SunOnline: Uhudh Hanguraama - 4\nއުޙުދު ހަނގުރާމަ - 4\n12 މަސް3ހަފްތާ ކުރިން - 27 ޖުލައި 2017 0\nއެދެވަންހައިގެ މީހުންވެސް ވަކިވެގެންދާ ވާހަކަ ދައްކާންފެށިއެވެ. ކައުސާހިބާއަށް އެޚަބަރު ލިބިވަޑައިގެންނެވުމުން ހަމަ އެވަގުތު އެބައިމީހުންގެ ތެރެއަށް ވަޑައިގެން ނަސޭޙަތްޕުޅުދެއްވިއެވެ. ވިސްނައިދެއްވިއެވެ. އެދެވަންހައިގެ މީހުން އެ ނަސޭހަތްޕުޅު ޤަބޫލުކުރިއެވެ. ޢަސްކަރީ ގޮތުން ބަލާއިރު އެއީ އިންތިހާ ދަރަޖައިގެ ނާޒުކު މަރްޙަލާއެކެވެ. ނުރައްކާތެރި ވަގުތެކެވެ. ކައުސާހިބާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ މިސާލެއްނެތްފަދަ ކުޅަދާނަފުޅުކަމުން އެކަން ރީތިކޮށް ހަމަޖައްސައިލެއްވިއެވެ. މިޙާދިޘާގެ އަހަންމިއްޔަތާއި އާދަޔާޚިލާފުކަން ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ އަންނަނިވި އާޔަތުންވެސް ބަޔާންވެ އެނގެއެވެ.\n"(އެއީ،) ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ދެބަޔަކު ފިނޑިވެ ހިތްވަރު އެލުނުހިނދެވެ. ﷲ އީ އެ ދެބައިމީހުން ރައްކާތެރިކުރައްވައި ނަޞްރުދެއްވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ. ހަމައެކަނި ﷲ އަށް މުއުމިނުން ވަކީލުކުރާހުށިކަމެވެ." (އާލުޢިމްރާން :122)\nމިހައިތަނަށް ކަންތައް ދިޔައިރު މަސްރަޙު އޮތީ ވަރަށް ނުސިޔާނުކޮށެވެ. އެންމެ ކުރީއްސުރެވެސް ދުޝްމިނުންގެ އަދަދާ އަޅައިބަލާއިރު މުސްލިމުންގެ ޢަދަދު ދެގުނަ މަދެވެ. މުނާފިޤުން ވަކިވުމުން އެ އަދަދުވަނީ ހަތަރުބައިކުޅަ އެއްބަޔަށްވުރެވެސް ދަށްވެފައެވެ. ހަތިޔާރާއި ކާބޯތަކެތި ނިސްބަތުން މާބޮޑަށްވެސް ސަހަލެވެ. ޔަހޫދީންނާއި، މުނާފިޤުން އިތުރަށް ޣަދަރުވެރިވެ މަދީނާގެ ތެރޭގައި ބަޣާވަތުގެ ޢަމަލުތަކެއް ހިންގުމުގެ އެކަށޭނަކަން ވަރަށް ބޮޑަށް އޮތެވެ. މިހުރިހާ ކަމެއް މިހެން ހުރުމާއެކުވެސް މުސްލިމުންގެ ޤާއިދުގެ ހިތްޕުޅުގައި ބިރުފުޅެއް ނުވަތަ ޖެހިލުންވެވަޑައިގަތުމުގެ ކުޑަވެސް އަސަރެއްނެތެވެ. އެމާތް ސާހިބާގެ ހިތްވަރުފުޅާއި، އަޒުމުފުޅު އިންތިހާއަށް ވަރުގަދައެވެ. ސާބިތުކަމަކަށް ރެވިއޮއްޓަރެއްގެ މިންވަރުގެވެސް ފަރަޤެއް ނާދެއެވެ. ވަރުގަދަ ޔަޤީންކަމަކާއެކު އިސްލާމީ ލަޝްކަރަށް ކުރިޔަށްދާން އަމުރުކުރެއްވިއެވެ. ދުޝްމިނުންގެ ލަޝްކަރާ ތަންކޮޅެއް ފޭއިން މައިދާނަށް ވަޑައިގެންނެވުމަށްޓަކައި އަބޫޚައިޘަމާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު އާރުކާޓީއަކަށް ހަމަޖެއްސެވިއެވެ.\nކުރިންވެސް ދެންނެވިފަދައިން ޤުރައިޝުންގެ ލަޝްކަރުވަނީ މާކުރިން އުޙުދަށް ގޮސްފައެވެ. އަބޫސުފްޔާނުވަނީ އޭނާ ބޭނުންފުޅުވާގޮތަށް މައިދާން ޚިޔާރުކުރައްވައިފައެވެ. އޭނާ ހަނގުރާމައިގެ މައިދާން ރޭއްވެވިގޮތާއި އަސްކަރީ ޙަރަކާތްތައް ހިންގެވި ގޮތުން އެނގެނީ އޭނާގެ ރޭއްވެވުމަކީ މުސްލިމުންގެ ލަޝްކަރުގެ ފަހަތުގައި ހުރި ފަރުބަދަތަކަށް ވެރިވެވަޑައިގެން ކުރިމަތިންނާއި ފަހަތުން މުސްލިމުން ވަށައިލައްވައިގެން ހަމަލާދެއްވުންކަމެވެ. މުސްލިމުންގެ ލަޝްކަރު ކަފާސްކޮށްލެއްވުމަށްފަހު މަދީނާވެސް ސުންނާފަތިކޮށްލެއްވުންކަމެވެ. ޤުރައިޝުންގެ ލަޝްކަރުގެ ކަނާތްފަރާތުގެ ކޮމާންޑަރަކަށް އޭނާ ހަމަޖެއްސެވީ ޚާލިދުބުނުލް ވަލީދެވެ. ވާތްފަރާތުގެ ކޮމާންޑަރަކަށް ޢިކްރިމާ ބިން އަބީ ޖަހްލެވެ. ލަޝްކަރުގެ މެދުތެރޭގެ ކޮމާންޑަރަކަށް ހަމަޖެއްސެވީ ޞަފުވާނު ބިން އުމައްޔަތެވެ. ތީރުވެރީންގެ އިސްވެރިކަން ދެއްވީ ޢަބްދުﷲ ބިން އަބީ ރަބީޢަތަށެވެ.\nހަނގުރާމައިގެ މައިދާނުގައި ޚާލިދުގެ ލޯފުޅު ބާޒެއްގެ ލޯފަދައެވެ. ޙަރަކާތްތައް ހިންގެވުމާއި، ރޭއްވެވުންތެރިކަން މިނިކާ ވަގަކާ އެއްގޮތެވެ. ހިތްވަރުފުޅު ސިންގާއެއް ފަދައެވެ. ޚާލިދުގެ އެންމެ މުހިންމު މަސްއޫލިއްޔަތަކަށް ހެއްދެވީ މުސްލިމުންގެ ފަހަތުގައިވާ ފަރުބަދަތަކަށް ވެރިވެވަޑައިގެން މުސްލިމުންގެ ފަހަތުން ޙަމަލަދެއްވުމެވެ. ޚާލިދަށް އަވަސް އެހީދެއްވަން ޙަވާލުކުރެއްވީ އިކްރާ ބިން އަބީޖަހްލަށެވެ. އެދެބޭކަލުންނަކި އަސްވާރުންގެ ކޮމާންޑަރުންވެސް މެއެވެ. އިކްރިމާ އަކީވެސް ހިތްވަރުފުޅުގަދަކަމާއި، ހެވިކަމުގެ ހުނަރުވެރިކަމުގައި ވަރަށް މަޝްހޫރު ބޭކަލެކެވެ. ޞަފުވާނަކީވެސް މުބާރަޒާކުރެއްވުމުގައި ނަންފުޅު ހިނގައިފައިވާ ކޮމާންޑަރެކެވެ.\nހަނގުރާމައިގެ ވާހަކަތައް އިތުރަށް ކުރިއަށް ގެންދިއުމުގެ ކުރީން ފާހަގަކޮށްލަން ބޭނުންކަމުގައި އަޅުގަނޑު ދެކޭ ނުކުތާއެއް އެބައޮތެވެ. އެއީ، އަބޫސުފްޔާނާއި، ޚާލިދާއި، އިކްރިމާއާއި، ޞަފްވާނާއި، ޢަބްދުﷲ ބިން އަބީ ރަބީޢަތާއި ހިންދު ބިންތި ޢުތުބާ ފަދަ ބޭބޭކައުކަނބަލުންނަކީވެސް އަދި ފަހުން އިސްލާމްވެވަޑައިގެންނެވި ބޭބޭކައުކަނބަލުންކަމެވެ. އިސްލާމްދީނަށް ނަސްރުދެއްވުމަށްޓަކައި ޤުރުބާނީތަކެއް ވެވަޑައިގެންނެވި ބޭބޭކައުކަނބަލުންކަމެވެ. ކައުސާހިބާ ސާހިބާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޢަރަބީންގެ ޖައުހަރާ ބެހޭގޮތުން ޙަދީޘުކުރައްވައިފައިވާ ފަދައިން ޖާހިލިއްޔަތުގައިވެސް ބަޠަލުންކަމުގައި ހިމެނިވަޑައިގެންނެވި އެތައް ބޭބޭކައުކަނބަލުންނެއް އިސްލާމީ ދައުރުގައިވެސް ވެވަޑައިގަތީ ބަޠަލުންކަމުގައެވެ. ބަޠަލާއިންކަމުގައެވެ.\nކައުސާހިބާ ސާހިބާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އުޙުދުގެ މައިދާނަށް ވަޑައިގެންނެވީ ޤުރައިޝުންގެ ލަޝްކަރަށްވުރެ މާފަހަންނެވެ. ނަމަވެސް މައިދާނަށް އެމާތްސާހިބާއަށް ވަނީ އަސްކަރީ ގޮތުން ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނަށް ވިސްނައިވަޑައިގަންނަވާނެ ފުރުސަތު ލިބިވަޑައިގެންފައެވެ. އިންތިހާދަރަޖައިގެ ކުޅަދާނަފުޅު ޢަސްކަރީ މާހިރެއްގެ ޙައިޘިއްޔަތުން މައިދާނަށް ނަޒަރު ހިންގައިލެއްވުމާ އެކު އެމާތް ސާހިބާގެ ލޯފުޅު ހުއްޓައިލެއްވުނީ އުޙުދުފަރުބަދަ އާ ދިމާއަށެވެ. އެހެންކަމުން ނުހަނު ދުރަށް ވިސްނުންފުޅު ފޯރުއްވެވޭ ކޮމާންޑަރ އިންޗީފެއްގެ ޙައިޘިއްޔަތުން ހަނގުރާމަޔަށް ސަފުހެއްދެވުމުގައި އުހުދުގެ ޖިއޮގްރަފީވެށީގެ ބޭނުން އެންމެ ފުރިހަމައަށް ހިއްޕެވިއެވެ. އިސްލާމީ ލަޝްކަރުގެ ފަހަތާއި ދެފަރާތުގެ ދެއަރިމަތި އުހުދު ފަރުބަދައިގެ "އުނގު" ގައި "ފޮރުއްވައި" ރައްކާތެރިކުރެއްވިއެވެ. ލަޝްކަރުގެ ކުރިމަތީން އިރުދެކުނު ފަރާތުގައި ދުއިސައްތަ ފަންސާހަކަށް މީޓަރ ދުރުގައި ހުރި ތަންކޮޅެއް ތިރި ފަރުބަދައެއްކަމުގައިވާ ޖަބަލުޢައިނައިނި (މިހާރުގެ ނަމުންދަންނަވާނަމަ ޖަބަލުއްރުމާތު)އަކީ އެފަރުބަދައިގެ ބިއްދޮށުން ވަށައިލައިފައިގޮސް އިސްލާމީ ލަޝްކަރުގެ ފަހަތަށް ޙަމަލަދެވިދާނެ ފަރުބަދައެކެވެ. ހަނގުރާމައިގެ ތެރޭގައި ކޮންމެވެސް ސަބަބަކާ ހުރެ މުސްލިމުންނަށް ފަހަތަށް ޖެހޭން ޖެހުނަސް އެފަރުބަދަ މަތީގައި ތިބޭ ތީރުވެރިންނަށް އިސްލާމީ ލަޝްކަރަށް ވަރަށް ބޮޑަށް އެހީތެރިވެދެވިދާނެ ފަރުބަދައެކެވެ. އެހެންކަމުން މުސްލިމުންގެ ތީރުވެރީންކުރެ އެންމެ ކުޅަދާނަ ފަންސާސް ބޭކަލުން ހޮއްވަވައި އެފަރުބަދަމަތީގައި ބައިތިއްބެވިއެވެ. އެބޭކަލުންގެ ވެރިޔަކަށް ހަމަޖެއްސެވީ ޢަބދުﷲ ބިން ޖުބައިރު ބިން ނުޢުމާނުލް އަންޞާރީ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހުއެވެ. އެކަލޭގެފާނަކީ ބަދުރީ ޞަޙާބީއެކެވެ. ތީރުވެރިންނަށް އެބޭކަލުންގެ ވާޖިބާއި މަސްއޫލިއްޔަތު ވަރަށް ޞަރީޙުކޮށް އޮޅުންފިލުއްވައިދެއްވިއެވެ. ތީރުވެރީންގެ ކޮމާންޑަރަށް އެންގެވިއެވެ. "ދުޝްމިނުންގެ އަސްވާރުން އަހަރެމެންނާ ކައިރިވިޔަ ނުދީ ތިޔަބައިމީހުންގެ ދުނިތަކުން ފޭކުރާށެވެ. އަހަރެމެންގެ ފުރަގަހުން ހަމަލަދެވުނަ ނުދޭށެވެ." އެއަށްފަހު ސީދާ ތީރުވެރިންނާ މުޚާތަބުކުރައްވައި ޙަދީޘުކުރެއްވިއެވެ.\n"އަހަރެމެން ކަތިލެވެމުންދާތަން ފެނުނުކަމުގައިވިޔަސް ތިޔަބައިމީހުން އަހަރެމެންނަށް އެހީވާން ނާންނާށެވެ. އަހަރެމެން ޣަނީމާ މުދާއެއްކުރަމުން ދާތަން ފެނުނަސް އަހަރެމެންނާ ބައިވެރިވާން އަންނާނެކަމެއްނެތެވެ." ޞަޙީޙު ބުޚާރީގައިވާ ގޮތުން މިދަންނަވާ ގޮތަށްވެސް ޙަދީޘުކުރެއްވިއެވެ. " ދޫނިތަކެއް އައިސް އަހަރެމެން ތުނބުލައިގެން އުދުހިގެންދާ މަންޒަރު ފެނުނުކަމުގައި ވިޔަސް ޚުދު އަހަރެން ބަލައި ނުފޮނުވަނީސް ނާންނާށެވެ. އަހަރެމެން ދުޝްމިނުންގެ ލަޝްކަރު އެކީއެކަށް ޗިސްޗިސްކޮށް ނިންމައިލިކަމުގައިވިޔަސް ތިޔަބައިމީހުން ތިޔަތިބި ތަނުން ފައިބާންވާނީ އަހުރެން ބަލައިފޮނުވުމުންނެވެ."\nމިގޮތުން ދުޝްމިނުންގެ އަސްވާރުންނަށް މުސްލިމުންގެ ފަހަތުން ހަމަލަދީ އިސްލާމީ ލަޝްކަރު ވަށައިލެވޭން އޮތް މަގު ވަރުގަދަޔަށް ބަންދުކުރެއްވިއެވެ. އިސްވެދެންނެވި ޞަރީޙު އަމުރުފުޅުގެ ޒަރީޢާއިންނެވެ. ބާކީތިއްބެވި މުޖާހިދުން ތަރުތީބުކުރައްވައި އިސްލާމީ ލަޝްކަރުގެ ކަނާތްފަރާތުން އަރިމަތީގެ ކޮމާންޑަރަކަށް މުންޛިރު ބިން ޢަމްރު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު ހަމަޖެއްސެވިއެވެ. ވާތްފަރާތު އަރިމަތީގެ ކޮމާންޑަރަކަށް އައްޒުބައިރު ބުނުލް ޢައްވާމު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު ހަމަޖައްސަވައި އެކަލޭގެފާނުގެ އެހީތެރިޔަކަށް މިޤްދާދު ބިން އަސްވަދު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު ހަމަޖެއްސެވިއެވެ. ދަގަނޑު ދަހަނާ ނާޅުއްވާ ހުރިހާ މުޖާހިދުންގެ ޢާއްމު ކޮމާންޑަރކަން ޙަމްޒާ ބިން ޢަބްދުލްމުއްޠަލިބު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހުއަށް ދެއްވިއެވެ. ޒުބައިރުގެފާނާ ޙަވާލުކުރެއްވީ ޚާލިދުބުނުލް ވަލީދުގެ އަސްވާރުން އޮބެހެއްޓެވުމެވެ. މީގެ އިތުރަށް އިސްލާމީ ލަޝްކަރުގައި ތިއްބެވި ގަދަފަދަ ބަޠަލުންނާއި ކުޅަދާނަފުޅު އަސްކަރީ މާހިރުން ލަޝްކަރުގެ ކުރީ ސަފުގައި އަތުރައިލައްވައި އިސްލާމީ ލަޝްކަރުގެ ޢަދަދު މަދުކަން ފޫބެދޭނެގޮތް ހަމަޖެއްސެވިއެވެ. މުސްލިމުންގެ ކޮންމެ މުޖާހިދަކަށް ދުޝްމިނުންގެ ތެރޭގައި ހަތަރު މީހުން ތިބުމާއިއެކު ސަފުތައް ހެއްދެވީ ޤުރައިޝުންގެ ކޮމާންޑަރުންނަށް އެބައިމީހުންގެ މުޅި ލަޝްކަރު އެކީ އެއްފަހަރާ މުސްލިމުންނާ ކުރިމަތި ނުކުރެވޭނެ ގޮތްތައް ވިސްނައިވަޑައިގެންނެވެ.\nކައުސާހިބާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަކީ ހަނގުރާމަޔަށް ސަފުހެއްދެވުމުގައި ޙައިރާންވެ އަންތަރީސްވާފަދަ ކުޅަދާނަފުޅުކަމެއް ލިބިވަޑައިގެން ހުންނެވި ބޭކަލެކެވެ. އިތުރުސާހިބާ އިސްލާމީ ލަޝްކަރުގެ އަސްކަރުގާހު ހެއްދެވި އުޙުދު ފަރުބަދައިގެ ތަންކޮޅެއް އުސްހިސާބެއްގައެވެ. ހަނގުރާމައިގައި އިސްލާމީ ލަޝްކަރަށް ތަންކޮޅެއް ނުސިޔާނު ޙާލަތަކާ ކުރިމަތިވިޔަސް ދުޝްމިނުންނަށް އަތުނުވެ މުސްލިމުންނަށް އެބައިމީހުން ކޭމްޕުގެ ޙިމާޔަތް ހޯދޭނެގޮތުންނެވެ. މުސްލިމުންގެ ކޭމްޕަށް ވެރިވާން ދުޝްމިނުން މަސައްކަތްކޮށްފިނަމަ ބޮޑެތި ލޮކުސާންތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހޭނެ ގޮތުންވެސް މެއެވެ. އިތުރުސާހިބާގެ ރޭއްވެވުމުގައި ދުޝްމިނުންނަށް އަސްކަރުގާހު ހަދަން މަޖްބޫރުކުރެއްވީ ވާދީގެ ތަންކޮޅެއް ތިރި ހިސާބެއްގައެވެ. ހަނގުރާމައިން އެބައިމީހުންނަށް ފަތަޙަލިބުނު ކަމުގައިވިޔަސް ފަތަޙައިގެ މާބޮޑު ފައިދާއެއް ނުހޯދޭ ގޮތަށެވެ. މުސްލިމުންނަށް ފަތަޙަ ލިބިއްޖެނަމަ ދުޝްމިނުންނަށް ފިލައިގެންދާން އުނދަގޫވާ ގޮތެށެވެ.\nއިތުރު ސާހިބާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އިސްލާމީ ލަޝްކަރު އަތުރައިލެއްވިލެއް ފުރިހަމަކަމުން ސާބިތުވަނީ އެމާތް ސާހިބާގެ އަސްކަރީ ލީޑަރޝިޕްގެ މޮޅުކަމެވެ. ވަރުގަދަކަމެވެ. ކިތަންމެ ތަޖްރިބާކާރު ކޮމާންޑަރަކަށްވެސް އެމާތް ސާހިބާއަށްވުރެ މޮޅަށް ފުރިހަމައަށް ލަޝްކަރެއް އަތުރައި ނުލެވޭނެކަމެވެ.\nޤުރައިޝުންގެ ސިޔާސީ އުކުޅުތައް ހަނގުރާމަފެށުމުގެ ކުރީން މުސްލިމުންގެ ސަފުތައް ބައިބައިކޮށްލަން ޤުރައިޝުން އެކި އުކުޅުތައް ބޭނުން ކުރިއެވެ. އެގޮތުން އަބޫސުފްޔާން އަންޞާރިއްޔަ ބޭކަލުންނަށް ޚަބަރު ފޮނުއްވިއެވެ. "އަހަރެމެންނާއި، އަހަރެމެންގެ ދެބެއިންގެދެދަރި އަޚު މުޙައްމަދާ ދެމެދުން ތިޔަބައިމީހުން އެއްފަރާތްވާށެވެ. އޭރުން އަހަރެމެން ތިޔަބައިމީހުނާ ދިމާޔަށް މޫނުވެސް އަނބުރައެއް ނުލާނޫއެވެ. އެހެނީ ތިޔަބައިމީހުނާ ހަނގުރާމަކުރުމުގެ ކުޑަވެސް މުހުތާދެއް އަހަރެމެންގެ ނެތެވެ." ނަމަވެސް އަންޞާރުންގެ ވަރުގަދަ އީމާންތެރިކަމަކަށް ކުޑަވެސް ގުޑުމެއް އަރުވައެއް ނުލެއްވިއެވެ. އެބޭކަލުން ވަރަށް ހަރުކަށި ބަސްފުޅުތަކުން އަބޫސުފްޔާނަށް ރައްދު ދެއްވިއެވެ.\nހަނގުރާމައިގެ ސުންގަޑި ކައިރިވެ ދެލަޝްކަރު ވަރަށް ބޮޑަށް ކައިރިއަށް އައުމުން ޤުރައިޝުން އަނެއްކާވެސް އެހެން އުކުޅެއް ތަޖްރިބާކުރިއެވެ. ޤުރައިޝުންގެ ހަތިޔާރަކަށްވެފައި ހުރި މަދީނާގެ ޚާއިނެއްކަމުގައިވާ އަބޫޢާމިރެވެ ކިޔުނު ބުރަންމާނިކަލޭގެ އިސްލާމީ ލަޝްކަރުގެ ކުރިމައްޗަށް ނެރުނެވެ.\nއެކަލޭގެ އަޞްލު ނަމަކީ ޢަބްދު ޢަމްރު ބިން ޞައިފީއެވެ. އޭނާއަށް ރާހިބު ނުވަތަ ބުރަންމާނީގެ ނަމުންވެސް މުޚާތަބުކުރެއެވެ. މުސްލިމުން އޭނާއަށް ދީފައިވާ ނަމަކި ފާސިޤުއެވެ. އޭނާއަކީ އިސްލާމްދީން އައުމުގެ ކުރީން އައުސުވަންހައިގެ ރައީސެކެވެ. މަދީނާގެ މަސްރަހުގައި އިސްލާމްދީން ފެތުރޭން ފެށުމުން އެނާއަށް ހީވީ އެނާގެ ކަރުގައި ދަންޖައްސާ މަޅިއެއް އެޅުވޭން އުޅުނުހެންނެވެ. އޭނާ ކައުސާހިބާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައާ ފާޅުގައި އަދާވާތްތެރިވެގަތެވެ. އޭނާ މަދީނާ ދޫކޮށްލުމަށްފަހު މައްކާއަށް ހިނގައްޖެއެވެ. އޭނާ މަދީނާއާ ހަނގުރާމަކުރަން ޤުރައިޝުންނަށް ހިތްވަރުދިނެވެ. އޭނާ ޤުރައިޝުންނަށް ޔަޤީން ކޮށްދިނީ އޭނާ ފެނުމުން އެނާގެ ޤައުމުގެ މީހުން އޭނާގެ ބަސްޤަބޫލުކޮށް އޭނާއާ ތަބާވެދާނެކަމުގައެވެ. އެހެންކަމުން ޤުރައިޝުން އެބައިމީހުންގެ އަޅުންނާއި އަހާބީޝުންނާއެކު އޭނާ މައިދާނަށް ނެރުނެވެ. އޭނާ މުސްލިމުންގެ ކުރިމައްޗަށް ގޮސް އޭނާގެ ނަފުސު ތަޢާރުފުކޮށްދިނެވެ. އޭނާ ގޮވައިލިއެވެ. " އޭ އައުސުވަންހައިގެ މީހުންނޭވެ! އަހަންނަކީ އަބޫ ޢާމިރެވެ!"\nއަހަރެން ފިކުރާވި އިސްލާމްދީން: އިސްލާމްދީން ފެތުރުމާއިކަނޑި2މަސް6ދުވަސް ކުރިން


