Palitra qəzeti “Qarabağ həqiqətləri ilə bağlı sosial şəbəkələrdə aktiv təbliğat kampaniyaları aparmaq lazımdır”\n“Qarabağ həqiqətləri ilə bağlı sosial şəbəkələrdə aktiv təbliğat kampaniyaları aparmaq lazımdır”\nTarix: 26.01.2018 | Saat: 23:13:00 | E-mail | Çapa göndər\nUğur Əfəndiyev: “Bu gün bir çox beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən Ermənistanın apardığı terrorizm və işğalçılıq siyasəti pislənilir”\nErmənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli istər ölkə daxilində, istərsə də xaricdə yaşayan hər bir azərbaycanlının istək və arzusudur. Ən vacib məqam isə qaçqın və məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıtmasıdır. MüsahibimizUğur Əfəndiyev də xaricdəki soydaşımız olaraq bu arzu ilə yaşayır. Ermənistan tərəfindən işğal olunmuş Füzuli rayonunda 1973-cü ildə anadan olan Uğur Əfəndiyev hazırda Rusiyanın Perm vilayətinin Solikamsk şəhərində yaşayır.Diaspor sədri olaraq aktiv fəaliyyət göstərir. Qeyd edək ki, Uğur Əfəndiyev 1989-cu ildə orta məktəbi bitirib, 1989-cu ildə Azərbaycan İnşaat Mühəndislər Universitetinə daxil olub. 1994-cü ildə həmin universiteti bitirərək 1996-cı ildə Perm vilayətinə gedib. 2014-cü ildəÜmumrusiya Azərbaycanlıları Konqresinin Solikamsk şəhər üzrə rəhbəri vəzifəsinə təyin olunub.\n-Hazırda dünya ölkələri nə dərəcədə erməni yalanlarına inanır?\n-Harada yaşamağımızdan asılı olmayaraq Qarabağ bizim ana mövzumuzdur. Bu gün dövlətimiz üçün Dağlıq Qarabağ məsələsi prioritetdir. Prezident İlham Əliyev, o cümlədən digər rəsmilər xarici ölkələrdə öz çıxışlarında bu münaqişəni qabardır, Ermənistanın işğalçılıq siyasəti haqqında danışırlar. Dövlət başçısı dünyanın ən nüfuzlu təşkilatlarının tribunalarından dünya dövlətlərini, təşkilatları münaqişənin mahiyyətini düzgün qiymətləndirməyə, ədalətli mövqe nümayiş etdirməyə çağırır. Bizlər də xaricdə yaşayan azərbaycanlılar olaraq bu istiqamətdə fəaliyyətimizi davam etdiririk. Ermənistan bu gün beynəlxalq aləmdə imitasiya edir, özünün yalanlarına dünyanı inandırmağa çalışır. Amma artıq “məzlum erməni” pərdəsi yırtılıb. Dünya bu yalanlara inanmır.\nBu gün bir çox beynəlxalq təşkilatlartərəfindən Ermənistanın apardığı terrorizm və işğalçılıq siyasəti pislənilir. Ermənilərin azərbaycanlılara qarşı apardığı etnik təmizləmə siyasəti və törətdiyi terrorlar bunu sübut edir. Ermənilər bu kimi əməlləri ilə keçmişləriniləkələyiblər. Bu gün erməni tarixçiləri nə qədər uydurma faktlardan istifadə edərək özlərini təmizə çıxarmağa çalışsalar da, istəklərinə çata bilmirlər. Artıq tarixçilər erməni yalanlarını ifşa edirlər. Hətta rus tarixçilər belə, bu baxımdan araşdırmalar aparırlar. Maraqlıdır ki, ermənilər bu istiqamətdə araşdırma aparan alimlərə mane olmağa çalışır, onların kitablarını çap etməsinə qarşı çıxırlar. Amma yenə də cəhdləri boşa çıxır.\n-Rusiyadakı azərbaycanlıların diaspor fəaliyyəti barədə nə deyə bilərsiniz?\n-Rusiyada yaşayan azərbaycanlıların diaspor haqqında geniş danışmaq olar. 100 min əhalisi olan Solikamsk şəhərində 1000-ə yaxın azərbaycanlı yaşayır. Onların əksəriyyəti diaspor fəaliyyətində yaxından iştirak edir.\nBiz Azərbaycanda gedən bütün prosesləri buradan diqqətlə izləyirik. Dövlətimizin yaxından tanınması üçün əlimizdən gələni əsirgəmirik. Bütün milli bayramlarımızı yüksək səviyyədə qeyd edirik. Bütün tədbirlərə yerli hökumət orqanları və yerli əhali dəvət olunur və canla-başla iştirak edirlər. Tariximizi yaxından tanımağa maraq göstərirlər. Əsas fəaliyyətimiz burada yaşayan həmyerlilərimizin hüquqlarını qorumaq, Azərbaycan həqiqətlərini geniş kütləyə çatdırmaqdır. Düzdür,işlərimizdəçətinliklərimiz var, ötən ilÜAK-ın fəaliyyətinindayandırılmasına baxmayaraq, biz öz fəaliyyətimizi davam etdiririk. Həmyerlilərimizin problemlərini həll etmək üçün yerli hakimiyyət orqanları ilə təmasda oluruq. Azərbaycandan uzaqda yaşasaqda biz hər zaman ölkəmizlə fəxr edirik. Ulu öndərimizin sözü ilə desək,“Mən fəxr edirəm ki, azərbaycanlıyam”.\n-25 ildən artıqdır torpaqlarımızı işğal altında saxlayan Ermənistana bu gün beynəlxalq birlik tərəfindən ciddi iradlar tutulmur. Uzun illər xaricdə yaşayan bir azərbaycanlı kimi bunu necə dəyərləndirirsiniz?\n-Azərbaycan, üzərində ikili standartları ən çox hiss edən ölkədir. Bütün Qərb və Avropa Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləsə də, Dağlıq Qarabağdakı separatçı rejimə son qoyulmasına, ölkəmizin ərazi bütövlüyünün bərpa olunmasına laqeyd yanaşır. Baxmayaraq ki, BMT Təhlükəsizlik Şurası 1993-cü ildə Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı 4 qətnamə qəbul edib, bu qətnamələrin yerinə yetirilməsi üçün heçnə etməyən Ermənistana, təəssüf ki, heç bir təzyiq göstərilmir. Bu istiqamətdə dövlətimiz tərəfindən aparılan böyük işlər danılmazdır. Bu işdə diasporun da rolu, əlbəttə ki, var. Əsasən də 2016-cı il aprel döyüşlərindən sonra bütün dünya anladı ki, Azərbaycan öz torpaqlarını müharibə yolu ilə də qaytarmağa qadirdir və bütün xalqımız, içində, əlbəttə ki, xaricdə yaşayan azərbaycanlılar da olmaqla, hörmətli Prezidentimiz və Ali Baş Komandanımız İlham Əliyevin ətrafında birləşərək bunu sübut etdi.\n-Qarabağ həqiqətlərinin yayılması üçün hansı effektiv yollardan istifadə olunmalıdır?\n-Əvvəla, bu baxımdan xaricdəki azərbaycanlıların üzərinə böyük məsuliyyət düşür. Biz Qarabağ münaqişəsini özümüzə yox, özgələrə təbliğ etməliyik. Tədbirlərimizdə, yaşadığımız ölkələrin yerli xalqının olmasına üstünlük verməliyik. Daha çox əcnəbilərin marağını cəlb edəcək layihələr icra olunmalıdır. Yəni kimsəni məcbur etmək olmaz ki, bu məsələyə maraq göstərsin.\nTarixdə bir çox xalqlara qarşı soyqırımları edilib. Onlarla ortaq layihələr keçirib bizim də soyqırımlarınparalel təbliğatını aparmaq olar. Hazırda yəhudi diasporunun, bu baxımdan biz xarici ölkələrdə dəstəyini görürük. Xüsusən, Azərbaycandan gedən yəhudilər Qarabağ münaqişəsinin, Xocalı soyqırımının tanınmasında aktivlik göstərirlər.\nBildiyimiz kimi,“internet dövrüdür”. Qarabağ həqiqətlərinin təbliğat işində hədəflərə çatmaq üçün informasiya kommunikasiya texnologiyalarının imkanlarından da geniş istifadə etmək olar. Bu işdə İKT ən əlverişli vasitədir. Böyük bir insan kütləsinin günlərlə edəcəyi işi internetdə aparılan ifşaedici kampaniya ilə bir an içində etmək olar. Əsasən, sosial şəbəkələrdə təbliğat işini gücləndirmək lazımdır. Rusiyada əhali daha çox “Vkontakte” sosial şəbəkəsindən istifadə edir. Bu sosial şəbəkədə də Qarabağ həqiqətləri ilə bağlı aktiv təbliğat kampaniyaları aparmaq lazımdır. Ümumiyyətlə, bu kimi təbliğatların aparılmasının əcnəbi dillərdə olması vacib amildir.\nBütün bu işlərlə yanaşı, praktik addımlar da atılmalı, xaricdəki hər bir soydaşımız yaşadığı ölkənin rəsmiləri ilə mütəmadi görüşlər keçirməlidir. Əsasən, Xocalı soyqırımının tanınması üçün danışıqlar gücləndirilməlidir.\n-Bu günlərdə 1918-ci il 31 mart soyqırımının 100 illiyi ilə bağlı dövlət başçısı sərəncam imzalayıb. Bu istiqamətdə xaricdə hansı işlər görülməlidir?\n-Bu il ölkəmiz və xalqımız üçün iki mühüm hadisənin yüz illiyidir. Prezident İlham Əliyev öncə 2018-ci ilin “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti İli” elan olunması ilə bağlı Sərəncam imzalayıb. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti bizim tariximizin qürurla yazılan səhifəsidir. Bu haqda danışanda biz, həqiqətən, fəxr edirik. Biz də bir diaspor üzvü olaraq 28 May-Respublika Günü ilə bağlı yubiley tədbirlərinə hazırlaşırıq.\nEyni zamanda siz qeyd etdiyiniz kimi, 31 mart 1918-ci ildə erməni daşnaklarının törətdiyi soyqırımı ilə bağlı tədbirlərin keçirilməsi də önəmlidir. Bununla bağlı beynəlxalq aləmə səs salmaq lazımdır. Azərbaycanın soyqırımına məruz qaldığını silsilə təbliğat kampaniyaları aparmaqla göstərmək olar.\n-Gələcək planlarınız nədən ibarətdir?\n-Hər il olduğu kimi, bu il də biz bayramlarımızı; Novruz, Ramazan və s. yüksək səviyyədə keçirməyi planlaşdırırıq, müəllimlər arasında müsabiqə keçirib, Azərbaycanı tanıtmaq məqsədi ilə qalibi Bakıya göndərəcəyik, uşaq, qocalar evlərinə, xəstəxanalara yardımlar edəcəyik və s. Bu artıq ənənə halını alıb. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Bakıda Dünya Azərbaycanlılarının IV Qurultayının açılışında çıxışı zamanı deyib ki, xaricdə fəaliyyət göstərən diaspor təşkilatları birləşməli və bir nöqtəyə vurmalıdır. Biz bu sözləri şüar kimi qəbul etmişik. Dövlətimizin, Prezidentimizin bizim diaspor olaraq qarşımıza qoyduğu bir çox məsələlər var və biz bu işləri görmək üçün canla-başla çalışacağıq. Bütün bunlarla yanaşı, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illik yubileyi haqqında” Sərəncamını əsas tutaraq tədbirlər keçirəcəyik. Ayrıca 1918-ci il azərbaycanlıların soyqırımının yüzüncü ildönümü ilə bağlı təbliğat kampaniyasının aparılması nəzərdə tutulub.


