SunOnline: #Vaahaka: #Thafaathuloaibeh - ep19\nތަފާތު ލޯތްބެއް - 19\nއައިޝާ ނަސީމް 08 Jul 2018, 08:55\n"އަހަރެމެންގެ މުޖުތަމައުގެ ގޮތުން ދީނާއި ދުރުން އުޅެވުނީ ދީނާއި ބެހޭ މާބޮޑުކަމެއް ނޭނގޭ. ބަޓް ކުޑައިރުއްސުރެ މަންމަމެން ބުނެދީފައިވޭ އަހަރެމެންނަކީ މުސްލިމުންކަން. ވީ ބިލީވް އިން މެނީ ތިންގްސް. އެކަމަކު ދީނުގައި ކުރަން ޖެހޭ އެއްވެސް ކަމެއް ނުކުރެވޭ. ލައިކް ޕްރޭއިން. ރޯދަ ހިފުން.......އެހެންވެކަން ނޭގޭ ނަފްސާނީ މައްސަލަތައް ބޮޑުވަނީ؟ " ކައިޒާން އަހައިލިއެވެ. ކެމީލާއާއިއެކު ހުރިހާ ވާހަކައެއް ހިއްސާކުރެވުމުން ހިތަށް އަޖައިބެއްފަދަ ހަމަޖެހުމެއްލިބެއެވެ. މޫޑު އެހާވެސް ރަނގަޅުވެދެއެވެ.\n"ނޭނގޭ ކައި. އެއްގޮތަކަށްވެސް ނޭނގޭ އެކަމަކު ނަމާދުކޮށް ގުރުއާން ކިޔެވީމަ ސްޓްރެސް ފިލާ ހިތްހަމަޖެހޭ. ދީނަށް އެންމެ ރަގަޅަށް ނޫޅެވުނަސް މާމަގެ ސަބަބުން ވަރަށް ޓްރައިކޮށްގެން ގިނަކަންތައްތަކަށް ފަރުވާ ބަހައްޓަން. ސޯ ދެރަވެ ހިތް ހަލާކުވާއިރުވެސް އައިމް މެންޓަލީ ފައިން. ދީނާއި ނަފްސާނީ މައްސަލަތައް ގުޅުމެއްވޭ. ނަމާދުކޮށް ރަނގަޅަށް އުޅުނަސް އަދި ސްޕިރިޗުއަލީ ކަނެކްޝަން ވަރުގަދަ ނުވަންޏާ ވީ ވިލް ބްރޭކް ސޯ އީޒިލީ. ކައި ބީ ކްލޯޒް ޓު ގޯޑް އެންޑް ސީ ދަ ޑިފެރެންސް...." ދީނާއި ބެހޭގޮތުން ދެޒުވާނުން ކުޑަކޮށް ވާހަކަދައްކާލާ ހެދުމަށްފަހު ކެމީލާ އެހެން މައުޟޫއަކަށް ވާހަކަ ގެންދިޔައެވެ.\n"ކައި އަހަރެމެންނަށް ސިއްރުން މެރީ ކުރެވިދާނެތަ " ކެމީލާ ސުވާލުކޮށްލިއެވެ.\n"އޮފްކޯސް. މިހާރުވެސް ވަންޏާ ކުރާގޮތަށް މިހިރީ. އެކަމަކު ސިއްރުން ކުރަންވީ ކިއްވެ. މަންމަމެންވެސް އޯކޭވެފައި އެތިބީ............" ކައިޒާން ހައިރާންވިއެވެ. "ބައްޕަގެ ވަލީ ސިޓީ ލިބުނީމަ ވަގުތުން ކޮށްލާނީ ދޯ. މަންމަމެން މާދަން އެކޮޅަށް ފުރާނެ. އެކޮޅުގައި ފަސްވަރަކަށް ދުވަސްވާނީ. މިކޮޅަށް އަންނައިރު އެ ސިޓީ ހިފައިގެން އާދެވިދާނެއްނު. އޭރުން މަންމަމެންނާއިއެކު ކޮއްކޮ އާއި މާމައަށްވެސް އާދެވޭގޮތަށް ހަމަޖައްސާނަން............"\n"ބައްޕަ ކައިރީ ބުނާނަން އިތުރު މީހަކަށް ނާންގާ އުލާއަތަށް އެ ސިޓީ ދޭށޯ. އުލާވެސް ހުޅުވަފާނެ ސޯ އުލާއަށްވެސް އޮޅުވާލާނަން. ހުޅުވައިފިއްޔާ އެމެރިކާގައި ނުހުރެވޭނެއޭ ބުނާނީ. ކައި ޔޫ ނޯ ވަޓް. ކައި މަންމަމެން ގަބޫލުނޫންކަމަށާއި ކޮންމެވެސް ކަންތައްގަނޑެއް ހިންގާލާނެވާހަކަ ނޯޔާ ބުނި. އެހެންވީމަ ސިއްރުން މެރީކުރީމަ މާ ރަގަޅުކަން ނޭނގޭ. މެރީނުކޮށް އަބަދު އެކީގައެއް ނޫޅެވޭނެ. ހަލާލު ޑޭޓްތަކަކަށް ނުވާނެ..." ކެމީލާ އިނީ ރޮވެން ކައިރިވެފައެވެ. އޭނަ ކައިޒާންއާއި ކައިވެނިނުކޮށްފިއްޔާ ނާޔަލްގެ އުދަގޫތައްވެސް ޖެހޭނެކަން އެނގެނީއެވެ. ކައިވެނި އަވަސްކުރަން ކޮންމެހެން ޖެހޭ ދެވަނަ ސަބަބަކީވެސް އެ ނާޔަލްގެ އުދަގުލެވެ. އިންޒާރެވެ.\n"އައި ޕްރޮމިސް. ސޫން. ވެރީ ސޫން އައި ވިލް މޭކް ޔޫ މައިން....."\n"އިންޝާﷲ..." ކެމީލާއަށް ބުނެވުނެވެ.\n"އެކަމަކު ނާޔަލްއަށް އެނގެންވާނެ. ބެސްޓްފްރެންޑްވީމަ އޭނައަށް ކޮންމެހެންވެސް އަންގައްޗޭ ކައި. އެހެން އެންމެނަށް ސިއްރުކުރިޔަސް އޭނައަށް ނޭގި މި ކައިވެނިކުރާކަށް ނުވާނެ..." ކެމީލާ އެ ހަނދާންތައް އާވިޔަސް މޫނަށް ހޫނުވެ އަލިފާން ހިފާހެން ހީވެއެވެ. ރުޅިގަދަވެ ސިކުނޑިވެސް އަންދާލައެވެ. ކައިވެނިކުރުމަށްފަހު ނާޔަލްއަށް އެނގުމުން ދެން އޭނަ މައިތިރިވެދާނެއެވެ.\n"ކައި. ވަން މޯ ތިންގް. މެޑިސިން ހަދާކަށް ބޭނުމެއްނޫން. މިހާރު އެންމެ ބޭނުންވަނީ ސައިކޮލޮޖީ ދާއިރާއިން ކުރިއަށްދާން. އެކަހަލަ ކޯހެއް ހޯދަން ހެލްޕްވެ ދީފާނަންތަ؟ މޭބީ އޮންލައިންކޮށްވިޔަސް..." ކެމީލާ އެދުނެވެ. ނާޔަލް ބޭނުންވާކަމަކަށް ވާތީ އެއްކޮށް މެޑިސިންހެދުން ފޫހިވީއެވެ. ނާޔަލްގެ ސަބަބުން އޭނަގެ ހިތުގައި އުފެދިފައިވާ ނަފްރަތު ދުވަހަކަށްވުރެ ދުވަހެއް ބޮޑުވަމުންދާއިރު އޭނައަށްޓަކާ އެފަދަ ކަމެއްކުރެވޭނީ ކިހިނެއްހެއްޔެވެ. ސައިކޮލޮޖީއަކީވެސް ކުރިއަށް ދާން ހިތަށް އެރި ރޮގެއްނޫނެވެ. ނަމަވެސް އެންމެ ލޯބިވާ ފަރާތާއި ގުޅުން ހުރިކަމަކަށްވާތީ ހުރިހާއެއްޗެއް އުގެނެން ބޭނުންވީއެވެ. ނޫނީ އެކީ އުޅޭކަށް ފަސޭހައެއްނުވާނެއެވެ.\nކައިޒާން ދިން ގަހަނާ ސެޓް ރީތިކަމުން ކެމީލާ ވަގުތުން އެޅިއެވެ. ފިޔާތޮށިރަނުގެ ފަށެއްކަމުން އޭނަގެ ހަމާއި ނިކަން ގުޅެއެވެ. މިއީ ތޭންކްސްގިވިންގެ އެންމެ ޚާއްސަ ހަދިޔާއެކެވެ. އެނޫނަސް ދޭތެރެއަކުން ދޭ ކުދިކުދި ހަދިޔާތައް އޭނަވަނީ ފޮށްޓަކަށްލާ ފޮރުވާފައެވެ. އޭނަ ކައިޒާންއަށް ދިނީ ސްކާފަކާއި ގަލަމެކެވެ. އަދި ދެމީހުންގެ ފޮޓޯ ލާފައި ހުރި ފްރޭމެކެވެ.\nކައިޒާންއާއިއެކު މިހާ ގައިގޯޅިކޮށް އުޅުމުން ހިތަށް ލިބޭ އުފަލަށްވުރެ ފާފައިގެ އިހުސާސްތައް ބޮޑުވެ ކެމީލާގެ ސިކުނޑިއަށް އުދަގޫތައްކުރެއެވެ. ކައިވެނި ސިއްރުން ނަމަވެސް ކޮށްގެން އެދެމީހުންނަށް އެހެން މީހުންގެ ކުރިމަތީގައި ދުރުން އުޅެވިދާނެތާއެވެ. ޖޫލްގެ ނެނީއެއްގެ ގޮތުގައި ދެކެގެން މުޅި އުމުރު ކައިޒާންއާއިއެކު އުޅެވިދާނެއެވެ. ކެމީލާ މޮޔައީއެވެ. ކައިވެންޏަށްފަހު ބަނޑުބޮޑުވެދާނެކަމާއި އެހެންމީހުންނަށް ފަޅާ އަރާފާނެކަމަކަށް އޭނަ ހިޔެއްނުކުރެއެވެ. ދުރުވިސްނޭކުއްޖަކަށް ކެމީލާ ނުވިއެވެ. ކައިޒާން އެކަހަލަ ޚިޔާލެއް ކުރިއެވެ. އެކަމާ ވިސްނާލާފައި އެވާހަކަ ދައްކާކަށް ނޫޅުނެވެ. މީހުންނާއި ނީދެ ކުދިން ލިބުމަކީ އެމީހުންނަށް ބޮޑުކަމެއް ނޫނެވެ. އެކަން ބޮޑުވާނީ ކެމީލާއަށެވެ. ކެމީލާ މާމަމެން ދެކޭހިތުން އިންތިޒާރުގައި ހުރިއިރު ބައްޕަގެ ވަލީ ސިޓީވެސް ލިބޭނެތީ އެހާ ހިތްހަމަޖެހެއެވެ. އެހެން މީހަކަށް ބައިވެރިނުވެވުނަސް އޭނަގެ މާމަ އޭނަގެ ކައިވެނީގެ ހަފްލާގައި ބައިވެރިކުރާނެއެވެ.\nނާޔަލް ޔާސިރުއަށް ގުޅާފައި އެދުނީ އެ ސިޓީ މެއިލް ކޮށްލަ ދިނުމަށެވެ. ކެމީލާ އަދި އެހެންމީހަކު އެހިޔަސް އެސިޓީގެ ވާހަކަ އިތުރަށް ނުދައްކާން ނާޔަލް ޔާސިރު ކައިރިން ވައުދުކުރުވިއެވެ. ކައިވެނި ކުރަން ހަމަޖެހިފައިވާ ދުވަހަށް ކައިވެނި ކުރެވޭނެކަމަށާއި ޔާސިރުމެންނަށް ދައުވަތު ފޮނުވާނެކަމަށާއި ކެމީލާއަށް ސަޕްރައިޒެއް ދޭންވެގެން ކުރި ކަމަށް ބުނުމުން ޔާސިރު އުފާވިވަރުން އަޑުކޮޅަށް ހެވުނެވެ.\nއުލާ ފުރަން ދެދުވަހަށް ވެފައިވަނިކޮށް މަންމަގެ އެކުވެރިއަކާއިއެކު ހަފްތާއެއްގެ ދަތުރަކަށް ލަންކާއަށް ފުރިއެވެ. ޓިކެޓްދިނީވެސް އެކުވެރިޔާ ކަމުގައި މަންމަ ބުނެލިއިރު އުލާ އެކަމާ މައްސަލަ ޖައްސާނެކަމުގައި ހީކުރިއެވެ. އުލާ މަންމައަށް ބާއްޖަވެރި ދަތުރަށް އެދުނެވެ. އުލާ ފުރަން ފެރީޓާމިނަލް ކައިރީ ހުރިތަން ފެނި ނަތާލީއާއި ނަތާޝާ އެކަކު އަނެކަކަށް ބަލާފައި ހީލިއެވެ. އުލާ ހުރީ ގެނައި ސާމާނުތައް ގިނަކަމުން ހަދަންވީގޮތެއް ނޭނގިފައެވެ. ބޯދަށަށް ލައްވާ ތުނި ބާލީހުން ފެށިގެން ރަޖާގަނޑާއި ތުވާލިތަކަށް ދާންދެން ކޮތަޅަކަށް ލައިގެން ގެނެސްފާ ހުއްޓެވެ. އުލާ ލައިގެން ހުރި ތުނި ޓޮޕްކޮޅާއި ޓައިޓާއިއެކު އެމެރިކާގެ މޫސުމަށް ކެތްވާނެހެއްޔެވެ. ކެމީލާ ކޮއްކޮ ކައިރީ ނުބުނަނީ ހެއްޔެވެ؟ ނަތާލީ އެދުނީ އެމީހުންނާއިއެކު ލޯންޗުގައި އައުމަށެވެ. އުލާ މާމައާ އަޅާ ނުލާ ދުވެފައި ލޯންޗަށް އެރުމުން މާމަ އަރުވަން އެހިތެރިވެދިނީވެސް ނަތާލީއެވެ. ވަރެއްގެ އަންހެންކުއްޖެކޭ ހިތަށް އެރިއެވެ.\nޖޭއެފްކޭ އެއަޕޯޓަށް ވަނުމާއިއެކު އުލާގެ ލޯ ތަރަތަރަޖަހައިގެން ދާވަރުވިއެވެ. އުފަލުން މޮޔަވާވަރުވިއެވެ. އޭނައަށް އެމެރިކާއަށް އާދެވުނީއެވެ. ވަގުތުން އުޅުނީ އެކިގޮތްގޮތަށް ތުއި ސެލްފީނަގަ ނަގާފައި އިންސްޓާ ނުކުރެވިގެންނެވެ. އުލާ އޭނަގެ މާމައާއި އަޅާނުލާތީ މިފަހަރު ލަނޑުދޭންވެގެން ސާމާނުތައް އަރުވާފައި ހުރި ޓްރޯލީ އުލާއާއި ހަވާލުކޮށްފައި ނަތާލީ ހުރީ ހެވިފައެވެ. އުލާއަށް އެ ދުއްވަން ނޭގިގެންގޮސް މީހަކާއި މުޑިއެރުވިއެވެ. އަނެއްފަހަރު އެދިޔަގޮތަށް ގޮސް ތަނެއްގައި ޖައްސާލައިފިއެވެ. އުލާގެ ސަބަބުން އެހެން މީހުންގެ ބޮލަށް އުދަގޫވާވަރު ކޮށްލިއެވެ. ކަޑަކަމެއް ކޮށްލެވޭއިރަށް ހިނިގަނޑެއް ޖަހައިލަނީ އޭނަ މަޖަލަކަށް ކުރާކަމަކަށް ހަދާފައެވެ. އެ ހާލުގައި އުޅެމުންގޮސް އުލާ އެއަޕޯޓުން ނުކުމެ ކާރަށް އަރާފައި އޭގެ ތެރޭގައިވެސް ހީވަނީ އެހެންކަމެއް ހެންނެވެ. ނަތާޝާ ތުން ފިތާލައިގެން އިންއިރު ނަތާލީ ދޭތެރެއަކުން އުލާއާއި ދިމާލަށް އެއްޗެކޭ ބުނެލައެވެ. ފުރަތަމަ އެމީހުން ގެނައީ ކައިޒާންގެ ގެއަށެވެ. ކައިޒާންވަނީ އެމީހުންނަށްޓަކާ ކައިރީގައިވާ ކުޑަ ކޮޓެޖެއް ތައްޔާރުކުރުވާފައެވެ. އެވެސް ހިނގާފައި ދެވޭ ހިސާބުކައިރިއެވެ. އެއީ ކެމީލާ ބޭނުންވި ގޮތެވެ. ކައިޒާންއާއިއެކު އެގޭގައި އެއާއިލާ އުޅެން ފަށައިފިއްޔާ ނަތާޝާމެންގެ ހިތް ނުބައިވެދާނެއެވެ. މާމަ ކާރުން ފައިބަން ކެމީލާ އާއި ކައިޒާން އެހީތެރިވެދިންއިރު އުލާ ކާރުން ފުންމާލައިފިއެވެ. ނަތާޝާ ކައިޒާންގެ ނިތްކުރީގައި ބޮސްދީފައި ވަރަށް ލޯބިން ހާލު އަހައިލިއެވެ. ނަތާލީވެސް ދައްތަގެ ދަރިފުޅުގެ ގައިގާ ބައްދާލައިފިއެވެ.\n"ދޮންތީ އަހަރެން ނިދާފަތަ؟ މިއީ ހުވަފެނެއްތަ؟ ނިކަން ވިކާބަލަ....." އުލާ ހުރީ ދެލޯ ބޮޑުކޮށްގެންނެވެ. ކެމީލާ ނޭފަތުގައި ހިފާ ވިކައިލިގޮތަކުން ލޮލުން ފެން އަންނަވަރުވިއެވެ. ކަންފަތު ތޫރި ފަޅައިގެންދާހާ ބާރަށް ހަޅޭއްލަވާފައި ކެމީލާގެ ގައިގާ ބޮނޑިއެއް އަޅާލައިފިއެވެ. ދެން އުފަލުން ފުންމަން ފެށިއެވެ. ވަށައިގެން އެނބުރުނެވެ. ނަށާ ހަޅޭއްލެވިއެވެ.\n"ޔޭ ޔޭ އައެމް ސޯ ހެޕީ..ފައިނަލީ އައިމް އިން ޔޫއެސްއޭ. އިޓްސް އޯޓަމް ހިއާ އެންޑް އައިމް ގޯނަ އެންޖޯއި އެލޮޓް ހިއާ.....ތެންކިއު ސްވީޓެސްޓް ސިސް..." އުލާ ކެމީލާގެ ކޯތާފަތަށް ދޮނެއްދީފައި ހިނގައިގަތީ ސެލްފީ ނަގަމުންނެވެ. އެކި އަރިއަރިއަށްހުރެ ފޮނިވެފައި ގަސްތަކާއި ދިމާލަށް ހިނގައިގަތްތަނާ މާކަސްއާއި ފީލިކްސް އެއްކޮށް ކަހަލަގޮތަކަށް ނުކުމެގެން އައެވެ. ކެމީލާ ފީލިކްސް މީހަކަށް ދޭށޭ ކިޔާވަރުން ކައިޒާން ދެރަވިޔަސް އޭނަވަނީ ނާޔަލްއަށް ހަދިޔާކުރަން ނިންމާފައެވެ. ދޭތެރެއަކުން ނާޔަލް ފީލިކްސް ގެންގޮސްހަދައެވެ. އަދިވެސް ކައިޒާންއަށް ހަމަ ފީލިކްސް ދޫކޮށްލާފައި ނުހުރެވެނީއެވެ. އެތައްދުވަހަކަށް ގެންގުޅެފައި ކާންދީ ފެންވަރުވާ ހަދާފައި އެހާ ފަސޭހައިން އެއްލާލެވޭނެ ހެއްޔެވެ. ނަމަވެސް ލޯބިވެރިޔާއަށްޓަކާ އެފަދަ ކުޑަ ގުރުބާނީވެވެން ޖެހޭނެކަމަށް ކައިޒާން ގަބޫލުކުރެއެވެ.\nފީލިކްސް ކުއްލިއަކަށް އުލާއާއި ދިމާލަށް ދުއްވައިގަތުމުން ކަންފަތް ފަޅައިގެންދާހާ ބާރަކަށް ހަޅޭއްލަވަމުންގޮސް މާކަސްގެ ގައިގާ ޖެހިގަތްގޮތަށް ދެމީހުން އެއްކޮށް ބިންމަތީ ޖެހުނެވެ. އުލާ އެގޮތަށް ޖެހިގަތުމުން ވަރުގަދަ ހަށިގަނޑެއް ލާފައި ހުރި މާކަސްވެސް އޮތީ ތަދުވެގެން ހިރިނުލެވޭވަރުވެފައެވެ. މިހާ ރީތި ރަށަކުން މިފަދަ މުސީބާތެއް ދިމާވެދާނެކަމަކަށް އުލާ ހީކޮށްފައެއްނެތެވެ. މިއީ ދުވަހަކު ދުށްޒާތުގެ އެއްޗެއްނޫނެވެ. ފިލްމަކުންވެސް މީގެ އެއްޗެއް އޭނަ ނުދެކެއެވެ.\nކައިޒާން ހެމުން ފީލިކްސް ކައިރިއަށް ގުދުވެ ފިރުމަންފެށިއެވެ. އުލާކައިރި ބުނީ ފީލިކްސްގެ ފަރާތުން ގެއްލުމެއްނުވާނެ ކަމުގައެވެ. އުލާއަށް ޔަގީންކަމެއް ލިބުމުން މާކަސް ގައިމަތިން ތެދުވެ ހޭންފެށިއެވެ. ކަންބަޅިބަކަރިއެއް ދެކެ ބިރުގަންނާނީ ދޮންތަކަހަލަ މޮޔަކުދިންނޭ ބުނުމުން ކައިޒާން ހިނި އައެވެ. އޭރު މާކަސްވެސް ތެދުވެ އުލާއާއި ދިމާލަށް ބަލަން ހުރި ގޮތްފެނި ކައިޒާންއަށް މަޖާވިއެވެ.\n"މި ސޮރު ޝީޕަކާއި ވައްތަރީ އެކަމަކު ބާކް ކުރަނީ ޑޯގެއްހެން..........." އުލާ ކިޔާލިއެވެ. ކިތަންމެ ހިތް ތެޅުނަސް އެކަން ނުދައްކާ ގަދަކަމަށް ހެދިގެން ފޮނިވެލިއެވެ. އެމެރިކާއަށް އައިފަހުން މާމައާއިވެސް އޭނައަށް ވާހަކަދެއްކެނީ އިނގިރޭސިބަހުންނެވެ. އެންމެ ދުވަހެއް ނުވަނީސް އުލާއާއި ދިވެހިވަންތަކަން ވަކިވެއްޖެއެވެ.\n"މާމާ ފީލިން ކޯލްޑްތަ. ޑޫ ޔޫ ހޭވް އަ ފަޔާ ޕްލޭސް؟ އޯ މައިގޯޑް ދިސް ހައުސް ލުކްސް ލައިކް އެ މެންޝަން......އެންޑް އޫ ދަ ގާޑަން. ސޯ ހިއުޖް އެންޑް ހެވެންލީ.. ދުނިޔެމަތީގެ ސުވަރުގެ..........." އުލާ ކިޔަމުން ދިޔައެވެ. އެކުއްޖާގެ އުފާވެރިކަމާއި ޖޯޝުގެ ސަބަބުން އެހެންމީހުން ތިބީ ހެވިފައެވެ. ފީލިކްސްއާއި ކައިރިއަށްޖެހިލާފައި ސެލްފީއެއްނަގަން އުޅުމުން ފީލިކްސް "ވޮހް ވޮހް" ކިޔާފައި ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ. އުލާ ސިހިފައި ފަހަތަށް ދެތިން ފިޔަވަޅު އަޅާލައިފިއެވެ. އޭރު މާމަ ފިނިވެގެން ރޫރޫއަޅައެވެ. ލައްވާފައި ހުރި ދިގު ޖެކެޓްގެ ބޭރުން ރަޖާއެއް އަޅާލަދިނަސް މި ފިންޏާއި ހަގުރާމަކުރާވަރަށްވުރެ ބަލިކަށްޓެވެ. ނަމަވެސް މާމަވެސް އުފަލުން ހިނިތުންވެލައިގެން ހުރެ މި ބީރައްޓެހި މާހައުލުގެ ރީތިކަމަށް ތައުރީފުކުރިއެވެ. މާމައަށް ހަނދާއި ތަރިތައް އަދި މޫދު ފެންނާނެތޯ ސުވާލުކުރިއެވެ. ގަސްތަކުގައި ރަތްކުލައިގެ ފަތްތައް ހުރެފައި އެވަރަށް ފަތްތައް ފައިބާތީ ސުވާލުކުރިއެވެ. މާމަ ދުވަހަކު ދުށް ޒާތުގެ މަންޒަރުތަކެއް ނޫނެވެ.\n"މާމާ އިޓްސް އޯޓަމް. ރާއްޖެހެނެއް ނުވާނެ. އަދި ސްނޯވެސް ފައިބަންފަށާނެ..." އުލާ ފޮނިވެލިއެވެ.\n"ދޮންތާ ޕްލިޒް އަވަހަށް ސިމެއް ނަގާދީބަލަ ބޭނުން އިންސްޓާކުރަން.." އުލާ އެދުނެވެ.\nގެއަށްވަދެފައި އެންމެން އެއްކޮށް ކާން ޖައްސައިލިއެވެ. ކާމޭޒުގައި އިށީދެލައިގެން ތިބިއިރު ފްރެންޗު ދޮރުތަކުން ގަސްތައް ފެންނަން އޮތުމުން ހާދަ ނަލައެވެ. އުލާ އިނީ އަނގަ ހުޅުވާލިގޮތަށް ލައްޕާލަންވެސް ނޭގިފައެވެ. ތަށިތަކާއި ޗާންދަލިޔާ އަދި ގޮނޑިތަކަށްދާންދެން އޭނަ ފޮޓޯނެގިއެވެ. ދިގުދަތުރަކަށްފަހު ވަރުބަލިވެފައި ހުއްޓަސް އެކުއްޖާއަށް ލިބިފައިވަނީ ޖޯޝެކެވެ. އޭނަ ބޭނުމީ ކައިގެން ވަގުތުން ބޭރަށް ނުކުމެލާށެވެ. ތަންތަން ބަލައިލަން ދާށެވެ. އޭނަގެ އުމުރުގެ ފިރިހެންކުއްޖަކާއި ރައްޓެހިވާންވެސް ޖެހޭނެއެވެ. ނިއުޔޯކްގައި އުޅޭއިރު ސެލްބްރިޓީއިންނާއި ދިމާވާނެ ވާހަކަ އޭނަވަނީ އަހާފައެވެ. އިންސްޓާ އެއްޗެއްސަށް ފޮޓޯތައްލާން ފެށުމުން އޭނަ ދަންނަ މީހުން ހަސަދައިން ރޫޅޭނެއެވެ. އުލާ ބާޒާރުކޮށްލަންވެސް ބޭނުމެވެ. އަރީން ޓިކެޓްގަންނަން ދިން ފައިސާއަށް އޭނަ ގަންނާނީ ހެދުމާއި މޭކަޕްސާމާނެވެ. އެންމެފަހުން ފޯނު ބާއްވާފައި ކާންވެގެން ތަށިތަކުގެ މަތިތައް ހިއްލާފައި ތައުރީފުކުރަންފެށިއެވެ. ހަލަނިކަމުން އަތުން ޖެހި ތަށިތައް ކިރިޔާ ވިއްސައިގެން ނުދާކަމެވެ. ބީފް ސްޓީކް ކާންވެގެން އަޅާފައި ވަޅިއާއި އުލާ ރަގަޅަށް ބޭނުންކުރަން ނޭނގިގެން ތަށީގައި ވަޅި ތެޅޭއަޑު ގަދަވިއެވެ. އެވަރުންވެސް ބީފްގަނޑު ކަނޑަން ނޭނގި ވިއްސައިގެން އައިގޮތަށް ނަތާލީގެ އުނގުގައި ޖެހުނެވެ. އުލާ ވަގުތުން އެމަސްގަނޑު ނަގާފައި އަލުން ތަށްޓަށް ލައިފިއެވެ.\n"އުލާ......." ނަތާލީ ބާރަކަށް އުލާއަށް ގޮވައިލިއެވެ. އުލާ ކަޅި އަޅާލާފައިވެސް މޫނުމަތި ރީތިކޮށްލައިފިއެވެ.\n"ކެމީލާ ކޮއްކޮއަށް ރީއްޗަށް ކާންދޭން ދަސްކޮށްދީބަލަ. ޓޭބަލް މެނާސްތައްވެސް. އަހަރެމެން އުލާ ގޮވައިގެން ރާއްޖެއިން މިކޮޅަށް އާދެވުނުއިރު މިކަހަލަ ކިތަންމެ ކަމަކާއި ދިމާވި. ނުހިފެހެއްޓިގެން އުޅެންޖެހުނީ. ކުޑަކުއްޖެއް ގެންނަން ވިނަމަވެސް މާ ބޮލަށް ފަސޭހަވީސްކަން ނޭނގޭ. ކައިގެ އެކުވެރިއެއްގެ އާއިލާއަށްވީމަ ރެސްޕެކްޓްކުރަން އެއްޗެކޭ ނުކިޔާ މިތިބެނީ. އެކަމަކު ދެން. އުލާ. ދައްތަގެ ކައިރިން ބިހޭވްކުރަން ދަސްކޮށްބަލަ................." ނަތާލީ އެއްޗެހި ކިޔައިލިއިރުވެސް އިނީ ހިނިއައިސްފައެވެ. އުލާ ބާރަށް ހިނިގަނޑެއް ޖަހާލައިފިއެވެ.\n"ސޮރީ މެޑަމް. އަބަދުވެސް މަންމަ ގޭގައި މި ހަދާ. އެކަމަކު މި އުލާ ވަޅި ތަންކޮޅެއް ކޮށިވީމަ ކަނޑަން އުދަގޫވީ ...." އުލާ ނިކަން މައުސޫމްކޮށް ހީލައިފާ އަތުން ކާންފެށިއެވެ. ކުޅުދިޔާވާހާ މީރެވެ. "ދޮންތި ޑޫ ޔޫ ރިމެމްބާ. މައި ބާތުޑޭގައި މޮމް މޭޑް ދިސް ސްޓަފް..........މިއީ ކޯންޗެއްތަ އައި ފޮގޮޓް ދަ ނޭމް....."\n"ބީފް ސްޓީކް...." ނަތާލީ މަލާމާތުގެ ފާޑަކަށް ބުނެލިއެވެ.\n"ޔަޕް. ސްޓީކް. ކައިކައި ފޫހިވާވަރަށް ކެވިފައިވާ އެއްޗެއް. މަންމަ ވަރަށް މީރުކޮށް މި ހަދާ.......މި އެހާ މީރެއްނޫން ކާކު ކެއްކީ؟" އުލާ ސުވާލުކުރިއެވެ. މީރު ކެމީލާ އިނީ ލަދުން އިސްއުފުލަން ނުކެރިފައެވެ. އުލާގެ ހުރިހާ ނުބައި ސިފަތައް އިރުގަނޑެއްނުވެ ހާމަކޮށްފިއެވެ. ދޮގުހެދުމާއި ކަޅިއެޅުން އަދި މީހުންނަށް މަލާމާތްކުރުމާއި މަކަރުހެދުމުގައި އޭނަގެ ކޮއްކޮ އެހެން މީހަކަށް ދޫނުކުރާނެއެވެ. އެމީހުން ގޭގައި ސްޓީކް ހެދި ހަނދާނެއް އޭނަ ނެތެވެ. އެހެންމީހުން ކައި ނިމިގެން ނުކުންނާން ދިޔައެވެ. މާމަ ވަރުބަލިވެފައިވާވަރުން ކެމީލާ މާމަ ގެންގޮސް ސިޓިންރޫމްގެ ކައުޗެއްގައި ބައިންދާފައި ކާކޮޓަރިއަށް އެނބުރިއައެވެ. އަދިވެސް އުލާ ކެއުން ހުއްޓާލާކަށް ނޫޅުނެވެ. ފޮނިދެތިން ވައްތަރު ކައިފައި އިނގިލި ލޮވެފައި އެންމެފަހުން އަތްދޮވެލާފައި ތެދުވެ ބަނޑުގައި އަތް ކާއްތާލައިފިއެވެ. ބަނޑުހުރީ ނުކުމެފައެވެ. އުލާ ފޯނު ނަގައިގެން ކުޑަދޮރު ކައިރީ ހުރެ ފޮޓޯނަގަންފެށިއެވެ.\n"އިޓްސް ސޯ ބިއުޓިފުލް ދޯ އުލާ. އެކަމަކު ދެން ދޮގުހަދާ ނުބައިކަންތައް ނުކޮށްބަލަ ޕްލީޒް.........."\n"އަނގަ ލައްޕާބަލަ ދޮންތީ. ނީމޯގެ ކޮއްކޮއެއް ތަ. ނީމޯ އެގޮތަށް އަނގަ ހުޅުވަ ހުޅުވާފައި އުޅެނީ. ސީރިޔަސްކޮށް މަހަކާއި ވައްތަރު ހަހަ..." އުލާ ހީހީފައި ކެމީލާއަށް ޖެއްސުމެއްކޮށްލިއެވެ. "މަންމަ ކައިރިން އަހަން ޖެހޭނެ ނީމޯއާއި ގުޅުމެއް ހުރިތޯ. ބައިދަވޭ މަންމައަށް ސިއްރުން އެމެރިކާއަށް މިއައީ. މަންމައަކަށް ނޭނގޭނެ އަހަރެމެން ފުރިކަމެއް ދޮންތަ ކައިރިން މަކަރުހަދަން ދަސްކުރީ. އެނީވޭސް އައިމް ހިއާ އެންޑް ދުވަހަކު ދެން އެ ފޫހި ކުޑަ ކޮންޖެސްޓެޑް މާލެއަކަށް ނުދާނަން. އެ ބޯރިން ވިލެޖަށް އުފަންވީކަމަށްޓަކާ ހިތާމަކޮށްފިން. އަހަރެމެން ތިބޭނީ މިގޭގައިތަ؟ "\n"ނޫން މިތާ ކައިރީ ހުރި ގެއަކަށް ބަދަލުވާނީ. މާމައާއި އަހަރެމެން ތިންމީހުން އުޅޭނީ އެގޭގައި" ކެމީލާ ބުނެލިއެވެ. އެތަންމިތަނަށް ދާން ޕެކްކުރުން ފަސޭހަނުވިޔަސް އަދިވެސް މިއުޅެނީ އެމެރިކާއަށް އައިފަހުން ހުންނަން ޖެހޭތަނެއް ޔަގީންނުވެފައެވެ. ފޮށިތަކުން އޭނަ ހުރިހާ އެއްޗެއް އަދިވެސް ނުނެރެއުޅެނީ އެހެންވެއެވެ.\nކެމީލާ އޭނަގެ ބައްޕަ ސިޓީއުރައެއް ދިން ހެއްޔޭ އަހައިލުމުން އުލާ ބުނީ ނުދޭކަމަށެވެ. ކެމީލާ އޭނަގެ ބައްޕައަށް ގުޅިއެވެ. ބައްޕަބުނީ ވަގުތެއްވީމަ މެއިލް ކުރާނެކަމުގައެވެ. ކެމީލާއަކަށް އަވަސްކޮށްލަދޭން ބުނާކަށްވެސް ނުކެރުނެވެ. ވަކިން ގެއެއްގައި އުޅެންފެށުމުން ނާޔަލް އުދަގޫކުރަން އަންނާނެ ބާވައެވެ. މާމައާއި އުލާ އުޅޭނެ ނޫންހެއްޔެވެ. ކައިޒާން ބުނީ އެގޭގައި ހުރިހާކަމެއް ކޮށްލަދޭނެ މެއިޑަކުވެސް ހުންނާނެކަމުގައެވެ. ނާޔަލްއަށް ކާމިޔާބެއްނުވާނެއެވެ. ނާޔަލް ފެނުނަސް އޭނަ ބިރުވެސް ގަނެއެވެ. އެހާ ރުޅިއާދެއެވެ. އޭނަ ހުންނަ ތަނަކުން ރައްކާތެރިކަން އިހުސާސެއް ނުކުރެވެއެވެ. ނާޔަލްގެ ރީތިކަމުގެ ފަހަތުގައި ފިލާފައި ހުންނަ ޝައިތާނާ ކޮންމެފަދަ ވަގުތަކުވެސް ހަމަލާދީފާނެހެން ހީވެއެވެ. ކިތަންމެ ރީއްޗަސް ތިމާއަށް ތިމާފެނިފައިވާފަދައެވެ. ފޮނިކަމުގެ އިންތިހާއެވެ. އަބަދު އެންމެ ރީތިކޮށް ސޫޓް އަޅައިގެން ޑޮކްޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ހުއްޓަސް ނުރައްކާތެރި މީހެކެވެ.\nކެއުމަށްފަހު މާކަސް މާމައާއި ކެމީލާ އަދި އުލާ ގޮވައިގެން އެމީހުން ދިރިއުޅެން ހަމަޖެހިފައިވާ ގެއަށް ގެންދިޔައެވެ. ގަސްތަކުގެ ތެރޭ ހަދާފައިވާ ހަނި މަގަކުން ދުއްވާލާފައި ދެމިނިޓްވެސް ނުވާނެއެވެ. ނޫކުލައިގެ ފުރާޅެއްލާފައިވާ ހުދުކުލައިގެ ރީތި ކުޑަ ގެއެކެވެ. ނޫކުލައިގެ ބޮޑު ދޮރާށްޓެކެވެ. ކުޑަ ފެންޑާގައި ރޮކިން ޗެއާއެކެވެ. ގެއަށް ވަދެވެނީ ހިމަކޮށް ހުރި ހަތަރު ވަރަކަށް ފަތްތަރު ގިރާކޮށްލާފައެވެ. ގެއާއި ހަޔެއްކަ ފޫޓު ދުރުގައިވާ ގަސްތަކުގެ ގޮފިތައް ފުރާޅުގައި ކޭއްތެއެވެ. އެގަސްތަކުން ވެރިފައިވާ ރަތްކުލައިގެ ކުދި ފަތްތައް މާތަކެއްފަދައިން ވިނަތައް މަތީގައެވެ. ކައިޒާންމެންގެ ފަދައިން ވަށައިގެން ފްރެންޗް ދޮރުތައް ޖަހާ ބޭރު ފެންނާނެހެން ނެތަސް ކުޑަ ސިޓިންރޫމްވެސް އެހާ ހިތްގައިމެވެ. އެފަދަ ކުޑަ ކޮޓެޖެއްގައި އާއިލާއާއިއެކީ ދިރި އުޅެވޭނެ ގޮތެއް ވުމުން ކެމީލާ އުފާވިއެވެ. ނާޔަލްއަށް މިގެއަށް އައިސް ދެނެއް ގޯނާ ނުކުރެވޭނެއެވެ. ކައިޒާން މިގެއަށް ދައުވަތުދީގެން ގެނަޔަސް ނާޔަލްއަކަށް މިގެއަކަށް ނުވަދެވޭނެއެވެ.\nމާކަސް އުލާގެ ފޯނަށް ސިމެއް ލައްވާދިނެވެ. އަދި އެގޭގެ ވައިފައި ޕާސްވޯޑްވެސް ބުނެދިނެވެ. މާކަސް ދިޔުމުން ކެމީލާ މާމަ އެނދުގައި ބާއްވާފައި އިލެކްޓްރިކް ރަޖާގަނޑު އަޅާލަދިނެވެ. ކުޑަދޮރުގެ ފަރުދާތައް ކަހާލާފައި ހުރުމުން ބޭރު ފެންނަން އޮތެވެ. އުލާ ކައިރީ އަރާމުކޮށްލަން ޖައްސާލާށޭ ބުނުމުން ކުޑަދޮރު ކައިރި ހުރި ކައުޗްގައި އޮށޯވެލިއެވެ.\n"މާމާ މިއީ އެމެރިކާ. ރާއްޖެއިން އެމެރިކާއަށް އައުމުގެ ޝަރަފް ލިބުނު އެންމެ މުސްކުޅި މީހަކަށް މާމަ ވާނީ. މާމަ ފޮނިވާނެކަމެއް ނެތް އިގޭ.........." އުލާ އިންސްޓަގްރާމް ކުރަން އޮވެފައި އެންމެ ކުރިންވެސް ތިމަންނަގެ ނިދާކޮޓަރިން ފެންނަ މަންޒަރޭ ކިޔާފައި ފޮޓޯއެއްލައިފިއެވެ. "ހޭ ކެމް. ކެން ވީ ގޯ ޝޮޕިން ޓުމޯރޯ؟ "\n"ކޮން މޯލްތަކެއް މިހިސާބުގައި ހުންނާނީ. ކޮންތާކު ސެންޓްރަލް ޕާކް އޮތީ ވޯލްޑް ޓްރޭޑް ސެންޓަރު ބަލައިލަންވެސް ބޭނުން. މިއީ މެންހޭޓްން އޭރިއާތަ؟ އޯ އެމްޖީ އައިމް ގޮނަ ސީ މައި ފެވެރިޓް ނޭޓް ފްރޮމް ގޮސިޕް ގާލް.......ޔިޕީ.... އެންޑް އެނގޭތަ ދޮންތަ ކުޑަކޮށް ވައްތަރޭ ގޮސިޕް ގާލްގައި އުޅޭ ބްލޭކްއާއި. އެހާ އިނޮސެންޓް އެންޑް ފެރެޖައިލް. ކައިޒާން ނޭޓްއާއި ވައްތަރީ. ބުމައާއި ލޯ އަދި ތުންފަތްވެސް.. ހެއަކަޓް....ކައިޒާން މާ އިސްކޮޅުން ދިގީ.......ޓޯލް އެން ހެންސަމް..............."\n"ތީ ކެންޑަލް ޖެނާ ދޯ ސޯ މަންމަ ވިހެއީ މުޅިންވެސް ފިލްމީތަރިންނާއި ވައްތަރު ކުދިން. ގޯހެއްނޫން..." ކެމީލާ ހީލިއެވެ.\n"މަ މިހާ އެކްސައިޓްވަންޏާ ކާޑިއެކް އެރެސްޓަކަށް އަޅެ ނުދާނެތަ. ދޮންތާ ޔޫ އާ ދަ ބެސްޓް." އުލާ މޫނުގައި ދެއަތުން ހިފަހައްޓައިގެން ކައުޗްމަތީގައިވެސް ނަށައިލިއެވެ.\n"އެއްފަހަރުވެސް އުލާ ހަމްދުކޮށްބަލަ ހެއްދެވިފަރާތަށް. ބޭނުންވާ ކަމެއްލިބުނީމަ ޝުކުރުގެ ސަޖިދައެއް ކޮށްބަލަ. ތިހެން އުޅެނިކޮށް އަނބުރާ ތިބުނާ ފޫހި މާލެއަށް ދާންވެޖެއްޔާ ދެންގޮސް ރޮއިފަ ދުޢާކުރަންވީ. އުފާވީމަވެސް ހެއްދެވިފަރާތް ހަދާންކުރޭ ނަމާދުކުރޭ އޭރުން މަރުވީމަ އަދި މިއަށްވުރެ މާ ރީތި ތަންތަނަށް ދެވޭނެ. ސުވަރުގެއާއި ކައިރިކުރާނެތަނެއް ދުނިޔޭގައި ނެތީމަ ބަގީޗާތަކާއި ގަނޑުވަރުތަކުން މިސާލު ޖައްސަވާފައިވަނީ. ޕްލީޒް ނަމާދުކުރަންދޭ." ކެމީލާ ސީރިޔަސްވިއެވެ.\n"ޢެއްކަލަ ދޮންތަ ލެކްޗަރ ދޭންފެށީ." އުލާ އިނީ ކަންނެތްވެފައެވެ.\n"ނަމާދުނުކޮށް މިގެއަކު ނުހުރެވޭނެ އިނގޭ ރަށުގައި މަންމަ އަންގާހާގޮތަށް އުޅެންޖެހުނަސް މިގޭގައި އޮންނާނީ އަހަރެން ބުނާގޮތަށް ހެދުން. އަޑުއިވޭ؟ އަހަރެން މިދަނީ ވުޟޫކުރަން. ގަޑިންގަޑިއަށް ނަމާދުކޮށް ގުރުއާން ކިޔަވާފައި ދެން އުލާ ބޭނުންކަމެއްކުރޭ ހެޔޮ އެކޮޅުކޮޅުން ތިތާ އެލުވިގެން އޮތަސް..." ކެމީލާ ފާޚާނައަށް ވަނުމުން އުލާ ވައްތަރެއްޖެއްސިއެވެ. ހޭންފެށިއެވެ. ކެމިލާ ބުނާގޮތަށް އޭނަ ހަދާނެއެވެ. ކަންނެތްވިޔަސް ނަމާދުވެސް ކުރާނެއެވެ. ދުޢާކުރީމަ ދުނިޔޭގެ ހުރިހާ އުފަލެއް ލިބޭނެކަން ޔަގީނެވެ.\n"ޔަޕް ގޯޑް އިޒް ގްރޭޓް. މަށަށް މިދެއްވި ނަސީބެއް އެހެން މީހަކަށް ނުލިބޭނެ. ދޮންތަވެސް ނަމާދުކުރާތީ ކަން ނޭގޭ މިހެން މިވީ. ޝީޒް ޕްރޮބަބްލީ ރައިޓް......" ހިތާހިތުން އުލާ ކިޔާލައިފިއެވެ.\nކެމިލާއާއި އުލާ އެކީ ނަމާދުކުރުމަށްފަހު މާމަ ވުޟޫކުރުވާ ނަމާދަށް ބޭންދިއެވެ. އިރުކޮޅެއްނުވަނީސް މީހަކު ޓަކިދޭންފެށުމުން ކެމީލާ ބަލައިލިއިރު ނޯޔާއެވެ. އުލާ ދޮރު ހުޅުވާލިއެވެ.\n"ވާއު ބައިކްވެސް ދުއްވާލެވޭތަ. ޕްރިޓީ ބައިކް ކެން އައި ރައިޑް؟ " އުލާ ގޮސް ގަހަށް ލައްގާފައި ހުރި ބައިކްގައި ހިފެހެއްޓިއެވެ.\n"އާނ ދުއްވާލާ. މިހިސާބުގައި ޓްރެފިކެއް ނެތް. ބޭނުންވަރަކަށް ޖޮގްކޮށް ދުވެ ބައިކް ދުއްވަންވީ.....ހޭއި ކައްމި. މިގެއަށް ބަދަލުވީތަ........." ނޯޔާ ކެމީލާގެ ގައިގާ ބައްދާލިއެވެ. އުލާ ބައިސްކަލަށް އަރާ ދުއްވަން މަސައްކަތްކުރިއެވެ. މާލޭގައި މަޖާކޮށްލާނެ މިފަދަ ފުރުސަތެއް ނެތެވެ. ކުޑަތަންކޮޅެއްގައިވެސް ބައިސްކަލް ދުއްވާފައި އުޅޭނަމަ ހިތްހަމަޖެހުމަކަށް ވާނެއެވެ. ފިލްމުތަކުގައި އަންހެންކުދިން ކުރު ސޯޓުލައިގެން ބައިސްކަލް ދުއްވާއިރު އުލާ ހަސަދަވެރިވެއެވެ. ހޮލީވުޑް ފިލްމުތަކާއި ކޮރެއާ ފިލްމުތަކަށް ދެވިހިފާފައިވާ ކުއްޖެއްކަމުން އެމީހުން އުޅޭގޮތްތަކާ އުލާ ނިކަން ގަޔާވެއެވެ. އެހެން ނޫޅެވިގެން އޭނަ ހުވަފެންތައް ދެކެތާ ކިތަންމެ ދުވަހެކެވެ. އެންމެފަހުން ފުރުސަތެއް ލިބުނީއެވެ. ކެމީލާވެސް ބައިސްކަލް ދުއްވަން ދަސްކުރަން ނޯޔާ އެދުނެވެ. އޭރުން ތިންކުދިންނަށް ދުއްވާލަން ދެވޭނެނޫންހެއްޔެވެ. ނަމަވެސް ކެމީލާ އިންކާރުކުރިއެވެ. އޭނަ ދަސްކުރާނީ ކައިޒާން ކައިރިންނެވެ. ޚާއްސަވާނީ އޭރުންނެވެ. ނޯޔާ އުލާއަށް ދަސްކޮށްދޭން މަސައްކަތްކުރިއިރު ކެމީލާ މަޖާވެފައި ބަލަން ހުއްޓެވެ. އެހެން ހުރިއިރު ތުންފަތުގައި ފަނޑު ހިނިތުންވުމެއްވިއެވެ. ކައިޒާންއަށް ޓެކްސްޓްކޮށްލަ ކޮށްލާ ހުރިއިރު ދިރިއުޅުން ފުރިހަމަވަނީކަމުގެ އިހުސާސްކުރެވުނެވެ. ނަމަވެސް ބައްޕަ ސިޓީ ފޮނުވަން ހަދާން ނެތުމުން އެކަމާއި ދެރަވެ ކައިޒާން ކައިރީ ބުނީ އަދި ގުޅައިގެން ބައްޕައާއި ވާހަކަދެއްކުމަށެވެ.\nކައިޒާން: ބޭބީގާލް ކީއްކޮށްލަނީ.\nކެމީލާ: އުލާ ބައިކް ދުއްވަން ދަސްކުރާތަން ބަލަން ގަހަށް ލެނގިލައިގެން. ޝީޒް ސޯ އެކްސައިޓެޑް.\nކެމީލާ: ކައި ލައްވާ ދަސްކުރުވަން. މާކް ބުނި ކައި ބައިކް ދުއްވަން ދަސްކޮށްދޭނެއޭ.\nކައިޒާން: އިމޭޖިން އެބަވޭ ބައިކް ދުއްވާލާއިރު ހާދަ ކިއުޓްވާނެއޭ. ބައިކް ޑޭޓަކަށް ކޮންމެހެންވެސް ދާންވާނެ.\nކެމީލާ: ކައި ކޮންތާކު. ދެކެލާހިތްވެއްޖެ.\nކައިޒާން ވީޑިއޯ ކޯލްޖެއްސިއެވެ. ފްލައިން ކިސްއެއް ފޮނުވާލަމުން ލަވްޔޫ އޭ ބުނެލުމުން ކެމީލާގެ ހިތް ވިރިގެން ފައިބާވަރުވިއެވެ. ކޮންފަދަ އޯގާތެރި ރީތި ހިނިތުންވުމެއްހެއްޔެވެ. ހާދަ ލޯބި ލޯތްބެކެވެ. އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ މާގިނަ ދުވަހެއްނުވެ އެދެމީހުންގެ ހުރިހާ ހުވަފެންތަކެއް ފުރިހަމަވާނެއެވެ. ކެމީލާ ފޯނަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހެވިފައި ހުއްޓާ ނޯޔާ ގަސްތަކުގެ ތެރެއިން ވަދެގެން އައިގޮތަށް ލޮލުގައި އަތްއެޅުމުން ބިރުން ހަޅޭއްލަވައިގަނެވުނެވެ. ފޯނުވެސް އަތުން ދޫވިއެވެ. ނަސީބަކުން ފޯނު ޖެހުނީ މަޑުމަޑުފަތްތަކުގެ ދާނުގައެވެ. ކައިޒާން ދިން ފޯނެއްކަމުން އޭނަ ޚާއްސަގޮތެއް ބަހައްޓައެވެ. ކައިޒާން ވީޑިއޯ ކޯލުކޮށްގެން ހުރުމުން ވާހަކަދައްކަނީ ކާކާކަން ނޯޔާއަށް ރަގަޅަށް އެނގުނެވެ. ނަމަވެސް އެކަން ދެނެހުރިކަމަކަށް ނެހެދިއެވެ. ނޯޔާ ހިތްހަމަނުޖެހުނުކަން މޫނުމަތިން އެނގުނެވެ. އެހާވަރަށް ބުނެދިނީމަވެސް ސިއްރުސިއްރުން ކައިޒާންއަށް ގުޅަނީއެވެ. ނޯޔާ ލިބުނު އެކަނިވެރި ފުރުސަތުގެބޭނުން ހިފާ ކެމީލާއާއި ނާޔަލް ގުޅުވަން ވާހަކަދެއްކިއެވެ. ނާޔަލްއަކީ ބިލިއަނަރެއްކަން ހަނދާންކޮށްލަދިނެވެ. ސްވިޒަލޭންޑާއި ފްރާންސްގައި ހުންނަ ނާޔަލްގެ ގެއަށް ގޮސްފިއްޔާ ކެމީލާ ހަމަ މޮޔަވާނެއޭ ބުންޏެވެ. ނިދާ ކޮޓަރިން ސްނޯއިން ހުދުވެފައިވާ ފަރުބަދަތައް ފެންނައިރު އެރީތިކަން ބަޔާންކޮށް ނުދެވޭނެކަމަށާއި ނާޔަލްއާއި ގުޅިގެން ހުރިހާ އުފާތަކެއް ހޯދަން ފަށްފަށުން ބުނެދިނެވެ. ހަނީމޫން އެކަހަލަ ތަނެއްގައި ހޭދަކޮށްލެވޭނީ ނަސީބުވެރި އަންހެންކުއްޖަކަށޭ ބުނެލިއެވެ. ކެމިލާ ބުނީ އެކަމާއި ވިސްނާނެކަމުގައެވެ. ނޯޔާ ހިތްހަމަޖައްސައިލަން އެހެން ބުނެލިކަމުގައިވިޔަސް އޭނަ އުމުރު ހުސްވަންދެން ވިސްނިޔަސް ނާޔަލްއަށް ދޭން އޮތީ އެއްޖަވާބުކަން އެނގެއެވެ. އޭނަ ނާޔަލްއަކާއި ނުގުޅޭނެއެވެ. ނޯޔާ އަބަދު ނާޔަލްގެ މުއްސަދިކަން ހިތަށް ވައްދާދޭން އުޅޭތީ ކެމީލާ ރުޅިއަންނަ ގޮތްވެސްވެއެވެ. އޭނައަކީ އެކަހަލަ އަންހެންކުއްޖެއް ނޫންކަން ހަމަ ނޯޔާއަށް ނޭގެނީބާވައެވެ. ނާޔަލްގެ ފެންވަރު އަންހެންކުއްޖަކު ނުހޯދާ އޭނަފަދަ ނިކަމެތިކުއްޖަކު ހޯދުމުގެ ބޭނުމެއް ނޭގެއެވެ.\nއެރޭ ފިނިގަދަކަމުން ކެތްކުރެވޭވަރެއްނުވެއެވެ. ކަށިގަނޑުތެރެއަށްވެސް ފިނިވަދެ ގަނޑުކޮށްލަފާނެފަދައެވެ. ކެމީލާ ބޮޑު އަލިފާންގަނޑެއް އަންދާލައި ކެމީލާގެ މާމަ ފެންޑާގައި ހުރި ރޮކިން ޗެއާއެއްގައި ބޭންދިއެވެ. އުޑުމަތީގައި ތަރިތައް ވިދާބަބުޅަމުންދާތަން އޭނަ ދެއްކިއެވެ. މާމަގެ ލޮލުން ކަރުނަ އަންނަންފެށިއެވެ. ކެމީލާ މާމަގެ ގައިގާ ބައްދާލައިގެން އިންއިރު އޭނަގެ ހިތަށްވެސް ބުނަންނޭގޭފަދަ ހަމަޖެހުމެއް ލިބުނެވެ. މާމައަށްޓަކާ ކަމެއްކޮށްދެވިއްޖެއެވެ. އެ ކޮށްޓެއްފަދަ ހުރަގެއިން ނުކުމެވި ތަނަވަސް މާހައުލަކަށް ނޭވާލުމުގެ ފުރުސަތު ހޯދަދެވިއްޖެއެވެ. މާމަގެ އުއްމީދުތައް ފުރިހަމަކޮށްދެވިއްޖެއެވެ.\nކައިޒާން މެދުވެރިވެގެން އުލާ ޕްރައިވެޓް ސްކޫލަކަށް ވަންނަން ފޯމުލިއެވެ. ބެލެނިވެރިޔެއްގެ ވާޖިބު އަދާކުރަން ކެމީލާ ތައްޔާރުވިއެވެ. އުލާގެ ހަލަނިކަމާއި މިޒާޖު ހުންނަގޮތުން ނުބައި ގޯޅިއެއް އަޅާފާނެތީ ބިރުގަތަސް މާލޭގައި ބެހެއްޓޭކަށްނެތެވެ. އުލާއަށް ދެރަގޮތެއް ވެއްޖެއްޔާ ޒިންމާނަގަން ހުރި މީހަކީ އޭނައެވެ. އުލާއަށް ކޮންމެ ދުވަހަކު ނަސޭހަތްދޭނީއެވެ. ގޯސްކޮށް އުޅެގެން ދިމާވެދާނެ ދެރަގޮތްތަކަށް ހޭލުންތެރިކުރުވާނީއެވެ. ކިޔަވަން ނޫންގޮތަކަށް ސްކޫލަށް ނުފޮނުވާނީއެވެ. ޕާޓީތަކަށް ގޮސް ހިތަށް އެރިގޮތަކަށް އުޅެންޏާ އަރީން ހަދާނެގޮތެއް ހަދަން މާލެ ފޮނުވާލާނީއޭ ބުނެ އިންޒާރުކުރީމަ އުލާ ހާސްވާނެއެވެ. ކަންތައް ހަމަޔަކަށް އެޅުނީމަ އޭނަގެ މަންމައާއި ބައްޕަވެސް ގެންނާނީއެވެ. އެހިސާބުން އުލާގެ ޒިންމާއިން ސަލާމަތްވެވިދާނެއެވެ.\nމާމައާއި ކޮއްކޮ އުލާއާއިއެކު ވަކި ގެއެއްގައި ދިރިއުޅެން ފެށުމުން ކެމީލާ ހުންނަނީ ނިކަން އުފަލުންނެވެ. ކައިޒާން ކޮންމެ ދުވަހަކު ޖޫލް ސްކޫލް ނިމުމުން އެގެއަށް ގެނެސް ކެމީލާއާއި ހަވާލުކުރެއެވެ. ކުޑަ ގެއެއްގަ ނަމަވެސް ވެރިކަން ކުރަން ލިބުމުން ކެމިލާ އެގެ ޒީނަތްތެރިކުރަންފެށީ އިސްލާމީވަންތަކަން ހިމެނޭގޮތަށެވެ. އިސްމުފުޅާއި ގުރުއާނުގެ އާޔަތްތައް ހިމެނޭ ފްރޭމްތަކުން ފާރުތައް ފުރިހަމަކުރިއެވެ. ފާރުގައި ތަތްކޮށްފައި ހުންނަ ފަތިޓީވީއިން އުލާ ބޭނުމިއްޔާ ސީރީޒްތައް ބަލަންވީއެވެ. ނަމަވެސް ޖޫލް ނޫޅޭގަޑީގައެވެ. މަޣުރިބާއި އިޝާއާ ދެމެދު ޖައްސާފައި ހުންނަނީ ގުރުއާނެވެ. ރޭގަނޑު އަވަހަށް ނިދާފައި ފަތިހުވެސް ހޭލަންވާނެއެވެ. ގޭތެރޭ ކަންތައްތަކުގަޔާއި ކެއްކުމުގައި އުލާވެސް އެހީވާންވާނެއެވެ. އެހުރިހާ ޝަރުތުތަކަށް އުލާ އެއްބަސްވީ އެމެރިކާގައި ހުރެވޭނީ ކެމީލާގެ ބަސްގަބޫލުކޮށްގެން އެނގިހުރެއެވެ. ދޮންތަގެ އިހުސާންތެރިކަމުގެ ތެރެއަށް ގެނބިފައިވާވަރުން ކެތްތެރިވެ މަޑުން ހުންނަން މަޖުބޫރުވެފައިވެއެވެ.\nފަތިސް ނަމާދުކޮށްލައިގެން ކުޑަކޮށް ނިދާލާފައި ހޭލެވުނުއިރު ފިނިގަދަކަމުން ރޫރޫއަޅާގޮތްވިއެވެ. މުޅި ހަށިގަނޑުގެ ހިއްސުކެނޑިފައިވާފަދައެވެ. ގަނޑުފެނެކޭ ތަފާތެއްނެތެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކު މޫސުމް ލަފާކުރާގޮތް ބަލައިލާއިރު އިންނަނީ ސްނޯވެހޭނެކަމަށެވެ. އެކަމަކު އެހެން ކިޔާތާ ހަފްތާއެއްވީއިރުވެސް ސްނޯކޮޅެއް ފެނިލާގޮތެއްނުވިއެވެ. އެންމެ ގިނަ ދޮގުހަދައިގެން ވަޒީފާ ނުގެއްލޭ ހަމައެކަނި ބަޔަކީ މީޓިރިއޮލޮޖީގައި އުޅޭމީހުންނެވެ. ކެމީލާ ކަންނެތްވެފައި އޮވެފައިވެސް ތެދުވެ ރޫދެމިލައިފިއެވެ. އެންމެކުރިންވެސް އޭނަ މާމަގެ ހާލުބެލިއެވެ. އިލެކްޓްރިކް ރަޖާގެ އަރާމު ހޫނުކަމުގައި ހީފިލުވާލައިގެން މާމަ ގަދަނިދީގައި އޮތްތަން ފެނުމުން ކެމީލާ ހިނިތުންވެލިއެވެ.\n"އަހަރެން ބޭނުމީ ހޫނު ޗޮކްލެޓް ތަށްޓަކާއި ޕެންކޭކު............" ކެމީލާ މަޑުފައިވާނަށް ފައި ކޮށްޕާލަމުން ތެދުވެގެން ހިނގައިގަތީ ބަދިގެއާއި ދިމާލަށެވެ. ޗޮކްލެޓްތަށި ތައްޔާރުކޮށްގެން ރަހަ ބަލައިލިތަނާ މީހަކު ޓަކިދޭންފެށިއެވެ. ނާސްތާ ތައްޔާރުކޮށްލަން ޑެއިޒީ އެގަޑިއަށް އަންނާނެއެވެ. ބަލާވެސް ނުލާ ދޮރު ހުޅުވާލުމާއިއެކު ސިހޭގޮތްވިއެވެ. ދޮރުމަތީގައި ހުރީ ނާޔަލް ފިޔަވާ ދެވަނަމީހެއް ނޫނެވެ. ހަފޫޓު ހަ އިންޗީގެ ދިގު އިސްކޮޅު ފެނިލިޔަސް ކެމީލާ ސިހި ޖެހިލުންވާގޮތްވެއެވެ. ހަށިގަނޑަށް މުށިކުލައިގެ ޓީޝާޓަކާއިނޫ ޖިންސަކާއިއެކު ކާޑިގަންއެއްލާފައި ސްކާފެއް އަޅައިގެން ހުރުމުން ނިކަން ސްމާޓެވެ. ބިލިއަނަރެއްކަން އެމޫނަށް ބަލައިލުމުންވެސް އެނގެއެވެ. އެހާ ފޮނީ ޅައިރު ދުނިޔެ މުށުތެރޭ ލެވުމުންނެވެ. ނަމަވެސް ރުޅިގަދަވަނީ ހުރިހާ އެއްޗެއް ލިބިފައި ހުރެވެސް ކެމީލާ ހާސިލުނުކުރެވިގެންނެވެ. މޫނުމަތީ ދޮރު ލައްޕާލަން އުޅުނަސް ނާޔަލް އެއަށްވުރެ ހުޝިޔާރެވެ. އަތް ދޮރުދޭތެރެއަށް ލެއްވިއެވެ. ނާޔަލްގެ މޫނުމަތިވަނީ ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ރަތްވާގޮތްވެފައެވެ. ފިނިގަދަކަމުން ކަންނޭނގެއެވެ.\n"އަހަންނާއިއެކު އާދެބަލަ.. ނޫނީ...." ނާޔަލް މަޑުމަޑުން އެއްޗެކޭ ބުނެލުމުން ކެމީލާގެ މޫނު ހުދުޝީޓެއްހެން ވެގެން ދިޔައެވެ. އަނބުރައިގެންފާނެހެން ހީވިއެވެ. އިންޒާރުދޭން މޮޅެވެ. ބަޑި ނަގާފައި ކެމީލާގެ މޫނުގައި މަޑުމަޑުން ކާއްތާލުމުން އޭގެ ފިނިކަމާއި އެއްވަރަށް ނުރައްކާތެރިކަންވެސް އިހުސާސްވިއެވެ. ނާޔަލް ފެނުމާއިއެކު ރަތް އެލާޓުން ސިކުނޑި ދިއްލި ނުރައްކާތެރިކަން އޭގެ އެންމެ މައްޗަށްދެއެވެ. މިފަހަރު އެހެން ހުރިހާ ފަހަރަކަށްވުރެ ނާޔަލްދެކެ ގަތް ބިރު އިންތިހާއަށް ބޮޑުވިއެވެ. މުޅި ހަށިގަނޑުގައި ފިނި ރާޅުތަކެއް ދުވެލިއެވެ.\n"ވަޓް ޑޫ ޔޫ ވޯންޓް..." ކެމީލާ ހިންދިރުވައިލިއެވެ.\n"ހާދަ ސުވާލު ގިނައޭ ކެޓް. މާ ގިނަ ވާހަކަ ނުދައްކާ.........." ނާޔަލްގެ މޫނުމަތިން އެއްވެސް ޝުއޫރެއް ފާޅެއްނުވެއެވެ.\n"ފިނިގަދަކަމުން ކޯޓު ނުލާ ނުދެވޭނެ. މިދަނީ......."ކެމީލާ އަނެއް ފަރާތަށް އެނބުރުނެވެ.\n"އަހަރެން ހުއްޓާ ފިނިވިޔަކަ ނުދޭނަން. ލެޓްސް ގޯ. އަހަންނަށް ޓައިމެއް ނެތް އިނގޭ"\nނާޔަލް ބުނާއިރަށް އޭނައަށް ދެވޭހެއްޔެވެ. މާމައަށް ސައި ދީ ގޭގައި ކުރަންޖެހޭ އެހެން ކަންތައްވެސް އެބަހުއްޓެވެ. ޑެއިޒީގެ ބޮލަށް ހުރިހާކަމެއް ދޫކޮށްލާފައި އޭނައަކަށް ނުހުރެވޭނެއެވެ. އުލާއާއި މާމަ އެކަނި ދޫކޮށްލާފައި ދުރަށް ދިޔުމަކީ އަދި ރަގަޅުކަމަކަށް ނުވާނެއެވެ. އުލާ ފޯރިއާއި ޖޯޝުގައި ގެއިން ނިކުންނަގޮތަށް މިއޮތް ބޮޑު ނިއުޔޯކް ސަރަހައްދަށް ގެއްލިއްޖެއްޔާ ވާނީ ކިހިނެއްހެއްޔެވެ. އޭނަ އަކީ ޒިންމާތަކެއް ނަގަން ޖެހިފައިވާ މީހެކެވެ.\n"ކޮންތާކަށް އަހަރެން ގެންދަނީ. ކޮބާ ބޭނުމަކީ. ޕްލީޒް ޑޯންޓް ޑޫ ދިސް ޓު މީ ޑޮކްޓަރ ނާޔަލް..." ކެމީލާގެ ލޮލުގައި ކަރުނަ ތިކިތައް ވިދަންފެށިއެވެ. އޭނަ ނުދާންވެގެން ދެފައި ވިއްދައިލިއެވެ. ނަމަވެސް ނާޔަލްފަދަ ބާރުގަދަ ޒުވާނެއްގެ ކައިރީ އޭނައަކަށް ކުރިއެއް ނުލިބުނެވެ. ދާދި ފަސޭހައިން އޭނަ ކެމީލާ އުފުލައިލިގޮތަށް ލުއިބުދެއްހެން ގެންގޮސް ކާރަށް އެރުވިއެވެ. އަދި އޭނަ ލައިގެން ހުރި ކޯޓު ލައްވާދިނެވެ. އެކޯޓުގައި ހިފާލާފައިވީ އަގުބޮޑު ސެންޓެއްގެ ލުއި ވަހެވެ. ސިކުނޑި ތާޒާވާފަދަ މީރުވަހެއް ނޭފަތުގައި ހިފައިލިއެވެ.\nއެހެންދުވަހާއި ތަފާތު މިޒާޖެކެވެ. މިވެސް ބައިޕޯލާ މީހަކީހެއްޔެވެ. ކުރިން ރުޅިގަދަވިޔަސް މިފާޑެއް ނޫނެވެ. އަނގައިން ނުބުނެ ކާރު އުދުއްސާލުމުން އަދި ގަނޑުފެނުގެ އަސަރު އެކުލެވޭ ވައިރޯޅިތައް މޫނުގައި ބީހިލަންފެށުމުން ހީކަރުވާގޮތްވިއެވެ. ދުރުދުރަށްދާންދެން އޮތީ ދުންފިނި ހިފާފައެވެ. ކެމީލާ ނޭވާ ހިފަހައްޓާލައިގެން އިންއިރު ދެލޮލުގައިވާ ކަރުނަވެސް ގަނޑުވެފައިވާފަދައެވެ. ކާރު މަޑުކޮށްލީ ނާޔަލްގެ ފަރުބަދަމަތީ ގެއަށެވެ. ކެމީލާގެ ހިތުގައި ބިރުވެރިކަމުގެ ރާޅުބާނިތައް ޖަހަންފެށިއެވެ. މިގެއަށް ނާޔަލް މިގެނައީ ކޮން މަގުސަދެއްގައިބާވައެވެ. ސިޓިންރޫމްގައި ތިބި ބަޔަކު ނާޔަލްއަށް ގޮވާ ވާހަކަތަކެއް ދެއްކުމަށްފަހު ކެމީލާގެ ކައިރިއަށް އައިސް ރަންކިޔާނީ ކިތައް ރުފިޔާއަށް ހެއްޔޭ އަހާލައިފިއެވެ. މިއީ އަނެއްކާ ކައިޒާންއާއި ނާޔަލްގެ ރޭވުމެއްހެއްޔެވެ. ކައިޒާންވަނީ ސަޕްރައިޒެއް ދޭނެކަމަށް ބުނެފައެވެ. ކެމީލާގެ ހިތަށް ކުޑަ ހަމަޖެހުމެއްލިބުމާއިއެކު ވިސްނާލާފައި އެއްމިލިއަން ޑޮލަރުކަމުގައި ބުނެލައިފިއެވެ. އެހާވަރަށް ބުނީ ކައިޒާންގެ އެދުމަށެވެ. ކައިޒާން ބުނެފައިވަނީ އެންމެ މަދުވެގެން އެވަރަށް ނުކިޔަންޏާ އޭނަ ދެރަވާނެކަމުގައެވެ. އެ އަގު ބުނެލުމުން ނާޔަލް ފާޑަކަށް ހީލިއެވެ. އަދި އޭނައާއިއެކު އަންނާށޭ ބުނެލައިފިއެވެ.\n"ނާޔަލް. ކައިޒާން ކޮބާތަ؟ ޕްލީޒް ޓެލް މީ ވަޓްސް ގޮއިން އޮން......." ކެމީލާ ކޮރިޑޯއިން ހިނގައިގަތެވެ.\n"ކައިޒަން އެބައުޅޭ. މިހިރީ ކެމީލާ ކުރިންވެސް އުޅޭ ކޮޓަރި. މިތާހެދުންތައްވެސް ހުންނާނެއްނު. ކައިވެންޏަށް ތައްޔާރުވެގެން ނުކުމޭ..މިހާރު ގާޒީން އަންނާނެ. ކެމީލާގެ ބައްޕަ ވަލީގެ ސިޓީ ފޮނުވައިފި.........." ނާޔަލް ބުނެލައިފިއެވެ. އިތުރު އެއްޗެއް ނުބުނެ އޭނަ ނުކުތުމުން ކެމީލާގެ ހިތް އުފަލުން ނަށައިލިއެވެ. ނާޔަލް އޭނަ ބަލާ ދިޔައީ ކައިޒާން ފޮނުވައިގެންނެވެ. ބައްޕަ ވަލީދީފައި ސިޓީ ފޮނުވީއެވެ. ނާޔަލް އެހާ ރުޅިގަދަވެފައި ހުރި ސަބަބު އަދި ކިރިޔާ މިއެނގުނީއެވެ. ކުރާނެކަމެއްނެތެވެ. އޭނައަށްވެސް ދެ ފިރިހެނުންނަކާއި ކައިވެންޏެއް ނުކުރެވޭނެ ނޫންހެއްޔެވެ.