ސުންނަތުގެ އަލީގައި ޙިޖާމާ (3ވަނަ ބައި ) - Healing Through Ruqya\nMarch 16, 2016 August 19, 2016 ޢަލީ އާސިރު\t0 Comments\tޙިކުމްތައް, ޙިޖާމާ, ޙިޖާމާގެ ތަފްޞީލް, ފޮތް\nޙިޖާމާއާއި ގުޅޭ ޙިކުމްތައް\nމި މައްސަލާގައި ޢިލްމުވެރިންގެ މެދުގައި އިޚްތިލާފު އުފެދިފައިވެއެވެ. ޖުމްހޫރު ޢިލްމުވެރިން ކަމުގައިވާ އިމާމް އަބޫޙަނީފާ، ޝާފިޢީ އަދި މާލިކްގެ ރައުޔަކީ ޙިޖާމާ ޖެހުމުގެ ސަބަބުން ރޯދަ ނުގެއްލުމެވެ.\nދަލީލަކީ އިބްނު ޢައްބާސް ރަޟިޔަﷲ ޢަންހުގެ ކިބައިން ރިވާވެގެންވާ ރިވާޔަތެވެ. (أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ احْتَجَمَ وَهُوَ مُحْرِمٌ ، وَاحْتَجَمَ وَهُوَ صَائِمٌ ) މާނައަކީ: “ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އިޙްރާމް ބަންނަވައިގެން ހުންނެވި ޙާލުގައި ޙިޖާމާ ޖެއްސެވިއެވެ. އަދި ރޯދަ އަށް ހުންނަވައިގެން ވެސް ޙިޖާމާ ޖެއްސެވިއެވެ.” އިބްނު ޢައްބާސް އާއި ޢިކްރިމާ ވިދާޅުވިއެވެ. “ރޯދަ ހިފަން ޖެހެނީ އެތެރެއަށް އެއްޗެއް ލިޔަ ނުދީއެވެ. އެއްޗެއް ބޭރުވުމަކުން ނޫނެވެ.” އުއްމު ޢަލްގަމާ ގެ ކިބައިން ރިވާވެގެން ވެއެވެ. އެކަމަނާ ވިދާޅުވިއެވެ. ” ރޯދަ އަށް ތިބޭ ޙާލު، ޢާއިޝަތުގެ ފާނުގެ އަރިހުގައި ތިމަންމެން ޙިޖާމާ ޖަހާ އުޅުނީމެވެ. އެކަމަނާ އެކަން މަނައެއް ނުކުރައްވައެވެ.”\nމި މައްސަލާގައި ރާޖިޙް ގޮތަކީ: ޖުމްހޫރު ޢިލްމުވެރިންގެ ރައުޔެވެ. އަލްޙާފިޡް އިބްނު ޙަޖަރު- ރަޙިމަހުﷲ- “ފަތްޙުލް ބާރީ” ގައި ޙަދީޘް (أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ احْتَجَمَ وَهُوَ مُحْرِمٌ ، وَاحْتَجَمَ وَهُوَ صَائِمٌ) ޝަރަޙަ ކުރައްވަމުން ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ. މި ޙަދީޘުން ދޭހަވަނީ (أَفْطَرَ الْحَاجِمُ وَالْمَحْجُومُ ) މަންސޫޚު ވެފައިވާ ކަމެވެ. ބައެއް ޢިލްމުވެރިން (أَفْطَرَ الْحَاجِمُ وَالْمَحْجُومُ ) ގެ މާނަ ކުރައްވަމުން ވިދާޅުވެއެވެ. މި ޙަދީޘްގެ މުރާދަކީ ޙިޖާމާ ޖެހުމަކީ ރޯދަ ވީއްލުމަށް ބާރުލިބޭ ކަމެކެވެ. ސަބަބަކީ ހަށިގަނޑުން ލޭ ދަމާލުމުގެ ސަބަބުން މީހާ ވަރުބަލިވެ، ރޯދަ ވީއްލާ ހިސާބަށް ދާތީވެއެވެ. އަދި ބައެއް ފަހަރު ލޭގެ އަޘަރު ކަރަށް ކުރާތީއެވެ.\nމި މައްސަލާގައި އެންމެ ރަގަޅު ގޮތަކީ: ޙިޖާމާ ޖެހުމުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑު ވަރުބަލި ކޮށްލަފާނެ ކަމަށް ބިރު ހީވާ މީހުން ރޭގަނޑުގެ ވަގުތަކަށް ޙިޖާމާ ޖެހުމުގެ ކަންތައް ލަސްކޮށްލުމެވެ. އިބްނު ޢުމަރު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހުގެ ކިބައިން އަލްއިމާމް މާލިކް އެކަލޭގެފާނުގެ “އަލްމުވައްޠައު” އޭ ކިޔުނު ފޮތުގައި ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ. “އެކަލޭގެފާނު ރޯދަ އަށް ހުންނަވައިގެން ޙިޖާމާ ޖައްސަވާ އުޅުއްވިއެވެ. ނަމަވެސް ފަހުން އެކަން ދޫކޮށް ލެއްވިއެވެ. އަދި ރޯދަ އަށް ހުންނަވާ ނަމަ ރޯދަ ވިއްލައިގެން މެނުވީ ޙިޖާމާ ނުޖައްސަވައެވެ.” އިމާމް ޒުހުރީ- ރަޙިމަހުﷲ ގެ ކިބައިން ރިވާވެގެން ވެއެވެ. “ރަމަޟާން މަހުގައިވެސް، އަދި އެހެނިހެން މަސްތަކުގައި ވެސް ރޯދަ އަށް ހުންނަވައިގެން އިބްނު ޢުމަރު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު ޙިޖާމާ ޖެއްސެވިއެވެ. ނަމަވެސް، ހަށިގަނޑު ބަލިކަށިވާން ފެށީމާ ފަހުން ދޫކޮށްލެއްވީއެވެ.” والله أعلم ( ފަތުވާ ޑރ.އިޔާޟް އަބްދުއް ލަތީފު )\nޙިޖާމާ ޖެހުމުގެ ކުރިން ވުޟޫ ކުރުން: ޙިޖާމާ ޖެހުމުގެ ކުރިން ވުޟޫ ކުރުމަށް ނުވަތަ ނުކުރުމަކަށްވެސް ނަބަވީ އިރްޝާދެއް އައިސްފައި ނުވެއެވެ. ވީމާ، ކޮންމެހެން ޙިޖާމާ ޖަހާތީވެ ވުޟޫ ކުރުމެއް ނެތެވެ.\nދެން އޮތީ ޙިޖާމާ ޖެހުމުގެ ސަބަބުން ވުޟޫ ގެއްލޭނެތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ ކުރެވޭ ސުވާލެވެ. އެސުވާލުގެ ޖަވާބަކީ: ޖުމްހޫރު ޢިލްމުވެރިންގެ ގާތުގައި ޙިޖާމާ ޖެހުމުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުން ބޭރުވާ ލޭގެ ސަބަބުން ވުޟޫ އެއް ނުގެއްލޭނެއެވެ. ހަންބަލީ މަޛްހަބުގެ ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި: ބައިވަރު ލޭ ފައިބާ ނަމަ ވުޟޫ ގެއްލޭނެއެވެ. މި ބޭފުޅުންގެ ދަލީލަކީ އުއްމުލް މުއިމިނީނަ ޢާއިޝާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހާ ރިވާ ކުރައްވާފައިވާ ރިވާޔަތެކެވެ. (مَنْ أَصَابَهُ قَيْءٌ أَوْ رُعَافٌ أَوْ قَلَسٌ أَوْ مَذْيٌ ، فَلْيَنْصَرِفْ ، فَلْيَتَوَضَّأْ ، ثُمَّ لِيَبْنِ عَلَى صَلَاتِهِ وَهُوَ فِي ذَلِكَ لَا يَتَكَلَّمُ ) މާނައަކީ: “ހޮޑުލެވިއްޖެނަމަ، ނުވަތަ ނޭފަތުން ލޭއަތުވެއްޖެނަމަ، ނަމާދު ދޫކޮށްދާށެވެ. އަދި ވުޟޫ ކޮށްގެން އަލުން ނަމާދު ކުރާށެވެ. މިދެމެދުގައި ވާހަކަ އެއް ނުދައްކާނަމަ ނަމާދު ނިންމާލި ހިސާބުން ކުރިޔަށް ގެންދާށެވެ.”\nނަމަވެސް މި ޙަދީޘްގެ ސަނަދުގައި އިސްމާޢީލް ބިން ޢައްޔާޝް ކިޔާ މީހަކު އުޅެއެވެ. އޭނާ އަކީ ޟަޢީފް މީހެކެވެ. ވުމާއި އެކު ޝައިޚް އަލްބަނީވެސް ވިދާޅުވަނީ މިއީ ޟަޢީފް ޙަދީޘެއް ކަމަށެވެ.\nވީމާ، މިމައްސަލައިގެ ރާޖިޙް ގޮތަކީ: ޙިޖާމާ ޖެހުމުގެ ސަބަބުން ވުޟޫ ނުގެއްލުމެވެ. والله أعلم.\nޙިޖާމާ ޖެހުމުގެ ސަބަބުން ހިނައިގަންނަން ޖެހޭނެތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ؟ ޙިޖާމާ ޖެހުމަށް ފަހުގައި ހިނައިގަތުމުގެ މައްސަލާގައި ޢިލްމުވެރިންގެ މެދުގައި ޚިލާފު އުފެދިފައިވެއެވެ. ބައެއް ޝާފިޢީންނާއި ޙަނަފީންގެ ގާތުގައި އެއީ މުސްތަޙައްބު ކަމެކެވެ. ޙަންބަލީ މަޛްހަބުގައި އެއީ މުސްތަޙައްބު ކަމެއް ނޫނެވެ. މާލިކީ މަޛްހަބުގައި ޙިޖާމާ ޖެހިތަންކޮޅު ދޮވެލުމުން ފުދޭނެއެވެ. ޙިޖާމާ ޖެހުމާއި ގުޅިގެން ހިނައިގަންނަން ޖެހޭނެ ކަމަށް ދޭހަވާ ގޮތަށް އޮންނަ ޙަދީޘަކީ ޟަޢީފް ޙަދީޘެއް ކަމުގައި ޢިލްމުވެރިން ބަޔާން ކުރައްވައެވެ. والله أعلم (ފަތުވާ ޑރ.އިޔާޟް އަބްދުއް ލަތީފު )\nޖަވާބު: الحمد لله، والصلاة والسلام على رسول الله، صلى الله عليه وسلم، وبعد: ޙިޖާމާ ޖެހުމަށް ފައިސާ ނެގުމުގެ މައްސަލާގައި ޢިލްމުވެރިންގެ މެދުގައި އިޚްތިލާފު އުފެދިފައިވެއެވެ. އެއީ މަކްރޫހަ ކަމެއްތޯ؟ ނުވަތަ ހުއްދަ ކަމެއްތޯ؟ އެވެ. އިޚްތިލާފު އުފެދެން ޖެހުނު ސަބަބަކީ މި ކަމަށް ވާރިދުވެފައިވާ ޙަދީޘްތައް ފަހުމްވުމުގައި ތަފާތު ވުމުގެ ސަބަބުން އުފެދިފައިވާ ޚިލާފެކެވެ. ޙިޖާމާ ޖެހުމަށް އުޖޫރަ ނެގުން މަކްރޫހަ ނުވަތަ ހުއްދަ ނޫން ކަން އަންގައިދޭ ދަލީލުތަކުގެ ތެރޭގައި:\nރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ބަސްފުޅު (كَسْبُ الْحَجَّامِ خَبِيثٌ) رواه مسلم (1568) . މާނައަކީ: “ޙިޖާމާ ޖަހައިގެން ލިބޭ އުޖޫރަ އަކީ ހުތުރުކަން ބޮޑު އެއްޗެކެވެ.”\nރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ބަސްފުޅު (شَرُّ الْكَسْبِ مَهْرُ الْبَغِيِّ وَثَمَنُ الْكَلْبِ وَكَسْبُ الْحَجَّامِ ) رواه مسلم (1568).  މާނައަކީ: “އެންމެ ނުބައި ޢާމްދަނީ އަކީ އަންހެނަކު ހަށިވިއްކައިގެން ހޯދާ ފައިސާ އާއި، ކުއްތާ ވިއްކައިގެން ލިބޭ ފައިސާ އާއި ޙިޖާމާ ޖަހައިދީގެން ހޯދާ ފައިސާ އެވެ.”\nމާތް ﷲ ރުއްސުންލެއްވި އަބޫހުރައިރާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު ރިވާ ކުރައްވައެވެ. (نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ كَسْبِ الْحَجَّامِ ) رواه أحمد (7635) والنسائي (4673) وابن ماجه (2165) وصححه الألباني في صحيح النسائي .  މާނައަކީ: “ޙިޖާމާ ޖަހައިގެން ޢާމްދަނީ ހޯދުން ކީރިތި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ނަހީ ކުރެއްވިއެވެ.”\nމާތް ﷲ ރުއްސުންލެއްވި އަނަސް ބިން މާލިކްގެ ކިބައިން ރިވާވެގެން ވެއެވެ. (حَجَمَ أَبُو طَيْبَةَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَ لَهُ بِصَاعٍ مِنْ تَمْرٍ ) رواه البخاري (2102) ومسلم (1577) މާނައަކީ: “އަބޫ ޠައިބާ އޭ ކިޔުނު މީހަކު ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަށް ޙިޖާމާ ޖަހައި ދިނުމުން އޭނާ އަށް ކަދުރުގެ ގެ ޞާޢެއް ދިނުމަށް އަމުރު ކުރެއްވިއެވެ.”\nމާތް ﷲ ރުއްސުންލެއްވި އިބްނު ޢައްބާސްގެ ކިބައިން ރިވާވެގެން ވެއެވެ. (احْتَجَمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَعْطَى الَّذِي حَجَمَهُ وَلَوْ كَانَ حَرَامًا لَمْ يُعْطِهِ ) رواه البخاري (2103) މާނައަކީ: “ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙިޖާމާ ޖެއްސެވިއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނަށް ޙިޖާމާ ޖަހައިދިން މީހާ އަށް އުޖޫރަ ދެއްވިއެވެ. އެއީ ޙަރާމް އެއްޗެއް ނަމަ އެކަލޭގެފާނު ނުދެއްވީހެވެ.”\nއަދިވެސް ޞަޙީޙުލް ބުޚާރީގައި އިބްނު ޢައްބާސް ރަޟިޔަﷲ ޢަންހުގެ ކިބައިން ރިވާވެގެން ވެއެވެ. (وَأَعْطَى الْحَجَّامَ أَجْرَهُ وَلَوْ عَلِمَ كَرَاهِيَةً لَمْ يُعْطِه ) رواه البخاري (2278) މާނައަކީ: “ޙިޖާމާ ޖެހި މީހާ އަށް އުޖޫރަ ދެއްވިއެވެ. އެއީ ހުއްދަ ނޫން އެއްޗެއް ނަމަ ނުދެއްވީހެވެ.” އިމާމް މުސްލިމް ރިވާ ކުރެއްވި ރިވާޔަތެއްގައި ވެއެވެ. ( وَلَوْ كَانَ سُحْتًا لَمْ يُعْطِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم ) رواه مسلم (1202). މާނައަކީ: “އެއީ ޙަރާމް ފައިސާނަމަ ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ނުދެއްވީހެވެ.”\nއިބްނު ގުދާމާ- ރަޙިމަހުﷲ- ވިދާޅުވިއެވެ. “އޭނާ އަށް ޙިޖާމާ ޖަހާދޭނެ މީހަކު ކުއްޔަށް ހިފުމަކީ ހުއްދަ ކަމެކެވެ. އޭނާގެ އުޖޫރަ އަކީ ހުއްދަ އެއްޗެކެވެ. މިއީ އަބުލް ޚައްޠާބު އިޚްތިޔާރު ކުރެއްވި ރައުޔެވެ. އަދި އިބްނު ޢައްބާސް ރަޟިޔަﷲ ޢަންހުގެ ބަސްފުޅެވެ. މިފަދައިން އިމާމް މާލިކް، ޝާފިޢީ އަދި އަޞްޙާބުއްރައުޔު ވިދާޅުވެއެވެ. ޙަންބަލީ މަޛްހަބުގެ ޢިލްމުވެރި އެއް ކަމުގައިވާ އަލްގާޟީ އަބޫ ޔަޢްލާ- ރަޙިމަހުﷲ- ވިދާޅުވިއެވެ. “ޙިޖާމާ ޖަހައިދޭ މީހާގެ އުޖޫރަ ހުއްދަ އެއް ނުވާނެއެވެ. އިމާމް އަޙްމަދު މިފަދައިން އެތައް ތަނެއްގައި ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. އަދި ވިދާޅުވާ ކަމަށްވެއެވެ. “އެއްބަސްވުމަކާއި ނުލާ އަދި ޝަރްޠު ކުރުމަކާއި ނުލާ އެއްޗެއް ދީފިނަމަ ހިފުމުގައި މައްސަލަ އެއް ނެތެވެ. ނަމަވެސް، މިތަކެތި ބޭނުން ކުރަންވާނީ އޭނާގެ ސަވާރީ އިޞްލާޙު ކުރުމަށާއި، އަޅުންނަށް ކާންދިނުމަށާއި، އޭނާގެ މަސައްކަތުގައި ބޭނުންކުރާ ތަކެތި ބެލެހެއްޓުމަށެވެ. މިގޮތަށް ލިބޭ ފައިސާ އިން އަމިއްލަ އަށް ކައިބޮއި ނުވަތަ އަމިއްލަ ބޭނުންތައް ފުއްދައިގެން ނުވާނެއެވެ.\nއަދި ޙިޖާމާ ޖަހާ މީހާގެ އުޖޫރަ އާއި ބެހޭ ގޮތުން ކީރިތި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި ސުވާލު ވެވުނު ހިނދުގައި ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. (أطعمه ناضحك ( أي : البعير ) ورقيقك ) މާނައަކީ “ތިބާގެ ޖަމަލަށާއި، އަޅުންނަށް އެއިން ކާންދޭށެވެ.” رواه أحمد والترمذي (1277) وصححه الألباني في صحيح الترمذي . ޙިޖާމާ ޖެހުމަށް އުޖޫރަ ނެގުމަކީ ހުއްދަ ކަމެއްކަން އަންގައިދޭ ދަލީލުތަކުގެ ތެރޭގައި މާތް ﷲ ރުއްސުންލެއްވި އިބްނު ޢައްބާސްގެ ކިބައިން ރިވާވެގެން ވެއެވެ. (احْتَجَمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَعْطَى الَّذِي حَجَمَهُ وَلَوْ كَانَ حَرَامًا لَمْ يُعْطِهِ ) رواه البخاري (2103) މާނައަކީ: “ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙިޖާމާ ޖެއްސެވިއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނަށް ޙިޖާމާ ޖަހައިދިން މީހާ އަށް އުޖޫރަ ދެއްވިއެވެ. އެއީ ޙަރާމް އެއްޗެއް ނަމަ އެކަލޭގެފާނު ނުދެއްވީހެވެ.” އަދިވެސް ޞަޙީޙުލް ބުޚާރީގައި އިބްނު ޢައްބާސް ރަޟިޔަﷲ ޢަންހުގެ ކިބައިން ރިވާވެގެން ވެއެވެ. (وَأَعْطَى الْحَجَّامَ أَجْرَهُ وَلَوْ عَلِمَ كَرَاهِيَةً لَمْ يُعْطِه ) رواه البخاري (2278) މާނައަކީ: “ޙިޖާމާ ޖެހި މީހާ އަށް އުޖޫރަ ދެއްވިއެވެ. އެއީ ހުއްދަ ނޫން އެއްޗެއް ނަމަ ނުދެއްވީހެވެ.” އިމާމް މުސްލިމް ރިވާ ކުރެއްވި ރިވާޔަތެއްގައި ވެއެވެ. ( وَلَوْ كَانَ سُحْتًا لَمْ يُعْطِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم ) رواه مسلم (1202). މާނައަކީ: “އެއީ ޙަރާމް ފައިސާނަމަ ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ނުދެއްވީހެވެ” ހިމެނެއެވެ.\nޙިޖާމާ ޖަހައިގެން ލިބޭ އުޖޫރަ އަކީ “ހަޑި” އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަ ކުރައްވާފައި އޮތުމުން އެއީ ޙަރާމް އެއްޗެއް ކަމަކަށް ދަލީލެއް ނުކޮށްދެއެވެ. އެހެނީ ފިޔައާއި ލޮނުމެދުވެސް ހަޑިއެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަ ކުރައްވާފައިވެއެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ކެއުން ޙަރާމް އެއްޗެއް ނޫނެވެ. ޙިޖާމާ ޖެހުމުން ލިބޭ ޢާމްދަނީ އިން މިނިވަނުން ކެއުން އެދެވިގެންނުވާ ކަމުގައި ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވަނީ، މިފަދަ މަސައްކަތަކީ މިނިވަނަކަށް އެކަށީގެންވާވަރަށްވުރެ ކުޑަ މަސައްކަތަކަށްވާކަމަށްޓަކައެވެ. އަދި އެއިން އަޅުންނަށް ކާން ދިނުމަށް އަމުރު ކުރައްވާފައި ވުމުން ދޭހަވަނީ އެއީ ހުއްދަ އެއްޗެއް ކަމެވެ. އެހެންކަމުން، މަނާ ކުރެއްވުމަށް އައިސްފައިވާ ދަލީލުތައް ބެލެވެނީ ކަރާހާ އަށެވެ. ޙަރާމް ކަމަކަށް ނޫނެވެ. (އަލްމުޣްނީ 6/133.) އެހެންކަމުން، ޙިޖާމާ ޖަހައިދޭ ތަނެއް ހުޅުވުމަކުން މައްސަލަ އެއް ނެތެވެ. އަދި ހިޖާމާ ޖަހައި ދިނުމަށް މީސްތަކުން އަތުން ނެގޭ އުޖޫރަ އަކީ ޙަރާމް އެއްޗެއްވެސް ނޫނެވެ. والله أعلم\nޙިޖާމާ ޖަހާނީ ކޮންވަގުތު ތަކެއްގައިތޯ؟\nއަނަސްގެފާނު އަރިހުން ރިވާވެގެންވެއެވެ. ނަބިއްޔާ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ2މައިނާރާއި ބުރަކަށީގެ މަތި ގައި، 17، 19 އަދި 21 ވަނަ ( ޙިޖްރީ ގޮތުން މަހެއްގެ މި ދުވަސްތަކުގައި ) ދުވަހު ޙިޖާމާ ޖެއްސެވިއެވެ. ( އައްތިރިމިޜީ )\nއަނަސްގެފާނު އަރިހުން ރިވާވެގެންވެއެވެ. ނަބިއްޔާ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ހަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ” ވިހަ ލޭގެ ސަބަބުން މަރުވުމުގެ ސަބަބުން ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން މީހަކު ސަލާމަތްވުމަށް، 17، 19، އަދި 21 ވަނަ ދުވަހު ޙިޖާމާ ޖަހާށެވެ.\nމީގެ އިތުރުންވެސް އަބޫ ދާވޫދާއި އަބޫ ހުރައިރާގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވެއެވެ. ނަބިއްޔާ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ހަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. 17، 19، އަދި 21 ވަނަ ދުވަހު ޙިޖާމާ ޖަހާ މީހުންނަށް ހުރިހައި ބައްޔަކަށް ޝިފާއެއްވެއެވެ.\nމަތީގައިވާ ހަދީޘްގައިވާ ” ހުރިހައި ބައްޔަކަށް” މާނައަކީ ” ލެއާއި ގުޅިފައިވާ” ބަލިތަކެވެ . ހަމައެހެންމެ މަތީގައި ބަޔާންވެގެން ގޮސްފައިވާ ފަހު2ހަދީޘަކީ ދަރަޖައިގެ ގޮތުން ޟައީފް2ހަދީޘެވެ.\nމިހަދީޘްތަކުންވެސް ދޭހަވާގޮތުން ޑޮކްޓަރުން ޙިޖާމާ ޖެހުމަށް ބަޔާންކުރައްވާ ދުވަސްތައް ދިމާވެއެވެ. ޑޮކްޓަރުންވެސް ދެކިލައްވާގޮތުގައި ޙިޖާމާ ޖެހުމަށް އެންމެ ރަނގަޅީ މަހުގެ ކުރީކޮޅަށް ވުރެ މަސް ދެބައިވާ ހިސާބު ނުވަތަ މަހުގެ ތިންބައި ކުޅަ އެއްބައި ފާއިތުވުމުންނެވެ. ނަމަވެސް ، ޙިޖަމާ ކޮންމެހެންވެސް ޖަހަން ޖެހިއްޖެނަމަ މަހުގެ ކޮންމެ ދުވަހެއްގައި ވެސް ޖެހިދާނެއެވެ. މަހުގެ ކުރީކޮޅުގައި ނުވަތަ ފަހުކޮޅުގައި ވިޔަސްމެއެވެ. އިމާމް އަޙްމަދް އިބްނު ހަންބަލްގެ ހަށިގަނޑުގައިވާ ލޭ ފާސިދުވެއްޖެނަމަ ، މަހުގެ ކޮންމެ ދުވަސްވަރެއްގައިވެސް ޙިޖާމާ ޖެއްސެވިކަމަށް އައިސްފައިވެއެވެ.\nއަލްޤަނޫންގެ މުޞައްނިފު ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. ” ޙިޖާމާ ޖެހުމަށް އެންމެ ރަނގަޅީ ދުވާލުގެ ވަޤުތުގައި ، ފެންވެރުމަށްފަހު2ނުވަތަ3ގަޑި އިރު ފަހުންނެވެ. މީހަކު ޙިޖާމާޖެހުމަށް ކޮންމެހެންވެސް ޖެހިއްޖެ ޙާލަތުގައި، ފެންވެރުމަށްފަހު ގަޑިއިރެއްހައި އިރު އަރާމްކޮށްލުމަށްފަހު ޙިޖާމާ ޖަހާށެވެ. ބަނޑުފުރައި ކައިގެން ހުންނަ ޙާލަތުގައި ޙިޖާމާ ޖެހުން އެދެވިގެން ނުވެއެވެ. އެހެނީ މިހެން އަމަލުކޮށްފިނަމަ ފަހަރުގައި ތަފާތު މުސީބާތްތަކާއި ކުރިމަަތިލާން ޖެހިދާނެތީއެވެ.\nހުސްބަނޑާ ނުވަތަ ހައިބަނޑާ ހުރެ ޙިޖާމާ ޖެހުމަކީ ފަރުވާއެއްކަމުގައި ބަޔާންވެގެންވާއިރު ބަނޑު ފުރައި ހުރެ ޙިޖާމާ ޖެހުމަކީ ބައްޔެއްކަމުގައިވެސް ބުނެވިފައިވެއެވެ. ހަމައެހެންމެ ކޮންމެ ހިޖްރީ މަހެއްގެ 17 ވަނަ ދުވަހު ޙިޖާމާ ޖެހުމަކީ ފަރުވާއެއްކަމުގައިވެސް ބަޔާންވެގެންވެއެވެ. ރަނގަޅު ވަޤުތެއްގައި ޙިޖާމާ ޖެހުމަކީ މީހާ ދުޅަހެޔޮ ސިއްޙަތެއްގައި ބަހައްޓައިދީ އެކި ސިއްޙީ ނުރައްކާ ތަކުން ހަށިގަނޑު ސަލާމަތްކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. މިހެން މިކަން އޮތްކަމުގައި ވީނަމަވެސް، މީހަކަށް ޖެހިފައިވާ ބައްޔެއް ބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން ޙިޖާމާ ޖެހުން އެއީ ޜަރޫރަތަކަށް ވެއްޖެނަމަ ކޮންމެ ފަދަ ހާލަތެއް ނުވަތަ ވަޤުތެއްގައިވެސް ޙިޖާމާ ޖެހިދާނެއެވެ. ނަބިއްޔާ… ގެ މި ޢިރުޝާދުގެ މަތީންނެވެ.\n” ފާސިދު ލޭގެ ސަބަބުން ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން މީހަކު މަރުނުވާނީ މިގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމުންނެވެ”\nކުރިންވެސް ބަޔާންކުރެވުނު ފަދައިން އިމާމް އަޙްމަދަށް ޙިޖާމާ ޖެހުން ޒަރޫރަތަކަށް ވެއްޖެނަމަ ޙިޖްރީ މަހުގެ ކޮންމެ ދުވަހެއްގައިވެސް ޙިޖާމާ ޖެެއްސެވިއެވެ.\nޙިޖާމާޖެހުމަށް ހަފްތާގެ އެންމެ ރަނގަޅުދުވަސްތަކާ ގުޅޭގޮތުން ދަންނައެވެ. އަލް ޚައްލާލް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. ޙިޖާމާ ޖެހުމަށް އެންމެ އެދެވިގެން ނުވާ ދުވަސްތަކާއި ބެހޭގޮތުން އިމާމް އަޙްމަދާއި ސުވާލުދެންނެވުނެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ” ބުދަ ދުވަހާއި ހޮނިހިރު ދުވަހެވެ. ” މީގެ އިތުރުންވެސްެ އަލް ޚައްލާލް ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ. ޙިޖާމާ ޖެހުމަށް އެންމެ އެދެވިގެންނުވާ ދުވަސްތަކަކީ ކޮބައިތޯ އިމާމް އަޙްމަދާއި ސުވާލު ދެންނެވުނެވެ. އިމާމް އަޙްމަދު ދެންނެވިއެވެ. ” ހޮނިހިރު ދުވަހާއި ބުދަދުވަހެވެ. މީގެ އިތުރުން ހުކުރދުވަސްވެސް މެއެވެ. ( ނަމަވެސް ޙިޖާމާ ޖެހުމަށް އެންމެ ރަނގަޅު ވަޤުތާއި އެންމެ ގޯސް ވަގުތާއި ބެހޭގޮތުން އައިސްފައިވާ ހަދީޘްތަކަކީ ޟައީފް ހަދީޘްތަކެއް ކަމުގައި ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވެއެވެ. ) ( އިމާމް އިބުނުލް ޤައްޔިމް ރަޙިމަހުﷲ / ޠިއްބު އައްނަބަވީ )\nމަޢުލޫމާތު ނެގި މަޞްދަރުތައް : މައިތިރި.ކޮމް، ތިއްބުއް ނަބަވީ\nމިލިޔުމާއި ގުޅޭ އެހެން ލިޔުންތައް\n← މާބަނޑު މީހުންގެ ބަނޑުގައިވާ ފެން ( އެމްނިއޮޓިކް ފްލުއިޑް ) މަދުވާނަމަ ކުރެވިދާނެ ފަރުވާ\nސިޙުރުވެރިއެއްގެގޮތުގައި އުޅުމަށްފަހު، ތައުބާވި ބޭފުޅަކާ ކުރެވިފައިވާ އިންޓަވިއުއެއް (1) →\nApril 4, 2016 April 28, 2019 ޢަލީ އާސިރު\t0


3 ރަށެއްގެ ސްކޫލުތަގައި މަލްޓި ޕަރޕަސް ހޯލް ހަދަން ބަޔަކާއި ހަވާލުކުރައްވައިފި3ރަށެއްގެ ސްކޫލުތަގައި މަލްޓި ޕަރޕަސް ހޯލް ހަދަން ބަޔަކާއި ހަވާލުކުރައްވައިފި\n3 ރަށެއްގެ ސްކޫލުތަގައި މަލްޓި ޕަރޕަސް ހޯލް ހަދަން ބަޔަކާއި ހަވާލުކުރައްވައިފި\n3 ރަށެއްގެ ސްކޫލުތަގައި މަލްޓި ޕަރޕަސް ހޯލް ހެދުމަށް އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީން ބަޔަކާއި ހަވާލުކުރައްވައިފިއެވެ.\nއެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީން މަސައްކަތް ހަވާލުކުރައްވާފައިވަނީ ނ.އަތޮޅު މަދަރުސާއާއި،ތ.ވޭމަންޑޫ ސްކޫލްއާއި ދ.މާއެނބޫދޫ ސްކޫލުގައި ދެ ފަންގިފިލާގެ މަލްޓި ޕަރޕަސް ހޯލް އެޅުމަށެވެ. މިމަޝްރޫޢުގެ މަސައްކަތް ޙަވާލުކޮށްފައިވަނީ މާރިސް ކޮންސްޓްރަކްޝަން ޕްރައިވެޓް ލިމިޑެޓްއާއެވެ.\nމި3ރަށުގައި މަލްޓި ޕަރޕަސް ހޯލް އެޅުމަށް ސަރުކާރުގެ ޕީއެސްއައިޕީ ބަޖެޓުން ބާވީސް މިލިޔަނަށް ވުރެ ގިނަ ރުފިޔާ ޚަރަދުކުރުމަށްވަނީ ހަމަޖެހިފައެވެ.\nމި އެއްބަސްވުމުގައި މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިއުކޭޝަންގެ ފަރާތުން ސޮއިކުރެއްވީ މިނިސްޓްރީގެ ސްޓޭޓް މިނިސްޓަރ އަޙްމަދު ރިޔާޒެވެ. މާރިސް ކޮންސްޓްރަކްޝަން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްގެ ފަރާތުން ސޮއިކުރެއްވީ މުޙައްމަދު ސަޢީދެވެ. މަލްޓި ޕަރޕަސް ހޯލް އިމާރާތްކުރަނީ އެންމެ ޒަމާނީ ވަސީލަތްތަކާއިއެކު ދެ ފަންގިފިލާއަށެވެ.\nއެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީގެ ސްޓޭޓް މިނިސްޓަރ އަޙްމަދު ރިޔާޒް ވިދާޅުވީ މަލްޓި ޕަރޕަސް ހޯލްގެ މަސައްކަތް 2020ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓްމަހު ނިންމާ ބޭނުންކުރަން ފެށޭނެކަމަށެވެ.\n"މިއީ 500ކުދިންގެ ޖާގައިގެ ހޯލްތަކެއް. އިލެކްޓްރިކް ރޫމާއި،2ޗޭންޖިންގ ރޫމާއި،4ފާޚަނައާއި، ޚާއްސަ އެހީއަށް ބޭނުންވާ ކުދިންގެ ފާޚަނައަކާއި، ސްޓޯރޫމާއި، ރޭމްޕްވެސް ހިމެނޭނެ." ރިޔާޒް ވިދާޅުވިއެވެ.\nމިއހަރުގެ ޕީއެސްއައިޕީގެ ތެރެއިން 20 ޕްރޮޖެކްޓެއް އިޢުލާންކޮށް އެވޯޑުކުރުމުގެ މަސައްކަތް އެ މިނިސްޓްރީން ދަނީ ކުރަމުންނެވެ. މީގެ ތެރރޭގައި 54 ކްލާސްރޫމްއާއި 16 މަލްޓިޕާޕޯސް ހޯލާއި ސްކޫލްތަކަށް ބޭނުންވާ އެހެނިހެން 114 އުމްރާނީ ވަސީލަތްތައް ފޯރުކޯށްދިނުން އެދެމެވެ.މި ޕްރޮޖެކްތްތަކަށް ޖުމުލަ 156 މިލއަން ޚަރަދުވާނެކަމަށް އެޑިއުޚޭޝަން މިނިސްތްރީން ލަފާކުރެއެވެ.\nއެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީން ވިދާޅުވީ މިހާރުވެސް 17 ޕްރޮޖެކްޓްގެ ޑިޒައިނިން މަސައްކަތް ނިމި އިޢުލާން ކުރުމުގެ މަސައްކތް ކުރިއަށްދާކަމަށެވެ. މިގޮތުން 175 ކްލާސްރޫމާއި4މަލްޓި ޕާރޕޯސް ހޯލް އަދި ސްކޫލްތަކަށް ބޭނުންވާ އެހެނިހެން އުމްރާނީ ވަޞީލަތްތައް ފޯރުކޯސްދިނުން ހިމެނެއެވެ. މި މަސައްކަތްތަކަށް 434 މިލިޔަށް ޚަރަދުވާނެކަމަށް އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީން ލަފާކުރެއެވެ. އަދި އެ މިނިސްޓްރީން ވަނީ ސްކޫލްތައް އާބާތުރަ ފިލުވުމަށްވެސް ގާގްގަނޑަކަށް 40 މިލޔަން ރުފިޔާ ޚާރަދުކޮށްފައެވެ.\nމިއަހަރު ސަރުކާރުން ލަފާކުރި ބަޖެޓުގެ ޕީއެސްއައިޕީ އިން ތަޢުލީމީ ދާއިރާއަށް ދުއިސައްތަ ސާޅީސް ހަ މިލިޔަނަށްވުރެ ގިނަ ރުފިޔާ ވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ.