bu gün mətbuatımızda ona nə qədər ehtiyac duyulur? - QƏRƏNFİl dünyamin qizi mətbuat-miLLİ HƏMRƏYLİYƏ gedən yolumuz\nbu gün mətbuatımızda ona nə qədər ehtiyac duyulur?\nBildiyimiz kimi, jurnalistika təkcə informasiya verməklə kifayətlənməməlidir. İctimai, siyasi, iqtisadi, mədəni həyatda baş verən bütün problemlərin aradan qaldırılmasında, həlli yollarının tapılmasında, düz istiqamət verilməsində hətta cəmiyyətin səfərbər edilməsində publisistika çox önəmli yer tutur. Klassik publisistikamıza nəzər yetirəndə bir daha şahidi oluruq ki, xalqın milli özünədərk və özünəqaydış hisslərinin aşlanmasında klassik publisistikamız dahiyanə nümunələr yaratmışdır. İstər 20-ci yüzilliyin əvvəllərində, istər sonlarında milli müstəqilliyimizin, azadlığımızın qazanılmasında döyüşkən publisistikamız əvəz edilməz rol oynamışdır.\nBəs bu gün niyə mətbuatımız əsasən informasiya verməklə kifayətlənir?! Axı bu gün də publisistikanın müraciət və həll edəcəyi bir çox sahələr var. Buna görə klassik publisistikamızdan öyrənəcəklərimiz də çoxdur...\nAzərbaycanın XX əsr ictimai fikir tarixində görkəmli yer tutan, Azərbaycan ədəbiyyatının, mətbuatının görkəmli və böyük fitri istedada malik publisistləri olmuşdur. H.Zərdabi, C.Məmmədquluzadə, Ö.F.Nemanzadə, Ü.Hacıbəyli, C.Hacıbəyli, F.Ağazadə, M.Ə.Rəsulzadə, Ə.Hüseynzadə, Ə.Ağaoğlu, H.Vəzirov, M.B.Məhəmmədzadə, Ş.Əfəndizadə və başqa görkəmli sənətkarlarımız publisistika ilə də məşğul olaraq, ideya və düşüncələrini publisistik məqalələrində əks etdirmişlər. Zəngin, çoxşaxəli ədəbi irs qoyub getmiş bu ədiblərin publisistik yaradıcılığı bu gün də ictimai, siyasi tərbiyəvi əhəmiyyətini itirmədiyi üçün aktualdır və tədqiqinə ehtiyac duyulur. Çünki onların publisistikası dərin və güclü məntiə malikdir. Klassik publisistikamızın bu əvəz edilməz nümunələri, millətin qarşlaşdığı problemləri, dərdləri dərindən öyrənməyə yönəlmiş aktual mövzulara həsr edilmiş və böyük türk xalqlarının azadlıq mübarizəsinə xidmət etmişdir.\nİctimai, siyasi, iqtisadi ziddiyyətlərin kəskinləşdiyi və inqilabi mübarizələrin son dərəcə qızışdığı dövrdə, 20-ci yüzilliyin əvvəllərində xalqın milli dərdləri, milli özünədərk və özünəqaydış ideyaları romantik və realistlər ədəbi məktəbin publisistlərinin yaradıcılığında öz möhtəşəm ifadəsini tapmışdır. Bu publisistikaya istər dünyaya, istərsə də Şərq ictimai fikrinin inkişafına əvəzolunmaz nümunələr bəxş etmiş, “zaman-zaman publisistik sözün qüdrətindən istifadə etməklə öz dövürlərinin problemlərinə çox aydın və kəskin münasibət bildirmiş” klassik publisistikamız daxildi. Ona görə də Azərbaycan publisistikası 20-ci yüzilliyin əvvəllərindəki səviyyəsi və cəsarətli çıxışları ilə heyrət doğurur. Həmin dövrdə Azərbaycanda baş verən bütün ictimai-siyasi hadisələr, milli özünüdərk prosesinin güclənməsi, türkçülük ideyalarının qaldırılması və təbliği publisistikanın həm mövzu dairəsini, həm də sənətkarlıq keyfiyyətini yüksəklərə qaldırdı.\nVə burada istər realist, istər romantik ədəbi məktəbin publisistləri mühüm rol oynamaqla yanaşı, həm də milli mənafe uğrunda aparılan mübarizədə birləşməyi də bacardılar. Dövrün görkəmli publisisti Ömər Faiq Nemanzadənin təkcə “Dərdimiz və dərmanımız” publisist yazısısını oxumaq kifayətdir ki, onun bu günümüz üçün nə qədər aktuallıq kəsb etdiyi anlaşılsın. Publisist məqaləsində müsəlmanların savadsızlığını, geriqalma səbəblərini aradan qaldırmaq üçün maarifin, mədəniyyətin təbliğinin vacibliyini vurğulayaraq dövlətliləri, ziyalıları iş görməyə dəvət edir.\nPublisist hər vəclə oxucusunu inandırmağa çalışırdı ki, elm insanı zülmətdən, cəhalətdən çıxarır, köləlikdən azad edir. Bir qayda olaraq mövcud problemlərin kökünü cəhalətdə, nadanlıqda, savadsızlıqda görən müəllif bu bəladan qurtarmaq üçün elmin faydasını məqalələrində açıq-aydın şərh edərək valideyinləri qonşu erməni, yəhudi, rus millətlərindən örnək götürməyə, çətin də olsa övladlarını oxumağa, məktəbə sövq etməyə səsləyirdi.\nMüəllif bu baxımdan bədii publisistikanın ən önəmli, ən ustad nümunələrini ortaya qoymaqla bədii publisistikanın özünəməxsus xüsusiyyətlərindən ustalıqla istifadə edib. Bədii detallar, daha inandırıcı tapıntılar, oxucuya ünvanlanmış fakt, tövsiyə və məsləhətlər, məzmun və bir sıra digər keyfiyyətlər onu daha da kamilləşdirir, sənət səviyyəsinə yüksəldir. Azərbaycan yazıçı publisistikasında da belə nümunələr saysız-hesabsızdır.\nM.F.Axundzadənin tədqiqatçılar tərəfindən Azərbaycan publisistikasının “İncisi sayılan” “Kəmalüddövlə məktubları” əsəri, H.Zərdabinin “Əkinçi”, “Kaspi”, “Həyat”, “Dəbistan” mətbu orqanlarında çap edilən saysız-hesabsız publisistik məqalələri orijinallığı, cazibədarlığı ilə bu gün də diqqəti cəlb edir.\n“XIX əsrin ortalarında M.F.Axundzadəylə başlayan, N.Vəzirovla davam edən və XX əsrin əvvəllərində Y.V.Çəmənzəminli, C.Məmmədquluzadə, Ü.Hacıbəyli, Ə.Haqverdiyev, Ə.Qəmküsar, M.Ə.Möcüz və digərləri tərəfindən davam etdirilən yazıçı publisistikası milli özünüdərk və milli özünəqaydış prosesinin güclən-məsində mühüm rol oynamışdır”. Amma burada bir faktı qeyd etmək çox vacibdir ki, XX əsrin əvvəllərində məhz milli özünəqaydış və milli özünüdərk prosesinin güclənməsində Y.V.Çəmənzəminli, Ə.Qəmküsar, Ə.Haqverdiyev, M.Ə.Möcüz publisistikasından ideya-siyasi baxımdan qat-qat çox güclü, təsirli Ə.Hüseynzadə, Ə.Ağaoğlu, M.B.Məhəmmədzadə və M.Ə.Rəsulzadənin siyasi publisistikası olmuşdur. Görünür hələ də bəzi tədqiqatçılarımız sovet ideologiyasının təsirindən uzaqlaşa bilmədikləri üçün publisistikamızda, xüsusən də siyasi publisistikamızda kimin-kim olduğunu aydınlaşdıra bilmirlər.\nMəhz Azərbaycan mətbuatı tarixində ilk dəfə xalqa milli kimliyini, keçmişini və milli azadlığı uğrunda mübarizəyə qalxmasını “Həyat”ı, “İrşad”ı, “Füyuzat”ı, “Açıq söz”ü yaradan publisistlərimiz anlatdı və onların da başında Ə.Hüseynzadə, Ə.Ağaoğlu, M.Ə.Rəsuılzadə və başqaları dururdu.\nUnutmayaq ki, publisistikamızın bədii-ictimai fikir tariximizdə azərbaycançılıq ideologiyasının ən parlaq səhifəsini yaratmış C.Məmmədquluzadə və yaxud Azərbaycan milli mətbuatında istiqlal düşüncələrini möhkəmləndirən siyasi publisistikanın ölməz nümunələrini tarixə həkk edən M.Ə.Rəsulzadə, milli məsələyə həsr edilən ən dəyərli publisistik nümunələri yaradan Ü.Hacıbəyli və Ö.F.Nemanzadə publisistikasına bu gün nə qədər ehtiyacımız var. Azərbaycan publisistikasında özünün dil-üslub rəngarəngliyi ilə fərqlənən bu ədiblərin publisistikası həm də yüksək publisist sənətkarlığı baxımından da müqayisə ediləbiləcək dərəcədə deyil. Həm satirik, həm də ciddi-elmi, siyasi, bədii publisistikanın ölməz klassik nümunələrini yaratmış C.Məmmədquluzadə, Ö.F. Nemanzadə, H.Vəzirov, C. və Ü.Hacıbəyli qardaşları, Ə.Hüseynzadə, Ə.Ağaoğlu və M.Ə.Rəsulzadənin publisistikası həm sənətkarlıq baxımından, həm də üslub baxımından bu gün bizlərə bir örnəkdir. Onların publisistikası müraciət etdikləri mövzunun aktuallığı və çözülməsi baxımından da fərqlidir.\nBaxmayaraq ki, onların ədəbi mühitə gəldiyi dövr də çox mürəkkəb, ziddiyyətli və mübarizələrlə zəngin bir dövr idi. Xüsusən 1905-07-ci il hadisələri, daha sonra Birinci Dünya Müharibəsi, 1917-ci il təzadları və nəhayət Azərbaycanda milli istiqlal uğrunda mübarizənin aparılması və qələbəsi. Söz yox ki, bu zaman Azərbaycanda milli intibahın oyanışına doğru bir mübarizə başlanmışdır. Bu mübarizənin önündə xalqın böyük və istedadlı qələm sahibləri üstünlük təşkil edirdilər. Heç də təsadüfü deyil ki, mübarizəni ümumxalq səviyyəsinə qaldıran milli mətbuatımız və onun yazarları oldular. Onlar isə ölkədə yetişməkdə olan böyük bir publisist ordusunu təşkil edirdilər. Məlumdur ki, “publisistika bədii ədəbiyyatın hadisələri ən tez və ən real əks edən, həyatla ayaqlaşmağa can atan janrıdır”.\nDeməli, publisistika müəlliflə oxucu arasında bir mükalimədir, dialoqdur. Elə bu baxımdan publisistik əsərlərdə əsas, ideoloji mövqe daha tez diqqəti cəlb edir. Publisistin nəyi müdafiə və ya rədd etdiyi, hansı ictimai meyilin nümayəndəsi olduğu tez bilinir. Bütün bunlarla yanaşı publisistika oxucunu müəyyən fikirlərə inandırmaq, ya müəyyən fikirlərdən döndərmək üçün müəllifin əlində daha çevik və daha kəsərli bir silahdır. Məhz onları publisistikaya gətirən də bu xüsusiyyətlər idi ki, cəmiyyətlə sıx təmasda olmaq, mütərəqqi fikirləri xalqa tez çatdırmaq və xalq arasın da yaymaq.\nİstər “Molla Nəsrəddin”, istər “Füyuzat” ədəbi məktəbinin yaradıcıları və davamçıları da məhz bu xeyirxah niyyəti həyata keçirmək üçün publisistikaya üz tutdular. “Onların məqalələrindəki publisist ton da sadəcə ictimai-siyasi məzmunda olmur, həm də köklü bədii-estetik keyfiyyət daşıyır, tarixi-fəlsəfi və ədəbi-elmi biliklərin tutumu ilə seçilirdi”. Bu baxımdan dahi Mirzə Cəlilin “Cümhuriyyət”, “Azərbaycan” məqalələri, başdan-ayağa türkçü-turançı Ə.Hüseynzadənin “Nicat məhəbbətdədir”, “Röya”, “Qırmızı qaranlıqlar içərisində yaşıl işıqlar”, Ə.Kamalın “Simurğun qanadları altında” kimi yazıları, H.Vəzirovun, M.Hadinin çoxsaylı məqalələri buna sübut olacaq nümunələrdəndir.\nXX əsr Azərbaycan bədii publisistikasından bəhs olunarkən “Füyuzat”çılar üçün “önəmli o idi ki, çağdaş mədəni-mənəvi həyatımızın ağrıları ...ön plana çəkilsin”. O, zaman bu mədəni-mənəvi ağrılarımızdan biri və ən başlıcası savadsız xalqı elmə, maarifə cəlb etmək, xalq arasında onun təbliği məsələsi idi ki, yuxarıda adlarını qeyd etdiyimiz publisistlərimizin əksəriyyətinin publisistik məqalələri əsasən bu mövzunun təbliğinə həsr edilib.\n20-ci yüzilliyin əvvəllərində yazıb-yaratmış Azərbaycan yazarlarının ədəbi-bədii, elmi irsi, o cümlədən publisistik yaradıcılığı tədqiqatçılarımız tərəfindən geniş tədqiq edilərək oxucuların ixtiyarına verilməli və elmi ictimaiyyətin diqqətinə çatdırılmalıdır. Məhz bu publisistika milli-mənəvi dəyərlərə, müstəqillik ideyalarına, Vətənə və müqəddəs torpağa, böyük türkçülük və azərbaycançlıq ideyalarınına söykənən, onun təbliğinə yönələn motivlərlə zəngindir. Ölkəmizdə böyüməkdə olan gənclərin milli ruhda, milli zəmində tərbiyə olunması əsas vəzifələrdən biri kimi qarşıya qoyulduğu indiki şəraitdə bu publisistikaya neçə böyük ehtiyac duyulur.\nMəşhur rus yazarı V.Q.Belinskinin gözəl bir fikri var. “Ədəbiyyat və tərbiyə” bu iki məfhumu günəş və işıq, həyat və fəaliyyət məfhumları kimi bir-birindən ayrı təsəvvür etmək mümkün deyildir”-söyləyən ədib nə qədər haqlı imiş. Bu baxımdan klassik publisistlərimizin yaradıcılığı diqqəti daha çox çəkir. Onların şəxsiyyəti, adamlara olan münasibəti, milli ənənəyə bağlılığı hər zaman gənclik üçün nümunə məktəbidir və qələmlərinin məhsulu olan hər bir əsərləri, publisistik məqalələri sənət nümunələri kimi bədii idrak vasitəsidir.