Surah النحل - Aya count 128\nاللَّه ގެ أمر ފުޅު އަތުވެއްޖެއެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން އެކަން އަވަސްވުމަށް ނޭދޭށެވެ! އެއުރެން شريك ކޮށް އުޅުނު ތަކެތިން، އެކަލާނގެ ހުސްطاهر ވެ، މަތިވެރިވެ ވޮޑިގެންވެއެވެ.\nއެކަލާނގެ އަޅުތަކުންގެ ތެރެއިން، އެކަލާނގެ އިރާދަކުރައްވާ ބަޔެއްގެ މައްޗަށް، އެކަލާނގެ أمر ފުޅާއެކު، وحى އާއިގެން ملائكة ން ފޮނުއްވަތެވެ. (وحى ކުރައްވަމުންނެވެ.) ތިޔަބައިމީހުން إنذار ކުރާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ މެނުވީ، إله އަކު ނުވެއެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން ތިމަންރަސްކަލާނގެއަށް تقوى ވެރިވާށެވެ!\nއެކަލާނގެ އުޑުތަކާއި، ބިން حق ގޮތުގައި ހެއްދެވިއެވެ. އެއުރެން شريك ކުރާ ތަކެއްޗަށްވުރެން، އެކަލާނގެ މަތިވެރިވެވޮޑިގެންވެތެވެ.\nމަނިތިއްކަކުން އެކަލާނގެ އިންސާނާ ހެއްދެވިއެވެ. ފަހެ، އެހާރުން އޭނާވަނީ، ފާޅުވެ، ބަޔާންވެގެންވާ ދެކޮޅުވެރިޔަކު ކަމުގައެވެ.\nއަދި އެކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައި، نعم ސޫފި ހެއްދެވިއެވެ. ހީފިލުވުމާއި، އެހެނިހެން މަންފާތައް އެ ތަކެތީގައިވެއެވެ. އަދި އެ ތަކެތިން ތިޔަބައިމީހުން ކައިއުޅެމުއެވެ.\nއެ ތަކެތި ހަވީރު (ނިދާތަނަށް) ގެންނަ ހިނދުގައްޔާއި، ހެނދުނު (ހުއިހައްޕަން) ނެރޭހިނދު، ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައި އެ ތަކެތީގައި ރީތިކަމެއްވެއެވެ.\nއަދި ހަށިތަކަށް އުނދަގުލާއި، ވަރުބަލިކަންދީގެން މެނުވީ އެ ރަށަކާ ހަމައަށް ތިޔަބައިމީހުންނަށް ދެވޭކަމަށްނުވާ ރަށަކަށް، އެ نعم ސޫފިތައް ތިޔަބައިމީހުންގެ ބުރަތަކެތި އުފުލައިދެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއީ، ނުހަނު އޯގާވަންތަ، رحيم ވަންތަ ރަސްކަލާނގެކަން ކަށަވަރެވެ.\nއަދި އަހާއި، بغل އާއި، حمار ވެސް ހެއްދެވިއެވެ. އެއީ ތިޔަބައިމީހުން އެ ތަކެއްޗަށް ސަވާރުވުމަށާއި، އަދި ޒީނަތެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުން ނުދަންނަ ތަކެތި އެކަލާނގެ ހައްދަވަތެވެ.\nސީދާވެގެންވާ ތެދުމަގު ބަޔާންކޮށްދެއްވުންވަނީ، اللَّه އަށެވެ. އަދި އެ މަގުތަކުގެ ތެރެއިން ކަސިޔާރުވެގެންވާ މަގުވެއެވެ. އަދި އެކަލާނގެ އިރާދަކުރައްވައިފިނަމަ، ތިޔަބައިމީހުން އެންމެންނަށް ތެދުމަގު ދައްކަވައިފީސްކަން ކަށަވަރެވެ.\nތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައި، އުޑުން ވާރޭފެން ބާވައިލެއްވީ، އެކަލާނގެއެވެ. އެ ފެނުން (ތިޔަބައިމީހުންނަށް) ބުއިމެއްވެއެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ ޖަނަވާރުތައް އެއިން ހުއިހައްޕާ ގަސްތަކާއި، ވިނަތައް، އެ ފެނުގެ ސަބަބުން ހެދެއެވެ.\nއެކަލާނގެ އެ ފެނުގެ ސަބަބުން ގޮވާމާއި، ޒައިތޫނި ގަހާއި، ކަދުރު ރުކާއި، މޭބިސްކަދުރާއި، އެންމެހާ މޭވާގަސްތައް ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައި ފަޅުއްވަތެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، فكر ކުރާ ބަޔަކަށް އެކަންކަމުގައި ހެތްކެއްވާކަން ކަށަވަރެވެ.\nއަދި އެކަލާނގެ ރެއާއި، ދުވާލާއި، އިރާއި، ހަނދު، ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައި خدمة ތެރި ކުރެއްވިއެވެ. އަދި ތަރިތައްވެސް ވަނީ އެކަލާނގެ أمر ފުޅުން خدمة ތެރި ކުރައްވާފައެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، އެ ހުރިހާ ކަންތަކުގައި ވިސްނާ ބަޔަކަށް ހެކިތަކެއްވާކަން ކަށަވަރެވެ.\nއަދި އެ ތަކެތީގެ ކުލަތައް ތަފާތު ގޮތުގައި، ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައި ބިމުގައި އެކަލާނގެ އުފައްދަވާފައިވާ ތަކެތިވެސްމެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ހަނދުމަކޮށް އުޅޭބަޔަކަށް އެކަމުގައި ހެތްކެއްވާކަން ކަށަވަރެވެ.\nއަދި ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައި، ކަނޑު خدمة ތެރިކުރެއްވީ އެކަލާނގެއެވެ. (އެއީ) ތިޔަބައިމީހުން އެ ކަނޑުން ތާޒާ މަސް ކެއުމަށްޓަކައެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުން އަޅައިއުޅޭ ގަހަނާ، އެ ކަނޑުން ނެރެ، ނެގުމަށްޓަކައެވެ. އަދި އެ ކަނޑުގައި ގޮސް އައިސްވާ އުޅަނދުތައް ތިބާ ދެކޭނޫއެވެ. އަދި (އެއީ) ތިޔަބައިމީހުން އެކަލާނގެ فضل ވަންތަކަމުން (ދެއްވުމަށް) އެދިގަތުމަށްޓަކައެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުން شكر ކުރުމަށްޓަކައެވެ.\nއަދި ތިޔަބައިމީހުންނާއިގެން އެ ބިން، ތެޅިފޮޅިގެންފާނެ ކަމަށްޓަކައި، ހަރުލައި ހުންނަ ފަރުބަދަތައް، ބިމުގައި އެކަލާނގެ ލެއްވިއެވެ. އަދި ކޯރުތަކާއި މަގުތައް ލެއްވިއެވެ. (އެއީ) ތިޔަބައިމީހުންނަށް މަގު އެނގުމަށްޓަކައެވެ.\nއަދި (މަގު ފާހަގަކުރެވޭ) ފާހަގަތަކެއް ލެއްވިއެވެ. އަދި ތަރިތަކުންވެސް އެއުރެން މަގު ހޯދައިގަނެތެވެ.\nފަހެ (އެންމެހާ ތަކެތި) ހައްދަވާ ކަލާނގެއާއި (އެއްޗެއް) ނަހަދާ ފަރާތަކާ އެއްފަދަވާނޭ ހެއްޔެވެ؟ ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން ހަނދުމަނުކުރަނީ ހެއްޔެވެ؟\nތިޔަބައިމީހުން اللَّه ގެ نعمة ހިމަނައި، عدد ކުރަން އުޅުނަސް، ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް އެ نعمة އެއް ނުހިމެނޭނެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، اللَّه އީ، ގިނަގިނައިން ފާފަފުއްސަވާ رحيم ވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ.\nއަދި ތިޔަބައިމީހުން ސިއްރުކުރާ ކަންތަކާއި، ފާޅުކުރާ ކަންތައް اللَّه ދެނެވޮޑިގެންވެތެވެ.\nއަދި اللَّه ފިޔަވައި އެއުރެން دعاء ކޮށް އަޅުކަންކޮށް އުޅޭ ތަކެތި، އެއްވެސް އެއްޗެއް ނަހަދަތެވެ. އަދި خود އެ ތަކެއްޗަކީ، ހައްދަވާފައިވާ ތަކެއްޗެވެ.\n(އެއީ) މަރުވެފައިވާ، ދިރުމެއްނުވާ ތަކެއްޗެވެ. އަދި އެއުރެން (އެހެން ދިރުމަކަށް) ފޮނުއްވާނެ އިރެއް އެ ތަކެއްޗަކަށް ނޭނގެތެވެ.\nތިޔަބައިމީހުންގެ إله އަކީ، އެއްކައުވަންތަ إله އެވެ. ފަހެ، آخرة އަށް إيمان ނުވާ މީހުންނަކީ، އެއުރެންގެ ހިތްތައް އެކަމަށް إنكار ކުރާ މީހުންނެވެ. އަދި އެއުރެންނީ ބޮޑާވެގެންވާ ބަޔެކެވެ.\nشك އެއްނެތެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، އެއުރެން ސިއްރުކުރާ ކަންތަކާއި، ފާޅުކުރާ ކަންތައް اللَّه ދެނެވޮޑިގެންވެތެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ބޮޑާވެގަންނަ މީހުންދެކެ، އެކަލާނގެ ލޯބިވެވޮޑިގެނެއް ނުވެތެވެ.\nތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ބާވައިލެއްވީ ކޮންއެއްޗެއްހޭ، އެއުރެންނަށް ބުނެފިނަމަ، އެއުރެން ބުނެތެވެ. އެވޭލާ މީހުން ދައްކައި އުޅުނު ފުލޯކު ވާހަކަތަކެވެ.\n(އެއީ) قيامة ދުވަހުން އެއުރެންގެ ކުށްތައް ފުރިހަމައަށް އެއުރެން އުފުލުމަށްޓަކައެވެ. އަދި އެނގުމެއްނެތި، އެއުރެން މަގުފުރައްދާ މީހުންގެ ކުށްތަކުގެ ތެރެއިން ބައެއް (އެއުރެން އުފުލުމަށްޓަކައި) ވެސް މެއެވެ. ދަންނާށެވެ! އެއުރެން އުފުލާ ކުށްތަކުގެ ނުބައިކަމާއެވެ!\nހަމަކަށަވަރުން، އެއުރެންގެ ކުރީގެ މީހުން މަކަރުހެދޫއެވެ. ފަހެ، اللَّه، އެއުރެންގެ ބިނާ، ބިންގަލުން ނެތިކުރެއްވުމަށް އިރާދަކުރެއްވިއެވެ. ދެން އެއުރެންގެ (ބޯ) މަތިން، އެއުރެންގެ މައްޗަށް، ފުރާޅު ވެއްޓިގެން ދިޔައެވެ. އަދި އެއުރެން ހީވެސްނުކުރާ ގޮތްގޮތުން، އެއުރެންނަށް عذاب އައެވެ.\nދެން قيامة ދުވަހުން، އެކަލާނގެ އެއުރެން ނިކަމެތި ކުރައްވާނެތެވެ. އަދި وحى ކުރައްވާނެތެވެ. ތިމަންރަސްކަލާނގެއަށްވާ شريك ން ކަމުގައި ހަދައި (އަދި) އެ ތަކެއްޗާމެދު (مؤمن ންނާ) ތިޔަބައިމީހުން ދެކޮޅުވެރިވެ އުޅުނު شريك ން ކޮބައިހެއްޔެވެ؟ علم ލިބިގެންވާ މީހުން (އެ ދުވަހުން) ދަންނަވާނެތެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ނިކަމެތިކަމާއި، ނުބައިކަން މިއަދު އޮތީ كافر ންގެ މައްޗަށެވެ.\n(އެއީ) އެއުރެންގެ نفس ތަކަށް އަނިޔާކުރާ حال، ملائكة ން އެއުރެން މަރުގަންނަވާ މީހުންނެވެ. ފަހެ، އެއުރެން ملائكة ންނަށް ބޯލަނބައި ކިޔަމަންވާން ޖެހުނެވެ. (އަދި ދެންނެވިއެވެ.) ތިމަންމެން އެއްވެސް ނުބައިކަމެއް ކޮށެއް ނޫޅެމުއެވެ. އެހެންނަކުން ނޫނެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، اللَّه އީ، ތިޔަބައިމީހުން ކޮށްއުޅުނު عمل ތައް، މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ.\nފަހެ، އެތާނގައި ދެމިތިބެނިވި ގޮތުގައި، ތިޔަބައިމީހުން ނަރަކައިގެ ދޮރުތަކުން ވަންނާށެވެ! ފަހެ (އެއީ) كبر ވެރިވެގެންވާ މީހުން ތިބުމަށް ހާދަހާ ނުބައިވެގެންވާ ތަނެކެވެ!\nتقوى ވެރިވި މީހުންނަށް އަންގަވާނެތެވެ. ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ބާވައިލެއްވީ ކޮންއެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟ އެއުރެން ދަންނަވާނެތެވެ. ހެޔޮގޮތެވެ. މި ދުނިޔޭގައި ހެޔޮކޮށް ކަންތައްކުޅަ މީހުންނަށް ހެޔޮ ދަރުމަ ހުށްޓެވެ. އަދި آخرة ގެ ގޮވަތި، ހެޔޮކަން ބޮޑުކަން ކަށަވަރެވެ. އަދި تقوى ވެރިންގެ ގޮވަތީގެ މޮޅުކަމާއެވެ!\nއެއީ عدن އެވެ ކިއުނު ސުވަރުގެތަކެވެ. އެ ސުވަރުގެތަކަށް އެއުރެން ވަންނާނެތެވެ. އެތާނގެ ދަށުން ކޯރުތައް ހިނގަހިނގާ ހުރެތެވެ. އެއުރެން އެދޭކަންތައް، އެއުރެންނަށްޓަކައި އެތާނގައިވެއެވެ. تقوى ވެރިންނަށް اللَّه ޖަޒާ ދެއްވަނީ އެފަދައިންނެވެ.\nއެއުރެންނަކީ، ކުށްފާފަތަކުން طاهر ވެގެންވާ حال، ملائكة ން އެއުރެން މަރުގަންނަވާ މީހުންނެވެ. (އެ ހިނދު) އެ ملائكة ން ވިދާޅުވާނެތެވެ. ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށް سلام ހުށްޓެވެ. ތިޔަބައިމީހުން ކޮށްއުޅުނު عمل ތަކުގެ ސަބަބުން، ތިޔަބައިމީހުން ސުވަރުގެއަށް ވަންނާށެވެ!\nއެއުރެންގެ ގާތަށް ملائكة ން ވަޑައިގަތުމަށް، ނުވަތަ ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ (عذاب ގެ) أمر ފުޅު އައުމަށް މެނުވީ އެއުރެން انتظار ކުރޭ ހެއްޔެވެ؟ އެއުރެންގެ ކުރީގެ މީހުންވެސް ކަންތައްކުޅައީ، ހަމައެފަދައިންނެވެ. اللَّه، އެއުރެންނަކަށް އަނިޔާއެއް ނުކުރައްވަތެވެ. އެހެނެއްކަމަކު، އެއުރެންގެ އަމިއްލަ نفس ތަކަށް، އެއުރެން އަނިޔާކުރާކަމުގައި ވޫއެވެ.\nފަހެ، އެއުރެން عمل ކުޅަގޮތުގެ ނުބައި ޖަޒާތައް، އެއުރެންނަށް ޖެހުނެވެ. އަދި އެއުރެން އެކަމަކަށް މަލާމާތްކޮށް އުޅުނު ކަންތައް އައިސް އެއުރެން ވަށައިލިއެވެ.\nشريك ކުޅަ މީހުން ބުނެފޫއެވެ. اللَّه އިރާދަކުރެއްވިނަމަ، އެކަލާނގެ ފިޔަވައި އެހެން އެއްވެސް އެއްޗަކަށް ތިމަންމެންވެސް، އަދި ތިމަންމެންގެ ކާބަފައިންވެސް އަޅުކަމެއް ނުކުޅައީހެވެ. އަދި އެކަލާނގެ އެންގެވުމަކާނުލައި އެއްވެސް އެއްޗެއް ތިމަންމެން حرام ކޮށެއް ނުހެދީމުހެވެ. އެއުރެންގެ ކުރީގެ މީހުންވެސް ކަންތައްކުޅައީ، ހަމައެފަދައިންނެވެ. ފަހެ، ބަޔާންވެގެންވާ އިއްވެވުން މެނުވީ، رسول ންގެ މައްޗަށް ވޭހެއްޔެވެ؟\nހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކޮންމެ أمّة އަކަށްމެ رسول އަކު ފޮނުއްވީމެވެ. އެއީ، اللَّه އަށް އަޅުކަންކުރުމަށާއި، ބުދުތަކާ ދުރުހެލިވުމަށް އެންގެވުމަށެވެ. ފަހެ، اللَّه ތެދުމަގު ދެއްކެވި މީހުން، އެއުރެންގެ ތެރެއިންވެއެވެ. އަދި މަގުފުރެދުން އެބަޔެއްގެ މައްޗަށް حق ވެގެންވީ މީހުންވެސް އެއުރެންގެ ތެރެއިންވެއެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން ބިމުގައި ދަތުރުފަތުރުކޮށް އުޅޭށެވެ. ފަހެ، ދޮގުކުޅަމީހުންގެ ނަތީޖާއޮތީ ކޮންފަދައަކުންކަން ތިޔަބައިމީހުން ދެކޭށެވެ!\nއެއުރެންނަށް ތެދުމަގު ލިބުމުގެ މައްޗަށް ކަލޭގެފާނު شوق ވެރިވެ ވަޑައިގަތަސް، ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން، اللَّه، އެކަލާނގެ މަގުފުރައްދަވާ މީހަކަށް ތެދުމަގެއް ނުދައްކަވަތެވެ. އަދި އެއުރެންނަށް نصر ދޭނޭ އެއްވެސް ބަޔަކު ނުވެތެވެ.\nއެއުރެންނަށް ވެވުނުހާ ގަދައެއްކޮށް اللَّه ގަންދީ ހުވާކޮށް އެއުރެން ބުނެފޫއެވެ. މަރުވާ މީހަކު (އަލުން އެހެން ދިރުމަކަށް) اللَّه ނުފޮނުއްވާނެތެވެ. އެހެންނަކުން ނޫނެވެ. (އެއީ) އެކަލާނގެއަށް ކަށަވަރުވެ حق ވެގެންވާ ގޮތުގައި، ކުރައްވާފައިވާ وعد އެކެވެ. އެހެނެއްކަމަކު، މީސްތަކުންކުރެ ގިނަމީހުން (އެކަމެއް) ނުދަނެތެވެ.\nއެއުރެން އެކަމާމެދު خلاف ވެ އުޅުނު ކަންތަކުގެ حقيقة އެއުރެންނަށް ބަޔާންކޮށްދެއްވުމަށްޓަކައެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން، އެއުރެންވީ، ދޮގުވެރިންކަމުގައިކަން، كافر ވި މީހުން ދެނެގަތުމަށްޓަކައެވެ.\nތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަމަކަށް އިރާދަކުރައްވައިފި ހިނދަކު، ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެކަމަކަށް އަންގަވާ ބަސްފުޅެއްކަމުގައިވާކަން ކަށަވަރީ، [ވާށޭ] ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެކަމަކަށް وحى ކުރެއްވުމެވެ. ދެން އެކަމެއް ވެދެތެވެ.\nއެއުރެންނަށް އަނިޔާ ލިބުމަށްފަހު، اللَّه އަށްޓަކައި هجرة ކުޅަ މީހުންނަށް، ހަމަކަށަވަރުން، ދުނިޔޭގައިވެސް އެއުރެން އުޅޭނޭ ރަނގަޅު ވަޒަން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ދެއްވާހުށީމެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން، آخرة ގެ ދަރުމަ މާބޮޑެވެ. އެއުރެން (އެކަން) ދަންނަނަމައެވެ.\nއެއުރެންނީ، ކެތްތެރިވި މީހުންނެވެ. އަދި އެއުރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއަށް وكيل ކުރާ މީހުންނެވެ.\nއަދި ކަލޭގެފާނުގެ ކުރިންވެސް އެބަޔަކަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ وحى އިއްވަވައި، رسول ކަމާއިގެން ފިރިހެނުން މެނުވީ، ނުފޮނުއްވަމެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން ނުދަންނަ ކަމުގައި ވާނަމަ، ތިޔަބައިމީހުން علم ގެ أهل ވެރިންނާ سؤال ކުރާށެވެ!\n(ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެ رسول ން ފޮނުއްވީ) ބަޔާންވެގެންވާ ހެކިތަކާއި، ފޮތްތަކާއިގެންނެވެ. އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ، ކަލޭގެފާނަށް قرآن ބާވައިލެއްވީ، އެއުރެންނަށް ބާވައިލެއްވި ތަކެތި، މީސްތަކުންނަށް ކަލޭގެފާނު ބަޔާންކޮށް ދެއްވުމަށްޓަކައެވެ. އަދި އެއުރެން ފިކުރުކުރުމަށްޓަކައެވެ.\nފަހެ، ނުބައި ރޭވުންތައް ރޭވިމީހުން، اللَّه އެއުރެންނާއިގެން ބިންގަނޑު ގަންބަވައިގެންފާނެ ކަމާމެދު، ނުވަތަ އެއުރެން ހީވެސްނުކުރާ ދިމަދިމާއިން، އެއުރެންނަށް عذاب އަތުވެދާނެ ކަމާމެދު، އަމާންވެގެންވާ ކަމުގައި ހީކުޅައީ ހެއްޔެވެ؟\nނުވަތަ އެއުރެން ދަތުރުފަތުރުކޮށް އުޅޭ އުޅުމުގެ ތެރޭގައި، އެކަލާނގެ އެއުރެން ހަލާކު ކުރައްވައިފާނެކަމާމެދުގައިވެސް މެއެވެ. ފަހެ، (اللَّه) ނުކުޅައްދައި، ރެކިގެން ދެވޭނޭ ބަޔަކު ކަމުގައި އެއުރެން ނުވެތެވެ.