۞ C A H A N ۞: July 2008\nKiyan Xiyav. ŞEİRLƏR\n30.7.08 | Yazar: Məsiağa Məhəmmədi\nBuyur, zaman çörəyinə\nöz zülüm-zülmət gecələrində\nunudublar hər şeyi.\nölülərin baş qaxıncıdır.\nVə həyatın döyüşündə\nheç bir qılınc,\nheç bir qalxan qidalandırmayır bizi.\ngəl yenidən yenə quraq!\nYenə şah sən,\nyenə mat mən.\nArmudu stəkanlara dal!\ntütün kəşf edəcək,\nNeylərsən ki vətən bağı al-əlvandır\nyox üstündə sarı bülbül?!\nqızıl güllədir ürəyə dikilən,\nyoxsa qızıl gül?!\nBuyur, ömür çörəyinə\nyalnız budur yavanlıq!\nQolumda sarılan bu örkənlərlə\nhəyatda qalası deyil,\nağzıma tıxanan bu parçalarla\nölümə gedəsi oldum.\nBir qaraney səsi oldum\noyuq-oyuq bir məmləkət adı;\nAc bir şəhər\nsusuz bir küçə, əskidən.\ndodağımdan yenə susuzluq danışarkən,\nhardasa, eşidən bir qulağa etdim umud.\nçalxalandı köksümdə üsyan ünvanıyla\nvə tufanlı dəniz halında bir duyğu\nsardı məni birdən-birə.\nMərə, dostlar, mərə!\nBu yaşamaq nə yaşamaq?\nBaşqaları suçlu ikən,\nqanlı divanlar bizə tutuldu.\nAx, bizə nə oldu?\nKi zaman bir keçid verməz özündən\nvə bizi özündə əridər sonsuz çalxanış.\nAlış, ürəyim, alış!\nKi korluğunda quylanaram bir məzarın.\nBir məzar ki dörd divarın arası,\nüzərində damar salan bir duman.\nNə Çində, nə Maçində,\ntam bir yanar vulkan içində,\nBir biləydin bu xəyal\naşılmaz dağlar üstündə,\nnecə qaranlıqdan keçər!\nvarılmaz uçurumların dibində,\nnecə zəhər sulardan içər!\nKeçər, gülüm, bu da keçər,\nməni düşünmək istəsən,\nKi o səndən tanıdığın, bir fiqur yox.\nDaha tam özünlə özgələşibsən\nço…x, ço…x, ço…x!\nDƏLİ CEYRAN BALASI\nQafqazın tonqalı söndü\nvə Kiçik Asiya daha kiçildi.\nNə nar, nə nur\nnə də bir qürur qaldı haçalanmamış.\nAh, e…y dədə!\nQocaman Habilin yorğun barmağı\nbaşqa bir havaya girdi\nBakının kədərli sabahlarında\nruhu düşgün görünür Qız qalasının.\nVə Araz gülüşünün soyuqluğunda\nçözülməz sirri yatır\ndoğulmadan boğulan bir Təbriz balasının.\nbir-birinə sarılaraq, çəkinirlər köpəkdən.\nVə ölüm öpüşündən yanmış lələklər\nBir-bir ələnir durna qatarından.\nCeyranların tovsun qaçışına düşmən köpəklər,\nköpək oğlu köpəklər.\nAyaqdan düşməyən ölüm əlləri.\nMən yüzillikdən bəri\nUca dağlar anası\nbir ceyran balası olduğumdan,\nqorxuram köpək adından.\nAx, olsaydı bir halımıza baxan…\nortalığı qan gölünə döndərdilər\nqan gölünə döndü yerin altında da, qara qızıl neftlər.\nHeyiflər olsun, heyiflər!\nÇuxur oldu olası qanlı vətən\nbir parça qan çuxuru.\nQuru axdı bulaqları,\nzəmiləri yanıq göyərdi\nvə kürəyini umudsuzluğa dayadı qamış külbələr.\nÇuxur oldu, ax!\nCeyran sürüləri köçdü\nnecə də toz qaldıraraq.\nçuxur oldu olası qanlı vətən.\nduz doldurdum yarama»\nsonra qanlı köynəyimin altında,\nçarpazlama-çarpazlama gizlətdiyim qurşun şeirlər,\nöz bağrımı sökdülər mütləq.\nVə onların soyunda mütləq köpəklik var\nKim bilir soyları nə,\nuruspu dölləri bəlkə.\nQolay öldürüb, sital-sital gedərlər\ngülərlər, alay edərlər, sırtıqcasına.\nDoyulmaz bir seyirdir bu, doğrusu.\nAh, e…y dədəm oğlu!\nHava ölüm qoxudu.\nyetişmiş dünyanın quduz anları\nürək dələn hürüşlərə dözümüm yoxkən,\ngöz yaşımı silirəm.\nÇünki uca dağlar anası\nbir dəli ceyran balasıyam mən.\nVə köpək cinsi ilə bacara bilməm,\nBölmə: Transliterasiya 2 şərh\nFəridə Diba. MƏNİM QIZIM FƏRƏH (4)\n26.7.08 | Yazar: Məsiağa Məhəmmədi\nXarici ölkələrə səfərlərim və dünya miqyaslı şəxsiyyətlərlə görüşlərim barədə şirin xatirələrim var. Hərdən ötən çağların xoş xatirələrini yada salanda bu nəticəyə gəlirəm ki, insan ömrü xatirələr toplusundan başqa bir şey deyil...\nDediyim kimi, qızımın toyu üçün zəruri olan şeyləri almaqdan ötrü onunla birgə Parisə getməyim ölkə xaricinə ilk səfərim olmuşdu. Mənim xatirimdə hər şeyin birincisi dərin iz buraxır və onu yaddan çıxarmıram. Bu, xarici səfərlərimə də aiddir. Sonralar qırxdan çox xarici ölkəyə getsəm də, sevimli qızımla bərabər Parisə ilk səfərimi heç vaxt unutmuram.\nXatirəsi yaddaşımdan silinməyən başqa bir səfərimiz 1963-cü ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarına olmuşdu. O zaman ABŞ hökuməti Məhəmmədrzanı və Fərəhi böyük təntənə ilə qarşılamışdı. Biz üstüaçıq maşında irəlilədikcə, göydələnlərin üzərindən başımıza rəngbərəng lentlər səpirdilər.\nŞam yeməyi zamanı Məhəmmədrza Jaklin Kennediyə son dərəcə qiymətli və nadir bir komplekt bağışladı. Bu komplekt bir vaxtlar Şir ürəkli Riçardın arvadına məxsus olmuşdu. Jaklin Məhəmmədrzanın bu səxavətindən elə mütəəssir oldu ki, ayaq üstə dayanmış qonaqların hamısının gözü qarşısında onu öpdü, sonra da elə oradaca kopmlekti açıb üstünə taxdı. Bu unikal komplekt brilyant boyunbağıdan, almaz medalyondan, daş-qaşla bəzədilmiş qolbağdan, almaz qaşlı üzükdən və brilyant sırğalardan ibarət idi.\nBu böyük və misilsiz səxavətin müqabilində Kennedi Fərəhə akvarellə çəkilmiş bir şəkil verdi və dedi ki, bu, onun kollecdə oxuduğu illərdə çəkdiyi şəkillərdəndir. Jaklin isə Məhəmmədrzaya rəngi solmuş bir qalstuk bağışlayıb iddia etdi ki, bu qalstuk Corc Vaşinqtona məxsus olub!\nABŞ prezidenti ilə xanımının verdiyi hədiyyələrin heç bir dollar da qiyməti yox idi, halbuki bildiyimə görə, Məhəmmədrza Şir ürəkli Riçarda məxsus əntiq komplekti almaq üçün yüz minlərlə dollar xərcləmişdi. İqamətgahımıza qayıtdıqdan sonra Fərəh Məhəmmədrzanın yanında Kennedini və arvadını söyüb dedi: «Bu ... xaricdən gələn hər qonağa bir cındır qalstuk verib iddia edirlər ki, həmin qalstuk Corc Vaşinqtona, yaxud Avraam Linkolna məxsus olub!»\nCon Kennedi siyasi həyatı demokratikləşdirmək istiqamətində Məhəmmədrzaya göstərdiyi təzyiqlərə görə İranda çox populyar idi. Amerikada da o, görünür, bütün dövrlərin ən sevimli prezidenti olmuşdur.\nJaklin adi görkəmli arıq bir qadın idi. Deyirdilər ki, prezidentin xanımı olmazdan əvvəl o, sadə ailədən çıxmış bir jurnalist imiş. Con Kennedi isə varlı və aristokrat bir ailədən, bizdə deyildiyi kimi, köklü nəsildən idi.\nMən o vaxta qədər amerikalıları yaxından görməmişdim və onlarla oturub-durmamışdım. Ona görə də təəccüblənirdim ki, necə hamının yanında bir-birinin arvadlarını öpür və mehribancasına onlarla rəqs edirlər. Amma Kennedinin bir neçə dövrə Fərəhlə rəqs etdiyini və Məhəmmədrzanın da qollarını Jaklinin belinə dolayıb oynadığını görəndən sonra təəccübüm aradan qalxdı. Və mən də bu cür ikinəfərlik rəqslərdə təcrübəsizliyimə, necə deyərlər, naşı olduğuma baxmayaraq, nəzakət naminə Nyu-York merinin dəvətini qəbul edib onunla rəqs eləməli oldum. Rəqsin sonunda mer xahiş etdi ki, sabah nahara onun qonağı olum və şəxsən özünün hazırladığı təamların dadına baxım. Mən ingiliscəni yaxşı bilmədiyim üçün Fərəh köməyimə yetişdi və mənim adımdan çox-çox təşəkkür edib dəvəti qəbul elədiyimi bildirdi; mənə də dedi ki, bu nüfuzlu siyasətçinin dəvətini qəbul etməkdən özgə çarə yoxdur, sən gərək fədakarlıq göstərib onun qonağı olasan!\nSonralar ABŞ prezidenti olmuş Riçard Niksonu mən ilk dəfə həmin qonaqlıqda gördüm. O vaxtlar Nikson ABŞ Xarici İşlər Nazirliyində işləyirdi və hələ o zamandan onunla Məhəmmədrza arasında dərin dostluq münasibəti yaranmışdı.\nO dövrün ən populyar müğənnisi olan Frenk Sinatra da həmin ziyafətdə idi. Sinatra şahın səmimi dostu sayılırdı, amma şahın əleyhdarlarından biri ilə də dostluq edirdi, buna görə Məhəmmədrza daim ondan gileylənirdi. Frenk Sinatranın dostu və şahın düşməni bəxtiyari tayfasından olan Xeybər xan Qudərzi idi. Əlbəttə, Xeybər xan şahın siyasi düşməni deyildi, onunla Məhəmmədrza arasındakı münaqişənin kökündə maliyyə məsələləri dururdu və bu da şah üçün müəyyən problemlər yaratmışdı. Xeybər xan ABŞ-da iri kapitalist və Frenk Sinatranın qolf yoldaşı kimi tanınırdı. Frenki Xeybər xanı o qədər çox istəyirdi ki, özünün məşhur «Qudi,Qudi» mahnısını («Qudi» – «Qudərzi» sözünün qısaldılmış formasıdır) ona həsr etmişdi. Bu isə Məhəmmədrzanı yamanca qıcıqlandırırdı. Deməliyəm ki, Məhəmmədrza son dərəcə qısqanc idi və bu da onun ən böyük zəifliyi sayıla bilərdi.\nABŞ səfərində məni heyrətə salan məsələlərdən biri də amerikalıların öz prezidentləri ilə davranışı oldu. İranda bütün məmurlar və dövlət adamları, hətta baş nazir də Məhəmmədrzanın əlini öpürdü və bəziləri (əsasən hərbçilər) özlərini şahın ayaqlarına atırdılar. ABŞ-da isə adi insanlar belə prezidentə yalnız əl verib görüşür və bundan artıq ehtiram göstərmirdilər. Bu bir yana qalsın, bəziləri hətta prezidentlə kəskin tonda danışırdılar ki, bizim meyarlarla bu, açıq-aşkar hörmətsizlik idi.