އިސްލާމްދީނުގެ ޢާއްމު ތަޢާރަފެއް: އީމާންކަން ހާމަކޮށްދޭ ކަންތައް | ޢަޤީދާ | ދީނާއިދުނިޔެ\nBack ކަވާސާ ދީނާއިދުނިޔެ ދީނާއިދުނިޔޭގެ ބައިތައް ޢަޤީދާ އިސްލާމްދީނުގެ ޢާއްމު ތަޢާރަފެއް: އީމާންކަން ހާމަކޮށްދޭ ކަންތައް\n* އީމާންކަމާއި ޢަމަލު\n- އީމާންކަން އިތުރުވޭ:\n- ޢަމަލު ނުކުރުމުން ކާފިރަކަށް ނުވޭ:\n* އީމާންކަމުގެ މޭވާ\n- ބިރުވެތިވުމާއި އުއްމީދުކުރުން:\n- ﷲ ގެ ޙުކުމްފުޅަށް ބޯލެނބުން:\n- ހަރުކަށިކަމާއި އޯގާތެރިކަން:\n- ތައުބާވުމާއި ފާފަފުއްސެވުމަށް އެދުން:\nއިމްތިޙާނު ކައިރިވެއްޖަކަމާއި، ދަސްކުރަން ދެން ހަފްތާއެއްހާ ދުވަސް ނޫނީ ނެތްކަން، އެނގޭއިރު ވެސް، އިމްތިޙާނަށް ތައްޔާރުނުވެ، ކުޅުމާ މަޖާކުރުމުގައި ވަގުތު ހޭދަކޮށްލައިފިއްޔާ، އޭގެ މާނައަކީ، އިމްތިޙާނު ގާތްވެއްޖެކަން، އެ ކުއްޖާއަށް ރަނގަޅަށް ޤަބޫލުނުކުރެވެއެވެ. މަގުއޮޅިގެން އުޅޭ މީހެއް ގާތު، ކަނާތުން އޮތް މަގުން ދާށޭ ބުނީމާ، އެވާހަކަ ކަނުލާ އަޑުއަހައި، އަދި ތެދުކޮށް ޤަބޫލުކޮށްފީމޭ ބުނެފައި، ކަނާތުގެ ބަދަލުގައި ވާތަށް ހިނގައިގެންފިނަމަ، އޭގެ މާނައަކީ، މަގު ދެއްކި މީހާގެ އިރުޝާދުގެ ތެދުކަން، އޭނާ ފުރިހަމައަށް ޤަބޫލުނުކުރާކަމެވެ. އޭނާގެ ވާހަކައަށް އީމާންނުވާކަމެވެ. ވީމާ ހަމަ މިބީދައިން، ﷲ އަށް ފުރިހަމައަށް އީމާންވެއްޖެ މީހެއްގެ ޢަމަލާއި ސުލޫކުން، އީމާންކަމުގެ އަސަރު ފެންނަން ހުންނާނެއެވެ.\nއީމާންކަމަކީ ޢަމަލާ ވަކިވާނެ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އެހެނީ ޢަމަލަކީ އޭގެ ނަތީޖާއެކެވެ. އޭގެ މޭވާތަކުގެ ތެރެއިން މޭވާއެކެވެ. އެއީ މީހާގެ އީމާންކަން މީހުންނަށް ފެނި ހާމަވާ އެއްޗެވެ. ''އީމާންކަމަކީ ހިތުގައިވާ އެއްޗެކޭ'' ބުނެ، ފަރުޟު ކަންތައްތައް އަދާނުކޮށް، އަދި ޙަރާމްކަންތަކުން ދުރުހެލިނުވާ މީހާގެ މިސާލަކީ، ތިމަންނައަކީ ބޮޑު ޢާޝިޤެކޭ ކިޔައި، އެހެން ނަމަވެސް މަޢްޝޫޤާ ގާތަށް ދެވުމުނީމާވެސް ހިތުގެ ވިންދަށް އަވަސްކަމެއް ނާންނަ، ނާރުތަކުގައި ދަތުރުކުރާ ލޭގެ ހަލުއިކަމަށް ބަދަލެއް ނާންނަ މީހާގެ މިސާލެވެ. ނުވަތަ ތިމަންނަ މި ހުރީ ވަރަށް ބިރުގެންފައޭ ބުނެ، ނަމަވެސް ދިފާޢުވާން ވެސް އަދި ފިލަން ވެސް ނޫޅޭ މީހާގެ މިސާލެވެ. މިފަދަ މީހަކީ، ޢާޝިޤަކަށް އަދި ބިރުގެންފައިވާ މީހަކަށް ވެސް ނުވާނެއެވެ. އެހެނީ، ހިތުގައިވާ އެއްޗެއް ދަލީލުކޮށްދޭ އެއްޗަކީ، ބޭރަށް ހާމަވާ އަސަރެވެ. މިހެންވެ، ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި މާތް ﷲ ވަނީ، އީމާންކަމާ ޞާލިޙް ޢަމަލާ ގުޅުވާފައެވެ.\nإِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَإِذَا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آياتُهُ زَادَتْهُمْ إِيمَانَاً وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ (2) الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ (3) أُوْلَئِكَ هُمْ الْمُؤْمِنُونَ حَقّاً ...\nއާޔަތުގެ މާނަ: ''ތެދުވެރި މުއުމިނުން ކަމުގައި ވާކަން ކަށަވަރީ، ﷲ ގެ ނަންފުޅު ގަނެވޭ ހިނދު، އެބައިމީހުންގެ ހިތްތައް ބިރުވެތިވާ މީހުންނެވެ. އަދި އެކަލާނގެ ބާވައިލެއްވި އާޔަތްތައް އެއުރެންނަށް ކިޔައިދެވޭހިނދު، އެއުރެންގެ އީމާންކަން އިތުރުވާ މީހުންނެވެ. އަދި އެއުރެން ހައްދަވާ ބޮޑުކުރެއްވި ރަސްކަލާނގެ ކިބަފުޅަށް ވަކީލުކުރާ މީހުންނެވެ. (2) އެއުރެންނީ ނަމާދު ޤާއިމުކޮށް، ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެބައި މިހުންނަށް ދެއްވި ތަކެތިން ހޭދަކޮށް އުޅޭ މީހުންނެވެ. (3) ޙައްޤު މުއުމިނުންނަކީ ހަމަ އެއުރެންނެވެ. ...'' (އަލްއަންފާލް: 2-4)\nإِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَإِذَا كَانُوا مَعَهُ عَلَى أَمْرٍ جَامِعٍ لَمْ يَذْهَبُوا حَتَّى يَسْتَأْذِنُوهُ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَأْذِنُونَكَ أُوْلَئِكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ ...\nއާޔަތުގެ މާނަ: ''މުއުމިނުން ކަމުގައިވާކަން ކަށަވަރީ، މާތް ﷲ އަށާއި، ރަސޫލާއަށް އީމާންވާ މީހުންނެވެ. އަދި އެ ކަލޭގެފާނު އަރިހުގައި އެއްވުމެއްގައި ތިބެފައި، އެކަލޭގެފާނު އަރިހުން އިޒުނަލިބިގެންފުމަށް ދާންދެން، އެބައިމީހުން ނުދެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ކަލޭގެފާނުންގެ އަރިހުން އިޒުނަ އެދޭމީހުން، އެބައި މީހުންނަކީ، މާތް ﷲ އާއި ރަސޫލާއަށް އީމާންވާ މީހުންނެވެ.... (އައްނޫރް: 62)\nقَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ (1) الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاتِهِمْ خَاشِعُونَ (2) وَالَّذِينَ هُمْ عَنْ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ (3) وَالَّذِينَ هُمْ لِلزَّكَاةِ فَاعِلُونَ (4) وَالَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَ (5) إِلاَّ عَلَى أَزْوَاجِهِمْ أوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ (6) فَمَنْ ابْتَغَى وَرَاءَ ذَلِكَ فَأُوْلَئِكَ هُمْ الْعَادُونَ (7) وَالَّذِينَ هُمْ لأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ (8) وَالَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَوَاتِهِمْ يُحَافِظُونَ (9)\nއާޔަތްތަކުގެ މާނަ: ''ހަމަކަށަވަރުން، މުއުމިނުން ދިންނަވައި ނަސީބުލިބިއްޖެއެވެ. (1) އެމީހުންނަކީ، އެ މީހުންގެ ނަމާދުގައި ބިރުވެތިވެ ތިބޭ މީހުންނެވެ. (2) އަދި އެ މީހުންނަކީ، ބޭނުންނެތް ބަސްތަކާއި ކަންތަކުން އެއްކިބާވެ ދުރުހެލިވެތިބޭ މީހުންނެވެ. (3) އަދި އެ މީހުންނަކީ، ޒަކާތްދޭ މީހުންނެވެ. (4) އަދި އެ މީހުންނަކީ، އެ މީހުންގެ ފަރުޖުތައް ރައްކާތެރިކުރާ މީހުންނެވެ. (5) އެބައި މީހުންގެ އަނބިންނާއި މިލްކުވެގެންވާ އަޅުންގެ މައްޗަށް މެނުވީއެވެ. ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން، އެބައިމީހުންނީ، އެބައިމީހުންނާ މެދު މަލާމާތް ލިބިގެން ނުވާ މީހުންނެވެ. (6) ފަހެ އޭގެ ބޭރުގައިވާ ކަމަކަށް އެދިއްޖެ މީހާ، ފަހެ، އެފަދަ މީހުންނީ، ހުއްދަވެގެންވާ ސަރަހައްދު ފަހަނައަޅައިދާ މީހުންނެވެ. (7) އަދި އެ މީހުންނަކީ، އެމީހުންގެ އަމާނާތްތަކަށާއި އަދި އެބައިމީހުންގެ ޢަހުދުތަކަށް ރައްކާތެރިވާ މީހުންނެވެ.(8) އަދި އެ މީހުންނީ، އެމީހުންގެ ނަމާދުތަކަށް ރައްކާތެރިވާ މީހުންނެވެ.'' (އަލްމުއުމިނޫން: 1-9)\nއަދި ވެސް ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައި ވަނީ: لَيْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَالْمَلائِكَةِ وَالْكِتَابِ وَالنَّبِيِّينَ وَآتَى الْمَالَ عَلَى حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ وَالسَّائِلِينَ وَفِي الرِّقَابِ وَأَقَامَ الصَّلاةَ وَآتَى الزَّكَاةَ وَالْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذَا عَاهَدُوا وَالصَّابِرِينَ فِي الْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ وَحِينَ الْبَأْسِ أُوْلَئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَأُوْلَئِكَ هُمْ الْمُتَّقُونَ\nއާޔަތުގެ މާނަ: ''ހެޔޮކަމަކީ، އިރުމަތީފަރާތަށް ނުވަތަ ހުޅަނގުފަރާތަށް ތިޔަބައި މީހުންގެ މޫނުތައް ކުރިމަތި ކުރުމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ހެޔޮކަންކުރާ މީހާއަކީ، ﷲ އަށާއި، އާޚިރަތަށާއި، މަލާއިކަތުންނަށާއި، ބާވައިލެއްވުނު ފޮތްތަކަށާއި، ނަބީންނަށާއި، މި އެންމެ ފަރާތްތަކަށް އީމާންވި މީހާއެވެ. އަދި މުދަލަށް ލޯބިހުރުމާއެކު ވެސް، ގާތްތިމާގެ މީހުންނަށާއި ޔަތީމުންނާއި މިސްކީނުންނަށާއި، ހާލުގައި ޖެހިފައިވާ ދަތުރުވެރިންނަށާއި، އެހީއަށް އެދިގެން އަންނަ މީހުންނަށާއި، އަޅުން މިނިވަންކުރުމަށް، ހޭދަކުރާ މީހާއެވެ. އަދި ނަމާދުކޮށް ޒަކާތްދީ އުޅޭ މީހާއެވެ. އަދި ޢަހުދެއްކޮށްފި ނަމަ ޢަހުދު ފުއްދާ މީހާއެވެ. އަދި ތަދުމަޑުކަމާއި ބަލިމަޑުކަން އައިސް ކުރިމަތިވާ ހިނދުގައްޔާއި، ހަނގުރާމައިގެ ވަގުތުގައި ކެތްތެރިވާ މީހާއެވެ. އީމާންކަމުގައި ތެދުވެރި މީހުންނަކީ މި ސިފަތަކުގެ ވެރިންނެވެ. އަދި ތަޤުވާވެރިންނަކީ ވެސް ހަމަ އެބައި މީހުންނެވެ.'' (އަލްބަޤަރާ: 177)\nބައެއް ޢިލްމުވެރިން، އީމާންކަމަށް ބެއްލެވީ އެއީ ބައި ނުކުރެވޭނެ ޢަޤީދާއެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މީހަކު ވާނީ ދޭތިން އެކައްޗަށެވެ. މުއުމިނަކަށް ނުވަތަ ކާފިރަކަށެވެ. ދޭތީގެ ދެމެދެއް ނޯންނާނެއެވެ. ވީމާ އީމާންކަމަކީ، އިތުރުވާ އަދި މަދުވާ އެއްޗެއް ވެސް ނޫނެވެ.\nނަމަވެސް، ޖުމްހޫރު ޢިލްމުވެރިން އީމާންކަމަށް ބެއްލެވީ، އެއީ ހެޔޮ ޢަމަލާއި ގުޅިފައިވާ އެއްޗެއްގެގޮތުގައެވެ. އެހެންވީމާ އެއީ އިތުރުވެ އަދި މަދުވެސް ވާ އެއްޗެކެވެ. ރަނގަޅު ރައުޔަކީ މިއީއެވެ. އަދި ޤުރުއާނުގައި ކަނޑައެޅިގެން އައިސްފައިހުރި ނައްޞުތަކުންވެސް އެނގެނީ، އީމާންކަމަކީ މިފަދަ އެއްޗެއް ކަމަށެވެ. ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވަނީ: وَإِذَا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آياتُهُ زَادَتْهُمْ إِيمَانَاً\nއާޔަތުގެ މާނަ: "އަދި އެކަލާނގެ ބާވައިލެއްވި އާޔަތްތައް އެއުރެންނަށް ކިޔައިދެވޭހިނދު، އެއުރެންގެ އީމާންކަން އިތުރުވާ މީހުންނެވެ." (އަލްއަންފާލް: 2)\nوَإِذَا مَا أُنزِلَتْ سُورَةٌ فَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ أَيُّكُمْ زَادَتْهُ هَذِهِ إِيمَاناً فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا فَزَادَتْهُمْ إِيمَاناً وَهُمْ يَسْتَبْشِرُونَ\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީ މާނަ: ''ޤުރުއާނުން ސޫރަތެއް ރަސޫލާއަށް ބާވައިލެއްވޭ ހިނދު، މި ސޫރަތުން އެ މީހެއްގެ އީމާންކަން ގަދަވެ އިތުރުވީ ކާކުހޭ، މަލާމާތްކުރުމުގެ ގޮތުން ބުނެ އުޅޭ މީހުން، މުނާފިޤުންގެ ތެރެއިން ވެއެވެ. ފަހެ ސޫރަތް ބާވައިލެއްވުމުން، އީމާންވި މީހުން ސޫރަތާމެދު ވިސްނާ ފިކުރުކޮށް، އެއަށް ޢަމަލުކުރުމުން، އެމީހުންގެ އީމާންކަން އިތުރުވެއެވެ. އަދި އެމީހުންގެ އީމާންކަމާއި ޔަޤީންކަން އިތުރުވާތީ، އެކަމަށްޓަކައި އެބައި މީހުން އުފާކުރެއެވެ. (އައްތައުބާ: 124)\nوَلَمَّا رَأَى الْمُؤْمِنُونَ الأَحْزَابَ قَالُوا هَذَا مَا وَعَدَنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَصَدَقَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَمَا زَادَهُمْ إِلاَّ إِيمَاناً وَتَسْلِيماً\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީ މާނަ: ''އަޙްޒާބުގެ މީހުން މަދީނާ ވަށަލައިގެން ތިބި ތަން، މުއުމިނުންނަށް ފެނުނު ހިނދު، ނަޞްރު ލިބުމުގެ ވަގުތު ޖެހިއްޖެކަން ހަނދާންވެގެން، މުއުމިނުންތައް ބުންޏެވެ. މިއީ، ތިމަންމެންނާ ކުރިމަތިވާނެ ކަމަށް، ﷲ އާއި އެކަލާނގެ ރަސޫލާ ވަޢްދުކުރެއްވި، މުޞީބާތާއި އިމްތިޙާނާއި އަދި ނަޞްރެވެ. ދެން އެއަށް ފަހު، ނަޞްރު ދެއްވާނެ ކަމަށް ﷲ ވެވެޑައިގަތް ވަޢްދު ފުރިހަމަކުރެއްވިއެވެ. އަދި މުއުމިނުންނަށް ނަޞްރު ލިބޭނެ ކަމަށް، ރަސޫލާ ދެއްވި ޚަބަރު ތެދުކުރެއްވިއެވެ. މުއުމިނުންނަށް އަޙްޒާބުގެ މީހުން ފެނުމުން އެމީހުންގެ އީމާންކަމާއި ކިޔަމަންތެރިކަން މެނުވީ އިތުރެއް ނުވެއެވެ.'' (އަލްއަޙްޒާބު: 22)\nޢަމަލު ނުކުރުމުން ކާފިރަކަށް ނުވޭ:\nއަހުލުއްސުއްނަތުގެ ޢިލްމުވެރިން އިއްތިފާޤުވެ ވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި، ޙަރާމް ކަމެއްގެ ޙަރާމްކަމާމެދު އިންކާރު ނުކޮށް، އެކަން ހަމަ އަދި ކުރުމަކުން، ނުވަތަ ވާޖިބެއްގެ ވާޖިބުކަމާމެދު އިންކާރު ނުކޮށް، އިހާނެތިކުރުމެއް ވެސް ނެތި، އެކަން ހަމަ އަދި ނުކުރުމަކުން، އެ މީހާއަކީ ކާފިރެކޭ ނުބުނެވޭނެއެވެ. ނަމަވެސް އާޚިރަތް ދުވަހުން އޭނާއަށް ނަރަކައިގެ ޢަޛާބު ލިބޭނެއެވެ. އެކަމަކު، އެތާ ދެމިތިބެނިވިގޮތަކަށް ނޫނެވެ.\nވީމާ ޙަދީޘް ބަސްފުޅެއްގައި، ޒިނޭކުރާ މީހާ ޒިނޭކުރާ ހިނދު މުއުމިނަކަށް ނުވާނެއޭ، އޮތުމުގެ މާނައަކީ އޭނާ ޒިނޭކުރާ ވަގުތު، ﷲ އޭނާ ބައްލަވައިވޮޑިގެންވާކަން، އޭނާ ހަނދާން ނުހުންނަ ވާހަކައެވެ. އޭނާ އެކަން ހަނދާންހުރިނަމަ، އެކަލާނގެ ދެކެ އޭނާ ގަންނަ ބިރާއި ލަދާހެދި، އެކަން ނުކުރީހެވެ. ފާސިޤަކު ޒިނޭކުރަން ރާވާ ތައްޔާރުކޮށް، އެކަން ކުރަން ފައްޓައިގަންނަން އުޅެނިކޮށް، އޭނާގެ ބައްޕަ ބަލަހައްޓައިގެން ހުއްޓާ ފެނިއްޖެނަމަ، ފެނޭކަމަށް ވެސް ނަހަދާ އެ ނުބައި ޢަމަލުކުރާނެހެއްޔެވެ؟ ނޫނީ އޭނާގެ ބައްޕަ ދެކެ ގަންނަ ބިރާއި ލަދެއްގެ ސަބަބުން، އެކަން ނުކޮށް ދޫކޮށްލާނީހެއްޔެވެ؟ ފަހެ، ބައްޕަ ދެކެ ބިރާއި ލަދުގަންނަ މީހަކު، ﷲ އޭނާ ބައްލަވައިވޮޑިގެންވާކަން އެނގިއެނގި ހުރެ ވެސް، އެފަދަ ނުބައި ޢަމަލެއް ކުރަން ފަސްނުޖެހެނީ ކީއްވެހެއްޔެވެ؟\nއީމާންކަމުގެ މޭވާއަކީ، އިޙްސާންތެރިކަމާއެކީ ކުރެވޭ ހިތުގެ ޢަމަލުތަކެވެ. ރަސޫލުﷲ -ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ- ވަނީ، ޞައްޙަ ޙަދީޘެއްގައި އިޙްސާންތެރިކަމަކީ ކޮބައިކަން ކުރުކޮށް، ޝާމިލުކޮށް، ބަޔާންކޮށްދެއްވާފައެވެ. މި ޙަދީޘްފުޅަށް ބެލީމާ، އެކަލޭގެފާނުގެ ބަލާޣަތްތެރިކަމާއި، އެހެން އިންސާނަކަށް ޢިބާރާތް ނުކުރެވޭނެފަދަ ފަޞާޙަތްތެރިކަން ފެނިގެންދެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވަނީ: أن تعبد الله كأنك تراه ، فإن لم تكن تراه فإنه يراك\nޙަދީޘުގެ މާނަ: ''އެއީ ކަލެއަށް ﷲ ފެންނަ ފަދަ ހާލު އަޅުކަން ކުރާހެން، އަޅުކަން ކުރުމެވެ. ފަހެ ކަލެއަށް ﷲ ނުފެނުނަސް، ހަމަކަށަވަރުން އެ ކަލާނގެ ކަލޭ ދެކެވޮޑިގެންވެއެވެ.''\nއީމާންކަމުގެ އެންމެ މުހިއްމު މޭވާއަކީ ހަނދުމަކުރުމެވެ. ޞާލިޙު ބޭކަލެއް، އެ ބޭކަލަކު ޞާލިޙުވެވަޑައިގަތް ގޮތް ކިޔައިދެއްވާފައިވާ ވާހަކައެއް، އަހަރެން ކީމެވެ. އޭގައި އޭނާ ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އޭނާ އުޅުއްވީ، އަޅުވެރި ބޮޑު ބޭބެއެއްގެ ގާތުގައިކަމަށެވެ. ދެން އެއްދުވަހަކު އޭނާ ބޮޑު ބޭބެ ގާތުން އެއްސެވެ: ''އޭ ބޭބެއެވެ. އަހަރެން ވެސް ބޭބެފަދަ މީހަކަށް ވާނީ ކިހިނެއްހެއްޔެވެ؟'' ބޭބެ ބުންޏެވެ: ''ﷲ އަހަރެންނަށް ބައްލަވައިވޮޑިގެންވެއެވެ. އަހަރެން ކުރާ ކަންތައް ﷲ ދެނެވޮޑިގެންވެއެވެ.'' ނަމާދުގެ ފަހުން ދުވާލަކު ތިންފަހަރު މިހެން ކިޔާށެވެ.'' ދެން އޭނާ ހަފްތާއެއް ވަންދެން، އެހެން ކީމާ، ކޮންމެ ނަމާދެއްގެ ފަހުން ތިންފަހަރު ކިޔަން އެންގިއެވެ. ދެން ހަފްތާއެއް ވަންދެން އެހެން ކީމާ، އޭނާގެ ބޮޑު ބޭބެ އެންގީ ދުލުން ކިޔުމުގެ ބަދަލުގައި ހިތުން އެހެން ކިޔުމަށެވެ. އެންމެފަހުން އޭނާއަކީ އަބަދުވެސް ﷲ ހަނދުމަކުރާ، އެކަލާނގެ ބައްލަވައިވޮޑިގެންވާކަން ހަނދާން ހުންނަ މީހަކަށްވެ، އެ އާދާ އޭނާ ގައިގައި އަށަގަތެވެ.\nﷲ ހަނދުމަކުރަން، ޤުރުއާނުގައި ﷲ އަމުރުކުރައްވާފައިވާ ދަރަޖައަށް، އެހެން އެއްވެސް ކަމަކަށް އެކަލާނގެ އަމުރުކުރައްވާފައި ނެތެވެ. ހަނދުމަކުރާ މީހުންނަށް އެކަލާނގެ ޘަނާ ވަޙީކުރައްވާފައިވާ މިންވަރަށް، އެހެން އެއްވެސް ބަޔަކަށް ޘަނާ ވިދާޅުވެފައި ނެތެވެ. އެ ބަހަކުން ޤުރުއާން ބާވައިލެއްވުނު ޢަރަބި ބަހުގައި، 'ޛިކުރު' (ހަނދުމަކުރުން) ގެ ދެ މާނައެއް އޮވެއެވެ. އެއީ ހިތުން ކުރާ ޛިކުރާއި، އަދި ދުލުން ކުރާ ޛިކުރެވެ. މި ދެ ވައްތަރުވެސް، ޤުރުއާނުގައި ނަންގަނެވިފައި އެބައޮތެވެ. މި ގޮތުން ހިތުން ކުރެވޭ ޛިކުރު އައިސްފައިވާ އާޔަތްތަކުގެ ތެރޭގައި މި އަންނަނިވި އާޔަތްތައް ހިމެނެއެވެ.\nفَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِي إِلاَّ الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ\nއާޔަތުގެ މާނަ: ''އެ މަހުގެ މަތިން އަޅުގަނޑު ހަނދާނެއް ނެތެވެ. އޭގެ މަތިން ހަނދާންކުރުމުން އަޅުގަނޑު ހަނދާން ނައްތާލީ، ޝައިޠާނު ފިޔަވައި އެހެން އެއްޗެއް ނޫނެވެ.'' (އަލްކަހުފް:63)\nމި އާޔަތުގައި 'ޛިކުރު' ގެ މާނައަކީ، ހަނދާންކޮށް ސިކުނޑިއަށް ގެނައުމެވެ.\nހަމަ މި ބީދައިން އޮތް އެހެން އާޔަތެއްގައި ވަނީ: اذْكُرْ نِعْمَتِي عَلَيْكَ وَعَلى وَالِدَتِكَ\nއާޔަތުގެ މާނަ: ''ކަލޭގެފާނަށާއި ކަލޭގެފާނުގެ މައިކަނބަލުންނަށް، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ދެއްވި ނިޢްމަތްތައް ހަނދުމަކުރައްވާށެވެ.'' (އަލްމާއިދާ: 110)\nއާޔަތުގެ މާނަ: ''އޭ މީސްތަކުންނެވެ. މާތް ﷲ ތިޔަބައިމީހުންނަށް ދެއްވި ނިޢްމަތްތައް ހަނދުމަކުރާށެވެ.'' (ފާޠިރު: 3)\nދުލުން ކުރެވޭ ޛިކުރު އައިސްފައިވާ އާޔަތްތަކުގެ ތެރޭގައި މި އަންނަނިވި އާޔަތްތައް ހިމެނެއެވެ. وَاذْكُرْ فِي الْكِتَابِ مَرْيَمَ\nއާޔަތުގެ މާނަ: ''އަދި ކަލޭގެފާނު، މި ފޮތުގައިވާ ގޮތަށް މަރްޔަމްގެފާނަށް ކަންތައް ވި ގޮތުގެ ވާހަކަ ކިޔައިދެއްވާށެވެ.'' (މަރްޔަމް:16)\nوَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِ\nއާޔަތުގެ މާނަ: ''އަދި ޝިކާރަކުރުމަށް އެތަކެތި ދޫކޮށް ފޮނުވޭ ހިނދު، މާތް ﷲ ގެ ނަންފުޅު ތިޔަބައި މީހުން ގަންނާށެވެ.'' (އަލްމާއިދާ:4)\nاذْكُرْنِي عِنْدَ رَبِّكَ\nއާޔަތުގެ މާނަ: ''ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ ވާހަކަ، ކަލޭގެ ސާހިބާ ގާތުގައި ބުނާށެވެ...'' (ޔޫސުފް: 42)\nވީމާ، ހަނދުމަކުރާ (ޛިކުރުކުރާ) މީހުންގެ ތެރޭގައި ގުނެން، ކަލޭ ބޭނުންނަމަ، ހިތުން ހަނދުމަކުރާށެވެ. (މި ބަހީ ބުއްދިންނެވެ.) އެކަނި ހުންނައިރާއި މީހުންގެ ތެރޭގައި ހުންނައިރު، ބާޒާރުގައި ހުންނައިރާއި، އަދި މަގުމަތީ ހުންނައިރުވެސް ﷲ ހަނދުމަކުރާށެވެ. ﷲ ކަލޭ ބައްލަވައިވޮޑިގެންވާކަން، ހުރިހާ ވަގުތެއްގައި އަދި ހުރިހާ ހާލެއްގައި ވެސް، ހަނދާންބަހައްޓާށެވެ. އެކަލާނގެ ރުހިވޮޑިގަންނަވާނެ ކަމެއް ނޫނީ ނުކުރާށެވެ. ވާޖިބެއް އަދާކޮށްފިއްޔާ، އެއީ އެކަލާނގެ އަމުރުފުޅަށް ކިޔަމަންގަންނަ ކުރިކަމެއްކަން، ހަނދާންކުރާށެވެ. ޙަރާމް ކަމެއް ނުކޮށް ދޫކޮށްފިއްޔާ، އެއީ އެކަލާނގެ ނަހީކުރެއްވުމަށް ބޯލަނބަންކަން، ހަނދާންކުރާށެވެ. ހުއްދަ ކަމެއް ކޮށްފިއްޔާ، އެކަމުން ޘަވާބަށް އެދި ކުރާށެވެ. ދެ މަގުން ކުރެ މަގެއް އިޚްތިޔާރުކުރަން ހުށައެޅިއްޖެނަމަ، ސުވަރުގެއާ ގާތްވެވޭނެ އަދި ނަރަކައާ ދުރުވެވޭނެ މަގެއް އިޚްތިޔާރުކުރާށެވެ. ހަނދާންނެތިގެން ފާފައެއް ކުރެވި އެކަން ހަނދާންވެއްޖެނަމަ، އަވަހަށް ތައުބާވާށެވެ. ﷲ ގެ ޢަފޫކުރެއްވުމަށް އެދޭށެވެ.\nإِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذَا مَسَّهُمْ طَائِفٌ مِنْ الشَّيْطَانِ تَذَكَّرُوا فَإِذَا هُمْ مُبْصِرُونَ\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީ މާނަ: ''ހަމަކަށަވަރުން ތަޤްވާވެރިވީމީހުން، ޝައިޠާނާގެ ފަރާތުން އަންނަ ވަސްވާހެއް ޖެހިއްޖެނަމަ، ﷲ އަށް ކިޔަމަންވުމާއި ތައުބާވުމަކީ، އެ މިހުންގެ މައްޗަށް ﷲ އަމުރުކުރައްވާފައި އޮތް ކަމެއްކަން ހަނދާންކުރެއެވެ. އެ ހިނދު އެ މީހުން ތިބޭނީ އެ ފާފައިން ދުރުވެގަނެ ތެދުމަގުގައެވެ.'' (އަލްއަޢްރާފް: 201)\nއަދި ހިތުން ވެސް ޛިކުރުކުރާށެވެ. އެހެނީ، އެންމެ ހެޔޮކަން ބޮޑު ޛިކުރަކީ، ހިތާ ދުލުން އެކުއެކީ ކުރެވޭ ޛިކުރެވެ. ޛިކުރު ކުރާއިރު އޭނާ އެ ކިޔާ އެއްޗެއް ހިތަށް ނާރާކަމަށްވަންޏާ، އެ ވާނީ އެއްވެސް މާނައެއް ނެތް ހުސް ޖުމުލަތަކަކަށެވެ. ޝާމުގެ މަގުތަކުގައި ކޭކު ވިއްކަން އުޅޭ މީހުން، ''ﷲ ދީލަތިވަންތަ'' އޭ ބުނެ އެ ކުރާ ކަހަލަ ޛިކުރަކަށެވެ. އެ މީހުން އެހެން އެ ކިޔަނީކީ ކޮންމެހެން ﷲ މަތިން ހަނދުމަކޮށް ޛިކުރުކުރުމަކަށް ނޫނެވެ. އެކަމަކު، ކޭކު ވިއްކަންވެގެންނެވެ. ކޮޕީ ފަތް ވިއްކަން އުޅޭ މީހުން ވެސް ހަމަ މި ގޮތަށް، ''ﷲ ދެމިވޮޑިގެންވޭ'' އޭ ކިޔައި އުޅެއެވެ.\nދުލުން ކުރެވޭ ޛިކުރަކީ، ބައެއް ފަހަރު ފާފައަކަށް ވެސް ވެދާނެއެވެ. މީގެ މިސާލަކީ، ރާ ބޯންވެގެން ބިސްމި ކިޔުމެވެ. ނުވަތަ ލަވަކިޔާ މީހުން އެ ކިޔާ ފާސިޤު ލަވަތަކުގައި، ﷲ ގެ ނަންފުޅު ކިއުމެވެ. ދީނަށް ފުރައްސާރަ ކުރުމުގެ ޤަޞްދުގައި މިފަދަ ކަމެއް ކޮށްފިއްޔާ، ނުވަތަ އެއީ ފުރައްސާރަ ކުރަންކަން ކަނޑައެޅިގެން ދޭހަވަންޏާ، އެކަން ވާނީ ކުފުރުގެ ޢަމަލަކަށެވެ.\nއެންމެ ހެޔޮކަންބޮޑު އެންމެ މާތް ޛިކުރުކުރުމަކީ، ޤުރުއާން ކިޔެވުމެވެ. ނަމަވެސް ރުކޫޢާއި ސަޖިދައިގައި ތަސްބީޙަ ކިޔުމާއި، ރަސޫލު -ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ- ގެ އަރިހުން ވަކިކަމަކަށް ޚާއްޞަވެގެން ވާރިދުވެފައިވާ ދުޢާތައް ފަދަ، ޚާއްޞަ ކުރެވިފައިވާ ޛިކުރުތައް ކިޔަން ޖެހޭ ތަންތާނގައި، މޮޅު އިތުރީ ވާރިދުވެފައިވާ ޛިކުރުކުރުމެވެ.\nދެން މި ދުވަސްވަރު، ޛިކުރުކުރުމުގެ ޙަފްލާތަކޭ ކިޔާފައި އަހަރެމެންނަށް މިފެންނަ ކަންތަކަކީ ނަށާލަވަކިޔުމުގެ ޢަމަލެކެވެ. އެހެނީ އެ ޙަފްލާތަކުގައި ކުރެވޭ ކަމަކީ، ވަކި ޚާއްޞަ ރާގަކަށް ވަޒަންހަމަކޮށް ފައިހަމަކޮށް އެނބުރި އެނބުރިފައި ލެނބިލެނބިފައި އުޅުމެވެ. މި ޙަފްލާތަކުގައި ތަހުލީލެއް ތަކުބީރެއް ކިޔުމެއް ނޯވެއެވެ. ތިބެގެން ކިޔަނީ ކީކޭކަން ވެސް ނޭނގޭ އާހުތަކެއް ލައްވަނީއެވެ. ވީމާ މިއީ ޛިކުރުކުރުމެއް ނޫނެވެ. ޙަނަފީ މަޛްހަބުގެ އެންމެ މުހިއްމު މަރްޖިޢު ކަމަށްވާ، ޙާޝިޔަތު އިބްނު ޢާބިދީންގައި ބުނެފައި ވަނީ، މިފަދަ ކަންތަކަކީ އެއީ ޙަރާމް ކަމެއް ކަމަށެވެ. އަދި އެއީ ދީނުގައި ހުއްދަ ކަމަކަށް ހަދައިފިއްޔާ ފަހަރެއްގައި އޭނާ ކުފުރުވެސް ވެދާނެކަމަށެވެ.\nﷲ ގެ ޢަޛާބަށް ބިރުގަތުމާއި، އެކަލާނގެ މާފުކުރެއްވުމަށް އުއްމީދުކުރުމުގެ ދެމެދުގައި މުއުމިނުން ތިބޭ ތިބުމަކީ، އީމާންކަމުގެ މޭވާތަކުގެ ތެރެއިން މޭވާއެކެވެ. ﷲ އަކީ އަވަހަށް ހިސާބު ބައްލަވާ، ޢުޤޫބާތް ގަދަފަދަވެގެންވާ ރަސްކަލާނގެކަން ހަނދާންވީމާ، މުއުމިނުން ބިރުގަންނާނެއެވެ. އަދި، އެއީ ރަޙްމަތްވަންތަ، އޯގާވަންތަ ރަސްކަލާނގެކަން ހަނދާންވީމާ، އެކަލާނގެ މާފުކުރެއްވުމަށް އުއްމީދުކުރާނެއެވެ.\nހަމައެކަނި ބިރުން ހިތް ފުރާލައިފިއްޔާ، ފަހަރެއްގައި އޭނާ ﷲ ގެ ރަޙްމަތްފުޅުން އުއްމީދު ކަނޑާލަފާނެއެވެ.\nإِنَّهُ لا يَيْئَسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِلاَّ الْقَوْمُ الكَافِرُونَ\nއާޔަތުގެ މާނަ: ''ހަމަކަށަވަރުން، ﷲ ގެ ކުޅަދުންވަންތަކަން އިންކާރުކުރާ، ކާފިރުވާ، މީހުން ނޫނީ މާތް ﷲ ގެ ރަޙްމަތްފުޅާއިމެދު އުއްމީދު ކަނޑައިނުލާނެއެވެ.'' (ޔޫސުފް: 87)\nއަނެއްކޮޅުން، ހަމައެކަނި އުއްމީދުތަކަކުން ހިތްފުރާލައިފިއްޔާ، ފަހަރެއްގައި އޭނާ ﷲ ގެ ތަދުބީރުފުޅުން އަމާންވެއްޖެކަމަށް ހެއްލުންތެރިވެދާނެއެވެ.\nއާޔަތުގެ މާނަ: ''ފަހެ މާތް ﷲ ގެ ތަދުބީރުފުޅަށް ބިރެއްނެތި ތިބޭހުށީ ދެރަކަމާއި ގެއްލުން ލިބިފައިވާ މީހުންނެވެ.'' (އަލްއަޢްރާފް: 99)\nކުރިންވެސް ބުނެވިފައިވާނެ ފަދައިން، ޚާލިޤާއި މަޚްލޫޤު އެއްފަދައެއް ނޫނެވެ. އެއް ގޮތެއްވެސް ނޫނެވެ. ވީމާ އެކަލާނގެ ދެކެ ގަންނަ ބިރަކީ، އެ ކަލާނގެ ޚަލްޤުކުރައްވާފައިވާ މަޚްލޫޤުން ދެކެ ގަންނަ ބިރާ ތަފާތު އެއްޗެކެވެ. ދިފާޢުވާނެ ހަތިޔާރެއް ނެތި ހުސް އަތާ ހުއްޓާ، ދަތްކުނޑިވިކައިގެން އަޑުލައްވަމުން އަންނަ ސިންގާއެއް ފެނުމުން، ކަލޭ ބިރުގަންނާނެއެވެ. ނަމަވެސް، ﷲ ދެކެ ގަންނަ ބިރަކީ ފަހަރެއްގައިވެސް، ސިންގާ ދެކެ ގަންނަފަދަ ބިރެއް ނޫނެވެ. އެހެނީ، ސިންގާގެ ނުރައްކަލުން ސަލާމަތްވުމަކީ ވެވިދާނެކަމެކެވެ. ނަމަވެސް ކަލެއާ އަދި ސިންގާގެވެސް ޚާލިޤު، ކަލެއަށް ކަމެއް މެދުވެރުކުރައްވައިފިނަމަ، އެކަމުން ސަލާމަތްވުމަކީ ނުވާނެކަމެކެވެ.\nމަގުގެ އަނެއް ކޮޅުން، ސަލާމަތް ނުވެވޭފަދަ ބޮޑު ސައިލެއް ދެމިގެން އަންނަތަން ފެނުމުން، ބިރުގަންނާނެއެވެ. ނަމަވެސް، އެއީ އެ ސައިލު އައުން މެދުވެރިކުރެއްވި ﷲ ދެކެ ގަންނަފަދަ ބިރެއް ނޫނެވެ. އެކަލާނގެ އިރާދަކުރައްވައިފިނަމަ، އެ ސައިލު ގަނޑުވެސް ވެދާނެއެވެ. ހުއްޓިވެސް ދާނެއެވެ. އަދި ސައިލުން ސަލާމަތްވާން ފިލިވެސް ދާނެއެވެ. ނުވަތަ އެއްފަރާތަކަށް ޖެހިވެސް ލެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، ﷲ ގެ ޢަޛާބު އަތުވެއްޖެނަމަ އެއިން ފިލައި ރައްކާވުމަކީ، ހަމަހިލާ ވާނެކަމެއް ނޫނެވެ.\nބަލިތަކާއި އާފަތްތަކާއި، ލޯބިވާ މީހުން ގެއްލުމާއި، މުދާ ނެތިދިއުން ފަދަ ކަންކަމަކީ، ކަލޭ ބިރުގަންނަ ކަންކަމެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ފަހަރެއްގައި ވެސް، ﷲ ދެކެ ގަންނަ ފަދަ ބިރެއް ނޫނެވެ. މި ހުރިހާ ކަންކަމަކީ ވެސް، އެކަލާނގެ އަތްޕުޅުގައިވާ ކަންކަމެވެ. އެ ކަލާނގެ އިރާދަކުރައްވައިފިނަމަ، ކަލެއަށް މުޞީބާތް މެދުވެރިކުރައްވައެވެ. އިރާދަކުރައްވައިފިނަ، ސަލާމަތްކަން ދެއްވައެވެ. ﷲ ކަލެއަށް މެދުވެރިކުރެއްވި މުޞީބާތަކުން ކަލޭ ސަލާމަތް ކުރެވޭނެ އެއްވެސް ފަރާތެއް، އެއްވެސް އެއްޗެއް މި ކައުނަކު ނުވެއެވެ.\nވީމާ މުއުމިނުން އަބަދުވެސް ތިބެންޖެހޭނީ، ބިރުވެތިވުމާއި އުއްމީދުކުރުމާ ދެމެދުގައެވެ. ނަމާދުގައި الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ އޭ ކިޔާ ވަގުތު އޭނާގެ ހިތަށް ވެރިވާނީ އުއްމީދެވެ. ދެން مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ އޭ ކިޔާ ވަގުތު އޭނާގެ ހިތަށް ވެރިވާނީ ބިރުވެތިކަމެވެ.\nނަމަވެސް ހިތާމައާއެކު ބުނަން ޖެހެނީ، މިއަދުގެ ގިނަ މުސްލިމުން ވަނީ، ބިރުވެތިވުމަށް ވުރެ އުއްމީދު އިސްކޮށްފައެވެ. ޢަޛާބުން ރައްކާތެރިވުމަށް ވުރެ އިސްކަންދެނީ، މާފުލިބޭނެކަމުގެ އުއްމީދަށެވެ.\nމުސްލިމަކަށް، ހަމައެކަނި ފަރުޟު ކަންތައް ކޮށްލެވުމުން އަދި ޙަރާމް ކަންތަކުން ދުރުހެލިވެވުމުން، އެވަރުން ރުހި ފުއްދާލައިގެން ނުވާނެއެވެ. އާނއެކެވެ. އެވަރުން އޭނާއަކީ ތަޤުވާވެރި، ސުވަރުގެ ވަންތަވެރިއަކަށް ވެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، ސުވަރުގޭގެ މަތީ ދަރަޖަތައް، އެވަރަކުން އަދި ނުލިބޭނެއެވެ. އެފަދަ މީހެއްގެ މިސާލަކީ، ފާސްވާ އެންމެ ދަށު ދަރަޖައިން ފާސްވެގެން ކުލާސް ބަދަލުވާ ދަރިވަރެއްގެ މިސާލެވެ. އޭނާ ފޭލެއް ނުވެއެވެ. އެކަމަކު އޭނާއަކަށް އެއްވެސް އިނާމެއް، ސަނަދެއް ނުލިބޭނެއެވެ. އޭނާ ފާސްވާނީ 'މަޤްބޫލު' ދަރަޖައިންނެވެ. 'ރަނގަޅު' ނުވަތަ 'އެންމެރަނގަޅު' ދަރަޖައަކުން ނޫނެވެ.\nﷲ ވަޙީކުރައްވަނީ: إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ فَعَلَيْهِ تَوَكَّلُوا\nއާޔަތުގެ މާނަ: ''ﷲ އަށް އީމާންވެގެންވާ ބަޔަކު ކަމުގައި، ތިޔަބައި މީހުން ވާނަމަ، އެކަލާނގެ ކިބަފުޅަށް ވަކީލުކުރާށެވެ.'' (ޔޫނުސް:84)\nއަދިވެސް ވަޙީކުރައްވާފައި ވަނީ: إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ\nއާޔަތުގެ މާނަ: ''ހަމަކަށަވަރުން ވަކީލުކުރާ މީހުން ދެކެ، މާތް ﷲ ލޯބިވެވޮޑިގަންނަވައެވެ. (އާލްޢިމްރާން: 159)\nދެން އެހެންވިއްޔާ، ވަކީލުކުރުމަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟ އޭގެ ޙަޤީޤަތަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟ ﷲ ޚަލްޤުކުރެއްވި ތަކެތީގެ ތެރޭގައި، ފައިދާ ލިބޭ އެއްޗެއްސާއި ގެއްލުން ލިބޭ އެއްޗެހި ވާކަމާއި، ދުނިޔޭގެ ސުންނަތްތަކުގެ ތެރޭގައި މަންފާ ލިއްބައިދޭ ސަބަބުތަކަކާއި ގެއްލުން ލިބޭ ސަބަބުތަކެއް ވާކަން، ތަންކޮޅެއް ކުރިން ވާނީ ބުނެވިފައެވެ. ވީމާ ﷲ އާ ވަކީލުކުރުމަކީ، ސަބަބުތައް ދޫކޮށްލުންހެއްޔެވެ؟ ވަކީލުކުރުމަކީ ސަބަބުތައް ދޫކޮށްލުން ކަމަށް ދެކޭ ބަޔަކު ޞޫފީންގެ ތެރޭގައި އުޅުނެވެ. އެ މީހުން، ރިޒުޤު ހޯދާކަށް މަސައްކަތެއް ނުކުރެއެވެ. ތިބެނީ، މަސައްކަތަކާ ނުލާ ރިޒުޤު އަންނާނެ ކަމަށް ބަލަބަލައެވެ. ބަލިވިޔަސް ބޭހެއް ނުކުރެއެވެ. ތިބެނީ، ބޭހަކާ ނުލާ ޝިފާ ލިބޭނެ ކަމަށެވެ. ކޮއްތަކާ ނުލާ ސަހަރާގައި ދަތުރުކުރެއެވެ. ތިބެނީ، ވަރުބަލިކަމެއް ނެތި ކޮއްތު ލިބޭނެކަމަށެވެ. ކިޔެވުން ދޫކޮށްލައެވެ. ތިބެނީ، ހޯދަން ނޫޅެ ޢިލްމު ލިބޭނެ ކަމަށެވެ. ޝައްކެއް ވެސް ނެތް ގޮތުގައި، މިއީ އިސްލާމް ދީން އެންގެވި ގޮތާއި މުޅިން ޚިލާފު ގޮތެކެވެ. ދީނުގައި އަންގަވާފައި ވަނީ: فَإِذَا قُضِيَتْ الصَّلاةُ فَانتَشِرُوا فِي الأَرْضِ وَابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ\nއާޔަތުގެ މާނަ: ''އަދި ފަހެ ނަމާދުކޮށް އަވަދިވެއްޖައުމުން، ބިމުގައި ފެތުރިދާށެވެ. އަދި، މާތް ﷲ ގެ ނިޢްމަތަށް އެދި މަސައްކަތް ކުރާށެވެ.'' (އަލްޖުމްޢާ:10)\nއަދި ޙަދީޘް ބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައި ވަނީ: ''އޭ ﷲގެ އަޅުތަކުންނޭވެ! ބޭސްކުރާށެވެ.'' އަދި ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައި ވަނީ: وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَى وَاتَّقُونِي يَا أُوْلِي الأَلْبَابِ އެވެ.\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީ މާނަ: ''އަދި ތިޔަބައި މީހުންގެ ހައްޖު ދަތުރު މަތީގައި ބޭނުންވާނެ ކޮއްތު ރައްކާކޮށް ގެންދާށެވެ. އަދި އާޚިރަތް ދުވަހަށް ފަހަށް ރައްކާ ކުރެވޭ އެއްޗަކަށް ހެޔޮ ޢަމަލު ވެސް ލިބިގަންނާށެވެ. ފަހެ ފަހަށް ރައްކާކުރެވޭ އެންމެ ހެޔޮ އެއްޗަކީ ތަޤްވާވެރިކަމެވެ.'' (އަލްބަޤަރާ: 197)\nއެހެން ޙަދީޘް ބަސްފުޅެއްގައި ވަނީ: ''ޢިލްމު އުނގެނުމަކީ ފަރުޟެއް'' ކަމަށެވެ. ވީމާ ޢިލްމު އުނގެނުން ދޫކޮށްލައިގެން ހުރެ، އެ ޢިލްމު ލިބޭނެ ކަމަށް ހީކުރުމަކީ، ޝަރީޢަތާވެސް ޚިލާފު އަދި ޠަބީޢަތާ ވެސް ޚިލާފު ކަމެކެވެ.\nއަނެއްކޮޅުން ހަމައެކަނި މާއްދާގެ މައްޗަށް ވަކީލުކޮށްގެން، ހަމައެކަނި ދުނިޔެއަށްޓަކާ ދިރިއުޅޭ ބައެއް މީހުން ދެކޭ ގޮތުގައި، ސަބަބުން ނުކުންނަ ނަތީޖާ އުފައްދާ އެއްޗެކީ ސަބަބެވެ. ވީމާ ބޭހަކީ އޭގެ ޒާތުން ފަރުވާ ލިބޭ އެއްޗެކެވެ. ކާމިޔާބަށް ވާޞިލުކޮށްދޭ އެއްޗަކީ މަސައްކަތް އެކަންޏެވެ. ނަމަވެސް މިއީ، ޙަޤީޤަތާއި މުޅިން ޚިލާފު ވާހަކައެކެވެ. ފަހަރެއްގައި ސަބަބު އޮވެފައި، ސަބަބުން ނުކުންނަންޖެހޭ ނަތީޖާ ނުނުކުމެ ވެސް އޮވެދާނެއެވެ. ބޭސްކޮށްގެން ފަރުވާ ނުލިބޭ ފަހަރުވެސް އާދެއެވެ. ދެމީހަކަށް އެއް ބައްޔެއް ޖެހިގެން، ހަސްފަތާލެއްގެ އެއް ކޮޓަރީގައި، އެއް ޙަކީމެއްގެ އަތްމައްޗަށް، އެއް ފަރުވާއެއް ދެމުންދަނިކޮށް، އެކަކަށް ޝިފާލިބިފައި އަނެކަކު މަރުވެސް ވެދާނެއެވެ. ދަނޑުވެރިއަކު އެންމެ ޒަމާނީ އާލަތްތައް ބޭނުންކޮށްގެން ފަސްގަނޑުޖަހާ، އެންމެ މޮޅު ގަސްކާނާ އަޅައި، އެންމެ މޮޅު މުޑުވައް ލައިގެން ދަނޑު އިންދައިގެން ހުއްޓާ، އާދަޔާ ޚިލާފަށް ޖައްވު ހޫނު ނުވަތަ ފިނިވެގެން، ނުވަތަ ވާރޭ ނުވެހި ދަނޑު ހަނަފަސްވެގެން، ނުވަތަ ފެންބޮޑުވެގެން، ކޮށްފައިވާ ހުރިހާ ކަމެއް ބޭކާރުވެގެން ދެއެވެ.\nވީމާ، ހަމައެކަނި ސަބަބު އެއީ، އޭގެ ނަތީޖާ ނެރެދިނުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ލިބިގެންވާ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އަދި އަނެއްކޮޅުން، ކަންކަމުގެ ސަބަބުތައް އިހުމާލުކޮށްލުމަކީ، ބުއްދީގެ ގޮތުން ހަމަޖެހޭ ކަމެއްވެސް ނޫނެވެ. ބުއްދީގެ ހަމަތަކަށް ފެތޭ، އަދި ދީނުގައި އަމުރުކުރެވިފައިވަނީ، އިންސާނުން އެމީހުން ކުރާ ކޮންމެ ކަމެއްގައި ވެސް، އެކަމަކަށް ބޭނުންވާ ހުރިހާ ސަބަބުތަކެއްގައި ހިފުމަށެވެ. އަދި މިއަށް ފަހު، އޭގެ ނަތީޖާ ޙާޞިލުކޮށްދެއްވުން އެދި ﷲ އަށް ދުޢާ ދެންނެވުމަށެވެ. ޖަމަލު އައްސާލާފައި، ދެން އެ ނުގެއްލި ރައްކާކަންމަތީ އޮތުން، ﷲ އާ ވަކީލުކުރާށެވެ. ރަނގަޅަށް ފިލާވަޅު ދަސްކުރުމަށް ފަހު، ދެން އިމްތިޙާނުން ފާސްވުން، ﷲ އާ ވަކީލުކުރާށެވެ. ފާސްވުން އެދި ދުޢާކުރާށެވެ.\nޙަޤީޤީ ވަކީލުކުރުމަކީ މިއީއެވެ. ﷲ އާ ވަކީލުކުރުމަކީ ފަހަރެއްގައި ވެސް، ސަބަބުތަކާ މެދު އިހުމާލުވެ ފަރުވާކުޑަކޮށްލުމެއް ނޫނެވެ. ކައުނުގައި ﷲ ލައްވާފައިވާ ޤާނޫނުތައް ބޭކާރުކޮށްލުމެއް ނޫނެވެ. އަދި، ގެއްލުމާއި މަންފާ ދެއްވާ ހަމައެކަނި ފަރާތަކީ މާތް ﷲ ކަން ހަނދާން ނައްތާލުމެއް ވެސް ނޫނެވެ.\nސަބަބުތަކަކީ އޭގައި ކޮންމެހެން ވެސް ހިފަހައްޓަންޖެހޭ އެއްޗެކެވެ. މީގެ ބޭނުން ހިފުމަކީ ދީނުގެ އަމުރުތަކަށް ވެވޭ ކިޔަމަންތެރިކަމެކެވެ. ކައުނު ހިނގުމަށް މާތް ﷲ މެދުވެރި ކުރައްވާފައިވާ ޤާނޫނުތަކަށް ވެވޭ ތަބާއެކެވެ. ނަމަވެސް ހަނދާން ނައްތާލައިގެން ނުވާނެ ކަމަކީ، ހަމައެކަނި ސަބަބުން ފުއްދާނުލެވޭނެ ކަމެވެ. އެހެނީ، ކަންކަމުގެ ނަތީޖާއަކީ މާތް ﷲ ގެ އަތްޕުޅުގައިވާ އެއްޗެކެވެ. ވީމާ ޙައްޤު ގޮތުގައި ﷲ އާ ވަކީލުކުރާ މީހަކީ، ބޭނުންވާ ކަމަށް ވާޞިލުވުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ ހުރިހާ ކަމެއް ކޮށް، ހިފަންޖެހޭ ހުއްދަ ހުރިހާ ވަސީލަތެއްގެ ބޭނުން ހިފައި، ނަތީޖާއަށް ވާޞިލުކޮށްދެއްވާ ފަރާތަކީ ﷲ ކަމަށް އީމާންވެ، ﷲ އާ ވަކީލުކުރާމީހާއެވެ.\nވަކީލުކުރުމަށް ފަހު އޭނާ ހުންނާނީ، އޭނާ އެދުނު ކަންތައް ފުރިހަމަވިޔަސް އަދި ނުވިޔަސް، އެއީ ﷲ އިރާދަކުރެއްވި ގޮތް ކަމަށް ބަލައި، މިންވަރަށް ރުހިގެންނެވެ. އޭރުން އޭނާ ވާނީ ﷲ އަށް ޝުކުރުވެރިވާ މީހަކަށެވެ. وَمَنْ شَكَرَ فَإِنَّمَا يَشْكُرُ لِنَفْسِهِ وَمَنْ كَفَرَ فَإِنَّ رَبِّي غَنِيٌّ كَرِيمٌ\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީ މާނަ: ''ޝުކުރުކުރާ މީހަކު، ޝުކުރުކުރުމުން އޭގެ މަންފާހުރީ ވެސް ހަމަ އޭނާއަށެވެ. އަދި މީހަކު ނިޢްމަތަށް ދެކޮޅު ހަދައި ޝުކުރުވެރި ނުވިޔަސް، އަހަރެން ހައްދަވާ ބޮޑުކުރެއްވި ރަސްކަލާނގެ ފުދިވޮޑިގެންވެއެވެ. އެއީ ދީލަތިވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ.'' (އައްނަމްލު:40)\nއަދިވެސް ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ: وَسَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ\nއާޔަތުގެ މާނަ: ''އަދި ޝުކުރުވެރިވާ މީހުންނަށް މާތް ﷲ ހެޔޮ ޖަޒާ ދެއްވާނެއެވެ.'' (އާލްޢިމްރާން: 144)\nﷲ އަށް ޝުކުރުވެރިވުމަކީ، އީމާންކަމުގެ މޭވާތަކުގެ ތެރެއިން މޭވާއެކެވެ. ﷲ ގެ އަޅުތަކުންގެ ތެރެއިން އަޅަކު، ކަލެއަށް ކަމެއް ކޮށްދިނީމާ، އޭނާއަށް ޝުކުރުވެރި ނުވެއްޖެނަމަ އެއީ އޭނާގެ ޙައްޤުގައި ކުރެވޭ ފަރުވާކުޑަކުރުމެކެވެ. އަގުވަޒަން ނުކުރާކަން ދޭހަވާ ކަމެކެވެ. މިތާ ކަމެއް ކޮށްދިން މީހާއަކީ އަސްލު ހަމައެކަނި މެދުވެރިއެކެވެ. ޙަޤީޤީ އިޙްސާންތެރިއަކީ ﷲ އެވެ. ވީމާ، ﷲ އަށް ޝުކުރުވެރިނުވަނީ ކީއްވެހެއްޔެވެ؟ ފެނުމާއި، އިވުމާއި، ދުޅަހެޔޮކަމާއި، އަމާންކަމުގެ ނިޢްމަތް ކަލެއަށް ދެއްވި ފަރާތަކީ ﷲ އެވެ. ދުނިޔޭގައިވާހާ އެއްޗެއް ކަލެއަށްޓަކައި ލައްވާ، ގުނާ ޢަދަދު ނުކުރެވޭނެހާ ގިނަގުނަ ނިޢްމަތްތަކެއް ކަލެއަށް ދެއްވީ ހަމަ ﷲ އެވެ. ނަމަވެސް، ނިޢްމަތެއް ގެއްލުނީމާ ނޫނީ، އޭގެ އަގު އިންސާނުންނަށް ވަޒަން ނުކުރެވެއެވެ. ކޮލު ދަތެއްގައި ރިއްސަން ފެށީމާ، އެންމެ ބޮޑު ނިޢްމަތެއްކަމުގައި އޭނާ ދެކޭނީ އެ ތަދު ފިލުމެވެ. ނަމަވެސް ތަދު ފިލީމާ، އެ ނިޢްމަތް މަތިން އޭނާ ހަނދާންނެތެއެވެ. އެންމެ ރުފިޔާއަކަށް ބޭނުންޖެހި، އެ ނުލިބޭ ދުވަހު، މުއްސަނދިންނަށް ލިބިފައިވާ މުއްސަނދިކަމުގެ ނިޢްމަތަކީ ހާދަހާ ބޮޑު ނިޢްމަތެކޭ އޭނާ ހިތަށް އަރާނެއެވެ. ނަމަވެސް އޭނާ މުއްސަނދިވާ ދުވަހު، އެ ނިޢްމަތް ހަނދާންނެތެއެވެ. ކަރަންޓު ކެނޑި ގޭތެރެއަށް އަނދިރިކަން ވެރިވީމާ، އެއިން ލިބޭ އަލީގެ ނިޢްމަތް އިޙްސާސްކުރެވޭނެއެވެ. ނަމަވެސް ކަރަންޓު އައިމާ، އެއީ އެއްވެސް އެއްޗަކަށް ނުވެއެވެ.\nގުނާ ޢަދަދު ނުކުރެވޭހާ ގިނަ ނިޢްމަތް، ﷲ ކަލެއަށް ދެއްވާފައިވާތީ، އެކަމަށް އެކަލާނގެއަށް ޝުކުރުވެރި ނުވަންހެއްޔެވެ؟\nﷲ އަށް ޝުކުރުވެރިވާނީ ދުލުންނެވެ. ދުލުން ޝުކުރުވެރިވުމަކީ، ''އަލްޙަމްދު ލިއްﷲ'' އޭ ފަދަ ދުޢާތައް ކުރުމެވެ.\nﷲ އަށް ޝުކުރުވެރިވާނީ ޢަމަލުންނެވެ. ޢަމަލުން ޝުކުރުވެރިވުމަކީ، އެކަލާނގެ ކަލެއަށް ނިޢްމަތެއް ދެއްވާފައިވަނިކޮށް، އެފަދަ ނިޢްމަތަކުން މަޙްރޫމުވެފައިވާ މީހަކު ފެނިއްޖެނަމަ، ނިޢްމަތުގައި އޭނާ ބައިވެރިކުރުމެވެ. މުއްސަންޖަކު ޝުކުރުވެރިވުމަކީ، ފަޤީރުންނަށް ޞަދަޤާތްކުރުމެވެ. ވަރުގަދަ މީހަކު ޝުކުރުވެރިވުމަކީ، ބަލިކަށި މީހާއަށް އެހީތެރިވުމެވެ. ވެރިކަމާއި ބާރު ލިބިފައިވާ މީހަކު ޝުކުރުވެރިވުމަކީ، ޙައްޤު ޤާއިމުކޮށް ޢަދުލުގެ މަގުން ހިނގުމެވެ. ތަނަވަސްކަން ލިބި، ކާމޭޒު މަތީ ފަސް ބާވަތުގެ ކާއެއްޗެހި ހުއްޓާ، އަވައްޓެރިއާ ބަނޑުހައިކަން މަތީ އޮވެއްޖެނަމަ، ''އަލްޙަމްދު ލިއްﷲ'' އޭ ހާސްފަހަރު ބުންޏަސް ކަލެއަކީ ޝުކުރުވެރިވާ މީހުންގެތެރޭގައި ހިމެނޭނެ މީހެއް ނޫނެވެ.\nﷲ އަށް ޝުކުރުވެރިވާނީ ހިތުންނެވެ. ހިތުން ޝުކުރުވެރިވުމަކީ، އެ ކަލާނގެ ދެއްވި ނިޢްމަތަށް ރުހުމެވެ. ދެއްވި މިންވަރަށް ފުދުމެވެ. މިންވަރު މަދުވެގެން ހިތްހަމަނުޖެހިގެން ނުއުޅުމެވެ. އެހެން މީހަކަށް އެކަލާނގެ ދެއްވި ނިޢްމަތަކަށް ޙަސަދަވެރި ނުވުމެވެ.\nވީމާ، ދެއްވި ނިޢްމަތަށް ރުހިގެން ހިތުން ޝުކުރުވެރިވެ، ބޭނުންޖެހިފައިތިބޭ މީހުންނަށް ދީގެން ޢަމަލުން ޝުކުރުވެރިވެ، ގިނަގިނައި ޙަމްދު ކިޔައި ދުލުން ޝުކުރުވެރި ވެއްޖެ މީހަކީ، ﷲ އަށް ޝުކުރުވެރިވާ މީހުންގެތެރެއިން ވާ މީހެކެވެ.\nމުސްލިމު ވަނީ ދެ ނިޢްމަތެއްގެ ދެމެދުގައެވެ. އޭނާއަށް ރަނގަޅު ގޮތެއް ވެގެން، ޝުކުރުވެރިވެއްޖެނަމަ ޘަވާބު ލިބެއެވެ. އަދި ނުބައި ގޮތެއް ކުރިމަތިވެގެން، ކެތްތެރިވީމާ ވެސް ޘަވާބު ލިބެއެވެ.\nޝުކުރުވެރިވާ މީހުންނަށް ދެއްވާ ޘަވާބާއި އެއްވަރު، ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނަ ޘަވާބު، ކެތްތެރިވާ މީހުންނަށް ނޫނީ ﷲ ނުދެއްވައެވެ. މިގޮތުން ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ: وَلَنَجْزِيَنَّ الَّذِينَ صَبَرُوا أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީ މާނަ: ''ހަމަކަށަވަރުން ދީނުގެ ތަކުލީފުތަކަށް ކެތްތެރިވީ މީހުންނަށް، އެބައިމީހުން ކުރަމުންދިޔަ ޢަމަލުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ހެޔޮ ޢަމަލަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެބައި މީހުންނަށް ދަރުމަ ދެއްވާހުށީމެވެ. އެބަހީ އެމީހުންނަށް ކުރެވިފައިވާ ނުބައި ޢަމަލުތަށް ޢަފޫކުރައްވާ، ކުރެވިފައިހުރިއްޔާ ހުރި ރަނގަޅު ޢަމަލަކަށް ހެޔޮ ޖަޒާދެއްވާނެއެވެ.'' (އައްނަޙްލު: 96)\nދުނިޔަވީ މި ޙަޔާތަކީ، ނިޢްމަތުގެ ގޮވައްޗެއް ނޫނެވެ. ބަލިވުމާއި، މުދާ ގެއްލިދިއުމާއި، ލޯބިވާމީހުން މަރުވުމާއި، އެކުވެރިންގެ ޣަދަރުވެރިކަމާއި، އަމާންކަން ނެތިދިއުން ފަދަ ކަންތައްތަކުން، މި ދުނިޔޭގައި އަހަރެމެންގެ ޙަޔާތަށް ކިލަނބުކަން އާދެއެވެ. މިއީ މި ދުނިޔޭގެ ބަދަލުވުމެއް ނެތް ޠަބީޢަތެވެ.\n1- ޙަޔާތަކީ އޭގައި ކިލަނބުކަން ވާ އެއްޗެކެވެ. ނަމަވެސް ކަލޭ އެ ބޭނުންވަނީ، ކިލަނބުކަމެއް ހަޑިކަމެއް ނެތް ސާފު އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައެވެ.\n2- ޒަމާނުގެ ޠަބީޢަތާ އިދިކޮޅަށް އެއަށް އެދޭ މީހާ، ފެންގަނޑަކުން އަލިފާންދަރުގަނޑެއްހޯދަން އުޅޭ މީހާފަދައެވެ.\nﷲ ވަޙީކުރައްވާފައި ވެއެވެ: وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنْ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنْ الأَمْوَالِ وَالأَنفُسِ وَالثَّمَرَاتِ وَبَشِّرْ الصَّابِرِينَ\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީ މާނަ: ''ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ބިރުވެރިކަމާއި ބަނޑުހައި ހޫނުކަމާއި، މުދަލުގެ ދަތިކަމުންނާއި، މަރުވެ ނުވަތަ ޝަހީދުވުމުން ފުރާނަތައް މަދުވުމާއި، ދަނޑުން ލިބޭ މޭވާ މަދުވުމުން، ތިޔަބައިމީހުންގެ ކެތްތެރިކަން ހުރި ގޮތެއް ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންރަސްކަލާނގެ ބައްލަވާހުށީމެވެ. އަދި ކެތްތެރީންނަށް އުފާވެރިކަމުގެ ޚަބަރު ކަލޭގެފާނު ދެއްވާށެވެ.'' (އަލްބަޤަރާ: 155)\nކެތްތެރިންނަކީ ދިމާވާ ދަތިތައް، ދުވަސްކޮޅަކުން ހަނދާންނެތި، އަދި ފަހުން އޭގެ ޘަވާބު ލިބޭ ބައެކެވެ. ކެތްތެރިނުވާ މީހުންނަކީ އުނދަގޫ އުފުލާފައި، އަދި ފަހުން ވެސް އެއްޗެއް ލިބޭނެ ބައެއް ނޫނެވެ.\nއުނދަގޫތަކާއި މުޞީބާތްތަކާއި ކުރިމަތިނުލާ ފިލައިގެނެއް އިންސާނުންނަކަށް ނުއުޅެވޭނެއެވެ. ވީމާ އޮތް ގޮތަކީ، ކެތްތެރިކަމާއެކީ އެއާ ކުރިމަތިލައި، ފަރުވާއެއް ހޯދަން މަސައްކަތްކޮށް، ހެޔޮ އަޖުރު ލިބިގަތުމެވެ. ނުވަތަ، އޭގެ މައްޗަށް ކެކިއަރައިގަތުމެވެ. މިހެން ހެދުމަކުން ކަލޭގެ ދަތިކަން ފަސޭހައަކަށް ބަދަލެއް ނުވާނެއެވެ. އަދި ކުރިމަތިވެފައިވާ ކަމެއް، ދުރެއްވެސް ނުކުރެވޭނެއެވެ.\nކެތްތެރިވުމުގެ ފުރަތަމަ ވައްތަރަކީ، މިއީއެވެ. އާދެ! މުޞީބާތްތަކަށް ކެތްތެރިވުމެވެ.\nދެވަނަ ވައްތަރަކީ، ފާފަތަކުން ކެތްތެރިވުމެވެ. އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާނަމަ ފާފަތަކާ ދުރުގައި ހުރުމަށް ކެތްތެރިވުމެވެ. ހާމަ ޢައުރަތައް ފެނިގެން، އެ ބަލަން ޒުވާނަކު ހިތް ލެނބޭ ހިނދުވެސް، ﷲ އަށް ބިރުވެތިވާތީ ބެލުން ތިރިކުރެއެވެ. ޙަރާމްކުރެވިފައިވާ ހިތްހަމަޖެހުންތައް ހޯދޭނެ ގޮތްތައް އެނގި، އެއަށް ހިތް އެދޭ އިރުވެސް، އެ މަގުން އޭނާ ނުދެއެވެ. ހަ މަހު މުސާރައާ އެއްވަރު ރިޝްވަތެއް ދެވުނީމާ، ފައިސާއަށް ބޭނުންޖެހިފައި ވުމާއެކު ވެސް، މުވައްޒަފު އެ އަތުނުލައެވެ. އިމްތިޙާނުގައި ފޮތް ބަލައިގެން ނަކަލު ކުރާނެ ފުރުޞަތު ލިބި، އަދި ފާސްވެވެން އޮތީ ހަމައެކަނި އެ ގޮތް ކަމަށް ވިޔަސް، ދަރިވަރު ފޮތް ނުބަލައެވެ. މިފަދަ ހުރިހާ ކަމަކީ ވެސް، ފާފަތަކުން ކެތްތެރިވުމުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަންތަކެވެ.\nމަނާ ކޮންމެ ފާފައަކީ އެކަން ކުރަން ނަފުސު އެދޭނެ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް، އެކަން ކުރެވެން އޮތްވާވެސް، ނުކޮށް ދުރުހެލިވެގަންނަ މީހާއަކީ، ކެތްތެރީންގެ ތެރެއިން ވާ މީހެކެވެ.\nތިންވަނަ ވައްތަރަކީ، ހެޔޮކަންތައް މަތީ ކެތްތެރިވުމެވެ. އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާނަމަ، ހެޔޮކަންތައް ކުރުން މަތީ ކެތްތެރިވެ ދެމިހުރުމެވެ. ފިނި ރެއެއްގެ ހޫނު ތަންމަތި ދޫކޮށް ފަތިސް ނަމާދަށް ތެދުވާން ކެތްތެރިވުމެވެ. ރޯދަ މަހެއްގެ ހޫނު ދުވާލެއްގެ ބަނޑުހައިކަމާއި ކަރުހިއްކުމަށް ކެތްތެރިވުމެވެ. ޒަކާތް ދިނުމަށާއި ޞަދަޤާތް ކުރުމަށް، މުދަލަށް ދަހިވެތި ނަފްސަށް ބާރު އެޅުން މަތީ ކެތްތެރިވުމެވެ. ފާސިދު މި ޒަމާނުގައި ދީނުގައި ހިފަހައްޓައިގެން ހުރުމަށް، ކެތްތެރިވުމެވެ. ފެއްޓުނު އިރު ބީރައްޓެހިކޮށް އޮތް ގޮތަށް، މިއަދު ދީން މި ވަނީ ބީރައްޓެހިވެފައެވެ. ދީންވެރި މީހާއަކީ، މިއަދު މީހުންގެ މަލާމާތް ލިބޭ މީހެކެވެ. ވެރިންގެ އުނދަގޫ ލިބޭ މީހެކެވެ. މުސާރަ ކެނޑޭ މީހެކެވެ. ރަށުން ނެރެލެވޭ މީހެކެވެ. މި ކަންތައްތައް ތަޙައްމަލުކޮށް ކެތްތެރިވެ، ﷲ ގެ ދަރުމައަށް އެދޭ މީހަކީ ކެތްތެރިންގެ ތެރެއިން ވާ މީހެކެވެ. މިފަދަ މީހުންނާ ބެހޭ ގޮތުން ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައި ވަނީ: الَّذِينَ صَبَرُوا وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީ މާނަ: ''ﷲ ގެ މަގުގައި ހިޖުރަކުރި މީހުންނީ ކުރިމަތިވި ދަތިއުނދަގޫތަކަށާއި، އަދި ހެޔޮކަން ކުރުމަށާއި، ނަހީތަކުން ދުރުވެ ތިބުމަށް ކެތްކުޅަ މީހުންނެވެ. އަދި އެބައިމީހުން ހައްދަވައި ބޮޑުކުރެއްވި ކަލާނގެ ކިބައަށް ވަކީލުކޮށް އުޅުނެވެ. ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގެ މަތިވެރި ދަރަޖަ އެ މީހުންނަށް ލިބުނީ މި ސަބަބުތަކަށްޓަކައެވެ.'' (އައްނަޙްލު: 42)\nأُوْلَئِكَ يُؤْتَوْنَ أَجْرَهُمْ مَرَّتَيْنِ بِمَا صَبَرُوا وَيَدْرَءُونَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީ މާނަ: ''އެ މީހުންނަކީ (ކުރީގެ ފޮތްތަކަށް އީމާންވުމަށް ފަހު ޤުރުއާން ބާވައިލެއްވުނީމާ ޤުރުއާނަށް ވެސް އީމާންވެ، ﷲ އަށް ކިޔަމަންވެ ބޯލަނބައިގެން ތިބޭ މީހުން) ޙައްޤު ގޮތުގައި ކެތްތެރިވެ ތިބިކަމަށްޓަކައި ދެ ފަހަރު ޘަވާބު ލިބޭނެ ބައެކެވެ. (ފުރަތަމަ ޘަވާބަކީ އެމީހުންގެ ފޮތްތަކަށް އީމާންވީތީ ލިބޭ އެއްޗެކެވެ. ދެވަނަ ޘަވާބަކީ ޤުރުއާނަށް އީމާންވެ ތެދުމަގުގައި ކެތްތެރިވީ ކަމަށްޓަކައި ލިބޭ އެއްޗެކެވެ.) (އަލްޤަޞަޞް: 54)\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީ މާނަ: ''ކެތްތެރިވާ މީހުންނަށް ނޫނީ އެގޮތަށް (ހެޔޮ ޢަމަލުކޮށް، ދީނަށް ގޮވައިލައި، މުސްލިމުންގެ ތެރެއިންވާ މީހެއް ގޮތުގައި ސާބިތުވެ ހުރެ، އަދި މީހުންގެ ފަރާތުން ލިބޭ ނުބައިކަންތަކަށް ހެޔޮކަން ދިނުން) ކަންތައް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އަދި މަތިވެރި ނަސީބުވެރިއަކަށް ނޫނީ މިކަން މި ގޮތަށް ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ފުއްޞިލަތު: 35)\nﷲ ގެ ޙުކުމްފުޅަށް ބޯލެނބުން:\nއީމާންވުމަކީ ހިތުން ކުރެވޭ ކަމެކޭ، ކުރިން ވާނީ ބުނެވިފައެވެ. ވީމާ މީހެއްގެ ހިތުގައިވާ އީމާންކަމަކީ، އެއީ ﷲ ފިޔަވާ އެހެން ފަރާތަކަށް ނޭނގޭނެ ސިއްރެކެވެ. އިންސާނުންނަށް އެނގޭނީ މީހާގެ ބޭރުފުށުން ފެންނަ އެއްޗެކެވެ. މުއުމިނުންނާއި މުއުމިން ނޫން މީހުން ވަކިކުރަން، އަހަރެމެން ބަލަނީ އެ މީހެއްގެ ބަހާއި ޢަމަލަށެވެ. ވީމާ އީމާންކަން ބޭރުފުށަށް ހާމަކޮށްދޭ އެއްޗަކީ، އިސްލާމްކަމެވެ. ބަހުގެ ގޮތުން ބަލާއިރު، 'އިސްލާމް' މި ކަލިމައިގެ މާނައަކީ ކިޔަމަންގަތުމެވެ.\nދަރިފުޅު ބައްޕައަށް ކިޔަމަންގަންނަނީ ބައްޕައަށް އިތުބާރުކުރާތީއެވެ. ލޯބިވެރިއާ މަޙްބޫބަށް ކިޔަމަންގަންނަނީ، އޭނާއަށް ހިތް ލެނބޭތީއެވެ. ބަލިވެފައިވާ މީހަކު ބަލިކުރި މީހާއަށް ކިޔަމަންގަންނަނީ، އޭނާ ދެކެ ބިރުންނެވެ. ނަމަވެސް މިއާ ޚިލާފަށް، މުއުމިނުން ﷲ ގެ ޙުކުމްފުޅަށް ކިޔަމަންގަންނަނީ އެއްވެސް ހިފެހެއްޓުމެއް ނެތިއެވެ. އަމިއްލަ އެދުމެއް ނެތިއެވެ. ޙިކުމަތް ނޭނގުނަސް، މަންފާއެއް ނުފެނުނަސް، އެކަލާނގެ ކޮންމެ އަމުރުފުޅަކަށް ކިޔަމަންވެ ބޯލަނބައެވެ. ނަހީކުރެއްވުމުގެ ސިއްރު ހާމަނުވިޔަސް، ނަހީކުރެއްވި ކޮންމެ ކަމަކުން ދުރުވެގަނެއެވެ.\nމި ގޮތަށް ވެވޭ ކިޔަމަންގަތުމުގެ ދެ ފަޅިއެއް އޮވެއެވެ. ބަހާއި ޢަމަލުން ކުރަންޖެހޭ ޢަމަލީ ފަޅިއަކާއި، ނަފްސާނީ ފަޅިއެކެވެ. އިސްލާމްކަމާއި ބެހޭގޮތުން ވާހަކަ ދައްކާ ފޮތުގައި، ޢަމަލީ ފަޅިއާ ބެހޭގޮތުން ފަހުން ވާހަކަ ދައްކާނަމެވެ. އީމާންކަމާއި ބެހޭގޮތުން ވާހަކަ ދައްކާއިރު، އަހަރެން މިތާ ވާހަކަ ދައްކަން މި އުޅެނީ، ފަހުން މި ބުނި ނަފްސާނީ ފަޅިއާ ބެހޭގޮތުންނެވެ.\nﷲ އަށް ކިޔަމަންގަތުމުގައި އޮންނަ ނަފްސާނީ ފަޅިއަކީ، އެކަލާނގެ ޝަރުޢުކުރެއްވި ކޮންމެ ޙުކުމަކަށް ހިތުން ރުހި ޤަބޫލުވުމެވެ. އެއާ މެދު ހިތްހަމަޖެހުމެވެ. ހިތުގައި ފޫހިކަމެއް ނުރުހުމެއް ނެތި، އަމިއްލަ ޤަބޫލުކަމާއެކީ، ޝަރީޢަތަށް ކިޔަމަންވެ ބޯލެނބުމެވެ. މި ބީދައިން ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވަނީ: فَلا وَرَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީ މާނަ: ''ކަލޭގެފާނު ހައްދަވައި ބޮޑުކުރެއްވި ރަސްކަލާނގެ ގަންދެއްވައި ވަޙީކުރައްވަމެވެ. އެމީހުންގެ މެދުގައި އުފެދޭ އަރާރުންތަކާއި މައްސަލަތައް ނިންމުމަށް، ކަލޭގެފާނުގެ ޙަޔާތުގައި ކަލޭގެފާނު ޙުކުމްވެރިކޮށް، އަދި ކަލޭގެފާނު ސުވަރުގެވަޑައިގަތުމަށް ފަހު ކަލޭގެފާނު ގެންނެވި ޝަރީޢަތާއި ސުންނަތް ޙުކުމްވެރިކޮށްފުމަށް ދާންެދެން އެބައި މީހުން އީމާނެއް ނުވެއެވެ.'' (އައްނިސާ:65)\nޢަމަލީ ފަޅިއަކީ މިއީއެވެ.\nثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيماً\nއާޔަތުގެ މާނަ: ''... އަދި ކަލޭގެފާނު ނިޔާކުރެއްވި ގޮތާއިމެދު ހިތްހަމަ ނުޖެހިގެން ހިތްތަކުގައި ކުޑަވެސް ދަތިކަމެއް ނުބާއްވާ، އަދި އެ ޙުކުމަށް ފުރިހަމައަށް ކިޔަމަންވެ ބޯލަނބައްޖެއުމަށް ދާންދެނެވެ.'' (އައްނިސާ:65)\nނަފްސާނީ ފަޅިއަކީ މިއީއެވެ.\nވީމާ، ނިޔާކުރެއްވުން އެދި، ރަސޫލު -ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ- އަރިހަށް ދިޔައަކަސް، އެ ކަލޭގެފާނު ކުރެއްވި ނިޔާއަކީ ރަނގަޅު ނިޔާއެއް ކަމުގެ ޔަޤީންކަން އަހަރެމެންގެ ހިތުގައި ނެތިއްޔާ، އަދި ނިޔާއާ މެދު ރުހި ހިތްހަމަނުޖެހެންޏާ، އީމާންވި ކަމުގައި ނުވާނެއެވެ. إِنَّمَا كَانَ قَوْلَ الْمُؤْمِنِينَ إِذَا دُعُوا إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ أَنْ يَقُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَأُوْلَئِكَ هُمْ الْمُفْلِحُونَ\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީ މާނަ: އެކަމަކު ޙުކުމްކޮށް އިންސާފު ޤާއިމުކުރުމަށްޓަކައި، ﷲ ބާވައިލެއްވި ފޮތާއި ކީރިތި ރަސޫލާގެ ޙުކުމްފުޅަށް ރުޖޫޢަވުމަށް ގޮވައިލެވޭ ހިނދު، ޙަޤީޤީ މުއުމިނުން ބުނާނީ: ތިމަންމެން އަޑުއަހައި ކިޔަމަންވެއްޖައީމޭ އެވެ. ފަހެ ދިންނަވައި ސުވަރުގޭގެ ނަސީބު ލިބޭ މީހުންނަކީ އެބައި މީހުންނެވެ.''(އައްނޫރު: 51)\nޝަރުޢުގައި ކަމަކަށް އަމުރުކުރެވިއްޖެނަމަ ނުވަތަ ކަމަކުން ނަހީކުރެވިއްޖެނަމަ، އޭގެ ޙިކުމަތަކީ ކޮބައިތޯ އަހައި އަބަދު ސުވާލު ކުރާ، ބައެއް މީހުން އުޅެއެވެ. ޙިކުމަތް އެނގުނީމާ ނޫނީ، އެކަން ކުރަން ބޭނުން ނުވަނީތޯއްޗެކެވެ؟! ޝަރުޢުގައި އައިސްފައިވާ ކޮންމެ ކަމަކީ ވެސް އޭގެ ފަހަތުގައި ޙިކުމަތްތަކެއް ވާނެ ކަމެއް ކަމާމެދު ޝައްކެއް ނެތެވެ. ނަމަވެސް، އެއީ ނައްޞަކުން ނުވަތަ ދޭހައަކުން، ބައެއް ފަހަރު އެނގޭ އެއްޗެކެވެ. އަނެއްބައި ފަހަރު ނޭނގޭ އެއްޗެކެވެ. ވީމާ، ކަމެއްގެ ޙިކުމަތް ނޭނގުނީމާ އަހަރެމެން ވީ، ﷲ އަށް ނުކިޔަމަންތެރިވާންހެއްޔެވެ؟!\nތަޞައްވަރު ކޮށްލަބަލާށެވެ! ކަލޭގެ ދަރިއަކަށް އަމުރެއް ކޮށްފިއްޔާ، އޭގެ ޙިކުމަތާއި، ކަލޭ އެކަމުން ބޭނުންވާ މަޤްޞަދު ބުނެނުދޭހާ ހިނދަކު، އޭނާ އެކަން ނުކުރެއެވެ. ފަހަރެއްގައި ކަމަކީ، އޭގެ ޙިކުމަތާއި މަޤްޞަދު ބުނެދޭން އެކަށީގެން ނުވާ ސިއްރު ކަމަކަށް ވެސް ވެދާނެއެވެ. ނުވަތަ އެ ހުރިހާ ވާހަކައެއް ކިޔާދޭނެ ވަގުތުވެސް ނޯވެދާނެއެވެ. ފަހެ، މިފަދަ ދަރިއަކީ، އަމުރަށް ނުކިޔަމަންތެރި ދަރިއެއް ކަމުގައި ނުބަލާނަންހެއްޔެވެ؟ އެއީ ކަލޭގެ ދަރިއަކަށް ވާތީ، އަދި ކަލޭ ތީ އޭނާގެ ބައްޕައަށް ވާތީ، ކުރާ ކޮންމެ އަމުރަކަށް ކޮންމެ ވަގުތެއްގައި ވެސް އިޖާބަ ދޭން، ކަލޭ ނޭދެން ހެއްޔެވެ؟ ހަނގުރާމައިގެ ތެރޭގައި ކަމެއް ކުރަން، ޢަސްކަރީ ކޮމާންޑަރަކު ސިފައިންގެ މީހަކަށް އެންގީމާ، އެ ރޭވުމުގެ ފަހަތުގައި ވާ ޙިކުމަތަކާއި މަޤްޞަދެއް ކިޔާ ނުދެނީސް، އަމުރު ތަންފީޒު ކުރަން ދެކޮޅު ހަދައިފިނަމަ، ޢަސްކަރީ އަމުރަށް ނުކިޔަމަންތެރިވުމުގެ އަދަބު ޙައްޤު ނުވާނެހެއްޔެވެ؟\nއަޅާގެ މައްޗަށް ވާ ﷲ ގެ ޙައްޤަކީ، ދަރިއެއްގެ މައްޗަށް ވާ ބައްޕަގެ ޙައްޤާއި، އަދި ސިފައިންގެ މައްޗަށް ވާ ކޮމާންޑަރުގެ ޙައްޤާއި، އަޅާ ކިޔޭނެ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އަހަރެމެންގެ މައްޗަށް ވާޖިބުވެގެން ވާ ﷲ ގެ ޙައްޤަކީ، އެކަލާނގެ ކުރެއްވި ކޮންމެ އަމުރުފުޅަކަށް ކިޔަމަންގަތުމެވެ. އެއީ އަހަރެމެން އެދޭ ކަމަކަށް ވިޔަސް ނުވިޔަސް، ހުރިހާ ހާލަތެއްގައި ކިޔަމަން ގަތުމެވެ. ފަހަރެއްގައި ވެސް އަހަރެމެން ޖެހޭނީ، ހީލަތުން ދަލީލު ނެރެ، ހަވާނަފުސާ ގުޅޭ ރައުޔެއް ފިޤުހު ފޮތަކުން ފެނޭތޯ ހޯދާ އަތްފުނައަޅާކަށް ނޫނެވެ. އަދި އޭގެ ފަހަތުން އަހަރެމެން ދުވަމުން މި ދާ ހުޅަނގުގެ ޙަޟާރަތާއި އާދަކާދައަކީ، ދީނުގެ ޙުކުމްތަކަށް ޙުއްޖަތް ހޯދޭ އެއްޗަކަށް ހަދައި، ނައްޞުތަކުން ދޭހަވާ މާނަ ނޫން މާނަ ނެރޭކަށް ވެސް ނޫނެވެ. ދީނުގެ ޙުކުމްތައް، ހުޅަނގުގެ އަގުތަކާއި އާދަކާދައަށް ލަންބަން އުޅޭ މީހުން ނުޙައްޤު ބޭނުމެއްގައި ބުނެ އުޅޭ ޙައްޤު ބަހަކީ، މި ދީނަކީ ހުރިހާ ޒަމާނަކަށް ވެސް ފެތޭ ދީނެއް ކަމަށެވެ. ވީމާ މިހާރު ދުނިޔޭގައި މި އޮތް އާދަކާދަތަކަކީ އިސްލާމްދީނާއި ފުށުއަރާ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. ދެން މި އާދަކާދަ ބަދަލުވެ، ހުޅަނގުގެ ބަދަލުގައި އިރުމަތިން އަންނަ އާދަކާދައެއް ކަމު ގޮސްފިނަމަ، އެ ފަދަ މީހުންގެ ޤިބުލަކަށް ވާނީ އިރުމައްޗެވެ.\nއެއް ދުވަސްވަރެއްގައި އަހަރެމެންގެ ތެރެއިން ބަޔަކު މީހުން، އިސްލާމީ ދިމިޤުރާޠިއްޔަތޭ އޭ ކިޔައި އަޑު ގަދަކޮށް އުޅުނެވެ. އަނެއް ދުވަހަކު، އިސްލާމީ އިޝްތިރާކިއްޔަތޭ ކިޔައި އަޑު އުފުލިއެވެ. ޒަމާން އެނބުރޭ ވަރަކަށް އަހަރެމެން ވެސް އެނބުރި، ވެރިންގެ ހަވާނަފުސަށް ތަބާވުމުގެ ގޮތުންނެވެ. ދިމިޤުރާޠިއްޔަތޭ އެ ކިޔާ މީހުން ގާތު އޭގެ މާނައަކީ، ރައްޔިތުންގެ ވެރިކަމެވެ. ނަމަވެސް މުއުމިނުން ޤަބޫލު ކުރަންޖެހޭ ޙަޤީޤަތަކީ، ހުރިހާ ރައްޔިތުން އަދި ކީއްކުރަން ދުނިޔޭގެ އެންމެން އެއްވެގެން، ޙަރާމް ކަމެއް ޙަލާލުކުރަން ނުވަތަ ވާޖިބެއް ދޫކޮށްލަން، އެއްބަސް ވިޔަސް އެއީ އެއްވެސް ބުރަދަނެއް ހުރި އެއްބަސްވުމެއް ނޫނެވެ. ހަމަ ޙަރާމް ކަންތައްތައް އޮންނާނީ ޙަރާމް ގޮތުގައެވެ. ވާޖިބު އޮންނާނީ ވާޖިބު ގޮތުގައެވެ. ވީމާ ދިމިޤުރާޠިއްޔަތު ޤަބޫލު ކުރަން ޖެހޭނީ، ﷲ ބާވައިލެއްވި ޙުކުމްތައް ފަހަނައަޅާ ނުދާނަމެއެވެ. އިންތަކުން ބޭރުނުވާނަމައެވެ.\nމި ދީނުގެ ޞައްޙަކަން ތެދުކުރާ، ދީނަށް އީމާންވާ ފުރިހަމަ މުއުމިނުންނަކީ، އިސްލާމީ ޝަރީޢަތް ތަންފީޒު ކުރާ، ދީނުގެ ޙުކުމްތަކަށް ޢަމަލުކުރާ، އަދި އެއާ މެދު ރުހި ހިތްހަމަޖެހޭ، މީހުންނެވެ.\nއީމާންކަން ހާމަކޮށްދީ ދަލީލުކޮށްދޭ އަނެއް ކަމަކީ، ލޯތްބާއި ރުޅިވެރިކަން އެއީ ﷲ އަށް ޓަކައި ވާ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި އޮތުމެވެ. ﷲ އަށް ކިޔަމަންތެރި ތަޤުވާވެރި މީހާގެ ކިބައިން، އަހަރެމެންނަށް އެއްވެސް މަންފާއެއް ނެތަސް، އަހަރެމެން އޭނާ ދެކެ ލޯބިވެއެވެ. ކާފިރު ފާޖިރެއްގެ ކިބައިން، ލިބޭނެ އެއްވެސް ގެއްލުމެއް ނެތަސް، އަހަރެމެން އޭނާ ދެކެ ރުޅިއާދެވެ. ކިއެއްތަ، އޭނާގެ ކިބައިން މަންފާއެއް ހުއްޓަސް، އަދި އެއީ ކިތަންމެ ގާތް މީހަކަސް، އަހަރެމެން އޭނާ ދެކެ ރުޅި އައިސް، އޭނާއާ ވަކިވާނަމެވެ. އެހެނީ މުއުމިނުން ގާތު، ދީނުގެ އުޚުއްވަތްތެރިކަން، ލޭގެ އުޚުއްވަތްތެރިކަމަށް ވުރެ ވަރުގަދައެވެ. ޢަޤީދާގެ ގުޅުން، ނަސަބުގެ ގުޅުމަށް ވުރެ ބާރެވެ. މި ގޮތުން، ނޫޙުގެފާނަށް އީމާން ނުވެ ކާފިރުކަން އިޚްތިޔާރުކުރި ދަރިކަލަކީ، އެކަލޭގެފާނުގެ އަހުލުވެރިންގެ ތެރެއިން ވާ މީހެއް ނޫންކަން، ﷲ ވަނީ ޤުރުއާނުގައި ބަޔާންކުރައްވާފައެވެ. އަދި އިސްލާމްދީނާ ދެކޮޅަށް (ކަނޑިން، ޤަލަމުން، އަދި ދުލުން ވިޔަސް) ހަނގުރާމަ ކުރަމުންދާ އެއްވެސް ބަޔަކާ، މުއުމިނުންނާ ދެމެދު، އެއްވެސް ކަހަލަ ލޯތްބެއް، އެކުވެރިކަމެއް، އެކުގައި އުޅުމެއް، އޮވެގެން ނުވާނެކަމަށް ﷲ ވަނީ އަމުރުކުރައްވާފައެވެ. ދެ ފަރާތް ދެމެދުގައި ކުރިން ކިތަންމެ ވަރުގަދަ ގުޅުމެއް އޮތް ކަމުގައި ވިޔަސްވެހެވެ. ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައި ވަނީ: لا تَجِدُ قَوْماً يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ يُوَادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَوْ كَانُوا آبَاءَهُمْ أَوْ أَبْنَاءَهُمْ أَوْ إِخْوَانَهُمْ أَوْ عَشِيرَتَهُمْ\nއާޔަތުގެ މާނަ: ''ﷲ އަށާއި އާޚިރަތް ދުވަހަށް އީމާންވާ ބަޔަކު، ﷲ އާއި އެކަލާނގެ ރަސޫލާއަށް ދެކޮޅުވެރިވާ މީހުންނާ މިތުރުވެރިވެ ގުޅި ރަޙްމަތްތެރިވެގެން އުޅޭތަން ކަލޭގެފާނު ދެކެވަޑައި ނުގަންނަވާނެއެވެ. އެ މީހުންނަކީ މައިންބަފައިން ނުވަތަ ދަރިން ނުވަތަ އަޚުން ނުވަތަ ގާތްތިމާގެ މީހުން ކަމުގައި ވިޔަސް ވެހެވެ.'' (އަލްމުޖާދިލާ: 22)\nމީގެ މާނައަކީ އިސްލާމްދީނަށް ވަންނަން، ޣައިރު މުސްލިމުންނަށް މަޖުބޫރުކުރުމެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު، އިސްލާމްދީނަށް ގޮވާލުން މަނާކޮށް، ދީނަށް އުޅުމާ ދެމެދު ހުރަސްތަކެއް އަޅަން އުޅޭ މީހުންނަށް، އެކަން ކުރެވުނަ ނުދިނުމެވެ. ދެން އަހަރެމެންގެ ދަޢްވަތާ މެދު އެ މީހުން ހިތްހަމަޖެހި، މި ދީނަށް ވަދެއްޖެނަމަ، އެއީ އަހަރެމެންގެ ތެރެއިން ވާ ބައެކެވެ. އަހަރެމެންނަށް ލިބޭ ޙައްޤެއް އެ މީހުންނަށް ލިބޭނެއެވެ. އަހަރެމެންގެ މައްޗަށް އޮތް ވާޖިބެއް އެ މިހުންގެ މައްޗަށް އޮންނާނެއެވެ. އަދި އަހަރެމެންގެ ދީނަށް އެ މީހުން ނުވަންކަމުގައި ވިޔަސް، އަހަރެމެންގެ ދަޢްވަތާ ދެކޮޅުވެރިވެ ޢަދާވާތްތެރި ނުވަންޏާ، އަހަރެމެން އެ މީހުންގެ ޙައްޤުތަކަށް ރައްކާތެރިވެ، ޞުލްޙަވެރިކަމާއެކު އުޅޭނަމެވެ. މި ގޮތުން ﷲ ވަޙީ ކުރައްވާފައި ވަނީ: لا يَنْهَاكُمْ اللَّهُ عَنْ الَّذِينَ لَمْ يُقَاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ (8) إِنَّمَا يَنْهَاكُمْ اللَّهُ عَنْ الَّذِينَ قَاتَلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَأَخْرَجُوكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ وَظَاهَرُوا عَلَى إِخْرَاجِكُمْ أَنْ تَوَلَّوْهُمْ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ فَأُوْلَئِكَ هُمْ الظَّالِمُونَ (9)\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީ މާނަ: ''ކަލޭމެންގެ ދީނާއިހުރެ، ކަލޭމެންނާއި ހަނގުރާމަކޮށް ގެދޮރުން ނެރެ ނުލާ މީހުންނަށް، ހެޔޮކޮށް ހިތައި ޢަދުލުވެރިކޮށް ކަންތައް ކުރުމަކީ، ﷲ ކަލޭމެންނަށް މަނާކުރައްވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ޢަދުލުވެރިކޮށް ކަންތައް ކުރާ މީހުން ދެކެ ﷲ ލޯބިވެވޮޑިގަންނަވައެވެ. (8) ﷲ ކަލޭމެންނަށް މަނާކުރައްވަނީ، ކަލޭމެންގެ ދީނާއިހުރެ، ކަލޭމެންނާއި ހަނގުރާމަކޮށް އަދި ގެދޮރުން ނެރެ، އަދި ގެދޮރުން ނެރެލުމުގައި ކަލޭމެންގެ ޢަދުއްވުންނަށް ވާގިދިން، މީހުންނާއި މިތުރުވެރިވެ ބައިވެރިވެ އުޅުމެވެ. މިފަދަ މީހުންނަކީ މިތުރުން ކަމަށް ހަދައި، މުއުމިނުންނާ ދެކޮޅަށް ޣައިރު މުސްލިމުންގެ އެހީ ހޯދާ މީހުންނަކީ، ﷲ ގެ ޙައްދުން ބޭރުވާ އަނިޔާވެރިންނެވެ. (9)'' (އަލްމުމްތަޙަނާ: 8-9)\nމުއުމިނަކު ލޯބިވިއްޔާ ވާނީ ދީނަށްޓަކައެވެ. އަދި ރުޅިވިއްޔާ ވާނީ ދީނަށްޓަކައެވެ. ލޯބިވެއްޖެނަމަ އޭނާގެ ކިބައިން ދީލަތިކަމާއި އޯގާތެރިކަން ފާޅުވާނެއެވެ. މާފުކުރުމާއި ޤުރުބާންވުން ފެންނާނެއެވެ. އޭނާގެ އަޚާގެ ކުރިމަތީގައި މަޑުމައިތިރިވުން އެއީ ނިކަމަތިކަމެއް ކަމުގައި ނުދެކޭނެއެވެ. އަތުގައި އެއްޗެއް އޮތިއްޔާ، އެއަށް ބޭނުންވެފައި ހުއްޓަސް، އިސްކުރާނީ އޭނާގެ އަޚާއެވެ. އޭނާ ރުޅި އަންނާނީ ﷲ އަށްޓަކައެވެ. ހަރުކަށިވާނީ ދީނުގެ ދިފާޢުގައެވެ. ވަރުގަދަވާނީ ދީނުގެ ޢަދުއްވުންނާ ހަނގުރާމަކުރާ އިރެވެ. ވީމާ މުއުމިނަކީ އޯގާތެރިކަމާއި ނާޒުކުކަން ހުންނަ މީހެކެވެ. އެއީ އޭނާގެ އަޚުންނާ މުޢާމަލާތުކުރާއިރެވެ. އަދި ހަރުކަށިކަމާއި ކުރަކިކަން ވެސް ހުންނަ މީހެކެވެ. އެއީ ދީނުގެ ޢަދުއްވުން، ޝައިޠާނާގެ ބައިވެރިންނާ މުޢާމަލާތުކުރާ ވަގުތުގައެވެ.\nﷲ ވަޙީކުރައްވާފައި ވަނީ: مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ\nއާޔަތުގެ މާނަ: ''މުޙައްމަދުގެފާނީ މާތް ﷲ ފޮނުއްވާފައިވާ ރަސޫލާއެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުގައިވާ މީހުންނީ ކާފިރުންގެ މައްޗަށް ގަދަފަދަވެގެންވާ ބައެކެވެ. އެބައިމީހުންގެ މެދުގައި އެކަކު އަނެކަކާއިމެދު އޯގާތެރިވެ ރަޙުމް ބަހައްޓާ ބައެކެވެ.'' (އަލްފަތުޙު: 29)\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީ މާނަ: ''އެއީ މުއުމިނުންގެ މައްޗަށް މަޑުމައިތިރި އޯގާތެރި ބައެކެވެ. ކާފިރުންގެ މައްޗަށް ގަދަފަދަ ބައެކެވެ. ﷲ ގެ މަގުގައި އެ މީހުން ޖިހާދުކުރާނެއެވެ. އަދި ﷲ އަށް ކިޔަމަންވެ، އެކަލާނގެ މަގުގައި ޖިހާދުކޮށް، އިސްލާމީ ޝަރީޢަތް ޤާއިމުކޮށް، ހެޔޮކަންތަކަށް އަމުރުކޮށް ނުބައިކަންތަކުން ނަހީކުރުން ފަދަ ކަންކަމުގައި، މަލާމާތް ކުރާ މީހެއްގެ މަލާމާތަކަށް އެމީހުން ބިރެއް ނުގަންނާނެއެވެ.'' (އަލްމާއިދާ: 54)\nމި އާޔަތްތަކުގައި މިވަނީ، މުއުމިނުން ﷲ ގެ މަގުގައި ޖިހާދުކުރި އިރު ކަން އޮތް ގޮތެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެމެން ޖިހާދުކުރުން ދޫކޮށް، ޝަރީޢަތާއި ޚިލާފުވެ، މުސްލިމުން އެއްބަޔަކު އަނެއް ބަޔަކާ ތޮޅެން ފަށައި، ޢަދުއްވުން ކުރިމަތީގައި މަޑުމައިތިރިވެ ނިކަމެތިވެ، އަދި އަހަރެމެންގެ ފާފަތަކުގެ ސަބަބުން، ﷲ ވަނީ އެކަލާނގެއަށް ބިރުވެތި ނުވާ، ރަޙުމެއް ނެތް ދުޝްމަނުންތަކެއް އަހަރެމެންގެ މައްޗަށް މިންވަރުކުރައްވާފައެވެ. އެ މީހުން ވަނީ އަހަރެމެންގެ ބިންތައް ހިފައި، އަހަރެމެންގެ ކަނދުރާތަކަށް ވެރިވެގެންފައެވެ.\nތައުބާވުމާއި ފާފަފުއްސެވުމަށް އެދުން:\nﷲ އިންސާނާ އުފައްދެވިއިރު އިންސާނާގެ ކިބައިގައި، ފަސޭހަ އަވަސް އުފާތައް ހޯދައިގަތުމުގެ ލޯތްބާއި، ދިގު ޙަޔާތަކަށް އުއްމީދުކުރުމާއި، ފައިސާ ޖަމާކުރުމާއި، ޖިންސީ ޝަހުވަތާއި، ރުޅިއާއި، ބަދަލުހިފުމާއި އަނިޔާވެރިވުމަށް ލެނބުން ފަދަ ސިފަތައް ލައްވާފައިވެއެވެ. އަދި ފާޙިޝް ކަންތައް ޒީނަތްކޮށް، ފާފަތަކަށް އިންސާނުން ހިތްޖައްސުމުގެ ބާރު ޝައިޠާނާއަށް ދެއްވާފައިވެއެވެ. އަދި އިންސާނާގެ ކިބައިގައި ނުބައިކަންތަކަށް އަމުރުކުރާ، ޙަރާމް ކަންތަކަށް އެދޭ، ޝައިޠާނާގެ އެހީ ލިބޭ، ނަފްސެއް ލައްވާފައިވެއެވެ. މީގެ ނަތީޖާއަކީ އިންސާނާ ފާފަކުރުމެވެ. ނުބައިކަންތަކަށް އަރައިގަތުމެވެ. ވީމާ އިންސާނާއަކީ މިފަދަ މަޚްލޫޤަކަށް ވާހިނދު، އޭނާ ފާފަކުރުމުން ލިބޭނެ ޢަޛާބުން ސަލާމަތްވާނީ ކިހިނެއްހެއްޔެވެ؟ ނުބައިކަންތަކުން ނުކުންނަ ނަތީޖާއިން ރެކޭނީ ކިހިނެއްހެއްޔެވެ؟\nﷲ ގެ ރަޙްމަތްފުޅުން، ތައުބާވުމުގެ ދޮރު އިންސާނާއަށް ވަނީ ހުޅުވިފައެވެ. އެ ކަލާނގެ އަންގަވާފައިވަނީ، ކޮށްފައިވާ ކޮންމެ ފާފައެއް ވެސް، އެ މީހާގެ ފަތުން ފޮހެވި، އެއީ ނެތް ފާފައެކޭ އެއްފަދަ ކުރެވިދާނެ ކަމަށެވެ. ކިއެއްތަ، އޭނާ ކޮށްފައިވާ ފާފައިގެ ބަދަލުގައި ފަހަރެއްގައި ހެޔޮކަމެއް ޖައްސަވާ ދެއްވާފާނެ ކަމަށެވެ. ވިޔަފާރިވެރިއެއްގެ ފޮތުގައި، ކަލޭ އޭނާއަށް ސަތޭކަ ރުފިޔާއަށް ދަރަނިވެރިވެފައިވާ ކަމަށް ލިޔެވިފައި އޮއްވާ، ދަރަނި މާފުކޮށް ފޮތުން އެ ފޮހެލުމުގެ އިތުރަށް، ކަލެއަށް ދޭންޖެހޭ ފައިސާ ނޯޓުކުރާ ފޮތަށް، ނަން ބަދަލު ކުރާ ފަދައިންނެވެ. އެކަލާނގެ ވަޙީކުރައްވާފައިވަނީ: إِلاَّ مَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ عَمَلاً صَالِحاً فَأُوْلَئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتٍ وَكَانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީ މާނަ: ''މި ޢަޛާބު ލިބޭނީ ތައުބާވެ، އީމާންވެ، ހެޔޮ ޢަމަލު ކުޅަ މީހަކު މެނުވީއެވެ. ފަހެ، ތައުބާވެ، އީމާންވެ، ހެޔޮ ޢަމަލު ކުޅަ މީހުންގެ ކުށްފާފަތައް ހެޔޮކަންތަކަށް، މާތް ﷲ، ބަދަލުކުރައްވާނެތެވެ. މާތް ﷲ އީ، ފާފަ ފުއްސަވާ ރަޙްމަތްވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ.'' (އަލްފުރްޤާން: 70)\nމަރު ކުރިމަތި ނުވާހާ ހިނދަކު، ތައުބާވުމުގެ ދޮރުވަނީ ހުޅުވިފައެވެ. ތެދުވެރި ތައުބާވުމަކުން ތައުބާވެއްޖެނަމަ، ތައުބާ ޤަބޫލުކުރައްވާނެއެވެ. ނަމަވެސް ފުރާނަދާން ކައިރިވެ ނޭވާހޮޅިއަށް އެޅި، ޤުރުއާނާއި ސުންނަތުގައި އައިސްފައިވާ މަރުގެ ޚަބަރުތައް ހަމަ ލޮލުން ފެނުމުން، ތައުބާ ވިޔަސް ވާނެ އެއްވެސް ފައިދާއެއް ނޯންނާނެއެވެ. އެހެނީ ތައުބާއަކީ، އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ﷲ ގެ މަގަށް އެނބުރި ދިއުމެވެ. މި މީހާ އެނބުރި ދިޔައީ ރުހުމެއް ނެތި މަޖުބޫރުވެގެންނެވެ. ވީމާ، އިޚްތިޔާރު ގެއްލުމަށް ފަހު ވާ އިޤުރާރެއްގެ މަންފާއެއް ނުކުރާނެއެވެ.\nإِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللَّهِ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِنْ قَرِيبٍ فَأُوْلَئِكَ يَتُوبُ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيماً حَكِيماً (17) وَلَيْسَتْ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ حَتَّى إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمْ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّي تُبْتُ الآنَ وَلا الَّذِينَ يَمُوتُونَ وَهُمْ كُفَّارٌ ...(18)\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީ މާނަ: ''ހަމަކަށަވަރުން ﷲ ތައުބާ ޤަބޫލު ކުރައްވާނީ، ޖާހިލުކަމުން ފާފަކުރުމަށް ފަހު (އެއީ ޙަރާމް ކަމެއްކަން އެނގިހުރެ ވެސް، ގަސްތުގައި ވިޔަސް އަދި އޮޅިގެން ވިޔަސް ފާފަ ކުރުމަކީ ޖާހިލުކަމުން ކުރާ ކަމެކެވެ. ވީމާ މި އާޔަތުގައި 'ޖަހާލަތު' ގެ މުރާދަކީ، ޙަރާމް ކަމެއް ކަން ނޭނގުމެއް ނޫނެވެ. ނުވަތަ އޮޅިގެން ކުރުމެއް ވެސް ނޫނެވެ.) މަރު އައިސް ކުރިމަތިވުމުގެ ކުރިން ތައުބާވާ މީހުންނަށެވެ. ފަހެ މިފަދަ މީހުންގެ މައްޗަށް ﷲ ތައުބާ ލައްވައި، އެ މީހުންގެ ތައުބާ މާތް ﷲ ޤަބޫލުކުރައްވައެވެ. މާތް ﷲ އީ، ދެނެވޮޑިގެންވާ ޙިކްމަތްވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ. (17) ނުބައިކަންތައް ކުރުން މަތީ ދެމިތިއްބާ، އެއިން މީހެއްގެ ގާތަށް މަރު އަތުވާ ހިނދު، ތިމަން މިހާރު ތައުބާވެއްޖައީމޭ ބުނާ މީހުންނާއި، ކާފިރުކަން މަތީ މަރުވާ މީހުންނަކަށް، ތައުބާ ޤަބޫލުކުރެއްވުމެއް ނެތެވެ...'' (އައްނިސާ: 17-18)\nތައުބާވުމުގެ ފުރަތަމަ ޝަރުޠަކީ: ފާފަކުރުން ހުއްޓާލާ، އެ ކަން ދެން ނުކުރަން ޢަޒުމު ކަނޑައެޅުމެވެ. މަގެއް މަތިން ހިނގާފައި ދަނިކޮށް، މީހަކު ކުޑަދޮރު ހުޅުވާލާފައި، ހަޑި ފެން ބާލިދީއެއް ކަލޭ ގަޔަށް އޮއްސާލުމުން އޭނާއާ ދިމާލަށް އެއްޗެހި ގޮވައިގަތީމާ، ފެން އޮއްސުން މަތީ ދެމިހުރެ މާފަށް އެދިއްޖެނަމަ، ނުވަތަ މާދަން ވެސް ފެން އަޅާނަމޭ ބުނެފައި މާފަށް އެދިއްޖެނަމަ، ކަލޭ އޭނާގެ މާފު ޤަބޫލުކުރާނަންހެއްޔެވެ؟!\nތައުބާއަކީ އޭގައި ރޫޙަކާއި ހަށިގަނޑެއް ވާ އެއްޗެކެވެ. އޭގެ ރޫޙަކީ ކުރެވުނު ފާފައިގެ ހުތުރުކަމާއި ގޯސްކަން ހަނދާންކުރުމެވެ. ހަށިގަނޑަކީ އެ ކަމުން ދުރުހެލިވުމެވެ. މިސާލަކަށް މީހަކު މަގެއް މަތިން ހިނގާފައި ދަނިކޮށް، އެ ދެވެނީ ރަނގަޅު ދިމާއަށް ނޫންކަން ބުނެދޭ ނިޝާންބޯޑެއް ފެނިއްޖެނަމަ، އަމިއްލަށް ކުށް އިޙްސާސްވާނެއެވެ. ރަނގަޅު މަގަށް އެޅުމުގެ އަސްލަކީ މި އިޙްސާސެވެ. ކުށް އިޙްސާސްވެ ކުރެވޭ ކުށް ނޭނގޭނަމަ، ރަނގަޅު މަގަކުން ނުދެވޭނެއެވެ. ނަމަވެސް މި މީހާ އަށް މި ނިޝާންބޯޑު ފެނުނީމާ ވެސް، އޭގައި އޮތް ގޮތަށް ޢަމަލު ނުކޮށް، ނުބައި މަގުން ހިނގުމުގައި ދެމިހުރެއްޖެނަމަ، އޭނާއަށް އެނގުނު އެއްޗަކުން ކުރި މަންފާއެއް ނެތެވެ. ކިއެއްތަ، ނޭނގޭ މީހަކަށް ވުރެ އޭނާގެ ކުށް މާ ބޮޑެވެ. އެހެނީ ނޭނގި ނުބައި މަގަކުން ދެވޭ މީހަކަށް ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ އުޒުރެއް އެބަ އޮތެވެ. ނަމަވެސް މަގު އެނގި، ގަސްތުގައި ނުބައި މަގުން ހިނގައިފި މީހަކަށް އެއްވެސް އުޒުރެއް ނެތެވެ.\nތައުބާވުމުގެ ދެވަނަ ޝަރުޠަކީ: ކުރެވުނު ނުބައި ކަމުގެ ބަދަލުގައި ހެޔޮކަން ކުރުމެވެ. ފަސާދަކުރުމުގެ ބަދަލުގައި އިޞްލާހު ކުރުމެވެ. އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާނަމަ، ތައުބާވެއްޖެނަމަ ޢަމަލު ބަދަލުކޮށް، ސުލޫކު ސީދާކުރަން ޖެހޭނެއެވެ.\nكَتَبَ رَبُّكُمْ عَلَى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ أَنَّهُ مَنْ عَمِلَ مِنْكُمْ سُوءاً بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَصْلَحَ فَأَنَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީ މާނަ: ''ތިޔަބައި މީހުން ހައްދަވައި ބޮޑުކުރެއްވި ރަސްކަލާނގެ، އެ ކަލާނގެ ދީލަތިފުޅުކަމުން، ރަޙްމަތަކީ، އެކަލާނގެ ޛާތުފުޅުގެ މައްޗަށް ލާޒިމު ކުރައްވާފައިވާ އެއްޗެއް ކަމުގައި ލައްވައިފިއެވެ. މި ގޮތުން، ޖާހިލުކަމުން ފާފަކުރުމަށް ފަހު (އެއީ ޙަރާމް ކަމެއްކަން އެނގިހުރެ ވެސް، ގަސްތުގައި ވިޔަސް އަދި އޮޅިގެން ވިޔަސް ފާފަ ކުރުމަކީ ޖާހިލުކަމުން ކުރާ ކަމެކެވެ. ވީމާ މި އާޔަތުގައި 'ޖަހާލަތު' ގެ މުރާދަކީ، ޙަރާމް ކަމެއް ކަން ނޭނގުމެއް ނޫނެވެ. ނުވަތަ އޮޅިގެން ކުރުމެއް ވެސް ނޫނެވެ.) ތައުބާވެ ހެޔޮ ޢަމަލުކުރުން މަތީ ދެމިހުރެއްޖެނަމަ، ﷲ އޭނާގެ ފާފަ ފުއްސަވާ ދެއްވާނެއެވެ. ފަހެ އެކަލާނގެ އީ، އެކަލާނގެއަށް ތައުބާވާ އަޅުތަކުންގެ ފާފަ ފުއްސަވާ ރަޙްމަތްވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ.'' (އަލްއަންޢާމް: 54)\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީ މާނަ: ''ފަހެ ވައްކަން ކުރުމަށް ފަހު، ތައުބާވެ އިޞްލާޙުވެއްޖެ މީހާ، ހަމަކަށަވަރުން މާތް ﷲ، އެ މީހާގެ މައްޗަށް ތައުބާ ލައްވާނެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން މާތް ﷲ އީ، ފާފަ ފުއްސަވާ ރަޙްމަތްވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ.'' (އަލްމާއިދާ: 39)\nإِلاَّ الَّذِينَ تَابُوا مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ وَأَصْلَحُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީ މާނަ: ''މީހުންނަށް ޤަޛްފުކުރުމަށް ފަހު، ތައުބާވެ، އޭނާ ކުރި ތުހުމަތުން އެނބުރި އައިސް، އިޞްލާޙުވެއްޖެ މީހާގެ ފާފަ، ﷲ ފުއްސަވާ ދެއްވާ ރަޙްމަތް ލައްވާ، ތައުބާ ޤަބޫލު ކުރައްވާނެއެވެ.'' (އައްނޫރު: 5)\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީ މާނަ: ''އެބައި މީހުންގެ ތެރެއިން، ކުރި ނުބައިކަންތަކުން ތައުބާވެ، އަދި ފަސާދަކުރި ކަންތައްތައް އިޞްލާޙުކޮށް، ބާވައިލެއްވި ޝަރީޢަތުގެ ތެރެއިން ފޮރުވިކަންތައްތައް ހާމަކުރި މީހުންނަށް، ތިމަން ރަސްކަލާނގެ ތައުބާ ލައްވާނަމެވެ. ފަހެ ތިމަން ރަސްކަލާނގެ އީ، ތައުބާ ލައްވާ، ރަޙްމަތްވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ. (އަލްބަޤަރާ: 160)\nތައުބާވެ އިޞްލާޙުވެއްޖެނަމަ، ކުރަމުން އައި ފާފަ، ހަމަ ޙަޤީޤަތުގައި ވެސް ހުއްޓާލަންޖެހޭނެއެވެ. އަދި އަލުން އެ ފާފަ ނުކުރަން، ތެދު ޢަޒުމެއް ކަނޑައަޅަން ޖެހޭނެއެވެ. ދެން މިގޮތަށް ޢަޒުމު ކަނޑައަޅައިގެން ހުއްޓާ، ނަފްސު ނުހިފެހެއްޓިގެން، ނުވަތަ ހާލަތު މަޖްބޫރުކޮށްގެން، އަނެއްކާ ވެސް އެ ފާފަ ކުރެވިގެން، އަލުން ތައުބާވެއްޖެނަމަ ތައުބާ ޤަބޫލު ކުރެވޭނެއެވެ. ފާފައަށް އެނބުރި ދިއުމާއި ފާފައިން ތައުބާވުން ތަކުރާރުވިކަމުގައި ވިޔަސް މިކަން އޮތީ މި ގޮތަށެވެ. ނަމަވެސް ދެފުށުއެޅޭ ޢަޒުމެއް ކަނޑައަޅިފިނަމަ، ނުވަތަ އެދުން ގަދަވެއްޖެނަމަ ފާފައަށް އެނބުރި އަންނާނަމޭ ހިތުގައި ބާއްވައިފިނަމަ، އެއީ ތެދު ތައުބާއެއް ނޫނެވެ. އަދި ޤަބޫލުކުރެވޭނެ ތައުބާއެއް ވެސް ނޫނެވެ.\nﷲ ގެ ޙައްޤަކަށް އަރައިގަނެވިއްޖެނަމަ، އެ ފާފަ ދޫކޮށް، ފާފަކުރެވުނުކަން މައްޗަށް ހިތާމަކޮށް، އަލުން އެ ފާފަ ނުކުރަން ތެދު ޢަޒުމެއް ކަނޑައެޅުމުން، ތައުބާއަކަށް ފުދެއެވެ. ނަމަވެސް މީސްތަކުންގެ ޙައްޤަށް އަރައިގެންފައި ވާނަމަ މިވަރަކުން ނުފުދޭނެއެވެ. ކަލޭ މީހަކަށް އަނިޔާވެރިވެ، ނުވަތަ މީހެއްގެ ފައިސާ ނުޙައްޤުން ކާލައި، ނުވަތަ މީހެއްގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ އަބުރަށް ގެއްލުމެއްދީ، ނުވަތަ މީހެއްގެ މައްޗަށް ދޮގުހެކިވެރިވެ، ނުވަތަ މީހަކަށް ޣީބަ ބުނެ، ނުވަތަ ކުޓުވައިފިނަމަ، ނުވަތަ ފަޟީޙަތްކޮށްފިނަމަ، މިފަދަ ކަންކަމުން ތައުބާވުމަށްޓަކައި ގެއްލުން ލިބުނު މީހާއަށް އޭނާގެ ޙައްޤު އަދާކުރަންޖެހޭނެއެވެ. ނުވަތަ އޭނާ ކިބައިން މާފު ހޯދަންޖެހޭނެއެވެ. ނުވަތަ ދެން އޮތް ގޮތަކީ، މާތް ﷲ، ޤިޔާމަތް ދުވަހުން ކަލެއާ މެދު އޭނާގެ ހިތް ރުއްސުވައި، ކަލެއަށް ރަޙްމަތް ލެއްވުމެވެ. ނޫންނަމަ، ކަލޭގެ ތައުބާ ޤަބޫލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އަދި ޤިޔާމަތް ދުވަހު، ކަލޭގެ ހެޔޮކަންތަކުގެ ދަރުމައިން ބައެއް، ކަލޭގެ އަނިޔާ ލިބުނު މީހާ އަތުލާނެއެވެ. އޭނާގެ ޙައްޤު އަދާކުރެވޭ ވަރަށް ދަރުމަ ނެތިއްޔާ، ދެން ކަލޭ ޖެހޭނީ އޭނާގެ ފާފައިގެ ސަޒާއިން ބައެއް އުފުލާށެވެ.\nފާފަ ކިތަންމެ ގިނަ ކަމުގައި ވިޔަސް، ތައުބާގެ ދޮރު ވަނީ ހުޅުވިފައެވެ. ވީމާ އެކަކު ވެސް ﷲ ގެ މާފުކުރެއްވުމާމެދު އުއްމީދުކަނޑައިގެން ނުވާނެއެވެ. އެހެނީ ﷲ ގެ މާފުކުރެއްވުމާމެދު އުއްމީދު ކަނޑާލުމަކީ އެންމެ ބޮޑު ފާފައެވެ.\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީ މާނަ: ''އޭ ރަސޫލާއެވެ. ފާފަކުރުމުގައި ދެމިތިބެ، ހަވާނަފުސު އެދޭހާ ކަމެއް ކޮށް، އަމިއްލަ ނަފުސުގެ މައްޗަށް ގިނަ ފާފަތަކެއް ކޮށްފައިވާ، ތިމަން ރަސްކަލާނގެ އަޅުތަކުންނަށް ވިދާޅުވާށެވެ: ކަލޭމެންނަށް ކުރެވިފައިވާ ފާފަ ކިތަންމެ ގިނަވިޔަސް، ﷲ ގެ ރަޙްމަތާ މެދު އުއްމީދު ކަނޑާނުލާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ތައުބާވެ ފާފަކުރުން ހުއްޓާލާ މީހުންގެ ހުރިހާ ފާފަތަކެއް، ﷲ ފުއްސަވާ ދެއްވައެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އެކަލާނގެއީ، ތައުބާވާ އަޅުތަކުންގެ ފާފަ ފުއްސަވާދެއްވާ، އެމީހުންނަށް ރަޙްމަތްވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ.'' (އައްޒުމަރު:53)\nވީމާ ތައުބާވުމަކީ، ނުބައިކަން ދޫކޮށް ރަނގަޅު ކަމަށް އެނބުރި އައުމެވެ. ދެން ލަފްޒީ ގޮތުން ބަލަންޏާ، އިސްތިޣްފާރު ކުރުމުގެ މާނައަކީ، ކުށް ފަރުދާކޮށްދެއްވާ ކުށަށް މާފުކޮށްދެއްވުން އެދި، ﷲ އަށް ދުޢާކުރުމެވެ. ވީމާ އެއީ ފާފަ ފުއްސެވުން އެދި ދުޢާ ކުރުމެވެ. މިއީ ދީނުގައި ކުރަން ބާރުއަޅާ އަމުރުކުރެވިފައިވާ ކަމެކެވެ. މި ގޮތުން މާތް ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައި ވަނީ: هُوَ أَنشَأَكُمْ مِنْ الأَرْضِ وَاسْتَعْمَرَكُمْ فِيهَا فَاسْتَغْفِرُوهُ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ إِنَّ رَبِّي قَرِيبٌ مُجِيبٌ\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީ މާނަ: ''ތިޔަބައި މީހުންގެ ބައްޕަ އާދަމުގެފާނު ބިމުގެ މަށިން ހައްދަވައި، ބިމުން ތިޔަބައި މީހުން އުފެއްދެވީ އެކަލާނގެއެވެ. އަދި އެ ބިމުގައި ޢީމާރާތްކޮށް، ޚިލާފަތު ޤާއިމުކުރާ ބަޔަކީ ތިޔަބައިމީހުން ކަމުގައި އެ ކަލާނގެ ލެއްވިއެވެ. ވީމާ އެ ކަލާނގެ ޙަޟްރަތުގައި ތިޔަބައި މީހުންގެ ފާފަތައް ފުއްސަވައި ދެއްވުން އެދޭށެވެ. އަދި ރަނގަޅު ތައުބާއަކުން ތައުބާވެ، އެކަލާނގެ މަގަށް އެނބުރި ރުޖޫޢަވާށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންގެ ވެރި ރަސްކަލާނގެއީ، އިޚްލާޞްތެރިކޮށް އަޅުކަންކުރާ އަދި ތައުބާވާ މީހުންނާ ކުއްތަންވެވޮޑިގެންވާ، ދުޢާތަކަށް އިޖާބަދެއްވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ.'' (ހޫދު:61)\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީ މާނަ: ''އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ކިބަފުޅުން، ތިޔަބައިމީހުންގެ ފާފަތައް ފުއްސެވުމަށް އެދޭށެވެ. ދެން އެއަށް ފަހު، އެކަލާނގެ މަގަށް އެނބުރި ރުޖޫޢަވެ، އެ ގޮތުގައި ދެމިތިބޭށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއީ، ތައުބާވާ މީހުންނަށް ރަޙްމަތްވަންތަ، އޯގާވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ.'' (ހޫދު:90)\nހުރިހާ ރަސޫލު ބޭކަލުންގެ ދޫފުޅުން ގޮވާލައްވާފައިވަނީ ވެސް މި ކަމަށެވެ. ﷲ އަށް އިސްތިޣްފާރުކޮށް، އެކަލާނގެ ޢަޛާބުން މިންޖުވާނެ މަގު ދައްކަވާ ނަޞޭޙަތްތެރިވެވަޑައިގަތެވެ.\nފާފަކުރާ މީހުންގެ ދަރަޖަތަކެއް ވެއެވެ. މި ގޮތުން ބަލާއިރު، ކާފިރުކަން މަތީ މަރުވާ މީހުންގެ ފާފަ، ﷲ ފުއްސަވާދެއްވާނެ ކަމުގެ އެއްވެސް އުއްމީދެއް ނެތެވެ.\nﷲ ވަޙީކުރައްވާފައި ވަނީ: إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ\nއާޔަތުގެ މާނަ: ''ހަމަކަށަވަރުން މާތް ﷲ، އެކަލާނގެއަށް ޝަރީކު ވެވުމުގެ ފާފަ ނުފުއްސަވައެވެ. އެ ނޫން ފާފަތައް، އެ ކަލާނގެ އިރާދަކުރައްވާ މީހަކަށް ފުއްސަވައެވެ...'' (އައްނިސާ: 116)\nއަދި އަސްލު މުޝްރިކުންގެ ކުފުރުކަން، އަހުލު ކިތާބީންގެ ކުފުރުކަމަށް ވުރެ ބޮޑެވެ. ނަމަވެސް މި އެންމެނަކީ ވެސް ހަމަ ކާފިރުންނެވެ. ވީމާ ކާފިރުކަން މަތީ މަރުވެއްޖެ މީހަކަށް ''ﷲ އޭނާއަށް ރަޙްމަތް ލައްވާށި!'' ނުވަތަ ''ﷲ އޭނާގެ ފާފަ ފުއްސަވާ ދެއްވާނދެ!'' ފަދަ ދުޢާތައް ނުކުރެވޭނެއެވެ. ''މަރްޙޫމް'' ''މަޣްފޫރު'' ފަދަ ޢިބާރާތްތަށް ވެސް ނުބުނެވޭނެއެވެ.\nދެން އިސްލާމް ދީން މަތީ ތިބެ، ތައުބާ ނުވެ މަރުވާ ފާފަވެރިންނަށް ވާނެ ގޮތެއް ނިންމެވުން އެއީ، ﷲ ގެ އިރާދަފުޅު ދަށުގައިވާ ކަމެކެވެ. އިރާދަފުޅު ކުރައްވައިފިނަމަ ފާފަ ފުއްސަވާ ދެއްވާނެއެވެ. އަދި އިރާދަފުޅު ކުރައްވައިފިނަމަ ނަރަކައިގެ ޢަޛާބު ދެއްވާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެ މީހުން ނަރަކައިގައި ދެމިއެއް ނުތިބޭނެއެވެ. މިހެންނޭ ކިޔާފައި އެކަކުވެސް، ނަރަކައިގެ އަލިފާނަކީ ކުޅިވަރެއް ކަމަށް ނަމަނަމަ ހީނުކުރާށެވެ. ޢަޛާބާ މެދު ދަށް އަންދާޒާއެއް ނުކުރާށެވެ. ދުނިޔޭގައި މިވާ އަލިފާނަކީ ނިޢްމަތެއް ކަމުގައި ވާހިނދު ވެސް، ހިނދުކޮޅަކަށް އެއަށް ކެތްކުރެވޭ މީހަކު ނެތެވެ. ވީމާ ނަރަކައިގެ އަލިފާނަށް ޒަމާންތަކަކަށް، އަހަރެމެންނަށް ކެތް ކުރެވޭނީ ކިހިނެއްހެއްޔެވެ؟!\nދެން ފާފަކުރާ މީހުންގެ ތެރެއިން ތައުބާވާ މީހުންނަކީ، ﷲ ގެ ދީލަތިފުޅުކަމާއި ރަޙްމަތްފުޅުން އެ މީހުންނަށް ތައުބާލައްވާނެ ބައެކެވެ. މިއީ ފާފަކުރުމަށް ފަހު ފާފައިން ތައުބާވާ މީހުންނަށް އޮތް ގޮތެވެ.\nނަމަވެސް ފާފައެއް ކުރަން އުޅެފައި، ނަމަވެސް އެކަން ކުރުމުގެ ކުރިން އޭނާގެ ހިތް ﷲ އަށް ބިރުވެތިވެ، ހިތް އެދިއެދި ހުރުމާއެކު ވެސް، ފާފަ ނުކޮށް ދޫކޮށްލައިފިއްޔާ، އެ މީހަކަށް ނުހަނު މަތިވެރި ދަރުމަ ވެއެވެ. މިސާލަކަށް ފައި ކައްސާލައިގެން ޒިނޭގެ މަގަށް ދެވި، އެކަން ކުރަން ހުރިހާ މަގެއް ތަނަވަސްވެ، ނަމަވެސް އެންމެ ފަހު ވަގުތު ﷲ ހަނދުމަވެ އެކަލާނގެއަށް ބިރުވެތިވެ، އެކަން ކުރަން އެދި އެދި ހުރުމާއެކު ވެސް އެކަން ނުކޮށް ދޫކުރާ މީހާއެވެ. ﷲ ގެ ވާގިފުޅާ ހެޔޮ މިންވަރު މެދުވެރި ނުކުރައްވާ މީހަކަށް، މިފަދަ ހަރުފަތަކާ ހަމައަށް ގޮސް، އެނބުރި ނާދެވޭނެއެވެ. ވީމާ އެކަކު ވެސް މިފަދަ ކަމެއް ތަޖުރިބާ ނުކުރާށެވެ. އެހެން ނޫނީ އޭނާ ވާނީ ނުރައްކާތެރި ޖަރާސީމުތަކަކަށް ހުށައެޅިގަންނަ މީހާފަދަ މީހަކަށެވެ. އޭނާ ސަލާމަތް ވެއްޖެނަމަ، ހަށިގަނޑުގެ ދިފާޢީ ބާރު ގަދަވެ، ޖަރާސީމަށް ހުށަނޭޅޭ މީހަކަށް ވުރެ ވަރުގަދަވެއެވެ. ނަމަވެސް މި ދިފާޢީ ބާރު ލިބޭނެ ކަމުގެ ފުރުސަތަކީ ސަތޭކައަކުން އެކެކެވެ. ބަލިޖެހިދާނެ ކަމުގެ ފުރުސަތު ނުވަދިހަ ނުވައެކެވެ.\nހަށިގަނޑަށް ޖެހޭ ޖަރާސީމުން ފަހަރެއްގައި ދިފާޢީ ބާރެއް ލިބުނަސް، ފާފަތަކާ ކައިރިވެފައި އެކަން ނުކޮށް ދޫކުރުމުން، ފާފަތަކުން ދިފާޢުވާ ބާރު ވަކި އިތުރެއް ނުވާނެއެވެ. ވީމާ ސަލާމަތްކަން ހޯދަން ބޭނުމިއްޔާ، ނުބައި ކަންތަކާ ދުރުވެ ހުންނާށެވެ. އެފަދަ ކަމަކަށް ފަހިކޮށްދޭ މަގުތައް ބަންދުކުރާށެވެ. ސަބަބުތައް ނައްތާލާށެވެ. ނުބައިކަންތައް ކުރަން ބުނެ، ހިތް ޖައްސައިދޭ މީހުންނާ ވަކިވާށެވެ. އެކުވެރިއާއަކީ ދަމާގެންދާ މީހެކެވެ. މީހާ ވަނީ އޭނާގެ އެކުވެރިއާގެ ދީންމަތީގައެވެ. އަދި މުސްކުޅި ބަހެއްގައި އޮންނަނީ: ''ކަލޭ އެކުއުޅެނީ ކާކާ އެކީތޯ ބުނާށެވެ. ކަލެއަކީ ކާކުކަން އޭރުން އަހަރެން ބުނާނަމެވެ.''\nވީމާ އަހަރެންގެ އުއްމީދަކީ، ޒުވާނުން މިކަންކަމަށް ސަމާލުވެ ހޭލާ ތިބުމެވެ. ތެދުމަގާއި މަދަދަށް އެދި ﷲ އަށް ދުޢާކުރާށެވެ.\n* މި ނޯޓަކީ ތަރުޖަމާނު އަމިއްލައަށް ލިޔެފައިވާ ލިޔެފައިވާ ނޯޓެކެވެ.\n ޙަރާމް ކަމެއް ކުރުމުން، އަދި ވާޖިބެއް ދޫކޮށްލުމަކުން، އޭނާ ކާފިރެއް ނުވާނެ ކަމަށް ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވެފައިވާ ވިދާޅުވުމުގެ މާނައަކީ، މީހަކަށް ފާފައެއް ކުރެވުމަކީ ކާފިރުވާނެ ކަމެއް ނޫންކަމެވެ. މިސާލަކަށް މީހަކު ރާ ބުއިމަކުން ކާފިރެއް ނުވާނެއެވެ. އެކަމަކު އެއީ ބޮޑު ފާފައެކެވެ. ފަރުވާކުޑަކަމުން ނުވަތަ ބަނޑުހައި ވާނެތީވެ ރޯދަ ނުހިފިއަސް އޭނާ ކާފިރެއް ނުވާނެއެވެ. އެކަމަކު ރާ ބުއިމަކީ ދީނުގައި ހުއްދަ ކަމެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، އެކަން ކުރަންޏާ އެއީ ކާފިރުވާނެ ޢަމަލެކެވެ. ހަމަ އެހެންމެ ރޯދަ ހިފުމަކީ ކުރަން ޖެހޭ ކަމެއް ނޫނޭ ކިޔައި ރޯދަ ނުހިފުމަކީ ވެސް ކާފިރު ވާނެ ޢަމަލެކެވެ. ﷲ ގެ އަމުރުފުޅަކާ ޚިލާފުވުމަކީ (ނަހީކުރެއްވި ކަމެއް ކުރުން / ވާޖިބުކުރެއްވި ކަމެއް ދޫކުރުން) ކާފިރުވާނެ ކަމެއް ނޫނޭ ކިޔާފައި، ބައެއް މީހުން ބޭނުންހާ ކަމެއް ކޮށް، ބޭނުންހާ ގޮތަކަށް އުޅެން ވިސްނައެވެ. މި މީހުން ދެކޭ ގޮތުގައި އިސްލާމް ދީނަކީ ޝަހާދަތު ދެ ކަލިމަ އެކަންޏެވެ. އެއްވެސް ޢަމަލެއް ނުކުރިއަސް، އަދި ހުރިހާ ޙަރާމް ކަމެއް ކުރިއަސް، އޭނާ ވާނީ މުސްލިމަކަށެވެ. އީމާންކަމާއި ޢަމަލާއި ވަކި ދޭއްޗަކަށް ހެދުމަކީ ވަރަށް ކުރީއްސުރެ ވެސް މުސްލިމުންގެ ތެރޭގައި އުޅުނު ބައެއް ކުރި ކަމެކެވެ. އެ މީހުންނަށް ދެވިފައިވާ ނަމަކީ މުރުޖިއާ އިންނެވެ. ނުވަތަ އިރުޖާއު ކުރާ މީހުންނެވެ. މި ނަން ނުކިޔުނަސް މި ޒަމާނުގައި ވެސް މި ފިކުރު ގެންގުޅޭ މީހުން ތިބެއެވެ. ބައެއް މީހުން އެ ފިކުރު ގެންގުޅެނީ އެނގިގެންނެވެ. އަނެއް ބައި މީހުން ނެނގިއެވެ.\nމި ޒަމާނުގައި އިސްލާމީ ޝަރީޢަތް ތަންފީޒުނުކޮށް، އޭގެ ބަދަލުގައި ވަޟުޢީ ޤާނޫނު ތަންފީޒުކޮށް، ޢަލްމާނީ ވެރިކަމަކާއި މުޖްތަމަޢެއް ބިނާކޮށް، ދީނާއި ސިޔާސަތާ ގުޅުމެއް ނޯންނާނެ ކަމަށް ބުނެ، ދީނުން ކޮންމެހެން އެނގިފައިވާ ކަންތައްތަކާ ޚިލާފަށް ޙުކުމްކޮށް، އިސްލާމީ ޝަރީޢަތާ ޚިލާފު ޤާނޫނުތައް ފާސްކުރުމަކީ ކުފުރުގެ ޢަމަލެކެވެ. ދީނުގައިވާ ކަމެއް، ނޭނގި ނުވަތަ ޝުބުހާއަކާ ހެދި ނުވަތަ ވަގުތީ ހަވާ ނަފްސަށް ތަބާވުމުގެ ގޮތުން ނުކުރުމާއި، ދީނުގައިވާ ކަމަކާ މުޅިން ޚިލާފު ގޮތަކަށް ޤާނޫނުތައް ހަދައި، އެ ތަންފީޒުކުރަން އަތުކުރި އޮޅާލުމާ، މިއީ މުޅިން ތަފާތު ދެކަމެކެވެ.\nމިސާލަކަށް ދެ މީހަކު ތިބެފައި އެކަކު ފަރުވާ ކުޑަ ކަމުން ރޯދަ ނުހިފީއެވެ. އަނެކަކު ރޯދައިގެ ބަދަލުގައި، ނަޞާރާއިން ހިފާފަދަ އާ ރޯދައެއް ތަޢާރަފްކޮށް އެކަން ކުރަން ފެށީއެވެ. އަދި އެއީ ޤާނޫނެއް ކަމަށް ބަލައި މުޖްތަމަޢްގެ މީހުން އެއަށް ކިޔަމަން ކުރުވަން ފެށީއެވެ. މީގެ ތެރެއިން ކުފުރުނުވާނެ ކަމަށް ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވެފައި ވަނީ ފުރަތަމަ މީހާއެވެ. ދެވަނަ މީހާއަކީ، ﷲ ބާވައިލެއްވި އަޅުކަމަކާ ދެކޮޅުވެރިވެ، އަމިއްލައަށް ޙަރާމް ޙަލާލް ކަނޑައަޅާ މީހެކެވެ. މިފަދަ މީހަކު ކާފިރަކަށް ވާނެ ކަމާމެދު ޢިލްމުވެރިން ޝައްކެއް ނުކުރައްވައެވެ. (ތަރުޖަމާނު)