\nނުވަތަ، އުނިކުރެއްވުމުގެގޮތުން (އެބަހީ: މުދަލާއި މީހުން މަދުވަމުންގޮސް މުޅިން ނެތިދާގޮތުން) އެއުރެން ހަލާކުކުރައްވައިފާނޭ ކަމާމެދުގައިވެސް މެއެވެ. ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއީ، ނުހަނު އޯގާވަންތަ، رحيم ވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ.\nއަދި اللَّه ހައްދަވާފައިވާ ތަކެއްޗަށް، އެއުރެން ނުބަލަނީ ހެއްޔެވެ؟ އެ ތަކެތީގެ ހިޔަނިތައް، ކަނާތްކިބައަށާއި، ވާތްކިބައަށް ލެނބިލެނބި ހުރެތެވެ. اللَّه އަށް سجدة ކުރާ حال ގައެވެ. އަދި އެ ހުރިހާ ތަކެތި، އެކަލާނގެއަށް ދެރަވެ، ނިކަމެތިވާ حال ގައެވެ.\nއުޑުތަކުގައިވާހާ ތަކެއްޗާއި، ބިމުގައި ހިނގާބިނގާއުޅޭ ދިރޭ ހުރިހާ ތަކެއްޗާއި، ملائكة ން، اللَّه އަށް سجدة ކުރެތެވެ. އަދި އެބޭކަލުން ބޮޑާވެއެއް ނުގަނެތެވެ.\nއެބޭކަލުންގެ މައްޗަށް، މަތިވެރިވެވޮޑިގެންވާ، އެބޭކަލުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއަށް، އެބޭކަލުން ބިރުވެތިވެތެވެ. އަދި އެބޭކަލުންނަށް أمر ކުރައްވާ ކަންތައް، އެބޭކަލުން ކުރައްވަތެވެ.\nاللَّه وحى ކުރެއްވިއެވެ. ތިޔަބައިމީހުން، ދެ إله ން ވާކަމަށް قبول ނުކުރާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، އެކަލާނގެ ވާކަން ކަށަވަރީ، އެއްކައުވަންތަ ކަލާނގެ ކަމުގައެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން ހަމައެކަނި، ތިމަންރަސްކަލާނގެއަށް ބިރުވެތިވާށެވެ!\nއަދި އުޑުތަކާއި، ބިމުގައިވާހާ އެއްޗެއް މިލްކުވެގެންވަނީ، އެކަލާނގެއަށެވެ. އަދި އަބަދުގެ އަބަދަށް، ކިޔަމަންވުންވަނީވެސް އެކަލާނގެއަށެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން ބިރުވެތިވަނީ، اللَّه ނޫން ފަރާތަކަށް ހެއްޔެވެ؟\nއަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ ކިބައިގައިވާހާ نعمة އެއް ވަނީ، اللَّه ގެ حضرة ންނެވެ. ދެން ތިޔަބައިމީހުންނަށް ދަތިحال ޖެހިއްޖެނަމަ، ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން دعاء ކޮށް ދަންނަވަނީ، ހަމަ އެކަލާނގެ حضرة އަށެވެ.\nދެން އެކަލާނގެ، ތިޔަބައިމީހުންގެ ކިބައިން، އެ ދަތިحال ފިއްލަވައިފިނަމަ، އެހާރުން ތިޔަބައިމީހުންކުރެ ބަޔަކު، އެއުރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއަށް شريك ކުރެތެވެ.\nއެއުރެންނަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ދެއްވި نعمة އަށް، كافر ވުމަށްޓަކައެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން (ދުނިޔޭގައި ވަގުތުކޮޅަކަށް) އަރާމު ލިބިގަންނާށެވެ! ފަހެ، ނިކަންހުރެ ތިޔަބައިމީހުންނަށް (އޭގެ نتيجة) އެނގޭހުށްޓެވެ.\nތިމަންރަސްކަލާނގެ އެއުރެންނަށް ދެއްވި ތަކެތިން ބައެއް، އެއުރެންނަށް އެނގުމެއްނުވާ ތަކެއްޗަށް (އެބަހީ: ބުދުތަކަށް) ދީއުޅެތެވެ. اللَّه ގަންދެއްވައި وحى ކުރައްވަމެވެ. ތިޔަބައިމީހުން، ހަދައިއުޅުނު ދޮގުތަކާމެދު، ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުންނާ سؤال ކުރައްވާ ހުށްޓެވެ.\nއަދި اللَّه އަށް އަންހެންދަރިން ވާކަމަށް، އެއުރެން ހަދަތެވެ. އެކަލާނގެ (އެފަދަ ކަންކަމުން) ހުސްطاهر ވެވޮޑިގެންވެއެވެ. އަދި އެއުރެން އެދޭ ތަކެތި، (އެބަހީ: ފިރިހެންދަރިން) ވަނީ، އެއުރެންނަށްކަމަށް ހަދަތެވެ.\nއަދި އެއިން މީހަކަށް، އަންހެންދަރިއެއް ލިބިއްޖެކަމުގެ خبر ދެވިއްޖެނަމަ، އެމީހެއްގެ މޫނު އަނދިރިވެގެންދެތެވެ. އޭނާއަށް އެކަމުގެ ހިތާމަ ލިބިގެންވާ حال ގައެވެ.\nއެމީހާއަށް ދެވުނު خبر ގެ ނުބައިކަމުން، މީސްތަކުންގެ ކިބައިން އޭނާ ނިވައިވެގަނެތެވެ. ނިކަމެތިކަންމަތީގައި، އޭނާ އެ ކުއްޖާ ގެންގުޅޭނީ ބާވައެވެ؟ ނުވަތަ ފަސްގަނޑުގެ ތެރެޔަށް އެ ކުއްޖާ ކޮށްޕައިލާނީ ބާވައެވެ؟ ދަންނާށެވެ! އެއުރެންކުރާ حكم ހާދަހާ ނުބައިވެގެންވެއެވެ.\nނުބައިވެގެންވާ مثال ވަނީ، آخرة އަށް إيمان ނުވާ މީހުންނަށެވެ. އަދި އެންމެ މަތިވެރި مثال ވަނީ، اللَّه އަށެވެ. އަދި އެކަލާނގެއީ، عزيز ވަންތަ حكيم ވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ.\nއަދި އެއުރެންގެ އަނިޔާގެ ސަބަބުން اللَّه މީސްތަކުންނަށް (ވަގުތުން) عقوبات ދެއްވާނަމަ، ހިނގާބިނގާ އުޅޭ އެއްވެސް ދިރޭއެއްޗެއް، އެ ބިންމަތީގައި (އުޅުމަށް) ދޫނުކުރެއްވީހެވެ. އެހެނެއްކަމަކު، ކަނޑައެޅިގެންވާ މުއްދަތަކަށް، އެކަލާނގެ އެއުރެން ފަސްކުރައްވަނީއެވެ. ފަހެ، އެއުރެންގެ أجل އައުމުން، އެންމެ ހިނދުކޮޅަކަށްވެސް އެއުރެންނަކަށް، ލަހެއް ނުކުރައްވާހުށްޓެވެ. އަދި އަވަހެއްވެސް ނުމެކުރައްވާ ހުށްޓެވެ.\nއަދި އެއުރެން، ނުރުހޭ ތަކެތި (އެބަހީ: އަންހެންދަރިން) އެއުރެން اللَّه އަށް نسبة ކުރެތެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން، ހުރިހާ ހެވެއްވަނީ، އެއުރެންނަށް ކަމަށްބުނެ، އެއުރެންގެ ދޫތަކުން ދޮގުތައް ހަދައި އުޅެތެވެ. شك އެއް ނެތެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، އެއުރެންނަށްހުރީ ނަރަކައެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން، އެއުރެންނީ، އެންމެ ފުރަތަމަ އެ ތަނަށް ދޫކުރައްވާނޭ ބަޔެކެވެ.\nاللَّه ގަންދެއްވައި وحى ކުރައްވަމެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ކަލޭގެފާނުގެ ކުރީގެ أمّة ތަކަށް، ތިމަންރަސްކަލާނގެ رسول ން ފޮނުއްވީމެވެ. ދެން شيطان އާ، އެއުރެންނަށް އެއުރެންގެ عمل ތައް ޒީނަތްތެރިކޮށް ދެއްކިއެވެ. ފަހެ، މިއަދު އެއުރެންގެ އެހީތެރިޔަކީ، އެ شيطان އާއެވެ. އަދި އެއުރެންނަށް، ވޭންދެނިވި عذاب ހުށްޓެވެ.\nއަދި އެއުރެން އެކަމާމެދު خلاف ވީ ކަންތައް، ކަލޭގެފާނު އެއުރެންނަށް ބަޔާންކޮށްދެއްވުމަށްޓަކައި މެނުވީ، އަދި إيمان ވާ ބަޔަކަށް ތެދުމަގެއް ކަމުގައްޔާއި، رحمة އެއް ކަމުގައި މެނުވީ، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަލޭގެފާނަށް، ފޮތް ބާވައެއް ނުލައްވަމެވެ.\nاللَّه، އުޑުން ފެން ބާވައިލެއްވިއެވެ. ފަހެ، ބިންގަނޑު މަރުވެ އޮތުމަށްފަހު، އެ ފެނުގެ ސަބަބުން، އެކަލާނގެ އެ ބިންގަނޑު ދިރުއްވިއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، އަޑުއަހާ ބަޔަކަށް، އެކަމުގައި ހެތްކެއްވާކަން ކަށަވަރެވެ.\nއަދި ހަމަކަށަވަރުން، نعم ސޫފީގައި، ތިޔަބައިމީހުންނަށް عبرة އެއް ވާކަން ކަށަވަރެވެ. އޭގެ ބަނޑުގައިވާ ތަކެތިން، ތިޔަބައިމީހުންނަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ބުއިމެއް ދެއްވަމެވެ. (ބަނޑުތެރޭގައިވާ) فضولات ތަކާއި، ލެޔާ ދެމެދުން އުފެދިގެން އަންނަ ބުއިމެކެވެ. ބޯމީހުންނަށް ބުއިމަށް ފަސޭހަ، އަދި ސާފުވެގެންވާ ކިރެވެ.\nއަދި ކަދުރު ރުކުގެ މޭވާއާއި، މޭބިސްކަދުރުން މަސްތުވާ ބުއިންތަކާއި، ރަނގަޅު ކާތަކެތި ތިޔަބައިމީހުން ބޭނުންކުރަމުއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ވިސްނާބަޔަކަށް، އެކަމުގައި ހެތްކެއްވާކަން ކަށަވަރެވެ. (ނޯޓު: މި آية ބާވައިލެއްވީ، ރާ حرام ކުރެއްވުމުގެ ކުރީގައެވެ.)\nކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ކުޅަނދުރަށް إلهام ކުރައްވައި އެންގެވިއެވެ. ފަރުބަދަތަކުގައްޔާއި، ގަސްގަހާގެހީގައްޔާއި، މީހުން ހަދައިދޭ ބިނާތަކުގައި، ހަތާހަދައި އުޅޭށެވެ!\nދެން ތިޔަ ކުޅަނދުރު، ހުރިހާ މޭވާތަކުން ކައިއުޅޭށެވެ! ފަހެ، ތިޔަ ކުޅަނދުރުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، ފަސޭހަކޮށް ދެއްވާފައިވާ މަގުތަކުން ހިނގާށެވެ! އެ ތަކެތީގެ ބަނޑުން ކުލަތައް ތަފާތު ބުއިމެއް ނުކުމެގެން އާދެތެވެ. އޭގައި (އެބަހީ: މާމުއިގައި) މީސްތަކުންނަށް ބަލިފަސޭހަވުން ވެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ފިކުރުކުރާ ބަޔަކަށް، އެކަމުގައި ހެތްކެއްވާކަން ކަށަވަރެވެ.\nاللَّه، ތިޔަބައިމީހުން ހެއްދެވިއެވެ. ދެން އެކަލާނގެ، ތިޔަބައިމީހުން މަރުގަންނަވަތެވެ. އަދި އެންމެ ނިކަމެތި عمر އަށް ރައްދުކުރައްވާ މީހުން، ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިންވެއެވެ. އެއީ އެމީހާއަށް އެނގިގެންވުމަށްފަހު، އެއްވެސް އެއްޗެއް ނޭނގުމަށްޓަކައެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، اللَّه އީ، މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ، ކުޅަދުންވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ.\nއަދި اللَّه، رزق ދެއްވުމުގައި، ތިޔަބައިމީހުންގެ އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކުގެ މައްޗަށް މާތްކުރައްވައި، އިތުރުކުރެއްވިއެވެ. ފަހެ، އެއުރެންނަށް މިލްކުވެގެންވާ އަޅުންނަށް، އެއުރެންގެ رزق ރައްދުކޮށްދޭ ބަޔަކުކަމުގައި، އިތުރު ކުރެއްވި މީހުން ނުވެތެވެ. ފަހެ، އެކަމުގައި، އެއުރެން ހަމަހަމަވެގެންވެއެވެ. ފަހެ، އެއުރެން إنكار ކޮށް ދެކޮޅުހަދަނީ، اللَّه ދެއްވި نعمة އާ މެދުގައި ހެއްޔެވެ؟\nއަދި اللَّه، ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން، ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައި، އަނބިންލައްވައި، އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ އަނބިންގެ ކިބައިން، ދަރިންނާއި، ދަރިންގެދަރިން ލައްވައި، އަދި ރަނގަޅު حلال ތަކެތިން، ތިޔަބައިމީހުންނަށް رزق ދެއްވިއެވެ. ފަހެ، އެއުރެން إيمان ވަނީ، باطل އަށް ހެއްޔެވެ؟ އަދި އެއުރެން كافر ވަނީ، اللَّه ގެ نعمة އަށް ހެއްޔެވެ؟\nاللَّه ފިޔަވައި، އެހެންފަރާތަކަށް، އެއުރެން އަޅުކަންކުރެތެވެ. (އެއީ) އުޑުތަކާއި، ބިމުން، އެއްވެސް އެއްޗަކުން އެއުރެންނަށް رزق ދިނުން މިލްކުވެގެން ނުވާ ތަކެއްޗެވެ. އަދި އެ ތަކެއްޗަށް، އެކަމަކަށް ކުޅަދާނަވެގެނެއް ނުމެވޭމެއެވެ.\nފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން، އެއްވެސް އެއްޗެއް اللَّه އާ އެއްފަދަ ނުކުރާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، اللَّه ދެނެވޮޑިގެންވެތެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް ނޭނގެތެވެ.\nއެހެންމީހަކަށް މިލްކުވެގެންވާ، އަދި އެއްވެސްކަމެއް ކުރުމަށް ކުޅަދާނަވެގެންނުވާ އަޅަކާއި، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ހެޔޮވެގެންވާ رزق ން رزق ދެއްވައި، ސިއްރާއި ފާޅުގައި އެއިން ހޭދަކޮށްއުޅޭ މީހަކާ ދެމީހުންގެ مثال ން اللَّه، مثال އެއް ޖެއްސެވިއެވެ. އެއުރެން ހަމަހަމަވާނޭ ހެއްޔެވެ؟ حمد ހުރީ، اللَّه އަށެވެ. އަދި ކިއެއްތަ! އެއުރެންކުރެ ގިނަ މީހުންނަކަށް ނޭނގެތެވެ.\nދެފިރިހެނެއްގެ مثال ން، اللَّه مثال އެއް ޖެއްސެވިއެވެ. އެ ދެމީހުންކުރެ އެކަކީ، އެއްވެސްކަމެއްގެ މައްޗަށް ކުޅަދާނަވެގެންނުވާ މަންމަނެކެވެ. އަދި އޭނާއަކީ، އޭނާގެ ސާހިބުމީހާގެ މައްޗަށްވާ ބުރައެކެވެ. އޭނާ ކުރިމަތިކޮށްފި އެއްވެސް ދިމާއަކުން، ހެޔޮކަމަކާއިގެނެއް ނާދެތެވެ. އެމީހާއާއި، ސީދާވެގެންވާ ތެދުމަގުގައިހުރެ، إنصاف އަށް އަމުރުކޮށްއުޅޭ މީހަކާ ހަމަހަމަވެގެންވާނޭ ހެއްޔެވެ؟\nއަދި އުޑުތަކާއި، ބިމުގެ غيب މިލްކުވެގެންވަނީ، اللَّه އަށެވެ. އަދި قيامة ވުމުގެ ވަގުތުގެ ކަންތައް، ލޮލުގެ އެސްފިޔަޖަހާހައި ހިނދުކޮޅެއް ފަދައިން މެނުވީ ނުވެތެވެ. ނުވަތަ، އެއަށްވުރެވެސް ގާތެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، اللَّه އީ، ކޮންމެކަމެއްގެ މައްޗަށް ކުޅަދުންވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ.\nތިޔަބައިމީހުންނަށް އެއްވެސް އެއްޗެއް ނޭނގޭގޮތުގައިވާ حال، ތިޔަބައިމީހުންގެ މައިންގެ ބަނޑުން، ތިޔަބައިމީހުން ނެރުއްވީ اللَّه އެވެ. އަދި އެކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުންނަށް އިވުމާއި، ފެނުމާއި، ހިތްތައް ލެއްވިއެވެ. އެއީ ތިޔަބައިމީހުން، شكر ކުރުމަށްޓަކައެވެ.\nއުޑުގެ ޖައްވުގައި ކިޔަމަންކުރައްވާފައިވާ ދޫނިތައް، އެއުރެން ނުދެކެނީ ހެއްޔެވެ؟ އެތަކެތި (އުދުހޭ ގޮތުގައި) اللَّه މެނުވީ ނުހިފަހައްޓަވަތެވެ. إيمان ވާ ބަޔަކަށް، ހަމަކަށަވަރުން، އެކަމުގައި ހެކިތަކެއްވާކަން ކަށަވަރެވެ.\nއަދި اللَّه، ތިޔަބައިމީހުން ހިމޭންވެތިބޭ ތަންތަންކަމުގައި، ތިޔަބައިމީހުންނަށް، ތިޔަބައިމީހުންގެ ގެތައް ލެއްވިއެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ ދަތުރުގެ ދުވަހުގައްޔާއި، ދަތުރުނުކޮށް قائم ވެތިބޭ ދުވަހުގައި، ގެންގުޅުމަށް ލުއި ގެތަކެއް، نعم ސޫފީގެ ހަމުން ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައި ލެއްވިއެވެ. އަދި އެ ތަކެތީގެ ކެހެރިންނާއި، އެ ތަކެތީގެ ލޯލިންނާއި، އެ ތަކެތީގެ އިސްތަށިން، ގެވެހި ސާމާނާއި، ހިފައިގެންގުޅޭ ތަކެތި، ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައި، ވަކި މުއްދަތަކަށް ލެއްވިއެވެ.\nއަދި اللَّه، އެކަލާނގެ ހެއްދެވި ތަކެތިން، ހިޔާތައް ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައި ލެއްވިއެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުން، ރައްކާތެރިކަން ލިބިގަތުމަށް، ވަދެތިބޭނޭ ތަންތަން، ފަރުބަދަތަކުން، ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައި ލެއްވިއެވެ. އަދި (ފިނި) ހޫނުކަމުން، ތިޔަބައިމީހުން ރައްކާތެރިކޮށްދޭ ފޭރާންތަކާއި، ހަނގުރާމައިގެ ނުރައްކާތެރިކަމުން، ތިޔަބައިމީހުން ރައްކާތެރިކޮށްދޭ ފޭރާންތައް، ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައި، އެކަލާނގެ ލެއްވިއެވެ. ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށް، އެކަލާނގެ نعمة ފުރިހަމަކޮށްދެއްވަނީ، އެފަދައިންނެވެ. އެއީ، ތިޔަބައިމީހުން ކިޔަމަންވުމަށްޓަކައެވެ.\nފަހެ، އެއުރެން ފުރަގަސްދީފިނަމަ، ފަހެ، ކަލޭގެފާނުގެ މައްޗަށް އޮތްކަން ކަށަވަރީ، ބަޔާންވެގެންވާ އިއްވެވުމެވެ.\nއެއުރެން اللَّه ގެ نعمة ދަނެތެވެ. ދެން އެއުރެން އެއަށް إنكار ކުރެތެވެ. އަދި އެއުރެންކުރެ ގިނަމީހުންނީ، كافر ންނެވެ.\nތިމަންރަސްކަލާނގެ ކޮންމެ أمّة އަކުން، ހެކިވެރިޔަކު ފޮނުއްވަވާ ދުވަސް ހަނދުމަކުރާށެވެ! ދެން كافر ވިމީހުންނަށް (عذر ދެއްކުމަކަށް) إذن އެއް ނުދެއްވާހުށްޓެވެ. އަދި އެކަލާނގެ ރުއްސަވާ މަގަށް، އެނބުރި އާދެވޭނޭ ބަޔަކު ކަމުގައި، އެއުރެން އެދުވަހުން ނުވެތެވެ.\nއަދި އަނިޔާވެރިވި މީހުން، عذاب ދެކޭހިނދު، އެއުރެންގެ ކިބައިން އެކަން ލުއި ނުކުރައްވާހުށްޓެވެ. އަދި ފަސްކުރައްވާނޭ ބަޔަކުކަމުގައިވެސް، އެއުރެން ނުމެވޭމެއެވެ.\nއަދި شريك ކުޅަ މީހުން، އެއުރެން (اللَّه އާ) شريك ކުޅަ ފަރާތްތައް ދެކޭހިނދު ބުނާނެތެވެ. އަޅަމެންގެ ވެރިރަސްކަލާކޯއެވެ! މިތިބީ އަޅަމެންގެ شريك ންނެވެ. އެއީ، އިބަރަސްކަލާނގެ ފިޔަވައި، އަޅަމެން އެފަރާތްތަކަށް އަޅުކަންކޮށް އުޅުނު ފަރާތްތަކެވެ. ދެން ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުންނީ، ދޮގުވެރިންނޭ ބުނެ، އެ ތަކެތި އެއުރެންނަށް އެބަސް ރައްދުކުރާނެތެވެ.\nއަދި އެއުރެން އެދުވަހުން، اللَّه އަށް تسليم ކުރާނެތެވެ. އަދި އެއުރެން އަމިއްލަޔަށް ހަދައިގެން އުޅުނު باطل إله ންތައް، އެއުރެންނަށް ގެއްލިގެންދާނެތެވެ.