ ގޮތެއްގެ މަތިން ކުރިޔަށްގެންދެވުން. އެހެންކަމަށްވުމާއެކު، އަތޮޅުވެރިންގެ ވާޖިބުތަކާއި، އަތޮޅުވެރިންގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އެއީ ވަރަށް ބޮޑު އެއްޗެއް. ވަރަށް މަތިވެރި އެއްޗެއް.\nޙަޤީޤަތުގައި ކޮންމެ އަތޮޅުވެރިޔަކީ، އެބޭފުޅަކު އެހުންނަވާ އަތޮޅުގައި، ދިވެހި ދައުލަތް ތަމްސީލު ކުރައްވާ ބޭފުޅެއް. ދިވެހި ދައުލަތުގެ ބާރު އަތޮޅުގައި ހިންގަވާ ބޭފުޅެއް. ދިވެހި ދައުލަތުގެ ސިޔާސަތު އަތޮޅުގައި ހިންގަވާ ބޭފުޅެއް. އެބޭފުޅުންގެ ޢަމަލުތައް ހުންނަގޮތަކުން އަތޮޅުގައި ކަންތައްތައް ކުރިޔަށްދާނެ. ދައުލަތުން ކަނޑައަޅާ ސިޔާސަތެއް ހިންގެވުމަށް، އަތޮޅުވެރިޔަކު މަސައްކަތް ނުކުރައްވާ ކަމަށްވަންޏާ އެސިޔާސަތު އެއަތޮޅެއްގައެއް ނުހިނގާނެ. އެހެންވީމާ، އަތޮޅުވެރިންގެ މަސްއޫލިއްޔަތާއި، އަތޮޅުވެރިންގެ ވާޖިބު އެއީ، އެހާބޮޑު އަދި އެހާމަތިވެރި މަސްއޫލިއްޔަތުތަކަކަށް އަދި ވާޖިބުތަކަކަށްވަނީ.\nއާދެ، ދެން، ފަހަރެއްގައި މީހަކު ޚިޔާލުކޮށްފާނެ އެހާމަތިވެރި ވާޖިބުތަކެއް، އެހާބޮޑެތި މަސްއޫލިއްޔަތުތަކެއް އުފުއްލެވުމަށް ދައުލަތުން ހަމަޖައްސައިފައިވާ ބޭފުޅުން، އެބޭފުޅުންނަށް ކޯހެއް ހަމަޖައްސަން ޖެހޭނެބާއޭ! ދައުލަތުން އަތޮޅުތަކަށް ޢައްޔަންކުރާނީ، އެތަންތާނގައި ކަންތައްތައް ހިންގެވުމުގެ ފުރިހަމަ ޤާބިލިއްޔަތު ހުރި ބޭފުޅުން ނޫންބާވައޭ! އާދެ، އެއީ ކުރެވިދާނެ ޚިޔާލެއް. އެހެން ނަމަވެސް އަޅުގަނޑުހިތުން، ތަންކޮޅެއް ފުންކޮށް އަޅުގަނޑުމެން ވިސްނައިލައިފިނަމަ މިފަދަ ކޯހެއް ހިންގުމުގެ ބޭނުންތެރިކަން، އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިހުސާސް ކުރެވޭނެ.\nތިޔަބޭފުޅުން އައްސަވާނެ، ދުނިޔޭގެ ވަރަށް ގިނަ ތަންތާނގައިވެސް ވަޒީފާގައި ތިބެގެން ވަޒީފާ އަދާކުރާ މީހުންނަށް އިތުރު އިރުޝާދު ދިނުމާއި، އިތުރު މަޢުލޫމާތު ދިނުމުގެ ކޯސްތައް ކުރިއަށް ގެންދާ ވާހަކަ. ނުވަތަ ކުރިއަށް ގެންދާކަން ތިޔަބޭފުޅުންނަށް އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ. އެއީ ވަރަށް ބޭނުންތެރިކަމެއް. ކަމަކަށް އަޅުގަނޑުމެން ތައްޔާރުވާއިރު، އެކަމެއްގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ބޮލުގައި އެޅުމުގެކުރިން، އެކަމާބެހޭ ވާޖިބުތައް އަދާކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެކަމުގައި ހިމެނިގެންވާ އުނދަގޫތަކެއް އިހުސާސެއް ނުކުރެވޭނެ. އެކަމުގައި އަޅުގަނޑުމެންނާ ދިމާވާ މައްސަލަތަކެއް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވަޒަނެއް ނުކުރެވޭނެ. އެހެންވީމާ، ފުރަތަމަ ކަމެއްގައި ނޫޅެ، ކަމަކަށް ތަމްރީނުދޭ މީހާ އެ ތަމްރީނު ބެލެމުންދަނީ ހަމައެކަނި ނަޒަރީ ގޮތުން. ހަމައެކަނި ޚިޔާލީ ގޮތުންނޭ ދެންނެވިދާނެ. އެމީހެއްގެ ޚިޔާލަށް މަޢުލޫމާތުތަކެއްގެ ސަބަބުން އޭނާ ކުރިމަތިލާންޖެހޭ ވަޒީފާގައި ކުރަންޖެހޭ ކަންތައްތައް އަންގައިދެވޭނެ. ޢަމަލީގޮތުން އެވަޒީފާގައި އޭގެކުރީގައެއް އުޅެފައެއްނުވޭ. އެހެންވީމާ، ޢަމަލީގޮތުން ކުރިމަތިވާ ދަތިތަކެއް، އުފުލަންޖެހޭ ބުރަތަކެއް، އެއްގޮތަކަށްވެސް އިހުސާސް ކުރެވިފައެއް ނޯންނާނެ. އެއާ ޚިލާފަށް ވަޒީފާއެއްގައި ހުރި މީހަކަށް، އެމީހަކު އެ އަދާކުރާ ވަޒީފާއާ ބެހޭގޮތުން އިތުރު މަޢުލޫމާތާއި އިތުރު އިރުޝާދު ދިނުމުގެ ކޯހެއް ހަމަޖެހިގެން ހިންގަމުން ގެންދާ ކަމުގައިވަންޏާ، އޭގެ ފައިދާ ވަރަށްބޮޑުވާނެ. އޭރުން ހުންނާނީ، އެމީހަކަށް އެމީހަކު އެއުޅޭ ތަނެއްގައިވާ ދަތިތައް ރަނގަޅަށް ވިސްނިފައި. އެމީހަކު އުފުލަންޖެހޭ ބުރަތައް ރަނގަޅަށް އިހުސާސް ކުރެވިފައި. އެހެންވުމާއެކު، މިކަހަލަ ކޯސްތައް ދުނިޔޭގެ އެތަންމިތާނގައި ކުރިއަށް ގެންދޭ. އެކިފެންވަރުގެ ވަޒީފާތަކުގައި ތިބޭ މީހުންނަށް. އެކިރޮނގުގައި ވަޒީފާ އަދާކުރާ މީހުންނަށް. އެމީހަކު އެއަދާކުރާ ވަޒީފާއަކާ ގުޅޭގޮތުން އިތުރު މަޢުލޫމާތު ދިނުން. އިތުރަށް ކަންތައްތަކެއް ދަސްކޮށްދިނުން.\nއާދެ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ރާއްޖޭގައި ސަރުކާރުގެ ދާއިރާގައި، ކަންތައްތައް ހިނގަމުން އައިސްފައިވަނީ މިހާތަނަށް، މާ ހަމަޖެހޭ އިންތިޒާމެއްގެ މަތިންނެއްނޫން. އެހެން މިދެންނެވީ، ސަރުކާރެއް ހިންގާއިރު، އަދި އެސަރުކާރަކީ، އެތައް އޮފީސްތަކެއްގެ މައްޗަށް އެތައް މިނިސްޓްރީތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވެގެން ހިނގަމުންދާ ސަރުކާރަކަށްވާއިރު، ކޮންމެތަނަކުން، އެކުރާކަމެއް އެހެން ތަންތަނަށް އެނގެން ބޭނުންވާނެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި އެގޮތް މިހާތަނާ ޖެހެންދެން އޮތީ ވަރަށް ކުޑަކޮށް. އެޑިޔުކޭޝަން މިނިސްޓްރީން ގެންގުޅުއްވާ ތަޢުލީމާބެހޭ ސިޔާސަތު، އެ އެހެން މިނިސްޓްރީތަކަށް ނޭނގޭ. ހަމައެފަދައިން، ފިޝަރީޒް މިނިސްޓްރީން މަސްވެރިކަން ކުރިޔަށް ގެންދެވުމަށް ރާއްވަވާ ޕުރޮގުރާމުތަކެއް އެހެން އޮފީސްތަކަކަށް ނޭނގޭ. މިގޮތަށް ކުރިން ކަންތައްތައް ހުންނަނީ. އެހެންވުމުގެ ސަބަބުން ވަރަށް ގިނަ ދަތިތަކެއް އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަބަދުވެސް ދިމާވަމުންދޭ. ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތު ކޮންމެ ރޮނގެއްގައިވެސް އޮންނަންޖެހޭނީ ކަނޑައެޅިފައި. އެސިޔާސަތު އެނގެންޖެހޭނެ އެންމެންނަށް. ހަމައެކަނި އެސިޔާސަތު އެނގެންޖެހޭނީކީ، އެދަނޑުގައި މަސައްކަތްކުރާ މީހުންނަށް އެކަންޏެއްނޫން.\nއެހެންވީމާ، މިހާރު ސަރުކާރުން މަސައްކަތް ކުރަމުން މިގެންދަނީ، ވީހާބޮޑަކަށް، ހުރިހާ އޮފީސްތަކެއް ގުޅިގެން، ކޮންމެ އޮފީހަކުންވެސް އަނެއް އޮފީހަކުން ކުރާ މަސައްކަތް އެއޮފީހަކަށް އެނގޭގޮތަށް ކަންތައްތައް ރާވައިގެން ކުރިއަށް ގެންދެވޭތޯ. އެހެން ގެންދިޔައިމާ، ކޮންމެ ކަމެއްވެސް ވަރަށް ހަލުވިކަމާއެކު ކުރިޔަށްދޭ. އަދި ވަރަށް މައްސަލަ ކުޑަކޮށް ކަންތައްތައް ކާމިޔާބުވަމުންދޭ. މިދެންނެވި ކަހަލަ މަޢުލޫމާތު ހިއްސާކުރުމަށް އޮފިސްތަކުގެ މެދުގައި ނެތްނަމަ ވާގޮތަކީ، އެއްއޮފީހަކުން ކުރައްވާ ކަމަކާ ދޭތެރޭގައި އަނެއް އޮފީހަކުން ހުރަސްއެޅުއްވޭގޮތް ދިމާވަނީ. ނުވަތަ ހުރަސް ނޭޅުއްވި ކަމުގައިވިޔަސް އެމަސައްކަތެއް ކުރިޔަށް ގެންދިޔުމަށްޓަކައި، އެހެން އޮފީސްތަކުން ބޭނުންވާ އެހީތެރިކަން ނުލިބޭގޮތް ދިމާވަނީ. އަތޮޅުވެރިންނަށް އެގޮތް ވަރަށް ބޮޑަށް އިހުސާސްކުރެވޭނެ. އެއީ އަޅުގަނޑު ކުރިންވެސް ދެންނެވި ފަދައިން، އަތޮޅުގައި ތަފާތު މިނިސްޓްރީތަކުން ރާއްވަވާ ތަފާތު ޕުރޮގުރާމުތަކާއި މަޝްރޫޢުތައް ހިންގަވަން ޖެހިފައިވާތީ. ހުރިހާ ކަމެއްވެސް ދައުލަތުގެ ކަންތައްތައް ހުންނަން ޖެހޭނީ، އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކަށް އެކުރާ މަސައްކަތެއް އެނގޭގޮތަށް. އެހެންނެތިއްޔާ އަޅުގަނޑު މިދެންނެވިފަދަ ވަރަށް ގިނަ ދަތިތައް ކުރިމަތިވަމުންދާނެ. އަދި އެއްވެސް އޮފީހަކުން ނުވަތަ އެއްވެސް މިނިސްޓްރީއަކުން ކުރައްވާ ކަމެއް ފުރިހަމަގޮތުގައި ކާމިޔާބުވަމުންނެއް ނުދާނެ.\nއަތޮޅުވެރިން ތިޔަކޯހުގައި މިތާނގައި ތިއްބަވާއިރު ތިޔަބޭފުޅުންނަށް ލިބިވަޑައިގަންނަވާނެ ވަރަށް ފުރިހަމަ ފުރުޞަތެއް އެކިއެކި މިނިސްޓްރީތައް ހިންގަވާ ބޭފުޅުންނާ ބައްދަލުކުރައްވައި، މަޝްވަރާކުރައްވައި ޚިޔާލު ބަދަލުކުރައްވަން. އެހެންވީމާ، އަތޮޅުގައި ހިންގަވާ ކަންތައްތައްތަކުގެ ތެރޭގައި ތިޔަބޭފުޅުންނާ ދިމާވާ ދަތިތައް މިނިސްޓްރީތައް ހިންގަވާ ފަރާތްތަކަށް، ހިންގަވާ ވެރިންނަށް، ސާފުކޮށްދެވޭނެ. އަދި އެފަރާތްތަކުން އެކަށީގެންވާ އިރުޝާދު ތިޔަބޭފުޅުންނަށް ލިބިވަޑައިގަންނަވާނެ. ރާއްޖޭގެ ކަންތައްތައް މިދެންނެވި އުސޫލުގެމަތިން، ސަރުކާރުގެ ދާއިރާގައި ހިމެނޭ ކަންތައްތައް، ޚާއްޞަކޮށް، ހުރިހާ ތަނަކުން ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ މަސައްކަތްތައް އެހެންތަންތަނަށްވެސް އެނގޭނެ ގޮތެއްގެމަތީން ގެންދިޔުމަށް ވަރަށްބޮޑަށް ބާރުއަޅައިދޭނެ ކޯހަކަށްވާނެ، މިކޯސް. ޚާއްޞަކޮށް ރާއްޖެތެރޭގެ ކަންތައްތައް. އެހެންވީމާ އަޅުގަނޑު ދަންނަވާނީ، މިކޯހުގެ ބޭނުންތެރިކަން އެއީ ވަރަށް ބޮޑު އެއްޗެކޭ. އެކަމަށްޓަކައި މިކޯސް ހިންގަވަން ޚިޔާލު ކުރެއްވި ފަރާތަށް އަޅުގަނޑުމެން ޝުކުރު އަދާކުރަންޖެހޭ. އާދެ، އެއީ މިނިސްޓްރީ އޮފް ޕްރޮވިންޝަލް އެފެއަރޒް އަދި އެމިނިސްޓްރީގެ ދަށުން ހިނގަމުން އަންނަ، ރާއްޖެތެރެ ތަރައްޤީ ކުރުމަށް ލަފާދޭ މަޖްލިސް. ވީމާ، އެމަޖްލިސްގެ މެމްބަރުންނަށާއި، އަދި އެމިނިސްޓްރީގެ ވެރިންނަށް މިޖަލްސާގައި ޝުކުރުއަދާކުރުމަކީ އަޅުގަނޑުގެ އުފަލެއް ކަމުގައި ދެކެން. އެމިނިސްޓްރީއަށް ވަރަށް ބޮޑަށް އިހުސާސް ކުރެއްވޭ، ދައުލަތުން މިހާރު ރާއްޖެތެރެއަށް ދެމުންގެންދާ އަހަންމިއްޔަތާއި، ދެމުންގެންދާ ސަމާލުކަން. ރާއްޖެތެރެ ތަރައްޤީކުރުމަށް ދައުލަތުން މަސައްކަތްކުރަން ބޭނުންވާ މިންވަރު އެމިނިސްޓްރީއަށް އިހުސާސް ކުރެއްވޭތީ، އެމަސައްކަތްތައް ކާމިޔާބު ކުރެއްވުމަށްޓަކައި، އެމިނިސްޓްރީން މިފަދަ ޕުރޮގުރާމުތައް ރާއްވަމުން އެ ގެންދަވަނީ. މީގެކުރިން ވެރިން ތަމްރީނު ކުރުމުގެ ދެކޯސް ފުރިހަމަވެގެން ހިނގައްޖެ. އެކޯހުގެ ބޭނުން އެ ވެރިންނަށް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިހުސާސް ކުރެއްވިފައި. އަދި މާ ލަހެއްނުވެ ރާއްޖެތެރެއިންވެސް އެކޯހުގެ ފައިދާތައް ފެންނަމުންދާނެ.\nއާދެ، އަތޮޅުވެރިންނާ ބައްދަލުކޮށް، އެކިއެކި އަތޮޅުތަކުގެ އަތޮޅުވެރިންނާ ބައްދަލުކޮށް ވާހަކަ ދައްކައިލުމަށް ލިބޭ ފުރުޞަތަކީ އަޅުގަނޑު ދެކޭގޮތުގައި ވަރަށް އަގުހުރި ފުރުޞަތެއް. އެހެން ކަމަށްވުމާއެކު ދެތިންބަހެއް އަދިވެސް އަޅުގަނޑު ދަންނަވައިލަން ގަސްދުކުރަން. އޭގެތެރެއިން އެއްވާހަކައަކީ، ރާއްޖެތެރެ ތަރައްޤީކުރުމުގައި ރާއްޖެތެރޭގެ ކަންތައްތައް އިޞްލާޙު ކުރެއްވުމުގައި އަތޮޅުވެރިން މިހާރަށްވުރެވެސް ބޮޑަށް ހަރަކާތްތެރިވެވަޑައިގަންނަވަން ޖެހޭނެ ކަމަށް އަޅުގަނޑަށް ފެނެއޭ. އާދެ، ކުރިންވެސް އަޅުގަނޑު ދެންނެވިފަދައިން، ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ހުރިހާ ކަމެއް އަތޮޅުތަކުގައި ހިންގަވަން ތިއްބެވި ވެރިންނަކީ، އަތޮޅުވެރިން. ރާއްޖޭގައި، ރާއްޖެތެރޭގައި ޢަމްދުން ތަޢުލީމުގެ ކަންތައް ހުރިގޮތުންނާއި، އަދި ރާއްޖެތެރޭގައި އެކިއެކި ދަތިތައް ހުރިގޮތުން ރާއްޖެތެރޭގެ ރައްޔިތުންނަށް އެމީހުން އަމިއްލައަށް އެކި ކަންކަން ފަށައިގަތުން އެއީ ފަސޭހަމަކަމަކަށްނުވާނެ. އެހެންވީމާ، ކަންތައްތައް ފަށައިގަނެވޭނީވެސް އަތޮޅުވެރިން ކޮންމެވެސް އިޝާރާތެއް ކުރައްވައިގެން، އަތޮޅުވެރިން އެކަމަށް ބާރު އަޅުއްވައިގެން، އަތޮޅުވެރިން ލަފާދެއްވައިގެން، އަތޮޅުވެރިން އެކަމެއް ހަރަކާތް ކުރައްވައިގެން. އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑުގެ އެދުމަކީ، ކޮންމެ އަތޮޅެއްގައިވެސް ތަރައްޤީ ކުރުމާބެހޭ ކަންތައްތައް ހިންގަވަން ފެއްޓެވުމުގައި، އަތޮޅުވެރިން އިތުރު ބާރެއްލެއްވުން. އެމަސައްކަތްތައް އެއީ، ރައްޔިތުން ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތްތަކެއް ކަމުގައިވިޔަސް ރައްޔިތުން އެފަދަ ކަމަކާ ދޭތެރޭގައި ޚިޔާލުކޮށްގެން ކަމެއް ހުށަހަޅަންދެން އަތޮޅުވެރިން ނުތިއްބެވުން.\nދައުލަތުން މިހާރު ރާއްޖެތެރެ ތަރައްޤީ ކުރުމަށް ކަނޑައަޅައިގެން މިއުޅޭ މަޝްރޫޢުގައި ހިމެނޭ ބައެއް ކަންތައްތައް އަދިވެސް ރާއްޖެތެރޭގައި ނުހިނގައި އެބަހުރި. އަޅުގަނޑު ރާއްޖެތެރެއަށް މިކުރާ ދަތުރުތަކުން އެމަސައްކަތްތައް ހިނގާ ނުހިނގާގޮތް ވަރަށް ރަނގަޅަށް ސާފުވޭ. ބައެއް ކަހަލަ ކަންތައްތައް އެ މަޝްރޫޢުގައި ހަމަޖެހިފައި އޮތް ކަމުގައިވިޔަސް އަދި އެކަމާބެހޭ ފައިސާވެސް ހަމަޖެހިފައިވާ ކަމުގައިވިޔަސް އެބަހުރޭ އެއްވެސް ފިޔަވަޅެއްނޭޅި. އަޅުގަނޑު އެބަ ސުވާލުކުރަން ރާއްޖެތެރެއަށް މިގޮސް އުޅޭ އުޅުމުގައި މިވެނިކަމެއްއޮތީ މަޝްރޫޢުގައި ރޭވިފަޔޭ، އެކަން މިހާރު ކިހާހިސާބަކަށް ހިނގައްޖެތޯއޭ، ވަރަށް ގިނަ ފަހަރަށް ޖަވާބުލިބޭ، ރަނގަޅަށް ހިނގަމުންދާކަމަށް. ނޫނީ މިވެނިކަހަލަ ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅިފައިވާކަމަށް. އެއާ ޚިލާފަށް ބައެއް ފަހަރަށް ލިބޭ ޖަވާބަކީ އަދި އެކަން އޮތީ ކުރިޔަށް ނުގޮހޭ، ދެން އަޅުގަނޑު ސުވާލުކުރަނީ ކީއްވެތޯ އެކަން ކުރިއަށް ނުގޮސްއޮތީ. ދެން ބައެއް ފަހަރަށް ލިބޭ ޖަވާބަކީ، އެއީ އެރަށުގެ މީހުން އަދި އެކަމަކަށް ނޭދެޔޭ. އެއީ އަޅުގަނޑުގެ ނުކުތާއަކީ. އެންމެ ފުރަތަމަވެސް އެމަޝްރޫޢު ރޭވީ ދައުލަތުގެ ފަރާތުން. މަޝްރޫޢު ރާވައިފައި އެއަށް އެކަށީގެންވާ، ވަރަށް ބޮޑު ބަޖެޓެއް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކޮށްފައިވޭ. އެބަޖެޓުގެ ދަށުން އެކިއަހަރު އެކި ކަންތައް ކުރަން ހަމަޖައްސައި، ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ފައިސާ ދޫކުރަމުން ގެންދޭ. އެހެންވީމާ، އެ މަޝްރޫޢުގައިވެސް ހިމެނިފައި އޮތް ކަމެއް. އަދި ބަޖެޓުގައި އޭގެ ފައިސާވެސް އެބައޮތް. އަދި އެއަހަރު ކުރިޔަށް ގެންދަންވެސް އޮތީ ސަރުކާރުން ނިންމައިފައި. އެހެންނަމަވެސް އެމަސައްކަތެއް ކުރިޔަކަށްނުދޭ. އެއީ އެރަށުގެ ރައްޔިތުން ނޭދޭތީ. ރަށުގެ ރައްޔިތުންނަށް ކިހިނެއްތޯ އެނގެނީ، އެކަމެއް އޮތީ ކުރިން ކަނޑައެޅިފައިކަން، އަނެއްކާ އެއަހަރަކު ހިންގާ ގޮތަށްވެސް އޮތީ ސަރުކާރުން ނިންމައިފައިކަން، އެއާބެހޭ ފައިސާވެސް އޮތީ ހަމަޖެހިފައިކަން. ރައްޔިތުންނަކަށް އެހުރިހާ ކަމެއް ސާފެއްނުވާނެ. އަދި އަޅުގަނޑު ކުރިން ދެންނެވި ސަބަބަށްޓަކައި ރައްޔިތުންނަށް އަމިއްލައަށް ޚިޔާލުކުރުން އެއީވެސް ވާނެ ދަތިކަމަކަށް.\nއެހެންވީމާ، އެކަންކަން ހިންގެވުން ވާނެއޭ އަތޮޅުވެރިންގެ ވާޖިބަކަށް ހައްދަވަން. އަތޮޅުވެރިންނަށް އެންމެ ބޮޑަށް އެނގިވަޑައިގަންނަވާނީ، އެއަތޮޅުތެރޭގައި ކޮންކޮން ކަންކަމެއްތޯ އެ މަޝްރޫޢުގެ ދަށުގައި ހިމެނިފައިވަނީ. އަދި ކޮންކޮން ކަންކަމެއްތޯ މިއަހަރު ކުރިޔަށް ގެންދަނީ. ކޮންކޮން ކަންކަމެއްތޯ މިއަންނަ އަހަރު ކުރިޔަށް ގެންދަން ހަމަޖެހިފައި އޮތީ. އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑުގެ އެދުމަކީ އަދި އިލްތިމާސަކީ މިހާރަށްވުރެ ބޮޑަށް ކަންކަން ފައްޓަވައިގަތުމުގައި އަތޮޅުވެރިން ބާރުއެޅުއްވުން. އަތޮޅުވެރިން ކަންކަން ފައްޓަވައިދެއްވައި، ލަފާދެއްވާ ކަމަށްވަންޏާ ރައްޔިތުން އެކަންތައްތައް ކުރަމުން ގެންދާނެ.\nއާދެ، ދެން އަޅުގަނޑު ދަންނަވައިލަން ބޭނުންވާ އަނެއް ނުކުތާއަކީ، ފައިސާއާބެހޭ ކަންތައްތައް އެއީ ވަރަށް ބޮޑަށް ރައްކާތެރިވެވަޑައިގަންނަވަން ޖެހޭނެ ކަންތައްތަކެކޭ. ވަރަށް ހަރުދަނާ އުސޫލެއްގެމަތިން އަދި ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ކަނޑައަޅައިފައިވާ ގަވާއިދުތަކުގެ މަތިން ހިނގަންޖެހޭނެ ކަންތައްތަކެކޭ. އަޅުގަނޑަށް އެނގޭ މިހާރުވެސް ކޮންމެ އަތޮޅެއްގެ އަތޮޅުވެރިންވެސް ފައިސާއާބެހޭ މައްސަލަތައް ނިންމަވަމުން ގެންދަވަނީ، ވަރަށް ފަރުވާތެރިކަމާއެކުގައިކަން. އެހެން ކަމުގައިވިޔަސް އަދިވެސް ބައެއް އަތޮޅުތަކުގައި، ހިސާބަކަށް ބަލައިލަންޖެހޭ ކަހަލަ މައްސަލަތައްހުރޭ. އެހެން އެ ދިމާވަނީ، ފައިސާއާބެހޭ ކަންތައްތަކުގައި އަތޮޅުވެރިން އަމިއްލައަށް ކުރައްވަންޖެހޭ ކަންތައްތައް ނުކުރެއްވި ހުންނާތީ. އަޅުގަނޑު ކުރީގެ މުނާސަބަތެއްގައިވެސް މިވާހަކަ ދެއްކިން. އަޅުގަނޑު ދެންނެވި ހަނދާންވޭ، ފައިސާއާބެހޭ ކަންތައްތައް ހުންނަންޖެހޭނީ ސީދާ އަތޮޅުވެރިންގެ ބެއްލެވުމުގެ ދަށުގައޭ. އެއީ އެހެންމީހަކާ ހަވާލު ކުރައްވައިގެން ހިންގެވޭނެ ކަންތައްތަކެއްނޫނޭ. ޚާއްޞަކޮށް، މިހާރު ރާއްޖެތެރޭގައި އެކިއެކި ބޮޑެތި މަސައްކަތްތައް ފަށައިގެން ގެންދާއިރު ސަރުކާރުން ވަރަށް ގިނަ އަދަދަކަށް ފައިސާ ގެންގޮސްފައި އަތޮޅުގައި ހުރެދާނެ. މިސްކިތް އަޅަން ބޭނުންވެގެން ސަރުކާރުން އެބަ ދޫކުރޭ ދިހަހާސް ރުފިޔާއިން ނުވަތަ އެއަށްވުރެ މަތީ އަދަދަކުން ފައިސާ. އަދި އެނޫން ކަންކަމަށްވެސް ސަރުކާރުން ވަރަށް މަތީ އަދަދުތަކަށް ފައިސާ ދޫކޮށްފައި އަތޮޅުތަކަށް އެބަފޮނުވާ. އެހާގިނަ އަދަދަކަށް ފައިސާ ގެންގުޅޭ ތަނެއްގައި، ފައިސާއާބެހޭ ކަންތައްތައް ވަރަށް ހަމަޖެހޭ ހަރުދަނާ، ރަނގަޅު އުސޫލަކުން ހިނގާކަމަށް ނުވަންޏާ ވަރަށް ފަސޭހައިން މައްސަލަތައް ނުކުންނާނެ.\nއެހެންވީމާ އަޅުގަނޑު އެދެނީ، މިހާރަށްވުރެވެސް ބޮޑަށް ފައިސާއާބެހޭ ކަންތައްތައް އަތޮޅުވެރިންގެ އަމިއްލަ ބެއްލެވުމުގެ ދަށަށް ގެންނަވައި، އަތޮޅުވެރިން އެއާ ބެހޭ ހުރިހާ ކަމެއް ކުރައްވަމުން ގެންދެވުން. މިބަހުގެ މުރާދަކީ އެއްވެސް ހާލެއްގައި އެހުރިހާ ފޮތްތަކުގައި ހިސާބުތައް ލިޔުއްވައި، އެކަހަލަ ކަންތައްތައް ކުރައްވަން ޖެހޭނެއެކޭނޫން. އެހެން ނަމަވެސް އެހަރަދު ކުރައްވަންޖެހޭ ކަންތައްތަކާއި، ހަރަދުވެފައިވާ މިންވަރާއި، ބާކީހުރި އެއްޗަކާ، މިހެންގޮސް ނުވަތަ ތިޖޫރީގައި ހުންނަންޖެހޭ ފައިސާއާ، މިހުރިހާ އެއްޗެއް އަތޮޅުވެރިންނަށް ރަނގަޅަށް އެނގިވަޑައިގަންނަވަންވާނެއޭ. ސުވާލެއް އައިމާ އަތޮޅުވެރިންނަށް ވަގުތުން ޖަވާބުދެއްވެންވާނެއޭ. އެއީ އެކަމެއް ބައްލަވައިފައެއްނޫނޭ ޖަވާބު ދެއްވަން ޖެހޭނީއަކީ. އަތޮޅުވެރިންނަށް އެމަޢުލޫމާތު އޮންނަންޖެހޭނީ އެނގިވަޑައިގެންފައި. އެހެންވީމާ، އެކަހަލަ ކަންތަކަށް ޚާއްޞަކޮށް ފައިސާއާ ބެހޭ ކަންތަކަށް، އިތުރު ސަމާލުކަމެއް ދެއްވުން އެއީ އަޅުގަނޑު ވަރަށް ބޮޑަށް އެދޭ ކަމެއް.\nއާދެ، ކޮންމެއަކަސް މިކޯހަކީ، މީގެކުރިން މިތާނގައި ވާހަކަ ދެއްކެވި ދެބޭފުޅުންވެސް ވަރަށް ރަނގަޅަށް ބަޔާންކޮށްދެއްވި ފަދައިން، ވަރަށް މުހިންމު ކޯހެއް. މިކޯހުގެ ސަބަބުން ރާއްޖެތެރެ ތަރައްޤީކުރުމަށް އިތުރުބާރެއް ލިބޭނެކަމާމެދަކު ޝައްކެއްނެތް. އަޅުގަނޑު ޔަޤީންކުރަން، މިކޯހުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގަންނަވާ ހުރިހާ އަތޮޅުވެރިންވެސް ވަރަށް ފަރުވާތެރިކަމާއެކު، މިކޯހުގެ ކަންތައްތައް ކުރިޔަށް ގެންދަވާނެކަމަށް. އަދި އަތޮޅުވެރިންނަށް އެ ލިބިވަޑައިގަންނަވާ ފައިދާ، ލިބިވަޑައިގަންނަވާ އިރުޝާދުތައް ވަރަށް ރަނގަޅަށް ހަނދުމަފުޅު ކުރައްވައިގެން އަތޮޅަށް ވަޑައިގެން އަތޮޅުގެ ކަންތައްތައް ކުރިޔަށް ގެންދަވާނެކަމަށް. ސަރުކާރުގެ ބޭނުމަކީ، ސަރުކާރުން ރައްޔިތުންނަށް ކޮށްދޭ ޚިދުމަތްތައް ވީހާ ހަލުވިކަމާއެކު، ވީހާ ފުރިހަމަކަމާއެކު ކުރިޔަށްގެންދެވޭނެ އިންތިޒާމުތައް ހަމަޖެއްސުން.\nއަޅުގަނޑުމެންގެ ސަރުކާރުގެ ކަންތައްތައް އަދިވެސް ހުންނަގޮތުން ބައެއް ކަހަލަ ކަންތައްތައް ހިނގަނީ ވަރަށް ލަހުން. ވަރަށް ގިނަފަހަރަށް ސުވާލުކުރަންޖެހޭ، އެކިކަންތައްތައް ހިނގަމުންދާގޮތާ ދޭތެރޭގައި. ސުވާލު ކުރީމާ ފެންނަނީ ބައެއްކަހަލަ ކަންތައްތައް ކޮންމެވެސް ސަބަބަކާހުރެ ވަރަށް ގިނަ ދުވަސް ވަންދެން ހުއްޓިފައި ހުންނަކަން އެނގެމުންދަނީ. އެހެންވީމާ، ސަރުކާރުގެ މެޝިނަރީ، ސަރުކާރުން ހިންގާ ކަންތައްތައް މިހާރަށްވުރެ އަވަހަށް ހިނގާނެގޮތެއް ހެދުން އެއީ ސަރުކާރުގެ ވަރަށް ބޮޑު ބޭނުމެއް. އެހެންވޭތޯ އަޅުގަނޑު ވަރަށް ގިނަ މަސައްކަތްތައް ކުރަމުން އެބަގެންދަން. އަތޮޅުތަކުގައި މިދެންނެވި ކަހަލަ ކަންތައްތައް ކުރިޔަށްދާނީ، ހަލުވިކަމާއެކު ކުރިޔަށްދާނީ، އަތޮޅުވެރިން އެކަމުގައި ހަރަކާތްތެރިވެވަޑައިގެންނެވި މިންވަރަކުން. އެކަން، ކޮންމެ އަތޮޅެއްގެވެސް އަތޮޅުވެރިޔަކު ވަރަށް ބޮޑަށް ހަނދާންކުރެއްވުން އަޅުގަނޑު އެދެން. އަޅުގަނޑު ކުރިންވެސް ދެންނެވި ފަދައިން، ރައްޔިތުން ނޭދޭތީ ނުވަތަ އެކަމަށް އަދި އެއްވެސް މީހަކު ސުވާލެއްނުކުރާތީ، ކަމެއް ނުފަށްޓަވައި އޮވެގެނެއްނުވާނެ. އަތޮޅުވެރިން އަމިއްލަފުޅަށް، އެކި ކަންކަން ފަށްޓަވައި، މިނިސްޓްރީ އޮފް ޕްރޮވިންޝަލް އެފެއަރޒްގެ ލަފާ ހޯއްދަވައިގެން ކަންކަމާއިގެން ކުރިޔަށް ވަޑައިގަންނަވަންވާނެ. އެހެންނޫނިއްޔާ މަޝްރޫޢުތައް އޮންނާނީ ހަމަ ކަރުދާހުގައި. އެމަޝްރޫޢު ރޭވިފައި އޮންނަގޮތަށް ފައިސާވެސް ހުންނާނީ، ބަޖެޓުގައި ކަނޑައެޅިފައި އޮތް ގޮތަށް. އެއިން އަތޮޅަށް ކުރާ އެއްވެސް ފައިދާއެއް ނޯންނާނެ.\nއާދެ، އެހެންވީމާ އަޅުގަނޑުގެ އުއްމީދަކީ، މިކޯހުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގަންނަވާ ހުރިހާ އަތޮޅުވެރިންވެސް ކޯހުން ލިބިވަޑައިގަންނަވާ އިރުޝާދުތައް ރަނގަޅަށް ހަނދާން ކުރެއްވުން. އަދި ލިބިވަޑައިގަންނަވާ މަޢުލޫމާތު ރަނގަޅަށް ހަނދާންކުރެއްވުން. ކޯސް ނިންމަވައިގެން އަތޮޅަށް ވަޑައިގެން އަތޮޅު ތަރައްޤީ ކުރެއްވުމުގެ މަސައްކަތުގައި މިހާރަށްވުރެ ބޮޑަށް މަސައްކަތް ކުރައްވަމުން ގެންދެވުން. އާދެ، އަޅުގަނޑު ޝައްކެއްނުކުރަން، މިކޯހުގެ ނަތީޖާ ރަނގަޅުވާނެކަމާ ދޭތެރެއަކު. މިކޯހުން ލިބެންވާ ފައިދާ އަތޮޅުވެރިންނަށް ލިބޭނެކަން ޔަޤީން. ހަމައެފަދައިން، އެކޯހުގެ ފައިދާ ރައްދުވާންވީ ފަރާތަށް ޙަޤީގަތުގައި ރައްދުވާނެކަން. އެއީ، އަތޮޅުތަކުގެ ރައްޔިތުން. ތިޔަބޭފުޅުންނަށް މިއެރުވެނީ، ކަންތައްތައް ކުރިޔަށް ގެންދަވާނެ ގޮތުގެ އިރުޝާދު. އަދި ތިޔަބޭފުޅުން އަތޮޅުތަކުގައި ހުރި އެކިއެކި ދަތިތަކާއި އެކިއެކި އުނދަގޫތައް ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކަށް ހުށަހެޅުއްވުމުން ލިބިވަޑައިގަންނަވާ އިރުޝާދުތައް. އެއިރުޝާދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތީން ޙަޤީޤަތުގައި މިކޯހުގެ ފައިދާ ރައްދުވާންޖެހެނީ، އަތޮޅުތަކަށް، އެއަތޮޅުތަކުގެ ރައްޔިތުންނަށް. އެހެންވީމާ، ތިޔަބޭފުޅުން މެދުވެރިވެވަޑައިގަންނަވައިގެން، ސަރުކާރުގެ ޚިދުމަތްތައް ރާއްޖެތެރޭގެ ރައްޔިތުންނަށް ވީހާ ފުރިހަމަކޮށް، ވީހާ ރަނގަޅަކަށް، ވީހާ ހަލުވިކަމާއެކު ރައްދުކުރުން އެއީ ސަރުކާރުގެ ބޭނުމަކީ. އަދި އެއީ މިކޯސް ރޭވުމުގެވެސް މަޤްޞަދަކީ.\nކޮންމެއަކަސް ކޯހުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގަންނަވާ ހުރިހާ ފަރާތްތަކަށް ވަރަށް ފުރިހަމަ ކާމިޔާބީއަކަށް އަޅުގަނޑު އެދެން. އަދި އަޅުގަނޑު ޔަޤީންކުރަން، މިކޯހުގެ ސަބަބުން ތިޔަބޭފުޅުންނަށް ތިޔަ ލިބިވަޑައިގަންނަވާ ފައިދާތައް ޢަމަލީގޮތުން ސާބިތުކޮށްދެއްވާނެ ކަމަށް.