Rasmee dhathurufulhehgai India ge foreign secretory raajje vadaigenfi\nއިންޑިއާގެ ފޮރިން ސެކްރެޓަރީ ރާއްޖެ ވަޑައިގަތުން\n08 ނޮވެންބަރ 2020 - 18:30:08\nރަސްމީ ދަތުރުފުޅެއްގައި އިންޑިއާގެ ފޮރިން ސެކްރެޓަރީ ހަރްޝް ވަރްދާން ޝްރިންގްލާ މިއަދު ރާއްޖެ ވަޑައިގެންފި އެވެ.\nވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުން އެމަނިކުފާނަށް މަރުހަބާ ދެންނެވީ ޖޮއިންޓް ސެކްރެޓަރީ މަރިޔަމް މިދުފާ ނައީމެވެ. އިންޑިއާގެ ފޮރިން ސެކްރެޓަރީގެ މި ދަތުރުފުޅަކީ ފޮރިން ސެކްރެޓަރީ އަބްދުލްޣަފޫރު މުހައްމަދުގެ ދައުވަތަކަށް ރާއްޖެއަށް ކުރައްވާ ދަތުރުފުޅެކެވެ.\nމި ދަތުރުފުޅުގައި ދެ ގައުމުގެ ފޮރިން ސެކްރެޓަރީ އިން، އިންޑިއާގެ އެހީގައި ރާއްޖޭގައި ކުރިއަށްދާ ޕްރޮޖެކްޓްތަކާ ބެހޭ ގޮތުންނާއި، 2019 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު މަހު އިންޑިއާގެ ވެރިރަށް ނިއުދިއްލީގައި އޮތް ޖޮއިންޓް ކޮމިޝަން ބައްދަލުވުމުގެ ނިންމުންތަކާ ބެހޭ ގޮތުން މަޝްވަރާކުރައްވާނެއެވެ.\nއިންޑިއާގެ ފޮރިން ސެކްރެޓަރީގެ މި ދަތުރުފުޅުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސާލިހްގެ އަރިހަށް އިހްތިރާމްގެ ޒިޔާރަތެއް ކުރައްވާނެ އެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސް، އަދި ކުރީގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދުއާއި، ފޮރިން މިނިސްޓަރު އަބްދުﷲ ޝާހިދު އާއި، ފިނޭންސް މިނިސްޓަރު އިބްރާހީމް އަމީރު އާއި ބައްދަލުކުރައްވާނެއެވެ.\nމީގެއިތުރުން މިނިސްޓާ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓް، މިނިސްޓާ އޮފް ނޭޝަނަލް ޕްލޭނިންގ ހައުސިން އެންޑް އިންފްރާސްޓްރަކްޗާ، މިނިސްޓާ އޮފް ޑިފެންސް އަދި މިނިސްޓާ އޮފް ޓޫރިޒަމް އާއި ބައްދަލުކުރައްވާނެއެވެ.\nމިއީ އިންޑިއާގެ ފޮރިން ސެކްރެޓަރީ ކަމާ އެމަނިކުފާނު 29 ޖެނުއަރީ 2020 ގައި ހަވާލުވެވަޑައިގެންނެވި ފަހުން ރާއްޖެއަށް ކުރައްވާ ފުރަތަމަ ރަސްމީ ދަތުރުފުޅެވެ.\nފޮރިން އެފެއާޒްއިންޑިއާ-ރާއްޖެރައީސް ޞާލިޙް