\n(اللَّه އަށާއި އެކަލާނގެ رسول އާއަށް) كافر ވެ، އަދި اللَّه ގެ މަގުން (އެހެން މީހުން) އެއްކިބާކުރި މީހުންނަށް، عذاب ގެ މައްޗަށް عذاب ތިމަންރަސްކަލާނގެ އިތުރުކުރައްވާ ހުށީމެވެ. އެއީ، އެއުރެން ފަސާދަކޮށް އުޅުނުކަމަށްޓަކައެވެ.\nއަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކޮންމެ أمّة އަކުން ހެކިވެރިއަކު، ހަމަ އެއުރެންގެ ތެރެއިން އެއުރެންގެ މައްޗަށް ފޮނުއްވާ ދުވަސް ހަނދުމަކުރާށެވެ! އަދި މިބައިމީހުންގެ މައްޗަށް ހެކިވެރިޔަކު ކަމުގައި، ތިމަންރަސްކަލާނގެ، ކަލޭގެފާނު ގެންނަވާ ހުށީމެވެ. އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ، ކަލޭގެފާނުގެ މައްޗަށް ފޮތް ބާވައިލެއްވީމެވެ. (އެއީ) ކޮންމެކަމެއް ބަޔާންކޮށްދެއްވާ ގޮތުގައެވެ. އަދި مسلم ންނަށް އޮތް هداية އެއް ކަމުގައްޔާއި، رحمة އެއް ކަމުގައްޔާއި، އުފާވެރި خبر އެއް ކަމުގައެވެ.\nހަމަކަށަވަރުން، عدل ވެރިވުމަށާއި، إحسان ތެރިވުމަށާއި، ގާތްތިމާގެ މީހުންނަށް ހެޔޮފޯރުވުމަށް اللَّه އަމުރުކުރައްވަތެވެ. އަދި ހުތުރުކަން ބޮޑުވެގެންވާ ފާފަތަކާއި، منكرات ތަކާއި، އަނިޔާވެރިވެ އުޅުން، އެކަލާނގެ ނަހީކުރައްވަތެވެ. އެކަލާނގެ، ތިޔަބައިމީހުންނަށް، وعظ އިއްވަވަނީ، ތިޔަބައިމީހުން ހަނދުމަކުރުމަށްޓަކައެވެ.\nތިޔަބައިމީހުން اللَّه އަށް عهد ކޮށްފިނަމަ، އެ عهد ތިޔަބައިމީހުން ފުއްދާށެވެ! އަދި ހުވާތައް ގަދަކޮށް، ކަށަވަރުކުރުމަށްފަހު، ތިޔަބައިމީހުން އެ ހުވާތައް އުވައިނުލާށެވެ! އެހެނީ، ހަމަކަށަވަރުން، اللَّه އީ، ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށް، ހެކިވެ ޖާމިނުވެވޮޑިގެންވާ ފަރާތެއް ކަމުގައި، ތިޔަބައިމީހުން ލާފައިވެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުން ކުރާ ކަންތައް، اللَّه ދެނެވޮޑިގެންވެތެވެ.\nއަދި އުއިގުޅައި، ރޮދިއަޅައި ހަރުކުރުމަށްފަހު، އެތިއެތިކޮޅަށް އެ ކޮށައި ހަލާކުކޮށްލި ކަނބުލޭގެ ފަދައިން، ތިޔަބައިމީހުން ނުވާށެވެ! (އެބަހީ: عهد ތަކުގެ ބާރު ލިބިގަތުމަށްފަހު، އެ عهد ތައް އުވައިލާ ބަޔަކު ކަމުގައި ތިޔަބައިމީހުން ނުވާށެވެ!) ތިޔަބައިމީހުންގެ މެދުގައި، ފަސާދަވެރިކަން އުފެއްދުމަށްޓަކައި އޮތް އެއްޗެއްކަމުގައި، ތިޔަބައިމީހުންގެ ހުވާތައް ހަދަމުއެވެ. (އެއީ) ތިޔަބައިމީހުންކުރެ އެއްބަޔަކު، އަނެއްބަޔަކަށްވުރެ ގިނަބަޔަކުކަމުގައި ވެދާނެތީއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، اللَّه، ތިޔަބައިމީހުން އެކަމުން امتحان ކުރައްވަތެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުން، خلاف ވެ އުޅުނުކަންތައް، قيامة ދުވަހުން އެކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުންނަށް ބަޔާންކޮށްދެއްވާނެކަން ކަށަވަރެވެ.\nاللَّه އިރާދަކުރެއްވިނަމަ، އެއް أمّة އެއް ކަމުގައި، ތިޔަބައިމީހުން ލައްވައިފީސްކަން ކަށަވަރެވެ. އެހެނެއްކަމަކު، އެކަލާނގެ އިރާދަކުރައްވާ މީހަކު މަގުފުރައްދަވަތެވެ. އަދި އެކަލާނގެ އިރާދަކުރައްވާ މީހަކަށް ތެދުމަގު ދައްކަވަތެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުން عمل ކޮށް އުޅުނު ކަންތަކާމެދު، ތިޔަބައިމީހުންނާ سوال ކުރައްވާހުށިކަން ކަށަވަރެވެ.\nތިޔަބައިމީހުންގެ ހުވާތައް، އެއީ ތިޔަބައިމީހުންގެ މެދުގައި ފަސާދަ ކުރުމަށްޓަކައި އޮތް އެއްޗެއް ކަމުގައި ތިޔަބައިމީހުން ނަހަދާށެވެ! ފަހެ، (އެހެންވެއްޖެނަމަ، އެ ހުވާގެ ސަބަބުން) ފައިތިލަ ثابت ވެ ހުރުމަށްފަހު، އެ ފައިތިލަ ކައްސާލައިގެން ހިނގައިދާނެތެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުން، اللَّه ގެ މަގުން (މީސްތަކުން) އެއްކިބާކޮށްއުޅުމުގެ ސަބަބުން، مصيبات ގެ ރަހަ ތިޔަބައިމީހުންނަށް ލިބިދާނެތެވެ. އަދި ބޮޑުވެގެންވާ عذاب، ތިޔަބައިމީހުންނަށް ހުށްޓެވެ.\nއަދި ތިޔަބައިމީހުން، اللَّه ގެ عهد އަށް ކުޑަ އަގެއް ނުގަންނާށެވެ! ތިޔަބައިމީހުން ދަންނަކަމުގައިވާނަމަ، ހަމަކަށަވަރުން، اللَّه ގެ حضرة ގައިވާ އެއްޗެއް އެއީ، ތިޔަބައިމީހުންނަށް އެންމެ ހެޔޮކަން ބޮޑުވެގެންވާ އެއްޗެކެވެ.\nތިޔަބައިމީހުންގެ ގާތުގައިވާ އެއްޗެއް ހުސްވެގެން ހިނގައިދާނެތެވެ. އަދި اللَّه ގެ حضرة ގައިވާ އެއްޗެއް ދެމިހުންނާނެތެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން، ކެތްތެރިވީ މީހުންނަށް، އެއުރެން عمل ކޮށްއުޅުނު އެންމެ ހެޔޮގޮތުގެ ދަރުމައިން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ޖަޒާ ދެއްވާހުށީމެވެ.\nمؤمن އަކު ކަމުގައިވާ حال، ފިރިހެނުންގެ ތެރެއިންވިޔަސް، ނުވަތަ އަންހެނުންގެ ތެރެއިންވިޔަސް، صالح عمل އެއް ކޮށްފިމީހާ (ދަންނާށެވެ!) ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން، އެމީހަކަށް ރަނގަޅު، ބާއްޖަވެރި ދިރިއުޅުމެއް، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ދެއްވާހުށީމެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން، އެއުރެން عمل ކޮށް އުޅުނު އެންމެ ހެޔޮގޮތުގެ ދަރުމައިން، އެއުރެންނަށް، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ޖަޒާ ދެއްވާހުށީމެވެ.\nފަހެ، ކަލޭގެފާނު قرآن ކިޔަވައި ވިދާޅުވާނަމަ، ފަހެ، رحمة ން ބޭރުކުރައްވާފައިވާ شيطان އާގެ ކިބައިން ދުރުކުރެއްވުންއެދި، اللَّه ގެ ރައްކާތެރިކަމަށްއެދި ދަންނަވާށެވެ!\nހަމަކަށަވަރުން، إيمان ވެ، އެއުރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއަށް وكيل ކުރާމީހުންގެ މައްޗަށް އެއްވެސް ބާރެއް، އެ شيطان އާއަކަށް ނުވެއެވެ.\nއޭނާއަށް ބާރު ލިބިގެންވާކަން ކަށަވަރީ، އޭނާގެ ވާގިވެރިކަން ލިބިގަންނަ މީހުންގެ މައްޗަށާއި، އެކަލާނގެއަށް شريك ކޮށްއުޅޭ މީހުންގެ މައްޗަށެވެ.\nއެއް آية އެއްގެ ތަނަށް، އެހެން آية އެއް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ބަދަލުކުރައްވައި ގެންނަވައިފި ހިނދު، اللَّه އެކަލާނގެ ބާވައިލައްވާ ތަކެތި މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވެތެވެ. އެއުރެން ބުނެތެވެ. ކަލޭގެފާނު ވާކަން ކަށަވަރީ، ދޮގުހަދާ މީހެއްކަމުގައެވެ. އަދި ކިއެއްތަ! އެއުރެންކުރެ ގިނަމީހުން ނުދަނެތެވެ.\nކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! حق ގޮތުގައި އެ ފޮތް ބާވައިލެއްވީ، ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ حضرة ން جبريل ގެފާނެވެ. (އެއީ) إيمان ވި މީހުންނަށް ثابت ކަން ދެއްވުމަށްޓަކައެވެ. އަދި مسلم ންނަށް އޮތް هداية އެއް ކަމުގައްޔާއި، އުފާވެރި خبر އެއް ކަމުގައެވެ.\nއެކަލޭގެފާނަށް އުނގަންނައިދެއްވަނީ، ހަމަކަށަވަރުން، إنسان އެކޭ އެއުރެން ބުނެއުޅޭކަން، ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ދެނެވޮޑިގެންވަމެވެ. އެއުރެން، އެކަލޭގެފާނަށް އުނގަންނައިދޭކަމަށް ބުނާ މީހާގެ ބަހަކީ، عجمى ބަހެވެ. މިއީ ބަޔާންވެގެންވާ عرب ބަހެވެ.\nހަމަކަށަވަރުން، اللَّه ގެ آية ތަކަށް، إيمان ނުވާ މީހުން (ދަންނާށެވެ!) اللَّه، އެއުރެންނަށް ތެދުމަގެއް ނުދައްކަވާނެތެވެ. އަދި ވޭންދެނިވި عذاب އެއުރެންނަށްހުށްޓެވެ.\nދޮގުހަދާކަން ކަށަވަރީ، اللَّه ގެ آية ތަަކަށް إيمان ނުވާ މީހުންނެވެ. އަދި އެއުރެންނީ ހަމަ، ދޮގުވެރިންނެވެ.\nإيمان ކަމަށް، އެމީހާގެ ހިތްހަމަޖެހިގެންވާ حال، مجبور ވެގެންވާ މީހާ މެނުވީ، إيمان ވުމަށްފަހު، اللَّه އަށް كافر ވެއްޖެމީހާ، އަދި އެހެނެއްކަމަކު (އެބަހީ: مجبور ވެގެންވިޔަސް) كافر ކަމަށް ހިތްތަނަވަސް ވެއްޖެމީހާ (ދަންނާށެވެ!) ފަހެ، އެއުރެންނަށް اللَّه ގެ حضرة ން ކޯފާލެއްވުންހުށްޓެވެ. އަދި ބޮޑުވެގެންވާ عذاب، އެއުރެންނަށްހުށްޓެވެ.\nއެއީ ހަމަކަށަވަރުން، އެއުރެން، آخرة ގެ މައްޗަށް، دنيوى حياة އިސްކުޅައުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން، كافر ވީމީހުންނަކަށް، اللَّه، ތެދުމަގެއް ނުދައްކަވާނެތެވެ.\nއެއުރެންނީ، އެއުރެންގެ ހިތްތަކުގައްޔާއި، އެއުރެންގެ ކަންފަތްތަކުގައްޔާއި، އެއުރެންގެ ލޯތަކުގައި، اللَّه ސިއްކަގައްސަވާފައިވާ މީހުންނެވެ. އަދި އެއުރެންނީ، ހަމަ، غافل ވެގެންވާ މީހުންނެވެ.\nشك އެއްނެތެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، آخرة ގައި ގެއްލެނިވެގެންވާ މީހުންނަކީ، ހަމަ، އެއުރެންނެވެ.\nދެން ހަމަކަށަވަރުން، ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ (އެހީތެރިވެ) ވޮޑިގަތުންވަނީ، އެއުރެންނަށް އަނިޔާލިބި، امتحان ވެވުމަށްފަހު، هجرة ކޮށް، ދެން جهاد ކޮށް، ކެތްތެރިވީ މީހުންނަށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއީ، އެއަށްފަހުވެސް ގިނަގިނައިން ފާފަފުއްސަވާ، رحيم ވަންތަ ރަސްކަލާނގެކަން ކަށަވަރެވެ.\nކޮންމެ نفس އެއްވެސް، އެ نفس އެއް (دفاع ކޮށް) ޖަދަލުކުރުމަށް އަންނަ ދުވަސް (ހަނދުމަކުރާށެވެ!) އަދި ކޮންމެ نفس އަކަށްމެ، އެ نفس އެއް ކުޅަ عمل އަކަށް (އެ ދުވަހުން) ފުރިހަމައަށް ޖަޒާ ދެއްވާނެތެވެ. އަދި އެއުރެންނަށް، ބޭއިންސާފެއް ނުކުރައްވާނޭމެއެވެ.\nއަމާންވެ، ހިތްހަމަޖެހިގެންވާ ރަށެއްގެ مثال ން، اللَّه مثال އެއް ޖެއްސެވިއެވެ. ކޮންމެ ދިމާޔަކުން ތަނަވަސްވެގެންވާ ގޮތުގައި، އެ ރަށަށް رزق އާދެތެވެ. ދެން اللَّه ގެ نعمة ތަކަށް އެ ރަށުގެ މީހުން كافر ވޫއެވެ. ދެން އެއުރެން ކޮށްއުޅުނު ކަންތަކުގެ ސަބަބުން، ބަނޑުހައިހޫނުކަމާއި، ބިރުވެރިކަމުގެ ފޭރާންލައްވައި، އެކަމުގެ ރަހަ އެއުރެންނަށް اللَّه ދެއްކެވިއެވެ.\nހަމަކަށަވަރުން، އެއުރެންގެތެރެއިން، رسول އަކު، އެއުރެންގެ ގާތަށް ވަޑައިގަތެވެ. ފަހެ، އެއުރެން އެ رسول އާ ދޮގުކުޅައޫވެ. ދެން އެއުރެން އަނިޔާވެރިންކަމުގައިވާ حال، އެއުރެންގެ މައްޗަށް عذاب އައެވެ.\nފަހެ، اللَّه ތިޔަބައިމީހުންނަށް ރަނގަޅު حلال ތަކެތީގެ ގޮތުގައި ދެއްވި رزق ން ތިޔަބައިމީހުން ކައިއުޅޭށެވެ! އަދި اللَّه ގެ نعمة އަށް ތިޔަބައިމީހުން شكر ކުރާށެވެ! (އެއީ) ހަމައެކަނި، އެކަލާނގެއަށް ތިޔަބައިމީހުން އަޅުކަންކުރާ ކަމުގައި ވާނަމައެވެ.\nތިޔަބައިމީހުންނަށް، އެކަލާނގެ حرام ކުރައްވާފައިވާކަން ކަށަވަރީ، މުޅަތަކެއްޗާއި، ލެޔާއި، އޫރުމަހާއި، اللَّه ފިޔަވައި އެހެން ފަރާތެއްގެ ނަންގަނެ ކަތިލާ ތަކެއްޗެވެ. ފަހެ، ނުކިޔަމަންތެރިވެ، ދެކޮޅުވެރިވުމެއް އަދި ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމެއް ނެތި، مجبور ވެއްޖެމީހާ (ދަންނާށެވެ!) ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން، اللَّه އީ، ގިނަގިނައިން ފާފަފުއްސަވާ، رحيم ވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ.\nاللَّه އާމެދު، ތިޔަބައިމީހުން ދޮގުހެދުމަށްޓަކައި، ތިޔަބައިމީހުންގެ ދޫތަކުން ދޮގުތައްހަދައި، ސިފަކޮށް އުޅޭކަންތަކަށް، މިއީ حلال ކަމެކޭ، އަދި މިއީ حرام ކަމެކޭ ތިޔަބައިމީހުން ނުބުނާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، اللَّه އާމެދު، ދޮގުހަދާމީހުން ނުދިނޭހުށްޓެވެ.\n(އެއީ) ކުޑަކުޑަ ވަގުތީ އަރާމެކެވެ. އަދި އެއުރެންނަށް ވޭންދެނިވި عذاب ހުށްޓެވެ.\nމީގެކުރިން، ކަލޭގެފާނަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ (وحى ކުރައްވައި) ކިޔައިދެއްވި ކަންތައް، يهودى ވީ މީހުންގެ މައްޗަށް، ތިމަންރަސްކަލާނގެ حرام ކުރެއްވީމެވެ. ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެއުރެންނަށް އަނިޔާވެރިވެވޮޑިއެއް ނުގަންނަވަމެވެ. އެހެނެއް ކަމަކު، އެއުރެންގެ އަމިއްލަ نفس ތަކަށް އަނިޔާވެރިވާ ކަމުގައި، އެއުރެން ވޫއެވެ.\nދެން ހަމަކަށަވަރުން، ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ (ފާފަފުއްސެވުން) ވަނީ، ނޭނގިތިބެގެން، ނުބައިކަންތައްކޮށް، ދެން އެއަށްފަހު توبة ވެ، إصلاح ވެގަތް ބަޔަކަށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއީ، އެކަންތަކަށްފަހުވެސް، ގިނަގިނައިން ފާފަފުއްސަވާ، رحيم ވަންތަ ރަސްކަލާނގެކަން ކަށަވަރެވެ.\nހަމަކަށަވަރުން، إبراهيم ގެފާނީ، اللَّه އަށް ކިޔަމަންތެރިވެވަޑައިގެން، باطل މަގުން އެއްކިބާވެ، ސީދާމަގުގައި ހުންނެވި، ހެޔޮކަމުގެ ހުރިހާކަމެއް އެކުލެވިގެންވާ أمّة އެއް ކަމުގައިވިއެވެ. އަދި شريك ކުރާމީހުންގެ ތެރެއިން، އެކަލޭގެފާނު ނުވެތެވެ.\nއެކަލާނގެ ދެއްވި نعمة ތަކަށް، شكر ކުރައްވާ ބޭކަލަކު ކަމުގައި އެކަލޭގެފާނު ވިއެވެ. އެކަލާނގެ، އެކަލޭގެފާނު خيار ކުރެއްވިއެވެ. އަދި ސީދާވެގެންވާ މަގަށް، އެކަލޭގެފާނަށް މަގު ދެއްކެވިއެވެ.\nއަދި ދުނިޔޭގައި ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެކަލޭގެފާނަށް ހެޔޮކަން ދެއްވީމެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން، آخرة ގައި، އެކަލޭގެފާނު ވަނީ، صالح ންގެތެރެއިންކަން ކަށަވަރެވެ.\nދެން ތިމަންރަސްކަލާނގެ، ކަލޭގެފާނަށް وحى ކުރެއްވީމެވެ. باطل މަގުން އެއްކިބާވެ، ސީދާމަގުގައިވާ إبراهيم ގެފާނުގެ دين އަށް، ކަލޭގެފާނު تبع ވެވަޑައިގަންނަވާށެވެ! ފަހެ، مشرك ންގެ ތެރެއިން އެކަލޭގެފާނު ނުވެތެވެ.\nހޮނިހިރުދުވަހުގެ حرمة ތެރިކަން ލައްވާފައިވާކަން ކަށަވަރީ، އެދުވަހާމެދު خلاف ވެގެން އުޅުނު މީހުންގެ މައްޗަށެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން، އެއުރެން خلاف ވެ އުޅުނު ކަންތަކާމެދު، ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ قيامة ދުވަހުން އެއުރެންގެމެދުގައި، حكم ކުރައްވާނެކަން ކަށަވަރެވެ.\nحكمة އާއި، ރިވެތި وعظ އާއެކު، ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ މަގަށް، ކަލޭގެފާނު ގޮވައިލައްވާށެވެ! އަދި ރިވެތި ގޮތުގައި އެއުރެންނާ جدل ކުރައްވާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، އެކަލާނގެ މަގުން އެއްކިބާވެގެންވާ މީހުން، މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވެތެވެ. އަދި ތެދުމަގުލިބިގެންވާ މީހުންވެސް، މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވަނީ އެކަލާނގެއެވެ.\nއަދި ތިޔަބައިމީހުން، عقوبات ދޭނަމަ، ތިޔަބައިމީހުންނަށް عقوبات ލިބުނު ފަދަޔަކުން، ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން عقوبات ދޭށެވެ! އަދި ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުން ކެތްކޮށްފިނަމަ، އެ ގޮތް، ކެތްތެރިންނަށް ހެޔޮކަން ބޮޑުވެގެންވާކަން ކަށަވަރެވެ.\nއަދި ކަލޭގެފާނު ކެތްކުރައްވާށެވެ! އަދި اللَّه ގެ ވާގިފުޅުން މެނުވީ، ކަލޭގެފާނު ކެތްތެރިވެވަޑައިގަތުމެއް ނުވެތެވެ. އަދި އެއުރެންގެ މައްޗަށް ކަލޭގެފާނު ހިތާމަ ނުކުރައްވާށެވެ! އަދި އެއުރެން ރާވާ މަކަރުވެރި ރޭވުންތަކުން ހިތްޕުޅުދަތިވުމެއްގެ ތެރޭގައި، ކަލޭގެފާނު ވެވަޑައިނުގަންނަވާށެވެ!\nހަމަކަށަވަރުން، اللَّه ވޮޑިގެންވަނީ، تقوى ވެރިވި މީހުންނާ އެކުގައެވެ. އަދި إحسان ތެރިންނާވެސް އެކުގައެވެ.