Igthisaadhah Gehllun Libey Fadha Amalu Thakun Dhuruvumah MACI In Ilthimaas Kohfi - Vaguthu\nއިގްތިސާދަށް ގެއްލުން ލިބޭ ފަދަ އަމަލުތަކުން ދުރުވުމަށް މަސީ އިން އިލްތިމާސްކޮށްފި\nއިގްތިސާދަށް ގެއްލުން ލިބޭ ފަދަ އަމަލުތަކުން ދުރުވުމަށް މޯލްޑިވްސް އެސޯސިއޭޝަން އޮފް ކޮންސްޓްރަކްޝަން އިންޑަސްޓްރީ (މަސީ) އިން އިލްތިމާސްކޮށްފިއެވެ.\nމަސީ އިން މިއަދު ނެރުނު ނޫސްބަޔާނެއްގައި ވިދާޅުވީ އިގްތިސާދީ ގޮތުން ރާއްޖެ ދަތުރުކުރަމުންދަނީ ދުނިޔޭގެ ނިސްބަތުގައި ވެސް ފާހަގަކޮށްލެވޭ ހަލުވިމިނެއްގައި ކަމަށެވެ.\nއަދި މިފަދަ ދަނޑިވަޅެއްގައި ރާއްޖޭގެ ވިޔަފާރިތަކަށާއި އިގްތިސާދަށް ފޫނުބެއްދޭ ވަރުގެ ގެއްލުމެއް ލިބޭފަދަ އަމަލުތަކުން ދުރުވެ ހުރިހާ ދިވެހިން ތިބުމަކީ އެ އެސޯސިއޭޝަނާއި އަދި ކޮންސްޓްރަކްޝަން ދާއިރާގައި މަސައްކަތް ކުރާ ހުރިހާ ފަރާތްތަކެއްގެ އެދުމެއް ކަމަށެވެ.\n"މި ދަނޑިވަޅުގައި ގައުމުގެ މަސްލަހަތު ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި އެންމެހައި ފަރާތްތަކުން ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ މަސައްކަތްތަކަށް މި އެސޯސިއޭޝަނުން ފުރިހަމަ އެއްބާރުލުން ލިބިގެންދާނެ ވާހަކަ ދަންނަވަމެވެ" މަސީގެ ބަޔާނުގައި ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.\nރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަހު ހަލަބޮލިވެގެން ގޮސްފައިވަނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުން މި މަހުގެ އެއްވަނަ ދުވަހުގެރޭ ނެރުނު އަމުރަކާ ގުޅިގެންނެވެ. އެ އަމުރުގައި ވަނީ ހައްޔަރުކޮށްފައި ތިބި ހުރިހާ ސިޔާސީ ލީޑަރުން ވަގުތުން މިނިވަން ކުރުމަށް އަންގާފައެވެ. ނަމަވެސް ފަހުން ސުޕްރީމް ކޯޓުން ވަނީ އެ އަމުރު ބާތިލުކޮށްފައެވެ.\nނަމަވެސް އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން އަދިވެސް ދަނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ސިޔާސީ ފަރާތްތައް ދޫކޮށްލަން ކުރި އަމުރު ތަންފީޒު ކުރުމަށް ގޮވާލާ މުޒާހަރާ ކުރަމުންނެވެ.


Sushanth Ah Eynage Furathama Producer Tributeh Dhinee Vedioakun - Vaguthu\nސުޝާންތް އަށް އޭނާގެ ފުރަތަމަ ޕްރޮޑިއުސަރ އެކްތާ ކަޕޫރު ޓްރިބިއުޓެއް ދިނީ ވީޑިއޯއަކުން\nދަންޖެހިފައި ހުއްޓާ ފެނުނު ބޮލީވުޑްގެ އެކްޓަރ ޝުޝަންތް ރާޖްޕުޓް ސިންގގެ ފުރަތަމަ ޓީވީ ސީރީޒްގެ ޕްރޮޑިއުސަރ އެކްތާ ކަޕޫރު ސުޝާންތަށް ޚާއްސަ ޓްރިބިއުޓެއް ދީފިއެވެ.\nއޭނާ ވަނީ ސުޝާންތް އާއި އެކު ނަގާފައިވާ ފޮޓޯތައް އެކުލަވާލާއިގެން ވީޑިއޯއެއް މީސްމީޑިއާގައި ހިއްސާކޮށްފައެެވެ.\nއެކްތާ ވަނީ ސުޝާންތް ނެތްކަން އޭނާ އަށް ގަބޫލުކުރަން ވެސް އުނދަނގޫކަމަށެވެ.\nސުޝަންތް މަރުވެފައި އޮއްވާ ފެނުނީ އޭނާ ދިރިއުޅެމުންދާ ގޭގެ ތެރެއިންނެވެ. އޭނާ މަރުވީ ދަން ޖެހިގެންނެވެ. އޭނާ ޑިޕްރެޝަންގައި އުޅެމުންދާތާ ހައެއްކަ މަސް ވެދާނެ ކަމަށް ފުލުހުން ވެސް ވަނީ ބުނެފައެވެ.\nއޭނާ ވަޅުލުމުގެ ކަންކަން އިއްޔެ ވަނީ ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައެވެ. އެކަމުގައި އޭނާގެ އާއިލާއާ ރަހުމަތްތެރިން ބައިވެރިވިއެވެ. އަދި އޭނާގެ ބައްޕަ ވަނީ އިއްޔެ ޕަތްނާއިން މުމްބާއީއަށް އައިސްފައެެވެ.\nޒީޓީވީއިން ގެނެސްދިން ޕަވިތްރަ ރިޝްތާއިން އެތައް ބައެއްގެ ލޯބި ހޯދި ސުޝާންތް އެންމެ ފުރަތަމަ ފެނިގެން ދިޔަ ހިންދީ ފިލްމަކީ އަބިޝޭކް ކަޕޫރްގެ "ކައިޕޯޗޭ"އެވެ. އެ ފިލްމާއި އެކު އޭނާ ވަނީ ފިލްމް ފެއަރ އެވޯޑްގެ އެންމެ މޮޅު ފިރިހެން އެކްޓަރ (ޑެބިއު)ގެ ރޯލަށް ނޮމިނޭޓްވެފައެވެ. އެހާހިސާބުން ފެށިގެން އޭނާގެ ފިލްމީ ކެރިއާ ދުވަހަކަށް ވުރެ ދުވަހެއް ދިޔައީ ކުރިއަށެވެ.\nއެމްއެސް ދޯނީ އާއި، ޗިޗޯރޭ ފަދަ ކާމިޔާބު ފިލްމްތައް އާއްމުންނާއި ހަމައަށް ގެންސްދިން ސުޝާންތްގެ ފްލޮޕް ފިލްމްތައް ވެސް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ހުއްޓެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ރާބްތާ އާއި، ޑިޓެކްޓިވް ބޮމްކޭޝް ބަކްޝީ ހިމެނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އޭނާ އަށް ބޮލީވުޑްގެ އެތައް ހުށަހެޅުމެއް ލިބި އޭނާ އައީ ބޮލީވުޑްގައި އަލިގަދަކޮށް ފިޔަޖަހަމުންނެވެ. އަދި މި ޖީލުގެ އެންމެ ކުޅަދާނަ އެއް އެކްޓަރުގެ ގޮތުގައި ކްރިޓިކްސް އިންވެސް އައީ އޭނާ ފާހަގަކުރަމުންނެވެ.


JP ge riyaasee candidate hovumuge baaru council ah dheefi\nޖުމްހޫރީ ޕާޓީގެ ކޮންގްރެސްގެ ތެރެއިން - ފޮޓޯ: ރާއްޖެޓީވީ\nޖުމްހޫރީ ޕާޓީގެ ރިޔާސީ ކެންޑިޑޭޓަކަށް ޕާޓީގެ ލީޑަރު އޮޓަމެޓިކުންވާ ގޮތް ބަދަލުކޮށް ރިޔާސީ ކެންޑިޑޭޓް ހޮވުމުގެ ބާރު އެ ޕާޓީގެ ކައުންސިލަށް ދޭ ގޮތަށް އަސާސީ ގަވައިދު އިސްލާހުކޮށްފި އެވެ.\nއެ ޕާޓީގެ އަސާސީ ގަވައިދު މިއަދާ ހަމައަށް އޮތް ގޮތުން ޕާޓީން ނެރޭ ރިޔާސީ ކެންޑިޑޭޓަކީ ޕާޓީގެ ލީޑަރެވެ. އެއީ ޕާޓީގެ ލީޑަރަށް އޮޓަމެޓިކުން ލިބޭ ޓިކެޓެކެވެ.\nމިހާރު ކުރިއަށްދާ ޖުމްހޫރީ ޕާޓީގެ ކޮންގްރެސްގައި އިސްލާހުކޮށްފައިވާ އަސާސީ ގަވައިދުގެ 47 ވަނަ މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި ޕާޓީގެ ރިޔާސީ ކެންޑިޑޭޓް ހޮވާނީ ޕްރައިމަރީއަކުންނެވެ. އެ ޕްރައިމަރީގައި ވޯޓުލުމުގެ ހައްގު ލިބޭނީ ޕާޓީގެ ކައުންސިލަށެވެ.\nޖުމްހޫރީ ޕާޓީގެ އެންމެ ބާރުގަދަ ގުނަވަން ކަމަށްވާ ކައުންސިލްގައި އަސާސީ ގަވައިދުގައިވާ ގޮތުން އެ ޕާޓީގެ އިސް މަގާމުތައް ކަމަށްވާ ލީޑަރާއި ނައިބު ހަތަރު ލީޑަރުންނާއި ރައީސް އާއި ނައިބު ރައީސް ހިމެނެ އެވެ. އޭގެ އިތުރުން ޕާޓީގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންނާއި ވަޒީރުން ވެސް ހިމެނެ އެވެ. ޕާޓީގެ އިދާރީ އިސް ބޭފުޅުން ވެސް ކައުންސިލްގައި ތިއްބަ އެވެ.\nގައުމީ ކޮންގްރެސްއިން 15 މެންބަރަކު ކައުންސިލަށް ހޮވަން ޖެހޭނެ ކަމަށް ވެސް އަސާސީ ގަވައިދުގައި ބުނެފައިވެ އެވެ. އެ މަގާމަށް ވޯޓުލުމުގެ ކަންކަން މިހާރު ކުރިއަށްދާއިރު މަގާމަށް 22 ބޭފުޅަކު ކުރިމަތިލައްވާފައިވެ އެވެ.\nކައުންސިލްގައި ބައިވެރިވެވޭނެ ގޮތް ވެސް ބަދަލުކޮށްފައިވެ އެވެ. އެގޮތުން ކައުންސިލްގެ ބައްދަލުވުންތަކަށް ހާޒިރު ނުވެވޭނެ މަގުބޫލް އުޒުރެއްވާނަމަ މުއާސަލާތީ ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކޮށްގެން ބައްދަލުވުންތަކުގައި ބައިވެރިވެ އަތް ނަގައިގެން ވޯޓު ދެވޭނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އެމީހަކަށް ޕާޓީގެ ރިޔާސަތު ނުބެލެހެއްޓޭނެ ކަމަށް ވެސް އިސްލާހުގައިވެ އެވެ.\nއަސާސީ ގަވައިދު މިގޮތަށް އިސްލާހުކޮށްފައިވާއިރު ޕާޓީގެ ރައީސް ކަމަށް އަލީ ވަހީދު ވަނީ ކުރިމަތިލައްވާފަ އެވެ. އަލީ ވަހީދު މިހާރު ބޭރުގައި ދިރިއުޅުއްވާއިރު އޭނާ ރައީސް ކަމަށް ހޮވިވަޑައިގެންނެވި ނަމަވެސް ކައުންސިލްގެ ރިޔާސަތު ބެލެހެއްޓުމުގެ ފުރުސަތު ގަވައިދަށް އިސްލާހު ގެނައި ގޮތުން ނުލިބޭނެ އެވެ. އަދި ލީޑަރަށްފަހު ހުރިހާ ބާރުތަކެއް ވެސް ރައީސްގެ ބަދަލުގައި ނައިބު ލީޑަރަށް ލިބިގެންދާ ގޮތަށް ވެސް އިސްލާހު ވަނީ ފާސްކޮށްފަ އެވެ.


Ajuvaa kadhurun ethah sihhee faidhaa eh\nއާންމުގޮތެއްގައި ކަދުރު ރާއްޖޭގެ ކޮންމެ ގެޔަކުންވެސް ފެންނާނީ ރޯދަމަހުއެވެ. ރޯދަވިއްލުމައް ސުންނަތްވެގެންވާ، ފޮނިކަމުން ފުރިފައިވާ މޭވާއެކެވެ. ރަސޫލާ (صلى الله عليه وسلم) ޙަދީޘް ކުރެއްވިކަމަށް އައިސްފައިވެއެވެ. “ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެއްވެސް މީހަކު ރޯދައަށް ހުރިނަމަ، އެމީހަކު ކަދުރުން ރޯދަ ވީއްލާށެވެ. އެމީހަކު އަތުގައި ކަދުރު ނެތް ނަމަ ދެން ފެނުންނެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ފެނަކީ ޠާހިރު ކުރުވާ އެއްޗެކެވެ.”\nއަޖުވާ ކަދުރަކީ މިއީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ އަގުބޮޑު ކަދުރުކަމުގައި ފާހަގަ ކޮއްލެވޭ ކަދުރެކެވެ.\nކަދުރުގެ ވައްތަރުތައް ގިނަ ކަމުގައިވީއިރުވެސް އަޖްވާކަދުރަކީ ވަކިން ހާއްސަކޮން އިތުރު ސިއްހީ ފައިދާ ތަކެއް އެކުލެވޭ ކަމަ ނަންގަނެވޭ އެއްކަދުރެވެ. އަދި7އަޖްވާކަދުރު ހެނދުނު ކައިފިމީހަކައް އެއްވެސް ސިހުރެއް އަދި ވިހައެއް އޭނާއައް އެދުވަހުގާތެއްނުވާނެކަން ރަސޫލާ (صلى الله عليه وسلم) ހަދީޘްއަކުން އަހަރެމެންނައް އެނގިގެންދެޔެއެވެ.\nމީގެ އިތިރުން އަޖްވާ ކަދުރަކީ ސުވަރުގޭގެ މޭވާއެއްކަންވެސް ރަސޫލާ (صلى الله عليه وسلم) ހަދީޘްއަކުން ރިވާވެގެންވެއެވެ.\nއަޖްވާކަދުރުން ލިބޭ އެހެނިހެން ފައިދާތަކުގެ ތެރެއިން؛\n– މި މޭވާގައި ހިމެނޭ އެތަކައް ޕޮރޮޓީންސް އާއި މިނެރަލްސްއުން ހަށިގަނޑު ހެދިބޮޑުވުމަށާއި ހަލާކުވެފައިހުންނަތަންތަން ފަސޭހަވުމުގައި އެހީތެރިވެދެއެވެ.\n– ލޭމައްޗައް ދިޔުމުންނާއި ކިޑްނީގެ ދުޅަހެޔޮކަން ދެމެހެއްޓުމައްޓަކައި އެހީތެރިވެދެއެވެ.\n– ހަޖަމްކުރުމުގެ ނިޒާމްގެ މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށް އެހީވެދީ އެނިޒާމުގެ މަސައްކަތް އިތުރައް ރަގަނޅުވެގެންދެޔެއެވެ.\n– ދަގަނޑުގެ މާއްދާ އަޖްވާކަދުރުގައި ހިމެނިފައިހުރުމުގެ ސަބަބުން އެނީމިއާ ބަލިން ރައްކާތެރިވުމަށް އެހީވެދެއެވެ.\n– ދަރިން ވިހެއުމުގައި ފަސޭހަވެގެންދެޔެއެވެ.\nފަހުގެ ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި ކެންސަރ ފަދަބަލިތަކުން ރައްކާތެރިކޮއްދޭ ބާވަތްވަނީ މި ކަދުރުންފެނިފައެވެ. މިދިރާސާ ކުރެވިފައިވަނީ “ރިޔާދް ބޭސްޑް ކިންގް ސައުދު ޔުނިވަރސިޓީ” ގައި، އަޖްވާކަދުރުން ލިބޭ ފައިދާތައް ދިރާސާކުރުމުގަޔެއެވެ.\nއަޖްވާ ކަދުރުގައި ހިމެނޭ ވިޓަމިންސްގެ ސަބަބުން ލޮލުގެ ފެނުން ރަނގަޅުވުމަށް އެހީތެރި ވެދެއެވެ. ހިތުގެ މައްސަލަތައް ފަސޭހަވެގެންދެޔެއެވެ.


