Reekko – Esfiya – Dhivehi Vaahaka Site\n“އައި ހޭޓް ޔޫ…. ނައު އިޓްސް އޯވާ… އައި ކާންޓް ޑޫ ދިސް..” މި ބަސް ތަކަކީ މީގެ އެއްމަސް ކުރިން ހީގާދިޔަ ހާދިސާ އެއް ގައި އާކިފް އޭނާގެ ކުރީގެ ލޯބިވެރިޔާގެ...\nގައިގައި އެއްވެސް ވަރެއްނެތުމުގެ ސަބަބުން އަހަންނައް އޮތީ ހިރިލަން ވެސް ނުކެރިފައެވެ. އަހަންމަދުބެ އޭނާގެ ބޭނުން ފުއްދުމައް ފަހު ކޮޓަރިން އަވަހައް ނިކުމެގެން ދިޔައީ ޒުލްފައްތަ އައް ފެނި ދާނެތީއެވެ.އޭރުވެސް އަހަންނައް ހުއްޓުމެއްނެތި...\nހަޔާތުގެ ދުވަސް ތައް ވަރައް ބުރަކޮއް ހޭދަ ކުރަން އަހަންނައް މިއަދުވަނީ މަޖުބޫރުވެފައެވެ. ސުކޫލުން ގެޔައް އަންނަ ގޮތައް އަހަންނައް ޖެހެނީ ޒުލްފައްތައައް ކާންހަދާ ކައްކާށެވެ. ގޭތެރެ ސާފު ކުރުމާއި އަދި މި...\nހަޔާތުގެ ދުވަސް ތައް އުފަލާއި ހިންހަމަޖެހިގެން ވޭތުކުރަމުން ދިޔައީ ދެން އަންނަން އޮތް އެއްވެސް ކަމަކައް ފަރުވަލެއް ނެތިއެވެ. އޭރު އަހަރެންގެ އުމުރުން އެންމެ 8 އަހަރެވެ. އަހަން ނަކީ އަހަރެންގެ މައިން...\nދުނިޔެ އަކީ ހާދަ އެހެން ކަހަލަ ތަނެކެވެ. އަހަރެން ގަބޫލު ކުރާ ގޮތުގައި މީ އެއް ވެސް އިންސްފެއް، ހަމަ ހަމަ ކަމެއް އޮތް ތަނެއް ނޫނެވެ. މި ތަނުގައި އެއްބަޔަކު އުފަލު...\nބޯކޮއް ވެހެމުންދާ ވިއްސާރައިގައި ވައިޖެހެމުންދަނީ ވަރައް ބާރައްށެވެ. ލަފާކުރެވޭ ގޮތުންނަމަ ހީވަނީ ތޫފާނެއް އައިސްގެން އުޅޭހެންނެވެ. ގަސް ގަހުން ވެރިފައި ހުންނަ ހިކިފަތް ތަކާއި، މަގުމައްޗައް ުކާފައި ހުންނަ ކުނި ބުނިތައް ދަނީ...\nުލޯބީ ގައި ދީވާނާ….\n“އާހްހްހް…މީ ދެން ކޮންފަދަ ކަމެށް ހެއްޔެވެ؟ މި ވާގޮތް ތަކަށް އަހަރެން ސަލާން ބުނަމެވެ. ހާދަ އުފަލެއްވެއެވެ. ހަޔާތުގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް މިކަހަލަ އިހުސާސް ތަކެއް އަހަރެން ގެ ހިތުގައި އުފެދުނީ ކޮންއިރަކު،...\nކޮލެޖު ގޭޓުން ވަދެވުމާއެކު އެންމެ ފުރަތަމަ ވެސް ޖެހުނީ އަހޫ ކުރި މައްޗައްށެވެ. ވާހަކައެއް ދައްކަން ބޭނުން ކަމަށް ބުނުމައްފަހު އަހަރެން ދިޔައީ ލައިބްރަރީ އަށްށެވެ. އޭރު އަހޫ އަހަރެންގެ ފަހަތުން އާދެއެވެ....\nމެންދަމުން އަލިވެ ހަނދު އޭގެ ވާގިބު އަދާ ކުރަމުން ދިޔަވަގުތެވެ. އުޑުމަތި ވަރައް ވެސް ހިއްގައިމެވެ. ހަމަޔަގީނުން ވެސް ބަލާ މީހަކު ބަލާ ބަލާ ފޫހިނުވާނެއެވެ. އެހިއްގައިމު ތަރިތަކެވެ. އެހިއްގަިމު ހަނދެވެ. އުޑުމަތި...


Maadhamaa inn feshigen Manta ge dhathuru thah Dharavandhoo ah fashany\nމާދަމާއިން ފެށިގެން މަންތާގެ ދަތުރުތައް ދަރަވަންދޫއަށް ފަށަނީ\nމިމަހު 11 އިން ފެށިގެން މަންތާ އެއާ ގެ ދަތުރުތައް ބ. ދަރަވަންދޫއަށް ފެށުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ކަމަށް އެ އެއާލައިން އިން ބުނެފި އެވެ.\nދާދި ފަހުން އޮޕަރޭޓްކުރަން ފެށި މަންތާ އެއާގެ ދަތުރުތައް މި ވަގުތު ހަމައެކަނި ކުރަމުން އަންނަނީ މާލެއާއި ކުޑަހުވަދޫއާ ދޭތެރޭގަ އެވެ.\n"ކޭއޯ" އަށް މައުލޫމާތު ދެމުން މަންތާ އިން ބުނީ ފުރަތަމަ ހަފްތާ ތެރޭ2ޕްލައިޓް ދަރަވަންދޫއަށް ދަތުރު ކުރާނެ ކަމަށެވެ.\n"ފުރަތަމަ ހަފްތާ ތެރޭގައި ދަރަވަންދޫއަށް ދަތުރު ކުރާނީ2ފްލައިޓް، ދެވަނަ ހަފްތާ ތެރޭ3ފްލައިޓު އެއަށްފަހު4ފްލައިޓުގެ ދަތުރުތައް ފެށޭތޯ މަސައްކަތް ކުރަނީ، އަދި މިއަހަރު ތެރޭ ތިމަރަފުއްޓަށްވެސް ދަތުރުތައް ފެށުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުން ދަނީ" މަންތާގެ ކޮމާޝިއަލް މެނޭޖަރ ޝިފާން ވިދާޅުވި އެވެ.\n"މައިމަންތާ ޕްރޮމޯ" ނަމުގައި ހާއްސަ ޕްރޮމޯޝަނަކާއި އެކު ދަރަންދޫގެ ދަތުރުތައް ފެށުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާއިރު މި ޕްރޮމޯޝަން ކުރިއަށް ދާނީ މިމަހު 11 އިން 18 ގެ ނިޔަލަށެވެ. އެގޮތުން ޕްރޮމޯޝަންގެ ތެރެއިން ބޮޑެތި މީހުންނަށް އެއްކޮޅަށް 499ރ އަށް ކުޑަކުއްޖަކަށް 249ރ އަށް ޓިކެޓް ލިބޭނެ ކަމަށް އެފަރާތުން މައުލޫމާތު ދެއެވެ.\nމިވަގުތު ދަރަވަންދޫއަށް2އެއާލައިނަކުން ދަތުރުތައް ދަނީ ކުރަމުންނެވެ. އެއީ މޯލްޑިވިއަން އާއި ފްލައި މީ އިންނެވެ. މަންތާ އެއާގެ ދަތުރުތައް ދަރަވަންދޫ އެއާޕޯޓަށް ފެށުމާއެކު އެ އެއާލައިން ވެގެންދާނީ އެ އެއާޕޯޓަށް ދަތުރުތައް ބާއްވާ ތިންވަނަ އެއާ ލައިނަށެވެ.\nމަންތާ އެއާގެ ޓިކެޓް ކޭއޯ ޓްރެވަލްސްއިން ބައްލައްވާގަނެވޭނެ އެވެ. އެގޮތުން 6528355 ގުޅުއްވައި ޓިކެޓް ގަނެވޭނެ އެވެ. އަދި ކޭއޯ ޓްރެވަސްގެ ވައިބާ ނަމްބަރު 7998355 އަށް މެސެޖްކޮށްގެންވެސް ޓިކެޓް ގަނެވޭނެ އެވެ.


މިނިމަމް ވޭޖް ކަނޑަނޭޅި ލަސްވުމުން މިނިސްޓަރު ފައްޔާޒް މައާފަށް އެދިވަޑައިގެންފި – Dhen.mv\nމިނިމަމް ވޭޖް ކަނޑަނޭޅި ލަސްވުމުން މިނިސްޓަރު ފައްޔާޒް މައާފަށް އެދިވަޑައިގެންފި\nMarch 1, 2020 - 12:16 pm\nމިދިޔަ ފެބްރުއަރީ މަސް ނިމުމުގެ ކުރިން މިނިމަމް ވޭޖު ކަނޑައަޅާ އިއުލާނު ކުރައްވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވީ ނަމަވެސް އެކަން އެގޮތަށް ކުރެވިފައި ނުވާތީ އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓަރު ފައްޔާޒު އިސްމާއިލް މައާފަށް އެދިވަޑައިގެންފިއެވެ.\nމިނިސްޓަރު ފައްޔާޒު މިއަދު ކުރެއްވި ޓްވީޓެއްގައި ވިދާޅުވީ އުއްމީދު ކުރެވިފައި އޮތީ ފެބްރުއަރީ މަސް ނިމުމުގެ ކުރިން އެކަމާ މެދު ގޮތެއް ނިންމޭނެ ކަމަށް ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އެކަން އެގޮތަށް ކުރެވިފައި ނުވުމުން މައާފަށް އެދިވަޑައިގަންނަވާ ކަމަށް ވެސް މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވިއެވެ.\n" އެ މައްސަލަ މަޖިލީހަށް މިހާރު ފޮނުވާފައިވުމުން އެކަމާ މެދު މަޖިލީހުން ދެކޭ ގޮތް ވަރަށް އަވަހަށް ލިބޭނެ ކަމަށް އުއްމީދު ކުރަން." މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވިއެވެ.\nކުޑަ އުޖޫރައިގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާ އަދަދު އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓްރީން އަދި ހާމަކޮށްފައިނުވާއިރު މިނިމަމް ވޭޖު އެޑްވައިޒަރީ ބޯޑުން އެރުވި ލަފާ އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓްރީގެ ވެބްސައިޓުގައި މިހާރު ވަނީ އާއްމުކޮށްފައެވެ. އެގޮތުން އެންމެ ކުޑަ އުޖޫރައިގެ ގޮތުގައި 6،400 ރުފިޔާ ކަނޑައެޅުމަށް ބޯޑުން ވަނީ އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓަރަށް ލަފާ އަރުވާފައެވެ.


ރާއްޖޭގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ޕީއެޗްޑީ ޕްރޮޕޯސަލް ތައުކީދު ކޮށްފިMikal News\nރާއްޖޭގައި ބޭއްވުނު ފުރަތަމަ ޕީއެޗްޑީ ޕްރޮޕޯޒަލް ތައުކީދު ކުރުން - އެމްއެންޔޫ\nރާއްޖޭގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ޕީއެޗްޑީ ޕްރޮޕޯސަލް ތައުކީދު ކޮށްފި\n23 ޖެނުއަރީ 2016, 16:54 |\nދިވެހި ރާއްޖޭގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ޕީއެޗްޑީ ޕްރޮޕޯސަލެއް ތައުކީދު ކުރުން ގައުމީ ޔުނިވަރސިޓީގައި ވަނީ ބާއްވާފައެވެ. މިޝަރަފު ލިބުނީ ގައުމީ ޔުނިވަރސިޓިގައި ޕީއެޗްޑީއަށް ފުލްޓައިމްކޮށް ކިޔަވާ ހަމައެކަނި ދަރިވަރު ސުނީނާ ރަޝީދުއަށެވެ. އެއިގެ ދުވަސްތަކެއް ފަހުން ދެވަނަ ދަރިވަރު (ޕާޓްޓައިމް ކޮށް ކިޔަވާ ދަރިވަރު) ވެސް ވަނީ އޭނާގެ ޕްރޮޕޯޒަލް އެކަޑެމިކް ކޮމެޓީއަކަށް ހުށަހަޅާ ދީފައެވެ.\nމިހުށަހެޅުމަށް ފަހު ގައުމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ރިސާޗް ކޮމެޓީން އެޕްރޮޕޯޒަލް ފައިނަލްކޮށް ދެއްވީ ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ބަދަލުތަކަކާއި އެކުގައެވެ. ސުނީނާ ޕީއޗްޑި ހައްދަވަނީ “ދަ ޕްރެކްޓިކަމް އިން ޓީޗާ އެޑިއުކޭޝަން އިން ދަ މޯލްޑިވްސް: ކަރަންޓް ޕްރެކްޓިސެސް، އިޝޫސް އެންޑް ފިއުޗާ ޑިރެކްޝަންސް” އިންނެވެ.\nގައުމީ ޔުނިވަރސިޓީގައި ޕީއެޗްޑީއަށް ކިޔަވަމުންދާ ދެ ދަރިވަރުންގެ ވެސް ސްޕަވައިޒަރުންގެ ގޮތުގައި ރާއްޖެއާއި ރާއްޖެއިން ބޭރުގެ ޕީއެޗްޑީ ހޯލްޑަރުންނާއި ޕްރޮފެސަރުން ހިމެނިފައި ވެއެވެ.\nޕީއެޗްޑީ ޕްރޮޕޯޒަލްގައި ދިރާސާކުރާނެ ދައިރާ ކަނޑައަޅައި، ދިރާސާގެ ބައިތަކާއި ސުވާލުތައް ހިމެނިފައި ހުރެއެވެ. އަދި އަރުޝީފުތަކުގައި އެ ދާއިރާއަކުން ރައްކާ ކުރެވިފައިވާ މައުލޫމާތު ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ދިރާސާކުރެވި އެއްކުރެވިފައި ވާނެއެވެ. އެއިގެފަހުން ފެށިގެންދިޔައީ މައުލޫމާތު އެއްކުރުމާއި ދިރާސާކުރުމާއި ރިޕޯރޓް ލިޔުމާއި ހުށަހެޅުމުގެ މަރުހަލާއެވެ.\nސުނީނާގެ ޕީއެޗްޑީ މިއަހަރު ޖުލައި މަހު ނިންމާނެ ކަމަށް ވެއެވެ. އެއާއެކު ވެގެން ދާނީ ރާއްޖޭގައި އުނގެނެވޭ ފުރަތަމަ ޕީއެޗްޑީކަމަށެވެ.\nރާއްޖޭގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ބޭއްވުނު މިފަދަ ބައްދަލުވުމުގެ މައުލޫމާތު ޢާއްމުނާއި ހަމަޔަށް ފޯރާފައިވަނި ވަރަށް ކުޑަ މިންވަރަކަށެވެ.


ރާއްޖެ މޮޅުވުމުން ނާޗަރަންގީ ކުޅެން ނިންމާފައިވާތީ ވަރުގަދަ އިންޒާރަކުން އިންޒާރު ކުރައްވައިފި - DhiDaily\nރާއްޖެ މޮޅުވުމުން ނާޗަރަންގީ ކުޅެން ނިންމާފައިވާތީ ވަރުގަދަ އިންޒާރަކުން އިންޒާރު ކުރައްވައިފި\nޝައިޚް ޝަފީޢު، މިނިސްޓަރު މަހްލޫފް، ޑރ.އިޔާޟް\nއުރީދޫ ސާފް ޗެމްޕިއަންޝިޕް ފުޓްބޯޅަ މުބާރާތުގައި މާދަމާރޭ ރާއްޖެއާއި، އިންޑިއާ ބައްދަލުކުރާ މެޗުން ރާއްޖެ މޮޅުވެއްޖެނަމަ، ފައިނަލް މެޗާއި ހަމައަށް މިއުޒިކް ޝޯ ބާއްވަން ނިންމާފައިވާކަމަށް ޔޫތު މިނިސްޓަރު އަޙްމަދު މަހްލޫފް ވިދާޅުވުމުން ފާޑުކިޔުންތައް އަމާޒުވެއްޖެއެވެ.\nއުރީދޫ ސާފް ޗެމްޕިއަންޝިޕް ފުޓްބޯޅަ މުބާރާތުގައި ރާއްޖެއާއި، އިންޑިއާ ބައްދަލުކުރާ މެޗު އޮންނާނީ މާދަމާރޭ 21:00 ގައެވެ.\nމަހްލޫފް މިއަދު ވިދާޅުވީ މުބާރާތުގެ ފޯރިނަގައި، ގިނަބަޔަކަށް ބައިވެރިވުމުގެ ފުރުސަތު ދިނުމުގެ ގޮތުން ޔޫތު މިނިސްޓްރީއާއި، އުރީދޫއާއި، މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލާއި، އެފްއޭއެމް ގުޅިގެން މާދަމާ ހަވީރުން ފެށިގެން ކާނިވަލުގައި މެޗު ބެލުން ކުރިއަށްދާނެ ކަމަށެވެ.\n”މިޔުޒިކް ޝޯވް ގެންދަން ވަނީ ރޭވިފަ. މޮޅުވެއްޖެނަމަ ފައިނަލް މެޗާއި ހަމަޔަށް ކޮންމެ ރެޔަކު ޝޯ ބާއްވާގޮތަށް.“ މަހްލޫފް ވިދާޅުވިއެވެ.\nކޮންމެރެޔަކު ޝޯ ބާއްވާގޮތަށް ނިންމާފައިވާތީ ގިނަ ބަޔަކު އަންނަނީ ނުރުހުން ފާޅުކުރަމުންނެވެ. އޭގެތެރޭގައި ރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރިން ވެސް ހިމެނިވަަޑައިގަންނަަވައެވެ.\nމި ގޮތުން އައްޝައިޚް ޝަފީޢު ވިދާޅުވީ، ޝައިޠާނީ ބެރު ދުންމާރިއާއި،އެހެނިހެން މުންކަރާތްތަައް ހިމެނޭ ގޮތަށް އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުން އެއް ތަނަކަށް ޖަމާވެ، މަސްހުނިވެ، ފޯރިނަގައި ނާޗަރަންގީ ކުޅުމަކީ މަތިވެރި ރައްބުގެ ރުއްސެވުން ލިބޭނޭ ކަމެއްނޫން ކަމަށެވެ. އަދި އެކަމުން އެންމެ ބޮޑު ރުހުމެއް ލިބިގެން ދާނީ ޝައިޠާނާގެކަމަށް ވެސް ޝައިޚް ޝަފީޢު ވިދާޅުވިއެވެ.\nމަހްލޫފަށް ޓެގް ކުރައްވައި ޑރ.މުޙައްމަދު އިޔާޟް ޢަބްދުއްލަޠީފް ކުރެއްވި ޓުވީޓެއްގައިވަނީ، އެތައް ރައްޔިތުންތަކެއް އެ މީހުންގެ އަސާސީ ބޭނުންތައް ނުފުއްދި ތިއްބައި، ޚަޒާނާގައި ހުރި ފައިސާކޮޅު މުންކަރާތްތަކުގައި ތަޅައި ހުސްކުރަން ކުރައްވާ މަސައްކަތް ހުއްޓައިލެއްވުމަށް ގޮވައިލައްވާފައެވެ.\nމީގެ އިތުރުން ޑރ.އިޔާޟް ވަނީ، ނިޢުމަތެއް ދެއްވީމައި ޝުކުރުވެރިވުމުގެ ބަދަލުގައި، ރައްބަށް އުރެދުންވާ ކަންތައްތަކުން ދުރުހެލިވާންޖެހޭކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވެފައެވެ.\nAllah nuruhssava kanthah kuranya kaamiyaabeh nudhehvaane kan mihaaru mahuloof menna ingeyne..\nތިޔަދީނީ ލޭބަލް ޖަހައިގެން އުޅޭމީހުންނާ ނުބެހޭ އެއްކަމެއްވެސް މިރާއްޖެއަކު ނޯވޭ ހުރިހާ ތާކަށް ދަޑި ބާނާނެ ކަލޭމެންގެ ބަދުދުއާގައި ޖެހިގެން ރާއްޖެ ބަލިވީ ދެންއުފާކުރޭ ކަލޭމެން ދެން ބެއިތުލްމާލު ހުހެއްނުވާނެ\nމިސޮރު މަހުލޫފު އަނބިގޮއްޔި ލައްވާވެސް ކުރާނީ އެސޮރު އެބުނާ ކަންތައްތައް އެ އޮތީ ނަތީޖާ ދައްކާފާ އެތައް ބައެއްގެ ބަދު ދުޢާގެ ނަތީޖާ ކަމައްވެސް ވެދާނެ.\nމަހޭއަކީ އިންޑިއާ މީހުން އުޅޭ ގޮތަށް އުޅެން ބޭނުންވާ މީހެއް އެމީހުންގެ ވެސް ހުރިހާ ކަމެއް ގައިވެސް އޮންނާނީ ލަވައާ ނެށުން. އެއީ އަޅުކަމެއްގައި ކަމަށް ވިޔަސް. ބުދު ކައިރީ ގަވެސް ލަވަކިޔާފަ ނަށާނީ. ލާދީނީ ކިޔަންފަށާފާނެ ތިޔަ ފާޑަށް އުޅެން ފެށީމަ .\nއިބްރހިމް ރަސީދު says:\nކިހާދެރަދޯ ސޯގެބަދަލުގައި ދީނީދަރުއްސެއް ދިނަސް މާރަގަޅުވާނެ އިންސާﷲ މަހުލޫފުގެ މިިނިއްމެވުން ބަދަލުކުރައްވާ ގައުމީ ފުޓްބޯޅަޓީމް މޮޅުވާންދޭ (އާމީން)\nމަހުލޫފަކީ ނަޝީދުގެ އަޢްވާނުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މީހެއް.\nމިހާރު ވާންޖެހޭ ގޮތް ސާފު ވާނެ ކަމަށް އުއްމީދު ކުރަން\nބަހުލޫލު!!! ކަލޭ މިހެން ބުނިނަމަ ކިހާ ރަނގަޅުވީސް. ރާއްޖެ އިންޑިއާ މެޗުން މޮޅުވެއްޖެނަމަ ފައިނަލާ ހަމައަށް ކޮންމެ ރެއަކު ހުރިހާ އެންމެން ތަހައްޖުދު ނަމާދުކޮށްގެން ދުއާކުރާށެވެ. ފައިނަލް މެޗުން ކާމިޔާބު ދެއްވާތޯއެވެ. ކަލޭ މިހާރު ތިބުނި އެއްޗަކުން ތިކަމުން ކާމިޔާބު ލިބުމަށްވުރެ ނުލިބުމަށް އެދޭމީހުން ހަމަގައިމުވެސް ތިބޭނެ. ތި ޝައިތާނީ ވަހުޝީ ނާޗަރަންގީގެ އަސަރު ކުރަން ބޭނުންނުވާ މީހުން ތިބޭނެ. އަނެއްކާ މިކަލޭގެ ސަސްޕެންޑްކޮށްފަ ބަހައްޓަންފެނޭ.\nއޭނަގެ ދަރިފުޅު ލައްވައިވެސް ކުރުވަނީ އެކަންތައް\nއެންމެން އެއްކޮށްގެން ގުރުއާން މުބާރާތެއް ފައިނަލް މެޗާ ހަމަޔަށް ބާއްވަންވީނު…\nZaa xaa says:\nThee rangalhu khiyaalwh.thaaeedh…