Furathama kuda curfew: Emmen samaaluvey | Mihaaru\nމާލޭގައި މިއަދު ހަވީރު5ން މިރޭ 8 އަށް ކާފިއު ހިންގާފައިވާއިރު، ފުލުހަކު މަގުމަތި ބަލަހައްޓަނީ.---ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ/މިހާރު\n02 އެޕްރީލް 2020 - 17:55 25 comments\nރާއްޖޭގައި ކޮރޯނާވައިރަސް ފެތުރުނަ ނުދިނުމަށްޓަކައި ރަސްމީ ފަރާތްތަކުން އަޅަމުން އަންނަ ހަރުކަށި ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތެރެއިން މިއަދު ހަވީރު 5:00 އިން ފެށިގެން ރޭގަނޑު 8:00 އާ ހަމައަށް މާލެ އާއި ހުޅުމާލެ އަދި ވިލިމާލޭގައި މިވަނީ ކާފިއު ހިންގައިފަ އެވެ. މިއީ ސިއްހީ ނުރައްކަލުގެ ކުއްލި ހާލަތުގައި، މިހާތަނަށް މާލެ ސަރަހައްދުގެ އާންމުންގެ ހިނގައިބިނގާވެ އުޅުން ހުއްޓުވާ ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.\nމިއަދު މެންދުރު 12 އިން ފެށިގެން ތިން މީހުންނަށް ވުރެ ގިނައިން އެއްވެ އުޅުން ވެސް ވަނީ މަނާކޮށްފަ އެވެ.\nއެކަމަކު މިހާރު ކޮންމެ ފިޔަވަޅެއް ވެސް، ކޮންމެ ނިންމުމެއް ވެސް މި އަންނަނީ ކޮމިޔުނިޓީ ސްޕްރެޑަކަށް ކޮރޯނާވައިރަސް ދިއުން ހުއްޓުވުމުގެ މަގުސަދުގަ އެވެ. މިހާތަނަށް ރާއްޖެ އިން ކޮރޯނާވައިރަސް ނުވަތަ އެ ވައިރަސް އިން ޖައްސާ ކޮވިޑް-19 ފެނިފައި ވަނީ މުޅިން ވެސް ރާއްޖެ އިން ބޭރުން އައި މީހުންގެ ފަރާތުންނެވެ. ނުވަތަ އެ މީހުންނާ ގުޅުން ހުރި ބައެއްގެ ހަށިގަނޑުންނެވެ.\nކޮމިޔުނިޓީ ސްޕްރެޑް ނުވަތަ މުޖުތަމައުގެ ތެރޭގައި އެކެއްގެ ގައިން އަނެކަކުގެ ގަޔަށް ވައިރަސް ދަތުރުކުރުމުގެ މަރުހަލާ އިން ރާއްޖެ މިހާތަނަށް ސަލާމަތްވެފައި އޮތުމަކީ ވެސް، ސިއްހީ ހިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމާއި މި ނުރައްކަލުން ސަލާމަތްވުމުގެ މައިގަނޑު މަސައްކަތް ކުރަމުން އަންނަ ފަންނީ މީހުންނާއި މުޅި ޓީމަށް ވެސް އޮތް ވަރަށް ބޮޑު ނަސީބެކެވެ. އެހެންކަމުން އެ ނަސީބު އެގޮތުގައި ބޭއްވޭތޯ ކުރަމުން އަންނަ މަސައްކަތް އެކި ވަގުތު، އެކި ހާލަތުގައި، ހަރުދަނާކޮށް އެބަ ވަރުގަދަ ވެސް ކުރެ އެވެ.\nމިއަދުގެ ހަވީރު5ން ރޭގަނޑު 8 އަށް މާލެ އާއި ވިލިމާލެ އަދި ހުޅުމާލޭގައި ކާފިއު ހިންގާފައިވާއިރު، ހުޅުމާލޭގެ މައި މަގު ހަވީރު ފެންނަ ގޮތް.---ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ/މިހާރު\nއެއް ބައެއްގެ ނަޒަރުގައި ބޭރަށް ނުކުމެ އުޅުން ހުއްޓުވުން މިހާރު ވެސް ލަސްވެއްޖެ އެވެ. އެކަމަކު ރަސްމީ ފަރާތްތަކުން ދެކޭ ގޮތުގައި ފިޔަވަޅު އަޅަމުން އަންނަނީ ހާލަތު ބަދަލުވަމުން އަންނަ ގޮތަށް ބަލައިގެންނެވެ.\nމިހާތަނަށް އާންމުންނަށް ބުރައަކަށް ވެދާނެ އުސޫލުތައް ވެސް ދަމަހައްޓަމުން އެބަ ގެންދެ އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ޖަމާއަތުގައި ނަމާދުކުރުމާއި، ރިސޯޓްތަކުން މުވައްޒަފުން އެހެން ރަށްރަށަށް ނުދެވޭނެ ގޮތް ހެދުމާއި ބޭރުން ރާއްޖެ އަންނަ ހުރިހާ ދިވެހިން ކަރަންޓީންކުރުން ވެސް ހިމެނެ އެވެ.\nރާއްޖޭގައި ތިން ގަޑިއިރުގެ ކާފިއުއެއް މިއަދުން ފެށިގެން ކުރިއަށް ގެންދަނީ، އެއް ގޮތަކުން ބަލަންޏާ، އާންމުން އެކަމަށް ތައްޔާރުވާނެ ފުރުސަތު ހޯދައިދޭށެވެ. އެ ވަގުތު ދިގުކޮށް، އާންމުންގެ މަގުމަތީ ހަރަކާތްތަކަށް މިއަށް ވުރެ ބޮޑު ހުއްޓުމެއް ގެނައުމަކީ ވެސް ކަމާ ބެހޭ ހާއްސަ ކޮމިޓީގެ އަތްމަތީގައި އޮތް ބާރެކެވެ.\nތާރީޚުގައި ވެސް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް\nރާއްޖޭގެ ތާރީހުގައި މިހާތަނަށް ސިއްހީ ނުރައްކަލުގެ ކުއްލި ހާލަތު އިއުލާންކޮށް، މިފަދަ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅާފައެއް ނުވެ އެވެ. މިއީ އާންމު ސިއްހަތު ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ގާނޫނުގެ ދަށުން ވެސް އެ ބާރުގެ ބޭނުން ކުރަން ޖެހުނު ފުރަތަމަ ފަހަރު ވެސް މެ އެވެ.\nކުރީގެ ރައީސް އިބްރާހިމް ނާސިރުގެ ވެރިކަމުގައި 78-1977 ގައި މުޅި ރާއްޖެއަށް ކޮލެރާ ބޭރަށް ހިންގުން ފެތުރި އެތައް ބަޔަކު މަރުވެ، ގައުމުގައި ބިރުވެރިކަން އުފެދުނެވެ. އޭގެ ފަހުން ރައީސް މައުމޫން އަބްދުލްގައްޔޫމްގެ ވެރިކަމުގައި 1982 ވަނަ އަހަރު ޝިގެއްލާ ފެތުރި، އެ ބޭރަށް ހިންގުމުގައި ވެސް އެތައް ބަޔަކު މަރުވި އެވެ. މި ދެ ފަހަރު ވެސް ރައްޔިތުން ނުކުމެ، ފެން ވަޅުތައް ކޮލަރިން ކުރުން ފަދަ ކަންކަން، ރަސްމީ ފަރާތްތަކުގެ އެހީތެރިކަމާއި އިރުޝާދާ އެކު ކުރިއަށް ގެންދިޔަ އެވެ.\nމާލޭގައި މިއަދު ހަވީރު5ން މިރޭގެ 8 އަށް ކާފިއު ހިންގާފައިވާއިރު، ފުލުހަކު މަގުމަތި ބަލަހައްޓަނީ އަދި ވެމްކޯގެ މުވައްޒަފުންތަކެއް ކުނި ނެގުމުގެ މަސައްކަތުގައި: މިއަދުން ފެށިގެން އެޗްޕީއޭ އިން ވަކި ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންދެން ކޮންމެ ދުވަހެއްގެ ވެސް މި ގަޑީގައި މާލެ އާއި ހުޅުމާލެ އަދި ވިލިމާލޭގައި ކާފިއު ހިންގާނެ.---ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ/މިހާރު\nމި ޒަމާނުގައި ހޮޑުލުމާއި ބޭރަށް ހިންގުމުގައި، ގިނަ ބަޔަކު މަރުވާނެ ފަދަ ހާލަތަކަށް ގައުމު ވެއްޓުން ދުރެވެ. އެކަމަކު ކޮރޯނާވައިރަސް ކުރިމަތިވީ މުޅި ގައުމުގެ އިގުތިސާދު ވެސް ފުނޑުވެ، ހުރިހާ ކަމެއް ހުއްޓުމަކަށް ގެނެވޭނެހާ ފުޅާ މިންވަރަކަށެވެ.\nމުޅި ދުނިޔޭގެ ހާލަތު ވެސް އޮތީ އެގޮތަށެވެ. ކުރިއަރާފައިވާ އަދި މިކަހަލަ ބަލިމަޑުކަމަކުން އަވަހަށް ސަލާމަތްވެވޭނެ ފަދަ ސިއްހީ ނިޒާމުތައް އޮތް ގައުމުތައް ވެސް މިއަދު ވަނީ، ހަދާނެ ގޮތް ހުސްވެ، ކުއްލި ނުރައްކަލުގަ އެވެ. އެހެންކަމުން ރާއްޖެ ފަދަ ގައުމުތަކުން މިހާރު ކުރަމުން މި އަންނަނީ، ރާއްޖޭގެ ފެންވަރުގައި ވަރަށް ބޮޑެތި މަސައްކަތްތަކެއް ކަމަށް ބަލަން ޖެހެ އެވެ.\nމިއަދު މި ފެށި ކާފިއުގެ ވަގުތުތައް، އެޗުޕީއޭ އިން ވަކި ގޮތެއް އަންގަންދެން ކުރިއަށް ދާނެ އެވެ. މިއީ މިއަދަށް ނޫނީ މާދަމާއަށް ހާއްސަ ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. ސަރުކާރުގެ އޮފީސްތައް ތިން ވަނަ ހަފުތާއަކަށް ބަންދުކުރުމުގެ ނިންމުން މިހާރު ވެސް އޮތުމުން، އެންމެ މަދުވެގެން ވެސް މި ހަފުތާގައި ރައްޔިތުން މި އުސޫލު ގަބޫލުކޮށް، ގޭގައި މަޑުކުރަން ޖެހޭނެ އެވެ.\nޓެކްނިކަލް އެޑްވައިޒަރީ ގްރޫޕް (ޓެގް)ގެ ޑރ. ނަޒްލާ މުސްތަފާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ކޮރޯނާވައިރަހާ ގުޅިގެން ޓެގް ޓީމަށް ވެސް އެންމެ އުނދަގޫ ކަމަކީ އެކި ގައުމުތަކުގެ ރިސްކް ލެވެލް ދެނެގަންނަން ދަތިވުމެވެ. އެހެންކަމުން ރާއްޖޭގައި ވެސް އެ ނުރައްކާ ބަދަލުވެދާނެ ގޮތް ސީދާ ކަނޑައަޅަން ނުވަތަ ބުނަން އުނދަގޫވެ އެވެ.\n"އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެ ގައުމެއްގެ ރިސްކް ލެވެލް އުނދަގޫވާނެ ވަގުތުން ވަގުތަށް އެނގެން. ތަންކޮޅެއް ފަހުން އެނގޭނީ އެ ސާޖް އަންނަ އިރު،" ޑރ. ނަޒުލާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nމިހާތަނަށް އިނގިރޭސި ވިލާތުން ރާއްޖެ އައި ހަތަރު ދިވެއްސަކު ކޮރޯނާވައިރަސް އަށް ވަނީ ޕޮޒިޓިވްވެފަ އެވެ. އަދި މި ދުވަސްވަރު ބޭރުން ރާއްޖެ އަންނަ ދިވެހިން އެ މީހުންގެ ގެތަކަށް ދޫކޮށްލުމުން ކޮމިޔުނިޓީ ސްޕްރެޑެއްގެ ބިރު ބޮޑުވެ އެވެ. އެހެންކަމުން ސަރުކާރުން ނިންމީ އެ އެންމެން ކަރަންޓީންކުރާށެވެ. އެގޮތުން 800 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ ރިސޯޓްތަކުގައި އެކަހެރިކޮށްފަ އެވެ.\nމާލޭގައި މިއަދު ހަވީރު ކާފިއު ހިންގާފައިވާ ވަގުތުގައި ނުކުމެ އުޅުނު ޓެކްސީ ޑްރައިވަރަކާ ފުލުހަކު ސުވާލު ކުރަނީ.---ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ/މިހާރު\nރައްޔިތުން ގަބޫލުކުރަން ޖެހެނީ ނުރައްކަލުގެ ހާލަތު ބަދަލުވާ ވަރަކަށް އާންމު ދިރިއުޅުމުގެ ހާލަތަށް ވެސް އިތުރު އުނދަގޫތައް ކުރިމަތިވާނެ ކަމެވެ. މިއީ ހުރިހާ ގައުމެއްގައި ވެސް މުޅި ގައުމު ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރާ ވަގުތެވެ. ކަމާ ބެހޭ ފަރާތްތަކުގެ އިރުޝާދަށް ފުރަތަމަ ކޮޅު ބޯނުލެނބުމުގެ ހިތި ނަތީޖާ އިޓަލީންނާއި އެމެރިކާ އިން އެބަ ފެނެ އެވެ. އެކަމަކު ސަރުކާރުގެ ފިޔަވަޅުތަކަށް އިތުބާރުކޮށް އެއްބާރުލުން ދިން ގައުމުތައް ކަމަށްވާ ސިންގަޕޫރާއި ދެކުނު ކޮރެޔާ އަދި ތައިވާން ފަދަ ގައުމުތައް މި ނުރައްކަލުން ތަންކޮޅެއް އަވަހަށް އެބަ ސަލާމަތްވެ އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ސިއްހަތު ހުޅުމާލެ ވިލިމާލެ މާލެ ހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީ މައިމޫނާ އަބޫބަކުރު (ޑީޖީ، އެޗްޕީއޭ) ސިއްހީ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތު


BREAKING: Hoarafushi Airport Ah Udha Aranee - Vaguthu\nހޯރަފުށީ އެއާޕޯޓަށް އުދަ އަރަނީ\nހއ. ހޯރަފުށި އެއާޕޯޓަށް އުދަ އަރައި ގެއްލުން ލިބިފައި.\nރާއްޖޭގެ އުތުރުގެ އަތޮޅުތަކަށް އާދަޔާ މޫސުން ގޯސްވެ ގެއްލުންތައް ވަމުން އަންނަ އިރު، ހއ. ހޯރަފުށީ އެއާޕޯޓްގެ ރަންވޭ އާއި ހައިވޭއަށް ރާޅު އަރާތީ ވައިގެ ދަތުރުފަތުރު ކުރުން މެދުކަނޑާލަން ޖެހިއްޖެއެވެ.\nނެޝަނަލް ޑިޒާސްޓަރ މެނޭޖްމެންޓު އޮތޯރިޓީ (އެންޑިއެމްއޭ) އިން "ވަގުތު" އަށް ވިދާޅުވީ މިއަދު ހެނދުނުން ފަށައިގެން ހޯރަފުށީ އެއާޕޯޓު ސަރަހައްދަށް އުދަ އަރަމުން އަންނަ ކަމަށެވެ. އެއާޕޯޓުގެެ އިތުރުން ހެލްތު ސެންޓަރާ ހަމައަށްވެސް އުދައިގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ ކަމަށް އެންޑީއެމްއޭ އިންް ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ.\nމިހާރު މީސްމީޑިއާގައި ދައުރުވަމުން އަންނަ ފޮޓޯ، އަދި ވީޑިއޯތަކުން ފެންނަ ގޮތުގައި ހޯރަފުށީ އެއާޕޯޓުގެ ރަންވޭ އާއި، އެއާޕޯޓުގެ ކުރިމަތީގައި އޮންނަ މަގަށްވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް އުދައިގެ އަސަރު ވަނީ ކޮށްފައެވެ.\nމިހާރު ފުލުހުންނާއި އެރަށު ކައުންސިލުން ގުޅިގެން އަންނަނީ ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުން ކަމަށް އެ އޮތޯރިޓީން ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ.\nހޯރަފުށީ ކައުންސިލް މެެންބަރު އަލީ ނަސީރު އާދަމް "ވަގުތު" އަށް ވިދާޅުވީ އެެއާޕޯޓާ ދިމާލުން އުދަ އަރަން ފަށާފައި ވަނީ މިއަދު 11:30 ހާއިރު ކަމަށާއި، ގާތްގަނޑަކަށް 1:15 ވީ އިރު ވަރަށް ބޮޑަށް އުދަ އަރާފައިވާކަމަށެެވެ. މިހާރު އެއާޕޯޓުގައި ލޮނުގަނޑު ގާތްގަނޑަކަށް ދެ ފޫޓަށް އުފުލިފައި ހުރި ކަމަށް ނަސީރު ވިދާޅުވިއެވެ.\n"އުދަ އަރަން ފެށީ 11:30 ހާއިރު. އޭރު މަޑުމަޑުން އަރަމުން ގޮސް ހުކުރު ނަމާދުން މީހުން ފޭބި އިރު ވަރަށް ބޮޑަށް އުދަ އަރާފަ އޮތީ." ނަސީރު ވިދާޅުވިިއެވެ.\nނަސީރު ވިދާޅުވީ އެއާޕޯޓަށް ލޮނާއި، ގައު އެރުމުގެ ސަބަބުން ރަންވޭ އޮތީ ބޭނުން ނުކުރެވޭ ހާލަތުގައި ކަމަށެވެ.\nނަސީރު ވިދާޅުވީ އެއާޕޯޓަށް އެހާ ގަދައަށް ލޮނުގެ އަސަރު ކުރަމުން އަންނަނީ އެއާޕޯޓާ ދިމާލު މޫދުގެ ލޮނުގަނޑު ދައުރު ނުވާނޭހެން ބައްދާލާފައި އޮތުމުން ކަމަށެވެ. މިއީ ފަހުގެ ތާރީހެއްގައި އުދަ އަރާ އެެއާޕޯޓަށް މިހާ ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބުނު ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.\nމެއި 14, 2021 16:41\n"މިއީ ފަހުގެ ތާރީހެއްގައި އުދަ އަރާ އެެއާޕޯޓަށް މިހާ ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބުނު ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ."\nބަލަގަ މިއީ ކޮން އިރަކު ހުޅުވި އެއާޕޯޓެއްކަން އެނގޭތަ؟\nމެއި 14, 2021 19:36\nހަނދާނަށް އަންނަނީ ރަސްފަންނު މައްސަލާގައި ޑރ. މުޢިއްޒުއަށް ކުރި ޖެއްސުމާއި ފުރައްސާރަ. ފުރަތަމަ ޕްރޮޖެކްޓުވެސް ޗޮކުން. އަދިވެސް ލަދުވެތިވާން ނުވޭތޯ؟\nމެއި 14, 2021 19:43\nހޯރަފުށި ރަތްއިތުންގެ އަމިއްލަ ފައިދާއަށް ދެންތިބި ރަށްރަށުގެ މީހުންނަށް ޖެއްސުމަށް ފަރުކާރީ ހެދީމަ ވާނެ ހަ އެތި ވެފަ ތިއޮތީ.... ފަރު ބޭރުގަ ހެދި ނަމަ އަދި މާ ރައްކާތެރި ވާނެ..\nކޮބާ ޓްރާންސްޕޯޓް މެޑަމް...އަވަސްއަރުވާލާފަ ރަށުގަ އެއަރޕޯޓްއަޅަން ތެޅުނީ...އޭރުވެސް އިނގޭ ގިރާސަރައްދެންކަން...!!!؟ ޔާމިން އަޅަންއުޅުނީ ދިރާސާކޮއްފަ ކައިރީގަ އޮތް ރަށުގަ...\nމެއި 14, 2021 21:25\nގުދުރަތީ ކާރިޟާތަކަކީ އެއްވެސް މީހަކަށް ބާރުފޮރުވޭނެ ކަންކަމެއްނޫން.އެކަމު ތިމާވެއްޓަށް އަންން ބަދަލުތަކުން ދުރާލާ ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އެޅޭނެއެވެ.މިއަދު ހޯރަފުށި އެއާރޕޯޓަށް ދާ މަގު ކޯޒުވޭއެއް ގޮތަށް ނުހެދީމަ ލޯމަށްޗަށް ފެންނަމުން ދާމަޒަރުން އިބުރައް ހާސިލް ކުރަށްޖެހެއެވެ.އަމާބުނީތީ ފަރަށްދާ އުސޫލުން އީއައިއޭ ހެދީމަވާގޮތް މިއަދު މިފެންނަނީ.\nމެއި 14, 2021 22:49\nމާފިނޮޅުގަައި އެއަރ ޕޯޓް ނޭޅުމުގެ ހިތި ނަތީޖާ އިހަވަަންދޫ މީހުންނަށް ދުއްތުރާ ކުރަން ހޯރަފުށީ މެންބަރު އަހުމަދު ސަލީމް ގަތް ގަނޑުގެ ހިތި ނަތީޖާ ތިޔަ ފެންނަނީ ކުރިންނަމަ ބުނާނެ މުއިއްޒު ވިއްޔޭ މިހާރު ދެން ކިޔަންވީތަ ސޯލިހު ވިއްޔޭ ސަލީމް ވިއްޔޭ ނުވަތަ އައިޝާ ވިއްޔޭ\nމެއި 14, 2021 22:53\nކޮންމެ ދުވަހަކު މިސަރުކާރަށް ބަލާ މުސީބާތަކާއި ކުރިމަތިވޭ ގުދުރަތުގެ ފުރިހަމަ ކަން އިހަވަންދޫ މީހުންގެ ހިތުގައި ޖެއްސުން ފެނޭތަ..... އެމީހުން ރޮއްވާފައި މެންބަރު ސަލީމް އާއި ގާސިމްގެ އަނބި ގޮއްޔެ އައިޝާ ފެނޭތަ ވާގޮތް... ޑަބަލް ޚަރަދު ކުރަން ތިޔަ ޖެހުނީ\nމާފިނޮޅުގައި އެއަރޕޯޓް އަޅިނަމަ..މާރަނގަޅު ވީސް އަދި ސަލީމަކީ ތިމާވެށި ކިޔަވައިގެން ހުރި ބޮޑު މުރައްބީ އެކޯ ފެނޭތަ ސައްލޭ .... އަދި ފޮނި ކެނޑިޔޭ އެންމެ އަވަހަށް އެއަރޕޯޓް އަޅާ ސަރުކާރެކޭ ކިޔާފައި\nމެއި 14, 2021 23:20\nޢީއައިއޭހެދީ ސައްލެ ރިޕޯޓުލިއުނީ ސައްލެ ރިޕޯޓުގެންދިޔައީ ސައްލެ އެރިޕޯޓުބަލައިގަތީ ސައްލެ ގޮތްނިންމަންލަފާދިނީ ސައްލެ ވީމާ މުޅިއޮޑީގަނިއޮތީ ސައްލެގެދެފައި ރައިއްޔަތުންނުކުމެއަހާބަލަ ރަށުދެމީހުންވެގެންތިޔަކުރީކީއްތޯ؟ ދެބައްޖަހާތުނޑިއަކަށް ހޯރަ ތިރިކުރާއިރުއެސޮރުވެސް އޮޔާވައިބަލައިގެންތިރިކުރާތީ ނުދެކޭބަޔަކު ކުރާކަމެއްވާނީ....