Vaccine tourism akee Mausoom ge salhibaisaa eh tha?\nވެކްސިން ޓޫރިޒަމަކީ މައުސޫމުގެ ސަޅިބައިސާއެތަ؟\nރާއްޖެއަށް އައި ދެ ޓޫރިސްޓަކު ވީއައިއޭގައި: ވެކްސިން ޓޫރިޒަމް ރައްޖޭގައި ފަށަން ވާހަކަ ދައްކައި އިސްތިހާރުތައް ކުރޭ -- އަވަސް ފޮޓޯ\nރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމް ބްރޭންޑްގެ ވާހަކަ ދުނިޔެއިން ދައްކާ ގޮތަށް މިހާރު ރާއްޖެއާބެހޭ ގޮތުން ދަންނަ އާ އެއް ވާހަކައަކީ ރާއްޖޭން ވެކްސިން ޓޫރިޒަމް ތައާރަފު ކުރަން އުޅޭ ވާހަކަ އެވެ. ރާއްޖެ އަންނަ ޓޫރިސްޓުންނަށް ވެކްސިން ޖަހައިދޭން ފަށަން ވިސްނާ ވާހަކަ އެވެ. މި ވާހަކަ ދުނިޔޭގައި ފެތުރުމާއެކު ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓަރު ޑރ. އަބްދުﷲ މައުސޫމް ވަނީ މި ވާހަކަ ރަނގަޅަށް ދުނިޔެތެރެއަށް ވިއްކާވެސް ފައެވެ. މަޝްހޫރު ޓީވީ ޗެނަލް ސީއެންއެންއަށް އަރައި އެ ވާހަކަ ދެއްކެވުންވީ ރާއްޖޭން ދެންމެ ދެންމެ ވެކްސިން ޓޫރިޒަމް ތައާރަފުކޮށްފާނެ ކަމުގެ ހީތައް ދުނިޔެއެަށް ކުރެވުނު ކަމަކަށެވެ. އެކަމަކު ރާއްޖެއަށް ވެކްސިން ޓޫރިޒަމެއް ތައާރަފު ކުރެވިދާނެ ހެއްޔެވެ؟ އެފަދަ ކާމިޔާބީ ރާއްޖެއަށް ހޯދަން ކިހާ ދުވަހެއް ނަގާފާނެ ހެއްޔެވެ؟ އެ ނޫނީ މިއީ ރާއްޖޭން ކަނޑައިލިު ސަޅިބައިސާ އެއް ހެއްޔެވެ؟\n"ސަރުކާރުގެ ވިސްނުން ހުރީ ދިވެހި ރައްޔިތުން ވެކްސިން ޖެހުމަށްފަހު ޓޫރިސްޓުންނަށް ވެކްސިން ޖަހައި ދޭން. މިކަން އިރާދުކުރެއްވިއްޔާ ކުރެވިގެން ދާނެ. މިއީ ޓޫރިޒަމަށް ލިބޭނެ ބޮޑު ކުރިއެރުމަކަށް ވާނެ،" ޓޫރިޒަމް ސިނާއަތުގައި ވެސް ގިނަ ދުވަހު މަސައްކަތް ކުރައްވާފައިވާ ތަޖުރިބާކާރު މިނިސްޓަރު މައުސޫމް ވިދާޅުވި އެވެ.\nވިޒިޓް، ވެކްސިން އެންޑް ވެކޭޝަން (ތްރީވީ) ގެ ނަމުން ދުނިޔެ ދަންނަ ވެކްސިން ޕްރޮގްރާމް ރާއްޖޭގައި ފަށައިފިނަމަ އެކަން ވާނީ ގައިމު ވެސް ޓޫރިޒަމަށް ލިބޭނެ ވަރަށް ބޮޑު ބޫސްޓަކަށެވެ. ވެކްސިންގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގައި ދިފާއީ ނިޒާމު ވަރުގަދަވާ ގޮތަށް ހާލަތަށް ބަލާއިރު ޓޫރިޒަމްގެ ދިފާއު ވެސް މި ވެކްސިންގެ ސަބަބުން ވަރުގަދަ ވެގެން ދާނެ އެވެ. ރާއްޖެއަށް ކުރިއެރުން ލިބޭނެ އެވެ.\nތްރީވީގެ ވާހަކަ ނޫނީ މިކަން ކުރާނެ ވާހަކަ ދުނިޔޭގެ އެހެން ގައުމަކުން ނުދައްކަނީ ކޮންމެހެން އެ ހިޔާލު އެ ގައުމުތަކުގެ ސްޓެރެޓަޖީގައި ނެތިގެނެއް ނޫނެވެ. އެ ވަރަަށް ވެކްސިން ލިބޭނެ ކަމުގެ ޔަގީންގަން ނެތީމަ އެވެ. ދުނިޔެ އިން އެ ސަޅިބައިސާ ނުކަނޑަނީ އެހެން ވެގެނެވެ. އެކަމަކު މި ވާހަކަ ރާއްޖެއަށް މި އޮތީ މިހާރު ދެއްކިފަ އެވެ.\nވެކްސިން ހޯދުން ފަސޭހައެއް ނުވާނެ\nދުނިޔޭގައި ކޮވިޑް-19 ގެ ވެކްސިން މިހާރުވެސް ވެފައިވަނީ މާވަހަރަށް ވުރެ ވެސް ތަދުއެއްޗަކަށެވެ. ދުނިޔޭގައި ވެކްސިން އެންމެ ފުޅާކޮށް އުފައްދާ ގައުމު ތަކުން ވެސް އެ އުޅެނީ އެ ގައުމުތަކަށް ބޭނުންވާ ވަރަށް އެ ނުލިބިގެނެވެ. ރާއްޖޭން ވެކްސިން ހޯދަ މައިގަނޑު ގައުމަކީ އިންޑިއާ އެވެ. އިންޑިއާއިން ރާއްޖެއަށް ކޮވިޝީލްޑް ވެކްސިންގެ އެހީތަކެއް ދީގެން ދިވެހިން އެ ވެކްސިން ޖަހަމުން ދިޔަ ނަމަވެސް އެ ވެކްސިން ވެސް ބޭނުންވާ ވަރަށް ނުލިބިދާނެ ކަމުގެ ހީތަކެއް މިހާރު ވަނީ ކުރެވެން ފަށާފަ އެވެ.\nސަބަބަކީ ރާއްޖޭގެ އާބާދީއަށް ހަމައެކަނި ބޭނުންވާ 700،000 ޑޯޒަށް ޖަހާފައިވާ ވެކްސިންގެ އޯޑަރު ވެސް ލިބޭނެ ދުވަހެއް ޔަގީންކަން ސަރުކާރަށް ދެވިފައި ނެތުމެވެ. އެހެން މީހެއްގެ ގަޔަށް ވެކްސިން ޖަހަން ސަރުކާރަށް ވިސްނޭނީ ދިވެހިންނަށް ވެކްސިން ޔަގީވި ދުވަހަކުންނެވެ. މިހާރު މަންޒަރު ފެންނަ ގޮތުން އެކަމުގައި އަދި އެއް އަހަރު ވެސް ނަގާފާނެ އެވެ. އެ މުއްދަތުގައި ދުނިޔޭގެ ގިނަ ބަޔަކު ވެސް ހޯދުނު ގޮތަށް ފުރުސަތު ހޯދައިގެން ތިބޭނީ ވެކްސިންގެ ޑޯޒް ފުރިހަމަ ކޮށްގެނެވެ.\nޓޫރިޒަމް މުވައްޒަފުންނަށް ވެކްސިން ޖަހަން ފަށަން ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގައި މިނިސްޓަރު ޑރ. އަބްދުﷲ މައުސޫމް -- ފޮޓޯ: އަވަސް\nމިހައި ދަތިކޮށް ދުނިޔޭގައި ވެކްސިން ލިބުން އޮތްއިރު، ރާއްޖޭން މިހާރު ދުނިޔެއަށް މިދައްކާ "ތްރީވީ" ދަޅައަކީ އަކީ އެންމެ ފަހު ވަގުތު ރާއްޖޭން ހާލަތުގެ ބޭނުންކޮށް ކަނޑާލި ސަޅިބައިސާއަކަށް ވުމަކީ ގާތް ކަމެއް ކަމަށް ތަޖުރިބާކާރުން ގަބޫލު ކުރައްވަ އެވެ. އަނެއްކޮޅުން މި ވެކްސިން ޖަހާނެ ތާރީހެއް ޓޫރިޒަމް އިންޑަސްޓްރީއަށް ނޭނގުމަކީ ބޭރުގެ އޮޕަރޭޓަރުންގެ ސުވާލުތަކާ ޓޫރިޒަމް ސިނާއަތް ކުރިމަތިލާން ޖެހޭނެ ކަމެކެވެ. މިހާރު ވެސް ޓުއާ އޮޕަރޭޓަރުން ވަނީ އެ ސުވާލުތައް އަހަން ފަށާފަ އެވެ. އެ މީހުންގެ މައިގަނޑު ސުވާލަކީ މިކަމެއް ރާއްޖޭން ފެށޭނީ ކޮން އިރަކުން ހެއްޔެވެ؟ އޭގެ ތާރީހެއް ދޭށެވެ.\nދިވެހި ޓްރެވަލް ކުންފުންޏެއްގެ އިސްވެރިއަކު ނޫހުގައި ނަން ނުޖެހުމަށް އެދިވަޑައިގެން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ޓޫރިޒަމް ސިނާއަތާ މަޝްވަރާ ނުކޮށް ސަރުކާރުން އިއުލާނުކުރި "ތްރީވީ" އަށް ޓޫރިޒަމްގެ ސުވާލުތައް ވަރަށް ގިނަ އެވެ.\n"އެބަ އަހާ ކޮން އިރަކުން ހޭ ތިޔަ ވެކްސިން ޖަހަން ފެށޭނީ. އެހެން ބުނީމަ އަަޅުގަނޑުމެން މި ބުނަނީ ދިވެހިންނަށް ޖަހާ ނިންމާފައޭ. ސަރުކާރުން އޭރު އަންދާޒާކުރީ ހަ މަސް ތެރޭ ރާއްޖޭގައި ވެކްސިން ޖަހާ ނިންމަން. އެކަމަކު މިހާރު ހިއެއް ނުވޭ އެހެން ވާނެ ހެނެއް. ދެން އެހެންވީމަ މިހާރު ދޭނެ ޖަވާބެއް ނެތް،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nތްރީވީ ފެށިއްޖެ ނަމަ ފައިދާ\nޓޫރިސްޓުނާ ހަމައަށް ވެކްސިން ޖެހޭނެ ދުވަހެއް ބުނަން ނޭނގުނު ނަމަވެސް އެކަން ކުރެއްވިއްޖެނަމަ ރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމަށް ލިބޭނެ ފައިދާ ބޮޑެވެ. މިއީ ހުވަފެނެއް ނޫނީ ސަޅިބައިސާއެއްގެ ގޮތުގައި ބެލިއަސް މިކަން ކުރެވޭނެ ގޮތެއް ކޮންމެވެސް ގޮތަކުން ހޯދަން ވެސް ޖެހެ އެވެ. ރާއްޖެ އަންނަން ނަގާ އިންޝުއަރެންސް ޕެކޭޖުގެ ތެރެއިން ނުވަތަ ހިލޭ ނަމަ ވެސް މިކަން ކުރެވިއްޖެނަމަ ރާއްޖޭގެ އެވްރެޖު ސްޓޭ މަތި ވެގެންދާނެ އެވެ.\n"ތްރީވީ" ތައާރަފު ކުރެއްވިއްޖެނަމަ ދެ ޑޯޒް ޖަހާފައި ރާއްޖޭން ދާގޮތަށް ހޮލިޑޭ ޕެކޭޖު ވިއްކުމުގެ ފުރުސަތު ހުޅުވޭނެ އެވެ. މިއީ ޓޫރިޒަމްގެ އާމްދަނީ އެތަަށް ގުނައެއް މަތި ވެގެންދާނެ ކަމެކެވެ. އެހެންވެ "ތްރީވީ" ކާމިޔާބު ކުރަން ސަރުކާރުން މަސައްކަތް ކުރުން މުހިންމެވެ.\nއެކަމަކު އޮތް ސުވާލަކީ، ތްރީވީ ޓޫރިޒަމް ތައާރަފު ކުރެއްވިދާނެ ގޮތަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟ މި ހާލަތުގައި އެންމެ ބޮޑު ޗެލެންޖަކަށް ވާނީ ވެކްސިން ހޯދުމެވެ. އެހެންވެ، ރާއްޖޭގައި ތިބި ދުނިޔޭގެ ބޮޑެތި ހޮޓެލް ޗެއިންތަކާއި ޓޫރިޒަމް އިންޑަސްޓްރީއާ ގުޅިގެން ސަރުކާރުގެ އެންމެ މަތީ ލެވަލްގައި މަޝްވަރާތައް ފެށުން މުހިންމެވެ. މިގޮތަށް ނަމަވެސް މިކަން ކާމިޔާބު ވޭތޯ ބަލަން އެބަޖެހެ އެވެ. އެހެން ނޫނަމަ ދުނިޔެ އިން ބަލާނީ ވެކްސިން ޓޫރިޒަމަކީ ރާއްޖޭން ކެނޑި ސަޅިބައިސާއެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ. މިއީ ރާއްޖޭން ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައި ފަށާ ޓޫރިޒަމް ކެމްޕޭންތަކަށް ހިޔަނި އެޅޭނެ ވެސް ކަމެކެވެ. ދެން މިފަދަ ކެމްޕޭނެއް ފަށާއިރު ރާއްޖޭގެ އިމޭޖާމެދު ދެކޭ ގޮތް ބަދަލު ވެގެން ދާނެ އެވެ.