"Thayyaarunuve, sarukaarun tourism industry ah olhuvaalee"\n"ތައްޔާރުނުވެ، ސަރުކާރުން ޓޫރިޒަމް އިންޑަސްޓްރީއަށް އޮޅުވާލީ"\nރާއްޖެއަށް އައި ޓޫރިސްޓުންތަކެއް ވިއައިއޭގައި. -- އަވަސް ފޮޓޯ: އަހުމަދު އަޝްހާދު (ޖެރީ)\nއާ އަހަރު ފާހަގަ ކުރަން ރާއްޖެ އަންނަ މީހުން ގިނަވުމުން ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓް (ވީއައިއޭ) އަށް އިންތިހާއަށް ލޯޑު ބޮޑުވެފައިވަނީ، ސަރުކާރުން އެކަމަށް ތައްޔާރުނުވެ، ޓޫރިޒަމް އިންޑަސްޓްރީއަށް އޮޅުވާލުމުންކަމަށް އިދިކޮޅުން ތުހުމަތުކޮށްފި އެވެ.\nވީއައިއޭގެ އެއާ ޓްރެފިކް ރެކޯޑު 42 ޕަސެންޓް އިތުރުވެފައިވާއިރު، ބައެއް ފްލައިޓްތައް ނުޖެއްސި ދެ ގަޑިއިރު ވަރު މަތީގައި އުދުހެން ޖެހޭ ހާލަތަށް ވަނީ ވެއްޓިފައި އެވެ.\nމީގެ އިތުރުން، ވީއައިއޭގެ އިންތިޒާމުތައް ދޯހަޅިކަމުން، ރާއްޖެއަށް އަންނަ ޓޫރިސްޓުން އެއާޕޯޓުގައި އެތަކެއް ގަޑިއިރެއް ހޭދަކުރަންޖެހި، ކަނެކްޓިން ސީޕްލޭނާއި ޑޮމެސްޓިކް ފްލައިޓުތައް މިސްވެ، ޗުއްޓީން ދުވަސްތަކެއް ގެއްލެމުންދާކަމުގެ ޝަކުވާތައްވެސް ވަނީ އިތުރުވެފައި އެވެ.\nއެ ޝަކުވާތަކަށް އިޝާރާތް ކުރައްވައި، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މާވަށު ދާއިރާގެ މެންބަރު އަދި އިދިކޮޅު ޕީއެންސީގެ ނައިބު ރައީސް މުހައްމަދު ސައީދު ވިދާޅުވީ މިކަމުގައިވެސް ސަރުކާރުން ވަނީ ޓޫރިޒަމް އިންޑަސްޓްރީއަށް އޮޅުވާލާފައި ކަމަށެވެ.\nމިގޮތުން، ޓޫރިސްޓުން އައުމަށް ތައްޔާރުވުމަށް އެތައް މަހެއް ލިބި، ޑިސެމްބަރު މަސް ނިމެންދާއިރުވެސް، އެއާޕޯޓުގެ އިންތިޒާމުތައް ހަމަނުޖެއްސޭކަން ސައީދު ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.\n"ކުރިއާލާ އެއްވެސް މަސައްކަތެއް ކުރިނަމަ، އެއާކްރާފްޓުތައް ގެއްލުމުގައި އެތައް އިރަކު މަޑުކުރަން ނުޖެހުނީސް،" ކުރީގެ އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓަރުކަންވެސް ކުރެއްވި ސައީދު ވިދާޅުވި އެވެ.\nޓޫރިޒަމް މިނިސްޓްރީގެ ތަފާސް ހިސާބުތައް ދައްކާ ގޮތުގައި އިއްޔެގެ ނިޔަލަށް ބޯޑަރު ހުޅުވިފަހުން ރާއްޖެއަށް 132،803 މީހުން އައިސްފައިވެ އެވެ. އަދި މި އަހަރުގެ މިހާތަނަށް ޖުމްލަ 515،650 ޓޫރިސްޓުން އައިސްފައިވެ އެވެ.\nމުހައްމަދު ސައީދު ޓޫރިޒަމް ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓް + ޓޫރިސްޓް އެރައިވަލް މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމް ޑރ. އަބްދުﷲ މައުސޫމް ޕީޕަލްސް ނޭޝަނަލް ކޮންގްރެސް - ޕީއެންސީ\n1.3 މިލިއަން ވަނަ ފަތުރުވެރިޔާ ރާއްޖެ އަތުވެއްޖެ\nމި އަހަރު އެންމެ ގިނަ ފަތުރުވެރިން އައީ އިއްޔެ\nވީއައިއޭއަށް ފްލައިޓް މޫވްމެންޓުގެ ރެކޯޑެއް\nޑެއިލީ އެރައިވަލް ހުރީ 4،900 ގައި


އަނެކާގެ ޝަޚްސިއްޔަތު ދެނެގަތުން | މަޢްލޫމާތު | ޢިލްމު\nBack ކަވާސާ ޢިލްމު ޢިލްމުގެ ބައިތައް މަޢްލޫމާތު އަނެކާގެ ޝަޚްސިއްޔަތު ދެނެގަތުން\nއަނެކާގެ ޝަޚްސިއްޔަތު ދެނެގަތުން\n03 އޯގަސްޓު 2011\nމި ނަޒަރިއްޔާ ބުނާ ގޮތުން މީހުންގެ ތެރޭގައި އުޅެނީ މައިގަނޑު ހަތަރު ވައްތަރެކެވެ. އެއީ ވެރިންނާއި، މުޙައްލިލުންނާއި، ޝުޢޫރީ މީހުންނާއި، އެކުވެރިންނެވެ.\nތިރީގައި މިވަނީ އިސްވެދިޔަ ހަތަރުވައްތަރު ދެނެގަނޭވޭނޭ މައިގަނޑު ސިފަތަކެކެވެ.\nކަންކަމުގައި ދެފުށުއެޅި ދެއަތަށް ކިރޭގޮތް އެއްވެސް ވަރަކަށް ނުހުންނަ ކަނޑައެޅުންތެރިއެކެވެ.\n- ކަންކަމުގެ ތަފުސީލުތަކަށް އަހައްމިއްޔަތުކަން ދިނުމުގެ ބަދަލުގައި، އަބަދުވެސް ކަންކަމުގެ ނަތީޖާއަށް އިސްކަންދޭ މީހެކެވެ.\n- ކަންކަން ނިންމުމަށް އަހައްމިއްޔަތުކަންދޭ ޢަމަލީ، ނަމަވެސް އިޖުތިމާޢީ ގުޅުންތަކާއި ޢާއިލީ ގުޅުންތަކަށް ދޭންވާ ވަރަށް އަހައްމިއްޔަތުކަން ދިނުން ކުޑަ މީހެކެވެ.\n- އިސްނެގުމަށް ލޯބިކުރާ ވާދަވެރި މީހެކެވެ.\n- ޤަރާރު (ޑިސިޝަން) ނެގުމުގައި އެއްވެސް ކަހަލަ ޖެހިލުމެއް ނުވާ އަވަސް މީހެކެވެ.\n- ބޭނުންވާ ލަނޑުދަނޑި ހާސިލުކުރުމަށްޓަކައި ކޮންމެ ގޮންޖެހުމަކާއި ކޮންމެފަދަ އުނދަގުލަކާއި ވެސް ކުރިމަތިލާނޭ ހިތްވަރުގަދަ މީހެކެވެ.\n- އަމިއްލަ ވިސްނުންތަކާއި ދެކޭ ގޮތް ސާފުކޮށް ސަރީހަކޮށް ހާމަކުރާ މީހެކެވެ.\n- ގިނަވަގުތު އެކަހެރިވެ އުޅުމަށް ލޯބިކުރާ މީހެކެވެ.\n- އަބަދުވެސް ބަދަލުވުމެއް ނެތް އެއް ނިޒާމަކަށް ލޯބިކުރާ، ކަންކަމުގެ ހަމަތަކާއި ގަވައިދުތަކަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ބަލާ މީހެކެވެ.\n- ކަންކަމުގެ ފެންވަރަށް އަހަންމިއްޔަތުކަން ދިނުން ބޮޑު ނަތީޖާ ނެރުން ލަސް މީހެކެވެ.\n- އަންނަހާ ޚިޔާލަކަށް ބުއްދީގެ ލަގަންދޫ ނުކުރާ ކަހަލަ ހުރިހާ ދިމާއަކުން ވިސްނާ މީހެކެވެ. ޚާާއްސަކޮށް އާ ޚިޔާލެއް ނަމަ ތަޖުރިބާކޮށްފައި ހުރި މުޖައްރަބު ކަންކަން ނޫނީ ގަބޫލުކުރުން ދުރު މީހެކެވެ.\n- ކޮންމެ ޚަބަރަކާއި ކޮންމެ މަޢުލޫމާތަކަށް ތަޙްލީލީ ނަޒަރުން ބަލާ ސުވާލުކުރުން ގިނަ މީހެކެވެ.\n- ދަލީލާއި ބުއްދީގެ ހަމަތައް ދައްކައިގެން މެނުވީ ގަބޫލުކުރާ ގޮތް ބަދަލުނުކުރެވޭނޭ ސާބިތު މީހެކެވެ.\n- މަޝްވަރާކުރުމާއި އޮޅުންފިލުވުން ގިނަ، ޤަރާރު ނެގުމުގައި ދެފުށުއެޅުން ބޮޑު، ނަމަވެސް މުސްތަގިއްލު މިނިވަން މީހެކެވެ.\n- އިޖުތިމާޢީ ކަންކަމުގައި އެހެން މީހުން އިސްނެގުމަށް ލޯބިކުރާ އެހެން މީހުން އިސްނަގަންދެން މަޑުކުރާ މީހެކެވެ.\n- ވެރީންނަށް ވުރެ ވެސް ބޮޑަށް އިޖުތިމާޢީ އަދި ޢާއިލީ ގުޅުންތަކާ މެދު އަހަންމިއްޔަތުކަން ކުޑަ މީހެކެވެ.\n- ކަންކަމާއި މީހުންނާއި މެދު ދެކޭ ގޮތް އަވަސް އަވަހަށް ބަދަލުވާ މީހެކެވެ.\n- އެއް ނިޒާމަކަށް ލޯބިކުރުން ދުރު، އާކަންކަން ތަޖުރިބާކުރުމަށް ލޯބިކުރާ މީހެކެވެ.\n- ތަފާތު ގިނަ ކަންކަން އެއްފަހަރާ ކުރާ ހިތްވާ މީހެކެވެ.\n- ކަންކަން ކުރުމުގެ ކުރިން ވާހަކަދެއްކުމާއި ގުޅުންތަކުން ހިތްހަމަޖެހުން ލިބޭ މީހެކެވެ. މީހަކަށް ފޯނުކުރިޔަސް ސީދާ މައުޟޫއަށް ދިއުމުގެ ކުރިން ޖޯކެއް ފަދަ އިތުރު ވާހަކައަކުން މި މީހުން ފެށުމެއް ގާއިމުކުރާނެއެވެ.\n- އެކުވެރިން ގިނަ ޝައުޤުވެރި މަޖާ މީހެކެވެ.\n- ފަސޭހައިން ޝުޢޫރުތައް ކެކިއަރާ، އެހެން މީހުންނަށް ވެސް އޭނާގެ ޝުޢޫރުން އަސަރުކޮށްލުވުމަށް ކުޅަދާނަ އަސަރުކުރުވާ މީހެކެވެ.\n- ޚިޔާލުކުރުމުގައި އާދަޔާ ޚިލާފު ޤާބިލިއްޔަތެއް ހުންނަ، އަދި ޚިޔާލުކުރުމުގައި އާންމުކޮށް ކަންކަން ވަމުންދާ ގޮތާ ޚިލާފަށް، ވިސްނުން ގެންގުޅޭތީ އުފެއްދުންތެރި އީޖާދީ މީހެކެވެ.\n- ތެދުވެރިކަމާއެކު އެހެން މީހުންގެ ވާހަކަތައް އަޑުއަހާ އޯގާތެރި މީހެކެވެ.\n- މީހުންނާއި ފަސޭހައިން ގުޅޭ ރަހުމަތްތެރި މީހެކެވެ.\n- އެންމެން ދެކެ ވެސް ލޯބިވާ އެކަމަކު އަމިއްލަ ޚާއްސީ ގުޅުން އެކެއް ދެމީހަކާ ބާއްވާ މީހެކެވެ.\n- މީހުންނާއި އޮންނަ ގުޅުމުން ހިތްވަރު ލިބިގަންނަ މީހެކެވެ.\n- ވަރަށް ބޮޑު ހިތްވަރެއް ލިބިގެން ނޫނީ ބޮޑެތި ކަންކަމާ ކުރިމަތިލާނެ މީހެއް ނޫނެވެ.\n- މީހުންނަށް ޚިދުމަތްކުރުމުގައި އެއްވަނަ ދަރަޖައިގެ މީހެކެވެ.\n- މަސްލަހަތާއި ގުޅުންތައް ރަނގަޅަށް އޮތުމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް އިސްކަންދޭ މީހެކެވެ.\n- މީހުންގެ ވެރިކަމުގެ ދަށުން މަސައްކަތްކުރުމުގައި ނަމޫނާއެކެވެ.\nއިސްވެދިޔަ މައިގަނޑު ހަތަރު ވައްތަރުން ކުރެ ވައްތަރަކަށް، އެއްވެސް މީހެއް މުޅިިން އެއްކޮށް ނިސްބަތްވެފައި ހުރުމީ ނާދިރު ކަމެކެވެ. އެންމެ ގިނަވާނީ ކޮންމެވެސް ދެވައްތަރަކުން މަސްހުނިވެފައިވާ މީހުންނެވެ. ނަމަވެސް އެފަދަ މީހުންނާއި މުޢާމަލާތުކުރުމުގައި ބަލާނީ އެމީހެއްގެ ކިބައިގައި އެންމެ ބޮޑަށް ހުރި ސިފައަކަށެވެ. ހަމަ މި ފަދައިން ހުރިހާ ވައްތަރަކުން އެކަށީގެންވާ މިންވަރަކަށް ހިއްސާވެފައިވާ ފުރިހަމަ ޝަޚްސިއްޔަތަކީ ވެސް އެހާ އާންމު ނޫނަސް އުޅޭ ވައްތަރެކެވެ. އަދި ފަންނާއި ޢިލްމާއި ތަޖުރިބާގެ އަލީގައި ކޮންމެ މީހަކީ ވެސް އެމީހެއްގެ ނަފްސާނީ ގާބިލިއްޔަތު ތަރައްގީ ކުރެވިދާނޭ މީހެކެވެ.\nއާދަވެގެން މިއިން ކޮންމެ ވައްތަރެއްގެ މީހެއް ޠަބީޢީކޮށް އެފަދަ އަނެއް މީހާއާ މެދު ދެކޭނޭ ގޮތް\nތިރީގައި މިސާލެއްގެ ގޮތުން މި ހިމަނަނީ އެއްވައްތަރަކުން ސަތޭކަ އިންސައްތަ ހަމަވެފައިވާ މީހާ އެފަދަ އެހެން ވައްތަރަކުން ސަތޭކަ އިންސައްތަ ހަމެވަފައިވާ މީހާ އާ މެދު ދެކޭނޭ ގޮތުގެ މިސާލެކެވެ. ނަމަވެސް މީގައި ވިސްނާލަން ޖެހޭ ތަންކޮޅަކީ އެކިވައްތަރު އެކުވެފައިވާ މީހެއް ނަމަ އިންސައްތަ ތަފާތު ވީ މިންވަރަކުން ދެކޭ ގޮތާއި ބަލައިގަންނަ ގޮތް ތަފާތުވާނޭކަމެވެ.\nމުޙައްލިލާ މެދު: ކަންކަމުގައި ދެފުށުއެޅޭ، ގޮތް ނިންމަން ނޭނގޭ މީހެއް\nޝުޢޫރީއާ މެދު: އަނގަ ގަދަކުރާ ހައިޖާނުހަދަން އުޅޭ މީހެއް\nއެކުވެރިޔާއާ މެދު: އިޚްލާސްތެރިއެއް\nވެރިޔާއާ މެދު: މާބޮޑަށް އަވަސްއަރައިގަނެގެން އުޅޭ މީހެއް\nޝުޢޫރީއާ މެދު: ފިކުރުތަކެއްގެ ވެރި އުފެއްދުންތެރިއެއް\nއެކުވެރިޔާއާ މެދު: ގޮތްބޮޑުކުރާ ދެއްކުންތެރިއެއް\nވެރިޔާއާ މެދު: ބޮޑާ މީހެއް\nމުޙައްލިލާ މެދު: ތަޖުރިބާކާރު ހަމަޖެހޭ މީހެއް\nއެކުވެރިޔާއާ މެދު: ބަލިކަށި މީހެއް\nވެރިޔާއާ މެދު: ވެރިމީހާ\nމުޙައްލިލާ މެދު: ވަފާތެރިއެއް މީހެއް ނޫން\nޝުޢޫރީއާ މެދު: ކަމެއް ނުކުރެވޭ ވައިއަނގަ ތަޅާ މީހެއް\nއިތުރު ތަފްސީލެއް: އިސްވެ ބަޔާންކުރެވުނު ނަމާނޫއަށް ބަލާއިރު ވެރީންގެ ގޮތް ބޮޑަށް ހުންނަ މީހުން އެންމެ ގުޅޭނީ އެކުވެރީންނާއެވެ. ހަމައެފަދައިން ޝުޢޫރީން ބޮޑަށް ގުޅޭނީ މުޙައްލިލުންނާއެވެ.\nއިސްވެދިޔަ ވައްތަރުތަކުގެ މައްޗަށް ބާރުފޯރުވާނެ ގޮތް\nވެރިޔާ: މި މީހުންނާ އެކު އަވަސް ނަތީޖާ ނެރުމަށް މަސައްކަތްކުރާށެވެ.\nމުޙައްލިލު: މި މީހުންނަށް ކަންކަމުގައި ދަލީލާ މަޢުލޫމާތާއި ތަފުސީލުދީ ބުއްދީގެ ހަމަތައް ދައްކައިދޭށެވެ.\nޝުޢޫރީ: ޝުޢޫރަށް އަސަރުކުރުވާ ފަދަ ވާހަކަތައް މި މީހުންނާއި ދައްކާށެވެ. ނުވަތަ އުފެއްދުންތެރި މޮޅު ޚިޔާލުތައް މި މީހުންނާއެކު ހިއްސާކުރާށެވެ.\nއެކުވެރިޔާ : ގާތް ގުޅުމުން މި މީހުންނާއި އެކުވެރިކަން ގާއިމުކުރާށެވެ.\nމުޖުތަމަޢުގެ ޚިދުމަތުގައި އިސްވެދިޔަ ހުރިހާ ވައްތަރެއް ބައިވެރިވުން ލާޒިމެވެ. މިސާލަކަށް މަސައްކަތު ގުރޫޕެއްގައި މުޅީން އެކުވެރިޔާގެ ވައްތަރަށް ނިސްބަތްވާ މީހުން ތިބިނަމަ މަސްއޫލިއްޔަތު ނަގާނޭ ވެރިޔަކު ނުވާނެއެވެ.\nހަމަ އެފަދައިން ހުސް ވެރިން ތިބޭ ތަނެއްގައި ގިނަ ފަހަރަށް އަރާރުން ބޮޑުވާނެއެވެ. ނުވަތަ އެމީހުން އެއްވެ އެކެއްގެ ވެރިކަން ގަބޫލުކުރިނަމަ ފެންވަރަށް ނުބަލާ ނަތީޖާއަށް އަހަންމިއްޔަތުކަން ދޭލެއް ބޮޑުވެދާނެއެވެ.\nހަމަ އެހެން މުޅިން މުހައްލިލުންގެ ގުރޫޕެއްވިއްޔާ ކުރާ ކަންތަކުގައި ފެންވަރު ހުއްޓަސް ކަންކަން ހިސާބަށްވުރެ ބޮޑަށް ދިގުލައިގެން ދާ ގޮތްވާނެއެވެ. ޝުޢޫރީން ގިނަވެއްޖެ ތަނެއްގައި ވާހަކަ ގިނަވާ ގޮތްވެ ސަމާސާ ހައްދުން ނައްޓާ ގޮތް ވެސް ދިމާވެދާނެއެވެ.\nމިލިޔުން ލިޔުމުގައި އަސްލަކަށް ބެލީ "މީހުންގެ ވައްތަރުތައް" މި މައުޟޫއަށް ޑރ މުރީދުލްކުއްލާބް ދެއްވި މުޙާޟަރާއަކާއ،ި އެ މުޙާޟަރާގެ ބައިވެރިއަކު ލިޔެފައިވާ ޚުލާސާއެކެވެ. އަދި ހަމަ މިމައުޟޫއަށް ޑރ ޠާރިޤް ދަރްވީޝް ދެއްވި މުޙާޟަރާއަކުންވެސް އެހީތެރިކަން ލިބިގަތީމެވެ.\nމި މައުޟޫގެ ބައެއް ފޮތްފޮތުގައި އިސްވެ ދިޔަ ވައްތަރުތަކާއި ގާތްކަން ބޮޑު ނަފްސާނީ ބަލިތަކާއި އެއިން ކޮންމެ ވައްތަރެއް ހައްދުން ނެއްޓުނީމާ ވާ ގޮތްތައް ވެސް ބަޔާންކޮށްފައި ހުރެއެވެ.