\nNəzəriyyəçi alim filologiya elmləri doktoru, professor Cahangir Məmmədli demiş: “Zaman keçəcək, onilliklər, yüzilliklər bir-birini əvəz edəcək, hər şey dəyişəcək, dünya yeni yönə, yeni zövqlə istiqamətlənəcək, ancaq xalqın milli-mənəvi dəyərlərinə öz müqəddəs münasibəti heç vaxt dəyişməyəcəkdir”. Deməli, təpədən-dırnağa maarifpərvərlik, vətənpərvərlik, millətsevərlik, azadlıq hissləri ilə zəngin olan bu klassik publisistlərimizin yaradıcılığı da daima dərin minnətdarlıqla yad ediləcəkdir.\nDoğrudur çox təəssüflər ki, sovet dövründə romantik ədəbi məktəbin nümayəndələri olan publisistlərimizin yaradıcılığına və şəxsiyyətinə münasibət siyasiləşdirilərək qeyri-obyektiv, hətta çox qərəzli də olmuşdur. “Bu da hər zamanın, dövrün ictimai mübarizələrin xüsusiyyətlərindən, mündəricəsindən, ideallarından asılıdır. Hər dövr, nəsil öz məqsədləri, ictimai meyilləri üçün keçmiş irsdə bir dəlil, bir dayanacaq axtarır”.\nUnutmayaq ki, romantik ədəbi məktəbin publisistləri uzun illər ədəbi tənqidin diqqətini hər zaman cəlb etmiş və ədəbi tənqidçilər dövrün tələbini əsas götürərək onların yaradıcılığında ziddiyyət axtarmşlar. Amma onlar unutmuşlar ki, əgər romantiklərin əsərlərində ziddiyyət varsa, o da ictimai həyatdan irəli gəlirdi.\nÜmumiyyətlə, Azərbaycan da sovet tənqidinin təşəkkülü və yüksəlişi “vulqar-sosioloji mərhələ” deyilən dövrdə də romantiklərin yaradıcılığına münasibətdə özünün bütün zəif cəhətlərini subyektiv maksimalizimi, metodoloji və estetik təzahür ifratları ilə meydana çıxarmışdı”. Amma bu heç də o demək deyil ki, Azərbaycan sovet ədəbi tənqidçilərinin xidmətlərini heçə endirmək lazımdır. Qətiyyən! Çünki, az da olsa romantikləri “müasir dövrlə və tarixlə əlaqələndirib, elmi-metodoloji cəhətdən düzgün qiymətləndirməyə” can atanlar da olub.\nBədii sözün qüdrətini duyan bu publisistlər xalqın gələcəyi və azadlığı uğrunda mübarizədə mətbuatın gücünü dərk edərək bütün varlığları, sözləri, qələmlərilə mübarizə aparıdlar. Yazdıqları məqalələrin hamısı dolğunluğu, kəskinliyi, mövzunun vacibliyi ilə seçilirdi. Odur ki, baxışlarındakı ardıcıllıq, bütövlük və dərin mühakimə dərhal nəzərə çarpır.\nBu klassiklərimizin publisitikasında gənc yazarlarımız üçün örnək ola biləcək bir məqam var ki, bu da onların ədəbi tənqidə, sözə məsuliyyətlə yanaşmağı tələb edən mülahizələridir. Bu mülahizələr hər an aktuallığını itirməyəyərək qələm, söz əhlindən məsuliyyətli olmağı tələb edir. “Bir tənqid ki, məhəbbət və səmimiyyətdə xüdfüruşluq və xüdkamlıq nəticəsi olaraq yürüdülərsə, o yürüməz, daha doğrusu yürüyəməz, yürüşə belə, əmin olmalı ki, səbatsız olur”-söyləyən publisist tənqiddə də sağlam əqidəli olmağı, qərəzsizliyə yol verməməyi təklif edirdi. Müəllif söz sahibindən sözünə layiq olmasını və onun əhəmiyyətini dərk etməyə qadir olmasını tələb edərək yazırdı: “Söz söyləyən yaxşı bir qəlbə, parlaq bir vicdana, gözəl bir əxlaqa, həqiqi bir məlumata malik olmalıdır. Hər söz sahibinin sözü ilk öncə ruhu ilə, vicdanı ilə üzləşməli, müvəffəqiyyət etməli, sonra müxatibə söylənilməlidir”. Bu gün sözün məsuliyyətini hiss etmədən nə istədi yazan jurnalistlərimiz üçün neçə gözəl məsləhətdir.\nKlasiklərimizin publisistikasında azadlıq ideyalarına rəğbət, onun uğrunda mübarizə hər an özünü büruzə verib. Cəmiyyəti, insanları, azad, xoşbəxt görmək onların ən böyük, ən müqəddəs idealı idi və bütün yaradıcılığları boyu bunu təbliğ ediblər. Dövrün görkəmli publisisti Üzeyir Hacıbəyli yazırdı: “Azadlıq insanı ucaldır, gözüaçıq, cəsur və nəcib edir”.\nBütün yaradıcılığı boyu xalq azadlığı, şəxsiyyət azadlığı, fikir azadlığı kimi müqəddəs amallarla yaşayan Üzeyir Hacıbəyli bu bəlalardan qurtulmaq, azad olmaq üçün elmə, maarifə sahib olmağı tövsiyə edirdi: “Kimi elm ilə, kimi ağıl və təcrübə ilə bir gərə anlayıbdır ki, indiyə qədər sürdüyümüz həyat deyildir, bəlkə həyat içində bir məmatdır”.\nYuxarıda da qeyd etdik ki, bu klassik publisistlərimizin əksəriyyətinin ədəbi mühitə başladığı dövrə nəzər yetirsək ətrafda baş verən siyasi hadisələr, ictimai etraz, zülm və haqsızlıq əleyhinə aparılan mübarizələr və s. diqqəti daha çox cəlb edir. Bütün bunları dəf etmək üçün publisistlərimiz ilk növbədə azlıqda qalan xalqları əsarətdə saxlayan “mövcud siyasi quruluşu devirmək deyil, onu bir qədər mülayimləşdirmək tələbi ilə çıxış edirdilər”. Əvvəl bu siyasəti yürüdən ziyalılar sonra çox haqlı olaraq bir mənalı şəkildə xalqın tam azadlığı uğrunda mübarizəsinə qalxdlar.\nTəbii bu mübarizədə realistlər və romantik ədəbi məktəblərin publisistlərinin yeri daha önəmli oldu. Hər iki ədəbi məktəbin nümayəndələri Azərbaycan ədəbiyyatına və mətbuatına bir çox yeniliklər gətirməklə yanaşı, (realistlər-özünütənqid, romantiklər-özünütəsdiq) onun formalaşmasına, zənginləşməsinə də çox dəyərli töhfələrini verdilər. “Ədəbi-ictimai fikir tariximizdə “Molla Nəsrəddin” tənqidi realizmin, “Füyuzat” isə romantizmin yaradılmasında, təşəkkül, inkişaf və təbliğində başlıca rol oynamışdır”.\nGörkəmli alim Əziz Mirəhmədovun təbrincə desək: “XX əsr ədəbiyyatımızı nəinki “Molla Nəsrəddin”siz, habelə “Füyuzat”sız təsəvvür etmək çətindir”.\nAzərbaycan ədəbi mühitinə bir çox yeniliklər gətirən romantiklərin düşüncə və mühakimələrindəki sərbəstlik də ilk dəfə olaraq Azərbaycan ədəbiyyatında, mətbuatında böyük marağa səbəb oldu. Çox təəssüflər ki, “tarixin və taleyin acı “məzhəkələri” üzündən sovet totalitar rejimi dövründə bu iki jurnalın yaratdığı ədəbi məktəblər və onun üzvləri, mollanəsrəddinçilərlə füyuzatçılar bir-birinə qarşı qoyulmuş, yanlış olaraq barışmaz siyasi qüvvələr kimi qiymətləndirilmişdir”.\nƏslində isə bu iki ədəbi məktəblər arasındakı “genetik doğmalıq, metodoloji fərq, üslub ayrılıqları” obyektiv şəkildə öyrənilərsə hər ikisinin ədəbiyatımızın, mətbuatımızın və bütövlükdə ədəbi mühitimizdəki tarixi kökləri və bağlılığı üzə çıxar. Azərbaycan da romantizim və realizim ədəbi məktəbinə mənsub jurnalist, publisist bir sözlə istedadlı qələm sahibləri yetişirdi və onların sayəsində mətbuatda “maarifçilikdən inqilabçılığa, istiqlalçılığa keçid” aydın hiss olunurdu. “Ümmətçilikdən millətçiliyə” keçidin sürətlə davam etdiyi bir zamanda millətin formalaşmasında mühüm rol oynayan mətbuat əsasən bu iki məktəbin nümayən-dələrinin sayəsində inkişaf edirdi.\nBildiyimiz kimi, milli tariximizin böyük mənəvi hadisəsi olan türkçülüyün, turançılığın bir ideologiya kimi təbliği məhz ilk dəfə 20-ci yüzilliyin əvvəllərində Azərbaycanın görkəmli, mütəfəkkir şəxsiyyəti Ə.Hüseynzadə tərəfindən ictimai, siyasi, ədəbi fikir tariximizə gətirilmiş və onun məslək yoldaşları romantiklər tərəfindən davam etdirilmişdir. Ona görə də milli mənəvi bütövlüyə nail olmaq və daha yeni mütərəqqi mədəni səviyyəyə yüksəlmək tələbi mətbuatımızda və ədəbiyyatımızda 1910-cu ildən sonra romantiklərin yaradıcılığında qətiyyətlə müdafiə olunurdu. Ə.Hüseynzadə Azərbaycan ədəbi-elmi fikir tarixində “ilk dəfə olaraq konseptual şəkildə türklük prinsiplərini müdafiə edir və türk xalqlarının dil ortaqlığına əsaslanaraq” bu ideologiyanı Azərbaycan mətbuatı tarixində ilk olaraq “Həyat” qəzetində təbliğinə başlamış olsa da daha geniş olaraq “Füyuzat” jurnalında davam etdirmişdir. Sonra isə “Füyuzat” ədəbi məktəbinin yetirmələri olan romantiklər milli duyğularımızı tərbiyə etmək, türklük əxlaqı və düşüncə tərzini qorumaq, yaşatmaq üçün mətbuatda, ədəbiyyatda mübarizəyə qalxdılar.\nƏdəbi irsi ümumxalq sərvəti sayan “Füyuzat”çılar bu “mənəviyyat daşıyıcısının” qorunmasına və nəsildən-nəsilə ötürülməsinə çalışırdılar. Bu haqda romantik şair M.Hadi 1914-cü ildə “İqbal” qəzetinin 714-cü sayında yazırdı: “Şairlərin, ədiblərin mətrukat və müvərrisatı-qələmiyyəsi el malıdır. Nasıl ki, şeri-üdəbanın özləri də insaniyyət malıdır. Bu gün hər şeydən ziyadə ədəbi, ictimai fikir sərvətlərinə, dimağ məhsullarına möhtac olan millətimiz günah deyilmidir ki, böylə əsərlərdən nəsibədar olmasın!”.\nBildiyimiz kimi, “Azərbaycan ictimai fikrində Birinci Dünya Müharibəsi illəri ərzində milli azadlıq və vicdan azadlığı problemindən sonra qadın azadlığı problemi, o zamanın təbirilə desək, hürriyyəti-nisvan məsələsi aktual əhəmiyyət kəsb edirdi”. Bütün müsəlman xalqlarında olduğu kimi, Azərbaycan xalqında da qadın hüquqsuz idi. Bir əşya kimi alınar və satılardı, günü-güzəranı ağlamaqla, sızlamaqla keçərdi. Ona görə də qadınların o zaman təhsil alması çox müşkül bir məsələyə çevrilmişdi. Bəziləri bəhanələr edərək, onların təhsil aldıqdan sonra böyüklərinə, ərlərinə itaətsizlik göstərəcəyini iddia edərək buna qəti yol vermirdilər.\nBelə bir zamanda Azərbaycanda onların hüquqları uğrunda mübarizə aparan publisistlər arasında C.Məmmədquluzadə, Ö.F.Nemanzadə, M.Ə.Sabir, M.Ə. Rəsulzadə, Ü.Hacıbəyli, C.Hacıbəyli, Ş.Əfəndizadə, F.Ağazadə, X.İbrahim, Y.V. Çəmənzəminli və başqaları daha fəal idilər. Nəticədə tədqiqatçıların fikrincə “1914-1917-ci illərdə Azərbaycan qadınlarının ictimai fəallığının artdığı müşahidə edilirdi”. Doğrudan da dövrü mətbuata nəzər saldıqda bunun şahidi oluruq ki, bu illərdə qadınlar cəmiyyətlər və təşkilatlar yaradır, öz hüquqlarını tələb və müdafiə etmək üçün mətbuatda məqalələr yazır, çıxışlar edir, millətin həyatında fəal mövqe tutmağa calışırdılar.\nDeməli, klassik publisistlərimiz xalqı, cəmiyyəti narahat edən hər bir məsələnin həll edilməsi üçün öz səylərini əsirgəməmişlər. Odur ki, bu gün də, sabah da bu zəngin irsdən bəhrələnmək üçün dönə-dönə onların yaradıcılığına müraciət etməliyik.\n“Kaspi” qəzeti, 2 iyul 2014\nKÖYLÜ QIZININ FACİƏSİ\nƏfəndiyeva Gülarə İbrahimxəlil qızı 1905-ci ildə Şəkinin Baş Göynük kəndində anadan olub. İlk təhsilini də orada alan Gülarə xanım ilk pedaqoji və siyasi işinə də orada başlayıb. 1920-30-cu illər dövrü mətbuatında “Gülarə Göylü qızı” imzası ilə yazıb-yaradan jurnalist, publisist, redaktor, ictimai-siyasi xadim, pedaqoq Gülarə Qədirbəyova kimi tanınıb. 1939-cu ildə “xalq düşməni” kimi Sibirə sürgün olunan Gülarə xanım 1942-ci ildə orada da dünyasını dəyişib.