11 މަސް2ހަފްތާ ކުރިން - 12 މެއި 2017 0\nމިޒަމާނުގެ ޢިލްމުތަކާއި ފަންނުތަކުގެ ތާރީޚު ލިޔުމުގައި އޮންނަނީ ހުޅަނގުގެ ނުފޫޒެވެ. އެހެންކަމުން ޢާއްމު ގޮތެއްގައި ކޮންމެ ޢިލްމެއްގެވެސް ނުވަތަ ފަންނެއްގެވެސް ފެށުން އެބައިމީހުން ގެންދަނީ ދުއިސައްތަ ނުވަތަ ދުއިސައްތަ ފަންސާސް އަހަރު ކުރިޔަށެވެ. ނުވަތަ ސަތޭކަ ވަރަކަށް އަހަރު ކުރިޔަށެވެ. ކޮންމެ ކަމެއްވެސް ފެށި މީހަކަށް ނުވަތަ އެކަމެއްގެ ބާނީ (Pioneer) އަކަށް ހަދަނީ ވިލާތުގެ ކޮންމެވެސް ފިރިހެނެކެވެ. ނުވަތަ އަންހެނެކެވެ. މިގޮތުން ނަރުސްކަން ނުވަތަ ބަލިމީހުންނަށް ހޭހަންކުރުމުގެ ފެށުމުގެ ޝަރަފު ދެނީ ނައިޓިންގޭލް (Florence Nightingale 1820-1910) އެވެ ކިޔުނު އިނގިރޭސި ބޭކަނބަލަކަށެވެ. އެކަމަނާ އަކީ އިނގިރޭސިންގެ އަޝްރާފުންގެ ތެރޭގާއި ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާ ބޭކަނބަލެކެވެ. އެކަމަނާ ނަރުސްކަމުގެ ޚިދުމަތް ޚިޔާރުކުރައްވައި އެފަންނަކީ ޙުރުމަތްތެރި އަދި ޝަރަފުވެރި ކަމަކަށް ހެއްދެވިކަމަށް ހުޅަނގުން ދަޢުވާކުރެއެވެ. ނަމަވެސް މިއީވެސް ހުޅަނގުން ކުރާ މިބާވަތުގެ ދޮގު އެހެނިހެން ދަޢުވާތައްވެސް ފަދައިން ފުލެއް ބިތެއް މައްޗެއް ނެތް ދަޢުވާއެކެވެ. ހަޤީޤަތުގައި މިފަންނުގެ ފެށުމުގެ ޝަރަފު އަރުވަން ޖެހެނީ އިސްލާމްދީނުގެ ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ދަރަޖަ މަތިވެރި ޞަޙާބިއްޔާއިންނަށެވެ. އެބޭކަނލުން އެޚިދުމަތް ކުރެއްވީ ފުރިހަމަ ހުނަރުވެރިކަމާއި އެހައިމެ ކުލުނުވެރިކަމާއެކުގައެވެ.\nޝައްކެއްނެތެވެ. ނަބަވީ ދައުރުގައި ޢަރަބިކަރައިގައި ބޭސްވެރިކަން އޮތީ މިޒަމާނުގެ ފަންނީ މިންގަނޑު ތަކަށް ބަރާބަރަށް ފެތިފައެއް ނޫނެވެ. އެދުވަސްވަރު ޢަރަބިންނާއި ދުނިޔޭގެ އެހެނިހެން ޤައުމުތަކާ މާބޮޑަކަށް ދެނެފަރިތައެއް ނޫނެވެ. އެހެންކަމުން ބޭރުޤައުމުތަކުގައި ދިރެމުންދިޔަ ބައެއް ފަންނުތަކަށާއި ޢިލްމުތަކަށް ޢަރަބީން ތަންކޮޅެއް ބީރައްޓެއްސެވެ.\nއެދުވަސްވަރު ޔޫރަޕު އޮތީ ޖަހާލަތުގެ ކަނުއަނދިރީގެ ތެރޭގައެވެ. ޣާފިލުކަމުގައި ނިދައިފައެވެ. ޢިލްމާއި މަދަނިއްޔަތު އޮތީ އިރުމަތީގައެވެ. އެޒަމާނުގައި ބޭސްވެރިކަމުގެ ފަންނުގައި އެންމެ ބޮޑަށް މަޝްހޫރުވެފައި އޮތީ ދެމަރުކަޒެކެވެ. އެއް މަރުކަޒަކީ އީރާނުގެ ރަށެއްކަމުގައިވާ ޖަންދީޝާޕޫރުގައި ހުރި މަރުކަޒެކެވެ. ދެވަނަ މަރުކަޒަކީ މިސުރުގެ އިސްކަންދަރިއްޔާގައި ހުރި މަރުކަޒެކެވެ. އެދެތާނގައިވެސް ޤާބިލް އުސްތާޛުންގެ ޓީމުތަކެއް މަސައްކަތްކުރައްވަމުން ގެންދެވިއެވެ. ވަރަށް ގިނަ ދަރިވަރުން އެބޭކަލުންގެ ބެއްލެވުމުގެ ދަށުން ބަލިމީހުންނަށް ފަރުވާ ދެމުން ގެންދިޔައެވެ. އެޒަމާނުގެ ނިސްބަތުން އާ ހޯދުންތައްވެސް ހޯދަމުން ގެންދިޔައެވެ. އެދެތާނގެ ދަރިވަރުންގެ ތެރޭގައި ޢަރަބީންގެ ދަރިވަރުންވެސް ހިމެނުނެވެ.\nކައުސާހިބާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޒަމާނުގައި މިގޮތުން ފާހަގަކުރެވޭ ބޭސްވެރިންކުރެ އެކަކީ ޙާރިޘު ބުނު ކިލްދާއެވެ. އޭނާ ދަސްވެނިވެލެއްވީ ޖަންދީޝާޕޫރުގެ " މެޑިކަލް ކޮލެޖުން"ނެވެ. އޭނާ ދިރިއުޅުއްވީ ޠާއިފުގައެވެ. އެނާއަކީ މިޒަމާނުގެ އިސްތިލާޙުގައި ބުނެވޭފަދަ "ގަދަރުހުހި މެޑިކަލް ކޮލެޖެއްގެ ގްރެޖުއޭޓެކެވެ." ދުރުދުރަށް ނަންހިނގައިފައިވާ ޑޮކްޓަރެކެވެ.\nމެދުގައި އެވަނީ ހަށިގަނޑުގައި ލޭ ދައުރު ކުރާ ގޮތް ---\nސުނަނު އަބީދާއޫދުގެ ރިވާޔަތެއްގައިވާ ގޮތުން ކައުސާހިބާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ދަރަޖަމަތިވެރި ޞަޙާބީންގެ ތެރެއިން ސަޢުދު ބުނު އަބީވައްޤާޞު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހުއަށް އެއްފަހަރަކު ވަރަށް ބޮޑު އާލަސްކަންފުޅެއް ޖެހިވަޑައިގެންނެވިއެވެ. ކައުސާހިބާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ސަޢުދުގެފާނުގެ ޙާލުކޮޅު ބައްލަވަން ވަޑައިގެންފައި އެކަލޭގެފާނަށް ލަފާދެއްވިއެވެ. " ކަލޭގެފާނު ޙާރިޘު ބުނު ކިލްދާގެ ގާތަށް ވަޑައިގަންނަވާށެވެ. އޭނާއަކީ ރަނގަޅަށް ފަރުވާ ކުރާ ބޭސްވެރިއެކެވެ." (އަބޫ ދާއޫދު ކިތާބުއްޠިއްބި ، 3875)\nއިތުރު ސާހިބާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޒަމާނުގައި އަރަބިކަރައިގައި ޤަބީލީ ބޭސްވެރިކަމުގެ މަޢުލޫމާތުތައް ޙިއްސާކުރެވުމުން އުނގެނެމުން ގެންދިޔައެވެ. ތަޖްރިބާ ބަދަލުކުރެވެމުން ދިޔައެވެ. ޢަރަބި ޤަބީލާތަކުގެ ގުޅުމުގެ ތެރެއިންނެވެ. ބަލިމީހުނަށް ފަރުވާދޭނެ ގޮތާއި ބޭސްތައްވެސް ދަސްވެ އެއްޤަބީލާއެއްގެ މަޢުލޫމާތާއި ތަޖްރިބާ އަނެއް ޤަބީލާއަކާ ޙިއްސާ ކުރެވެމުންދިޔައެވެ. ކޮންމެއަކަސް އެޒަމާނާ ގުޅޭ އަދި އެޒަމާނުގެ ފެންވަރާ ކުފޫހަމަވާ ގޮތަށް ޢަރަބީންގެ ތެރޭގައިވެސް ބޭސްވެރިކަން އޮތެވެ. އެޒަމާނުގެ ބޭސްވެރިކަމުގައި ޞަޙާބިއްޔާއިންގެ ޙިއްސާ ޞަޙާބީންނަށްވުރެ ބޮޑުކަމުގައިވެސް ދަންނަވާންޖެހެއެވެ. ޢާއްމު ބޭސްވެރިކާމާއި، ކަނޑިފާރުބޭހުގެ ތެރެއަށް ވަދެވަޑައިގެން ތިއްބަވައި ، ކުޅަދާނަފުޅުކަމާއެކު ބަލިމީހުނަށް ފަރުވާކުރައްވައި ހޭހަން ކުރެއްވުމުގެ ގޮތުން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ޞަޙާބިއްޔާއިންގެ ތެރޭގައި ތިރީގައި މިދަންނަވާ ދަރަޖަމަތިވެރި ބޭބޭކަނބަލުން ހިމެނިވަޑައިގެންނެވިއެވެ.\nއުއްމުލް މުއުމިނީން އައްސައްޔިދާ ޢާއިޝާ ޞިއްދީޤާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހާ\nއުއްމުލް މުއުމިނީން އައްސައްޔިދާ އުއްމުސަލަމާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހާ\nއައްސައްޔިދާ ނުސައިބާ ބިންތި ކަޢުބު މާޒިނިއްޔާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހާ\nއައްސައްޔިދާ އުއްމު އައިމަން ރަޟިޔަﷲ ޢަންހާ\nއައްސައްޔިދާ ކުޢައިބާ ބިންތި ސަޢުދު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހާ\nއައްސައްޔިދާ ޝައްފާއު ބިންތި ޢަބްދުﷲ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހާ\nއައްސައްޔިދާ އުއްމު ޒިޔާދު އަޝްޖަޢިއްޔާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހާ\nއައްސައްޔިދާ އުއްމު މުޠާޢު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހާ\nއައްސައްޔިދާ އުއްމު ޢަޠިއްޔާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހާ\nއައްސައްޔިދާ ރުބައްޔަޢު ބިންތި މުޢައްވިޛު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހާ\nއައްސައްޔިދާ ޙަމްނާ ބިންތި ޖަޙުޝު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހާ\nއައްސައްޔިދާ މުޢާޛާ އަލްޣިފާރިއްޔާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހާ\nއައްސައްޔިދާ އުއްމު ސުލައިމު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހާ\nއައްސައްޔިދާ އުއްމު ކަބްޝާ އަލްޤުޟާޢިއްޔާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހާ\nއައްސައްޔިދާ އުއްމު ސިނާނު އަސްލަމިއްޔާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހާ\nއައްސައްޔިދާ އުމައިމާ (ނުވަތަ އުމައްޔާ، ނުވަތަ އަމީނާ) ބިންތި ޤައިސު އަލްޣިފާރިއްޔާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހާ\nއައްސައްޔިދާ ރުފައިދާ އަސްލަމިއްޔާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހާ\nއައްސައްޔިދާ ލައިލާ އަލްޣިފާރިއްޔާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހާ\nކައުސާހިބާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ދަރަޖަމަތިވެރި ޞަޙާބިއްޔާއިންގެ ބޭސްފަރުވާގެ\nޚިދުމަތަށް ތިން ދިމާޔަކުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަލިއަޅުވައިލެވިދާނެއެވެ.\nހަނގުރާމައިގައި މައިދާނުގައި ޒަޚަމީންނަށް އަވަސްފަރުވާ (first aid) ދެއްވުން\nޖާހިލިއްޔަޒަމާނުގައިވެސް، އިސްލާމީ ދައުރުގެ ކުރީކޮޅުގައިވެސް ޢާއްމުކޮށް ހަނގުރާމަ ކުރެވުނީ ކަނޑިއާއި ލޮންސި އާއި ތީރުންނެވެ. ޖާހިލިއްޔަޒަމާނުގެ އަސްކަރީ ކުރިމަތިލުންތަކުގައި އަންހެނުންގެ ބޭނުންކުރެވުނީ ސިފައިންގެ ހިތްވަރާއި ސާބިތުކަން ދެމެހެއްޓުމަށެވެ. ސިފައިންގެ ފިރިހެންވަންތަކަމުގެ ޖަޒަބާތު ދިރުވަން ބާރުއެޅުވުމަށްޓަކައެވެ. އަންހެންކުދީންގެ ނެށުމާއި،ލަވަކިޔުމާއި،ސިފައިންނަށް ހިތްވަރު ދިނުމުގެ ތެރެއިންނެވެ.\nނަމަވެސް އިސްލާމީ ދައުރުގައި އިސްލާމީ ލަޝްކަރުތަކުގައި އެފަދަ ޙުރުމަތެއްނެތް ގޮތްގޮތަކަށް އަންހެނުންގެ ބޭނުމެއް ނުކުރެއެވެ. މުސްލިމުންގެ އަސްކަރީ މައުރިކާތަކުގައި ޞަޙާބިއްޔާއިންގެ ދައުރަކީ މުޖާހިދުންނަށް ފެންދެއްވުމެވެ. މައިދާނަށް ވެރިފައި ހުންނަ ހަތިޔާރު އެއްކުރައްވައި މުޖާހިދުންނަށް ރައްދުކުރެއްވުމެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ނަރުހުންގެ ގޮތުގައްޔާއި ކަނޑިފާރުބޭސްވެރީންގެ ހައިޘިއްޔަތުން މުޖާހިދުންނަށް ޚިދުމަތްކުރެއްވުމެވެ. އެބޭކަނބަލުން ޝަހީދުންގެ ހަށިކޮޅުތައް މައިދާނުން ނަންގަވައި ޚާއްސަ ދިމަދިމާޔަށް ގެންދަވައެވެ. ޒަޚަމީން ރައްކާތެރި ތަންތަނަށް ގެންގޮސްދެއްވައެވެ. ބޭސް އަޅުއްވައިދެއްވައެވެ. ބަލިމީހުންނަށް ފަރުވާދެއްވައި ހޭހަންކުރައްވައެވެ. މިދެންނެވި ހައިޘިއްޔަތުން އަވަސްފަރުވާ (first aid) ދެއްވައި އިންތިހާ ދަރަޖައިގެ ކުޅަދާނަފުޅުކަމާއެކު ނުހަނު މޮޅަށް ކަނޑިފާރުބޭސް ކުރެއްވި އެތައް ޞާޙާބިއްޔާއިންނެއްގެ ނަންފުޅު އިސްލާމީ ތާރީޚުގެ ފޮތްތަކުގައި ވަނީ ރެކޯޑްކުރެވިފައެވެ.\nއައްސައްޔިދާ ރުބައްޔަޢު ބިންތި މުޢައްވިޛު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހާ ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.\n" އަހަރެމެން ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުގައި ހަނގުރާމަތަކަށް ގޮސް އުޅުނީމުއެވެ. ސިފައިންނަށް ފެންދީ އުޅުނީމުއެވެ. ޝަހީދުންނާއި ޒަޚަމީން މަދީނާއަށް ގެނައުމުގެ މަސައްކަތްކޮށް އުޅުނީމުއެވެ. (ޞަޙީޙު ބުޚާރީ، ކިތާބުއްޠިއްބު : 5679، ކިތާބުލްޖިހާދު : 2883)\nދެވަނަ ރިވާޔަތުގައި ޞަރީޙުކޮށް ބަޔާންކުރެއްވިފައިވާ ގޮތުގައި އެބޭކަނބަލުން ބަލިމީހުނަށް ފަރުވާދެއްވައި ހޭހަންކުރައްވައި އުޅުއްވިއެވެ. އާދެ، އައްސައްޔިދާ ރުބައްޔަޢު އާބެހޭ ގޮތުން ރިވާވެފައިވެއެވެ.\n" ކައުސާހިބާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުގައި އެކަމަނާ ވަރަށްގިނަ ފަހަރަށް ހަނގުރާމަތަކުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެން އުޅުއްވިއެވެ. ޝަހީދުންގެ ހަށިކޮޅުތަކަށް ފަރުވާދެއްވައި އުޅުއްވިއެވެ. ޝަހީދުން ހަށިކޮޅުތައް މަދީނާއާށް ގެންނަވާން މަސައްކަތް ކުރެއްވިއެވެ." (އުސުދުލް ޣާބާފީމަޢުރިފަތިއްޞަޙާބާ " (107/4\nއައްސައްޔިދާ އުއްމު ޢަޠިއްޔާ އަންޞާރިއްޔާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހާއާ ބެހޭގޮތުން މުއައްރިޚުން ލިޔުއްވައިފައިވެއެވެ. "އެކަމަނާއަކީ ޖާހިލިއްޔަޒަމާނުގައިވެސް އިސްލާމީ ދައުރުގައިވެސް ޢާއްމުބަލިތަކާއި އޮޕަރޭޝަންތަކުގެ މަޝްހޫރު މާހިރާއިންގެ ތެރެއިން ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާ ބޭކަނބަލެކެވެ. (ތާރީޚުއްޠިއްބު އަހުމަދު ޝައުކަތު އައްޟާޠީ ،ޞަފުޙާ 130)\nޚުދު އުއްމުޢަޠިއްޔާގެ އަރިހުން ރިވާވެފައިވެއެވެ. " އަހަރެން ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުގައި ހަނގުރާމަތަކުގައި ބައިވެރިވަމެވެ. އަހަރެން ސިފައިންނަށް ކައްކައިދެމެވެ. ސިފައިން ކޭމްޕާ ދުރުގައި ތިބޭ އިރު ކޭމްޕް ބަލަހައްޓައިދެމެވެ. ޒަޚަމީންނަށް ފަރުވާދީ ބަލިމީހުންނަށް ބޭސްކޮށްދެމެވެ." (ޠަބަޤާތުލް ކުބުރާ،އިބްނު ސަޢުދު" (307/6\nފާހަގަކުރެވޭ އެކިއެކި ހަނގުރާމަތަކުގައި ޒަޚަމީންގެ ގައިކޮޅުގައި ބޭސްއަޅުއްވައި ދެއްވައި ޢާއްމުބަލިތަކަށް ފަރުވާދެއްވި ބޭބޭކަނބަލުންގެ ވާހަކަވެސް އިސްލާމީ ތާރީޚުގައި ޞަރީޙުކޮށް ބަޔާންކުރެވިފައިވެއެވެ. އެގޮތުން ނުސައިބާ ބިންތި ކަޢުބު އަލްމާޒިނިއްޔާ އަލް އަންޞާރިއްޔާއާ ބެހޭގޮތުން ތާރީޚު ފޮތްތަކުގައިވެއެވެ. އެކަމަނާ މަޝްހޫރުވެވަޑައިގެންފައި ވަނީ އުއްމު ޢައްމާރާގެ ނަންފުޅުންނެވެ. އެކަމަނާ ބަދުރު ހަނގުރާމާގައި ޒަޚަމީ ޞަޙާބީންގެ ގައިކޮޅުގައި ބޭސްއަޅުއްވައި ޞިއްޙީ ފަރުވާދެއްވައި އުޅުއްވިއެވެ. (އައްޠިއްބު އިންދަލް ޢަރަބު، އަޙްމަދު ޝައުކަތު އައްޝަޠީ، ސަފުޙާ :56)\nދީން ސިއްހަތު ދީނާއި ދުނިޔެ ރޯދައާއި ސިއްޙަތު 2017


Al shaali in zuvaanunah salhi fishing launch eh\nއަލްޝާލީ އިން ޒުވާނުންނަށް ސަޅި ފިޝިން ލޯންޗެއް\nއަލް ޝާލީއިން ނެރެފައިވާ އެކްޝަން 24 ލޯންޗް- ފޮޓޯ އަވަސް\nނައިޓް ފިޝިން އަށް ގިނަ ބަޔަކު ޝައުގުވެރިވެ އެވެ. އަދި މަސް ބޭނުން އެއަށް ވުރެ މައްޗަށް ޖައްސާލާނަމަ ބަދަލުކޮށްލަނީ "ބިގް ގޭމް" ފިޝިން ނަށެވެ. "ކެޗް އެންޑް ރިލީޒް" މަސްވެރިކަމަށެވެ. ނޫނީ ވަދުއަޅައިގެން މަސް ބޭނުމަށެވެ. މިހާރު މި ގޮތަށް މަސްވެރިކަން ކުރަން އުޅަނދު ފަހަރު ގެންގުޅޭ ޒުވާނުން ގިނަ އެވެ. އެހެންވެ އަލްޝާލީ މެރިން މޯލްޑިވްސް އިން މި ފަހަރު މިވަނީ ޒުވާނުން ނަށް ކަމުދާ ހިތްގައިމު ލޯންޗެއް ދައްކާލާފަ އެވެ. މަސްވެރިން ޕާކް ސަރަހައްދުގައި ކުރިއަށްދާ މެއިން އެކްސްޕޯގައި އެ ލޯންޗު ދައްކާލަން ބަހައްޓާފައިވެ އެވެ.\n"ތަފާތު ލޯންޗެއް މިއީ. ލޯންޗުގެ ތަފާތަކީ އިންޖީނު މަތީގައި ޑޭ ބެޓެއް [އަރާމު ކޮށްލާނެ އެނދެއް] ހަދާފައި ހުރުން،" އަލްޝާލީ މެރިން މޯލްޑިވްސްގެ އޮޕަރޭޝަން މެނޭޖަރު އިސްމާއިލް ޝަރީފު ވިދާޅުވި އެވެ.\n"އެކްޝަން 24" ގެ ނަން ދީފައިވާ މި ލޯންޗަކީ އާއިލާ އެއްކޮށް މަސް ދަތުރު ގޮސްލެވޭ ގޮތަށް ފައްކާ ކޮށްފައިވާ އުޅަނދެކެވެ. ފަހަތުގައި ދޮށި ހަރުކޮށްފައިވާ މި ހިތްގައިމު ލޯންޗު ކުޑަ ނަމަވެސް، މީގައި ފާހާނާ ހުރެ އެވެ. އެހެންވެ މިއީ އާއިލާ އެއްކޮށް ދަތުރު ގޮސް އުޅެލާއިރު އިތުރު ފަސޭހައަކަށް ވާނެ އެވެ. ދުއްވަން އިންނަ މީހާއާ ދިމާ ހިޔާކޮށްފައިވާ މި ލޯންޗުގެ އަގަކީ އިންޖީނާއި ފުލް އިކްއިޕްމަންންޓާއެކު ގާތްގަނޑަކަށް ނުވަ ލައްކަ ރުފިޔާ އެވެ. އަލްޝާލީ މެރިން އިން ދަނީ އެ ކުންފުނީގެ އުޅަނދު ފަހަރު ބަންނަން އަންނަ ކަސްޓަމަރުންނަށް ތަފާތު ފައިނޭންޝަލް ސްކީމްތަކާއި އޮޕްޝަންތައް ދެމުންނެވެ. މި ލޯންޗު ވެސް މި ސްކީމްތަކުގެ ތެރެ އަށް ފެތޭނެ އެވެ.\nމިއަދު 2:00 އަށް މެރިން އެކްސްޕޯ ހުޅުވާއިރު، މަސްވެރިންގެ ޕާކު ސަރަހައްދަށް ގޮސް ލޯންޗު ބަލައިލުމުގެ ފުރުސަތު އޮންނާނެ އެވެ.\nމެރިން އެކްސްޕޯގެ ބޯޓްޝޯގައި، އަލްޝާލީ އިން ވަނީ ގިނަ އެވޯޑު ތަކެއް ލިބިފައިވާ އައިލެންޑް ހޮޕާ 50 ވެސް ދައްކާލަން ބަހައްޓާފަ އެވެ. މިއީ ޑައިވިން އާއި އެކްސްކާޝަން އަށް ހާއްސަ އުޅަނދެެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ދައްކާލަން ބާއްވާފައިވާ އަނެއް އުޅަނދަކީ އޭސް 47 އެވެ. މިއީ ފަސިންޖަރުން އުފުލަން ކުރިން ނެރުނު އުޅަނދެކެވެ. ނަމަވެސް އެ ކުންފުނީގެ މީގެ ކުރިން ނެރެފައިވަނީ އެއާކޯން އުޅަނދެކެވެ. މި ފަހަރު ދައްކާލަން ބަހައްޓާފައި މިވާ އުޅަނދުގައި 63 މީހުން އުފުލޭއިރު މިއީ ފުޅާވަމުންދާ ދަތުރުފަތުރުގެ ހިދުމަތަށް ހާއްސަކޮށް ނެރެފައިވާ އެއާކޮންޑިޝަން ނުކުރާ ލޯންޗެކެވެ. ދެން އޮތީ ކޯސްޓް ކްރާފްޓް 38 ޕްލަސް އެވެ. މި އުޅަނދަކީ އެ ކުންފުނިން އެންމެ ފަހުން މާކެޓަށް ނެރުނު ލޯންޗް އެވެ.\nއަލްޝާލީއިން ފެރީ ކުރަން ނެރުނު ލޯންޗް-\nޝަރީފު ވިދާޅުވީ އެ ކުންފުނިން ބޭނުންވަނީ ވީހާވެސް ގިނަ ބަޔަކު އައިސް އެ ކުންފުނީގެ އުޅަނދު ފަހަރު ބަލައިލުން ކަމަށެވެ.\n"ޕަބްލިކަށް ރަނގަޅު ފުރުސަތެއް މިއީ އައިސް ބަލައިލަން. ޝޯ ތެރެއަކުން ވިޔަފާރި އަންނާނެ ކަމަކަށް ނުބަލަން. ހަމައެކަނި ބޭނުންވަނީ ދައްކާލަން،" ޝަރީފު ވިދާޅުވި އެވެ.\nތިލަފުށީގައި އުޅަނދު ފަހަރު ބަންނަ ދުބާއީގެ މި ކުންފުނީގެ މި އުޅަނދުތައް މަސްވެރިން ޕާކު ސަރަހައްދަށް ގޮސް ބަލައިލެވޭނެ އެވެ. ހަމަ ގައިމުވެސް މިއީ އުޅަނދެއް ހޯދަން ބޭނުންވާ މީހުންނަށްވެސް ލިބިގެންދާނެ ފުރުސަތަކަށް ނޫނީ ނުވާނެ އެވެ.


Photo akun Fuvahmulaku ge maguthakuge haalathu!\nފުވައްމުލަކު މަގަކަށް ސައިކަލެއް ގަނބައިގެންފައި--\nފޮޓޯއަކުން ފުވައްމުލަކުގެ މަގުތަކުގެ ހާލަތު!\nއިއްޔެ އިރުއޮއްސުނު ވަގުތު ސޯޝަލް މީޑިއާގައި އާއްމުވި ފޮޓޯ އެކެވެ. ފެންނަނީ ފެން ހެދި ޗަކަވެފައި އޮތް މަގަކަށް ވޭވް ސައިކަލެއް ގެނބިފައި އޮތް މަންޒަރެވެ. ސައިކަލުގެ ދެބައި ކުޅަ އެއްބައި އަޑިއަށް ގެނބިފައި އޮތްއިރު ކައިރީގައި ސައިކަލުގެ ލޯގަނޑު ވެސް ވެއްޓިފައި އޮތެވެ. މިއީ އާބާދީގައި 13،038 މީހުން ދިރިއުޅޭ ފުވައްމުލަކު ސިޓީގެ މަގުތަކުގެ ހާލަތު ވަރަށް ރަނގަޅަށް ފެނިގެންދާ ފޮޓޯއެކެވެ.\nވާރޭ ވެހިއްޖެ ނަމަ މުޅި ރަށް ޗަކަ ވެއެވެ. ވަޅުގަނޑުތައް ވެސް އެހާ ގިނަ އެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކު އެ މަގުތައް ބޭނުން ކުރާ މީހަކަށް ނޫނީ އެކަމުގެ ބުރައާ ތަކުލީފެއް ވެސް ނުވިސްނޭނެ އެވެ.\nފުވައްމުލަކުގެ މަގުތައް ތަރައްގީ ކުރުމުގެ ވާހަކަ މިދިޔަ ސަރުކާރުގައި ވެސް ވަރަށް ގަދައަށް ދެއްކި އެވެ.\nފުވައްމުލަކުގެ ބޮޑެތި މަގުތައް ހަދަން ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ސަރުކާރުން މަގުތަކުގެ ޑިޒައިންކޮށް އެ މަސައްކަތްތަކުގެ އެންމެ ފަހުގެ މަރުހަލާ ނިއްމާފައިވާނެ ކަމަށް ކުރީގެ ހައުސިން މިނިސްޓަރު ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒު ވިދާޅުވި ނަމަވެސް އެކަށީގެންވާ ގޮތަކަށް އެ މަސައްކަތް ވެރިކަން ނިމުނުއިރު ވެސް ކުރިއަކަށް ނުދެއެވެ.\nއެމަސައްކަތް ލަސްވި ސަބަބެއްގެ ގޮތުގައި މުއިއްޒު ވިދާޅުވީ ރިންގް ރޯޑުގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށްދިޔަ ކަމަށާއި އެރަށުގެ ފެނާއި ނަރުދަމާގެ މަަސައްކަތް އެކޮށް ނުނިމޭތީ ބާކީ ހުރި ބޮޑެތި މަގުތަކުގައި ތާރު އެޅުމުގެ މަސައްކަތް ނުފެށި ލަސްވީ ކަމަށެވެ.\nއެރަށު ސިޓީ ކައުންސިލުގެ މޭޔަރު އަބްދުﷲ ފަލާހް ޝަރީފް ސީއެންއެމްއަށް ވިދާޅުވީ މަގުތައް އެގޮތަށް އޮތުމުގެ ސަބަބުން ހިތާމަވެރި ހާދިސާތައް ވެސް ހިނގާ ކަމަށެވެ. އެގޮތުން އިއްޔެ ސައިކަލު ގަނބައިގެން ދިޔަ ހާދިސާއަކީ އެމަގުގައި ކަރަންޓު ކޭބަލެއް އެޅުމަށް އެތަން ކޮނެފައި ވަނިކޮށް ވާރޭވެހިގެން ހިނގި ހާދިސާއެއް ކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ.\n"މަގު ކޮންނަ ކަމުގައިވާ ނަމަ ޖެހޭނެ އެތަނުގަ އެއީ ކޮނެފަ އޮންނަ ތަނެއްކަން އެނގޭނެ ގޮތެއް އޮންނަން. މަގު ކޮނުމުގެ އުސޫލެއް އެބަ އޮވޭ. އެފަދަ މަސައްކަތް ކުރާ ފަރާތްތަކުން އެބަ ޖެހޭ އެ އުސޫލުގައިވާ ގޮތަށް އަމަލު ކުރަން،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއަނެއްކާ ވެރިކަން ބަދަލުވެ ރަށުގެ 31 މަގެއް ޒަމާނީ ފެންވަރަށް ހަދަން މިހާރު ވަނީ އެމްޓީސީސީއާ ހަވާލުކޮށްފަ އެވެ. ރައީސް ޔާމީނުގެ ވެރިކަމުގައި މަގު ހެދުމުގެ މަސައްކަތް ކުރީ އެމްއާރުޑީސީ އާއެވެ. އެކަމަކު އެމްޓީސީސީއާ ހަވާލުކޮށްފައި މިވަނީ އެ މަސައްކަތް އެކުންފުންޏަށް ނުކުރެވި އޮތުމުންނެވެ.\nފަލާހް ވިދާޅުވީ މި ސަރުކާރުން އަލުން އެރަށުގެ ބޮޑެތި މަގުތައް ހެދުމުގެ މަސައްކަތް ފަށާފައި ވާއިރު އަދި އެ މަސައްކަތުގެ ސްޕީޑް ލަސްވެގެން ކިޔާވަރު ނުވާ ކަމަށެވެ.\n"ރައީސް ސޯލިހުގެ ވައުދެއް އެއީ މިރަށުގެ މަގުތައް ރަނގަޅު ފެންވަރަކަށް ހެދުން. އަދި މިއީ ވެރިކަމުގެ ފުރަތަމަ އަހަރު. މަސައްކަތުގެ ސްޕީޑް ލަސްވެގެން އަދި ކިޔާކަށް ނުވޭ. ފުރަތަމަ އަހަރު މަސައްކަތް ފެށުމަކީ ވެސް ހިތްހަމަ ޖެހުމެއް،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nމަގުތައް ތަރައްގީ ނުކުރެވި ލަސްވުމުގެ ސަބަބުން ރަށުގައި ދިރިއުޅޭ ރައްޔިތުން އުފުލަން ޖެހޭ ތަކުލީފު ބޮޑެވެ. ވާރޭވެހުމުން ހެދޭ ބޮޑު ފެންކޯރުގެ ސަބަބުން ސްކޫލަށް ދާން ވެސް ދައްޗެވެ.\nއެގޮތަށް އޮތުމުން އުޅަނދު ފަހަރު ދުއްވަން ވެސް އިންތިހާއަށް ދައްޗެވެ. ވަޅުގަނޑަކަށް ވެއްޓޭނީ ކޮންއިރަކު ކަމެއް ނޭނގެ އެވެ. އެކްސިޑެންޓުތައް ހިނގާ މީހުންގެ ފުރާނައަށް ނުރައްކާ ވެއެވެ. މި މައްސަލަތަކަށް ހައްލެއް ލިބެން އޮތީ އެ މަސައްކަތް ދެވަނަ ފަހަރަށް ކުރަން ނުޖެހޭނެ ގޮތަކަށް އެރަށުގެ މަގުތައް އަވަހަށް ތަރައްގީ ކުރެވިގެންނެވެ.\nމަގުތައް ޕްލޭނިން މިނިސްޓްރީ ފުވައްމުލައް