SunOnline: Story: #GenbigenNudhanees - ep51\n2 އަހަރު 11 މަސް ކުރިން - 21 ޖުލައި 2016 8\n"އެކުއްޖާ މަރުވެއްޖެއްޔާ މާ ރަގަޅު، އެއީ އަދި އިމީގެ ދަރިއެއްވެސް ނޫނޭ. އެ ނުލަފާ އަންހެނާގެ މަކަރުވެރިކަމުން އިމީގެ ބޮލުގައި އެޅުވީތީ އެކަމުގެ ސަޒާކަން ނޭގޭ އެލިބުނީ، ތޭންކް ގޯޑް. އެހާވަރަށް ބުނީމަވެސް އެންމެންވެގެން އެމީހާ މާ ގާތްކޮށްގެން އުޅުނީ ކައި ދެރަކުރަންވެގެން، އެހެންވެ ގޯޑް އެންމެނަށް ޕަނިޝްކުރަނީ......." ކާއިއާގެ އެ އަނިޔާވެރި ޖުމްލަތަކުން އެންމެން ސިހުނެވެ. ނުބައި އަސަރުތަކެއް ކުރުވިއެވެ. ކިޔަން ދުއްވައިގަތީ ގަރާޖުން ކާރު ނެރުމަށެވެ.\nއައިސީޔޫގެ ބޭރުގައި ރޮއިރޮއި ހުރި ސާރާ ފެނުމުން އައްމާރު އެދިޔަގޮތަށްގޮސް ސާރާ ގެނެސް މޭގައި ޖައްސާލިގޮތަކުން ސާރާއަށް ވަކިން ބޮޑަށް ރޮވުނެވެ.\n"ޝްޝްޝް......ނުރޮއި ބޭބީ....." އައްމާރުގެ އަޑުގައި އެވަގުތުވީ ލޯތްބާއި އޯގާތެރިކަން ސާރާގެ ހިތުގައި ބީހިލީ މަޑު ފަށުވިކޮޅެއްފަދައިންނެވެ. ހިތާމައިން ފޯވެފައި ހުރެވެސް އެހިތުގައި ގަނޑުފެން އަޅާލަދިންފަދަވިއެވެ. ސާރާގެ ވިދުންގަދަ ދެލޮލާއި އައްމާރުގެ ލޯ ބައްދަލުވީހިދު ލޮލުގައިވާ ކަރުނަތައް ފޮހެލަދެމުން ނުރޯށޭ ބުނާފަދައަކުން ބޯ ހޫރާލިއިރު އައްމާރުގެ ދެލޮލުގައިވެސް ކަރުނައިގެ އަސަރު ހުއްޓެވެ. އެހިތުގައި ޚަލީސީ އަދި ސާރާއަށްޓަކާ ވާ މަގާމު އެހިދުކޮޅު ސާރާއަށް ހާމަވިއެވެ. އައްމާރު ނުބުނިކަމުގައި ވިޔަސް އެހިތުގައިވަނީ ލޯތްބެވެ.\nއޭރު އެތަނުގައި ސާރާގެ އާއިލާގެ ބައެއް މީހުންނާއި އެކުވެރިންވެސް މަޑުކޮށްލައިގެން ތިއްބެވެ. އެންމެންގެ މޫނުމަތިން ފެންނަނީ ކަންބޮޑުވުމުގެ އަސަރުތަކެވެ. ސުދާވެސް ހުރީ ޓިޝޫއަކުން ލޯ ފޮހެލަ ފޮހެލައެވެ. ޝެހެނާޒްވެސް އިނީ ވަރަށް ހިތާމައިގައެވެ. ތިމާގެ މީހަކާއި މާމަ ހަވާލުކޮށްފައި އައީވެސް މަޖުބޫރުވެގެންނެވެ. މިހާ އިމަޖެންސީ ނުވިނަމަ މާމަ އެގޮތަށް މީހެއްގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި އިރުކޮޅަކަށް ބަހައްޓަންވެސް ސާރާގެ ހުއްދައެއް ނޯންނާނެއެވެ.\nޑޮކްޓަރު ކައިރިން ހުއްދަ ހޯދައިގެން އެތެރެއަށް ވަންއިރުވެސް ޚަލީސީ ގެ ހާލު ވަރަށް ދެރައެވެ. ނަސީބަކުން ބީޕީ ލިބި ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ހަމަޔަކަށް އެޅި ޑޮކްޓަރުންވެސް އެތަނުން ނުކުމެގެން ދިޔައީ ނަރުހުންނާއި ހަވާލުކޮށްފައެވެ. އައްމާރުއާއި ސާރާ ދަރިފުޅުގެ ދެފަރާތުގައި ތިބިއިރު އައްމާރު މަޑުމަޑުން ޚަލީސީގެ އިސްތަށިގަނޑުގައި ފިރުމަމުން ދިޔައެވެ. އެތައް އިރެއްވާންދެން ހިފަހައްޓައިގެން ހުރި ކަރުނަތަކުން ލޯ ފެންކަޅިވީ ދަރިފުޅު ވަކިވެގެން ހިނގައިދާނެކަމުގެ ބިރުހީވެފައެވެ. އެހާ ކުޑަދުވަސްކޮޅަކަށް އޭނަގެ ހިތަށް އުފާވެރިކަމާއި ހަމަޖެހުން ގެނެސްދިން ދަރިފުޅު އަބަދަށްޓަކާ ލޯމަރާފާނެކަމުގެ ބިރު ހުރިހާކަމަކަށްވުރެ ބޮޑުވިއެވެ. ކުއްލިއަކަށް ކޮންމެވެސް މީހަކު ފަހަތުން އައިސް އައްމާރުގެ ކޮނޑުގައި އަތްބޭއްވިއެވެ.\n"އިމީ......" ޝުވޭކާރު ގޮވައިލިއެވެ.\nއައްމާރު އޭނަގެ މަންމަގެ އަތް ދުރަށްޖައްސާފައި ކުއްލިއަކަށް ތެދުވުނުއިރު ހިތާމަވެސް ރުޅީގެ ސިފަ ޚިޔާރުކޮށްފިއެވެ. ދަރިފުޅު މިހާލަތަށް އައިއިރުވެސް އޭނަގެ މަންމަ ޑޮކްޓަރަކަށްވެހުރެ އަޅާނުލިކަން ހިތަށް އަރާފައި މިއީ މަންމަ ކަމުގައި ގަބޫލުކުރާކަށް ހިތް އެއްބަހެއްނުވިއެވެ. އެންމެންވެސް ތަމްސީލްކުޅެނީއެވެ. ކާއިއާ ބުނީ ދޮގެއްނޫނެވެ. ގޭތެރޭގައި އޭނައަށް ނޭގި ކޮންމެވެސް ކަމެއް ރާވަމުންދާކަމާއިމެދު ޝައްކެއްނެތެވެ.\n"ޕްލީޒް ތިހާވަރަށް އެކްޓްނުކުރިޔަސް ހެވޭ، އަހަރެން ދަރިއަކަށްވިނަމަ ތިހާ ލޯބިވާނަމަ އަހަރެންގެ ދަރިފުޅު މަރުވެގެން ދާއިރު މާމައަކު އަޅާނުލާ ހުންނާނެތަ؟ މުޅިންވެސް ޑްރާމާ، ޕްލީޒް ލީވް މީ އެލޯން........" އައްމާރު ހަރުކަށިކަމާއިއެކު ވާހަކަދެއްކިއެވެ. ޝުވޭކާރުގެ މޫނަށް ރަތްކުލަ ވެރިވެގެން ދިޔުމާއިއެކު ބަލައިލެވުނީ އެތާ ތިބި ނަރުހުންނާއި ދިމާލަށެވެ. އެންމެންގެތެރޭގައި އައްމާރު އޭނަ ލަދުގަންނަވާލާ އަގު ވައްޓާލައިފިއެވެ.\n"އިމީ، އެންމެންގެ ތެރޭގައި ޒާތީ ވާހަކަދެއްކުމަކީ ރަގަޅުކަމެއް ނޫނޭ....." ޝުވޭކާރުގެ މޫނުމަތީގެ އުޖާލާކަން ކެނޑި ތުން ފިތާލެވިއްޖެއެވެ. ކިތަންމެ ލޯބިވާ ދަރިއެއް ނަމަވެސް މިގޮތަށް އޭނަގެ އިއްޒަތާއި ގަދަރަށް އުނިކަން އަންނަފަދަގޮތަކަށް ވާހަކަދެއްކިގެން ނުވާނެއެވެ.\n"އައި ޑޯންޓް ކެއަރ. އެންމެނަށް އެނގެން ޖެހޭނެ. ދުރުހިލޭމީހުން ހަމްދަރުދީވީއިރު އެބުނާ މާމަ އެންމެފަހަރަކުވެސް އަހަރެންގެ ދަރިފުޅާއި އަނގައިން ބުނިތަ؟ ކުޑަ ކުޑަ މައުސޫމް ފުރާނައެއް މަރާއި ހަގުރާމަ ކުރަމުންދާއިރު ހާލު ބަލައިލާކަށްވެސް ނައި. އެކަމަކު އަހަރެން މިއީ ދަރިފުޅު؟ ނޫން، ކައި ބުނީ ހަމަތެދެއް، އެންމެންގެ ރޭވުމެއް މިއީ......" އައްމާރު އެއްވެސް މީހަކަށް ފަރުވާލެއް ބަހައްޓާކަށް ބޭނުމެއްނުވިއެވެ. އެވަގުތުވެސް ޝުވޭކާރަށް ހަމްދަރުދީވެ ސާރާ ތެދުވެގެންގޮސް އައްމާރުގެ އަތުގައި ހިފެހެއްޓިއެވެ.\n"އައިމް ސޮރީ މަމް، ޚަލީސީގެ ހާލު ދެރަކަމުން އިމީ ހަމަނުޖެހޭ ވާހަކަދައްކަނީ، މަންމަ މިއަދުވެސް މިތަނަށް އައީމެއްނު. އިމީ. ޕްލީޒް ހުއްޓާލަބަލަ. މަންމަމެންނާއި ޒުވާބުކުރިޔަސް ދަރިފުޅުގެ ހާލު ރަގަޅެއް ނުވާނެކަން އިމީއަށް އެނގެއެއްނު............" ސާރާވެސް އެންމެންގެ ތެރޭގައި އެގޮތަށް ޝުވޭކާރު ނިކަމެތިކޮށްލާކަށް ބޭނުމެއްނުވިއެވެ. އެއީ މިތާގައި ބަސްވިކޭ ގަދަރުހުރި ޑޮކްޓަރަކެވެ. އެހެންނޫނަސް އާއިލީ ސިއްރުތައްވެސް ހިފަހައްޓަންވާނެއެވެ. އައްމާރު އެހެރީ ރަގަޅަށްވެސް ބޯގޮވާވަރުވެފައެވެ. އެހެންނޫންނަމަ އައްމާރު އެވައްތަރަށް އޭނަގެ މަންމައާއި ޒުވާބެއްނުކުރާނެއެވެ. އައްމާރުގެ މިޒާޖަށް އައިސްފައިވާ ބަދަލާއިމެދު ސާރާ ހައިރާންވާ ދަރަޖައަށް ދިޔައެވެ. ކުރިން އައްމާރުއަކީ ހާދަ ރަގަޅު ޒުވާނެކެވެ. ނަބީލާ އެހާ ނިކަމެތިކޮށް ކަންތައްކުރިއިރުވެސް އޭނަ އެމަންމަގެ ހައްގު އަދާކުރިއެވެ. މިހާރު އައްމާރުގެ ޝައިތާނީ ބައި ދައްކަންފެށީ ކީއްވެހެއްޔެވެ؟ އަމިއްލަ ނަފުސަށް ބާރު ނުފޯރުވެނީ ކީއްވެހެއްޔެވެ؟\nއައްމާރުއަށް ސާރާގެ އެންމެ ފަހުގެ ޖުމްލައިން އަސަރުކުރިއެވެ. ތެދެކެވެ. މިގޮތަށް އަޑުގަދަކުރިޔަސް ޚަލީސީ އަނބުރާ ނާންނާނެއެވެ. އޮތްގޮތަކީ ހެއްދެވި ފަރާތަށް ދުޢާކުރުމެވެ. ލޯތްބަކީ މަޖުބޫރުން ހޯދޭ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. ޝުވޭކާރުމެންފަދަ ހަރުކަށި މީހުންގެ ހިތްތަކަށް އަސަރެއްނުކުރާނެއެވެ. އެންމެންގެ ހިތްތައް އަތުލާފަދަ ރީތިކަމެއް ދެއްވާފައި ހުރި ކުއްޖަކު އެމީހުންގެ ކުރިމަތީގައި އުޅުނުއިރުވެސް ލޯބިން ދުވަހަކު ވާހަކަދައްކާފައެއް ނުވެއެވެ. އައްމާރު އިށީންގޮތަށް ޚަލީސީގެ ކުޑަ އަތްތިލަ އަތުތެރެއަށް ލެއްވިއެވެ. އަދި އެނދުގައި ބޯ ޖައްސާލައިގެން އޮތްއިރު އޭނަ ރޮނީކަން އެންމެނަށްވެސް އެނގުނީ ބެޑްސީޓް ކަރުނައިން ތެމެމުން ދިޔުމުންނެވެ. އެ މަންޒަރު ފެނިފާ ޝުވޭކާރުގެ ހިތަށް ފުން އަސަރުތަކެއްކުރިއެވެ. އައްމާރު އެހާ ޔަގީންކަމާއިއެކު އޭނަގެ ދަރިފުޅުކަމުގައި ބަލައިގަތިއްޔާ މާމަ ޝައްކުކުރަން ޖެހޭނެހެއްޔެވެ؟ އައްމާރު ތުއްތުއިރުވެސް މިފަދަ ކިތަންމެ ދުވަހެއް ތަޖުރިބާ ކުރެވިފައިވާނެކަން ނޭގެއެވެ. ހަގީގީ މަންމައާއި ބައްޕަގެ ލޯބި ނުލިބި ތުއްތުއިރުއްސުރެން މިހިސާބަށް އައިސްފައިވާ ދުވަސްތައް ހިތަށް އަރުވާލުމުންވެސް ޝުވޭކާރުގެ ހިތް ރޫރޫއަޅާގޮތްވިއެވެ. އައްމާރުއަށްވެސް އޭނަފަދައިން އަމިއްލަ ދަރިފުޅުވިއްޔާ އިހުސާސްކުރެވޭނެއެވެ. ނައީމާގެ ދަރިފުޅު ފެނިފައި ޝުވޭކާރަށް އަސަރު ނުކުރިއިރު އައްމާރު ފެނުމުން ވީގޮތްތައް ކިހާ ތަފާތުހެއްޔެވެ؟ ޑީއެންއޭއަކުން ދުވަހަކު ޔަގީންނުވިޔަސް މަންމައަކަށް ދަރިއަކު ނޯޅޭނެއެވެ. އޭނަވަނީ އެކަން ތަޖުރިބާކޮށްފައެވެ. އެ ހަރުކަށި ހިތަށް ރަހުމާއި ކުލުނު ވަންގޮތަށް ދެލޮލުން ހޫނު ކަރުނަތައް އޮހިގަތީ ގޮތެއް ބަލާފައެއް ނޫނެވެ. ޝުވޭކާރު ގުދުވެ ޚަލީސީގެ ނިތްކުރީގައި ބޮސްދިނެވެ.\n"އައިމް ސޮރީ ދަރިފުޅާ......" ޝުވޭކާރު ހިތުގެ އަޑިން މާފަށް އެދުނެވެ.\nޑެންގީ ހުމުގެ އެންމެ ނުރައްކާތެރި ހިސާބަށް ގޮސްފައި ޚަލީސީ ސަލާމަތްވިކަމީ ކަރާމާތެއް ކަހަލަ ކަމެކެވެ. އައްމާރުއާއި ސާރާ އަދި އާއިލާގެ މެމްބަރުންގެ ދުޢާ އިޖާބަކުރައްވާ ޚަލީސީއަށް ދެވަނަ ދިރުމެއް ލިބުނެވެ. މަޑުމަޑުން ރަގަޅުވާން ފެށިގޮތަށް އޭނަގެ ބައްޕައާއި މަންމަގެ ތުންފަތް މައްޗަށް ހިނިތުންވުން ވެރިކޮށްލަދިނެވެ. ޚަލީސީގެ ބީޕީ ނުލިބި ޝޮކަކަށްގޮސްފައި ވަނިކޮށް ސަލާމަތްވިކަމީ ޑޮކްޓަރުންވެސް ހައިރާންކުރުވަނިވި ކަމެކެވެ. އޭރު އެމީހުންވެސް އުއްމީދު ކަނޑާލިއެވެ. ނަމަވެސް ދުޢާގެ ބާރުގަދަކަން ސާބިތުވެގެން ދިޔައީ ޚަލީސީ އަލުން ދުނިޔެއަށް ލޯ ހުޅުވާލުމުންނެވެ.\nއައްމާރު ކޮޓަރިއަށް ވަންގޮތަށް ޝުކުރުގެ ސަޖިދައެއްކުރިއެވެ. އޭނަކޮށްފައިވާ ފާފަތައް މަތިން ހަނދާންވެ އެކަމާއި ހިތާމަކުރިއެވެ. ކާއިއާއަކީ ކޮއްކޮއެއްކަމަށް އެންމެން ބުނެފައިވަނިކޮށް ކާއިއާއާއިއެކު އުޅެވުނުގޮތް ހިތަށްއަރާފައި އަމިއްލަ ނަފުސަށް ލައުނަތްދިނެވެ. އެހާ ބޮޑު ފާފަތަކަށް އަރައިގަންނައިރުވެސް ހެއްދެވި ފަރާތުން އަޒާބެއް ނާންނަކަމީ އިންސާނުންނަށް ލައްވާ ރަހުމަތެއްކަމުގައި ގަބޫލުކުރިއެވެ. ކުރެވުނު ފާފައާއިމެދު ހިތާމަކޮށް ތައުބާވުމަށްފަހު އެފަދަ ކަމަކަށް ދެން ނާރަން އަޒުމް ކަނޑައެޅުމުން ހިތަށް ފިނިކަމެއް ލިބުނެވެ.\nއައްމާރު ފެންވަރާލުމަށްފަހު ތާޒާވެލައިގެން ނުކުމެފައި ރީތިވާ މޭޒުދޮށުގައި ހުއްޓުނެވެ. ޖޫޕް ލެކޯސްޓޭ ވަން މިލިއަނުން ފެށިގެން ނަން ހުސްކޮށް ސެންޓް ގެނެސް އަތުރާލާފައި ހުރިއިރު މިވީހާ ތަނަށް އައްމާރު އެސެންޓް ބޭނުންކޮށްފައެއް ނެތެވެ. މަންމަ އޭނަ ރުއްސަން އޭނައަށް މުއްސަދިކަމުގެ ހުރިހާ ރަހަތައް ގެނެސްދެނީއެވެ. އެކަމަކު އޭނައަށް މިހުރިހާ އެއްޗެއް އެންމެ ބޭނުންވީ ދުވަހު މިފަދަ އުފަލެއް ހާސިލުކުރެވިފައެއްނެތެވެ. އެހާވަރުން އުޅޭއިރު މަންމަގެ ހިތްހަމަޖައްސާދިނުމަކުން ލިބޭނެ ގެއްލުމެއްނެތެވެ. ދީނުގައިވެސް އަންގަވަނީ މައިމީހާ އަކީ ކާފަރަކަށް ވިކަމުގައިވިޔަސް ހެޔޮކޮށް ހިތާށެވެ. އައްމާރު ސެންޓުފުޅިއަކުން ގަޔަށް ޖެހުމުން ފިރިހެންވަންތަ ވަހެއް ކޮޓަރިތެރޭގައި ހިފާލައިފިއެވެ. ކާކޮޓަރިއަށްވަދެ ފްރިޖް ހުޅުވާލައިގެން ފެންފުޅިއެއް ނެގިތަނާ މީހެއްގެ ހިލަންވެގެން ބަލައިލިއިރު ކާއިއާ ހުރިތަން ފެނިފައި ހިތް އަވަސްވެލިއެވެ.\n"އިމީ ރުޅިތަ؟ " އައްމާރު އަވަހަށް ނުކުމެގެން ދާން ހިނގައިގަތުމުން ކާއިއާ ފަހަތުން އައެވެ. އައްމާރުއަށް އެ ސުވާލުގެ ޖަވާބު ދިނުން މުހިއްމުކަމަކަށް ނުވިއެވެ.\n"އެނގޭ ޚަލީސީއާއި ދިމާލަށް އެހެން ބުނީމަ ހިތްހަމަނުޖެހިފައިކަން ތިހިރީ، އެކަމަކު އެއީ އިމީގެ ދަރިއެއްނޫންކަން ޔަގީންވާތީ އެހެންބުނީ. ދެން ތިއުޅެނީ އަނގައިން ނުބުނަންތަ؟ ޑޯންޓް ޑޫ ދިސް ޓު މީ. ބޭބެއަކަށްވިޔަސް އައި ޑޯންޓް ކެއަރ. ކުރިއަށްވުރެ ލޯބިވޭ. އެންމެންވެސް ފާފަކުރަނީނު. އަހަރެމެން ކޮންމެ ގޮތަކަށް އުޅުނަސް އެހެން ބަޔަކަށް އެނގޭނީއެއްވެސް ނޫނޭ. ކީއްވެގެންނޯ މިހާރު ހާސްވެފައި ތިހިރީ. އިމީވެސް އަހަންނަށް ބޭނުންވޭ، ކުރިއަށްވުރެވެސް ބޮޑަށް. އެ ފީލިންގްސްތައް ޑިނައި ކުރަން ނޫޅޭ........." ކާއިއާ އައްމާރުގެ ކުރިބެއްދިއެވެ.\n"މޮޔަނުވޭ......." އައްމާރު ކާއިއާ ދުރަށް ކޮށްޕާލީ އަނިޔާނުވާގޮތަށް މަޑުންނެވެ. ކާއިއާ ދޫލަމަތީގައި ޖެހުނުގޮތަށް ތެދުވުނުއިރު އިސްތަށިގަނޑު ހާވާލައިގެން ހުރުމުން ކުޑަ ހަންޑިކުއްޖެކޭ ތަފާތެއްނެތެވެ. އެހާ ރުޅިވެރިގޮތަކަށް ބަލައިގެން ހުރިގޮތުން ހީވީ އައްމާރުގެ ގަޔަށް އަރައިގެންފާނެހެންނެވެ. އައްމާރުގެ މި ދުރުކަން އޭނަ ރަގަޅަށްވެސް މޮޔަކޮށްލައިފިއެވެ. އައްމާރު ސިޑިއާއި އަރާ ހަމަވިވަގުތު ފަހަތުން އައިގޮތަށް އައްމާރުގެ ކޮނޑަށް އެރިގޮތަށް މެދުހަށީގައި ދެފައި އަޅުވާލިގޮތުން އޭނައަށް ހަށިގަނޑު ބެލެންސްކުރެވުނީ ރެއިލިންގައި ހިފާލެވުމުންނެވެ. އޭރު އައްމާރުއާއި ކާއިއާގެ މޫނުވަނީ ޖެހި ފިތިފައެވެ. ކޮޓަރިން އެކީގައި ނުކުމެގެން އައި ފައިސަލްގެ ދެމަފިރިންނަށް އެމަންޒަރު ފެނުމުން ދެމީހުންގެ މޫނުވެސް ރަތްވެގެން ދިޔައީ ގަތްލަދެއްގެ ބޮޑުކަމުންނެވެ.\n"ކިހިނެއް ތި ވަނީ؟ ކޮން ސަކަރާތެއްތަ؟ " ޝުވޭކާރަށް ބުނެވުނެވެ.\nކާއިއާވެސް އަވަހަށް އައްމާރުގެ ކޮނޑުން ފުންމާލައިގެން ދުވަމުންގޮސް އޭނަގެ ކޮޓަރިއަށްވަދެ ދޮރު ޖެހިއަޑު ގޭތެރޭގައި ގުގުމައިގެން ދިޔައެވެ. ފައިސަލްމެން މަޑުކޮށްނުލާ އެދިޔަ ތާކަށް ދިޔުމުން އައްމާރުވެސް ކޮޓަރިން ނުކުތީ ހޮސްޕިޓަލަށް ދިޔުމަށެވެ. ކާއިއާއަށް ނުފެނި އަވަހަށް އެގެއިން ނުކުންނާންކަމަށް އުޅުނަސް ހީވަނީ އަބަދު ކާއިއާ އޭނަގެ ހަރަކާތްތަކަށް ފާރަލައިގެން ހުންނަހެންނެވެ. ސިޑިން ފައިބަމުން ދެފަރާތަށް ބަލައިލެވުނުއިރު ކުއްލިއަކަށް ސިޑީގެ ފުރަގަހުން ނުކުމެފައި މޮޔަގޮތަކަށް ހޭންފެށިއެވެ.\n"...........ޔޫ" ކާއިއާ މަޖަލަށް ހަދާފައި ކިޔާލިއެވެ. ގޭތެރޭގައި އެކަކުވެސް ނޫޅެ އަމާންގަޑިއެއްކަން ޔަގީންވެފައިވާތީއާއި އޭނަގެ ނިންމުން ކާއިއާއަށް އިއްވާދޭން މިހާ ރަގަޅު ފުރުސަތެއް ނުލިބޭނެއެވެ. އޭނަގެ ހިތުގައި ކުޑަ ކުޑަ ޝައްކެއް ހިނގިކަމުގައި ވިޔަސް އޭނަގެ މަންމައަކީ ޝުވޭކާރަށް ވުމަކީ ނުވުމަށްވުރެ ވުން އެކަށީގެންވާކަމެކެވެ. ވީއިރު އޭނައަށް ކާއިއާއާއި ގުޅެވޭކަށް ދީން ތަނެއްނުދެއެވެ. ނޭގުމުގެ ތެރޭގައި ލޯބިވެވުނަސް އެގުޅުމުގައި ނިމުމުގެ ސިއްކަ އޭނަވަނީ ޖަހާފައެވެ. އަމިއްލައަށް އެކަން އެނގިހުރެ ކުރި ފާފައަށް އޭނަވަނީ ތައުބާވެފައެވެ. ވީއިރު ކާއިއާއަށް އޭނަ ވިސްނާދޭންޖެހޭނެއެވެ. އެހެން އަންހެންކުއްޖެއްނަމަ ހާދަ ލަދުގަންނާނެއެވެ. ކާއިއާ ބޯގޮވާފައި ހުރުމުން ލަދެއްނެތި އަދިވެސް އެއުޅެނީ ފަހަތުން އާދޭސްކުރަމުންނެވެ. ބޭބެއެއްދެކެ ލޯބިވުމަކީ ނޯމަލް މީހަކަށް ހާދަ އުދަގޫކަމެކެވެ. އައްމާރު ސިޑީގެ ރެއިލިންގައި އެއް އަތުން ހިފަހައްޓާލައިގެން އަނެއް އަތް ޖިންސްގެ ޖީބަށް ޖަހާލައިގެން ހުރިއިރު ފިރިހެންވަންތަކަމާއި ސްމާޓްކަމުން ކާއިއާގެ ހިތް ހަލާކުވާވަރުވިއެވެ. އެރީތިކަން އަތުން ބީވެގެން ދާތީ އޭނަ މޮޔަވާވަރުވިއެވެ.\n"ތިހާ ގޮތްކުޑަވެގެން ނޫޅެ އަންހެނެއްހެން އުޅެން ދަސްކުރަންވީނު، ބުނަން ކައި ރަގަޅުވާހަކައެއް؟ ތިގޮތަށް ޑިޕްރެސްވެ މީހާ ހަލާކުވެގެން ނުދަނީސް ނަމާދުކޮށް ރަގަޅަށް އުޅެންފަށާ، އައި ނޯ މިއީ ދެމީހުންނަށްވެސް ކިހާ އުދަގޫ ސިޗުއޭޝަނެއްކަން. އެކަމަކު ކައި ހެދީ ދޮގުކަންވެސް އެނގޭ، ކިޔަން އޮޅުވައެއްނުލާނެ......" އައްމާރު މަސައްކަތްކުރީ ކާއިއާގެ މޫނަށް ނުބަލާށެވެ.\n"ޔޫ އާ ރައިޓް، ކިޔަން ސާރާދެކެ ލޯތްބެއްވެސް ނުވޭ، އިޓްސް އޯލް ވައިޓް ލައިސް، އެކަމަކު ބޭބެއަކަށްވިޔަސް އަހަންނަށް އިމީ ނުލިބެންޏާ އައި ވިލް ޑައި. ހަމަ ތެދަށް މިބުނީ، އަހަރެން ލަދެއްވެސް ނުގަނޭ. ކީއްވެ ކުރިން ނުބުނީ؟ މަންމައަށް ބުނަން އެނގުނީ މިހާރުތަ؟ އިޓްސް އޯލް ދެއަރ ފޯލްޓް، މިހާ ހިސާބަށް ދިޔައީމަ އިމީވެސް ބޭނުމެއްނުވާނެ ހުއްޓާލަން. ޕްލީޒް ނޫނެކޭ ނުބުނާތި. ޕްލީޒް....." ކާއިއާ އައްމާރުގެ އަތްމަތީގައި އަތް ބޭއްވުމުން އައްމާރުގެ އަތް ދަމައިގަތެވެ.\n"އަހަރެން އެދުވަހު ކުރީ ކުށެއް. ފާފައެއް. ކޮއްކޮކަން އެނގުމަށްފަހު އެ ނަޒަރުން ބަލައިލާކަށްވެސް އަހަރެން ނުޖެހޭނެ. ކައި ހެއްދެވި ފަރާތަށް ބިރެއްނުގަނޭތަ؟ މަރުވެދާނެތީ ކަންބޮޑުނުވަނީތަ؟ " އައްމާރު އަހާލިއެވެ.\n"ފާފަނުކުރާ ބަޔެއް ބުނެބަލަ. އެންމެންވެސް ފާފަކޮށްގެން އެއުޅެނީ. އަހަންނަށް މިކަމެއް ނުހުއްޓޭނެ. އޯން ބްރަދަރ ދެކެ ލޯބިވުމަކީ ވިއާޑް ކަމެއް. އެކަމަކު ލޯބިވެވުނީ އަމިއްލައަކަށް ނޫނެއްނު، ހުއްޓަން މަސައްކަތްކޮށްގެން ނުހުއްޓުމަކީ ކާކުގެ ފޯލްޓެއްތަ؟ ބުނެބަލަ. އިމީ. އައި ލަވް ޔޫ. ލަވް ޔޫ ސޯ މަޗް.. ޔޫ އާ މައި އެވްރީތިންގް. ތި ރީތި ދެލޮލާއި ހިނިތުންވުމަށްޓަކާ އަހަރެން މަރުވެދާނަން، ދުވަހަކު އެހެން މީހެއްދެކެ ދެން ލޯތްބެއް ނުވެވޭނެ. އެނގެއެއްނު އަހަރެން އިމީއަށްޓަކާ މަރުވެދާނެކަން......" ކާއިއާގެ ދެލޮލުގައި ބޮޑެތި ކަރުނަތިކިތައް ވިދަންފެށިއެވެ.\n"ސޮރީ.......ދެން ޖެހޭނީ ސައިކޭޓްރިސްޓަކަށް ދައްކަން." އައްމާރު ދުރަށް ބަލަންފެށިއެވެ.\n"ހާޓްލެސް ލޯބިވެރިޔެއް....." ކާއިއާ ލޯ އަޅައިލިއެވެ.\n"ކޮންމެވެސް އެކަކަށް ވިސްނެން ޖެހޭ. ކައިގެ މައްސަލައަކީ ދީނަށް ފަރުވާކުޑަކަން، ނަމާދުނުކުރާކަން، އެވަރަށް ބުނާއިރުވެސް. މަރުގެ ވާހަކަދެއްކީމަ މިއަދު ރިމައިންޑް ކޮށްދޭނަން؟ ޕްރޮމިސްކުރީމެއްނު އަމިއްލަ ފުރާނައަށް ގެއްލުމެއް ނުދޭނެކަމަށް، އެކަހަލަ ކަމެއް ކޮށްފިއްޔާ ދުވަހަކު އަހަރެން އަނގައިންވެސް ނުބުނާނަމޭ ނުބުނަންތަ؟ " އައްމާރު ބުމަ އަރުވައިލިއެވެ.\n"ވެން އިޓް ކަމްސް ޓު ޔޫ އަހަންނަށް އެހެން އެއްވެސް ކަމެއް ހަނދާނެއް ނުހުންނަނީ، އިމީ ނުލިބެންޏާ ހެވޭ ނަރަކައިގާ އޮންނާން ޖެހުނަސް. ބޭނުންވަނީ އެކަނި އިމީ، ނޫނީ އެހެން އެއްވެސް އުފަލެއް ނަސީބެއް ބޭނުމެއްނޫނޭ. އަންޑަސްޓޭންޑް..." ކާއިއާގެ ޖުމްލަތަކުން އައްމާރުގެ ހިތަށް ނުބައި އަސަރުތަކެއްކުރިއެވެ. ވަރަށް ދެރަވިއެވެ. ކާއިއާ ކުފުރު ވާހަކަދައްކަން ފެށީވެސް ސިކުނޑީގެ މައްސަލަ ހުރީމަހެއްޔެވެ؟ ނޫނީ ހަމަ ލާދީނީވެގެންގޮސް ހެއްޔެވެ؟ ބުނާނެ އެއްޗެއް ނޭގި ހުއްޓުން އަރާފައި ހުރިއިރު ދެޒުވާނުންގެ ހަތަރުކަޅި ބައްދަލުވިއެވެ. ކާއިއާގެ ވިސްނުން އެހެން ހުރެއްޖެއްޔާ އޭނަ ކޮންމެފަދަ ގޯހެއްވެސް ހަދާފާނެއެވެ.\n"މިހާރު މިދުނިޔެއިން އެއްވެސް ނަސީބެއް ލިބޭކަށް ނެތް. ދުނިޔެއަށް ދެން ނޭވާލާނީވެސް އިމީ މި ޝަރުތު ގަބޫލުކުރުމުން. އެންމެން ނިދީމަ ސިއްރުން ކޮންމެ ރެއަކު އެޓްލީސްޓް ވަން އަވަރއަށް ކައިގެ ރޫމަށް އާދޭ، ނޫނީ....." ކާއިއާ ހަށަން ބަދެލިއެވެ.\n"ތްރެޓްކުރަނީތަ؟ " އައްމާރު ހައިރާންވިއެވެ.\n"ނޫނީ ކައިގެ ޖަނާޒާ ދެން އިމީއަށް ފެންނާނީ......" ކާއިއާ އެންމެފަހުގެ ނިންމުން އިއްވާލިއެވެ.\n"ބައިދަވޭ ޔޫ ސްމެލް ހެވަންލީ......." ކާއިއާ ތަންކޮޅެއް ކައިރިއަށް ޖެހިލާފައި އައްމާރުގެ ޓީޝާޓުގައި ވަސްގަނެލިއެވެ. އައްމާރު ފަހަތަށް ޖެހިލީ ބޭއިޚުތިޔާރުގައެވެ. ކާއިއާ މިހާރު އޭނަ ބްލެކްމެއިލް ކުރާނެ އާގޮތެއް ދަސްކުރީއެވެ. އޭނަ އެކޮޓަރިއަށް ފާފައެއް ކުރާކަށް ނުދާނެއެވެ. ދިޔަސް އޭނަ ކާއިއާއަށް ވިސްނާދޭނީއެވެ. ނޫނީ ކޮންމެވެސް ކަހަލަ ބޭހެއް އަޅައިގެން ނިންދަވާފައި އޭނަ އެބުރި އަންނާނީއެވެ. ކާއިއާ ކޮންޓްރޯލްކުރަން ހަދާނީ ކިހިނެއްހެއްޔެވެ؟\n"އަންނާނަންތަ؟ " ކާއިއާ އަހާލިއެވެ.\n"އޯލްރައިޓް......." އައްމާރު ހަތިޔާރު ބެހެއްޓިއެވެ. ކާއިއާ ކުއްލިއަކަށް އައްމާރުގެ ގައިގާ ބައްދާލާފައި މޫނުގައި ބޮސްދިނުމުން އައްމާރު ދުރުކޮށްލާފައި ނުކުމެގެން ދާން ހިގައިގަތެވެ. ފެންޑާއާއި އަރާހަމަވީއިރު ބޯކޮށް ވާރޭވެހިގަތްތަން ފެނިފާ އެތާހުރެ ސިގިރެޓެއް ރޯކޮށްލައިފިއެވެ. ސިގިރެޓް ބޯތަން ފެނުނީމަ އެންމެންވެސް ސުވާލުކުރާނެއެވެ. އަންހެނުންނާއި މައްސަލަ ޖެހުނީހޭ އަހާނެއެވެ. ހާސްވާންވީ އެކަނި ލޯބީގެ މައްސަލަތަކުގައެއްވެސް ނޫނެވެ. ދިރިއުޅުމުގައި ދިމާވާ އެހެން އުދަގޫތައްވެސް ހުންނާނެއެވެ. ނަމަވެސް އޭނައާއި ދިމާވެގެން މިއުޅޭވަރުގެ އިމްތިހާނަކާއި އެހެން މީހަކު ކުރިމަތިލާން ޖެހޭނެ ބާވައެވެ. ސިގިރެޓް ހުސްކޮށްލާފައި ވާރޭ ކޯޓު ގަޔަށް މަހާލައިގެން ނުކުތީ އެ ބޯ ވާރޭގެ ތެރެއަށެވެ.\nޚަލީސީ ގެއަށް ފޮނުވާލުމުން ސާރާ ގަސްތުކުރީ އޭނަގެ މަންމަގެ ގެއަށް ދިޔުމަށެވެ. އައްމާރުއާއިއެކު އެގެއަށް ގޮސްފިއްޔާ ފެންނާނެ މަންޒަރުތައް އޭނައަށް އެނގެއެވެ. ދެލޯ މަރާލައިގެނެއް އޭނައަކަށް ނޫޅެވޭނެއެވެ. އައްމާރު ހޮސްޕިޓަލަށް އައުމުން ކުރިމަތިލާން ޖެހުނީ މާޔޫސްކަމާއިއެވެ. ދަރިފުޅު ގޮވައިގެން ސާރާ ދިޔަކަން އެނގުމުން އެގެއަށް ދާން އުޅެފައިވެސް ޚިޔާލުބަދަލުވިއެވެ.\nމިޒަމާނުގައި އެންމެ ފަސޭހައިން ބައްޕަ ކަށަވަރުވާނީ ޑީއެންއޭ ޓެސްޓް ހަދައިގެންނެވެ. އެގެއަށް ޚަލީސީ ފުރަތަމަ އައި ދުވަހުވެސް ޝުވޭކާރު ޚަލީސީގެ ޓެސްޓް ހަދަންވެގެން އެންމެނަށް ސިއްރުން ސާމްޕަލެއް ނެގިއެވެ. ނިޔަފަތިން ތަންކޮޅަކާއިއެކު އިސްތަށްޓެއް އުފުރާލުމަކީ ޝުވޭކާރަށް އުދަގޫކަމަކަށްނުވިއެވެ. ޓެސްޓްގެ ނަތީޖާ ލިބުމުން ހައިރާންވިއެވެ. ޚަލީސީގެ އިސްތަށިގަނޑާއި ކަޅީގެ ކުލަ ތަފާތުވިޔަސް އެއީ އައްމާރުގެ ދަރިއެއްކަން ކަށަވަރުވިއެވެ. އެވާހަކަ ފައިސަލްއާއި ހިއްސާކުރިއިރު އަޑުއަހަން ހުރި ކާއިއާއަށް ވީ ނުބައި ގޮތެކެވެ. އެހާވަރަށް އައްމާރުގެ ކައިރީގައި ސާރާގެ ގައިގާ އަތްނުލާށޭ ބުނީމަވެސް އައްމާރު އޭނައަށް ކެހިދިނީއެވެ. އޭނައަށް ވީ ވައުދު އުވާލީއެވެ. ދެރަވިވަރުންނާއި ރުޅިގަދަވީވަރުން ކާއިއާގެ ހޭވެރިކަން ފިލައިގެންދާވަރުވިއެވެ.\nއެރޭވެސް ވީ ތޫފާނީ ރެއަކަށެވެ. ގުގުރުމުގެ އަޑު އިރުއިރުކޮޅާ ކަންފަތް ބައްވާހާ ބާރަށް އިވެމުންދާއިރު ވިދުވަރުގެ ހުދު އަލި ކުޑަދޮރުގެ ފަރުދާތައް ފޫ އަޅުވަމުންދާތަން ފެނުނެވެ. ފައިސަލްގެ ދެމަފިރިން ސިޓިންރޫމްގައި ތިބިއިރު ކާއިއާ އޮތީ ކައުޗްގައި ހަށިގަނޑު ދަމާލައިގެންނެވެ. ފިނިގަދަކަމުން އެހަށިގަނޑު ރަޖާތެރޭ ފޮރުވާލައިގެންނެވެ. ދެފައި ހަލުވަހަލުވާއޮތްއިރު އިރުއިރުކޮޅާ ދޮރާއި ދިމާލަށް ބަލައިލެވެނީ އައްމާރުގެ ޚަބަރެއްނުވެގެންނެވެ. އެންމެފަހުން ކިޔަން އައިގޮތަށް ގެނެސްދިނީ ހިތް ހަލާކުވާފަދަ ޚަބަރެކެވެ. އައްމާރު އޮފީސް ދަތުރެއްގައި މެލޭޝިއާއަށް ފުރީއެވެ.\n"މަންމަމެންނަށް އަންގާލުންވެސް ބޭނުންކަމަކަށް ނުވީ ދޯ. އަދި އޮފީހަށް ނުކުންނަވަރަށް ރިކަވަރ ވީއެއްވެސް ނޫނޭ......." ޝުވޭކާރު ހިތްހަމަނުޖެހިފައިވާ ގޮތަކަށް ބުނެލިއެވެ.\n".......ޔޫ އައްމާރު......" ކާއިއާ ހިތާހިތުން ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ. ޚިޔާލު ގިނަވެގެންގޮސް ސިކުނޑި ފަޅައިގެންގޮސްދާނެހެން ހީވިއެވެ. މިރޭ އޭނައާއި ބައްދަލުކުރާނެކަމުގެ ޔަގީންކަން ދީފައި އެ ފިރިހެނާ ފިލައިގެން ދިޔައީ އޮފީސް ދަތުރެއްގެ ބަހަނާ ދައްކާފައެވެ. މެސެޖެއްކޮށްލިނަމައެވެ. ކާއިއާ ދަތްކުނޑިވިކާލާފައި ތެދުވިގޮތަށް ކުރިމަތީގައި ހުރި ބިއްލޫރި މޭޒުގައި ފައިން ވީއްލާލި އެތިފަހަރަކުން އެންމެނަށް ސިހުމެއް ލިބޭގޮތްވިއެވެ.\nޝުވޭކާރު ޝެހެނާޒްމެންގެ ގެއަށް ވަންއިރު އަތުގައިވާ ކޮތަޅުގައި ހުރީ މުޅިންވެސް ޚަލީސީއަށް ގެންދިޔަ ހަދިޔާތަކެވެ. ޚަލީސީ ފެނިފައި ޝުވޭކާރުގެ ހިތަށް ކުރި އަސަރަކުން ލޮލުން ކަރުނަ ހިލުވާލައިފިއެވެ. ޚަލީސީއަކީ އޭނަގެ މާމަ ދަރިފުޅެވެ. އައްމާރު އެހާ ފަސޭހައިން ދަރިފުޅު ބަލައިގަތުމަށްފަހު އޭނައަށް ކަންތައް ކުރެވުނުގޮތާއިމެދު ހިތާމަކުރިއެވެ. ޝުވޭކާރު އެކުއްޖާ އުރާލާފައި މޫނުގައި ބޮސްދިނެވެ. ރީދޫކުލައިގެ މިޑީކޮޅަކާއިއެކު ސްޓޮކިން ލައްވާފައިހުރިއިރު ރީތިކަމުން ކުޑަ ޕަރީއެއްފަދައެވެ.\n"ސްވީޓްހާޓް، މިހިރީ މާމަ ގެނައި ޕްރެޒެންޓްތައް......" ކޮތަޅުގައި ހުރި ކުޅޭ ސާމާނު ފަހަރަކު އެއްޗެއް ނަގާފައި ދެއްކުމުން ޚަލީސީ ހިނިތުންވެލިގޮތުން އުފާވިވަރު އެނގުނެވެ.\n"މަންމި ކޮބާތަ؟ " ޝުވޭކާރު އަހައިލިއެވެ.\nސާރާ ފާޚާނާއިން ނުކުމެފައި ފެނުނު މަންޒަރަކުން ސާރާ ހުރީ އަޖައިބުވެފައެވެ. އިންސާނުންގެ ހިތްތައް ބަދަލުވާން އިރުކޮޅެއްވެސް ނުނަގާނޫންހެއްޔެވެ؟ ކުއްލިއަކަށް ޝުވޭކާރު ޚަލީސީދެކެ ލޯބިވާ މާމައެއްގެ ބައި ކުޅެންފަށައިފިއެވެ. މިވަނީ ކިހިނެއްހެއްޔެވެ؟ އައްމާރު ބުނާފަދައިން މިއީ ކުޅޭ ޑްރާމާއަކީ ބާވައެވެ.\n"ސާރާ، އަހަންނަށް މާފުކޮށްދޭތި، ޖިދާން ދެއްކި ވީޑިއޯތަކުން އޮޅުނީ، ޚަލީސީގެ ސިފަތައް ތަފާތުވުމާއިއެކު ޝައްކުތަކެއް ކުރުމަކީ ހަމަ ނޯމަލްކަމެއް، އެކަން ޔަގީންކުރަން ޑީއެންއޭ ހެއްދިއިރު އިމީއަކީ މިދަރިފުޅުގެ ބައްޕަކަން މިވަނީ ކަށަވަރުވެފައި، މިޒަމާނުގެ ޓެކްނޮލޮޖީގެ ސަބަބުން ޝައްކުތަކާއި ވަސްވާހުން ސަލާމަތްވެ އިތުބާރުކުރެވޭފަދަ ޓެސްޓްތައް ހެދުމުގެ ފުރުސަތުއޮތްއިރު އެންމެ ރަގަޅުވާނީ ޓެސްޓްހެދީމަކަމަށް އަހަރެން ގަބޫލުކުރީ. އައިމް ސޮރީ. ސާރާ ދެން ގެއަށް ދާން ހިނގާ. މިހާރު ސާރާ ގެއަށް ދިޔުމަކަށް އެއްވެސް ހުރަހެއްނެތް......" ޝުވޭކާރުގެ ވާހަކަތައް އަހަން ހުރިއިރު ސާރާއަށް ކުރެވުނީ ތަފާތު އިހުސާސްތަކެވެ. ނަސީބު ދެރައީ ކާކުގެ ހެއްޔެވެ؟ އައްމާރުގެ މަންމަމެން އޭނައާއި ރުހުނުއިރު އޭނައާއި އައްމާރުގެ ދޭތެރޭގައި މިޖެހުނީ އަނެއް މައްސަލައެވެ.\n"ވަރަށް އުފާވެއްޖެ. އެކަމަކު އަދި ދުވަސްކޮޅަކަށް މިގޭގައި މަޑުކޮށްލާނީ، ވަރަށް ބޮޑަށް ސޮރީ އެކަމަކު ކާއިއާ އެހާ ހިތްހަމައެއް ނުޖެހޭ އަޅުގަނޑު ތިގޭގައި ހުންނާކަށް......." ސާރާ ހަގީގީ ސަބަބު ނުބުނެ ކާއިއާގެ މައްސަލަ ހުރިކަން ހަނދާންކޮށްލަދިނެވެ. ޝުވޭކާރަށްވެސް އެކަން ގަބޫލުކުރެވުނެވެ. ކާއިއާ ސާރާދެކެ ކުރާ ނަފްރަތު ފިލަން އަދި ދުވަސްކޮޅެއް ނަގާފާނެއެވެ. ޝުވޭކާރުގެ އުފަލަކީ މިހާރު އޭނައަށް އާއިލާ ކަށަވަރުވެ މާމަ ދަރިއެއްގެ އުފާވެސް ލިބުނީމައެވެ.\nއައްމާރު މެލޭޝިއާއަށް ދިޔައީ ސެމިނާރަކަށެވެ. ސެމިނާރު ނިންމާލާފައިވެސް އޭނަ ދެތިންދުވަހަށް މަޑުކޮށްލީ މާލެ ދާހިތްނެތީމައެވެ. ކާއިއާގެ ސަބަބުން އޭނަވަނީ ބޮޑު ހާސްކަމެއްގެ ތެރޭގައެވެ. އޭނަ ޚިޔާލުކުރިވަރަކަށް ކާއިއާއާއި ދޭތެރޭގައި ހަމްދަރުދީވެސްވިއެވެ. ހަގީގަތުގައި ކާއިއާގެ މަގާމުގައި އޭނަ ހުރިނަމަވެސް ހާދަ ހިތަށް އުދަގޫވާނެއެވެ. އައްމާރު ލޯބިވާ އަންހެނަކާއި ދަރިއަކު ހުރިނަމަވެސް ކާއިއާގެ ހަޔާތް އެވަނީ ފަޅަށެވެ. ކާއިއާ ލޯބިވީ އެކަނި އައްމާރުދެކެއެވެ. އައްމާރު ދިޔުމުން ކާއިއާ އެކަނިވާނެވަރާއި ހިތާމަކުރާނެ ވަރު ވިސްނި ވަރަކަށް ކާއިއާއަށްޓަކާ ހަމްދަރުދީވުން އިތުރުވިއެވެ. އޭނަ މާޒީ ހަނދާންނައްތާލާފައި ސާރާއާއިއެކު ހަޔާތުގެ ދަތުރު ފެށިޔަސް ކާއިއާގެ މަންޒިލެއް މަގުސޫދެއްނެތެވެ.\nމާލެއައުމަށްފަހު ސަބީ ވަރަށް އަވަހަށް ބައްދަލުކުރަން ބޭނުންކަމަށް ބުނުމުން ގެއަށްވެސް ވަދެނުލާ އޭނައައީ އޮފީހަށެވެ. އޮފީސް ނިންމާލާފައި ހުރިހާ އެންމެން ގޮސްފައިވާތީ ދެމީހުން ފިޔަވާ އެތާގައި އިތުރު މީހެއްނެތެވެ. ސަބީ ދެތަށި ކޮފީހަދައިގެން އައިސް ޕިއްޒާއާއިއެކު ކާން ކެބިންގައި ޖައްސާލިގޮތަށް ދިނީ ހީނުކުރާފަދަ ޚަބަރެކެވެ.\n"އިމީ، ޝުވޭކާރުމެން ހަގީގަތުގައިވެސް އޮޅުވާލީ، ޑީއެންއޭއަށް އެއޮތީ މަކަރު ހަދާފައި. އެމީހުން ކޮންކަމެއް ހާސިލުކުރަން ބާ އިމީ ދަރިއެކޭ ކިޔައިގެން އުޅުނީ. އެކަމަކު އެއޮތް މުއްސަދި މީހުން ވީމަ އިމީއަށް ގެއާއި ހުރިހާ އެއްޗަކުން ބައިވެސް އަޅަން ޖެހޭނެ ދޯ. އެނީވޭސް އިމީއަކީ ފައިސަލް އަދި ޝުވޭކާރުއާއި ބެހޭ މީހެއް ނޫން. އަސްލު އިންނާނީ ނުވަދިހަ ނުވަ ޕަސެންޓް ނޫނީ ޒީރޯ ޕަސެންޓްކަމަށް. އިމީގެ ޕޭރެންޓުންނަށް އެމީހުން ވުމުގެ އޮތީ ޒީރޯ ޗާންސް. މިއޮތީ ހެކި. ސެލެބްރޭޓްކުރަން ޖެހޭނެ ދޯ......" ސަބީ ސިޓީއުރައެއް ދިއްކޮށްލުމުން އައްމާރު ކޮފީތަށި މޭޒުމަތީގައި ބެހެއްޓިއެވެ. ސަބީ ބޭނުންވީ އައްމާރުގެ މޫނުމަތީގެ ޝުއޫރުދެކިލާށެވެ. އައްމާރު ވާނީ އުފާހެއްޔެވެ؟ ނޫނީ ދެރަވާނެހެއްޔެވެ؟