Masverinnaaeku faisaage muaamalaaikuran MIFCO in application eh thaaarafukuranee – Iru\nކައްދޫ އެއާޕޯޓް ރެސްޓޯރަންޓް ކުއްޔަށް ހިފާނެ ފަރާތެއް ހޯދަނީ\nދާންދޫ އިން އިތުރު ފަސްމީހަކު ޕޮޒިޓިވްވެއްޖެ\nއަނުޝްކާގެ ދެމަފިރިން ޕަޕަރާޒިންނަށް ހަދިޔާ ބެހީ ކީއްވެ؟\nމަސްވެރިންނާއެކު ފައިސާގެ މުއާމަލާތްކުރަން މިފްކޯ އިން އެޕްލިކޭޝަނެއް ތައާރަފުކުރަނީ\nސަރުކާރުގެ މަސް ކުންފުނި، މިފްކޯ އިން މަސްވެރިންއަށް ދޭން ޖެހޭ ފައިސާ އާއި މަސްވެރިން އެކުންފުންޏަށް ދައްކަން ޖެހޭ ފައިސާ އޮންލައިންކޮށް ދެއްކޭނެ އިންތިޒާމުތައް ހަމަޖެއްސުމުގެ މަސައްކަތް މިފްކޯ އިން ފަަށައިފި އެވެ.\nމިފްކޯގެ މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރު އިސްމާއިލް ފައުޒީ މިއަދު ސީއެންއެމްއަށް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މަސްވެރިންނަށް ލުއި ގޮތެއް ހޯދައިދިނުމުގެ މަގްސަދުގައި މިފްކޯ އިން އަންނަނީ ހާއްސަ އެޕްލިކޭޝަނެއް ތައާރަފުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.\nއެގޮތުން އަންނަ ނޮވެމްބަރު މަހުގެ ތެރޭގައި އެޕްލިކޭޝަން ތައާރަފުކުރުމުގެ އަމާޒު ހިފާފައި ހުރިއިރު އިސްމާއިލް ވިދާޅުވީ އެ އެޕްލިކޭޝަން މެދުވެރިކޮށް، މަސް ބިލާއި އައިސް ބިލް އަދި ތެޔޮ ބިލް ވެސް ދެއްކޭނެ ކަމަށެވެ. އަދި ފަހަރަކު މީހަކަށް ގުޅާއި ކެޕޭސިޓީ ހުރި މިންވަރު ބަލަން ނުޖެހޭނެ ކަމަށާއި އެޕްލިކޭޝަން މެދުވެރިކޮށް މަސް ގަނެވޭނެ މިންވަރު ވެސް ފެންނާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ.\nއިސްމާއިލް އިތުރަށް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މަސް ކިރުވި ހިސްޓްރީ ވެސް އެ އެޕްލިކޭޝަނުން ފެންނާނެ އެވެ. އެހެންކަމުން، ހިސާބުތައް ބެލެހެއްޓުމަށް ވެސް ވަރަށް ބޮޑު ލުޔެއް ލިބިގެންދާނެ އެވެ.\nއެކުވެނި ސިންތެޓިކް ޓްރެކް ރަސްމީކޮށް ހުޅުއްވައިދެއްވާނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ\nމިހާރު މިފްކޯ އިން މަސްވެރިންނާއެކު ގިނަ މުއާމަލާތްތައް ކުރަމުންދަނީ ދަނީ ނަގުދު ފައިސާއިންނެވެ.


ރަޝިއާ އިން ބެލުންތެރިން ހިނިތުން ކުރުވައިފި | Landhooinfo\nރަޝިއާ އިން ބެލުންތެރިން ހިނިތުން ކުރުވައިފި\nޔޫރޯ ފުޓްބޯޅަ މުބާރާތުގައި ރަޝިއާ ކުޅުނު ފުރަތމަ މެޗުގައި ދެއްކި މޮޅުކުޅުމާއި އެކު ޔޫރޯގެ ބެލުންތެރިން ހިނިތުން ކުރުވައިފިއެވެ. ގިނަ ބަޔަކު ޤަބޫލްކުރާ ގޮތުގައި ރޭގެ މެޗުގައި ރަޝިއާ ޓީމްގެ ފަރާތުން ފެނިގެން ދިޔަ މޮޅު އެޓޭކިންގ ފުޓްބޯޅައަކީ މި މުބާރާތުގައި ބެލުންތެރިން އެންމެ ދެކެން ބޭނުންވިފަދަ ކުޅުމެކެވެ. ރޭގެ މެޗުގައި ރަޝިއާ ޓީމްގެ ފަރާތުން ފެނިގެން ގޮސްފައިވަނީ ރީތި ޕާސްތަކާއިއެކު ހަލުވި މޮޅު ކުޅުމެކެވެ.\nޔޫރޯ ފުޓްބޯޅަ މުބާރާތުގެ ފުރަތަމަ މެޗުގައި ރަޝިއާ ރޭ ބައްދަލްކޮށްފައިވަނީ ޗެކް ރިޕަބްލިކްގެ ޓީމާއެވެ. މި މެޗު ރަޝިއާއިން ކާމިޔަބު ކޮށްފައިވަނީ 4- 1 ލަނޑުންނެވެ.\nގިނަ ބަޔަކު މުބާރާތުގެ ކުރިން ވެސް އުއްމީދުތަކެއް ކުރި ރަޝިއާ އިން ލީޑު ނެގީ 15 ވަނަ މިނެޓުގައި ޒަގޮއެވްގެ ލަނޑުންނެވެ. އެ ޓީމުގެ ލީޑު ފުޅާކޮށްދިނީ 24 ވަނަ މިނެޓުގައި ރޯމަން ޝިރޯކޮފް އެވެ.\nޔޫރަޕުގެ ފުޓްބޯޅައިގެ ކުރީގެ ގަދަބާރު ސޯވިއެޓް ޔޫނިއަނުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ކުރިން އޮތް ރަޝިއާ އިން ދެ ލަނޑު ލީޑަކާއެކު ފުރަތަމަ ހާފު ނިންމާލިއިރު، ޗެކް ރިޕަބްލިކުން ވަނީ ދެ ވަނަ ހާފުގެ ކުރީކޮޅު ލަނޑެއް ޖަހާފަ އެވެ. މި ލަނޑު 52 ވަނަ މިނެޓުގައި ކާމިޔާބުކޮށްދިނީ ވަކްލަވް ޕިލާ އެވެ.\nރަޝިއާ އިން ތިން ޕޮއިންޓް ކަށަވަރުކުރީ 79 ވަނަ މިނެޓުގައި ޒަގޮއެވް ޖެހި ލަނޑުންނެވެ. އަދި އޭގެ ތިން މިނެޓު ފަހުން ރަޝިއާގެ ތިން ވަނަ ލަނޑު ޖެހީ ބަދަލު ކުޅުންތެރިޔާ ރޯމަން ޕަވްލެޗެންކޯ އެވެ. ޔޫރޯ 2008 ގައި ވިދާލި ޕަވްލެޗެންކޯ މި ލަނޑު ޖެހީ ޗެކް ރިޕަބްލިކުގެ ދެ ކުޅުންތެރިން ކައިރިން ނައްޓާފަ އެވެ.\nމި މުބާރާތް ހުޅުވުމުގެ ގޮތުން ޕޮލެންޑާއި ގްރީސް ބައްދަލްކުރި މެޗް ނިމިގެން ގޮސްފައިވަނީ 1 – 1 ލަނޑުން ދެޤައުމް އެއްވަރުވެގެންނެވެ. މިމެޗުގައި މުބާރާތުގެ ފުރަތަމަ ރަތްކާޑާއިއެކު ދެރަތްކާޑު ފެނިގެން ގޮސްފައި ވެއެވެ.


Coaching instructor course ge furusathu FAM in hulhuvaaliafi\nކޯޗިން އިންސްޓްރަކްޓާ ކޯހުގައި ފުރުސަތު ހުޅުވާލައިފި\nއެފްއޭއެމުން ކުރިން ބޭއްވި ކޯޗިން ކޯހެއްގެ ތެރެއިން --- ފައިލް ފޮޓޯ\nމި މަހު މާލޭގައި ބާއްވާ، އެފްއޭއެމް އިންސްޓްރަކްޓާ ކޯހުގައި ބައިވެރިވުމުގެ ފުރުސަތު އެ އެސޯސިއޭޝަނުން ހުޅުވާލައިފި އެވެ.\nމި މަހު 26 ން 28 އަށް ކުރިއަށް ގެންދާ އިންސްޓްރަކްޓާ ކޯހުގައި ބައިވެރި ވުމަށް ފޯމު ހުށަހަޅަން ޖެހޭނީ މިމަހު 20 ވަނަ ދުވަހުގެ މެންދުރު ފަހު 1:30 ގެ ކުރިންނެވެ. ކޯހުގެ ޝަރުތެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާފައި ވަނީ އޭއެފްސީ ކޯޗިން ބީ ލައިސެންސް ނުވަތަ އެފްއޭއެމް ބީ ލައިސެންސް ސެޓްފިކެޓް ހާސިލު ކޮށްފައި ވުމެވެ.\nކޯހުގައި ބައިވެރިވުމަށް ހުށަހަޅަން ޖެހޭ ފޯމް ޗާންދަނީ މަގުގައި ހުންނަ އެފްއޭއެމްގެ ވަގުތީ އޮފީހުގެ ކައުންޓަރުން ލިބޭނެ ކަމަށް އެ އިދާރާއިން ބުންޏެވެ. އިންސްޓްރަކްޓާ ކޯހުން ފާސްވެ ސެޓްފިކެޓް ލިބުމުން ޑީ ލައިސެންސް ކޯހުގައި ކިޔަވައި ދިނުމަށް ޝަރުތު ހަމަ ވާނެ އެވެ.\nއޭއެފްސީ ބީ ލައިސެންސް ކޯސް ކިޔަވައި ދިނުމުގެ ހުއްދަ އެފްއޭއެމް ޓެކްނިކަލް ޑައިރެކްޓާ އަހްމަދު ޝަރީފް (ޑުންގާ) އަދި ޓީސީގެ ހެޑް ކޯޗް ޝާޒްލީ މުހައްމަދު (ޝާޒް) އަށް ވަނީ ލިބިފަ އެވެ. އެފްއޭއެމުން ބުނީ ކުރިއަށް އޮތް އިންސްޓްރަކްޓާ ކޯހުގައިވެސް ކިޔަވައި ދޭނީ ޓެކްނިކަލް ޑައިރެކްޓާ ޑުންގާ އާއި ޝާޒް ކަމަށެވެ. ޝާޒަކީ އެފްއޭއެމްގެ ކޯޗިން ޑިޕާޓެމެންޓްގެ ކުރީގެ އިސްވެރިޔާ އެވެ.\nއެފްއޭއެމްގެ ކޯޗިން އެޑިއުކޭޝަން ޑިޕާޓްމެންޓުން ކުރި މަސައްކަތުން ބީ ލައިސެންސަށް ކިޔަވައި ދިނުމުގެ ހުއްދަ އޭއެފްސީން ރާއްޖެއަށް ދިނުމުން، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފުޓްބޯޅަ އެސޯސިއޭޝަންގެ ތައްގަނޑު ޖެހި ބީ ލައިސެންސް ކޯޗިން ސެޓްފިކެޓް ދުނިޔޭގެ ފުޓްބޯޅައިގެ ކޮންމެ އިދާރާއަކުންވެސް މިހާރު ގަބޫލު ކުރާނެ އެވެ.\nއޭ ލައިސެންސަށް ކިޔަވައި ދިނުމުގެ ހުއްދަ މިއަހަރު ރާއްޖެއަށް ލިބޭނެ ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ.\nރެފްރީންގެ ކިޓް ހަދަން ޖާޒިއާ އާއެކު ސޮއިކޮށްފި\nފަސް ރެފްރީންނަށް ފީފާގެ ބޭޖު ދިފި\nގައުމީ ފުޓްބޯޅަ ސްކޫލަށް ސަލްގާޑޯގެ ފިލޯސަފީ\nއެންމެބޮޑު ރަށުގައި އެފްއޭއެމުން އެކެޑެމީ ހަދަނީ


ފުވައްމުލަކުގެ ސްކޫލްތައް ދިރާސީ އާ އަހަރަށް ތައްޔާރީ ކިހާ ވަރަކަށް ބާ؟ :: މިކަލް ނޫސް\nފުވައްމުލަކުގެ ސްކޫލްތައް ދިރާސީ އާ އަހަރަށް ތައްޔާރީ ކިހާ ވަރަކަށް ބާ؟\n05 ޖެނުއަރީ 2017 18:16\nފުވައްމުލަކު ސްކޫލް އަދި ޏ.އަތޮޅު ތައުލީމީ މަރުކަޒު ހުރި ސަރަހައްދު ދައްކުވައިދޭ ގޫގުލް ޗާޓެއް.\nތައުލީމީ އާއަހަރު ފެށެން ވާއިރަށް ފުވައްމުލަކު ސްކޫލްތައް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ތައްޔާރުކުރެވިފައި ކަމަށް އެސްކޫލުތަކުން މައުލޫމާތު ދެއްވައެވެ. އެގޮތުން ރަށުގައި ހިމެނޭ ސަރުކާރުގެ4ސްކޫލުގެ ވެސް އާބާތުރަ ފިލުވައި، އައު އަހަރު ފެށެން ވާއިރަށް ކިޔަވައިދިމުނަށް ތައްޔާރު ކުރެވިފައިވާ ކަމަށް އސްކޫލްތަކުން މައުލޫމާތު ދެއްވިއެވެ. ފުވައްމުލަކުގެ ހުރިހާ ސްކޫލެއްގައި ވެސް 2017 ވަނަ އަހަރު ކިޔަވައިދޭނީ އެއް ދަންފަޅިއަށެވެ.\nމިފެށޭ ދިރާސީ އަހަރުގެ ފުރަތަމަ ޓާމުގައި 104 ދުވަހު ކިޔވައިދޭއިރު ކިޔެވުން ފެށޭނީ ޖެނުއަރީ 8 ވާ އާދީއަތަ ދުވަހު އެވެ. އަދި ކިޔެވުން ނިމޭނީ 8 ޖޫން ވާ ބުރާސްފަތި ދުވަހު އެވެ.\nމިރިޕޯރޓް މިވަނީ ދެބަޔަކަށް ބަހާލެވިފައެވެ. ފުރަތަމަ ބައިގައި ބަލައިލާނީ ފުވައްމުލަކު ސްކޫލާއި ޏ.އޭއީސީގެ ތައްޔާރީ ތަކަށެވެ. ދެވަނަ ބައިގައި ހޭޒް އަދި އެމްޖޭއެމްގެ ތައްޔާރީތަކަށެވެ.\nފުވައްމުލަކުގެ ސެކަންޑަރީ ސްކޫލް: ޏ.އަތޮޅު ތައުލީމީ މަރުކަޒު (ޏ.އޭއީސީ) އަކީ ފުވައްމުލަކުގައި ހުރި ހަމައެކަނި ސެކަންޑަރީ ސްކޫލެވެ. އެސްކޫލުގައި ކިޔަވައިދެނީ ގްރޭޑް 8 ން ފެށިގެން ގްރޭޑް 12 އަށެވެ. އައު ޕްރިންސިޕަލަކާއެކު ތައުލީމީ އާ އަހަރަށް އެސްކޫލުން ކުރިމަތިލަނީ މިހާތަނަށް ހުރި ގޮންޖެހުންތައް ނައްތާލައި އައު ކާމިޔާބީއެއް ހާސިލުކުރުމަށް އަމާޒު ހިފައިގެންނެވެ. ޕްރިންސިޕަލް އަޒުލީނާ ގާސިމު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އެސްކޫލުން އަމާޒު ކުރަމުން ދަނީ އޯލެވެލް އަދި އޭލެވެލް ނަތީޖާ ރަނގަޅު ކުރުމަށެވެ. އަދި ސްކޫލުގައި ވަރަށް ރަނގަޅު އެކަޑެމިކް ސްޓާފުންގެ ޓީމެއް އެބަ އޮތްކަމަށާއި ހުރިހާ އެންމެންގެ އެއްބާރުލުން ލިބިއްޖެ ނަމަ އެއަމާޒަށް ވާސިލުވުމަކީ އުނދަގޫ ކަމަކަށް ނުވާނެ ކަމަށެވެ. އަންނަ އަހަރު އެސްކޫލުގައި އޯލެވެލްއަށް ކިޔަވާ 22 ކްލާސް އޮންނާނެ އެވެ. މީގެ އިތުރުން އޭލެވެލް އަށް، ގްރޭޑް 11 އަދި 12ގެ ދަރިވަރުންގެ ކިޔެވުން ވެސް އަންނަ އާދީއްތަ ދުވަހު ފެށިގެން ދާނެއެވެ.\nޏ.އޭއީސީގެ އިންފޮމޭޝަން އޮފިސަރ އަޙުމަދު ޝިޔާމު މައުލޫމާތު ދެއްވިގޮތުގައި އެސްކޫލް ވަނީ ތައުލީމީ އާ އަހަރަށް ފުރިހަމައަށް ތައްޔާރުވެފައެވެ. އެގޮތުން އިމާރާތްތަކާއި ފާޚާނާތައް އަދި ސްކޫލުގެ ގޯތިތެރެ އާބާތުރަ ފިލުވާ ޑެސްކުތަކާއި އިމާރާތްތައްކުގައި ކުލައާއި ދަވާދުލައި، މިހާތަނަށް ސްކޫލް ޒީނަތްތެރި ނުކުރެވޭހާ ބޮޑަށް މިފަހަރު މިވަނީ ސްކޫލް ތައްޔާރުކުރެވިފައި ކަމަށް ވިދާޅު ވިއެވެ.\nޏ.އޭއީސީގެ ވަރަށް ގިނަ ޓީޗަރުން އިއްޔެ ވަނީ ވަޒީފާއަށް ނިކުމެފައެވެ. ނަމަވެސް ބޭރު 12 ޓީޗަރުން އެމީހުނަށް ޝެޑިއުލް ކުރެވިފައިވާ ގޮތަށް ދެ ދުވަހެއްގެ ތެރޭގައި ރަށަށް އައިސް ވަޒީފާއަށް ނިކުންނާނެ ކަމަށާއި މިއަދު ނުނިކުމެވޭ އެހެން ޓީޗަރުން ވެސް ސްކޫލް ހުޅުވެންވާ އިރަށް ވަޒީފާއަށް ނިކުންނާނެ ކަމަށާއި ކިޔެވުން ފެށެން ވާއިރަށް ހުރިހާ ޓީޗަރުން ވެސް ހަމަވާނެ ކަމަށް އެސެންޓަރުން މައުލޫމާތު ދެއްވިއެވެ. ދަރިވަރުންގެ ޓެކްސްޓް ފޮތްތައް ވަނީ ޖެނުއަރީ 3-4 ދެދުވަހު ދަރިވަރުންނަށް ދޫކޮށްފައެވެ.\nއޭއީސީގެ މިއަދު ޓީޗަރުން މަސައްކަތް ކުރެއްވީ އެބެފުޅުންގެ ދާއިރާއިން ކިޔަވައިދިނުމަށް ބޭނުންވާ ސްކީމާއި ފިލާވަލުތައް ތައްޔާރުކޮށް ކްލާހަށް ވަނުމުގެ ކުރިން ކުރަންޖެހޭ ބައެއް މަސައްކަތްކަމަށް ޕްރިންސިޕަލް އަޒްލީނާ ވިދާޅުވިއެވެ.\nގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން އެއްސެޝަނަށް ކިޔަވައިދެމުންދާ ޏ.އޭއީސީގެ ސެޝަން ފެށުމަށް ހަމަޖެހިފައި ވަނީ ހެނދުނު 7:10ގައެވެ. އަދި ނިމޭނީ މެންދުރު ފަހު 12:55 ގައެވެ. އެސްކޫލުގައި 570 އަށް ވުރެ ގިނަ ދަރިވަރުން މިއަހަރު ކިޔަވަމުންދާނެއެވެ.\nފުވައްމުލަކު ސްކޫލް: އެފް އެސް އަކީ ފުވައްމުލަކުގައި މިވަގުތު ހުރި ސަރުކާރުގެ އެންމެ ކުޑަ ސްކޫލެވެ. ނަމަވެސް އެންމެ ގިނަ ދުވަސްވީ ސްކޫލެވެ. އެސްކޫލުގެ ޕްރިންސިޕަލް ހަސަން ޒަރީރު ވިދާޅުވީ ތައުލީމީ އާ އަހަރަށް އެސްކޫލުން ވަނީ ފުރިހަމައަށް ތައްޔާރުވެފައި ކަމަށެވެ. އެގޮތުން އިއްޔެ އެސްކޫލުގެ ހުރިހާ ޓީޗަރުން ވަޒީފާއަށް ވަނީ ނިކުމެފައެވެ. އެސްކޫލުގައި ކިޔަވައިދެނީ އެލްކޭޖީ އިން ފެށިގެން ގްރޭޑް7އާއި ހަމައަށެވެ. އެސްކޫލުގައި މިއަހަރު 300 ހާ ދަރިވަރުންނަށް ކިޔަވަމުން ދާނެއެވެ.\nއެއްސެޝަނަށް ކިޔަވައިދޭ ތާ ދުވަސްގަނޑެއް ވެފައިވާ އެފްއެސްގެ ސެޝަން ފެށުމަށް ހަމަޖެހިފައި ވަނީ ހެނދުނު 6:50 ގައެވެ. އަދި ނިމޭނީ މެންދުރު ފަހު 1:50 ގައެވެ. އައު ކަރިކިއުލަމަށް މިއަހަރު ގްރޭޑް7ގެ ދަރިވަރުން ކިޔަވަން ފަށާއިރު އެސްކޫލުގެ ހުރިހާ ދަރިވަރުންނަށް ޓެކްސްޓް ފޮތް ދޫކޮށް ވަނީ ނިމަފައެވެ.\nއެސްކޫލުގެ ކްލާސްތަކާއި ސްކޫލުގެ ގޯތިތެރެ ވަނީ ތައުލީމީ އާއަހަރަށް ކުލަ ލައި ޒީނަތްތެރިކޮށްފައި ކަމަށް އެސްކޫލުން މައުލޫމާތު ދެއްވިއެވެ.