\nDoğrusunu deyim ki, hər dəfə 1937-ci illərlə bağlı yazı hazırlayarkən məni çox qəribə və qəribə olduğu qədər də maraqlı bir sual narahat edir ki, təpədən dırnağa, bütün varlığı ilə, can-başla hakim partiyaya, qulluq edən, bolşevizm ideyalarına sadiq qalan bu sadiq əsgərlər (əslində sadiq qullara çevrilən insanlar) niyə birdən-birə faciələrlə, dəhşətlərlə, iztirablarla dolu olan 37-nin qurbanına çevrildilər. Axı onların arasında elələri var idi ki, partiyanın yolunda hətta canlarından kecməyə belə hazır idilər. Məsələn, o dövrün görkəmli jurnalisti, publisisti, siyasi xadimi Ayna Sultanova bolşevik partiyası sıralarına qəbul edilərkən “...heç bir çətinlik, hətta ölüm məni qorxutmur bu yolda. Lazım gələrsə partiyamız uğrunda canımdan kecməyə belə hazıram”-demişdir. Bəs sonra? Sonra nələr baş verdi ki, yolunda çanlarını belə əsirgəməyən sadiq əsgərlər “xalq düşməni”nə “əks inqilabçı”ya çevrildilər və 37-nin qurbanı oldular?\nAxı onların böyük əksəriyyəti siyasi xadim olmaqla yanaşı həm də bir qələm əhli kimi öz yazılarında sadiq qulu olduqları partiyanın ideologiyasını canla-başla təbliğ edirdilər. Ruhulla Axundov, Əli Nazim, Mustafa Quliyev, Hənəfi Zeynallı, Şamil Salmanov, Həmid Sultanov, Ayna Sultanova, Hökumə Soltanova, Gülarə Qədirbəyova (Gülarə Köylü qızı) və daha kimlər, kimlər...\nAdlarını sadaladığım və sadalamadığım onlarla, yüzlərlə sadiq qullarına hakim partiya yüksək vəzifə vermiş, hər şeylə təmin etmiş. Bəs onda onlar niyə bu hakim partiyaya xəyanət etsinlər ki?\n...Bu illərdə baş verən hadisələrlə bağlı arxiv sənədlərini, dövrü mətbuatda çap olunan materialları diqqətlə nəzərdən geçirəndə aydın olur ki, xəmiri yalanla, böhtanla, iftirala yoxrulmuş bolşevik partiyası öz məqsədlərini həyata keçirmək üçün hər bir cirkaba əl ataraq ideoloji təbliğat adı ilə istədiklərinə nail olduqdan sonra cəkinmədən onları məhv edərək azərbaycan xalqını ziyalısız qoymaq, onu gölə vəziyyətinə salmaq və xalqı mənəvən məhv etmək idi. Hakim partiya özü oxutduğu, yetişdirdiyi insanları sonra da özü nəsil-nəcabətilə birlikdə məhv edərək özünə haqq qazandırmaq üçün bəzən öz –özünü təkzib də edib...\nBolşevik və sonralar kommunist partiyasının ən etibarlı, sədaqətli orqanı olan “Pravda” qəzetinin 7 yanvar 1937-ci il tarixli sayında azərbaycanlı jurnalist, publisist, siyasi xadim Gülarə Köylü qızı haqqında böyük həcimdə bir məqalə çap edilib. Məqalə müəllifinin səxavətlə şərq qadınının ən layaqətli nümayəndəsi kimi geninə-boluna xoş sözlərlə təbliğ edərək köylərə qaldırdığı Gülarə xanım cəmi bir il, bir aydan sonra 1937-ci ilin fevral ayında “xalq düşməni” kimi həbs edilib, ölüm düşərgəsi olan Sibirə sürgünə göndərilərək gedər-gəlməzin qurbanı olur.\nDiqqətlə fikir verin. Gülarə Qədirbəyova (Ayna Sultanova kimi) sədaqətlə qulluq etdiyi hakim partiyanın göstərişi ilə 1926-cı ildən 1937-ci ilin yanvarına kimi Azərbaycanda mədəni-maarif adı ilə hakim partiyanın ideologiyasını təbliğ edərək yetərincə yüksək vəzifələrdə qulluq edib.\nAzərbaycan SSR Mərkəzi İcrayə Komitəsi yanındakı Qadınlar komitəsinin müdiri, Xalq Maarif Komissarlığı yanındakı Siyasi-Maarif Şöbəsinin müdiri, Əli Bayramov adına Mərkəzi Qadınlar Klubunun direktoru, Respublika Bədən Tərbiyəsi və İdman Cəmiyyətinin sədri, “Şərq qadını” jurnalının redaktoru olan Gülarə xanım niyə ona “səxavət göstərən”, irəliyə cəkən, vəzifə sahibi edən bir partiyaya xəyanət etsin ki? Əslində o, bu “xəyanət”i etməyi, heç ağlına gətirirdimi? Əsla yox!\n...1939-cu ilin 20 yanvarında Gülarə xanımın istintaq işinin bitməsi haqqında protokol tərtib edilərkən, protokolla tanış olan Gülarə xanım oraya bu sözləri əlavə edir ki: “Mən partiyanın namuslu və sadiq üzvü olaraq qalıram”.\n1939-cu il fevralın 1-də Azərbaycan SSR prokurorunun müavini Selivestrov, martın 28-də XDİK yanında Xüsusi Müşavirə katibliyinin 1-ci şöbəsinin müdiri leytenant Borovkov və Xüsusi Müşavirə katibliyinin rəisi kapitan Markeyev bu ittihamnaməni təsdiq edirlər. Həmin il iyunun 9-da isə Xüsusi Müşavirə qərar çıxarır. Bu qərar 14 nömrəli protokolda öz əksini tapır və qərara əsasən Gülarə Qədirbəyovanı antisovet təşkilatında (guya) iştirak etdiyinə görə beş il müddətinə həbs düşərgəsinə göndərirlər. Protokola baxarkən diqqətimi bir fakt cəlb etdi. Həmin müşavirənin gündəliyini Azərbaycan SSR XDİ komissarını əvəz edən baş leytenant Xoren Markaryan tərtib edir.\nMəlum! Markaryanların, Selivestovların, Vorovkovların, Markeyevlərin bizə münasibəti tarixən qərəzli və amansız olub. İnkişafımız, mədəniyyətimiz, qürurumuz, ləyaqətimiz hər an onları narahat edib. Əlbəttə Gülarə xanım kimi gözəl-göycək, xanım-xatın, savadlı, ağıllı bir Azərbaycan qadınının yüksəlməsi nə Markaryanların, nə də Selivestovların ürəyincə idi. Ona görə də onların Gülarə xanıma bu münasibəti gözlənilən bir hal idi. Amma məni içimdən yandıran, içimi sızladan Gülarə xanımın istintaq materialları arasında qanı-qanımızdan, canı-canımızdan olan həmvətənləri Həmid Sultanovun, Mirzə Məmməd Qasımovun (o zaman Sabirabad rayon Mərkəzi Komitəsinin katibi olub), Azərbaycan SSR Prokurorluğunun kadrlar şöbəsinin rəisi Bilqeyis Həşimzadənin Gülarə xanım haqqında böhtan, iftira dolu dedikləri, yazdıqları məktublar, izahatlar, ərizələr oldu. Hətta Bilqeyis xanım 1937-ci ildə iki dəfə fevralın 25-də və iyunun 17-də M.C.Bağırovun adına ərizə yazaraq bildirirki, Gülarə Köylü qızı bir zamanlar Əhməd Cavadla, Hüseyn Cavidlə dostluq edib, yaxın qohumları əksinqilabçlarla yaxınlıq edir və s.\n... Arxiv materiallarından məlum olur ki, Gülarə xanım “Şərq qadını” jurnalı ilə hələ əməkdaşlıq edərkən Həmid Sultanovun ömür-gün yoldaşı Ayna Sultanova ilə çox yaxın rəfiqə olub.\nYıxılana balta calmaq, gələnə çəpik, gedənə təpik vurmaq axı bizim kökümüzə, soyumuza yad olan bir hal deyilmi?! Qədim tarixə, zəngin mənəviyyata malik olan bizlərə yaraşırmı bu mənəviyyatsızlıq???\nGülarə xanım Ayna Sultanovadan sonra 1931-ci ildən “Şərq qadını” jurnalına redaktorluq edib. Elə jurnalın ilk qadın müxbiri də Gülarə Göylü qızı olub. “Yeni fikir”, “Kəndli qəzeti”, “Ədəbiyyat” qəzetləri ilə sıx əməkdaşlıq edən Gülarə xanımın daha çox müraciət etdiyi mövzu qadın azadlığı olub. “Qadınlarımız və cəmiyyət”, “Qadınlarımız azad olmalıdır”, “Qadln azadəliyi və ziyalılarımız”, “Kənd şuraları və kəndli qadınları” “Azərbaycanın zəhmətkeş qadınları”, “Şərq qadını və maaarif” kimi publisistik məqalələrində yüzlərlə azərbaycanlı qadınlıarının problemlərindən, qayğılarından və s. məsələlərdən bəhs edirdi.\n20 yaşından ictimai-siyasi işlərdə yaxından iştirak edən Gülarə xanımın ilk ailə taleyi də uğursuz olur. Yenidən ailə qurur. Bu dəfə isə ömür-gün yoldaşı Asəf Rəhmanov “xalq düşməni” kimi həbs edilərək 1938-ci ildə yanvarın 3-də güllələnir, qardaşı Kərəm Qazıyev Müsavat Partiyasının üzvü kimi sürgün edilir. Bütün bunlar azimiş kimi qara kabus Gülarə xanımı da caynağına keçirir...\nGülarə xanım haqqında görkəmli tədqiqatçı alim, rəhmətlik Əziz Mirəhmədov “Azərbaycan jurnalistləri və naşirləri” adlı əsərində yazırdı ki: “G.Köylü qızı sovet dövründə yetişmiş ilk fəal qadın jurnalistlərindən idi”.\nElə sovet hökumətinin ilk qurbanlarından da biri Köylü qızı oldu. Çünki, hakim partiya ona istədiklərini bütövlüklə verməsə də, ondan istədiklərini yetərincə almış, onun xalqına öz övladının əli ilə əks təbliğat apararaq istədiklərinə nail olmuşdu. Gülarə Köylü qızı da Əli Nazim, Ruhulla Axundov, Mustafa Quliyev, Hənfi Zeynallı kimi səhv yolda olduğunu duya bilərdi. Ona görə də indi onun Sibirin ölüm düşərgəsinin “ağuşuna” atılan vaxtıdır!\nYüzlərlə, minlərlə olan bu faktlar bizi bu gün müstəqil dövlətimizi qorumağa, ona dəsdək olmağa, yadların fitnə-fəsadına uymamağa niyə sövq etmir?\n“İşıq” jurnalı, N-3 1013\nMƏRYƏM XANIM BAYRAMƏLİBƏYOVA\n203 nömrəli binanın 17 nömrəli mənzilin də Məryəm xanımdan müsahibə götürürdüm. Yaşı 90-ı haqlamış bu xanım aram-aram danışır, danışdıqcada sanki kimsənin eşidəcəyindən ehtiyat edərək tez-tez gözlərini qapı-pencərəyə zilləyib hürkək və qorxunc baxışlarla ətrafa boylanırdı. Və birdən lap astaca (sanki pıcıltı ilə) dedi ki: “Qızım, deyirlər hökumət dağılır, Moskva da ...” sözlərinin arxasını gətirmədi. Sanki dediklərinə də peşman olmuş kimi tez susdu və yazıq-yazıq üzümə baxdı...\nƏslində Məryəm xanımın belə təlaş, qorxu icində olması səbəbsiz deyildi. Çünki, ömrünü-günün SSRİ deyilən bir dövlətin qurulmasına fəda edən bu qadın hökumətindən “mükafat”ı olaraq 37-nin faciəsini almışdı. 1937-ci ildə həbs edilərək ölüm düşərgəsi olan Sibrə sürgün edilən, həbsxana qorxusu, sürgün acısı canına hopmuş və illər sonra da bu fəlakətin acılarından, qorxusundan azad ola bilməyın Məryəm xanım kim idi?\n19-cu yüzilliyin sonunda ölkəmizdə “ilk on üç seminarist ziyalılarımızdan biri olan” görkəmli müəllim, tanınmış jurnalist, xeyirxah maarifpərvər insan, Teymur bəy Bayraməlibəyovun ailəsində dünyaya gələn doqquz övladından biri, idi Məryəm. 1898-ci ildə Məryəm dünyaya gələndə atası Teymur bəy Lənkəranda məktəbdə müəllim işləyirdi. Görkəmli ədəbiyyatşünas alimimiz Firidun bəyin təbirincə desək: “Lənkəranda üsuli-cədid ilə dərs deməyin binasını qoyan” Teymur bəy təkcə öz övladlarını deyil, xalqını, onun gənclərini təhsilli, mədəni görmək arzusu ilə ömrünün sonuna kimi mübarizə apardı.\nİlk təhsilini atasından alan Məryəm sonra təhsilini Bakıda, Hacı Zeynalabdin Tağıyevin qız məktəbində davam etdirib. 1913-cü ildə bu məktəbi əla qiymətlərlə bitirib “Müqəddəs Nina məktəbi”nin IV sinifinə daxil olub. Məktəbdə azərbaycanlı qızlar az olsa da təhsilə maraqları, həvəsləri daha güclü idi. Odur ki, bu məktəbi qızıl medalla qutarıb müəllimlik peşəsinə sahib olan azərbaycanlı qızlardan biri də Məryəm Bayraməlibəyova olub.\nAmma Məryəm xanımın arzusu daha mükəmməl tibb təhsilinə sahib olmaq idi. Bu arzusunu reallaşdırmaq üçün üz tutur Moskvaya və Tibb İnstitutuna daxil olur. Onun burada oxuması üçün bütün maddi cətinlikləri Murtuza Muxtarov öz üzərinə götürür. Çox təəssüflər ki, Rusiyada baş verən Oktyabr inqilabı Məryəmin bu arzusunu başa catmağa qoymur. İnqilabı vəziyyət ölkədə çox ziddiyyətli bir durum yaradır və Məryəm məcbur olaraq təhsilini yarımcıq qoyub vətəninə qayıdır.\n1918-ci ildə Lənkaranda atasının müdir olduğu məktəb də ilk dəfə olaraq qızların təhsil alması üçün qız sinifi təşkil edir və müəllimliyə başlayır. Kasıb ailələrin qızlarını da təhsilə cəlb etmək üçün Məryəm xanım atasının köməkliyi ilə ilk dəfə Lənkaranda Qadın Xeyriyyə Cəmiyyəti yaradır.\n...Bir gün səhər məktəbə gələn Məryəm xanım görür ki, məktəbin həyətini zabitlər zəbt edərək təlimlər kecir. Təbii ki, zabitlərin məktəbin həyətində təlimlər kecməsini görən valideyinlər qızlarını məktəbə qoymayacaqlar. Bu isə Məryəm xanımın cətinliklə məktəbə cəlb etdiyi qızların yenidən məktəbdən uzaqlaşmasına səbəb olurdu. Ona görə də o, öz etrazını bildirmək üçün Lənkaran şəhərinin general-qubernatoru Cavad bəy Məlik-Yeqarovun qəbuluna gəlir.