ފޮޓޯ؛ ސްޓެލްކޯގެ 25 ވަނަ އަހަރީ ދުވަހުގެ ޖަލްސާ\n20 ޖޫން 2022 - 10:09 0\nރޭ ބޭއްވި ސްޓެލްކޯގެ އަހަރީ ދުވަހުގެ ޖަލްސާގައި ރައީސުލްޖުމހޫރިއްޔާގެ ނައިބު ފައިސަލް ނަސީމް ވަނީ ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެންފަ އެވެ. އަދި ސްޓެލްކޯގެ 25 އަހަރުގެ ތާރީހުގައި އެ ކުންފުންޏަށް ހިދުމަތްކޮށް ދެއްވާފައިވާ އެކި ފަރާތްތަކަށް އެވޯޑް ދީފައިވެ އެވެ.\nޖޫން 19، 2022 - ސްޓެލްކޯގެ 25 ވަނަ އަހަރީ ދުވަހުގެ ޖަލްސާގެ ތެރެއިން. މާލޭގެ ކަރަންޓުގެ ހާލަތު ރަނގަޅުކުރުމަށްޓަކައި، ސްޓެލްކޯ އުފައްދަވާފައި ވަނީ 1997 ވަނަ އަހަރުގައެވެ. ރޭގެ ޖަލްސާގައި، ސްޓެލްކޯގެ 25 އަހަރުގެ ތާރީހިގައި އެ ކުންފުންޏަށް ހިދުމަތްކޮށް ދެއްވާފައިވާ މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރުންނަށް ދޭ އެވޯޑާއި، ދިގު މުއްދަތުގެ އެވޯޑު އަދި ބެސްޓް ޔުނިޓް ހެޑް/ ސްޓޭޝަން މެނޭޖަރުންނަށް ދޭ އެވޯޑު ދިނުން އޮތެވެ --- ފޮޓޯ؛ ރައީސް އޮފީސް


ތަވްޙީދު ފިލާވަޅު 20 (ކިތާބުއް ތަވްޙީދުގެ ޝަރަޙަ) – DhiSalafiyyah\nމިޙަދީޘުގެ ޝަރަޙައިގެ ފުރަތަމަބައި އިސްވެދިޔަ ފިލާވަޅުގައި ގެނެސްދެވިފައިވާނެއެވެ.\n(حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ أَنْ يَعْبُدُوْهُ وَلَا يُشْرِكُوْا بِهِ شَيْئاً): އަޅުތަކުންގެ މައްޗަށްވާ ﷲގެ ހައްޤަކީ، އެއިލާހަށް އަޅުކަންކުރުމާއި، އެއިލާހާ އެއްވެސް އެއްޗެއް ޝަރީކުނުކުރުމެވެ.\nމުޢާޛު ރަޟިޔަﷲޢަންހު އަށް ގޮވާލައްވައި، އެކަލޭގެފާނުގެ ސަމާލުކަން ހޯއްދެވުމަށްފަހު ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ ބަޔާންކުރައްވާފައި މިވަނީ ވަރަށް މުހިންމު މަޢުލޫމާތުތަކެކެވެ. އެއީ އެކަމަކަށްޓަކައި އިންސާނާ ޚަލްޤުކުރެވުނު ކަންތަކެވެ. އަދި ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގެ ބާއްޖަވެރިކަން އިންސާނާއަށް ލިއްބައިދޭނެ ކަންތަކެވެ.\nއަޅުތަކުން އަދާކުރަންޖެހޭ ތަފާތު ޙައްޤުތަކެއް ވެއެވެ. މައިންބަފައިންގެ ޙައްޤާއި، ދެމަފިރިންގެ ޙައްޤާއި، އަވަށްޓެރީންގެ ޙައްޤާއި، އެހެނިހެން މުސްލިމުންގެ ޙައްޤާއި އަދި މިނޫންވެސް އެތަކެއް ޙައްޤެކެވެ. މި ޙަދީޘުގައި އެކަލޭގެފާނު ބަޔާންކުރައްވާފައި މިވަނީ އެބައިމީހުންގެ މައްޗަށްވާ އެންމެބޮޑު ޙައްޤެވެ. ﷲތަޢާލާއަށް އަދާކުރަންޖެހޭ ޙައްޤެވެ. އެއީ އެއިލާހަށް ޚާލިޞްކޮށް އަޅުކަންކުރުމެވެ.\nأَنْ يَعْبُدُوْهُ އޭ އެކަނި ޙަދީޘްނުކުރައްވައި، އެއާއެކު وَلَا يُشْرِكُوْا بِهِ شَيْئاً އޭ ޙަދީޘްކުރެއްވުމުން، ހަމައެކަނި އަޅުކަންކުރުމަކުން އަދި ނުފުދޭކަން އެނގިގެންދެއެވެ. އަދިކިއެއް! އެއަޅުކަންކުރުމުގައި، އެއިލާހާއި އެހެން އެއްވެސް ފަރާތެއް، އަދި އެއްޗެއްވެސް ބައިވެރިކޮށްގެން ނުވާނެކަން އެނގިގެންދެއެވެ. އެހެންކަމުން ކިތަންމެ ގިނައިން އަޅުކަންކުރިއަސް، އެއިލާހާއި އެހެންއެއްވެސް ފަރާތެއް ބައިވެރިކޮށްފިކަމުގައިވަނީނަމަ އެއިލާހުގެ ޙައްޤު އަދާކުރެވުނު ކަމުގައި ނުވެއެވެ.\nوَلَا يُشْرِكُوْا بِهِ شَيْئاً މިފަދައިން އައިސްފައިވުމުން، އޭގެ ތެރޭގައި ﷲފިޔަވައި އަޅުކަންކުރެވޭ ހުރިހާ އެއްޗެއް ހިމެނޭނެއެވެ. ސަބަބަކީ، އެންމެފުރަތަމަ މިއޮތީ ނަހީ އެކެވެ. އެއީ وَلَا يُشْرِكُوْا بِهِ އެވެ. (އެއިލާހަށް ޝަރީކުނުކުރާށެވެ). ދެން އައިސްފައިމިވަނީ شَيْئاً (އެއްވެސް އެއްޗެއް)އެވެ. މިއަށް ޢަރަބި ބަހުގެ ޤަވާޢިދުގައި ކިޔަނީ ‘ނަކިރާ’އެވެ. އެއީ ވަކިއެއްޗެއް ނުވަތަ ތަނެއް ޚާއްޞަނުކޮށް ޢާއްމުކޮށް ބުނުމެވެ. ކަމެއް ނަހީކުރެއްވުމުގައި ނަކިރާއެއް އައިސްފިނަމަ، ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވަނީ އޭގެތެރޭގައި ހުރިހާ އެއްޗެއް ހިމެނޭނެކަމަށެވެ. އެހެންވީމާ އަޅުކަންކުރުމުގައި އެއިލާހާއި އެއްވެސް ފަރާތެއް ބައިވެރިކޮށްގެން ނުވާނެކަން މިޙަދީޘުން އެނގިގެންދެއެވެ. އެއީ ﷲގެ ޙަޟްރަތުގައި ކިތަންމެ ލޮބުވެތިކަން ބޮޑުވެގެންވާ ފަރާތެއް ކަމުގައިވިއަސްމެއެވެ. އެހެންކަމުން އެއިލާހަށްޚާއްޞަ އެއްވެސްކަމެއް އެފަރާތަކަށް އަދާކޮށްގެންނުވާނެއެވެ. ކަންކަމަށް އެދިދެންނެވުމާއި، ނަދުރުބުނެ ޤުރުބާންކުރުމާއި، މިނޫންވެސް ﷲއަށް ޚާލިޞްކޮށް ކުރަންޖެހޭ އެންމެހައި ކަންކަމުގައިވެސްމެއެވެ.\nޝިރުކަކީ ވަރަށް ނުރައްކާތެރި އެއްޗެކެވެ. އެއީ، އެންމެހައި ޢަމަލުތައް ބާޠިލުކޮށްލާ އެއްޗެކެވެ. ﷲތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. وَلَقَدْ أُوحِيَ إِلَيْكَ وَإِلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكَ لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَلَتَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ (الزمر: ٦٥) ” ހަމަކަށަވަރުން، ކަލޭގެފާނަށާއި، ކަލޭގެފާނުގެ ކުރީގެ ރަސޫލުންނަށް ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. ކަލޭގެފާނު ޝަރީކުކުރައްވައިފިނަމަ، ކަލޭގެފާނުގެ ޢަމަލުތައް ބާޠިލު ވެއްޖައީސްކަން ކަށަވަރެވެ. އަދި އޭރުން ކަލޭގެފާނު ވާހުށީ ގެއްލެނިވެގެންވާ މީހުންގެ ތެރެއިންކަން ކަށަވަރެވެ.” އެހެންކަމުން އަޅުކަންކުރުމަށް އަމުރުކުރައްވާއިރު، އެއާވިދިގެން ޝިރުކުން އެއްކިބާވުމަށް ވަރަށް ގިނައިން އަންގަވާފައިވެއެވެ.\nއަޅުކަންކުރުމުގައި، ޝިރުކުން އެއްކިބާވާން ޖެހޭފަދައިން، ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲޢަލައިހިވަސައްލަމަ ގެނެސްދެއްވި ގޮތަށް އެއަޅުކަންކުރުމަކީވެސް ކޮންމެހެން ލާޒިމުކަމެކެވެ. އެހެންނޫނީ އެއަޅުކަން ޞައްޙައެއް ނުވާނެއެވެ. އެހެނީ އެއްވެސް ޢަމަލެއް ޞައްޙަވާނީ، އޭގައި2ޝަރުޠެއް ހިމެނިގެންނެވެ. އެއީ ﷲއަށް ޚާލިޞްކޮށް ކުރުމާއި، ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ ދަސްކޮށްދެއްވި ގޮތަށް އެކަމެއް ކުރުމެވެ. ޝަހާދަތުގެ ދެކަލިމަ ހިތުންތެދުކޮށް ޤަބޫލުކޮށް އެއާއެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ މާނައަކީ މިއެވެ. أَشْهَدُ أَلَّا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ އިން އިޚްލާޞްތެރިވުން ލާޒިމުކުރެއެވެ. وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُوْلُ اللَّهِ އިން ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲޢަލައިހިވަސައްލަމަ ދަސްކޮށްދެއްވި ގޮތަށް ޢަމަލުކުރުން ލާޒިމުކުރެއެވެ.\n(وَ حَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ أَلَّا يُعَذِّبَ مَنْ لَا يُشْرِكُ بِهِ شَيْئاً): އަދި ﷲގެ މައްޗަށްވާ އަޅުތަކުންގެ ޙައްޤަކީ، އެއިލާހާއި އެއްވެސް އެއްޗެއް ޝަރީކުނުކުރާ މިހާއަށް ޢަޛާބުނުދެއްވުމެވެ.\nއަޅުތަކުންގެ މައްޗަށްވާ ﷲގެ ޙައްޤަކީ، އެއިލާހު އެބައިމީހުންގެ މައްޗަށް ވާޖިބުކުރައްވާފައިވާ ކަމެކެވެ. އެހެނަސް ﷲތަޢާލާގެ މައްޗަށްވާ އަޅުތަކުންގެ ހައްޤަކީ އެހެންފަރާތަކުން އެއިލާހަށް ވާޖިބުކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. ވަޒީފާއެއް އަދާކުރުމުން އުޖޫރަދިނުން ލާޒިމުވާފަދައިން، އެއިލާހުގެ މައްޗަށް ލާޒިމުވެގެންވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ އެއިލާހުގެ މައްޗަށް ވާޖިބުވެގެންވާ ކަމެއްކަމުގައި ބުނަނީ، މަގުފުރެދިފައިވާ މުޢުތަޒިލީންނެވެ. ނަމަވެސް، އަހްލުއްސުނާވަލްޖަމާޢަތުގެ ޢަޤީދާއަކީ، އެއީ އެއިލާހުގެ ރަޙުމަތުން، އެއިލާހުގެ ޛާތުފުޅަށް ކަނޑައަޅުއްވައި، އަޅުތަކުންނަށް އެއިލާހު ވަޢުދުވެވޮޑިގެންފައިވާ ކަމެކެވެ. ﷲއަށް ޚާލިޞްކޮށް އަޅުކަންކުރާ އަޅަކަށް އެޙައްޤު ލިބިގެންދާނެކަމާމެދު އެއްވެސް ޝައްކެއްނެތެވެ. އެހެނީ އެއިލާހީ ވައުދުފުޅާ ޚިލާފުވެވޮޑިގަންނަވާ ފަރާތެއްނޫނެވެ.\nއެއިލާހަށް ޝަރީކުނުކުރާ މީހާއަށް ޢަޛާބުނުދެއްވުމޭ އައިސްފައިވާ ބަސްފުޅުގެ މުރާދަކީ، އެއިލާހަށް އަޅުކަންކޮށް، އެއަޅުކަމުގައި އެއިލާހަށް ޝަރީކުނުކުރާ މީހާއަށް ޢަޛާބުނުދެއްވުމެވެ. ފަހަރެއްގައިވެސް އެއްވެސް އަޅުކަމެއް ނުކޮށް، ތިމަންނަ އެއިލާހަށް ޝަރީކުނުކުރަމޭ ބުނެ ހުންނަމީހާއެއް ނޫނެވެ. އެފަދައިން ހުންނަ މީހާއަށް، އެއަޅުކަންކުރެވެނީ ﷲފިޔަވައި އޭނާގެ ހަވާނަފްސަށް ކަމުގައި މެނުވީނުވެއެވެ.\nحَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ އޭ އައިސްފައިވުމުންވެސް މިތަނުގައި މިވަނީ އަޅުކަންކޮށް، އެއަޅުކަމުގައި އެއިލާހަށް ޝިރުކުނުކުރުންކަން އެނގިގެންދެއެވެ. އެހެނީ އަޅުންގެ ގޮތުގައި ޞިފަކުރެވޭ މީހާ އަޅުކަންކުރަން ޖެހޭނެއެވެ. ދެން ހަމައެއާއެކު މި ވާހަކަ ބަޔާންވެފައިމިވަނީ، އަޅުކަންކޮށް އެއިލާހަށް ޝަރީކުނުކުރުން އެއީ އަޅުތަކުންގެ މައްޗަށްވާ ﷲގެ ޙައްޤުކަން ބަޔާންކުރެއްވުމަށް ފަހުއެވެ. އެހެންކަމުން، މިތަނުގައިވެސް މިއަންނަނީ އަޅުކަންކޮށް ޝަރީކުނުކުރުންކަން އެނގިގެންދެއެވެ.\nމީހަކު ސުވާލުކޮށްފާނެއެވެ. އެހެންވިއްޔާ އަޅުކަންކޮށް، އެކަމަކު ޝިރުކާއި ހަމައަށްނުދާ ބޮޑެތި ފާފަތައްކުރާ މީހާއަށްވެސް ޢަޛާބުނުދެއްވާނެދޯއެވެ؟\nއެމީހަކަށް ބުނަންޖެހޭނީ، މިތަނުގައި ޢަޛާބު ނުދެއްވުމުގެ މުރާދަކީ، ނަރަކައިގައި އަބަދަށް ދެމިއޮންނަ މީހެއްގެ ގޮތުގައި ޢަޛާބުނުދެއްވާ ވާހަކައެވެ. ދެން، އެމީހާ ޝިރުކާއި ހަމައަށްނުދާ ފާފަތަކެއް ކޮށްފައިވާނަމަ، އަހްލުއްސުއްނަތުގެ އަޤީދާއަކީ ކަނޑައެޅިގެން އޭނާއަށް އަޛާބުލިބޭނެއޭވެސް ނުލިބޭނެއޭވެސް ނުބުނުމެވެ. އެހެނަސް ﷲއިރާދަކުރައްވައިފިނަމަ އޭނަގެ ފާފަ ފުއްސަވައި ސުވަރުގެ ވައްދަވާފާނެއެވެ. އަދި އިރާދަކުރައްވައިފިނަމަ އޭނަ ކުރި ފާފައަށް ޢަޛާބުދެއްވުމަށްފަހު، ސުވަރުގެ ވައްދަވާނެއެވެ. އެހެންވީމާ، ތަވްޙީދުގެއަހުލުވެރިން ކޮންމެވެސް ދުވަހަކުން ސުވަރުގެ ވަންނާނެއެވެ.\nނަމަވެސް މަގުފުރެދިފައިވާ ޚަވާރިޖުންނާއި މުޢުތަޒިލީންގެ ޢަޤީދާއަކީ، ތަވްޙީދުގެ އަހުލުވެރިއެއްކަމުގައިވިއަސް، ބޮޑުފާފައެއް ކޮށްފިނަމަ އޭނާ އަބަދުގެއަބަދަށް ނަރަކައިގައި ދެމިއޮންނާނެ ކަމުގައެވެ. އެމީހުން ޤަބޫލުކުރާގޮތުގައި ނަރަކައަށް ވަދެފިމީހަކު އެތަނުން ނުނިކުންނާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެމީހުންގެ މިޢަޤީދާއަކީ ބާޠިލު ޢަޤީދާއެއްކަން ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲޢަލައހިވަސައްލަމަގެ އެތައް ޙަދީޘްތަކަކުން ޘާބިތުވެއެވެ. ﷲތަޢާލާ، ނަރަކައިން ތަވްޙީދުގެ އަހުލުވެރިން ނެރުއްވައި ސުވަރުގެ ވައްދަވާނެކަން އަންގަވާފައިވާ އެތައް ޙަދީޘެއް ވާރިދުވެފައިވެއެވެ. އެޙަދީޘްތައް މިސިލްސިލާގެ ކުރިއަށްހުރި ބައިތަކުގައި ﷲގެ އިރާދަފުޅާއެކު ތަފްޞީލުކޮށް ބަޔާންވެގެންދާނެއެވެ.\n(أَفَلَا أُبَشِّرُ النَّاسَ): އެހެންވިއްޔާ ތިމަންކަލޭގެފާނު، މީސްތަކުންނަށް އެކަމުގެ އުފާވެރި ޚަބަރު ނުދެއްވައި ހުންނަވަންވީތޯއެވެ؟\nމީސްތަކުންނަށް އުފާވެރި ޚަބަރުތައް ދިނުމަކީ ހެޔޮރަނގަޅުކަމެއްކަން މިބަސްފުޅުން އެނގިގެންދެއެވެ. އެހެނީ މުޢާޛު ރަޟިޔަﷲޢަންހު އެހެން އައްސަވާނީ، އެފަދަ ޚަބަރުތައް އެއްބޭކަލަކު އަނެއްބޭކަލަކަށް ދެއްވަވާ އުޅުއްވާތީއެވެ.\nހަމައެހެންމެ، މުޢާޛު ރަޟިޔަﷲޢަންހުގެ ފިޤުހުވެރިކަންވެސް މިބަސްފުޅުން އެނގިގެންދެއެވެ. އެހެނީ ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲޢަލައިހިވަސައްލަމަ ޙަދީޘެއްކުރައްވައިފިނަމަ، އަޞްލަކީ އެހެން މީހުންނަށް ބަޔާންކޮށްދިނުމަށް އިތުރު ހުއްދައެއް ހޯދަން ނުޖެހުމެވެ. ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހވަސައްލަމަގެ އެތައް ޙަދީޘެއްގައި އެހެންމީހުންނަށް އެކަލޭގެފާނުގެ ބަސްފުޅުތައް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އަންގަވާފައިވެއެވެ. އޭގެތެރެއިން ޙަދީޘެއްގައި އައިސްފައިވެއެވެ. بَلِّغُوا عَنِّي وَلَوْ آيَةً (رواه البخاري) “ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ ކިބައިން އެންމެ އާޔަތެއްވިޔަސް (އެހެންމީހުންނަށް) ފޯރުކުރާށެވެ” ނަމަވެސް މިކަން މިގޮތަށްއޮތްއިރުވެސް، މުޢާޛު ރަޟިޔަﷲޢަންހު ސުވާލުކުރެއްވީ، އެވާހަކަ ފޯރުކޮށްދެއްވުމުން، ނޭދެވޭ އަސަރެއްކޮށްފާނެކަމަށް އެކަލޭގެފާނަށް ޤަބޫލުފުޅުކުރެއްވޭތީކަން އެނގިގެންދެއެވެ.\n(لَا تُبَشِّرُهُمْ فَيَتَّكِلُوْا ): އެބައިމީހުންނަށް އެކަމުގެ އުފާވެރި ޚަބަރު ނުދެއްވާށެވެ! (ދެއްވައިފިނަމަ) އޭރުން އެބައިމީހުން އެކަމުގެ މައްޗަށް ބަރޯސާކޮށްފައި ޢަމަލުކުރުން ދޫކޮށްފާނެއެވެ.\nހުރިހާ ޢިލްމެއް ފޮރުވުން އެއީ މަނާކަމެއް ނޫންކަން މި ޙަދީޘުން އެނގިގެންދެއެވެ. ބައެއް ޢިލްމުތައް ބައެއް މީހުންނަށް ފޯރުކޮށްނުދިނުމަކީ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. އެއީ އެޢިލްމު ފޯރުކޮށްދިނުމުން މަންފާކުރުމުގެ ބަދަލުގައި އިތުރަށް ގޯސްވެދާނެކަމަށް ފެންނަނަމައެވެ. އެހެންކަމުން އިމާމް މާލިކް ރަޙިމަހުﷲގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވެއެވެ. “އިވޭ ހުރިހާ ވާހަކައެއް (އެހެންމީހުންނަށް) ކިޔައިދޭ މީހަކީ ޢިލްމުވެރިއެކޭ ނުބުނެވޭނެއެވެ.”\nބައެއް ޢިލްމުތަކަކީ، ބައެއްމީހުންނަށް ފޯރުކޮށްދިނަސް، އަނެއްބައިމީހުންނަށް ފޯރުކޮށްދިނުން ރަނގަޅުނޫން އެއްޗެއްކަމުގައި ވެދާނެއެވެ. މި ޙަދީޘުގައިވެސް، މުޢާޛު ރަޟިޔަﷲޢަންހުއަށް އެ ޚަބަރު ދެއްވާފައި، އެހެން ބޭކަލުންނަށް އެޚަބަރު ނުދެއްވުމަށް މިވަނީ އަންގަވާފައެވެ. އެއީ އެއިން ނޭދެވޭ އަޘަރު އެކަލޭގެފާނަށް ނުކުރާނެކަން ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲޢަލައިހިވަސައްލަމައަށް އެނގިލައްވާތީކަން ކަށަވަރެވެ. އެހެންކަމުން، ޢަލީ ރަޟިޔަﷲޢަންހުގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވެއެވެ. “މީސްތަކުންނަށް ވިސްނޭނެ އެއްޗެހި އެމީހުންނަށް ކިޔައިދޭށެވެ. (ނުވިސްނޭ އެއްޗެއް ކިޔައިދިނުމުގެ ސަބަބުން) ﷲއާއި އެއިލާހުގެރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ ދޮގުކުރެވޭތަން ދެކެން ތިޔަބައިމީހުން ބޭނުންވޭހެއްޔެވެ؟” އަދި ޞަޙީޙު މުސްލިމްގައި އައިސްފައިވެއެވެ. އިބްނު މަސްޢޫދު ރަޟިޔަﷲޢަންހު ވިދާޅުވިއެވެ. “މީސްތަކުންގެ ސިކުނޑިއަށް ނަގައިނުގަނެވޭފަދަ ބަހެއް ތިބާ ކިޔައިދީފިނަމަ، އެބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ބަޔަކު ފިތުނަވެރިނުވެ ނުދާނެއެވެ.” އިބްނު ޙަޖަރު ރަޙިމަހުﷲ ވިދާޅުވިއެވެ. “ބޭރުފުށަށް އެކަނި ބެލުމުން ބިދުޢައަކަށް ބާރުލިބޭފަދަ، އަދި ބޭރުފުށަށް އެފެންނަ މާނައަކީ އޭގެ އަޞްލު މުރާދުކަމުގައިނުވާ ޙަދީޘެއް، ހަމައެކަނި ބޭރުފުށުގެ މާނައިގައި ހިފާފަދަ ބަޔަކަށް ކިޔައިނުދިނުމަކީ އެދެވިގެންވާގޮތެވެ.”\nމީހަކު ސުވާލުކޮށްފާނެއެވެ. ރަސޫލުﷲޞައްލަﷲޢަލައިހިވަސައްލަމަ، ކިޔައިނުދެއްވުމަށް އަންގަވާފައިވަނިކޮށް، މުޢާޛު ރަޟިޔަﷲޢަންހު މިޚަބަރުދެއްވީ ކީއްވެތޯއެވެ؟\nޢިލްމުވެރިން، ތަފާތު އެކިގޮތްގޮތުން މިސުވާލުގެ ޖަވާބު ދެއްވާފައިވެއެވެ. އޭގެތެރެއިން އެންމެބުރަވޭވޭ އެއްގޮތަކީ، ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲޢަލައިހިވަސައްލަމަ އެހެން ޙަދީޘްކުރެއްވީ، އެއަޑުއިވޭ މީހުންނަށް އެކަމުގެ ނޭދެވޭ އަސަރުކޮށްފާނެތީއެވެ. އެފަދަ އަސަރެއްނުކުރާނެކަން ޔަޤީންވެއްޖެނަމަ، ކިޔައިދިނުމަކު މައްސަލައެއް ނެތްކަން، މުޢާޛު ރަޟިޔަﷲޢަންހުއަށް މިޙަދީޘް ބަޔާންކޮށްދެއްވާފައިވުމުން އެނގެއެވެ.\nމުޢާޛު ރަޟިޔަﷲޢަންހު މިޚަބަރުދެއްވީ އެކަލޭގެފާނު އަވާހާރަވެވަޑައިގެންނެވި އާލާސްކަންފުޅުގައި ކަމުގައި އައިސްފައިވެއެވެ. އެހެންވީމާ އެކަލޭގެފާނު މިޙަދީޘް ބަޔާންކޮށްދެއްވީ، އެވަގުތު އެތަނުގައި ތިބި މީހުންނަށް މިޙަދީޘް ބަޔާންކޮށް ދިނުމުން ނޭދެވޭ އަސަރެއްނުކުރާނެކަމަށް އެކަލޭގެފާނަށް ފެނިލައްވާތީއާއި، ރަސޫލުﷲޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމައަށް އެކަލޭގެފާނު ސުވާލުކުރެއްވުމުން ދެއްވި ޖަވާބުވެސް މިއާއެކު ބަޔާންކުރެއްވުމުން، މިޙަދީޘަށް ބަރޯސާވެ ޢަމަލުދޫކޮށްގެން ނުވާނެކަން މީސްތަކުންނަށް އެނގޭނެކަމަށް ޤަބޫލުފުޅުކުރެއްވޭތީއެވެ. އަދި ޢިލްމުފޮރުވާ މީހުންނާ ބޭހޭގޮތުން އައިސްފައިވާ ޙަދީޘްތައް އެކަލޭގެފާނަށް އެނގިލައްވާތީ، އެފަދަ މީހުންގެތެރެއިން ވެނުލެއްވުމަށްޓަކައެވެ.\n1-އަޅުތަކުން އަދާކުރަންޖެހޭ އެންމެބޮޑު ޙައްޤަކީ ކޮބާ؟\n2-އަޅުކަން ޞައްޙަވަނީ އޭގައި ކިތައް ޝަރުޠު ހިމެނިގެން؟ އަދި އެއީ ކޮން ޝަރުޠުތަކެއް؟\n3-މަގުފުރެދިފައިވާ2ބައެއްގެ ނަން ބަޔާންކުރޭ!\n4-ޝަރީކުނުކުރާ ކޮންމެ މީހަކު އެއްވެސް ޢަޛާބެއް ލިބުމަކާނުލާ ސުވަރުގެ ވަންނާނެތަ؟\n5-ބޮޑުފާފަކުރާ މީހުން ނަރަކައިގެ ދެމިތިބޭނެ ކަމުގައި ބުނަނީ ކޮންބައެއް؟ އަދި މިމައްސަލައިގަ އަހްލުއްސުނަތްވަލްޖަމާޢަތުގެ ޢަޤީދާއަކީ ކޮބާ؟\n6-(أَفَلَا أُبَشِّرُ النَّاسَ) މިބަސްފުޅުން އެނގިގެންދާ2ކަމެއް ބަޔާންކުރޭ!\n7-ޢިލްމު ފޮރުވުން ހުއްދަވަނީ ކޮންހާލަތެއްގައި؟\n8-ރަސޫލުﷲޞައްލަﷲޢަލައިހިވަސައްލަމަ، ކިޔައިނުދެއްވުމަށް އަންގަވާފައިވަނިކޮށް، މުޢާޛު ރަޟިޔަﷲޢަންހު މިޙަދީޘް ބަޔާންކޮށްދެއްވީ ކީއްވެ؟


Gender ministry kairygai miadhu muzahara kurany | dhuvasmv ޖެންޑާ މިނިސްޓްރީ ކައިރީގައި މިއަދު މުޒާހަރާ ކުރަނީ – dhuvasmv\nޖެންޑާ މިނިސްޓްރީ ކައިރީގައި މިއަދު މުޒާހަރާ ކުރަނީ\nސަފާރީގައި ބިދޭސީ އަންހެނަކަށް ޖިންސީ ގޯނާ ކުރި މައްސަލައިގަ ޖެންޑާ މިނިސްޓްރީ ކައިރީގައި މުޒާހަރާ ކުރަން ނިންމައިފި އެވެ.\nމި މުޒާހަރާ އިންތިޒާމް ކުރަނީ ވޮއިސް އޮފް ޗިންޑްރަންގެ ފަރާތުންނެވެ. މި މުޒާހަރާ ބޭއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ މިއަދު ހަވީރު4:00 ގައި އެވެ.\nމިނިސްޓްރީ ދޮށަށް އެއްވެ އަޑު އުފުލުމަށް ނިންމީ ޖިންސީ އަނިޔާ ކުރުން ހުއްޓާލުމަށް ގޮވާލާކަމަށް އެ ހަރަކާތުން ބުނެ އެވެ. އަދި އެފަދަ މައްސަލަތައް ރިޕޯޓު ކުރުމަށާއި އަނިޔާ ލިބޭ ފަރާތްތަކުން ހަނު ނުހުރުމަށް ހިތްވަރު ދިނުމަށެވެ.\nވޮއިސް އޮފް ޗިންޑްރަންގެ ފަރާތުން މުޒާހަރާ ކުރުމަށް ނިންމާފައިވާއިރު މިހާރު އިއުލާނުކޮށްފައިވާ ސިއްހީ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތުގެ ދަށުން ގިނަ ބަޔަކު އެއްތަނަކަށް އެއްވުމަކީ މަނާކަމެކެވެ. އަދި ފުލުހުން ވަނީ މިދިޔަ ހަފްތާގައި މަޖިލީސް ކައިރީގައި އެއްވި މުޒާހަރާއެއްވެސް މި ދުވަސްވަރު ނުބޭއްވޭނެ ކަމަށް ބުނެ ރޫޅާލާފައި އެވެ.\nސަފާރީގައި ބިދޭސީ އަންހެނަކަށް ޖިންސީ ގޯނާ ކުރި މައްސަލަ މާބޮޑަށް ހޫނުވީ އެ މައްސަލައިގަ ހައްޔަރު ކުރި ދެމީހުން ބަންދުގައި ބައިތިއްބާނެ ސަބަބެއް ނެތުމުން ފުލުހުން ދޫކޮށްލުމުންނެވެ. މައުލޫމާތު ލިބިފައިވާ ގޮތުގައި އެ ދެމީހުންނަކީ ސަރުކާރުގެ އިސްވެރިންތަކަކާއި އާއިލީ ގުޅުން އޮތް ބައެކެވެ.