Thajuribaakaarunge inzaarah nubalaa Bangladesh in Eid ah lockdown nagaifi – adduLIVE\nބަންގްލަދޭޝް އިން އީދަށް ލޮކްޑައުން ނަގައިފި\nJul 19, 2021, 19:18 ޝަބްނަމް ރަޝީދު\nލޮކްޑައުން ނެގުމަކީ ބުއްދިވެރިކަމެއް ނޫންކަމަށް ތަޖުރިބާކާރުން ބުނަމުން ދަނިކޮށް ބަނގްލަދޭޝްއިން އީދާއި ދިމާކޮށް 8 ދުވަހަށް ލޮކްޑައުން ނަގައިފިއެވެ.\nބަނގްލަދޭޝްގައި މިވަގުތު ދަނީ ޑެލްޓާ ވޭރިއަންޓް ހަލުވި ކަމާއެކު ފެތުރެމުންނެވެ. މި ފަދަ ދަނޑިވަޅެއްގައި އީދުގެ މުނާސަބަތުގައި ލޮކްޑައުން ނަގާ ލުއިތައް ދިނުމުގެ ސަބަބުން އެންމެން އެއްވެ އުޅުން ގިނަވެ، ފަހުން ހިތާމަ ކުރަންޖެހޭ ހާލަތަކަށް ގައުމު ގޮސްދާނެކަމުގެ ބިރު އޮތްކަމުގެ އިންޒާރު ތަޖުރިބާކާރުން ދަނީ ދެމުންނެވެ.\nޕަބްލިކް ހެލްތް ތަޖުރިބާކާރެއް ކަމަށްވާ ބޭނަޒީރު އަހްމަދު ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި މިހާރު ވެސް އައިސީޔޫތައް ވަނީ ފުރިފައެވެ. އެތައް ބަޔަކަށް އެނދު ލިބުމުގެ ދަތިތަކާއި ވަނީ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން ސިއްޚީ ޚިދުމަތްތެރިން ވަނީ ވަރުބަލިވެފައި ކަމަށް އޭނާ ވަނީ ބުނެފައެވެ. މިފަދަ ހާލަތެއްގައި އޮއްވާ ޕޭޝަންޓުން އިތުރުވާ ހާލަތެއް އަތުވެއްޖެނަމަ ސިއްޚީ ދާއިރާއަށް ނުހިފެހެއްޓޭނެ ފަދަ ހާލަތަކަށް ގޮސްދާނެކަމަށް ބޭނަޒީރު ވަނީ ބުނެފައެވެ.\nވަރުގަދަ ފިޔަވަޅުތައް އަޅާފައިވާ އިރުވެސް ކޮންމެ ދުވަހަކު 200 އެއްހާ މީހުން އެ ގައުމުން ކޮވިޑް ޖެހިގެން ދަނީ މަރުވަމުންނެވެ. އަދި 11000 އަށްވުރެ ގިނަމީހުން ކޮންމެ ދުވަހަކު ޕޮޒިޓިވްވެއެވެ. އާދީއްތަ ދުވަހު އެކަނި ވެސް އެ ގައުމުން 225 މީހުން ވަނީ މިބަލީގައި މަރުވެފައެވެ. އަދި 11758 އައު ކޭސް ވަނީ ރިޕޯޓް ކުރެވިފައެވެ.\nމިހާލަތުގައި ގައުމު އޮއްވާ އިންޒާރުތަކަށް ބީރުކަންފަތެއް ދިނުމަށްފަހު ބަނގްލަދޭޝްގެ ސަރުކާރުން ވަނީ ޖުލައި 15ން ފެށިގެން 23 އާއި ހަމަޔަށް ލޮކްޑައުން ނަގާފައެވެ. އީދު ފާހަގަ ކުރުމަށް ހުރިހާ ކަމެއް ހުޅުވާލުމަށް ވަނީ ނިންމާފައެވެ.\n160 މިލިއަން އާބާދީއެއް އޮންނަ ބަނގްލަދޭޝްގައި ކޮވިޑުން ރައްކާތެރިވުމަށް ވެކްސިން ޖަހާފައިވަނީ4މިލިއަން މީހުންނެވެ.


Spanish LaLiga: Celta Vigo kolhah Real in6landu jahaifi\nކުޅިވަރު - ސްޕެނިޝް ލަލީގާ\nސްޕެނިޝް ލަލީގާ: ސެލްޓަ ވީގޯ ކޮޅަށް ރެއާލްއިން ހަ ލަނޑު ޖަހައިފި\nސެލްޓައާ ދެކޮޅަށް ކުޅުނު މެޗު ރެއާލްއިން ކާމިޔާބުކުރީ 6-0 ގެ ތަފާތު ބޮޑު ނަތީޖާއަކުން\nރެއާލް އޮތީ ލަލީގާގެ ތިންވަނައިގައި\nކ. މާލެ 13 މެއި 2018 | އާދީއްތަ 22:56 1,680\nރެއާލްގެ ހަވަނަ ލަނޑު ޖެހުމަށްފަހު ކްރޫސް އުފާ ފާޅުކުރަނީ - ގެޓީ އިމޭޖާސް\nސްޕެނިޝް ލަލީގާގައި ސެލްޓަ ވީގޯއާ ދެކޮޅަށް ކުޅުނު މެޗުގައި ރެއާލް މެޑްރިޑްއިން ހަ ލަނޑު ޖަހައިފިއެވެ.\nއަމިއްލަ ދަނޑުގައި ސެލްޓައާ ދެކޮޅަށް ކުޅުނު މެޗު ރެއާލްއިން ކާމިޔާބުކުރީ 6-0 ގެ ތަފާތު ބޮޑު ނަތީޖާއަކުންނެވެ. މި މެޗުގައި އަނިޔާގެ ސަބަބުން ޑެނީ ކަވަހާލް އަދި ކްރިސްޓިއާނޯ ރޮނާލްޑޮއަށް ކުޅެވިފައިނުވާއިރު ޒިދާން ވަނީ ފުރަތަމަ އެގާރަށް ބޮޑު ބަދަލުތަކެއް ގެނެސްފައެވެ.\nފުރަތަމަ ހާފު ފެށިގެން ދެ ޓީމުގެ ފަރާތުން ވެސް ފޯރިގަދަ ކުޅުމެއް ފެނިގެންދިޔައިރު ދެ ޓީމުން ވެސް ވަނީ ލަނޑު ޖެހުމަށް ރަނގަޅު ފުރުސަތުތަކެއް ތަނަވަސްކޮށްފައެވެ. ސެލްޓައިން ރެއާލްގެ ގޯލަށް ނުރައްކާތެރި ހަމަލާތަކެއް ފޮނުވާލިއިރު މެޗުގެ ފުރަތަމަ ލަނޑު ޖަހާ ލީޑު ނެގީ ރެއާލްއިންނެވެ. މެޗުގެ 13 ވަނަ މިނެޓުގައި އެ ޓީމަށް ލީޑު ނަގައިދިނީ ގެރެތު ބޭލްއެވެ. އޭގެ ފަސް މިނެޓު ފަހުން ސެލްޓައިން ލަނޑެއް ޖެހިނަމަވެސް ރެފްރީ ނިންމާފައިވަނީ އެއީ އޮފްސައިޑް ލަނޑެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މެޗުގެ 30 ވަނަ މިނެޓުގައި ރެއާލްގެ ދެވަނަ ލަނޑުވެސް ޖަހައިދިނީ ބޭލްއެވެ. އޭގެ ދެ މިނެޓު ފަހުން ލަނޑެއް ޖަހާ އިސްކޯ ވަނީ ރެއާލްގެ ލީޑު އިތުރަށް ފުޅާކޮށްދީފައެވެ.\nތިން ލަނޑުގެ ލީޑެއްގައި އޮވެ ރެއާލްއިން ފުރަތަމަ ހާފު ނިންމާލިއިރު ސެލްޓައިން ދެވަނަ ހާފު ފަށާފައިވަނީ ވަރުގަދަކޮށެވެ. އެ ޓީމަށް ލިބުނު ފުރުސަތުތަކުގެ ބޭނުން އެ ޓީމަށް ހިފިފައިނުވާއިރު މެޗުގެ 52 ވަނަ މިނެޓުގައި ލަނޑެއް ޖަހާ ޒުވާން ޑިފެންޑަރު އަޝްރަފް ހާކިމީ ވަނީ ރެއާލްގެ ލީޑު އިތުރަށް ފުޅާކޮށްދީފައެވެ. މެޗުގެ 58 ވަނަ މިނެޓުގައި ރެއާލްއިން އިތުރު ލަނޑެއް ޖެހި ނަމަވެސް ރެފްރީ ނިންމާފައިވަނީ އެއީ ވެސް އޮފްސައިޑް ލަނޑެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ރެއާލްގެ ފަސްވަނަ ލަނޑަކީ ސެލްޓަގެ ކުޅުންތެރިޔެއް އަތުން ބައިކޮޅަށް ވަން ލަނޑެކެވެ. މެޗުގެ 81 ވަނަ މިނެޓުގައި ރެއާލްގެ ހަވަނަ ލަނޑު އެ ޓީމަށް ޖަހައިދިނީ ބޯޖާ މަޔޯރާލްއެވެ.\nސްޕެނިޝް ލަލީގާގައި ކުޅުނު އެހެން މެޗުތަކަށް ބަލާލާއިރު ރަށުން ބޭރުގައި އެޓްލެޓިކޯއިން ވަނީ 1-0 އިން ގެޓާފޭ ބަލިކޮށްފައެވެ. ސެވިއްޔާ އަދި ރެއާލް ބެޓިސް ކުޅުނު މެޗު 2-2 އިން އެއްވަރުވިއިރު ވިޔަރެއާލް ވަނީ ރަށުން ބޭރުގައި 4-2 އިން ޑިޕޯޓިވޯ ބަލިކޮށްފައެވެ. އަލާވޭސް އަދި ރެއާލް ސޮސިއެޑާޑް ވެސް ވަނީ އެ ޓީމުތައް ކުޅުނު މެޗުތައް ކާމިޔާބުކޮށްފައެވެ.\nލަލީގާގެ ޗެމްޕިއަންކަން ބާސާއިން ހޯދާފައިވާއިރު ދެވަނައިގައި 78 ޕޮއިންޓާއެކު އޮތީ އެޓްލެޓިކޯ މެޑްރިޑްއެވެ. ކުޅުނު 37 މެޗުން ލިބުނު 75 ޕޮއިންޓާއެކު ތިންވަނައިގައި ރެއާލް މެޑްރިޑް އޮތްއިރު ހަތަރު ވަނައިގައި 70 ޕޮއިންޓާއެކު އޮތީ ވެލެންސިއާއެވެ.\nއެންމެ ފަހުން އަޕްޑޭޓް ކުރީ:4ހަފްތާކުރިން | ރިވިއު ކުރީ: އިސްމާއިލް ނާއިލް ނަޝީދު