\nGözəl, savadlı, Azərbaycan qızının bu cəsarəti qubernatorun diqqətindən yayınmır, o əmr verərək zabitləri məktəbin həyətindən çıxarır. Məryəm xanım qubernatora təşəkkürünü bildirib gedir. Lakin onun bu gəlişi qubernatorun ürəyində qəribə bir hisslər yaradır. Qubernator özü də hiss etmədən Məryəm xanıma vurulur...\nCavad bəy Məlik-Yeqarov əslən Şuşadan idi. Xaricdə mükəmməl hərbi təhsil alaraq vətəninə dönmüşdü. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qələbə calmasında böyük əməyi olmuşdur. Cümhuriyyətin Həmkarlar İttfaqının təşkilatçlarından biri olan Cavad bəy həm də Parlamentin üzvü idi. Cümhuriyyət dövründə Lənkaran şəhərinin general-qubernatoru təyin edilən Cavad bəyin yerli camaat arasında çox böyük hörməti var idi. Yerli ziyalılar arasında daha çox Məryəm xanımın atası Tüymur bəylə ünsiyyətdə olan general elə bir gündə ailənin böyük qızı Məryəmə elçi düşür...\n... Xoşbəxt günləri barmaqla sayıla biləcək bu gənc ailənin qara günləri 1920-ci ilin aprel işğalından sonra başlayır. 1921-ci ildə Cavad bəy hökumətin təkidilə ailəsi ilə birlikdə Bakıya köçür. Lakin bu köç heç də onlara xoşbəxtlik gətirmir. 1921-ci ilin may ayından 1931-ci ilə kimi Cavad bəy 8-iz dəfə həbs edilir, hər dəfə də ağır işgəncələrə məruz qalaraq buraxılır. 1931-ci ildə isə onu yenidən həbs edərək 10 il müddətinə uzaq şimala sürgün edirlər. Əzablı sürgün həyatı 1942-ci ildə gənc zabitin həyatına son qoyur, o sürgündə üç körpə övladından, gənc və gözəl xanımından nigaran halda dünyasını dəyişir.\nBu nigaranclıq əbəs yerə deyildi. İndi növbə onun gənc xanımında idi. Üç övladı ilə tək qalan “xalq düşməni”nin arvadı olan Məryəm xanım hələ də bu olaylardan baş aça bilmirdi. Yenicə BDU-nin hüquq fakültəsində təhsilini başa vuran xanım hələ ədalət axtarışında idi. Baş verən hadisələri bir anlaşılmazlıq kimi düşünən bu gənc xanım hələ də “böyük qardaşların” bunlardan xəbərsiz olduğu ümidilə yaşayırdı.\nÇünki, Moskvada geçirilən I Müəllimlər qurultayında, çıxış edən ilk Şərq qadını olan Məryəm xanım burada Vladimir İliç Leninlə və onun xanımı Krupskaya ilə görüşüb, danışarkən millətinin gələcəyinin xoş günləri arzusu ilə ayrılaraq, xoş ümidlərlə vətəninə dönmüşdür. Bir necə il sonra isə vətəndə faciələrlə, fəlakətlərlə dolu bir “ömür” yaşamağa məhkum edildi. Lakin bütün bunların elə yuxarıdan baş verdiyini çox gözəl anlayan Tüymur bəy yalnız qızının ailəsinə yox, bütün Azərbaycan ziyalısına qənim kəsilmiş bu “böyük qardaşın” hiyləsinə dözə bilməyib 1937-ci ildə ürəyi partladı. Məryəm üç görpə uşaqla kimsəsiz qaldı. Qohum-əqrabə də bu “xalq düşməni”nin ailəsinə yaxın durmağa cəsarət etmədi.\n1937-ci ilin isti bir yay gecəsi Məryəm xanımı həbs edib, Bayıl həbsxanasına aparırlar. Ona ağıla gəlməz işgəncələr verərək kimlərinsə üzünə durmaq, hansısa təşkilatlarla əlaqədə olmaq təklifləri irəli sürülür. Hər gün təkrar edilən ittihamlar, işgəncələr bu xanımı elə sarsıldır ki, artıq nə dediyini, nə etdiyini özü də dərk etmirmiş. Və bütün bu olanlardan baş aça bilməyən Məryəm xanımın yalnız ağlamağa gücü catır. (Bir necə ildən sonra ağlamaqdan Məryəm xanım gözlərinin nurunu itirir). Artıq “canlı ölü” olan bu xanımı bir necə aydan sonra Arxangelskiyə sürgün edirlər.\nBakıda Bayıl həbsxanasında gördüklərindən beş qat artıq “sürpürüz”lərlə sürgün həyatında rastlaşan Məryəm xanım hər gecə Tanrıya dua edir ki, onu kimsəsiz, sahibsiz qoyub gəldiyi üç övladına bağışlasın, canını almasın, ona səbir, dözüm versin. 11 illik sürgün həyatından sonra 1948-ci ildə Bakıya qayıdan Məryəm xanımı “böyük qardaşları”na sadiq olan nökərlərimiz övladları ilə görüşməyə qoymur. Ta 1956-cı il bəraətinə kimi. Bəraətdən sonra Məryəm xanım övladlarına qovuşa bilir.\n... Məryəm xanımla görüşüb, söhbətləşəndə bir kitab göstərdi mənə. Görkəmli alim Sabir Məmmədovun (Gəncəli) “Azərbaycanın maarifpərvər qadınları” adlı balaca bir kitab idi. Kitabda Məriyəm xanım haqqında da məqalə var. Məqalədə qarandaşla qara haşiyəyə alınan iki çümlə diqqətimi cəlb etdi. “Lenin, Oktyabr şəfəq gətirdi Azərbaycan yurduna. Hökumətimiz də onu unutmamış, əməyini çox yüksək qiymətləndirmişdir”. (Mənə elə gəldi ki, Məryəm xanım bu iki cümləni qələmlə haşiəyə almaq yox, pozmaq istəyib, lakin yenə qorxu güc gəlib).\nSabir müəllim bu cümlələri yazanda artıq çoxdan 37-nin qurbanlarına bərayət verilmişdi. Bəs onda niyə həqiqiəti yazmırdı ki? Leninin, Oktyabrın Azərbaycana gətirdiyi şəfəq bumu idi ki, ölkənin bütün ziyalısı məhv edilərək ziyası söndürüldü. Lenin, Oktyabr Azərbaycana şəfəq yox zülümət gətirdi, Sabir müəllim. Hökumət dediyiniz Məryəm xanımın əməyini beləmi yüksək qiymətləndirdi? Ailəsini dağıtdı, gənc, sevimli, ömür-gün yoldaşını əlindən aldı, atasının ürəyini


“AMEA-da yalnız bu alimlərə ev veriləcək” - İttihamlara cavab\n01:11 04-06-2019 | 31 | Təhsil\nSosial media və xəbər portallarında AMEA-nın alimlər üçün tikdiyi bina ilə bağlı yazılar səngimək bilmir.\nBir qrup alimin verdiyi və mətbuatda da yer alan məlumata görə, Bakı şəhəri Yasamal rayonu, Şərifzadə küçəsi 12 ünvanında yaşayan yataqxana sakinlərinin mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması məqsədilə 5 (beş) ədəd 1 (bir) bloklu 16 mərtəbəli bina tikilib. Ancaq bölgü ədalətsiz şəkildə aparıldığından ehtiyacı olan alimlər binadan mənzil ala bilməyiblər.\nAlimlər bununla bağlı bir çox dövlət qurumlarında dəfələrlə qəbullarda olsalar da, heç bir nəticə əldə edə bilməyiblər\nAlimlər qeyd ediblər ki, dəfələrlə AMEA-nın inzibati binasının qarşısında toplaşaraq rəhbərlik tərəfindən qəbul edilmələrini tələb etsələr də, istəklərinəçatmayıblar:\nVersus.Az AzEdu.az-a istinadla bildirir ki, AMEA-nın Mətbuat və İnformasiya idarəsinin rəis müavini Ülviyyə Rzayeva açıqlamasında mətbuatda yazılanların əksinə olaraq, ev verilməsi prosesinin şəffaf şəkildə həyata keçirildiyini qeyd edib:\n“AMEA-nın ev verdiyi şəxslər yalnız Akademiyanın yataqxanasında yaşayan, elmi dərəcəsi olan insanlardırlar.\nBu şikayətləri edən şəxslərin isə başqa yerdə mənzilləri var. Onlar alimlərə ev veriləcəyini öyrənən zaman mənzillərini ya başqa şəxslərin adına keçirib, ya da satıblar. Bu yolla da onlar öz izlərini itirmək istəyiblər.Əmlak Komitəsi və onun nəzdindəki Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyesteri Xidmətindən araşdırılıb ki, həmin şəxslərin –yəni, AMEA-nınyeni tikilən binasında evlə təmin olunmaq istəyən alimlərin - adına şəxsi ev var.Buna görə də onlar məlum binada evlə təmin olunmayacaqlar.\nAkademiya yalnız evi olmayan alimlərin evlə təmin olunması məsələsini qaldırıb və bu istiqamətdə tədbirlər həyata keçirib.Təkrar edirəm, yalnız buranın yataqxanasında yaşayan alimlər AMEA tərəfindənmənzillə təmin olunacaqlar.\nAralarında hətta kirayədə yaşayan alimlər var ki, sonradan araşdırma aparılan zaman adlarına mənzil olduğu aşkarlanıb.\nAkademiya nəyə görə şəxsi mənzili olan alimləri evlə təmin etməlidir?! Ona görə də mətbuatda yazılaniddialar düzgün deyil.\nHaradasa mənzil verilirsə, orada insanlar müxtəlif məsələlərə əl atıb, ona sahib olmağa çalışacaqlar.Məsələn, evlərini başqalarının adına keçirəcəklər ki, adlarında şəxsi əmlak olmasın və onlara da ev verilsin.\nMətbuatda yazılan məqalələrdə qeyd olunan 54, 58 nömrəli mənzillər də artıq alimlərin ixtiyarına verilib.Bu şəxslər də təbii ki, AMEA-nın yataqxanasında yaşayan və onun ərazisində məskunlaşan insanlardır.\nBu söz-söhbətlərə birdəfəlik son qoyulmalıdı!Sosial mediada bu məsələlər qaldırılır.Bəzi şəxslər ictimaiyyətdə yanlış rəy formalaşdırmağa çalışırlar.Cəmiyyəti aldatmaq düzgün deyil. Bu AMEA-nın strukturuna atılan böhtandan və şərdən başqa bir şey deyil”


Gözlərini oyub, dillərini kəsdilər – FOTOLAR – Moderator24.com\nBaş səhifə / Dünya / Gözlərini oyub, dillərini kəsdilər – FOTOLAR\nGözlərini oyub, dillərini kəsdilər – FOTOLAR\n16/03/2018 [12:46]\tDünya, Foto, Maraqlı, TOP-xəbər\nHindistanda hər il Müsəlmanlar tərəfindən təşkil olunan anma mərasimi maraqlı görüntüləri ilə yadda qalıb.\nModerator24.com xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, Həzrət Məhəmmədin soyundan gəldiyi bildirilən Muinüddin Çiştinin ölümünün 806-ci ildönümündə bıçaqlarla dilini kəsib gözünü oyan insanlar dünyada əks-səda doğurublar.\n13-cü əsrdə yaşayan Muinüddin Çişti bütün var-dövlətini ehtiyac sahiblərinə payladıqdan sonra elm öyrənmək üçün səfərə çıxıb və sonunda Hindistana köç edib. Həmin vaxtdan Hindistanda və Pakistanda İslamın yayılmasını təbliğ edib.\nHindistanda hələ də varlığını davam etdirən Çişti təriqət üzvləri isə Muinüddin Çiştini etdikləri mərasimlərlə xatırlayırlar. Bu zaman ortaya çıxan mənzərə isə qorxunc görüntüləri ilə yadda qalıb.\nÇişti təriqət mənsubları Muinüddin Çiştinin hər ildönümündə türbəsini ziyarət edib; əllərindəki böyük bıçaqlarla dillərini kəsib, gözlərini oyurlar. Bu hərəkətlə Muinüddin Çiştiyə bağlılıqlarını göstərdiklərini düşünürlər.\nUkraynanın hüquq-mühafizə orqanları qarşıdan gələn prezident seçkilərində yeni Maydan hadisələrinə icazə verməyəcək. Bunu Ukraynanın erməni …


Bakıda 8-10 dərəcə şaxta olacaq- yolları buz\nBakıda 8-10 dərəcə şaxta olacaq- yolları buz bağlayacaq\n14:47 02 Fevral 2014 Oxunub : 617\nFevralın 3-də Azərbaycan ərazisində hava şəraiti haqqında məlumat.\nAtmosfer təzyiqi 780 mm civə sütunundan 766 mm civə sütununa enəcək, nisbi rütubət gecə 85-95, gündüz 60-70 faiz olacaqdır. Yollar buz bağlayacaq.\nNaxçıvan Muxtar Respublikasında gündüz əsasən yağmursuz keçəcək, bəzi yerlərdə zəif duman olacaq. Temperatur gecə 9-14°, bəzi yerlərdə 15-20° şaxta, gündüz 0-5° şaxta təşkil edəcəkdir. Yollar buz bağlayacaq.\nQazax, Gəncə, Goranboy, Tərtər, Ağdam, Füzuli və Cəbrayıl rayonlarında gündüz əsasən yağmursuz keçəcək. Havanın temperaturu gecə 10-15° şaxta, gündüz 4° şaxtadan 1°-dək isti təşkil edəcəkdir. Yollar buz bağlayacaq.\nBalakən, Zaqatala, Qax, Şəki, Oğuz, Qəbələ, İsmayıllı, Ağsu, Şamaxı, Siyəzən, Şabran, Xızı, Quba, Xaçmaz və Qusar rayonlarında gündüz əsasən yağmursuz keçəcəyi, ayrı-ayrı yerlərdə duman olacağı ehtimal edilir. Gecə 12-17° , gündüz 1-6° şaxta, dağlarda gecə 18-23°, yüksək dağlıq ərazilərdə 25-30° şaxta, gündüz 6-10° şaxta olacaqdır. Yollar buz bağlayacaq.\nMərkəzi-Aran: Mingəçevir, Yevlax, Göyçay, Ağdaş, Kürdəmir, İmişli, Ağcabədi, Beyləqan, Sabirabad, Biləsuvar, Saatlı, Şirvan, Hacıqabul, Salyan və Neftçala rayonlarında gündüz əsasən yağmursuz keçəcək, ayrı-ayrı yerlərdə duman olacaqdır. Havanın temperaturu gecə 9-14° şaxta, gündüz 3° şaxtadan 2°-dək isti təşkil edəcək. Yollar buz bağlayacaq.