Israel ah vadaigennevi India ge furathama bodu vazeerakah Modi | Mihaaru\nއިންޑިއާގެ ބޮޑު ވަޒީރު މޯދީ އަށް އިޒްރޭލުގެ ބޮޑު ވަޒީރު ނަތަންޔާހޫ މަރުހަބާ ވިދާޅުވަނީ. --ފޮޓޯ:އޭއެފްޕީ\n04 ޖުލައި 2017 - 20:055comments\nތެލް އަވީވުގެ ބެން ގުރިއޮން އެއާޕޯޓުން މޯދީ އަށް މިއަދު ހަވީރު މަރުހަބާ ވިދާޅުވީ އިޒްރޭލުގެ ބޮޑު ވަޒީރު ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫ އެވެ. އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕަށް ދެންނެވި ވަރުގެ މަރުހަބާއެއް މޯދީ އަށް ވެސް ވަނީ ދަންނަވައިފަ އެވެ.\nއެއާޕޯޓުގައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުން މޯދީ ވަނީ އެ މަނިކުފާނަށް ދެންނެވި ހޫނު މަރުހަބާ އަށް އިޒްރޭލް ސަރުކާރަށް ޝުކުރު އަދާކުރައްވައިފަ އެވެ. އަދި އިޒްރޭލަށް ވަޑައިގެންނެވި އިންޑިއާގެ ފުރަތަމަ ބޮޑު ވަޒީރަށް ވުމަކީ ލިބިވަޑައިގެންނެވި ބޮޑު ޝަރަފެއް ކަމަށް މޯދީ ވިދާޅުވި އެވެ. އެ މަނިކުފާނުގެ ތަގްރީރު ފެއްޓެވީ ހިބްރޫ ބަހުންނެވެ.\nމޯދީ އަށް މަރުހަބާ ދެންވުމުގެ އިބާރާތްކޮޅު ނަތަންޔާހޫ ވިދާޅުވީ ހިންދީ ބަހުންނެވެ. ނަތަންޔާހޫ ވިދާޅުވީ އިންޑިއާގެ ސަގާފަތާއި ޑިމޮކްރެސީ އަށް އިޒްރޭލުން ވަރަށް ގަޔާވާ ކަމަށެވެ. އަދި އިންޑިއާގެ ބޮޑު ވަޒީރަކަށް އިންތިޒާރު ކުރާތާ 70 އަހަރު ވެއްޖެ ކަމަށް ނަތަންޔާހޫ ވިދާޅުވި އެވެ.\nކުރިއަށް އޮތް ތިން ދުވަހު ނަތަންޔާހޫ އާއި މޯދީ ތަފާތު ދާއިރާތަކުން މަޝްވަރާތައް ކުރިއަށް ގެންދަވާނެ އެވެ. އިޒްރޭލުގައި ދިރިއުޅޭ އިންޑިއާ ދަރިކޮޅު މީހުންނާ މޯދީ މާދަމާ ބައްްދަލު ކުރައްވާނެ އެވެ. ނަތަންޔާހޫ އާއި މޯދީ ވަނީ ސެޕްޓެމްބަރު 2014 ގައި އދ.ގެ ޖެނެރަލް އެސެމްބްލީގެ ތެރޭން ނިއު ޔޯކުގައި ބައްދަލު ކުރައްވައިފަ އެވެ.\nއިޒްރޭލަށް ވަޑައިގަންނަވާ ބޭރު ގައުމުތަކުގެ ވެރިން ފަލަސްތީނަށް ވަޑައިގެން، އެ ގައުމުގެ ވެރިންނާ އާއްމުކޮށް ބައްދަލު ކުރެއްވި ނަމަވެސް މޯދީގެ ދަތުރުފުޅުގައި ފަލަސްތީނަށް ވަޑައިގެންނެވުމަށް ހަމަޖެހިފައެއް ނުވެ އެވެ.\nމިއީ މޯދީ އިޒްރޭލަށް ވަޑައިގެންނެވި ދެ ވަނަ ފަހަރެވެ. އެ މަނިކުފާން ވަނީ ގުޖުރާތުގެ ޗީފް މިނިސްޓަރަކަށް ހުންނެވި އިރު، 2006 ގައި އިޒްރޭލަށް ވަޑައިގެންފަ އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް އިންޑިއާ އިޒްރޭލް ބިންޔާމިން ނަތަންޔާހޫ ނަރެންދުރާ މޯދީ


ތެޔޮ ބަންޑުންވީ ސަރަހައްދެއްގައި ކޯމަސްތަކެއް މަރުވެފައި ތިއްބާ ފެނިގެން މޮރިޝަސްގައި އެތައް ހާސް ބަޔަކު މުޒާހަރާކުރަމުން އެބަދޭ. | Sandhaanu\nތެޔޮ ބަންޑުންވީ ސަރަހައްދެއްގައި ކޯމަސްތަކެއް މަރުވެފައި ތިއްބާ ފެނިގެން މޮރިޝަސްގައި އެތައް ހާސް ބަޔަކު މުޒާހަރާކުރަމުން އެބަދޭ.\nމޮރިޝަސްގެ ސަރުކާރުގެ ކަމާއިބެހޭ ފަރާތްތަކުން ވޭތުވެދިޔަ ހުކުރު ދުވަހު މައުލޫމާތުދިން ގޮތުގައި ތެޔޮ ބަންޑުންވި ސަރަހައްދުން މަރުވެގެން އެއްގަމަށް ލެއްގި ކޯމަސްތަކުގެ އަދަދު މިހާރުވަނީ 38 އަރާފައެވެ.\nމޮރިޝަސްގެ ވެރިކަން ކުރާ ޕޯރޓް ލުވިސް ގައި ޖަޕާނުގެ މަނަވަރަކުން ތެޔޮ ބަންޑުންވުމާއި، ގޮތް ނޭގޭ ގޮތެއްގައި އެ ސަރަހައްދުން މަރުވެފަިތިބި ކޯމަސް ތަކުގެ މައްސަލަ ތަހުގީގު ކުރުމަށް ގޮވާލައި އަޑުއުފުލައިފިއެވެ.\nތިމާވެށި ހިމާޔަތް ކުރަން މަސައްކަތް ކުރާ ފަރާތްތަކުން މި ކޯމަސްތައް މަރުވެފައި ވަނީ އެމް. ވީ. ވަކަޝިއޯ ނަމަކަށް ކިޔާ މަނަވަރު ފަރަށް އަރައި އެއިން ތެޔޮ ބަންޑުން ވުމާއި ގުޅިގެންތޯ ތަހުގީގު ކުރުމަށް ގޮވާލާފައިވެއެވެ.\nތޮޔެ ރިޒާ ސެޕްޓެމްބަރ 2, 2020 At 12:46 އމ\nސަޅިއެއްނު؟ ބަނޑުހައިހޫނު ކަމާއި އަދި ބޭސްފަރުވާ ނުލިބި މަރުވާ މީހުންގެ އަދަދު މިލައަނުން ގުނާ އިރު ވެސް އޯކޯ! ތެޔޮ ވަޅަކުން ލީކްވެ މަހެއް މަރުވީމާ ކޮށްލާ ވަރު! އިންސާފު ހުރި މިންވަރު؟؟


SunOnline: Cancer akee kobaa?\nކެންސަރު ސެލްސް: މި ބަލީން ސަލާމަތްވެ ތިބުމަށްޓަކައި ބަލީގެ އަލާމާތްތައް ދެނެގަތުން މުހިންމު ---\n1 އަހަރު4މަސް ކުރިން - 04 ފެބްރުއަރީ 2017 3\nކެންސަރަކީ އާދަޔާ ޚިލާފު ސެލްތަކެއް ކޮންޓްރޯލެއް ނެތި އިތުރުވަމުން ގޮސް ވަށައިގެންވާ ސެލްތަކަށް ނުވަތަ ގުނަވަންތަކުގެ ތެރެޔަށްވެސް ވެރިވުމުގެ ސަބަބުން ދިމާވާ މައްސަލަތަކަށް ކިޔާ ނަމެކެވެ. ކެންސަރުގެ ސަތޭކަ އެތައް ވައްތަރެއް ހުރެއެވެ. ކެންސަރަށް ނަންދެވެނީ މިމައްސަލަ ދިމާވާ ސެލްގެ ބާވަތަށް ނުވަތަ ގުނަވަނަށް ނިސްބަތްކޮށެވެ.\nހަށިގަނޑުގައި އެކުލެވިފައިވާ ސެލްތަކަކީ ޢާންމު އުސޫލުން އަބަދުވެސް އާވެ އާލާވަމުންދާ އެއްޗެކެވެ. ކޮންމެ ސެލްއަކަށްވެސް އެސެލްއަކަށް ޚާއްޞަ ސިފަތަކަކާއި މަސައްކަތްތަކެއް ކަނޑައެޅިފައިވެއެވެ. ގުނަވަންތައް އުފެދިފައިވަނީ އެއްކަހަލަ އެއް މަސައްކަތަކަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ސެލްތައް އެކުވެގެންނެވެ. ކުރިންވެސް ފާހަގަކުރި ފަދައިން ހަށިގަނޑުން ދާނީ އަބަދުވެސް ސެލްތަކެއް އުފައްދަމުންނެވެ. އުފެދޭ ސެލްތަކުގެ އަޖަލު ހަމަވާންވާއިރަށް އެގުނަވަނެއްގެ މަސައްކަތަށް ބުރޫއެރިޔަނުދީ އާސެލްތައް އުފައްދަމުންނެވެ. ގުދުރަތީ ރޭވުމުގެ ދަށުން މިކަން ހިނގަމުންދެއެވެ.\nނަމަވެސް، އެއްވެސް ސަބަބަކާހުރެ މިސެލްތައް އުފެދި ވަކިވުމުގައި ތަފާތެއް އައިސް، ސެލްތައް އުފެދުން ކޮންޓްރޯލުން ނެއްޓިއްޖެކަމުގައި ވާނަމަ، އާދަޔާ ޚިލާފު ސެލްތަކެއް އުފެދިގެންދެއެވެ. މިއީ ކެންސަރެވެ. ކޮންމެ ސެލެއްގެ ވެސް "ނިއުކްލިޔަސް" އެއްވެއެވެ. ނިއުކްލިޔަސް އަކީ އެސެލެއްގެ ޑީ.އެން.އޭ ރައްކާތެރިކުރެވިފައިވާ ތަނެވެ. ސެލްތައް އާންމު އުސޫލުން އާލާވަމުންދަނީ މިނިއުކްލިޔަސްގައި ރައްކާކުރެވިފައިވާ ޑީ.އެން.އޭގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ ގޮތަށެވެ. މިއީ ހަށިގަނޑު ދުޅަހެޔޮކަންމަތީ ބެހެއްޓުމަށް ގުދުރަތީ ގޮތުން ކަނޑައެޅިފައިވާ ނިޒާމެވެ.\nކެންސަރުގެ ބާވަތްތަކާއި ކެންސަރު ދެނެގަތުމުގައި ބޭނުންކުރެވޭ ބައެއް ލަފުޒުތައް:\nކުރިންވެސް ފާހަގަކުރެވުނު ފަދައިން، ކެންސަރަށް ނަންދެވެނީ ބަދަލު އަންނަ ސެލެއްގެ ނުވަތަ، އެސެލްތައް އެކުލެވިގެންވާ ގުނަވަނެއްގެ ނަމުންނެވެ. "ސެންޓްރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމް" ގެ ކެންސަރޭ ބުނެވެނީ ސިކުނޑިޔާއި މައިބަދައިގެ ކެންސަރަށެވެ. ތިރީގައި މިވަނީ ކެންސަރުގެ އެހެނިހެން ބާވަތްތަކެވެ.\nކެންސަރު ސެލްސް: ކެންސަރުގެ ގިނަ ވައްތަރުތަކަށް ނަން ދެވިފައި ހުންނަނީ ބަލި ޖެހޭ ގުނަވަނަކަށް ނުވަތަ ތަނަކަށް ނިސްބަތްކޮށް ---\nކާސިނޯމާ އަކީ ހަން ނުވަތަ އެހެނިހެންވެސް (ހަށިގަނޑުގެ އެތެރޭގައިވާ ގުނަވަންތައް) ގުނަވަންތަކުގެ ބޭރުފަށަލަ އެކުލެވިފައިވާ ސެލްތަކުން ފެށޭ ކެންސަރުގެ ބާވަތްތަކަށެވެ.\nސާކޯމާ އަކީ ކައްޓާއި، ކާޓިލޭޖު ނުވަތަ މަޑު ކަށިކޮޅާއި ސަރުބީއާއި މަހާއި ލޭހޮޅި އާއި އެހެނިހެން ވެސް ގުނަވަންތަކުގެ ކައިރީގައި އެގުނަވަންތަކަށް ވާގިވާން ހުންނަ ކަނެކްޓިވް ޓިޝޫ އިން އުފެދޭ ކެންސަރަށް ކިޔާނަމެވެ.\nލިއުކީމިއާ އަކީ ކަށީގެ މަދުފަދަ ލޭއުފައްދާ ސެލްތަކުގެ މަސައްކަތަށް އަންނަ ތަފާތެއްގެ ސަބަބުން ލޭގެ އެކިބާވަތްތައް އުފެދުމުގައި ތަފާތު އައިސް، އެސެލްތައް ލޭ ހޮޅިތަކަށް ވާސިލްވުމުން ދިމާވާ މައްސަލަތަކަށް ދެވިފައިވާ ނަމެވެ.\nލިމްފޯމާ (ވައިޓް ބްލަޑް ސެލްސްއަށް ޖެހޭ ބައްޔެއް) އާއި މައިލޯމާ (ލޭގެ ޕްލާސްމާގެ ބައްޔެއް) އަކީ ދިފާއީ ނިޒާމަށްޖެހޭ ދެ ބާވަތެއްގެ ކެންސަރެވެ.\nޓިއުމަރޭ ކިޔަނީ ހަށިގަނޑުގެ ކޮންމެ ހިސާބެއްގައި ވިޔަސް އުފެދިފައިވާ ގަނޑު ކޮޅަކަށެވެ. ޓިއުމަރުގެ ދެވައްތަރެއް ހުރެއެވެ. "މެލިގްނަންޓް" ޓިއުމަރު ނުވަތަ ކެންސަރާއި "ބިނައިން" ޓިއުމަރެވެ. ކެންސަރާ ޚިލާފަށް "ބިނައިން" ޓިއުމަރުގައި ސެލްތައް ކޮންޓްރޯލުން ނެއްޓުމާއި ކައިރީގައިވާ އެހެން ގުނަވަންތަކަށާއި ދުރުގައިވާ ތަންތަނަށް ފެތުރޭގޮތެއް ނުހުރެއެވެ. ވުމާއެކު، "ބިނައިން" ޓިއުމަރުގައި ކެންސަރަށް ވުމަށް ބޭނުންވާ ޝަރުތުތަކެއް ފުރިހަމައެއްނުވެއެވެ.\n"އިންވޭސިވް" ނުވަތަ "އިންފިލްޓްރޭޓިންގް" ކެންސަރަކީ ކެންސަރު އުފެދިފައިވާ ސެލްތަކުން ނުވަތަ ގުނަވަނުން ބޭރުވެ، ކައިރި ހިސާބުތަކަށް އަސަރުކުރުމެވެ.\nމެޓާސްޓޭސިސް ނުވަތަ ކެންސަރު ފެތުރުމަކީ ކެންސަރު އުފެދުނު ގުނަވަނަކާ ދުރުގައިވާ އެހެން ގުނަވަނަކަށް އޭގެ އަސަރުކުރުމެވެ. މިގޮތަށް ކެންސަރުފެތުރެނީ ކެންސަރު ސެލްތަކުގައިވާ "އެންޒައިމެއް" ގެ އެހީގައި އެއް ސެލުން އަނެއް ސެލަށާއި، ގުނަވަނުން ބޭރަށް ކުރިމަތިވާ ހުރަސްތައް ފަހަނައަޅާފައެވެ. މިގޮތަށް ނިކުތުމަށްފަހު، ލޭގެ އެހީގައި ނުވަތަ ލިންފެޓިކްސްގެ އެހީގައި އެހެން ހިސާބުތަކަށް ގޮސް އެހިސާބެއްގައި އިތުރުވާން ފަށަނީއެވެ. "ލިމްފެޓިކް ސިސްޓަމް" ނުވަތަ ހަށިގަނޑު ސާފުކުރުމަށްޓަކައި ގުނަވަންތަކާއި ލޭހޮޅިތަކުގެ ކައިރީގައިވާ ލިންފް ނޯޑުތައް (ގޮށް) މެދުވެރިވެގެންނެވެ.\nކެންސަރަކީ ބަލީގެ ކުރީކޮޅުގައި އެއްވެސް އަލާމާތެއް ނުފެނިހިނގައިދާނެ ބައްޔެކެވެ. ބަލީގެ އަލާމާތްތައް ފެންނަނީ ކެންސަރު ޖެހިފައިވާ ސެލްތަކާއި ގުނަވަން އަދި ފެތުރިފައިވާ މިންވަރަށް ބިނާކޮށެވެ. ޓިއުމަރެއް ބޮޑުވަމުން އައިސް، އޭގެ ސަބަބުން އެގުނަވަނެއްގެ މަސައްކަތަށް ނުވަތަ ކައިރީގައިވާ ގުނަވަނަކަށް އަސަރުކުރުމުންނެވެ. ވުމާއެކު، އެބޭފުޅަކު އަމިއްލަފުޅަށް އެބޭފުޅެއްގެ އަމިއްލަފުޅު ހާލަތު ދެނެވަޑައިގަތުން ވަރަށް މުހިންމެވެ.\nކެންސަރުގެ އަލާމާތްތައް ބެހިފައިވަނީ މައިގަނޑު ދެބަޔަކަށެވެ. ކޮންމެ ކެންސަރެއްގައި ވެސް ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކާއި ވަކި ބާވަތެއްގެ ކެންސަރުތަކަށް ނުވަތަ ވަކި ގުނަވަނެއްގެ ކެންސަރަށް ޚާއްޞަ އަލާމާތްތަކެވެ. ސަމާލުވެވަޑައިގަންނަވަން ޖެހިވަޑައިގަންނަވާނެ ކަމަކީ، މީގެ ތެރެއިން ބައެއް ކަންކަމަކީ އެހެނިހެން ބަލިތަކުގައިވެސް (ކެންސަރު ނޫން ބަލިތައް) ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކެއް ކަމެވެ. ވުމާއެކު، ތިރީގައިވާ ފަދަ އަލާމާތްތަކެއް ފާހަގަކުރެވޭ ކަމުގައިވަނީ ނަމަ، ޑޮކްޓަރެއްގެ ލަފާ ހޯއްދެވުން ވަރަށް މުހިންމެވެ.\nކެންސަރާ ގުޅުން ހުރި އާންމު އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި އެއްވެސް ސަބަބަކާ ނުލާ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ކާހިތް ކެނޑުމާއި ބަރުދަން ލުއިވުމާއި އެއްވެސް ސަބަބަކާ ނުލާ ދިގުމުއްދަތަކަށް މަޑު ހުމެއް އައިސްފައި ހުރުމާއި އަބަދުވެސް ވަރުބަލި ވެފައި ހުރުން ހިމެނެވެ. މިގޮތަށް ހުންނަ ވަރުބަލި ކަމަކީ ގިނަފަހަރަށް އަރާމުކުރުމުން ވެސް ނުފިލާ ވަރުބަލިކަމެކެވެ. ރިހުމަކީ ވެސް ކެންސަރުގެ އަލާމާތަކަށް ވެދާނެއެވެ. މިފަދަ ރިހުން އާންމުކޮށް ހުންނާނީ އެމައްސަލައެއް ހުރި ސަރަހައްދެއްގައެވެ. ބައެއް ފަހަރު ބައެއް ކެންސަރު ތަކުގެ ސަބަބުން ހަނގަޑަށްވެސް ބަދަލު އާދެއެވެ. ހަމުގެ ކުލަ ރަތް ވުމާއި ރީނދޫވުމާއި ކަޅުވުން ނުވަތަ ހިރުވުމަކީ ފެންނަ އަލާމާތްތަކެވެ.\nހަށިގަނޑުގެ އެއްވެސް ހިސާބެއްގައި ގަނޑެއްލާފައި ހުރުން ނުވަތަ ބޯވުމާއި ފަސޭހަނުވާ ފާރުކޮޅެއް ހުރުމާއި، ހަޖަމުކުރުމުގެ މައްސަލަތަކާއި ކާނާ ނުވަތަ ދިޔާތަކެތި ދިރުވަން ދަތިވުންވެސް އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެއެވެ. ހޮޑުލެވުމާއި ބޮޑުކަމު ދިޔުމަށް ބަދަލު އައުމާއި ބޮޑުކަމުދާތަކެތީގެ ކުލަ ބަދަލުވުންފަދަ ކަންކަންވެސް އެއީ ކެންސަރުގެ އަލާމާތަކަށް ވެދާނެއެވެ. އުނދަގޫވާކަހަލަ ކެއްސުމެއް ދިގުމުއްދަތަކަށް ހުރުމާއި އާންމުކޮށް (ޕީރިއަޑް ވާއިރު) ލޭއައުން ނޫންގޮތަކަށް ކުރިމަތިފަރާތުން ނުވަތަ ހަށިގަނޑުގެ އެނޫންވެސް ތާކުން އެއްވެސް ސަބަބަކާ ނުލައި ލޭއައުމަކީވެސް ކެންސަރު ބަލީގެ އަލާމާތްތަކެވެ. އަވަސް އަވަހަށް އިންފެކްޝަންތަކުގެ ޝިކާރަޔަކަށް ވުމާއި ހަށިގަނޑުގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި ރިހުން ވެސް ކެންސަރުގެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެއެވެ.\nކެންސަރު ސެލްސް: މި ބަލީގެ ސަތޭކަ އެތައް ވައްތަރެއް ހުރޭ ---\nބަލި ދެނެގަތުމަށްޓަކައި، ފެންނަ އަލާމާތްތަކާއި ވާއުނދަގޫތައް ޑޮކްޓަރަށް ވިދާޅުވެދެއްވުމުގެ އިތުރުން، ދިރިއުޅުއްވުމުގެ ވައްޓަފާޅި އާއި ކުރައްވާ މަސައްކަތްޕުޅާއި އާއިލާގައި ހުންނަ ބަލިތަކަކީ ވަރަށް މުހިންމު މައުލޫމާތު ތަކެވެ. ހަމައެފަދައިން، ބަލިމީހާގެ ހަށިގަނޑާއި ގުނަވަންތައް ބެލުންވެސް އެހާމެ މުހިންމެވެ.\nކެންސަރު ބަލި ދެނެގަތުމަށްޓަކައި އެންމެ ފުރަތަމަ ތަހުލީލުތައް ހެދެނީ މަތީގައި ދަންނަވާފައިވާ ކަންކަމުން ލިބޭ މައުލޫމާތަށް ބިނާކޮށެވެ. މިގޮތުން ތަހުލީލު ހަދަނީ ބަލި ދެނެގަތުމަށާއި ބަލިފެތުރިފައިވާ މިންވަރު ބެލުމަށެވެ. އެއަށްފަހު ފަރުވާކުރަމުންދާއިރު ފަރުވާ ކުރިޔަށްދާ ގޮތް ބެލުމަށްވެސް ތަހުލީލު ހެދެއެވެ.\nބަލިދެނެގަތުމަށްޓަކައި ލޭގެ އެކި ބާވަތު ގެ ސެލްތައް ހުރިނެތް ގޮތާއި މިންވަރު ބެލުމުގެ އިތުރުން ޓިއުމަރ މާރކަރޒް ހަދައެވެ. ޓިއުމަރ މާރކަރޒްގެ އެހީގައި ކެންސަރު ގެ ބާވަތާއި ފަރުވާ މޮނިޓަރ ކުރެވެއެވެ. އަދި ލެޔާއި ކުޑަކަމުދާ ތަކެތީގެ އެހެނިހެން ޓެސްޓުތައް ވެސް ހެދެއެވެ. ބަލި ދެނެގަތުމަށްޓަކައި އެކްސް ރޭ އާއި ސްކޭނާއި ކެމެރާއެއްގެ އެހީގައި ކާތަކެތި ދަތުރުކުރާ ހޮޅިއާއި މައިދާ އާއި (އެންޑޯސްކޮޕީ) ބޮޑު ގޮހޮރާއި (ކޮލޮނޮސްކޮޕީ) މަސާނާ (ސިސްޓޯސްކޮޕީ) ބެލެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ސީ.ޓީ ސްކޭން އާއި އެމް.އާރ.އައި އާއި ޕެޓް ސްކޭންގެ އެހީގައި ބަލި ހުރި ހިސާބާއި މިންވަރު ދެނެގަނެވެއެވެ. ބަލާބެލުމާއި ކުރެވޭ ތަހުލީލުތަކުން ފެންނަނީ ކޮންކަހަލަ ކެންސަރެއްތޯ ނުވަތަ ހުރީ ކޮންކަހަލަ ސެލްތަކެއްތޯ ދެނެގަތުމަށް ހެދޭ ޓެސްޓަކީ ބައިއޮޕްސީ އެވެ. މިޓެސްޓަކީ އެޓިއުމަރަކުން މަސްކޮޅެއް ނެގުމަށްފަހު މައިކްރޯ ސްކޯޕްގެ އެހީގައި ބަލައި ބަލި ދެނެގަތުމެވެ. މީގެ އިތުރުން ވެސް، އެކި އެކި ކެންސަރު ތަކަށް ހެދޭ ތަފާތު ޓެސްޓުތައް ހުރެއެވެ.\nކެންސަރަށް ފަރުވާ ކުރެވެނީ ކެންސަރުގެ ބާވަތާއި ހުރި މިންވަރު ކަށަވަރުކުރުމަށްފަހުގައެވެ. މިގޮތުން ދެވޭ ފަރުވާގެ ތެރޭގައި އޮޕަރޭޝަންކޮށްގެން ޓިއުމަރު ނެގުމާއި ކީމޯތެރަޕީ (ކެންސަރު ސެލްތައް ނައްތާލުމަށްޓަކައި ދެވޭ ބާރުގަދަ ބޭސް. އިންޖެކްޝަންގެ ގޮތުގަޔާއި ގުޅަބޭހުގެ ގޮތުގައި ދެވޭ.) ދިނުމާއި ރޭޑިއޯތެރަޕީ ދިނުން ހިމެނެއެވެ. (އެކްސްރޭ ފަދަ އައްޔެއްގެ އެހީގައި ސެލްތައް ނައްތާލުމަށްދެވޭ ފަރުވާ). މިފަދަ ފަރުވާތަކަކީ ބާރުގަދަ ފަރުވާތަކެއް ކަމުން ހޮޑުލެވުމާއި އަދި އެހެނިހެން އުނދަގޫތައްވެސް ކުރެއެވެ. ވުމާއެކު، މިފަދަ އުނދަގޫތައް ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި ވެސް އިތުރު ބޭސް ދެވެއެވެ.\nސިއްހަތު ލައިފްސްޓައިލް އަންހެނުން ދުނިޔޭގެ ކެންސަރު ދުވަސް ކެންސަރު\nކެންސަރަކީ ކޮބާ؟ 1 އަހަރު4މަސް ކުރިން