\nMəhəmmədrzanın prezident Kennedi ilə Jaklinin şərəfinə verdiyi axşam ziyafətində mən müşahidə etdim ki, adi məmurlar və orta təbəqədən olan şəxslər, məsələn, Xarici İşlər Nazirliyinin işçiləri, jurnalistlər, Konqresin üzvləri, biznesmenlər və kommersantlar prezidentlə çox sərbəst rəftar edirlər, hətta bəzən Kennedi özü onları yanına çağırıb hal-əhval tuturdu.\nBir gün də Məhəmmədrza və Fərəhlə birlikdə prezidetin şəxsi fermasına getdik. ABŞ-da varlı adamların əksəriyyətinin torpaq sahəsi var, Kennedi də bu baxımdan istisna deyildi. Kennedi ailəsinə məxsus olan və atalarından miras qalan əkin sahələrində kəndlilər öz işləri ilə məşğul idilər. Amerika prezidentinə ehtiramlarını bildirmək üçün onlar əllərini havada sıxır, yaxud papaqlarını çıxarırdılar. Hətta bəziləri prezidenti qısaldılmış adı ilə çağırır və uca səslə deyirdilər: «Ey, Con!»\nİranda doğulub-böyümüş və bizim bədbəxt kəndlilərin vəziyyətini yaxşı bilən bir adam üçün bu, inanılmaz bir mənzərə idi: bizdə kəndlilərin canı da, malı da ərbabların ixtiyarındaydı, hətta bəzən mülkədar toyun birinci gecəsi rəiyyətin gəlinini öz evinə aparırdı. Ona görə də bu boyda ölkənin prezidentinin kəndlilər qarşısında özünü belə sadə aparması məni əməlli-başlı heyrətə salmışdı. Prezident Kennedidən xoşu gəlməyən Məhəmmədrza deyirdi: «Amerikalılar ədəbsiz millətdirlər və ədəbsizlik onlar üçün bir növ dəyərdir!» Mən də kəndlilərin prezidentə belə münasibətindən təsirlənmişdim. Əslində mən nə İrandakı kimi şaha yaltaqlanmağı və onun əl-ayğını öpməyi bəyənirdim, nə də bir Amerika kəndlisinin prezidentə bu cür sayğısızlıq göstərib uzaqdan «ey, Con!» deyə qışqırmasına yaxşı baxırdım. İsveçrədə böyümüş Məhəmmədrza ilə Parisdə oxumuş Fərəh isə qərblilərin davranış qaydalarına bələd olduqlarından mənə qəribə gələn şeylərə təbii yanaşırdılar.\nMəhəmmədrza ilə Fərəh prezident Kennedi və Jaklinlə yanaşı Senatın və Konqresin sədrlərinə, əksər senator və konqresmenlərə, hətta jurnalistlərə və nüfuzlu merlərə də hədiyyələr verdilər. Bu hədiyyələr əsasən İranda toxunmuş xalçalardan ibarət olurdu. Siyasi məsələlərdən başım çıxmadığına görə mən bu hatəmsayağı səxavətin səbəbini anlaya bilmirdim. Fərəh mənə izahat verib dedi ki, ABŞ-da dövlət qərarları nüfuzlu şəxslərin təzyiqi ilə qəbul olunur; biz də bu adamlara diqqət yetirməklə istəyirik ki, onlar Konqresin və Ağ Evin qərarlarının bizim xeyrimizə olmasına təsir göstərsinlər. Qızımın siyasi məsələlərin incəliklərini belə tez mənimsəməsi mənə əsl ləzzət verdi.\nBu səfərdə özümün böyük bir zəifliyimdən agah oldum və anladım ki, dil bilməyən kəs vətənindən kənarda lal adam kimi bir şeydir. Odur ki, İrana dönən kimi ingilis dilini yaxşıca öyrənməyi qərara aldım. Bu məsələni Ali Antonyadisə bildirdim və o, İran-Amerika cəmiyyətindən mənim üçün bir ingilis dili müəllimi tapdı.\nMən axıra qədər ingiliscəni mükəmməl şəkildə öyrənə bilməsəm də, çulumu sudan çıxarmaq həddində onu mənimsədim. Qızımla Londona xüsusi səfərim isə ingilis dili sahəsindəki biliklərimi sınaqdan keçirmək üçün yaxşı fürsət oldu.\nMəhəmmədrza istəyirdi ki, Londonun cənubunda Viktoriya dövrünə məxsus tarixi binalardan birini satın alsın. Qəsrin ətrafında onlarla hektar torpaq sahəsi vardı. Qərar beləydi ki, Fərəh binaya baxıb bəyənməli, sonra da o, nəvəm Rzanın adına alınmalı idi. (Hər şey elə belə də oldu). Həmin əzəmətli binanı fransız mühəndisləri son dərəcə gözəl bir şəkildə bərpa etmiş və yenidən qurmuşdular.\nFərəh dərhal binanı bəyəndi və bizim vəkillərlə satıcı şirkət lazımi sənədləri hazırlayıb mübadilə etdilər. Fərəhin yaxşı müştəri olduğunu görən ingilis şirkəti Londonun qərbindəki aristokratlar məhəlləsində yerləşən bir mənzili də ona təklif etdi. Biz gedib yeni tikilmiş hündür binanın son mərtəbəsində olan həmin mənzilə də baxdıq. Mənzilin təqribən bir futbol meydançası qədər sahəsi vardı! Fərəh bu mənzili özü üçün aldı və bu alqıdan son dərəcə məmnun qaldı, çünki o, eynən Əşrəf xanımın Nyu-Yorkdakı mənzilinə bənzəyirdi.\nBizim Londona səfərimiz qeyri-rəsmi, hətta müəyyən qədər məxfi xarakter daşıyırdı və mətbuata da bu barədə heç bir açıqlama verilməmişdi, bununla belə kraliça II Yelizaveta bizi Bukingem sarayına şam yeməyinə dəvət etdi. Bu, ingilis kraliçasının İran dövlətinin birinci xanımının şərəfinə verdiyi sadə və xüsusi bir ziyafət olsa da, İngiltərə Xarici İşlər Nazirliyinin nümayəndəsi məclisdə iştirak edirdi. Sonradan Fərəh bunu mənə belə izah etdi ki, İngiltərədə kraliça hökumətin qərarlarına müdaxilə etmir və əslində bir simvoldur; ona görə də Xarici İşlər Nazirliyinin, yəni hökumətin nümayəndəsi ziyafətdə iştirak edirdi ki, həm iki kraliçanın söhbətindən agah olsun, həm də lazım gələrsə, ingilis kraliçasına müəyyən məlumatlar versin.\nBiz kraliça ilə xeyli söhbət etdik. Kraliça əvvəlcə Məhəmmədrzanın səhhəti və işləri ilə maraqlandı və Fərəhdən xahiş etdi ki, onun və şahzadə Filippin salamlarını şaha çatdırsın. Kraliçanın söhbətlərindən belə anladım ki, İran haqqında son dərəcə geniş məlumata malikdir. O, hətta Xəyyamın bir rübaisini də ingiliscə bizim üçün söylədi. Fərəh mənə izah etdi ki, kraliça Xəyyamın rübailərinin Fitscerald adlı bir şərqşünas tərəfindən ingiliscəyə edilmiş tərcümələrini oxuyub və onun şeirlərinin vurğunudur.\nBu görüşdə siyasi məsələlər haqqında söhbət getmədi və axırda kraliça Fərəhdən xahiş etdi ki, əlverişli bir vaxtda Məhəmmədrza ilə birlikdə İngiltərəyə rəsmi səfərə gəlsin...\nTəqribən on gündən sonra Fərəh İrana qayıtmaq istədi, mən isə Şotlandiyanı, Uelsi və İrlandiyanı görmək üçün ayın axırına qədər Britaniyada qalmağı qərara aldım. Fərəh mənim bu qərarımı bəyəndi və Londondakı İran səfirliyinə lazımi göstərişlər verdi, Tehrana qayıdan kimi isə mənim Londonda tək qalmamağım üçün qardaşım arvadı Luizi İngiltərəyə yola saldı. Luiz gələn kimi təklif etdi ki, əvvəlcə Şotlandiyaya gedək, çünki ora dünyanın ən gözəl yerlərindən biridir. Şotlandiyaya səfərdən sonra mən də bu fikri təsdiq etdim, hətta Luizə dedim ki, mən bu diyara vurulmuşam və imkanım olsa, həmişəlik köçüb burda yaşayaram... Amma sonralar İspaniyanın Aralıq dənizi sahillərini görəndə, anladım ki, Şotlandiyaya vurulmaqda tələsmişəm!\nİngilislərin həyatında diqqətimi cəlb edən ən maraqlı cəhətlərdən biri hamının qanun qarşısında bərabər olması idi. Bir gün Luiz mənə bir qəzet göstərib dedi ki, London polisi şahzadə Çarlzı (kraliçanın oğlunu) maşınını qadağan olunmuş yerdə saxladığına görə cərimə edib. Qəzet yazırdı ki, şahzadə Çarlz avtomobilini bir restoranın qarşısında saxlayıb və qəhvə içmək üçün içəri girib, bu zaman oradan keçən yol polisi əməkdaşı maşının qadağan olunmuş yerdə saxlandığını görərək dayanıb və cərimə vərəqəsi yazaraq şahzadəyə təqdim edib. Bu hərəkətinə görə rəisləri tərəfindən mükafatlandırılmış həmin polis işçisinin şəkli də qəzetdə verilmişdi.\nBu xəbər məni əməlli-başlı heyrətə saldı və Luizə dedim: «Sən təsəvvür edə bilərsənmi ki, Tehran polisinin işçisi Məhəmmədrzanı, yaxud onun qardaşlarından və bacılarından birini cərimə eləsin və canını da salamat qurtarsın?!»\nMən mərhum kürəkənimi və onun idarəçilik üsulunu tənqid etmək istəmirəm. Deməliyəm ki, bu fərq bizim mədəniyyətimiz və adət-ənənələrimizlə bağlıdır. Mən Amerikaya, İngiltərəyə, Rusiyaya, Avropanın digər ölkələrinə, hətta Madaqaskara və Qanaya səfərlərim zamanı heç vaxt görməmişəm ki, kimsə prezidentin əlini öpsün. Həqiqət naminə onu da deməliyəm ki, insanlar özləri Məhəmmədrzanın əlini öpür, yaxud özlərini onun ayaqlarına atırdılar.\nXaricdə yaşadığım bu illər ərzində mütaliəyə kifayət qədər vaxtım olub. Xüsusən İranda çıxan kitabları oxumaq məndə maraq doğurur. Görürəm ki, bəziləri Məhəmmədrzanı hədsiz təkəbbür və xudpəsəndlikdə ittiham edirlər. Əslində mən Məhəmmədrza ilə tanış olanda, o mənə utancaq və təvazökar bir insan təsiri bağışlamışdı. Amma sonralar ətrafındakı şəxslərin yaltaqlıq və əcaib epitetlər qoşmaqla onda təkəbbür hissini necə oyatdıqlarının şahidi oldum. Onlar şaha təlqin edirdilər ki, o bütün insanlardan fərqlənir və bir növ fövqəlbəşəri varlıqdır...