Anna Aadheeththa dhuvahun feshigen Addu ge School thakugai alun kiyavaidheyn fashanee - AO News\nދިރާސީ އާ އަހަރުގެ ކިޔެވުން ފެށުނު ދުވަހު ޝަރަފުއްދީން ސްކޫލްގައި ކުރިއަށް ގެންދިޔަ އެސެމްބްލީގެ ތެރެއިން\nކޮވިޑް ގެ ހާލަތު ގޯސް ވުމާއި ގުޅިގެން އައްޑޫ ސިޓީގެ އައްޑޫސިޓީގެ ސްކޫލްތަކުގެ ކިޔެވުން ބަންދުކޮށްފައި އޮތުމަށް ފަހު3ހަފްތާ ފަހުން އަލުން ސްކޫލްތައް ހުޅުވައިގެން ކިޔަވައިދޭން ނިންމައިފިއެވެ.\nއަންނަ އާދީއްތަ ދުވަހުން ފެށިގެން އައްޑޫގެ ސްކޫލްތަކުގައި އަލުން ކިޔަވައިދޭން ނިންމާފައިވަނީ މިރޭ އައްޑޫސިޓީ ކައުންސިލް އިދާރާގައި ބޭއްވި ބައްދަލުވުމުގައެވެ.\nކޮވިޑް 19 ގެ އައްޑުގެ އެންމެ ފަހުގެ ތަފާސް ހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު އިއްޔެ އާއި ހަމައަށް އައްޑޫސިޓީން ޖުމުލަ 1210 މީހަކު ވަނީ ކޮވިޑަށް ފައްސިވެފައެވެ. އަދި އެކްޓިވް ކޭސް ގެ ގޮތުގައި 282 މީހުން ތިބި އިރު5މީހަކަށް ދަނީ ހޮސްޕިޓަލުގައި ފަރުވާ ދެމުންނެވެ. އަދި އިއްޔެ އެކަނިވެސް 18 މީހަކު ވަނީ އައްޑޫން ކޮވިޑަށް ފައްސިވެފައެވެ.\nކޮވިޑް 19 އާއި ގުޅިގެން އައްޑޫސިޓީގެ ހުރިހާ އަވަށްތައް މޮނިޓަރިން އަށް ލާފައިވާއިރު ސްކޫލްތައް ބަންދުކޮށް ކިޔެވުން އޮންލައިން ކޮށް ކުރިއަށް ގެންދާތީ ގިނަ ބެލެނިވެރިންދަނީ އެކަމާ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރަމުންނެވެ.\nކޮލަމާފުށި މޮނިޓަރިންގ ހާލަތަށް ގެނެސްފި\nސެޕްޓެމްބަރު 17, 2021\nދެނަސް މަރަދޫމީހުން. ނިގިނާސް ސްކޫލް އުޅުވަފެލެ.\nމަރަދޫގެ ހުރިހާ ގެތައް ހުރީ ކަރަންޓީނުކޮށްފަ. ކޮންކުދިއްނެއް ސުކޫލަށްދާން ތިބީ؟ މަރަދޫ ސުކޫލާ އިރުޝާދިއްޔާ ސުކޫލުގެ ޕްރިންސިޕަލުން ިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިިތިބީ ހޭދެބައިވެފަތަ؟