Covid ge iss safufai masakkaiy kuraa 125 meeheh ge gain Anti body fenifaivey: ADK | Mihaaru\nކޮވިޑް-19 އަށް ޓެސްޓުކުރަން ބޭނުންވާ ޕީސީއާރު މެޝިން އިންސްޓޯލްކޮށް އެކަމުގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށްދަނީ.-- ފޮޓޯ: އޭޑީކޭ ޓްރޭޑް ކުންފުނި\nއިސް ސަފުގައި މަސައްކަތްކުރާ 125 މީހެއްގެ ގައިން އެންޓި ބޮޑީ ފެނިފައިވޭ: އޭޑީކޭ\n18 ސެޕްޓެމްބަރ 2020 - 13:58 15 comments\nހަށިގަނޑުގައި އެންޓިބޮޑީ ހުރުމަކީ ވައިރަސް ހުރެ އެއާ ދެކޮޅަށް ހަށިގަނޑު މަސައްކަތްކޮށްފައި ވުމެވެ. އެހަންކަމުން 125 މީހުންނަކީ ބަލީގެ އަލާމާތް ނުފެނި އަދި ބަލިޖެހިފައި ހުރިކަން ނޭނގި ރަނގަޅުވެފައި ތިބި މީހުން ކަމަށް ބެލެވިދާނެ އެވެ.\nފްރަންޓްލައިން ވޯކަރުންގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ މީހުންނާއި އެ މީހުންގެ ގޭގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންގެ އެންޓިބޮޑީ ޓެސްޓު އޭޑީކޭއިން ހަދަން ފެށީ މިދިޔަ ޖުލައި މަހުގެ އެވެ. އެ ހޮސްޕިޓަލުން ލަފާކުރާ ގޮތުގައި މާލެ ސަރަހައްދުގައި ފްރަންޓްލައިން ވޯކަރުންގެ ގޮތުގައި 90،000 މީހުން މަސައްކަތްކުރާއިރު އޭގެ ތެރެއިން4ޕަސަންޓު މީހުން ކޮވިޑަށް ޕޮޒިޓިވް ވެފައި ވެ އެވެ.\nއެ ހޮސްޕިޓަލުން ބުނިގޮތުގައި ވައިރަހަށް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުސަތު އެންމެ ބޮޑު މީހުންގެ ތެރެއިން6ޕަސެންޓު މީހުން ގައިން އެންޓިބޮޑީ ފެނިފައި ވެ އެވެ. ސިއްހީ ދާއިރާގައި، ފަރުވާގައި މަސައްކަތްކުރާ 412 މީހުން ޓެސްޓުކުރިއިރު، އޭގެ ތެރެއިން7ޕަސަންޓު މީހުން ގައިން އެންޓިބޮޑީ ފެނުނެވެ. މީގެ އިތުރަށް ކުންފުނިތަކުގައި މަސައްކަތް ކުރާ 1،257 މީހުންގެ އެންޓިބޮޑީ ޓެސްޓު ހެދި އިރު، އޭގެ ތެރެއިން ހަ ޕަސެންޓު މީހުންގެ ގައިން އެންޓިބޮޑީ ފެނިފައިވާ ކަަމަށް ވެސް އެ ހޮސްޕިޓަލުން ބުންޏެވެ.\nޓެސްޓު ހަދާފައި ވަނީ ކޮވިޑް-19އަށް ރާއްޖޭގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ޕީސީއާރު ޓެސްޓު ނުހަދާ މީހުންނެވެ.\nއޭޑީކޭއިން ހަދާފައިވާ އެންޓިބޮޑީ ޓެސްޓުތަކުގެ ރިޕޯޓުތައް މިހާރު ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކާ ހަވާލުކޮށްފައިވާ ކަމަށް އެ ހޮސްޕިޓަލުން ބުންޏެވެ. އަދި އެންޓިބޮޑީ ޓެސްޓަކީ ރާއްޖޭގައި ކޮވިޑް-19ގެ އަސްލު ހާލަތު ދެނެގަނެ އިތުރު ދިރާސާތައް ކުރުމަށް މުހިންމު އެއްޗެއް ކަމަށް ވެސް ހޮސްޕިޓަލުން ބުނެފައި ވެ އެވެ.\nއޭޑީކޭއިން އެންޓިބޮޑީ ޓެސްޓު ހަދަން ފަށާފައި ވަނިކޮށް ހެލްތު މިނިސްޓްރީން ވަނީ މި ދަނޑިވަޅުގައި އަމިއްލައަށް އެންޓިބޮޑީ ޓެސްޓު ނުހެދުމަށް އަންގައިފަ އެވެ. އެގޮތުން ބައެއް އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުންނާއި ކުންފުނިތަކުން ބައެއް މީހުންގެ އެންޓިބޮޑީ ޓެސްޓު ހަދައިދެމުން ދާއިރު، އެ ޓެސްޓުގެ ނަތީޖާ އަށް ރިއާޔަތްކޮށް، ބައެއް މީހުން ފިޔަވަޅު އަޅަމުންދާތީ އެއީ ރަނގަޅު ގޮތް ނޫން ކަމަށް މިނިސްޓްރީން އޭރު ބުންޏެވެ. އަދި އެފަދަ ޓެސްޓެއް ހެދުމަކީ އެ ޓެސްޓު ހަދާ މީހުންނަށް އޮޅުން އަރާނެ ކަމެއް ކަމަށް ވެސް ބުންޏެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް އޭޑީކޭ ހޮސްޕިޓަލް ހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީ


SunOnline: Covid ge aa varient ah positive vee South Africa ge fathuruverieh: HPA\nކޮވިޑުގެ އާ ވޭރިއަންޓަށް ޕޮޒިޓިވްވީ ސައުތު އެފްރިކާއިން އައި ފަތުރުވެރިއެއް: އެޗްޕީއޭ\nމުޙައްމަދު ނާއިލް ހަފީޒް 06 Dec 2021, 14:09\nކޮވިޑް-19ގެ އާ ވޭރިއަންޓް އޮމިކްރޯންއަށް ރާއްޖެއިން ޕޮޒިޓިވްވީ ރާއްޖެ އައި ސައުތު އެފްރިކާ ފަތުރުވެރިއެއްކަމަށް ހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީ (އެޗްޕީއޭ)އިން ބުނެފިއެވެ.\nއެޗްޕީއޭއިން މިއަދު ބުނީ އެ ފަތުރުވެރިޔާއަކީ މިދިޔަ މަހުގެ 21ވަނަ ދުވަހު ރާއްޖެ އައި ފަތުރުވެރިއެއްކަމަށެވެ. އަދި މި ކޭހަކީ އާ ވޭރިއަންޓުގެ ކޭހެއްކަން ޔަގީންވީ މިދިޔަ މަހުގެ 30ވަނަ ދުވަހު ޖީނޯމިކް ސިކުއެންސިން ހެދުމަށް ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ސާމްޕަލްތަކެއް ފޮނުވުމުންކަމަށް އެޗްޕީއޭއިން ބުންޏެވެ.\nއެއާއެކު ރޭ އެޗްޕީއޭއިންވަނީ ރާއްޖެއިން އޮމިކްރޯންގެ ފުރަތަމަ ކޭސް ފެނިފައިވާކަން އިއުލާނުކޮށްފައެވެ.\nއެޗްޕީއޭއިންވަނީ ކޮވިޑުން ރައްކާތެރިވުމަށް އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމަށް އަނެއްކާވެސް ނަސޭހަތްތެރިވެފައެވެ.\nއެގޮތުން ބަލީގެ އަލާމާތެއް ފެންނަނަމަ ފްލޫ ކްލިނިކަށް ދައްކާ ޓެސްޓުކުރުމަށް އެޗްޕީއޭއިންވަނީ އެދިފައެވެ. އަދި މާސްކު އަަޅައި ގައިދުރުކަން އިސްކުރުމަށް އެޗްޕީއޭއިންވަނީ އެދިފައެެވެ.\nއޮމިކްރޯންއަކީ "ވޭރިއަންޓް އޮފް ކޮންސާން" އެއްގެ ގޮތުގައި ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާ ޑަބްލިއުއެޗްއޯއިން ކަނޑައަޅައިފައިވާ ވޭރިއަންޓެކެވެ. މިހާތަނަށް 46 ގައުމަކުން އެ ވޭރިއަންޓްވަނީ ފެނިފައެވެ.\nމާލޭގެ ނަންބަރުތައް އެއްހާހުން މަތީގައި، ޖުމްލަ 2137\nކޮވިޑު އަދަދުތައް މެކުހަށް، މިއަދު އެކަނިވެސް 1209ޕޮޒިޓިވް


Muslimun vikkan jehi app ge massalagai anhenaku hayyaru koffi | ThePress\nމުސްލިމުން ވިއްކަން ޖެހި އެޕްގެ މައްސަލާގައި އަންހެނަކު ހައްޔަރުކޮށްފި\n05 January 2022, 12:14\nއިންޑިއާގައި މުސްލިމް އަންހެނުން ވިއްކަން ޖެހި އެޕް ވަނީ ހުއްޓުވާފަ / ފޮޓޯ: ޖޭކޭ ކްރޯމް\nމުސްލިމުންނަށް ފުރައްސާރަ ކުރުމުގެ ސަގާފަތެއް އޮތް އިންޑިއާގައި 100 އަށް ވުރެ ގިނަ، މުސްލިމު އަންހެނުން "ވިއްކަން" ޖެހި އެޕްލިކޭޝަންއާ ގުޅުން އޮވެގެން، 18 އަހަރުގެ އަންހެނަކު، އިންޑިއާ ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެންގޮސްފިއެވެ.\nބީބީސީއިން ރިޕޯޓް ކޮށްފައި ވާ ގޮތުގައި، އެ އަންހެން މީހާއަކީ، "ބުއްލީ ބާއީ" އެޕް އުފެއްދި ކަމަށް، އިންޑިއާގެ ފުލުހުން ތުހުމަތު ކުރާ މީހާއެވެ. މިއީ މި މައްސަލާގައި ހައްޔަރު ކުރި2ވަނަ މީހާއެވެ. މީގެ ކުރިން ހައްޔަރު ކޮށްފައި ވަނީ 21 އަހަރުގެ މީހެކެވެ. އެއީ އިންޖިނޭރުކަން ކިޔަވަމުން ދިޔަ ދަރިވަރެއް ކަމަށް ހަބަރު ލިބެއެވެ.\nޝްވޭތާ ސިންހް ނަމަކަށް ކިއާ، 18 އަހަރުގެ އަންހެން މީހާ ހައްޔަރު ކޮށްފައި ވަނީ، އިންޖިނޭރުކަން ކިޔަވަމުން ދިޔަ ވިޝާލް ކުމާރާ ސުވާލު ކުރުމުގެ ތެރެއިން، އޭނާގެ ނަން ފެންމަތިވެގެންނެވެ. އޭނާ ހައްޔަރު ކޮށްފައި ވަނީ އުއްތަރަހާންދުންނެވެ.\nޝްވޭތާއާއި ވިޝާލްއާ ދެކޮޅަށް އުފުލާ ދައުވާތަކުގެ ތަފްސީލެއް އަދި ކަށަވަރެއް ނުވެއެވެ.\n"ބުއްލީ ބާއީ" އެޕްގެ މައްސަލާގައި އިންޑިއާގެ3ސްޓޭޓެއްގައި ތަހުގީގުތައް ކުރިއަށް ދާ ކަމަށް މައުލޫމާތު ލިބެއެވެ. މިއީ މިފަދަ ގޮތަކަށް އެޕް ހަދައިގެން މުސްލިމު އަންހެނުނަށް ފުރައްސާރަ ކުރުމުގެ ޖަރީމާ، އިންޑިއާއިން ހިންގާ ފުރަތަމަ ފަހަރެއް ނޫނެވެ. މީގެ ކުޑަ ދުވަސްކޮޅެއް ކުރިންވެސް މިފަދަ އެޕެއްގެ މައްސަލަ ފެންމަތިވިއެވެ.\n"ބުއްލީ ބާއީ" އެޕްގައި ފޮޓޯ ޖަހާ، ވިއްކާ ކަމަށް ބުނެފައި ވާ އަންހެނުންގެ ތެރޭގައި، ބޮލީވުޑްގެ ތަރިއެއްގެ އިތުރުން، ވީނުވީއެއް ނޭނގި ގެއްލިފައިވާ އިންޑިއާ ދަރިވަރެއްގެ، އުމުރުން 65 އަހަރުގެ މަންމަވެސް ހިމެނެއެވެ.\nއަންހެނުން އަންހެނުންގެ ހައްގުތައް އިންސަނީ ހައްގުތައް އިންޑިއާ އެބިއުސް ދީން ލައިފްސްޓައިލް ޓެކްނޮލޮޖީ


ސަންޖޭ ދަތު ހެއްދި ކޮވިޑް ޓެސްޓުގެ ނަތީޖާ ނެގެޓިވް\nބޮލީވުޑްގެ އެކްޓަރ ސަންޖޭ ދަތު\nމިދިޔަ ޖުލައި މަހުގެ 29 ވަނަ ދުވަހު ވަނީ 61 އަހަރު ފުރިފަ\nއޭނާގެ ޙާލު ސްޓޭބަލް ކަމަށް ޑޮކްޓަރުން ބުނޭ\n"އެންޓިޖެން" ޓެސްޓަކުން އޭނާ ކޮވިޑް-19 އަށް ޓެސްޓު ކުރިއިރު ނެގެޓިވް\n9 އޯގަސްޓް 2020 | އާދީއްތަ 18:22\nބޮލީވުޑުގެ މަޝްހޫރު އެކްޓަރ ސަންޖޭ ދަތު- ސަންޖޭއަށް މިއަހަރު ވަނީ 61 އަހަރު ފުރިފައި\nގިނަ ބައެއްގެ ލޯބި ހޯދާފައިވާ އަދި ބޮލީވުޑުގެ މަޝްހޫރު އެކްޓަރ ސަންޖޭ ދަތުގެ ކޮވިޑް-19 ޓެސްޓުގެ ނަތީޖާ ނެގެޓިވްވެއްޖެއެވެ.\nހޮނިހިރު ދުވަހު ސަންޖޭ ދަތު މުމްބާއީގެ ލީލާވަތީ ހޮސްޕިޓަލުގައި އެޑްމިޓް ކުރީ ނޭވާލާން އުނދަގޫވެ މެޔަށް ތަދެއް އެރުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. އަދި ސަންޖޭއަށް އައިސީޔޫގައި މެޑިކަލް އޮބްޒަރވޭޝަންގައި ފަރުވާ ދެމުންދާއިރު، އޭނާގެ ޙާލު ސްޓޭބަލް ކަމަށް ޑޮކްޓަރުން ބުނެއެވެ.\nސަންޖޭ ދަތުގެ ޑޮކްޓަރުންގެ ޓީމާ ޙަވާލާދީ އިންޑިއާގެ ނޫސްތަކުން ރިޕޯޓް ކޮށްފައިވާ ގޮތުން، ސިއްޙީ އުސޫލުތަކުގެ ދަށުން "އެންޓިޖެން" ޓެސްޓަކުން އޭނާ ކޮވިޑަށް ޓެސްޓު ކުރިއިރު، ނަތީޖާ ވަނީ ނެގެޓިވްވެފައެވެ. އެހެންނަމަވެސް އިތުރަށް ޔަޤީން ކުރުމަށް އޭނާގެ ޕީސީއާރް ޓެސްޓް ހެދުމަށް މިހާރު ސާމްޕަލްތައް ވަނީ ނަގާފައެވެ.\nސަންޖޭ ދަތު އޭނާގެ ޓްވިޓަރ އެކައުންޓްގައި ހިއްސާ ކޮށްފައިވާ ޕޯސްޓެއްގައި ވެސް ވަނީ އެކްޓަރު ކޮވިޑަށް ނެގެޓިވްކަން އިއުލާނު ކޮށްފައެވެ. އަދި ލީލާވަތީ ހޮސްޕިޓަލުގެ ޑޮކްޓަރުންނާ ނަރުހުންނަށް ތައުރީފުކޮށް ސަންޖޭ ދަތު ބުނީ،2ދުވަހެއްގެ ތެރޭގައި ހޮސްޕިޓަލުން ދޫކޮށްލާނެ ކަމަށް ބެލެވޭ ކަމަށެވެ.


Hiyaa avashu gai adhi othee undhagoo dhiriulhumeh\nހިޔާ އަވަށުގައި އަދި އުނދަގޫ ދިރިއުޅުމެއް\nހުޅުމާލޭގެ ހިޔާ ފްލެޓްތަކަށް ދެވޭ މަގެއް: ހިޔާ ސަރަހައްދުގެ ދިރިއުުޅުން އަދި އެހާ ފަސޭހައެއް ނޫން -- ފޮޓޯ: އަވަސް\nބޯހިޔާވަހިކަމަށް ހައްލެއް ގެނެސްދިނުމުގެ ގޮތުން ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ސަރުކާރުގައި ހުޅުމާލެގައި ފެށި ހިޔާ ޕްރޮޖެކްޓްގައި ގިނަ އަދަދެއްގެ ފްލެޓް އަޅާފައިވެއެވެ. ރައީސް ޔާމީންގެ ދައުރު ނިމިގެން އެމްޑީޕިއަށާއި ގުޅިފައިވާ ޕާޓީތަކަކަށް ވެރިކަން ލިބިމަށްފަހު ހިޔާ ފްލެޓް ތައް އޭގެ ހައްގު ވެރިންނަށް ދިނުން ގިނަ ދުވަސް ތަކަކަށް ފަސް ކުރަމުން ދިޔަ ނަމަވެސް މިދިއަ ހަތް މަސް ތެރޭ އެތަނުގައި މީހުން އާބަދުވެ ދިރިއުޅުން ފަށައިފައިވަނީ ގުނާ އަދަދު ނުކުރެވޭ ވަރަށެވެ.\nމާލެ ސަރަހައްދުގަ ބޮޑުކުލި ދައްކައިން ކުޑަ ތަންކޮޅެއްގައި ދިރިއުޅުނު އެތައް އާއިލަތަކެއް، ހުޅުމާލެ، "ހިޔާ ސިޓީ" އަށް ބަދަލުވެވުމުން އެކަމާ ހިތްހަމަޖެހެ އެވެ. ރާއްޖޭގެ އެކި ރަށްތަކުގައި ދިރިއުޅުނު ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކު ވެސް، މިހާރު ވަނީ ކޮތަރުކޮށީގެ ނަމުގައި މަޝްހޫރު ކުރި "ހިޔާ ސިޓީގެ" ފްލެޓްތަކަށް ދިރިއުޅުން ބަދަލުކޮށް ދާއިމީ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ހައްލެއް ލިބި ދިރިއުޅެން ފަށައިގެންފަ އެވެ.\nހުޅުމާލެ، ހިޔާ ސިޓީގެ ފްލެޓްތަކަށް ދިރިއުޅުން ބަދަލު ކޮށްފައިވާ ގިނަ ފަރާތްތައް ބުނާ ގޮތުގައި މާލެ ސަރަހައްދުން ދާއިމީ ބޯހިޔާވަހި ކަމެއް ލިބުމުން އެކަމާއި ހިތްހަމަޖެހެ އެވެ.\nއަދި ބައެއް މީހުން ބުނާ ގޮތުގައި މީގެ ކުރިން ދިރިއުޅުން އެތައް މިތަނަށް ބަދަލުކުރަން ޖެހުމާއި، ބައެއް ދުވަސްވަރު އުޅުނު އެއްކޮޓަރީގެ އެޕާޓްމަންޓްތައް ވެސް މިހާރު ބަދަލުވި ހިޔާ ފަލެޓްތަކުގެ ދެ ކޮޓަރީގެ ތަންތަނަށް ވުރެން ކުލި ބޮޑެވެ. އަދި ލިބޭ އެއްޗަކުން ދެކޮޅުނުޖެހޭތީ އެފަދަ ގިނަ މީހުންގެ ދިރިއުޅުން ރަށަށް ވެސް ބަދަލުކުރަން ޖެހުނެވެ.\nގިނަ އަދަދެއްގެ ބަޔަކު މިހާރު ދިރިއުޅެން ފަށާފައިވާ ހިޔާ ސިޓީގެ ފްލެޓްތަކުގައި މިހާރު ފިހާރަތައް ވެސް އިތުރުވެފައި ވެއެވެ. އެހެންވެ ކުރިން ވިޔަފާރި ކުރުމުގައި ހުރި ދަތި ތަކަށް ލުޔެއް ލިބިފައި ވެއެވެ. ނަމަވެސް އެ ސަރަހައްދުގައި އެއްޗެހީގެ އަގުގައި ތަފާތުތައް ބޮޑެވެ. ހިޔާ ސިޓީގެ ގިނަ ބަޔަކު އެކަން ފާހަގަ ކުރެ އެވެ.\nހިޔާ ސިޓީގެ ޓަވަރެއް\nފޭސް އެކެއްގެ ފިހާރަ ތަކުން ވިޔަފާރި ކުރަން ބަހުގެ ހިދުމަތް ހޯދާ މީހުން ވެސް އުޅެ އެވެ. ހުރިހާ އާއިލާއެއްގައި ވެހިކަލް ބޭނުން ކުރިކަމުގައިވީ ނަމަވެސް ، އޮފީސް ތަކަށް ދާމީހުން އަބަދު ގެގައި ނުތިބޭނެތީ ސްކޫލް އަދި މާލެ ސްކޫލްތަކުގަ ކިޔަވާ ދަރިވަރުންނަށް އެމްޓީސީސީގެ ބަހުގެ ހިދުމަތް ލިބެ އެވެ. ނަމަވެސް ބަސް ސްޓޮަޕްތައް ސްކޫލްތަކާއި ދުރުވުމުން ގިނަ ފަހަރަށް ސްކޫލަށް ކުދިން ގެންދެވެނީ ގަޑިޖެހެނެވެ.\n"ހިޔާ ސިޓީ" ގެ އާއިލާއަކުން ބުނި ގޮތުގައި ހަފްތާއެއްގެ ތެރޭ ސްކޫލް ދަތުރުތަކަށް 1500 ރުފިޔާ ހޭދަވެ އެވެ. އެއީ ބަހުގައި ކުދިން އެކަނި ފޮނުވަން ނުކެރޭތީ އާއި، ކުދިން ގާތުގައި އާއިލާގެ މީހަކު ނެތުމާއި މަންމަގެ ބަލިހާލަތު ހުންނަ ގޮތުން ކުޑަ ކުދިން ހަވާލުކޮށްފައި ދާން ނުކެރޭނެތީ ހަރަދު ކުރަން ޖެހެނީ އެވެ.\nބައެއް ބެލެނިވެރިން ބުނާ ގޮތުގައި މާލެ ސްކޫލްތަކަށް ގެންދާ ކުދިންނަށް ވަކިން ބަސްތަކުގައި ހިދުމަތް ދޭން ފެށުމުން ލުއި ލިބުގެން ދާނެ އެވެ. މާލޭގެ އަމީނިއްޔާ، އިސްކަންދަރު އަދި ސީއެޗްއެސްއީގައި ކިޔަވާ ދަރިވަރުންނަށް ބެލެނިވެރިން އަތުން މަހު ޗަންދާއެއް ނަގައިން ނަމަވެސް ފޯރު ކޮށްދޭނަމަ އެތައް ގޮތަކުން ފަސޭހަވެގެން ދާނެ އެވެ.\nފްލެޓަށް ވަނުމަށް މީހަކު ދޮށީ މީހަކަށް އެހީ ވެދެނީ\nމާލޭގެ ޖުމްހޫރީ މައިދާން ސަރަހައްދަށް މި ތިން ސްކޫލްގެ ކިޔަވާ ދަރިވަރުންނާއި ބެލެނިވެރިންބަހުގައި މަޑުކުރުމުން ކުދިން ގޮވައިން ބަރުދަބަސް ހިފައިން ހިގަންޖެހޭ ސަރަހައްދުގެ ރާސްތާ ކުރުވާނެ އެވެ.\nގިނަ އާއިލަ ތަކުގައި އާމްދަނީ ހޯދަން މަސައްކަތް ކުރަނީ އެންމެ މީހެކެވެ. ލިބޭ އެއްޗަކުން ދެކޮޅެއް ނުޖެހެ އެވެ. އަދި އެވްރެޖްކޮށް ގިނަ އާއިލާތަކަށް އާމްދަނީގެ ގޮތުގައި ލިބެނީ 10000 ރުފިޔާ އެވެ. ފްލެޓް ކުލި ދެއްކުމަށް ފަހު ބިލްތައް ދެއްކުމުން ވަރަށް ބޮޑަށް މާލީ ހާލަތު ދަތިވެ އެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 85 ޕަސެންޓް އާއިލާތަކުގެ ހާލަތަކީ ވެސް މިއީ އެވެ.\nހިޔާ ސިޓީގެ ފްލެޓްތަކުގައި އުޅޭ ބައެއް ފަރާތް ތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި ރޭގަނޑު 10:00 ގެ ފަހުން މަސައްކަތްތައް ހިނގާތީ ކުޑަކުދިންނާއި އަދި ހެދުނާ ތެދުވެގެން އޮފީސްތަކަށް ދާ މީހުނަށް ރޭގަނޑު ހަމަނިދި ނުލިބެ އެވެ. އަދި ހުކުރު ހޮނިހިރު ބަންދުގައި ފްލެޓް ތަކަށް އާއިލަތައް ކައިރިޔައް ޒިޔާރަތް ކުރާ މީހުން ގިނަވުމުން، އަރާ ފޭބުމުގައި ލިފްޓްގެ ދަތިކަން ވަރަށް ބޮޑެވެ.