Yenidənqurma üçün dəstək verildi\nTarix : 2017-04-29 00:25:45\nBanqladeşdə 4 il öncə "Rana Plaza" binasının çökməsi nəticəsində tekstil sektorunda çalışan yüzlərlə işçi həyatını itirdi və bu hadisə ölkədə iş yerində təhlükəsiz mühitin yaradılmasında problemlər olduğunu göstərdi. Keçən müddət ərzində bir sıra həmkarlar ittifaqı təşkilatları və beynəlxalq qurumların başlatdığı kampaniya ilə bu yöndə müəyyən irəliləyişlər əldə etmək mümkün oldu. Kanada və Çexiya kimi ölkələrə mal ixrac edən "Tovel Tex" fabrikində hökumətin dəstəyi ilə 2015-ci ilin martında BƏT tərəfindən geniştərkibli yoxlamalar başladıldı. Bu günlərdə təftiş zamanı qeyd olunan çatışmazlıqların həlli ilə bağlı videorolik hazırlanıb. Fabrikin direktoru Ənvər Hüseyn deyib ki, ilkin yoxlama zamanı çatışmazlıqlar bizə bildirildi və beynəlxalq normalarda yenidənqurma üçün dəstək verildi: "Bu müddət ərzində tikiş aparatları arasındakı koridor genişləndirildi. Fabrikin bir çox yerində, təxliyə planı ilə bağlı məlumat yerləşdirildi, yanğın təhlükəsizliyi ilə əlaqədar müasir avadanlıqlar quraşdırıldı, parçaların boyandığı yerlə qazanxana arasında divar inşa edildi, tikiş cihazları yeniləndi".\nQeyd edək ki, "Tovel Tex" BƏT tərəfindən "İş Şəraitinin Yaxşılaşdırılması" proqramı çərçivəsində dəstəklənən 1549 tekstil fabrikindən biridir. Kanada, Hollandiya və İngiltərə tərəfindən maliyyələşdirilən proqram işçi potensialının gücləndirilməsinə və sektorda əməyin təhlükəsizliyinin genişləndirilməsinə yardım edir.


Bir dolların qiyməti bir manat olacaq - Azərbaycanda » Azərbaycan Informasiya Agentliyi\nBir dolların qiyməti bir manat olacaq - Azərbaycanda\nMovqe.az-a istinadən xəbər verilir ki, dolların manat qarşısında dəyər itirməsinə səbəb isə Avropa Mərkəzi Bankının (AMB) yeni qərarıyla bağlıdır. Sözügedən bank depozit dərəcəsini mənfi 0,2 faizdən mənfi 0,3 faizə endirib. Bu vəziyyət avronun dollar qarşısında məzənnəsinin yüksəlməsinə səbəb olub. Bu durum artıq manatın da həmin valyutalara nisbətdə məzənnə dəyişikliyinə rəvac verir.\nDollar avrodan baha olacaq\nManat avro ilə müqayisədə möhkəmlənib\nAzərbaycan üçün avronun bahalaşma problemi...


Burcler.biz » Bürclər » Horoskop üzrə insanı tanımaq\ne.l. 13-03-2017, 20:40 1 881 Bürclər\nMünəccimlər iddia edirlər ki, insanın xarakterinin bütün əsas xüsusiyyətləri hələ doğuluş dəqiqəsində təməli qoyulur. Beləliklə, hətta yad insanı zodiak portretini təşkil etmək olar. Əlbəttə, belə analiz üçün yalnız obyekt haqqında müəyyən məlumatlar lazım olmayacaq, həm də təcrübədən keçirən münəccimin qabiliyyətləri.\nİnsanın doğuluşunun tarixi haqqında dəqiq informasiyanı bilin, hansına ki, proqnoz tərtib edilir. Xatırlayın ki, bəzi insanlar öz metrik məlumatlarını şüurlu olaraq gizlədirlər. Stalin və Hitler belə hərəkət edirdilər, hansılar ki, düşmən xüsusi xidmət orqanlarının fitnələri ehtiyat edirdilər. Həm də bu gün nadir hallarda sosial şəbəkələrdə istifadəçilər doğuluşun tarixini gizlətmirlər və ya mötəbər olmayan məlumatları dərc edirlər. Buna görə alınmış informasiyanı bir neçə mənbədən yoxlamaq lazımdır. Özü doğuluşun tarixi haqqında etibarlı məlumatla yaxınları və tanışları insanı bölüşə bilərlər.\nTarixə görə insanın bürclərin nişanını onun doğuluşlarını hesablayın. Zodiak dövrlərinə bölməni tapmaq asanlıqla istənilən ixtisaslaşdırılmış saytda olar.\nZodiakın nişanının ümumi xarakteristikasını öyrənin. Bu informasiya ixtisaslaşdırılmış ədəbiyyatda olur. Həmçinin onu asanlıqla internetdə tapmaq olar. Amma birinci rast gəlmiş sayta inanmaq lazım deyil. Bir neçə mənbə tapmaq və öz aralarında bürclərin xarakteristikalarını müqayisə etmək hamısından yaxşıdır. Daha bir yaxşı xarakteristikanın doğruluğunu yoxlamaq üsulu – bürclərin şəxsi nişanının təsvirini oxumaqdır. Astrolojı informasiyanın etibarlı mənbəyini səhvsiz tapmaq belə olar.\nXarakterin və davranış psixologiyasının təsvirinə diqqət ayıraraq xarakteristikanın əsas tezislərinin qısa konspektini edin. Bu informasiya insan haqqında ümumi təsəvvürün tərtib edilməsi üçün lazım olacaq.\nİxtisaslaşdırılmış proqramlardan birinin köməyi ilə insanın şəxsi astrolojı horoskopunu təşkil edin. Uyğun proqramın seçimində şəxsi astrolojı biliklərə söykənmək lazımdır, çünki əlavələr işlənir, necə peşəkarlar üçün, həm də həvəskarlar üçün. Bu halda ən sadə proqramlar zodiak xəritəsini müstəqil təşkil edir, həmçinin alınmış məlumatların tam şifrini açmalarını verir.


Avro ilin sonuna daha da ucuzlaşacaq\nAvrozonada baş verən avronun dəyərdən düşməsini sürətləndirəcək və Avropanın vahid valyutası ilin sonuna kimi ABŞ dollarına nisbətdə ucuzlaşmaqda davam edəcək. “İqtisadi forum” jurnalının məlumatına görə, bir sıra analitiklər bu proqnozla çıxış edib.\nAvronun perspektivindən narahatlıqlarını bildirən Morgan Stanley bankının valyuta analitikləri hesab edir ki, Yunanıstanda baş verənlər digər ölkələrə yayılmaq təhlükəsi səbəbindən Avrozonada gərginlik yaratmaqda davam edir. Banka görə, İspaniya, İtaliya və Portuqaliya pis vəziyyətə düşə bilər. Çünki uzaq olmayan keçmişdə bu dövlətlərdə müəyyən geriləmə müşahidə edilib və onlar böyük çətinlikdə iqtisadi artım tempinə görə Almaniya və Fransaya uyğunlaşa biliblər.\nAnalitiklər hesab edir ki, İtaliya və İspaniya məhsuldarlığı və rəqabət qabiliyyətini artırmazdan öncə çətin deflyasiya mərhələsini adlamalıdır. Çünki onların valyuta məzənnəsinə ümid etmək imkanları tükənib. Təbii ki, belə perspektivlər Avropa valyutasına təyqizsiz ötüşmür.\nBankın yeni proqnozuna görə, avronun ABŞ dollarına olan məzənnəsi ilin sonuna kimi 1,24-ə düşəcək. Halbuki əvvəlki proqnozda bu göstərici 1,32 dollar idi.\nUBS bankının valyuta strateqləri hesab edir ki, Yunanıstanın büdcə kəsiri azalmaq planı ilə bağlı Avropa Birliyi rəsmlərinin açıqlamaları investorları sakitləşdirməyib. Banka görə, Avrozonaın problemləri həllini tapmayıb və problemli ölkələrdə hadisələrin bu istiqamətdə inkişafı yaxın zamanlarda da davam edəcək. Bu isə avronun gələcək taleyini riskə qoyur. Bankın proqnozuna görə, avro dollara nisbətən 1,4010 səviyyəsində qalacaq və bir müddətdən sonra 1,35 səviyyəsinə düşəcək.\nCommerzbank da avronun ucuzlaşacağını açıqlayıb. Bank analitiklərinin proqnozuna görə, avro 1,3405 dollar səviyyəsinə görə ucuzlaşa bilər.\nHazırda 1 avro 1,3699 dollara dəyişdirilir.\nTarix: 08 Fevral 2010 | Baxış sayı: 1198


MM-in növbədənkənar sessiyasının sonuncu plenar iclası keçirilib\nMM-in növbədənkənar sessiyasının sonuncu plenar iclası keçirilib Siyasət\n30 İyun 2017 18:48\n19 məsələ müzakirə olunub\nDünən Milli Məclisin növbədənkənar sessiyasının sonuncu plenar iclası keçirilib. Parlamentin sədri Oqtay Əsədovun sədrliyi ilə keçirilən iclasın gündəliyinə 19 məsələ daxil edilib. İclasda "Milli Məclis deputatının etik davranış qaydaları haqqında" (2-ci oxunuş), "İşsizlikdən sığorta haqqında" qanun layihələri (2-ci oxunuş) müzakirəyə çıxarılıb.\nBundan başqa, "2017-ci il dövlət büdcəsi haqqında", Su Məcəlləsinə, Miqrasiya Məcəlləsinə, "İcra haqqında", "Məişət zorakılığının qarşısının alınması haqqında", "Reklam haqqında", "Dövlət rüsumu haqqında", "Azərbaycan Respublikasının orden və medallarının təsis edilməsi haqqında" və sair qanunlara edilən əlavə dəyişikliklərə də baxılıb.\nMilli Məclis sədrinin birinci müavini Ziyafət Əsgərov parlamentin növbədənkənar iclasında deyib ki, Azərbaycanda məhkəmələrə göstərilən diqqət bu sahəyə inamı artırıb: "Məhkəmədə işlərin sayı xeyli artıb. Hakimlər işlərinin vəzifəsindən layiqincə gəlməyə çalışırlar. Lakin bütün bunlara baxmayaraq, yeni çağırışları nəzərə alaraq hakimlərin iş yükünün azaldılması istiqamətində qanunvericilik islahatları davam edir". O bildirib ki, ölkə başçısının sərəncamı əsasında məhkəmə sisteminin elektronlaşması nəticəsində vətəndaşlar elektron sistemlə məhkəməyə müraciət edə bilir: "Vətəndaşlarımız yeni sistem əsasında şəxsi kabinet yaratmaqla məhkəmələrə ərizləri verir, məhkəmə rüsumlarını belə elektron qaydada ödəyə bilirlər. Ölkəmizdə 9 məhkəmə üçün yeni bina inşa olunur".\nZ. Əsgərovun sözlərinə görə, ötən dövrdə hakimlərin sayı 2 dəfə artırılsa da, Azərbaycanda 100 min nəfərə 6 hakim düşür: "Lakin bu rəqəm Avropa ölkələrində 20-dir. Bu baxımdan ölkəmizdə də hakimlərin sayının artırılmasına ehtiyac var".\nBirinci vitse-spiker qeyd edib ki, Azərbaycanın məhkəmə sahəsində aparılan islahatlara görə bir sıra Avropa ölkələrinə nümunə ola bilər: "Bəzən bildirilir ki, Avropa Məhkəməsinin ölkəmizə qarşı qərarların sayı çoxalır. Lakin statistik göstəricilərə nəzər salsaq görərik ki, təkcə 2016-cı ildə Avropa Məhkəməsi tərəfindən ölkəmizlə bağlı 16 qərar qəbul edilib. Hansı ki, Yunanıstana 41, Özbəkistana qarşı 33 qərar verilib".\nAzərbaycanın 2017-ci il dövlət büdcəsinə dəyişikliklər layihəsi barədə isə məlumat verən parlamentin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin sədri Ziyad Səmədzadə bildirib ki, 2017-ci ilin yenilənmiş dövlət büdcəsinin gəlirləri gözlənilən ÜDM-in 25,2%-ni təşkil etməklə, mütləq ifadədə 16 766 mln. manat həcmində proqnozlaşdırılır.\nBu da ilkin proqnozla müqayisədə 511 mln. manat və ya 3,1% çoxdur. Yeni büdcənin xərclərinin isə 1 041 mln. manat artırılaraq 17 941 mln. manata çatdırılması nəzərdə tutulur ki, bu da təsdiq edilmiş büdcə xərclərinə nisbətən 6,2% çoxdur.