ދުނިޔޭގެ ފުރަތަމަ މެލޭރިއާ ވެކްސިން، އެފްރިކާގެ 360,000 ކުދިންނަށް | Jazeera\tދުނިޔޭގެ ފުރަތަމަ މެލޭރިއާ ވެކްސިން، އެފްރިކާގެ 360,000 ކުދިންނަށް - Jazeera\nދުނިޔޭގެ ފުރަތަމަ މެލޭރިއާ ވެކްސިން، އެފްރިކާގެ 360,000 ކުދިންނަށް\nއާމިނަތު އަޙުމާ April 24, 2019 124 views0\nއަހަރެއްގެ ތެރޭގައި އެފްރިކާގެ ތިން ގައުމެއްގެ ކޮންމެވެސް 360،000 ކުދިންނަކަށް މެލޭރިއާ ވެކްސިންދޭން ނިންމައިފައިވާ ކަމަށް ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާ، (ޑަބްލިއުއެޗްއޯ) އިން ބުނެފިއެވެ.\nމި ކަންތައް ކުރިއަށް ގެންދަނީ "ލާޖް-ސްކޭލް ޕައިލެޓް" ޕްރޮޖެކްޓެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މިއީ ދުނިޔޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ އުފެދުނު މެލޭރިއާ ވެކްސިން ކަމަށް ފާހަގަކުރެވެއެވެ.\nޑަބްލިއުއެޗްއޯއިން ބުނީ، މަލަވީގައި މިހާރުވަނީ2އަހަރުން ދަށުގެ ކުޑަކުދިންނަށް މި ވެކްސިން ދޭން ފަށައިފިކަމަށާއި އަންނަން އޮތް ހަފްތާތަކުގެ ތެރޭގައި ކެންޔާ އަދި ގާނާގައި ވެކްސިން ދޭން ފަށާނެކަމަށެވެ. ވެކްސިންދޭނީ ކޮން ގައުމަކަށްކަން ނިންމާނީ އެގައުމުތަކުގެ ސިއްހަތާބެހޭ މިނިސްޓްރީތަކުން ކަމަށްވެސް ޑަބްލިއުއެޗްއޯއިން ބުންޏެވެ.\nވި ވެކްސިންއަކީ މުޅިން މެލޭރިއާއިން ދުރުކޮށްދޭ އެއްޗެއް ނޫންކަމަށާއި ކުރެވުނު ދިރާސާތަކަށް ހަވާލީދީ އެމީހުން ބުނިގޮތުން ގާތްގަނޑަކަށް 10 މެލޭރިއާ ކޭސްތަކުގެ ތެރެއިން4ކޭހުގައި މަލޭރިއާ ޖެހުމުން ދުރުކޮށްދޭނެ ކަމަށް ޑަބްލިއުއެޗްއޯ އިން ބުންޏެވެ.\nމަލޭރިއާއަކީ އެނޯފިލީސް ނަމަކަށް ކިޔޭ މަދިރިއެއް ގައިގައި ހެފުމުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މި ބައްޔަކީ އެއިން ރައްކާތެރިވެވޭ އަދި އެއަށް ފަރުވާވެސް ހޯދިފައިވާ ބައްޔަކަށް ވިނަމަވެސް އަހަރަކު ގާތްގަނޑަކަށް 435,000 މީހުން އަހަރެއްގެ ތެރޭގައި މެލޭރިއާ ޖެހުމުގެ ސަބަބުން މަރުވެއެވެ. މި ބަލި ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު އެންމެ ބޮޑީ5އަހަރުން ދަށުގެ ކުޑަކުދިންނާއެވެ. އެންމެ ގިނައިން މި ބަލީގެ ސަބަބުން ކުޑަކުދިން މަރުވަނީ އެފްރިކާގައެވެ. އެއީ އަހަރެއްގެ މަތިން ގާތް ގަނޑަކަށް 250،000 ކުޑަކުދިންނެވެ.\nމެލޭރިއާއިން ދުރުކޮށްދޭ މި ވެކްސިން އަށް ކިޔަނީ، (އާރ.ޓީ.އެސް) އެވެ. އާންމުކޮށް މީހުން ކިޔައި އުޅެނީ މޮސްކިރިކްސް އެވެ. މި ވެކްސިން އުފެއްދީ އިނގިރޭސި ވިލާތުގެ ސައެންޓިސްޓުންތަކެކެވެ.