ދިރުމާއި މަރުވުން ދެއްވެވި ސަބަބު އެނގިގެން ނޫނީ ހަޔާތް ކާމިޔާބު ނުކުރެވޭނެ: ޝައިޚް ޙަސަން ލަޠީފް މޫސާ\nމީސްތަކުންނަށް ﷲ ތަޢާލާ ދިރުމާއި މަރުވުން ދެއްވެވި ސަބަބު އެނގިގެން ނޫނީ ހަޔާތް ކާމިޔާބެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. ވީމާ އެންމެންނަކީ އެކަމަށް ވިސްނައި ފިކުރު ކުރަން ޖެހޭނެ މީހެކެވެ.\nﷲ ތަޢާލާ މީސްތަކުންނަށް ދިރުމާއި މަރުވުން ދެއްވެވީ ހަމަ އެންމެ ބޭނުމަކުއެވެ. އެއީ މީސްތަކުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ގިނައިން ހެޔޮ އަމަލު ކުރަނީ ކާކުކަން ބެއްލެވުމަށެވެ. ވީމާ ދުނިޔޭގައި ހޭދަކުރާ ކޮންމެ ދުވަހަކީ އެކަން އިމްތިޙާން ކުރެވޭ ދުވަހެކެވެ. މަރުވުމާއި ހަމައަށް މި އިމްތިޙާން ދެމިގެންވެއެވެ. އިމްތިޙާން ނިމޭނީ މަރުވުމުންނެވެ. މި އިމްތިހާނުން ފާސްވާނީ ދުނިޔޭގައި ހުންނަ ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ﷲ ތަޢާލާ އެނގެވި ގޮތުގައި ސާބިތުވެ ހުރުމަށް ގަދައަޅައި މަސައްކަތްކުރާ މީހެކެވެ.\nއަހަރެމެންގެ މަންމަ އާއި ބައްޕަ، އާދަމްގެފާނާއި ޙައްވާގެފާނު އުފެއްދެވުމަށްފަހު ލެއްވެވީ ސުވަރުގޭގައެވެ. ސުވަރުގެއިން ނުކުމެވަޑައިގަންނަވަން ޖެހިވަޑައިގަތީ ޝައިޠާނާގެ ސަބަބުންނެވެ. ޝައިޠާނާއަކީ މީސްތަކުންގެ މައްޗަށް ހުރި ޢަދާވާތްތެރިއެކެވެ. އެކަން އަބަދުވެސް ހިތުގައި ބާއްވައިގެން ނޫނީ އިމްތިހާނުން ހަމަ އެކަކުވެސް ފާހެއް ނުވާނެއެވެ. ޝައިޠާނާއަކީ ޢަދާވާތްތެރިއެއް ކަމުގައި ﷲ ތަޢާލާ ވަނީ ބަޔާންކުރައްވަވައިފައެވެ.\nއިބިލީސް މީސްތަކުން ދަލުގައި ޖައްސުވަނީ ﷲ ތަޢާލާ ޙަރާމް ކުރެއްވެވި ކަންކަން އެއީ ޒީނަތުގެ ގޮތުގައިމ މީސްތަކުންނަށް ދައްކުވައިގެންނެވެ. ހަވާ ނަފުސުގެ އެދުންތަކަށް ހައްލުވައިގެންނެވެ. ދުނިޔޭގައި އެންމެ ގިނަ ބައަކު ތަޅާ ފޮޅަނީ އަންހެނުންނާއި ހުރެއެވެ. ދުނިޔޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ މީހަކު މަރައިލެވުނީ އަންހެނަކާއި ހުރެއެވެ. ދެވަނައަށް އެންމެ ގިނައިން ތަޅާ ފޮޅަނީ ފައިސާގެ ދަހިވެތިކަމުގައެވެ. ފައިސާއަކީ ކިތަންމެ ގިނައިން ލިބުނު ނަމަވެސް ހިތް ފުރޭނެ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އެހެން ނޫން ނަމަ ޤާރޫނުގެ ހިތް ފުރޭނެއެވެ.\n- ޝައިޚް ޙަސަން ލަޠީފް މޫސާގެ ދަރުސަކުން


China Askaree Accident Thah Sihrru Kuraa Mahssala Boduvefa - Vaguthu\nޗައިނާގެ އަސްކަރީ އެކްސިޑެންޓްތައް ސިއްރުކުރާ މައްސަލަ ބޮޑުވެފައި\nޗައިނާ ސަރުކާރުގެ އަސްކަރީ އެކްސިޑެންޓްތަކުގެ މައުލޫމާތު ދެ ފުށް ފެންނަ ގޮތަކަށް ހިއްސާ ނުކުރާ މައްސަލަ ބޮޑުވެއްޖެއެވެ.\nތަޖުރިބާކާރުން ގަބޫލު ކުރަނީ މިލިޓަރީ ކޮމިޝަނާއި ޗައިނާގެ ރައީސް ޖިއާންގް ޒެމިންއަށް 2003 ވަނަ އަހަރުގެ މޭ މަހު 70 މީހުން މަރުވެ ހިނގި ހާދިސާ އެނގޭނެ ކަމަށެވެ.\nޗައިނާ އަކީ މިލިޓަރީން ކުރާ އެއްވެސް ކަމެއް އާންމު ރައްޔިތުންނަށް އެނގޭނެހެން އެއްވެސް އިރެެއްގައި ހާމަކުރާ ގައުމެެއް ނޫނެވެ. ތަޖުރިބާކާރުން ބުނަނީ ޗައިނާގެ މިލިޓަރީން ހިންގާ އެއްވެސް ތަހުގީގެއްގެ މައުލޫމާތު އާންމު ކޮށްފައި ނުވާ ކަމަށެވެ. މިސާލަކަށް ޖެޓެއް ވެއްޓުމާއި، ސަބްމެރީން އެކްސިޑެންޓުތަކުގެ ތަހުގީގް ހިމެނެއެވެ.\nބައެއް ތަޖުރިބާކާރުން ދެކޭ ގޮތުގައި، ނޮވެލް ކޮރޯނާވައިރަސް ދުނިޔޭގައި ފެތުރެން ފެށުމަކީ ޗައިނާ ސަރުކާރުގެ އިސްވެރިންގެ އަތެއް އެކަމުގައި ވާނެ ކަމެކެވެެ. 2003 ވަނަ އަހަރު، ސަބްމެރީންއެއް ޗައިނާ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުން ފެނި މީހަކު އެކަން ރިޕޯޓު ކުރުމުން ޖަޕާނު ނުވަތަ ދެކުނު ކޮރެއާގެ އުޅަނދެއް ކަމަށް ހީކޮށް ޗައިނާ ކަނޑުގެ ސިފައިން ވަނީ ވަގުތުން އުޅަނދަށް ގެއްލުން ދީފައެވެ. އެއަށް ފަހު، ތަހުގީގް ކުރަމުން ދިޔައިރު އުޅަނދަކީ ޗައިނާގެ އުޅަނދެއްކަން އެނގުމުން ކަނޑުގެ ސިފައިންގެ ވެރިން ވަނީ އާންމުންނަށް ހަގީގަތް އޮޅުވާލާ، ސަބްމެރީންގެ މެކޭނިކް މައްސަލައެއް ދިމާވެގެން އޭގައި ތިބި 70 މީހުން މަރުވީކަމަށް ބުނެފައެވެ.\nކޮރޯނާވައިރަހަކީ ވެސް ޗައިނާ މިލިޓަރީއިން އުފެއްދި ވެކްސިނެއް ކަމަށް މީހުން ބުނަމުން ދާއިރު، އެގައުމުގެ ސަރުކާރުން އެ މަައުލޫމާތު ހިއްސާ ކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ. މި މައްސަލަ ބޮޑުވެ، ޗައިނާ ރައްޔިތުން ދަނީ ކަންބޮޑުވުން ފާޅު ކުރަމުންނެވެ.


ކުޅިވަރު - ލަމްޕާޑް\nލަމްޕާޑް ރިޓަޔާކުރުމުގެ ކުރިން ސްވަންސީން އޭނާ ހޯދުމަށް މަސައްކަތްކުރި\nކޯޗެއްގެ ގޮތުގައި ފެނިގެންގޮސްދާނެ: ލަމްޕާޑް\nސްވަންސީ އަށް ލަމްޕާޑް ގެންނަން މަސައްކަތްކުރިން: ކްލިމެންޓް\nކ. މާލެ4ފެބުރުއަރީ 2017 | ހޮނިހިރު 04:53 1,913\nފްރޭންކް ލަމްޕާޑް - ޓްވިޓަރ\nޗެލްސީ އަށް ކުރިން ކުޅުނު ލެޖެންޑް ފްރޭންކް ލަމްޕާޑް ކުޅުން ހުއްޓާލުމުގެ ކުރިން އޭނާ ހޯދުމަށް ސްވަންސީ ސިޓީން މަސައްކަތްކުރި ކަމަށް އެ ކްލަބުން ބުނެފި އެވެ.\nނޫސްވެރިންނަށް މައުލޫމާތު ދެމުން ސްވަންސީގެ ކޯޗު ކްލިމެންޓް ބުނީ ލަމްޕާޑު އެޓީމުގައި ހިމެނުނު ނަމަ ވަރަށް ތަފާތުވާނެ ކަމަށާއި، އޭނާ ހޯދުމަށް ކްލަބުން މަސައްކަތްނުކުރެއޭ ބުނެފިނަމަ އެއީ ދޮގެއް ކަމަށެވެ.\nއެގޮތުން އޭނާ ބުނީ ލަމްޕާޑްގެ ނިންމުމަށް ފުރިހަމައަށް އިހުތިރާމްކުރާ ކަމަށާއި، އެހެންނަމަވެސް ޓީމަށް ބަދަލުވާން އެއްބަސްނުވުމުން ދެރަވި ކަމަށެވެ. މީގެއިތުރުން ކްލިމެންޓް ބުނީ ފުޓުބޯޅައިގެ ދާއިރާއިން އަދިވެސް ލަމްޕާޑް ފެންނާނެ ކަމަށް އުންމީދު ކުރާ ކަމަށެވެ.\nކްލިމެންޓް ބުނީ ކުރިޔަށް އޮތް ހަފްތާތަކުގެ ތެރޭގައި ލަމްޕާޑްގެ ނިންމުމަށް އޭނާ އަމިއްލަ އަށް ވިސްނާނެ ކަމަށް އުންމީދުކުރާ ކަމަށާއި، އެ ނިންމުން ބަދަލުކުރާނެ ކަމަށް އުންމީދުކުރާ ކަމަށެވެ.\nލަމްޕާޑް ވަނީ އޭނާގެ ކެރިޔަރުގައި ގައުމީ ޓީމަށް 100 އަށް ވުރެ ގިނަ މެޗު ކުޅެދީ މުޅި ކެރިޔަރުގައި 300 އަށްވުރެ ގިނަ ލަނޑު ކާމިޔާބުކޮށްފައެވެ. މީގެއިތުރުން އޭނާ ވަނީ ޗެލްސީގައި 12 އަހަރު ހޭދަކުރުމުގެ އިތުރުން މެންޗެސްޓާ ސިޓީ، ވެސްޓްހަމް ޔުނައިޓެޑް އަދި ނިއުޔޯކް ސިޓީ އެފްސީ އަށްވެސް ކުޅެފައެވެ.


SunOnline: United aa eku kaamiyaabee hoadhumah mihury keiy madhuvefai: Bruno Fernandes\nޔުނައިޓެޑާ އެކު ކާމިޔާބީ ހޯދަން މިހުރީ ކެތްމަދުވެފައި: ބްރޫނޯ ފަނަންޑެޒް\n16 Apr 2020, 13:50\nޔުނައިޓެޑުގެ މިޑްފީލްޑަރު ބްރޫނޯ ފަނަންޑޭޒް --- ގެޓީ އިމޭޖެސް\nއިނގިރޭސިވިލާތުގެ މެންޗެސްޓާ ޔުނައިޓެޑާ އެކު ކާމިޔާބީތަކެއް ހޯދުމަށް ކެތްމަދުވެފައި ހުރި ކަމަށް އެ ޓީމުގެ މިޑްފީލްޑަރު ބްރޫނޯ ފަނޭންޑެޒް ބުނެފި އެވެ.\nއެންމެ ފަހުގެ ޓްރާންސްފާ މާކެޓުގައި ޕޯޗުގަލްގެ ސްޕޯޓިންގެ ލިސްބޮންއިން 46.6 މިލިއަން ޕައުންޑަށް ޔުނައިޓެޑަށް އައިތާ ގިނަ ދުވަސްތަކެއްް ނުވަނީސް ފަނަންޑޭޒް ވަނީ އެ ކުލަބުގެ ސަޕޯޓަރުންގެ ފޭވަރިޓަކަށް ވެފަ އެވެ. ކުޅުނު ނުވަ މެޗުގައި ވެސް ތަފާތު މޮޅު ކުޅުމެއް ދައްކާ ތިން ގޯލު ޖެހި އިރު ހަތަރު އެސިސްޓް ވެސް އޭނާ ވަނީ ކޮށްފަ އެވެ.\nއެއާ އެކު އެންމެ ފަހުން އިނގިރޭސި ޕްރިމިއާ ލީގުގައި ހޮވި މަހުގެ މޮޅު ކުޅުންތެރިޔާގެ މަގާމުވެސް ފަނަންޑޭޒް ވަނީ ހޯދައިފަ އެވެ. އަދި އެ ޓީމުގެ ކުރީގެ ކުޅުންތެރިންނާއި ކޯޗުންގެ ތައުރީފާއި އުންމީދުތަކެއް ވެސް ވަނީ އޭނާގެ ކުޅުމަށް ލިބި ގިނަ ބައެއްގެ ނަޒަރު ހުއްޓިފަ އެވެ.\n"އަހަރެން ބޭނުމީ ޔުނައިޓެޑާ އެކު ހޯދެން ހުރި ނަމަ ހުރި، ހުރިހާ ކާމިޔާބީއެއް ހޯދަން. ލީގު ތަށްޓާއި، ޗެމްޕިއަންސް ލީގު އަދި ދެން ހުރި ތަށިތައް ވެސް. އެއީ މި ކުލަބަށް އައުމުގެ މަގުސަދަކީ ވެސް،" ފަނަންޑޭޒް ބުންޏެވެ.\nއޭނާ ބުނީ މެންޗެސްޓާ ޔުނައިޓެޑުގެ ފެންވަރާއި ދޭތެރޭ ސުވާލެއް ކުރުމުގެ ފުރުސަތު އެކަކަށް ވެސް ނޯންނާނެ ކަމަށެވެ. އަދި ޓީމަކީ ޒުވާން ޓީމެއް ކަމަށާއި، އުންމީދީ ހުނަރުތަކެއް ޓީމުގައި އެބަ ތިބި ކަމަށެވެ.\n"ޔުނައިޓެޑަކީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑެތި ކުލަބުތަކުގެ ތެރެއިން ކުލަބެއް. ހުރިހާ ކުޅުންތެރިންވެސް މިކުލަބަށް އައުމަށް ބޭނުންވޭ. ކުލަބަށް ދެން އަންނަ ކުޅުންތެރިން ވެސް ކާމިޔާބީއަށް ކަރުހިތްކައިގަންނަން ޖެހޭ. މިހާރު ތިބި ކުޅުންތެރިން ތިބީ އެ ވިސްނުމުގައި،" އޭނާ ބުންޏެވެ.\nމިފަހަރުގެ ސީޒަން ފަށައިގެން ގިނަ މެޗުތަކަކުން ޔުނައިޓެޑް ބަލިވި ނަމަވެސް ފަނަންޑޭޒް ޓީމާއި ގުޅުނު ފަހުން ޓީމު ހަމައަކަށް އެޅި އެއްވެސް މެޗަކުން ބަލި ނުވެ 11 މެޗު ވަނީ ކުޅެފަ އެވެ.


Isthashigandu dhonna iru mikankamah samaaluvaathi – Iru\nއިސްތަށިގަނޑު ދޮވެވޭ ގޮތަކުން، ނުވަތަ ދޮންނައިރު ބޭނުންކުރެވޭ އެއްޗެއްގެ ސަބަބުން އިސްތަށިގަނޑަށް ގެއްލުން ލިބުމުގެ ފުރުސަތު އޮވެއެވެ. މިފަހަރު މި ހިއްސާކޮށްލަނީ، ބޯ ދޮންނައިރު ސަމާލުކަން ދޭންވީ ބައެއް ކަންތައްތަތަކަށެވެ.\n1. ހޫނުފެނުން ނުދޮންނާތި\nފިނިފެނުގައި ފެންވެރުވަމަކީ ބައެއް މީހުންނަށް ކުޅަދާނަ ވަރުގެ ކަމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ބޮލަށް އަޅައިގެން ފެންވަރާނަމަ އެންމެ ރަނގަޅީ، ހިހޫ ފެން ބޭނުންކުރުން ކަމަށް ތަޖުރިބާކާރުން ބުނެއެވެ. އެއީ ހޫނުފެނުގެ ސަބަބުން އިސްތަށިތައް ވަރަށް ބޮޑަށް ހިކި، ކިފުޅިވުން ދިމާވެދާނެތީއެވެ.\n2. އިސްތަށިތަކުގެ ކޮޅުގައި ކޮންޑިޝަނާ ހޭކުން\nބޮލުގެ ހަންގަނޑު ތެޔޮވާނަމަ، ކޮންޑިޝަނާ އިސްތަށިތަކުގެ ބުޑުގައި ހޭކުމަށްވުރެ ރަނގަޅީ ކޮޅުތަކުގައި ހޭކުމެވެ. އަދި ކޮންޑިޝަނާ ހޭކުމަށްފަހު ގިނައިރު ވަންދެން ބަހައްޓާފައި ދޮވެލާށެވެ.\n3. ތުވާލިން މާ ބާރަށް ނުހިއްކާތި\nބޯ ނުހިކިގެން ލަސްވެދާނެ ކަމަށް، ގިނަ ބަޔަކު ކުރާ ކަމަކީ ފެންވަރައިގެން ނުކުންނަ ގޮތަށް ތުވާލިން ހިއްކަން މަސައްކަތް ކުރުމެވެ. ނަމަވެސް، އެގޮތަށް ހިއްކާއިރު ވެސް މަޑުމަޑުން ލަސްލަހުން ހިއްކުމަށް ތަޖުރިބާކާރުން ލަފާދެއެވެ. ސަބަބަކީ، އަތަށް ބާރު ލައިގެން ހިއްކާނަމަ، ބޮލުން އިސްތަށިފޭބުން އިތުރުވެދާނެތީއެވެ. އިސްތަށިގަނޑު ތެތްކޮށް އޮންނައިރު ވަރަށް ނާޒުކުވާނެ ކަން ހަނދާން ކުރާށެވެ.\n4. ކޮންމެދުވަހަކު ނުދޮންނާތި\nއިސްތަށިގަނޑު ރީތިކޮށް ބޭއްވުމުގެ ނިޔަތުގައި އާދަވެގެން ކޮންމެދުވަހަކު ބޮލަށް އަޅައިގެން ފެންވަރާ މީހުން އުޅެއެވެ. ނަމަވެސް އެހެން ހަދާނަމަ ބޮލުގެ ހަންގަނޑުގައި ހުންނަ ޤުދުރަތީ ތެޔޮކަން ފިލައިގޮސް، އިސްތަށިގަނޑަށް ގެއްލުން ވުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑެވެ. ހަފްތާއަކު ދެތިން ދުވަހު ބޯ ދޮވުނަސް ފުދޭނެ ކަމަށް ތަޖުރިބާކާރުން ބުނެއެވެ.\n5. ތަލަ މަސާޖު ކުރުން\nބޯ ދޮންނައިރު، ތަލަ ރަނގަޅަށް މަސާޖުކޮށްލަން ވާނެއެވެ. އަދި ޙާއްސަކޮށް ޝޭމްޕޫ އުނގުޅާފައި މަސާޖު ކުރާއިރު، ޝޭމްޕޫގެ ފައިދާތައް މާ ފަސޭހައިން ލިބިގެންދާނެއެވެ. މީގެއިތުރުން ބޮލުގެ ހަންގަނޑުގައި ހުންނަ ހަޑިތައް ފިލަައިގެން ދާނެއެވެ.