SunOnline: Concrete bandharakun Rakeedhoo ge Reethikan abadhah gellenee\nކޮންކްރީޓް ބަނދަރަކުން ރަކީދޫގެ ރީތިކަން އަބަދަށް ގެއްލެނީ\nނަޖާހު މަސްއޫދު 22 Jun 2020, 09:12\nވ. ރަކީދޫގެ ބަނދަރު ހަދަން ނިންމާފައިވާ ސަރަހައްދު: މިއީ އޮޑިފަހަރު އެހެލާ އަދި، މީހުން ހިތްހަމަޖައްސާލަން ބޭނުން ކުރާ ބީޗެއް -- ފޮޓޯ/ ސޭވް ރަކީދޫ (ޓްވިޓާ)\nހަފްތާއަކު ދެތިން ފަހަރު މާލެއިން ފުރާ ފެރީގައި ވ. ރަކީދޫއަށް ގޮސްފި ނަމަ ކުރެވޭނީ ތަފާތު ތަޖުރިބާއެކެވެ. އެ ރަށުގެ ނެރުން ވަދެގެން ދާއިރު، ފަޅު ތެރޭގައި ކޮނެފައި އޮންނަ ސަރަހައްދު ފެނިގެންދާނީ ސާފު ބިއްލޫރިކޮޅެއް ފަދަ ގުދުރަތީ ވިލެއް ހެންނެވެ. އަތުން ކާންދެވޭހާ ކައިރީގައި އެކި ބާވަތްބާވަތުގެ މަސްމަހާމެހި އުޅޭތަން ފެންނާނެ އެވެ.\nއެހެން ރަށްރަށުގައި އޮންނަ ކޮންކްރީޓު ބަނދަރު ހުންނަ ތަނުން ފެންނާނީ ހިތްގައިމު ދޮންވެލި ތުނޑިއެކެވެ. ފެރީ ގޮސް ރަށުގެ ޖެޓީއާ ކައިރިކޮށްލާއިރު، އެ ގޮނޑުދޮށުގައި ހިތްހަމަޖައްސާލަން ގޮސް ތިބޭ ދުވަސްވީ މީހުންނާއި، މޫދަށް އެރިލައި އުޅޭ މީހުން ފެންނާނެ އެވެ. މިއީ އެ ރަށުގެ ރީތި ޖަޒީރާވަންތަ ސިފަ އެވެ.\nނަމަވެސް، މި ރީތި ވިލާއި، ގޮނޑުދޮށް ގެއްލިގެން ދިޔުމާ ވަރަށް ކައިރިވެއްޖެ އެވެ. އެ ސަރަހައްދުގައި ކޮންކްރީޓު ބަނދަރެއް އަޅަން ސަރުކާރުން މިހާރު ވަނީ ނިންމައިފަ އެވެ. މިދިޔަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރު އެއްވަނަ ދުވަހު މި މަޝްރޫއު އެމްޓީސީސީއާ ހަވާލު ކުރީ 18.5 މިލިއަން ރުފިޔާއަށެވެ. މަޝްރޫއު ހިންގަން ބޭނުންވާ ސާމާނުވެސް މިހާރު ވަނީ ރަށަށް ގެންގޮސް، އެ ރަށުގެ ރީތިކަން "ސުންނާފަތި"ކޮށްލަން ތައްޔާރުވެފަ އެވެ.\nސަތޭކައެއްހާ މީހުންވެސް ހަމަ ނުވާ ރަކީދޫގެ މި ހިތްގައިމު ސަރަހައްދު ބަނދަރަކަށްޓަކައި ގުރުބާންކޮށްލުމަކީ އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތްތޯ މިއީ ބައެއް ރައްޔިތުން އުފައްދާ ސުވާލެކެވެ. މަޝްރޫއިން ލިބޭ އިގްތިސާދީ ފައިދާ އާއި، ރީތި ގޮނޑުދޮށުން ލިބެން އޮތް އިގްތިސާދީ ފައިދާއާ މެދު ބަހުސްވެސް ކުރެވެ އެވެ.\nވ. ރަކީދޫގެ އޭރިއަލް ފޮޓޯއެއް: މި ރަށަކީ ރާއްޖޭގައި މީޙުން ދިރިއުޅޭ އެންމެ ކުޑަ ރަށް -- ފޮޓޯ/ ވޯޓާ ސޮލޫޝަންސް\nމަޝްރޫއުގެ ގެއްލުން ކުޑައެއް ނޫން\nސަތޭހައެއްހާ މީހުންވެސް ހަމަ ނުވާ ރަކީދޫގެ އިގްތިސާދުގެ ބަލިކަށިކަމުން މީގެ ކުރިން އެ ރަށުގެ މީހުންގެ އާދޭހަކަށްވީ އަސާސީ ހިދުމަތް ލިބޭ އެހެން ރަށަކަށް މީސްކޮޅު ބަދަލުކޮށްދިނުމެވެ. ރަށުން ލިބޭ ސިއްހީ ފަރުވާ ވަރަށް ވެސް ދަށެވެ. ސްކޫލު ބަންދު ކުރިތާ އަހަރުތަކެއް ވެއްޖެ އެވެ. ރަށުގެ 300އެއްހާ މީހުންގެ ތެރެއިން ގިނަ މީހުން އުޅެނީވެސް ވ. އަތޮޅުގެ އެހެން ރަށްރަށުގައި އާއި މާލެ އަށް ހިޖުރަކޮށްގެންނެވެ.\nނަމަވެސް، މި ސަރުކާރުން ރަކީދޫއާ މެދު އުންމީދު ކަނޑައެއް ނުލަ އެވެ. ސަރުކާރުގެ ތަސައްވުރަކީ، ވ. އަތޮޅުގެ އެހެން ރަށްރަށެކޭ އެއްގޮތަށް، މި ރަށުގައި ލޯކަލް ޓޫރިޒަމް ތަރައްގީކޮށް، ރަށުގެ ރައްޔިތުންނަށް އެކަމުގެ އިގްތިސާދީ ނަފާ ހޯދައިދިނުމެވެ. އެކަމުގެ ހެއްކަކީވެސް، ފެނާއި ނަރުދަމާގެ ނިޒާމުގެ މަޝްރޫއެއްގެ އިތުރުން މިހާރު ފަށަން ތައްޔާރުވެފައިވާ ބަނދަރުގެ މަޝްރޫ ބަޖެޓުކޮށްފައިވުމެވެ.\nރަކީދޫގައި ބަނދަރު ހަދަން އެންމެ ފުރަތަމަ ޕްލޭނިން މިނިސްޓްރީ އިން ނިންމީ ކުރިންވެސް ކޮނެފައި އޮތް ސަރަހައްދު، މެދު ދިޔައިގައި 3.5 މީޓަރު ހުންނަ ވަރަށް އިތުރަށް ފުންކޮށް، ކޮނެގެން ނަގާ ވެލިން ބަނދަރު ސަރަހައްދު ހިއްކައި، 164 މީޓަރުގެ ބަނދަރު ތޮށި ޖަހައިގެންނެވެ. މި ބަނދަރުގެ ދިގުމިނުގައި 134 މީޓަރު އަދި ފުޅާމިނުގައި 71 މީޓަރު ހުންނާނެ އެވެ.\nމި ގޮތަށް ބަނދަރު ހެދުމުން މޫދުގެ ރީތިކަމާއި، އޮޑިފަހަރު އެހެލާ ގޮނޑުދޮށް ގެއްލިގެންދާއިރު، ބަނދަރު ހެދޭނެ އެހެން ގޮތަކާ މެދުވެސް މިނިސްޓްރީއިން ވިސްނި އެވެ. އެ ގޮތަކީ، މިހާރު އޮޑިފަހަރު ކައިރިކުރަން ބޭނުން ކުރާ ސަރަހައްދު އޮތް ގޮތަށް ބާއްވާފައި ރަށުގެ އިރުމަތީ ފަރާތުން މުޅިން އާ ސަރަހައްދެއް ކޮނެ، އެތަނުގައި ބަނދަރެއް ތަރައްގީ ކުރުމެވެ. މި ސަރަހައްދުގައި ބަނދަރު ހަދައިފި ނަމަ، ލޯކަލް ޓޫރިޒަމަށް އަދި އޮޑިފަހަރު އެހެލުމަށް ބޭނުންވާ ގޮނޑުދޮށް ހަލާކު ނުވުމުގެ އިތުރުން، އެ ސަރަހައްދުން ނަގާ ވެލި ބޭނުންކޮށްގެން ރަށުގެ ބިން ބޮޑުކޮށް ގޯތި ދޫކުރެވޭނެ ކަމަށް އެ ރަށުގެ ބައެއް މީހުން ދެކެ އެވެ.\nރަކީދޫގެ މުޅިން އެހެން ސަރަހައްދެއްގައި ބަނދަރު ހަދާ ނަމަ ބަނދަރު ހަދަން ވިސްނި ސަރަހައްދު -- ޑައިގްރާމް/ އީއައިއޭ ރިޕޯޓު (ވޯޓާ ސޮލޫޝަންސް)\nމި ދެ ގޮތުގެ ތެރެއިން ޕްލޭނިން މިނިސްޓްރީއިން ހިޔާރު ކުރީ ފުރަތަމަ ގޮތެވެ. މިހާރުވެސް ކޮނެފައި އޮތް ސަރަހައްދުގައި ބަނދަރު ހަދާށެވެ. މުޅިން އާ ސަރަހައްދެއް ކޮނެ، ބަނދަރު ހަދާ ނަމަ، ތިމާވެއްޓަށް ގެއްލުންވާ ވަރު ބޮޑުވުމާއި، ކުރަން ޖެހޭ ހަރަދުވެސް ބޮޑުވާނެ ކަމަށް މަޝްރޫއުގެ އީއައިއޭ ރިޕޯޓުގައިވެ އެވެ.\nމިހާރުވެސް ދޯނިފަހަރު ކައިރި ކުރާ ސަރަހައްދު ކޮނެ ބަނދަރު ހެދުމަށް ނިންމާފައިވާއިރު، ރަށުގެ ކައުންސިލާއި ރައްޔިތުންގެ މަޝްވަރާއާ އެކު މަޝްރޫއުގެ ތެރެއަށް އިތުރު ބައެއްވެސް ވަނީ ހިމަނާފަ އެވެ. އެއީ ރަށުގެ ހުޅަނގު އުތުރުގައި އޮޑިފަހަރު އެހެލޭނެހެން ސަރަހައްދެއް ތަަރައްގީ ކުރުމެވެ. އޭގެ އިތުރުން ބަނދަރު ހަދާއިރު އިރުމަތީ ފަރާތުން ރިވެޓުމެންޓު ޖެހުމުގެ ބަދަލުގައި ބަނދަރުގެ ޖާގަ ބޮޑުވާނެހެން އެތަނުގައިވެސް ބަނދަރު ތޮށި ޖެހުމެވެ.\nވ. ރަކީދޫގައި ބަނދަރު ހަދަން އެންމެ ފުރަތަމަ ނިންމި ގޮތް (ވ) އަދި ފަހުން ނިންމި ގޮތް (ކ) -- ޑައިގްރާމް/ އީއައިއޭ ރިޕޯޓު (ވޯޓާ ސޮލޫޝަންސް)\nމުޅިން އެހެން ސަރަހައްދެއްގައި ބަނދަރު ހަދާ ނަމަ ފަޅު ކޮންނަން ޖެހޭތީ ތިމާވެއްޓަށް ގެއްލުންވާ މިންވަރު އިތުރުވެ، ހަރަދު ބޮޑުވާނެ ކަމަށް އީއައިއޭ ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާއިރު، މިހާރު މިނިސްޓްރީއިން ފާސްކޮށްފައިވާ ޕްލޭނުގައި އޮޑިފަހަރު އެހެލުމަށް ތަރައްގީ ކުރާ ސަރަހައްދަކީވެސް ކޮންނަން ޖެހޭ ސަރަހައްދެކެވެ.\nގެސްޓްހައުސް ވިޔަފާރިއަށް ހުރަހެއް\nވ. އަތޮޅުގެ ގިނަ ރަށްތަކަކީ މިހާރު ގެސްޓްހައުސްތައް ގިނަ ލޯކަލް ޓޫރިޒަމް ކޮންސެޕްޓުގައި ކާމިޔާބުކަމާ އެކު ހިންގަމުންދާ ރަށްރަށެވެ. އެ ރަށްރަށުގެ ރީތި ގޮނޑުދޮށްތަކާއި، އަތޮޅުގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި ހުންނަ ޑައިވް ސްޕޮޓުތަކާއި ފިނޮޅުތަކަކީ މި އަތޮޅުގެ އިގްތިސާދުގެ މުގުލެވެ. ރަކީދޫއަކީވެސް ވަށައިގެން ކަހަލަ ގޮތަކަށް ރީތި ގޮނޑުދޮށް އޮންނަ ރަށެކެވެ. ފަޅުގެ ހުޅަނގު އުތުރުގައި ރީތި ވިލެއްވެސް އޮވެ އެވެ. މި ގުދުރަތީ ރީތިކަމުގެ ބޭނުން ހިފައިގެން އެ ރަށުގައިވެސް ލޯކަލް ޓޫރިޒަމް ހިންގުމުގެ ވިސްނުން ގެންގުޅޭ ޒުވާނުން އުޅެ އެވެ.\nރަކީދޫގައި މިވަގުތު ހިންގަނީ އެންމެ ގެސްޓްހައުސްއެކެވެ. އެއީ 13 ކޮޓަރީގެ ތަނެކެވެ. އަދި ހިދުމަތް މެދުކެނޑިފައިވާ ފަސް ކޮޓަރީގެ ގެސްޓްހައުސްއެއްވެސް ހުރެ އެވެ. މިއީ ފެށުމެކެވެ. އިތުރު ބަޔަކުވެސް ގެސްޓްހައުސް ހަދަމުން އެބަދެ އެވެ. އެކަމަކު، ބަނދަރުގެ ސަބަބުން ރަށުގެ އެންމެ ރީތި އެއް ސިފަ ގެއްލުމަކީ އެ މީހުންނަށް ލިބޭ ބޮޑު ދެރަައެކެވެ. ރަށަށް އަންނަ ގެސްޓުންނަށް ދައްކާލަން ރަށުގައި ރީތި ޖަޒީރާ ވަންތަ ސިފަ ގެއްލިޔަ ނުދީ ބާާއްވަން އެ މީހުން ބޭނުންވެ އެވެ.\nރަށަށް ވަންނަ އިރު ފެންނަ ރީތި މައި ބީޗާއި، ކޮނެފައިވާ ސަރަހައްދަކީ ޓޫރިސްޓުން މަހަށް ކާން ދިނުން ފަދަ ކަންކަމަށް ބޭނުން ކުރާ ސަރަހައްދެކެވެ. އަދި މީހުން މޫދަށް އެރެން ބޭނުން ކުރާ ސަރަހައްދެކެވެ. މި ސަރަހައްދުގައި ޔޮޓުތައްވެސް އެހެލަ އެވެ.\nރަކީދޫގެ ރީތި ބަނދަރު ތެރެއަށް ކުޑަކުއްޖަކު ފުންމާލަނީ: މިތަން ކޮނެ، ފުންކޮށް، ބަނދަރު ހެދުމުގެ މަސައްކަތް ފަށަން މިހާރު ވަނީ ތައްޔާރުވެފައި -- ފޮޓޯ/ ސޭން ރަކީދޫ\nމި ގޮނޑުދޮށް ގެއްލިގެންދާނެތީ އެކަމާ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށް ރަކީދޫގެ ޒުވާނުންތަކެއް ވަނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސް، ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދަށް، އެ ގޮނޑުދޮށް ހެދުމުގެ މަޝްރޫއުގެ ގެއްލުމާ ގުޅޭ ރިޕޯޓަކާއެކު ސިޓީއެއް ފޮނުފައިވެ އެވެ. އެފަދަ ސިޓީއަކާއި ލިޔުމެއް ލިބިފައިވާކަން މަޖިލީހުގެ މީޑިއާ ޑިރެކްޓަރު ހަސަން ޒިޔާއު ކަށަވަރުކޮށްދެއްވި އެވެ.\n"ރަކީދޫގައިވެސް މިހާރު ކޮނެފައި އޮތް ތަނާއި، އެތަނާ ގުޅިފައިވާ ފާލަމަކީ، ރަށުގެ ރީތިކަމާއި ސަގާފަތާ ގުޅިފައިވާ، މިހާރުވެސް ރަށަށް ޒިޔާރަތް ކުރާ ހުރިހާ އެންމެން އެތަނަށް ގޮތް ހިތް އުފާ ކުރާ ތަނެކެވެ. އަދި އެއީ ކުރިއަރަމުން އަންނަ ގެސްޓްހަައުސް ވިޔަފާރިއަށް ވަރަށް މުހިންމު ރުކުނެއްކަމުގައި ވެސް ގިނަ ބޭފުޅުން ގަބޫލުކުރައްވަ އެވެ." ގޮނޑުދޮށް ސަލާމަތް ކުރަން ބޭނުންވާ ރަކީދޫގެ ޒުވާނުން މަޖިލީހަށް ފޮނުވި ރިޕޯޓުގައިވެ އެވެ.\n"...މި ހުރިހާ ކަމަކަށް ރިއާއަތްކޮށް ރަކީދޫގައި ބަނދަރެއް ހެދޭއިރު، މިހާރު ކޮނެފައި އޮތްތަން އެގޮތަށް ބޭއްވުމަށްފަހު އެހެން ތަނެއްގައި ބަނދަރު ހަދައިފި ނަމަ ސީދާ ގޮތުންނާއި ނުސީދާ ގޮތުން ރަށަށް ލިބޭނެ ފައިދާ ގިނަގުނަވެ، ލިބޭނެ އިއާދަ ނުކުރެވޭ ގެއްލުން މަދު ކުރެވޭނެ އެވެ."\nރައީސް ނަޝީދަށް ފޮނުވި ސިޓީގައި ގޮނޑުދޮށް ސަލާމަތް ކުރަން ބޭނުންވާ މީހުން ހުށަހަޅަނީ، މިހާރުގެ ބަނދަރާއި ފާލަން އޮތް ގޮތަށް ބާއްވާފައި ރަށުގެ އިރުމަތީ ފަރާތުން ފަޅު ކޮނެ، އެތަނުގައި ބަނދަރު ހަދާށެވެ. އަދި އެ ތަނުން ނަގާ ވެލިން ރަށުގެ ބިން ބޮޑުކޮށް، މުސްތަގުބަލުގައި އިތުރަށް ގެސްޓްހައުސް ހިންގުން ފަދަ ކަންކަމަށް ބިން ދޫކުރެވޭނެކަން އެ މީހުން ފާހަގަކުރެ އެވެ.\nރަކީދޫ ބަނދަރު މަޝްރޫއަށް ބޭނުންވާ ސާމާނު އެ ރަށަށް ގެންގޮސްފައި: މަޝްރޫއު ފަށައިގަންނަން މިހާރު ދަނީ ތައްޔާރުވަމުން -- ފޮޓޯ: އެމްޓީސީސީ\nނަމަވެސް، ރަށުގެ ކައުންސިލުން ބަނދަރު ހެދުމާ އެއްކޮޅެވެ. ކައުންސިލުގެ ރައީސް އާދަމް ސާމީ ވިދާޅުވީ، ބަނދަރު ހަދަން ސަރުކާރުން ނިންމީ ރަށުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންނާ މަޝްވަރާކޮށްފައި ކަމަށެވެ. އަދި ބަނދަރު ހަދަން ނިންމާފައި ވަނީ ރަށުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުން ބޭނުންވާ ތަނުގައި ކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ.\nއޭނާ ވިދާޅުވީ، ބަނދަރު ހެދުމާމެދު ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށް ރަސްމީކޮށް ކައުންސިލަށް ބަޔަކު ހުށަހަޅާފައި ނެތް ކަމަށެވެ. އަދި ބަނދަރު ހެދުމާ ދެކޮޅު ހަދަނީ ރަށުގައި ދިރިނޫޅޭ، ސަރުކާރާ އިދިކޮޅު ބައެއް ކަމަށް އޭނާ ތުހުމަތު ކުރެއްވި އެވެ. އެހެންވެ، އެ މީހުން ހުށަހަޅާ ކަންކަމާ ބެހޭގޮތުން ވާހަކަ ދައްކަވަން އޭނާ ބޭނުންފުޅުއް ނުވި އެވެ.\n"އެއީ މާލޭގައި ދިރިއުޅޭ ރައްޔިތުންތަކެއް، އެކަމަކު ވަކި މަގުސަދެއް ހާސިލު ކުރަން ވެގެން ސަރުކާރާ އިދިކޮޅު ބަޔަކު ކުރާ ކަމެއް. އެކަމަކާ އެއްވެސް މައުލޫމާތެއް ހިއްސާ ކުރާކަށް ބޭނުމެއް ނުވޭ،" ސާމީ ވިދާޅުވި އެވެ.\nމި ބަނދަަރު މިހާރު ހަދަން ނިންމާފައިވާ ތަނުގައި ހެދުމަށް އިގްތިސާދީ ގޮތުން ގެންގުޅުނު ވިސްނުމާ ބެހޭގޮތުން ޕްލޭނިން މިނިސްޓްރީގެ ބަހެއް ލިބޭ ގޮތެއް ނުވި އެވެ.\nތިމާވެށީގެ އިތުރުން ރަށުގެ އިގްތިސާދަށް ވެސް ގެއްލުން\nވ. އަތޮޅުގެ ތިމާވެއްޓާއި އެ އަތޮޅުގެ އިގްތިސާދު އޮންނަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ގުޅިފަ އެވެ. އެއީ އެ އަތޮޅަށް ފައިސާ ވަންނަނީ އެ އަތޮޅުގެ ގުދުރަތީ ރީތި ކަމުން ކަމަށްވާތީ އެވެ. އަތޮޅުގެ ފަރުތަކާއި، ގޮނޑުދޮށްތަކަށް ލިބޭ ގެއްލުމަކީ ސީދާ އެ އަތޮޅުުގެ އިގްތިސާދަށް ގެއްލުންވާނެ ކަންކަމެވެ.\nރަކީދޫގެ ބަނދަރު މަޝްރޫއުގެ އީއައިއޭ ރިޕޯޓުގައިވާ ގޮތުން ފަޅުތެރެ އިތުރަށް ކޮނުމުން، ރަށް ގިރައި ރަށުގެ ގޮނޑުދޮށްތަކަށް އެކަމުގެ އަސަރު ކުރާނެ އެވެ. މިއީ ފަޅު ތެރޭގައި ހުންނަ ވެލީގެ ބެލެންސަށް ބަދަލު އައުމުން ވާ ގޮތެކެވެ. ނަމަވެސް، އޭގެ އަސަރު ކުރާނެ މިންވަރު އަންދާޒާ ކުރެވެން ނެތް ކަމަށްވެ އެވެ.\nބަނދަރަކީވެސް، ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި ރަށް ގިރުމުގެ ސީދާ ސަބަބެކެވެ. ރާއްޖޭގެ ރަށްތަކަކީ ގުދުރަތީގޮތުން އެއްކޮޅުން ގިރާ ވެލި، ރަށުގެ އަނެއް ކޮޅުގައި ވޮޑޭ ރަށްތަކެކެވެ. އެކަމަކު، ބަނދަރު އެޅުމުގެ ސަބަބުން ރަށުުގެ ފަޅު ތެރޭގައި ވެލި ދައުރުވުމަށް ހުރަސް އެޅި ގުދުރަތީ ގޮތުން ގިރައި ވޮޑުމުގެ ނިޒާމަށް ބުރޫއަރާކަން މާހިރުންނަށް ފާހަގަކުރެވިފައިވެ އެވެ. މި އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ މަހު މަކުނުދޫ ދާއިރާގެ މެމްބަރު މުހައްމަދު ރާއީ ކުރެއްވި ސުވާލަކަށް ޖަވާބު ދެއްވަމުން ޕްލޭނިން މިނިސްޓަރު އަސްލަމް ވެސް މަޖިލީހުގައި ވިދާޅުވެފައި ވަނީ ބައެއް ރަށްރަށުގައި ބަނދަރު ހަދާ ގޮތާއި ރަށް ގިރުމާ ގުޅުމެއް އޮތް ކަމަށެވެ.\nމިހާރުވެސް ރަކީދޫގެ ދެކުނު ފަރާތު ގޮނޑުދޮށް ގިރަ އެވެ. ބަނދަރު ހެދުމުން ރަށް އިތުރަށް ގިރަން ފަށައިފި ނަމަ ގެއްލިގެންދާނީ އަނެއްކާވެސް އިގްތިސާދާ ވަރަށް ބޮޑަށް ގުޅިފައިވާ ގޮނޑުދޮށްތަކެކެވެ. ގެސްޓްހައުސް ވިޔަފާރި ރަނގަޅަށް ނުފެށިގެން އުޅެނީސް، ރަކީދޫގެ ރީތި ގޮނޑުތައްތައް ގެއްލުމަކީވެސް ފުރުސަތު އޮތް ކަމެކެވެ.\nއީއައިއޭ ރިޕޯޓުގައި އިތުރަށް ބުނެފައިވާ ގޮތުން، ބަނދަރު ހަދަން ފަޅު ކޮނުމުންނާއި ބިން ހިއްކުމުގެ ސަބަބުން ވެއްޔާއި ކިސަޑު ރަށް ވަށައިގެން ފޭދި، ކަނޑުގެ ދިރުންތަކަށް އެކަމުގެ ނޭދެވޭ އަސަރު ކުރާނެ އެވެ. ފަރަށް އެޅޭ ވެލި މުރަކަތަކަށް އެޅި މުރަކަތައް މަރުވެގެން ދާނެ އެވެ. އަދި ފެންގަނޑު ކިލަނބުވެ، މުރަކަތަކަށް އަލި ލިބުން ދަތިވެ ބޮޑުވާން ހުރަސްއެޅެ އެވެ. އަދި މުޅި ސަރަހައްދުގެ ގުދުރަތީ ނިޒާމަށް އިއާދަ ނުކުރެވޭނެ ބަދަލުތައް އަންނާނެ ކަމަށް ރިޕޯޓުގައިވެ އެވެ.\nރަކީދޫ ކައިރީގައި ކަނޑުގެ ދިރުންތައް ގިނަ ތިމާވެށީގެ ގޮތުން ސެންސިޓިވް ސަރަހައްދެއް ކަމަށްވާ "ރަކީދޫ ކަނޑު" އޮންނަ ތަން -- ޑައިގްރާމް/ އީއައިއޭ ރިޕޯޓު (ވޯޓާ ސޮލޫޝަންސް)\nރަކީދޫ ފަޅުގެ ދެކުނު ކޮޅު ނިމޭ ހިސާބުގައި "ރަކީދޫ ކަނޑު" ކިޔާ އީޕީއޭއިން ކަނޑައަޅާފައިވާ ތިމާވެށީގެ ގޮތުން ނާޒުކު ސަރަހައްދެއް އޮވެ އެވެ. މިއީ އޯވާހޭންގުތަކާއި ކަނޑު އަޑީގެ ހޮހޮޅަތައް ހިމެނޭ މުރަކައިގެ ބަގީޗާ އެކެވެ. މި ބަގީޗާ ތެރޭގައި އެކި ބާވަތް ބާވަތުގެ މިޔަރާއި، ވެލަޔާއި، ނެޕޯލިއަން ވްރާސް އުޅެ އެވެ.\nމިއީ ޓޫރިސްޓުން ޝައުގުވެރިވާ ޑައިވް ސްޕޮޓެކެވެ. މި ތަނުން ވ. އަތޮޅުގެ ލޯކަލް ޓޫރިޒަށް ބޮޑު މަންފާއެއް ކުރެ އެވެ. ބަނދަރު ހެދުމުގެ ސަބަބުން ފޭދިގެންދާ ވެއްޔާއި ކިސަޑުގެ ސަބަބުން މިތަން ހަލާކުވެއްޖެ ނަމަ އެކަމުގެ ގެއްލުން މުޅި އަތޮޅަށް ކުރާނެ އެވެ.\nބަނދަރެއް ބޭނުންވަނީ ކީއްވެ؟\nރަކީދޫ ކައުންސިލުގެ މެމްބަރު އާދަމް ހުސެއިން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މިހާރު ރަށުގައި އޮންނަނީ އެންމެ ދެ ދޯންޏެވެ. އެއީ ފާނަ މަސްވެރިކަން ކުރާ ކުޑަ ދެ ދޯންޏެއް ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ. ގެންގުޅޭ ޑިންގީ ފަދަ ކުދި އުޅަނދުތައްވެސް ރަށުގައި އޮވެ އެވެ. މި ދެ ދޯންނާއި ޑިންގީތަކުގެ އިތުރުން ދެން ރަކީދޫގެ ބަނދަރު ބޭނުން ކުރަނީ އެހެން ރަށްރަށުގެ މަސްދޯނިތަކާއި، ހަފްތާއަކު ދެތިން ދުވަހު އަތޮޅުތަކާއި މާލެއާ ދޭތެރޭގައި އޮންނަ އެމްޓީސީސީގެ ވ. އަތޮޅު ފެރީ އާއި މ. އަތޮޅު ފެރީ އެވެ.\nރަކީދޫއިން ވާހަކަ ދެއްކި މީހަކު ބުނި ގޮތުގައި، ކަންބޮޑުވަނީ ބަނދަރު އަޅާތީއެއް ނޫނެވެ. މައްސަލައަކީ ބަނދަރު އަޅާތަން ކަމަށް ބުންޏެވެ. އޭނާވެސް ގަބޫލު ކުރަނީ ބަނދަރެއް ބޭނުންވާ ކަމެެވެ. ރަށަށް މުދާ އެތެރެކުރަން ފަސޭހަވެ، އިމާރާތް ކުރުމުގެ ދާއިރާ ފަދަ ދާއިރާތަކަށް ފަސޭހަވެގެންދާނެކަން އޭނާވެސް ގަބޫލުކުރެ އެވެ. އަދި ރަށަށް މުސްތަގުބަލެއް ބޭނުން ނަމަ ބަނދަރެއް މުހިންމު ކަމަށް ގަބޫލު ކުރެ އެވެ.\nރަކީދޫ އޮންނަ ސަރަހައްދުގެ ގޮތުން، އެ ރަށަށް އެހެން އަތޮޅުތަކުގެ މަސް ދޯނިތައް މަޑުކޮށްލަން އާދެ އެވެ. ނަމަވެސް، ޖާގައިގެ ދަތިކަމުގެ ސަބަބުން އެއްފަހަރާ މަޑު ކުރެވެނީ ވަކި ވަރަކަށެވެ.\nރަކީދޫ ކައުންސިލުގެ މެމްބަރު އާދަމް އަކީ މިހާރުވެސް ބަނދަރު ހަދާ ސަރަހައްދުގައި ބަނދަރު ހަދަން ތާއީދު ކުރައްވާ ބޭފުޅެކެވެ.\nއޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ރަށުގައި ބަނދަރު ހެދުމުން، އެހެން ރަށްރަށުގެ ގިނަ ދޯނިތަކަށް އެއްފަހަރާ ބަނދަރު ކުރެވޭނެ އެވެ. އަދި އެ ދޯނިތަކުން އަންނަ މީހުންނަށް ހިދުމަތް ދިނުމަށް ހޮޓާތައް ފަދަ ވިޔަފާރިތައް ފެށިދާނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"އެހެން ރަށްރަށުގެ ދޯނިތަައް އައިމަ އަޅުގަނޑުމެންނަށް މި ތަނުން ފެން ވިއްކައި، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ތެޔޮ ވިއްކާ ތަނެއް ހަދައިގެން އެކަން ކުރެވޭނެ،" އާދަމް ވިދާޅުވި އެވެ.\nރަކީދޫއަށް ދަތުރު ކުރާ ދެ ފެރީ ދުއްވާ މީހުން މަޝްރޫއުގެ އީއީއައިއޭ ރިޕޯޓުގެ ސާވޭއަށް މައުލޫމާތު ދެމުން ބުނެފައި ވަނީ، ރަކީދޫގެ ޖެޓީއަށް ވިއްސާރަ ދުވަސްވަރު ކައިރި ކުރަން އުނދަގޫ ކަމަށެވެ. ވިއްސާރަ މޫސުމުގައި އެހެން ރަށްރަށުން އަންނަ ދޯނި ފަހަރު ފަޅު ތެރޭގައި ނަގިލިލައިގެން އޮންނާތީ ވާތަކުގެ ސަބަބުން ފަޅު ތެރެއަށް ވަންނަންވެސް އުނދަގޫވާ ކަމަށް އެ މީހުން ބުންޏެވެ.\nއެފަދަ ދުވަސްތަކުގައި ޖެޓީއާ ކައިރި ނުކުރެވި ފުރަން ޖެހުމުން، ޓިކެޓު ގަތް ފަރާތްތަކަށް އަނބުރާ ފައިސާ ދައްކަންވެސް ޖެހިފައި އެބަ ހުރި ކަމަށް ފެރީ ދުއްވާ މީހަކު ރިޕޯޓަށް މައުލޫމާތު ދީފައިވެ އެވެ. އަދި ޖެޓީ ކުޑަކަމުން ޖާގައިގެ ދަތިކަންވެސް ދިމާވެ އެވެ.\nރަކީދޫގެ ބަނދަރު ހެދުމުގެ މަޝްރޫއާ ގުޅޭގޮތުން، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ތިމާވެށި ކޮމެޓީގެ ނައިބު މުގަައްރިރު، މައްޗަންގޮޅި ދެކުނު ދާއިރާގެ މެމްބަރު އަހުމަދު ހައިތަމް ވަނީ މީގެ ކުރިން ޓްވިޓާގައި ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރައްވައިފަ އެވެ.\nއޭނާ "ސަން"އަށް ވިދާޅުވީ، އެ މައްސަލައާ ގުޅޭ ސިޓީއެއް މަޖިލީހުގެ ރައީސަށް ފޮނުވާފައިވާތީ، އެ ސިޓީ ކަމާ ބެހޭ ކޮމެޓީއަށް ފޮނުވަން މަޖިލީހުގެ ރައީސް ނިންމަވައިފި ނަމަ އެ މައްސަލަ ބައްލަވާނެ ކަމަށެވެ.\n"އަޅުގަނޑުވެސް ވަރަށް ބަލަން ބޭނުންވާ ކަމެއް ތި ކަމަކީ،" ހައިތަމް ވިދާޅުވި އެވެ.\nބަނދަރަކީ ރަށުގެ މައި ދޮރެވެ. އިގްތިސާދީ މުސްތަގުބަލެއް އޮތުމަށް ކޮންމެ ރަށެއްގައިވެސް ބަނދަރެއް ބޭނުންވެ އެވެ. ނަމަވެސް، ބަނދަރަށްޓަކައި އަބަދުވެސް ތިމާވެށީގެ ބައެއް ގުރުބާންކޮށްލަން ޖެހެ އެވެ. ގުރުބާންކޮށްލަން ޖެހޭ ބަޔަކީވެސް، އިގްތިސާދީ އަގެއް އޮންނަ ބައެކެވެ. ވިސްނާލަން ޖެހެނީ އެ ހަލާކު ކޮށްލާ ގުދުރަތީ ވެށިން އިގްތިސާދަށް ލިބޭނެ ފައިދާ، ބަނދަރުން ލިބޭނެ ފައިދާއަށް ވުރެ ބޮޑުތޯ އެވެ؟ އިގްތިސާދީ ފައިދާއަށް ގުދުރަތީ ރީތިކަން ސުންނާފަތި ކޮށްލުމުގެ ކުރިން ރީތި މުރަކަ ފަރުތަކާއި ސާފު ހުދު ގޮނޑުދޮށްތަކާއި ބިޔަ ރާޅު ނަގާ ރާޅުގަނޑަކުން ނެރެވޭނީ ކިތައް ކިތައް މިލިއަން ޑޮލަރު ތޯ އެއީވެސް ހިސާބު ކުރަން ޖެހިފައި އޮތް ކަމެކެވެ.