Hussvumuge biru oiy vela eh maruvejje | Mihaaru\nޗައިނާގައި މަރުވި ވެލާ.\nވެލާ މަރުވުމުގެ ކުރިން ކުރި އޮޕަރޭޝަނުގެ ތެރެއިން.\nހުސްވުމުގެ ބިރު އޮތް ވެލާތަކުގެ ތެރެއިން ވެލައެއް މަރުވެއްޖެ\n16 އެޕްރީލް 2019 - 07:02\nދުނިޔެއިން ހުސްވެދާނެ ކަމުގެ ބިރު ހީވެފައިވާ އަދި ހިމާޔަތްކޮށްފައިވާ ވެލާތަކުގެ ތެރެއިން ރެޑް ރިވާ ޖަޔަންޓް ސޮފްޓްޝެލް ޓާޓްލް (ޔަންގްޒީ ޖަޔަންޓް ސޮފްޓްޝެލް ޓާޓްލް) ގެ ތެރެއިން ދުނިޔޭގައި އޮތް ހަތަރު ވެލާގެ ތެރެއިން އެންމެ ދުވަސްވީ ވެލާ މަރުވެއްޖެ އެވެ.\nމީޑިއާތަކުން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި އެ ވެލާ މަރުވީ ދެކުނު ޗައިނާގެ ސޫޒޯ ޒުލުގަ އެވެ. އޭތި މަރުވުމުގެ އެއްދުވަސް ކުރިން ވަނީ ދަރިމައިކުރުމުގެ އޮޕަރޭޝަނެއް ވެސްކޮށްފަ އެވެ. އަދި އޮޕަރޭޝަނަށް ފަހު ވެސް ވެލާގެ ހާލު ރަނގަޅު ކަމަށާއި މަރުވީ އޮޕަރޭޝަނުގެ ސަބަބުން ކަމަށް ނުބެވޭ ކަމަށް އޮފިޝަލުން ބުނެފައިވެ އެވެ.\nނަމަވެސް ތަހުގީގު ކުރިއަށް ގެންދާ އިރު، ވެލާގެ އޮވޭރިއަން ޓިޝޫ ވެސް ވަނީ ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި ދިރާސާތަކުގައި ބޭނުންކުރަން ނަގައިފަ އެވެ.\nރެޑް ރިވާ ޖަޔަންޓް ސޮފްޓްޝެލް ޓާޓްލްގެ ތެރެއިން ދުނިޔޭގެ އޮތް އެންމެ ހަތަރު ވެލާގެ ތެރެއިން އެކަތި މަރުވި އިރު، އަނެއް ތިން ވެލާގެ ތެރެއިން ޖިންސް ކަށަވަރު ކުރެވިފައިވާ ފިރިހެން ވެލާ ވެސް އޮތީ ޗައިނާގެ ޒުލުގަ އެވެ. އަދި ޖިންސް ކަށަވަރު ނުވާ އަނެއް ދެ ވެލާ އޮތީ ވިއެޓްނާމްގަ ޖަންގަލިތަކުގަ އެވެ.\nރިޕޯޓްތައް ބުނާ ގޮތުން މި ވައްތަރުގެ ވެލާ އާދަޔާހިލާފަށް މަދުވީ ގިނަ އަދަދަކަށް ހިފުމުގެ އިތުރަށް އެ އެއްޗެހީގެ މާހައުލު ހަލާކު ކުރަން ފެށުމުންނެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ތިމާވެށި ޗައިނާ ހުސްވެދާނެކަމަށް ބެލެވޭ ދިރޭތަކެތި ވެލާ މެރިން ރިޒާވް\nވެލައެއް ސަލާމަތްކުރާ ހިތްގައިމު މަންޒަރެއް


ކަނޑުގެ ސަތަހަ %99، ޤައުމުގެ އާމްދަނީވެސް ގުޅެނީ ކަނޑުތަކާއި ކަނޑުގެ ސަތަހަ %99، ޤައުމުގެ އާމްދަނީވެސް ގުޅެނީ ކަނޑުތަކާއި\nކަނޑުގެ ސަތަހަ %99، ޤައުމުގެ އާމްދަނީވެސް ގުޅެނީ ކަނޑުތަކާއި\nރައްޖޭގެ ކަނޑުތަކުގައި އެތައް ހާސް ބާވަތެއްގެ ދިރުންތައްވޭ. ފޮޓޯ:ގޫގްލް\nދުނިޔޭގެ %70 އަކީ ކަނޑުގެ ސަތަޙައެވެ. ނިސްބަތުން ދިވެހިރާއްޖެއަކީ ކަނޑުގެ ސަތަހަ އެންމެ ބޮޑު އެއް ގައުމަށްވާއިރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ %99 ހިއްސާކުރަނީ ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދެވެ. ދިވެހިންނަކީ ކަނޑުތަކަށް ފަރިތަ ބައެކެވެ. އަހަރުމެންގެ މައި ދެ ސިނާޢަތްކަމަށްވާ ފަތުރުވެރިކަމާ މަސްވެރިކަންވެސް ގުޅެނީ ކަނޑުތަކުގެ ނަފަޔާއެވެ.\nއަހަރަމެންގެ ކެއުމުގެ މައިގަނޑު ބާވަތަކީ ކަނޑުން ބާނާ މަހެވެ. އަދި މަސްވެރިކަމުގެ ދާއިރާ ފުޅާވެ، ރާއްޖެއިން އެކްސްޕޯޓްކުރާ އުފެއްދުމަކުން ޤައުމަށް އެންމެ ބޮޑު ފައިދާއެއް ލިބެނީވެސް މަހުގެ ބާވަތްތަކުންނެވެ. މަސްދަޅުގެ އުފެއްދުންތަކުގެ އިތުރަށް، ވެލިއު އެޑެޑް ގިނަ ބާވަތްތަކެއް މިހާރު މަހުން އުފައްދައެވެ.\nރާއްޖެއަށް އެންމެ ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ލިބެނީ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ސިނާއަތުންނެވެ. މި ސިނާއަތް ގުޅެނީވެސް ރާއްޖޭ އުފެދިފައިއޮތް ޖަޒީރާ ވަންތަކާމާ، ކަނޑުތަކުގެ މުއްސަނދިކަމާއެވެ. ރާއްޖެ އަންނަ ގިނަ ފަތުރުވެރިންނަކީ ކަނޑުއަޑީގެ ރީތިކަމާ، އަދި އެކިކަހަލަ މޫދު ކުޅިވަރުތަށް ތަޖުރިބާކުރުމަށް އަންނަ ފަތުރުވެއިންނެވެ.\nދިވެހިރާއްޖޭގައި 50000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން އާމްދަނީ ހޯދަނީ ފަތުރުވެރިކަމާ ގުޅުންހުރި ވަޒީފާތަކުންނެވެ. ޔޫއެންއިން އާއްމުކޮށްފައިވާ ދުނިޔޭގެ ތަފާސް ހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، 2030 ވަނަ އަހަރުގެ ނިޔަލަށް އޯޝަން-ބޭސްޑް ނުވަތަ ކަނޑުތަކާ ގުޅުންހުރި އެކި ސިނާޢަތްތަކުން 40 މިލިއަނަށްވުރެ ގިނަ މީހުން އާމްދަނީ ހޯދާނެއެވެ.\nމިކަމުންވެސް ހާމަވެގެންދަނީ ކަނޑުތަކުގެ މުހިންމުކަމާއި، ކަނޑުގެ ތިމާވެށި ދެމެހެއްޓުމުގެ މުހިންމުކަމެވެ. ރާއްޖެއަކީ ގުދުރަތީގޮތުން ކަނޑާ ފަރުގެ މުއްސަދިކަން ލިބިފައިވާ ޤައުމެކެވެ. މަސްވެރިކަމާ، ފަރުތަކުގެ ހިތްގައިމުކަމާ، އަދި ރާއްޖޭގެ ކަނޑުތަކުގައި އާއްމުކޮށް އެހެން ސަރަޙައްދުތަކުން ނުފެންނަ ގިނަ ދިރުންތައްވެސް އުޅެއެވެ.\nކަނޑުގެ ދިރުންތަކާ ބެހޭ ދިރާސާއެއްގެ ތެރެއިން / ފޮޓޯ: އެމްއެމްއާރްއައި\nރާއްޖޭގެ ކަނޑުތަކާ ފަރުތައް ދެމެހެއްޓުމާ، އަދި މިތަންތަނަށް ލިބޭ ގެންލުންތައް ކުޑަކުރުމަށް ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ރާއްޖެއިން އަންނަނީ ކުރަމުންނެވެ. އެގޮތުން މިހާރު ފަށާފައިވާ އެންމެ މުހިންމު މަސައްކަތަކީ ރާއްޖޭގެ ކަނޑާ ފަރުތަކުގެ މުހިންމު ސަރަޙައްދުތައް ޙިމާޔަތްކުރުމުގެ މަސައްކަތެކެވެ. މިހާރުވެސް ގިނަ އަތޮޅުތަކެއްގައި ހިމާޔަތްކޮށްގައިވާ ކަނޑުތަކާ ފަރުގެ ސަރަޙައްދު ހިމެނެއެވެ. މި މަސައްކަތާއެކު 2030ވަނަ އަހަރުގެ ކުރިން ރާއްޖޭގެ ކަނޑާ ގުޅިފައިވާ ސަރަޙައްދުތަކުގެ %20 ޙިމާޔަތްކުރުމަށްވަނީ ނިންމާފައެވެ. ރާއްޖެއިން އަންނަނީ ދުނިޔޭގެ ކަނޑާއި، ކަނޑާއިގުޅިފައިވާ ސަރަހައްދުތަކުގެ 30 އިންސައްތަ ހިމާޔަތްކުރުމަށް ބައިނަލްއަޤުވާމީ މައިދާނުގައިވެސް ވަކާލާތުކުރަމުންނެވެ.\nހުރިހާ އަތޮޅުތަށް ހިމެނޭހެން ރާއްޖޭގެ ކަނޑުތަކުގެ ދިރާސާއެއް ކުރިއަށްގެންދިއުމުގެ މަސައްކަތް ރާއްޖޭގެ ސަރުކާރާއި އެމެރިކާގެ ބްލޫ ޕްރޮސްޕެރިޓީ ކޯލިޝަން ގުޅިގެންވަނީ ފަށާފައެވެ. މި ދިރާސާއިން އެއްކުރެވޭ މައުލޫމާތު ދެމެހެއްޓެނިވި މަސްވެރިކަންކުރިއެރުވުމަށާއި، މަސްވެރިކަމުން އާމްދަނީ އިތުކުރުމަށާއި، ރާއްޖޭގެ ކަނޑުތަކުގެ ހާލަތު ރަނގަޅު ކުރުމަށް ބޭނުންވާ ޤާނޫނާއި ގަވާއިދުތައް ހެދުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާނެއެވެ.\nއަދި ރާއްޖޭގެ ކަނޑުގެ ދިރުންތައް މުއްސަނދި ސަރަޙައްދުތަށް ޔުނެސްކޯގެ ބަޔޮސްފިއަރ ރިސަރވްގައި ހިމެނުމުގެ މަސައްކަތުގެ ދަށުން އައްޑުއާއި ފުވައްމުލައް ވަނީ ބަޔޮސްފިއަރ ރިޒާވްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާފައެވެ. ބ.އަތޮޅު ބައޮސްފިއަރ ރިޒާވާއެކު މިފަދަ ތިން ސަރަޙައްދު ރާއްޖޭގައި މިހާރު ހިމާޔަތްކޮށްފައި އެބައޮތެވެ.\nކަނޑާ ފަރުތަކުގެ ދިރުންތައް ޙިމާޔަތްކުރުމާ، އަދި މިކަންކަމަށް އިޙުމާލުވާ މީހުންނާމެދު ޤާނޫނުން ފިޔަވަޅު އެޅޭނެ އުސޫލުތައްވެސް ވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ.\nކަނޑަށް އުކާލާފައިވާ ކުނިތަކެއް ޖަމާވެފައި / މިފަދަ ކަންކަމުގެ ސަބަބުން ކަނޑުގެ ދިރުމަށް ނޭދެވޭ އަސަރު ކުރޭ\nކަނޑުތަކަށް މިހާރު އޮތް އެންމެ ބޮޑު ނުރައްކާކަމުގައި ކުނީގެ މައްސަލަ، ޚާއްސަކޮށް ޕްލާސްޓިކްގެ މައްސަލައަށް ހައްލު ހޯދުމަށްވެސް ރާއްޖެއިން އަންނަނީ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ. އެގޮތުން އެއް ފަހަރު ބޭނުންކޮށްފައި އުކާލާ ގިނަ ބާވަތްތަކެއް ރާއްޖެ އެތެރެކުރުން މަނާކުރުމާ، އަދި މީނޫންވެސް އެއްފަހަރު ބޭނުންކޮށް އުކަލާ ބާވަތްތައް މަދުކުރުން ހިމެނެވެ.\nއަދި ކުނި މެނޭޖުކުރާ ނިޒާމުތައް ހަރުދަނާކުރުމުގެ މަސައްކަތްވެސް ދަނީ ކުރަމުންނެވެ. ކަނޑުތައް ސާފު ރައްކާތެރި ތަނެއްގެ ގޮތުގައި ބޭއްވުމުގައި ކޮންމެ ފަރުދެއްގެ ޒިންމާ މުހިންމެވެ. ކަނޑުތަކަށް ކުނި އެޅުމުގެ ބަދަލުގައި، ރައްކާތެރިގޮތުގައި ކުނި ނައްތާލަންޖެހެއެވެ.


SunOnline: #VAAHAKA: Ajalu - Part-1\nމުޙައްމަދު ޤާސިމް 04 Jun 2019, 01:58\n"ސިހުމާއި ކެކުޅުން އިންތިހާގައެވެ. ރަޙުމެއް އަމުދުން ނެތެވެ."\nހުޅިލައި ނަގަމުން ދިޔަ ބިޔަ ރާޅުތަކުގެ ގަދަފަދަކަމެވެ. ވެހެމުން ދިޔަ ވާރޭގެ ތިކިތަކުގެ ބޮޑެތިކަމެވެ. ވިދާލާ ވިދުވަރުގެ ތޫނުކަމެވެ. ޖަހާލާ ގުގުރީގެ ބަރުކަމެވެ. ވޭނީ ރުއިމާއި ގިސްލުމުގެ އަޑުގައި ހުރި ހިތްދަތިކަމެވެ. ނުރައްކާތެރި އިންޒާރުގެ އަޑުތަކުގެ ގަދަފަދަ ކަމެވެ. ހެދެމުން ދިޔަ ލޭގެ ކޯރުތަކުން ފެންނަ ރަޙުމު ކުޑަކަމެވެ. ނިކަމެތި އާދޭހުގެ އަޑުތަކުގެ ކެކުޅުންތަކެވެ. މަރަށް ދެމެމުންދާ ހަށިތަކުގެ ފަހު ނޭވާއާއެކު ނިކުންނަ އާހުގެ އަޑުތަކެވެ. އިވެމުން އައި އަޑުތައް މަޑުވާން ފަށައިފިއެވެ. ފެންނަމުން ދިޔަ މަންޒަރު ފުސްވެ ފަނޑުވާން ފަށައިފިއެވެ. އިސާހިތަކު މުޅި މާޙައުލު ހަމަހިމޭން ވެއްޖެއެވެ. ފުސްވެ އަނދިރި ވެއްޖެއެވެ.\nއާ ދުވަހަކަށް އުދަރެސް ދޮންކުރާން ފަށައިފިއެވެ. ތަފާތު އެކި ކުލަތަކުން އުޑުމަތި ފެވެމުން، ކުލަ ޖެހެމުން އަންނަނީ، ވިސްނައިފި މީހަކަށް ﷲގެ ކުޅަނދުންވަންތަކަން ހަނދާންކޮށްދެމުންނެވެ. ޖައްވަށް ވެރިވެފައިވާ ފަތިހުގެ ފިނިކަމާއި ހަމަހިމޭންކަމުގެ ތެރޭގައި ގދ. މާތޮޑާގެ ހިތްވަރުގަދަ މަސްވެރިން، ފަތިހުގެ މީރު ނިދިކޮޅު ގުރުބާންކޮށްފައި، ފުރައިގެން އެ ދަނީ، އެބައި މީހުންނަށް މިއަދަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ރޯދިބަރަކާތާ ދިމާއަށެވެ.\nމާތޮޑާއިން މަހަށް ފުރި އޮޑިދޯނިފަހަރުގެ ތެރެއިން އެއް އޮޑީގައި، މާތޮޑާ ދޮންކަލޯބެއްޔާގެ އާދަނު (އެރަށު މީހުން ކިޔާގޮތަށް ނަމަ އާދަނާ) އިނެވެ. އާދަނާއަކީ އުމުރުން ވިއްސަކަށް އަހަރުގެ ނޫކަށި ޒުވާނެކެވެ. ހީވާގި މަސްވެރިއެކެވެ. ހެދިހުރި ފުރިހަމަ ހަށިގަނޑެއްގެ ވެރިއެކެވެ. އެރަށު ޒުވާން ފުރައިގެ އެތައް އަންހެން ކުދިންނެއްގެ ހިތްތަކުގެ މިޙުރާބެވެ. ފިރިއެއްގެ ކިބައިގައި ހުންނަންވީ ހުރިހާ ރަނގަޅު ސިފަތަކެއް އެންމެ ފުރިހަމަގޮތުގައި ލިބިހުރި ފަސްމީރު ކުރި ރުކެކެވެ.\nމިއަދު އާދަނާގެ ހިތަކީ، ހުސް ހިތެއް ނޫނެވެ. އެތައް ކުދިންނެއް އޭނާއަށް ޓަކައި ފިދާވާން ތައްޔާރަށް ތިއްބާ، އޭގެތެރެއިން ކުއްޖަކު އޭނާގެ ހިތުގެ ރާނީއަށް ހަދައިފިއެވެ. އެރަށު އާމިންދިޔަގެ ހައްވާދިޔެއެވެ. ހައްވާދިޔެގެ އުމުރަކީ ސޯޅަ އަހަރެވެ. އޭނާއަކީ އެ ރަށުގެ ނިސްބަތުން ރީތި ކުއްޖެކެވެ. ސިފަ އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. އުޅުމެވެ. ވާހަކަދެއްކުމެވެ. އެޒަމާނާ އަޅައި ބަލާއިރު، ތަޢުލީމީ ކުއްޖެއް ވެސް މެއެވެ. އުފާވެރި ދިރިއުޅުމަކަށް ކިތަންމެހައި ވެސް ރަނގަޅަކަށް ދޮންވެ ފައްކާވެފައިވާ ކުއްޖެކެވެ.\nއާދަނާގެ މިއަދުގެ އެންމެ ބޮޑު ހުވަފެނަކީ، ވީ އެންމެ އަވަހަކަށް ހައްވާދިޔެއާ ކައިވެނިކޮށް، އުފާވެރި ދިރިއުޅުމެއް ފެށުމެވެ. ދަރިންކޮޅެއް ހޯދައިގެން، ދުނިޔަވީ ހަޔާތް ފާގަތިކަމާއެކު ވޭތުކުރުމެވެ. އެހެންނަމަވެސް މިއަދު ދުނިޔެ ކުރިމަތިލާފައި މި ވަނީ، ވޭން ގަދަ، ހިތްދަތި ދުވަސްވަރަކާއެވެ. މިއީ ދުނިޔޭގެ އުޞޫލެވެ. އެއް ކަމެއް ވެސް ތާއަބަދު އެއްގޮތަކަށް ދެމިއެއް ނޯންނާނެއެވެ. ފަހި ދުވަސްތަކާ ކުރިމަތިލާ އުޞޫލުން، ދަތި ދުވަސްތަކާ ވެސް ޖެހޭނީ ކުރިމަތިލާށެވެ. ކެތްތެރިކަމާއެކުގައެވެ. އަދި މިދުވަސް ފިއްލަވާނެއެވެ. އަމާން ދުވަސްތަކަކަށް އަލިވިލޭނެއެވެ. މިއީ އާދަނާ ގަބޫލުކުރާގޮތެވެ. ހައްވާދިޔެ ވެސް ދެކޭގޮތެވެ.\nދުވަސްވަރަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތާރީޚު ނުދެކޭ ފަދަ ބިރުވެރި، ހިތްދަތި ދުވަސްވަރެކެވެ. ދެވަނަ ބޮޑުހަނގުރާމައިގެ ނުރައްކާތެރިކަން މުޅި ހިންދު ކަނޑަށް ފެތުރި، ޢާންމުވެފައިވާ ދުވަސްވަރެވެ. ޖަޕާނުގެ ސަބުމެރީންތައް އިންޑިޔާ ކަނޑުގައި ފުމެ ނަގަނީ، ބަޔަކު ބިރުން ފިތްކަނޑައިގެންދާ ފަދަ ދަރަޖައަކަށެވެ. މި ކުޑަކުޑަ ފުށި ޤައުމަށް ވެސް އެ ކަމުގެ ނުރައްކާތެރިކަން ވެރިވެފައި އޮތީ އިންތިހާއަށެވެ. އެހެންކަމުން މަސްވެރިން ކަނޑުމައްޗަށް ނިކުމެ، ދުރަށް ދުއްވައި އުޅުމަކީ، ރައްކާތެރިކަމެއް ނޫނެވެ. އަނެއްކޮޅުން މި ހަނގުރާމައާ ގުޅިގެން، ދިވެހީންނަށް ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައިވަނީ، މިއިން ޒަމާނަކު ކުރިމަތި ނުވާހައި ބޮޑު ތަދުމަޑުކަމަކާއެވެ.\nއާދަނާ މަހަށް ދިޔަ ދޯނި މަހުން ލެފިއިރު، އަސުރުން އިރު ތިރިވެ، އޮއްސުމަކާ ދާދި ކައިރިވެއްޖެއެވެ. ކާޅުތައް ބައިބަޔަށް ރަށްމަތީން، ގޮނޑުދޮށުން، ކޮޅުކޮޅަށް އުދުހެމުން ދާތަން ފެނެއެވެ. މަސްވެރީން މަހުން ލަފާނޭ ވަގުތަކަށް އިންތިޒާރުކުރަމުން ގެންދާ ކަހަލައެވެ. ގޮނޑުދޮށުގައި ދޮށި އެއްލަން ދެތިން މީހަކު ތިއްބެވެ. ކުކުޅަށް ކާންދޭން އުޅުނު ދެ އަންހެނަކު ހޭޅިފަށުން ގޮސް ބޮޑުމަގަށް އަރާތަން ފެނެއެވެ. އަތިރިމަތީގައި ކުޅެން އުޅުނު ކުޑަ ކުދީން، ގެއާދިމާއަށް ހޭރިޔާކުރަން ފަށައިފިއެވެ.\nލިބުނު ހަ ރާގޮނޑި ކަރުއަޅައިލުމަށްފަހު، ރާޅުފަށަށް އެރި ދޮވެލައިގެން، އާދަނާ އެއްގަމަށް އެރުމަށް ޓަކައި ހިނގައިގެންފިއެވެ. އޭރު އަތިރިމަތީގައި ހުރި ރަތުރުކެއްގައި ލެނގިލައިގެން އެހެރީ، އޭނާގެ ހައްވާދިޔެއެވެ. ހައްވާދިޔެ އެހެރީ އާދަނާ މަހުން ލަފާތަނަށް އައިހެވެ. ދެކިލާ ހިތުންނެވެ. ހައްވާދިޔެ ފެނުމުން އާދަނާގެ ހިތަށް ފިނިކަން ލިބުނެވެ. އޭނާ ހައްވާދިޔެއާ ދިމާއަށް މިސްރާބު ބަދަލުކޮށްލިއެވެ. ހިނިތުންވެލަމުންނެވެ.\nއާދަނާ އަންނަތަން ފެނުމާއެކު، ހައްވާދިޔެއަށް ގޮތްތަކެއް ވެގެންދިޔައެވެ. އެއީ އާދަނާ ފެނުމުން އޭނާއަށް އަބަދުވެސް ވާގޮތެކެވެ. ލަދުގަހެއް ފަދައިން ލެނބެނީއެވެ. ރަކިވެ، އިސްޖެހެނީއެވެ. ހަތަރެސްފައި ފިނިވެ، ދާހިތްލަނީއެވެ. އާދަނާއަށް ދެވުނީ ތަންކޮޅަކަށެވެ. ހައްވާދިޔެ އެނބުރި އައިކޮޅަށް ހިނގައިގެންފިއެވެ. ދެ އަތް ދެ އަތަށް ފިތަމުން، އޮޅެމުން ކަހަލަ ގޮތަކަށެވެ. ވަކި ހިސާބަކަށް ގޮސްފައި، ކަނޑިކި ކޮށިކޮށްލަމުން ދުއްވައިގެންފިއެވެ. އާދަނާ ގާތަށް އައީ ލާނެތް ހިންޏެކެވެ.\nއާދަނާ ގެއަށް ދިޔަ މަގުމަތީގައި، ހައްވާދިޔެމެންގެއަށް ތިން ރާގޮނޑި ލާފައި، އަނެއް ތިން ރާގޮނޑި ހިފައިގެން ގެއަށް އައިސް ފެންވަރައި ނަމާދުކޮށްލައި ހަދައިގެން، އަނެއްކާވެސް ދިޔައީ ހައްވާދިޔެމެން ގެއަށެވެ. އޭރު ހައްވާދިޔެ ހުރީ އާދަނާގެ އިންތިޒާރުގައެވެ. އާދަނާ އައުމާއެކު ހައްވާދިޔެގެ މަންމަ އާމިންދިޔަ އުޅުނީ އާދަނާއަށް ކާންހަދާށެވެ. ހައްވާދިޔެ މަންމައާ ބައިވެރިވިއެވެ. އޮޅުއަލައާއި ހިކި ކާށީގެ ހުންޏާއި ރާގޮނޑި ގަރުދިޔަ ގެނެސް، ބޮޑުއަށިމަތީގައި އަތުރައިލިއެވެ. އާމިންދިޔަ ހައްދާ އޮޅުއަލަ ދަނޑެއް އޮންނާތީ، އެމީހުންނަށް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް އަލަ ލިބެއެވެ. މިހާރަށް ބަލާއިރު މިއީ ވެސް ވަރަށް ބޮޑުވަރެކެވެ. ބޮޑުއަށީގެ ހިތާނުވަޅުގައި، ދެ ފައި ވައްކޮށްލައިގެން އިނދެ އާދަނާ ވަރަށް ރަނގަޅަށް ކެއެވެ.\nކައިނިމިގެން، އާމިންދިޔަ ދިނީމާ ބިޑިއެއް ރޯކޮށްލައިގެން، އާދަނާ ނިކުތީ ބޭރަށެވެ. ގޭގައި އަނގައަށްލާނެ ފޯއްކޮޅެއް ނެތެވެ. ބޯލާނެ ބިޑިއެއް ވެސް ލިބެނީ މަދު މީހަކަށް، މަދު ފަހަރަކުއެވެ. ލިބޭ ކުޑަ ދުންފަތްކޮޅަށް، ނޫނީ ތަނޑުކޮޅަށް ބަލައިގެން ރައްކާކޮށްގެން އުޅޭ މީހަކަށެވެ. އާމިންދިޔަ ފޮރުވައިގެން އުޅޭ ދުންފަތްކޮޅު ވެސް، މިހާރު ހުސްވުމަކާ ދާދި ކައިރިވެއްޖެއެވެ. ދުންފަތްކޮޅު ހުސްވީމާ، ދެން ހަދާނޭ ގޮތަކާމެދު މިހާރު ވެސް އޭނާއަށް ފިކުރު ކުރެވެއެވެ.\nއާދަނާ ނިކުމެ ގޭ ދޮރުމަތީގައި ހުރި، އޮށި އަށިގަނޑު މަތީގައި އުޑުތިލަމަތީން ކަހަލަ ގޮތަކަށް ޖައްސައިލިއެވެ. ސާދަ ފަނަރައިގެ ހަނދު، މެދު އުޑަށް މިސްރާބު ޖަހާފައިވާއިރު، މުޅި ދުނިޔެއަށް ޞަދަޤާތްކޮށްފައި ވަނީ، ތޫނު ރިހި ހަނދުވަރެކެވެ. އެއް ގަހުން އަނެއް ގަހަށް، ކާނާއަކަށް އެދި ފިޔަޖަހާ ވާލެއް ފިޔަވައި، ދިރޭ ފުރާނައެއްގެ ހިލަމެއް ނެތެވެ. އާދަނާ އިރުއިރުކޮޅުން ތުނބުގައި ބިޑި ޖަހައި ދަމާލައެވެ. އޭގެ ދިލަ ދުންތައް ހަށިގަނޑުގެ އެތެރޭގެ ގުނަވަންތަކަށް ޒަހަރުލާފައި، ނުކުމެ ޖައްވުގެ ތެރެއަށް ފޭދިގެންދެއެވެ. ހިންޗިއެއް ވަރުކޮށްލުމަށްފަހު، ބިޑިބުރި އެއްލައިލިތާ ގިނަ އިރެއް ނުވެ، ހައްވާދިޔެ ގެއިން ނިކުމެގެން، ލަދު ރަކި ހިނގުމެއްގައި އައިސް، އާދަނާގެ ގާތުގައި އިށީނދެއްޖެއެވެ. ރިހި ހަނދުވަރުގެ އަލިން އިތުރު އުޖާލާކަމެއް ލިބިފައިވާ، ހައްވާދިޔެގެ ދޮން މޫނަށް އާދަނާ ބަލައިލިއެވެ. ރޭގަނޑެއް ފަދަ ކަޅު އިސްތަށިގަނޑުގައި ދަހިވެތި ނަޒަރަކުން ފިރުމައިލިއެވެ.\n"ހިނގާ ދެން އިންނަން އުޅެމާ!" އާދަނާ ތެދުވެ ހައްވާދިޔެގާތު އިށީނދެ، އޭނާގެ މޫނަށް ބަލައިލީ، އެ މޫނުގެ ރީތިކަމުގެ ޖާދޫގައި ވަރަށް ރަނގަޅަށް ޖެހިފައިވާ ކަހަލަ ގޮތަކަށެވެ. "ހައްވާދިޔެއާ ވަކީން އުޅޭން މިހާރު ވަރަށް އުނދަގޫ! ދެން އިންނަން ހިނގާ ދޯ!" ވައިއަޑުން ބޭރުވި، އާދަނާގެ ފަހު ޖުމުލައަށް އެއްބަސްވުމުގެ ގޮތުން ބޯ ޖަހައިލިއިރު، ހައްވާދިޔެ އިންތަނަށް ވިރެމުންދާ ކަހަލައެވެ.\nޖެހިގެން އައި ހަފުތާގެ ހޯމަދުވަހުގެ ރަނގަޅު ސާޢަތެއްގައި، އާދަނާއާއި ހައްވާދިޔެގެ ކައިވެނި ކުރެވިއްޖެއެވެ. އެ ކައިވެނީގެ ޚަބަރު ލިބުމުން، ރަށުގެ ޒުވާން އަންހެން ކުދީންގެ ތެރެއިން އެތައް ކުއްޖަކު ކަރުނަ އެޅިއެވެ. ނުކައި ނުބޮއި އުޅުނު ކުދީން ވެސް ތިއްބޭ ކިޔާ އަޑުއިވުނެވެ. ހަސަދައިން އަނދަންފެށި ހިތްތައް ވެސް މަދެއް ނުވާނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެ ދެމަފިރީންގެ މޫނުމަތީން ފެންނާން ހުރީ، އިންތިހާ ދަރަޖައިގެ އުފާވެރިކަމެވެ. ދުނިޔެމަތީގެ ހުރިހައި އުފަލެއް އެކުއެކީގައި ލިބިފައިވާ ކަހަލައެވެ.\nޖެހިގެން އައި ދުވަހު އާދަނާ މަހަކަށް ނުދެއެވެ. އަލަތު ކައިވެނީގެ އުފަލުގައި، ހައްވާދިޔެއާއެކު ވަގުތު ހޭދަކޮށްލަން މަޑުކުރީއެވެ. އޭނާ ވަނީ ކައިވެނީގެ ކުރިން ވަރަށް ބުރަކޮށް މަސައްކަތްކޮށްފައެވެ. ރަނގަޅު އާމްދަނީއެއް އެއްކޮށްފައެވެ. ބޭނުމަކީ ކައިވެންޏަށްފަހު، މަހަށް ފަރަށް ނުގޮސް މަޑުކޮށްލުމެވެ. ހައްވާދިޔެއާއެކު އުފާވެރި ދުވަސްކޮޅެއް ހޭދަކޮށްލުމެވެ. ކައިވެނީގެ އުފަލާއި ލައްޒަތު އެންމެ އެދެވޭގޮތުގައި ފުރިހަމައަށް ލިބިގަތުމަށް ޓަކައެވެ.\n"ކަތިއްބެއްޔާގެ ފުތާގެ މަސްދޯނި، ވަކަރު ކަނޑަން މާދަމާ މުލަކަށް ފުރަން އެބައުޅޭ. ހިނގާ އެ މީހުންނާއެކު މުލަކަށް ގޮސްލަން." ހަވީރު އޮޅުއަލަ ދަނޑުގައި އަލަކޮންނާން އާދަނާ އިންދާ، ހައްވާދިޔެ އައިސް އާދަނާ ގާތު އިށީނދެ، އާދަނާގެ ކޮނޑުމަތީގައި އަތްބާއްވައިލަމުން، ލޯބިގޮތަކަށް ހިނިތުންވެލިއެވެ.\n"ކޮން އިރަކުން؟" ހައްވާދިޔެގެ ބަލައި ފޫހިވުމެއް ނެތް މޫނަށް އާދަނާ ބަލައިލިއެވެ.\n"މާދަމާ ހެނދުނުހެން ހީވަނީ."\n"ހައްވަ ދާހިތްވަންޏާ އަވަހަށް ތައްޔާރުވޭ! އަހަރެން ކެޔޮޅު އަހުމަދުދީދީއާ ވާހަކަ ދައްކައިގެން، ދެވޭގޮތް ހަމަޖައްސާނަން." އާދަނާ ތެދުވެ ހައްވާދިޔެގެ ކޮނޑަށް އަތް ވައްޓާލައި، ގަޔާ ކައިރިކޮށްލިއެވެ. އާމިންދިޔަ އެތަނަށް އައީ އެވަގުތުއެވެ.\n"ކާކުގާތު ކޮންވާހަކައެއް ދައްކާން ތިޔަ އުޅެނީ؟"\n"ފުތާގެ މަސްދޯނި މާދަމާ މުލަކަށް ވަކަރުކަނޑަން ދާތީ އެ މީހުންނާއެކު މުލަކަށް ގޮސްލަންކަމަށް. ދޯ ހައްވާ!" ވާހަކަދެއްކީ އާދަނާއެވެ.\nމުލަކަށޭ؟" އާމިންދިޔައަށް އަވަސްއަވަހަށް އަހައިލެވުނެވެ.\n"ކިހިނެއްވީ؟" މަންމަ އަހައިލިގޮތުން ހައްވާދިޔެއަށް ވެސް އަހައިލެވުނެވެ.\n"ތީ ރަނގަޅުކަމެއް ނޫން!" އާމިންދިޔަގެ މޫނުމަތީން ކަންބޮޑުވުމުގެ އަސަރު ފެނިގެން ދިޔައެވެ.\n"އެއީ ކީއްވެ މަންމާ؟ މުލަކަށޭ ދަނީ. އެއީ އެހައި ދުރެއް ނޫނެއްނު! އެންމެ އަވަހަށް އަންނަ އެއްޗަކުން އަންނާނަމޭ!" ހައްވާދިޔެ ގޮސް މަންމަގެ ގާތަށް ހުއްޓި ކުޑަކުއްޖަކު ފަދައިން ކުސްތަޅަންފެށިއެވެ. މަންމަގެ ކުރިމަތީގައި އޭނާ ހީވަނީ އަދިވެސް ތުއްތު ކުއްޖެއްހެންނެވެ. ބޮޑުވުމަކުން، މީހަކާ އިނުމަކުން، ބަދަލެއް ނާދެއެވެ. އެންމެ ދަރިއަކު އިނީތީ، އާމިންދިޔައަށް އޭނާ ގެންގުޅެވެނީ ވެސް މާ ލޯބިންނެވެ.\n"މީހުން ދައްކާ ވާހަކައެއް ދަރިފުޅުމެންނަކަށް ނީވޭތަ؟" އާމިންދިޔަ ސުވާލުކުރީ، ފެށިގެން އުޅޭ ހަނގުރާމައާ ބެހޭގޮތުން އިވެމުންދާ އަޑުތަކާ ގުޅުވައިގެންނެވެ.\n"ކޮން ވާހަކައެއް؟" އާމިންދިޔަގެ މޫނަށް ހައްވާދިޔެ ބަލައިލިއެވެ.\nއާމިންދިޔަ އޮޅުންފިލުވައިދިނެވެ. ހަނގުރާމައިގެ ހޫނުކަން ފެތުރެމުން ގޮސް، ޖަޕާނުގެ ނުފޫޒާއި ބާރު މުޅި އިރުމައްޗަށް ފެތުރިގެން ދިޔަ ވާހަކައެވެ. އިންޑިޔާކަނޑުގެ ރައްކާތެރިކަމަށް ޓަކައި އޮޅުދޫކަރަ ދިފާޢީ މަރުކަޒަކަށް ހަދާފައި ވަނިކޮށް، ޖަޕާނުން އޮޅުދޫކަރައަށް އެތައް ގެއްލުންތަކެއް ދިން ވާހަކައާއި އައްޑުއަތޮޅަށް ވެސް ޖަޕާނު ސިފައިން ހަމަލާއެއް ދީފާނޭކަމުގެ ބިރު އޮތް ވާހަކައެވެ.\n"ރަނގަޅު ވާހަކައެއް މަންމަ އެ ދައްކަނީ." އާދަނާ މަޑުމަޑުން ހައްވާދިޔެ ގާތު ބުނެލިއެވެ.\n"މަންމާ! އެހައި ކަންބޮޑުނުވެބަލަ! އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ދެރަ ގޮތެއް ނުވާނެ!"\nދުވަސްވަރުގެ ނުރައްކާތެރިކަން ހައްވާދިޔެގެ ސިކުނޑިއަށް ވިސްނޭހެނެއް ހިޔެއް ނުވެއެވެ. އޭނާ ދުލެއް ނުކުރިއެވެ. އެންމެފަހުން ގޮތް ދޫކުރަން ޖެހުނީ އާމިންދިޔައަށެވެ. ހައްވާދިޔެ ދެކެ ވާ ލޯތްބެއްގެ ބޮޑުކަމުން، ހިތާ ދެކޮޅަށް ނަމަވެސް އެންމެފަހުން އޭނާ އާނބަސް ބުނެފިއެވެ. ހައްވާދިޔެ އުފަލުން ވަރެއް ނެތެވެ. ނަށައިގަންނަމުން، މަންމަގެ ގައިގައި އޮޅުލައިގަތެވެ. ދެ ޢީދު އެއްފަހަރާ ލައިގަތްކަހަލައެވެ. އާދަނާ ހިނިއައިސްފައި، އެ ދިމާއަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހުއްޓެވެ. އެ ދެ މައިން އެކަކު އަނެކަކުދެކެ އެ ވަނީ ކޮން ފަދަ ބޮޑު ލޯތްބެއް ހެއްޔެވެ؟ އެކަމާ އާދަނާ ވަރަށް އުފާވެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު ކަންބޮޑު ވެސް ވެއެވެ. އެހެން އުޅެނިކޮށް، އެކަކަށް ކަމެއް ވެއްޖިއްޔާ އަނެކަކަށް ވާނެ ގޮތް ހިތަށް އަރާފައެވެ.