އަހަރެންގެ ނަސީބު – Esfiya – Dhivehi Vaahaka Site\n- by Melodyy - 0- June 5, 2017\nނޯޓް: މިއީ ހަޤީޤީ ވާހަކަ އެކެވެ.\nއޭރު އަހަރެންގެ އުމުރުން ވާނީ އެންމެ 16 އަހަރެވެ. ގުރޭޑު 10 ނިންމިއިރު ހުރީ ހަމައެކަނި ރަހްމަތްތެރިޔާ ޝަދާ އިތުރަށް ކިޔަވަން އެހެން ރަށަކަށް ދިއުމުން އަހަރެން ވަރަށް އެކަނި ވިއެވެ. ޝަހީދާ ދިއުމުން އެންމެ ގާތް ވެވުނީ އަހަންނަށް ވުރެ2އަހަރު ކުޑަ އަހަރެންގެ ކޮއްކޮއާއެވެ. އެކަމަކުވެސް ގިނަ ވަގުތު އަހަރެން ހުންނަނީ ފޫހި ވެފައެވެ. އެކަނިމާއެކަނި ވަލުތެރޭގަޔާއި އަތިރިމަތީގައި ވަގުތުތައް ހޭދަ ކުރީމެވެ. އެކަމަކުވެސް ނަމާދަށް ފަރުވާލެއް ނުބަހައްޓަމެވެ. ދެނަމާދު ދޭރެތޭގައިވެސް ނަމާދު ނުކޮއް އުޅުނީ ޓީވީ ބެލުމުގައެވެ. ޤްރްއާން ފޮތެއްގައި އަތްލަނީވެސް ހަމަ އެކަނި ރޯދަމަހުގައެވެ. އަހަންނަކީ ލަވަ އަޑުއަހާ މީހަކަށް ނުވިޔަސް ކޮއްކޮމެން އަޑު އަހާތީ އަހަރެންވެސް އަޑުއަހަން ފެށީމެވެ. ބައެއް ލަވަތައް ދަސްވެސް ކުރީމެވެ.\nއެއްދުވަހެއްގެ ހަވީރު އަހަރެން ކޮއްކޮ ކައިރިއަށް ކަމަކު އައިއިރު ކޮއްކޮ އިނީ ކޮމްފިއުޓަރ ދޮށުގައެވެ. އަހަރެން ފެންނައިރަށް ހީހުދުވެލާފައި ޗެޓް ކުރަން އަންނާށޭ ބުންޏެވެ. ޗެޓް ކުރުމަކީ ކޮބާކަން ނޭނގޭ ހާލު އެއީ ކޯޗެއްތޯ ކޮއްކޮ ގާތު އެހީމެވެ. އެހެން ބުނުމާއެކު ކޮއްކޮ އަހަންނަށް ދައްކާލީ ކުދި ކުދި ގޮޅި ތަކެކެވެ. އޭގައިވަނީ ދެފަރާތެއްގެ މެސެޖްތަކެވެ. ރަނގަޅަށް ވިސްނާލިއިރު ކޮއްކޮ ބޭރު ގައުމެއްގެ ކުއްޖަކާ ވާހަކަ ދައްކަނީއެވެ. އެހެންވިއްޔާ ޗެޓް ކުރުމަކީ މިއީތާއޭ އަހަރެންގެ ހިތައް އެރިއެވެ. އަހަރެންގެވެސް އެއްވެސް އެކުވެރިއަކު ނެތުމުން މިކަން އަހަންނަށްވީ ލިބުނު ނިއުމަތެއްފަދަ އެއްޗަކަށެވެ. ހަމަ އެދުވަހު ކޮއްކޮ ކައިރިން ޗެޓް ކުރަން ދަސްކުރީމެވެ. އަދި އަމިއްލަ އައި.ޑީ އެއްވެސް ހެދީމެވެ. މަޑުމަޑުން އެކަމަށް ފަރިތަ ވުމުން ފޭސްބުކްވެސް ބޭނުންކުރަން ފެށީމެވެ.\nއެންމެ2މަސް ދުވަހުތެރޭގައި ފޭސްބުކްވެސް ވަރަށް ރަނގަޅަށް ދަސްވިއެވެ. މަދު ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި އަހަރެން ފުދޭވަރަކަށް ރަހްމަތްތެރިން ހޯދީމެވެ. ނަމާދަކަށް ފަރުވާލެއް ނުބަހައްޓައި ވަގުތުތައް ހޭދަކުރީ ފޭސްބުކްގަޔާއި ލަވަ އަޑުއެހުމުގައެވެ. އެކަމަކުވެސް އަހަރެން ހިތުން އަހަރެން ވަރަށް ރަނގަޅެވެ. އަހަރެންނަށް އެމަދު ދުވަސްކޮޅު ތެރޭގައި ބެސްޓްފްރެންޑެއްވެސް ލިބުނެވެ. ނަމަކީ ބިލާލްއެވެ. ރެޔާ ދުވާލު ނުކައި ނުބޮއި ނިދިން މަހްރޫމްވެގެންވެސް އޭނައާ ވާހަކަ ދެއްކޭތޯ ބެލީމެވެ. ލޯތްބަކީ ކޯޗެއްކަމެއްވެސް އޭރު ނޭނގެއެވެ. އެނގުނުހާވެސް އެއްޗަކީ އަހަރެން އޭނަ ގެއްލެން ބޭނުންނުވާ ކަމެވެ. އެންމެގާތް ރަހްމަތްރެތިޔާ ކަމުގައިވުމުން ކަމަށްވެސް ވެދާނެއެވެ.\nއެކުވެރިކަމަށް މާގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވަނީސް އެއްދުވަހަކު އަހަރެން ބިލާލްގެ ބޭބެއަކާ ވާހަކަ ދެއްކީމެވެ. އެކަމާ ބިލާލް ވަރަށް ރުޅިއައެވެ. ދެން ދުވަހަކުވެސް މެސެޖް ނުކުރާނަމޭ ބުނެ ވަރަށް އެއްޗެހި ގޮވިއެވެ. އަހަރެން ރޮއި އާދޭސް ކުރަންފެށީމެވެ. އެންމެ ފަހުން އަހަންނަށް ވިސްނާނުލާ ކުރެވުނީ އަހަރެންގެ ދިރިއުޅުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ކުށެވެ. އަހަރެން އޭނާގާތު ބުނީ ދެން ދުވަހަކުވެސް ރުޅިއަންނަ ކަހަލަ ކަމެއް ނުކުރާނެ ކަމަށާއި އޭނަ ބުނިއްޔާ ބުނިހާ ކަމެއް ކުރާނެކަމަށެވެ. ބިލާލް އެކަމާ ރުހި ގަބޫލު ވިއެވެ. ދެން އެދުނީ ފޭސްބުކް އައި.ޑީ ދިނުމަށެވެ. އެންމެގާތް އެކުވެރިޔާ ނުދާތީ ވެފައި ހުރި އުފަލެއްގެ ބޮޑުކަމުން އެކަންވެސް ކުރީމެވެ. އައި.ޑީ ދިނުމުން ބިލާލް އަހަރެންގެ އައިޑީއިން އޭނަ ފިޔަވައި އެހެން ހުރިހާ މީހުން ބޭރުކޮއްލިއެވެ. އަހަރެން ދެރަވިނަމަވެސް އެއްޗެކޭ ބުނާކަށް ނުކެރުނެވެ. އެހެންނޫނީ އަނެއްކާ ބިލާލް އަހަރެން ދޫކޮއްފަ ގޮސްދާނެއެވެ. ހަމަ އެރޭ ބިލާލް އަހަރެންގާތު ރައްޓެހިވާން އެހިއެވެ. އަހަރެން އުފާވިނަނަވެސް އަހަރެން ބިލާލްދެކެ އޭރު ލޯތްބެއް ނުވެއެވެ. އެކަމަކުވެސް އަހަރެންގެ މޮޔަކަމުން އެކަމަށް ރުހި ގަބޫލުވީ ވިސްނާވެސް ނުލައެވެ. އެދުވަހަށްފަހު އަހަރެމެން ކުރިއަށްވުރެވެސް ގިނައިން ވާހަކަދައްކަން ފެށީމެވެ.\nވަރަށް އުފަލުން ދުވަސްތައް މާޒީއާ އެކުވަމުން ދިޔައެވެ. އެ އުފާތަކަށް މަޑުޖެހުމެއް އައީ އެއްދުވަހަކު ބިލާލްދިން ހަބަރަކުންނެވެ. ބިލާލް ބުނި ގޮތުގައި އޭނާއަށް ވަނީ ލެޔައް ކެންސަރ ޖެހިފައެވެ. އަދި ދިރިއުޅޭކަށް މާގިނަ ދުވަހެއްވެސް ނެތެވެ. އަހަރެން އެދުވަހު ވަރަށް ރުއީމެވެ. ބިލާލްއާ ނުލައި އުޅޭބެ ގޮތް ހިތައް އަރުވާލުމުން ހިތުގައި ރިއްސަމުން ދިޔައެވެ. އަހަންނަށް މިހެން މިވަނީ ލޯބިވެވިފައި ވުމުން ކަން އަހަންނަށް އެނގުނެވެ. ވެފައިވާ ދެރައިންނާއި ބިލާލް ގެއްލިދާނެ ކަމުގެ ބިރުން އަތްފައި ތުރުތުރުލާ ހާލު އަހަރެން ޤުރުއާން ކިޔަވައި ނަމާދުކޮއް ދުއާ ކުރަންފެށީމެވެ. ޤުރުއާން ފޮތުގައި އަތްލީ ކިތައް ދުވަސް ކޮއްފަކަމެއްވެސް ނޭނގެއެވެ. އަހަންނަށް އެބަލި ދީފައިވިޔަސް ބިލާލް ރަނގަޅުވޭތޯ ދުޢާ ކުރީމެވެ.\nއަހަންރެން ކޮއްކޮއާއެކު ބައިވެގެން ނެޓުން ކެންސަރާ ބެހޭ މަޒުމޫނުތައް ކިޔަންފެށީމެވެ. އަދި ކެއިން ބުއިމުގައި ސަމާލުކަންދޭންޖެހޭ ކަންތައްތައް ހޯދައި އެވާހަކަތައް ބިލާލް ދެރަނުވާނެހެން ކިޔައިދިނީމެވެ. ދެން ބިލާލް ބުނި ވާހަކައިން އަހަރެމެންވީ ރަތްކެވެ. ބިލާލް ބުނީ ބިލާލްއަށް ކެންސަރ ޖެހިފައި ނުވާ ވާހަކައެވެ. އެ ހުރިހާ ދުވަހު އަހަރެން އޮހޮރީ ބޭކާރު ކަރުނަތަކެކެވެ. އައި ރުޅިން ދޮގުހެދީ ކީއްވެތޯ ސުވާކު ކުރީމެވެ. ބިލާލް ބުނީ އޭނަގާތު އެހެންބުނީ އެނާގެ އާއިލާ ކަމަށާއި ޖެހިގެން އުޅެނީ އެހެން ބައްޔެއް ކަމާއި އެއީ ކޮންބައްޔެއްކަން ޙުދު އޭނާއަށްވެސް ނޭނގޭ ކަމެވެ. އަހަރެން އެކަމާ އެހާވަރަށް ނުވިސްނީ ކޮންމެ ގޮތެއް ވިޔަސް ބިލާލްއަށް ކެންސާރ ޖެހިފައި ނުވުމުންނެވެ. ކޮންމެ ގޮތެއް ވިޔައް ދެން އޭނަ އަހަރެން ދޫކޮއްފައިދާނެ ކަމުގެ ބިރެއް ނެތެވެ. އަނެއްކާވެސް އުފާވެރި ދުވަސްތަކެކެވެ. އުފާވެރި ދުވަސްތަކާއެކު އަހަރެން ނަމާދުތަކާ ދުރުވަންފެށީމެވެ.\nދުވަސްތައް ފާއިތު ވަމުންދިޔަވަރަކަށް އަހަންނަށްވެސް ބިލާލްދެކެ އިންތިހާއަށް ލޯބި ވެވުނެވެ. ބިލާލްއާއެކު ހަޔާތެއް ފަށަން ބޭނުންވިއެވެ. އެވާހަކަ މަންމަމެންނާ ދެއްކުމުން ވަރަށް ނުގަބޫލުވިއެވެ. އެއްވެސް މީހަކަށް އިތުބާރު ކުރަންނުވާނެ ކަމަށާއި، ދޮގުހަދައި މަކަރުހެދުމުން ފޯވެފައިވާ މީހުން ތިބޭ މިޒަމާނުގައި ނުވެސް ދަންނަ މީހަކާ އެފަދަ ގުޅުމެއް ނުބޭއްވުމަށް ތަކުރާރުކޮއް ބުނަމުން ދިޔައެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެން އެކަންތައްތަކަށް ދިނީ ބީރު ކަންފަތެކެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެން ހުރީ ދުވަހަކުވެސް މަންމަމެންގެ ނުގަބޫލުގައި ބިލާލް ހާސިލް ކުރާކަށް ނޫނެވެ. އަހަރެން ނިންމީ ކޮންމެ ގޮތެއް ހަދާފައި ވިޔަސް މަންމަމެންގެ ރުހުން ހޯދާށެވެ. އަނެއްކޮޅުން ބިލާލްއާވެސް ކުދިކުދި މައްސަލަތައް ޖެހެން ފެށުމުން އަހަރެން ހުންނަނީ ބޯގޮވާފައެވެ. ބައެއްފަހަރު ރުޅިގަނޑު މައިތިރިވަނީ އަތުގައި ނުވަތަ ފައިގައި ކަޓަރު އެޅުވުމުންނެވެ. އެންމެ ފަހުން މަންމަމެންވެސް ހިތާއި ދެކޮޅަށް އަހަރެންގެ އުފަލައްޓަކައި ބިލާލްއާ ކައިވެނި ކުރުމަށް ގަބޫލުވިއެވެ. އަހަރެން ވަރަށް އުފާވިއެވެ. އެކަމަކު މަންމަ ހިތްހަމަ ނުޖެހޭތީ ދެރަވެސްވިއެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެން އުއްމީދުކޮއްގެން ހުރީ ބިލާލްއާ ކައިވެނި ކުރުމުން ހުރިހާ ކަމެއްވެސް ރަނގަޅުވާނެކަމުގައެވެ. އޭރު ކޮއްކޮވެސް އަހަންނަށް ތާއީދު ކުރިއެވެ.\nއަހަރެންގެ އުމުރުން 18 އަހަރުގައި ކޮއްކޮ ކިޔަވަން މާލެއަށް ބަދަލުވިއެވެ. އަހަރެން ވަރަށް އެކަނިވެރިވިއެވެ. މަންމަމެން ތިބޭ ކޮޓަރި އަހަރެންގެ ކޮޓަރިއާ ދުރުކަމުން އަހަރެންގެ ކޮޓަރީތެރޭގައި ހުރެގެން މީހަކު ހަޅޭއްލެވިޔަސް ނޭނގޭނެއެވެ. އެހެންވެ ރޭގަނޑު ގަޑީގައި ވަރަށް ބިރުގަނެއެވެ. ބިރު ކެނޑުވުމަށްޓަކައި ވަރަށް ދަންވަންދެން އަހަރެން ޓީވީ ބެލުމުގަޔާއި ޗެޓް ކުރުމުގައި ހޭދަކުރަން ފެށީމެވެ. ކޮންމެ ރެއަކު އެތައް ލާރިއެއް ހަރަދު ކޮއްގެން ބިލާލްއަށް ގުޅަމެވެ. އޭރު އޮންލައިންކޮއް ގުޅޭކަމެއް އަހަންނަކަށް ނޭނގެއެވެ. ފޯނަށް ލާރިއަޅާވަރުން ފިހާރަތަކުގެ ސޭޓުންވެސް އަހަރެންގެ މަންމަގާތު އެވާހަކަ ދައްކައި އުޅުނެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެން އަޅައެއް ނުލަމެވެ. އަހަރެން ހުރީ އޭރު ބިލާލްގެ ލޯބީގައި ދީވާނާ ވެފައެވެ.\nއަހަރެމެން ރައްޓެހިވެގެން އުޅޭތާ އަހަރުދުވަސް ވީއިރު ބިލާލް ހަޑި ވާހަކަ ދައްކަން ފެށިއެވެ. އެތައް އާދޭހެއް ކުރުމުންވެސް އެކަމާ އޭނަ އަޅައެއްނުލިއެވެ. ކޮންމެ ރެއަކުވެސް އެކިކަހަލަ ހަޑި ވާހަކަތައް ދައްކަންފެށުމުން އަހަރެން ރޯންފަށަމެވެ. އަދި ހެއްދެވި ފަރާތްދެކެ ބިރުގަތުމަށާއި ސުވަރުގެއަށް ދާން ބޭނުންނަމަ އެހެން ނޫޅުމަށް އެތައް ހާސްފަހަރަކު ބުނީމެވެ. ކޮންމެ ރެއަކުވެސް ދެނީ އެއް ޖަވާބެކެވެ، ސޮރީއެވެ. ދެން އެހެނެއް ނުވާނެއެވެ. އެކަމަކުވެސް އަނެއްދުވަހު އަނެއްކާވެސް ފަށާނެއެވެ. އެއް ދުވަހަކު އަހަރެން ނަސޭހަތްލައިދޭން ފެށުމުން އޭނާ ބުނީ ރޯކިރު ބާލިދީ އަކަށް އެއް ސަމުސާ ކުނި އެޅިޔަސް ނޫނީ ޖަގެއްގެ ކުނި އެޅިޔަސް އެ ކިރު ބާލިދީބޭނުން ނުކުރެވޭނެ ކަމާއި ވާނީ ހަމަ އެއްވަރުކަމަށެވެ. މަހްރަމަކަށް ނުވާ ފިރިހެން ކުއްޖަކާ އަންހެން ކުއްޖަކު ވާހަކަ ދެއްކުމަކީވެސް ގޯސްކަމަށް ވާއިރު އަދި އިތުރަށް ކިތައްމެ ގޯސް ކަމެއް ކުރިޔަސް ވާނީ އެއްވަރު ކަމުގައެވެ. އަހަރެން ވަރަށް ދެރަވިއެވެ. އެކަމަކުވެސް ކުޑަ ގޯސްކަމަކާ ބޮޑު ގޯސްކަމެއް އެއްވަރު ވާނެކަމަކަށް ގަބޫލެއް ނުކުރަމެވެ. އަހަރެން ބޭނުންވީ އަމިއްލައަށް މަރުވާށެވެ. ވެފައިވާ ދެރައާއި އެއްވަރަށް އަހަރެން ހުރީ ރުޅިވެސްއައިސްފައެވެ. ރޮއެރޮއެ މީހާ މޮޔަވާން ކައިރިވެފައިވީއިރު ހުރީ ހަމަހޭގައެއްވެސް ނޫނެވެ. އަހަރެން ކަޓަރު ނަގައި ވަރަން ފުންކޮއް އެތައް ފަހަރަކު ފައިގައި އެޅުވީމެވެ. ލޭތައް ރޮނގުލާފައި ފައިބަމުން ދިޔައިރުވެސް ތަދު އިހްސާސްވެސް ނުވާކަހަލައެވެ. އެހެންކަމުން ދެން ފެށީ ފާރުގައި ބޯޖަހާށެވެ. ދެން ބޮލަން އެނބުރުންއެރީކަމެއް ނިދުނީކަމެއް ނޭނގެއެވެ.\nއަހަންނަށް ހޭލެވުނީ އަނެއް ދުވަހު ހެނދުނުއެވެ. ހޭލެވުމާއެކު ކުރެވުމު މޮޔަ ހިތައްއެރިއެވެ. އަދި ކޮޓަރީގައި އެހެންމީހަކު ނެތުމަކީ ނަސީބެކޭވެސް ހިތައް އެރިއެވެ. އޭރު ފަޔަށް ވަރަށް ބޮޑައް ތަދުވެ ހިނގާލެވޭވަރުވެސް ނުވާތީ އަހަރެން ފައިގައި ތުވާއްޔެއް ބަނީމެވެ. ފައިން ނާރެއް ކަނޑައިގެން ނުދިޔަކަންވެސް ނަސީބެވެ. އަހަރެން މިހާ ބަލިކަށިވީ ކޮންއިރަކުބާއެވެ. އެތައް އިރަކު އެހެން އޮތުމަށްފަހު ކޮޓަރިން ނުނިކުމެވިގެން އުޅެނިކޮއް މަންމައަށް އަހަރެންގެ ފައި ފެނުނެވެ. އަނެއްކާ ބިލާލްއާހެދި ފައި ކަނޑާލީތޯ އަހާލުމުން ލަދުން ބުނާނެއެއްޗެއްވެސް ނޭނގުނެވެ. މަންމަ އެހެން ބުނުމަށްފަހު ނިކުމެގެން ދިޔައީ އެއީ މަންމައަށް ކުރެވުމު ކުއްހީއެއްކަމަށް ހީކޮށެވެ.\nއެދުވަހު އަހަރެން ހިނގީ ކޮރުޖަހަމުންނެވެ. ކޮންމެގޮތެއް ވިޔަސް މަންމައަސް ސިއްރު ނުކުރެވޭނެތީ މަންމައަސް އަހަރެންގެ ފައި ދައްކާލީމެވެ. މަންމަ ވަރަށް ރުޅިއައިސްގެން އެއްޗެހި ގޮވައިގަތެވެ. މިއޮއްހާ ދުވަހު ބަލައިބޮޑުކުރި ދަރި އެކަހަލަ އަމަލެއްކުރުމުން މަންމައެއްގެ ހިތައް ކުރާނެ އަސަރު އަހަންނަސް އަންދާޒާވެސް ކޮއްނުލެވެއެވެ. ބައްޕައަށް ގޮވާފައި އަހަރެން ނަފްސާނީ ފަރުވާދޭ ތަނަކާ ހަވާލުކުރަންވީއޭ ބުނުމުން ވަރަށް ދެރަވިއެވެ. މަންމަމެން އެހެން އެބުނީ އަހަރެން ދެން އެހެންނުހަދާތޯ ކަންވެސް އެނގުނެވެ. އަހަރެން މަންމަމެންގަތު ދެން ދުވަހަކުވެސް އެހެން ނުހަދާނެކަމަށް ވައުދުވީމެވެ.3ދުވަސް ވަންދެން އަހަރެން ހިނގީ ކޮރުޖަހަމުންނެވެ.\nއަހަރެން ބިލާލް ދޫކޮއްލަންވެސް ބޭނުންވިއެވެ. އެކަމުވެސް ވެފައިވާ ލޯތްބެއްގެ ބޮޑުކަމުން އެކަމެއް ނުވިއެވެ. އަހަރެން އޭނައަށްޓަކައި ވަރަށް ދުއާ ކުރީމެވެ. ނަމާދުތައްވެސް ކުރަންފެށީމެވެ. އެކަމަކުވެސް ހުރިހާ ނަމާދެއް ނުކުރަމެވެ. އަހަރެން ބިލާލްއަސް ވިސްނައިދެވޭތޯ ކުރި މަސައްކަތްތައްވީ ބޭކާރެވެ. ހައްތަހާވެސް ވީ ބޮޑުވަރެވެ. އެންމެ ފަހުން އަހަރެންގެ ނިވާކަމެއް ނުވާ ފޮޓޯ ފޮނުވުމަށްވެސް އެދެން ފެށިއެވެ. އެހެން ނޫނީ ގުޅުން ކަނޑާލާނެ ކަމަށްވެސް ބުންޏެވެ. އަހަރެން ބިލާލް ގާތު އަހަރެން މިވާ ލޯތްބައްޓަކައި އެހެން ނުހެދުމަށް ބުނެ ރޮއެ އާދޭސް ކުރީމެވެ. ކޮންމެ ފަހަރަކުވެސް އަހަރެން ދެދުވަސް ވަންދެސް ތެޅުވުމަށް ފަހު ބުނަނީ އެއީ މަޖަލަކަށް ކުރިކަމެއް ކަމުގައެވެ. ކިތައްމެ ދެރަވިޔަސް އަހަރެން އުއްމީދު ކުރީ އަދި ބިލާލް ބަދަލުވާނެކަމުގައެވެ. އަހަރެން އޭނަދެކެވީ ހަގީގީ ލޯއްބެވެ.\nއެއްދުވަހަކު ބިލާލް އަހަރެންގާތު ބުނީ އޭނަ ކިޔަވަން އިންގްލޭންޑަށްދާ ވާހަކައެވެ. އަދި އަހަރެންގާތު އެދުނީ އަހަރެން އޭނާ ހާސިލް ކުރަން ބޭނުންނަމަ އަހަރެންވެސް އޭނައާއެކު އެއްކޮޓަރިއެއްގައި އުޅެން އައުމަށެވެ. އެއީވެސް ކައިވެންޏަކާ ނުލައެވެ. އަހަރެން ވަގުތުން އެކަމާ އިންކާރު ކުރީމެވެ. އަހަންނަކީ މާ ދީންވެރި މީހެއް ނޫނަސް އެހާ ލަދުހަޔާތްކުޑަ މީހެއްނޫނެވެ. އެދުވަހު އަހަރެން ރޮއެރޮއެ އޮއްވަ އެނާ އަހަންނާ ގުޅުން ކަނޑާލިއެވެ. އަހަރެން ދެރަވެގެން މަރުވެދާނެއޭ ބުނުމުން ބިލާލް ބުނީ މަރުވިޔަސް އޭނައަށް ހެޔޮކަމުގައެވެ. އަހަރެން މޮޔަނުވީ ކިރިޔާއެވެ.\n2 ދުވަސް ވަންދެސް އަހަރެން ބިލާލް ކައިރިން އާދޭސް ކުރިފަހުން ބުނީ އޭނަ ދުވަހަކުވެސް އަހަރެންދެކެ ލޯބިވެފައި ނުވާކަމަށާއި މިހާރު އޭނައަށް އެހެން ކުއްޖަކު ދެކެ ލޯބިވެވުނު ވާހަކައެވެ. އަހަރެންގެ ހިތްކުދިކުދިވި ކަހަލައެވެ. އެންމެފަހުން އަހަރެން ނިންމީ އަހަންނަށް އަރެންގެ ލޯބި ނުލިބުނަސް އަހަރެން ލޯބިވެރިޔާއަށް އޭނާގެ ލޯބި ހޯދައިދޭށެވެ. ބިލާލް ލޯބިވާކަމަށް ބުނި ކުއްޖާގާތު އަހަރެން ބިލާލްގެ ރަނގަޅު ވާހަކަތައް ދައްކަންފެށީމެވެ. އަދި ބިލާލްއާ ރައްޓެހިވުމަށްވެސް އެދުނީމެވެ. އެވަގުތު ތަކުގައި އަހަރެންގެ ހިތުގައި އެޅިވޭން ދެނެވޮޑިގެންވާނީ ހަމައެކަނި މާތްﷲއެވެ. އެއަންހެން ކުއްޖާވެސް ބިލާލްއާ ވަރަށް ގާތްވިއެވެ. އަހަރެންވެސް އާ އެކުވެރިއެއް ހޯދައިގެން އަހަރެންގެ ހިތުގެ ހާލު އެ އެކުވެރިޔާއަށް ކިޔައިދިނީ ހިތައް ކުޑަ ނަމަވެސް ހިތްހަމަޖެހުމެއް ލިބޭތޯއެވެ. އެހެން މީހެއް ކަމަށް ހީކޮއް އަހަންނަށް ހިތުގެ ހާލު ކިޔައިދެވުނީ ބިލާލް ލޯބިވި ކުއްޖާއަށެވެ. ހުރިހާ ކަމެއް އެނގުމުން އެއަންހެންކުއްޖާ ބިލާލްއާ ހުރިހާ ގުޅުމެއް ކަނޑާލިއެވެ. އަހަންނަށް އެއީ އެއަންހެން ކުއްޖާކަށް އެނގުނުނަމަ އެއްވެސް ވާހަކައެއް ކިޔައި ނުދިނީހެވެ. ނަމަވެސް ތަޤްދިރުގައި އެކަން ލިޔެވިފައި ވުމުން އެކަންވެސް ވީއެވެ.\nއެއަންހެންކުއްޖާ ބިލާލްއާ ގުޅުން ކަނޑާލުމުން ހުރިހާ ތުހުމަތެއް އަހަރެންގެ ބޮލުގައި އަޅުވާފައި ބިލާލް އަހަންނާވެސް ހުރިހާ ގުޅުމެއް ކަނޑާލިއެވެ. އެތައް މަސްތަކެއް ފާއިތުވީ ހިތާމައާއި ރުއިމުގައެވެ. ދަންވަރު3ޖަހާއިރުވެސް އޮންނަނީ ރޯލަރޯލައެވެ. އަހަރެން އަނެއްކާވެސް އެކަނިވެރިވާން ފެށުމުން އަނެއްކާވެސް މަދުން ނަމަވެސް ފޭސްބުކް ބޭނުން ކުރަން ފެށީމެވެ. އޭގެ 1 އަހަރު ފަހުން ކޮއްކޮ އަހަންނަށް ދީން ކިޔައިދޭން ފެށިއެވެ. ކޮއްކޮ ކިޔަވަންގޮސް ހުރިއިރު ކޮއްކޮއަށް ފޭސްބުކުން ދިމާވި މީހަކު ވަނީ ކޮއްކޮ ވަރަށް ބޮޑައް ބަދަލު ކޮއްލާފައެވެ. ލަވަ އަޑުއެހުމާއި ފިރިހެން ކުދިންނާ ވާހަކަ ދެއްކުމާއި ފޮޓޯނެގުން ކޮއްކޮވަނީ ދޫކޮއްލާފައެވެ. މިއީ ހައްތަހާވެސް ދީނާ ހިލާފު ކަންތައްތައް ކަމަށް ވާތީއެވެ. ދުވަސްކޮޅެއް ފަހުން ކޮއްކޮ ވަރަށް ދީންވެރި އަދި ކިޔަވައިގެން ހުރި މީހަކާ ކައިވެނި ކުރިއެވެ. އަދި އޭނާ ކައިރިން ވަރަށް ގިނަ ކަންތައްތައް ދަސް ކުރިއެވެ. ކޮއްކޮ އަހަންނަށްވެސް ނަސޭހަތް ލައިދެއެވެ. އަމިއްލަ ނަފްސައް ގެއްލުންދީ ހިތާމައިގައި ދިރިއުޅުން ބޭކާރު ކޮއްލުމަކީ އީމާންކަން ބަލިކަށި މީހުންގެ ސިފައެއްކަމުގައި ބުނެދިނެވެ. އަދި ގިނަ ގިނައިން އަޅުކަންކޮށް މައިންބަފައިންނާ ހިލާފު ނުވުމަށް ބުނެދެއެވެ. ގުރުއާންވެސް ހަމައެކަނި ކިޔެވުމުން ފުދުނީ ނޫންކަމަށާއި އެއާ އެއްގޮތައް އަމަލު ކުރުމަށްވެސް ބުންޏެވެ. އަދި ދީނީ އެކި އެކި ފޮތްތައް އަހަރެން ލައްވާ ކިޔުއްވިއެވެ.\nމިހާރު އަހަރެންގެ އުމުރުން 23 އަހަރެވެ. ބިލާލް މަތިން ހަނދާން ނައްތާލިޔާ ވަރަށް ޒަމާންވެސް ވެއްޖެއެވެ. ދީނާ އެއްގޮތައް ހެދުން އަޅާއިރު ލަވަ އަޑުއެހުމާއި ފޮޓޯ ނެގުން ދޫކޮއްލައިފީމެވެ. މަންމަމެންނާ ޒުވާބެއް ނުކުރަމެވެ. އަމިއްލަ ހަށިގަނޑަށް އަނިޔާއެއްވެސް ނުދެމެވެ. ހަމަ ގައިމުވެސް މިހާރު ލޯބީގައި ދީވާނާ ވެފައިވީ ދުވަސްވަރަށްވުރެ އަހަރެން ހުންނަނީ ހާސްބައި ހިތްހަމަ ޖެހިފައެވެ. އަދި އެކަހަލަ ނުލަފާ މީހަކު އަހަރެންގެ ދިރިއުޅުމުން ދިޔައީތީ ހައްދަވާ ބޮޑު ކުރެއްވި މާތްﷲ އަށް ޝުކުރު ކުރަމެވެ. އިންޝާﷲ ވަގުތު އޮއްވައި އަހަންނަށް ތެދުމަގު ފެނިއްޖެއެވެ. މިއީ ކޮންމެ ކޮންމެ މީހަކަށް ލިބޭނެ ނަސީބެއް ނޫނެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެމެން ބަލަންވީ ވަގުތު އޮއްވައި ނުބައި އަމަލުތަކުން ސަލާމަތްވެވޭތޯއެވެ. އަހަރެމެންނަށް ދެދުނިޔޭގައި އުފާ ލިބޭނީ ދުންޔަވީ އުފާތައް ދޫކޮއް މާތްﷲ އަންގަވާފައިވާ ގޮތައް އުޅުމުންނެވެ. ދުންޔަވީ އުފާތައް ދޫކޮއްލުމުން ހިތާމައެއް ލިބުނަސް އެ ހިތާމައެއް ދެމިއޮންނާނީ މަދު ދުވަސްކޮޅަކަށެވެ. ނަމަވެސް ދީނާއި ދެކޮޅު އަމަލުތައް ކޮއްގެން އެއަށް ތައުބާ ނުވެވިއްޖެނަމަ ދެދުނިޔޭގައިވެސް އޭގެ އަޒާބު ލިބޭނެއެވެ. ފައިސާއަކުން އަދި ނާޖާއިޒު ލޯތްބަކުން އުފަލެއް ނުގަނެވޭނެއެވެ. އޭރު އަހަންނަށް ބިލާލް ގެއްލުމަކީ އަހަރެންގެ ބަދުނަސީބެއް ނޫނެވެ. އެއީ އަހަރެންގެ ނަސީބެވެ.\nލޯބި ވެރިޔާގެ މާފް 2\nReethi vaane kamah ummeedh kuran when next part\nReethi. Ibraitherivesme. Allah thiba ah heyo rahmai lavvaashi.\nvaahaka nimunydhw…… brave girl, naseebennu loabygaa dhyvaanaavegen badhu ahlaagy amaleh nuhingikan.,,,, well there are some people who does. anyhow vaahaka hama best n i like it.,,,😕😊😊😊😊😄😃\nwowww… vvvvvv reethi and also vvvv ibraitheri…\nMasha Allah. Alhamdh lillah thiba ah heyomagu libunythy. Adhi efadha meehak kibain salamaivythy. Eves insanunge thereyga ulhey baeh\nWow v rythi v iburaiytheri n alhamdhulillahi thibaa ah allah heyomagu dhekkevythy adhi faahish amalakah arai nuganevunythy masha allah ekahala kokko eh thibaage hayaathuga v thy n aharen bunaane vaahaka en neiy thibaage main bafain kairin maafan edhi dhenves efadha kamennukuruma hithugai azum kanda alhaa main bafain dherakoh hithuga nujassaa allah thibaa ah keiytherikan dhevaa thibaage faafathah afoo koh dhevvaashi aameen\nallah thibaa ah heyo rahumath lahvaashi aanmeen


Barzagli mi season ah fahu kulhu huhtaalanee | Mihaaru\nބަރްޒާލީ (ކ-2) އިޓަލީ ގައުމީ ޓީމުގެ ކުޅުންތެރިންނާ އެކު. --ފޮޓޯ: އޭއެފްޕީ\n15 އެޕްރީލް 2019 - 11:36\nއޭނާ މިކަން އިއުލާންކުރީ އިޓާލިއަން ލީގުގައި ހޮނިހިރު ދުވަހުގެރޭ ސްޕާލް އަތުން 2-1 އިން ޔުވެންޓަސް ބަލިވި މެޗުގައި ކެޕްޓަން ބޭންޑް އަޅައިގެން ކުޅުމަށް ފަހު ދިން އިންޓަވިއުއެއްގަ އެވެ. އިޓަލީއާ އެކު 2006 ގެ ވޯލްޑް ކަޕް ކާމިޔާބުކުރި ކުޅުންތެރިޔާ ބުނީ އުމުރާއި އަދި ފަހަކަށް އައިސް ކުރިމަތިވަމުން އަންނަ އަނިޔާތަކާ ގުޅިގެން، މި ސީޒަން ނިމުމާ އެކު ކުޅުން ހުއްޓާލަން ނިންމީ ކަމަށެވެ. އަދި ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައި ކުރާނެ ކަމެއް ކަނޑައެޅުމުގެ މަރުހަލާ ފެށިއްޖެ ކަމަށް ބުންޏެވެ.\nރިޕޯޓްތައް ބުނާ ގޮތުގައި އޭނާ ޔުވެންޓަސްގެ ކޯޗިން ސްޓާފުންނާ ނުވަތަ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑާ ގުޅުމުގެ ފުރުސަތު އެބައޮތެވެ. ނުވަތަ ޓީވީ އެނަލިސްޓަކަށް ވެސް މަސައްކަތްކޮށްފާނެ އެވެ.\nއިޓަލީ ގައުމީ ޓީމަށް 2004 އިން 2017 ގެ ނިޔަލަލަށް 73 މެޗު ކުޅެދިން ބަރްޒާލީގެ އެންމެ ހާއްސަ ކާމިޔާބީއަކީ ވޯލްޑް ކަޕް ކާމިޔާބުކުރުމެވެ. އެ ފަހަރު ބަދަލު ކުޅުންތެރިޔެއްގެ ގޮތުގައި ދިޔަ ނަމަވެސް މާކޯ މަޓެރާޒީގެ ސަސްޕެންޝަނާއި އަލެސަންދްރޯ ނެސްޓާގެ އަނިޔާއާ ގުޅިގެން ތިން މެޗެއްގައި ކުޅެން ފުރުސަތު ލިބުނެވެ. މީގެ އިތުރުން 2012 ވަނަ އަހަރުގެ ޔޫރޯގެ ފައިނަލުގައި އިޓަލީ ކުޅުނުއިރު ވެސް ބަރްޒާލީ ވަނީ މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކޮށްފަ އެވެ.\nޕަލޭމޯ އިން ކްލަބް ކެރިއަރުގައި ވިދާލި ބަރްޒާލީ ވަނީ 2011 ވަނަ އަހަރު ޔުވެންޓަސްއާ ގުޅުމުގެ ކުރިން ޖަރުމަނުގެ ވޮލްފްސްބާގަށް ވެސް ކުޅެފަ އެވެ. ޔުވެންޓަސްއާ އެކު އޭނާ ވަނީ އިޓާލިއަން ލީގު ހަތް ފަހަރު ކާމިޔާބުކޮށްފަ އެވެ.