vnews - މޮބައިލް ފޯނާއި ރޭޑިއޭޝަން!\nމި ކޮލަމްގައި ލިޔުއްވަނީ ޓެލެކޮމިއުނިކޭޝަނާއި ސައިންސާއި ޓެކްނޮލޮޖީގެ ދާއިރާއާބެހޭ ގޮތުން ފާޅުކުރާ ހިޔާލެވެ.\nމޮބައިލް ފޯނާއި ރޭޑިއޭޝަން!\nމިއަދު މޮބައިލްފޯނެއް ކަންފަތުގައި ޖަހައިގެން ނެތް ބަންގާޅީއަކުވެސް މާލޭގެ މަގަކުން ފެންނާނީ މަދު ފަހަރެއްގަ އެވެ. ރާއްޖޭގައިމިހާރު މިއޮތީ މޮބައިލްފޯނު އެހާވެސް އާއްމުވެފަ އެވެ. ދުނިޔޭގެ މުވާސަލާތާބެހޭ މައި އިދާރާ އައިޓީޔޫ އިން ސަތޭކަ ފަންސާސް ފަސް ގައުމުގެ މުވާސަލާތާ ބެހޭ ތަފާސް ހިސާބުތަށް ދިރާސާ ކުރުމަށްފަހު އާއްމުކުރި ރިޕޯޓެއް ދައްކާގޮތުގައި ގިނަ ޤައުމުތަކުގައި އަލަށް މޮބައިލްފޯނުގެ ޚިދުމަތަށް އެދެމުންދަނީ ހައިރާންވާހާ އަވަސް މިންވަރަކަށެވެ.\nއެގޮތުން ދެހާސް އެގާރަވަނަ އަހަރު ނިމުނުއިރު މުޅި ދުނިޔޭގައި މޮބައިލްފޯނުގެ ޚިދްމަތަށް އެދިފައި ހުރި ޖުމްލަ ޢަދަދަކީ ހަ ބިލިއަނެވެ. މިއީ މިވަގުތު މުޅި ދުނިޔޭގެ އާބާދީއާ ގާތްގަނޑަކަށް އެއްވަރުގެ އަދަދެކެވެ. މިގޮތުން މިވަގުތު ހަމަ އެކަނި ޗައިނާއަށް ބަލާލިކަމުގައި ވިއަސް އެއް ބިލިއަނަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން މޮބައިލްފޯނު ބޭނުން ކުރެއެވެ.\nމޮބައިލްފޯނު ދުނިޔެއަށް ފުރަތަމަ ތައާރަފުވާން ފެށީ އަށްޑިހައިގެ އަހަރުތަކުގެ ކުރީކޮޅުގަ އެވެ. ނަމަވެސް މޮބައިލްފޯނު އާދަޔާހިލާފަށް މަޝްހޫރުވެގެން ދިޔައީ 1987 ވަނަ އަހަރު ހޮލީވުޑް ގައި ނިކުތް "ވޯލް ސްޓްރީޓް" ކިޔާ ފިލްމެއްގައި މަޝްހޫރު މައިކަލް ޑަގްލަޝް ގެންގުޅުމު މޮޓްރޮއްލާގެ ޑައިނާ ޓެކް ކިޔާ ފޯނާ ހިސާބުންނެވެ.\nވޭތުވެ ދިޔަ ތިރީހަކަށް އަހަރުގެ ތެރޭގައި މޮބައިލްފޯނަށް ވަރަށް ބޮޑެތި ކުރިއެރުންތައް އައިސްފައި ވެއެވެ. މިގޮތުން އެންމެބޮޑަށް ފާހަގަކުރެވޭ ކުރިއެރުންތަކަކީ ފޯނުގެ ޑިޒައިނަށާ އަދި ފޯނު މެދުވެރިކޮށް ލިބޭ ޚިދްމަތްތަކަށް އައި ކުރި އެރުން ތަކެވެ.\nދެހާސް ހަތްވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ދުނިޔެއަށް ތްރީ ޖީގެ ޚިދްމަތް ތައާރަފުވުމާއެކު، މޮބައިލްފޯނު މެދުވެރިކޮށް ދެވޭ ޚިދުމަތްތަކަށް މިވަނީ މުޅިން އިންޤިލާބެއް އައިސްފައެވެ. މިއަދު މޮބައިލްފޯނު މެދުވެރިކޮށް ބޭނުންވާ ހުރިހާ ޚިދްމަތްތަކެއް ލިބިގަނެވެ އެވެ. މިހާރު ގިނަ މީހުން ގެންގުޅެނީ ވެސް ފަސޭހައިން ބޭނުންވާ ގިނަ ޚިދްމަތްތަށް ފޯރުކޮށްދޭ އައިފޯން ފޯޖީ، ފައިވް ޖީ އަދި ސަމްސުންގް ގެލެކްސީ އެސް ތްރީ، އާއި ނޯޓް ޓޫ ފަދަ އެންމެ ފަހުގެ ފޯނު ތަކެވެ.\nމިއަދު މިއޮތީ އެއްކަލަ ހޮލީވޫޑް ފިލްމުގައި ޑަގްލަސް ގެންގުޅުނު ފޯނާ އަޅާކިޔަން ނޭނގޭހާވެސް މޮބައިލް ފޯނުގެ ޑިޒައިނަށާ ޚިދްމަތްތަކަށް ކުރިއެރުން އައިސްފައެވެ.\nކޮންމެއަކަސް މަޢުލޫއަކީ މޮބައިލްފޯނުގެ ފުރިހަމަކަމާ ރީތިކަމުގެ ވާހަކަ ދެއްކުމެއް ނޫނެވެ. މިއަދު މިއޮތީ މުޅިން އެހެން ވާހަކައެއް ދައްކަންޖެހިފަ އެވެ. ސެލްފޯނު ބޭނުން ކުރަމުން ދާއިރު އުފެދޭ ރޭޑިއޭޝަނުގެ ވާހަކައާއި އަދި މީގެ ސަބަބުން އިންސާނާއަށް ކުރާ އަސަރުގެ ވާހަކައެވެ. މިއީ އާ ވާހަކައެއްވެސް ނޫނެވެ.\nމިކަމަކީ ސެލްފޯނު އުފައްދަން ފެށީއްސުރެވެސް މީހުންގެ މެދުގައި ބަހުސްކުރާ ވާހަކައެކެވެ. އަދި މާބޮޑު އެދެވޭ ޖަވާބެއްވެސް ނުލިބޭ ވާހަކައެކެވެ. މިކަމަކީ ސައިންސްވެރިންގެ މެދުގައިވެސް ތަފާތު ގޮތްގޮތަށް ދެކެވެމުން އައި ވާހަކައެކެވެ. މިވާހަކަ ތަކުގެ އަޑު ބޮޑަށް ގަދަވަނީ ދުނިޔޭގެ ބާޒާރަށް އާ މޮޑެލްތަށް ނުކުންނަ ދުވަސްކޮޅުގައެވެ. މިވާހަކަ ދުވަސްކޮޅެއްވަންދެން ބަހުސް ކުރުމަށްފަހު މަޑުމަޑުން ފަނޑުވެގެން ދެއެވެ. މިކަމަކީ ފެންވަރާލައިގެން އޮފީހަށް ދިއުމުގެ ކުރިން ވަސްމީރު ސެންޓެއް ޖަހާ އުސޫލުން ހިނގަމުންދާ ކަމެކެވެ. އޮފީހަށްދާން ގެއިން ނުކުންނަ އިރު ސެންޓުގެ ވަސް ގަދަވާނެ އެވެ. ނަމަވެސް މަޑުމަޑުން އެއްކަލަ ވަސް ފަނޑުވަމުންގޮސް ހަވީރު އޮފީސް ނިމިގެން ގެއަށް އަންނައިރު ސެންޓުގެ މާބޮޑު އަސަރެއް ނުހުރެއެވެ.\nވަރަށް ފަހަކާޖެހެންދެންވެސް މޮބައިލްފޯނުގެ ރޭޑިއޭޝަނުން އިންސާނާއަށް ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ވާހަކައަކީ ސެންޓުޖެހުން ކަހަލަ ކަމެކެވެ. ދުނިޔޭގެ އެއްވެސް ލެބޯރަޓަރީ އަކުން މި ރޭޑިއޭޝަނުންވާ ގެއްލުމާ އަދި ގެއްލުންވާ ގުނަވަންތަކާ އަދި ގެއްލުންވާ ގޮތްތަކާއި އަދި ގެންލުންވާ މިންވަރާ ބެހޭގޮތުން މާބޮޑު ޔަޤީންކަމެއް މިއަދާ ހަމައަށްވެސް ދެވިފައެއް ނެތެވެ.\nނަމަވެސް މުވާސަލާތީ ދާއިރާގެ ބައެއް ސައެންޓިސްޓުންނާއި ރޭޑިއޯ ވޭވްސް ތަހްލީލްކުރާ ޢިލްމުވެރިންނާއި އަދި މިކަމާބެހޭ ބައެއް ތަޖްރިބާކާރުން ދެކޭގޮތުގައި ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ގިނައިރު މޮބައިލްފޯނު ބޭނުން ކުރާނަމަ، އިންސާނާއަށް ނޭދެވޭ އަސަރުކުރެއެވެ. މިކަމާ މެދު ޝައްކެއް ނުކުރެއެވެ.\nމިގޮތުން އެންމެ ބޮޑަށް އަސަރުކުރާ ގުނަވަންތަކަކީ އިންސާނާގެ ކަރާއި ސިނކުނޑިއެވެ. ސިނކުޑީގައި ޓިއުމަރު އުފެދުމާއި އަދި ސިނކުޑީގެ ސެލްތަކަށް ބަދަލު އައުމަކީ އެންމެ ބޮޑަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ކަންތަށްތަކެވެ.\nމިގޮތަށް ޤަބޫލުކުރެވުނު ކަމުގައި ވިއަސް، މޮބައިލް ފޯނުން މުވާސަލާތު ކުރަން ބޭނުންކުރާ ފްރިކުއެންސީ އިންސާނާގެ ސިނކުޑީގެ ތެރެއަށް ފޭދިގެންދާ މިންވަރާ އަދި ފުންމިން ދެނެގަނެވޭނެ ގޮތެއް އަދިއަދަށް ދާންދެން ވެސް ވަނީ އީޖާދުކުރުމުގެ މަގުމަތީގައެވެ. އެހެންވީމާ ރޭޑިއޭޝަނުން ވެދާނެ ގެއްލުންވެސް ވަނީ މިއަދާހަމައަށް ވެސް ކަށަވަރުކުރެވޭގޮތް ނުވެފައެވެ.\nނަމަވެސް މިއަދު ދުނިޔޭގެ ޓެކްނޮލޮޖީ ކުރިއަރަމުން ތަރައްގީވަމުންދާ ހަލުވި ދުވެއްޔަށް ބަލައިފިނަމަ، މޮބައިލް ފޯނުން އުފެދޭ ރޭޑިއޭޝަންގެ ސަބަބުން އިންސާނާއަށް ވެދާނެ ގެއްލުމާއި އަދި ގެންލުންވާނެ ގޮތާއި ގެއްލުންވާނެ މިންވަރު ޔަޤީންކަމާއެކު ޓެސްޓްކުރުމަކީ މާދުރުގައި އޮތްކަމެކޭވެސް ދެންނެވޭކަށް ނެތެވެ. ސަބަބަކީ މިކަމާ ބެހޭ ތަފާތު ގިނަ ތަހްލީލުތަކާ ދިރާސާތަށް ދުނިޔޭގެ ފުންނާބުއުސް އެތަށް ޔުނިވާސިޓީއަކާއި ލެބޯރަޓަރީ ތަކުގައި ހުއްޓުމެއްނެތި ކުރެވެމުންދާތީއެވެ.\nމިރޭޑިއޭޝަން ޔަޤީންކަމާއެކު ޓެސްޓުކުރެވޭނެ ނިޒާމެއް ޤާއިމްކުރެވިއްޖެނަމަ، އިންސާނުން ފިޔަވާ އެހެނިހެން ޖަނަވާރަށާއި އަދި އިންސާނުންގެ ގުނަވަންތަކާ އެއް ސިފައަކަށް އުފައްދާ މޮޑެލްސް ބޭނުން ކޮށްގެން ގުނަވަންތަކަށްވާ ގެންލުން ޔަޤީންކަމާއެކު ދެނެގަތުމަކީ ކައިރި މުސްތަޤްބަލެއްގައި ކާމިޔާބު ކުރެވިދާނެ ކަމެކެވެ.


އަދާވާތްތެރިވާންވީ ޝައިތާނާއާ އެވެ\n10 ޖޫން 2021 - 11:48 0\nޝައިޠާނާގެ ބޭނުމަކީ އިންސާނުން މަގުފުރެއްދުމެވެ. އިންސާނުންގެ ތެރެއިން ގިނަ ބަޔަކަށް ސުވަރުގެ މަހުރޫމުވާނެ ގޮތް ހެދުމެވެ. އެހެންކަމާއެކު އިންސާނުން މަގުފުރައްދާނެ އެކި ގޮތްތަކާއި ވަސީލަތްތައް އިބްލީހާއި އޭނާގެ ބައިވެރިން ރާވައެވެ. ހުރިހާ އިންސާނުން ލައްވައި ޒިނޭކުރުވުން ނުވަތަ ކޮންމެ އިންސާނަކީ ވަގެއްކަމުގައި ހެދުމަކީ ޝައިޠާނާއަށް މުހިންމުވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ޝައިޠާނާއަށް މުހިންމުވަނީ އިސްލާމްދީނުގެ ހަމަ މަގާއި އިންތަކާއި މިންތަކުން މީހާ ކަސިޔާރުކޮށްލުވުމެވެ.\nޝައިޠާނާގެ މަސައްކަތް އޭނާ ކުރަމުންދަނީ ރޭވުންތެރިކަމާއި ފަންނުވެރިކަމާއެކު އެވެ. ތަފާތު އުކުޅުތައް ޝައިޠާނާ ބޭނުންކުރެ އެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ޝައިޠާނާގެ ވާހަކަ އައިސްފައިވާ ބައެއް އާޔަތްތަކަށް ވިސްނާ ފިކުރު ހިންގާލުމުން މިކަން ކަށަވަރުވެގެންދެ އެވެ.\nއަލްބަޤަރާ ސޫރަތުގެ 208 ވަނަ އާޔަތުގައި ޝައިޠާނާގެ ފިޔަވަޅުތަކަށް ތަބާނުވުމަށް މާތް ﷲ އަންގަވާފައިވެ އެވެ. އެބަސްފުޅުގައި ޝައިޠާނާއަށް ތަބާވުން ނަހީކުރެއްވުމުގެ ބަދަލުގައި ޝައިޠާނާގެ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ވާހަކަ ބަޔާންކުރެވިފައިވަނީ ވަކި މަޤުޞަދަކަށްޓަކަ އެވެ. ޝައިޠާނާ، އިންސާނުން ވާވައްދަނީ ކުއްލިއަކަށް ނޫންކަމާއި މަޑުމަޑުން ލަވަމުން ގެންގޮސްކަން އިންސާނުންނަށް އަންގަވައިދިނުމަށްޓަކަ އެވެ. އަދި ޝައިޠާނާއަކީ ސީދަލަށް ނުބައިކަންތަކަށް ގޮވުމުގެ ބަދަލުގައި ރޭވުންތެރިކަމާއެކު މަގުފުރެއްދުމުގެ ވަޒީފާއެއް އަދާކުރާ އެއްޗެއްކަން ދޭހަކޮށްދިނުމަށްޓަކަ އެވެ.\nމާތް ﷲ އާ ޗެލެންޖްކޮށް، އިބުލީސް ބުނި އިބާރާތެއް ޞާދު ސޫރަތުގެ 82 ވަނަ އާޔަތުގައި ބަޔާންވެފައިވެ އެވެ. މާތް ﷲ ގެ އިއްޒަތް ގަންދީ ހުވާކޮށްފައި އޭނާ ބުނިކަމަށްވަނީ އިޚްލާޞްތެރިވެއްޖެ އަޅުން ފިޔަވައި އެހެން އެންމެން މަގުފުރައްދާނެކަމަށެވެ. މިތަނުގައި ވެސް ބޭނުންކޮށްފައި އޮންނަ ލަފުޒު މުހިންމެވެ. މަގުފުރެއްދުމުގެ ލަފުޒެވެ. މަގުފުރެދޭއިރު މަގުފުރެދޭ މީހާއަށް މިދެވެނީ ނުބައި މަގަކުންކަން ދެނެއެއް ނުގަނެވޭނެ އެވެ. އަޢުރާފު ސޫރަތުގެ 20 ވަނަ އާޔަތުގައި ޝައިޠާނާ އާދަމްގެފާނުގެ ދެކަނބަލުންނަށް ވަސްވާސްދިންކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައި ވެއެވެ. ވަސްވާހުގެ ލަފުޒަށް ވިސްނާށެވެ. އެއީކީ ވަކިކަމެއް ކުރުމަށް ފާޅުގައި ބުނުމަށްވުރެ މާނަފުޅާ ލަފުޒެކެވެ. ކަންކަން ޒީނަތްތެރިކުރުމެވެ. ކަންކަމަށް ހެއްލުންތެރިކުރުމެވެ. ވަކި ކަމެއް ކުރާއިރު އެކަމަކީ ދެ ދުނިޔޭގައި ވެސް ފައިދާހުރި ކަމެއްކަން ވިސްނައިދިނުމެވެ. ނުބައިކަންކަން ރަނގަޅު ކަންކަމުގެ ގޮތުގައި ދައްކައި ހެދުމަކީ ޝައިޠާނާގެ ވަސްވާހުގެ މުހިންމު އުކުޅެއްކަން އަންޢާމް ސޫރަތުގެ 43 ވަނަ އާޔަތާއި އަންފާލް ސޫރަތުގެ 48 ވަނަ އާޔަތުގެ ސާފު މާނައިން އެނގެ އެވެ.\nޝައިޠާނާ އިންސާނުން މަގުފުރެއްދުމަށް ބޭނުންކުރަނީ އެމީހަކާ އެކަށީގެންވާ އެމީހަކު އެންމެ ފަސޭހައިން މަގުފުރެއްދޭނެ ގޮތަކާއި ވަސީލަތެކެވެ. ދުނިޔެއަށް މާބޮޑަށް ލޯހުޅުވިފައި ނުވާ މީހުންގެ ގާތުގައި ޢަޤީދާއާމެދު ޝައްކު އުފެއްދުމުގެ ވަސްވާސްތައް ދިނުމަކީ ޝައިޠާނާ ކުރާނެ ކަމެއްނޫނެވެ. އެކަމަކު ވިސްނާފިކުރުކުރުމާއި ދުނިޔެވީ ފަލްސަފާތަކުގެ ތެރެއަށް ވަދެ ސިކުނޑި ތަނަވަސްވެފައިވާ މުސްލިމުންނާ ޝައިޠާނާ ބައްދަލުކުރާނީ ޢަޤީދާއާ ދިމާއިންނެވެ. ﷲ ވޮޑިގެންވާކަމާމެދު ޝައްކާއި ވަސްވާސް އުފައްދަ އެވެ. ބުއްދީގެ މޮޅުކަމާމެދު ހިތުގައި ބޮޑާވެރިކަން އުފައްދަ އެވެ. އިސާހިތަކު ޢަޤީދާއަށް ގުޑުންއެރުމުގެ މާހައުލެއް އޭނާ އުފައްދަ އެވެ.\nއެހެން މިސާލެކެވެ. ފަރުޟު ފަސްވަގުތު ނަމާދުކޮށް ގަވާއިދުން ޤުރުއާން ކިޔަވައި ހެޔޮ ޒިކުރުތަކުގައި އުޅޭ މީހުން މަގުފުރެއްދުމަށްޓަކައި ޒިނޭކުރުމަށް ވަސްވާސްދިނުމަކީ ޝައިޠާނާ އެންމެ ފުރަތަމައަށް ކުރާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. ނުވަތަ ޢަޤީދާއާމެދު ޝައްކު އުފެއްދުމަކީ ވެސް އެފަދަ މީހުން މަގުން ކަސިޔާރުކުރުމަށް ފުރަތަމަ އަޅާފާނެ ފިޔަވަޅެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު ތިމާގެ ދީންވެރިކަމާމެދު ހިތުގައި ބޮޑާވެރިކަން އުފެއްދުމެވެ. އެބޮޑާވެރިކަމުގެ ނަތީޖާއިން ތިމާ ބުނާ ބަސްތަކާއި ކުރާ އަމަލުތަކަކީ ޒީނަތްތެރި ރީތި އަމަލުތަކެއްކަމުގައި ވިސްނައިދިނުމެވެ. މާތް ﷲ އަޅަމެން އެންމެން ސަލާމަތްކުރައްވާށި އެވެ.\nމާތް ﷲ އަންގަވަނީ ޝައިޠާނާއަކީ ތިޔަބައިމީހުންނަށް ފާޅުވެގެންހުރި އަދާވާތްތެރިއެއްކަމަށެވެ. އަދި އޭނާއަކީ އަދާވާތްތެރިއެއްކަމުގައި ހިފުމަށް ވެސް އަންގަވާފައި ވެއެވެ. އެއިރުޝާދާ ދުރަށްދެވި، އަހަރެމެން އެއްބަނޑުއެއްބަފާ އެއްބަޔަކު އަނެއް ބަޔަކަށް އަދާވާތްތެރީންކަމުގައި ވެގަނެވޭކަމަކީ ހާދަ ހިތާމަހުރި ކަމެކެވެ.