ލާރާ ……5– Esfiya\nއެލެކްސް އަހަރެން އެރަށަށް ގެނައީ އަހަންނަށް ހެދުންގަތުމަށެވެ. މަހެއްވަންދެން ތަކުރާރުނޮކޮށް ލެވޭވަރަށް އޭނާ އަހަންނަށް ހަވީރު ހެދުންގަނެފައި ދިނެވެ. ހުސް އޭނާގެ ޗޮއިސްއެވެ. އެއީ އަހަރެން ލައިއުޅޭ ވައްތަރުގެ ހެދުންތަކެއްވެސް ނޫނެވެ. ހުސް އަތްކުރު ޓޮޕާއި ޖިންސެވެ. އަހަރެން އެހެދުމުގައި ހުރިތަންފެނުމުން އެލެކްސްހުރީ ބުނާނެ އެއްޗެއް ނޭނގިފައެވެ. އަހަންނަށް ހިވީ ގައިން އެއްބައި މަދު ހެންނެވެ. އެކަމަކު އެހެދުމުގައި އަހަރެން ހުންނައިރު އެލެކްސްއަށް މާރީއްޗެވެ. އެހެދުންތަކުގެ އިތުރަށް ކުރު ސޯޓާއި ޓީޝާޓުވެސް ގަތީމެވެ. އަދި ރީތިވާން ބޭނުންވާ ހުރިހާ ސާމާނެއްވެސް ގަތީމެވެ. ދެން އެލެކްސް އަހަރެން ގޮވައިގެން ދިޔައީ ސެލޫނަކަށެވެ. އެތަނަށްގޮސް އަހަރެން ފޭޝިޔަލް ހެއްދީމެވެ. އަދިވެސް ޒީނަތްތެރިވުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ އެހެނިހެން ކަންތައްވެސް ކުރީމެވެ. ހުރިހައި ކަމެއް ނިންމާލުމަށްފަހުވެސް މޫނުގައި މަލަންކޮޅު އަޅަން އަހަރެން ހަނދާން ނައްތައެއްނުލަމެވެ. ހަމައެތާގައި އެމަލަންކޮޅު އަޅައިގެން ބޭރަށް ނުކުތްއިރު އެލެކްސް ބޭރުގައި އިން ސޯފާއެއްގައި މެގަޒިންއެއް ހިފައިގެން އެއަށް ގެއްލިފައި އިނެވެ. އަހަރެން އެލެކްސްއަށް ގޮވާލުމާއިއެކު އެލެކްސް ބަލާލިއެވެ. އޭނަ ހުރީ އަހަންނަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހުއްޓިފައެވެ. ފަހަރުގައި އަހަރެންގެ ބަދަލުވެފައިވާ ސިފަ ފެނުމުން ކަމަށްވެދާނެވެ. އަހަރެން ކުޑަކޮށް ލަދުވެސް ގަތެވެ. އަހަރެން އިސްޖަހާލުމާއިއެކު އެލެކްސްއަށް ހިނތުންވުމަކާއިއެކު އެއްޗެކޭނުބުނެ އެތަނުން ނުކުންނަން ހިނގައިގަތެވެ. އަހަރެންވެސް އޭނާގެ ފަހަތުން ނުކުތީމެވެ.\nދުވަސްތައް ހޭދަވީ އުފަލާއި މަޖަލުގައެވެ. ހުނުމާއި ސަމާސާ ކުރުމުގައެވެ. މިހުނުމާއި ސަމާސާގައި އަހަންނަށް އެލެކްސްއަށް މާބޮޑަށް ހިތްދެވުނެވެ. އިންތިހާޔަށެވެ. އެހާވަރުންވެސް އެލޯބި ފޮރުވީމެވެ. ދެންއައީ އަހަރުމެންގެ ކައިވެންޏެވެ. ވަރަށް ސިރުގައެވެ. އެއްވެސް ބަޔަކަށް ނޭގެއެވެ. ކައިވެންޏަށްފަހު ވެސް އެލެކްސް އަހަރެން ދެކުނީ ގާތްރައްޓެއްސެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ދެމީހުން އުޅުނީ ހަމަ ކުރީގައިވެސް އުޅޫނުގޮތަށެވެ. އެކަމަކު އަހަރެންގެ ޚިޔާލާއި ވިސްނުން ބަދަލުވިއެވެ. މިކަން އޭނަޔަށްވެސް ފާހަނގަ ކުރެވުނެވެ. އޭނާ އަހަންނަށް ޤަދަރުކުރިއެވެ. އަހަންނަށް ތަޢުރީފު ކުރެއެވެ. އަހަރެންކަހަލަ އަތްބެއް ނުލިބޭނެއޭވެސް ބުނެއެވެ. މައްސަލައަކީ އެންމެ މައްސަލައެކެވެ. އެއީ އޭނަގެ ފިރުމުންތަކަށް އަހަރެން ކެތްމަދުވުމެވެ. ހިތަށް ހާސްފަހަރު އަހަންނަކީ ކާކުކަން ބުނެލާނަމޭ ހިތަށްއަރައެވެ. ނަމަވެސް އަދި ވަގުތު ނުޖެހެއޭ ސިކުޑިބުނަމުން ދެއެވެ. އެލެކްސް އޭނާ ލޯބިވާކުއްޖަކު ހުންނަވާހަކަ އަހަރެންގާތު ބުންޏެވެ. އަހަރެން ދެރައެއްނުވަމެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އޭނާގެ ދުލުން އެހެންބުނާ ކޮންމެފަހަރަކު އަހަރެން ވަނީ އުފަލެވެ. އެއީ އަހަރެންކަން އަހަންނަށް އެނގޭތީއެވެ. ކައިވެންޏަށް ހަފްތާއެއްވީދުވަހު އަހަރުމެން ލަންޑަނަށް ފުރީމެވެ. އަހަރެން ހުރީ އެބިމުގައި ފައިޖެއްސޭލެއް ލަސްވެފައެވެ. އެއީ އަހަރެންގެ ގެ ދެކެލުމަށެވެ. އަދި އަހަރެންގެ ހިތުގައިވާ ހުރިހާ ޝަކުވާތައް އޭގެ ވެރިންނަށް ރައްދު ކުރުމަށްޓަކައިވެސްމެއެވެ.\nފުރިދުވަހު މެންދުރު އަހަރުމެންނަށް ގައުމަށް ދެވުނެވެ. އެލެކްސްގެ ކާރުގައި އަހަރެން އެގެއަށް ދިޔައީމެވެ. އެމާހައުލަކީ ގިނަދުވަސްވިޔަސް އަހަންނަށް އާމާހައުލެއް ނޫނެވެ. އަހަރެންބެލީ އެލެކްސްގެ ގެއާއި ޖެހިގެންހުރި އަހަރެންގެ ގެއަށެވެ. އެހާ ގިނަދުވަސްވީއިރުވެސް އެގެއަށް މާބޮޑުބަދަލެއް އައިސްފައިނުވެއެވެ. ނަމަވެސް އެލެކްސްގެ ގެވަނީ ވަރަށްބޮޑަށް ބަދަލުވެފައެވެ. ތިންބުރިޔަށް ހުރި ގޭވަނީ ފަސްބުރިޔަށް ނަގާފައެވެ. ހީވަނީ ބޮޑު ގަނޑުވަރެއް ހެންނެވެ. ގޯތިތެރޭގައިވެސް އެކިވައްތަރުގެ މާމެލާމެލީގެ ގަސްތައް ހައްދާފައިވެއެވެ. ދޮރުން ވަންނަތާ ކުރިމަތީގައި ބޮޑު ފެންއަރުވާ ވަޑާމެއް ހުއްޓެވެ. މަންމަޔާއި ބައްޕަ ކޮންމެގޮތަކަށް ކަންތައް ކުރިޔަސް އަހަރެންހުރީ އެމީހުން ދުށުމަށް ކެތްމަދުވެފައެވެ. ގްރޭންޑްމާއާއި ގްރޭންޑްޕާވެސް މެއެވެ.\nއެލެކްސްގެ ގޭގެ ދޮރު ހުޅުވާލުމާއިއެކު ފެނުނީ އޭނާގެ މަންމަޔާއި ބައްޕައެވެ. އަހަރެމެންގެ އުމުރަށް އައިބަދަލާއި އެއްވަރަށް އެމީހުންނަށްވެސް ހުރީ ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އައިސްފައެވެ. އެދެމީހުން އެކީގައި ކަހަލަގޮތަކަށް އައިސް އެލެކްސްގެ ގައިގައި ބައްދައިގަތެވެ. ރާއްޖޭގައި އެލެކްސް އުޅުނަސް މަހަކު އެއްފަހަރު ކަހަލަގޮތަކަށް އޭނާ މަންމަމެން ކައިރިޔަށް ދާކަމަށް އޭނާ ބުނެފައި ވެއެވެ. އިރުކޮޅަކުން އެތަނަށް އެހެން އަންހެނަކު އައެވެ. އޭނާވެސް އައިސް އެލެކްސް ގައިގައި ބައްދައި ގަންނަމުން ވެލްކަމް ހަނީއޭ ބުނެލިއެވެ. އަހަރެން ހައިރާންވެފައި ބަލަން ހުރީމެވެ. އެއީ އަހަރެން ދަންނަ މީހެއްނޫނެވެ. ކުރިން އެގެއިން ދެކުނު މީހެއްވެސް ނޫނެވެ. އަހަރެންގެ ހިތުގައި ނޭގޭ ރިހުމެއް އުފެދުނެވެ. އެލެކްސް އަހަންނާއި ދިމާލަށް ބަލާލިއެވެ. ”މިއީ އަހަރެންގެ އަންހެނުން ޕޯލީ….” އެލެކްސް އެންމެން ތަޢާރަފް ކޮށްފައި އެއަންހެންމީހާވެސް ތައާރަފްކޮށްލިއެވެ. އެލެކްސްގެ ދުލުން ބޭރުވި އެޖުމްލައިން އަހަރެންގެ ފައިދަށުން ބިންގަނޑު ދެމިގެންދިޔަ ކަހަލައެވެ. މުޅިމީހާ އެތެރެއިން ފުޑުފުޑުވިއެވެ. އަހަރެންގެ ހިތުގައި އެތަކެއް ޝަކުވާތަކެއް އުފެދުނެވެ. މޫނުމަތީގެ ކުލަވަރު ބަދަލުވިއެވެ. ހިތަށްވަމުން ދިޔަތަދު ލޮލާއި ހަމަޔަސްވެސް އައެވެ. ނަމަވެސް ހަލުވިކޮށް އެސްފިޔަޖަހާލަމުން އަހަރެން އެހެންމީހުންނަށް އެކަން ސިއްރުކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރީމެވެ. ނަމަވެސް އެލެކްސްއަށް އެކަން ފާހަގަ ކުރެވުނީ ކަންނޭގެއެވެ. އެސްފިޔަ ޖަހާނުލާ އޭނާ އަހަންނާއި ދިމާލަށް ބަލަންހުރީތީއެވެ. އެލެކްސް ގޭމީހުންނަށް އަހަރެން ތަޢާރަފްކޮށްދިނެވެ. އެވަގުތު ގޭގައި ގެންގުޅޭ ހެދުމުގައި ހުރި މީހަކު ކުޑަ ބޭބީއެއް ގޮވައިގެން އައެވެ. އަހަންނަށް ބަލާލެވުނީ އެލެކްސްގެ މޫނަށެވެ. އެވަގުތު އެލެކްސް އެއީ އޭނާގެ ދަރިފުޅުކަމަށް ބުންނެވެ. އަހަރެންގެ ހަށިގަނޑު ތުރުތުރު އަޅަމުން ދިޔައެވެ. ދިރިއުޅުމަށް ކުރި ހުރިހާ އުންމީދެއް ސިކުންތުކޮޅަކުން ވިއްސި ވިހާލެވިގެންދިޔައީއެވެ. އެލެކްސްއަކީ އެހެންމީހެއްގެ މިލްކެކެވެ. އަހަންނަށް އެލެކްސްއާއި ބައްދަލުވެވުނުއިރު ވަގުތުވަނީ ފާއިތުވެފައެވެ. އަހަރެންގެ ދިރިއުޅުމާއިއެއްވަރަށް އަހަރެންގެ ހުވަފެންތައްވެސް ވަނީ ބަދަލުވެފައެވެ. ”ލީޝާ މިގެއަށް ގެނެވުނީ ހަމައެކަނި މިދަރިފުޅުގެ ހުރިހާކަމެއް ބެލެހެއްޓުމަށް…” އެލެކްސްގެ މަންމަ އެތުއްތު ދަރިފުޅު ބޮލުގައި ފިރުމާލަމުން އަހަރެންގެ އަތަށްދިނެވެ. އެވަގުތު އަހަންނަށް ބަލާލެވުނީ ޕޯލީއަށެވެ. ދަރިފުޅުގެ މަންމަ ހުއްޓާ އެހެންމީހަކާއި ދަރިފުޅު ބެލުމުގެ ކަންތައް ހަވާލުކުރަނީ ކީއްވެހޭ އަހަރެންގެ ހިތަށްއެރިއެވެ. އަހަރެން ލޯބިން އެދަރިފުޅު އުރާލީމެވެ. އަދި ފެންކަޅިވެފައިހުރެ އެދަރިފުޅަށް ބަލާލީމެވެ. އަހަރެންގެ ލޯ ކަރުނުން ތެމުނެވެ. ހިތްރޯވެ އަދަމުންދިޔައެވެ. އަހަންނަށް މިނަސީބުކުރެއްވީ ކޮންކަހަލަ ކަމެއްބާއޭ ހިތަށްއެރިއެވެ. އަހަންނަކީ އަހަރެންގެ ފިރިމީހާގެ ދެވަނަ އަނބިމީހާއެވެ. އެވެސް އެހެންމީހުންނަށް ސިއްރުންނެވެ. ލޯބިވާމީހާއާއި ކައިވެނިކޮށްގެންވެސް އަހަންނަށް އުޅެންމިޖެހުނީ ގޭގައި ގެންގުޅޭ މީހެއްގެ ހައިސިއްޔަތުންނެވެ. އަހަންނަށް ހީވީ ޚުދް އަހަރެންގެ ނަފުސުވެސް އަހަންނަށް މަލާމާތް ކުރާހެންނެވެ.\nގޭގައި ގެންގުޅޭމީހަކު އަހަންނަށް އަހަރެންގެ ކޮޓަރި ދެއްކިއެވެ. އެލެކްސްގެ ބައްޕަގެ އެދުމުގެ މަތިންނެވެ. އަހަރެން ކޮޓަރިޔަށް ދިޔައީމެވެ. އެލެކްސްގެ ދަރިފުޅާއިއެކުއެވެ. އެދަރިފުޅު އަހަރެންގެ އަތުތެރޭގައި ލޯބިން ނިދާލާފައި އޮތެވެ. އަހަރެން ކަޅިޖަހާނުލާ އެދަރިފުޅަށް ބަލަމުންދިޔައީމެވެ. އެދަރިފުޅު އެންމެ ވައްތަރީ އެލެކްސްއާއިއެވެ. އެހެންވެ އެލެކްސާއި އެއްވަރަށް އެދަރިފުޅުވެސް އެހާ ރީއްޗެވެ. އަހަރެންގޮސް އެނދުގައި އިށީނީމެވެ. ގަނޑުވެފައިވާ ބުދެއްހެންނެވެ. އެލެކްސްގެ ލޯބި ނުލިބުނަސް ހެވެވެ. އޭނާ ދެކެވާ ލޯބި އޭނާގެ ދަރިފުޅަށްދެވިދާނެވެ. އަހަރެންގެ ދިރިއުޅުމުގެ މަގުސަދު ޖެހޭނީ ބަދަލުކޮށްލާށެވެ. އެދަރިފުޅުގެ ހައްގުގައެވެ. ލާރާ އަބަދައްޓަކައި ޖެހޭނީ ކަފުންކޮށްފައި ވަޅުލާލާށެވެ. ލީޝާގެ ގޮތުގައި އެލެކްސްއާއި އިންގޮތަށް ދިރިއުޅުމުގެ އެންމެ ފަހުވަގުތާއިހަމަޔަށްވެސް އުޅޭނީ އެގޮތުގައެވެ. އެލެކްސްގެ ދަރިފުޅު ތަރުބިއްޔަތުކޮށް އެދަރިފުޅު އަޚުލާގު ރަނގަޅު މާތް ކުއްޖަކަށް ހެދުމަކީ މިއަދު އަހަރެންގެ ޒިންމާއެކެވެ. މިއަދުން ފަށައިގެން އަހަރެންގެ މަންޒިލަކަށް ވާންޖެހޭނީ އެކަމެވެ. މިކަހަލަ އެތަކެއް ވާހަކަތަކަކުން އަހަރެންގެ ހިތް ހަމަޖައްސަން އަހަރެން މަސައްކަތް ކުރީމެވެ.\nއަހަރެން ސިހުނީ މީހަކު ދޮރު ހުޅުވާލުމުންނެވެ. ބަލާލިއިރު އެއީ އެލެކްސްއެވެ. އެލެކްސް އެތެރެއަށްވަނެވެ. އެވަގުތު އަހަރެން ހިފަހައްޓަމުންއައި ކަރުނަތަށް އިޚްތިޔާރުން ބޭރުވެގެން އޮހިގަތެވެ. ދެރަވިވަރުންނެވެ. އެލެކްސްގެ ކުރިމަތީގައި އަހަރެން ރޯކަށް ބޭނުމެއް ނުވިއެވެ. އެހެންވެ އަތުގެ ނުފުށުން ކަރުނަތައް ފޮހެލާފައި ހިތްވަރުކުރެވޭތޯ ބެލީމެވެ. އެލެކްސް އަހަންނަށް ބަލަންހުއްޓެވެ. ދެރަވެފައެވެ. ”ސޮރީ. އަހަރެން ކުރީގައި މެރިޑްއޭ ނުބުނެވުމުން.” އެލެކްސް އިސްޖަހާލިއެވެ. އަހަންނާއި ހަތަރުކަޅި ހަމަކުރަން ބޭނުންނުވީ ކަންނޭގެއެވެ. އަހަރެން ކުޑަމީހާ އެނދުގައި ރީއްޗަށް ބާއްވާލީމެވެ. ނުވެއްޓޭނެ ގޮތަށެވެ. އަދިއެއަށްފަހު އެލެކްސް ކައިރިޔަށް ދިޔައީމެވެ. ”ކީއްވެ އޮޅުވާލީ؟” އަހަންނަށް ގިސްލެވުނެވެ. ”ކީއްވެ އަހަރެން ކައިރީގައި ހުރިހާ ކަމެއް ކުރިން ނުބުނީ؟ އަހަންނާއި ކައިވެނި ކުރަން ބޭނުންވަނީ ހަމައެކަނި އެލެކްސްގެ ދަރިފުޅު ބަލަންކަމުގައި ކީއްވެ ނުބުނީ؟ ދަރިފުޅުބަލަން އަހަންނާއި ކައިވެނި ކުރީ ކޮންބޭނުމަކު؟ ކައިވެނި ނުކުރިޔަސް އެލެކްސް އަހަރެން ކައިރީގައި އެކަމަށް އެދުނުނަމަ އުފަލުން ކޮށްދިނީމުސް… އަހަންނަކީވެސް އިންސާނެކޭ…. އަހަރެންގެވެސް ހިތެއް އޮވެޔޭ…” އަހަންނަށް ރޮމުން ބިންމައްޗަށް ތިރިވެވުނެވެ. ”އެލެކްސްއާއި ކައިވެނި ކުރެވުމުން އަހަރެން ހީކުރީ އަހަރެންގެ ދިރިއުޅުން ބަދަލުވީކަމަށް…. އެކަމަކު…..” އަހަންނަށް މިހާހިސާބަށް ބުނެވުނުތަނާ އެލެކްސް އަހަރެންގެ ކޮނޑުގައި ހިފާ ތެދުކުރިއެވެ. ”ލީ… ޕްލީޒް.. ހުއްޓާލާ…. އަހަރެން ލީއަށް ދެރަގޮތެއް ނަހަދާނަން…. ލީއަށް މަދުވާނެ އެއްވެސް އެއްޗެއް ނޯންނާނެ….. އަހަންނަށް އެނގޭ ލީއަށް ހަގީގަތް އެނގުމުން ދެރަވާނެކަން. ކުރީގައި އަހަންނަށް ހުރިހާ ވާހަކައެއް ކިޔައި ނުދެވުނީ މަޖުބޫރުވީވަރުން. އަހަރެން ހީކުރީ ހުރިހާ ކަމެއް އެނގިގެން ލީ އަހަންނާއިއެކު ލަންޑަނަށް ނައަންނާނެ ކަމަށް. އެހެންވެ ކައިވެނި ކުރަންބުނީވެސް. އަހަންނަށް މިވަގުތު ލީގެ ބޭނުން ވަރަށް މުހިންމު.. އަހަރެން ބޭނުމެއް ނޫން އަހަރެންގެ ދަރިފުޅު އެހެންދީނެއްގެ މީހަކަށް ވާކަށް. ޕޯލީއަކީ ކްރިސްޓިޔަނެއް.” އެލެކްސް ފެންކަޅިވެފައިހުރެ ބުނެލިއެވެ. އަހަންނަށް އެނާގެ މޫނަށް ބަލާލެވުނެވެ. ”އަހަރެންގެ އަންހެނުންނަކީ އަހަރެންގެ މަންޒިލެއްނޫން. އަހަރެންގެ މަންޒިލަކީ އެހެންމީހެއް. އެއީ އަހަރެންގެ ގެއްލިފައިވާ ލޯބި.” އެލެކްސް ވަރަށް އަސަރާއިއެކު ވާހަކަދައްކަމުން ދިޔައެވެ. ”އެއީ ވަރަށް ދިގުވާހަކައެއް. އެހެންފަހަރަކުން ކިޔައިދޭނަން. އަހަރެން ޕޯލީއާއި މެރީކުރީ މަންމަމެންގެ އެދުމުގެ މަތިން. އަދި ދަރިއެއް ހޯދީވެސް އެމީހުން ބޭނުންވެގެން. މިލޯބި ލާރާ އަހަރެން ދެކެނީ އަހަރެން ހަމައެކަނި ލޯބިވާ ލާރާގެ ނިޝާނެއްގެ ގޮތުގައި. މިތުއްތު ލާރާގެ މޫނަށް ބަލާލާ ކޮންމެފަހަރަކު އަހަންނަށް އަހަރެންގެ ލާރާގެ ހަނދާންތައް އާވޭ. އެމޫނު ސިފަވެގެންދޭ…” އެލެކްސް ނިދާފައިއޮތް ތުއްތު ލާރާގެ ކޮލުގައި ލޯބިން ފިރުމާލަ ފިރުމާލާއިނެވެ. އަހަންނަށް ހުރެވުނީ ހައިރާންވެފައި ބަލަހައްޓައިގެންނެވެ. ………………….. (ނުނިމޭ)\nMe first dhwwww… Varah reethi mi part vx…. Keep it up and go\nMe first dhwwww… Varah reethi mi part vx…. Keep it up and go sis\nMe first thrrrr varah salhi ❤❤\nދޭނަން ހިތާ ޖާނާ…! 3ވަނަ ބައި\nހިތާމަ ލޯބި January 24, 2016\nއެ ކީއްވެހޭ ހިތަށް މަގޭ މިހެންވަނީ 33\nޤުރުބާން ވުމީ މިހިތުގެ އުފާ9ވަނަ ބައި\nލޯބި April 17, 2016\nއިންތިޒާރު ( 16 )\nލޯބި October 12, 2015\nހިތާމަ އެހެނިހެން ލޯބި August 29, 2018