SunOnline: Inter resort volley: Bandos, Niyama pvt island adhi Jumeirah in zone champion kan hoadhaifi\nބަނޑޮސް، ނިޔާމަ ޕްރައިވެޓް އައިލެންޑް އަދި ޖުމޭރާއިން ޒޯން ޗެމްޕިއަންކަން ހޯދައިފި\nމުޙައްމަދު ޝަމްޢޫން 10 Jul 2018, 15:23\nބަނޑޮހުން މުބާރާތުގައި ކުޅުނު މެޗެއްގެ ތެރެއިން --- ފޮޓޯ/ އިސްމާއީލް ސާޖިދު ފޭސްބުކް\nއާލާ އިންޓަ ރިސޯޓް ވޮލީ މުބާރާތުގެ ތިން ޒޯނެއްގެ ކުޅުން ނިމި، އެ ޒޯންތަކުގެ ޗެމްޕިއަންކަން ޔަގީން ވެއްޖެއެވެ.\nމިއަހަރުގެ އިންޓަ ރިސޯޓު މުބާރާތް ކުޅުމަށް ހަމަޖެހިފައި ވަނީ ފަސް ޒޯނަކަށް ބަހާލައިގެންނެވެ. މިއަހަރުގެ މުބާރާތުގައި ޖުމްލަ 19 ރިސޯޓަކުން ވާދަކުރެއެވެ. އެ ފަސް ޒޯނުގެ ތެރެއިން މިހާތަނަށް ނިމިފައި ވަނީ ޒޯން އެކެއް، ޒޯން ދޭއް އަދި ޒޯން ތިނެއްގެ ކުޅުމެވެ.\nޒޯން ފަހެއްގެ ފައިނަލް މެޗު މިއަދު އޮންނަ އިރު، ޒޯން ހަތަރެއްގެ ޗެމްޕިއަންކަން އޮންނާނީ ބުރާސްފަތި ދުވަހުގައެވެ.\nމުބާރާތުގެ ޒޯން އެކެއްގައި ހަތް ރިސޯޓެއް ވާދަކޮށްފައިވާ އިރު، އެ ޒޯންގެ މެޗުތައް ކުޅެފައި ވަނީ ބަނޑޮސް އައިލެންޑް ރިސޯޓާއި ރީތި ރަށުގައެވެ.\nގްރޭންޑް ޕާކް ކޮއްދިއްޕަރާއި ދެކޮޅަށް ފައިނަލްގައި ކުޅެ، ބަނޑޮހުން މެޗު ކާމިޔާބުކުރީ ތިން ސެޓު އެއް ސެޓުންނެވެ. މެޗުގެ ފުރަތަމަ ސެޓު ގްރޭންޑް ޕާކް ކޮއްދިއްޕަރުން 25-20އިން ކާމިޔާބު ކުރި ނަމަވެސް އަނެއް ތިން ސެޓުވެސް ގެންދިޔައީ ބަނޑޮހުންނެވެ.\nރާއްޖޭގެ އެންމެ ތަޖުރިބާކާރު، އެންމެ މޮޅު އެއް ވޮލީ ކުޅުންތެރިއާ އަހުމަދު އަބްދުލްކަރީމް (ލޯންގޭ)ގެ މޮޅު ކުޅުމާއެކު ބަނޑޮހުން ސެޓުތައް ގެންދިޔައީ 25-19، 25-22 އަދި 25-19އިންނެވެ.\nމާލޭގައި ކުރިއަށްދިޔަ ޒޯން ދޭއްގެ ފައިނަލް މެޗުގައި ވެލައްސަރު މޯލްޑިވްސްއާއި ޖުމޭރާ ވިއްޓަވެލި ވާދަކުރި މެޗު، ތިން ސެޓު އެއް ސެޓުން ކާމިޔާބުކޮށް ޗެމްޕިއަންކަން ހޯދީ ޖުމޭރާއިންނެވެ.\nމެޗުގެ ފުރަތަމަ ދެ ސެޓު ޖުމޭރާއިން ގެންދިޔައީ 25-22 އަދި 25-18އިންނެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ތިން ވަނަ ސެޓު ގެންދިޔައީ ވެލެއްސަރުންނެވެ. ވެލެއްސަރުން އެ ސެޓު ގެންދިޔައީ 25-23 އިންނެވެ.\nމެޗުގެ ފަހު ސެޓު ބޮޑު ތަފާތަކުން 25-14އިން ޖުމޭރާ ގެންދިޔަ އިރު، މެޗުގެ މޮޅު ކުޅުންތެރިއަކަށް ހޮވުނީ ޖުމޭރާގެ ޝުނާޒް އަބްދުލް ވާހިދެވެ.\nޒޯން ތިނެއްގައި ދެ ރެސޯޓަކުން ވާދަކޮށްފައިވާ އިރު، ކުޅެފައި ވަނީ ތިން މެޗެވެ. އެ ޒޯންގެ ހުރިހާ މެޗެއްވެސް ކަނޑިންމަ މޯލްޑިސްގައި ކުޅެފައިވާ އިރު، ޗެމްޕިއަންކަން ހޯދީ ނިޔާމަ ޕްރައިވެޓް އައިލެންޑް މޯލްޑިވްސްއެވެ.\nޒޯން ފަހެއްގެ ފައިނަލް މިއަދު އޮންނަ އިރު، އެއްކޮޅުން ވާދަކުރާނީ ދުސިޓް ތާނީއާއި ވައްކަރު މޯލްޑިވްސްއެވެ. ޒޯން ހަތަރެއްގެ ފައިނަލް އޮންނާނީ ބުރާސްފަތި ދުވަހުގައެވެ.\nއިންޓަ ރިސޯޓް ވޮލީބޯޅަ މުބާރާތް