Report: Mi ee dharivarunnah pressure kuranvee vagutheh noon | Mihaaru\nމިއީ ދަރިވަރުންނަށް ޕްރެޝަކުރަންވީ ވަގުތެއް ނޫން\nމާލެ ސަރަހައްދުގައި ދަށް ގްރޭޑުތަކުގެ ދަރިވަރުންނަށް ސްކޫލުތައް ބަންދުކޮށްފައި އޮންނަތާ ގާތްގަނޑަކަށް އަހަރެއް ފަހުން ދަރިވަރުން ސްކޫލަށް ގޮސް ކިޔަވައިދެން ފެށުމާ އެކު ބެލެނިވެރިންނާއި ޓީޗަރުން ވިސްނަން ޖެހޭ ކަންކަން އެބަ ހުއްޓެވެ.\nހިރިޔާ ސްކޫލުގެ ދަރިވަރުން ކުލާހުގައި: ގިނަ ކަންކަން ހަވާލުނުކޮށް ފުރަތަމަ ބަލަންވީ ކުރީގެ ހާލަތަށް މަޑުމަޑުން ދާން - ފޮޓޯ: އަހުމަދު އަވްޝަން /މިހާރު\n11 ޖެނުއަރީ 2021 - 10:10\nނިމިގެން މި ދިޔައީ ހުރިހާ ގޮތަކުން ވެސް ވަރަށް އުނދަގޫ އަހަރެކެވެ. މުޅި ދުނިޔެއަށް ކުރިމަތިވި ކޮވިޑް-19ގެ ބަލިމަޑުކަމުން ރައްކާތެރިވުމަށް، އޭގެ ކުރިން ސްކޫލުތައް ބަންދުކޮށްފައިނުވާހާ ދިގު މުއްދަތަކަށް ރާއްޖޭގެ 212 ސްކޫލެއް ބަންދުކުރަން މަޖުބޫރުވި އެވެ. އެއާ އެކު އެތައް ހާސް ދަރިވަރުންގެ ކިޔެވުމަށް ލޮލުންއަރައި އެ ކުދިންގެ ދިރިއުޅުމަށް ވެސް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އަ އެވެ. ބައެއް ކުދިންނަށް ނަފްސާނީ ގޮތުންނެވެ. އަނެއް ބައި ދަރިވަރުން ކިޔެވުން މަތިން ފޫހިވުމެވެ.\nއެންމެ ގިނަ ދުވަހު ސްކޫލްތައް ބަންދުކުރަން ޖެހުނީ ކޮވިޑް އެންމެ ބޮޑަށް ފެތުރުނު މާލެ ސަރަހައްދުގަ އެވެ. ދަށް ގްރޭޑުތަކުގެ ދަރިވަރުންނަށް ސްކޫލުތައް ބަންދުކޮށްފައި އޮންނަތާ ގާތްގަނޑަކަށް އަހަރެއް ފަހުން އިއްޔެ އިން ފެށިގެން އެ ކުދިންނަށް ވެސް ސްކޫލަށް ދެވެ އެވެ. އެކަމަކު އެތައް މަހެއް ވަންދެން ގޭގައި ތިބުމަށް ފަހު މާލެ ސަރަހައްދުގެ ގްރޭޑު ހަޔަކުން ފެށިގެން ދަށުގެ ދަރިވަރުންނަށް ސްކޫލް ފެށުނަސް ބެލެނިވެރިންނާއި ޓީޗަރުން ވިސްނަން ޖެހޭ ވަރަށް މުހިއްމު ކަންތައްތައް އެބަ ހުއްޓެވެ.\nތައުލީމީ ދާއިރާގެ ތަޖުރިބާކާރުން ދެކޭ ގޮތުގައި، ކޮވިޑްގެ ސަބަބުން އެންމެ ބޮޑު އެއް ގެއްލުމެއް ލިބުނީ ތައުލީމީ ދާއިރާއަށެވެ. އިގުތިސޯދީ ގޮތުން ކުރިމަތިވި ބޮޑު ގޮންޖެހުމުގައި ވިޔަފާރިތައް އަޑިއަޅާލިޔަސް އެ ތަންތަން އަލުން ކޮޅަށް ޖެހިދާނެ އެވެ. އެކަމަކު ދަރިވަރުންގެ ހަޔާތުން ގެއްލުނު އަހަރާއި ފިލާވަޅުތަކާއި ނަފްސާނީ ގޮތުން ކުރިމަތިވި ގެއްލުމަކީ އަލުން އިޔާދަވާނެ ކަމެއް ނޫން ކަމަށް ތަޖުރިބާކާރުން ދެކެ އެވެ. ސްކޫލުތައް އަލުން ހުޅުވި މި ދަނޑިވަޅުގައި ދަރިވަރުން ސްކޫލަށް ފޮނުވައިދޭން އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓަރު ޑރ. އައިޝަތު އަލީ ބެލެނިވެރިންގެ ކިބައިން އެދިވަޑައިގަތީ، އެ ގެއްލުން އިތުރަށް ކުރިއަށް ގެންދަން ބޭނުންނުވާތީ އެވެ.\nގޭތެރެއިން ބެލެނިވެރިންނަށް ކުރެވިދާނެ ކަންކަން\nއެތައް ދުވަހެއް ވަންދެން ގޭގައި ތިބުމަށް ފަހު އަނބުރާ ސްކޫލަށް ދިއުމުން އެކި ކުދިންނަށް ތަޖުރިބާ ކުރެވޭނީ އެކި ގޮތަށެވެ. ރައްޓެހި ކުދިންނާއި ލޯބިވާ ޓީޗަރުންނާ އަލުން ބައްދަލުވާތީ ބައި ދަރިވަރުން ތިބީ އުފަލުންނެވެ. ނަމަވެސް ކުރިމަތިވެފައިވާ ހާލަތުގެ ސަބަބުން ސްކޫލަށް ދާން ބޭނުން ނުވާ ދަރިވަރުން ވެސް ތިބެދާނެ އެވެ.\nސައިކޮލޮޖީ ދާއިރާއިން ޑިގްރީ ހާސިލްކުރައްވައި، ތައުލީމީ ދާއިރާގައި މަސައްކަތް ކުރައްވަމުން އަންނަ ބޭފުޅަކު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ބެލެނިވެރިން އެންމެ ފުރަތަމަ ކުރަން ޖެހޭނެ ކަމަކީ، އަލުން ސްކޫލަށް ދިއުމަކީ ހުރިހާ ކުދިން އުފާވާނެ ކަމެއް ކަމަށް އުއްމީދުނުކުރުމެވެ. އެކި ކުދިންގެ އިހްސާސްތައް ހުންނާނީ އެކި ގޮތަށް ކަމަށާއި ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ކުރިން އެ ކުއްޖާގެ އަމިއްލަ އިހްސާސްތަކާއި ބޭނުންވާ ކަންކަން ދެނެގަތުމުގެ ފުރުސަތު ދޭން ޖެހޭނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ބޮޑެތި ދަރިވަރުންނަށް އެ ކުދިން އަމިއްލައަށް ކަންތައްތައް ކުރުމުގެ ޖާގަ ދިނަސް ގްރޭޑު 1،2،3ގެ ދަރިވަރުންނަށް، ބެލެނިވެރިން ވިސްނާ ގޮތުގެ އަސަރު ވަރަށް ބޮޑަށް ކުރާނެ އެވެ. އޭގެ ނަތީޖާއަކަށް ވާނީ ކުއްޖާ އަމިއްލައަށް ކަންކަން ތަޖުރިބާކުރުމުގެ ފުރުސަތު ނުލިބުމެވެ.\n"ކުއްޖާ އެއްވެސް ވަރަކަށް ވާހަކަ ދައްކަން ބޭނުންތޯ ވާނެ ބަލަން. ކުއްޖާގެ ބޮޑީ ލެންގުއޭޖް އެނގޭނެ ބައެއް ކަންކަން. އުފާވެފައި ހުރިކަން ނޫނީ ހާސްވެފައި ހުރިކަން ލަފާކުރެވޭނެ،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއަރަބިއްޔާ ސްކޫލަށް ދަރިވަރަކު ވަނުމުގެ ކުރިން ހުން ބަލަނީ: ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތައް ވަނީ އަޅާފައި -- ފޮޓޯ: އަހުމަދު އަވްޝަން އިލްޔާސް/ މިހާރު\nއެހާ ގިނަ ދުވަހު ސްކޫލަށް ނުގޮސް އަދި ކޮވިޑާ ދެކޮޅު ފިޔަވަޅުތަކާ އެކު ކުރިއަށް ވުރެ މިނިވަންކަން ގެއްލި، ގޭގައި ތިބެން ޖެހުމުން އެކި ކުދިންނަށް ކޮށްފައިވާ އަސަރު ތަފާތުވާނެ އެވެ. އެހެންކަމުން ދަރިން ސްކޫލަށް ގެންދަން ޖެހިލުންވާނެ ބެލެނިވެރިން ވެސް އުޅޭނެ އެވެ. ހަމައެހެން ސްކޫލަށް ދާން ބޭނުންނުވާ ދަރިވަރުން ވެސް ތިބޭނެ އެވެ. ކުއްޖާ ބޭނުންވާ ކަންކަން އަމިއްލައަށް ހާމަކުރުމުގެ ފުރުސަތު ދޭން ޖެހެނީ އެހެންވެގެންނެވެ.\n"ބައެއް ބެލެނިވެރިން ބުނާނެ ތިމަންނަ ބޭނުމެއް ނޫނޭ [ދަރިފުޅު ސްކޫލަށް ފޮނުވާކަށް]. އެކަމަކު އެ ކުއްޖާ މި ހުންނަނީ ސްކޫލަށް ދާން ވަރަށް ބޭނުންވެފައި. އެހެން ކުދިންނާ ވާހަކަ ނުދެއްކި، ފުރުސަތުތައް ނުލިބި ހުރެފައި ސްކޫލަށް ދެވޭތީ އުފާވެފައި،" ކުރިން ވާހަކަދެއްކެވި ނަފުސާނީ އިލްމުވެރިޔާ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"ބެލެނިވެރިޔާގެ މި ހުންނަ ބިރުވެރިކަމަށް ބަރޯސާވެގެން ކުއްޖާއަށް ލިބެން ޖެހޭ ފުރުސަތުތައް ނުލިބި ހުރަހަކަށް ވެގެން އެކްޓު ކުރަންޏާ ކުއްޖަކަށް ނުލިބޭނެ އަމިއްލަ ހިޔާލާއި އަމިއްލަ ފިއާސް އެއްޗެހި އެކްސްޕްލޯ ކުރާކަށް."\nސްކޫލާ ދުރުގައި އެހާ ގިނަ ދުވަހު ހޭދަކުރުމުން ދެން ދިމާވެދާނެ އަނެއް މައްސަލައަކީ، ބައެއް ތަޖުރިބާކާރުން ބުނާ ގޮތުގައި، ގޭގައި ނިންމަން ހަވާލުކުރާ ފިލާވަޅުތައް ހެދުމަކީ ބުރަ ކަމެއް ކަމަށް، ކުދިންނަށް އިހުސާސްވުމެވެ. އޭގެ ހައްލަކަށް ވާނީ ކުއްޖާގެ އަމިއްލަ ވަގުތުގައި ކަންކަން ކުރުމުގެ ފުރުސަތު ދިނުމެވެ. ކުރީގެ ރޫޓިން އަށް ގެންދެވޭނީ މަޑުމަޑުންނެވެ. އެހެންކަމުން ކުއްލިއަކަށް ބައިވަރު ފިލާވަޅުތަކެއް ހަދަން މަޖުބޫރުކުރުމަށް ވުރެ ބެލެނިވެރިން ސަމާލުކަން ދޭންވީ ކުއްޖާގެ ދުޅަހެޔޮ ކަމަށް ކަމަށް، ތަޖުރިބާކާރުން ބުނެ އެވެ.\nމާލޭގެ ގިނަ ގޭގޭގެ ހާލަތު ހުންނަ ގޮތުން ބައެއް ދަރިވަރުންނަށް އެންމެ ރައްކާތެރި މާހައުލެއް ލިބުން ކައިރީ ވެސް ސްކޫލުގަ އެވެ. މި އޮތް ހުރިހާ ދުވަހު ސްކޫލުތައް ބަންދުކޮށްފައި އޮތުމުން ދަރިވަރުންނަށް ދިޔައީ އެ ފުރުސަތު ނުލިބި އެވެ. އެކަމަކު ސްކޫލުތައް ހުޅުވުމާ އެކު، އެއްކޮށް ކިޔަވާ ރަހުމަތްތެރިންނާއި ޓީޗަރުންނާ ބައްދަލުވެވެ އެވެ. އެކަމަކު ކޮވިޑްގެ ހާލަތު އަދިވެސް މުޅިން ނެތިގެން ނުދާތީ، ސްކޫލްތައް އަލުން ބަންދުކުރަން ޖެހޭ ހިސާބަށް، ބަލި ފެތުރޭ ކަހަލަ ގޮތެއް ވެސް ވެދާނެ އެވެ. ނަމަވެސް އެ ނަޒަރުން ވިސްނައި، ކުދިންނަށް އެ ނުރައްކާ މާ ބޮޑަށް ކިޔައިދިނުން ރަނގަޅެއް ނޫނެވެ. ތަޖުރިބާާކާރުން ބުނާ ގޮތުގައި އޭރުން އަނެއްކާ ކުދިން މާޔޫސްވާނީ އެވެ.\n"ކުދިން ވިސްނާފާނެ އަނެއްކާވެސް ގޭގައި ތިބެން ޖެހިދާނެއޭ. މާދަން ސްކޫލަށް ނުދާނީ ހެއްޔޭ؟ ދެން ކިހިނެއް ހެއްޔޭ ވާނީ؟،" ތަޖުރިބާކާރަކު ބުންޏެވެ.\n"ކުދިންނަށް ދޭންވީ އުއްމީދު. ދިރިއުޅުމުގައި ބަދަލުތަކެއް އަތުވެއްޖެ ކަމަށާއި އެ ކަންކަމަށް މި ދަނީ އެޑްރެސް ކުރަމުންނޭ، ބޮޑެތި މީހުން މި ތިބީ އެ ކުދިންނަށް އަޅާލާށޭ، ކުދިން ވެސް ދަސްކުރަންވީއޭ ނިއު ނޯމަލްގައި އުޅެން."\nސްކޫލްގައި ޓީޗަރުންނަށް ކުރެވޭނެ ކަންކަން\nއާލީ ޗައިލްޑްހުޑް އެޑިއުކޭޝަން އިން މާސްޓާސް ޑިގްރީ ހާސިލްކުރައްވާފައިވާ ލީލާ އަހުމަދު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ގޭތެރޭގައި ބަންދުވެ އެ ހާސްކަމުގައި އެތައް ދުވަހަކު ތިބުމަށް ފަހު އަނބުރާ ސްކޫލަށް ދާން ފެށި މި ދަނޑިވަޅުގައި ކުދިންނަށް މާ ބޮޑަށް ޕްރެޝަރުކުރުން ރަނގަޅެއް ނޫނެވެ.\nޓީޗަރުން އެންމެ ފުރަތަމަ ސަމާލުކަން ދޭންވީ، ލީލާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ސްކޫލު މާހައުލަކީ ރައްކާތެރި ތަނެއްކަން އެ ކުދިންނަށް ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަށެވެ. އެ ޔަގީންކަން ސިކުނޑީގައި ނެތް ނަމަ، ކިތައްމެ ވަރަކަށް ފިލާވަޅުތަކެއް ދިނަސް އަދި ކިޔައިދިނަސް ފުރިހަމަ ނުވާނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nލީލާ ވިދާޅުވީ ދަށް ގްރޭޑުތަކުގެ ދަރިވަރުންނަށް ކިޔަވައިދޭން ކުރާ މަސައްކަތުގެ ނަތީޖާ ފެންނާނީ، އެ ކުއްޖާ އުފާވެރި ކުއްޖަކަށް ހެދިގެން ކަމަށެވެ. އުފާނުވާ ކުއްޖަކަށް ކިތައްމެ ވަރަކަށް ކިޔަވައިދިނަސް، އެއް ޓިއުޝަން ކްލާހުން އަނެއް ޓިއުޝަން ކްލާހަށް ގެންދިޔަސް ސިކުނޑި ހުޅުވަން ޖެހޭ ވަރަކަށް ނުހުޅުވޭނެކަން އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.\nޕްރީ ސްކޫލެއްގެ ދަރިވަރަކު ގޮވައިގެން ބެލިވެރިޔާ ދަނީ: ދަށް ގްރޭޑްތަކުގެ ކުދިންނަށް ވެސް މިހާރު ވަނީ ސްކޫލް ހުޅުވާފައި -- ފޮޓޯ:އަހުމަދު އަވްޝަން އިލްޔާސް/ މިހާރު\n"ގިނަ ދުވަހު ގޭގައި ތިބެފައި ދަރިވަރުންނާ ބައްދަލުވުމުން ގާތްވާން ބޭނުންވާނެ. އެކަމަކު އެ ކުދިންގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަކީ އެންމެ މުހިއްމު ކަންތައް،" ޕްރައިމަރީ ޓީޗަރުން ތަމްރީންކުރަން ގައުމީ ޔުނިވާސިޓީގައި ދިގު މުއްދަތެއް ހޭދަކުރެއްވުމަށް ފަހު، މި ވަގުތު އެ ޔުނިވާސިޓީގެ ސްޓޫޑެންޓް އޮފް ޑީންގެ މަގާމުގައި ހުންނެވި ލީލާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nބަލިން ރައްކާތެރިވާން އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތެރެއިން، ކޮންމެ ކުލާހެއްގައި ތިބޭ ދަރިވަރުންގެ އަދަދު ވަނީ 10-15 އަށް މަދުކޮށްފަ އެވެ. ލީލާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ކްލާސްރޫމުގައި ދަރިވަރުން މަދުވުމަކީ ޓީޗަރުންނަށް ކިޔަވައިދޭން ފަސޭހަވާނެ ކަމެކެވެ.\n"އުނދަގޫވާނެ ހަމައެކަނި އެއްޗަކީ، ވަރަށް ބުރަވާނެ އެ ސޭފްޓީ ޔަގީންކަން ކަށަވަރުކޮށްދޭން. އެ ބަޔަށް ސަމާލުވީމަ ސްކޫލު ތެރޭގައި ނާންނާނެ އިތުރު މައްސަލައެއް،" ލީލާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nގޭގައި ހަދަން ފިލާވަޅު ދިނުމަކީ އޭނާ އެއްގޮތަކަށް ތަރުހީބު ދެއްވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. ހާއްސަކޮށް ނަފްސާނީ ގޮތުން ދަރިވަރުންނަށް އެކި މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވެފައިވާ މި ހާލަތުގައި ގޭގައި ހަދަން ފިލާވަޅު ދިނުން ރަނގަޅު ނޫން ކަމަށް ލީލާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nނަން ނުޖަހާ ގޮތަށް ވާހަކަ ދެއްކި ތަޖުރިބާކާރުންގެ ތެރެއިން އެއް ބޭފުޅަކު ވިދާޅުވީ ކުއްލިއަކަށް އިމްތިހާނެއްގައި ބައިވެރިކުރުމުގެ ވިސްނުމަށް ވުރެ ކުދިންނާ ގުޅިގެން ކަންކަން ދަސްކޮށްދިނުމުގެ މާހައުލެއް އުފެއްދުން މުހިއްމު ކަމަށެވެ. ކޮވިޑްގެ ކުރިން ކިޔެވުން ކުރިން ގެންދިޔަ ސްޕީޑަށް ވުރެ މި ވަގުތު ކަންކަން މަދުކޮށް، ލަސްކޮށްލުން ފައިދާ ބޮޑުކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nސްކޫލް ތައުލީމް ޓީޗަރުން އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީ ބެލެނިވެރިން ކިޔަވާކުދިން\nތައުލީމީ ވަޒީރަކީ ކަންނެތް، ނާގާބިލް، ދެއްކުންތެރި ވަޒީރެއް. އަދި އަމިއްލަ ވުޒާރާގެ އަދި ލިބިފައިވާ ތައުލީމާ ތަރުބިއްޔަތު ދޫކޮށް ރައީސް ނަޝީދުގެ ވިހަގަދަ އެކްޓިވިސްޓު ކަމަށް ކިޔަމަންތެރިކަމާއި ކަނުކަމާއި އެކު ލޯބިކުރާ ވަޒީރެއް. ދެން ތައުލީމީ ސިޔާސަތު ހުންނާނެ ގޮތް ވިސްނާލާ!\nމިހުރިހާ ދުވަހު ކުދިން ގޭގައި ހަމަ ތިބީކީ ނޫން. ޢޮންލައިންކޮށްވެސް ކިޔެވި. ވަރަށް ގިނައިން ހޯމްވާރކް ދިން. ޙަމަ ވަރަށް ބުރަކޮށް މުދައްރިސުންނާއި، ދަރިވަރުނާއި ބެލެނިވެރިންވެސް އޮންލައިން ލަރނިންގަ އުޅުނީ. ޢެވެސް އާ ތަޖުރިބާއެއް. ސްކޫލް ހުޅުވިގެން ވެސް ސްކޫލަށް މިދެވެނީ މަދު ދުވަހަކު، ކުޑަވަގުތު ކޮޅަކަށް. ވީމާ، ހަމަ ކޮންޓެންޓް ކަވަރ ކުރުމަކީ ގޮންޖެހުމަކަށްވާނެ. ޢެ ކިޔަވާދޭ އެއްޗެހި ކުދިންނަށް ރަނގަޅަށް އެނގޭތޯވެސް ބަލަން ޖެހޭނެ.\nމިހާރުވެސް ކުދިންގެ އުމުން ބައިއަހަރު ގެއްލިއްޖެ. އަނެއްކާ ގާހަކަ ސްޕީޑުގާ ގޮސް ސިލަބަސް ނިންމާފާ ކުދިން ފާސްނުވީމާ، އަނެއްކާ އިތުރުއަހަރެއް އަމިއްލައަށް ކިޔަވައިގެން، އޯލެވެލްހަދާ ފާސްވާއިރު ހުންނާނީ ގާތްގަނޑަކަށް 18 އަހަރުވެފާ. މިހެންވީމާ ތިތަނުން އެއްވެސް ތަޖުރިބާކާރެއް މިކަމުގެ ޒިންމާނަގާނެތޯ؟\nގޭތެރޭންނެއް ނޫނޭ ޕްރެޝަރ އަންނަނީ ! ތިޔޮއް އުފުލަން ޖެހޭ ފޮތް ދަބަހުން އެކަނިވެސް މީހަކު މޮޔަވެދާނެ !!!\nދެން ކީއްކުރަންތޯ އެހެންވީރުން ސްކޫލަށް ފޮނުވަނީ؟ ސްކޫލަށް ފޮނުވަން މަޖުބޫރިއްޔާ، ފޮތްދަބަސްނުދީ ފޮނުވާ، އޭރަށް މޮޔަވާކަށް ނުޖެހޭނެނޫންތޯ. ކޮންމެ ކުއްޖަކީ އެންމެ ގިނަ އެއްޗެހި އެގޭ އެންމެ މޮޅުކުއްޖާއަށްވެސް ވާންޖެހޭ އެކަމު އެއްޗެއް ކިޔަވާދީގެންނުވޭ.


Goidhoo Women's Futsal Challenge: Semi final ah team thah hovijje\nގޮއިދޫ ވިމެންސް ފުޓްސަލް ޗެލެންޖް: ސެމީއަށް ޓީމުތައް ހޮވިއްޖެ\nބ. ގޮއިދޫގައި މިހާރު ކުރިއަށްދާ ގޮއިދޫ ވިމެންސް ފުޓްސަލް ޗެލެންޖުގެ ސެމީ ފައިނަލަށް ޖާޑީސް އާއި ލިލީ އާއި ވޮލްވްސް އަދި ޗަޑްސް ދަތުރުކޮށްފި އެވެ.\nމި ހަތަރު ޓީމުން ސެމީ ފައިނަލުގެ ޖާގަތަށް ކަށަވަރުކުރީ ގްރޫޕް ސްޓޭޖުގައި ކުޅުނު މެޗުތަކުން މޮޅުވެގެންނެވެ.\nމުބާރާތުގައި މިއަދު ހަވީރު ކުޅުނު ފުރަތަމަ މެޗުން ޖާޑީސް ވަނީ 1-11 އިން ކުރިހޯދައިފަ އެވެ. މި މެޗުގައި ޖާޑީސްގެ އައިޝަތު ރަޝީދާ7ގޯލް ޖެހިއިރު ޒޫނާ ތިން ގޯލް އަދި އަނެއް ލަނޑު ޖެހީ ރީނާ އެވެ. މޮޅު ކުޅުންތެރިޔާގެ މަގާމު ހޯދީ އައިޝަތު ރަޝީދާ އެވެ.\nދެވަނަ މެޗުގައި ފެހެންދޫ އާއި ވޮލްވްސް ވަނީ 2-2 އިން އެއްވަރުވެފަ އެވެ. ނަމަވެސް ފެހެންދޫ އެއްވެސް މެޗަކުން މޮޅުނުވުމުގެ ސަބަބުން ވަނީ މުބާރާތުން ކަޓައިފަ އެވެ.\nމި މެޗުގައި ވޮލްވްސް އިން ބައިކޮޅަށް ވަން ގޯލަކާ އެކު ފުރަތަމަ ހާފް ނިމުނީ 1-0 ން ފެހެންދޫ ސްޕޯޓްސް ކްލަބް ކުރީގައި އޮވެގެންނެވެ. ނަމަވެސް ދެވަނަ ހާފްގައި ވޮލްވްސް އިން2ލަނޑު އަދި ފެހެންދޫ އިން އެއްލަނޑު ކާމިޔާބު ކުރިއެވެ.\nވޮލްވްސްގެ2ގޯލްވެސް ކާމިޔާބު ކޮށް ދިނީ ނާޖިޔާއެވެ. އަދި ފެހެންދޫ ސްޕޯޓްސް ކްލަބްގެ ގޯލް ކާމިޔާބު ކޮށްދިނީ ނުހާ އެވެ. މި މެޗްގެ އެންމެ މޮޅު ކުޅުން ތެރިއަކަށް ހޮވިފައިވަނީ ފެހެންދޫ ސްޕޯޓްސް ކްލަބްގެ މަރިޔަމް ނަދާ އެވެ\nމާދަމާ ކުޅޭނީ މި މުބާރާތުގެ ސެމީ ފައިނަލްގެ މެޗްތަކެވެ. ސެމީ ފައިނަލްގައި ފުރަތަމަ ބައްދަލުކުރާނީ ޖާޑީސް އާއި ލިލީސް އެވެ. އަދި ދެވަނަ މެޗްގައި ވޮލްވްސް އާއި ޗަޑްސް އެވެ.