\nİngiltərədən qayıdandan sonra canıyanan bir ana kimi bütün gördüklərimi Fərəhə danışdım. Fərəh dedi: «Ana, o sistem İngilətərəyə yarayır, bu sistem də İrana! İran camaatı şahı Allahın kölgəsi bilir, necə ki, bizim milli şairimiz Firdovsi deyib: «Allahın hökmüdür şahın fərmanı!» Əgər şah İngiltərə kral ailəsinin üzvləri kimi şəhərdə adi adamların arasında gəzsə, beş dəqiqə də davam gətirməz! Bizim adamlar hələ o mədəniyyətə yetişməyiblər ki, adi insan kimi onların arasına çıxaq».\nİndi, neçə illərdən bəri şahanə həyatla vidalaşdığım və qürbətdə ömrümün son günlərini yaşadığım bu vaxtda görürəm ki, qızım da səhv edirmiş. İnsan üçün maneəsiz və sərbəst şəkildə adamlar arasında olmaqdan böyük ləzzət yoxdur. Əminəm ki, Məhəmmədrza ömrü boyu bu ləzzəti dadmamış, qızım da şaha ərə gedəndən sonra ondan məhrum olmuşdu...\n1965-ci il aprelin ortalarında Yaponiyaya bir aylıq səfərim də yaddaşımda silinməz izlər qoymuşdur. Düşünürəm ki, bu səfərin ən maraqlı səhifəsi imperator Hirohito və onun xanımı ilə görüşümüz oldu. Bizim üçün imperatorla on beş dəqiqəlik qısa görüş nəzərdə tutulmuşdu. Mən eşitmişdim ki, imperator yaponların nəzərində çox yüksək dəyərə malikdir və Yaponiya ikinci dünya müharibəsində təslim olanadək adi adamlar onun səsini eşitməmiş, üzünü görməmişdilər, hətta iyirminci yüzilliyin əvvəllərinə qədər yaponlar öz imperatorlarını ilahi bir varlıq sayırdılar.\nİmperatorun hüzuruna daxil olanda onun ilk sualı belə oldu: «Yaponiyanı bəyəndinizmi?» Mən bir qədər Yaponiya təbiətinin gözəlliklərindən danışdım. İmperator bu təriflərdən xoşhal olub dedi: «Bilirsiniz, bizdə belə bir məsəl var: deyirlər, Allah-taala yeri yaradarkən Yaponiyanı yaddan çıxarıbmış, ona görə də sonradan cənnətdən bir parça kəsərək yerə gətirib və yaponları orada məskunlaşdırıb. Beləliklə, Yaponiya behiştin bir parçasıdır!»\nBu sözlər imperatorun öz ölkəsinə hədsiz məhəbbətinin göstəricisi idi. Mən sadə yaponlarda da öz vətənlərinə tükənməz sevginin şahidi oldum. Və istər-istəməz bunu Pəhləvi ailəsinin ilin on iki ayını xaricdə keçirən, əcnəbilərlə ailə quran, Amerika və Avropada mülk alıb oralara kapital qoyan bəzi üzvlərinin öz ölkələrinə münasibəti ilə müqayisə etdim. Mən burada heç kimin adını çəkmək fikrində deyiləm, yalnız onu demək istəyirəm ki, şahlıq quruluşunun dağılmasında təkcə Məhəmmədrza müqəssir deyildi. Şahın qardaş və bacılarının öz ölkələrinə heç bir bağlılığı yox idi. Rza şah İranı nə qədər sevir və onun inkişafına çalışırdısa, övladları vətənlərinə qarşı bir o qədər biganə idilər...\nDiqqətimi cəlb edən digər bir məsələ imperator Hirohitonun öz kifir xanımına hədsiz bağlılığı oldu. Yaponların müqəddəs saydığı bu şəxsin təbii ki, istənilən gözəl qızı almaq imkanı vardı, amma o öz hakimiyyət və sərvətindən sui-istifadə etməyib bütün ömrünü bu kifir qadınla yaşamışdı. Öz-özümə dedim ki, İranda adi rəiyyətin də əlinə bir az pul gələn kimi arvadının üstünə günü gətirir, amma bu böyük insan bütün var-dövlətinə baxmayaraq, həyatını həmişəlik kifir bir qadına bağlayıb. Əhsən bu ləyaqətə!\nTehrana qayıdandan sonra Məhəmmədrza məndən soruşdu: «Hirohito sizə necə təsir bağışladı?» Dedim: «Məncə, adi bir adamdır. Özü də çox adi!» Məhəmmədrza dilləndi: «Adi adam imperator ola bilməz!» «Doğru buyurursunuz» – deyə cavab verdim. Söhbətimizi eşidən Fərəh özünü saxlaya bilməyib söylədi: «İmperator bu adı və mənsəbi atasından irsən alıb. Nə çoxdur ləyaqətli atanın ləyaqətsiz övladı!» Məhəmmədrza bir şey demədi, amma hiss etdim ki, Fərəhin bu sözləri ona bərk toxundu...\nRumıniyanın prezidenti Nikolaye Çauşesku da məndə böyük maraq doğurmuş və onun fikirləri mənə qəribə gəlmişdi. Mən həm Rumıniyaya səfər etmiş, həm də Çauşesku Tehrana gələrkən onu görmüşdüm. Belə düşünürəm ki, Çauşesku Rumıniya Kommunist Partiyasının rəhbəri, Şərqi Avropanın ən güclü şəxsiyyətlərindən biri və nəhayət, ölkə prezidenti olmazdan qabaq sadəlövh bir kəndli idi! Sanki onun üçün zaman dayanmışdı və o, orta əsrlərdə qalmışdı: heç bir vəchlə Qərbin tərəqqisini və sivilizasiyasını qəbul etmirdi. Məhəmmədrza və Fərəhlə birgə Buxarestə gedib Çauşeskunun qonağı olduğumuz zaman o açıq-aşkar Məhəmmədrzaya nəsihət verməyə çalışırdı. Xanımı ilə İrana gələndə də nəsihətçiliyindən əl çəkmirdi.\nMəhəmmədrza bu fikirdə idi ki, kiçik ölkələr böyük dostları olmadan ayaq üstə dura və inkişafa nail ola bilməzlər. Amma Çauşesku deyirdi ki, böyük ölkələr kiçik dövlətləri qarət etmədən yaşaya bilməzlər.\nMəhəmmədrza dünya liderlərindən ikisini dəli sayırdı və bunu dəfələrlə şəxsi söhbətlərdə müxtəlif münasibətlərlə bizə demişdi. Bunlardan biri Liviya rəhbəri polkovnik Qəzzafi, ikincisi də həmin Çauşesku idi!\nÇauşesku Məhəmmədrza ilə görüşdə demişdi: «İran və Orta Şərqin neft hasilatçısı olan digər ölkələri güclü bir təşkilat yaratmalı, nefti özləri çıxarıb özləri satmalıdırlar». O əlavə etmişdi ki, İkinci Dünya müharibəsinə qədər Rumıniya Avropanın neft ixrac edən dövlətlərindən biri idi, amma xarici şirkətlər ölkədəki nefti son barrelinə qədər qarət edib ekoloji şəraitə ağır zərbə vuraraq aradan çıxdılar. Çauşesku deyirdi: «Qərblilərin neft müqabilində sizə verdikləri pul yalnız neftin ixracı üçün lazım olan avadanlığın alınmasına çatır, əlbəttə, bir az da özünüzə qalır ki, acından ölməyəsiniz və nefti çıxarıb onlara verə biləsiniz».\nDanışıqlardan sonra Məhəmmədrza demişdi: «Vallah, bu kişi dəlidir! İki ölkə arasında əlaqələrə dair müzakirələr aparmaq əvəzinə, vaxtının çoxunu antiqərb təbliğatına sərf edir».\nTehranda olarkən, Çauşesku Məhəmmədrza ilə birgə ingilis avtomobili istehsal edən «İran-nasional» zavoduna getmişdi. Məhəmmədrza yenicə istehsalına başlanılan «Peykan» avtomobilini İran sənayesinin qələbəsi kimi fəxrlə ona göstərmişdi. Amma Çauşesku demişdi: «Siz Britaniya iqtisadiyyatının xeyrinə ingilis avtomobili buraxıb öz camaatınıza satmaqdansa, at bəsləsəniz daha yaxşı olar!» Onun bu təklifindən heyrətlənən Məhəmmədrza deyirdi: «Bu kişi əsl kəndli kimi siyasətin qaydalarını da bilmir».\nMən görürdüm ki, Məhəmmədrza ilə Çauşeskunun düşüncə tərzi və baxışları arasında yerdən göyə qədər fərq var. Amma onu da sezirdim ki, Məhəmmədrza Çauşeskunu «kəndli» adlandırıb onun fikirləri ilə razılaşmasa da, qəlbində ona hörmət bəsləyir və onun qeyri-adi sözlərindən sonra düşüncələrə dalır.\nRumıniyaya cavab səfərində biz dünyanın başqa yerlərindən fərqli bir ölkə ilə qarşılaşdıq. Mən o vaxta qədər Şərqi Avropa ölkələrinə getməmişdim. Bundan qabaq Fransa və İngiltərə kimi Qərb dövlətlərində olmuşdum, amma Rumıniyada başqa bir həyat tərzi hökm sürürdü: həyatın ahəngi çox aram idi. Paris və Londonun küçələrindən fərqli olaraq, insanlar ora-bura tələsmirdilər. Belə təəssürat yaranırdı ki, insanların əsəbləri daha sakitdir; onlar daha gümrah və daha gülərüz idilər. Qərbi Avropa şəhərlərindəki basabas və tıxaclardan burada əsər-əlamət yox idi. Səma daha mavi, ağaclar daha yaşıl görünürdülər.\nMən bu təəssüratımı qızımla bölüşdüm. Fərəh dedi: «Səbəbi budur ki, Rumıniya və Şərqi Avropanın digər ölkələri sənayeləşmədən geri qalıblar. Bu ölkələrin iqtisadiyyatı hələ də əkinçilik və maldarlığa əsaslanır. Ona görə də ətraf mühit çirklənməyə məruz qalmayıb». Bu söhbəti eşidən Məhəmmədrza söylədi: «Sizə demirdim ki, bunlar kəndlidir?!»\nBuxarestdə Çauşesku bizi avtomobil zavoduna apardı. Bu zavodun istehsal etdiyi avtomobil çox kiçik idi və köhnəlmiş model sayıla bilərdi. Çauşesku bizim həmin avtomobilə həqarətlə baxdığımızı sezib dilləndi: «Bu avtomobilin başqalarından bir çox üstünlükləri var!» Və bizim təəccüb içində olduğumuzu görüb əlavə etdi: «Əsas üstünlüyü də budur ki, bütün hissələrini özümüz istehsal edirik, yəni tam milli məhsuldur!»\nGecələr Buxarestin məhəllələrində növbə ilə işığı söndürürdülər. Hətta bizim şəhərdə olduğumuz müddətdə də elektrikin verilməsindəki fasilələr davam edirdi. Çauşesku bu barədə deyirdi: «Bizim elektrik stansiyalarını yanacaqla təmin etmək sahəsində imkanlarımız məhduddur, amma çalışırıq ki, öz imkanlarımızla kifayətlənək. Ona görə də işıqda bir neçə saat artıq yaşamaq xatirinə xaricilərdən borc almaq və müstəmləkəçilərdən asılı vəziyyətə düşmək istəmirik».