Ibrahim Muaz (Mua) | Mihaaru\nއިބްރާހިމް މުއާޒް އަލީ (މުއާ)\n"އާއްމުން ރައީސްއާ މުއާމަލާތު ކުރުމުގައި ހުރަހެއްނެތް"\nރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީނަށް މެސެޖްކޮށް، އެމަނިކުފާނާ މުއާމަލާތު ކުރުމުގައި އެއްވެސް ދިވެއްސަކަށް ހުރަހެއް ނެތް ކަމަށް ރައީސް އޮފީހުގެ ތަރުޖަމާން އިބްރާހިމް މުއާޒް އަލީ މިއަދު ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.\nރިޔާސީ އިންތިޚާބުގެ ވޯޓުލުން އަންނަ ސެޕްޓެމަބަރު 23 ގައި ބާއްވަން ނިންމާފައިވާ އިރު، އެ ދުވަސް ބަންދުކުރުމާ މެދު އަދި ގޮތެއް ނުނިންމާ ކަމަށް ރައީސް އޮފީހުން މިއަދު ބުނެފި އެވެ.\nއެމްޑީޕީގެ ސަރުކާރުގައި އިސްލާމިކް މިނިސްޓަރުކަން ކުރެއްވި ޑރ. އަބްދުލް މަޖީދު އަބްދުލްބާރީގެ ހާލު ދެރަވެ، ލަންކާ ހޮސްޕިޓަލްގެ އައިސީޔޫގައި އެޑްމިޓް ކުރި ޚަބަރު އެއްސެވީ ފުން ހިތާމައާ އެކު ކަމަށް ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީން އިއްޔެ ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.\nރޯދަ މަހުގެ ރަސްމީގަޑި: 10:00-2:00\nމި އަހަރު ވެސް ރޯދަމަހުގެ ރަސްމީ ގަޑިއަކީ ހެނދުނު 10:00 އިން މެންދުރު 2:00 އަށް ކަމަށް ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީން މިއަދު ހަމަޖައްސަވައިފި އެވެ. ރައީސް އޮފީހުގެ ތަރުޖަމާން އިބްރާހިމް މުއާޒް އަލީ ކުރެއްވި ޓުވީޓެއްގައި ވިދާޅުވީ ރޯދަ މަހާއި ޝައްވާލް މަހުގެ ހަތް ދުވަސް ނިމެންދެން ރަސްމީ ގަޑިއަކީ، ހެނދުނު 10:00 އިން މެންދުރު 2:00 އަށް ކަމަށެވެ.\nއެންއައިސީގެ މެމްބަރުކަމަށް ހަތް މީހަކު ކުރިމަތިލައިފި\nނޭޝަނަލް އިންޓެގްރިޓީ ކޮމިޝަން (އެންއައިސީ)ގެ މެމްބަރު ކަމަށް ހަތް މީހަކު ކުރިމަތިލައިފި އެވެ.\nJune 05, 2017 55\nގަތަރާ އެކު ވިޔަފާރީގެ ގުޅުން އޮންނާނެ: ސަރުކާރު\nގަތަރާ އެކު އޮތް ސިޔާސީ ގުޅުން ރާއްޖެ އިން ކަނޑާލިޔަސް ވިޔަފާރީގެ ގުޅުމަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ނާންނާނެ ކަމަށް ސަރުކާރުން މިއަދު ބުނެފި އެވެ.\nމީޑިއާތަކުގެ މައްސަލައެއް ހުށައެއްނާޅަން: ރައީސް އޮފީސް\nރައީސް އޮފީހުން އެއްވެސް ނޫސްވެރިޔަކާ ދެކޮޅަށް ނުވަތަ މީޑިއާއަކާ ދެކޮޅަށް މޯލްޑިވްސް މީޑިއާ ކައުންސިލް (އެމްއެމްސީ) އަށް މައްސަލައެއް ހުށަހަޅާފައި ނުވާނެ ކަމަށް ރައީސް އޮފީހުން މިއަދު ބުނެފި އެވެ.\nސަރުކާރުން ގެންނަން ބޭނުންވާ ތަރައްގީ ރައްޔިތުންނަށް ހޯދައި ދިނުމުގައި ގާނޫނީ ޗާޓުން އެންމެ އިންޗިއެއް ވެސް ބޭރު ނުވާނެ ކަމަށް ސަރުކާރުން މިއަދު ބުނެފި އެވެ.\nވެރިކަން ކުރާ ޕީޕީއެމަށް ސޮއިކުރުމަށް މީހުންނަށް މަޖުބޫރުކުރާ ކަމަށް ބުނާ ނަމަ، އެކަން ސާބިތުކޮށްދޭން ޖެހޭނެ ކަމަށާއި އެ ޕާޓީއާ މީހުން ގުޅެނީ އަމިއްލަ އިހުތިޔާރުގައި ކަމަށް ޕީޕީއެމުން މިއަދު ބުނެފި އެވެ.\nރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ސަރުކާރުގެ ތިން އަހަރުގެ ތެރޭގައި ރައްޔިތުންނަށް ފުރިހަަމަ ކޮށްދީފައިވާ ކަންކަމަށް ވުރެ ގިނަ ކަންކަން، ކުރިއަށް އޮތް ދެ އަހަރު ހާސިލް ކޮށްދޭނެ ކަމަށް ރައީސް އޮފީހުގެ ތަރުޖަމާނު އިބްރާހީމް މުއާޒް އަލީ މިއަދު ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.


SunOnline: Midhiya aharu emme gina shakuvaa hushahelhee fandiyaarunge integrity aa gulhey gothun\nމިދިޔަ އަހަރު އެންމެ ގިނަ ޝަކުވާ ހުށަހެޅީ ފަނޑިޔާރުންގެ އިންޓެގްރިޓީއާ ގުޅޭގޮތުން\nމިދިޔަ އަހަރު ފަނޑިޔާރުންނާ ބެހޭގޮތުން 114 ޝަކުވާއެއް ރެޖިސްޓްރީކުރެވިފައިވާ ކަމަށް އޭގެ ތެރޭގައި އެންމެ ގިނައީ ފަނޑިޔާރުންގެ އިންޓެގްރިޓީއާ ގުޅޭ ޝަކުވާ ކަމަށް ޖުޑީޝަލް ސާވިސް ކޮމިޝަންގެ 2019 ވަނަ އަހަރުގެ އަހަރީ ރިޕޯޓުން ދައްކައިފިއެވެ.\nޖޭއެސްސީން އާންމުކުރި ތަފާސް ހިސާބުތަކުން ދައްކާގޮތުން މިދިޔަ އަހަރު ފަނޑިޔާރުން އިންޓެގްރިޓީއާ ހިލާފުވެފައިވާކަމަށް ބުނެ 65 ޝަކުވާއެއް ހުށަހަޅާފައިވެއެވެ.\nދެން އެންމެ ގިނަ ޝަކުވާ ހުށަހަޅާފައިވަނީ ހިތްތިރިކަމާއި ރިވެތި އަހްލާގު ނެތްކަމަށް ބުނެ ހުށަހެޅި ޝަކުވާއެވެ. އެ ބާވަތުގެ 19 ޝަކުވާ ހުށަހަޅާފައިވާއިރު ފަނޑިޔާރުން ސިޔާސީ ހަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވާކަމަށް ބުނެ 14 ޝަކުވާ ވަނީ ހުށަހަޅައިފައެވެ.\nވަކިފަރާތަކަށް ނުޖެހުމާ ހިލާފުވެފައިވާކަމަށް ބުނެ އަށް ޝަކުވާއެއް ހުށަހަޅާފައިވާއިރު ގާނޫނުއަސާސީއާއި ގާނޫނުތަކާ ހިލާފު ވެފައިވާކަމަށް ބުނެ ހުށަހަޅާފައިވާ ހަތް ޝަކުވާއެއް ހުށަހެޅިއެވެ.\nމީގެއިތުރުން ފަނޑިޔާރުންގެ ހުނަރާއި ކުޅަދާނަކަން ނެތްކަމަށް ބުނެ ޝަކުވާއެއް ހުށަހަޅާފައިވެއެވެ.\nވޭތުވެދިޔަ އަހަރުތަކުގައި ހުށަހެޅިފައިވާ ޝަކުވާތަކާއެކު 2019 ވަނަ އަހަރު 154 ޝަކުވާއެއް ބެލުމުގެ މަސައްކަތް ޖޭއެސްސީން ވަނީ ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައެވެ.\nއޭގެ ތެރެއިން ނިމިފައި ވަނީ 48 ޝަކުވާއެވެ. އެހެންކަމުން މިދިޔަ އަހަރުގެ ނިޔަލަށް 106 ޝަކުވާއެއްގައި ވަކި ގޮތެއް ނިމިފައެއް ނުވެއެވެ. ޖޭއެސްސީން ބުނީ އެ ހުރިހާ ޝަކުވާތަކަކީވެސް ދިރާސާ މަރުހަލާގައި ނުވަތަ ތަހުގީގީ މަރުހަލާގައި ކުރިއަށްދާ ޝަކުވާތައް ކަމަށެވެ.\nޖޭއެސްސީން ބުނީ ފަނޑިޔާރުންނާ ގުޅޭގޮތުން ކޮމިޝަނަށް ހުށަހަޅާ ޝަކުވާތައް ބަލައި އެ މައްސަލައެއް ތަހުގީގު ކުރަމުންދާއިރު، އެ މައްސަލައަކީ ތަހުގީގީ އެހެން އިދާރާއަކުން ބަލާ މައްސަލަތަކާގުޅުން ހުރި މައްސަލައެއްކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވޭ މައްސަލަތައް ކަމާގުޅުންހުރި ތަހުގީގީ އިދާރާތަކަށް ފޮނުވާފައިވާ ކަމަށެވެ.\nއެގޮތުން މިދިޔަ އަހަރު ޖޭއެސްސީގެ ފަރާތުން ފުލުހުންނަށް ހަތް މައްސަލައެއް އަދި އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަނަށް ތިން މައްސަލައެއް ވަނީ ފޮނުވާފައެވެ.


Baeh council thakun miadhu masaikaiy huttaalaifi | ThePress\nދިއްފުށި ކައުންސިލް އިދާރާ ހުސްކޮށް\nސިވިލް ސާވަންޓުންގެ މުސާރަ ބޮޑުކުރުމާއި އެހެނިހެން ދަތިތައް ސަރުކާރުގެ ސަމާލުކަމަށް ގެނައުމުގެ ގޮތުން، މިއަދު ބައެއް ކައުންސިލްތަކުގެ މަސައްކަތް ހުއްޓާލައިފިއެވެ.\nއެގޮތުން މަސައްކަތް ހުއްޓާލި ބައެއް ކައުންސިލް އިދާރާތަކުގެ ތެރޭގައި ކ. ތުލުސްދޫ ކައުންސިލް އިދާރާ، ކ ހިއްމަފުށި ކައުންސިލް އިދާރާ، ކ. ދިއްފުށި ކައުންސިލް އިދާރާ، ކ. ގުރަދޫ ކައުންސިލްގެ އިރާދާ، ކ. ހުރާ ކައުންސިލް އިދާރާ، އއ. މަތިވެރި ކައުންސިލް އިދާރާ، އއ. ހިމަންދޫ ކައުންސިލް އިދާރާ، ހިމެނެއެވެ.\nހިއްމަފުށި ކައުންސިލް އިދާރާ ހުސްކޮށް\nއެކަމާ ގުޅިގެން "ދަ ޕްރެސް" އަށް މައުލޫމާތު ދެއްވަމުން ތުލުސްދޫ ކައުންސިލްގެ ރައީސް އަސްލަމް މޫސާ ވިދާޅުވީ އެ ކައުންސިލް އިދާރާގެ އެއްވެސް މަސައްކަތެއް މިއަދު ނުހިނގާ ކަމަށެވެ.\nއަސްލަމް ވިދާޅުވީ އެކަމާ ގުޅިގެން ސިވިލް ސާވިސް ކޮމިޝަނާ ވަރަށް ވާހަކަ ދެއްކި ކަމަށެވެ. އެގޮތުން އެކޮމިޝަނުން ބުނީ އެމީހުން ވެސް ބެލެނިވެރިވާ ފަރާތެއް ހުރި ކަމަށާ އެފަރާތުން ޖަވާބެއް ދިނުމުން ޖަވާބެއް ދޭނެ ކަމަށް ބުނި ކަމަށް އަސްލަމް ވިދާޅުވިއެވެ.\nއަސްލަމް ވިދާޅުވިގޮތުގައި އިއްޔެ ކުރިއަށް ދިޔަ އިހުތިޖާޖުގައި ބައިވެރިވުމަށް އިއްޔެ އެރަށު ކައުންސިލް އިދާރާގެ މުވައްޒަފުން ވެސް މަސައްކަތަށް ނިކުތީ ކަޅު ހެދުމުގައި ކަމަށެވެ.\n"ދަ ޕްރެސް" އަށް މައުލޫމާތު ދެއްވަމުން ގުރައިދޫ ކައުންސިލްގެ މެންބަރު އައިމިނަތު ނަދާ އާދަމް ވިދާޅުވީ މުވައްޒަފުން ވަރަށް ބޮޑަށް ހިތްހަމަނުޖެހުން ފާޅުކުރަމުންދާ ކަމަށެވެ. އަދި މިކަމަށް ހައްލެއް ނުލިބެނީސް މަސައްކަތަށް ނިކުންނަން ބޭނުންނުވާ ކަމަށް ބައެއް މުވައްޒަފުން ބުނަމުންދާ ކަމަށް ވެސް ނަދާ ވިދާޅުވިއެވެ.\nގުރައިދޫ ކައުންސިލް އިދާރާ ހުސްކޮށް\nނަދާ ވިދާޅުވީ އެކައުންސިލް އިދާރާގެ މުވައްޒަފުން ވެސް އިއްޔެ މަސައްކަތަށް ނިކުތީ ކަޅު ހެދުމުގައި ކަމަށެވެ.\nހުރާ ކައުންސިލް އިދާރާ ހުސްކޮށް\nބައެއް ކައުންސިލްތަކުން މިއަދު މަސައްކަތްތައް ހުއްޓާލާފައިވާއިރު އެކަށީގެންވާ އުޖޫރަ އާ އިނާޔަތްތައް ނުލިބޭ ކަމަށް ބުނެ ގިނަ އަދަދެއްގެ ސިވިލް ސާވިސް މުވައްޒަފުން ކަޅު ހެދުމުގައި އޮފީހަށް ނުކުމެ ހަމަހިމޭން އިޖުތިޖާޖެއް އިއްޔެ ކޮށްފައިވަނިކޮށެވެ.\nއެކަމާ ގުޅިގެން ނެޝަނަލް ޕޭ ކޮމިޝަނުން ވަނީ މިނިމަމް ވޭޖެއް ކަނޑައަޅާ، ސިވިލް ސާވިސްގައި ހިމެނޭ އެންމެ ދަށް ފަންތީގެ މުވައްޒަފުންނަށް ލިބޭ އިނާޔަތްތަކަށް ހެޔޮ ބަދަލުތަކެއް އަންނާނެ ކަމަށް ބުނެފައެވެ. އަދި ދައުލަތުގެ ހުރިހާ ފަންނުތަކެއް ހިމެނޭގޮތަށް ނޭޝަނަލް ޕޭ ކޮމިޝަނުން އެކުލަވާލާ އެއްހަމަ ޕޭ ފްރޭމްވާކްގެ މަސައްކަތް މިހާރު އެންމެ ފަހުގެ މަރުހަލާގައިވާ ކަމަށް ވެސް އެކޮމިޝަނުން ބުނެއެވެ.\nއޭގެ އިތުރުން ސިވިލް ސާވިސް މުވައްޒަފުންގެ މުސާރައިގެ އޮނިގަނޑު އަވަހަށް ނިންމުމަށް ގޮވާލާ، މަޖިލީހަށް މިއަދު ވަނީ ކުއްލި މައްސަލައެއް ވެސް ހުށަހަޅާފައެވެ.\nއެ މައްސަލަ މިއަދުގެ ޖަލްސާއަށް ހުށަހެޅުއްވީ ބިލެތްދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު އަހުމަދު ހަލީމް (ދޮން ބިލެތް) އެވެ.


Ventilator massalaigai mashvaraathah dhanee kuriah: PG Shameem\nވެންޓިލޭޓަރު މައްސަލައިގައި މަޝްވަރާތައް ދަނީ ކުރިއަށް: ޕީޖީ ޝަމީމް\n03 ޑިސެމްބަރ 2020 - 14:18:48\nކޮވިޑް-19 އާ ގުޅިގެން ރާއްޖެއަށް ވެންޓިލޭޓަރު ގެނައުމުގައި ހެލްތު މިނިސްޓްރީން ކޮރަޕްޝަން ހިންގާފައިވާ ކަމަށް ތުހުމަތު ކުރެވޭ މައްސަލައިގައި ކަމާގުޅުންހުރި އިދާރާތަކުގެ މެދުގައި މަޝްވަރާތައް ކުރިއަށްދާ ކަމަށް ޕްރޮސިކިއުޓާ ޖެނެރަލް (ޕީޖީ) ހުސައިން ޝަމީމް ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.\nސީއެންއެމްއަށް މައުލޫމާތު ދެއްވަމުން ޕީޖީ ޝަމީމް ވިދާޅުވީ ވެންޓިލޭޓަރު މައްސަލައިގައި މިހަފްތާގައި ޕީޖީ އާއި އޭސީސީ އާއި ފުލުހުންގެ މެދުގައި މަޝްވަރާތައް ކުރިއަށްދާ ކަމަށެވެ.\n"ޓެކްނިކަލް ލެވެލްގެ ޑިސްކްޝަންސް ކުރިއަށްދަނީ. ހުރިހާ އޮޕްޝަންތައް ބަލާނެ، އެންމެން އެއްކޮށް." ޕީޖީ ޝަމީމް ވިދާޅުވި އެވެ.\nޕީޖީ ވިދާޅުވީ މަޝްވަރާތައް ނިމުމުން ވެންޓިލޭޓަރު މައްސަލައިގައި ދައުވާ ކުރާނީތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ ނިންމާނެ ކަމަށެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އަވަސް އަރުވާލައިގެން މައްސަލަ ނުބަލާނެ ކަމަށާއި، ގޮތެއް ނިންމާނީ ރަނގަޅަށް ބެލުމަށްފަހު ކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ.\nވެންޓިލޭޓަރުގެ މައްސަލައިގައި ކުރީގެ ހެލްތް މިނިސްޓަރު އަބްދުﷲ އަމީން ހިމެނޭގެން 11 ފަރާތެއްގެ މައްޗަށް ދައުވާކުރުމަށް އެދި އޭސީސީން މައްސަލަ ޕީޖީއަށް ފޮނުވި އެވެ. އެކަމުގައި ޕީޖީން އެފަރާތްތަކުގެ މައްޗަށް ދައުވާ ނުކުރުމަށް ނިންމުމުން މަޖިލީހުގެ ޖުޑިޝަރީ ކޮމިޓީން އެކަން ބެލުމަށްފަހު ނިންމާފައިވަނީ ތިން ހުށަހެޅުމެއް ޕީޖީއަށް ހުށަހެޅުމަށެވެ.\nމަޖިލީހުގެ ކޮމިޓީގެ ނިންމުމާއި އެއްގޮތަށް ވެންޓިލޭޓަރު މައްސަލައިގައި ޕީޖީން އަދިވެސް ގޮތެއް ނިންމާފައިނުވާތީ މަޖިލީހުގެ ރައީސް އަދި ކުރީގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު ވަނީ އަންގާރަ ދުވަހުގެ ޖަލްސާގައި ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރައްވާފަ އެވެ. އެދުވަހުގެ ޖަލްސާގައި ރައީސް ނަޝީދު ވިދާޅުވެފައިވަނީ ވެންޓިލޭޓަރު މައްސަލައަކީ "ކަނޑައެޅިގެން ވައްކަން ފެންނަން" އޮތް މައްސަލައެއް ކަމަށެވެ. އަދި އެކަމުގައި ދައުވާ ނުކޮށް ގިނަދުވަސް ވާތީ ވަރަށް ކަންބޮޑުވާކަމަށް ވެސް ރައީސް ނަޝީދު ވިދާޅުވި އެވެ.


Gaumeee Footboalha Team Ge Kulhumaa Medhuga Fahuruverivan: Raees - Vaguthu\nރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދާއި އެފްއޭއެމްގެ ރައީސް ބައްސާމް ރޭ ދަނޑުގައި. --- ފޮޓޯ: ރައީސް އޮފީސް\nއުރީދޫ ސާފް ޗެމްޕިއަންޝިޕްގައި ރާއްޖޭގެ ގައުމީ ފުޓްބޯޅަ ޓީމުން ދެއްކި ކުޅުމާމެދު ފަހުރުވެރިވާ ކަމަށް ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހް މިއަދު ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nސާފް ޗެމްޕިއަންޝިޕް ފުޓްބޯޅަ މުބާރާތުން ރާއްޖެ ކެޓީ ވާދަވެރި އިންޑިއާއާ ރޭ ބައްދަލުކޮށް3- 1 އިން ބަލިވުމުންނެވެ. ގަލޮޅު ރަސްމީ ބޯޅަ ދަނޑުގައި ކުޅުނު މި މެޗުގައި ރާއްޖެ އަށް އެއްވަރުކޮށްލައިގެން ވެސް ފައިނަލަށް ދެވެން އޮތެވެ.\nރައީސް ކުރެއްވި ޓުވީޓެއްގައި ވިދާޅުވީ މި އަހަރުގެ ސާފް ޗެމްޕިއަންޝިޕްގައި ރާއްޖެ ޓީމުން ދެއްކި މޮޅު ކުޅުމާ މެދު ފަހުރުވެރިވާ ކަމަށެވެ. އަދި މިފަހަރުގެ މުބާރާތުގެ ފައިނަލަށް ދަތުރު ނުކުރެވުނު ނަމަވެސް ޓީމުން ދަނޑު މަތީގަ އާއި ދަނޑުން ބޭރުގައި ކުރި ހިތްވަރަށް ޝުކުރާއި ތައުރީފު ހައްގުވާ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.\nކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި ދިވެހި ޓީމުން އިތުރު ކުރިއެރުން ތަކެއް ހޯދާނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން އެމަނިކުފާނަށް އެބައޮތް ކަމަށް އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވިއެވެ.\nރައީސް ސޯލިހު ވަނީ މި މުބާރާތުގައި ރާއްޖެ ކުޅުނު ހުރިހާ މެޗެއް ބައްލަވާލެއްވުމަށް ގައުމީ ސްޓޭޑިއަމްއަށް ވަޑައިގެންފައެވެ.ރޭގެ މެޗުގައި ރައީސް ސޯލިހުގެ އިތުރުން މަޖިލީހުގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދާއި ނައިބު ރައީސް ފައިސަލް ނަސީމް ވެސް މެޗު ބައްލަވަން ވަޑައިގަތެވެ.\nމުބާރާތުގެ ފައިނަލުގައި ވާދަ ކުރާނީ ނޭޕާލާއި އިންޑިއާއެވެ. މި މެޗު ކުޅޭނީ އަންނަ ހޮނިހިރު ދުވަހުގެ ރެއެވެ.\nއޮކްޓޯބަރ 14, 2021 11:36\nގައުމީ ޓީމް ބަލިވުމުގައި ސަރުކާރުން ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ޑިވައިޑް އެން ރޫލްގެ އުސޫލު ތައް އިސްކޮށް ރާއްޖެތެރޭ ރަށްރަށުގެ އޮފީސް ހިންގާ ގޮތަށް ރައީސް އޮފީސް ހިންގުން އެއީ ވެސް މީގައި ނެގެޓިވް ރޯލް ކުޅުނު ކަމެކޭ ހިޔާ ފްލެޓްސް ތައް ލިބުނު ރައްޔިތުންނާއި މެދު ކަން ކުރަނީ އިޒްރޭލު މީހުން ފަލަސްތީނު ރައްޔިތުންނާއި މެދު ކަން ކުރާ ގޮތަށޭ ދެން އިންޑިއާ ސިފައިން މިގައުމުން ބާލާށޭ ބުނުމުން ކެނެރީގެ ނަޝީދު ބުނަނީ އިންޑިއާ ސިފައިން އިތުރު ކުރަންވީއޭ މިކަންކަމަށް ބަލާއިރު މިގައުމަކީ އެއީ ކެނެރީގެ އާއިލާގެ މިލްކިއްޔާތަކަށް ހަދަން އެމެން މަސައްކަތް ކުރާ ކަން ފާހަގަވެއޭ ރައްޔިތުންގެ ލާބަ އާއި މަންފާ އަށް އެއްވެސް ކަމެއް ނުކުރެއޭ މުޅިން ވެސް ކުރީ ސަރުކާރުން ކޮށްފައިވާ ކަންކަން ނައްތާލެވޭތޯއޭ ބަލަނީ ބްރިޖް ވެސް މެއިންޓެއިން އެއް ވެސް ނުކުރެއޭ ގައުމަށް ވަރަށް ގެއްލުންވާ ގޮތަށް ގައުމު ފުނޑާލާ އިންޑިއާ އަށް ގައުމުގެ މިނިވަން ކަން ވިއްކާލާ ވެރިކަމުގެ ދަހިވެތިކަމުގައި ވެރިކަމުގައި ތިބެން އުޅުން ބަލިވުމުގެ އަލާމާތް ތަކޭ..\nއޮކްޓޯބަރ 14, 2021 11:44\nގައުމީޓީމަށް ފަޚުރެއް ލިބޭނީ ވާދަކޮށް ކާމިޔާބު ކުރެވޭ ފެންވަރުގެ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވިގެން. މަސައްކަތެއް ބިނާވެފައި އޮންނާނީ ގާބިލް ހިންގުން ތެރިކަމަކާއެކު. ގާބިލް ހިންގުން ތެރިކަމެއް ބިނާވާނީ މަތީ ފަޑި ގާބިލް ވެގެން. މިހާރު ކަންކަން މިދަނީ ބޮޑު ސޯބު އެބުރޭ ގޮތަށޭ ކުޑަސޯބު އެބުރޭނީ ބުނާ ބީދައިން. އެހެންކަމަށްވާތީ މަމެން ހިތާމަ ކުރަނީ ރައީސް ޔާމީން ވެރިކަމުގައި ނެތީމަ. ހުންނެވި ނަމަ ގައުމީޓީމުގެ ފަޚުރު ދަމަހައްޓާނީ ތަށްޓާއެކު ރައްޔިތުންނަށް ގައުމީ އުފާ ކޮޅުނެތް ކޮޅަށް ހޯދާދީގެން.\nއޮކްޓޯބަރ 14, 2021 12:19\nކުޅުންތެރިން ރަނގަޅަށް ކުޅުނު ނަމަވެސް އިންޑިއާގެ މުޑުދާރު ކުޅުމާއި ހެދި ބޭނުންވި ގޮތަށް މެޗް ކުރިއަށް ނުގެންދެވުނީމާ ޕްރެޝަރ އިތުރުވީ.\nއޮކްޓޯބަރ 14, 2021 13:37\nގައުމީޓީމުގެ ކުޅުން ރަނގަޅު ކުޅެވޭނީ ކުލަބު ކުޅިވަރު ރަންގަޅުކޮށްގެން އަދި ކުޅުންތެރިން ގެ ކެއުމާއި، ބުއިމާ އުޅުމާއި ގުޅުން ރަގަޅުކޮށްގެން!\nއޮކްޓޯބަރ 14, 2021 14:20\nޤައުމުގެ ރައީސްގެ ހައިސިއްޔަތުން ބުނެވޭނީ ތިކަހަލަ ގޮތަކަށް ! އެކަމަކު ދިވެހިފުޓްބޯޅަ މިހާރު މިއޮތް ގޮތަށް އޮވެގެން ދުވަހަކުވެސް ކުރިއަކަށް ނުދާނެ ! ކުޅިވަރުގެ ތެރެއަށް ސިޔާސީ ކުޅިގަޑު ވަދެފާ އޮތުމަކީ ދުވަަހަކުވެސް ކުޅިވަރު ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ ގޮތެއް ނޫން ، އަދި މީގެ އިތުރުން ކުޅުންތެރިންގެ ފިޓްނަސް ، ކުޅުންތެރިންގެ ކެއުމާއި ބުއިން ، ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅި ކުޅިވަރު ކުޅޭ ކުޅުންތެރިންގެ އަޚްލާޤީ ފެންވަރު މިހުރިހާކަމަކީވެސް ކުޅިވަރު ކުޅޭ ކުޅުންތެރިންގެ ކިބައިގާ ވަރަށް ފުރިހަމަ އަށަގަންނުވަން ޖެހޭ ކަންތަށް ތަކެއް ! މިކަންތަށް ތައް ރަގަޅުނުކޮށް ކޮންމެ ދުވަހަކު ހަވީރު މާފަންނު ސްޓޭޑިއަމް އަށް ގޮސް ޕްރެކްޓިސް ކުރާނަމުގައި ކަންތަށް ތަކެއް ކުރިއަސް ކުޅިވަރު ކުރިއަކަށް ނުދާނެ ! ކޮންމެ ކުޅިވަރެއް ކުޅެން ޕްރެކްޓިސް އަށް ދާން ތައްޔާރު ވާއިރު އެންމެ ފުރަތަމަ ކަމަކަށް ފެންނާނީ ކުޅުންތެރިއާ ކޮންމެވެސް " އެނަރޖީ ޑްރިންކް " އެއް ބޭނުން ކުރާތަން ! އެއަށް ފަހު ބައެއް ކުޅުންތެރިން ތިބޭނީ " ފެގެއް " ހިފައިގެން ! ދެން ކުޅިވަރު ކުރިއަރާނެ ގޮތެއް ބުނެދީބަލަ ؟ ޜޭގަޑުވީމާ އެވީ "ބިޓް" ގޮވައިގެން ކޮފީބޯން ދުއްވަން ! ރޭގަޑުގެ ހަމަނިދި ނުލިބޭ ކުޅުންތެރިން ގިނަވާނެ ! ދެން ކުޅިވަރު ކުރިއަރާނީ ކިނެއް ؟ ކުޅިވަރު ކުޅޭ ކުޅުންތެރިއެއްގެ އެންމެ ފުރަތަމަ އަސާސީ ސިފައެއްކަމުގައި އެކުޅުންތެރިއެއްގެ ހަށިގަޑުގެ ދުޅަހެޔޮ ކަން ވަރަށް މުހިއްމު ! މިކަން ވަރަށް މަދު ކުޅުންތެރިއެއްގެ ނޫނީ ނެތް! ބައެއް ކުޅުންތެރިންނަކީ އެއްގޮތަކަށް ނަމާދު ކުރާބައެއްނޫން ! ދެން އިސްލާމުން ކަމުގައި ތިބެ ކުޅިވަރު ކުރިއަރުވާނެ ގޮތެއް ބުނެބަލަ ؟