Nan Badhalu Kurias Aannah Adhives Ei Padmavati: Deepika\n11 މަސް,3ހަފްތާ, 1 ދުވަސް, 53 މިނެޓް, 20 ސިކުންތު ކުރިން 2090ފަތޯނާ ފާއިޒް\nދިޕިކާ ޕަދުކޯން: ޕަދުމާވަތީގެ ނަން ބަދަލު ކުރުމުން ދިޕިކާ ހިތްހަމައެއް ނުޖެހޭ\nސަންޖޭ ލީލާ ބަންސާލީގެ ފިލްމު "ޕަދުމާވަތު" އިއްޔެ ރިލީޒްކޮށްފައިވާއިރު، އެފިލްމަށް އަންނަނީ އެކަށީގެންވާ ތަރުހީބެއް ލިބެމުންނެވެ.\nގިނަ ބަޔަކު އަންނަނީ ފިލްމުގައި ކުޅަދާނަ އެކްޓްރެސް ދިޕިކާ ޕަދުކޯން ކުޅެފައިވާ ރޯލަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ތައުރީފް ކުރަމުންނެވެ. އެގޮތުން ފިލްމުގައި އިންޑިއާގެ ރާނީ" ޕަދުމާވަތީ"ގެ ރޯލު ދިޕިކާ އަދާކޮށްދީފައިވަނީ ވަރަށް ފުރިހަމައަށް ކަމަށް ބުނެ ގިނަ ބަޔަކު ދިޕިކާއަށް ތައުރީފް ކޮށްފައިވެއެވެ.\nފިލްމަކީ ވަރަށް ޚާއްސަ ފިލްމެއް ކަމަށް ދިޕިކާ ވަނީ ބުނެފައެވެ. ފިލްމާއި ގުޅިގެން މަރުގެ އިންޒާރުތަކެއްވެސް ލިބުނު ދިޕިކާ ބުނެފައިވަނީ އެއީ އޭނާގެ ކެރިއަރުގައިވެސް ކުޅެވޭ އެންމެ މުހިއްމު އެއް ފިލްމަށް ވާނެ ކަމަށާއި، ފިލްމުގެ ނަން ބަދަލު ކުރަން ޖެހުނު ނަމަވެސް އޭނާއަށް އެފިލްމަކީ، އަދިވެސް ޕަދުމާވަތު ކަމަށެވެ.\nޕަދުމާވަތުއަށް ކުރިން ކިޔަން ނިންމި ނަމަކީ، ޕަދުމާވަތީއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެނަމަކީ އިންޑިއާގެ ކުރީގެ ރާނީއެއްގެ ނަމަކަށް ވުމުން، ފިލްމާމެދު އުފެދިފައިވާ ރުޅިވެރިކަން ކުޑަ ކުރުމަށް، އެންމެ ފަހުން ފިލްމުގެ ނަން ބަދަލު ކުރީއެވެ. ބޮލީވުޑްގައި ޕަދުމާވަތުގެ އިތުރުން އެހެން ބައެއް ފިލްމުތައްވެސް މިފަދަ މައްސަލަތަކާއި ގުޅިގެން ނަން ބަދަލުކޮށްފައިވެއެވެ.\n3 ހަފްތާ ކުރިން 190 0\n3 ހަފްތާ ކުރިން 975 0