\nÇauşesku Qərbi Avropa ölkələrinin əksəriyyətini də müstəmləkə sayır və deyirdi: «Qərb ölkələri də müstəmləkədir – yəhudi kapitalistlərinin və transmilli şirkətlərin müstəmləkəsi!» Ümumiyyətlə, Çauşesku Qərbə çox pessimistcəsinə yanaşır və belə hesab edirdi ki, Qərb əxlaqi meyarlardan və insani dəyərlərdən məhrumdur.\nMəhəmmədrza ilə Çauşesku arasında kəskin müzakirələr hətta iqamətgahımızın həyətində gəzişərkən də davam edirdi, amma bu, vaxtımızın xoş keçməsinə əsla mane olmurdu. Buxarestdə bizim şərəfimizə verilən ziyafət Londondakı Bukingem, yaxud Parisdəki Versal saraylarındakı ziyafətlər qədər təntənəli və dəbdəbəli deyildi, amma buradakı yeməklər daha ləziz idi. Rumın musiqisi də Qərb musiqisinə baxanda daha ürəyəyatımlı təsir bağışlayırdı. Əlbəttə, bu məsələlərdə bizim zövqlərimiz ayrı-ayrı idi. Mən əyalətdə doğulduğum və şahla Fərəhdən fərqli olaraq yeniyetməlik çağlarımı Avropada keçirmədiyim üçün zövq baxımından «kəndli» Çauşeskuya daha yaxın idim...\nÜmumiyyətlə, mən şah ailəsinin üzvü olduğum müddətdə heç vaxt özümü üçüncü təbəqədən olan, əri və uşaqları ilə birgə asudə və sadə həyat sürən hər hansı bir qadından daha xoşbəxt saymamışam. Rəsmi davranış normaları mənim üçün əsl problem idi və tədricən kürəkənim, qızım və nəvələrimlə münasibətlərim də etiketə çevrilmişdi – bu isə istər-istəməz ən dəruni hisslərin də rəngini itirməsinə səbəb olurdu...\n"AĞ İNQİLAB"DAN İSLAM İNQİLABINA\nBurada ən əvvəl bir şəxs barədə danışmalıyam ki, o da Əli Əminidir. Əli Əmini namaz qılan, oruc tutan mömin bir adam idi. Məkkəyə gedib hacı da olmuşdu. Özü də xanım Fəxrüddövlə Qacarın oğlu idi. Mən onun şahla əlaqələrinin tarixçəsi barədə çox şey bilmirəm. Yalnız onu deyə bilərəm ki, şahla Fərəhin evliliklərinin ilk dövründə arabir Məhəmmədrzanın yanına gələrdi. Sonralar baş nazir olduğu zaman ölkədə müəyyən islahatlar həyata keçirməyə çalışdı. Lakin məmləkətin işlərinə şahla onun baxışları üst-üstə düşmədi. Belə ki, Fərəh deyirdi: "Əli Əmini Amerika demokratlarına meyllidir, şah isə demokratları bəyənmir, buna görə də sözləri düz gəlmir". Xülasə, Məhəmmədrza Əli Əmini ilə işləyə bilməyib onu istefaya göndərdi və onun siyasi fəaliyyətinə qadağa qoydu. Əli Əmini həm də iri mülkədar idi. Baharıstan meydanı yaxınlığındakı ata evində yaşayırdı. Bir qardaşı da ordunun yüksək rütbəli zabiti idi. Fərəh həmişə deyirdi ki, Əli Əmini amerikalıların etimad bəslədiyi bir adamdır və onlar dəfələrlə onu Məhəmmədrzaya tapşırıblar. Bu tapşırılma necə həyata keçirilirdi? Misal üçün, şahla Fərəh Con və Jaklin Kennedilərin dəvətilə Vaşinqtona getmişdilər. Elə ilk görüşdəcə Kennedi şahdan soruşmuşdu: "Bizim dostumuz cənab Əmininin kefi necədir?" Arif olan anlayır ki, şah Ağ Evə ayaq basan kimi Amerika prezidenti Əli Əminini soruşursa, bu nə deməkdir. Fərəh eyni zamanda deyirdi: "Kennedi hakimiyyətə gələn gündən İranda köklü dəyişikliklər etmək fikrinə düşüb. Əmini də şahın yerinə namizəd kimi nəzərdə tutulub". Amerika demokratları istəyirdilər ki, İranda idarə üsulunu dəyişdirib respublika qursunlar və Əli Əmini də prezident olsun. Amma şah respublikaçılarla səmimi münasibətləri sayəsində Kennedinin bu planına mane oldu; İrana münasibətdə ABŞ siyasi elitasının iki qanadı arasındakı ixtilaflar bu niyyətin gerçəkləşməsinə imkan vermədi. Bununla belə, Məhəmmədrza amerikalıların təzyiqləri ilə hesablaşmaq məcburiyyətində qaldı və Vaşinqtonun İranda torpaq mülkiyyətçiliyini dəyişdirmək, siyasi və ictimai islahatlar həyata keçirmək üçün hazırladığı proqramı özü reallaşdırmalı oldu. 1963-cü il yanvarın 26-da şah "ağ inqilabın" altı prinsipini xalqa elan etdi. Bu prinsiplər Amerika mütəxəssislərinin hazırladığı həmən proqramdan götürülmüşdü...\nMəhəmmədrzanın iki nəfərdən bərk zəhləsi gedirdi: birincisi, doktor Məhəmməd Müsəddiqdən, ikincisi də Əli Əminidən. Doktor Müsəddiqdən o qədər acığı gəlirdi ki, hətta heç kəs onun hüzurunda Müsəddiqin adını belə çəkməyə cürət eləmirdi. O zamankı hökumət üzvlərindən birinin familiyası "Müsəddiqi" idi və o şahın hüzurunda familiyası çəkilməsin deyə, saraydakı qarşılama mərasimlərinə gəlmirdi. Mən Məhəmmədrzanın dilindən bir neçə dəfə söyüş eşitmişəm, o da Əli Əmininin ünvanına.\n1977-ci ilin yazında ölkə böhran həddinə çatmışdı. Əli Əmini yenidən sarayda peyda oldu. O, pırpız qaşları, qartal burnu və domba gözləri ilə şam süfrəsi arxasında Məhəmmədrza, Fərəh, Əşrəf və bəzən də mənimlə üzbəüz oturub nəzərlərini şahın sifətinə zilləyərdi. Şah ondan məsləhət istəyir, ölkəni qorumaq, böhranın qarşısını almaq üçün təklif gözləyirdi. Əli Əmini lal kimi şahın sözlərini dinləyər, axırda da dillənərdi: "Qoyun fikirləşim!" O gedən kimi Məhəmmədrza deyərdi: "Bu anası ... amerikalıların nökəridir. İndi gedib bütün söhbəti öz ağalarına xəbər verəcək!" Mən bir dəfə cəsarət edib soruşdum: "Əlahəzrət, Əmininin hər şeyi amerikalılara çatdırdığını bildiyiniz halda niyə onunla məsləhətləşirsiniz?" Şah cavab verdi: "Mən amerikalıların bilməsini istədiyim şeyləri bu ... deyirəm ki, onların qulağına çatdırsın!"\nMəhəmmədrza SAVAK-ın verdiyi məlumatlara əsaslanıb deyirdi: "Əli Əmini hələ Amerikada oxuduğu zaman Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi ilə əməkdaşlığıa cəlb olunub və hətta bir müddət Türkiyədə MKİ üçün casusluq edib". Onu da deyim ki, Əli Əmininin ikili vətəndaşlığı vardı, yəni İranla yanaşı həm də ABŞ vətəndaşı idi. Bizim hamımızdan məlumatlı olan Məhəmmədrza tez-tez gileylənirdi: "Amerikalılar və ingilislər mənimlə dostluq edib hakimiyyətimi müdafiə etməklə bərabər, mənə alternativ də hazırlayırlar. Onlar Amerika və Avropada oxuyan iranlı tələbələri əməkdaşlığa cəlb edib onlara maya qoyur və qara gün üçün saxlayırlar ki, lazım olanda qollarını çırmalayıb işə girişsinlər".\nMəhəmmədrza xəstəlik dərəcəsində hamıdan şübhələnirdi. İnqilabın ilk günlərində bizim o vaxtadək tanımadığımız bir çox ruhanilərin və siyasətçilərin adları dillərə düşmüşdü, qəzetlər onların şəkillərini dərc edirdi. Şah onların hər birini Amerika və İngiltərənin xeyrinə casusluqda ittiham edib deyirdi ki, bunların hamısı amerikalıların və ingilislərn nökəridir. Bu xasiyyət Məhəmməd-rzada əvvəllər də vardı, amma 1977-ci ildən sonra o, hamıya ingilis və Amerika casusu, xarici neft şirkətlərinin əlaltısı kimi baxmağa başlamışdı. O, Əli Əminiyə "Əli Nefti" deyir və bildirirdi ki, Əli Əmini də xarici şirkətlərin nökəridir. Mollaları isə "qara irtica" adlandırırdı. İnsanlar onun bu ifadəsinin mənasını axıradək bilmirdilər. Mən hətta ciddi araşdırmalarda da Məhəmmədrzanın bu ifadə ilə nə demək istədiyinin açıqlanmasına rast gəlməmişəm. İrtica məsələsi aydındır, amma nə üçün qara? İlk vaxtlar Məhəmmədrza "qara neft irticası" deyirdi və əlavə edirdi ki, bu mollalar hamısı ingilis neft şirkətlərinin və onların amerikalı şəriklərinin nökərləridir! Sonralar tudəçilər şimal neftinin SSRİ-yə verilməsini tələb edəndə, Məhəmmədrza onları mollalarla bir tərəziyə qoyub "qırmızı və qara irtica" deməyə başladı.\nƏli Əmini mollaguna bir adam idi və bir dəfə ruhanilərin üstündə onun şahla möhkəm mübahisəsi düşmüşdü. Deməliyəm ki, Təbriz camaatı qiyama başlayanda Məhəmmədrza başını itirmiş və sanki əvvəlki fikirlərini unudaraq demişdi: "Bunlar sərhədin o tərəfindən (yəni SSRİ-dən) gəliblər, hamısı da tudəçidirlər!" O vaxtlar az qala hər gün şah Əli Əminini yanına çağırtdırırdı. Əmini şah tərəfindən nüfuzlu mollalarla münasibətlər üzrə məsul şəxs idi. O, müntəzəm olaraq Quma gedib-gəlir və şaha məlumat verirdi. Onun Seyid Kazım Şəriətmədari ilə əlaqələri daha intensiv xarakter daşıyırdı. Mən özüm şəriət məsələlərində Tehranda yaşayan ayətullah Xansarini təqlid edirdim, amma Məhəmmədrza ayətullah Seyid Kazım Şəriətmədari ilə sıx əlaqə saxlayır və ona maliyyə yardımı göstərirdi. Rza doğulanda Şəriətmədari şah ailəsini təbrik etmişdi, arabir də Qumdan telefon açıb əlahəzrətə və mənim əziz nəvələrimə dualar edirdi. O, qətiyyən şahlığın əleyhdarı deyildi. Şəriətmədari islahatçı ruhanilərin bir nümunəsi idi. O, mühafizəkar ruhanilərin irticaçı dünyagörüşü çərçivəsindən kənara çıxmış və sivil dünyanın reallıqları ilə barışmışdı. Uşaqlarını da oxumaq üçün xaricə göndərmişdi. O, Məhəmmədrzanın dövründə İranın hərtərəfli inkişaf etdiyi qənaətində idi, özü də bu mövqeyində tək deyildi: Qumdakı bir çox digər görkəmli ruhanilər də Məhəmmədrzanın tərəfdarı idilər...