\nBu ilin dövlət büdcəsinə yenidən baxılma zamanı xarici dövlət borclanmasının yuxarı həddinin artırılması, yəni, "Azərbaycan Beynəlxalq Bankı" ASC-nin sağlamlaşdırılması tədbirləri çərçivəsində Bankın 2 383,4 mln. ABŞ dolları məbləğində dövlətin üzərinə keçəcək borclarının ödənilməsi məqsədilə avrobondların emissiyası həyata keçiriləcək. Bununla əlaqədar olaraq, 2017-ci il üzrə qanunla təsdiq edilmiş xarici dövlət borclanmasının yuxarı həddi 4 mlrd. manat və ya 9 dəfə artırılaraq 4,5 mlrd. manata çatdırılacaq.\nYenilənmiş dövlət büdcəsində kəsirin təsdiq olunmuş göstəriciyə nisbətən 530 mln. manat və ya 82,2% artırılaraq 1 175 mln. manat çatdırılması nəzərdə tutulub ki, bu da cari ilin sonuna gözlənilən ÜDM-in 1,8%-nə bərabər olacaq.\nBüdcə gəlirlərinin Mərkəzi Bankın mənfəətinin 250 mln. manatlıq bir hissəsinin büdcəyə alınması, Vergilər Nazirliyinin xətti ilə əlavə 135 mln. manat, Gömrük Komitəsi vasitəsi ilə isə 50 mln. manat əlavə vəsaitin büdcəyə cəlb edilməsi və s. mənbələr vasitəsilə təmin edilməsi nəzərdə tutulur.\nBüdcənin artan xərcləri daha çox sosial xarakterli tədbirlərə və bank sahəsində yaranmış problemlərin yumşaldılmasına yönəldiləcək. Burada qazın qiymət fərqi ilə bağlı Dövlət Neft Şirkətinin (SOCAR) ziyanını qarşılamaq üçün 250 mln. manat, lisenziyası alınmış 11 bankın əmanətçilərinə ödəniş üçün Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun nizamnamə kapitalının artırılmasına 546 mln. manat və s. bu kimi xərclər xüsusi yer tutur. Qeyd edək ki, Azərbaycanın 2017-ci il dövlət büdcəsinə ediləcək dəyişiklikdən sonra builki icmal büdcənin gəlirləri 22 840,9 mln. manat olacaq, bu da təsdiq edilmiş büdcəyə nisbətən 2 820,2 mln. manat və ya 14,1% çoxdur.\nİcmal büdcə xərclərinin isə təsdiq edilmiş göstəriciyə nisbətən 3,7% və ya 1 051,0 mln. manat artırılaraq 29 818,2 mln. manata çatdırılması nəzərdə tutulur.\nDövlət büdcəsinin təkrar nəzərdən keçirilmiş gəlirləri 16,766 milyard manat həcmində proqnozlaşdırılır. Bu, ilkin proqnozdan 511 milyon manat və ya 3,1 faiz çoxdur.\nBüdcə xərcləri isə 17,941 milyard manat həcmində proqnozlaşdırılır və bu, ilkin proqnozdan 1,041 milyard manat və ya 6,2 faiz çoxdur. Dövlət büdcəsinin kəsiri ilkin proqnozu 530 milyon manat üstələyərək 1,175 milyard manat təşkil edir. Bu rəqəm Azərbaycanın 2017-ci il üzrə gözlənən ÜDM-nin 1,8 faizinə bərabər olacaq.\nBundan başqa, Azərbaycan Beynəlxalq Bankı (ABB) tərəfindən avroistiqrazların buraxılması üçün xarici borclanma həddi 4,5 milyard manatadək yüksəldilib.\nMaliyyə naziri Samir Şərifovun sözlərinə görə, dövlət büdcəsinin xərclərinin artması Əmanətlərin Sığortalanması Fondu və SOCAR-a əlavə vəsaitlərin ayrılması ilə əlaqədardır. Bundan başqa, dövlət ABB-nin xarici öhdəliklərinin təkrar strukturlaşdırılması üçün 4 milyard manat ayıracaq.\nNazir onu da qeyd edib ki, büdcə xərclərinin artmasının digər səbəbi dövlətin balansında olan uşaq bağçalarının saxlanması və ölkənin şəhər və rayonlarında yeni bağçaların tikintisi üçün maliyyə təminatının yaradılması ilə bağlıdır. Bu vəsaitlərə 58 milyon manat ayırmaq planlaşdırılır.\nDəyişikliklərə əsasən, 2017-ci il üçün korrektə edilmiş icmal büdcənin gəlirləri üzrə proqnoz 22,84 milyard manat səviyyəsində təsdiq edilib ki, bu da ilkin proqnozdan 2,82 milyard manat və ya 14,1 faiz çoxdur. İcmal büdcənin xərcləri 29,8 milyard manat təşkil edəcək ki, bu da əvvəlki proqnozdan 1,05 milyard manat və ya 3,7 faiz çoxdur.\nQeyd edək ki, 2017-ci ilin birinci rübündə dövlət büdcəsinin gəlirləri 3,591 milyard manat təşkil edib. Bu rəqəm proqnozlaşdırılan 3,473 milyard manatı 3,4 faiz üstələyib.\nDaha sonra deputatlar layihəni müakirə ediblər.\nMillət vəkili Vahid Əhmədov bildirib ki, dünya iqtisadiyyatında baş verən təlatümlər fonunda Azərbaycan iqtisadiyyatındakı dəyişikliklər müsbət hesab edilir: "Büdcənin xərc hissəsi 1 milyard civarında nəzərdə tutulub. Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətinə, Əmənətlərin Sığortalanması Fonduna vəsait ayrılıb. SOCAR-a ayrlmış vəsait "Azəriqaz"da qazla əlaqədar itkilərin baş verməsi ilə bağlıdır. Amma "Azəriqaz" itkilərin qarşısını almaq üçün tədbirlər planı işləyib hazırlamalıdır. Beynəlxalq Banka avadanlıq emissiyası ilə bağlı 4 milyard vəsaitin ayrılması nəzərdə tutulub. Bu da dövlət imicinin qorunub saxlanılması üçün vacibdir. Bundan əlavə, əgər biz iqtisadiyyatın inkişafına nail olmaq istəyiriksə, real sektora vəsaiti ayırmağı da diqqətdə saxlamalıyıq".\nDeputat Tahir Kərimli isə bildirib ki, Milli Məclisə bəzi qurumlar mexaniki aqreqat kimi baxırlar. "Büdcə müzakirə olunarkən fikirlərimizi bildirmişdik. Mən qorxuram ki gələcəkdə də bəzi dediklərimiz nəzərə alınmasın. Məgər büdcə təsdiq olunanda bütün xərclər görünmürdü? Büdcə qalığı hesabına kəsirin silinməsini görmək mümkün deyildimi? Ona görə də çıxışlarımızda demişdik ki, xərcləri artırmaq lazım idi. Niyə biz 6 ay itirdik? Bəzən şübhə edirəm ki, biz bazar iqtisadiyyatına keçməmişik, yoxsa Karl Marksın dediyi fikirlərin bəlasına düşmüş olardıq".\nDeputat Musa Qasımlı isə "Azərbaycan Respublikasının orden və medallarının təsis edilməsi haqqında" qanun layihəsinin müzakirəsi zamanı fikirlərini bölüşüb. "Bəzi saytlarda ordumuzun gözdən salınması ilə bağlı məlumatlar yayılır. Bu meyllər çox ziyanlıdır", - deyən millət vəkili hesab edir ki, bu gün təkcə ordumuzun deyil, dövlətimizin güc strukturlarının gözdən salınmasına görə məlumatlar yayılır: "Bunu edənlərə qarşı qanunda tutulmuş qaydada mübarizə aparmaq lazımdır. Mən jurnalistlərdən xahiş edirəm ki, bu kimi hallarla mübarizənin önündə getsinlər. Çünki ordumuzun millətimizin bağrından çıxıb. Ordumuz vətənimizin müdafiəçisidir".\nQanun layihələri müzakirələrədn sonra qəbul edilib.\nBununla da Milli Məclisinin 2017-ci ildə növbədənkənar sessiyası başa çatıb. Spiker Oqtay Əsədovkeçirilən son iclasın başa çatması ilə əlaqədar sessiyanı bağlı elan edib.Sessiya dövlət himninin səsləndirilməsi ilə başa çatıb.


Eyni talenin yolçuları... » Karabakhmedia.Az\nEyni talenin yolçuları...\nTarix:9-03-2018, 12:41 Kateqoriya:Manşet / Yazarlar\nÜç ana, üç bacı, üç qadının yurdsuzluq ağrıları\nOnlar, əslində, üç deyillər. Rəmzi olaraq üçünü seçdik - “atalar üçə kimi deyib”. Ataların müdrik kəlamlarına pənah gətirən analarımız, bacılarımız, xala-bibilərimiz ilboyu ailənin qayğılarını zərif çiyinlərində daşıyırlar. Amma, etiraf edək ki, ilin tək bircə günü - 8 martda onlara bayram hədiyyəsi alan da olur, almayan da. Bundan inciyib-küssələr belə, üzə də vurmurlar, ailənin səadəti naminə...\nRəmzi seçdiyimiz bu üç qadından biri - Kəlbəcər rayonunun Barmaq Binə kəndində 1938-cı ildə dünyaya göz açan, uşaqlıq və gənclik illərini yazda, yayda yaylaqda, qışda isə oylaqda keçirən Səmayə nənə ömür-gün yoldaşı Yəhya Mehtiyevlə böyük bir külfət saxlayıb.\nZaman ötüb, dövran dəyişib. Doğulduğu və gözəl növraqlı günlər keçirdiyi, ömür sürdüyü kənd Kəlbəcərlə Göyçə mahalının arasında sərhəd idi. Ermənilər bu kəndə dəfələrlə basqın etsə də, oğlanları Gəncəli, Mirzəli və məktəbyaşlı Seyfəli də atalarına qoşularaq, düşmən qarşısına çıxıb. 5 il mühasirədə qalan kəndi qoruyublar.\n8 mart bayramını təbrik etmək üçün Bakının Qaradağ rayonunun Müşfiqabad qəsəbəsində müvəqqəti sığınacaq tapan, Kəlbəcərin işğal olunduğu 1993-cü ilin aprel günlərini acı xatirələrində, hələ də qurumayan göz yaşlarında saxlayan, fikrini yumaq kimi sarıyan Səmayə nənəyə baş çəkdik. Özündən yox, vaxtsız, erkən itirdiyi, öldüsü-qaldısı bilinməyən, “yetkin balam, itkin balam” deyib sızıldayan, Mirzəlisindən yazmağımızı xahiş etdi. Əli yetməyən Kəlbəcərindən və burada ayrılığa dözməyib yolla getdiyi yerdə dizləri əsib yıxılaraq yurdsuzluq intizarına son qoyan, Kəlbəcərdə şəhid olan vətən oğullarının 360-dan çoxunu İslam qayda-qanunlarına, milli-dini adət-ənənəyə uyğun yuyub-kəfənləyərək ünvanlarına yola salan Yəhya kişidən söz açmağımızı istədi.\nO ağır günləri yadına saldıqca, qəlbindən od alan ağbirçək təngnəfəs olsa da, aramla danışdı. Dedi ki, 1993-cü ilin qara aprel günlərində həyat yoldaşı Yəhya oğlanları ilə düşmən qabağında, Yellicə və Dikyurd keşikçi məntəqələrindəki əsgər və polislərimizin yanında olub. Son anlara kimi “postu” tərk etməyib. Kəndə dönəndə gözlərinə inanmayıb: balaları Quzey yoluna səpələnib onları axtarırmış...\nKəlbəcərdən uzaqlarda 25 ildir yurd həsrətini çəkən Səmayə nənə Bakıda, doğmaların qoltuğuna sığınmağa məcbur olub. Kəlbəcərsizlik dərdinə dözə bilməyən ailə üzvləri qarşıda onları hələ nələr gözlədiyindən xəbərsiz idi.\nBakıda oxumasına və yaşamasına baxmayaraq, könüllü cəbhəyə yazılıb döyüşlərə yollanan ikinci oğlu Mirzəli Mehtiyev də 1994-cü ilin yanvar-fevral aylarında gedən “Murovdağ əməliyyatı”nda kəşfiyyatçı qrupla dağlara üz tutdu. Feyruz Alışov, Şahin Süleymanov, Mirzəli Mehdiyev, Babək Məmmədov, Famil Allahverdiyev, Müşfiq Abbasov, Natiq Məlikov, Xalid Hümbətov kimi neçə-neçə qorxmaz, cəsur oğullar o “əməliyyat”ın qurbanına çevrildilər.