IOIG ah fahu Table Tennis kulhun huhtaalan Mueena ninmaifi! | Mihaaru\nމުއީނާ ގައުމީ ޓޭބަލް ޓެނިސް މުބާރާތުގައި ކުޅެނީ. --ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ/ މިހާރު\nއައިއޯއައިޖީ އަށް ފަހު ޓޭބަލް ޓެނިސް ކުޅުން ހުއްޓާލަން މުއީނާ ނިންމައިފި!\n12 ޖުލައި 2019 - 11:14 13 comments\nމީގެ 28 އަހަރު ކުރިން، 1991 ވަނަ އަހަރު އިސްކަންދަރު ސްކޫލުގެ އިންޓަ ހައުސް މުބާރާތުން ޓީޓީ ކުޅެން ފެށި މުއީނާގެ ކެރިއަރުގެ އުސްއަލިތަކަކީ ޖެހިޖެހިގެން 13 އަހަރު ގައުމީ އަންހެން ސިންގަލްސް ޗެމްޕިއަންކަން ހޯދުމާއި 2011 ވަނަ އަހަރުގެ އައިއޯއައިޖީން ރިހި މެޑަލް ހޯދުމެވެ. އޭނާ މިހާރު ކުރާ އުއްމީދަކީ، އަންނަ ހުކުރު ދުވަހު މޮރިޝަސްގައި ފަށާ މި އަހަރުގެ އައިއޯއައިޖީ އިން ރަން ނުވަތަ ރިހި މެޑެއްޔަކާ އެކު، ކެރިއަރު ނިންމާލުމެވެ.\nއުމުރުން 37 އަހަރުގެ މުއީނާ "މިހާރަ"ށް ބުނި ގޮތުގައި ކުޅުން ހުއްޓާލަން ނިންމި ސަބަބަކީ ފެންވަރު ދެމެހެއްޓެން އޮތީ ވަރަށް ބޮޑަށް މިކަމަށް ވަގުތުދީގެން ކަމަށް ވެފައި، އެ ވަގުތު ދެވެން ނެތުމެވެ. އޭގެ ފަހަތުގައި އޮތީ ފުޓްބޯލް އެސޯސިއޭޝަން އޮފް މޯލްޑިވްސް (އެފްއޭއެމް) ގައި އޭނާ އަދާކުރަމުން އަންނަ ފިޓްނަސް ކޯޗުގެ ވަޒީފާ އާއި ޓީއެފްޖީގައި މާސްޓާ ޓްރެއިނަރެއްގެ ގޮތުގައި ނަގަމުން އަންނަ ޒިންމާތަކަށް ވަގުތު ދޭން ޖެހުމެވެ. އެހެންވެ ދެ ކަމަށް ވަގުތު ދޭން ވެއްޖެ ނަމަ އެއްވެސް ކަމެއް ރަނގަޅަށް ކުރެވެން ނެތުމުން، ކުޅުން ހުއްޓާލައި ޕްރޮފެޝަނަލް ވަޒީފާ އަށް ސަމާލުކަންދޭން ނިންމީ އެވެ.\n"ޓީޓީ އަށް ފުލީ ފޯކަސްކުރަންޏާ ވަރަށް ޓައިމް ދޭން ޖެހޭ. މިހާރު އެ ޓައިމް ދެވެން ނެތީ. މިވަގުތު ބޮޑަށް ބޭނުންވަނީ މަސައްކަތަށް ކޮންސަންޓްރޭޓްކުރަން،" މުއީނާ ބުންޏެވެ. "އަނެއް ސަބަބަކީ ޒުވާން ކުދިންނަށް ފުރުސަތު ދޭން ބޭނުންވުން. ކޮންމެ ގޮތެއް ވިޔަސް އަޅުގަނޑު ޓީމަށް އަރަންޏާ، ވަރަށް ޒުވާން ކުޅުންތެރިޔެއް ކަޓާނީ. އެ ކުޅުންތެރިންނަށް އިންޓަނޭޝަނަލް އެކްސްޕީރިއަންސް ދޭން ބޭނުންވޭ."\nމުއީނާ 2010 ވަނަ އަހަރު ވެސް ކުޅުން ހުއްޓާލަން ވިސްނި އެވެ. އެކަމަކު މޯލްޑިވްސް އޮލިމްޕިކް ކޮމިޓީން އޭރު ފެށި ޕްރޮގްރާމެއްގެ ދަށުން އޭނާ އަށް ދިން ޓްރެއިނިން ސްކޮލަޝިޕާ އެކު އާ ހިތްވަރެއް ލިބި ކުރިއަށްދާން ފެށީ އެވެ. ނަތީޖާއަކަށްވީ ޖެހިގެން އައި އަހަރު އައިއޯއައިޖީން ރިހި މެޑަލް ހޯދުމެވެ. އޭނާ ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި މިއީ ކުޅުން ހުއްޓާލަން އެންމެ ރަނގަޅު ވަގުތެވެ. ސަބަބަކީ ހުނަރުވެރި ކުޅުންތެރިން ތިބެ ރާއްޖޭގެ ޓީޓީ ރަނގަޅު ފައްތަރެއްގައި އޮތުމެވެ. މުއީނާ ބަލިކޮށް ގައުމީ ޗެމްޕިއަންކަން މީގެ ދެ އަހަރު ކުރިން ހޯދި އައިޝަތު ރަފާ ނާޒިމާއި، ރަފާ ބަލިކޮށް މި އަހަރު ގައުމީ ޗެމްޕިއަންކަން ހޯދީ ފާތިމަތު ދީމާ އަލީ އަކީ އުއްމީދީ ދެ ކުޅުންތެރިންނެވެ. މީގެ ތެރެއިން ދީމާ ވަނީ ދާދި ފަހުން އޭޝިއަން ހޯޕްސް މުބާރާތުން ރިހި މެޑަލް ހޯދައިފަ އެވެ.\n"އަޅުގަނޑު 1997 ވަނަ އަހަރު ގައުމީ ޓީމަށް ކުޅެން ފެށި ފަހުން މިއީ ކުރިމަތިލިވި އުނދަގޫ ގައުމީ ސިލެކްޝަން. އެހާ ވެސް ވާދަވެރިކޮށް ދިޔައީ. މާނައަކީ ހުނަރުވެރި ކުޅުންތެރިން ވަރަށް ގިނައޭ،" އައިއޯއައިޖީގެ ސިލެކްޝަނަށް އިޝާރާތްކޮށް މުއީނާ ބުންޏެވެ.\nމުއީނާ (ވ) އުއްމީދީ ޓީޓީ ކުޅުންތެރިޔާ ރަފާއާ އެކު --ފޮޓޯ: އެމްއޯސީ\nއެ ކުޅުންތެރިން އެހާ ޖޫނިއާ އުމުރެއްގައި ވިދާލީ ކުރިން ނުލިބޭ ފަދަ ފުރުސަތުތަކާ އެކު އެވެ. މުއީނާ އެންމެ ފުރަތަމަ ވެސް ސީނިއާ ލެވެލްގެ މުބާރާތްތަކުގައި ކުޅެން ފެށިއިރު މިހާރު މިވަނީ އެންމެ ޖޫނިއާ ލެވެލުން ފެށިގެން ބައިނަލްއަގްވާމީ މުބާރާތްތަކުގައި ކުޅެން ޒުވަން ކުޅުންތެރިންނަށް ފުރުސަތު ލިބިފަ އެވެ.\n"އެ ކުދިން ގާތު ބުނެލަން ބޭނުންވަނީ، އެކުރާ ކަމަކަށް ފަރުވާ ބަހައްޓައިގެން ފޯކަސްކޮށްގެން ކޮމިޓްމަންޓާ ޑެޑިކްޝޭން ދީގެން ކުރިއަށްދާށޭ ކުޅިވަރުގައި. ޓާގެޓަކަށް ކުރިމަތިލައިގެން ފޯކަސް ކޮށްފިއްޔާ އެޗީވް ކުރެވޭނެޔޭ. މިހާރު ފުރުސަތު އެބައޮތޭ ކުރިއަށްދާން،" މުއީނާ ބުންޏެވެ.\nޓީޓީން ދުރުވުމަށް ފަހު އޭނާ ދެން ފެންނާނީ ފުޓްބޯޅައިގެ ތެރެއިންނެވެ. އެފްއޭއެމްގެ ފިޓްނަސް ކޯޗެއްގެ ގޮތުން މުއީނާ އަންނަނީ ގައުމީ އަންހެން ފުޓްބޯޅަ ޓީމުގެ ޓްރެއިނަރުކަމާއި ޔޫތު ފިރިހެން ޓީމުތަކާއި އަންހެން އެކަޑަމީގެ ފިޓްނަސް ކަންކަން ވެސް ބަލަހައްޓަމުންނެވެ. ޓީޓީގައި ކޯޗަކަށް ވުމުގެ ވިސްނުމެއް ނެތަސް ފިޓްނަސް ދާއިރާ އިން އެ ކުޅިވަރަށް އެހީވާން ހުރީ ތައްޔާރަށެވެ. އަދި އަލަށް ފަށައިގަންނަ ޓީޓީ ކުދިންނަށް އެހީވާން އަބަދުވެސް ބޭނުންވާތީ ޓީޓީ އެކަޑަމީއެއް ގާއިމްކުރުމަކީ ވެސް އުއްމީދެކެވެ.\n"ޓީޓީއާ ދުރެއް ނުވާނަން. އެކަމަކު އަޅުގަނޑު ގަބޫލެއް ނުކުރަން ކުޅިވަރަށް ހިދުމަތްކުރެވޭނީ ހަމައެކަނީ ކޯޗެއްގެ ގޮތުގައި ނުވަތަ އެޑްމިނިސްޓްރޭޓިވް މީހެއްގެ ގޮތުގައި ކަމަށް. ކޮންމެ މީހަކު ބޭނުންނުވެދާނެ ކޯޗަކަށް ވާން. އަޅުގަނޑުގެ ފީލްޑަކީ ފިޓްނަސް އާއި ސްޕޯޓްސް ރިހެބިލިޓޭޝަން. އެ ދާއިރާ އިން ޓީޓީ އަށް ވެސް އެހީވާނަން،" މުއީނާ ބުންޏެވެ.\nޓީޓީ ކުޅުން ހުއްޓާލިޔަސް ކުޅިވަރާ ވަކިވާކަމުގެ އިހުސާސް އޭނާ އަށް ނުކުރެވޭ ސަބަބަކީ ފިޓްނަސް ދާއިރާ އިން މިހާރު ވެސް ކުޅިވަރަށް އެހީވަމުން އައުމެވެ. އޭނާ ދެކޭ ގޮތުގައި ކުޅުން ހުއްޓާލުމަށް ފަހު ކުޅުންތެރިން އެފަދަ ކޮންމެސް ދާއިރާ އަކުން ކުޅިވަރަށް ހިދުމަތްކުރުން މުހިއްމެވެ. ސަބަބަކީ ކުޅުންތެރިޔެއްގެ އިހުސާސްތަކާއި ތަޖުރިބާތައް ހުރުމުން ކުޅުންތެރިންނަށް އެހީވެދޭން ވަރަށް ބޮޑަށް ފަސޭހަވާނެތީވެ އެވެ. މުއީނާ ގުޅުނީ މުޅިން ތަފާތު ކުޅިވަރަކާ ކަމަށް ވިޔަސް އެ ކުޅިވަރަށް ވެސް އޭނާގެ ތަޖުރިބާ އާއި ކާމިޔާބީގެ ވާހަކަތަކުގެ ފައިދާ އަންނަނީ ކުރަމުންނެވެ.\n"ފުރަތަމަ ކުޑަކޮށް ޖެހިލުންވެސް ވި. ހިތަށް އެރި އެ މީހުން މުއީ ބަލައިގަންނާނެބާވައޭ. އެކަމަކު ފެނުނީ ތަފާތު މަންޒަރެއް. ވަރަށް ހޫނު މަރުހަބާއެއްކީ އަދި ވަރަށް ރެސްޕެކްޓް ވެސް ކުރޭ. ބީރަށްޓެއްގެ އިހުސާސްނުކުރެވޭ މުޅިން ތަފާތު ކުޅިވަރަކަށްވީ ނަމަވެސް. މުއީގެ ލައިފް ސްޓޯރީ އާއި ކާމިޔާބީގެ ވާހަކަތައް ކިޔައިދިނީމާ އެ ކުދިންނަށް ހިތްވަރު ލިބޭ،" ފުޓްބޯޅަ އަށް އިޝާރާތްކޮށް މުއީނާ ބުންޏެވެ.\nއެފްއޭއެމްގެ ރައީސް ބައްސާމް އަދީލް ޖަލީލް (ކ) މުއީނާ އަށް އެފްއޭއެމްގެ ވަޒީފާގެ ލިޔުން ހަވާލުކުރަނީ. --ފޮޓޯ: އެފްއޭއެމް\nއޭނާގެ ކެރިއަރުގައި އެގޮތަށް ކިޔައިދޭ އެއް ވާހަކައަކީ 2011 ވަނަ އަހަރުގެ އައިއޯއައިޖީގެ ކާމިޔާބީގެ ވާހަކަތެކެވެ. އެ ފަހަރު ސީޝެލްސްގައި ބޭއްވި ގޭމްސް އަކީ އެކޮމަޑޭޝަނާއި އެނޫން ވެސް ކަންކަމަށް ބަލާއިރު ހުރިހާ އެތުލީޓުންނަށް ވެސް އުނދަގުލާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުނު ފަހަރެކެވެ. އެ ނޫން ވެސް ޕްރެޝަރުތަކާއި މައްސަލަތައް ދިމާވި އެވެ. އެކަމަކު އެ ހުރިހާ ނެގެޓިވް ކަމެއް ޕޮޒިޓިވިޓީ އަށް ބަދަލުކޮށް، މުއީނާ ވަނީ އޭނާގެ ކެރިއަރުގެ އެންމެ ބޮޑު ކާމިޔާބީ އެ ގޭމްސްގައި ހާސިލްކޮށްފަ އެވެ.\nއެ ކާމިޔާބީތަކުގެ ޝުކުރު އޭނާ އެންމެ ބޮޑަށް އަދާކުރާނީ އާއިލާ އަށް ހާއްސަކޮށް މަންމަ އަށެވެ. އޭނާ ކުޑައިރު ކުދިން ސްޓޭޖް މަތިން ތަށި ހޯދާތަން ފެނުމުން ބައްޕަ ގާތު އެގޮތަށް ތަށި ހޯދާނަމޭ ބުނި ވާހަކަ މިއަދު ސާބިތުކޮށްދިން އިރު އެ ކާމިޔާބީ ދެކެން ބައްޕަ ނެތުމަކީ ހިތާމައެކެވެ. އެކަމަކު އެ ހިތްދަތިކަމުގެ ހިޔަނި އޭނާގެ ކެރިއަރަށް އެޅުނަނުދިނީ މަންމަ އެވެ. އޭނާ ޕްރެކްޓިހަށް ގެންދިއުމުގައި ފަރުވާކުޑަކަމެއް ދުވަހަކު ވެސް ނުބަހައްޓަ އެވެ. އެންމެ ފައިނަލެއް ވެސް ވައްޓާލާފައެއް ނުވެ އެވެ.\n"މަންމަ ކޮށްދިން ބުރަ މަސައްކަތާއި ދިން ސަޕޯޓަށް ވަރަށް ބޮޑު ޝުކުރެއް އަދާކުރަން. އަދި އެއްބަނޑުއެއްބަފާ އެންމެ ދޮށީ ބޭބެ އަށް ވެސް ޝުކުރުވެރިވަން. އަޅުގަނޑުގެ އުމުރުން ހަތް އަހަރުގައި މި ކުޅިވަރު ތައާރަފްކޮށްދިނީ އެ ބޭބެ،" މުއީނާ ބުންޏެވެ.\nމީގެ އިތުތުން ޓޭބަލް ޓެނިސް އެސޯސިއޭޝަނާއި ކުޅުންތެރިންނަށާއި ހާއްސަކޮށް ކުރީގެ ރައީސް ސީވީޑް އަހުމަދު ލަތީފަށް މުއީނާގެ ހިތުގައި ހާއްސަ ޝުކުރެއް އެބައޮތެވެ. މޯލްޑިވްސް އޮލިމްޕިކް ކޮމިޓީ އަށް އަދާކުރާ ޝުކުރުގެ ބޮޑު ބަޔެއް ހައްގުވަނީ އޭނާ އާއި ރާއްޖޭގެ އެތައް އެތުލީޓުންނަކަށް ތަމްރީން ސްކޮލަޝިޕްތަކެއް ހޯދައިދިން ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް އަހުމަދު މަރުޒޫގު (މަރޭ) އަށެވެ.\nރާއްޖޭގެ ރެކޯޑް ކާމިޔާބީތަކެއް\nއުމުރުން ނުވަ އަހަރުގައި 1991 ވަނަ އަހަރު އިސްކަންދަރު ސްކޫލުގެ އިންޓަ ހައުސް މުބާރާތުން ފެށި ޓީޓީ ހަޔާތުގައި މުއީނާގެ ފުރަތަމަ ބޮޑު ކާމިޔާބީއަކީ 1995 ވަނަ އަހަރު އެސޯސިއޭޝަން ޗެމްޕިއަންޝިޕުގެ ސިންގަލްސް ތަށި ހޯދުމެވެ. އޭނާ ވަނީ އެސޯސިއޭޝަން ޗެމްޕިއަންޝިޕުގެ ސިންގަލްސް ޗެމްޕިއަންކަން 16 ފަހަރު، ޑަބަލްސް ޗެމްޕިއަންކަން 12 ފަހަރު އަދި މިކްސް ޑަބަލްސް ޗެމްޕިއަންކަން ހަތް ފަހަރު ހޯދައިފަ އެވެ.\nގައުމީ މުބާރާތުގެ ސިންގަލްސް ޗެމްޕިއަންކަން 2000 އާއި 2001 ވަނަ އަހަރު ހޯދުމަށް ފަހު 2002 ގައި މިލްކުކުރުމުގެ ފުރުސަތެއް ނުލިބުނެވެ. އެކަމަކު 2003 ވަނަ އަހަރު ތަށި ހޯދަން ފެށި ގޮތަށް އޭނާ ވަނީ ޖެހިޖެހިގެން 13 ފަހަރު ޗެމްޕިއަންކަން ހޯދައިފަ އެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ކުޅިވަރުގެ ރެކޯޑެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ގައުމީ މުބާރާތުގެ ޑަބަލްސް ޗެމްޕިއަންކަން 11 ފަހަރު އަދި މިކްސް ޑަބަލްސް ޗެމްޕިއަންކަން 12 ފަހަރު ހޯދި އެވެ. އަދި ޓީމު އިވެންޓް ޗެމްޕިއަންކަން ކްލަބް ވެލެންސިއާ އަށް ދެ ފަހަރު އަދި ހިންނަވަރު ހައިނަސް، ކްލަބް ބަނޑޮސް، ޑީއެފްބީސީ އަދި ހެސްޕަރެސް އަށް އެއް ފަހަރު ހޯދައިދިނެވެ.\nމުއީނާ ބުނި ގޮތުގައި ވިވިދިގެން ގިނަ އަހަރުތަކެއްގައި ޗެމްޕިއަންކަން ހޯދުމަކީ ފަސޭހަ ކަމެއްހެން ހީވިޔަސް އެއީ ހަގީގަތުގައި މާ އުނދަގޫ ކަމެކެވެ. ސަބަބަކީ ކާމިޔާބީ ދެމެހެއްޓުމުގެ ޕްރެޝަރު ކުރިމަތިވުމެވެ.\n"އޭރުގައި ވަކި އީޒީއެއް ނޫން. ކޮންމެ މެޗަކީ ޕްރެޝަރު. ކޮންޓިނިއުސްކޮށް ކާމިޔާބީ ލިބުމަކީ އަންނަ ބޮޑު ޕްރެޝަރެއް. ހަގީގަތުގައި އަޅުގަނޑުގެ ކާމިޔާބީގެ ސިއްރަކީ އެއް ފަހަރު ލިބުނަސް އަނެއް ފަހަރު ފަސޭހަކޮށްނުލައި، ކުރިއަށް ދިއުން. ކެއުމާއި ނިދުމާ ދެން ވެސް ވާން ޖެހޭ ތައްތާރީތައްވެ، ކޮންމެ ފަހަރަކު ވެސް ނުކުންނަނީ ފުރަތަމަ ފައިނަލަށް ކަމަށް ދެކިގެން ކުރި މަސައްކަތް މީގެ ސިއްރަކީ" މުއީނާ ބުންޏެވެ.\nމުއީނާ (ވ) އަށް ރައީސް ޔާމީން ގައުމީ އިނާމުގެ ލިޔުން ހަވާލުކޮށްދެއްވަނީ. --ފޮޓޯ: ރައީސް އޮފީސް\nމުއީނާ ވަނީ 1997 އިން ފެށިގެން މިހާތަނަށް ބައިނަލްއަގްވާމީ 29 މުބާރާތުގައި ވާދަކޮށްފަ އެވެ. އޭގެ ތެރެއިން 2003 ގައި އިންޓަ ރިލީޖިއަސް ވޯލްޑް ޕީސް މުބާރާތުގެ އަންހެން ޑަބަލްސް އިން ރަން މެޑަލް އަދި ސިންގަލްސް އިން ރިހި މެޑަލް ހޯދި އެވެ. އަދި 2010 ވަނަ އަހަރުގެ އޭޝިއަން ގޭމްސްގެ ދެ ވަނަ ބުރަށް ދަތުރުކުރިއިރު، 2012 ވަނަ އަހަރުގެ އޭޝިއަން ޓީޓީ މުބާރާތުގެ ސިންގަލްސް ކުއާޓާ އިން ޖާގަ ހޯދި އެވެ. އެންމެ ހާއްސަ ކާމިޔާބީތަކަކީ 2011 ވަނަ އަހަރުގެ އައިއޯއައިޖީން ހޯދި ރިހި މެޑެއްޔާއި 2015 ވަނަ އަހަރު އަންހެން ޑަބަލްސް އަދި އަންހެން ޓީމް އިވެންޓުން ހޯދި ލޯ މެޑެއްޔެވެ.\nރާއްޖޭން ވާދަކުރާ ބައިނަލްއަގްވާމީ ދެ ވަނަ އަށް އެންމެ ބޮޑު ކުޅިވަރު ހަރަކާތް ކަމަށްވާ ކޮމަންވެލްތު ގޭމްސްގައި، 2006 އަދި 2010 ވަނަ އަހަރު ހުޅުވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ދިވެހި ދިދަ އުފުލާލި މުއީނާގެ ކާމިޔާބީ ގައުމީ ފެންވަރުގައި އެކި ފަރާތްތަކުން ވަނީ ވަޒަންކޮށްފަ އެވެ. އެގޮތުން ކުޅިވަރުގެ ދާއިރާއިން ކުޅިވަރު ކުޅުމާއި މީހުން ތަމްރީނު ކުރުމުގެ ރޮނގުން ސަރުކާރުން ވަނީ 2016 ވަނަ އަހަރު އޭނާ އަށް ގައުމީ އިނާމް ދީފަ އެވެ. މީގެ އިތުރުން ޒުވާނުންގެ ގައުމީ އިނާމާއި ދިވެހި ޓީޓީގެ ރަންޔޫބީލްގެ އެންމެ މޮޅު އަންހެން ކުޅުންތެރިޔާގެ އެވޯޑް ވަނީ ހާސިލްކޮށްފަ އެވެ. އަދި އޭނާގެ ކާމިޔާބީގެ އަގުވަޒަންކޮށް ހަވީރު ސްޕޯޓްސް އެވޯޑްސްގައި ވަނީ ހާއްސަ އިނާމެއް ދީފަ އެވެ.\nމުއީނާ ދެކޭ ގޮތުގައި މިދިޔަ 28 އަހަރުގެ ތެރޭގައި ޓީޓީން އޭނާ އަށް ކުރިން އުއްމީދު ނުކުރާހާ ގިނަ ކާމިޔާބީތަކެއް ހާސިލްކުރެވިއްޖެ އެވެ. އަދި އޭނާގެ ކާމިޔާބީތަކުގެ އަގު އެކި ފެންވަރުގައި އެކި ފަރާތްތަކުން ވަޒަންކޮށްފި އެވެ. އެހެންވެ މިއީ ޓީޓީއާ ދުރުވެ، ކުޅިވަރުގެ އެހެން ރޮނގަކުން، އޭނާގެ ތަޖުރިބާތަކުގެ ބޭނުންކުރަންވީ ވަގުތު ކަމަށް ދެކެ އެވެ.\n"އަޅުގަނޑަށް ގަބޫލުކުރެވެނީ ކުރިއަށް އަރަން ތިބި އެތުލީޓުންނަށް އަޅުގަނޑުގެ ތަޖުރިބާ އިން ވަރަށް ގިނަ ކަންކަން ކޮށްދެވޭނެޔޭ. ދެން ހުރިހާ ސަމާލުކަމެއް ދޭނީ އެކަމަށް،" މުއީނާ ބުންޏެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް މުއީނާ މުހައްމަދު ޓޭބަލް ޓެނިސް


Israel inn Gazagai hingan ulhunu mission eh falha araifi | ThePress\nއިސްރާއީލުން ގައްޒާގައި ހިންގަން އުޅުނު މިޝަނެއް ފަޅާ އަރައިފި\n04 December 2019, 15:49\nގައްޒާއަށް ހަމަލާދިނުމަށްފަހު އިސްރާއީލުން ފޯރިމަރަނީ/ފޮޓޯ: ފާއިޒު އަބޫ ރަމްލީ\n2018 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރު މަހުގެ ތެރޭގައި، އިސްރާއީލުން ގައްޒާގައި ހިންގަން އުޅެ ފެއިލްވި ޖާސޫސީ އޮޕަރޭޝަންއަކާ ބެހޭ އާ ވާހަކަތަކެއް ފެންމަތިވެއްޖެއެވެ.\nމި އޮޕަރޭޝަންއަކީ މިދިޔަ އަހަރުގެ ފަހުކޮޅު އިސްރާއިލާއި ގައްޒާއާ ދެމެދު ބަދަލު ކުރެވިގެން ދިޔަ ރޮކެޓް ހަމަލާއާއި، ވައިގެ ހަމަލަތާކުގެ ފެށުން ކަމަށް ބުނެވެއެވެ.\nއިސްރާއީލުން ޖާސޫސީ އޮޕަރޭޝަން ހިންގުމަށްޓަކައި އިސްރާއީލުގެ 8 އޭޖެންޓަކު، ފަލަސްތީނުގެ މީހުންގެ ގޮތުގައި ހަރަކާތްތެރި ވަމުންދިޔައެވެ. އެމީހުން ބޭނުން ކުރަމުން ދިޔައީ ގައްޒާގެ އާއިލާއަކަށް ނިސްބަތްވާ މެމްބަރުންގެ ނަންތަކެކެވެ. އެމީހުން ގައްޒާ ތެރެއަށް ވަނީ 2018 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރު މަހުގެ 11 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. އަލް ޖަޒީރާއިން ގެނެސްދޭ 'ޓިޕް އޮފް ދި އައިސްބާގް' ޕްރޮގްރާމްގައި ހާމަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި މި އޭޖެންޓުންގެ ޒިންމާއަކަށްވީ، ގައްޒާ ކޮންޓްރޯލް ކުރަމުންދާ ހަމާސްއިން މުވާސަލާތު ކުރުމަށް ގެންގުޅޭ ޕްރައިވެޓް ލައިން މެދުވެރިކޮށް ދައްކާ ވާހަކަތައް މޮނިޓާކުރާނެ ޑިވައިސްތަކެއް ޕްލާންޓް ކުރުމެވެ.\nއިސްރާއީލުން ޣައްޒާއަށް ދީފައިވާ ވަރުގަދަ ހަމަލާއެއް/ފޮޓޯ: އޭއެފްޕީ\nއޮޕަރޭޝަން މުޅިން ފުރިހަމަ ނުވެ އުޅެނިކޮށް، ހަމާސްގެ ޕެޓްރޯލް ޔުނިޓްތަކުގެ ސަމާލުކަމަށް މި އޭޖެންޓުން އެރިއެވެ. އަދި ހާން ޔޫނުސްގައި އެމީހުންނާ 40 މިނެޓް ވަންދެން ސުވާލުކުރިއެވެ. ލިބުނު ޖަވާބުތަކުން ހަމާސްއަށް ޝައްކުތަކެއް ކުރެވުނެވެ. ހަމަނުޖެހުންގަނޑު ފެށުނީ މިހާ ހިސާބުންނެވެ. ދެބައި މީހުންގެ ދެމެދުގައި ހަމަލާ ބަދަލު ކުރަމުން ގޮސް ހަމާސް ޖަމާއަތުގެ ކޮމާންޑަރާއި އިސްރާއީލީ ޖާސޫސީ ޔުނިޓްގެ އިސް އޭޖެންޓްވެސް މަރާލިއެވެ.\nޖާސޫސީ ޔުނިޓްގެ މަސައްކަތް ހަމާސްއަށް ފަޅާއެރުމާއެކު ހަމަނުޖެހުންތަކެއް ހިންގި ނަމަވެސް ހަމާސްއަށް ލިބުނު ކުރިއެރުމެއް އޮތެވެ. އެއީ އިސްރާއީލުގެ ޖާސޫސީ އޭޖެންޓުން ބޭނުން ކުރަމުން ދިޔަ ވޭންއެވެ. އެ ވޭން މެދުވެރިކޮށް، ހަމާސްއިން ވަނީ އިސްރާއިލުގެ ޔުނިޓްތަކުގެ ތެރޭގައި ދެކެވެނު ވާހަކަތައް އަޑުއަހާ، އެކަމުގެ އެންމެ އަޑީގައި ތިބި ފަރާތްތައްވެސް ހޯދާފައެވެ.\nހަގީގީ އަޑުތަކާ މަންޒަރުތައް ހިމަނައިގެން އަލްޖަޒީރާއިން ތައްޔާރުކުރި ޕްރޮގްރާމް ދުރަށް ފޮނުވާފައި ވަނީ މިހަފުތާގެ ތެރޭގައެވެ.