\nƏli Əmini çox çalışırdı ki, İranda yaşayan ruhaniləri Xomeynidən ayırsın və ölkə xaricində olan Xomeyni şaha qarşı mübarizəsində tək qalsın. Bir çox görkəmli ruhanilər, o cümlədən, həmin Şəriətmədari gizlində Əli Əminiyə demişdilər ki, Xomeyni avantürist bir şəxsdir və onu qəbul etmirlər. Amma camaat arasında nüfuzlarını qorumaq üçün aşkarda onu müdafiə edirdilər. Biz bu ikibaşlı mövqeyi anlamaqda çətinlik çəkirdik.\nBurada ilk dəfə açıqlamaq istəyirəm ki, Seyid Kazım Şəriətmədari böhranın ən şiddətli çağında Əli Əmini ilə birlikdə gizlicə Qumdan Tehrana gələrək, Niyavəran sarayında şahla görüşmüşdü. Görüş zamanı Məhəmmədrza Şəriətmədaridən tələb etmişdi ki, nə yolla olursa-olsun, Xomeynini susmağa razı salsın, ya da onun əleyhinə çıxsın. Şəriətmədari də heç bir etiketə riayət etmədən şahın hər iki təklifini rədd edib demişdi ki, bu işləri görmək iqtidarında deyil: əvvəla, Xomeyni heç kəsin sözünə qulaq asmır, ikincisi, onun əleyhinə çıxmaq siyasi intihar kimi bir şeydir! Bu görüşdən sonra şah bəzi yaxın adamlarına, o cümlədən, Fərəhə demişdi: "Elə bir qüdrətli ruhani yoxdur ki, onu Xomeyniyə qarşı qoyaq".\nŞəriətmədarinin saraya gediş-gəlişi son dərəcə məxfi bir şəraitdə həyata keçirilsə də, işin üstü açıldı və "Bi-Bi-Si" radiosu Məhəmmədrza ilə Şəriətmədari arasındakı müzakirələr barədə məlumat yaydı. Bir neçə gündən sonra xəbər çatdı ki, hərbçilər Şəriətmədarinin Qumdakı evinə hücum edərək, həyətdə toplanmış bir çox adamlara xəsarət yetiriblər. Məhəmmədrza bu xəbərdən bərk təəssüflənib SAVAK-ın rəsi general Nasir Müqəddəmdən izahat istədi. Müqəddəm bildirdi ki, bu hücum ayətullahın böyük oğlu Həsən Şəriətmədarinin istəyi əsasında həyata keçirilib. Belə ki, London radiosu şahla Şəriətmədarinin görüşü barədə məlumat verdikdən sonra ayətullahın əleyhinə cürbəcür şayiələr yayılmağa başlayıb, o cümlədən bu məsələyə diqqət çəkilib ki, niyə hökumət qüvvələri Şəriətmədarinin evi qarşısında insanların toplaşmasına mane olmur? Beləliklə, ayətullahın hökumətlə işbirliyində olması və şahı müdafiə etməsi barədə şübhələr artıb. Bunu görən ayətullahın böyük oğlu və əsas məsləhətçisi təhlükəsizlik qüvvələrindən xahiş edib ki, atasının evinə nümayişkaranə bir hücum çəkərək, bir qisim insanları döysünlər. Sonradan Şəriətmədari Qum hərbi komendantına söyləmişdi: "Mən dedim ki, döyün, amma bu qədər möhkəm yox!" General Nasir Müqəddəm bu əhvalatı danışandan sonra neçə aydan bəri üzü gülməyən şahın çöhrəsinə gülüş qondu. Hətta sonrakı bir neçə gün ərzində də o, Şəriətmədarinin sözlərini xatırlayıb ürəkdən gülürdü...\n24.7.08 | Yazar: Məsiağa Məhəmmədi\nBu günlərdə görkəmli mətnşünas-alim, filologiya elmləri doktoru, Z.M.Bünyadov adına Şərqşünaslıq İnstitutunun aparıcı elmi işçisi Tahir Əhməd oğlu Məhərrəmovun 85 yaşı tamam olur. Tahir müəllimin keşməkeşli və şərəfli ömür yolu elmə təmənnasız xidmətin parlaq nümunəsidir.\nT.Məhərrəmov 1916-cı il dekabrın 20-də Qazax mahalının Aşağı Əskipara kəndində anadan olmuşdur. Ilk təhsilini doğma kəndində alan T.Məhərrəmov Qazax Pedaqoji texnikumuna daxil olmuş, oranı bitirdikdən sonra rayonun Aşağı Əskipara və Tatlı kəndlərində müəllim işləmişdir.\n1940-cı ildə hərbi xidmətə çağrılan T.Məhərrəmov az sonra başlanmış Böyük Vətən müharibəsinin odundan-alovundan keçərək, Qələbə günunə qədər ordu sıralarında faşizmə qarşı döyüşmuşdür. Onun Ukrayna cəbhəsindən - Poltava, Kiyev, Rovno və Jitomirdən başlanan döyüş yolu Polşa və Macarıstandan keçərək, Almaniyada başa çatmışdır. Faşizmə qarşı mübarizədə göstərdiyi igidliyə görə o, "II dərəcəli Vətən müharibəsi" ordeni ilə təltif olunmuşdur.\n1945-ci ildə ordudan tərxis olunduqdan sonra bir müddət Ağdaş rayon xalq maarifi şöbəsində çalışan T.Məhərrəmov 1946-cı ildə özünün çoxdankı arzusunu – ali təhsil almaq istəyini gerçəkləşdirmək üçün S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU-nun) şərqşünaslıq faküItəsinə daxil olur və 1951-ci ildə həmin fakültəni fərqlənmə diplomu ilə bitirlr.\nBir neçə il Bakının Balaxanı və Zabrat kəndlərində fars dili müəllimi işləyir və nəhayət, elmə bitlb-tükənməyən marağı onu Azərbaycan Elmlər Akademiyasına gətirib çıxarır. 1958-ci ilin martında yenicə уaradı1mış Şərqşünaslıq İnstitutunda (o vaxtlar Yaxın və Orta Şərq xalqları İnstitutu adlanırdı) elmi fəaliyyətə başlayan T.Məhərrəmov həyatını bütünlüklə bu instituta bağlayır. 1964-cü ildə namizədlik, 1975-ci ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edən T.Məhərrəmov uzun illər instltutun mətnşünaslıq şöbəsinə rəhbərlik etmişdir. Bu illər ərzində Tahir müəllimin qələmindən altı kitab, yüzə yaxın elmi məqalə çıxmışdır. Onun əsərləri təkcə Bakıda deyil, Moskvada, Daşkənddə, Tehranda, Tbilisidə, Dehlidə və Düşənbədə nəşr olunmuşdur. O, bir çox ümumittifaq və beynəlxalq elml məclislərdə Azərbaycan şərqşünaslığını ləyaqətlə təmsil etmişdir. Çoxillik səmərəli fəaliyyətinə görə o, keçmiş SSRİ-nin ən yüksək mükafatlarından biri olan "Şərəf nişanı" ordeni ilə, eləcə də bir sıra medallarla təltif olunmuşdur.\nT.Məhərrəmov əsası mərhum akademik Ə.Ə.Əlizadə tərəfindən qoyulmuş milli mətnşünaslıq məktəbinin görkəmli və aparıcı nümayəndələrindən biridir. Bəllidir ki, mətnşünaslıq, xüsusən Şərq əlyazmalarının mətnşünaslığı filologiyanın ən çətin və mürəkkəb sahələrindən biridir. Müxtəlif əlyazma nüsxələri əsasında elmi-tənqidi mətnlərin hazırlanması mətnşünasdan xüsusi istedad, geniş erudisiya və ən başlıcası, tükənməz zəhmətkeşlik tələb edir. 43 illik elmi fəaliyyətinin nəticələri T.Məhərrəmovun bu keyfiyyətləri özündə cəmləşdirdiyini sübuta yetirmişdir.\nTahir müəllimin mətnşünaslıq fəaliyyəti onun nizamişünaslığa daimi elmi marağı ilə üzvi surətdə bağlıdır. Belə ki, onun həm namizədlik, həm də doktorluq dissertasiyası farsdilli poeziyada Nizami məktəbinin ən görkəmli nümayəndəsinin - böyük hind şairi Əmir Xosrov Dehləvinin yaradıcılığına həsr olunmuşdur. Eyni zamanda Tahir müəllim Əmir Xosrovun "Xəmsə"sinə daxil olan "Məcnun və Leyli" və "Mətləül-ənvar" poemalarının elmi-tənqidi mətnini hazırlamışdır. Moskvada "Nauka" nəşriyyatında böyük tirajla nəşr edilən bu mətnlər nəinki keçmiş SSRİ-də, eləcə də beynəlxalq aləmdə yüksək qiymət almışdır. Lakin Tahir müəllimin mətnşünaslıq fəaliyətinin zirvəsi, mənim fikrimcə, Nizaminin "Yeddi gözəl" poemasının elmi-tənqidi mətnidir. 14 əlyazma və iki çap nüsxəsi əsasında hazırlanmış bu mətn də 1987-ci ildə Moskvada nəşr edilmişdir. Bu işin necə böyük zəhmət tələb etdiyini mütəxəssislər yaxşı bilir, lakin mətnşünaslıqdan uzaq olan şəxslər də 16 mətnin misra-misra, sözbəsöz tutuşdurulmasının sadəcə texniki baxımdan nə demək olduğunu təsəvvür edə bilərlər. Məhz bu gərgin əməyi sayəsində Tahir müəllim “Həft peykər"in V.Dəstgirdi və Yan Ripka kimi ünlü alimlər tərəfindən nəşr оlunmuş mətnlərindən daha kamil bir mətninin ortaya qoyulmasına müvəffəq olmuşdur.\n1980-сi illərdən başlayaraq, T.Məhərrəmov Nizaminin daha bir görkəmli davamçısının - yaradıcılığı demək olar ki, öyrənilməmiş Əşrəf Marağayinin ədəbi irsinin tədqiqi ilə məşğul olmuşdur. Və mübaliğəsiz deyə bilərik ki, Tahir müəllim əslində Əşrəf Marağayini eim aləmi üçün kəşf etmişdir. Əşrəfin lirikasını və "Xəmsə"sini hərtərəfli öyrənən alim onun barəsində bir sıra məqalələrlə çıxış etmiş, həmçinin "Xəmsə"yə daxil olan beş poemanın elmi-tənqidi mətnlərini hazırlamışdır. Təəssüf ki, həmin mətnlər indiyə qədər çap olunub elmi ictimaiyyətə çatdırılmamışdır. Əşrəf yaradıcılığı ilə bağlı çoxillik axtarışlarının məhsulu olan "Əşrəf Marağayi (həyatı və yaradıcılığı)” adlı iri həcmli monoqrafiyası "Elm" nəşriyyatı tərəfindən çap edilmişdir. Monoqrafiyanın elmi redaktorlarından biri kimi mən əsərin çapa hazırlanması zamanı Tahir müəllimin şəxsiyyətinə daha yaxından bələd oldum, ən başlıcası isə onun yaşlı nəslin nümayəndələri üçün о qədər də xarakterik olmayan bir keyfiyyətinin – tənqidi fikrə dözümlü münasibətinin şahidi oldum. Talıir müəllimin elmdə bu məqama yetişməsinin əsas səbəblərindən biri də, məncə, həmin xüsusiyyət olmuşdur.