Story: Konme Hindheh - EP14 - One Online\nކޮންމެ ހިނދެއް - 14\n"ވަރަށް ފޫހިވާނެ މާހިލް އޮފީހަށް ނިކުތީމަ" އާވާ ބުނެލިއެވެ.\n"އެހެންތަ! އަހަރެން ދާނީ އެވީ ފޫހިނުވާވަރު ކޮށްދީފައޭ.. އެގޮތް އެންމެ ރަނގަޅެއްނު" ގާތްވެލާ އާވާގެ ކޮލުގައި ބޮސްދެމުން މާހިލް ބުނެލިއެވެ. އާވާ ލަދުން މާހިލްގެ މޭދަށުގައި ބޮނޑިވެލިއެވެ.\nހަނދު އޭގެ ވާޖިބުއަދާކޮށް ދުނިޔެއަށް މަރުޙަބާ ކިޔުމަށްޓަކައި އިރަށް ތަންދެމުން ދުނިޔެއަށް އަލްވަދާޢު ކިޔައިފިއެވެ. އަނުމް ނަމާދުކޮށް ހަދައިގެން ހެނދުނުގެ ސައި ތައްޔާރުކުރަން ދިޔައިރު ފަލަކްނާޒް އުޅުނީ ބަދިގެ ތެރޭގައެވެ. އަނުމް ފަލަކްނާޒަށް ނުފެންނާނެހެން ނިވާވެގެން ހުރެ ފަލަކްނާޒްގެ ހަރަކާތްތަކަށް ބަލަމުން ދިޔައެވެ. ފަލަކްނާޒްގެ މޫނުމަތީގައި ތާޒާކަމެއް ނެތެވެ. ހީވަނީ ކަމަކާ ހިތްހަމަނުޖެހިފައި ހުރި ހެންނެވެ. އެހެންނަމަވެސް މިހާރު ފަލަކްނާޒްގެ އަމަލުތައް ހުންނަގޮތުން އަނުމްއަށް ވިސްނަންވީ އެއްވެސް އެއްޗެއް ނޭނގުނެވެ.\n"ކީއްކުރާނީ. ބޮޑެތި ކަންތައްތައް ހާސިލްވާނީ ތިމާގެ ބައެއް ކަހަލަ އުފާތައް ޤުރުބާން ކޮށްގެން" ފަލަކްނާޒް ބުނެލިއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެ އަޑު އަނުމްއަށް ނީވުނެވެ. އޭނާއަށް ފެންނަނީ ހަމައެކަނި ފަލަކްނާޒް އަނގަ ހަލުވަމުންދާ ތަނެވެ. ސަންތިއަށް ބަދިގޭ މަސައްކަތްތައް ކުރަން އަމުރުކޮށްގެން އެ އުޅެނީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟\n"މިއީ ނުބައެއް. އެހެންނޫނީ އަޖައިބެއް. އެއްވެސް މީހަކު އެދުމެއްނެތި ވެދުމެއް ނުކުރާނެ. މިހުރިހާ ދުވަހު އެތާ އޮތް އެއްޗެއް މިތަނަށްވެސް ލި މީހެއްނޫން މިއީ. ދެން މިއަދު ޓަސްލާފަ ކީއްވެ؟" އަނުމް އަމިއްލަ ހިތާ ވާހަކަދައްކަމުން ދިޔައެވެ.\nހެނދުނުގެ ސަޔަށްފަހު އަނުމް ކޮޓަރިން ނުނިކުމެއެވެ. އޭނާ ލެޕްޓޮޕް ނަގައިގެން ފޮޓޯތަކެއް ބަލަން އިނެވެ. ދޮރުގައި ޓަކި ޖަހާލި އަޑު އިވުމާއެކު އޭނާއަށް ދޮރާ ދިމާލަށް ބަލައިލެވުނެވެ. ޖަވާބެއް ނުދެވިގެން އުޅެނިކޮށް ދޮރު ހުޅުވާލައިފައި ފަލަކްނާޒް ވަދެއްޖެއެވެ. އެނދުގައި އިން އަނުމް ފެނުމުން ފެނުމުން ފަލަކްނާޒް ހީލިއެވެ. ނަމަވެސް ހިތުގައި އުފެދިފައިވި ޝައްކެއްގެ ސަބަބުން އޮޅުންބޮޅުން ގަނޑެއްގެ ތެރޭގައި އިން އަނުމް ހީލެވުނީ ވަރަށް ކުޑަކޮށެވެ.\n"އެއްވެސް އިންސާނެއް އެދުމެއްނެތި ވެދުމެއް ނުކުރާނެ" ފަލަކްނާޒް އެނދުގައި އިށިންނަން އުޅެނިކޮށް އަނުމް ބުނެލިއެވެ.\n"މާނައަކީ...؟" ފަލަކްނާޒް އަހައިލިއެވެ.\n"އަހަރެންނަށް ހަމަ ޤަބޫލުނުކުރެވެނީ. ކުއްލިއަކަށް މީހަކު މާ ހެޔޮފުޅުވީމަ" އަނުމް ބުނެލިއެވެ.\n"އަހަރެން މަސައްކަތް މިކުރަނީ ނާސިހް ކައިރީގައި ވައުދެއްވެވިފައި އޮތީމަ އެ ވަޢުދު ފުއްދުމަށް. އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ހެޔޮ ބަދަލެއް ގެނެވޭތޯ" ފަލަކްނާޒް ބުނެލިއެވެ.\n"އެވާހަކަ ދެން ބާއްވާ. މަންމަ މި ރާވަނީ ބައްޕަ އައިމަ ފެމެލީ އެއްކޮށް ދަތުރަކު ދާން. ރިސޯޓަކަށް. އެއްވެސް ހަރަދެއްނުދާނެ. ޤާދިރު ބުނި ހުރިހާ ކަމެއް ހަމަޖައްސައިދޭނަމޭ. ޤާދިރަކީ ނިކަން ބައްޕަގެވެސް އެކުވެރިއެކޭ" ފަލަކްނާޒް ވާހަކަދެއްކިއެވެ.\n"ތި މީހާގެ ވާހަކަ އަހަރެން ކައިރީގައި ނުދައްކާތި. އެއީ ވަރަށް ފޫހި މީހެއް" އަނުމް ތުން އަނބުރާލަމުން ބުނެލިއެވެ.\n"ޤާދިރު ބައެއްފަހަރު ވަރަށް ލާނެއްވާނެ. އެކަމަކު އެއީ ވަރަށް ހިތް ރަނގަޅު އިންސާނެއް. އަނޫއަށް އިނގޭތަ! ޤާދިރުގެ އުމުރުން މިހާރު ދެބައިވެގެން ދާއިރު އަދި ދުވަހަކުވެސް މީހަކާ ނުއިނދޭ" އޭނާ ބޭނުންވާ ހިސާބަށް ވާހަކަ ގެންދެވޭތޯ ފަލަކްނާޒް ދަނޑުކޮށަމުން ދިޔައެވެ.\n"މީހާ ބަލާލާފައެއް ހިއެއްނުވޭ. އެހެންނޫނަސް މިހާރުތަ ތިބުނާ ޤާދިރެއް ފެނިގެން ތިއުޅެނީ؟" އަނުމް ބުނެލިއެވެ.\n"މީހެއްގެ މޫނަށް ބަލައިލާފައި އެމީހާއަކީ ކޮންކަހަލަ މީހެއްކަން ދެނެގަންނަން ވަރަށް އުނދަގުވާނެ. އެހެންވެ ބުނަނީ ފޮތުގެ ބަނޑޭރި ހަންގަނޑަށް ބަލާފައި ގޮތް ނުނިންމާށޭ" ފަލަކްނާޒް ބުނެލިއެވެ. މިފަހަރު އަނުމް އެއްޗެއް ނުބުންޏެވެ.\n"މިހާރު އޭނާ ބޭނުންވާނީ އޯގާތެރި ބައިވެރިއެއް. އޭނާގެ މުދަލާ ވިޔަފާރި އާ ހަވާލުވާނެ ތެދުވެރިއެއް. އޭނާއަށް އަޅާލާނެ އަންބެއް" ފަލަކްނާޒް ވާހަކަދައްކަމުން ދިޔައެވެ.\n"އަނޫ މަންމައަށް ކަމެއް ކޮށްދީފާނަންތަ؟" ފަލަކްނާޒް ބުނެލިއެވެ. ކޮންކަމެއްހޭ ބުނެލާ ފަދަ ބެލުމަކުން އަނުމް ފަލަކްނާޒަށް ބަލައިލިއެވެ.\n"ޤާދިރަކީ ވަރަށް ހެޔޮ އިންސާނެއް. ހާލުގަ ޖެހުނު ދުވަހު ނާސިހަށްވެސް ވަރަށް އެހީތެރިވި މީހެއް. ފަސްވަގުތު ނާޅާ ނަމާދުކޮށް ސުންނަތް ރޯދަހިފާ މީހެއް. މާދަމާއަކީ އޭނާ ރޯދައަށް ހުންނާނެ ދުވަހެއް. އޭނައަށް ރޯދަވީއްލާ އެއްޗެއް ތައްޔާރުކޮށްދިނުމަށް އެގެއަށް އަނޫ ގޮސްދޭންވީ. މަންމައަށް ހެޔޮ މިގެއިން ތައްޔާރުކޮށްގެން ގެންދިޔަސް. ކޮންމެގޮތެއް ވިޔަސް މަންމަ މިތާ މަޑުކުރަންޖެހޭނެ. އާރިޔަންގެ ކަންތައްވެސް ކުރަން ހުރީ މަންމަ" ފަލަކްނާޒް ވާހަކަދެއްކިއެވެ.\n"އަހަރެން ނުދާނަން. ވަރަށް ބިރުގަނޭ އޭނަދެކެ. ކިތަންމެ ރަނގަޅަސް ވަރަށް ހިޔަޅު މީހެއް އެއީ" އަނުމް ބުނެލިއެވެ.\n"އެންމެފަހަރަކު މަންމައަށް އިތުބާރުކޮށްފަ ދޭބަލަ. އަނުމް ކައިރީގައި އިރުކޮޅަކު މަޑުކޮށްލަން މަންމަ ދާނަން" ފަލަކްނާޒް ބުނެލިއެވެ. އުނގަށް ބާލީސް ލައިގެން އިން އަނުމްގެ ހިތް ވަކި ގޮތަކަށް ނުނިންމައެވެ. އެހެންކަމުން ފަލަކްނާޒް ދިޔައިރުވެސް ޖަވާބެއް ނުދެއެވެ.\nއަޞުރު ނަމާދުކޮށްގެން ގެއަށް އައިސް ވަން މާހިލް ދެފަރާތް ބަލައިލިއިރު ސިޓިންރޫމުން އެއްވެސް މީހަކު ފެންނާކަށް ނެތެވެ. ބަދިގެއިން ދަރުހެއްގެ އަޑު އިވިއިވި ހުރުމުން އެތަނުގައި އާވާ ހުރިކަން މާހިލްއަށް އިނގުނެވެ. ފާހާނާއަށް ދާންވެފައި ހުރުމުން އާވާ ކައިރިއަށް ދިޔުމުގެ ބަދަލުގައި އޭނާ ސިޑިން އަރައިގެން ދާން ފެށިއެވެ. ކުއްލިއަކަށް އޭނާއަށް އިވުނީ އާވާގެ ހަޅޭކުގެ އަޑެވެ. މާހިލްއަށް ވަގުތުން ޓޮމީގެ ކަމެއްކަން އިނގުނެވެ. އޭނާ އަލުން ތިރިއަށް އައިސް ބަދިގެއަށް ވަނެވެ. ފެނުނު މަންޒަރަކުން މާހިލްގެ ދެލޯ ބޮޑުވެ ދެވަނަ ސިކުންތުގައި ހެވެން އުޅުނެވެ. ޓޮމީ ބަދިގެ މެދުގައި ބަނޑުޖަހާލައިގެން އޮތްއިރު އައިސް އަލަމާރި މަތީގައި އިށީނދެގެން ތަންކޮޅެއް ތިރީގައި ހުރި އަވަން މައްޗަށް ދެފައި އަރުވައިގެން އާވާ އިނެވެ. އެއް އަތުގައި ތޫނު ވަޅިއެއް އޮތްއިރު އަނެއް އަތުގައި މަށާފައި އޮތް ކެރެޓެއް އޮތެވެ.\n"އެވީ...!! ޔާރައްބީ..." މާހިލް ކައިރިވުމާއެކު އާވާ ބަލައިލީ ކަރުނަވީ ލޮލަކުންނެވެ.\n"ސޮރީ ބޭބީ... އެވީ ތިހާ ބިރުގަންނަންޏާ ޓޮމީ ނުބޭއްވޭނެއްނު މިގެއަކު. އިތުބާރުކުރެވޭ މީހަކަށް ދޭންވީ ކަންނޭނގެ ދޯ" އާވާގެ ދެއަތުގައި ހިފާ އެތަނުން ބާލުވަމުން އާވާ ބުނެލިއެވެ.\n"ނޫން. މާހިލް އެހާ ލޯބިކުރާ އެއްޗެއް މިގެއިން ބޭރުކުރަން އަހަރެން ބޭނުމެއްނޫން. ބޭނުން ބިރު ކެނޑެން. ދެންމެ އެހާ ބިރުގަތީ އަޑެއްވެސް ލައްވާނުލާ އޭތި އައިމަ. ކީއްތަވާނީ އިޝާރާތެއް ކޮށްލާފަ އަންނަން" އާވާ ބުނެލިއެވެ.\n"ހެހެހެ... ކިހިނެއް އިޝާރާތެއް ކުރާނީ. ބުޅަލުގެ ތެރެއިން މަދު އެއްޗަކަށޭ ބުއްދި ދެއްވާފައި ވަނީ. އެކަމު މިޖެހުނީ ކޮންމެސްގޮތެއް ހަދަން" މާހިލް ބުނެލިއެވެ.\nމާހިލް އާވާ ގޮވައިގެން ގޮސް މޭޒު ކައިރީގައި އިށީނެވެ. ޖެހިގެން ހުރި ގޮނޑީގައި އާވާ އިށިންނަން އުޅެނިކޮށް މާހިލް ހުއްޓުވިއެވެ. އޭނާ އާވާ ބޭންދީ އުނގުގައެވެ.\n"އަހަރެންނަށް އިތުބާރު ކުރަންތަ؟" އާވާއަށް މާހިލް ބުނެލިއެވެ.\n"އަމިއްލަ ނަފްސަށް ވުރެވެސް ބޮޑަށް" އާވާ ޖަވާބުދިނެވެ.\nމާހިލް އަތުން ކޮށްލި އިޝާރާތަކާއެކު ޓޮމީ ދުވެފައި އައިސް މާހިލްގެ އަތު ތެރެއަށް ވަނެވެ. އާވާއަށް އިނދެވުނު ތަންވެސް ނޭނގުނެވެ. މާހިލްގެ ހަށިގަނޑުގައި އޮޅުލައިގަނެވުނެވެ. މިފަހަރު ބިރުން ދާންޖެހުނީ ނިކަމެތި ޓޮމީއަށެވެ.\n"ހިނގައްޖެ. ހަމަޖެހިބަލަ." މާހިލް ބުނެލި އަޑު އިވުނެވެ.\n"އެވީވެސް މަޑުމަޑުން ޓޮމީއަށް ކާންދީ ކުޅެލާ ހެދީމަ ބިރުކެނޑިދާނެ. އަޅެ ޓްރައިކޮށްބަލަ" މާހިލް ބުނެލިއެވެ. އާވާ ބޯޖަހައިލިއެވެ. ޓޮމީއަކީ މާހިލް ލޯބިކުރާ އެއްޗަކަށްވާތީ އޭގެއާއި ޓޮމީ ދުރުކުރަން އޭނާ ނުވިސްނިއެވެ. މާހިލް އާ ގުޅުންހުރި ކޮންމެ އެއްޗެއް ދެކެ އޭނާ އިންތިހާއަށް ލޯބިވެއެވެ.\nއާވާއަށް ޙާޖަރުގެ ފޯންކޯލް ލިބުނީ އޭނާ މެންދުރު ނަމާދަށްފަހު މާހިލްއާއި ޝާނިމްއަށް ކާން ހެދުމަށް ތިރިއަށް ފޭބި ވަގުތުގައެވެ. އޭނާ ކޮޓަރި ދޮރާއި ހަމައަށް ގޮސްފައި އަނބުރާލާފައި އައިސް ޑްރެސިންޓޭބަލް މަތީގައި ޗާޖަރަށް ޖަހާފައި އޮތް ފޯނު ނެގިއެވެ. ޙާޖަރާއި ވާހަކަދައްކަމުން އޭނާ ތިރިއަށް ފޭބިއެވެ. އިރުކޮޅަކުން ފޯނު ބާއްވާފައި އޭނާ މޭޒު މައްޗަށް ކާއެއްޗެހި އަތުރަން ފެށިއިރު އޭނާގެ ހަރަކާތްތަކުގައި ލަސްކަމެއް ވިއެވެ. އެގެއަށް އަންނަން ޙާޖަރު އެދިއްޖެއެވެ. އަޑާއި ރާގު ހުރިގޮތުން ޙާޖަރު ހުރީ ކަމަކާއި މާޔޫސްވެފައޭ އާވާގެ ހިތް ބުނެލައިފިއެވެ.\nވިސްނުންތަކާއި ޚިޔާލުތަކުން އޭނާއަށް ނިކުމެވުނީ މޭޒު މަތީގައި އޮތް ފޯނަށް މާހިލް ގުޅަން ފެށުމުންނެވެ. އޭނާ އަވަސް އަވަހަށް ފޯނަށް ޖަވާބުދިނެވެ. މާހިލް ބުނީ ޝާނިމް އާ ދެމީހުން ގެއަށް ދިޔުމަށް ދަތުރުފެށި ވާހަކައެވެ. އެކުގައި ޝާނިމް އަންނަންޏާ އަބަދުވެސް ކުރިން ގުޅާފައި މާހިލް ބުނެއެވެ.\nމާގިނައިރެއް ނުވެ މާހިލް އާ ޝާނިމް ކެއުމުގައި ބައިވެރިވެއްޖެއެވެ. ނުކެޔަސް އާވާ އެމީހުންނާއެކު މޭޒު ކައިރީގައި އިނެވެ. އެއްވެސް ބަހެއް ނުކިޔާތީ މާހިލް ދޭތެރެއަކުން އާވާއަށް ބަލައިލިއެވެ.\n"އެވީ!!. ހުރިހާކަމެއް ރަނގަޅުތަ؟" މާހިލް އަހައިލިއެވެ. ޝާނިމްއަށް ކަމެއް ފާހަގަނުވުމުން އޭނާ އާވާއަށް އަވަސް ނަޒަރެއް ދިނެވެ. އާވާ ހީލުމަށްފަހު ދެފަރާތަށް ބޯހޫރާލިއެވެ.\n"ތަނަކަށް ތަދުވަނީތަ؟" ކަމެއް ނުވެއޭ ބުންޏަސް މާހިލްގެ ހިތް ޤަބޫލުނުކުރިއެވެ.\n"ފާހާނާއަށް ވަދެލާފައި މިއަންނަނީ އިނގޭ" ޝާނިމް އެތަނުން ދުރަށްޖެހިލީ ގަސްދުގައެވެ. އޭނާ އިނުމުން ވެގެންއުޅޭ ކަމެއް ބުނަން އާވާ ޖެހިލުންވަނީއޭ އޭނާގެ ހިތް ބުނެފިއެވެ. ޝާނިމް ކޮޓަރިއަށް ދިޔުމުން ސަމްސަލާއި އޫ ތަށި ތެރެއަށް ދޫކޮށްލާފައި ކާމޭޒު ވަށާލާފައި މާހިލް އައިސް އާވާ އަތުގައި ހިފާ ކޮޅަށް ނެގިއެވެ. އަދި އޭނާގެ ދެއަތުން އާވާގެ މޫނުގެ ދެފަރާތުގައި ހިފާ އޭނާ އާ ހަތަރުކަޅި ހަމަކުރުވިއެވެ.\n"ކިހިނެއްވީ؟ ކޮންމެސްކަމެއް ވީމަ އެވީ ތިހާ ހިމޭނުން އިންނާނީ. އެހެންނޫނީ ކޮންމެސް އެއްޗެއް ބުނާނެ" މާހިލް ބުނެލިއެވެ.\n"މަންމަ ގުޅައިފި. ބުނީ ވީއެންމެ އަވަހަކަށް އެގެއަށް އައިސްބަލާށޭ. ވީގޮތެއް ނޭނގޭ. އެކަމަކު ހީވަނީ ވަރަށް ދެރަވެފަ ހުރިހެން" އާވާ ވާހަކަދެއްކިއެވެ.\n"އެވަރު ކަމަކާ. އަހަރެން ހީކުރީ ވަރަށް ބޮޑު ކަމެއް ވީކަމަށް" މާހިލް ހަމަޖެހިލަމުން ބުނެލިއެވެ.\n"އެއީ ކުޑަކަމެއްތަ؟" އާވަ ބުނެލިއެވެ.\n"އެވާނީ މަންމަ އެވީ މަތިން ހަނދާންވީ ކަމަށް. ރެޑީވެލައިގެން އާދޭ. އަހަރެން ސައިކަލް މިނެރެނީ" މާހިލް ބުނެލިއެވެ. އާވާ ބޯޖަހާލުމަށްފަހު ހިނގައިގަތެވެ.\nޝާނިމް ތިރިއަށް ފޭބިއިރު މާހިލް ސޯފާގައި އިނެވެ. ޝާނިމް ފެނުމާއެކު މާހިލް ތެދުވިއެވެ.\n"ޝާން ނައްޓާލަންވީނުން. މަށަށް ދެވޭނީ އަދި ތަންކޮޅެއްފަހުން. އެވީ މަންމަމެން ގޭގައި ކޮންމެސް ކަމެއްވެއްޖެ. އެބަޖެހޭ އެވީ ގޮވައިގެން އެގެއަށް ގޮސްލަން" މާހިލް ވާހަކަދެއްކިއެވެ.\n"އެކަމަކު މިއަދު ފޮޓޯ ގްރާފަރުންގެ މުހިންމު ބައްދަލުވުމެއް އެބައޮތް. މިހާރު ވަގުތު ކުޑަތަންވެއްޖެ. ގަޑި ކަނޑައަޅާފަ ވަގުތުޖެހެން އެންމެ މިނިޓަކަށް ވީމަ ކެންސަލް ކުރާކަށް ނުވާނެއްނު" ޝާނިމް ވާހަކަދެއްކިއެވެ.\n"ތިވެސް ތެދެއް. އެކަމަކު މިކަންވެސް މިއީ މުހިންމު ކަމެއް" މާހިލް ބުނެލިއެވެ.\n"ދެން ކިހިނެއް ހަދާނީ؟" ޝާނިމް އަހައިލިއެވެ.\n"ކޮންމެގޮތެއް ވިޔަސް ބައްދަލުވުން ހަމަޖެހިފަ އޮތް ގަޑީގަ އޮންނާނެ. ފެށެން ވާއިރަށް ބަލާނަން ދެވޭތޯ" މާހިލް ބުނެލިއެވެ. ޝާނިމް ހީލިއެވެ. ޝާނިމް އަލުން ކޮޓަރިއަށް ގޮސް ސައިކަލު ތަޅުދަނޑި ހިފައިގެން ގެއިން ނިކުތެވެ.\nގޭ ކައިރިއަށް ސައިކަލް މަޑުކޮށްލުމާއެކު އާވާ ސައިކަލުން ފޭބިއެވެ.\n"މާހިލް ދާން ފެންނަނީ. ބޮޑުކަމެއްވިއްޔާ ބުނާނަން. ކަމެއް ނިންމަން ޖެހިއްޖިއްޔާ މާހިލް ކައިރީގައި ނުބުނެ ނުނިންމާނަން" މާހިލް ސައިކަލް ޕާކް ކުރަން އުޅުމުން އާވާ ވާހަކަދެއްކިއެވެ.\n"އެވީ އާ އެކު ވަނަސް ލަހެއް ނުވާނެ" މާހިލް ހީލަމުން ބުނެލިއެވެ.\n"ނޫން. އެ ބައްދަލުވުން މާހިލްއަށް މާބޮޑަށް މުހިންމުވާނެ. ގެއަށް ދާންވީމަ ގުޅާނަން" އާވާ ބުނެލިއެވެ. މާހިލް އިތުރަށް އެއްޗެއް ނުބުނެއެވެ. އާވާގެ އަތްތިލައިގައި ހިފާ ފިތާލުމަށްފަހު މާހިލް ސައިކަލުގައި ކުރިއަށް ދުއްވާލިއެވެ.\nގޭގެ ބެލް ނާޅާ އާވާ އަތުގައި އޮތް ކީ ކާޑު ބޭނުންކޮށްގެން ދޮރު ހުޅުވާލިއެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަވެސް އޭނާއަށް ފެނުނީ ސޯފާގައި އިން އޭނާގެ ބައްޕަ ފަރާތު ބޮޑުދައިތަ ޒެރީންއެވެ. އާވާ ހީލިޔަސް ޒެރީންގެ މޫނުމަތިން މާ ހިތްހަމަޖެހޭވަރުގެ ކުލަތަކެއް ނުފެނުނެވެ. އެހެންކަމުން ބޮޑުދައިތަ ކައިރީގައި އިށިންނަން އޭނާއަށް ނުކެރުނެވެ. އޭނާ ޒެރީންގެ ކުރިމަތިން ހުރަސްކޮށްފައި ބަދިގެ އާ ދިމާލަށް ދިޔައީ އެގަޑީގައި ޙާޖަރު ވާނީ ބަދިގޭގައި ކަން އިނގޭތީއެވެ.\nސިންކު ކައިރީގައި ތަށިތައް ދޮންނަން ހުރި ޙާޖަރުގެ ފަހަތުން އާވާ ބައްދައިލިއެވެ. ލޯބިވާ ދަރިފުޅުގެ ވަސް ޖެހުމާއެކު ޙާޖަރަށް އިނގިއްޖެއެވެ. އޭނާ ކުރަން ހުރި މަސައްކަތްތައް ބެހެއްޓުމަށްފަހު ތުވާލި ކޮޅަކުން އަތް ފޮހެމުން އައިސް ކޮޓަރިއަށް ވަނެވެ. އަދި އިޝާރާތުން އާވާ ކައިރީގައި ފަހަތުން ވަނުމަށް ބުނެލިއެވެ. އާވާ އާއި ޙާޖަރު ކޮޓަރިއަށް ވަދެ ދޮރު ލައްޕާލިއިރުވެސް ޒެރީން އެއިންގޮތަށް ޓީވީއަށް ނަޒަރު ހުއްޓާލައިގެން އިނެވެ.