Ibu ge ilthimaas: Jazubaathu gai nujehi campaign kurahvaa\nއިބޫގެ އިލްތިމާސް: ޖަޒުބާތުގައި ނުޖެހި ކެމްޕޭން ކުރައްވާ\nއިދިކޮޅުގެ ސަރުކާއްގައި މުޅި ރާއްޖައަށް ފައިދާ ކުރާނެ ވަރުގެ ބޮޑު ބަދަލެއް ގދ. އަތޮޅަށް ގެނައުމަށް ރާވާފައިވާ ކަމަށް އިދިކޮޅު އިއްތިހާދުގެ ކެންޑިޑޭޓު އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހު (އިބޫ) ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.\nގދ. އަތޮޅަށް އިބޫ މިހާރު ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ދަތުރުފުޅުގައި ވާދޫއަށް ވަޑައިގެން އެ ރަށު ރައްޔިތުންނާ ވާހަކަދައްކަވަމުން އިބޫ ވިދާޅުވީ އެ އަތޮޅަކީ އެތަށް ވަސީލަތްތަކެއް އެކުލެވޭ ބޮޑު އަތޮޅެއް ކަމަށާއި ނަމަވެސް އޭނގެ އެންމެ ފައިދާ އެކަށީގެންވާ ގޮތުގައި ބޭނުންކޮށްފައި ނުވާ ކަމަށެވެ. އިދިކޮޅު ސަރުކާރެއް އިންތިހާބުވެއްޖެ ނަމަ ގދ. އަތޮޅަށް އެވަރުގެ ބޮޑު ބަދަލެއް އަންނާނެ ކަމަށް\nއިބޫ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"މިހާ ހިސާބަށް އައިއިރު ވެސް ގދ. އަތޮޅުގެ އެންމެ ނަފަޔާއި ފައިދާ މުޅި ރާއްޖެއަށް ނުލިބޭ، ޖަޒީރާ ރާއްޖެ ތަރައްގީ ކުރާއިރު އެ އަތޮޅަށް ބޮޑު ބަދަލެއް އަންނާނެ،" އިބޫ ވިދާޅުވި އެވެ.\nބަދަލު ގެންނާނެ އެއް ކަމެއްގެ ގޮތުގައި އިބޫ ފާހަގަ ކުރެއްވީ ޓޫރިޒަމް ދާއިރާ އެ ސަރަހައްދުގައި ފުޅާ ކުރުމެވެ. އެގޮތުން ޓޫރިސްޓުން ސީދާ އަަންނަން ޖެހޭ ހަމައެކަނި މާލެއަކަށް ނޫން ކަަމަށާއި ގދ. އަތޮޅަށް ވެސް ޓޫރިސްޓުންނަށް ސީދާ އާދެވޭ ގޮތް ހެދުމަަށް ރާވާފައިވާ ކަމަށް އިބޫ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއޭގެ އިތުރުން މާލެއާ ދުރުއަތޮޅަކަށް ވާތީ ދަތުރުފަތުރުގެ ނިޒާމް ހުންނަ ގޮތުން ބައެއް ދަތިތައް އަތޮޅަށްވާ ކަމަށާއި އެގޮތުން ގޭހާއި ޕެޓްރޯލް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ދަތިތައް ހުންނަ ކަމަށް އިބޫ ވިދާޅުވި އެވެ. ނަމަވެސް އިދިކޮޅު ސަރުކާރެއްގައި ވާދޫގައި ގޭހާއި ޕެޓްރޯލް ރައްކާ ކުރެވޭނެ ޕްލާންޓެއް ގާއިމްކޮށްދެއްވާނެ ކަމަށް އިބޫ ވައުދުވެވަޑައިގަތެވެ.\nރިޔާސީ އިންތިހާބާ ގުޅޭ ގޮތުން އިބޫ ވިދާޅުވީ ރަޖިސްޓްރެޝަންގެ ނިމި މިހާރު އަމާޒު ހިފާފައި މި އޮތީ އެންމެ ފަހު ތިން ހަފްތާއަށް ކަމަށެވެ. އަދި ކެމްްޕެއިންގެ ފޯރިއެއް ދުވަހުން އަނެއް ދުވަހަށް ގަދަވަމުން ދާއިރު ވިސްނުން ތެރިކަމާއެކު އެކަން ކުރަން ޖެހޭ ކަމަށް އިބޫ ވިދާޅުވި އެވެ. އެގޮތުން ޖަޒުބާތުގައި ޖެހިވަޑައިނުގެން އިދިކޮޅުން ކުރަން ޖެހޭނީ ކެމްޕެއިން މަސައްކަތް ކަމަށް އިބޫ ވިދާޅުވި\n"އަޅުގނަޑުމެން ޖަޒުބާތުގައި ޖެހިގެން ނުވާނެ، އަޅުގަނޑުމެން ކުރަން ޖެހޭނީ ކެމްޕެއިން ވޯޓު ހޯދުމަށް ކުރާ މަސައްކަތް، އިރާދަކުރެއްވީއާ އަޅުގަނޑުމެންގެ ސަޕޯޓަރުން ތިއްބަވާނީ އެގޮތުގައި، މި އަތޮޅުގައި ވެސް ބޮޑު މެޖޯރިޓީޢާ އެކުގައި 23 ސެޕްޓެމްބަރު ވެގެން ދާނީ ރައްޔިތުންގެ ނިންމުމާ އެއްގޮތަށް މިކަން ނިމިގެންދާ ދުވަހަކަށް،" އިބޫ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއޭގެ އިތުރުން ސަރުކާރުން ކޮންމެ ފަރާތަކަށް ވެސް ކެމްޕެއިން ކުރުމުގެ ފުރުސަތު ދޭން ޖެހޭނެ ކަމަށާއި އެ ފުރުސަތު އޮންނަން ޖެހޭނީ ހަމައެކަނި ސަރުކަރު ހިންގާ ޕާޓީއަކަށް އެކަނި ނޫން ކަމަށް އިބޫ ވިދާޅުވި އެވެ. އަދި ހަމަހަމަކަން ގެންގުޅުއްވުމަށް އިބޫ\nއިލްތިމާސް ކުރެއްވި އެވެ.


Sanjeydhathu edhenee heyo dhuaa kohdheyn\nސަންޖޭދަތު އެދެނީ ހެޔޮ ދުއާ ކޮށްދޭން\nސަންޖޭ ދަތުގެ ފުއްޕާމެއަށް ކެންސަރު ޖެހިފައިވާކަން އެނގިފައި ވަނީ ދާދި ފަހުންނެވެ. ނޭވާ ލާން އުނދަގޫވާތީ އޭނާ ހޮސްޕިޓަލުގައި އެޑްމިޓްކޮށް ފަރުވާ ދޭން ފަށައި ހެދި ޓެސްޓް ތަކުން ކެންސަރު ހުރިކަން އެނގުނުއިރު ވެސް ހުރީ ތިންވަނަ ސްޓޭޖަށް ބަލި ގޮއްސަ އެވެ.\nފަރުވާއަށް ސަންޖޭ ދަތު އެމެރިކާއަށް ފުރާ ކަމުގެ ޚަބަރުތަކެއް ކުރިން އިވުނު ނަމަވެސް ފަހުގެ ޚަބަރުތައް ބުނަނީ އޭނާގެ ފަރުވާ މުމްބައިގެ ހޮސްޕިޓަލެއްގައި ފަށާފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި އެމެރިކާއަށް ދާނީ ވަކި ވަރަކަށް މުމްބައިގައި ކީމޯތެރަޕީ ސެޝަންތަކެއް ފުރިހަމަ ކޮށްފައި ކަމަށް ވެސް ޚަބަރުތައް ބުނެ އެވެ.\nސަންޖޭ ދަތާއި އަންހެނުން މަންނީތާ އަދި ކޮއްކޮ ޕްރިޔާ ދަތު މުމްބައިގެ ކޮކީލަބެން ހޮސްޕިޓަލުން ނުކުންނަނިކޮށް ނަގާފައިވާ ފޮޓޯތަކާއި ވީޑިއޯތައް އޮންލައިންގައި ވަނީ ވައިރަލް ވެފަ އެވެ.\nއަދި ފަހުން ސަންޖޭ ދަތުގެ ގޭ ދޮށަށް އެއްވި ނޫސްވެރިންނާ ބައްދަލު ކުރަން ވެސް އޭނާ ނުކުމެފައި ވެއެވެ. ވަރަށް ދެރަވެފައި ލޮލުން ފެންކަޅިވެފައި ދެއަތް ޖޯޑުކޮށްގެން ހުރި އެންމެންނަށް އަތުގެ ހަރަކާތުން ސަލާމަތް ކޮށްލުމަށް ފަހު ސަންޖޭ ދަތު އެ އެންމެންގެ ކިބައިން އެދުނީ އޭނާއަށް ހެޔޮ ދުއާ ކޮށްދިނުމަށެވެ.\nސަންޖޭ ދަތުގެ މަންމަ ނަރުގިސް ދަތު އަދި ފުރަތަމަ އަނބިމީހާ ވެސް މަރުވެފައި ވަނީ ކެންސަރު ބަލީގަ އެވެ.\nސަންޖޭ ދަތުގެ ބަލި ފަސޭހަ ނުކުރެވޭ ވަރަށް ގޯސް ނުވާ ކަމަށް އޭނާގެ އަންހެނުން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައި ވެއެވެ. ނަމަވެސް އިންޑިޔާގެ ބައެއް ނޫސްތަކުން ބުނަނީ ސަންޖޭ ދަތުގެ ފުއްޕާމޭގެ ކެންސަރު ހީ ނުކުރާ ވަރަށް ބޮޑުވެފައި ވެފައިވާ ކަމަށާއި ކުރިން ހީކުރެވިފައި އޮތީ ތިން ވަނަ ސްޓޭޖުގައި ބަލި ހުރި ކަމަށް ނަމަވެސް ފަހުން ހެދި ޓެސްޓުތަކުން ބަލި ހުރީ ހަތަރު ވަނަ ސްޓޭޖުގައި ކަން އެނގިފައިވާ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް މި ވާހަކަ ސަންޖޭ އަދި އާއިލާ އިން ޔަގީންކޮށެއް ނުދެ އެވެ.\nދަރިންގެ އުފަންދުވަހު ސަންޖޭ ދަތު ދިނީ އުފާވެރި ޚަބަރެއް


އަބޫބަކުރު رضي الله عنه – DhiSalafiyyah\nއަބޫބަކުރު رضي الله عنه\n03/09/2020 ކުޑަކުދިން, ސިޔަރަތާއި ތާރީޚް, ޞަޙާބީންއަލް އުޚްތު އުންމު މުޙްސިން\nއަބޫބަކުރުގެފާނު އުފަންވެވަޑައިގެންނެވީ މައްކާއަށެވެ. އެކަލޭގެފާނަކީ ޤުރައިޝް ވަންހައިގެ ޤަބީލާއެއް ކަމުގައިވާ އަބޫ ތައިމް ދަރިކޮޅަށް ނިސްބަތްވާ ބޭކަލެކެވެ.\nކޮއްކޮމެންނަށް އެނގޭތަ؟ “އަބޫ ބަކުރު” މިއީ އަބޫބަކުރުގެފާނުގެ އަޞްލު ނަންފުޅެއް ނޫނެވެ. އެކަލޭގެފާނު އިސްލާމްވެވަޑައިގެންނެވުމަށް ފަހު އެކަލޭގެފާނުގެ ނަންފުޅަކީ ޢަބްދުﷲ އެވެ.\n“ޢަބްދުﷲ” ގެ މާނަ ކޮއްކޮމެންނަށް އެނގޭތަ؟ އެއީ “ﷲގެ އަޅާ” އެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ ތެދުވެރިކަމުގެ ސަބަބުން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އެކަލޭގެފާނަށް “ޞިއްދީޤު” ގެ ލަޤަބުފުޅު ދެއްވިއެވެ.\nއަބޫބަކުރުގެފާނަކީ އިސްލާމްދީން ޤަބޫލުކުރެއްވުމުގެ ކުރިން، މައްކާގެ މީހުންގެ އިޙްތިރާމް ލިބިވަޑައިގެންނެވި ބޭކަލެކެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނަކީ ތަނަވަސް ވިޔަފާރިވެރިއެއްވެސް މެއެވެ.\nކޮއްކޮމެންނަށް އެނގޭތަ؟ އަބޫބަކުރުގެފާނަކީ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އަށް ވުރެ ތިން އަހަރު ހަގު ބޭކަލެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް އަބަދުވެސް އެދެބޭކަލުން ފެނިވަޑައިގަންނަވަނީ އެކުގައި އުޅުއްވާ ތަނެވެ. އަދި ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ މުޅި ޙަޔާތްޕުޅުގައިވެސް އަބޫބަކުރުގެފާނު ވެވަޑައިގެންނެވީ އެކަލޭގެފާނުގެ އެންމެ ގާތް ޞަޙާބީ ކަމުގައެވެ.\nރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އެންމެ ފުރަތަމަ އެކަލޭގެފާނުގެ ޢާއިލާގެ މީހުންނާއި އެންމެ ގާތް އެކުވެރިންނަށް ދީނަށް ގޮވައިލެއްވިއެވެ. ބައެއްމީހުން އެކަލޭގެފާނުގެ ދަޢުވަތު ޤަބޫލުކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ދަޢުވަތު ޤަބޫލުނުކުރާ މީހުންވެސް ވިއެވެ. މިގޮތުން އަބޫބަކުރުގެފާނު ހިމެނިވަޑައިގެންނެވީ ފިރިހެނުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ފުރަތަމަ އިސްލާމްދީން ޤަބޫލުކުރެއްވި ބޭފުޅާ ކަމުގައެވެ.\nކޮއްކޮމެންނަށް އެނގޭތަ؟ މިއަދު އަހަރެމެންނަށް އެނގިފައިވާ ދީނުގެ ވަރުގަދަ ޝަޚްޞިއްޔަތުތަކުގެ ތެރެއިން ވަރަށް ގިނަ ބޭފުޅުން އިސްލާމްވުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ސަބަބެއްކަމުގައިވެފައި ވަނީވެސް އަބޫބަކުރުގެފާނެވެ. މީގެ ތެރޭގައި މުސްލިމުންގެ ތިންވަނަ ޚަލީފާ ޢުޘްމާނުގެފާނާއި، ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ މުއައްޛިން (ބަންގިގޮވާ މީހާ)، ބިލާލުގެފާނާއި އަދިވެސް، އެތައް ޞަޙާބީބޭކަލުން ހިމެނިވަޑައިގަންނަވައެވެ.\nރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ ރަސޫލުކަމުގެ ކުރީކޮޅުގައި އިސްލާމްދީން ޤަބޫލުކުރައްވައިގެން ތިއްބެވި މަދު މީސްކޮޅަށް އެތަކެއް އަނިޔާތަކަކާއި ކުރިމަތިލައްވަން ޖެހިވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އަބޫބަކުރުގެފާނަށްވެސް މެއެވެ. އެންމެ ފަހުން ﷲ ތަޢާލާ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އަށް މަދީނާއަށް ހިޖުރަކުރެއްވުމަށް އެންެގެވުމުން، ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުގައި ހިޖުރަކުރެއްވުމަށް އިޚްތިޔާރުކުރެއްވި ބޭކަލަކީ އަބޫބަކުރުގެފާނެވެ.\nކޮއްކޮމެންނަށް އެނގޭތަ؟ މި ދަތުރުފުޅަކީ މަޖަލުގައި ހޭދަކުރެވޭނެ ދަތުރުފުޅެއް ނޫނެވެ. އެހެނެއްކަމަކު، މި ދަތުރުފުޅަކީ ބިރުވެރިކަމުން ފުރިފައިވި ދަތުރުފުޅެކެވެ.\nއެއީ މައްކާގެ މުޝްރިކުން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އާއި މުސްލިމުންނާއި ދެކޮޅަށް ރާވަމުން ދިޔަ ރޭވުންތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުގައި ހިޖުރަ ކުރެއްވުމުގެ ހެޔޮ ތަޢުފީޤު އެކަލޭގެފާނަށް ލިބިވަޑައިގެންނެވުމުން، އެކަލޭގެފާނު އުފާވެރިކަމުން ފުރިގެންދިޔައެވެ. އަދި އުފަލުންގޮސް އެކަލޭގެފާނުގެ ދެލޯފުޅުން ކަރުނަ ފޭބިއެވެ. މީގެ އިތުރުންވެސް ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ ޙަޔާތްޕުޅުގައި ކުރެއްވި އެތައް ހަނގުރާމަތަކެއްގައި އަބޫބަކުރުގެފާނު އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުގައި ހުންނެވިއެވެ.\nއެއް ފަހަރެއްގައި ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އެންމެހާ މީސްތަކުންގެ އަތުގައިވާ އެއްޗަކުން ޞަދަޤާތްކުރެއްވުމަށް ގޮވައިލެއްވިއެވެ. މި އަޑު އައްސަވާފައި، އަބޫބަކުރުގެފާނު އެކަލޭގެފާނުގެ މިލްކިއްޔާތުގައިވާ އެއްޗެހި ޞަދަޤާތްކުރެއްވުމަށް އަވަސްވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ހުރިހާ މުދަލެއް ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހަށް ގެންނެވިއެވެ. އެހިނދު ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އެއްސެވިއެވެ.\n“އޭ އަބޫބަކުރުގެފާނެވެ. ކަލޭގެފާނުގެ ޢާއިލާއަށް ކަލޭގެފާނު ބެހެއްޓެވީ ކޮން އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟” އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބުގައި ދެންނެވިއެވެ. “ﷲއާއި އެކަލާނގެ ރަސޫލާއެވެ.” މިކަމުންވެސް އަބޫބަކުރުގެފާނު އިސްލާމްދީނަށާއި ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އާމެދު ބެހެއްޓެވި އަހައްމިއްޔަތުކަން އެނގިގެންދެއެވެ.\nއިސްލާމްދީން ޤަބޫލުކުރެއްވުމުގެ ކުރިންވެސް އަބޫބަކުރުގެފާނު މަޝްހޫރުވެފައިވަނީ ވަރަށް ސާދާ ޝަޚްޞިއްޔަތެއްގެ ވެރި ބޭކަލެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ މުޅި ޙަޔާތްޕުޅުގައިވެސް، އެކަލޭގެފާނަކީ ފަޤީރު ނިކަމެތިންނަށް އޯގާތެރި ބޭކަލެކެވެ. އެކަލޭގެފާނަކީ ކިތަންމެ ތަނަވަސް ބޭކަލެއްކަމުގައި ވިޔަސް، އެކަލޭގެފާނު ދިރިއުޅުއްވީ ވަރަށް ސާދާ ދިރިއުޅުމެކެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ މުދަލުން ޞަދަޤާތްވެސް ކުރައްވައެވެ. އަދި އަޅުން މިނިވަން ކުރެއްވުމަށާއި އިސްލާމްދީނަށްޓަކައިވެސް އެކަލޭގެފާނުގެ މުދަލުން ހޭދަކުރެއްވިއެވެ.\nރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ މުއައްޛިން، ބިލާލުގެފާނު ކޮއްކޮމެންނަށް އެނގޭތަ؟ ބިލާލުގެފާނުވެސް އަޅުވެތިކަމުގައި ވަނިކޮށް މިނިވަންކުރެއްވީ އަބޫބަކުރުގެފާނެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޢާންމުކޮށް ރޭގަނޑުގެ ބައެއްގައި ނަމާދުކޮށް ދުޢާކުރެއްވުމުގައި ހޭދަކުރައްވައެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ ޢާއިލާއާއި އެކީގައި އުޅުއްވާއިރުވެސް، އެކަލޭގެފާނުވެވަޑައިގެންނެވީ ވަރަށް މަޖާ، އޯގާތެރި ބޭކަލެއްކަމުގައެވެ.\nނަމަވެސް، ކޮއްކޮމެންނަށް އެނގޭތަ؟ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އެންމެ ފަހު ނޭވާ ދޫކޮށްލި ހިނދު އެކަލޭގެފާނުގެ އެންމެ ގާތް އެކުވެރިޔާ، އަބޫބަކުރުގެފާނު އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުގައެއް ނެތެވެ. ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ސުވަރުގެވަޑައިގެންނެވި ޚަބަރު ލިބިވަޑައިގެންނެވުމުން އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް ދިޔުމަށް އަބޫބަކުރުގެފާނު އަވަސްވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ.\nރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ސުވަރުގެވަޑައިގެންނެވުމުން މުސްލިމުންގެ ކަންތައް ބަލަހައްޓަވާ ލީޑަރެއްގެ ބޭނުން ވަރަށް ބޮޑަށް ޖެހުނެވެ. މި މަޤާމަށް އެންމެ ޤާބިލު ބޭފުޅަކީ އަބޫބަކުރުގެފާނުކަމަށް އެންމެންވެސް އެއްބަސްވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އަދި މުސްލިމުންގެ ފުރަތަމަ ޚަލީފާކަމުގައި އަބޫބަކުރުގެފާނު އައްޔަންކުރެއްވުނެވެ.\nރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ސުވަރުގެ ވަޑައިގެންނެވި ޚަބަރު ފެތުރެން ފެށުމުން ބައެއް ޤަބީލާތަކުގެ މީހުން ޒަކާތް ނެރުމަށް ދެކޮޅުހަދަން ފެށިއެވެ. އަދި ރަސޫލުކަމަށް ދަޢުވާކުރާ ބަޔަކުވެސް މީސްތަކުންގެ ތެރެއިން ފާޅުވިއެވެ. މީގެ އިތުރުންވެސް، ރޯމަނުންނާއި ފާރިސީންގެ ވަރުގަދަ ލަޝްކަރުތައް، މަދީނާގައި އުފެދެމުން އައި އިސްލާމީ ދަޢުލަތަށް ގޮންޖަހަން ފެށިއެވެ.\nޒަކާތް ނުދޭން އުޅޭ މީހުންނަށް ލުޔެއް ދިނުމަށް ބައެއް ބޭކަލުން އަބޫބަކުރުގެފާނަށް، ގޮވައިލެއްވިއެވެ. ނަމަވެސް އަބޫބަކުރުގެ އެކަމަށް ދެކޮޅުހެއްދިއެވެ. އަދި ނަމާދު ވާޖިބުވާ ފަދައިން ޒަކާތްނެރުމަކީވެސް ވާޖިބެއްކަމުގައި ވިދާޅުވިއެވެ. އެހެންކަމުން ޒަކާތްނެރުމަށް ދެކޮޅު ހެދި ޤަބީލާތަކުގެ މީހުންނާ އަބޫބަކުރުގެފާނު ހަނގުރާމަ ކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެއަށް ފަހު، ރަސޫލުކަމަށް ދަޢުވާ ކުރި މީހުންނާވެސް ހަނގުރާމަ ކުރެއްވިއެވެ.\nރޯމަނުންނާއި ފާރިސީންގެ ގޮންޖެހުންތަކަކީ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ ޒަމާނުގައިވެސް މުސްލިމުން ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައިވި ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ވަނީ އެމީހުންނާއި ދެކޮޅަށް ނުކުންނާނެ ލަޝްކަރެއް ތައްޔާރު ކުރައްވާފައެވެ. މި ލަޝްކަރުގެ ލީޑަރެއްގެ ގޮތުގައި އެކަލޭގެފާނު ހަމަޖެއްސެވީ އުސާމާ رضي الله عنه އެވެ. ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ސުވަރުގެވަޑައިގެންނެވުމުން އެ ލަޝްކަރު ރޯމަނުންނާއި ފާރިސީންނާއި ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަ ކުރަން ފޮނުވާނީތޯ ނުވަތަ މަދީނާ ދިފާޢުކުރުމަށް އެ ލަޝްކަރު މަޑުކުރުވާނީތޯ ސުވާލުކުރެވެން ފެށުނެވެ. ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އަމުރު ކުރެއްވި ފަދައިން އުސާމާ رضي الله عنه ގެ ލަޝްކަރު ރޯމަނުންނާއި ފާރިސީންނާއި ދެކޮޅަށް ފޮނުއްވަން އަބޫބަކުރުގެފާނު އެންގެވިއެވެ. އަދި ހަނގުރާމަކުރުމުގައި ޢަމަލުތައް ބަހައްޓާނެ ގޮތްތައް އެކަލޭގެފާނު އުސާމާ رضي الله عنه އަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ.\nހަނގުރާމަކުރާއިރު މުސްކުޅީންނާއި އަންހެނުންނާއި ކުޑަކުދިން ޤަތުލު ނުކުރުމަށް އެކަލޭގެފާނު އެންގެވިއެވެ. އަދި ކަދުރު ރުއްތަކަށް ގެއްލުން ނުދިނުމާއި، މޭވާ އަޅާ ގަސްތައް ނުކެނޑުމަށްވެސް އެންގެވިއެވެ. އަދި ކާނާއަށްޓަކާ މެނުވީ ނަޢަމް ސޫފިތައް (ގެރި، ބަކަރި، ޖަމަލު ފަދަ އެއްޗެހި) ޤަތުލު ނުކުރުމަށްވެސް އެންގެވިއެވެ.\nކޮއްކޮމެންނަށް އެނގޭތަ؟ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ ދުވަސްވަރުގައި ޤުރުއާން އެކީ އެއްފޮތެއްގެ ގޮތުގައި ލިޔެވިފައެއް ނުވެއެވެ. އެހެނެއްކަމަކު، އެދުވަސްވަރު މީސްތަކުން ޤުރުއާން އެކިގޮތްތައް ރައްކާކުރެއްވިއެވެ. އެދުވަސްވަރުގެ މީހުންނަކީ ހިތުދަސްކުރުމުގެ ބާރު ވަރަށް ގަދަ ބައެކެވެ. މިހެންވުމުގެ ސަބަބުން އެމީހުން ޤުރުއާން ހިތުދަސްކުރެއްވިއެވެ. އަދި، ގަސްގަހުގެ އޮށީގައްޔާއި، ކަދުރު ރުކުގެ އޮށީގައްޔާއި އަދި ހިލައާއި މިފަދަ އެހެނިހެން އެއްޗެހީގައިވެސް އެމީހުން ޤުރުއާން ލިޔެ އުޅުނެވެ.\nއަދި، އަބޫބަކުރުގެފާނު އެކަލޭގެފާނުގެ ޚިލާފަތުގައި، މި ހުރިހާ އެއްޗެއް އެއްކުރައްވާ، އެންމެ ފުރަތަމަ ޤުރުއާން އެކީ އެއް ފޮތެއްގެ ގޮތުގައި ލިޔުއްވިއެވެ. އެއީ ޔަމާމާ ހަނގުރާމާގައި ޤުރުއާން ހިތުދަސް އެތައް ބޭކަލަކު ޝަހީދުވެވަޑައިގެންނެވުމުން، ޤުރުއާން ނެތި ހިނގައިދާނެކަމުގެ ބިރަށްޓަކައެވެ.\nއަބޫބަކުރުގެފާނު އަވަހާރަވީ ހިޖުރައިން 13 ވަނަ އަހަރު، ޖުމާދުލް އާޚިރާ މަހުގެ 21 ވަނަ ދުވަހުގައެވެ. އޭރު އެކަލޭގެފާނުގެ ޢުމުރުފުޅަކީ 63 އަހަރެވެ. އެކަލޭގެފާނު ފަސްދާނުލެވިފައިވަނީ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުގައެވެ.\nކޮއްކޮމެންނަށް އެނގޭތަ؟ އަބޫބަކުރުގެފާނު މުސްލިމުންގެ ޚަލީފާކަމުގައި އެހާ ގިނަ ދުވަހު އުޅުއްވާފައެއް ނުވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޚަލީފާކަން ކުރެއްވީ އެންމެ 27 މަހުގެ މުއްދަތަށެވެ. ނަމަވެސް މި ކުރު މުއްދަތުގައިވެސް، އަބޫބަކުރުގެފާނު ވަނީ އިސްލާމީ ދަޢުލަތަށާއި މުސްލިމުންނަށް ގިނަގުނަ ކަންތަކެއްގައި އެހީތެރިވެދެއްވާފައެވެ.\nﷲ ތަޢާލާ އެކަލޭގެފާނުގެ ޢަމަލުފުޅުތަކަށް ހެޔޮ ޖަޒާދެއްވާ، ސުވަރުގޭގެ މަތިވެރި ދަރަޖަތައް އެކަލޭގެފާނަށް މިންވަރު ކުރައްވާށި! އާމީން.