ނަބީބޭކަލުން ފިޔަވައި މަޢުޞޫމު ބަޔަކު ނުވެއެވެ. – DhiSalafiyyah\nނަބީބޭކަލުން ފިޔަވައި މަޢުޞޫމު ބަޔަކު ނުވެއެވެ.\n28/03/2012 އެހެނިހެން, ދީންއަލް އަޚް ބިލާލް ޢަބްދުއްސައްތާރު\nالحمد لله الذي هدانا وما كنا لنهتدي لولا أنْ هدانا الله . والصلاة والسلام على من بعثه الله رحمة للعالمين بشيرا و نذيرا وداعيا إلى الله بإذنه وسراجا منيرا.\nހަނދާންކޮށްދިނުމުން، މުއުމިނުންނަށް ފައިދާކުރާނެކަމުގައި ﷲ ތަޢާލާ އަންގަވާފައިވެއެވެ.\nއާދެ! ﷲ ތަޢާލާގެ ނަބިއްޔުން ފިޔަވައި، އެއްވެސް މީހަކީ ކުށްކުރެވުމުން ސަލާމަތް ވެގެންވާ މަޢުޞޫމު ބައެއްނޫނެވެ. (މާނައަކީ އެބޭކަލުންނަށް ކުށެއް ކުރެވިއްޖެ ކަމުގައިވާނަމަ، ﷲ ތަޢާލާ އެބޭކަލުންނަށް އެކަމެއްގެ ރަނގަޅު ގޮތް ވަގުތުން އަންގަވައިދެއްވުމެވެ.) ނަބީ ބޭކަލުންނަށްފަހުގައި، ދުނިޔޭގައި ދިރިއުޅުއްވި އެންމެ މާތް ބަޔަކީ، ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީންނެވެ. އެބޭކަލުންގެ ތެރެއިންވެސް އަބޫބަކުރު ގެފާނެވެ. (ރިޟްވާނުﷲ ޢަލައިހިމް) . އެ ބޭކަލުންނަކީވެސް ކުށްކުރެވުމުން ސަލާމަތްވެގެންވާ ބޭކަލުންނެއް ނޫނެވެ. ޚުލަފާއުއް ރާޝިދޫންގެ ފުރަތަމަ ޚަލީފާ އަބޫބަކުރުއްޞިއްދީޤު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު، އެކަލޭގެފާނު ޚަލީފާ ކަމަށް އިސްކުރެވުމަށްފަހުގައި ދެއްވި ފުރަތަމަ ޚުތުބާގައި ވިދާޅުވިއެވެ. (( ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންކަލޭގެފާނު، ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރިޔަކަށް އިސްކުރެވިއްޖެއެވެ. ތިމަންކަލޭގެފާނަކީ ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ހެޔޮމީހާ ކަމުގައި ނުވެދާނެއެވެ. ތިމަންކަލޭގެފާނަށް ރަނގަޅަށް ކަމެއްކުރެވިއްޖެނަމަ ތިޔަބައިމީހުން އެކަމުގައި ތިމަންކަލޭގެފާނަށް އެއްބާރުލުން ދޭށެވެ. އަދި ތިމަންކަލޭގެފާނަށް ކުށެއްކުރެވިއްޖެ ނަމަ، ތިޔަބައިމީހުން އެކަން، ތިމަންކަލޭގެފާނަށް ރަނގަޅުކޮށްދޭށެވެ. )) ސުބްޙާނަﷲ. އެ މާތް ޞަޙާބީ އަބޫބަކުރު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހުގެ ތަވާޟުޢުވެރިކަމާއި، އެފަދަ މަޤާމަކަށް އިސްކުރެވުމުންވެސް ބޮޑާކަމެއް ނެއްކަމާއި، އަދި އެންމެ މާތް ޞަޙާބީއަށް އެކަލޭގެފާނު ވީ ހިނދުގައިވެސް، އެކަލޭގެފާނަށްވެސް ކުށެއް ކުރެވިދާނެކަމަށް، ޚުދް އެކަލޭގެފާނު އިޢްތިރާފުވެ ލައްވައެވެ.\nކޮންމެ މީހަކީވެސް ކުށެއް ކުރެވިދާނެ މީހެއްކަން ޤަބޫލުކުރަން ޖެހޭނެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ސަލަފުއްޞާލިޙުންގެ މަގަކީ އެއީއެވެ. ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ މަދަރުސާއިން ފުރިހަމަ ތަރުބިއްޔަތާއި ޢިލްމު ހާޞިލްކުރެއްވި މާތް ޞަޙާބީންވެސް އެބޭކަލުންނަކީވެސް ކުށުން، ސަލާމަތްވެފައިވާ ބައެއްނޫންކަމަށް ޤަބޫލުކުރައްވައެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް އޮތީ އެބޭކަލުންގެ މަގުން ހިނގުމެވެ.\nމިއަދު އުއްމަތަށް ދިމާވެފައިވާ އެންމެ ބޮޑު މުޞީބާތަކީ، މިމަންހަޖާއި ޚިލާފަށް ބައެއްބޭފުޅުންނަށް ޢަމަލުކުރެވުމުން ދިޔުމެވެ. ނުވަތަ އެކަމާއިމެދު ޖާހިލުވެފައި ވުމެވެ. ނަބީބޭކަލުންނަށް ޚާއްސަ މި މަޢުސޫމުކަމުގެ ސިފަ، އެނޫން މީހުންނަށް ނިސްބަތްކުރުމުގެ މުޞީބާތެވެ. އޭގެ ސަބަބުން އެތައް ބަޔަކު މަގުފުރެދިގެން ދަނީއެވެ. ވަކި މިވެނި ޝެއިޚެއްގެ ބަސް ނޫނީ ތިމަންނަ ގަބޫލު ނުކުރާނެކަމަށް ބުނާކުދިން ދިވެހި ރާއްޖޭގައިވެސް އެބަ އުޅެއެވެ. އެކުއްޖަކު ގަބޫލު ކުރާ ޝެއިޚަކީ ހަމައެކަނި ޢިލްމު ނެގުން ހުއްދަވާ ޝެއިޚުކަމަށް ޤަބޫލުކޮށް، ހައްޤެއް ބާތިލެއް ބެލުމެއްނެތި، ތަބާވަމުން ދަނީއެވެ. އޭގެ ސަބަބުން ތިމާ މަގުފުރެދި، އެހެންމީހުންނަށް ގޯސްމަގު އަންގާދެވޭ އިރުވެސް އިޙްސާސެއްނުވެއެވެ. ތިމާ ގަބޫލުކުރާ ޝެއިޚުގެ ދުލުން، ކުށްބަހެއް ނުކުމެދާނެކަމަށް ގަބޫލެއް ނުކުރެވެއެވެ. މިއީ މިއަދު ވަރަށް ހިތާމަކުރަން ޖެހޭ ކަމެއްކަމުގައި ދަންނަވަން ޖެހެއެވެ.\nއެހެނީ، މިއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ސަލަފުއްޞާލިޙުންގެ މަންހަޖެއްނޫނެވެ. މިފަދަ މަންހަޖެއް ސަލަފުންނަށް ނިސްބަތްކުރެވޭނީ ކިހިނަކުންތޯއެވެ. މަތީގައި ބަޔާންކުރެވިގެންދިޔަ، އަބޫބަކުރު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހުގެ މިޘާލަށް ބަލާލިކަމުގައިވިޔަސް މިކަން ޔަޤީންކުރެވޭނެއެވެ. އެއްވެސް މީހަކީ ފުރިހަމަ މީހެއްނޫނެވެ. އަބޫބަކުރު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހުގެ ބަސްފުޅު، އެފަދައިން ބަޔާން ވެފައިވާއިރު، ކުށްބަސް ބުނެވުމާއި ކުށްކުރެވުމުން ދެން ސަލާމަތްވާނީ އޭގެފަހުން އަންނަ ކާކުތޯއެވެ؟ އެއީ އުއްމަތުގެ އެންމެ މާތްބޭކަލުންނެވެ. އެންމެމާތް ސަލަފުންނެވެ. އިމާމް މާލިކު ރަޙިމަހުﷲ މަސްޖިދުއްނަބަވީގައި، ދަރުސް ދެއްވަން އިންނަވާފައި، ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޤަބުރުފުޅަށް އިޝާރަތްކުރައްވައި ވިދާޅުވިއެވެ. (( މި ޤަބުރުގައި އޮތް ކަލޭގެފާނު ފިޔަވައި، އެމީހެއްގެ ބައެއްބަސްތައް ޤަބޫލުކޮށް، އަނެއްބައި ބަސްތައް ދޫކޮށްލަން ނުޖެހޭ އެކަކުވެސް މީސްތަކުންގެ ތެރޭގައި ނުވެއެވެ. )) މިއީ އުއްމަތުގެ ބޮޑު އިމާމެއްގެ ބަސްފުޅެވެ.\nއެހެންކަމަށްވާއިރު، އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން އާދައިގެ މީހެއްގެ ޙާލަތު ހުންނާނީ ކިހިނަކުންތޯއެވެ. އިމާމް މާލިކު ރަޙިމަހުﷲ ގެ ބަސްފުޅުގެ މުރާދަކީ، އެމީހަކީ ކިތައްމެ މޮޅު ޢިލްމުވެރިއެއްކަމުގައި ވިޔަސް، އެމީހަކަށް ކުށެއް ކިޔިދާނެކަމާއި، ކިތައްމެ މޮޅުވިޔަސް ނޭންގޭ އެއްޗެއް އޮވެދާނެކަމެވެ. އެހެންކަމުން ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ފިޔަވައި، އަޅުގަނޑުމެން ސައްތައިން ސައްތަ، ތަބާވާން ޖެހޭ އެކަކުވެސް ނެތެވެ. އެއީ ކިތައްމެ މޮޅު މީހަކަށް ވިޔަސް، އެމީހާއަށްވެސް ކުށެއް ކިޔިދާނެކަން ޤަބޫލުކުރަން ޖެހޭނެއެވެ.\nކުރީގައި ބަޔާންކުރެވުނު، އަބޫބަކުރު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހުގެ ޚުތުބާއިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބޭ އިބްރަތަކީ، އެކަލޭގެފާނުގެ ތަވާޟުޢުވެރިކަމެވެ. ޢިލްމުވެރިކަމާއި މަޤާމުގެ ސަބަބުން ކިބުރުވެރިވެ އެހެން މީސްތަކުންގެ މައްޗަށް ބޮޑާވުމެއް ނެއްކަމެވެ. ނަމަވެސް ހިތާމަޔަކީ މިއަދު މިކަން މިވަނީ ބަދަލުވެފައެވެ. މިއަދު ފެންނަނީ، ބައިބައިވުމާއި، ދެކޮޅުވެރިވުމަށް މަގުފަހިވާފަދަ މަންޒަރުތަކެވެ. ކޮންމެ ކަމެއްގައި ތިމާގެ ރައުޔާއި(ދެކޭގޮތާއި) ދީމާނުވާ ކޮންމެ ޝެއިޚެއްނަމަ “މަންހަޖުން” ބޭރުކުރުމެވެ. އަދި އެ ޝެއިޚަކާއި މެދު މީސްތަކުންގެ މެދުގައި ނަފްރަތު އުފައްދަން މަސައްކަތް ކުރުމެވެ. މިއީ މަދުންނަމަވެސް މިއަދު ފެންނަ ކަމެކެވެ. މިއީ ސަލަފުއްޞާލިޙުންގެ ކިބައިން ފެނިފައިވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. ލާ ޙައުލަ ވަލާ ޤުއްވަތަ އިއްލާ ބިﷲ. ﷲ ތަޢާލާ އަޅުގަނޑަށާއި، ތިޔަ އެންމެހައި އަޚުންނާއި އުޚްތުންނަށް ހިދާޔަތް ދެއްވާށި!\nސަލަފިއްޔަތާއި އަހުލުއްސުންނާ އާއި އެއީ ވަކިނުކުރެވޭނެ ދެ އެއްޗެކެވެ. ދެ ނަމެއް ކިޔުނު ކަމުގައި ވިޔަސް، ކީރިތި ޤުރުއާނާއި ސުންނަތުގެ މައްޗަށް އެއްބައިވެ، އެދެ މަޞްދަރަށް ޢަމަލުކުރުމުގައި ސަލަފުއްޞާލިޙުންގެ މަގަށް ތަބާވި މީހުންނަކީ ސަލަފީންނެވެ. އެއީ އަހުލުއް ސުންނާ ވަލް ޖަމާޢަތުގެ އަހުލުވެރިންނެވެ. އެއިން މީހަކު އުމުރު ދުވަހުގައި، އެންމެ ފަހަރަކުވެސް، ތިމަންނާއަކީ ސަލަފީއެކޭ ނުބުނި ކަމުގައިވިޔަސް، އެމީހަކީ ސަލަފުންގެ މަންހަޖުން ބޭރުވެފައިވާ މީހެކޭ ނުބުނެވޭނެއެވެ. އެއީ ކުރެވޭ ލޭބަލެއްނޫނެވެ.\nލޮބުވެތި އަޚުންނާއި އުޚުތުންނޭވެ. އެއްވެސް މީހަކީ ފުރިހަމަ މީހެއްނޫނެވެ. ސުވަރުގެ ޔަޤީންވެފައިވާމީހެއްނޫނެވެ. ސަލަފުންގެ މަންހަޖަކީ، ހިންގާ ކޮމެޓީއެއްގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރީކުރެވިފައިވާ ޖަމްޢިއްޔާއެއްނޫނެވެ. ތިމާ ބޭނުންމީހަކު މަންހަޖައްވައްދައި، ތިމާ ނުރުހޭ މީހަކު މަންހަޖުން ނެރެހަދަން އަޅުގަނޑުމެންނަކީ ކޮންބައެއްތޯއެވެ؟ ތިމާ ހުރީ ހައްޤު ގައިކަމަށާއި، ތިމާއަށް ގޯހެއް ނުހެދޭނެކަމަށް ޤަބޫލުކޮށް، އެހެންމީހުންނަށް އެއްޗެހިގޮވާ ހަދާނީ އެންމެ ނިކަމެތިމީހާއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް އޮތީ ﷲ ތަޢާލާގެ ހަޟްރަތުގައި ހައްޤަށް މަގު ދައްކަވައި ދެއްވުމަށް އެދި ދުޢާ ދެންނެވުމާއި އެކު އެކަމަށް މަސައްކަތްކުރުމެވެ. ހިދާޔަތަށް ތަވްފީޤު ދެއްވާފަރާތަކީ ހަމައެކަނި ﷲ ތަޢާލާއެވެ. ފުރައްސާރަ ކުރާމީހާއަށްވުރެ، ފުރައްސާރާ ކުރެވޭ މީހާ ﷲ ތަޢާލާގެ ހަޟްރަތުގައި މާ ހެޔޮވެދާނެއެވެ. އަމިއްލަ ނަފްސާއިމެދު ފަޚުރުވެރިވެ، ތިމާއަކީ އެންމެ ފުރިހަމަ މީހާކަމުގައި ނުދެކޭށެވެ. ﷲ ތަޢާލާގެ ވަޙީބަސްފުޅުގައި ވެއެވެ. ((فَلَا تُزَكُّوا أَنفُسَكُمْ ۖ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَىٰ ))﴿٣٢﴾ سورة النجم މާނަ: ” ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުންގެ އަމިއްލަ ނަފްސުތަކަށް ތަޢުރީފުކޮށް ފަޚުރުވެރިނުވާށެވެ! ތަޤުވާ ވެރިވީމީހުންގެ ކަންތައް އެކަލާނގެ ދެނެވޮޑިގަތުން ބޮޑެވެ. “