\nBu ayrılığı da yurdsuzluq dərdinin üstünə qoyub Azərbaycanı başdan-başa dolaşan, oğlundan soraq almaq istəyən ata-ana heç nəyə nail olmayıb: yurd da əldən gedib, oğul da. Təkcə öz oğulunun yox, Qardaşı oğlu, mayor Tahir Mehtiyev, erməniyə qan uddurmuş Famil Mikayılov və qardaşı, bölük komandiri, şair Sabir Mikayılov, oğlu Mirzəli, bir sözlə, nəsildən itirdiyi “yeddi oğul” dərdi onun də qəddi-qamətini əydi! Günün günorta çağı “girovluqdan gələn var, bəlkə Mirzələdən xəbəri verər, gedim görüm nə danışır“ fikri ilə evdən çıxan Yəhya dayı gedib, həm də birdəfəlik, əbədi. Oğlu gedən yola üz tutub - qibləsi sandığı Kəlbəcərinə doğru, Gəncə istiqamətinə. Amma Bakıdan çıxa bilməyib. Küçə ilə getdiyi yerdə qədəmləri qırılıb, nəfəsi təntiyib, dil-dodağı quruyub. O da 20 Yanvar şəhidlərindən birinə çevrilib...\nAna yana-yana dərdini danışır: “...Andına sadiq çıxanların arasında 24 yaşlı oğlum Mirzəli də var idi. Onlara baxdıqca adam qürur hissi keçirirdi. Amansız Murovda qarlı-çovğunlu günlərdə düşmənlə üz-üzə gəlmək ölümün gözünə dik baxmaq deyildimi? Getdikləri bir neçə gün idi. Kəlbəcər igidlərinin sorağı Yanşaqdan,Təkəqayadan, Çəplidən, Susuzluqdan, Qamışlıdan gəldi. Kəndlərimiz düşməndən təmizlənirdi. Amma”...\nAnanın səsi titrəyir və susur. Ulu tanrı kaş möcüzə yarada: gözü yolda, qulağı səsdə olan bütün həsrətliləri sevindirə. Bu sevincdən 25 ildir itkin oğlunun uzaq yollarına göz dikən Səmayə nənəyə, qardaş-bacılara da pay düşə...\nSəmayə nənəni ağladan dərd oğlunun şəhid olması deyil. Şükür edir ki, Mirzəlinin Mədəniyyət və İncəsənət Universitetini bitirib əsgərliyini də Murovdağda, Kəlbəcər istiqamətində başa vuran, atasına çox bənzəyən Tacəddin adlı oğul yadigarı var...\nMirzəli kimi bir igid, qorxmaz, cəsur oğulun bilinməyən taleyi atanı qəfil yıxdı, anasının isə gözlərinin nurunu aldı. 25 ildir dilində bayatı-ağı bitən Səmayə nənədən ayrılarkən bunları da pıçıldadı:\nSinəm üstün teylədin...\nBu da ömür-gününü qaçqınlıq-köçkünlükdə keçirən səksən yaşlı Səmayə nənənin intizar dolu baxışlarındakı həsrət, niskil, ayrılıq dərdi. Hər Novruz bayramında diləyir ki, itkinindən bir soraq çıxaydı, kaş...\nKəlbəcərin sağ qolu Göyçə, solu isə Laçın idi. Dağları kimi, insanları da bir-birinə mənən dayaq, təbiətən, xaraktercə də oxşar olublar. Bu gün də elədirlər: dərdləri, niskilləri, qayğıları arzu-diləkləri qoşalaşıb: doğma yurdlara qayıtmaq, oralarda yenidən məskən salmaq, dərd-səri atmaq...\nO yurdlardan uzaq düşənlərdən biri, ixtisasca dil-ədəbiyyat müəllimi olan Bəsirə Məmmədli ilə görüşmüzdə bir başqa niskillə qarşılaşdıq. Səmayə nənədən fərqli yaş, düşüncə, yurda bağlılığın başqa bir formasını duyduq. Məmmədli Bəsirə Zakir qızı 1975-ci ilin elə bu vədələrində Laçın rayonunda anadan olub. Laçın şəhərindəki 1 nömrəli orta məktəbi bitirib. Uşaqlığı dağlarda keçən balaca Bəsirənin arzuları böyük olub: oxumaq, ali təhsil almaq, doğma yurda müəllim kimi dönmək. Arzularının qanadında Bakıya pərvazlanmaq istərkən erməni vandalları doğulduğu Laçın dağlarına göz dikdi: “Laçın koridoru” istədi. Laçın rayonu 1992-ci il may ayının 18-də ermənilər tərəfindən işğal ediləndə doğma yurd yerlərindən, isti ocaqdan, dağlardan qovulanlardan biri də onların ailəsi olub.\n1998-ci ildə N.Tusi adına ADPU-nun filologiya fakültəsini bitirib. O zamandan Lacin rayon 32 nömrəli tam orta məktəbdə çalışıb. Hazırda həmin məktəbdə təşkilat işləri üzrə direktor müavinidir. Fəaliyyətə başladığı vaxtdan nizam-intizamı, işinə məsuliyyətlə yanaşması onu məktəbin müəllim və şagird kollektivinə sevdirib. Yeni nəslin təlim-tərbiyəsində, vətənpərvərlik ruhunda yetişməsində əlindən gələni əsirgəməyən Bəsirə müəllimə daim dövlətçilik ənənələrinə sadiq qalan bir pedaqoji kollektivdə çalışdığı üçün özünü xoşbəxt sanır. Amma arzusu orta təhsil aldığı, özünün də titrək addımlarla üz tutduğu məktəbdə, müəllimləri ilə çiyin-çiyinə çalışmaq olub: “Məktəb idarəçiliyi və yeni təhsil innovasiyaları ilə bağlı kurslarda iştirak etmişəm. ,,Beş qönçə” və ,,Azərbaycan qadınları müstəqillik yollarında” kitablarının, həmçinin ,,Qadın və Sülh” jurnalının redaktoru olmuşam. Mətbuatda hərbi-vətənpərvərlik mövzusunda onlarla məqaləm dərc edilib. Dövri mətbuatla sıx əlaqə yaratmışam. Məcburi Köçkün Qadınların Milli Şəbəkəsinin kordinatoruyam. Məcburi Köçkün Qadınların Təşəbbüs Qrupunun namizədi kimi 2005-ci ildə Milli Məclisə keçirilən seçkilərdə deputatlığa namizəd olmuşam”.\nBəsirə xanımın qohum-əqrabası Bakı, Ağcabədi və Beyləqanda məskunlaşıb. Atası Zakir 40 il elektrik mühəndisi işləyib. Qardaşı Sahib Şuşa musiqi kollecinin tar söbəsin bitirib, lakin atasının yolunu davam etdirərək elektrik mühəndisi ixtisasına yiyələnib. Bacısı Susa mədəni-maarif kollecini bitirib. Laçının Sarıbaba dağının ətəyindəki Seyidlər kəndi ata-baba yurdu olub. Balaca Bəsirə 4-5 il həmin kənddə nənəsi ilə yaşayıb: “Kənd hər tərəfdən dağlarla əhatə olunmuşdu. Kiçik dağ çayları, zəngin meşələri var idi. O kənddən camaat bir zamanlar Şuşaya piyada gedərmiş. Dağa qalxanda Şuşa görünürdü. Moruq, çiyələk, armud, alma, əzgil, zirinc, alça… o qədər dərmisəm ki. Bulaqların adını heç zaman unuda bilmərəm: Ağ bulaq, Qoşa bulaq, Soyuq bulaq, Bal bulaq, Hüsü əminin bulağı və s. Yuxularımı həmişə orada görürəm. Elə səkkiz yaşlı Zəhra balam da nənəsi Vəzifə kimi, Laçın həsrətlidir. Ota məktəbin sonuncu sinfində oxuyurdum. “Son zəng”ə və imtahanlara hazırlaşırdıq. Mayın 8-i Laçında sinif yoldaşlarım və müəllimlərimlə Böyük Vətən müharibəsi abidəsində abadlıq işləri aparırdıq. Bir də gördük Şuşa tərəfdən xeyli maşın və camaat gəlir. Oğlanlarımız gedib maraqlandılar. Öyrəndilər ki, Şuşada vəziyyət pisdir, əhali köçürülür. Əhvalımız pozuldu. Dayılarım, xalam uşaqları - pəhləvan Qaçayın övladları Şuşada döyüşdə idilər. Anam xəbərsiz qalmışdı. Hamı həyəcanlı idi. Axşamtərəfi ermənilər Gorus tərəfdən Laçını dəhşətli qrad atəşinə tutdu. Bir an göz açmaq mümkün deyildi. Səmada alazanın, qradın sayı-hesabı yox idi. O dəhşətli mənzərəni unuda bilmirəm. Bütün əsas obyektləri raketlərlə məhv etdilər. Hər tərəflə əlaqə kəsildi. Mayın 9-da 5 nəfər mülki şəxs həlak oldu, Laçın polisi Müseyib İbrahimov və bir neçə döyüşçü də o gün ağır yaralandı. Onlar Bakıya hospitala göndərildi”…\nBəsirə müəllim də 25 ildir ki, nə yazın gəlişini duyur, nə də 8 martla Novruz bayramının. Deyir ki, axı, bu gün əsir və girovluqda minbir zülm və zillətə qatlaşan qadınlarımız – ana-bacılarımız var. Onlarsız kimin könlü açılar ki, bayram əhval-ruhiyyəsndə olsun?! İnşallah, biz bayramlarımızı doğulduğumuz yurd yerlərində qələbə ilə qeyd edəcəyik.\n17 yanvar 1976-cı il tarixində Xocalı şəhərində doğulan, 1 yaşına kimi orada yaşayan, “Xocalı Soyqırımını Tanıtma” İctimai Birliyi Binəqədi rayon şöbəsinin rəhbəri, şəhid nəvəsi kimi tanınan Ayna Novruzova da o dəhşətli günlərdən salamat çıxan uşaqlardandır. 80 yaşlı atası Allahyar müəllim 26 ildir Xocalı müsibətlərini yaddaşında və dərdli-niskilli misralarında, özü isə ictimai fəaliyyətində yeni nəsilə çatdırır, daha geniş auditoriyalarda təbliğ edir.\nXocalılılar əsasən Goranboy rayonundakı Aşağı Ağcakənd qəsəbəsində məskunlaşıblar. Ona görə də qəsəbə rayon mərkəzi kimi tanınır. Lakin onların bir qismi Göygöl rayonunun Hacıməlik kəndi ərazisində yeni salınmış qəsəbədə, həmçinin Binəqədi yaxınlığındakı “Gənclik şəhərciyi” kimi tanınan yeni yaşayış məhəlləsində məskunlaşıb. Dünya yola salmış, ömrünün ixtiyar çağlarında isə ikiqat yurd nisgili ilə bala soraqlayan, itkin, əsir, girov, yaxud şəhid olduğu bilinməyən, oğul yolu gözləyən ana-bacılar burada da az deyil. Bir vaxtlar Laçında dünyaya göz açıb, Xocalıda ocağı qaralan, çırağı sönən Kübra nənə kimi gözüyaşlılara təsəlli, ümid verməyi özünün vətəndaşlıq borcu hesab edən Ayna Novruzova yolunu tez-tez bu qəsəbədən salır, doğmalarına baş çəkir. İllərdir ki, erməni vandallarının o gecə törətdiyi vəhşiliyi nəinki respublikamızda, artıq qardaş Türkiyənin müxtəlif bölgələrində də “Xocalıya ədalət” kampaniyasını necə apardıqları ilə bağlı onlara məlumat verir, hər bir kəsi bu işdə fəal təbliğatçı olmağa çağırır.\nMəcburi köçkünlük həyatı yaşamağa başlayandan atası Allahyar müəllimin də beş nəfərlik ailəsi Goranboy rayonunun Aşağı Ağcakənd qəsəbəsində məskunlaşıb.\n11 il öncə “Xocalı Soyqırımını Tanıtma” ictimai birliyi yarananda o da könüllü olaraq təbliğatçı qrupun üzvlərindən birinə çevrildi. Adı çəkilən təşkilatın qadınlar şurasının sədridir. Deyir ki, təbliğatın coğrafiyası genişləndikcə dünya erməni vandalizmi haqqında əsl həqiqəti öyrənir və onların antiinsani əməllərini lənətləyirlər. Bu illər ərzində nəinki Azərbaycanda, artıq Almaniya, Türkiyə, Rusiya kimi böyük və nüfuzlu ölkələrdə də Xocalıya ədalət istəmişik.\nAyna Novruzovanın təsəllisi odur ki, Azərbycanın haqq səsi artıq eşidilir. Bu isə intizarın, həsrətin sonu deməkdir.\nQarabağda separatizm baş qaldırandan Azərbaycan qadınlarının taleyinə bax beləcə ağrı-acı, göz yaşı da yazıldı. Doğma yurdunu, balasını, ailəsinin başçısını, qardaş-bacısını... itirən anaların 8 mart bayramı heç yada da düşmədi. Necə düşsün? Axı, elə şəhid balaları oldu ki, onların doğum günü məhz 8 mart günü idi. Bəs 8 mart tarixində düşmən gülləsindən al-qana bələnən igidlərimiz az oldumu?!\nBəli, rəmzi seçdiyimiz hər üç qadının obrazında da deyə bilərik ki, onları cəmiyyətin parlaq siması adlandıranlar, ailənin isti ocağına bənzədənlər yanılmayıblar. Hansı evdə-ailədə qadın, ana, bacı nəfəsi varsa, ora ilin bütün fəsillərində bahar təravətli olur: səliqə-sahman ilə...