\n"މަންމާ!! ބޮޑުދައިތަ ވާހަކައެއް ނުދެއްކި. ހީވެެސްނުލި. ކޮންއިރަކު އައިސްގެން އެއުޅެނީ؟ އަނެއްކާ އެކަނިތަ އައީ؟" އާވާ ހުރިހާ ސުވާލުތަކެއް އެއްފަހަރާ ކޮށްލިއެވެ.\n"މިއަދު ހެނދުނު. ކަންތައްތައް އެހާ ރަނގަޅެއްނޫން. ބައްޕަ ވެސް ހުރީ ހިތްހަމަނުޖެހިފަ" ޙާޖަރު ވާހަކަދެއްކިއެވެ.\n"އަނެއްކާ ކިހިނެއްވީ؟" އާވާ އަހައިލިއެވެ.\n"އެންމެ ފުރަތަމަ ބުނެބަލަ. ދަރިފުޅު ތިހުންނަނީ ހިތްހަމަޖެހިގެންތަ؟ މާހިލްދެކެ ލޯބިވޭތަ؟" ޙާޖަރު އަހައިލިއެވެ.\n"އަޅުގަނޑު މިހުންނަނީ ވަރަށް އުފަލުން. ވަރަށް ލޯބިވޭ މާހިލްދެކެ. މާހިލް އުޅުނޭ އެކީގައި ވަންނަން. އެކަމަކު މުހިންމު ބައްދަލުވުމެއް ފަސްކުރެވެން ނެތީމަ އެދިޔައީ" އާވާ ވާހަކަދެއްކިއެވެ.\n"ނަސީބެއްނު ނުވަންކަން. އެހެންނޫނީ ޒެރީންދައްތަ މާހިލްއާއި ދިމާލަށް އެއްޗެއް ބުނަންވެސް ފަހެއް ނުޖެހޭނެ" ޙާޖަރު ވާހަކަދެއްކިއެވެ. ވަގުތުން އާވާގެ ތުންފަތްމަތީގައިވި ހިނިތުންވުން ފިލައިގެން ދިޔައެވެ.\n"އެއީ؟؟؟ އަދިވެސް ބޮޑުދައިތަ އެވާހަކަތަ ދައްކަނީ. އަޅުގަނޑު ކުރިންވެސް ބުނީމެއްނު އާއިލާ ތެރެއިން މީހުންނާ ކައިވެނި ކުރުމުގެ ވިސްނުމަށް އަޅުގަނޑު ތާއީދެއް ނުކުރަމޭ" އާވާ ވާހަކަދެއްކިއެވެ.\n"އެކީގަ ކިޔާންވެސް ގެނައި" ޙާޖަރު މަޑުމަޑުން ބުނެލިއެވެ. އާވާގެ ހަރަކާތްތަކަށް ހުއްޓުމެއް އައެވެ. ކިޔާންގެ ނަން އަޑު އިވުމުން އޭނާއަށް އުނދަގޫ ގޮތެއް އިހުސާސްވިއެވެ.\n"ކް.. ކިޔާން މިގޭގަތަ ހުންނަނީ" އާވާ އަހައިލިއެވެ.\n"އާނ. އިނގެއެއްނު އެއީ ދާރިމްގެ އެންމެ ގަތާ އެކުވެރިޔާކަން. ދާރިމް ކޮޓަރީގަ ވީ" ޙާޖަރު ވާހަކަދެއްކިއެވެ.\n"މިހާރު އަޅުގަނޑަށް އެނގިއްޖެ ޖެހުނީ ކޮންކަހަލަ މައްސަލައެއްކަން. އެކަމަކު ބުނެލަން އޮތީ އެންމެ އެއްޗެއް. ކޮންމެ މީހަކު ކޮންމެ އެއްޗެއް ކިޔަސް މާހިލް އަކީ އަޅުގަނޑު ލޯބިވާ އަޅުގަނޑުގެ ފިރިމީހާ. އޭނާއަށް ބޭވަފާތެރިވެފަ އަޅުގަނޑު އެހެން ދިމާލަކަށް ބަލައިނުލާނަން. އަޅުގަނޑަށް އިނގޭ މަންމަވެސް ބައްޕަވެސް މިކަމުގައި އަޅުގަނޑަށް އެއްވެސް މަޖުބޫރެއް ނުކުރާނެކަން" އާވާ ވާހަކަދެއްކިއެވެ. ޙާޖަރު އާވާގެ ދެއަތުގައި ހިފައިލިއެވެ. އޭނާ ހުރީ އޭނާގެ ދަރިފުޅާ އެކުގައޭ ބުނާ ކަހަލައެވެ.\n"މަންމާ!! ރަހިމުގެ ގުޅުން ކަނޑާ މީހުންނަށް ސުވަރުގޭގެ ވަސްޖެހޭ ހިސާބަށްވެސް ނުގެންދެވޭ. އެކަމަކު މިކަންތަކުގައި ﷲ ތައާލާއަށްޓަކައި ބޮޑުދައިތަ އާ ގުޅުން ކަނޑާލަން ޖެހިއްޖިއްޔާ އަޅުގަނޑު ފަސްނުޖެހޭނަން" އާވާ ބުނެލިއެވެ.\nދުވަހުގެ އިރުއޮށްސުމާއި ހަމައަށް އާވާ އެގޭ ތެރޭގައި އުޅުނެވެ. ޒެރީން އޭނާ އާ ބަހެއް ނުކިޔާތާ ބަލައިވެސް ނުލައެވެ. އޭނާ އެންމެ ހިނދުކޮޅަކަށްވެސް ޒެރީންގެ ނަޒަރުން ނުގެއްލި ކުރިމަތީގައި އުޅުނެވެ. ހިތުގައި ޖެހިފައިވިޔަސް އޭނާ ހުރީ ހިނިތުންވެލައިގެންނެވެ. އެވަގުތު ތަކުގައި އޭނާ ދުޢާ ކުރީ އޭނާގެ ކުރިމައްޗަށް ކިޔާން ނާރާތޯއެވެ. އުމުރުގެ ގޮތުން ކިޔާން އޭނާއަށް ވުރެ އެއް އަހަރު ދޮށްޓެވެ. އެއް ގޭތެރޭގައި ސަކަރާތްޖަހަމުން އެކީގައި ބޮޑުވަމުން އައުމުގެ ސަބަބުން ގާތްތިމާގެ ކަމުގެ ގުޅުމަށް ވުރެ ބޮޑަށް އެދެމެދުގައި އުފެދިފައިވަނީ އެކުވެރިކަމެކެވެ. ކިޔާން އަބަދުވެސް އާވާ އާ މެދު ހާއްސަގޮތެއް ބަހައްޓާކަން އާވާއަށް އިނގެއެވެ. ނަމަވެސް އެކަހަލަ ގުޅުމެއް އުފައްދަން އާވާ ބޭނުންނުވިއެވެ. ކިޔާންގެ ހިތުގައި އާވާ އާ މެދު ޝައުޤުވެރިކަމެއް އުފެދިފައިވާކަން އާވާއަށް އިނގުނު ހިސާބުން ފެށިގެން އޭނާ އަބަދުވެސް އައީ ކިޔާން އާ ދުރުކަމެއް ބަހައްޓަމުންނެވެ.\nމާހިލްގެ ފޯންކޯލް ލިބުމާއެކު އާވާއަށް އޭނާ ގެއަށް ދާންވީ ގަޑި ޖެހުނީކަން އިނގުނެވެ. އޭނާ 'މި ނިކުންނަނީ' އޭ ބުނުމަށްފަހު ސޯފާގައި އިން ޙާޖަރަށް ބަލައިލިއެވެ. އެވަގުތު އެއީ ޒެރީންވެސް ކޮޓަރިން ނިކުތް ވަގުތެވެ.\n"މަންމާ! މާހިލް އައިއްސި. އަންނާނަން އެހެން ދުވަހަކުން" އާވާ ތެދުވެގެން ހިނގައިގަތެވެ.\n"ކީއްވެގެންތަ އޭނަ މިގެއަށް ނުވައްދަން ތިއުޅެނީ. މީހަކާ އިންއިރުވެސް ތިމާ އާ އެއްވަރެއްގެ މީހަކު ހޯދާކަށް ނޭނގުނުތަ؟ ތިމާ މީހާގެ އެންމެ ޒުވާން އުމުރުގައި ފިރިމީހާ މުސްކުޅިވެގެން މަރުވެގެން ހިނގައިދާނެ. އޭރުން އޮންނާނީ ނުބެލޭވަރުގެ ދަރިން ފައްޗެއް ލިބިފަ" އެންމެފަހަށް ޒެރީންއަށް އެއްޗެއް ނުބުނެ ކެތެއްނުވިއެވެ. ދޮރާއި ހަމައަށް ގޮސްފައިވެސް އާވާ ފަސްއެނބުރި ބަލައިލިއެވެ. ބޮޑުދައިތައަށް ރައްދު ދޭން ބޭނުންވިއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ދުރުގައި ހުރި ޙާޖަރު ބޮލުން ނޫނެކޭ ބުނެ ކޮށްލި އިޝާރާތަކާއެކު އާވާ ދޫ ބަންދުވިއެވެ. އޭނާ ކެތްތެރިވެ ބޮޑުދައިތައަށް ދޭންވާ އިހްތިރާމް ދެމެހެއްޓިއެވެ. އެހެނީ ﷲ ތަޢާލާ ކީރިތި ޤުރުޢާނުގައި ނުވަދިހަ ފަހަރަށް އިންސާނާއަށް ކެތްތެރިވުމަށް އަންގަވާފައި ވަނީ އެއީ ކުރަންދަތި އެހެނަސް ކުރަންޖެހޭ ކަމަކަށް ވީމައެވެ.\n"އަޅުގަނޑަށް ހީވަނީ ތި އުމުރުގައި ތިހާ ރުޅިގަދަވަންޏާ ބޮޑުދައިތަ ލޭމައްޗަށް ގޮސްދާނެހެން. އެހެންވީމަ ރަނގަޅަށް ކައިގެން ފެން ބޮއެގެން ރެސްޓްކޮށްލާ" އާވާ ހިނިތުންވެލަމުން ބުންޏެވެ. އިތުރަށް ޒެރީން ބުނާ އެއްޗަކަށް ނުބަލާ އޭނާ ގެއިން ނިކުތެވެ.\nމަގުމައްޗަށް ނިކުތްއިރު ސައިކަލުގައި އިން މާހިލް ފެނުނެވެ. ފޯނެއްގައި އިނުމުން އާވާގެ މޫނުމަތީގައިވި ކުލަވަރު މާހިލްއަށް ސިއްރުވިއެވެ. އާވާ ސައިކަލް ފަހަތަށް އެރުމުން މާހިލް ފޯނު ނިންމާލާފައި ޖީބަށް ކޮށްޕާލިއެވެ. އަދި ފަހަތުގައި އިން އާވާއަށް ހިނިތުންވުމަކާއެކު ބަލައިލިއެވެ. ދުއްވާލަން އުޅުނު ވަގުތު އިމާރާތުގެ ދޮރު ހުޅުވާލާފައި ބާރަކަށް މީހަކު ނިކުތްތަން ފެނުނެވެ. އެ ދިމާލަށް ބަލައިލީ އާވާ އާ މާހިލް އެކީގައެވެ. އާވާއަށް ބަލަހައްޓައިގެން ރޮވިފައި ފާޑަކަށް ހުރި ކިޔާން ފެނުމުން އާވާ މޫނު އަނބުރާލިއެވެ. މާހިލް ކިޔާނަށް އިރުކޮޅަކު ބަލަން ހުރުމަށްފަހު ކުރިއަށް ސައިކަލް ދުއްވައިލިއެވެ.\nދެމަފިރިން އެކުގައި ގެއަށް ވަންއިރު މިސްކިތުން މަޣްރިބް ނަމާދުގެ ބަންގީގެ އަޑު އިވެމުން ދިޔައެވެ. އެހެންކަމުން ކޮޓަރިއަށް ވަދެ ވުޟޫ ކޮށްލައިގެން މާހިލް ނިކުތީ މިސްކިތަށް ދިޔުމަށެވެ. އޭނާ ފެނުނު މަންޒަރާއި ގުޅިގެން އާވާ އާ އެއްވެސް ސުވާލެއް ނުކުރެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް މާހިލްގެ ވާހަކަތަކަށް ހުއްޓުމެއް އައިސްފައިވާކަން އާވާއަށް އިހުސާސްވިއެވެ.\nމާހިލް ގެއަށް ވަނީ އިޝާނަމާދު ކޮށްގެންނެވެ. އޭނާ އާ އެކުގައި ޝާނިމް ވެސް ހުއްޓެވެ. ގޭތެރޭގައި ހިފާލާފައިވާ މީރު ވަސްގަނޑުން ދެމީހުންނަށް އެކީގައި އެތެރެއަށް ނޭފަތް ދަމައިލެވުނެވެ. ބަދިގެ ތެރޭގައި ހަރަކާތްތެރިވަމުން ދިޔަ އާވާއަށް އެދެމީހުން ބަދިގޭ ދޮރަށް އެރި ކަމެއް ނޭނގެއެވެ.\n"އެވީ...!!" މާހިލްގެ އަޑު ޖެހުމާއެކު އާވާ ދިޔައީ ސިހިގެންނެވެ. އޭނާ މާހިލްއާއި ޝާނިމްއަށް ވީ ތަށިތައް ހިފައިގެން އައިސް މޭޒު މައްޗަށް ކާންހަދާ ނިންމާލިއެވެ.\n"ހާދަ މީރު ވަހެކޭ. އެވީ ކޯޗެއް ތައްޔާރުކޮށްލީ" ގޮނޑީގައި އިށީންނަމުން ޝާނިމް އަހައިލިއެވެ.\n"ރޮށި ފިހުނީ. ދެން ފަރުމަސް ތެއްލާފަ ހުންނާނީ. ޝާނިމްސަރ ބޭނުމިއްޔާ ބަތްވެސް ގެނެސްދީފާނަން" އާވާ ޖަވާބުދިނެވެ.\n"އުނހު. ރޮށި ކާނީ މިރޭ" ޝާނިމް ބުނެލިއެވެ.\nމާހިލްގެ އެދުމަކަށް ކެއުމުގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް އެދެމީހުންނާއެކު އާވާ ބައިވެރިވިއެވެ. އޭނާއަށް އިރުކޮޅަކާ މާހިލްއަށް ބަލައިލެވެނީ ކުށްވެރި އިހުސާސްތަކެއް ކުރެވެމުން ދާތީއެވެ. ކައި ނިމިގެން ޝާނިމް ފޯނެއްގައި ހުރެ ސިޑިން އަރައިގެން ދިޔައެވެ. ކޭ ތަށިތައް ޒިންކަށް އަޅާފައި އާވާ އެނބުރިލިއިރު މާހިލް ހިނގައިގަނެއްޖެއެވެ. އާވާއަށް ކެތެއްނުވިއެވެ. އޭނާއަށް ފަހަތުން ދިޔަގޮތަށް މާހިލްގެ ހަށިގަނޑުގައި އޮޅުލައިގަނެވިއްޖެއެވެ.\n"ސޮރީ.... ވަރަށް ބޮޑަށް ސޮރީ... އެއީ ކިޔާން... އޭނަ ބޭނުންވަނީ އަހަރެންނާ މެރީކުރަން" މާހިލްއަށް އެއްޗެއް ނުބުނެވިގެން އުޅެނިކޮށް އާވާ ހުރިހާ އެއްޗެއް ކިޔާލައިފިއެވެ. މާހިލްގެ ތުންފަތް މައްޗަށް ވެރިވި ހިނިތުންވުން އާވާއަށް ނުފެނެއެވެ.\nވާހަކަ: ހިޔާ - 17


އިންސާނުން ދިރިއުޅެމުން އަންނަ ސަހަރާއެއް | Jazeera\tއިންސާނުން ދިރިއުޅެމުން އަންނަ ސަހަރާއެއް - Jazeera\nއައިޝަތް ޝިމްނާ February 15, 2020 77 views0\n“އަހަރެން މިތާ ދިރިއުޅޭތާ މިވަނީ އަހަރެވެ. އަދި މިތަނުން ބަދަލުވާން ބޭނުންވާތާވެސް ފަންސާސް އަހަރެވެ.” ޕިލިޕީންސްގެ މެނީލާގެ ސަހަރާއެއްގައި ގެއަޅައިގެން ދިރިއުޅޭ އެލްވީރާ މިރިންޑާ ބުނެފައިވެއެވެ.\nއަދި އޭނާ ބުނާގޮތުގައި ސަރުކާރުންވެސް ބޭނުންވަނީ އެމީހުން އެތަނުން ދިއުމަށެވެ. އަދި އެމީހުންވެސް ބޭނުންވަނީ އެތަނުން ދާން ކަމަށާއި ނަމަވެސް ވަންނާނެ އެހެން ތަނެއް ނެތްކަމަށެވެ.\nމިއީ ގިނަބަޔަކަށް އިނގޭ ވާހަކަތަކެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ހަގީގަތަކީ ދުނިޔޭގައި ފަގީރުންގެ ނިސްބަތް ގިނަ ކަމެެވެ. މީގެ ތެރެއިން ގިނަ މީހުންނަކީ ވަންނާނެ ގެދޮރެއްވެސް ނެތް ބައެކެވެ. އެގޮތުން މި އާރޓިކަލްގައި މި ބުނެވެނީ ވަންނާނެ ގެދޮރުއަޅައިގެން ސަހަރާއެއްގައި ދިރިއުޅޭ ބައެއްގެ ވާހަކައެވެ.\nއެގޮތުން ފިލިޕިންސްގެ މެނީލާގައި ހުންނަ މިސަރައްހަދުގައި ދިރިއުޅޭ އެލްވީރާ ބުނެފައިވަނީ އޭނާގެ އުމުރުން 67 އަހަރުކަމާއި އޭނާ އެއާއިލާއެކު އެ ސަހަރާގައި އުޅޭތާ ފަންސާސް އެއްއަހަރު ވެފައިވާކަމަށެވެ.\nމެނީލާގެ ނޯތު ސަރަހައްދުގައި ހުންނަ މި ސަހަރާއަކީ 1966ވަނަ އަހަރުން ފެށިިގެން މީހުން ވަޅުލަމުން އަންނަ ތަނެކެވެ.\nއާބާދީ ބޮޑު އެ ސިޓީގައި ވަޒީފާއެއް ނުލިބޭއިރު ދިރިއުޅުމުގެ ޚަރަދުތައް އެހާބޮޑުކަމަށް އެލްވީރާ ބުނެފައިވެއެވެ.\nއޭނާ ބުނެފައިވަނީ އެމީހުން ސަހަރާ ބަހައްޓަނީ ވަރަށް ސާފުތާހިރުކޮށް ކަމަށާއި، އަދި އެތާގައި ދިރިއުޅޭ ގިނަ މީހުންނަކީ ވަޒީފާއެއްގައި އުޅޭ ބައެއް ނޫންކަމަށެވެ. އެމީހުން ދުވަހުގެ ކާނާ ހޯދަނީ ކުދި ކުދި މަސައްކަތްތައް ކޮށްގެން ކަމަށެވެ. އެގޮތުން މަހާނަމަތީގައި ބަހައްޓަން މާ ވިއްކުމާއި، މަހާނައިގެ ގާ ވިއްކުމަކީ އެމީހުން އާމްދަނީ ހޯދުމަށް ކުރާ މަސައްކަތްތަކެވެ.\nބައެއް މީހުން އެތަންތަނުގައި ދިިރިއުޅޭނީ މަހާނަމަތީގައި ކުޑަކުޑަ ގެ ތައް އަޅައިގެންނެވެ. ބައެއް ތަންތަން ފްލޯތަކަށް ނަގައިގެން މީހުން އުޅޭއިރު އެތަންތަނުގައި ހަމައެކަނި ހުންނަނީ ބޯހިޔަލެވެ. އެހެން އެއްވެސް ޒަރޫރީ ވަސީލަތެއް ލިބެން ނުހުރެއެވެ.\nމި ސަހަރާގެ އިތުރުން ވެސް މެނީލާގެ އެތައް ސަހަރާތަކެއްގައި މިގޮތަށް އުޅެއެވެ. މިފަދަ ތަންތަނުގައި ކުށްކުރުންވެސް އޮންނަނީ އިންތިހާއަށް އިތުރުވެފައެވެ. ވައްކަންކުރުމާއި ޑްރަގް މާފިޔާވެސް އެތަންތާގައި އިންތިހާއެއް އޮވެއެވެ.\nބައެއް ފަަހަރު އެފަދަ ތަންތަނުގައި ޑްރަގް މާފިޔާއަށް ރެއިޑް ކުރާއިރު އެތައް މީހުންނެއް މަރާވެސް ލައެވެ. އެގޮތުން މެނީލާގެ ދެކުނުގައިވާ މި ސަހަރާގައިވެސް ދާދިފަހުން ވަނީ 50 ސިފައިންގެ ފައުޖަކުން ރެއިޑްކޮށްފައެވެ. އެރެއިޑްގައި އެ ސަހަރާގައި ދިރިއުޅޭ ކަރްމަލިތާ ބަހާކަންސްގެ ދަރިފުޅުވަނީ މަރާލާފައެވެ. އޭނާ ބުނެފައިވަނީ 50 މީހުންގެ ސިފައިންގެ ޓީމަކުން އެތަނަށް ވަދެ ރެއިޑްކުރުމުގެ ތެރޭގައި އޭނަގެ ދަރިފުޅު މަރާލާފައިވާކަަމަށެވެ. އޭނާ ދަރިފުޅު ފުރަތަމަ ވަޒަނުން މަރުވިކަން އެނގި ތިބެވެސް ފުލުހުން ވަނީ އޭނާގަޔަށް ފަސްވަޒަން ޖަހާފައިކަމަށް ބަހާކަންސް ބުނެފައިވެއެވެ.\nފަންސާސް ހަތްއަހަރުގެ ބަހާކަންސް މަނީލާއަށް ހިޖްރަކޮށްފައިވަނީ 1992 ވަނަ އަހަރުގައެވެ. އޭނާ މިހާރު ދިރިއުޅެމުންދަނީ އޭނާގެ ދަރިފުޅުގެ މަހާނަމަތީގައި ވަންނާނެ ތަނެއް ހަދައިގެންނެވެ.\nއެތާގައި ދިރިއުޅޭ އިތުރު މީހަކު ބުނެފައިވަނީ އޭނާ އެ ސަހަރާގައި ދިރިއުޅެން އައީ 1976 ވަނަ އަހަރުގައިކަމަށެވެ. އޭރު އެތާގައި އެއްވެސް ބަޔަކު ދިރިނޫޅޭކަމަށާއި، ނަމަވެސް މިހާރު އެތަން ފުރިފައިވާކަމަށެވެ. އޭނާ ބުނެފައިވަނީ އޭނާދިރިއުޅޭ ސަރަހައްދުގައި އެކަނިވެސް 50އާއިލާ ދިރިއުޅޭ ކަަމަށާއި، އެ އެންނަށް ހުންނަނީ އެންމެ ދެ ފެންހޮޅިކަމަށާއި އެމީހުންނަށް އާންމު ދިރިއުޅުގައި ބޭނުންވާ ޒަރޫރަތްތަށް ފުރިހަމަ ކުރުމަށް ވަރަށް ގިނަ ސަމާނު ބޭނުންވާ ކަމަށްވެސް އޭނާ ބުނެފައިވެއެވެ.\nއޭނާ ބުނެފައިވަނީ އޭނާ ކުރަނީ ގަބުރު ކޮނުމުގެ މަސައްކަތްކަމަށެވެ. އެ މަސައްކަތަށް ފުދޭވަރެއްގެ އާމްދަނީ ލިބޭކަމަށް އޭނާ ބުނެފައިވެއެވެ. އޭނާ ބުނެފައިވަނީ އެތާގައި މަހާނަ ލީސްކޮށްފައި ހުންނަނީ ފަސްއަހަރަށް ކަމަށާއި އެފަސް އަހަރުގެ ތެރޭފައި ބައެއް އާއިލާތަކުން ކަށިތައް ބަލާއަންނަކަމަށެވެ. ނޫންނަމަ އެކަށިތައް ނައްތާލާކަމަށްވެސް އޭނާ ބުނެފައިވެއެވެ.\nއެގޮތުން ކުޑަކުއްޖެއްގެ މަހާނަ ފަންސާސް ޕީސޮސްއަށް ކޮނެދޭއިރު ބޮޑު މީހެއްގެ މަހާނަ ކޮނެދެނީ 150 ޕީސޮސްއަށް ކަމަށް އޭނާ ބުނެފައިވެއެވެ. އަދި އެއިން އޭނާގެ އާއިލާ ބެލެހެއްޓޭކަމަށް ވެސް އޭނާ ބުނެފައިވެއެވެ.\nއޭނާ ބުނެފައިވަނީ އެ ސަރަހައްދަކީ ބިރުވެރި ސަރަހައްދެއް ނޫންކަމަށާއި އެތަނުގައި ބިރުވެރި އެއްޗިހި ނޫޅޭކަމަށެވެ.\nމިސަރައްދުގައި އުޅޭ އެންމެންގެ އޮތީ އެންމެ ޝަކުވާއެކެވެ. އެއީ އެމީހުންނަށް ހައްގުވާ މިންވަރު ސަރުކާރުން ފޯރުކޮށް ނުދިނުމެވެ. އެންމެ އަސާސީ ޚިދުމަތްތަކެވެ. ތައުލީމްދޭނެ ނިޒާމެކެވެ. އެމީހުންނަށް އުޅޭނެ ތަނެއް ދައްކާފައި ނުވުމެވެ. އެސަރަހައްދުގައި އުޅޭ މީހުން ދަރިން ސްކޫލަށް ނުފޮނުވައެވެ. ކިޔަވައިދެނީ އަމިއްލައަށެވެ. ދިރިއުޅެން ގިނަ މީހުން ކުރާނެ މަސައްކަތެއް ނޯވެއެވެ. އެ އެންމެން އެދެނީ އެމީހުންނަށް ފާގަތި މުސްތަގްބަލެއް ލިބޭނެ ދުވަހަކަށެވެ.\nބިގްބޮސް13 : ހަފްތާގެ މެދުތެރެއިން ގެއިން ނެރެލީ މާހިރާ