Majuboorun kurevey kushuge dhifaau.\n“މަޖުބޫރުން ކުރެވޭ ކުށުގެ ދިފާޢު”\nޢަބުދުއްސައްތާރު މުޙައްމަދު7މަސްކުރިން\t2 ޚިޔާލު\nއިސްލާމީ ޝަރީޢަތަށް ބަލާއިރުވެސް ކުށުގެ ޒިންމާ އުފުލުމަށް އިސްތިސްނާވާ ޢާންމު ޙާލަތްތަކެއް ވެއެވެ. ވަޟުޢީ ޤާނޫނުތަކުގައިވެސް މިކަން އޮތީ މިމަގަށެވެ. ބިރުދައްކައިގެން މަޖުބޫރުން ކުށެއްކުރުމަށްފަހު ޑިއުރެސްގެ ދިފާޢުނެގުމަކީ އެއްވެސް ގޮތަކުން ކުށަށް އިންކާރުކުރުމެއް ނޫނެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެއީ ވަކި ޝަރުޠުތަކަކާއެކު ކުށުގެ ޒިންމާއިން ބަރީޢަވުމަށް އޮތް އިސްތިސްނާއީ ޙާލަތެކެވެ. އެހެންކަމުން މި އިސްތިސްނާއީ ޙާލަތު ކޯޓުގައި ސާބިތުކޮށްދިނުމަކީ ކުށުގެ ތުހުމަތު ކުރެވުނު މީހާއަށް ނެގިދާނެ ދިފާޢުއެކެވެ. މިފަދަ ދިފާޢުގެ މަޤްޞަދަކީ ކުށުގެ ޢަމަލު ހިންގި މީހާގެކިބައިގާ ޖިނާއީ ކުށެއްކުރުމުގެ ނިޔަތްނެތްކަމާއި ޖިނާއީ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލުމަށް މަޢާފު ލިބެންޖެހޭކަން ޝަރީޢަތުގައި ދަލީލުކޮށްދިނުމެވެ. އެހެންކަމުން އިސްލާމީ ޝަރީޢަތާއި ސިވިލް ލޯ އަދި ކޮމަން ލޯގައިވެސް ޑިއުރެސް ގެ ދިފާޢު ނެގިދާނެ ޙާލަތްތަކެއްވެއެވެ. އަޅުގަނޑުގެ މި ލިޔުމުގައި ބަލާލެވިފައި މިވަނީ މި މި3ނަޒަރިއްޔާގައި މި ދިފާޢު އޮތް ގޮތާއި އިސްތިސްނާ ކުރެވިފައިވާ ބައެއް ޙާލަތްތަކަށެވެ.\nޑިއުރެސް (Duress) އަކީ ބާރުގެ ބޭނުން ކޮށްގެން ނުވަތަ ބިރު ދައްކައިގެން ނުފޫޒު ބޭނުންކޮށްގެން މީހަކު ލައްވާ ކުރުވާ ކުށެވެ. ނުވަތަ ކުށެއް ނުކޮށްފިނަމަ ގެއްލުން ދޭނޭކަމުގެ ބިރުދައްކައިގެން ކުށަށް އަރައިގަތުމަށް މަޖުބޫރުކުރުވުމެވެ.\nވަކި ޙާލަތްތަކެއްގައި މިއީ ޖިނާއީ މައްސަލައެއްގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލުމުން ބަރީޢަވުމަށް ނެގިދާނެ ދިފާޢު އެކެވެ. ނުވަތަ މިއީ މާފުކުރެވިދާނެ ކުށެކެވެ. މިފަދަ އެއް ހާލަތަކީ މަޖޫބޫރު ވުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ މީހެއްގެ ބާރުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ މީހެއްގެ ނުފޫޒުގެ ސަބަބުން އެހެން މީހަކު ކުރާ ޢަމަލަކުން މީހަކު މަރުވުން ނުވަތަ އަނިޔާއެއް ތިމާއަށް ވިޔަސް ނުވަތަ އެހެން މީހަކަށް ލިބުމެވެ.\nއެހެންކަމުން ޑިއުރެސްއަކީ މީހަކަށް ބިރު ދައްކައިގެން މީހަކު ލައްވާ އެހެންބަޔަކު ކުރުވާ ކުށުގެ ޢަމަލެވެ. މީގެން އެނގެނީ ޑިއުރެސް މިއީ ކުށް ނުކުރާކަމަށް އިންކާރު ކުރުން ނޫންކަމެވެ. ނަމަވެސް ކުށުގެ އެ ޢަމަލު ހިނގަން މެދުވެރި ސަބަބަށް ބަލާއިރު، އެ ޢަމަލުކުރި މީހާގެ ކިބައިގައި، ޖިނާއީ ކުށެއް ކުރުމުގެ ނިޔަތެއް ނެތްކަން ދަލާލަތު ކޮށްދޭ ސަބަބުތަކެއް ޝަރީޢަތުގައި ހުށަހެޅުމެވެ. މި ގޮތުން ތަފާތު އެތަކެއް ގޮތް ގޮތުން ބިރު ދައްކުވައިގެން ކުށް ކުރާ ޙާލަތްތައް ވެއެވެ.\nމިސާލަކަށް ގޭގައި ގެންގުޅޭ ނޯކަރު މީހާ ލައްވައި، މިވެނި ކަމެއް ނުކުރަނީސް މުސާރަ ނުދޭނެކަމަށް ބުނެ މުސާރަ ހިފައްޓައި ނުވަތަ އޭނާގެ ޢާއިލާގެ މީހުންނަށް ގެއްލުންދީ ފުރާނަ ދުއްވާލާނޭ ކަމަށް ބުނެ ބިރުދައްކައިގެން އޭނާ ލައްވައި ޤާނޫނާ ޚިލާފުކަމެއް ކުރުވުމެވެ. މީގެން އިސްތިސްނާ ކުރެވޭ އެއް ޙާލަތަކީ ތިމާ ދިރި ހުރުމަށްޓަކައި އެހެން މީހެއްގެ ފުރާނަ ދުއްވާލާ ޙާލަތެވެ. ކޮމަން ލޯ އަދި އިސްލާމީ ޝަރީޢާގައި ވާގޮތުންވެސް މަޖުބޫރީ ޙާލަތުގައިވެސް ތިމާގެ ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރާށޭ ބުނެ އެހެން މީހެއްގެ ފުރާނައެއް ނުހިފޭނެއެވެ. މި ޙާލަތުގައި ޑިއުރެސްގެ ދިފާޢުވެސް ނުނެގޭނެއެވެ. މީގެ މިސާލާއި ސަބަބު މި އެސައިންމަންޓްގައި ފަހުން ހުށަހަޅައި ދެވޭނެއެވެ.\nޑިއުރެސް ދިފާޢު ނެގުމުގައި ވަކި އުންސުރުތަކެއް ފުރިހަމަ ވާންޖެހެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި:-\nޢަމަލުކުރާ މީހާއަށް ބިރެއް ދައްކުވައިގެން ކުރުވާ ޢަމަލަކަށް ވުން. އެއީ މަރާލާނޭކަމަށް ނުވަތަ ސީރިއަސް އަނިޔާތަކެއް ކުރާނެކަމަށް ބުނެ އިންޒާރު ދިންނުން.\nކުށްކުރާ މީހާ (Actor) އަށް އެހެން މީހެއްގެ ފަރާތުން ގެއްލުން ދޭނެކަމުގެ ބިރު އޮތުން.\nބިރު ދެއްކި ކަންތައްތައްް ނުކޮށް، ސަލާމަތް ވެވޭނެ ގޮތެއް ނެތުމުގެ ސަބަބުން ކުރި ޤާނޫނާ ޚިިލާފް އަމަލަކަށް ވުން. އަދި އެ ކުރި ކަމަކީ ބުއްދި ޤަބޫލުކުރެވޭ ފަދަ ޢަމަލަކަށް ވުން.\n“ބުއްދި ޤަބޫލުކުރާ ޢަމަލެއްގެ މިސާލު: ތުއްތު ކުއްޖަކު ނުވަތަ ކަމެއް ކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން ނެތް ފަރާތަކުން ބުނެ މަޖުބޫރު ކޮށްގެން ކުރި ޢަމަލަކަށް ވެގެން ނުވުން.\nއިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި އޮތް ގޮތް\nއިސްލާމީ ޝަރީޢާގައިވެސް މަޖުބޫރީ ޙާލަތުގައި ލުއި ލިބިފައިވެއެވެ. އަދި ވަކި ޝަރުޠުތަކެއް ފުރިހަމަ ވާނަމަ މަޖުބޫރުވެގެން ކުރާ ކުށްތަކަށް ދިފާޢު ނެގެއެވެ.\nމަޖުބޫރުކުރުމުގެ އިޞްޠިލާޙީ މާނަ\nޢަބްދުއްޞަމަދު އަޙްމަދު (2017) މަޖްބޫރުކުރުމަކީ: “ބިރާއި އިންޒާރުން، ގެއްލުން ދިނުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ހުރި މީހަކު، އެހެން މީހަކު ކުރަން ބޭނުން ނުވާ ކަމެއް އޭނާ ލައްވާކުރުވުމެވެ.” ނުވަތަ “މީހަކު ނުރުހޭ ކަމެއް، އޭނާ ލައްވާ ގަދަކަމުން މީހަކު ކުރުވުމެވެ.”\nޢަބްދުއްޞަމަދު އަޙްމަދު (2017) އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި މިންވަރު ކަނޑައެޅިގެންވާ ޙައްދު ތަކުގައިވެސް މަޖުބޫރީ ޙާލަތް، ޙައްދުގެ ޝަރުތެއް ކަމުގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވެއެވެ. އަދި މަޖުބޫރީ ޙާލަތްތަކުގައި އެ ޙާލަތެއްގެ ޟަރޫރަތަށް ބޭނުންވާ މިންވަރަށް، ޙަރާމްކަންތައްތައް ހުއްދަކުރައްވައިފައިވެސް ވެއެވެ. މީގެ މައްޗަށް ބިނާވާ އިސްލާމީ ފިޤުހީ ޤާޢިދާއެއް އޮވެއެވެ. އެއީ ” المشَقَّةُ تَجْلِبُ التَّيْسِر ” “އުނދަގޫތައް ފަސޭހަގޮތް ހޯދައިދެއެވެ.” މި ޤާޢިދާއެވެ.\nމި ޤާޢިދާ ޢިލްމުވެރީން ނަންގަވާފައިވަނީ އަލްމާއިދާ ސޫރަތުގެ3ވަނަ އާޔަތުންނެވެ. ( އެ އާޔަތުގެ މާނައިގައިވަނީ ” މުޅަތަކެއްޗާއި، (އޮހޮރޭ) ލެޔާއި، އޫރުމަހާއި، اللَّه ނޫން އެހެން ފަރާތެއްގެ ނަންގަނެ ކަތިލާ ތަކެއްޗާއި، ކަރުގައި ހިފައިގެން މަރައިލާ ތަކެއްޗާއި، ޖަހައި މަރައިލާ ތަކެއްޗާއި، އުސްތަނަކުން ވެއްޓި މަރުވާ ތަކެއްޗާއި، (އެހެން ޖަނަވާރެއްގެ) ދަޅުން ޖަހައިގެން މަރުވާތަކެއްޗާއި، މިނިކާ ޖަނަވާރެއް (އެއްބައި) ކައިފައިވާ ތަކެތި، ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށް حرام ކުރައްވާފައިވެއެވެ. (މިތަކެތީގެ ތެރެއިން ފުރާނަހުއްޓައި އެ އެއްޗެއް އަތުޖެހި شرعى ހަމައިގެ މަތިން) ތިޔަބައިމީހުން ކަތިލި އެއްޗެއް މެނުވީއެވެ. އަދި ބުދުތަކުގެ ނަންމައްޗަށް ކަތިލާ ތަކެއްޗާއި، أزلام މެދުވެރި ކޮށްގެން ތިޔަބައިމީހުންގެ نصيب ހުރިގޮތާއި، ކަންތަކުގެ ރަނގަޅުގޮތް ބަލައިހެދުންވެސް، ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށް حرام ކުރައްވާފައިވެއެވެ. ފަހެ، އެކަންތައްތަކަކީ، فاسق ކަންތައްތަކެކެވެ. މިއަދު، ތިޔަބައިމީހުންގެ دين އާމެދު (އެބަހީ: އެ دين އަށް ގެއްލުމެއް ދެވިދާނެ ކަމާމެދު) كافر ން، ނާއުއްމީދު ވެއްޖެއެވެ. ފަހެ، އެއުރެންދެކެ ތިޔަބައިމީހުން ބިރު ނުގަންނާށެވެ! އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެއަށް ތިޔަބައިމީހުން ބިރުވެތިވާށެވެ! މިއަދު، ތިޔަބައިމީހުންގެ دين، ތިޔަބައިމީހުންނަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ފުރިހަމަ ކޮށްދެއްވައިފީމެވެ. އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ نعمة، ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ފުރިހަމަ ކޮށްދެއްވައިފީމެވެ. އަދި إسلام دين ތިޔަބައިމީހުންނަށް دين އެއްކަމުގައި، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ރުހިވޮޑިގެންފީމެވެ. ފަހެ، ބަނޑުހައިހޫނުކަމެއްގެ ތެރޭގައި ފާފައިގެ ފަރާތަށް ލެނބިގަތުމެއްނެތި (އިސްވެދިޔަ حرام ތަކެތީގެ ތެރެއިން އެއްޗެއް ކެއުމަށް) މަޖުބޫރުވީ މީހާ (ދަންނާށެވެ!) ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން، اللَّه އީ، ގިނަގިނައިން ފާފަފުއްސަވާ رحيم ވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ. (ނޯޓު: أزلام އަކީ، ފާލުބެލުމަށް ޖާހިލީ ޒަމާނުގައި ބޭނުންކޮށްއުޅޭ ދަނޑިކޮޅުތަކެކެވެ. ނުވަތަ ދުނިދަނޑިތަކެކެވެ.) (القران الكريمގެ ދިވެހިތަރުޖަމާ، ދިވެހިރާއްޖެ: ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީސް، ޗާޕު1، 2007)ޞ:213 – 214) މިއާޔަތުގެ ތަފްސީރުގައި ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވެފައިވަނީ ފުރާނައަށް ނުވަތަ ނަފްސަށް ގެއްލުމެއް ލިބިދާނެ ކަމުގެ ބިރުވެރި ޙާލަތުގައި އަދި ޙަރާމްކަމެއް ކުރުމަށް މަޖުބޫރުވެފައިވާ ޙާލަތުގައި އެފަދަ ކަމެއް އެކަމަށް ބޭނުންވާ މިންވަރަށް ވަކި ޝަރުޠުތަކެއް ފުރިހަމަ ވާނަމަ ކުރެވިދާނެކަން އެނގެއެވެ. އެގޮތުން ބެލޭނެކަމަށް ޢިލްމުވެރީން ގެންނަވާފައިވާ ޝަރުޠުތަކަކީ:-\nމަޖުބޫރުކުރި މީހާއަކީ އޭނާ ދެއްކި ބިރު، ތަންފީޒުކުރެވޭނެ މީހަކަށް ވުން. މާނައަކީ އޭނާއަކީ އެކަން ކުރެވޭނެ ބާރާއި ނުފޫޒު ހުރި މީހަކަށް ވުން.\nމިސާލަކަށް ވެރިއެއްގެ އަތުގައި އޮންނަ މަޢްނަވީ ބާރެއް ނުވަތަ ހަށިގަނޑު ވަރުގަދަ މީހެއްގައި ހުންނަ މާއްދީ ބާރަކަށްވުމެވެ. ވީމާ ދިން އިންޒާރު ތަންފީޒު ނުވާނެކަން އެނގޭ މީހެއްގެ އިންޒާރުން، އެއީ މަޖްބޫރެއް ވެފައިވާ މީހަކަށް ނުބެލޭނެއެވެ.\nއިންޒާރު ދެވެނު ކަންތައް، ތަންފީޒުކުރާނެ ކަމުގެ ބިރު، މަޖްބޫރުވާ މީހާއަށް ބޮޑަށް ހީވުން.\nމި ޙާލަތުގައި އިންޒާރެއް ދިނަސް އޭނާ އެކަން ނުކުރާނެކަން ޔަޤީން ކުރެވޭނަމަ، ނުވަތަ ބޮޑަށް އެހެން ހީވާނަމަ އެއީ މަޖްބޫރަކަށް ނުވާނެއެވެ.\nއޭނާ އަތުން ބީވެގެން ފިލައިގެން ގޮސްގެން ނުވަތަ އެހެން މީހެއްގެ އެހީއަކަށް އެދިގެން ފަދަގޮތަކަށް، ދެވުނު އިންޒާރާއި ބިރުން، ސަލާމަތް ވުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ނެތް މީހަކަށް ވުން.\nމި ޙާލަތުގައި ސަލާމަތްވުމަށް ކުޅަދާނަ މީހާ ޖެހޭނީ، އެ ބިރު ދެއްކުމުން ސަލާމަތްވެ ހިމާޔަތް ވާށެވެ.\nމަޖްބޫރުކުރެވުނު ކަމަކީ، މަޖްބޫރުނުކުރިނަމަ އޭނާ ނުކުރާނެ، އަދި ކުރަން ނުޖެހޭ ކަމަކަށް ވުން.\nމީގެ މިސާލަކީ، ވައްކަންކުރަން ބޭނުންވެގެން އެއްޗެއް ނަގަނިކޮށް އެހެން މީހަކު އައިސް މަޖްބޫރު ކުރިޔަސް އެއީ، ބެލެވޭ މަޖްބޫރަކަށް ނުވާނެއެވެ. އަދި އޭނާގެ މައްޗަށް ވާޖިބުވެފައި އޮތް ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް، މިސާލަކަށް ދަރަނި އަދާކުރުމުށްޓަކައި ދަރަނިވެރިޔާގެ މުދާ ވިއްކަން ޤާޟީ ޙުކުމް ކުރުން ފަދަ ކަންކަމަކީ، އެއީ ބެލެވޭ މަޖްބޫރެއް ނޫނެވެ.\nއިޚްތިޔާރު އޮތްކަމުގެ އެއްވެސް ޢަލާމާތެއް، މަޖްބޫރުކުރެވުނު މީހާގެ ކިބައިން ފެންނަން ނެތުން.\nމިސާލަކަށް މަޖްބޫރުކުރި މީހާ ބުނި ކަންތައް ނޫން ކަމެއް ކޮށްފިއްޔާ، ނުވަތަ ބުނި ވަރަށް ވުރެ އިތުރަށް ނުވަތަ މަދުން އެކަން ކޮށްފިއްޔާ އެއީ ބެލެވޭނެ މަޖްބޫރެއް ނޫނެވެ. މީގެ މިސާލަކީ މީހަކަށް މަޖުބޫރުކޮށްގެން އަންހެން ކުއްޖަކު ކިޑްނޭޕްކުރަން ބުނީމާ ފިރިހެނަކު ކިޑްނޭޕް ކޮށްފައި އެއީ މަޖުބޫރުވެގެން ކުރި ކަމެކޭ ބުނި ނަމަވެސް އެ ދިފާޢު ބަލައި ނުގަނެވޭނެއެވެ.\nފުރާނައަށް ނުވަތަ ގުނަވަނަކަށް ގެއްލުން ދޭނެކަމުގެ ބިރު އޮތުން، ނުވަތަ ގުނަވަނެއްގެ ބޭނުން ކަނޑުވައިލާނެކަމުގެ ބިރަކަށް ވުން. މިއެވެ.\nމަޖުބޫރު ކުރުމުގެ ޙާލަތާގުޅޭ ގޮތުން ﷲ ވަޙީކުރައްވައިފައިވެއެވެ. (مَن كَفَرَ بِاللَّـهِ مِن بَعْدِ إِيمَانِهِ إِلَّا مَنْ أُكْرِهَ وَقَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمَانِ وَلَـٰكِن مَّن شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْرًا فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِّنَ اللَّـهِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ – سورة النحل: 106) މާނައި: “إيمان ކަމަށް، އެމީހާގެ ހިތްހަމަޖެހިގެންވާ حال، مجبور ވެގެންވާ މީހާ މެނުވީ، إيمان ވުމަށްފަހު، اللَّه އަށް كافر ވެއްޖެމީހާ، އަދި އެހެނެއްކަމަކު (އެބަހީ: مجبور ވެގެންވިޔަސް) كافر ކަމަށް ހިތްތަނަވަސް ވެއްޖެމީހާ (ދަންނާށެވެ!) ފަހެ، އެއުރެންނަށް اللَّه ގެ حضرة ން ކޯފާލެއްވުންހުށްޓެވެ. އަދި ބޮޑުވެގެންވާ عذاب، އެއުރެންނަށްހުށްޓެވެ.”\nމި އާޔަތަކީ ކަމެއްގައި މަޖުބޫރު ކުރުމާ ގުޅިގެން އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ބާވައިލެއްވުނު އާޔަތެވެ. މި އާޔަތް ބާވައިލެއްވުނު ސަބަބަކީ އައްމާރު ބިން ޔާސިރު އިސްލާމްދީން ޤަބޫލުކުރުމުން މައްކާގެ ކާފަރުން އެކަލޭގެފާނަށް ތަޙައްމަލު ނުކުރެވޭވަރުގެ އަނިޔާތައް ކުރުމުން، އެ މަޖުބޫރީ ޙާލުކޮޅުގައި ހުންނަވައި އިސްލާމްދީން ދޫކޮށްލީ ކަަމަށް ވިދާޅުވުމުން، މި ވާހަކަތައް މައްކާގެ ކާފަރުން މީސްތަކުންގެ މެދުގައި ފަތުރަމުން ދަނިކޮށެވެ.\nމީގެ އިތުރުން ބަޤަރާ ސޫރަތުގެ 286 ވަނައާޔަތުގެ މާނައިގައި ވެއެވެ. ” اللَّه، އެއްވެސް نفس އަކަށް، އެ نفس އަކަށް ކުޅަދާނަވެގެންވާ ކަމަކަށް މެނުވީ تكليف އެއް ނުޖައްސަވައެވެ. އެ نفس އެއް ހޯދި ހެޔޮކަމެއް (ގެ ثواب) އެ نفس އަކަށް ވެއެވެ. އަދި، އެ نفس އެއް ހޯދި ނުބައިކަމެއް (ގެ عقاب) އެ نفس އެއްގެ މައްޗަށްވެއެވެ. އަޅަމެންގެ ވެރިރަސްކަލާކޮ! އަޅަމެން ހަނދާންނެތިއްޖެނަމަ، ނުވަތަ، قصد އެއްނެތި އަޅަމެންނަށް ކުށެއް ވެވިއްޖެނަމަ (އެކަމަށް) އަޅަމެންނަށް عقوبات ނުދެއްވާނދޭވެ! އަޅަމެންގެ ވެރިރަސްކަލާކޮ! އަޅަމެންގެ ކުރިންތިބި މީހުންނަށް އުފުލުމަށް ޖެއްސެވިފަދަ ބުރަކަމެއް އަޅަމެން އުފުލުމަށް ނުޖައްސަވާނދޭވެ! އަޅަމެންގެ ވެރިރަސްކަލާކޮ! އަޅަމެންނަށް އެކަމަކަށް ކުޅަދާނަވެގެން ނުވާކަމެއް އުފުލުމަށް އަޅަމެންނަށް ނުޖައްސަވާނދޭވެ! އަދި، އަޅަމެންނަށް عفو ކުރައްވާނދޭވެ! އަދި، އަޅަމެންނަށް ފާފަފުއްސަވާނދޭވެ! އަދި، އަޅަމެންނަށް رحمة ލައްވާނދޭވެ! އިބަރަސްކަލާނގެއީ އަޅަމެންގެ އެހީތެރިވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ. ފަހެ، كافر ވެގެންވާ قوم ގެ މައްޗަށް އަޅަމެންނަށް نصر ދެއްވާނދޭވެ!”\nޢިލްމުވެރީން ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި މި މާނައިން ދަލާލު ކޮށްދޭ ކަމަކީ އެއްވެސް އިންސާނަކު އެމީހަކަށް މަޖުބޫރުވެގެން ކުރާ ކަންކަމުގައި ނުވަތަ ތިމާގެ އަމިއްލަ ރުހުމަކާ ނުލައި ގަދަކަމުން ކުރުވާ ކަންކަމުގައި ޒިންމާ އުފުލަން ނުޖެހޭނެކަމެވެ. އެފަދަ ޙާލަތުގައި ކުރާ ކުށްތަކުން ބަރީޢަ ވާނެކަމާއި މީހާގެ ފުރިހަމަ މިނިވަންކަން ނެތި ގަދަ ބާރުން މީހަކު ލައްވާ ކުރުވާ ކުށްތަކަށް، އެ ކުށް ކުރި މީހާއަށް ދިފާޢު އިސްލާމްދީނުގައި ލިބިދީފައި ވާކަމެވެ.\nކީރިތި ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ ޙަދީޘް ކުރައްވައިފައިވާ ބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައި ވެއެވެ. “ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ އުއްމަތުގެ މީހުންނަށް އޮޅުމަކުންްނާއި، ހަނދާން ނެތިގެންނާއި، މަޖްބޫރު ކުރެވިގެން ކުރާ ކަންތައްތަކަށް މަޢާފް ދެވިގެންވެއެވެ.”\nއެހެންކަމުން ކީރިތިި ޤުރުއާނާއި ރަސޫލާގެ ސުންނަތުން ދަލީލު ލިބި އެނގިގެންދަނީ ދިފާޢުއެއްގެ ގޮތުގައި މަޖުބޫރީ ޙާލަތު އިސްލާމްދީނުގައި ބޭނުން ކުރެވިދާނެކަމެވެ.\nމި އާޔަތާ ގުޅޭ ބައެއް މިސާލުތައް:\nބަނޑުހައިކަން ފިލުވުމަށްޓަކައި ރާ ނޫން އެހެން އެއްޗެއް ނެތް ޙާލަތުގައި ކިރިޔާ ބަނޑުހައިކަން ފިލާ ވަރަށް ރާ ފޮދެއް ބޭނުން ކުރުން އިސްލާމީ ޝާރީޢަތުގައި ހުއްދަކުރައްވާފައި ވެއެވެ. މި ތަނުގައި މަޖުބޫރުވުމަކީ ބަނޑުފުރާ މުއްތި ކުރާނެ އެއްޗެއް ނެތުމުގެ ސަބަބުން ފުރާނައަށް ގެއްލުން ލިބި ދާނެކަމުގެ ބިރު އޮތުމާއި ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރަން މަޖުބޫރު ވެފައި ވުމެވެ. މިފަދަ ޙާލަތުގައި ﷲ ނަހީ ކުރައްވާފައިވާ ކުށެއް ކުރިކަމަށްބަލައި ތަޢުޒީރީ އަދަބެއްވެސް ނުދެވޭނެއެވެ އަދި ޙައްދެއްވެސް ޤާއިމެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. ސަބަބަކީ މަޖުބޫރީ ޙާލަތުގައި ހުރެ ކުށަކަށް އަރައިގަތުމެވެ.\nޒިނޭކުރުމަކީ ޙަރާމްކަމެކެވެ. ޒިނޭގެ ޙައްދުގެ ޝަަރުތެއްކަމުގައި އިޚްތިޔާރު ލިބިގެންވުން އާދެއެވެ. ޖުމްހޫރުން ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި މަޖްބޫރުކުރެވިގެން ޒިނޭކުރިމީހާގެ މައްޗަށް ޙައްދު ޤާއިމު ނުކުރެވޭނެއެވެ. މި މައްސަލައިގައި ޙަންބަލީ މަޒްހަބުގެ ރަޢުޔު ތަފާތެވެ. ޙަންބަލީން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި އޭނާގެ މައްޗަށް ޙައްދު ޤާއިމު ކުރެވޭނެެއެވެ. ޢިއްފަތްތެރިކަން ފޭރިގަނެވުނު އަންހެނާއާއި މަޖުބޫރު ކޮށްގެން އޭނާއާއެކު ޒިނޭކުރި އަންހެނާގެ މައްޗަށް ޙައްދުޖެހުމެއް ނެތެވެ.\nޤަތުލް ޢަމްދުގެ ރުކުންތަކުގައިވެސް އިޚްތިޔާރު ލިބިގެންވުން އާދެއެވެ. މި މައްސަލައިގައިވެސް ޢިލްމުވެރިންގެ މެދުގައި ރައުޔު ތަފާތެވެ. ފަޤީހުންގެ އަރިހުގައި މަޖުބޫރުވުމަކީ މީހަކު ކުރަން ބޭނުންނުވާކަމެއް ނުވަތަ ކުރަން ނުރުހޭކަމެއް ކުރަން މަޖްބޫރު ކުރުމެވެ. މި ގޮތުން މަޖުބޫރީ ޙާލަތް3ބަޔަކަށް ފަޤީހުން ބައްސަވައެވެ. އެއީ އަންނަނިވި ޙާލަތްތަކެވެ.\n(ހ) ފުރިހަމަ މަޖުބޫރުކަން:\nމި ޙާލަތުގައި ބިރުދެއްކުން އޮންނާނެވެ. މަޖުބޫރު ކުރުވާމީހާގެ ކިބައިގައި އޭނާ އެ ބިރު ދައްކާ ކަމެއް ކުރުމުގެ ބާރު ހުރުމާއި، މަޖްބޫރުކުރާމީހާ ބުނާކަންތައް ނުކޮށްފިނަމަ، މަޖުބޫރު ކުރާމީހާ އެކަން ތަންފީޒް ކުރާނެކަމަށް، މަޖްބޫރުކުރެވުނު މީހާއަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ހީވުން އޮންނާނެވެ.\n(ށ) މަޖުބޫރު ކުރެވުނުކަމަކީ ތިމާއަށް ތަޙައްމަލު ނުކުރެވޭ ކަމަކަށްވުން.\n(ނ) އުނި މަޖްބޫރުކަން:\n(މި ޙާލަތުގައި ދައްކާ ބިރުން، ނުވަތަ ކުރާކަމަކުން ހަށިގަނޑަށް އަނިޔާއެއް ލިބުނަސް، ހަލާކުވުމެއް ނުލިބޭނެއެވެ. އުނި މަޖްބޫރުކަމުގެ އަސަރު ފޯރާނީ ގަނެވިއްކުންފަދަ މުޢާމަލާތުގެ ތެރޭގައެވެ.) ޤަތުލުގެ މައްސަލަތަކުގައި އުނި މަޖުބޫރުކަމުގެ އަސަރެއް ނުކުރާނެވެ. އެހެންކަމުން ފުރިހަމަ މަޖުބޫރީކަމުގެ ޙާލަތުގައި ހިންްގާ ޤަތުލުގެ ކުށްތަކުގައި ޢިލްމުވެރިންގެ ރައުޔު ތަފާތެވެ. ޖުމްހޫރުން ވިދާޅުވަނީ މިޙާލަތުގައި ޤަތުލު ޢަމްދު، މަޖުބޫރު ކުރި މީހާއަށާއި، މަޖުބޫރު ކުރެވުނު މީހާއަށް ނިސްބަތް ކުރެވޭނެއެވެ. އެދެމީހުންގެ ކިބައިންް ޤިޞާޞް ހިފޭނެއެވެ.\nދިވެހިރާއްޖޭގައި އޮތް ގޮތް\nދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 50 ވަނަ ބާބުގެ 55 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުން ޑިއުރެސްގެ ދިފާޢު ނެގިދާނެއެވެ. އަދި އެއީ މަޢާފު ލިބިދެނިވި ދިފާޢުއެއްކަން އެނގެއެވެ.\nއެގޮތުން މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވަނީ ވަކި ޙާލަތްތަކެއްގައި ކަމަށްވާނަމަ އެކުށް ކުރިމީހާ ކުރި ކުށަށް މަޢާފް ލިބިގެންވެއެވެ. އެއީ:-\nކުށުގެ ޢަމަލު ކުރުމަށް އޭނާއަށް މަޖުބޫރު ކުރެވިގެންވުން:\nމިޙާލަތުގައި މަޖުބޫރުކުރުވީ، ކުށުގެ ޢަމަލު ކުރުމަށް ދެކޮޅުހަދައިފިނަމަ، އޭނާއަށް ގެއްލުމެއް ކުރިމަތި ވެދާނެކަމުގެ ބިރު ދައްކުވައިގެން ކަމުގައިވުމާއި، އެކަށީގެންވާ ހަރުދަނާކަމާއެކު ވިސްނައި އެހެންމީހަކަށް (Reasonable Person) އެޙާލަތުގައި، އެ ގެއްލުމުގެ ބިރު ކުރިމަތިވީނަމަ، އޭނާވެސް އެ ކުށުގެ ޢަމަލު ކުރާނެ ކަމުގައިވުން.\nނަމަވެސް މި ދިފާޢު ބޭނުން ކުރެވޭ ޙުދޫދަށް ބަލާއިރު މި މާއްދާގެ (ހ) ގައިބަޔާންކުރެވިގެންވާ ދިފާޢަކީ، 110 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާން ކޮށްފައިވާ ކުށުގެ ދަޢުވާ އުފުލިގެންވާ ހިނދު ބޭނުން ކުރެވޭނެ ދިފާޢެއް ނޫނެވެ. އެހެންކަމުން މީހަކު ނުވަތަ ބައެއްގެ ފުރާނަ މަޖުބޫރީ ހާލަތުގައިވެސް ދުއްވާލާފިނަމަ މި ދިފާއެއް ނުނެގޭނެވެ.\nމީގެ އިތުރުން (ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2010 ) ބިރު ދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާ ކުރުމުގެ ޤާނޫނުގައިވާގޮތުން ބިރު ދެއްކުމަކީ އަދަބު ކަނޑައެޅިފައިވާ އަދި ބައެއް ޙާލަތްތަކުގައި ބަދަލު ނަގައިދެވޭ ފަދަ ކުށެކެވެ. މިސާލަކަށް ބިރު ދެއްކުމުގެ ސަބަބުން ނަފްސާނީ ގޮތުން ފަރުވާ ހޯދަން ޖެހިފައިވާ ނަމަ އެކަމަށް ޚަރަދުވާ ފައިސާ ބަދަލެއްގެ ގޮތުން ނަަގައި ދޭންޖެހެއެވެ.\nސްޕްރީމް ކޯޓުގެ ޤާޟިއްޔާ ނަންބަރު: 2/SC-A/2012\nމި ދަޢުވާއަކީ މއ.މާޖެހިވިލާ ޢަބްދުﷲ ހާދީގެ މައްޗަށް ކުރެވުނު “މަނާކުރެވިފައިވާ މަސްތުވާ އެއްޗެއް ވިޔަފާރި ކުރުމަށްޓަކައި އަތުގައި ބެހެއްޓުމުގެ ކުށުގެ” ދަޢުވާއެކެވެ.\nމައްސަލައިގައި ދައުލަތުން ދަޢުވާކޮށްފައިވަނީ މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސްސަރވިސްއިން ހޯދާފައިވާ ހެކީގެ މައްޗަށް ބުރަވެއެވެ. ނަމަވެސް ހެކިބަސް ހޯދުމުގައި ބިރުދައްކައި މަޖުބޫރު ކޮށްފައިވާކަމަށް ބުނެ ދަޢުވާ ލިބުނު ފަރާތުން ޑިއުރެސް ގެ ދިފާޢުނަގާފައިވެއެވެ. އަދި ހެކިބަސް ހޯދުމުގައި ބިރު ދެއްކިކަން ކޯޓަށް ސާބިތުކޮށްދިނެވެ.\nމި މައްސަލައިގައި ދަޢުވާ ލިބުނު ފަރާތުން ނެގި ޑިއުރެސްގެ ދިފާޢު ކޯޓަށް ބަލައިގަނެ ދަޢުވާ ރައްދުވި ފަރާތުގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތު ނުވާކަމަށް ސްޕްރީމް ކޯޓުން ނިންމާފައިވަނީ އެ ކޯޓުގެ7ފަނޑިޔާރުންގެ އިއްތިފާޤުންނެވެ.\nމި ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމުގައި މަޖުބޫރީ ދިފާޢު ބޭނުން ކޮށްފައިވެއެވެ. މި ޤަޟިއްޔާއަށް ބަލާލުމުން ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ޑިއުރެސްގެ ދިފާޢު ނަގައި، އެކަން ކޯޓަށް ސާބިތު ކޮށްދީފައިވާތީ ދަށުކޯޓުން އަދި ހައިކޯޓުން ކޮށްފައިވާ ޙުކުމް، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ބާޠިލްކޮށް ފައިވާކަން އެނގެއެވެ.\nއެހެންކަމުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓްތަކުގައިވެސް ޑިއުރެސްގެ ދިފާޢު ޤަބޫލްކުރާކަން އެނގެއެވެ.\nކޮމަން ލޯގައި އޮތް ގޮތް\nކޮމަން ލޯގައިވެސް ޑިއުރެސްއަކީ ދިފާޢުއެއް ކަމަށް ކަނޑަ އެޅުމުގައި ޙާލަތަށާއި ކުށުގެ ބާވަތަށާއި ވަށައިގެންވާ ކަންތައްތަކަށް ބަލައެވެ. މިގޮތުން ކްރިމިނަލް ލޯގައި ކުށުން ބަރީޢަވުމަށްޓަކައި ޑިއުރެސްގެ ދިފާޢު ބޭނުންކުރެވެއެވެ. އެހެންކަމުން ދަޢުވާ ލިބޭ މީހާ ކުށުގެ ޢަމަލު ހިންގުމަށްޓަކައި އެކްޓަސް ރިއަސް އަދި މެންސް ރިއާ (އެކްޓަސް ރިއަަސް އަދި މެންސް ރިއާ: މިއީ ކުށުގެ އެންމެ އަސާސީ ދެ އުންސުރެވެ. އެއީ and physical element) mental element ( އެވެ. އެކްޓަސް ރިއަސް (Actus reus) އަކީ ކުށްކުރާމީހާގެ ކުށުގެ ޢަމަލެވެ. މެންސް ރިއާ (Mens rea) އަކީ ކުށްކުރާމީހާގެ ނިޔަތެވެ. ބައެއް ޙާލަތުގައި ކުރާ ކުށްތަކުގައި އެ މީހެއްގެ މައްޗަށް ޖިނާއީ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލުމުން އެއްކިބާ ކުރެވެނީ ނިޔަތަށް ބެލިގެންނެވެ.) ފުރިހަމަ ވާންޖެހޭނެއެވެ. ނަމަވެސް ދަޢުވާލިބޭ މީހާ މެންސްރިޔާ ފުރިހަމަ ކޮށްފައިވަނީ އޭނާގެ މައްޗަށް މަޖުބޫރީ ޙާލަތްތައް އައިސްގެން ކަމަށްވާނަމަ އެ ކުށްކުރި މީހާއަށް އޭނާގެ ދިފާޢުގައި ޑިއުރެސްގެ ދިފާޢު ނެގިދާނެއެވެ. އެގޮތުން، “ޑިއުރެސް” ގެ ރުކުންތައް އެންމެ ފުރަތަމަ ކަނޑައަޅައިފައިވަނީ ހައުސް އޮފް ލޯޑްސް އިން ނިންމާފައިވާ މައްސަލައެއް ކަމަށްވާ 1982 – R v G raham ގައެވެ. މި މައްސަލައިގައި ލޯޑް ބިންގަހަމް، ޙުކުމް އިއްވަވަމުން ވިދާޅުވެފައިވަނީ، “މީހަކަށް ބިރުދައްކައިގެން މަޖުބޫރުކޮށްގެން ކޮށްފައިވާ ކުށެއްގެ ދިފާޢުގައި ޑިއުރެސް ބޭނުންކުރެވޭނީ، ޑިއުރެސްގެ ރުކުންތައް ފުރިހަމަވާނަމައެވެ.\nޑިއުރެސްގެ ދިފާޢު ކޮމަންލޯގައި މައިގަނޑު ދެ ބަޔަކަށް ނުވަތަ ދެ ޙާލަތަކަށް ބެހިގެންވެއެވެ. އެއީ:-\nބިރު ދައްކައިގެން މަޖުބޫރުކުރުވުން (Duress by threat)\nޙާލަތުގެ ގޮތުން މަޖުބޫރުވުން (Duress by circumstance) މިއެވެ.\nބިރު ދައްކައިގެން މަޖުބޫރުކުރުވުން\nމީހަކަށް ބިރުދައިކައިގެން މަޖުބޫރުން، އެނާގެ އިޚްތިޔާރުން ބޭރުން ކުރާކުށެއްގެ ޑިފެންސެއްގެ ގޮތުގައި ޑިއުރެސް ބޭނުންކުރެވޭނީ އަންނަނިވި ގޮތުގެ މައްޗަށެވެ.\nކުށްކުރާފަރާތުން އެކުށެއްކުރަނީ، އެކުށް ނުކޮށްފިނަމަ، އެނާއަށް ނުވަތަ އެނާގެ ޢާއިލާގެ މެންބަރެއް ނުވަތަ އޭނާގެ ޒިންމާގެ ދަށުގައިވާ ފަރާތެއް މަރާލާނެ ކަމަށް ބުނެ ބިރު ދެއްކުން.\nނުވަތަ ހަށިގަނޑަށް ނުރައްކާވާފަދަ ގެއްލުމެއް ދޭނެކަމަށް ބިރުދައްކައިގެން ކަމަށްވުން ނުވަތަ ކުށްކުރާ\nފަރާތުން އެ ކުށްނުކޮށްފިނަމަ، އޭނާ ނުވަތަ އެނާގެ ޢާއިލާގެ މެންބަރެއް ނުވަތަ އޭނާގެޒިންމާގެ ދަށުގައިވާ ފަރާތެއް މަރާލާނެ ކަމަށް ބުނުން. ( ކޯޓުކޭސް: 2005 – R v Hasan )\nނުވަތަ ހަށިގަނޑަށް ނުރައްކާވާފަދަ ގެއްލުމެއް ލިބޭނެކަމަށް އެނާއަށް ގަބޫލުކުރެވޭނަމަ، އެފަދަ މަޖުބޫރު ކަމެއްގެ ތެރޭގައި ނުވަތަ ބިރުވެރިކަމެއްގެ ތެރޭގައި އެކުށެއް ކޮށްފައިވުން.\nAG v Whelan 1939\nމި މައްސަލައަކީ، ބަޔަކު ވަގަށްނަގާފައިވާ މުދާތަކެއް އުފުލައި ދިނުމުން އެ މީހާގެ މައްޗަށް ކުރެވުނު ދަޢުވާއެކެވެ. މި ދަޢުވާގައި ދަޢުވާ ލިބުނު މީހާ ކޯޓަށް ސާބިތުކޮށްދިނީ އޭނާ އެކަން ކޮށްދީފައިވަނީ އޭނާއަށް މަރުގެ ބިރު ދައްކައިފައި އޮތުމުން ކަމަށެވެ.\nއެހެންނަމަވެސް ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގައި މައްސަލަ ބެއްލެވި ޤާޟީ ނިންމެވީ، މަޖުބޫރު ކުރުވުން އޮތުމަކީ ސާބިތު ކުރުމުގައި ރިޢާޔަތް ކުރެވޭނެ ކަމެއްނޫންކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އެކަމަށް ރިޢާޔަތް ކުރެވޭނީ އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގައި ކަމަށް ވިދާޅުވެ އޭނާގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ.\nފަހުގެ މަރުޙަލައިގައި އެ ޙުކުމް ބާޠިލުކޮށް އިސްތިއުނާފު ކޯޓުން އިއްވި ޙުކުމުގައި، ޑިއުރެސް އަކީ ފުރިހަމަ ދިފާޢުއެއް ކަމަށާއި، އެއީ ހަމައެކަނި އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގައި ރިޢާޔަތް ކުރަންޖެހޭ ކަމެއްނޫންކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ.\nޙާލަތުގެ ގޮތުން މަޖުބޫރުވުން\nޑިއުރެސް ބައި ސަރކަމްސްޓެންސް (Duress by circumstance) އަކީ ވެސް ހަމަ މަޖުބޫރު ވެގެން ކުރެވޭ ކަންތައްތަކެވެ. އެއީ މިވެނި ކަމެއް ނުކޮށްފިނަމަ މަރާލާނެކަމަށް ނުވަތަ ބޮޑު ގެއްލުމުއް ދޭނެކަމަށް ބުނުމެވެ. މިސާލަކަށް، ގޭންގެއް ނުވަތަ ގްރޫޕަކުން ކާރެއްގައި ދާމީހަކަށް ބިރުދެއްކުމުގެ ސަބަބުން، ޕޭމަންޓް މަތިން ކާރު ދުއްވުމުގެ ސަބަބުން، އެހެންމީހަކަށް ލިބޭ ގެއްލުމެއްގެ ދިފާޢުގައި ޑިއުރެސް ބޭނުން ކުރެވިދާނެއެވެ. މިކަން، ކޯޓް އޮފް އެޕީލްގެ މައްސަލައެއް ކަމަށްވާ1986 – R v Willer ގައި ކަނޑައަޅާފައެވެ.\nޙާލަތުގެ ގޮތުން މަޖުބޫރުވެގެން ކުރާކުށުގެ ދިފާޢެއްގެ ގޮތުގައި ޑިއުރެސް ބޭނުންކުރެެވެނީވެސް މަތީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ރުކުންތައް ގާތްގަނޑަކަށް ފުރިހަމަވާނަމައެވެ. މި ދެ މަރުޙަލާގެ ތަފާތަކީ ބިރުދައްކައިގެން މަޖުބޫރުކޮށްގެން ކުށެއް ކުރާއިރު އެކުށަކީ ބިރުދައްކާ ފަރާތުން ބުނެގެން ކުރާ ކުށަކަށް ވާންޖެހޭނެކަމަށް ކޯޓުން ކަނޑައަޅައިފައިވެއެވެ. އެއާ ޚިލާފަށް ޙާލަތުގެ ގޮތުން ބިރުން މަޖުބޫރުވެގެން ކުރާކުށް ކުރުމަށް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް، ބިރުދައްކާފަރާތުން އަންގާކަށް ނުޖެހެއެވެ. މިސާލަކަށް އެކްސިޑެންޓެއްގެ ސަބަބުންވެސް ފުރާނައަށް ނުރައްކާވެފައިވާ ޙާލަތެއްގައި މަޖުބޫރުން ޤާނޫނާ ޚިލާފުކަމެއް ކޮށްފައިވާނަމަ ޑިއުރެސްގެ ދިފާޢުގެ ފައިދާ ލިބިދެވިދާނެއެވެ.\nޙާލަތުގެ ގޮތުން މަޖުބޫރުވާއިރު ބިރުން ސަލާމަތް ވެވެން ނެތް ނަމަ ދެން ޖެހޭނީ އެކަމެއް ކުރާށެވެ. ނަމަވެސް ސަލާމަތް ވާން ވަގުތު އޮތް ނަމަ ސަލާމަތް ވެވެން އޮތް ގޮތަކަށް ސަލާމަތް ވޭތޯ ބަލަން ޖެހޭނެއެވެ. މީގެ މިސާލަކީ (R v Gill – 1963 ) މި ކޭސް ގައި ވެސް ކުށްކުރިމީހާއަށް މައްސަލަ ޕޮލިހަށް ރިޕޯޓް ކުރެވެން އޮއްވައި ނުކުރުމުގެ ސަބަބުން ޑިއުރެސްގެ ދިފާޢު ނުނެގޭނެ ކަމަށް ނިންމާފައިވެއެވެ.\nޑިއުރެސްގެ ދިފާޢު އިސްތިސްނާވާ ބައެއް ޙާލަތްތައް\nމީހަކު މެރުމުގެ ކުށް: (Murder) R v Howe and Others – 1987\nޤަޞްދުގައި މީހަކު މަރާލުމަށްފަހު އެ ކުށް ކުރީ މީހަކު ބިރުދައްކައިގެން ކަމަށް ބުނެ ދިފާޢު ނެގިނަމަވެސް އެއީ ދިފާއެއްކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ.\nކޮމަން ލޯ ގެ މި ޤަޟިއްޔާގައި ހައުސް އޮފް ލޯޑް އިން ނިންމާފައިވަނީ ޤަޞްދުގައި މީހަކު މަރައިގެން ނުވަތަ އެފަދަ ކުށަކަށް އެހީތެރިވި ފަރާތަކަށްވެސް ޑިއުރެސްގެ ދިފާޢު ލިބި ނުދެވޭނެކަމަށެވެ.\nމީހަކު މަރާލަން އުޅުމުގެ ކުށް: (Attempt Murder) R v Gotts – 1992\nމި މައްސަލައިގައި މީހަކު މާރަލަން އުޅުމުގެ ދަޢުވާ 16 އަހަރުގެ ކުއްޖެއްގެ މައްޗަށް އުފުލުނެވެ. އެއީ މި ކުއްޖާ އޭނާގެ މަންމައަށް ވަޅިން ހަމަލާދީ ބޮޑު ޒަޚަމްތަކެއް ކޮށްލުމުންނެވެ.\nކޯޓުގައި ދިފާޢުއެއްގެ ގޮތުގައި އެ ކުއްޖާ ބުނެފައިވަނީ މަންމައަށް ހަމަލާ ނުދިންނަމަ ބައްޕަ ބަޑިޖަހައި އޭނާ މަރާލާނެ ކަމުގެ ބިރު ދެއްކިކަމަށެވެ.\nއެހެންނަމަވެސް ޝަރީޢަތުން އޭނާގެ މިދިފާޢު ބަލައި ނުގަނެއެވެ. އޭނާ މި މައްސަލަ އިސްތިއުނާފްކުރި ހިނދު ހައުސް އޮފް ލޯޑްއިންވެސް ނިންމާފައިވަނީ މީހަކު މަރާލަން އުޅުމުގެ ކުށްތަކުގައި ބިރުދެއްކުމުގެ ދިފާޢު ބަލައިނުގަނެވޭނެ ކަމަށެވެ.\nދައުލަތާ ދެކޮޅަށް ހަތިޔާރު ހިފައިގެން ސަރުކާރު ވައްޓާލުމުގެ ޢަމަލު އަދި ބަޣާވާތުގެ މައްސަލަތައް.\nޓެރަރިސްޓް ޖަމާޢަތަކާއި ގޭންގުތަކާ އަމިއްލަ ރުހުމުގައި ގުޅިގެން ހުރެ ކުރާ ކުށްތައް.\nމަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރާ ފަރާތްތަކާ ރުހުމުގައި ގުޅިގެން ހިންގާ ކުށްތައް.\nޑިއުރެސްގެ ގެއްލުމެއް ދީފާނެކަމުގެ އިންޒާރު އޮވެފައި އެކަމުން ދިފާޢުވެދާނެ ފުރުޞަތު ލިބި އެކަމުން ރައްކާތެރި ނުވެ މެދުވެރިވާ ކަންތައްތައް.\nالقران الكريم ގެ ދިވެހި ތަރުޖަމާ، (ދިވެހިރާއްޖެ: ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީސް، ފުރަތަމަ ޗާޕު: 2007)\nއިބްރާހީމް ރަޝީދު މޫސާ، “ޙައްދުތަކާބެހޭ ފިޤްހު” (ދިވެހިރާއްޖެ: ކުއްލިއްޔަތުއްދިރާސާތިލްއިސްލާމިއްޔާ، ފުރަތަމަ ޗާޕު: ޖޫން 2013)\nއިބްރާހީމް ރަޝީދު މޫސާ، “ޖިނާއީ ފިޤްހު” (ދިވެހިރާއްޖެ: ކުއްލިއްޔަތުއްދިރާސާތިލްއިސްލާމިއްޔާ، ފުރަތަމަ ޗާޕު:2015)\nޢަބްދުއްޞަމަދު އަޙްމަދު، “ޤަވާޢިދުލްފިޤްހިއްޔާ” މޮޑިއުލް / ލެކްޗަރަރ ނޯޓްސް، (ދިވެހިރާއްޖެ: ވިލާކޮލެޖް، މެއި 2017 ) ބެޗްލަރ އޮފް ޝަރީޢާ އެންޑް ލޯ، ބެޗް-10\nލިމާން މުޙައްމަދު، “ކްރިމިނަލް ލޯ1” މޮޑިއުލް / ލެކްޗަރަރ ނޯޓްސް، (ދިވެހިރާއްޖެ: ވިލާކޮލެޖް، މެއި 2017 ) ބެޗްލަރ އޮފް ޝަރީޢާ އެންޑް ލޯ، ބެޗް-10\nޤާނޫނު ނަމްބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތް)\nއިސްމާޢިލް ނާޖީ ” ޤަވާޢިދުލްފިޤްހިއްޔާ” kavaasaa.com\nThe Concept of Duress under the Law of Shari’a, Khalid A Owaydhah, “Justiﬁcations and Concept of Criminal Liability in Shari’ah,” )http://universitypublications.net/hssr/0302/pdf/DE3C172.pdf( (July20,2017)\nhttp:// supremecourt.com (July18,2017)\nލިޔުނީ: ޢަބުދުއްސައްތާރު މުޙައްމަދު\nނ. މިލަދޫ އަށް އުފަން، ޢަބްދުއްސައްތާރު މުޙައްމަދުވަނީ ސަރުކާރުގެ ޚިދުމަތުގައި 20 އަހަރަށްވުރެ ދިގުމުއްދަތެއް ހޭދަކުރައްވާފައެވެ. މި މުއްދަތުގައި އެރަށުކަތީބެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން7އަހަރު ޚިދުމަތް ކުރައްވާފައިވެއެވެ. މިހާރު ވަޒީފާ އަދާކުރައްވަނީ މިނިސްޓްރީ އޮފް ހައުސިންގ އެންޑް އިންފަރާސްޓްރަކްޗަރ ގައެވެ. މިހާރު ވިލާކޮލެޖުގައި ޝަރިޢާ އެންޑް ލޯ އިން މަތީ ތަޢުލީމް ޙާޞިލުކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ޢަބްދުއްސައްތާރު މުޙައްމަދު ވަނީ، އިސްލާމީ ޝަރީޢާގެ ދާއިރާއިން ޑިޕޮލޮމާއެއް އަދި ޕަބްލިކް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން އެންޑް މެނޭޖްމަންޓްގެ ދާއިރާއިން ވެސް ޑިޕޮލޮމާއެއް ހޯއްދަވާފައެވެ. މީގެ އިތުރުން ޢަބްދުއްސައްތާރު މުޙައްމަދުވަނީ 2004 ވަނަ އަހަރު މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޓޯލްސް ޑިވެލޮޕްމަންޓް އާއި އޭރުގެ ނުރަސްމީ ތަޢުލީމުދޭ މަރުކަޒާ ގުޅިގެން ހިންގެވި "ރައްރަށުގެ ވެރިންތަމްރީނުކުރާ ކޯސް" ބައިވެރިންގެ ތެރެއިން އެއްވަނަ ހޯއްދަވާފައެވެ.\nޢަބްދުއްސައްތާރު މުޙައްމަދުގެ ދިރާސާކުރެއްވުންތަކުގައި ޢިލްމީ އޮއްޓަރު ފުދޭވަރަކަށް ރަނގަޅުކަމަށް ދެކެމެވެ. ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައި ލަންދޫ އިންފޯއިން އިތުރު ލިޔުން ފެންނާނެކަމަށް އުއްމީދު ކުރަމެވެ. މިފަދަ މައުލޫމަތުން ކަންކަން އެނގިގެން ދޭ.\n6 މަސް 28 ދުވަސް ކުރިން\nވަރަށް ރަގަޅު އިލްމީ ލިޔުމެއް. ޢަބުދުއްސައްތާރު މިކޮލަމް މެދުވެރިކޮށް ތިޔަގެނެސްދެއްވާ ލިޔުންތަކަކީ އަޅުގަނޑު ވަރަށް ޝައުގުވެރިކމާއެކު ކިޔާލިޔުންތަކެއް. ޝުުރިއްޔާ ޢަބުދުސައްތާރު.\n6 މަސް 29 ދުވަސް ކުރިން\nއިސްލާމީ ދައުލަތެއްގައި ޙާކިމާގެ ދައުރު\nތަރިކައިން ކާފައަށް މުދާ ލިބޭ ޙާލަތްތައް!\nރިސައިކްލް ކުރި ނަރުދަމާފެނުގެ ޙުކުމް\nހުރިހާ ލިޔުންތައް (21)