America ge javvi ulhandhu, kaamiyabu kama eku Mars ah thiri koffi | ThePress\nއެމެރިކާގެ ޖައްވީ އުޅަނދު ކާމިޔާބު ކަމާއެކު މާސްއަށް ތިރިކޮށްފި\nނާސާގެ ޖައްވީ އުޅަނދު ޕާސިވަރެންސް ރޯވާގެ މާސް މިޝަންއިން ދުނިޔޭގެ ބިމަށް ފޮނުވި ތަސްވީރެއް / ފޮޓޯ: ނާސާ\nއެމެރިކާގެ ޖައްވީ އިދާރާ (ނާސާ) އިން މާސް ޕްލެނެޓަށް ފޮނުވާލި ޖައްވީ މިޝަން ރޯވާ "ޕާސިވަރެންސް"، ކާމިޔާބު ކަމާއެކު އެ ޕްލެނެޓްގެ ސަތަހައަށް ތިރިކޮށްފިއެވެ.\nޖީއެމްޓީ ގަޑިން ރޭ 20:55 ގައި "ޕާސިވަރެންސް" ރޯވާ ތިރިކޮށްފައި ވަނީ، މާސްގެ އީކުއޭޓަރާ ދާދި ކައިރީގައި އުފެދިފައި އޮތް (ޖެޒީރޯ) ވަޅުގަނޑަކަށް ކަމަށް ހަބަރު ލިބެއެވެ.\nއެމެރިކާގެ ޖައްވީ އިދާރާ - ނާސާއިން ބުނީ މިއީ ހާއްސަ މުނާސަބާއެއް ކަމަށާ، އެހެނީ، މީގެ ކުރިން ގޮސްފައި ނުވާ ހިސާބަކަށް ދުނިޔޭގެ މަންދޫބަކު ޒިޔާރަތް ކުރާތީ ކަމަށެވެ.\nނާސާގެ ޖައްވީ އުޅަނދު ޕާސިވަރެންސް ރޯވާ / ފޮޓޯ: ނާސާ\nމިޝަންގެ ޑެޕިއުޓީ ޕްރޮޖެކްޓް މެނޭޖާ، ވެޓް ވޮލަސް ވިދާޅުވީ، އުޅަނދު އޮތީ ރަނގަޅު ހާލެއްގައި ކަމަށް ގަބޫލު ކުރެވޭ ކަމަށެވެ.\n6 ފުރޮޅުލީ "ޕާސިވަރެންސް" ރޯވާ، ކުރިއަށް އޮތް2 އަހަރެއްހާ ދުވަސް ހޭދަ ކުރާނީ، މާސްގެ ސަތަހަ ތޮރުފައިގެން، ކުރީގެ ދިރުންތަކާ ބެހޭ މައުލޫމާތު އެއްކުރުމުގެ މަސައްކަތުގައެވެ.\nސައެންސްވެރިން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި، މީގެ އެތައް ބިލިއަން އަހަރެއް ކުރިން، ޖެޒީރޯގައި ބޮޑު ކޯރެއް އޮތެވެ. އެހެން ކަމުން، އެތަނުގައި ދިރުންތަކެއް ވުން އެކަށީގެންވާ ކަމަށް ބަލައެވެ.\n"ޕާސިވަރެންސް" ރޯވާއިން މިހާރު ވަނީ ދުނިޔޭގެ ބިމަށް2ފޮޓޯއެއްވެސް ފޮނުވާފައެވެ.\nއެމެރިކާގެ ރައީސް ޖޯ ބައިޑަން ވަނީ، މި ތާރީހީ ކާމިޔާބީ ފާހަގަ ކުރައްވާ، ޓީމުގެ ހުރިހާ މެންބަރުންނަށް މަރުހަބާ ވިދާޅުވެފައެވެ. އަދި މިކަމަކީ، ސައެންސްގެ ދުނިޔޭގައި އެމެރިކާއަށް ލިބިފައިވާ ބާރުގައި ހަގީގީ ކުލަ ޖެއްސިދާނެ ކަން އަންގައިދޭ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ބައިޑަން ވަނީ ސިފަކުރައްވާފައެވެ.\nއެތަނެއްގެ ފުރިހަމަ ދިރާސާ ކުރުމަށް "ޕާސިވަރެންސް" ރޯވާ ހަރަކާތްތެރި ވަމުން ދާ ޖެޒީރޯ ކްރޭޓާއަށް ނަން ދީފައި ވަނީ، ބޮޒްނިއާ-ހެޒަގޮވީނާގެ އަވަށަކަށް ނިސްބަތް ކޮށެވެ. ވާހަކަ ދައްކާ އުޅުމަށް ބޭނުން ކުރާ ބައެއް ބަސްތަކުގައި "ޖެޒީރޯ"ގެ މާނައަކީ ލޭކް ނުވަތަ ކޯރެވެ.\n"ޕާސިވަރެންސް" ރޯވާއިން ކުރިއަށް ގެންދާ ދިރާސާއިން އެއްކުރާ ސާމްޕަލްތައް ހާއްސަ ޓިއުބަކަށް އެޅުމަށްފަހު މާސްގެ ސަތަހާގައި ބަހައްޓާނެއެވެ. މި ތަކެތި ބަލާ ދިއުމަށް ނާސާއާއި ވިލާތުގެ ޖައްވީ އިދާރާއިން ދަނީ އެތައް ބިލިއަން ޑޮލަރެއްގެ މަޝްރޫއެއް ހިންގަމުންނެވެ.\nއެމެރިކާގެ ރައީސް ޖޯ ބައިޑަން، ނާސާގެ ޖައްވީ އުޅަނދު ޕާސިވަރެންސް ރޯވާ، މާސްއަށް ތިރިކުރި މަންޒަރު ބައްލަވާލައްވަނީ / ފޮޓޯ: ޓްވިޓާ\n10 އަހަރު ދުވަހުގެ މަސައްކަތަށް ފަހު ނާސާއިން މާސް ޕްލެނެޓަށް ފޮނުވާލި "ޕާސިވަރެންސް" ރޯވާގެ އިންޖީނުގެ ބައެއްގައި، މުޅި ދުނިޔޭގެ މެޑިކަލް ކޮމިއުނިޓީ ރަމްޒުކޮށްދޭ ރަމްޒީ ނިޝާނެއް ބޭނުން ކުރާނެ ކަމަށް ނާސާއިން ކުރިން އޮތީ ހާމަކޮށްފައެވެ. އެއީ މިޝަން އުދުއްސާލި މި ދަނޑިވަޅަކީ، ކޮރޯނާވައިރަސް ޑިޒީޒް (ކޮވިޑް-19) ގެ ބަލިމަޑުކަމުގައި މުޅި ދުނިޔެ އިނދަޖެހި، ސިއްހީ ހިދުމަތްތެރިންގެ ބޭނުން އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެފައިވާ ވަގުތަކަށް މި ދަނޑިވަޅުވީތީއެވެ.\nނާސާގެ ޖައްވީ އުޅަނދު ޕާސިވަރެންސް ރޯވާގެ މާސް މިޝަންގައި ބޭނުން ކުރާ ލޯގޯ / ފޮޓޯ: ނާސާ\nޖައްވީ މިޝަން ރޯވާ "ޕާސިވަރެންސް"ގެ ޑެޕިއުޓީ ޕްރޮޖެކްޓް މެނޭޖާ މެޓް ވޮލަސް ވިދާޅުވީ، މިއީ އަމިއްލަ ފުރާނަ ނުރައްކަލަށް ލައިގެން އެހެން މީހުންގެ ފުރާނަ ސަލާމަތް ކުރުމުގެ ހިދުމަތުގައި ގުރުބާން ވަމުންދާ ސިއްހީ ހިދުމަތްތެރިންގެ ޝަރަފުގައި، ނާސާއިން އެ ހިދުމަތްތެރިންގެ އަގު ވަޒަންކުރާކަން އަންގައިދިނުމަށް ކުރާ ކަމެއް ކަމަށެވެ. މިއީ ކުރިއަށް އޮތް ޖީލުތަކަށް މި ރޯވާ ފެންނަ ހިނދު، އެފަދަ ބޮޑު ގުރުބާނީއެއްވި އިންސާނުންތަކެއް މި ދުނިޔޭގެ ފަސްގަނޑުގައި ވަޒަންވެރިވެ އުޅުނުކަން ހަނދާންކޮށްދީ، އަންގައިދިނުމުގެ މަގުސަދުގައި ކުރާ ކަމެއް ކަންވެސް ވޮލަސް ވަނީ ފާހަގަކުރައްވާފައެވެ.\nނާސާގެ ޖައްވީ އުޅަނދު ޕާސިވަރެންސް ރޯވާގެ މާސް މިޝަން ރަމްޒުކޮށްދިނުމަށް ބޭނުން ކޮށްފައިވާ ހިޔާލީ ތަސްވީރެއް / ފޮޓޯ: ބީބީސީ\nމިއީ އެމެރިކާއިން މާސްއަށް މިފަދަ އުޅަނދެއް ތިރި ކުރި ފުރަތަމަ ފަހަރެއް ނޫނެވެ. 2012 ވަނަ އަހަރު، ތަފާތު ވަޅުގަނޑަކަށް، "ކިއުރިއޯސިޓީ"ގެ ނަމުން ނަން ދީފައި އުޅަނދެއް ވަނީ ތިރިކޮށްފައެވެ.\nރިޕޯޓް ލައިފްސްޓައިލް ސައިންސް ސައިންސް އެންޑް ޓެކްނޮލޮޖީ ސްޕޭސް ޕްރޮގްރާމް ޖޯ ބައިޑަން


Raajje SAFF Championship ge final ah dhathuru kohfi\n25th June 2019 | Last update: 23:39\nސާފް ސުޒުކީ ކަޕް\nއިއްބެގެ ދެ ލަނޑުން ނޭޕާލް ބަލިކޮށް ރާއްޖެ ފައިނަލަށް\nނޭޕާލް ކޮޅަށް ދެ ލަނޑު ޖެހި އިބްރާހިމް ވަހީދު ހަސަން --- ފޮޓޯ: ސާފް ސުޒުކީ ކަޕު، ފޭސްބުކް\nއިބްރާހިމް ވަހީދު ހަސަން 'ފެލައިނީ އިއްބެ' ޖެހި ދެ ލަނޑާއެކު، 3-0 ގެ ނަތީޖާއަކުން ނޭޕާލްގެ މައްޗަށް ކާމިޔާބު ހޯދައި ސާފް ސުޒުކީ ކަޕުގެ ފައިނަލަށް ދިވެހިރާއްޖެ ދަތުރު ކޮށްފި އެވެ.\nމިއީ ރާއްޖެއިން މި މުބާރާތުގެ ފައިނަލަށް ދަތުރު ކުރި، ފަސް ވަނަ ފަހަރެވެ. އެންމެ ފަހުން ރާއްޖެ ފައިނަލަށް ދަތުރު ކުރީ މީގެ ނުވަ އަހަރު ކުރިން 2009 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އެފަހަރުގެ ފައިނަލުގައި ރާއްޖެ ބަލީވީ އިންޑިއާ އަތުން ޕެނަލްޓީ ޖަހައިގެންނެވެ. އެފަހަރުގެ ފައިނަލުވެސް ކުޅުނީ މިހާރުވެސް މުބާރާތް ކުރިއަށްދާ ބަންގުލަދޭޝްގެ ޑާކާގެ ބަންގުބަންދު ސްޓޭޑިއަމްގަ އެވެ.\nމިއީ ސާފް ޗެމްޕިއަންޝިޕްގައި، ޕީޓާ ޝެގަޓްގެ ޖެހިޖެހިގެން ދެ ވަނަ ފައިނަލެވެ. އެންމެ ފަހުން ބޭއްވި ސާފް ޗެމްޕިއަންޝިޕްގައި އޭނާ ވަނީ އަފްގާނިސްތާން ފައިނަލަށް ގެންގޮސްދީފަ އެވެ. އެފަހަރުގެ ފައިނަލުގައި އަފްގާން ބަލިވީ އިންޑިއާ އަތުންނެވެ. ސެމީ ފައިނަލަށް އަފްގާން ޓީމު ދަތުރު ކުރީ ސެމީ ފައިނަލުގައި ރާއްޖެ ބަލި ކުރުމަށް ފަހު އެވެ.\nރާއްޖެ ފައިނަލުގައި ކުޅުނު އަހަރުތައް\nރާއްޖެއިން ވަނީ މެޗުގެ ވަރަށް ކުރީ ކޮޅު ނޭޕާލްގެ ގޯލް ހުޅުވާފަ އެވެ. މެޗު ފެށިގެން ނުވަ ވަނަ މިނެޓްގައި ރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ލަނޑު ކެޕްޓަން އަކުރަމް އަބްދުލް ގަނީ ކާމިޔާބު ކުރީ ލިބުނު ހިލޭ ޖެހުމަކުންނެވެ. އޭރިއާގެ ބޭރުން، އޭރިއާގެ އަރިމަތިން ލިބުނު ހިލޭ ޖެހުން އަކުރަމް ގޯލްތެރެއަށް ވައްދާލީ ގޯލްގެ ދުރު ކަނަށެވެ. ރާއްޖޭގެ ޓީސީ ސްޕޯޓްސް ކުލަބަށް ކުޅެމުންގެންދާ ނޭޕާލްގެ ގޯލްކީޕަރު ކިރަން ޝެމެޝޮންގަށްވެސް ބޯޅައިގެ މިސްރާބު އޮޅިގެން ދިޔަ އެވެ.\nމެޗު ކުޅެމުން ދިޔައީ ބޯވާރޭ ތެރޭގައެވެ. ވެހެމުން ދިޔަ ވާރޭއާއެކު، ވިދަންވެސް ފެށި އެވެ. މެޗުގެ 30 ވަނަ މިނެޓާ ހަމަޔަށް ދިޔަ ފަހުން، މެޗުގެ ރެފްރީއާ ވާހަކަ ދެއްކުމަށް ފަހު މެޗު ކޮމިޝަނަރު ނިންމީ މެޗު މެނދުކަޑާ ލުމަށެވެ. މޫސުން އަލިވުމުން މެޗު ފެށީ، ގާތްގަނޑަކަށް 25 ށް މިނެޓް ފަހުންނެވެ.\nމެދުކަނޑާލުމުގެ ކުރިން، ރާއްޖެއިން ރަނގަޅަށް ކުޅެމުން ދިޔަ އެވެ. ނަމަވެސް އަލުން މެޗު ފެށުމަށް ފަހު، މެޗު ޑޮމިނޭޓކޮށްގެން ކުޅުނީ ނޭޕާލުންނެވެ. ނޭޕާލުން ވަނީ ރާއްޖޭގެ ގޯލަށް ނުރައްކާތެރި ބޯޅަތަކެއް ފޮނުވާލާފަ އެވެ. އެ ބޯޅަތައް ދިފާއު ކުރުމުގައި ރާއްޖޭގެ ކީޕަރު މުހައްމަދު ފައިސަލް ވަރަށް ހުށިޔާރެވެ. މެޗު އަލުން ފެށިއިރު ދަނޑު ވަރަށް ބޮޑަށް ޗަކަސް ވެފައި އޮތުމުން ރާއްޖޭގެ ކުޅުންތެރިންނަށް ކުޅެން އުނދަގޫވި އެވެ.\nދެ ވަނަ ހާފުގައި، ރާއްޖެއިން ކުޅުނީ ޑިފެންސިވް ގޭމެކެވެ. މެޗުގެ 75 ވަނަ މިނެޓާ ހަމަޔަށް ރާއްޖެއިން އިސްކަން ދިނީ ޑިފެންސް ކުރުމަށެވެ. ހަމަލާ އުފައްދަމުން ދިޔައީ ކައުންޓަ އެޓޭކްގަ އެވެ.\nމެޗުގެ 80 ވަނަ މިނެޓްގައި، ކޯޗް ޕީޓާ ޝެގަޓް ވަނީ، ނާއިޒް ހަސަން (ދާދު) ގެ ބަދަލުގައި އަސަދުﷲ އަބްދުﷲ ކުޅެން އަރުވައި ޓެކްޓިކަލް ބަދަލެއް ގޭމަށް ގެނެސްފަ އެވެ. މެޗުގެ އެންމެ ފަހު 10 މިނެޓްގައި ނޭޕާލްގެ ކުޅުންތެރިން ވަރުބަލި ވެފައި ވުމުން، އޭގެ ފައިދާ ނެގުމަށް ޝެގަޓް ވަނީ ރާއްޖޭގެ ގޭމް އޯޕަން ކޮށްލާފަ އެވެ.\nމެޗުގެ ފަހު ދެ ލަނޑު ފެލައިނީ އިއްބެ ކާމިޔާބު ކުރުމުގައި އަސަދުﷲ ވަނީ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާ ކޮށްފަ އެވެ. ދެ ވަނަ ލަނޑު އިއްބެ ކާމިޔާބު ކުރީ ރާއްޖެއިން އުފެއްދި ހަމަލާއެއް، ނޭޕާލްގެ ކުޅުންތެރިން ބްލޮކު ކުރުމުން ރީބައުންސަށް ނިކުތް ބޯޅަ ހުހަށް އޮތް ގޯލްތެރެއަށް ވައްދާލައިގެންނެވެ. އޭރު ނޭޕާލްގެ ކީޕަރު ކިރަންވެސް ހުރީ ގޯލް އޭރިއާއިންވެސް ނިކުމެއެވެ.\nތިން ވަނަ ލަނޑު، އިއްބެ ކާމިޔާބު ކުރީ ސީދާ އަސަދުﷲ ތަނަވަސް ކޮށްދިން ފުރުސަތަކުންނެވެ. މިފަހަރުވެސް ކިރަން އޮތީ ކުރިއަށް ނިކުމެއެވެ. އިއްބެއަށް ލިބުނީ ހުހަށް ގޯލެވެ.\nފައިނަލުގައި ރާއްޖެއާ ދެކޮޅަށް ނިކުންނަ ޓީމެއް ކަށަވަރު ވާނީ، ދެ ވަނަ ސެމީ ފައިނަލުގައި އިންޑިއާ އާއި ޕާކިސްތާން ބައްދަލު ކުރާ މެޗުންނެވެ. އެ މެޗު ފަށާނީ 6:30 ގަ އެވެ.\nސާފް ސުޒުކީ ކަޕް ގައުމީ ފުޓްބޯޅް ޓީމް ނޭޕާލް + ސާފް ޗެމްޕިއަންޝިޕް\nދެފަހަރު ނޭޕާލުން ދެރަދީފި، ތާރީހު ބަދަލުކުރަން އާ ރޫހެއްގައި\nގައުމީ ޓީމަށް ބޯނަސް ދޭން ޖެހުމުން ސަރުކާރުގެ ރާގު ބަދަލުވެއްޖެ\nގައުމީ ބޭންކުން ގައުމީ ޓީމަށް ހަ ލައްކަ ރުފިޔާ ހަދިޔާކޮށްފި\nސާފްގެ ރަން ކާމިޔާބީ އެއް ވަނަ ދަރަޖައަކަށް ލައްވައެއް ނުލި!\nހިނދުކޮޅެއް: އާއިލާއެއްގެ ދުނިޔެ ހިމޭންވެފައި!\n16 އަހަރުގެ ކުއްޖަކު ވިހައިފި، ބައްޕައަށް 15 އަހަރު!\nއިއްބެގެ އެކްސިޑެންޓް: ދުއްވި މީހާއަށް ފިޔަވަޅުއަޅައިފި\nދުނިޔޭގެ ރެކޯޑާ ހަމަހަމަވުމުން އަގުވަޒަން ކުރުމެއް ނެތް\nއެހެންމީހުނަށް މަންމަ، ކަރެއްޔެދައްތައަށް ބައްޕަ!