ޓީސީ ބަލިކޮށް ދަ ގްރާންޑޭ ދެވަނައަށް\nތާވަލުގެ ދެވަނައަށް ދަ ގްރާންޑޭ ޖެހިލީ 15 ޕޮއިންޓާއެކު\nޓީސީ އަތުން ދަ ގްރާންޑޭ މޮޅުވީ 2-1 ގެ ނަތީޖާއަކުން\n28 ޖެނުއަރީ 2021 | ބުރާސްފަތި 19:04\nދަ ގްރާންޑޭ އާއި ޓީސީ ބައްދަލުކުރި މެޗުގެ ތެރެއިން: މި މެޗުން ދަ ގްރާންޑޭ މޮޅުވީ 2-1 ން\nދިރާގު ދިވެހި ޕްރިމިއާ ލީގުގައި ބުރާސްފަތި ދުވަހުގެ ހަވީރު ޓީސީ ސްޕޯޓްސް ކުލަބު ބަލިކޮށް ތާވަލުގެ ދެވަނައަށް ދަ ގްރާންޑޭ ސްޕޯޓްސް ކުލަބު ޖެހިލައިފިއެވެ.\nގައުމީ ފުޓްބޯޅަ ދަނޑުގައި ކުޅުނު މި މެޗުން ދަ ގްރާންޑޭ މޮޅުވީ 2-1 ގެ ނަތީޖާއަކުންނެވެ.\nމި މެޗުގެ ވަރަށް ކުރީކޮޅު ދަ ގްރަންޑޭއިން ވަނީ ލީޑު ނަގާފައެވެ. މެޗު ފަށައިގެން އަށްވަނަ މިނެޓުގައި ދަ ގްރާންޑޭއަށް ލީޑު ނަގައިދިނީ އެ ޓީމުގެ ކެޕްޓަން ޔަސްފާދު ހަބީބް (މުލަކޭ) އެވެ. އެކަމަކު މެޗުގެ 22 ވަނަ މިނެޓުގައި ޓީސީން ވަނީ ނަތީޖާ އެއްވަރުކޮށްފައެވެ. ލިބުނު ޕެނަލްޓީއަކުން މި ލަނޑު އެ ޓީމަށް ކާމިޔާބުކޮށްދިނީ ބިދޭސީ ފޯވާޑް މެލްކަމް ކަސިއަސް ސްޓެވާޓެވެ. މިއީ އޭރިއާ ތެރެއިން މެލްކަމަށް ދަ ގްރާންޑޭގެ ގޯލްކީޕަރު އިޔާން އަބްދުލް އަލީމް ކުރި ފައުލަކަށް ރެފުރީ ދިން ޕެނަލްޓީއެކެވެ.\nއޭގެ ފަހުން މެޗުގެ 31 ވަނަ މިނެޓުގައު އޭރިއާ ތެރެއިން ދަ ގްރާންޑޭގެ މުލަކޭއަށް ހުސް ފުރުސަތެއް ލިބުނު ނަމަވެސް، މުލަކޭ ފޮނުވާލި ހަމަލާ ޓީސީގެ ގޯލްކީޕަރު މަމަދޯފް އާޒާދު ވަނީ މަތަކޮށްފައެވެ. އެކަމަކު އޭގެ ތިން މިނެޓު ފަހުން ސަޚާއު މުޙައްމަދު ވަނީ ދަ ގްރާންޑޭއަށް އަލުން ލީޑު ނަގައިދީފައެވެ. މިއީ ޓީސީގެ ގޯލްކީޕަރު ބޯޅަ ދިފާއުކުރަން އުޅުމުގެ ތެރޭގައި އޭނާއަށް ހެދުނު ގޯހަކުން ވަން ލަނޑެކެވެ.\nމެޗުގެ ދެވަނަ ހާފުގައި ޓީސީން ކުޅުން ރަނގަޅުކުރިއިރު، މެޗުގެ 62 ވަނަ މިނެޓުގައި އެ ޓީމުގެ ނިޝާމް މުޙައްމަދު ރަޝީދު ވަނީ އޭރިއާ ބޭރުން ނުރައްކާތެރި ހަމަލާއެއް ފޮނުވާލާފައެވެ. އެކަމަކު އެ ހަމަލާ ދިޔައީ ގޯލުގެ އަރިމަތީ ދަނޑި ކައިރިން ބޭރަށެވެ. އަދި އޭގެ ފަހުން ޓީސީގެ ކެޕްޓަން މުޙައްމަދު އައްޒާމް ގޯލާ އަމާޒުކޮށް ހަމަލާއެއް އުފެއްދި ނަމަވެސް، އެ ހަމަލާ ދަ ގްރާންޑޭގެ ގޯލްކީޕަރު ވަނީ ފަސޭހަކަމާއެކު ދިފާއުކޮށްފައެވެ.\nމި ހާފުގައި ލީޑު ފުޅާކުރުމަށް ދަ ގްރާންޑޭއަށް އެންމެ ހުސް ފުރުސަތެއް ލިބުނީ މެޗުގެ 84 ވަނަ މިނެޓުގައެވެ. އެކަމަކު އެ ޓީމުގެ ތޮލާލް ނަސީރު ހުހަށްހުރެ ފޮނުވާލި ހަމަލާ ދިޔައީ ގޯލާ އަމާޒުނުވެއެވެ. އަދި އޭގެ މިނެޓެއް ފަހުން ޓީސީގެ ބިދޭސީ ޑިފެންޑަރު ޔޮގެންދަރަން ޑަކްސަން ބޮލުން ނުރައްކާތެރި ހަމަލާއެއް ފޮނުވާލި ނަމަވެސް، ދަ ގްރާންޑޭގެ ގޯލްކީޕަރު ވަނީ ހުށިޔާރުކަމާއެކު އެ ހަމަލާ ދިފާއުކޮށްފައެވެ.\nމެޗަށްފަހު ދަ ގްރާންޑޭގެ ކޯޗު އިސްމާޢީލް މަހަފޫޒް (އިންމަ) ބުނީ ލީގުގެ ފުރަތަމަ ބުރުގައި ޓީސީ އަތުން މޮޅުވި މެޗުގައި ދެއްކި ވަރުގެ ކުޅުމެއް މި މެޗުގައި ނުދެއްކުނީ ސަބަބުތަކެއް މެދުވެރިވެގެން ކަމަށެވެ. އެހެން ނަމަވެސް މެޗަށް ނުކުތީ ތިން ޕޮއިންޓް ހޯދަން ކަމަށާއި، އެކަން ހާސިލުވުމުން ހިތްހަމަޖެހޭ ކަމަށްވެސް އިންމަ ބުންޏެވެ.\nމި މެޗާ ކުރިމަތިލިއިރު ޓީސީގެ ކޯޗުގެ މަގާމުން މުޙައްމަދު ޝާޒްލީ (ޝާޒް) ވަނީ އިސްތިއުފާދީފައެވެ. އެހެންކަމުން މި މެޗުގައި ޓީސީއަށް އިރުޝާދުދިނުމަށް ބެންޗުގައި ހަރަކާތްތެރިވެފައިވަނީ އެ ޓީމުގެ އެސިސްޓަންޓް ކޯޗު އަޙްސަން ރަޝީދެވެ. މި މެޗަށްފަހު އަޙްސަން ބުނީ މެޗަށް ތައްޔާރުވަމުންއައީ ޝާޒްއާއެކު ކަމަށާއި، ކުއްލިއަކަށް އޭނާ ނުލައި މެޗަށް އައިސް ރަނގަޅަށް ކުޅެން އުނދަގޫވި ކަމަށެވެ.\nޓީސީ އަތުން ހޯދި މޮޅާއެކު ތާވަލުގެ ދެވަނައަށް ދަ ގްރާންޑޭ ޖެހިލީ ކުޅުނު އަށް މެޗުން ލިބުނު 15 ޕޮއިންޓާއެކުއެވެ. އެއްވަނައިގައި އޮތް އެންމެ ފަހުގެ ޗެމްޕިއަން މާޒިޔާ ސްޕޯޓްސް އެންޑް ރެކްރިއޭޝަނަށް އަށް މެޗުން 18 ޕޮއިންޓް ލިބިފައިވާއިރު، ތިންވަނައަށް ވެއްޓުނު ކުލަބު ވެލެންސިއާއަށް އަށް މެޗުން ލިބިފައިވަނީ 12 ޕޮއިންޓެވެ. އަދި ދަ ގްރާންޑޭ އަތުން ބަލިވި ޓީސީ އޮތީ ތާވަލުގެ ފަސްވަނައިގައި އަށް މެޗުން ނުވަ ޕޮއިންޓާއެކުއެވެ.


Covid-19 aa eku dhiriulhen dhasnuvehje nama dhevana nurahkalehge biru!\nމާލެ ސިޓީ: އަކަފޫޓެއްގައި އެންމެ ގިނަގެން އުޅެވޭނެ މީހުންގެ އަދަދު ވެސް ކަނޑައަޅަން ޖެހޭ--\nކޮވިޑާއެކު ދިރިއުޅެން ދަސްނުވެއްޖެ ނަމަ ދެވަނަ ނުރައްކަލެއްގެ ބިރު!\n15 މޭ 2020 - 05:37:15\nދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާ، ޑަބްލިޔު އެޗްއޯގެ އެގްޒެކެޓިވް ޑައިރެކްޓަރ، ޑރ. މައިކް ރަޔަން ބުދަ ދުވަހު އޮތް ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމެއްގައި ބުނެފައިވަނީ، ދުނިޔެއިން ކޮރޯނާ ވައިރަސް އެއްކޮށް ނައްތާނުލެވިދާނެ ވާހަކައެވެ. އަދި ކޮންމެ އަހަރަކުވެސް ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި މީހުން މަރުވަމުންދާނެ އެއް ސަބަބު ކަމުގައި މި ކޮވިޑް 19 ވައިރަސް ވެގެންދާނޭކަމެވެ.\nކޮވިޑް 19 އިން ރައްކާތެރިކަން ހޯދުމަށްޓަކައި ސައިންޓިސްޓުން ދަނީ ވެކްސިނެއްގެ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ. އަދި ވެކްސިނެއް ހޯދުނުކަމުގައިވިޔަސް، އެފަދަ ވެކްސިނެއް ދުނިޔޭގެ ހުރިހާ ގައުމަކަށް ފުދޭ މިންވަރަށް ލިބެންޖެހެއެވެ. އެއްވެސް ގައުމެއްގައި މި ރޯގާ ފެތުރެމުން ދިއުމަކީ، ދުނިޔޭގެ އެހެނިހެން ގައުމުތަކަށް އޮތް ނުރައްކަލެއްކަން މިފަހަރުގެ ހާލަތުން އަޅުގަޑުމެންނަށް ވަރަށް ސާފުކޮށް އެބަ ހާމަވެއެވެ.\nކޮންމެއަކަސް، ޑަބްލިޔުއެޗްއޯއިން ހާމަކުރާ ގޮތުން އަޅުގަޑުމެން ކުރިއަތް އޮތް ދުވަސްތަކުގައި ދަސްކުރަންޖެހޭނީ މި ވައިރަހާ އެކުގައި ދިރިއުޅޭށެވެ. ދުނިޔޭގައި މިވައިރަސް އަބަދުވެސް އުޅެދާނެކަމަށް ބަލައިގެން ކަންކަން ރާވާށެވެ. މިހެންކަމުގައިވާނަމަ، ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދީ އަދި އިޖްތިމާއީ ކަންކަމަށް ގެންނަންޖެހޭނީ ކޮންކަހަލަ ބަދަލުތަކެއް ތޯއެވެ؟\nރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދު މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ބިނާވެފައިމިވަނީ ފަތުރުވެރިކަމަށް ކަމުން، އަދި ފަތުރުވެރިކަމަކީ މިފަދަ ރޯގާއެއް އެންމެ ފަސޭހައިން ފެތުރެން މެދުވެރިވާ އެއް ވަސީލަތް ކަމުން، ރާއްޖޭގެ ފަތުރުވެރިކަމަށް ބަދަލުތަކެއް ޔަގީނުންވެސް ގެންނަންޖެހޭނެއެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ކަމަކަށް، އޮން އެރައިވަލް ވިސާ ދޭ އުސޫލް ބަދަލުކޮށް، ހެލްތު ސްކްރީނިން އަދި ވެކްސިން ޖަހާފައި ހުރުން ފަދަ ޝަރުތުތައް ހިމެނެން ޖެހޭނެއެވެ.\nރާއްޖޭގެ ކޮންމެ ރިސޯޓެއްގައިވެސް ޑޮކްޓަރުންނާއި ނަރުހުން އަދި ކަރަންޓީން ފެސިލިޓީތައް ހުރުން ލާޒިމް ކުރަންޖެހޭނެއެވެ. ބަލީގެ އަލާމާތްތައް ފެންނަ ފަތުރުވެރިންނާ މެދު އަމަލު ކުރާނޭ އުސޫލްތައް ކޮންމެ ރިސޯޓެއްގެ އެސްއޯޕީގައި ހިމަނަންޖެހޭނެއެވެ. ހަމަ މިގޮތަށް ގެސްޓްހައުސް ހިންގާ ކޮންމެ ރަށެއްގައިމެ، ޕަބްލިކް ހެލްތު ގައިޑްލައިނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތަށް ސިއްހީ ޚިދުމަތް ލިބެން ހުންނަންޖެހޭނެއެވެ. އަދި ކަރަންޓީން ފެސިލިޓީވެސް ގާއިމްކުރަންޖެހޭނެއެވެ.\nމީގެ އިތުރުން ރިސޯޓްތަކާއި ގެސްޓްހައުސްތަކުގައި ކޮޓަރިތައް ސާފުކުރުމާއި، އެނދުގެ ލިނަން އަދި އެހެނިހެން ތަކެތި ސާފުކުރުމާއި، ބަދަލު ކުރުމުގެ ސްޓޭންޑަޑްތައްވެސް ބަދަލުކުރަންޖެހޭނެއެވެ. އަދި ރޫމް ބޯއިންގެ ރައްކާތެރިކަށް ހާއްސަ ފިޔަވަޅުތައް އަޅަންޖެހޭނެއެވެ. މިގޮތުން، އިތުރު ހަރަދުތަކެއް ކޮންމެ ރިސޯޓަކުންވެސް، އަދި ގެސްޓްހައުސްތަކުންވެސް ކުރަންޖެހޭނެކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ.\nފަތުރުވެރިކަމަކީ ކަސްޓަމަރަށް ހިދުމަތްކުރުމުގައި ސީދާކޮށް މީހުން ހަރަކާތްތެރިވާންޖެހޭ ސިނާއަތެކެވެ. ޗެކިން ކުރުމާއި، ރެސްޓޯރަންޓްގައި ކެއުން ބުއިން ފޯރުކޮށް ދިނުމުގައާއި، ޑައިވިން، ސްނޯކްލިން، އަދި އެހެނިހެން ހިދުމަތްތަކުގައިވެސް ސީދާ މުވައްޒިފާ ކަސްޓަމަރާ މުއާމަލާތް ކުރަންޖެހެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް، ބެލެވޭ ގޮތުގައި ދުނިޔޭގެ ހުރިހާ ތަނެއްގައިވެސް ފަތުރުވެރިކަމަށް ވަރަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އައުން އެކަށީގެންވެއެވެ. މިގޮތުން ޓެކްނޮލޮޖީގެ އަލީގައި ޗެކިން ކުރުމާއި ޗެކްއައުޓް ކުރުމުގެ ކަންތައްތައް ކުރިއަށް ގެންދިއުމާއި، އަދި ސެލްފް ސާވިސް ހިދުމަތްތައް އިތުރުވުން ހިމެނެއެވެ.\nދުނިޔޭގެ އެއާލައިންތަކަށް ބަލާއިރު، އަދި އެއަޕޯޓްތަކުގެ އިންތިޒާމްތަކަށް ބަލާއިރުވެސް، ރައްކާތެރިކަމުގެ ތަފާތު ފިޔަވަޅުތައް އިތުރުވެގެންދާނެކަމަށް ގަބޫލްކުރެވެ އެވެ. މިއާ އެކު، ދަތުރުފަތުރު ކުރުމުގެ އަގުތައް މައްޗަށް ދާނެކަމަށް ބެލެވެއެވެ. އަދި ކުރިއަށް އޮތް ދެތިން އަހަރު ފަތުރުވެރިން ދުނިޔޭގެ ހުރިހާ ކަންކޮޅުތަކުގައިވެސް މަދުވެގެންދިއުން އެކަށީގެންވެއެވެ.\nމީގެ މާނައަކީ، މިވަގުތުގެ ހާލަތަކީ ހަމައެކަނި ވަގުތީ ކަމެއްކަމުގައި ބަލައިގެން، އަދި މި އަހަރުގެ ފަހު ކޮޅުގައި ރާއްޖޭގެ ފަތުރުވެރިކަން އާންމު ހާލަތަކަށް ދާނެކަމަށް ބެލެވެން ނެތްކަމެވެ. އަދި ފަތުރުވެރިކަމުގެ އިންވެސްޓްމަންޓްތަކުގެ ހަގީގަތަކީ، ކުރިން ލިބެމުން އައި މާޖިން، ނުވަތަ ފައިދާ ލިބުން އެކަށީގެން ނުވުމެވެ. އަދި ކުރިއަށް ރާވާފައި ހުރި އިންވެސްޓްމަންޓްތަކާ މެދު އިތުރަށް ވިސްނަންޖެހެ އެވެ. ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދު ހަމައެކަނި ފަތުރުވެރިކަމަށް ބަރޯސާނުވެ، އެހެނިހެން ސިނާއަތްތައް ދިރުވަން މަސައްކަތް ފެށުން މިހާރުވެސް ލަސްވެއްޖެއެވެ. ބާކީ ހުރި ފަޅުރައްތައް، އިތުރު ރިސޯޓްތައް ހެދުމުގެ ބަދަލުގައި ދަނޑުވެރިކަމާއި، އެހެނިހެން ވިޔަފާރިތައް ކުރިއެރުވުމަށް ބޭނުންކުރަންޖެހެ އެވެ.\nކޮވިޑާ އެއްކޮށް ދިރިއުޅެން ދަސްކުރާއިރު، މިހާރު މިއުޅޭ ގޮތަށް މާލޭގައި ތޮއްޖެހިގެނެއް ނޫޅެވޭނެ އެވެ. މާލޭގައި އިމާރާތް ކުރުމާއި މީހުން ދިރިއުޅުމުގެ އާ އުސޫލްތަކެއް ސަރުކާރުން ހަދަންޖެހެ އެވެ. ކޮންމެ އަކަ ފޫޓަކަށް އެންމެ ގިނައިން ދިރިއުޅެވޭނެ މީހުންގެ އަދަދު ކަނޑައެޅިގެން ނަމަވެސް، އިންސާނުން ދިރިއުޅުން އެކަށޭނަ މިންގަނޑަކަށް މާލޭގެ ހާލަތު ބަދަލުވެގެން މެނުވީ ސަލާމަތެއް ނެތެވެ. ވަރަށް އަވަސް، ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކެއް މިކަމުގައި އަޅަންޖެހެއެވެ.\nމިއަދުގެ ހާލަތުން އަޅުގަޑުމެންނަށް ލިއްބައިދިން އަނެއް ފިލާވަޅަކީ، ގައުމަށް މަސައްކަތްތެރިން އެތެރެވުމާއި ވާކް ވިސާ ދިނުމުގައި، އަދި އިމިގްރޭޝަން ހިދުމަތުގައި ހުރި ނުރައްކާތެރި ހީނަރުކަމާ ދޯދިޔާކަމެވެ. ތަފާތު ސަރުކާރުތަކުންވެސް އިސްލާހު ނުކުރެވި އޮތް ބިދޭސީންގެ މައްސަލައަކީ، ގައުމީ ސަލާމަތަށާއި، އާންމު ސިއްހަތަށް، އަދި މުޅި އިގްތިސާދަށް ވެސް ނުރައްކަލެކެވެ. މިހެންކަމުން، ކޮވިޑާއެކު ދިރިއުޅޭއިރު، ބިދޭސީންނަށް ގަވައިދާ ޚިލާފަށް އެތެރެވެވިގެން ނުވާނެ އެވެ. އަދި ރާއްޖޭގައި ވިސާނެތި، ނުވަތަ ގަވައިދާ ޚިލާފަށް ފަސޭހަކަމާ އެކު ވަޒީފާ އަދާކޮށްގެން އުޅެވިގެން ނުވާނެއެވެ. ބިދޭސީންގެ އާންމު ސިއްހަތާއި، ދިރިއުޅޭ ތަނުގެ ފެންވަރާއި ހާލަތާއި، ދިވެހިންގެ އާންމު ސިއްހަތާއި ރައްކާތެރިކަމާއި ގުޅިފައިވާ މުހިއްމު ކަންތައްތައްކަން އެންމެ ސާފުކޮށް ހާމަވަމުން އެބަދެއެވެ. މިހެންކަމުން، މިއީ އިސްލާހު ނުކޮށް ދޫކޮށް ނުލެވޭނޭ ކަމެކެވެ.\nކޮވިޑާއި އެއްކޮށް ދިރިއުޅޭ އިރު، ކޮންމެ ފަރުދަކުވެސް އަމިއްލަ ފައިމައްޗަށް ތެދުވެ، އާމްދަނީއެއް ހޯދުމަށް ހާއްސަ ސަމާލުކަމެއް ދޭންޖެހެ އެވެ. ވަރަށް ކުދި ކުދި އަދި ފަސޭހައިން ދިވެހިންނަށް އަދާކުރެވޭނޭ ވަޒީފާތައް، އަދި ފަސޭހައިން ދިވެހިންނަށް ކޮށްލެވޭނޭ ކަންކަން އަޅުގަޑުމެން މިތިބީ ބިދޭސީންނަށް ދޫކޮށްލައިގެންނެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ގައުމުން ބޭރުވެގެން މިދަނީ ވަރަށް ގިނަ ފައިސާއެވެ.\nދިވެހި ވިޔަފާރިވެރިން އެންމެ ބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ދޭންޖެހޭނީ، ހިދުމަތްތައް ދިނުމުގައާއި، އަދި ފައިސާ އަދާކުރުމުގައި ވީހާވެސް ޓެކްނޮލޮޖީގެ ބޭނުން ހިފުމަށެވެ. އޮންލައިން ވިޔަފާރިތައް ފުޅާކޮށް، ޑެލިވަރީގެ ނިޒާމް ވަރުގަދަ ކުރަންޖެހެ އެވެ. ފިހާރަތަކުގައިވެސް ނަގުދު ފައިސާގެ ބަދަލުގައި ކާޑުން ނުވަތަ ފޯނުން ފައިސާ ދެއްކޭނޭ އިންތިޒާމްތައް ހަމަޖައްސަންޖެހެއެވެ.\nކޮންމެއަކަސް، އަޅުގަޑުމެން ބަލަންޖެހޭނީ ކޮވިޑް އަޅުގަޑުމެންނާ އެކު ދުވަސްތަކަކު އުޅޭނޭ ކަމަށެވެ. އަދި ކޮވިޑް ނޫނަސް އިތުރު އާ ރޯގާއެއްވެސް ހަމަ ކޮންމެ އިރަކުވެސް އައިސްދާނެކަމަށް ތައްޔާރުވެ ތިބެންޖެހެއެވެ. ވުމާއެކު އާ މިސްރާބަކަށް ގައުމު ގެންދިއުމަކީ ސަރުކާރަށް ޗޮއިސްއެއް ނޫނެވެ.\nކޮވިޑް-19ކޮރޯނާ ވައިރަސްރިސޯޓްއިގުތިސާދުސަރުކާރުސަރުކާރުގެ އާމްދަނީ


އެންމެ ހަމަހިމޭން އަދި އަމާން ގޮނޑުދޮށްތަކުގެ މަންޒިލަކަށް ރާއްޖެ ހޮވިއްޖެ | Landhooinfo\nއެންމެ ހަމަހިމޭން އަދި އަމާން ގޮނޑުދޮށްތަކުގެ މަންޒިލަކަށް ރާއްޖެ ހޮވިއްޖެ\n“ކޮންޑެނާސްޓު ޓްރެވަލަރ ރީޑާސް ޗޮއިސް އެވާޑްސް” ގެ އެންމެ ހަމަހިމޭން އަދި އަމާން ގޮނޑުދޮށްތަކުގެ މަންޒިލަކަށް ރާއްޖެ ހޮވިއެއްޖެއެވެ.\nމަޝްހޫރު ޓްރެވަލް މަޖައްލާއެއް ކަމަށްވާ ކޮންޑެނާސްޓް ޓްރެވަލަރސްގެ ފަރާތުން ކޮންމެ އަހަރަކުވެސް ހޮވާ “ކޮންޑެނާސްޓު ޓްރެވަލަރ ރީޑާސް ޗޮއިސް އެވާޑްސް” އަކީ އާންމުންގެ ވޯޓުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށްދޭ އެވޯޑެކެވެ.\nދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި ދޭ މިއެވޯޑަށް ރާއްޖެ ހޮވިފައިވާއިރު، މި އެވޯޑަށް ދެން ނޮމިނޭޓު ވެފައިވަނީ ސީޝެލްސް އާއި ޒާންޒިބާއެވެ. ދުބާއީގައި ކުރިއަށްދިޔަ އެވޯޑު ހަފްލާގައި ރާއްޖޭގެ ފަރާތުން މި އެވޯޑާއި ހަވާލުވެވަޑައިގެންނެވީ، އަބޫދާބީގައި ހުންނަ ރާއްޖޭގެ އެމްބަސީގެ ކައުންސެލަރ މުސަބު އަބްދުﷲއެވެ.\nމި ހަފްލާގައި ރާއްޖޭގެ ރިސޯޓެއް ކަމަށްވާ ދުސިތު ތަނި މޯލްޑިވްސްއަށް ވަނީ އައިލާއާއި އެކު ޗުއްޓީ ހޭދަކޮށްލުމަށް އެންމެ ކަމުދާ ރިސޯޓުގެ އެވޯޑު ލިބިފައެވެ. މިދިޔަ އަހަރު ” ކޮންޑެ ނާސްޓު ޓްރެވަލަރ ރީޑާސް ޗޮއިސް އެވޯޑްސް” ގައި ރާއްޖެއަށް ވަނީ އެންމެ ކަމުދާ ގޮނޑުތައްތަކުގެ މަންޒިލްގެ އެވޯޑުވެސް ލިބިފައެވެ.