\nT.Məhərrəmov təkcə klassik abidələrin tənqidi mətnlərinin hazırlanması sahəsində deyil, həm də onların dilimizə tərcüməsi istiqamətində xidmətlər göstərmişdir. O, Nasir Xosrov Ələvinin "Səfərnamə"si kimi mürəkkəb bir əsəri uğurla Azərbaycan dilinə çevirmiş və həmin əsər mərhum akademik Ziya Bünyadovun redaktəsi ilə 1997-ci ildə "Elm" nəşriyyatı tərəfindən çap edilmişdir.\nYaşının ixtiyar çağına, səhhətindəki müəyyən problemlərə baxmayaraq, Tahir müəllim bu gün də rahat dayanmır, gənclik ehtirası ilə oxuyub-öyrənməyə, yazıb-yaratmağa çalışır. İnanırıq ki, ömrün zirvəsində də gənclik şövqünü saxlayan Tahir müəllim hələ uzun illər cavanlarla bir sırada addımlayacaq, öz dəyərli məsləhətləri ilə elmimizin inkişafına yardımçı olacaqdır.\nP.S. Bu yazı 2001-ci ildə qələmə alınmış və elə o zaman “Elm” qəzetində (25.12.2001) çap olunmuşdur. 2006-cı ildə 90 illiyi qeyd edilən Tahir Məhərrəmov Prezident təqaüdünə layiq görülmüşdür. Mən keçirdiyi insult nəticəsində fiziki durumu çox da yaxşı olmayan bu dözümlü və fədakar insana, cəfakeş və təvazökar alimə bir daha can sağlığı diləməyi özümə borc bilirəm. Tanrı yardımçınız olsun, Tahir müəllim!\nHəmid Asəfi. ŞEİRLƏR\n22.7.08 | Yazar: Məsiağa Məhəmmədi\nköhnə roman kitabı deyil ki\ntoz quramasında heydən gedə.\nİçi ölüm xorası!\ndağ döşündə burnu pöhrəli\nXatırladığın hər şey\nAh! Qurbanı olduğum,\ngüllə əsir aramızdan\nvə dağ başında tər yuxudan durub\nyersiz əsnəyir yarpız.\nAh! Vətən hardan başlayır?\nDöğulduğum torpaq bəlli deyil,\nİlk öncə hardan tapdığım\nməmləkət deyilən itik də öylə.\nBelindən doğulduğum Tanrı bəlli.\nAnlamazcasına boynuma aldığım yük\nvə bir də yol boyu peşmanlığım, dupduru!\nVətən hardan başlayır, hardan?\nHansı kişinin yurdu kor qalmasın deyə,\nyandırıldı bu boz-boyat ocaq?\nVə dilimizə bağlandı sərhədlərin ucu.\nHarda bayraq boyunduruğuna bağlandı boynumuz?\nBir də yol boyu üzümə tüpürdü hamı\nMındar qapıların yolçusu imişik biz\nvə cındır özgə məmləkətlə həmyerli.\nOvcumuzda yandı su\nonda ki dilimizdən qaçdı torpaq\nvə unuduldu yer adamı olduğumuz.\nAcı badam olduğumuz.\nVə yol boyu yorğuncasına yıxıldım torpağa\nvətən dadı görmədim.\nŞEYX ƏBÜLQASİM NƏBATİ\nSoyuq bir yatağın\nyad adamlarıdır sevgimiz.\naradakı nifrət gərdəyindən keçən\nvə ceyran-cüyürlü qəzəlləri\nAx, Şeyx Nəbati, ax!\nqanına bələnməyir indi aşiqlər.\nVə sən nə qədər yazıqsan ki,\nhələ başında qalıb bunlar.\nBaşında qalıb ol büti-pərivəş.\nSəni heç bir yataqda\nkiminsə qulağına pıçıldaya bilmirəm.\nyad adam kimi arxasını çevirir üzümə.\nAx, Şeyx Əbülqasim Nəbati, ax!..\nQaynaq (ərəb əlifbasında): http://www.mayak2.blogfa.com/\nHadi Qaraçay. ŞEİRLƏR\n8.7.08 | Yazar: Məsiağa Məhəmmədi\nBİR PARÇA ULDUZ\nSəssizliyi poza bilən bir səs axtardım\nYalnızlığı poza bilən bir dost aradım\nKəndi qınında uyumuş.\nVə çöllərin ortasında\nMənim kölgəm dağlara düşər\nMisralarım od parçası\nŞeirlərimi Günəşə yazar\nVə hər bitmiş şeirim\nDəmirçi kürəsindən isti\nQaraçı çörəyindən dadlı olardı\nTapardımsa axtardığım əlləri.\nİtkin qalır qaranlığında həyatın.\nBoğulur dünya səssiz və səssiz\nQollarımdakı dəmir qandaldan\nQızıl boyunbağ yapsaydılar nə olurdu?\nSevgi bağlılığından bir nişanədir.\nSənin, dodaqlarındakı acı gülüşdən\nMənim xəlvətimə şirin mahnı qoşsaydılar nə olurdu?\nNamaz qıldıracaqlar sənə\nQızıl güllə tutub,\nGülüşdən ilmək salmaq yasaq.\nYapılacaq nə qalmış, qaraşın?\nBurası Günəşin ölüm yatağı\nMavi gözlü ulduzların gözü önündə…\nVə kişilərin, edam meydanı\nQaraşın sevgilərin gözü önündə…\nVə əsrük balıq kimi\nGözlərinin dənizində itmək\nBaşa çatmış, qaraşın!\nVə neçə min yol yox.\nOlumsuzdur səni sevmək.\nÖlüm dirəyinə sarıqlanırkən\nŞirin və şor pıtraq gül açan\nSıcaq bir heca.\nVə bütün sevdiklərimin yerinə məni gözləyən\nMetir yarımlıq gor!\nSəni sevməmək çox zor.\nNigar Xiyavi. ÖZÜMÜZ VARIQ DAAA…\nEvdən çıxanda səhər çağı gözlədin Sibel Can klipini qurtardı, sora çıxdun. Şalvarıvı otaqda geyib düymələrivi tələsə-tələsə gətirib Sibel Canın qabağında düymələdin. Darağıvı da cibündə gətirib çallanmış saçlarıvı onun qabağında daradın. O biri cibündən atkolon çıxardıb təzə qırxdığın üzüvə, boyun-boğazıva səpdin. Sora əlivi çəkdün boyun-boğazıva. Əlivi şalvarıvın zipinəcən endirdün. Köynəyivin düymələrini göbəyivəcən açıb təzədən düyəmlədün Sibel Canın qabağında. Əlivi şalvar cibivə salıb dəhliz qapısına sarı gedəndə dönüb mənə baxdun. Qapını bağlayıb çıxdun. Təzədən qapını açıb səsivə qayğılı hava verib dedün:\n- Mamangilə-zada gedisən, aparım?\n- Hövsələm yoxdu, - dedim.\nMamamgili tez-tez yadıma salısan bu günlər.\nNahardan sora çəkib keşnən1 dalda bağladım saçlarımı. Ələ gəlmirdi şoqərib. Əlündəki naylon qabçağdan bığlarıva rəy yaxa-yaxa: "Çoxdandı day arayişgaha2-zada getmisən, ay arvad", - dedün.\nİstikanıvı nəlbəkiyə qoyanda çini bir səs dağıldı otağa.\nİkiminci çayı içə-içə: "Qızılgül içirik, çay içmirik ki!" – dedün. Yekə dərin qurtumlarnan çayıvı hortuldatdun. Sora nəlbəkinin çini səsinən aramıza gəyirdin. Gəyirmən qurtarcağın onun havasınan: "Zəəəhrimaaar!.." – dedim ürəyimdə. Sora saçımdan bir dəstəsini barmağımnan sığallıya-sığallıya yanağımın üstə qıvırdım.\nDurub getdün tuvaletə. Gedib iki balış gətirib yan-yana atdım araya. Üzüqoylu uzandım. Bir qıçımı qarnıma yığdım, sən tuvaletdən çıxınca o birisini də uzatdım. Üzümü çevirdim sənün balışıva sarı. Ətəyimi çəkdim yuxarılıq, budlarımı tökdüm eşiyə. Gəldün. Uzandun. Başıvı balışa qoya-qoya: "Ay dədə vay eyyy…" – deyib ağız-burnuvu çəkib büzüşdürdün. Yani çox yorğunam, kefsizəm, dindirməli deyiləm və belə-belə sözlər. Arxası üstə uzanıb tavana baxdun. Dizimi bir az da yığdım qarnıma və mızıldanaraq, dilimin atına bir mahnı aldım: "Nina nay nay nay nina…" Hələ tavana baxırdun.\nBarmaxlarımı salıb saçımı daradım. Sora qolumu qovzayıb havada əydim sənün üstüvə. Barmaxlarımın aralarına ilişən bir neçə telimi gözüvün qabağında oynadıb-oynadıb tellərimi uçurtdum üzüvə.\n- İşıq çalır pəncərədən, gözümü qamaşdırır, – deyib dalıvı çevirib böyrü üstə döndün.\nKeçən həftə şaqqanaq çəkib: "Deyir, oğlum mənə ata deyəndə, deyirəm ədə, köpolu, atan deyiləm ey, mən dayıvam, dayın!" – dedün. Sora tumanıvı qarnıvın boğazına kimin çəkib: "Evünən mühəndis Nuri, belə şirin adamdı eeey, belə", – deyib genə şaqqanaq çəkdün. Mən diş sapını barmaxlarıma tovlaya-tovlaya dedim:\n- Vaaa… Onda arvadı da desin, bala, mən sənün bibivəm…\n- Day bilisən…, zad olur da…, neynəsin. Deyir, əlim arvadımın buduna dəyəndə, elə bil öz buduma əlim dəyir.\n- Bə niyə? – və səsimi rezin kimi çəkib əlivin yan-yörəsinəcən uzatdım, - O ki adamın gözünə girir.\n- Nə bilim vallah… Onun da arvadı sir-sifətdən düşüb.\n- Oğlunun toyunda elə gözəl "Ləzgi" oynurdu ki.\nAzTV kanalından Türkiyə kanalına çevirib qıçıvı qıçıvın üstə aşırdun.\n- Ağacəfər ağanın iyirmi beş yaşındakı Rəştdəki təzə arvadı neynir? – soruşdum.\n- Mühəndis Nuri deyirdi, day bu yanlara gəlmir. Gedib şirkətinə bi şöbə vurub, oralarda qalır elə.\n- Bəs arvadı burda…\n- Ah, baba, neynirik axı. Xaxnan nə işimiz…\nPaltarıvı dəyişib otaqdan çıxman uzun çəkdi gecə evə gəldiyində. Mobaylunan3 oynaya-oynaya gəlib oturdun. Tilvizyonu açdun; dalıca mahvarəni4 də açıb miz üstündəki kitabı götürüb onu da qoydun qabağıva. "Şu Çılğın Türklər". Neçə aydı bu kitab əlündə. Tilvizyon "Tatlısəs" kanalı üstündəydi, səsi də qısıq.\n- Nə xəbərlər? – dedim.\nGözüvü kitabdan almadan:\n- Heş, - dedün.\nBeş-on dəqiqə beləsinə keşdi. Bilürdün gözümün altına almışam səni. Ona görə kipriklərivi daha yatırdırdun kitaba. Hətta yuxlamış kimi də gəlirdün gözümə hərdən.\n- Yuxlayıbsan? Vur əxbara!5\nDiksintivi tez gizlədib tilvizyona baxa-baxa:\n- Əhə…, - deyib dizün üstə buraxılmış kontrolu tilvizyona sarı tuşladun.\n- Keşdi əxbar, – dedim.\n- Yox baba, hələ.\n- Bə Sitarə xanım Derəxşişə baxmısan?