Tc balikoh Eagles in dhevana buru، molhakaai eku nin'mmaalafi\nޓީސީ ބަލިކޮށް އީގަލްސްއިން ދެވަނަ ބުރު، މޮޅަކާއެކު ނިންމާލައިފި\nމި މެޗު އީގަލްސްއިން ކާމިޔާބުކުރީ 3-0 ގެ ނަތީޖާއަކުން\nކ. މާލެ | 12 ޖެނުއަރީ 2020 | އާދީއްތަ 19:05 | 2,200\nޓީސީ އަދި އީގަލްސް ބައްދަލުކުރި މެޗުގެ ތެރެއިން - އެފްއޭއެމް\nދިރާގު ދިވެހި ޕްރިމިއަރ ލީގުގަ، ޓީސީ ސްޕޯޓްސް ކްލަބް ބަލިކޮށް އީގަލްސްއިން މޮޅަކާއެކު ދެވަނަ ބުރު ނިންމާލައިފިއެވެ.\nޤައުމީ ފުޓުބޯޅަ ދަނޑުގައި ކުޅުނު މި މެޗު އީގަލްސްއިން ކާމިޔާބު ކުރީ 3-0 ގެ ނަތީޖާއަކުންނެވެ.\nމެޗު ފަށައިގެން ދެ ޓީމުގެ ފަރާތުން ހަމަހަމަ ކުޅުމެއް ފެނިގެން ދިޔައިރު މެޗުގެ ވަރަށް ކުރީކޮޅު އީގަލްސްއިން ވަނީ ލަނޑުޖަހާ ލީޑު ނަގައިފައެވެ. މި ލަނޑު އެޓީމަށް ކާމިޔާބުކޮށްދިނީ ޓޮސީކޯ އޮކޮމާޓޯގެ އެހީތެރިކަމާއެކު އިތުބާރު ފޯވަރޑް އަހުމަދު ރިޒްވާން (ރިޒޭ) އެވެ. މި ލަނޑާއިއެކު ޓީސީއިން ކުރިޔަށް ޖެހި އެޓީމުގެ ކުޅުން ރަނގަޅުކުރިއެވެ. ނަމަވެސް މެޗުގެ 18 ވަނަ މިނެޓުގައި ޓީސީގެ މުހައްމަދު ސާދު ނިޒާރު ކުރި ކުށަކާއި ގުޅިގެން އޭނާއަށް ވަނީ ރަތްކާޑެއް ދައްކައި ދަނޑުން ފޮނުވާލާފައެވެ.\nމެޗުގެ ފުރަތަމަ ހާފު ނިމިގެންދިޔައީ 1-0 ގެ ނަތީޖާއަކުން އީގަލްސް ކުރީގައި އޮވެގެންނެވެ.\nމެޗުގެ ފަހު ހާފުގެ ކުރީކޮޅުގައި އީގަލްސްއިން ވަނީ އިތުރު ލަނޑެއް ޖަހާ ލީޑު ފުޅާ ކޮށްފައެވެ. މި ލަނޑު އެޓީމަށް ކާމިޔާބުކޮށްދިނީ އަލީ ފާސިރު (ސެންޓޭ) އެވެ. މެޗުގެ 67 ވަނަ މިނެޓުގައި ޓީސީގެ އިޝާން އިބްރާހީމް (ސައްޓު) އަށް ވަނީ ލަނޑު ޖެހުމަށް ރަނުގެ ފުރުސަތެއް ލިބި ބޭކާރުވެފައެވެ. އޭގެ ފަހުން މެޗުގެ 69 ވަނަ މިނެޓުގައި ޓީސީގެ އަކްރަމް އަބްދުލް ޣަނީ ވަނީ ނުރައްކާތެރި ހަމަލާއެއް އީގަލްސްގެ ގޯލަށް ފޮނުވާލާފައެވެ. މި ހަމަލާ އީގަލްސްގެ ކީޕަރު ސުޖަން ޕެރޭރާ ވަނީ ދިފާއުކޮށްފައެވެ. އީގަލްސްއިން ޖެހި ފަހު ލަނޑު މެޗުގެ 90 ވަނަ މިނެޓުގައި އެޓީމަށް ކާމިޔާބުކޮށް ދިނީ ހަސަން ނަޒީމް (ޗޯޓު) އެވެ. މިއީ ޗޯޓު އީގަލްސްއަށް ކުޅުދިން ފުރަތަމަ މެޗެވެ.\nމެޗަށްފަހު ވާހަކަދައްކަމުން ޓީސީގެ ކޯޗު ޝާޒްލީ ބުނީ މި މެޗުގައި ޓީސީއަށް ދިމާވި އެންމެ ބޮޑު މައްސަލައަކީ މެޗުގެ ވަރަށް ކުރީކޮޅު އެއް ކުޅުންތެރިއެއް މަދުން ކުޅެން ޖެހުން ކަމަށާއި މެޗަށް ޓީސީ ނިކުތީ ތިން ޕޮއިންޓް ހޯދުމަށް ކަމަށެވެ.\nއީގަލްސްގެ ކޯޗު މުހައްމަދު ސިޔާޒް (މޯހަން) ބުނީ މެޗުގެ ނަތީޖާ އާއި މެދު ހިތްހަމަ ޖެހޭ ކަމަށާއި އީގަލްސްގެ އަމާޒަކީ ކުރިޔަށް ތިން ވަނަ ބުރުގެ ފުރަތަމަ މެޗުން ޓީސީ އަތުން މޮޅުވެ ލީޑު ދެމެހެއްޓުން ކަމަށެވެ.


Lunch box gendhanvee school ah ekanitha?\nލަންޗް ބޮކްސް ގެންދަންވީ ސްކޫލަށް އެކަނިތަ؟\nއޮފީސް ލަންޗް ބޮކްސްގައި ފައިދާ ހުރި ކާނާ ގެންދިޔުން މުހިއްމު --\nއިސްކޫލް ކުދިން މެންދުރުގެ ކެއުމެއް ނުވަތަ ހެނދުނުގެ ކުޑަ ނާސްތާއެއް ނެގޭ ވަރަށް "ލަންޗް ބޮކްސް" ފުރާ އެއްޗެހި އަޅާފައި ދެނީ އެ ކުދިންނަށް ލިބޭ ބްރޭކް ގަޑީގައި އެއްޗެއް ކާލަން ގެއަށް ނުދެވޭތީ އެވެ. އެހެންވެގެން "ލަންޗް ބޮކްސް" އޭ ބުނުމުން ހިތަށް ވަންނާނީ ވެސް ސިފަވާނީ ވެސް ކުދީން އިސްކޫލަށް ގެންދާ ލަންޗް ބޮކްހެވެ.\nމި ލަންޗް ބޮކްސް އޮފީސްތަކަކުން ނުފެނެ އެވެ. އޮފީސްތަކުގެ މުވައްޒަފުން ވެސް ނަގަނީ ހަމަ ބްރޭކެވެ. އެއްގަޑި އިރުގެ ބްރޭކަށް ގެއަށް ގޮސް ހަމަޖެހިލައި އެއްޗެއް ކަލާގައިގެން ދާން ހަދަންޏާ ވަރަށް ގިނަ ފަހަރަށް ބްރޭކް ގަޑި ފަސްދީފައި ހިނގައި ދެއެވެ. މިހެން ދިމާވާތީ މެންދުރު ގަޑިއަށް ކާން ނުދެވޭ ބްރޭކަށް ވެސް ނުދެވޭ މީހުންނަށް އެންމެ ފަސޭހައިން ދުއްވައިިގަނެވޭނީ އެންމެ ކައިރީގައި ހުންނަ ފިހާރައިން ކޮންމެވެސް ލުއި ކާނާއެއް ހޯދާށެވެ. ބަނޑު ނުފުރުނަސް ފެޓްސް ގިނަ ލުއި ކާނާ އާއި ފިޒީ ޑްރިންކެއް ހޯދާލެވެ އެވެ. ހެނދުނު ވެސް މެންދުރު އަހަަރުމެންގެ އާދަ މިހާރު މި އޮންނަނީ މިކަހަލަ ފާޑަކަށެވެ. އެހެންނާ އެންމެ ފަސޭހައިން ދެވެން ހުރި ރެސްޓޯރަންޓަކަށް ވެދެ އަގު ބޮޑު މީލް އެއް ނަގައިގެން މަހުގެ ފުރަތަމަ ދެ ހަފްތާގައި ކައި ނިމޭ އިރު ދެން އޮތް ހަފުތާގައި ހުންނަން ޖެހެނީ ކުޑަ ގޮތެއް ހަދާލައިގެނެވެ. އަދި ފަހު ހަފުތާ ވާނީ އެކައްޗެއް ވެސް ނޯންނަ ހަފުތާއަކަށްވެފަ އެވެ. އޮފީހަށް ލަންޗް ބޮކްހެއް ގެންދިޔުމުގެ މުހިއްމުކަން އިހުސާސް ކުރެވޭނީ މިހާ ހިސާބުންނެވެ.\nލަންޗް ބޮކްސް އޮފީހަށް ގެންދަން ނުކެރެނީ ކީއްވެ؟\nއޮފީސް ގަޑީގައި ލަންޗް ބޮކްސް ގެންދާތަން އާއްމުކޮށް ފެންނަނީ "މިއުޅޭ އިންޑިއާ މީހުން" ގެ ފިލްމު ތަކުންނެވެ. މި ބުނަނީ އެމީހުން އެ ގެންގުޅޭ ފާޑުގެ ދަގަނޑު ތަށިބަރިއެއް ހިފައިގެން އޮފީހަށް ދާށޭއެކޭ އެއް ނޫނެވެ. ތަށިބަރި ގެންދަން ބޭނުންވާ މީހާއަށް އެ ފުރުސަތު ވެސް އެބަ އޮތެވެ. ހަމަ ގެންދަންވީ އެވެ.\nތަށިބަރިތައް ރީތި ކުލަކުލައިގައި ޒަމާނީ ކޮށްލާފައިވެސް މިހާރު ހުރެ އެވެ. އޭގެ ބުރެއް މިދިއަ ރޯދަ މަހު އެ އައިގޮތަށްއައިސް ދިވެހިންގެ އިހުގެ ތަށިބަރީގެ މަތީން ހަދާންވެސް ކޮށްދިނެވެ. މިހާރު ވީތަނެއް ނޭނގެ އެވެ.\nއޮފީހަށް ލަންޗް ބޮކްސް ގެންދިއުމަކީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ތަަރައްގީވެފައިވާ ގައުމުތަކުގައި ވެސް ކުރާ ކަމެކެވެ. ދުރު ދަތުރަކާއެކު ވަޒީފާއަށް އެއް ސިޓީން އަނެއް ސިޓީއަށް ދާ މީހުން ގޭގައި ތައްޔާރުކޮށްލައިގެން އޮފީހަށް ލަންޗް ބޮކްސް ގެންދެ އެވެ. ކުރީބައިގައި ތައްޔާރު ކުރާ މިފަދަ ކެއުމަށް "މީލް ޕްރެޕިންގް" އޭ ކިޔަ އެވެ.\nފަސޭހައިން ކާލެވޭނެ ގޮތަކަށް އެ ދުވަހުގެ ލަންޗް ތައްޔާރު ކޮށް އޮފީސް ދަބަހުގައި ނުވަތަ ލަންޗް ބޮކްހަށް ހާއްސަަ ވަކި ދަބަހެއްގައި ގެންދިޔުމުން ޖީބަށް ވެސް ލުއިވާނެ އެވެ. ވަގުތުވެސް ސަލާމަތްވާނެ އެވެ.\nއެކި ކަހަލަ ކާނާ ލަންޗް ބޮކްސް ގައި ބެހެއްޓިދާނެ[\nމީލް ޕްރެޕް ކުރާނީ ކިހިނެއް؟\nބިޒީ ޝެޑިއުލް އެއްގައި އުޅޭ މީހުނަށް ނުވަތަ ކާން ގެއަށް ނުދެވޭ މީހުނަށް މީލް ޕްރެޕިންގް މުހިއްމެވެ. އެއީ މި ސަބަބާ ހެދި އެވެ. ހެނދުނު އޮފީހަށް ދިއުމުގެ ކުރިން ނުވަތަ އޭގެ ކުރީ ރޭ ކައްކާފައިވާ ކާ އެއްޗެހި ތައްޔާރުކޮށްފައި ބެހެއްޓުމުން ފަސޭހައިން ލަންޗް ބޮކްސް ތައްޔާރު ކޮށްލައިގެން އޮފީހަށް ނައްޓާލެވޭނެ އެވެ.\nރޭގަނޑު ކައްކަން އުނދަގޫ ވާނަމަ އެ ތަކެތި ކޮށާފައި ވެސް ބެހެއްޓިދާނެ އެވެ. ނޫނީ ކައްކާ ނިންމާފައި ފްރިޖްގައި ވެސް ބެހެއްޓިދާނެ އެވެ. މިހެން ހެދުމުން ލަންޗް ބޮކްސްގައި ހިމަނާނީ ކޮން ކަހަލަ ކާނާ އެއްކަން އަމިއްލަ އަށް ނިންމޭނެ އެވެ. އަދި އެއީ އަމިއްލަ ހަށިގަނޑަށް ކިހާ ބޭނުންވާ އެއްޗެއްކަން ވެސް ދެނެގަނެވޭނެ އެވެ. އަދި އޭރަށް ވާނެ ގޮތަކީ ފެޓްސް ގިނަ ފައިދާއެއް ނެތް ބޭކާރު އެއްޗެއް އަމިއްލައަށް ތައްޔާރުކޮށް ލަންޗް ބޮކްސްއަށް ލާން ބޭނުމެއް ނުވާނެ އެވެ.\nކާން ގެންދާ އެއްޗެހީގައި ހަށިގަނޑަށް ފައިދާ ހުރި ކާނާ ހުރުން ކޮންމެހެން ވެސް މުހިއްމު\nހައްޓައްވެސް ޖީބަށްވެސް ލުއި!\nކޮންމެ ދުވަހަކު ވަރުގަދަ ލަންޗެއް ނަގާނަމަ އެއަށް ބޮޑު ހަރަދެއް ވެސް ދާނެ އެވެ. އެހާ ވަގުތު ވެސް އޭގައި ހިމެނޭނެ އެބެ. އަދި މި ކެއުމާއެކީ ފިނި ބުއިމެއް ވެސް ބޭނުން ވާނެ ނޫންހެއްޔެވެ؟ އާދައިގެ މުސާރައެއް ލިބޭ މީހަކަށް މަހުގެ ހުރިހާ ދުވަހު ރެސްޓޯރެންޓުން ކައިގެން އުޅުމަކީ ފަސޭހަ ކަމެއް ނޫނެވެ. ބޮޑު މުސާރަ ލިބޭ މީހުން ވެސް ލަންޗް ބޮކްސް ގެންދިއުމުން ރައްކާ ކުރަން ލިބޭ ބައި އިތުރުވާނެ އެވެ. މުހިން އެހެން ކަމަކަށް އިންވެސްޓް ކުރެވޭނެ އެވެ.\nލަންޗް ބޮކްސް އެއް ހޯދުމުގައި ރަނގަޅު ފެންވަރުގެ ބޮކްސް އެއް ހޯދުން ވެސް އެހާ މުހިއްމު\nލަންޗް ބޮކްސް އިސްކޫލްތަކުގެ އިތުރުން އޮފީސް އޮފީހަށް ވެސް ގެންދަން ފަށަންވީ އެވެ. ދިވެހިން މިކަން އާދައަކަށް ހަދަންވީ އެވެ. ޒާތްޒާތުގެ ލަންޗް ބޮކްސް އުފައްދާފައި ހުންނަ އިރު އެއީ ފަސޭހައިން ދަބަހަށް ވެސް ލެވޭނެ އެއްޗެކެވެ. ދަބަހަށް ނުލެވޭނަމަ ރީތި ޑިޒައިންތަކަށް ލަންޗް ބޮކްސް ލާން ހާއްސަކޮށް އުފައްދާފައި ހުންނަ ދަބަހެއް ވެސް ހޯދިދާނެ އެވެ. އަޅެ ނަފުސަށްޓަކައި ޓެސްޓް ކޮށްލުން ކިއެއް ހެއްޔެވެ؟


ރެސިޕީ: ޗޮކްލެޓް ޓާޓް – Dhen.mv\nރެސިޕީ: ޗޮކްލެޓް ޓާޓް\nMay 21, 2020 - 11:52 am\n1 ޖޯޑު ރޯސްޓަޑް ކެޝޫ ނަޓްސް ނުވަތަ ބޭނުން ވައްތަރެއްގެ ނަޓްސް\n3 ޖޯޑު މާރީ ބިސްކޯދު\n2/3 ޖޯޑު ބަޓަރު\n½ ޖޯޑު ކޮކޯ ޕައުޑަރު\n1 ޖޯޑު ފެން\nސައިސަމުސާ ވެނީލާ އެސެންސް\n½ ޖޯޑު ޑާރކް ޗޮކްލޭޓް (ކުދިކޮށް ކޮށާފައި)\n½ ޖޯޑު ހެވީ ކްރީމް (ހޫނުކޮށް)\nގާނިޝް ކޮށްލުމަށް ނަޓްސް ކޮޅެއް\nމިކްސަރެއް ނަޓްކޮޅު މާރީ ބިސްކޯދު ފުނޑާލުމަށްފަހު އެއްފަރާތެއްގައި ބަހައްޓާލާށެވެ.\nތަވައެއްގައި ބަޓަރު، ވެނީލާ އެސެންސް،ފެން، ހަކުރު އަދި ކޮކޯ ޕައުޑަރު އެއްކޮށްލުމަށްފަހު މަޑުގިނީގައި ދޭފަތަކުން ހަލަމުން ކައްކާލާށެވެ. ބޮކި ޖަހަން ފެށުމުން އުނދުނުން ބޭލުމަށްފަހު އެއްފަރާތެއްގައި ބަހައްޓާލާށެވެ.\nތައްޓެއްގައި ކުރިން ފުނޑި ބިސްކޯދު މިކުސް އާއި ދެންމެ އެނދުނުން ބޭލި މިކުސް ރަނގަޅަށް އެއްކޮށްލާށެވެ. އެއަށްފަހު ޓްރޭއަކަށް މިމިކުސް އެޅުމަށްފަހު ޓްރޭގެ ފުލުގައި މިމިކްސް ދޭފަތަކުން ފަތުރާލާށެވެ. އެއަށްފަހު ސެޓް ކުރުމަށް ½1 ގަޑިއިރު ފްރިޖްގައި ބަހައްޓާލާށެވެ.\nއެހެން ތައްޓެއްގައި ޑާރކް ޗޮކްލޭޓް އަދި ހެވީކްރީމް ރަނގަޅަށް އެއްކޮށްލާށެވެ. ހެވީކްރީމް އަޅަންވާނީ ހޫނުކޮށް ހުއްޓައެވެ. ރަނގަޅަށް ޗޮކްލެޓް ކުލަ އަރަންދެން މިކްސް ކޮށްލަންވާނެއެވެ.\nއެއަށްފަހު ކުރިން ފްރިޖަށްލީ ޓްރޭ ނެގުމަށްފަހު މި ޗޮކްލޭޓްގަނޑު ކުރިން ފަތުރާފައި ހުރި ބިސްކޯދު މިކުސްގެ މަތީގައި ފަތުރާލާށެވެ. ގާނިޝް ކޮށްލުުމަށް ނަޓްސްތައް މި ޗޮކްލޭޓްގަނޑު މަތީގައި ރީތިގޮތަކަށް އަތުރާލާށެވެ.\nދެން އަނެއްކާވެސް ސެޓް ކޮށްލުމަށް ފްރިޖްގައި3ގަޑިއިރު ބަހައްޓާލާށެވެ.\nރޯދަ ދޫކޮށްލި މައްސަލައިގައި ފުލުހުންގެ ވަޒީފާއިން ޖާމިއު ވަކި ކުރީ ޤާނޫނީ ޚިލާފަށް ކަމަށް ކަނޑައަޅައިފި\nދަމު ނަމާދާއި ވިތުރު ނަމާދާއި ގުޅޭ ބައެއް ސުވާލާއި ޖަވާބު\nދިވެހިންގެ އިހުމާލު: މާލޭގެ މަގުމަތިން އަންހެނަކު ދަމާ ކޫތަމުން ގެންދިޔަ އިރުވެސް ތިބީ ބަލަން\nފުރަތަމަ ފަހަރަށް ފިޝަރީޒް މިނިސްޓްރީގެ ނައިބުގެ މަގާމަށް ބޭފުޅަކު އައްޔަނު ކޮށްފި\nހިންދޫ ފެސްޓިވަލާއެކު އެޅި ކޮވިޑް ރާޅު، ދުނިޔޭގެ ރެކޯޑް އަދަދަކަށް އިންޑިއާއިން ފައްސިވެއްޖެ


Eiffel Tower ge muvahzafun halhuthaalugai!\nކިއު ބޮޑުވެ، އައިފެލް ޓަވަރުގެ މުވައްޒަފުން ހަޅުތާލުގައި!\nއައިފެލް ޓަވަރު: ކޮންމެ އަހަރަކު މިތަން ބަލައިލުމަށް އެތައް މިލިއަން މީހުން ޒިޔާރަތް ކުރޭ --\nފްރާންސުގެ ވެރިރަށް ޕެރިހުގައި ހުންނަ އައިފެލް ޓަވަރު ބަލައިލަން ކޮންމެ އަހަރަކު އެތައް މިލިއަން މީހުނެއް ޒިޔާރަތްކުރެ އެވެ. މިދިއަ އަހަރު އެކަނިވެސް ހަ މިލިއަނަށްވުރެ ގިނަ މީހުން އެ ޓަވަރު ބަލައިލުމަށް ޕެރިހަށް ޒިޔާރަތްކޮށްފައިވެ އެވެ. ހާއްސަކޮށް ލޯބިވެރިންގެ މެދުގައި އެއީ މަގުބޫލު މަންޒިލެކެވެ.\nމިދިޔަ ހަފުތާގައި އައިފެލް ޓަވަރު މެނޭޖުމަންޓުން ނެރުނު އާ ގައިވާއިދެއްގެ ސަބަބުން އެ ޓަވަރަށް ޒިޔާރަތްކުރާ މީހުންގެ ކިއު ބޮޑުވެ، އުނދަގޫތަކާއި ކުރިމަތިވާތީ ޓަވަރުގައި މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުން ވަނީ މަސައްކަތް ހުއްޓާލައި ހަޅުތާލު ކުރަން ފަށާފަ އެވެ. ދެ ދުވަސްވަންދެން އެ ޓަވަރު ބަންދުކޮށްފައި ބެހެއްޓުމަށްފަހު އަލުން ހުޅުވީ މިދިޔަ ހުކުރު ދުވަހު އެވެ.\nއައިފެލް ޓަވަރުގެ އާ ގަވާއިދުގައި ބުނާގޮތުން އެ ޓަވަރަށް ކޮންމެ ދުވަހަކު ޒިޔާރަތްކުރާ މީހުންގެ އަދަދަށް ބެލުމަށްފަހު އެ ދުވަހެއްގެ ދެ ބައިިކުޅަ އެއްބައި ޓިކެޓް ވިއްކާނީ އޮންލައިންކޮށެވެ. އަދި އޮންލައިންކޮށް ޓިކެޓް ގަންނަ މީހުނަށް ޓަވަރަށް ޒިޔާރަތް ކުރުމަށް ހާއްސަ ވަގުތަކާއި ވަކި ހާއްސަ ލިފްޓެއް ހަމަޖައްސާފައި ހުންނާނެ އެވެ.\nއައިފެލް ޓަވަރުގެ މުވައްޒަފުން ހަޅުތާލު ކުރަނީ --\nމި ނިންމުމާއެކު ޓަވަރަށް ޒިޔާރަތްކުރާ މީހުންގެ ކިއު ބޮޑުވެ، މުވައްޒަފުންނަށް އުނދަގޫވާތީ އެމީހުން ވަނީ ވޯކާސް ޔޫނިއަންއަށް ވެސް މައްސަލަ ހުށަހަޅާފަ އެވެ. ނަމަވެސް ޔުނިއަންއިން އެ މައްސަލައަށް ހައްލެން ނުގެނެސް ދިނުމުން މުވައްޒަފުން ވަނީ މަސައްކަތް ހުއްޓާލާ ހަޅުތާލުކޮށްފަ އެވެ.\nއައިފެލް ޓަވަރަށް އަރަން ދާ މީހުން ކިއުގައި --\nކުރީގައި ގަވާއިދު އޮންނަ ގޮތުންނަމަ އޮންލައިންކޮށް ޓިކެޓް ދޫކުރާނީ ކޮންމެ ދުވަހު ޒިޔާރަތްކުރާ މީހުންގެ އަދަދަށް ބެލުމަށްފަހު 20 ފަސެންޓު މީހުންނަށެވެ. އެމީހުންނަށް ޓަވަރަށް ޒިޔާރަތް ކުރަން ވަކި ހާއްސަ ވަގުތެއް ކަނޑައެއް ނާޅަ އެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކަށް މި ޓަވަރު ބަލާލުމަށް 10،000 މީހުން ޒިޔާރަތްކުރެ އެވެ.\nޓަވަރު އަލުން ހުޅުވި ނަމަވެސް ބައެއް މުވައްޒަފުން އަދިވެސް ދަނީ ހަޅުތާލު ކުރުމުންނެވެ. އައިފެލް ޓަވަރު ބެލެހެއްޓުމުގައި 300 އަށްވުރެ ގިނަ މުވައްޒަފުން މަސައްކަތްކުރެ އެވެ. މީގެ ކުރިން ވެސް ތަފާތު އެކި މައްސަލަތަކާއި ވިދިގެން މި ޓަވަރުގެ މުވައްޒަފުން ހަޅުތާލު ކޮށްފައިވެ އެވެ.