Dhiraagun Edhey Dhaairaa Thakun Scholarship Furusathu Thah Hoadhai Dhenee - Vaguthu\nހާލަތު ރަނގަޅު ނުވެ، ހަލުވި ކަމާއި އެކު އަދިވެސް ބަލި ފެތުރެނީ - 52 މިނެޓް ކުރިން\nދިރާގުން އެދޭ ދާއިރާތަކުން ސްކޯލާޝިޕް ފުރުސަތުތައް ސަރުކާރުން ހޯދައިދެނީ\nހޮޓެލް ޖެންގައި މިއަދު ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގައި ހަޔާ އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓަރު އިބްރާހިމް ހަސަން ވާހަކަ ދައްކަވަނީ.---- ވަގުތު އިމޭޖަސް: އިބްރާހިމް ޝާބިލް\nދިރާގުން އެދޭ ދާއިރާތަކުން ސްކޮލަޝިޕްގެ ފުރުސަތު ފޯރުކޮށްދިނުމަށް މަސައްކަތް ކުރައްވާނެ ކަމަށް ހަޔާ އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓަރު ޑރ. އިބްރާހިމް ހަސަން މިއަދު ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nދިރާގު އެޕްރެންޓިސްޝިޕް ޕްރޮގްރާމް ނިންމުމަށް ހޮޓެލް ޖެންގައި ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގައި މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވީ ހަޔާ އެޑިއުކޭޝަނުން ކޯޕަރޭޓް ސްކޮލަޝިޕް ދިނުމުގެ އެއް ބައިވެރިއަކީ ދިރާގު ކަމަށާއި ސަރުކާރުން މީހުން ބިނާ ކުރަން ކުރާ މަސައްކަތަށް އެންމެ ބޮޑު އެއްބާރުލުމެއް ދެނީ އެ ކުންފުނިން ކަމަށެވެ.\n"ދިރާގުގެ މި މަސައްކަތަކީ ގައުމީ މަސައްކަތެއް. ގައުމަށް މީހުން ބިނާކޮށް ދިނުމުގައި ދިރާގުން ކުރަނީ ވަރަށް މުހިއްމު މަސައްކަތެއް." މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވިއެވެ.\nމިނިސްޓަރު ވިދާޅުވީ ދިރާގު އެޕްރެންޓިސްޝިޕް ޕްރޮގްރާމްގައި ބައިވެރިވާ މީހުން ދިރާގުގައި މަސައްކަތް ކުރަން މަޖުބޫރު ނުކުރާ ކަން ފާހަގަކުރެވޭ ކަމަށެވެ. އަދި، އެ ޕްރޮގްރާމްްގެ ބައިވެރިންނަށް ދިރާގުގެ ވާދަވެރި ކުންފުނިތަކުގައި މަސައްކަތް ކުރަން ފުރުސަތު ދޭއިރު، އެއީ ވަރަށް މަދު ކުންފުންނަކުން ނޫނީ ނުކުރާނެ ކަމެއް ކަމަށް ވެސް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.\nދިރާގުގެ ސީއީއޯ އަދި މެނޭޖިން ޑައިރެކްޓަރު އިސްމާއިލް ރަޝީދު، އެޕްރެންޓިސްޝިޕް ޕްރޮގްރާމް ނިންމުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ވާހަކަދައްކަވަނީ--- ވަގުތު އިމޭޖަސް: އިބްރާހިމް ޝާބިލް\nމެދު ނުކެނޑި 10 އަހަރު ދިރާގުން އެޕްރެންޓިސްޝިޕް ޕްރޮގްރާމް ހިންގާފައި ވާއިރު، އެ ޕްރޮގްރާމް މެދުވެރިކޮށް 200 އަށް ވުރެ ގިނަ ދަރިވަރުން ތަމްރީންކޮށްފައިވެއެވެ. މިއަދު ދަސްވެނިވީ 27 ކުދިންނެވެ.\nދިރާގުގެ ސީއީއޯ އަދި މެނޭޖިން ޑައިރެކްޓަރު އިސްމާއިލް ރަޝީދު ވިދާޅުވީ، އެޕްރެންޓިސްޝިޕް ޕްރޮގްރާމަކީ ދިރާގުގައި މަސައްކަތް ކުރާ ވަރަށް ގިނަ މުވައްޒަފުންގެ ވަރަށް ބުރަ މަސައްކަތެއް ކަމަށާއި އެ ޕްރޮގްރާމް ފުރިހަމައަށް އިންތިޒާމްކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ.\nދިރާގުގެ އެޕްރެންޓިސްޝިޕް ޕްރޮގްރާމް ނިންމި މީހަކަށް ސެޓްފިކެޓް ހަވާލު ކުރަނީ---- ވަގުތު އިމޭޖަސް: އިބްރާހިމް ޝާބިލް\nމި ފަހަރު އެޕްރެންޓިސްޝިޕް ޕްރޮގްރާމް ކުރިއަށް ގެންދިޔައީ ވަރަށް ޑިޖިޓަލްކޮށް ކަމަށް އިސްމާއިލް ވިދާޅުވިއެވެ.\n"އިންޓާނަލީ ހުރިހާ އެންމެންގެ ވެސް ޕެޝަން އެއް އެބައޮވޭ މި ޕްރޮގްރާމް ކާމިޔާބު ޕްރޮގްރާމަކަށް ހަދަން." އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.\nއެޕްރެންޓިސްޝިޕް ޕްރޮގްރާމް ނިންމި ދަރިވަރުންނަށް ސެޓްފިކެޓް ހަވާލުކޮށްދެއްވީ ހަޔާ އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓަރާއި ޔޫތް މިނިސްޓަރު އަހުމަދު މަހްލޫފެވެ.\nދިރާގުގެ އެޕްރެންޓިސްޝިޕް ޕްރޮގްރާމް ނިންމުމުގެ ރަސްމިއްޔާތު. ---- ވަގުތު އިމޭޖަސް: އިބްރާހިމް ޝާބިލް\nޒުވާނުންނަށް ޚާއްސަކޮށްގެން ކުރިއަށްގެންދާ އެޕްރެންޓިސްޝިޕް ޕްރޮގްރާމަކީ ރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏަކުން ހިންގަން ފެށި މި ފަދަ ފުރަތަމަ ޕްރޮގްރާމެވެ.\nމި ޕްރޮގްރާމަށް މީހުން ކަނޑައެޅީ ހާއްސަ އިންޓަވިއުއެއް ކުރުމަށް ފަހުއެވެ.\nދިރާގުގެ އެޕްރެންޓިސްޝިޕް ޕްރޮގްރާމުގައި، ވަޒީފާގެ މާހައުލަށް އަހުލުވެރި ކުރުމުގެ ގޮތުން ބައިވެރިންނަށް ހާއްސަ ޓްރެއިނިންތަކެއް ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ.\nމި ޕްރޮގްރާމްގެ ބައިވެރިންނަށް ދިރާގުގެ އެކި ދާއިރާތަކުގައި މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ފުރުސަތު ލިބެ އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި، ސޭލްސް އާއި މާކެޓިން، ޕްރޮކިއުމަންޓް އެންޑް ޕްރޮޕަޓީ މެނޭޖްމަންޓް، ހިއުމަން ރިސޯސަސް، ފައިނޭންސް، އިންފޮމޭޝަން ސިސްޓަމް، ނެޓްވޯކްސް އަދި ކަސްޓަމާ ސޮލިއުޝަންސް ހިމެނެއެވެ.\nމި ޕްރޮގްރާމްގައި ހިމެނޭ ކޯސްތަކާއި ޓްރެއިނިންތަކުގެ ތެރޭގައި ސޮފްޓް ސްކިލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ވެސް ހިމެނެއެވެ. އެގޮތުން، އެތިކްސް، ޓައިމް މެނޭޖްމަންޓް، ކޮމިއުނިކޭޝަން ސްކިލްސް އަދި ސީވީ ތައްޔާރު ކުރުމާއި އިންޓަވިއު ސްކިލްސް ފަދަ ކަންކަން ދަސްކޮށްދެއެވެ.\nމުއާސަލާތީ ހިދުމަތްދޭ އެންމެ ބޮޑު ކުންފުނި ދިރާގުން އެޕްރެންޓިސްޝިޕް ޕްރޮގްރާމް ބޭއްވީ 2009 ވަނަ އަހަރެވެ.\nފެބުރުއަރީ 17, 2020 15:56\nހަމައެއްކަމެއް ވެސް ނުވާނެ ކައުންސިލް އިންތިހާބަށް ގުބޯހެއް ދުން ހުޓާލާފަ ފިޔާގެ އަގުހެޔޮ ކުރިއްޔާ މާރަގަޅުވާނެ ގުބޯސަރުކާރު.\nދިރާގުން ރައްޔިތުން ދޮވެލި ނޫންތޯ؟\nފެބުރުއަރީ 17, 2020 21:29\nދިރާގުގެ ސީއީއޯ ބަދަލުކުރާކަށް ނުވޭތަ


Sihhee dhaairaage hidhumathuge eh aharu, hidhumaiythah tharahgee kurun avas kuran jehey\nއައިޖީއެމްއެޗް -- ފޮޓޯ:ރާއްޖެއެމްވީ\nމާލެއަކީ ރާއްޖޭގެ އާބާދީގެ ބޮޑު ބައެއް ދިރިއުޅެމުންދާ ތަނެކެވެ. އެހެންކަމުން މާލެ ވަނީ ބައިބޯވެގެން ތޮއްޖެހިފަ އެވެ. އެ ތޮއްޖެހުން އިތުރުވެގެންދަނީ އަސާސީ ހިދުމަތްތައް އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ނުލިބޭތީވެ އަތޮޅު ތެރޭގައި އުޅޭ މީހުން އެކި އެކި އަސާސީ ބޭނުންތައް ފުއްދުމަށް މާލެ އަންނަންޖެހޭތީ އެވެ. އަތޮޅު ތެރެއިން މާލެ އަންނަ ގިނަ މީހުންނަކީ ބޭސް ފަރުވާ ހޯދުމަށް އަންނަ މީހުންނެވެ.\nއަތޮޅުތެރެއިންނާއި މާލޭގައި ދިރިއުޅެމުންދާ ގިނަ މީހުން ބޭސް ފަރުވާ ހޯދުމަށް ދަނީ ސަރުކާރުގެ މައި ހޮސްޕިޓަަލަށެވެ. އެކަމުގެ ސަބަބުން އެތަން އޮންނަނީ އަބަދުވެސް ފުރިބާރުވެފަ އެވެ. ހާއްސަކޮށް ޗުއްޓީ ދުވަސްވަރު އެވެ. ތިން މަސް ވެގެންދާއިރުވެސް ރަނގަޅު ޑޮކްޓަރަކަށް އެޕޮއިންޓްމަންޓެއް ނުލިބެ އެވެ.\nއަތޮޅު ތެރޭގައި ދިރިއުޅޭ މީހަކު ބަނޑެއްގައި ރިއްސާލިޔަސް ހިދުމަތް ހޯދަން ދާންޖެހެނީ އަތޮޅުގެ ވެރިކަން ކުރާ ރަށެވެ. އެރަށަކަށް ދިއުމުން އަންގަނީ މާލެ ދިއުމަށެވެ. ލިބޭ އެއްޗަކުން ދެ ކޮޅު ނުޖެހިގެން އުޅޭއިރުވެސް، ދެން ޖެހެނީ އެތައް ހަރަދެއް ކޮށް މާލެ އަންނާށެވެ.\nސިއްހީ ދާއިރާ ހަރުދަނާކޮށް އާންމުންގެ ކަންބޮޑުވުންތަކަށް ހައްލެއް ހޯދުމަށްޓަކައި މިސަރުކާރުން ވަނީ ސިއްހީ ދާއިރާ ހަރުދަނާކުރުމަށް މެނިފެސްޓޯގައި މުހިއްމު ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ހިމަނާފަ އެވެ. އެގޮތުން އަންނަ އަހަރުގެ ބަޖެޓަށް ސިއްހީ ދާއިރާ ހަރުދަނާކުރުމަށް ބޮޑު އިސްކަމެއް ވަނި ދީފަ އެވެ. ސަރުކާރަށް މިއަދު އެއް އަހަރު ފުރޭއިރު ސިއްހީ ދާއިރާ އޮތް ގޮތް ބަލާލަންޖެހެ އެވެ.\nއަންނަ އަހަރުގެ ބަޖެޓުގައި ސިއްހީ ދާއިރާ ހަރުދަނާކުރުމަށް ބޮޑު އިސްކަމެއް:\nބޭސްފަރުވާހޯދުމަށް ކުރަންޖެހޭ ދަތުރު ހަރަދު ކުޑަކޮށް ރަށާ ވީހާވެސް ކައިރިން މަތީ ފެންވަރުގެ ސިއްހީ ހިދުމަތް ދިނުމަށްޓަކައި ރާއްޖޭގެ އެކި ސަރަޙައްދުތަކުގައި ފެންވަރު ރަނގަޅު ގިނަ ކަންކަމަށް ފަރުވާކުރެވޭ ސްޕެޝަލިސްޓުން ތިބޭ އަދި ޒަމާނީ ވަސީލަތްތައް ގާއިމްވެފައިވާ ހޮސްޕިޓަލްތައް ގާއިމްކުރުމަކީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހުގެ ވައުދުފުޅެކެވެ.\nއެގޮތުން މި ވައުދު ފުއްދުމަށް 2020 ވަނަ އަހަރަށް ލަފާކުރާ ދައުލަތުގެ ބަޖެޓް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅުއްވަމުން ފިނޭންސް މިނިސްޓަރު އަމީރު ވިދާޅުވީ ސިއްހީ ދާއިރާއަށް ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން މިހާތަނަށް ނުކުރާވަރުގެ ބޮޑު ހަރަދެއް 2020 ވަނަ އަހަރުގެ ބަޖެޓުން ކުރާނެ ކަމަށެވެ. އަދި ސިއްހީ ވަސީލަތްތައް ތަރައްގީކުރުމަށް މުޅި ރާއްޖޭގައި މަޝްރޫއުތައް ހިންގާނެ ކަމަށްވެސް ވިދާޅުވި އެވެ.\nރާއްޖޭގެ ފަސް ސަރަހައްދެއްގައި ޓާޝަރީ ހޮސްޕިޓަލް ގާއިމުކޮށް ތަރައްގީކުރުމަށް އަންނަ އަހަރުގެ ބަޖެޓުގައި ހިމަނާފައިވަނީ ކުޑަ އަދަދެއް ކަމަށްވާ 141 މިލިއަން ރުފިޔާ އެވެ.\n5 ޓާޝަރީ ހޮސްޕިޓަލް ތަރައްގީކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ރަށްތަކަކީ:-\n1) ހދ. ކުޅުދުއްފުށި\n2) ރ. އުގޫފާރު\n3) ލ. ގަން\n4) ގދ. ތިނަދޫ\n5) ސ. ހިތަދޫ\nފަސް ސަރަހައްދުގައި ޓާޝަރީ ހޮސްޕިޓަލް ތަރައްގީކުރުމުގެ މަސައްކަތާ އެކު ރާއްޖޭގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކުގެ އެކި ރަށްތަކަށް ސިއްހީ ވަސީލަތް ހޯދުމަށާއި، ފަންނީ މީހުން ތަމްރީން ކުރުމަށްވެސް އެކަށީގެންވާ އަދަދަކަށް ބަޖެޓުގައި ފައިސާ ހިމަނާފައިވެ އެވެ. މިމަސައްކަތާ އެކު ރަނގަޅު ފެންވަރުގެ ބޭސް ފަރުވާގެ ހިދުމަތް ރާއްޖޭގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކުން ފަސޭހަކަމާ އެކު ލިބިގެންދާނެ ކަމަށް ސަރުކާރުން އުއްމީދުކުރެ އެވެ.\nރާއްޖޭގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކުގައި ފަސް ޓާޝަރީ ހޮސްޕިޓަލް ހެދުމަށް ތައްޔާރުވަމުންދާއިރު އައްޑޫ ހިތަދޫގައި ނިމިދިޔަ ސަރުކާރުން ތަރައްގީކުރަން ފެށި ޓާޝަރީ ހޮސްޕިޓަލް ހުޅުވުމަށް މިހާރު ދަނީ ތައްޔާރުވަމުންނެވެ. މީގެއިތުރުން ރާއްޖޭގެ 22 ހެލްތު ސެންޓަރު އަޕްގުރޭޑްކުރުމުގެ މަސައްކަތްކަށް މިދިޔަ އެއް އަހަރުގެ ތެރޭގައި ވަނީ ފަށާފަ އެވެ.\nކޮންމެ ރަށެއްގައި އަބަދުވެސް ޑަކްޓަރެއް ހުންނާނެކަން ކަށަވަރު ކުރުމުގެ ވައުދު ފުއްދާފައިވާއިރު ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ސަރުކާރު ހޮސްޕިޓަލްތަކާއި ސިއްހީ މަރުކަޒުތައް އެއްވިޔުގަ އަކުން ގުޅާލައި، ހުރިހާ ލެބޯޓަރީތަކެއް ޑިޖިޓަލައިޒް ކުރުމަކީ ވެސް ސަރުކާރުގެ ވައުދެކެވެ.\nއެގޮތުން ވިސްނުމަކީ މޯބައިލް ލެބޯރެޓަރީގެ ހިދުމަށް 2020 ނިމޭއިރު މުޅި ރާއްޖޭގައި އެ މަޝްރޫއު ތަންފީޒު ކުރުން ކަމަށް ހެލްތު މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވި އެވެ. މީގެ ދަށުން ތަހުލީލުތައް ކުރަންޖެހޭ ސާމްޕަލް އެއް ރަށުން އަނެއް ރަށަށް ފަސޭހައިން ފޮނުވި، އެއް ދުވަހުން ނަތީޖާ ލިބޭނެ ނިޒާމެއް އިންތިޒާމުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ވަނީ ފަށާފަ އެވެ.\nމޯބައިލް ލެބޯރެޓަރީގެ ހިދުމަތް ލ. އަތޮޅުގެ ބައެއް ރަށްރަށުގައި ފަށާފައިވާއިރު އެހިދުމަތް ގާއިމްކޮށްފައިވަނީ ދަނބިދޫ އާއި މުންޑޫ އާއި މާމެންދޫ އަދި ކުނަހަންދޫ ގައެވެ.\nމިވަގުތު ރާއްޖޭގައި ސިއްހީ ހިދުމަތްދޭ 90 ރަށެއްގައި ލެބޯރެޓަރީގެ ހިދުމަތްދެ އެވެ. މިނިސްޓަރު އަމީނު ވިދާޅުވީ އަންނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ލެބޯޓަރީގެ ހިދުމަތުގެ އިތުރުން ރަށްރަށަށް ބޭނުންވާ ޑޮކްޓަރުންނާއި އެމްބިއުލަންސް ހަމަކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށް ގެންދާނެ ކަމަށެވެ. މުޅިން އާ އެންބިއުލާންސް 25 އަށް ވުރެ ގިނަ ރަށްތަކަށް ފޯރުކޮށްދީފައިވެސްވެ އެެވެ.\nބޮޑު ބައްޔެއް ވުމުން ބޭހަށް ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ދިޔުމުގެ ފުދުންތެރިކަމެއް ކޮންމެ މީހެއްގެ ކިބައިގައި ނުހުރެދާނެ އެވެ. އެކަމާ ގުޅިގެން ހުސްނުވާ އާސަންދައިގެ ނަމުގައި ހެލްތު އިންޝުއަރެންސް ސްކީމެއް ފެށި އެވެ.\n"ބޭސް ފަރުވާގެ ހުރިހާ ހަރަދެއް އާސަންދައިން ކަވަރު ކުރާނެ. އަދި ބަލިމީހާ އާއި އެހީތެރިޔާއަށް ދެކޮޅު ޓިކެޓު ވެސް ދޭނެ،" އާސަންދަ ކުންފުނީގެ މީޑިއާ އޮފިޝަލް އާޝިއާ ސޯލިހު މީގެ ކުރިން ސީންއެންއެމްއަށް ވިދާޅުވި އެވެ.\nއާސަންދައިގެ ހިދުމަތާއެކު އައިޑީކާޑު ދިއްކޮށްލައިގެން މިހާރު ހިލޭ ބޭސް ފަރުވާ ކުރެވެ އެވެ. އިތުރު ފަރުވާ ބޭނުންވާ މީހުންނަށް އިންޑިއާ އަދި ސްރީލަންކާގެ ހޮސްޕިޓަލުތަކުން ވެސް އާސަންދަ ލިބެ އެވެ. މިސްކީމު ވުޖޫދަށް އައުމާއެކު ބޭހަށް އެދި އާދޭސް ކުރަމުން، މުއްސަނދި މަހުޖަނުން ކައިރިއަށް ސިޓީ ހިފައިގެން ދާން ޖެހޭ ދިޔުން ނިމުމަކަށް އައެވެ. ނަމަވެސް އާއްމުންނަށް ސަލާން ޖަހަން ޖެހިފައި ވަނީ ބޭސް ފަރުވާއާ ގުޅުން ހުރި އެހެން ހަރަދުތައް ހަމަނުޖެހިގެންނެވެ.\nމިކަމާ ގުޅޭގޮތުން ނޭޝަނަލް ސޯޝަލް ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީ (އެންސްޕާ) އިން ބުނީ ބޮޑެތި ބަލިތަކަށް ރާއްޖެއިން ބޭރުން ބޭސް ފަރުވާ ހޯދާ ފަރާތްތަކުގެ ހުރިހާ ހަރަދެއް ދައުލަތުން ދޭނެ ނިޒާމެއް މިއަހަރު ނިމުމުގެ ކުރިން ގާއިމުކުރާނެ ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން މިވައުދު މިވަނީ ފުއްދުމުގެ މަގުމަތީގަ އެވެ.\n"ބޭސްފަރުވާ އަށް ވުރެ ބޮޑަށް އިތުރު ހަރަދުތައް މިސާލަކަށް ބޭރަށް ގޮސް ތިބޭ މުއްދަތުގެ ހުރުމާއި ކެއުމާއި އެ ނޫން ވެސް ހިދުމަތްތައް، ހޮސްޕިޓަލުން ލިބޭ ހިދުމަތްތަކުގެ ބޭރުން ހިނގާ ހަރަދުތައް ވެސް އެބަހުރި. އެ ހަރަދުތަކަކީ އާސަންދައިގަ ހިމެނޭ ހަރަދުތަކެއް ނޫން. އެފަދަ ކަންކަން ޕެކޭޖު ތެރޭގައި ހިމެނޭނެ ނިޒާމެއް ގާއިމްކުރުމުގެ މަސައްކަތް މިކުރަނީ،" އެންސްޕާގެ ސީއީއޯ އިސްމާއިލް އައްޒާމް ވަޖީހު ވިދާޅުވި އެވެ.\nބޭސް ފަރުވާ އަށް ރާއްޖެ އިން ބޭރަށް ދާއިރު ހަރަދުތައް ބޮޑުވެގެން ހަރަދުތައް ކުރަން ދަތިވާ ފަރާތްތަކަށް އިޖުތިމާއީ ރައްކާތެރިކަމުގެ ނިޒާމުގެ ދަށުން އެހީ ލިބޭނެ ގޮތް ހަމަޖައްސައި ރައްޔިތުން ސަލާން ޖަހަން ނުޖެހޭ ގޮތަކަށް ނިޒާމު ބަދަލުކުރާނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން ސަރުކާރަށް އެއް އަހަރުވީއިރު އެންސްޕާ އިން ވަނީ ދީފަ އެވެ.\nދިވެހި ބޭސްވެރިކަން އާލާކޮށް ކުރިއެރުވުން:\nދިވެހި ބޭސްވެރިކަމާއި އަލްޓަނޭޓިވް މެޑިސިން ކުރިއެރުވުމަށް މިދިޔަ އަހަރު ޑިސެންބަރު މަހު އެކަމަށް މަހާސިންތާއެއް ފެށި އެވެ.\nމިމަހާސިންތާގައި ރާއްޖޭގައި މަސައްކަތް ކުރާ ދިވެހި ބޭސްވެރިންނާއި އަލްޓަނޭޓިވް މެޑިސިން ދާއިރާގައި ހަރަކާތްތެރިވަމުން އަންނަ ފަރާތްތަކުގެ އިތުރުން މިކަމަށް ޝައުގުވެރިވާ އާންމު ފަރާތްތަކުން ވަނީ ބައިވެރިވެފަ އެވެ. އެގޮތުން އެ ދާއިރާތަކުން މިހާރު ހޯދިފައިވާ ހޯދުންތަކާއި އެކަންކަން ކުރިއެރުވުމުގައި ދިމާވެދާނެ ގޮންޖެހުންތަކަކީ ކޮބައިކަން ދެނެގަތުމަށް މަހާސިންތާގެ ބައިވެރިންނާ އެކު ވަނީ މަޝްވަރާކޮށްފަ އެވެ.\nދިވެހި ބޭސްވެރިކަމުގެ މަހާސިންތާ ފައްޓަވައިދެއްވަމުން ރައީސް ސޯލިހް ވިދާޅުވީ ދިވެހި ބޭސްވެރިކަމަކީ ރާއްޖޭގެ ސިއްހީ ދާއިރާގެ އެއްބައި ކަމަށެވެ. ރާއްޖޭގެ ކޮންމެ ރަށެއްގައި ސިއްހީ މަރުކަޒާއި އަތޮޅުތަކުގައި ހޮސްޕިޓަލްތައް ހުރި ނަމަވެސް ދިވެހި ބޭސްވެރިކަން ކުރާ މީހުން މަދު ނޫން ކަމަށް ރައީސް ވަނީ ވިދާޅުވެފަ އެވެ. އެގޮތުން ހަކީމީ ބޭސްވެރިކަމާއި، އެހެނިހެން ބައެއއް ބޭސްވެރިކަމުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ 80 ވަރަކަށް މީހުން ތިބިކަމަށް ރައީސް ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ. އަދި އެމީހުންނަކީ ޕްރޮފެޝަނަލް ބަޔަކަށް ހެދުމަށް މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަން ޖެހޭ ކަމަށްވެސް ވިދާޅުވި އެވެ.\nދިވެހި ބޭސްވެރިކަން އާލާކޮށް ކުރިއެރުވުމަށްޓަކައި ދިވެހި ބޭސްވެރިކަން ދަސްކޮށްދިނުމާ ފަރުވާ ދިނުމަށްޓަކައި ދިވެހި ބޭސްވެރިކަމުގެ އިންސްޓިޓިއުޓެއް ގާއިމްކުރުމަށް ވައުދުވި ނަމަވެސް މިއަދާ ހަމައަށް އަދި އިންސްޓިޓިއުޓެއް ގާއިމުކޮށްފައެއް ނުވެ އެވެ.\nރާއްޖޭގައި ލިބެން ހުންނަ ބޭހަކީ ފެންވަރު ރަނގަޅު ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގެ އިތުބާރު ލިބިފައިވާ ކުންފުނިތަކުން އުފައްދާ ބޭސް ކަމުގައި ހެދުމުގެ ގޮތުން ރާއްޖެ އެތެރެކުރާ ބޭސް މޮނިޓާކުރުން ހަރުދަނާކުރުމަކީ ވެސް ސަރުކާރުގެ ވައުދެކެވެ. ނަމަވެސް ބޭސް މޮނިޓާކުރާނެ ނިޒާމެއް އަދި އަދި ގާއިމްކޮށްފައެއް ނުވެ އެވެ.\nދުޅަހެޔޮ ސިއްހަތެއްގައި ދެމިހުރުމަށްޓަކައި ބަހައްޓަންވާނެ އާދަތަކާއި ބެހޭގޮތުން ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ރަށެއްގައި މައުލޫމާތާއި ހުނަރު ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ގޮތުން އެކިއެކި ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގުމަކީ ވެސް ސަރުކާރުގެ ވައުދެކެވެ. އެމަސައްކަތް ކުރަމުންދާ ކަން ފާހަގަކޮށްލެވެ އެވެ.\nސަރުކާރުގެ ވައުދެއް ކަމަށްވާ ރަށްރަށުން ތަމްރީންކުރެވޭ މީހުން އެރަށެއްގައި ނުވަތަ އެސަރަހައްދެއްގައި ތިބެގެން ވަޒީފާ އަދާކުރެވޭނެ ފުރުސަތު ފަހިކޮށްދިނުމުގެ މަސައްކަތްވެސް މިސަރުކާރުން ވަނީ ފަށާފަ އެވެ. ނަމަވެސް ގިނަ ރަށްރަށުގައި ޓެލެމެޑިސިން ތައާރަފްކޮށް އައިޓީ ކޮންސަލްޓޭޝަން ފުޅާކުރުމަށް ކުރި ވައުދު އަދި ފުއްދިފައެއް ނުވެ އެވެ.\nރައްޔިތުންގެ އުންމީދު ބޮޑު:\nގާތްގަނޑަކަށް އަތޮޅުތެރޭގައި 185 ރަށުގައި މީހުން ދިރިއުޅެމުންދާއިރު، އަތޮޅުތެރޭގައި ސިއްހީ ހިދުމަތް ރަނގަޅު ކުރުމަށް ސަރުކާރުން ރނގަޅު މަސައްކަތްތަކެއް ފަށާފައިވާ ކަން ރައްޔިތުން ގަބޫލުކުރެ އެވެ. ނަމަވެސް އަދިވެސް ބައެއް ރަށްރަށުގައި ހުރި ހޮސްޕިޓަލްތަކުގައި އަދި ސިއްހީ މަރުކަޒުތަކުގައި އެކަށީގެންވާ ފަރުވާ ދެވެން ނެތީމާ ހިދުމަތްތައް ރަނގަޅު ކުރުމަކީ ރައްޔިތުން އެދިއެދި ތިބި ކަމެކެވެ. ރައްޔިތުންގެ އުއްމީދަކީ ސިއްހީ ދާއިރާ ހަރުދަނާކޮށް ކުރިއެރުވުމަށް ރައީސް ވައުދުވެވަޑައިގެންނެވި ހުރިހާ ވައުދުތައް ފުރިހަމަކޮށްދިނުން ކަން ޔަގީނެ އެވެ. ސަރުކާރުގެ އެއް އަހަރު ނިމި ދެވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައިވެސް ސިއްހީ ދާއިރާއަށް ބޮޑު އިސްކަމެއް ދޭނެ ކަމަށް އުއްމީދުކުރެވެ އެވެ.