\nÜzün tilvizyona sarı başıvı tovladun mənə və "tihi" kimi bir gülüşə bənzər səs dişlərivin arasından eşiyə töküldü: "Sitara xanım olmasın, Luna xanım Şad olsun". "Şadili Şad olsun…" – dedim mən də və sənin bayaxkı çıxartdığın "tihi" kimi səsdən çıxartdım. Bilirdün yavaş-yavaş başlamışam tələmi qurmağa. Pis yerdə karıxdırmışdım. Hara qaça bilərdün? Canıvı necə qurtara bilərdün? Bircə qurtaracağın hop tutmandaydı. Onu da ki tutmuşdun. Bilirdün mən də ehtiyatlı cənəvaram, yemimi yaxçı tanıram. Susub dinmədün və beləsinə deyitdəşməyə başlamağımızın cəryanın yerində boğdun.\n- Uşaxlardan nə xəbər, danışıbsan buyün-dünən?\nÖz aramızdı, uşaxlar lap yerində düşdü yadıva. Sağ ol, elə mənim də dadıma çatdun vaxtında. Heç mənim özümün də o sahat deyitdəşməyə hövsələm yoxeydi. Olseydi başlatmasını yaxşısa bacarırdım. Təki hərdən bir, arada sənə porsuq gəlib əylənmək istirdim. İçündəki diksintilərivi diksindirmək əsəblərimi dincəldirdi.\n- Hə… Yaxçıdılar. Term6 imtihanları başdanıb. Başları qaldı. Tehranın da havası qızışır yavaş-yavaş.\nBu uzun cavabım yetərli ara aşdı bayaxkı atdan-atdan soyuq savaşımıza. Başıvı kitabdan qovzuyub mənə baxaraq:\n- O qədər başıma iş tökülüb ki şirkətdə… Xarabada baş qaşımağa macalım olmur, – dedün.\nSora kontrolu alıb mahvarə kanalında "Bi-Bi-Si" radyosuna çevirdün.\n1. Rezin bağ, qaytan\nQaynaq (ərəb əlifbasında): http://www.1001gece.blogfa.com/post-31.aspx\nNadir İlahi. ŞEİRLƏR\nGörəsən, bu yazıqlar\nGöydən düşən alma paylarını yedilər?..\nBirini oxuyuram ötərgi:\nOn səkkiz bahar…,\nDaha heç bir zad oxunmur.\nNə yaman əldən düşüb bu qəbir daşı…\nGörəsən, yağış döyüb?...\nYa anasının göz yaşı?...\nQar-yağış inləyir: yağım qurtarım,\nBaharlar tələsir, qışlar tələsir.\nSərdiyim qanadı yığım qurtarım,\nDeyib… yel tək əsən quşlar tələsir.\nDalına od çatıb illərim mənim,\nGec açıb tez solub güllərim mənim,\nAh… qışa tələsir tellərim mənim,\nKipriklər tələsir, qaşlar tələsir.\nÇinar oğrun-oğrun boyumu süzür,\nKəndir məndən sarı lap özün üzür,\nDözür… heç bilmirsən nə təhər dözür,\nBaşımı yarmağa daşlar tələsir.\nGördü baltaların hücum çəkməsin,\nGizlənə bilmədi… Qaça bilmədi.\nTorpaq eşitmədi gileylik səsin,\nÜrəyin heç kimə aça bilmədi.\nÜrəyin açmadı o heç bir kəsə,\nAyağı altdakı torpaqdan… nəsə,\nDiriykən bir addım dalı qoymadı.\nBaxırsan ürəyi cadar-cadardı,\nƏgər dilə gəlsə, quzu tək mələr.\nBilmirəm… nə sirdi…\nhələ ki vardı,\nKəsilə-kəsilə qalıb meşələr.\nÜrəyimiz yaxın… əlimiz uzaq,\nBirimiz Günəşdə, birimiz Ayda.\nGəl bu sərhədləri aradan pozaq,\nHəsrətli həyatdan axı nə fayda?…\nİndisə əllərin əllərimdədir,\nAncaq uzaqlaşıb ürəklərimiz.\nDeyirəm, ay gülüm! Faydası nədir,\nBir tavan altında yaşasaq da biz?...\nBuludam... amma ağlağan deyiləm,\nÜrəyim dolmasa, yağan deyiləm.\nBir halal nütfəm olmasa sözdən,\nBir qəzəl körpəsin doğan deyiləm.\nŞeir! Alagöz maral! Sən arxayın ol,\nDöşlərin dolmasa, sağan deyiləm.\nBir bulaq nəğmə, bir bulaq şeirəm,\nYəni ki, boş cığan-vığan deyiləm.\nQəlbimi xəşlədim yada, tanışa,\nNeyləyim… çox da mal yığan deyiləm.\nMən Nəsimi babam deyən mərdəm,\nBu səfil dünyaya sığan deyiləm.\nEl yavanlıq gəzir… aman, Nadir,\nMən barı bir acı soğan deyiləm.\nƏli Abbasi. ÖLÜM YUXUSU\n7.7.08 | Yazar: Məsiağa Məhəmmədi\nTəbrizli şair, yazıçı və jurnalist Əli Abbasi 1980-ci ildə anadan olub. Təhsilini bitirdikdən sonra bir sıra nəşrlərdə çalışıb. Hazırda "Avayi-Mişov" dərgisinin baş yazarıdır. Təqdim olunan hekayə müəllifin bu yaxınlarda çapdan çıxmış "Üç saat azadlıq" kitabındandır.\nAyıldıqda özümü otağın damına zəncirlə asılmış elektrik lampalarının yanında dama yapışmış gördüm. Nədən başqa cismlər kimi yer cazibəsinin təsirində yerin üstündə olmadığımı anlayacaq vəziyyətdə deyildim.\nHələ qarma-qarışıq düşünürdüm. Birdən üstdən otağa baxanda özümü yatağımda gördüm. Mən burda, otağın damında lap elektrik çırağının yanında idim. Bəs yatağımda yatan kim idi? Bir an yuxu gördüyümü düşündüm.\nAncaq bu vəziyyət əsla yuxuya oxşamayırdı. Otağın pəncərəsi yarıya qədər açılmışdı. Bir neçə xəzəl də elə pəncərədən otağın içinə tökülmüşdü. Divardakı təqvim cümə axşamını göstərirdi. Televizyon həmişəyə tay açıqdı. Ancaq ona qulaq asdıqda bu günün şənbə olduğunu anladım. Pəncərədən sərin bir yel əsib pərdələri oynadırdı.\nHava qızarmışdı. Eynalının dalısında gizlənən Günəş yavaş-yavaş şəhəri işıqlandırırdı. Günəşin çıxmasını buraxıb, dönüb bir daha da cəmdəyimə baxdım.\n"Yoxsa mən ölmüşəm?" – deyə, cəmdəyimə yaxınlaşdım. Özümə diqqətlə baxdıqda, öldüyümü anladım. Gözlərim parıltıdan düşmüşdü. Ağzım bir az açıq qalmış və yerimdə, elə yuxladığım zaman ruhum gövdədən ayrılmışdı.\nTelevizyon və divardakı təqvimi tutuşdurub, üç gündən bəri öldüyümü anladım. Bu üç gündə hələ cəmdəyim qoxulanmamışdı.\nBirdən düşünməyə başladım. Yaşadığım bütün günlər, saatlar və saniyələr gözümün önünə sərilmişdilər. Bəzi zamanlar çox düşünüb ancaq xatırlaya bilmədiyim xatirələr, sanki elə onları indi yaşayıram, gözümün qabağından keçirdilər.\nUşaq ikən anam: "Əzrail insanları iki vasitə ilə öldürür" – deyərdi. Əzrail yaxşı insanların ruhunu almaq üçün onların burnunun altına bir qızılgül tutarmış. Belə isə də onun ruhunu bədənindən ayırıb cənnəti-məvayə apararmış. Əzrail getdikdən sonra da qızılgül qoxusu günlərcə ölü və o öldüyü otaqdan çəkilməz imiş.\nAncaq günahkarların canını almaq üçün Əzrail altın xəncərlə onların boğazlarını kəsərmiş. Əzrail bir günahkarın başını kəsdikdə onun qanı axıb hər yanı bulayarmış. Bu qan gözəgörünməz bir qan imiş. Hətta biz bu başın kəsildiyini də bilməz imişik. Elə bunun üçün də ölüyə toxunan hər kim meyit qüslü almalı imiş!\nOtağı qoxulamağa başladım. Qonşunun söyüd ağacının qoxusu gəlirdi. Hətta otaqdakı kirli paltarlarımın da qoxusunu anlayırdım. Ancaq bu cənnətdən gələn gızılgülün qoxusunu ala bilmədim.\nÖzümü aldatmamalıydım. Mən bu qısa ömrümdə çoxlu günahlar işləmişdim. Bəlkə də bunun üçün mənim canım qızılgül qoxusuyla yox, Əzrailin altın xəncəri ilə gövdəmdən ayrılmışdı.\nBoğazıma baxdım. Ancaq orada bir xəncər izinə rastlamadım. Hətta yerdə ruhlar kimi görünməz qanları da görə bilmədim.\nMənim başıma nə gəlmişdi? Niyə canım gövdəmdən ayrılaraq, hələ də bu dünyada sərgərdan qalmışdı? Fikrimdən Tanrıya yalvarıb məni bir daha da həyata qaytarmağını istəmək keçdi.\nAncaq bu qədər günah işləmiş bir insanın isəklərinə Tanrı qulaq asarmı? Yox! Mən özümdə Tanrıya yalvarma cəsarətini tapa bilməyirdim.\nDoğrudan, dəfələrlə işim bərkə düşəndə Tanrıya yalvarıb işimi düzəldərsə, ayağımı tərsə atmayacağımı demişdim. Hər dəfə də öz sözümün altına vurmuş və günah işləmişdim.İndi nə Tanrı mənə inanar, nə də mən özümə.\nDəhşət bütün canımı almışdı. Birdən həndəvərdəki bütün səslər kəsildi. Sanki dünyada səs adlı bir şey yoxmuş kimi, sükut hər nəyi öz içinə aldı. Eynalıya baxdım. Şəhərin göyünü qızardan Günəş yavaşca Eynalının dalısndan çıxırdı.\nMən bilmədən ruhum yavaşca bir dumanın ortadan yox olması kimi, ortalıqdan itirdi. Ruhum ortalıqdan itdikcə, üzümün rəngi dəyişirdi. Səssizlik aradan gedirdi. Mənim canım bir dönə də gövdəmə qayıtmışdı. Bu dönəni saysam, canımın bədənimdən ayrılması yeddi dönə daha təkrar olmuşdu.\nPəncərə açıqdı. Bir neçə yarpaq otağımın içinə tökülmüşdü. Yorğanımı üstümə çəkdim. Yerimdən qalxmağa cəsarətim yox idi.\nQaynaq (ərəb əlifbasında): http://zumrud.blogfa.com/post-20.aspx\nHəmidə Rəiszadə Səhər. ŞEİRLƏR\n6.7.08 | Yazar: Məsiağa Məhəmmədi\n"Səhər" təxəllüslü Həmidə Rəiszadə 1952-ci ildə Ərdəbildə doğulmuşdur. "Mavilər" və "Yaşıl mahnı" adlı şeir kitabları ilə tanınmışdır. Əsərləri əksərən ana dilindədir. Farsca da şeirlər yazmışdır. Aşağıdakı şeirlər onun "Mavilər" kitabından seçilərək latın əlifbasına çevrilmişdir.\nNəfəs çəkməyə az-çox hava,\nSinəmin dərdin bitirməyə dava\nBunlar deyil dərdim;\nGünəş yerinə ulduzlara kifayət eləyə bilərdim –\nBaşımı çiynivə qoyub\nBir türkü dilimdə,\nBir sevinc baxışımda,\nBir gülüş dodağımda\nAlqışa uzanmış qollarım\nHəsrətlə qol-boyun oldu.\nKim qopardıb ulduzları?\nYenə nisgil ləçəyin saldı xəzan,\nAçmamış qönçələri çaldı xəzan,\nMəni də caynağına aldı xəzan,\nYaşıl ehsaslı çəmən saxla mənə.\nYalana düzlük oxu etsə əsər,\nGül bitib, qönçə gülüb, açsa səhər,\nBir də görkəmli ürək görsən əgər,\nO ürəklərdə vətən saxla mənə.\nSözlərin sinələrə köz qaladar,\nDuyğunu tüşgülü közdən caladar,\nOndakı söz Günəşi çalxaladar,\nSözdə ulduz kimi dən saxla mənə.\nDayaq ünvanlı dağ avarəsiyəm,\nQara günlərdə ağ avarəsiyəm,\nBir gülüşlük dodaq avarəsiyəm,\nQəmlərə qarşı gülən saxla mənə.\nDemirəm, xoşluğa yad et, yada sal,\nQəm önündə adımı fəryada sal,\nMəni də qəm bölüşəndə ada sal,\nBir ürək paylı məhən saxla mənə.\nBir dayan, zirvəyə diz qoy, gəlirəm,\nSanma ki, xəstəyəm, iz qoy, gəlirəm,\nÇıxaram dağlara "yar-yar" deyərək,\nGələrəm qürbət evin dar deyərək,\nVətən ünvanlı kəfən saxla mənə.\nHansı göz yaşıyla tarlanmış baxış\nGünəş həsrətiylə göyə bağlandı\nGizləndi arzular ulduzu\nHansı yolda qalmış göz yaşı\nDənizə qoşulan qəm bulağına\nHansı ah sızladı yel qulağına\nInilti səsinə ayıldı tufan\nHansı əl üzüldü eşq ətəyindən\nBir mahnı bardağı çöndü\nBir varlıq çardağı uçdu\nYüksəldi arzular ucalığından\nBölmə: Transliterasiya 4 şərh