ކަންނެލި ސްޓޮކް އާލާކުރާ ޕްލޭނަށް ޓޫނާ ކޮމިޝަނުގެ ތާއީދު\nއިންޑިއާ ކަނޑުގެ ކަންނެލި ސްޓޮކް އާލާކުރާ ޕްލޭނަށް ޓޫނާ ކޮމިޝަނުން ތާއީދުކޮށްފި\n15 ޖޫން 2021 - 07:30 1\nދިވެހި މަސްވެރިންތަކެއް މަސް ބާނަނީ: ރާއްޖޭގައި ކުރާ ދޮށީގެ މަސްވެރިކަމަކީ ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތަށް ކުރެވޭ މަސްވެރިކަމެއް -- ފޮޓޯ: ހަސަން ސާޖިން (ޒުވާން މަސްވެރިޔާ)\nއިންޑިއާ ކަނޑުގެ ކަންނެލި ސްޓޮކް އާލާކުރުމަށާއި ކަޅުބިލަމަހުގެ މަސްވެރިކަން ކޮންޓްރޯލްކުރަން ރާއްޖެއިން ހުށަހެޅި މުހިއްމު ދެ ފިޔަވަޅަކަށް އިންޑިއަން އޯޝަން ޓޫނާ ކޮމިޝަން (އައިިއޯޓީސީ)ގެ ތާއީދު ލިބިއްޖެ އެވެ.\nއައިއޯޓީސީގެ 25 ވަަނަ ސެޝަންގައި މެމްބަރު ގައުމުތަކުން އެއްބަސްވުމަކަށް އާދެވުނީ އިންޑިއާ ކަނޑުގެ ރީނދޫ އުރަހަ ކަންނެލި ސްޓޮކް އާލާކުރާ ވަގުތީ ޕްލޭން މުރާޖާކުރުމަށާއި، ކަޅުބިިލަމަހުގެ މަސްވެރިކަން ކޮންޓްރޯލް ކުރަން ފާސްކޮށްފައިވާ ގަރާރަށް ގެނެވުނު އިސްލާހަކަށެވެ.\nއައިއޯޓީސީން ބަލައިގަތް މި ދެ ފިޔަވަޅަކީ އިންޑިއާ ކަނޑުގައި ދެމެހެއްޓެނިވި މަސްވެރިކަން ކުރިއަރުވަން ރާއްޖެ އިސްވެ އޮވެ ކަންނެލި ސްޓޮކް ބަލަަހައްޓާ، ކަންނެލި މަސްވެރިކަން ކޮންޓްރޯލް ކުރަން ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ކުރި މަސައްކަތުގެ ތެރެއިން އެކި ފެންވަރުގައި ކުރެވުނު މަޝްވަރާތަކަށް އެއްބަސްވެވުނު ފިޔަވަޅުތަކެވެ.\nރާއްޖޭގެ ހުށައެޅުންތަކަށް ތާއީދުލިބުމާ ގުޅިގެން ފިޝަރީޒް މިނިސްޓްރީން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނި ގޮތުގައި އައިއޯޓީސީން ބަލައިގަތް ފިޔަވަޅުތަކަކީ ކަންނެލި މަހުގެ ސްޓޮކްތައް ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި މެނޭޖްކުރަން މުސްތަގުބަލަށް އެޅުނު މުހިއްމު ފިޔަވަޅުތަކެކެވެ.\nއައިއޯޓީސީގެ ސެޝަންގައި ރާއްޖޭގެ ހުށައެޅުންތައް ކޯ ސްޕޮންސާ ކުރީ ކެންޔާ، ސައުތް އެފްރިކާ އަދި ދަ ކޮމޯރޮސް އެވެ. ފިޝަރީޒް މިނިސްޓްރީން ވަނީ މި ފިޔަވަޅުތަކަށް ތާއީދު ހޯދަން ރާއްޖެއާ އެއް ވިސްނުމެއްގައި މަސައްކަތްކުރާ އައިއޯޓީސީގެ މެމްބަރު ގައުމުތައް (ޖީ16) އަދި ރާއްޖޭގެ މަސައްކަތަށް އެކި ގޮތްގޮތުން އެހީތެރިވެދިން ގައުމުތަކަށް ހާއްސަ ޝުކުރެއް އަދާކޮށްފަ އެވެ.\nކަންނެލި ސްޓޯކް ކޮންޓްރޯލްކުރަން އެއްބަސްވުމަކަށް އާދެވުނީ ދޫދީގެން\nއައިއޯޓީސީގެ ސައިންޓިފިކް ކޮމިޓީގެ ލަފާގެ މަތިން މާޗް މަހު ބޭއްވި އައިއޯޓީސީގެ ހަތަރުވަނަ ހާއްސަ ސެޝަންގައި ރާއްޖެއިން ހުށައެޅީ 2015 ވަނަ އަހަރު ރީނދޫ އުރަހަ ކަންނެލި ބާނަމުން އައި އަދަދަށް ވުރެ 15 ޕަސެންޓު ދަށް ކުރުމަށެވެ. އެއީ ގާތްގަނޑަކަށް 346،438 މެޓްރިކް ޓަނެވެ.\nމި ހުށައެޅުމުގެ ތެރޭގައި ރާއްޖެއިން ވަނީ މިހާރުގެ ޕްލޭންގައި 24 މީޓަރަށް ވުރެ ކުޑަ މަސް ދޯނި ފަހަރު އިސްތިސްނާކޮށްފައި އޮތްއޮތުން ބަދަލުކުރަން ހުށައަޅާފަ އެވެ. އެގޮތުން މިހާރު އަމަލުކުރަމުންދާ ގަރާރުގެ ތެރެއިން ހެދިފައިވާ ރީނދޫ އުރަހަ ކަންނެލި ސްޓޮކް މެނޭޖްކުރުމުގެ ޕްލޭން ފެއިލްވަމުން ދިޔުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ މިއީ ކަަމަށް ރާއްޖެއިން ދެކެ އެވެ.\nނަމަވެސް އައިއޯޓީސީގެ ގިނަ މެމްބަރު ގައުމުތަކުން ތަފާތު އެކި ސަބަބުތަކާ ހުރެ މި ހުށައެޅުމަށް ދެކޮޅު ހެދުމުން ރާއްޖެއިން ވަނީ އައިއޯޓީސީގެ އަހަރީ ސެޝަނަށް ހުށައެޅުންތައް ފަސްކޮށްްފަ އެވެ.\nއޭގެ ފަހުން ރާއްޖެއިން އައީ އެކި ފެންވަރުގައި މެމްބަރު ގައުމުތަކާ މަޝްވަރާ ކުރުމަށްފަހު އެ ގައުމުތަކުން ބޭނުންވާ ކަންކަން އޮޅުން ފިލުވަމުންނެވެ. އަދި، ހާއްސަ ސެޝަންގައި ރާއްޖެއިން ހުށައެޅި ހުށައެޅުމަކީ މެމްބަރު ގައުމުތަކުން ބޭނުންވާ ކަންކަމަށް ރިއާޔަތްކުރުމަށްފަހު މުރާޖާކޮށްފައި ހުށައެޅި ޕްލޭނެކެވެ.\nފިޝަރީޒް މިނިސްޓްރީން ބުނީ މަސްވެރިކަން މަދުކުރާ އަދަދުތައް ވަގުތީ ޕްލޭނަށް ހުށައެޅީ އައްސޭރި ގައުމުތަކުގެ ހައްގުތަކާއި، ތަރައްގީވަމުން އަންނަ ގައުމުތަކުގެ ހާއްސަ ހާލަތު، ހާއްސަކޮށް ކަންނެލި މަސްވެރިކަމަށް ބަރޯސާވާ ކުދި ޖަޒީރާ ގައުމުތަކުގެ ހާލަތަށް ބެލުމަށްފަހުގައި ކަމަށެވެ.\nމިހާރު ކޮމިޝަނުން އެއްބަސްވެފައިވާ ގޮތުން މަސްވެރިކަން ކުރާ އަދަދުތައް އެންމެ ބޮޑަށް މަދުކުރަން ޖެހެނީ ތަރައްގީވެފައިވާ ގައުމުތަކުންނާއި ދުރު ކަނޑުތަކުން މަސްވެރިކަން ކުރާ ގައުމުތަކެވެ. މި ފިޔަވަޅުތަކަށް އަމަލުކުރަން ފަށާނީ އަންނަ އަހަރުގެ ޖެނުއަރީ މަހުން ފެށިގެންނެވެ.\nމި ސެޝަންގައި ރާއްޖެއިން ކަޅުބިލަމަހުގެ މަސްވެރިކަން ކޮންޓްރޯލް ކުރަން ހުށައެޅީ މިހާރު ފާސްކޮށްފައިވާ ގަރާރުގެ ހާވެސްޓް ކޮންޓްރޯލް ރޫލްސްގެ ތެރެއިން ކަޅުބިލަމަހުގެ ސްޓޮކް މެނޭޖްކުރާނެ ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމަށެވެ. މި ޕްލޭންގެ ތެރެއިން މިހާރު ކަޅުބިލަމަހުގެ ސްޓޮކަށް ނުރައްކަލެއް ނެތް ނަމަވެސް، މުސްތަގުބަލަށް ވިސްނާފައި ކަޅުބިލަމުގެ ކޮންޓްރޯލްތަކެއް ގާއިމްކުރެވޭނެ އެވެ.\nރާއްޖޭގައި އެންމެ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ކުރާ ދޮށީގެ މަސްވެރިކަމަކީ ދުނިޔޭގައި ސިނާއީ ގޮތެއްގައި ކުރެވޭ އެންމެ ދެމެހެއްޓެނިވި މަސްވެރިކަމެވެ. ދިވެހި ސަރުކާރުން އަންނަނީ ދެމެހެއްޓެނިވި މަސްވެރިކަން ރައްކާތެރިކޮށް އެ މަސްވެރިކަމުގެ އުފެއްދުންތަކަށް ބޭރުގެ ބާޒާރުގައި ލިބޭ އަގު މަތިކުރަން ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަމުންނެވެ.