Mi aharuge lafaa akee halahka fathuruverin!\nރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމްގެ ރެކޯޑަކާއެކު މިދިއަ އަހަރު ރާއްޖެ އައި 1.5 މިލިއަން ވަނަ ފަތުރުވެރިޔާ، ރަޝިޔާގެ މަރީނާ ކަޒަކޯވާއަށް ވީއައިއޭއިން މަރުހަބާ ކިޔަނީ -- ފޮޓޯ: އަވަސް އާކައިވް\nމިއަހަރު ފެށުނީއްސުރެ، މުޅި ދުނިޔެ ކުރިމަތިލަމުން މިދާ ކޮވިޑް-19 ގެ ކާރިސާގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ އެއް ގައުމުން އަނެއް ގައުމަށް ދަތުރުފަތުރު ކުރުން މިވަނީ މުޅިން ހުއްޓިފަ އެވެ. ފުރަބަންދުގައި އެތައްދުވަހެއް ހޭދަ ކުރުމަށް ފަހު، ބައެއް ގައުމުތަކުގެ އެތެރޭގެ ދަތުރުފަތުރު ކުރުމުގެ ހުއްދަ، މިވަގުތު ދީފައިވީ ނަމަވެސް އަނެއްބައި ގައުމުތަށް އަދިވެސް ވަނީ ފުރަބަންދުގަ އެވެ.\nމި ބަލި އެންމެ ފުރަތަމަ ފެނުނު ގައުމު ކަމަށްވާ ޗައިނާއިން ދާދި އަވަހަށް ބަލި ކޮންޓްރޯލް ކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް އިންޑިޔާއާއި އެމެރިކާފަދަ ބޮޑެތި ގައުމުތަކުގައި ބަލި ފެތުރުން މަޑުޖެހުމެއް ނެތި ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ. މިއީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ އާބާދީ ބޮޑެތި ގައުމުތަކެވެ. އަދި އެންމެ ވަރުގަދަ އިގްތިސާދުތައް ވެސް މެއެވެ. ޔޫރަޕުގައި ބަލި ފެތުރުން ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ބަޑުޖެހިފައިވީ ނަމަވެސް، ބަލި ކޮންޓްރޯލް ކުރެވިއްޖެ ކަމަކަށް ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތާބެހޭ ޖަމްއިއްޔާއިން ގަބޫލެއް ނުކުރެ އެވެ.\nމިދިޔަބުރާސްފަތި ދުވަހު އެކަނިވެސް އެއްލައްކަ ފަންސާސްހާސް މީހުންނަށް މި ބަލިޖެފައި ވާތީ އެވެ. އަދި އެއީ މި ބަލި ފެށުނީއްސުރެ އެއްދުވަހެއްގައި އެންމެ ގިނަ މީހުންނަށް މި ބަލި ޖެހުނު ދުވަސްވެސް މެއެވެ.\nއެހެންކަމުން، ޓޫރިޒަމަށް ބަރޯސާވާން ޖެހިފައިވާ ދުނިޔޭގެ ބައެއް ގައުމުތަކުގެ ބޯޑަރު ހުޅުވާލި ނަމަވެސް، އާއްމު ގޮތެއްގައި ގައުމުން ބޭރަށް ދަތުރުފަތުރު ކުރެވޭނެ ޙާލަތަކަށް ދުނިޔެ ރުޖޫއަވާން އަދި މަސްތަކެއް ނަގާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.\nދުނިޔޭގެ ބޮޑެތި ގިނަ އެއާލައިންތަކަށް މާލީ ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކާ ކުރިމަތިވެފައިވުމާއި، ނިއު ނޯމަލްގައި ދަތުރުފަތުރު ކުރުމާ ގުޅުންހުރި އެކިއެކި އުސޫލުތަށް މުޅިން ކަނޑައެޅި ފައިނަލްވެފައި ނުވުމާއި ވެސް އެކީގަ އެވެ. މިކަންކަމާއި ގުޅިގެން އެއާލައިންތަކުން ވިއްކާ ޓިކެޓްގެ އަގު އުފުލޭނެ ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ.\nރާއްޖޭއަށް އެންމެ ގިނައިން ފަތުރުވެރިން އަންނަ ގައުމުތަކުގައި، މި ކާރިސާއާއި ގުޅިގެން ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ފުރަބަންދުގައި ތިބެންޖެހިފައި ވުމުން އެތަކެއް ބައެއްގެ އާމްދަނީ މެދުކެނޑި އަދި އެތައް ބައެއްގެ ވަޒީފާ ވަނީ ގެއްލިފަ އެވެ. ހާއްސަކޮށް މެދުފަންތީގެ އާމްދަނީ ލިބޭ އެތައްބަޔަކު މިވަގުތު ތިބީ ދަތުރުފަތުރުގެ ކަންކަމަށް ވުރެ ޒަރޫރީ ކަންކަން ފުއްދުމަށް ބޭނުންވެފަ އެވެ.\nރާއްޖެފަދަ މަންޒިލެއްގައި ޗުއްޓިއެއް ހޭދަކޮށްލަން ބޭނުން ވެދާނެ "އަޕަމިޑްލް" ކްލާސް ސެގްމެންޓްގެ މީހުންނަށް އަގު ހެޔޮ އެހެން ޗޮއިސްތައް އެބަހުއްޓެވެ. "އެލީޓް" ސެގްމެންޓްގެ ފަތުރުވެރިން އެބަޔަކު ބޭނުންވާ މަންޒިލިކަށް ދަތުރުކު ރުމަކަށް ބޭނުން ފެންވަރެއްގެ ޗުއްޓީއެއް ހޭދަ ކުރުމަކަށް މާ ބޮޑު ހުރަހެއް ނެތެވެ.\nނަމަވެސް އެލީޓް ސެގްމެންޓަކީ އަޕަމިޑްލް ސެގްމެންޓާ ބަލާއިރި ސައިޒްގެ ގޮތުން ކުޑަ ސެގްމެންޓެކެވެ. މިދެ ސެގްމެންޓުން ވެސް ބޭނުންވާ އަދަދަށް ފަތުރުވެރިން ރާއްޖެ އިހުތިޔާރުކޮށް ޒިޔާރަތްކުރުން ބިނާ ވާނީ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ކުރާ އިޝްތިހާރާއި ޕޮރަމޯޝަން ތަކުގެ ކާމިޔާބު ކަމުގެ މައްޗަށެވެ. ރާއްޖެއިން ކުރާ ޑެސްޓިނޭޝަން މާކެޓިން އާއި، ޕްރޮޑަކްޓް މާކެޓިން ކެމްޕެއިންތަކުގެ އިފެކްޓިވް ކަމުގެ މައްޗަށެވެ.\nއަލުން ހުޅުވާލާއިރު ރާއްޖެއަށް އެ ގައުމަކުން އެންމެ ގިނަ ފަތުރުވެރިން މިހާތަނަށް ޒިޔާރަތް ކުރަމުން އައި، އަދި ދުނިޔޭގެ އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ގައުމު ކަމަށްވާ ޗައިނާގެ ފަތުރުވެރިން އަންނާނެ ނިސްބަތް ބިނާ ވާނީ، ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި އޮންނަ ގުޅުމުގެ ދުޅަހެޔޮކަމުގެ މައްޗަށް ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ.\nދެވަނަޔަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު އަދި ރާއްޖެއާ އެންމެ ކައިރި ގައުމު ކަމަށްވާ އިންޑިޔާއިން، އެ ގައުމުން ބޭރަށް ދަތުރުފަތުރު ކުރަން ފެށޭނެ ކަމަށް މިވަގުތު ބެލެވެނީ އަދި ދެތިން މަސް ފަހުންނެވެ.\nޔޫރަޕުން ބޭރަށް ދަތުރު ފަތުރުކުރުން ދާދި އަވަހަށް ފެށިދާނެ ކަމަށް ބެލެވުނަސް ރާއްޖެ ހުޅުވާލާ ދުވަހަކާއި، ރާއްޖޭގެ ނިއުނޯމަލް ގައިޑްލައިންތައް ފައިނަލްވެފައި އަދިވެސް ނުވެއެވެ. ރިސޯޓްތަކުން އަމަލު ކުރަންޖެހޭ މިންގަޑުތަކަށް ރިސޯޓްތައް ތައްޔާރުވާން ވެސް ދުވަސްކޮޅެއް ނަގާނެ ކަމަށް ބެލެވޭ އިރު ނިއުނޯމަލްގައި ރިސޯޓްތައް އޮޕަރޭޓް ކުރެވޭނީ އެ ރިސޯޓެއްގެ 30 ޕަސެންޓް ކަމަށް ވެސް ބެލެވެ އެވެ.\nފަތުރުވެރިކަމުގެ ތަފާސްހިސާބުތައް ދައްކާގޮތުން މިދިޔަ އަހަރު ރާއްޖެ ޒިޔާރަތްކުރީ 1.7 މިލިޔަން ފަތުރުވެރިންނެވެ. މިދިޔަ އަހަރު ރައްޖޭގެ އެވްރެޖް އޮކިއުޕަންސީހުރީ 62 ޕަސެންޓްގަ އެވެ. އެހެން ކަމުން މިހާރުގެ ހާލަތަށް ބަލާ މި އަހަރު ނިމޭއިރު ރާއްޖޭގެ އެވްރެޖް އޮކުޕަންސީ ހުންނާނެ ކަމށް ބެލެވެނީ 25 ޕަސެންޓްގަ އެވެ. އެހެން ކަމުން، މި ހުރިހާ ސަބަބުތަކާހުރެ މިއަހަރު ރާއްޖެއައް ޒިޔާރަތް ކުރާނެ ކަމަށް ބެވެނީ 600،000 ފަތުރުވެރިންނާ ކައިރި ކުރާ އަދަދެކެވެ.\nއެކަމަކު މުޅި އިންޑަސްޓްރީ ގުޅިގެން ރަނގަޅު "ސްޓެރެޓެޖިކް" ވިސްނުންތަކަކާއެކު އެކަށީގެންވާ ރަނގަޅު މަސަތްކަތްތަކެއް ކުރެވިއްޖެނަމަ، މި އަދަދު އިތުރުވެދާނެ ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ. އަދި އެއީ ކޮވިޑް-19 އިގެ ބަލިމަޑުކަން އިތުރަށް ގޯސް ނުވާނަމަ އެވެ. އެގޮތުން ވަގުތާއި ހާލަތާއިގުޅޭ ރަނގަޅު ކޮންޓެންޓް އެކުލެވޭ ވަރުގަދަ ޑެސްޓިނޭޝަން މާކެޓިން ކެންޕޭންތަކެއް، ހުރިހާ މޭޖާ މާކެޓްތަކުގައި ކުރެވެންޖެހެ އެވެ. ހަމައެއާއެކު ޕްރޮޑަކްޓް ތަކުން ޓާގެޓެޑް، ފޯކަސް ކެމްޕެއިންތަކެއް ކުރަން ޖެހެ އެވެ.\nއޮޕަރޭޝަނަށް ގެނެވޭ ރިސޯޓްތަކުގެ ސޭލްސް ޓީމުތަކުން ތަފާތު ސްޓްރޭޓެޖިކް ސްކީމްތަކެއް ތައާރަފު ކުރަންޖެހެ އެވެ. ރާއްޖޭގެ ވާދަވެރި ގައުތަކުން، އެ ގައުމުތަކުގެ ޕްރޮޑަކްޓްތަކުގެ އަގު ހެޔޮކޮށް މާކެޓް ޝެއާ އިތުރު ކޮށްފާނެތީ އާއި، ރިސޯޓްތައް އޮޕަރޭޝަނަލް ހާލަތުގައި ހިންގާތީ މާލީގޮތުން ލިބިދާނެ ގެއްލުން ވީހާވެސް ކުޑަކުރުމުގެ ބޭނުމުގައި ވެސް މެއެވެ.\nދެވައްތަރެއްގެ "އަޕްގްރޭޑް" އޮފާތަކެއް ތައާރަފު ކުރެވިދާނެ ކަމަށް ދެކެމެވެ. މިގޮތުން އެ ރިސޯޓެއްގެ އެންމެ އާދައިގެ ރޫމް ކެޓެގަރީގެ ރޫމް ގަންނަ ފަތުރުވެރިޔާއަށް އެވަގުތަކު ލިބެން ހުންނަ އެއައްވުރެ މަތީ ކެޓެގަރީގެ ރޫމަކަށް "ހިލޭ" އަޕްގްރޭޑް ކުރެވިދާނެ އެވެ. މިގޮތުން ފަތުރުވެރިޔާއަށް އޭނަ ހޭދަކުރާ ފައިސާއަށް ވުރެ ބޮޑު ފައިދާއެއް ލިބި ދެވޭނެ އެވެ. އެ ފަތުރުވެރިޔާ ހިތްހަމަޖެހިއްޖެނަމަ އޭނާގެ އުފާވެރިކަން އެހެން ފަރާތްތަކާ އޭނާ ހިއްސާ ކުރާނެ އެވެ. އެގޮތުން މާކެޓިން ވެލިއުއެއް އެޕޮރޮޕަޓީއަކަށް ލިބިގެންދާނެ އެވެ.\nއަދި، ރިސޯޓުގެ އެންމެ އާދައިގެ ކޮޓަރި ވިއްކާ އަގުގެ 50 ޕަސެންޓާ ހަމައަށް ނުވަތަ އެ ރިސޯޓެއްގެ މެނޭޖްމަންޓުން ނިންމާ މިންވަރަކަށް އަގު ކުޑަކޮށް ވިއްކުމަށް "ފްލޭޝް ސޭލް" އެޅުވިދާނެ އެވެ. އާއްމު ގޮތެއްގައި ފްލޭޝް ސޭލްސް އަޅުވަނީ ވަކި މުއްދަތެއްގެ ކުރިން ވިއްކާ ގޮތަށާއި، އެންމެ ފަހުވަގުތު ވިއްކާ ސޭލްސްގެ ގޮތުގަ އެވެ. ލާސްޓް މިނިޓް ސޭލްސްގެ ގޮތުގަ އެވެ.\nއެއާ ހިލާފަށް، މި ހާއްސަ ހާލަތަށް އަމާޒުކޮށް "އޮކްޝަން ސޭލްސް" ވެސް ތައާރަފު ކުރެވިދާނެ އެވެ. މިގޮތުން އޮކްޝަން ފެއްޓޭ އެންމެ ކުޑައަގު ކަނޑައެޅުމައް ފަހު ކަނޑައެޅިފައިވާ އެންމެ ފަހު ވަގުތާ ހަމައައް އެންމެ މަތީ އަގެއް ހުށަހަޅާފައިވާ ފަރާތަކަށް، ކަނޑައެޅިފައިވާ އުސޫލުގެ ތެރެއިން ރޫމް ވިއްކާލެވޭނެ އެވެ. އަދި މިނޫނަސް، ކަސްޓަމަރުންގެ ޝައުގާއި ބައިވެރިވުން އިތުރުވާނެ ގޮތްގޮތަށް ވިސްނައިގެން އޮކްޝަން ސޭލްސް ތަޢާރަފު ކުރެވިދާނެ އެވެ.\nމިފަދަ ގޮތްގޮތަށް ތަފާތު އޮފާތަށް ތައާރަފް ކުރާއިރު އެޕްރޮޕަޓީއެއްގެ އަމިއްލަ ވެބްސައިޓް ބޭނުން ކޮށްގެން ކުރުން މުހިންމެވެ. ޓްރެވަލް އޭޖެންޓުންނަށް އެވަރަށް ފްލެކްސިބިލިޓީ ނޯންނާނެތީ އެވެ. އަދި މިކަމަކީ ހާއްސަަ ހާލަތްތަކުގައި ކުރެވޭ ކަމަކަށް ވުމުން ފޯކާސްޓް ކުރެވޭ އޮކިއުޕަންސީ އާއި އެއިން ޖެނެރޭޓްކުރެވޭނެ ރެވެނިއުއާއި އޮޕަރޭޝަނަށް ހިނގާނެ ހަރަދަށް ބަލާ ވަގުތުން ނިންމަން ޖެހޭ ނިންމުންތަކެއް މިކަމުގައި ހިމެނޭތީ ވެސް މެއެވެ.\nމިފަދަ އޮޕްޝަނެއްގެ ބޭނުމަކީ ފައިދާ ނުވާނެކަން ކަށަވަރުވާ ޙާލަތްތަކުގައި، ނުވަތަ މުދަލަށްވުރެ ގަންނަ މީހުން ބޮޑުތަނުން މަދު ހާލަތްތަކުގައި، އަދި ބޮޑު އަދަދެއްގެ އިންވެންޓްރީއެއް ގެންގުޅޭ ފަރާތްތަކުގެ ޚަރަދު ކުޑަކުރެވެންހުރި ހުރިހާ ގޮތަކުން އެ ހަރަދުތައް ކުޑަކުރުން ކަމުގައި ވާތީ ވެސް މެއެވެ. ކުރަންޖެހޭ ހަރަދު އެއްކޮށް ނުލިބުނު ކަމުގައި ވިޔަސް، ވެރިފަރާތުގެ ޖީބުން ކޮންމެހެން ކުރަން ޖެހޭނެ ހަރަދުގެ މިންވަރު ކުޑަ ކުރުމަށް ކުރެވޭ ކަމަކައް ވާތީ ވެސް މެއެވެ.\nވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓް ޓޫރިސްޓް އެރައިވަލް ދިވެހި ރާއްޖެ އަލުން ހުޅުވާލުން + ނިއު ނޯމަލް


Copa America:Varugadha Uruguay ge mahcchah kuri hoadhai Argentina ah furathama molhu - One Online\nރޭގެ މެޗުގެ ތަރި މެސީ --- ފޮޓޯ/ އޭޕީ\nކޮޕާ އެމެރިކާ: ވަރުގަދަ އުރުގުއޭގެ މައްޗަށް ކުރި ހޯދައި އާޖެންޓީނާ އަށް ފުރަތަމަ މޮޅު\nވަރުގަދަ އުރުގުއޭގެ މައްޗަށް ކުރި ހޯދައި އާޖެންޓީނާއިން ކޮޕާ އެމެރިކާގައި ފުރަތަމަ މޮޅު ހޯދައިފިއެވެ.\nއާޖެންޓީނާއިން ރޭ ކުޅުނު މެޗުގައި އުރުގުއޭ ބަލިކުރީ 1-0 ގެ ނަތީޖާއަކުންނެވެ. މެޗުގެ ހަމައެކަނި ގޯލް އާޖެންޓީނާއަށް ޖަހައިދިނީ ގުއިޑޯ ރޮޑްރިގޭޒްއެވެ. އޭނާއަށް ފުރުސަތު ތަނަވަސް ކޮށްދިނީ މެޗުގެ މޮޅު ކުޅުންތެރިޔާގެ މަގާމު ހޯދި ކެޕްޓަން ލިއޮނަލް މެސީއެވެ.\nރޭގެ މެޗަކީ އާޖެންޓީނާގެ މިޑްފީލްޑަރު ގުއިޑޯއަށް 2019 ވަނަ އަހަރަށްފަހު ފުރަތަމަ 11 ގައި ހިމެނުނު ފުރަތަމަ މެޗެވެ. ރެއާލް ބެޓިސްއަށް ކުޅެމުން އަންނަ ގުއިޑޯއަށް މެޗުގައި ފުރުސަތު ދިނުން ވީ ގިނަ ބައެއްގެ ސަމާލުކަން ހުއްޓުނު ކަމަކަށްވެސް މެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް މެސީއާއެކު ރަނގަޅު ޕާޓްނާޝިޕެއްގައި އޭނާ މެޗުގައި ކުޅެފައިވެއެވެ.\nރޭގެ މެޗަށް އުރުގުއޭއިން ނުކުތީ ސަސްޕެންޝަންގައި ދެ މެޗު ގެއްލުނު އެޑިސަން ކަވާނީގެ އެނބުރި އައުމާ އެކުގައެވެ. އުރުގުއޭ އަށް މެޗުގައި އެންމެ ރަނގަޅަށް ކުޅުނީވެސް ކަވާނީއެވެ. ހާއްސަކޮށް މެޗުގެ 26 ވަނަ މިނެޓުގައި ކަވާނީގެ ނުރައްކާ ފެނުނެވެ. އޭރިއާ ތެރެއިން އޭނާ ވައްޓާލުމާއެކު އުރުގުއޭއިން ވަރަށް ބޮޑަށް ޕެނަލްޓީއަކަށް ޝަކުވާ ކުރިއެވެ.\nއުރުގުއޭގެ މައްޗަށް ކޮންޓްރޯލް ހޯދުމުގައި މެސީގެ ދައުރު ބޮޑެވެ. ހާއްސަކޮށް ފައިނަލް ތާޑުގައި މެސީ ވަނީ ގިނަ ޕާސްތަކެއް ޖަހައި، ރަނގަޅު ޑްރިބަލްތަކެއްވެސް ކޮށްފައެވެ. މެސީ ހިފެހެއްޓުމަށް އުރުގުއޭގެ ދޭއް ނޫނީ ތިން ޑިފެންޑަރުން ގިނަ ފަހަރަށް ގާތް ކުރަން ޖެހެއެވެ.\nމޮޅާއެކު އާޖެންޓީނާއިން ވަނީ ބަލި ނުވެ 15 މެޗުގެ ސިލްސިލާއެއް ދަމަހައްޓާފައެވެ. އެންމެފަހުން އާޖެންޓީނާ ބަލިވެފައި ވަނީ 2019 ވަނަ އަހަރުގެ ކޮޕާ އެމެރިކާ ސެމީ ފައިނަލްގައެވެ. ގްރޫޕްގެ އެއްވަނަ މަގާމަށް އާޖެންޓީނާ ޖެހިލާފައިވަނީ ޗިލީއާ އެއްވަރަށް ޕޮއިންޓް ހޯދައިގެންނެވެ. ދެޓީމަށްވެސް ދެ މެޗުން ހަތަރު ޕޮއިންޓް ލިބިފައިވެއެވެ.\nމުބާރާތުގައި ޖުމުލަ 10 ޓީމަކުން ވާދަކުރާއިރު ގްރޫޕް ސްޓޭޖު ކުޅޭނީ ދެ ގްރޫޕަކަށް ބަހާލައިގެންނެވެ. ކޮންމެ ގްރޫޕަކުންވެސް ކުއާޓާއަށް ދާނީ ހަތަރު ޓީމެވެ. އާޖެންޓީނާއެކު އެ ގްރޫޕްގައި ހިމެނެނީ ޗިލީއާއި ޕެރަގުއޭ، ބޮލީވިއާގެ އިތުރުން އުރުގުއޭއެވެ.


ރާއްޖޭގެ ކޮންމެ 10 އަންހެނަކުން އެކަކު ވަނީ ހިތާނުކޮށްފައި: ޔުނިސެފް – Dhen.mv\nރާއްޖޭގެ ކޮންމެ 10 އަންހެނަކުން އެކަކު ވަނީ ހިތާނުކޮށްފައި: ޔުނިސެފް\nރާއްޖޭގެ ކޮންމެ 10 އަންހެނަކުން އެކަކު ހިތާނުކޮށްފައިވާ ކަމަށް، ޔުނިސެފުން ކުރި ދިރާސާއަކުން ދައްކައިފި އެވެ.\nއެ ޖަމިއްޔާ އިން އިއްޔެ އާއްމުކުރި ދިރާސާގައި ރިޕޯޓުގައި ބުނެފައި ވަނީ ރާއްޖޭގެ އެންމެ ގިނައިން ހިތާނުކޮށްފައިތިބީ މިހާރު އުމުރުން 45 - 49 އަހަރުވެފައި ތިބި އަންހެނުން ކަމަށެވެެ. އެ އުމުރުގެ 38 ޕަސެންޓް އަންހެނުން ހިތާނުކޮށްފައިވާކަމަށް ތަފާސް ހިސާބުތަކުން ދައްކާއިރު ފަހުގެ ޖީލްތަކުގައި ހިތާނުކުރުން އެއްކޮށްކަހަލަ ގޮތަކަށް ހުއްޓިފައިވާކަމަށްވެސް ބުނެފައިވެއެވެެ.\nއެހެންވެ، މިއީ ކުރިން ރާއްޖޭގައި އާއްމު އަދި މިހާރު މަދުވެފައިވާ ސަގާފަތެއްކަން އެނގެ އެވެ.\nއާބާދީ އާއި ސިއްހަތާ ގުޅޭގޮތުން މީގެ ކުރިން ރާއްޖޭގައި ހަދާފައިވާ ގިނަ ދިރާސާތަކުން ހޯދާފައިވާ މައުލޫމާތުތަަކަށް ބަލައި ޔުނިސެފުން ތައްޔާރުކުރި ރިޕޯޓުގައި ބުނާގޮތުން ހިތާނުކުރި ގިނަ މީހުން އެކަންކޮށްފައިވަނީ އެ މީހުންގެ އުމުރުން ފަސް އަހަރު ނުފުރެނީހެވެ. އެކަމަކު ބައެއް މީހުން، އުމުރުން 5-9 އަހަރާ ދެމެދު ހިތާނުކޮށްފައިވާކަމަށް އެ ދިރާސާ އިން ދައްކަ އެވެ.\nހިތާނުކޮށްފައިވާ، އުމުރުން 15-24 އަހަރާ ދެމެދުގެ ޒުވާނުންގެ އުމުރުފުރާއަށް ބަލާއިރު، ދެބައިކުޅަ އެއްބަޔަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ހިތާނުކޮށްފައިވަނީ ޑޮކްޓަރެއް ނުވަތަ ނަރުހެއް ލައްވަ އެވެ. އެކަމަކު ދިވެހި ބޭސްވެރިން ލައްވައި ވެސް އެކަން ކުރި މީހުން ގިނަ އެވެ.\nއެންމެ ގިނައިން ހިތާނުކޮށްފައިވަނީ މާލެ ސަރަހައްދާއި ދެކުނުގެ އަތޮޅުތަކުގައި ކަމަށް ދިރާސާގައި ބުނެފައިވެއެެވެ.\nއެ ދިރާސާގައި ބައިވެރިވި އުމުރުން 15 އަހަރާއި 49 އަހަރުގެ މީހުންގެ ތެރެއިން އަންހެނުން ހިތާނުކުރުމަކީ ދީނީކަމެކަމަށް ދެކެނީ އެންމެ 10 ޕަސެންޓް މީހުންކަމަށް ބުނެފައިވެއެެވެ.\nއަންހެން ކުދިން ހިތާނުކުރުމުގެ ސަގާފަތާ ގުޅޭގޮތުން އަންހެނުންނާއި ޒުވާން ކުދިން ދެކޭ ގޮތާ މެދު އެ ދިރާސާގައި ބަލާފައި ވާއިރު، އުމުރުން 15-49 އަހަރާ ދެމެދުގެ އަންހެނުންގެ ތެރެއިން 66 ޕަސެންޓް ގަބޫލު ކުރަނީ އެއީ ހުއްޓުވަން ޖެހޭ ކަމެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ.\nއަންހެން ކުދިން ހިތާނުކުރަން ޖެހޭނެ ކަމަށް ގަބޫލުކުރާ މީހުންގެ ތެރެއިން މި އުމުރުފުރާގެ އެންމެ ދޮށީ މީހުންނެވެ. އަދި އޭގެ ތެރެއިން ގިނަ މީހުންނަކީ ތައުލީމީ ފެންވަރު ދަށް މީހުން ކަމަށް ދިރާސާގައި ބުނެފައި ވެ އެވެ.\nދާދިފަހުން އަންހެނުން ހިތާނުކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން އެޗްޕީއޭއިން އިސްލާމިކް މިނިސްޓްރީގެ ލަފަޔަކަށް އެދުނު މައްސަލައެއްވެސް ފެންމަތިވެއެެވެ. ނަމަވެސް ފަހުން ހެލްތު މިނިސްޓްރީން ވަނީ އެއީ ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތެއް ނޫން ކަމަށް ބުނެ އިސްލާމިކް މިނިސްޓްރީއަށް ފޮނުވި ސިޓީވެސް ބާތިލްކޮށްފައެެވެ.