Malaysia gai thibi dhivehinnah faruvaa ge lui goyithakeh\nރާއްޖޭން ބޭރުގައި ދިރިއުޅޭ ދިވެހިން ބޭސް ފަރުވާގެ ޚިދުމަތް ހޯދުމުގައި ލުއި ފަސޭހަ ގޮތެއް ފަހި ކޮށްދޭން ގާއިމު ކޮށްފައިވާ "މެރަނަ" ސްކީމުން މެލޭޝިޔާގައި ދިރިއުޅޭ ދިވެހިން ބޭސް ފަރުވާ ކުރެވޭނެ ފަސޭހަ ގޮތެއް ހަމަޖައްސައިފި އެވެ.\nއާސަންދަ ކުންފުނިން ނެރެފައިވާ ބަޔާނެއްގައި ބުނަނީ މެރަނަ ސްކީމްގެ ދަށުން ބޭސް ފަރުވާ ކުރަން ކަނޑައަޅާފައިވާ ހޮސްޕިޓަލްތަކާއި ސިއްހީ ހިދުމަތް ދޭ ތަންތަނަށް ދިއުމުގައި މިވަގުތު ދަތިތަކެއް ދިމާވެފައިވާ ކަމަށެވެ.\nއެ ކުންފުނިން ބުނީ އެ ފިޔަވަޅުތަކާ ގުޅިގެން މެލޭޝިޔާގައި ދިވެހިން އުޅޭ ސްޓޭޓްތަކުގެ ހޮސްޕިޓަލްތަކާއި ކްލިނިކްތަކަކީ މެރަނަ ސްކީމްގެ ދަށުން ހިދުމަތް ހޯދި ދާނެ ތަންތަނުގެ ގޮތުގައި ހަމަޖައްސަން ނިންމާފަައިވާ ކަމަަށެވެ.\nދިރިއުޅޭ ސަރަހައްދާ 10 ކިލޯމީޓަރު ކައިރީގައި ސްކީމްގަައި ހިމެނޭ ސިއްހީ ހިދުމަތް ދޭ ސެންޓަރެެއް ނެތްނަމަ ބޭނުންވާ ހިދުމަތް ރަނގަޅު އަގެއްގައި ލިބެންހުރި ސިއްހީ ހިދުމަތްދޭ ތަނަކުން ހިދުމަތް ހޯދުމަށް ފަހު ހަރަދުވީ ތަފްސީލް އެނގޭނެ ބިލްތައް ހުށައެޅުމުގެ ފުރުސަތު ހުޅުވާލާފައިވާ ކަމަަށެވެ.\nމެރަނަ ސްކީމްގެ ޚިދުމަތް ފަށާފައި ވަނީ އޮކްޓޫބަރު 15، 2019 ގައެވެ. ހިދުމަތް އިފްތިތާހު ކުރީ އޭޕްރީލް 11، 2019 ގައެވެ. އެ ސްކީމްގެ ޚިދުމަތް ސްރީލަންކާ، އިންޑިއާ އަދި މެލޭޝިއާގައި ދިރިއުޅޭ ދިވެހިންނަށް ލިބެއެވެ.\nއެ ސްކީމްގެ ބައިވެރިއަކަށް ކަވަރޭޖް ގޮތުގައި އަހަރަކު 150،000 ރުފިޔާ ހަމަޖެހެ އެވެ. އެޑްމިޓް ނުކޮށް ހޯދާ ޚިދުމަތްތަކުގެ މިންވަރަކީ ކަވަރޭޖްގެ ތެރެއިން އަހަރު 10،000 ރުފިޔާ އެވެ. އެޑްމިޓް ކޮށްގެން ދޭ ޚިދުމަތުގެ މިންވަރަކީ އެޑްމިޓް ނުކޮށް ހޯދާ ކޮންމެ ޚިދުމަތްތަކުގެ ކަވަރޭޖް ހިމަނައިގެން 150،000 ރުފިޔާ އެވެ.\nއާސަންދަ މެލޭޝިޔާ މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު + ހެލްތް މިނިސްޓަރު އަބްދުﷲ އަމީން ކޮވިޑް-19\nދައުވާ ކުރަން އެދުނީ ސާބިތު ހެކި ހުރެގެން: އޭސީސީ


Europa League: Shakhtar kolhah lan'du goanyeh ossaalumahfahu Inter final ah - AO News\nޔުރޮޕާ ލީގު: ޝަހުތަރު ކޮޅަށް ލަނޑު ގޯންޏެއް އޮއްސާލުމަށްފަހު އިންޓަ ފައިނަލަށް\nޝަހުތަރު ޑޮނެސްކް ކޮޅަށް ލަނޑުޖެހުމަށްފަހު އިންޓަ މިލާންގެ ކުޅުންތެރިން އުފާ ފާޅުކުރަނީ. --ފޮޓޯ: އިންޓަ\nޔުއެފާ ޔުރޮޕާ ލީގުގެ ސެމީ ފައިނަލްގައި ރޭ ކުޅުނު މެޗުގައި ޔުކްރޭންގެ ޝަހުތަރު ޑޮނެސްކް ކޮޅަށް އިޓަލީގެ އިންޓަ މިލާނުން ލަނޑު ގޯންޏެއް އޮއްސާލުމަށްފަހު އެ މުބާރާތުގެ ފައިނަލްގެ ފަހު ޖާގަ ކަށަވަރުކޮށްފިއެވެ. ރޭގެ މެޗުން އިންޓަ މޮޅުވީ 5-0 އިންނެވެ.\nމިއީ މި މުބާރާތުގެ ފައިނަލަށް އިންޓަ ދަތުރުކުރި ފަސްވަނަ ފަހަރެވެ. އެ ޓީމަށް ވުރެ ގިނައިން މި މުބާރާތުގެ ފައިނަލްގައި ކުޅެފައިވަނީ މި ފަހަރުގެ މުބާރާތުގެ ފައިނަލްގެ އެ ޓީމާ ދެކޮޅަށް ކުޅޭ ސެވިއްޔާ އެވެ. އަދި ޔުއެފާ ކަޕްގެ ނަމުގައި ކުޅުނު ދުވަސްވަރު އިންޓަ ވަނީ މި މުބާރާތް ތިން ފަހަރު ކާމިޔާބުކޮށްފައެވެ. މީގެއިތުރުން، ރޭގެ މެޗަކީ މި މުބާރާތުގެ ތާރީޚުގައި ސެމީ ފައިނަލްގައި މިހާތަނަށް އެންމެ ބޮޑު ތަފާތަކުން މޮޅުވި މެޗެވެ.\nއިޓަލީގެ އެންޓޯނިއޯ ކޮންޓޭގެ އިރުޝާދުގެ ދަށުން ކުޅެމުން އަންނަ އިންޓަ ރޭގެ މެޗަށް ނިކުތްއިރު، މި މުބާރާތުގެ ކުއާޓާ ފައިނަލްގައި ޖަރުމަނުގެ ބަޔާ ލެވަކޫސަންއާ ދެކޮޅަށް ކުޅުނު މެޗުގެ ފުރަތަމަ އެގާރައަށް ބަދަލެއް ގެނެސްފައެއްނުވެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ޝަހުތަރުން ރޭގެ މެޗަށް ނިކުތީ ކުއާޓާގައި ސްވިޓްޒަލޭންޑްގެ ބަސެލް އަތުން މޮޅުވި މެޗުގެ ފުރަތަމަ އެގާރައަށް ބަދަލެއް ގެނެސްގެންނެވެ.\nޖަރުމަނުގެ ޑުސެލްޑޯފްގައި ރޭ ކުޅުނު މި މެޗުގެ 19 ވަނަ މިނެޓުގައި އިންޓަ އަށް ލީޑްނަގައިދިނީ އާޖެންޓީނާގެ ފޯވާޑް ލޮޓާރޯ މާޓިނޭޒް އެވެ. މިއީ ޝަހުތަރުގެ ގޯލްކީޕަރު އަންދްރޭ ޕިޔަޓޯވް އަށް ހެދުނު ގޯހެއްގެ ފައިދާނަގައި، އިންޓަގެ ނިކޮލޯ ބަރެއްލާ ނަގައިދިން ހުރަހަކުން ލިބުނު ބޯޅައެއް ބޮލުން ގޯލްގެ ތެރެއަށް ފޮނުވާލައިގެން މާޓިނޭޒް ކާމިޔާބުކުރި ގޯލެކެވެ.\nޝަހުތަރު ޑޮނެސްކާ ދެކޮޅަށް އިންޓަ މިލާން ކުޅުނު މެޗުގެ ތެރެއިން. –ފޮޓޯ: އިންޓަ\nރޭގެ މެޗުގައި އިންޓަ އިން ޖެހި ދެވަނަ ލަނޑު، މެޗުގެ 64 ވަނަ މިނެޓުގައި މާސެލޯ ބްރޮޒޮވިޗް ނަގައިދިން ކޯނަރަކުން ލިބުނު ބޯޅައެއް ބޮލުން ފޮނުވާލައިގެން ކާމިޔާބުކޮށްދިނީ ޑަނީލޯ ޑިއަމްބްރޯސިއޯ އެވެ. އޭގެ 10 މިނެޓުފަހުން، މާޓިނޭޒް ވަނީ އިތުރު ލަނޑެއްޖަހައި ނަތީޖާ 3-0 އަށް ބަދަލުކޮށްލާފައެވެ.\nއޭގެފަހުން، މެޗުގެ 78 ވަނަ މިނެޓުގައި އިންޓަގެ ހަތަރުވަނަ ލަނޑު، ބެލްޖިއަމް ފޯވާޑް ރޮމެލޫ ލުކާކޫ ޖަހައިދިންއިރު، މެޗު ނިމެން ހަތް މިނެޓަށްވެފައިވަނިކޮށް އެ ޓީމުގެ ފަހު ލަނޑުޖެހީވެސް މިވަގުތު ރަނގަޅު ފޯމެއްގައި ހުރި ލުކާކޫ އެވެ. މި ގޯލް ތަކާއެކު ލުކާކޫ ވަނީ މި މުބާރާތުގައި އެންމެފަހުން ކުޅުނު 10 މެޗުގައިވެސް ލަނޑުޖަހާފައެވެ. މިއާއެކު، އޭނާ ވަނީ މި ސީޒަނުގައި އިންޓަ އަށް 33 ލަނޑުޖަހައިދީފައެވެ.\nމުޅި މެޗުގައިވެސް ޝަހުތަރަށް ލަނޑުޖެހުމަށް ލިބުނު ހަމައެކަނި ފުރުޞަތުގައި އިންޓަ 1-0 އިން ކުރީގައި އޮއްވާ، ނަތީޖާ ހަމަހަމަކުރުމަށް އެ ޓީމުގެ ޖޫނިއާ މޮރައެސް ފޮނުވާލި ހަމަލާ އިންޓަގެ ކީޕަރު ސާމިރް ހެންޑަނޮވިޗް މަތަކުރިއެވެ.\nމި މުބާރާތުގެ ފައިނަލްގައި އަންނަ ހުކުރު ދުވަހުގެ ރޭ ސެވިއްޔާއާ ދެކޮޅަށް އިންޓަ ކުޅޭ މެޗު ފަށާނީ ރާއްޖޭގަޑިން ދަންވަރު 00:00 ގައެވެ.\nކުޅިވަރުއިންޓަ މިލާންދުނިޔެޝަހުތަރު ޑޮނެސްކްޔުރޮޕާ ލީގު ފައިނަލްޔުއެފާ ޔުރޮޕާ ލީގު


SunOnline: Halleh nethi adhives zuvaanunnah oiy enme bodu biruverikamakee drug ge vabaa: Haitham\nހައްލެއް ނެތި އަދިވެސް ޒުވާނުންނަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު ބިރުވެރިކަމަކީ ޑްރަގްގެ ވަބާ: ހައިތަމް\nމުޙައްމަދު ނާއިލް ހަފީޒް 22 Oct 2021, 20:15\nޒުވާނުންގެ ދުވަސް ފާހަގަކުރާއިރު މިއަދު ވެސް އޮތް އެންމެ ބޮޑު ބިރުވެރިކަމަކީ މަސްތުވާތަކެތީގެ ވާބާގެ ތެރެއަށް ހުށަހެޅޭ ޒުވާނުންގެ މިންވަރު ދުވަހަކަށްވުރެ ދުވަހެއްް އިތުރުވުންކަމަށް ވެރިކަން ކުރާ މައި ޕާޓީ އެމްޑީޕީއަށް ނިސްބަތްވާ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މައްޗަންގޮޅި ދެކުނު ދާއިރާގެ މެމްބަރު އަހްމަދު ހައިތަމް ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nޒުވާނުންގެ ދުވަހާ ގުޅިގެން ވާހަކަދައްކަވަމުން މެމްބަރު ހައިތަމް "ސަން"އަށް ވިދާޅުވީ ޒުވާނުންނަކީ ގައުމުގެ އެންމެ މުހިންމު ރައުސުލްމާލުކަމަށެވެ. އަދި މަސްތުވާތަކެތީގެ ވަބާއިން އެ މީހުން ސަލާމަތްކުރުމަކީ މުހިންމު ކަމެއްކަމަށެވެ.\n"އެއީ ކޫލް ކަމެއް ނޫން އެއްގޮތަކަށް ވެސް. އެއަށް ރަނގަޅު ސޮލިއުޝަނެއް ނުފެންނަހާ ހިނދަކު ޒުވާނުން ދާނީ ހަލާކުވަމުން. އެ ވަބާއިން ސަލާމަތްވެވޭނެ މަގެއް ހޯދުނީމަ ޒުވާނުންގެ މުސްތަގްބަލު އުޖާލާ ވާނެކަމެއް ކޮށްދެވެން އޮތީ،" އޭނާ ވިދާޅުވިއެެވެ.\nހައިތަމް ވިދާޅުވީ މިއަދު އެެމްޑީޕީއަށް ސަރުކާރު ލިބިފައިވީ ނަމަވެސް އަދި މި ވަބާއިން ޒުވާނުން ސަލާމަތްކުރުމަށް ޓަކައި އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވޭކަމަށް ގަބޫލުނުކުރައްވާކަމަށެވެ. އަދި އެންމެ ފުރިހަމައަށް މަސައްކަތްކުރުމަށް ޓަކައި ގިނަ ހުރަސްތަކެއް ހުރިކަން އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.\n"މި ވަބާއިން ސަލާމަތް ނުވެވޭނަމަ ޒުވާން ޖީލޭ ކިޔާ ބައެއް ނުތިބޭނެ ދެން ރާއްޖެއަަކު. މިކަމުން ސަލާމަތްވުމަކީ ރާއްޖެއަށް އެންމެ މުހިންމު ކަންތައް،" ހައިތަމް ވިދާޅުވިއެވެ.\nހަމައެއާއެކު ގެދޮރުވެރިކަމާއި ވަޒީފާ ބޭނުންވާ އެތައް ޒުވާނުންނެއް ތިބިކަން އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެ ފަދަ ފުރުސަތުތައް މިއަދު މަދުކަމަށާއި އެ ފަދަ ފުރުސަތުތައް ފަހިކޮށްދިނުން މުހިންމުކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.\nއޭނާ އިތުރަށް ވަނީ މިއަދު ޒުވާނުންނަށް ހުރި ފުރުސަތުތަކުގެ ވާހަކަ ފާހަގަކުރައްވާފައެވެ.\n"އަޅުގަނޑުމެންގެ މުސްތަގްބަލަކީ ޒުވާނުން ދެއްތޯ. ޒުވާނުންނަށް ފުރުސަތުތަކެއް ހުޅުވުން ވަރެއް އޮންނާނީ. އަޅުގަނޑަށް ފާހަގަކުރެވޭ އެއްކަމަކީ ކުރިއަށްވުރެ ގިނައިން ޒުވާނުން މިހާރު ސިޔާސީ ދާއިރާއަށް ނިކުންނަކަން. އެހެންވީމާ ޒުވާނުންނަށް ރަނގަޅު ޑިސިޕްލީނަކާ އެއްކޮށް ކުރިއަށް ދެވެންޏާ ހަމަ އެއީ ވަރަށް ރަނގަޅުކަމެއް. އެހެންނަމަވެސް އަދިވެސް ފުރުސަތުތައް މަދީ ހަމަ،" ހައިތަމް ވިދާޅުވިއެވެ.\nއޭނާ ވިދާޅުވީ މި ސަރުކާރުގެ ތެރެއިން ޒުވާނުންނަށް އާ ފުރުސަތުތަކެއް ފަހިވެ ކުރިއަރައިދާނެ މަގުތަކެއް ފަހިކޮށްދިނުމަކީ އެމްޑީޕީގެ އަމާޒުކަމަށެވެ.\nމި ސަރުކާރުން އެންމެ ހާއްސަ އިސްކަމެއްް ދެނީ ޒުވާނުންގެ ބޭނުންތައް ފުއްދުމަށް ކަމަށެވެ. އަދި އޭނާ އުންމީދުކުރައްވަނީ ސަރުކާރުގެ ތެރެއިން ކުރެވޭ މަސައްކަތުގެ ތެރެއިން އެ އަމާޒަށް ވާސިލްވެވުންކަމަށެވެ.\n"ގަބޫލްކުރެވޭ ގޮތުގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ އުންމީދަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މި ސަރުކާރުން ވެސް އަދި އަޅުގަނޑުމެންގެ ޕާޓީން ވެސް ޒުވާނުންނަށް ހަމަ ގިނަ ފުރުސަތުތައް ހުޅުވައިދޭނެކަމަށް. އަޅުގަނޑުގެ އުންމީދަކީ ވެސް އެއީ،" ހައިތަމް ވިދާޅުވިއެވެ.


MDN uvaalan govaa adu Raeesaneeveneetho: Shameem | ThePress\nލޯޔަރު ޝަމީމް ރައީސަށް: އެމްޑީއެން އުވާލަން ގޮވާ އަޑު ނީވެނީތޯ؟\n18 October 2019, 18:37\nލޯޔަރު އާދަމް ޝަމީމް\nމޯލްޑިވިއަން ޑިމޮކްރެޓިކް ނެޓްވޯކް (އެމްޑީއެން) އުވާލަން ގޮވަމުންދާ އަޑު ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހަށް އިވިވަޑައިނުގަންނަވަނީ ތޯ ގާނޫނީ ވަކީލު އާދަމް ޝަމީމް ސުވާލު އުފައްދަވައިފިއެވެ.\nޝަމީމް ވިދާޅުވީ، މުޅި ގައުމު އެމްޑީއެން އާ ދެކޮޅަށް ނިކުމެ އެ ޖަމިއްޔާ އުވާލުމަށް އެދި ގޮވަމުން ދާ ކަމަށެވެ. އަދި އެ އަޑު ރައީސް ސޯލިހަށް އިވިވަޑައިނުގަންނަވަނީ ތޯ އައްސަވާ ސުވާލު އުފައްދަވައެެވެ.\n"ދަ ޕްރެސް" އަށް މައުލޫމާތު ދެއްވަމުން ލޯޔަރު ޝަމީމް ވިދާލުވީ، ކޮންމެ މީހަކުވެސް ފަރުދީ ލެވެލްގައި އެމްޑީއެންއާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތް ކުރަމުން ގެންދާ ކަމަށާއި، މުޅި ދިވެހި ރައްޔިތުން އެކަމާ ދެކޮޅަށް އަޑު އުފުލާފައިފި ކަމަށެވެ. އިތުރަށް އިއްވާނެ އަޑެއް ނެތް ކަމަށް ވިދާޅުވަމުން ޝަހީމް ވިދާޅުވީ، ދިމާވެގެން އުޅެނީ އަޑު ނީވުމުގެ މައްސަލައެއް ނޫން ކަމަށާއި، މައްސަލަ އަކީ އަޑު ނޭހުމުގެ މައްސަލަ ކަމަށެވެ. އަދި މި ސަރުކާރަށް ރައްޔިތުންގެ އަޑު ނީވޭ ކަމަށް ވެސް ޝާމީމް ވިދާޅުވިއެވެ.\n"ކޮންމެ މީހަކުވެސް ފަރުދީ ލެވެލް ގައި މަސައްކަތް އެބަ ކުރޭ އެމްޑީއެންއާ ދެކޮޅަށް. މުޅީ ދިވެހިރާއްޛޭގެ ރައްޔިތުން އެމްޑީއެންއާ ދެކޮޅަށް އަޑު އުފުލައިފި. މީގައި މިއުޅެނީ އަޑު އިވުމުގެ މައްސަލައެއް ނޫން. އަޑު ނޭހުމުގެ މައްސަލަ. މި ސަރުކާރަށް ރައްޔިތުންގެ އަޑެއް ނީވޭ."\nއާދަމް ޝަމީމަކީ ކުރީގެ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ މައްޗަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުގައި އުފުލާފައިވާ މަނީ ލޯންޑަރިންގެ ކުުށުގެ ދައުވާގައި ވަކާލާތު ކުރަން އެމަނިކުފާނުގެ ވަކީލުންގެ ޓީމުގައި ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާ ލޯޔަރެކެވެ. ހަމައެއާއެކު ސްޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރު އަބްދުﷲ ދީދީގެ މައްސަލައިގައި ދީދީގެ ފަރާތުން ވަކާލާތުކުރި ލޯޔަރުންގެ ޓީމުގައި ވެސް ޝަމީމް ހިމެނެއެވެ.\nއެމްޑީއެން އިން ނެރުނު ރިޕޯޓާ ގުޅިގެން އެތައް ބަޔަކު ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށްފައި ވަނިކޮށް ޔޫތު މިނިސްޓްރީން ވަނީ އެ ޖަމިއްޔާ ސަސްޕެންޑް ކޮށްފައެވެ. ނަމަވެސް އަދިވެސް އެމްޑިއެން އުވާލަން ގޮވާލާ މީހުންގެ އަޑުތައް ކެނޑޭ ގޮތެއް ނުވެއެވެ. މުޅި ސޯޝަލް މީޑިއާގައި އާންމު ރައްޔިތުންގެ އިތުރުން ދީނީ އިލްމުވެރިންނާއި ބައެއް ބޭފުޅުން ގެންދަވަނީ މިކަން ހަރުކަށި އިބާރާތުން ކުށްވެރި ކުރަމުންނެވެ. "ބޭން އެމްޑީއެން" ގެ ނަމުގައި އެކި ފަރާތްތައް ޝުއޫރު ފާޅުކުރަމުންދާ އިރު ސަރުކާރުން މިކަމަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމުގައި ލަސްވަމުން ދާތީ އެކަމާ ގިނަ ބަޔަކު މިހާރުވެސް ދަނީ ހިތްހަމަނުޖެހުން ފާޅު ކުރަމުންނެވެ.\nހަބަރު އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހް ދީނީ މައްސަލަ ދީން