މަޤާމް :އެސިސްޓަންޓް ލައިބްރޭރިއަން\nދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ / ލައިބްރަރީ\nމަހަކު 2,476/33 ރުފިޔާ\nއެމް.އެން.ކިޔޫ.އެފް ލެވެލް 5/6 ގެ ސެޓިފިކެޓެއް މަސައްކަތުގެ ދާއިރާއިން ލިބިފައިވުމާއެކު 1 އަހަރުދުވަހުގެ ތަޖްރިބާ މަސައްކަތާ ގުޅޭ ދާއިރާއިން ހޯދާފައިވުން. ނުވަތަ،\nއެމް.އެން.ކިޔޫ.އެފް ލެވެލް4ގެ ސެޓިފިކެޓަށްފަހު2އަހަރުދުވަހުގެ ތަޖްރިބާ މަސައްކަތާ ގުޅޭ ދާއިރާއިން ހޯދާފައިވުން. ނުވަތަ،\nގްރޭޑް 12 ނިންމާފައިވުމާއެކު، އިދާރީ އަދި އޮފީސް މަސައްކަތުގެ މަދުވެގެން4އަހަރު ދުވަހުގެ ޞަރީޙަ ތަޖުރިބާ (ފޯރމަލް ޓްރޭނިންގ އާއެކު) ލިބިފައިވުން.\nލައިބްރަރީއަށް ލިބޭ ފޮތާއި ނޫސް މަޖައްލާއާއި އެހެންވެސް ލައިބްރަރީއަށް ލިބޭ ނުވަތަ ހޯދޭތަކެތި ހަމަޖެހިފައި އޮންނަ ނިޒާމުގެ ދަށުން ޕްރޮސެސްކޮށް ބެލެހެއްޓުން.\nލައިބްރަރީގެ ރިސޯސް ބޭނުންކުރާ އެންމެހާ ފަރާތްތަކަށް ފަސޭހަކަމާއެކު ޚިދުމަތް ލިބިދިނުމަށް އެކުލަވާލާފައިވާ އުޞޫލްގެ ދަށުން ލައިބްރަރީ ސާރކިޔުލޭޝަން ގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ފޮތްހޯދުމާއި، ރިޒަރވް ކުރުމާއި، ތަކެތި ދޫކުރުމާއި ބަލައިގަތުމާއި، ލައިބްރަރީ ގައި ހިމެނޭ އީ. ރިސޯސްތައް ބޭނުންކުރާނޭގޮތް އޮޅުންފިލުވައިދިނުމާއި، އެހީތެރިކަން ދިނުން.\nއެމުވައްޒަފަކަށް ހަވާލުކުރެވޭ ޝެލްފްތައް ކަނޑައެޅިފައިވާ އުޞޫލުން ތަރުތީބުކޮށް ބެލެހެއްޓުމާއި، ދުވަހީގޮތެއްގައި ޝެލްފް ރީޑް ކުރުމާއި ބެލެހެއްޓުން.\nލައިބްރަރީ ގެ އިންވެންޓަރީ ބެލެހެއްޓުމާއި ލައިބްރަރީގެ ރިސޯސްތައް އޮންނަ އުޞޫލުން ކެޓަލޮގް ކުރުމުގައި އެހީތެރިވުމާއި، އަމިއްލައަށް ކެޓަލޮގް ކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރުން.\nފޮތްތައް ޕްރޯސެސް ކުރުމުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ އުޞޫލުން މަސައްކަތްކުރުމާއި ހަލާކުވެ މަރާމާތުކުރަންޖެހޭ ތަކެތި އެހެން މުވައްޒަފުންގެ އެހީތެރިކަމާއެކު މަރާމާތުކޮށް ސާރކިޔުލޭޝަން ތެރެއަށް ގެނައުމަށް މަސައްކަތް ކުރުން.\nޑިއުޓީ ހަމަޖެހިފައިވާ ގޮތެއްގެ މަތިން ސާރކިޔުލޭޝަން ޑިޔުޓީލައިބްރަރީގައި ފުރިހަމަކުރުމާއި އެއާއި ގުޅިގެން ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތްކުރުން. މުވައްޒަފުން ގެ ދަތިކަން ހުންނަގޮތުން އެމް.އެން.ޔޫ.ގެ އެހެންލައިބްރަރީ ތަކުގައި ޚިދުމަތް ކުރަންޖެހިއްޖެ ނަމަ ޚިދުމަތް ކުރުން.\nލައިބްރަރީ ތަރައްޤީކޮށް، ޕްރޮމޯޓް ކުރުމުގައި ހުރިހާ މުވައްޒަފުންނާއި ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކުރުން. މިގޮތުން ޑިސްޕްލޭ ހެދުމާއި، އެކިއެކި މުނާސަބަތު ފާހަގަކުރުމާއި، ކުރު ތަމްރީނު ހިންގުމާއި، އެނޫނަސް ލައިބްރަރީގައި ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ކުރުން\nކެމްޕަސްތަކުގެ ލައިބްރަރީތަކަށް ފޮނުވާ އަދި އެތަންތަނުން ގެނެވޭ ތަކެތި އޮންނަ އުޞޫލުން ބެލެހެއްޓުމާއި އެތަންތަނުގެ ތަރައްޤީއަށް ކުރެވޭކަންކަމުގައި ބައިވެރިވެ އެހީތެރިކަން ދިނުން\n2021 މޭ 06 ވާ ބުރާސްފަތި ދުވަހުގެ މެންދުރު 12:00 ގެ ކުރިން ތިރީގައިވާ ފޯމް ލިންކް މެދުވެރިކޮށް އޮންލައިންކޮށް.\nދިވެހިރައްޔިތެއްކަން އަންގައިދޭ ކާޑުގެ (މުއްދަތު ހަމަނުވާ) ސާފު ކޮޕީ.\nވަޒީފާގައި އުޅުއްވާ ނުވަތަ އުޅުއްވާފައިވާ ބޭފުޅެއްނަމަ އަދާކުރައްވާ ނުވަތަ އަދާ ކުރެއްވި ވަޒީފާގެ މަސްއޫލިއްޔަތާއި، ވަޒީފާ އަދާކުރެއްވި މުއްދަތުގެ ފެށުނު ތާރީޚް އަދި ވަޒީފާއިން ވަކިވި ތާރީޚް އެނގޭނެފަދަ ލިޔުމެއް.\nތަޢުލީމީ ސެޓްފިކެޓްތަކުގެ ކޮޕީ އެޓެސްޓްކޮށްފައި ނުވާނަމަ ވެރިފައިކުރުމަށް ޔުނިވަރސިޓީއިން އެދުމުން އޮރިޖިނަލްތައް ކޮޕީ ވެރިފައިކުރުމަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.\nރާއްޖެއިން ބޭރުގެ ކޮލެޖް/ޔުނިވަރސިޓީއެއްގެ ކޯހެއް ފުރިހަމަކޮށް ސެޓިފިކެޓް ލިބިފައިނުވާނަމަ، ކޯސް ފުރިހަމަކޮށްފައިވާކަމުގެ ލިޔުމާއެކު އެމް.ކިއޫ.އޭގެ ކޮލިފިކޭޝަން އެސެސްމެންޓް ރިޕޯޓެއް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.\nމަޢުލޫމާތު ސާފުކުރުމަށް ގުޅާނީ 3345142 ނަމްބަރު ފޯނަށެވެ.\nޕަބްލިޝްކުރި ތާރީޚު: 29 އޭޕްރިލް 2021\nސުންގަޑި: 06 މޭ 2021 1200


Maafushin miadhu goathi dhookuraane: Raees | Mihaaru\nރައީސް މާފުއްޓަށް ކުރެއްވި ދަތުރުފުޅުގައި، މާފުށީ ގޮނޑުދޮށް ހިމާޔަތް ކުރުމުގެ މަޝްރޫއު ފައްޓަވައިދެއްވަނީ\n12 ސެޕްޓެމްބަރ 2018 - 13:22\nހުޅުމާލޭ ފޭސް-2ގައި ރޭ ބޭއްވި ޕީޕީއެމްގެ ޖަލްސާއެއްގައި ރައީސް ވިދާޅުވީ މާފުށިން ގޯތި ދޫކުރާނީ، ކުޑަކުދިންގެ އަހުލާގު ރަނގަޅުކޮށް، ބޭނުންތެރި ބަޔަކަށް ހެދުމަށް މީގެ ސާޅީހަކަށް އަހަރު ކުރިން، ހުޅުވި އިސްލާހިއްޔާ ހުރި ބިމުން ކަމަށެވެ.\nމިހާރު ބޭނުން ނުކުރާ އެ މަރުކަޒު ހުރި ބިން، ސަރުކާރުން ދޫކޮށްލަން ނިންމާފައިވާކަން މިދިޔަ ޖޫން މަހު ރައީސް މާފުއްޓަށް ވަޑައިގެން ވަނީ އިއުލާންކުރައްވައިފަ އެވެ. ރައީސް ވިދާޅުވީ ކުޑަކުދިންގެ އިސްލާހިއްޔާއަކީ ބޭނުންތެރިތަނެއް ކަމަށާއި އެކަމަކު އެތަން ހިންގުން އެންމެ ރަނގަޅީ މާފުށީގައިތޯ ބަލައި، އެ ބިން ދޫކޮށްލަން ނިންމާފައިވާ ކަމަށެވެ.\nކ.މާފުށި: ބިމުގެ ދަތިކަން އެ ރަށަށް ވަނީ ކުރިމަތިވެފައި\nރައީސަށް ފަހު، އިދިކޮޅު ކެންޑިޑޭޓް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހު (އިބޫ) ވެސް ވަނީ މާފުއްޓަށް ވަޑައިގެން، އެ ރަށުން ގޯތި ލިބޭނެ ގޮތް ހަމަޖައްސައިދޭނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެފަ އެވެ. އެކަމަކު އިބޫގެ ވިސްނުމަކީ މާފުށިން ބައެއް ހިއްކުމަށް ފަހު، އެތަނުން ގޯތި ދޫކުރުމެވެ.\nކޯލިޝަން ސަރުކާރެއްގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ހިއްކާ ރަށްތަކުގެ ތެރޭގައި މާފުށި ހިމެނޭނެ ކަމަށާއި ގޯތި ދޫކުރުމަށް، ހަ މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ލޭންޑް ޔޫސް ޕްލޭނެއް ފަށާނެކަމަށް ވެސް އޭނާ ވަނީ ވިދާޅުވެފަ އެވެ.\nރަށުގެ އާބާދީ އަކީ 1،900 ނަމަވެސް، ގެސްޓް ހައުސްގެ ވިޔަފާރި ފުޅާވެ ރަށުގެ އާބާދީއަށް ވުރެ ތިން ގުނަ އިތުރަށް މީހުން އުޅޭ މާފުށީގެ ބިން ހިއްކައިދިނުމަކީ، ރައީސް ޔާމީން 2013 ވަނަ އަހަރު ވެވަޑައިގެންފައިވާ ވައުދެކެވެ.\nއެކަމަކު ރޭ ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން އެ މަނިކުފާނު ވިދާޅުވީ މާފުށީ ބިން ހިއްކަން ބައެއް މީހުން ބޭނުންވި ނަމަވެސް، ހައްލެއްގެ ގޮތުގައި ގިނަ ބަޔަކަށް ފެނުނީ އިސްލާހިއްޔާ ހުރި ބިމުން ގޯތި ދޫކުރުން ކަމަށެވެ. އެހެންވެ، އެކަން އެގޮތަށް ހަމަޖެއްސުމަށް ހަމަ އެދުވަހު ނިންމަވައި ހައުސިން މިނިސްޓްރީއަށް ސިޓީ ފޮނުވާފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ.\n"ކައުންސިލަރުން އަޑުއައްސަވާ...މިހާރު އޮންނާނީ ބިން ދޫކޮށްފައި. ސިޓީ ފޮރުވައިގެން ތިބުމުގެ ޖާގައެއް ނެތް. މާދަމާ، [މިއަދު] އަޅުގަނޑުގެ ހައުސިން މިނިސްޓަރު މާފުށީ ރައްޔިތުންނަށް އެނގޭ ގޮތަށް ފޮނުއްވާނެ ސިޓީއެއް. އޭގައި އިއުލާން ކުރާނެ މިތައް ގޯތި ދޫކުރަން ނިންމައިފީމޭ،" މާފުށީގައި ތިއްބެވީ އިދިކޮޅު ފިކުރުގެ ކައުންސިލަރުންކަން ފާހަގަކުރައްވައި ރައީސް ވިދާޅުވި އެވެ.\nއެ މަނިކުފާނު ވިދާޅުވީ އެ ކައުންސިލަރުން، ރައްޔިތުން ބޭނުންވާ ކަންކަމަށް ފުރަގަސްދީގެން، ސަރުކާރުން ފޮނުވާ އަމުރުތަކަށް ތަބާ ނުވި ނަމަވެސް ސަރުކާރުން އެކަންކަން ކުރާނެ ކަމަށެވެ. އަދި ސަރުކާރުން އެންގި ދުވަހަށް އެކަން ކުރި ނަމަ، މިހާރު މާފުށިން ގޯތި ދޫކޮށް ނިމޭނެ ކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ.\nގދ. ތިނަދޫގެ ބިން ބޮޑުކުރަން ރައީސް ޔާމީންގެ ސަރުކާރުން ހިއްކި ސަރަހައްދުން އަންނަ ހަފުތާގައި 150 ގޯތި ދޫކުރަން ނިންމަވާފައިވާ ކަމަށް ހައުސިން މިނިސްޓްރީން ވަނީ އިއްޔެ ވިދާޅުވެފަ އެވެ.\nތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތައް ދިވެހި ސަރުކާރު ކ. މާފުށި ބިން ހިއްކުން ހައުސިން މިނިސްޓްރީ ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހް އިދިކޮޅު އިއްތިހާދު ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީން\n32 ކޮމެންޓް, 122 ރިއެކްޝަންސް\nބޯހިޔާވަހި ކަމުގެ ޙައްލު ލިބުނީ\nވޯޓުލާން ދިހަބާރަ ދުވަހަށް ވީމަ ދެން ކޮން ސަކަރާތެއް ތިޖަހަނީ، ތިހެން ކިތައްމެ ގޯއްޗެއް ދިނަސް ވޯޓެއް ދޭނެހެން ވަރަށް ހީނުވޭ، ދޭކަށް ނުވެސް ޖެހޭނެތާ، ދޭނެކަމެއްވެސް ނެތް، ކީއްކުރަން، ކޮންކަމެއް، ރައްޔިތުންގެ ތިޖުރިވަނީ ފޫދުއްވާލާފަ، އެކަން ހަނދާން ނުނެތޭނެ.\nމާދަން ހިއްމަފުށިން؟ އިނގޭ ތިގަންނަ ގަނޑު\nކައުންސިލްތަކުގެ ބާރު ކަނޑުވާލަނީ މިފަދަ ސިޔާސީ މަންފާ ހޯދަންވެގެން. މިއޮތް ހުރިހާ ދުވަހު ކުރެވެން އޮތް ކަމެއް ހަމަ ސީދާ އިންތިހާބަށް ނުފޫޒު ފޯރުވަސް ލަސްކޮށްފައި4އަހަރަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަހު ބޭއްވީމަ ގެއްލުން މިލިބެނޭ ހަމަ އެރަށުގެ ރައްޔިތުންނަށް ނޫންތޯ. ދެރައި މިވަރު ނުވިސްނިގެން ގޮސް ވޯޓް ލާތީ. ރާއްޖޭގައި ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް ދޭންވީ 1 ދައުރެއް އޭރުން ދެވަނަ ދައުރުގެ ބޭނުމުގައި ކަންކަން ކުރަން މަޖުބޫެރުވާނު. ދެވަނަ ދައުރު ލިބިއްޖެޔާ އަދި މިއަށްވުރެ ރިކަމެތިކޮށް ރައްޔިތުންނަށް ހިތާނީ ހަމަ ޔަޤީން.\nތިގޮތަށް ޕާޓީ މީހުނަށް ބަހާލި ފުލެޓް ތަކެއްވެސް\nޙޯ ހޯ މަނިކުފާނޫ އަޅުގަނޑުމެން އެބަ އުޅެމޭ މާފުށީގަ ކައިގެން ބޮއިގެން މަނިކުފާނު ގޯތިނުދިނަސް. ދެންއަމުދަކުން ތިޔަގޯއްޗެއް ނުލިބިގެންވެސް ނުނިދިގެން ނޫޅޭ މިރަށުމީހުނެއް. ކުއްލިއަކަށް ކޮންމެހެން ހެޑްލައިންތައް ފުރާކަށް މާފުއްޓަށް ހެޔޮއެދޭކަމަށް ރައްޔިތުން ގުނބޯހައްދާނެ ކަމެއްނެތެވެ. މާފުއްޓަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ރައީސް ނަޝީދު ވަރަށް ލޯބިފުޅުވާ ރަށެއް. މަނިކުފާނަށް އެއާ ކައިރި ކުރާވަރަށްވެސް މާފުށި ދެކެލޯބިވެވޭނެހެން ހިޔެއްނުވެއެވެ.\nތިއީ ވަރަށް އުފާވެރި ޙަބަރެއް ރައީސް ޔާމީން\nހަބަރު އުފާވެރިނަމަވެސް، ވޯޓު އުފާވެރި ނުވާނެކަމަށް މިވިސްނަނީ، ހަނދާނުގަ އަބަދުވެސް މިހުންނަނީ ރައްޔިތުންގެ ތިޖުރިއަށް އަރުވާލިވަރު،...............\nމާފުއްޓާ ނުކުޅެއްޗޭ، އެއީ ރައީސް ނަޝީދުގެ ރަށެއް. މީވަރަށް ވާހަކަ..ކޮންމެހެން ވޯޓް ކައިރިވީމަ ގޯއްޗޭ މީއްޗޭ އޭއްޗޭ ކިޔާނެކަމެއްނެތް. މާފުށި މީހުން އެބައުޅެޔޭ ތި ބިމަކުން ގޯތިނުދިނަސް. ސަރުކާރަށް މާފުށި ފެނިއްޖެ ދެއްތޮޮ މިއަދު. ފަސް އަހަރު ވީއިރު މާފުށި އޮތްރަށެއްކަމެއްވެސް ނޭންގޭ ނުންތޯ ދެން މިއަދު ކޮން މާފުއްޓެ.\nވަރިހަމަ ދިނަސް ، ވޯޓެއް ނުލިބޭނެ\nރައްޔިތުން ގުނބޯ ހެއްދުމުގެ ބާބުތައް ފެށުނީ


ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ލައިބްރަރީ އަށް ފޮތް ގަތުން\nދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީއަށް އެޓޭޗްކޮށްފައިވާ ލިސްޓްގައިވާ ފޮތްތައް ގަންނަން ބޭނުންވެއެވެ. ވީމާ، މިމަސައްކަތް ކޮށްދިނުމަށް ޝައުޤުވެރިވާ ހުރިހާ ފަރާތްތަކަށް ފުރުޞަތު ހުޅުވާލަމެވެ.\nޕްރޮޕޯސަލް ހުށަހަޅުއްވާއިރު މި އިއުލާނާ އެޓޭޗް ކުރެވިފައިވާ ފޮތްތަކުގެ ސްޕެސިފިކޭޝަނުގައިވާ މިނިމަމް ރިކްއަރމަންޓާއި ދިމާވާންވާނެއެވެ.\nމި ބީލަމަށް ޕޮއިންޓް ދިނުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާގޮތް ތިރީގައި އެވަނީއެވެ.\nހުށަހަޅާ އަގު: 90%\nބީލަން ހުށަހެޅުން އޮންނާނީ 19 ސެޕްޓެމްބަރ 2019 ވާ ބުރާސްފަތި ދުވަހުގެ 10:00 ގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ އިދާރީ މަރުކަޒުގައެވެ. ބީލަންތައް ހުންނަންވާނީ ސިޓީއުރައެއްގާ ބަންދުކުރެވިފައެވެ. ސިޓީއުރައިގެ ބޭރުގައި ބީލަމަށް ދެވިފައިވާ ނަން، އިއުލާނު ނަންބަރު އަދި ބީލަން ހުށަހަޅާ ފަރާތުގެ ނަން ލިޔެފައި އޮންނަންވާނެއެވެ.\nފޯން: 3345165، 3345164\nފޯން: 3345109، 3345111\n- Booklist sheet 1 of 2\n- Booklist sheet2of 2


އަލްފާޟިލާ ޢާއިޝަތު ޙުސައިން - ދިވެހި ދައުލަތަށް ޚިދުމަތް ކުރުމުގެ އިނާމު އެއްވަނަ ބައި - 2021 - The President's Office\nއަލްފާޟިލާ ޢާއިޝަތު ޙުސައިން\nބޮންތި ހދ. މަކުނުދޫ\nޢާއިޝަތު ޙުސައިން، މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންގެ ރާއްޖެތެރޭގެ މަދްރަސާ/މަކްތަބުތަކުގެ މުދައްރިސެއްގެ ވަޒީފާއިން ސަރުކާރުގެ ޚިދުމަތާ ގުޅިވަޑައިގަތީ، 22 ފެބުރުވަރީ 1981 ގައެވެ. ޢާއިޝަތު ޙުސައިނަކީ، ރާއްޖެތެރޭގެ މުދައްރިސުން ތަމްރީނު ކުރުމުގެ ކޯސް ފުރިހަމަކުރެއްވުމަށްފަހު، ޕްރައިމަރީ ޓީޗަރެއްގެ ގޮތުގައި ހދ.އަތޮޅަށް ޚިދުމަތް ކުރައްވަން ފެށްޓެވި ފުރަތަމަ އަންހެން މުދައްރިސެވެ. ޢާއިޝަތު ޙުސައިން ވަނީ ހދ.އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒުގެ އިތުރުން، ޏ.އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒުގައްޔާއި، ހދ.އަތޮޅު މަދަރުސާގައިވެސް ޓީޗަރެއްގެ ގޮތުން މަސައްކަތް ކުރައްވައިފައެވެ.\nޢާއިޝަތު ޙުސައިން، މަކުނުދޫ ސްކޫލްގައި ފުރަތަމަ ޚިދުމަތް ކުރައްވަން ފަށްޓަވައި، އެސްކޫލްގައި ރަސްމީ ތަޢުލީމު ތަޢާރުފު ކުރެއްވުމުގައިވެސް މުހިންމު މަސައްކަތްތަކެއް ކުރައްވައިފައި ވެއެވެ. އަދި އެކި ދުވަސްވަރު ސަރުކާރުން އެކުލަވައިލެއްވި ތަޢުލީމާ ގުޅޭ ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޒު ކުރެއްވުމަށް ސްކޫލް ފެންވަރުގައްޔާއި، ރަށު ފެންވަރުގައި މަސައްކަތްތައް ކޮށްދެއްވައިފައި ވެއެވެ. ޚާއްޞަކޮށް، އަސާސީ ތަޢުލީމުގެ މަޝްރޫޢު ހިންގަވައިދެއްވުމުގައި ޢަމަލީގޮތުން އުޅުއްވައިފައި ވެއެވެ. ސްކޫލްގައި ހިންގާ އިތުރު ހަރަކާތްތައް ރާވައި ހިންގެވުމުގައްޔާއި، ގްރޭޑް 1 ނިންމާ ދަރިވަރުންނަށް ލިޔަންކިޔަން ދަސްކޮށްދޭ ޕްރޮގްރާމް ހިންގެވުމުގައްޔާއި، ސްކޫލްގެ ޕްރައިމަރީ ގްރޭޑްތަކުގެ ދަރިވަރުންނަށް ކޮންމެ އަހަރަކު ސްކޫލުން ހިންގަމުންގެންދާ ޕްރޮގްރާމް ހިންގެވުމުގައިވެސް ޢަމަލީގޮތުން ބައިވެރިވެވަޑައިގެންފައި ވެއެވެ.\nޢާއިޝަތު ޙުސައިނަކީ، އަލަށް ސްކޫލާ ގުޅިވަޑައިގަންނަވާ މުދައްރިސުންގެ ތެރެއިން ޤުރްއާނާއި އިސްލާމް މާއްދާ ކިޔަވައިދެއްވާ މުދައްރިސުންނަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެއްވައި، އެ ދެ ޑިޕާޓްމަންޓްގެ ކިޔަވައިދިނުމުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅު ކުރެއްވުމަށް އަމިއްލައަށް އިސްނަންގަވައިގެން މަސައްކަތް ކުރައްވައިފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އަދި ދަރިވަރުން ހޭލުންތެރިކުރުވުމުގެ ޕްރޮގްރާމްތަކާއި، އެސްކޫލްގައި ޚިދުމަތްކުރާ މުދައްރިސުންގެ ގުޅުން ރަނގަޅުކޮށް، އެ ގުޅުން ދެމެހެއްޓުމަށް ހިންގާ އެކިއެކި ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގަވައިދެއްވައިފައިވާ ބޭފުޅެއްވެސް މެއެވެ.\nޢާއިޝަތު ޙުސައިން 2017 ވަނަ އަހަރުގެ މާރިޗު މަހުގެ 10 ވަނަ ދުވަހު ވަޒީފައިން ރިޓަޔަރ ކުރެއްވިއިރު، 36 އަހަރަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތެއްގައި މަކުނުދޫ ސްކޫލަށް ޚިދުމަތް ކޮށްދެއްވައިފައިވެއެވެ.