vnews - Bidheyseen vazeefaa adhaakurumaa dhiriulhumah emme rangalhu gaumakah Singapore！\nބިދޭސީންނަށް ވަޒީފާ އަދާކުރުމާއި ދިރިއުޅުމަށް އެންމެ ރަނގަޅު ގައުމަކަށް ޖެހިޖެހިގެން ހަތަރު ވަނަ ފަހަރަށް ސިންގަފޫރު ހޮވިއްޖެ އެވެ.\nބިދޭސީންނަށް އެންމެ ރަނގަޅު ގައުމުގެ ގޮތުގައި ސިންގަޕޫރު ހޮވިފައިވަނީ އެޗްއެސްބީސީގެ ސާވޭއަކުންނެވެ.\nމާޗް އަދި އެޕްރީލް މަހު ކުރިޔަށް ގެންދިޔަ "އެޗްއެސްބީސީ އެކްސްޕެޓްސް އެކްސްޕްލޯރާރ" ސާވޭގައި 22،318 ބިދޭސީން ބައިވެރިވިއެވެ.\nމި ސާވޭއިން ދައްކާގޮތުގައި ސިންގަޕޫރަށް އެއްވަނަ ލިބުނީ 31 ގައުމުގެ ތެރެއިންނެވެ.\nސާވޭގައި އެއްކޮށްފައިވާ މައުލޫމާތަށް ބަލާއިރު ސިންގަޕޫރުގައި މަސައްކަތް ކުރާ ބިދޭސީންނަށް ލިބޭ މުސާރަ ހޮންގކޮންގައި ވަޒީފާ އަދާކުރާ ބިދޭސީންގެ މުސާރައަށްވުރެ ކުޑައެވެ.\nއެހެންނަމަވެސް ސިންގަޕޫރުގައި މަސައްކަތް ކުރާ ބިދޭސީންގެ އާއިލާތަކަށް ލިބޭ އިނާޔަތްތަކާއި އެގައުމުގައި ދިރިއުޅުމުގެ ހާލަތު ޖުމްލަކޮށް މާ ރަނގަޅެވެ.\nމި ސާވޭއިން ދެއްކި ގޮތުގައި ބިދޭސީންގެ މިސާރައިގެ ބައިނަލްއަގްވާމީ އެވްރެޖަށްވުރެ ސިންގަޕޫރުގައި މަސައްކަތް ކުރާ ބިދޭސީންގެ މުސާރަ 30 އިންސައްތަ އިތުރެވެ.\nސާވޭގައި ބައިވެރިވި 45 އިންސައްތަ މީހުން ބުނީ ސިންގަޕޫރަށް ދިރިއުޅުން ބަދަލުކުރީ އެމީހުންގެ ހުނަރު ކުރިއެރުމަށް ކަމަށެވެ.\n38 އިންސައްތަ މީހުން ބުނީ ސިންގަޕޫރަށް ބަދަލުވީ އާމްދަނީ އިތުރު ކުރުމަށް ކަމަށެވެ.\nސާވޭއިން ދެއްކިގޮތުގައި ބިދޭސީންނަށް ސިންގަޕޫރުން ލިބޭ އެވްރެޖް އާމްދަނީ އަކީ އަހަރަކު 160،000 އެމެރިކާ ޑޮލަރެވެ. މިއީ އެމީހުންގެ ގައުމުގައި އަހަރަކު ލިބޭ އާމްދަނީއަށްވުރެ 29 އިންސައްތަ އިތުރު އަދަދެކެވެ.\nއެހެންކަމުން ދެކުނު އޭޝިއާގެ ގައުމުތުތަކުގެ ތެރެއިން ބިދޭސީންނަށް އެންމެ ރަނގަޅު އާމްދަނީއެއް ލިބޭ ތިންވަނަ.ގައުމަކީ ސިންގަޕޫރެވެ. ބިދޭސީންނަށް އެންމެ ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ލިބޭ ފުރަތަމަ ދެވަނަ ގައުމަކީ ޗައިނާއެވެ. އެއީ އަހަރަކު 170،000 އެމެރިކާ ޑޮލަރެވެ. އެއްވަނަ ގައުމަކީ ހޮންގކޮންއެވެ. އެއީ އަހަރަކު 180،000 އެމެރިކާ ޑޮލަރެވެ.\nބިދޭސީންނަށް އެންމެ ރަނގަޅު މުސާރައެއް ދޭ ގައުމަކީ ސްވިޒަލޭންޑެވެ. އެއީ ދުނިޔޭގެ ނިސްބަތުން ދެގުނަ ބޮޑުއަދަދެކެވެ. އެގޮތުން އެގައުމުގައި މަސައްކަތްކުރާ ބިދޭސީންނަށް އަހަރަކު 203،000 އެމެރިކާ ޑޮލަރުގެ އާމްދަނީ އެއް ލިބެއެވެ.\nލިބޭ މުސާރައިގެ އިތުރުން ބިދޭސީން ދިރިއުޅުމަށްވެސް އެންމެ ރަނގަޅު ގައުމަކީ ސިންގަޕޫރު ކަމަށް ދިރާާސާއިން ދައްކައެވެ. އެގޮތުން ސާވޭގައޖ.ބައިވެރިވެރި ގިނަ ބަޔަކު ބުނީ އެމީހުންގެ ދަރިންނާއި އާއިލާގެ ދިރިއުޅުނުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުވެއްޖެ ކަމަށެވެ.\nސާވޭގައި ބައިވެރިވި 60 އިންސައްތައަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ބުނީ ދަރިންގެ ސިއްހީ ހާލަތާއި ދުޅަހެޔޮކަންވެސް ސިންގަޕޫރަށް ބަދަލުވިފަހުން ކުރިއަރާފައިވާ ކަމަށެވެ.\nސާވޭއިންދައްކާ ގޮތުގައި ބިދޭސީން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި ސިންގަޕޫރޫގައި އޮތް ސިޔާސީ އަދި އިގްތިސާދީ ހަމަޖެހުމާއިމެދުވެސް އިތުބާރު ބޮޑެވެ. އަދި އެހެންގައުމަކަށް ހިޖުރަކުރަން ބޭނުންވާ މީހުންނަށް ސިންގަޕޫރު ހިޔާާރުކުރުމަށް ްއެދޭ ކަމަށް ސާވޭގައި ބައިވެރިވި 78 އިންސައްތަ މީހުން ބުންޏެވެ.\nސާާވޭއިން ދައްކާގޮތުގައި ސިންގަޕޫރުގައި މަސައްކަތް ކުރާ 27 އިންސައްތައެއްހާ ބިދޭސީންނަކީ އެމީހުން ވަޒީފާ އަދާކުރާ ކުންފުނިތަކުން އެގައުމަށް ފޮނުވާފައި ތިބި މުވައްޒަފުންނެވެ.\nއެހެންނަމަވެސް 46 އިންސައްތަ ބިދޭސީން އެގައުމުގަްި ދިރިއުޅެނީ ސިންގަޕޫރަކީ ރައްކާތެެރި، ވަރަށް ރަނގަޅަށް އިންތިޒާމް ކުރެވިފައިވާ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅު ސިޓީ އަކަށްވާތީއެވެ.\nއެހެންނަމަވެސް 47 އިންސައްތަ ބިދޭސީން ބުނެފައިވަނީ ސިންގަޕޫރުގެ މަސައްކަތުގެ މާހައުލުގެ ބޯހާސްކަން އަމިއްލަގައުމަށްވުރެ ބޮޑުކަމަށެވެ. އަދި ދިރިއުޅުމުގެ އަގުތަށްވެސް ހީކުރިވަރަށްވުރެ ބޮޑުކަމަށެވެ.\nސިންގަޕޫރު ނަގާފައި ބިދޭސީންނަށް އެންމެ ރަނގަޅު ދެވަނަ ގައުމަކީ ނިއުޒިލޭންޑެވެ. ތިންވަނައަށް އެންމެ ރަނގަޅު ގައުމަކީ ޖަރުމަނެވެ. ހަތަރުވަނައަށް ކެނެޑާ އަދި ފަސް ވަނައަށް ބަހުރެއިން އެވެ.


ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ސިންގަޕޫރަށް ކުރެއްވި ރަސްމީ ދަތުރުފުޅު ނިންމަވާލެއްވުމަށްފަހު ރޭ މާލެވަޑައިގެންފި – Maldivian Democratic Party\nރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ސިންގަޕޫރަށް ކުރެއްވި ރަސްމީ ދަތުރުފުޅު ނިންމަވާލެއްވުމަށްފަހު ރޭ މާލެވަޑައިގެންފި\nރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ މުޙަންމަދު ނަޝީދު ސިންގަޕޫރަށް ކުރެއްވި ރަސްމީ ދަތުރުފުޅު ނިންމަވާލެއްވުމަށްފަހު ރޭ މާލެވަޑައިގެންފިއެވެ.\nރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މި ދަތުރުފުޅުގައި ސިންގަޕޫރުގެ ރައީސް މިސްޓަރ އެސް.އާރު ނާދަނާ އަދި ބޮޑުވަޒީރު ލީ ސިއެން ލޫންގއާ ބައްދަލުކުރައްވައި ސިންގަޕޫރާއި ދިވެހިރާއްޖެއާ ދެމެދުގައި އޮންނަ ގާތް ރަޙްމަތްތެރިކަމުގެ ގުޅުމާއި މިގުޅުން އިތުރަށް ބަދަހިކުރެއްވުމާބެހޭގޮތުން ވާހަކަފުޅު ދެއްކެވިއެވެ. އަދި ސިންގަޕޫރުން ރާއްޖެއަށް ވެދެއްވަމުން ގެންދަވާ އެކިއެކި އެހީތަކަށްޓަކައި ސިންގަޕޫރުގެ ރައީސަށާއި ސަރުކާރަށާއި ރައްޔިތުންނަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޝުކުރު އަދާކުރެއްވިއެވެ.\nރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ މުޙަންމަދު ނަޝީދަށް ސިންގަޕޫރު ސަރުކާރުން ރަސްމީގޮތުން މަރްޙަބާ ދެންނެވުމަށް ސިންގަޕޫރުގެ ރައީސްގެ ރަސްމީ ގަނޑުވަރު، އިސްތާނާގައި ވަރަށް ކުލަގަދަ ރަސްމިއްޔާތެއް ބާއްވައި ވަރަށް ހޫނު މަރްޙަބާއެއް ދަންނަވާފައިވެއެވެ.\nރައީސް ނަޝީދު އަށް މަރްޙަބާ ވިދާޅުވީ، ސިންގަޕޫރުގެ ބޮޑުވަޒީރު މިސްޓަރ ލީ ސިއެން ލޫންގއެވެ. އެއަށްފަހު، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއާއި ސިންގަޕޫރުގެ ބޮޑުވަޒީރު ޑަޔަސްއަށް އަރާވަޑައިގަތުމުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ސަލާމާއި ސިންގަޕޫރުގެ ޤައުމީ ސަލާން ކުޅުނެވެ. އަދި ރައީސްގެ ޝަރަފްގައި އޮތް ގާޑް އޮފް އޮނަރއެއް، އެމަނިކުފާނު އިންސްޕެކްޓް ކޮށްދެއްވިއެވެ.\nރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ރަސްމީގޮތުން މަރްޙަބާ ދެންނެވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި، ސިންގަޕޫރުގެ ބައެއް ވަޒީރުންނާއި، ސިންގަޕޫރު ސަރުކާރުގެ ޢިއްޒަތްތެރިންނާއި، ސިންގަޕޫރުގައި ތިއްބަވާ ބޭރު ޤައުމުތަކުގެ ސަފީރުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ތަޢާރުފުކޮށް އެރުވިއެވެ. އަދި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އަރިހުގައި މިދަތުރުފުޅުގައި ގެންދެވި ދިވެހި ވަފްދުގެ ބޭފުޅުން، ސިންގަޕޫރުގެ ބޮޑުވަޒީރަށް ތަޢާރުފުކޮށް އެރުވިއެވެ.\nމީގެ އިތުރުން، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޝަރަފްގައި، ސިންގަޕޫރުގެ ބޮޑުވަޒީރު އިއްޔެ މެންދުރު ރަސްމީ ފަރިއްކޮޅެއް ބޭއްވެވިއެވެ. މި ފަރިއްކޮޅުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅުގައި، ދިވެހިރާއްޖެއާއި ސިންގަޕޫރާ ދެމެދު ވިޔަފާރީގެ ގުޅުން އޮންނަތާ 70 ވަރަކަށް އަހަރު ވެއްޖެކަން ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. އަދި ސިންގަޕޫރަކީ ރާއްޖޭގެ ވިޔަފާރީގެ ވަރަށްބޮޑު ބައިވެރިއެއް ކަމަށާއި ސިންގަޕޫރަކީ ދިވެހިން ވަރަށް ލޯބިވާ ތަނެއް ކަމަށްވެސް ވިދާޅުވިއެވެ.\nސިންގަޕޫރުގައި މިހާރު ހިނގަމުންދާ އޭޝިޔާ ޕެސިފިކް ވޯޓަރ މިނިސްޓަރޒް ފޯރަމްގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިއްޔެ ތަޤްރީރު ކުރެއްވިއެވެ. މި ތަޤްރީރުގައި، މުސްތަޤްބަލުގައި ދުނިޔޭގެ ފެނުގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރު ކުރުމަށް އެންމެ މުހިންމު ކަމަކީ، ތިމާވެށްޓާ ރައްޓެހި ގޮތްތައް ބޭނުންކުރުން އިތުރުކުރުން ކަމުގައި އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި ރާއްޖޭގެ ސަރަޙައްދުގެ 99 ޕަސެންޓަކީ ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދު ކަމުގައިވިޔަސް، ރާއްޖެއަށްވަނީ ފެން ލިބުމުގެ ދަތިކަން ވަރަށް ބޮޑަށް ކުރިމަތިވެފައިކަންވެސް ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.\nމި ދަތުރުފުޅުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ މުޙަންމަދު ނަޝީދު ސިންގަޕޫރުގެ ނޭޝަނަލް އޯކިޑް ގާރޑްންއަށް ޒިޔާރަތް ކުރެއްވިއެވެ. މި ޒިޔާރަތުގައި އެމަނިކުފާނުގެ ނަންފުޅަށް ނިސްބަތްކޮށް، ސިންގަޕޫރުގެ ނޭޝަނަލް އޯކިޑް ގާރޑްންގެ އޯކިޑް މަލަކަށް ނަން ދިނުމުގެ ރަސްމިއްޔާތެއްވެސް ބޭއްވުނެވެ. މިއީ ސިންގަޕޫރަށް ވަޑައިގަންނަވާ ބޭރު ޤައުމުތަކުގެ ޢިއްޒަތްތެރިންނަށް ސިންގަޕޫރު ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން އަރުވާ ޝަރަފެކެވެ. .\nސިންގަޕޫރުގައި ހުންނަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޮމިޝަނުން އިންތިޒާމު ކުރައްވައިގެން ބޭއްވެވި ބިޒްނަސް ފޯރަމްގައިވެސް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ.


Ras Online - ކީރިތި ރަސޫލާގެ ކާޓޫނު ކުރެހި މީހާ މަރުވެއްޖެ\nކީރިތި ރަސޫލާގެ ކާޓޫނު ކުރެހި މީހާ މަރުވެއްޖެ\nމާޝާ މިދުހަތު 19 ޖުލައި 2021 - 9:31\nކީރިތި ރަސޫލާގެ ކާޓޫނު ކުރެހި ކާޓް ވެސްޓެގާޑް.\nކީރިތި ރަސޫލާގެ ކާޓޫނު ކުރެހި ކާޓް ވެސްޓެގާޑް މަރުވެއްޖެއެވެ.\nޑެންމާކަށް ނިސްބަތްވާ މިކުރެހުންތެރިޔާ ވަނީ ޑެންމާކްގެ ނޫހެއްގައި ކީރިތި ރަސޫލާއަށް ކުޑައިމީސްކޮށް 12 ކާޓޫނެއް ކުރަހައި 2005 ވަނަ އަހަރު އާންމުކޮށްފައެވެ. "ދަ ފޭސް އޮފް މުހައްމަދު" ނުވަތަ މުހައްމަދު ގެފާނުގެ މޫނުފުޅުގެ ނަމުގައި އޭނާ ކުރެހި މިކުރެހުންތައް އާންމު ކުރުމާއިއެކު މުޅި ޑެންމާކާއި ދެކޮޅަށް އެތައް މުސްލިމުންނެއް އަޑުއުފުލާފައިވެއެވެ.\nމިގޮތުން ބައެއް ގައުމުތަކުގައި ހުރި ޑެންމާކްގެ އެމްބަސީތަކަށް ހަމަލާދީ މި ހަމަނުޖެހުންތަކުގައި އެތައް ބަޔަކު މަރުވެފައިވެއެވެ. މިހަމަނުޖެހުންތައް މައިތިރިވި ފަހުން، މިކުރެހުންތައް 2008 ވަނަ އަހަރު ޑެންމާކްގެ ތިން ނޫހެއްގައި އަދި 2012 ވަނަ އަހަރު ފްރާންސްގެ މަޝްހޫރު ނޫހެއްކަމަށްވާ ޗާލީ ހެބްޑޯގައި އަލުން ޗާޕުކޮށް އާންމުކޮށްފައިވެއެވެ.\nކާޓް ވެސްޓެގާޑްގެ ކުރެހުންތަކާއިއެކު އޭނާއަށް މަރުގެ އިންޒާރު ލިބުމާއިއެކު އޭނާ ވަނީ އާންމުންގެ ތެރެއަށް ނުކުމެ އުޅުން މަދުކޮށް ގޭގައި އެކަހެރިވެފައެވެ.\nކާޓް ވެސްޓެގާޑް މަރުވެފައިވަނީ އެތައް ދުވަހެއް ވަންދެން ބަލިވެ އުޅުމަށްފަހު ކަމަށް އޭނާގެ އާއިލާއާއި ހަވާލާދީ ބޭރުގެ ނޫސްތަކުން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވެއެވެ. އަދި އުމުރުން 86 އަހަރުގެ ވެސްޓެގާޑް މަރުވެފައިވަނީ ނިދާފައި އޮއްވާކަމަށް އޭނާގެ އާއިލާއިން ހާމަކޮށްފައިވެއެވެ.


ފަސޭހަކަމާއެކު އިސްދޫ ފެނަކަ ބަލިކޮށް މުންޑޫ ޒުވާނުންގެ ޖަމިއްޔާ ފައިނަލަށް - ހައްދުންމަތީ މުންޑޫ ކައުންސިލް\n2022 ވަނަ އަހަރުގެ ބަޖެޓް\nފަސޭހަކަމާއެކު އިސްދޫ ފެނަކަ ބަލިކޮށް މުންޑޫ ޒުވާނުންގެ ޖަމިއްޔާ ފައިނަލަށް\n21 December, 2021 21 December, 2021 admin\t0 Comments\nހައްދުންމަތި އިސްދޫގެ އަމިއްލަ ޖަމިއްޔާއެއް ކަމަށްވާ އިސްދޫ ޔޫތު ޑިވެލޮޕްމަންޓްއިން އިންތިޒާމުކޮށްގެން ލ.އަތޮޅަށް ހުޅުވާލައިގެން ބާއްވާ ފުޓްސަލްމުބާރާތް ކަމުގައިވާ އައިވައިޑީ ކަޕްގެ ފައިނަލްގެ ފުރަތަމަ ޖާގަ މުންޑޫ ޒުވާނުންގެ ޖަމިއްޔާ އިން ހޯދައިފިއެވެ.\nހުކުރުދުވަހުގެ ރޭ އިސްދޫ ފުޓްސަލް ދަނޑުގައި ކުޅުނު މި މެޗު މުންޑޫ ޒުވާނުންގެ ޖަމިއްޔާއިން ކާމިޔާބުކުރީ5-0 ގެ ނަތީޖާއަކުންނެވެ.\nމިމެޗުގެ ފުރަތަމަ ދެ ގޯލްވެސް މުންޑޫ ޒުވާނުންނަށް ކާމިޔާބުކޮށްދިނީ އެޓީމުގެ ޖާޒީ ނަންބަރު 17، އަހުމަދު ހާފިޒް އެވެ. މުންޑޫ ޒުވާނުންގެ ޖަމްޢިއްޔާގެ ތިންވަނަ ގޯލް އެޓީމަށް ކާމިޔާބުކޮށްދިނީ، އެޓީމުގެ ޖާޒީ ނަންބަރު 13، އަހުމަދު ޝަފީއު (ގަފިއްޑޯ)އެވެ. މުންޑޫ ޒުވާނުންގެ ޖަމްޢިއްޔާގެ ޓީމަށް ލީޑު ފުޅާކޮށް ފަހު ދެގޯލް އެޓީމަށް ކާމިޔާބުކޮށްދިނީ އެޓީމުގެ ޖާޒީ ނަންބަރު 69، މަމްދޫހް އަބްދުލް ގާދިރު އެވެ.\nމި މެޗުގެ މޮޅުކުޅުންތެރިޔާގެ މަގާމަށް ހޮވިފައިވަނީ މި މެޗުގައި މޮޅުކުޅުމެއް ދައްކައި މުންޑޫ ޒުވާނުންގެ ޖަމްޢިއްޔާއަށް ދެ ގޯލް ކާމިޔަބުކޮށްދިން މަމްދޫހް އަބްދުލް ގާދިރު އެވެ.\nޔުނިޓީ ސެމީއަށް ދަތުރުކުރީ ކުޅުނު އެއްވެސް މެޗަކުން ބަލިނުވެ7ޕޮއިންޓާއެކު ގްރޫޕް އެއްވަނައިގައި އޮވެގެންނެވެ. މުންޑޫ ޒުވާނުންގެ ޖަމިއްޔާ (އެމްޒެޑްޖޭ) ސެމީއަށް ދަތުރުކުރީ ގްރޫޕް ސްޓޭޖުގައި ގްރޫޕް އެއްވަނައިގަ އޮވެއެވެ.\nމިއަހަރުގެ އައިވައިޑީ ކަޕަކީ އެ ޖަމިއްޔާއިން ބާއްވާ އައިވައިޑީ ކަޕްގެ5ވަނަ މުބާރާތެވެ. މި މުބާރާތް ކުރިޔަށް ގެންދަނީ ލ. އިސްދޫފުޓްސަލް ދަނޑުގައެވެ. މި އަހަރުގެ މުބާރާތުގެ ޖުމުލަ 8 ޓީމަކުން ވަނީ ބައިވެރިވެފައެވެ.\nއައިވައިޑީ ކަޕުގެ ޗެމްޕިއަން ޓީމަށް 14،000 ރުފިޔާ ވަނީ ހުށަހަޅާފައިވާއިރު ރަނާރަޕް ޓީމަށް 7000 ރުފިޔާ ވަނީ ހުށަހަޅާފައެވެ.\n← ހަތަރުވަނަ ދައުރުގެ 13 ވަނަ ޖަލްސާގެ ނިންމުންތައް\nއައިވައިޑީ 2021 ކަޕްގެ ޗެމްޕިއަންކަން މުންޑޫ ޒުވާނުންގެ ޖަމްޢިއްޔާއިން ހޯދައިފި →\n((IUL)398-C/398/2022/18 ) ގޭބީސީތަކުން ކުނިވަކިކުރުމުގައި ހުރި މައްސަލަތަކާއި ގުޅޭ\n17 April, 2022 admin\t0\n((IUL)398-C/398/2022/17) ވަޒީފާގެ ފުރުޞަތު (އެސިސްޓެންޓް ކައުންސިލް އޮފިސަރ)\n7 April, 20227April, 2022 admin\t0\n((IUL)398-C/398/2022/15) 1443 ވަނަ އަހަރުގެ ފިޠުރު ޒަކާތް ބަލައިގަތުމާއި ގުޅޭ\n1 April, 2022 admin\t0\nފެނުގެ ޚިދުމަތަށް ނުވަތަ ނަރުދަމާގެ ޚިދުމަތަށް އެދޭ ފޯމް\n21 February, 2022 21 February, 2022 admin\t0\nފުޓްސަލްދަނޑު އަދި ވޮލީކޯޓް ބޭނުންކުރުމަށް އެދޭ ފޯމް\n13 January, 2022 admin\t0\nހައްދުންމަތީ މުންޑޫ ކައުންސިލްގެ ސަރވިސް ޗާޓަރ\n1 January, 2022 admin\t0\nކޮޕީރައިޓް © 2022، ހައްދުންމަތީ މުންޑޫ ކައުންސިލް


ACE Hardware promotion gai baiveri vegen3lahkka Rufiyaa...\nވިޔަފާރި - ޕްރޮމޯޝަން\nއޭސް ހާޑްވެއަރ އަދި ކަލަރ ބޭންކްގެ ޕްރޮމޯޝަންގައި ބައިވެރިވެގެން ތިންލައްކަ ރުފިޔާ ހޯދުމުގެ ފުރުސަތު!\nޕްރޮމޯޝަންގެ ފަހު ތާރީހަކީ 15 ޖޫން\nޕްރޮމޯޝަންގައި ބައިވެރިވެވޭނީ 300 ރުފިޔާ އަށް ވުރެން މަތިން ވިޔަފާރި ކުރާ ފަރާތްތަކަށް\nޕްރޮމޯޝަންގެ ދަށުން އޭސް ހާޑްވެއަރ އިން ވިއްކާ ބައެއް ޕްރޮޑަކްޓްތަކުން 80 ޕަސަންޓާ ހަމައަށް ޑިސްކައުންޓް ލިބިގެންދާނެ\nކ. މާލެ 19 އޭޕުރިލް 2018 | ބުރާސްފަތި 13:21 4,189\nއޭސް ހާޑްވެއަރ ޕްރޮމޯޝަން ޕޯސްޓަރ - އޭސް ހާޑްވެއަރ\nއޭސް ހާޑްވެއަރ އަދި ކަލަރ ބޭންކް އިން ރޯދަ މަހަށް ހާއްސަކޮށްގެން ރޯދަ ބަދަލުގެ ނަމުގައި ފަށާފައިވާ ޕްރޮމޯޝަންގައި ބައިވެރިވެގެން ތިންލައްކަ ރުފިޔާ ހޯދުމުގެ ފުރުސަތު ހުޅުވާލައިފިއެވެ.\nއޭސް ހާޑްވެއަރ އިން ބުނީ އެ ބޮޑު ޕްރޮމޯޝަންގައި ބައިވެރިވެވޭނީ 300 ރުފިޔާ އަށް ވުރެން މަތިން ވިޔަފާރި ކުރާ ފަރާތްތަކަށް ކަމަށާއި އެ އަދަދަށް ވުރެން މަތިން ވިޔަފާރި ކުރުމުން ކޫޕަނެއް ލިބޭނެ ކަމަށެވެ. އެ ކޫޕަން ފުރުމަށް ފަހު ފޮއްޓަށްލުމުން ގުރުއަތުން ހޮވޭ ފަރާތަކަށް ނަގުދު ފައިސާއިން ތިންލައްކަ ރުފިޔާ ލިބިގެންދާނެ ކަމަށެވެ.\nއޭސް ހާޑްވެއަރގެ އެސިސްޓަންޓް މާރކެޓިންގ މެނޭޖަރ ރީނާ ޝަފީޤް ވިދާޅުވީ ކަލަރ ބޭންކް އާއި ގުޅިގެން ފަށާފައިވާ ޕްރޮމޯޝަންގެ ފަހު ތާރީހަކީ 15 ޖޫން ކަމަށާއި ޕްރޮމޯޝަންގެ ދަށުން އޭސް ހާޑްވެއަރ އިން ވިއްކާ ބައެއް ޕްރޮޑަކްޓްތަކުން 80 ޕަސަންޓާ ހަމައަށް ޑިސްކައުންޓް ލިބިގެންދާނެ ކަމަށެވެ.\nމީގެ އިތުރުން ކަލަރ ބޭންކުން ވެސް ގޭތެރެ ޒީނަތްތެރިކުރުމަށް ލާ ކުލައިން ވެސް ވަރަށް ރަނގަޅު ޑިސްކައުންޓެއް ލިބިގެންދާނެ ކަމަށް ރީނާ ވިދާޅުވިއެވެ.\nޕްރޮމޯޝަންގެ ތެރެއިން ޑިސްކައުންޓް ލިބިގެންދާނެ ބައެއް ސާމާނުތަކަކީ ބަދިގެ ތެރޭގައި ބޭނުންކުރާ ސާމާނުތަކާއި ގޭތެރެ ޒީނަތްތެރިކުރަން ބޭނުންކުރާ ސާމާނުގެ އިތުރުން ގޭތެރެ ސާފުކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ސާމާނުތަކުންނެވެ.\nއޭސް ހާޑްވެއަރ ފިހާރާގައި ކުރިއަށްގެންދާ ޕްރޮމޯޝަންގެ އިތުރުން ސޯޝަލް މީޑިއާ މެދުވެރިކޮށް އެ ކުންފުނީގެ ގިނަ ޕްރޮމޯޝަންތަކެއް ވަނީ ފަށާފައެވެ. އެގޮތުން ފޭސްބުކްގައި ފަށާފައިވާ ޕްރޮމޯޝަންގެ ދަށުން ގުރުއަތުން ހޮވޭ ފަރާތަކަށް މެލޭޝިޔާގެ ކުއަލަ ލަމްޕޫރްގެ ދެކޮޅު ޓިކެޓް ދިނުމަށް ވަނީ ނިންމާފައެވެ.\nއޭސް ހާޑްވެއަރ އިން ކުރިއަށް އޮތްތާނގައި އީދު ސޭލް، ކްލިއަރަންސް ސޭލް ފެށުމަށް ނިންމާފައިވާ ކަމަށް އެ ފިހާރައިން ބުންޏެވެ.\nއޭސް ހާޑްވެއަރ ދިވެހިރާއްޖޭގައި އިފްތިތާޙްކޮށްފައި ވަނީ މީގެ6އަހަރު ކުރިން، 15 ޑިސެމްބަރ 2011 ގައެވެ. އެއީ އެމެރިކާގެ ޝިކާގޯގެ އޭސް އިންޓަރނޭޝަނަލް އާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަމިއްލަ ކުންފުންޏެއް ކަމަށްވާ ކޯ-ލޯޑް މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑްއާ ދެމެދު ވެވުނު އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ފެށުނު ވިޔަފާރިއެކެވެ. މި އެއްބަސްވުމަށް ފަހު އޭސް ހާޑްވެއަރ އެންޑް ހޯމް ސެންޓަރގެ ފުރަތަމަ ފިހާރަ މާލޭގައި ހުޅުވާފައި ވަނީ 20 ޑިސެމްބަރ 2011 ގައެވެ. އަދި 19 ޑިސެމްބަރ 2013 ގައި ދެވަނަ ފިހާރައެއް ވެސް ވަނީ ހުޅުވާފައެވެ.