18 Oktyabr 2019, 11:44\n"Türkiyə Suriyada keçirdiyi hərbi əməliyyatı 120 saatlıq dayandıracaq".\nİnterAz TASS-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə ABŞ-ın vitse-prezidenti Maykl Pens bildirib.\nO, qeyd edib ki, ABŞ və Türkiyə Suriyanın şimalında atəşkəsin əldə olunması məsələsində razılığa gəliblər.\nABŞ Türkiyənin Suriyada əməliyyat zonasından PKK terrorçularının çıxarılmasına kömək edəcək.\nBundan başqa, ABŞ Türkiyə ilə bağlı yeni sanksiyalar tətbiq etməyəcək. Maykl Pens qeyd edib ki, Suriyanın şimal-şərqində atəşin dayandırılması haqqında razılaşmanın reallaşdırması müddətində ABŞ prezidenti Donald Tramp Türkiyəyə qarşı tətbiq edilmiş iqtisadi sanksiyaları ləğv etməyə hazırdır. ABŞ terrorçuların təhlükəsiz bölgədən geri çəkilməsini təmin edəcək. və YPG təhlükəsiz bölgədən geri çəkiləcək.\n"ABŞ hərbçiləri Suriyanın şimalına qayıtmayacaq", - deyə ABŞ-ın vitse-prezidenti Türkiyənin dövlət başçısı ilə danışıqlardan sonra qeyd edib.\n"Prezident (Donald Tramp) aydın şəkildə bildirdi ki, bizim hərbçilər orda olmayacaq. Biz hərbi aspektdə vəziyyətlərdə iştirak etməyəcəyik", - Pens əlavə edib.\nOnun sözlərinə görə, ABŞ vəziyyətin diplomatik yollarla nizamlanmasında iştirak edəcək.\n"Türkiyənin və ABŞ-ın birgə səyləri Yaxın Şərq regionunda sülh və sabitliyin qurulmasına imkan yaradacaq".\nİnterAz xəbər verir ki, bu fikirləri Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan amerikalı həmkarı Donald Trampın "Twitter"dəki səhifəsində paylaşımını şərh edərkən deyib.\n"Cənab prezident, biz bəşəriyyətin qatı düşməni olan terrorizmə qalib gələndə daha çox həyatlar xilas ediləcək. Mən əminəm ki, birgə səylər bizim regionumuzda sülhün və sabitliyin qurulmasına kömək edəcək", - deyə Türkiyə lideri yazıb.\nQeyd edək ki, daha əvvəl ABŞ prezidenti Donald Tramp Türkiyə prerzidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğana Suriyada hərbi əməliyyatın dayandırılması ilə bağlı təşəkkür edib. ABŞ prezienti Türkiyə rəhbərinə minnətdarlığını özünün "Twitter"dəki səhifəsində bildirib.


Azərbaycandan Türk ordusuna Afrin dəstəyi – Türkiyədə gündəm oldu + VİDEO - Azadliq Xeber\nAzərbaycandan Türk ordusuna Afrin dəstəyi – Türkiyədə gündəm oldu + VİDEO\nAzərbaycanın ilk hərbi diktoru, hərbi vətənpərvərlik mahnılarının tanınmış ifaçısı Şəmistan Əlizamanlının“Zeytun budağı”na Azərbaycan türklərinin də dəstəyini nümayiş etdirən mahnısı qardaş ölkədə böyük rəğbətlə qarşılanıb.\nBəstəkar və ifaçı Şəmistan Əlizamanlı Əhməd Cavadın sözlərinə türk əsgərlərinə həsr olunmuş “Yürüyün, əsgər, yürüyün” mahnısını bəstələyib.\nTürk ordusunun sivillərə qarşı həssaslığının da qeyd olunduğu bəstədə eyni zamanda qardaş ölkə əsgərlərinin məsum vətəndaşların imdadına yetişdiyi vurğulanır.\nŞəmistan Əlizamanlının bu mahnısına Türkiyə mediası da geniş yer ayırıb. Bunun Azərbaycanın Türk ordusuna növbəti dəstəyi olduğu bildilib.


Axtarışda olan 374 nəfər sərhəddə tutulub\nAxtarışda olan 374 nəfər sərhəddə tutulub\nDövlət Sərhəd Xidməti (DSX) tərəfindən 2016-cı ilin noyabr ayı dövlət sərhədini pоzduqlarına görə 32 halda 39 nəfər saxlanılıb.\nDSX-nin mətbuat mərkəzindən LiderXeber.az-a verilən məlumata görə, оnlardan 20 nəfəri Azərbaycan, 4 nəfəri Gürcüstan, 7 nəfəri Özbəkistan, 3 nəfəri İran, 2 nəfəri Qırğızıstan, hər ölkədən bir nəfər оlmaqla Nigeriya, Fələstin, Kot-Divuar vətəndaşları оlub.\nSərhəd rеjim qaydalarını pоzarkən yaşıl sərhəddə 4 halda 7 nəfər, Xəzər dənizində 12 halda 22 nəfər, Sərhəd Nəzarəti Məntəqələrində 565 halda 762 nəfər saxlanılaraq barələrində müvafiq tədbirlər görülüb.\nCinayətkarlığa qarşı mübarizə tədbirləri nəticəsində Azərbaycan hüquq-mühafizə оrqanları tərəfindən axtarışda оlan 374 nəfər aşkarlanaraq aidiyyəti оrqanlara təhvil vеrilib.\nNarkоtik vasitələrin qеyri-qanuni dövriyyəsinə qarşı mübarizə tədbirləri nəticəsində 14 halda 7 kilоqram 770 qram narkоtik maddə aşkar edilərək götürülüb.\nQaçaqmalçılıq fəaliyyətinə qarşı mübarizə çərçivəsində həyata kеçirilmiş tədbirlər nəticəsində 72 halda ümumi dəyəri təqribən 330 min manat оlan qaçaqmal, о cümlədən 2 ədəd "Şevralet” və "KİA” markalı avtomobil, 13 kiloqram gümüş, 1 ədəd beşbarmaq, 4032 qutu pirotexniki vasitə, 14 148 Azərbaycan manatı, 37 710 ABŞ dolları, 31 265 Rusiya Federasiyası rublu, 4 000 Livan funtu, 900 000 İİR rialı, 8 640 qutu müxtəlif markalı siqaret, 182 ədəd mоbil tеlеfоn, 2 ədəd qayıq, 1100 ədəd müxtəlif növ dərman prеparatları, spirtli içki və sənayе malları saxlanılıb.\nMəkkədə zəvvarların qaldığı oteldə yanğın baş verib - FOTO\nKönül Xasıyevaya pul atan müğənni barədə - Həbs qərarı


"AMAY Abdulla"nın "arvadı", Azərbaycanın "ən gənc polkovniki" - naxçıvanlı iş adamının başı dərddə... - Azinforum.az İnformasiya Portalı\nAna səhifə / Araşdırma / “AMAY Abdulla”nın “arvadı”, Azərbaycanın “ən gənc polkovniki” – naxçıvanlı iş adamının başı dərddə…\n“AMAY Abdulla”nın “arvadı”, Azərbaycanın “ən gənc polkovniki” – naxçıvanlı iş adamının başı dərddə…\nMusavat.com xəbər verir ki, hakim Əlövsət Abbasovun sədrliyi ilə keçirilən növbəti məhkəmə prosesində zərərçəkmiş Elçin Axundzadə sualları cavablandırıb. Akimovanın əməllərinin qurbanı olan Elçin Axundzadə bildirib ki, sosial şəbəkədə tanış olduğu Sabrina Vardinaşviliyə 39 min dollar və 11 manat borc verib. Axundzadə bu məbləği təmənnasız verdiyini deyib və Aygün Akimovanın vəkili Adəm Məmmədovun suallarını cavablandırıb.\nSabrina Vardinaşvilini “İstisu” istirahət mərkəzinə belə apardığını etiraf edən E.Axundzadə deyib ki, adıçəkilən xanımla heç bir yaxın münasibəti olmayıb: “Mən Sabrinaya qarşılıqsız çox yaxşılıq eləmişəm. O da mənə dedi ki, təmənnasız olaraq məni vəzifəyə düzəldəcək. Vəzifədə olan qohumlarının olduğunu deyirdi. Məni Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin Masallı rayon şöbəsinin müdiri vəzifəsinə düzəldəcəkdilər. Hətta Masallının icra başçısının qəbuluna salacaqdılar. Amma aldatdılar”.\nMəhkəmədə Elçin Axundzadə deyib ki, Aygün Akimova həyat yoldaşı deyəndə Abdulla müəllimi nəzərdə tutur. Zərərçəkmiş “Abdulla müəllim” dedikdə nəzərdə tutduğu şəxs naxçıvanlı iş adamı, bir müddət əvvəl həbsdən çıxan “AMAY Abdulla” ləqəbli Abdulla Abdullayevdir. Onu da bildirək ki, Aygün Akimovanın “AMAY Abdulla” ilə münasibətinin olması haqda daha əvvəllər də mətbuatda yazılar dərc edilib.\nElçin Axundzadə Aygün Akimovaya sual verərək soruşub: “Siz ifadənizdə imkanlı şəxs olduğunuzu deyibsiniz. Ehtiyaclarınızın həyat yoldaşınız tərəfindən ödənildiyini yazıbsınız. Necə oldu ki, məndən 10 min manat sələmə pul istəyibsiniz? Sizin həyat yoldaşınız kimdir?”\nAygün Akimova sonuncu suala etiraz edib: “Sizə dəxli yoxdur ki, mənim həyat yoldaşım kimdir. Bu, sizi maraqlandırmır. Sələmə pulu sizdən yox, Sabrinadan almışam. Sonra da 14500 manat qaytarmışam”.\nƏldə etdiyimiz məlumata görə, bu iş üzrə “AMAY Abdulla” da istintaqda şahid kimi ifadə verib. Naxçıvanlı biznesmen Aygün Akimova ilə evli olmadığını, ancaq Aygünün uşaqlarının doğum şəhadətnaməsində ata adı kimi onun adının yazıldığını deyib.\nQeyd edək ki, Akimova ilə birlikdə həbs edilən İlham Baxışovun adı yalnız bu epizodda keçib. Belə ki, Akimova Axundzadədən aldığı pulu geri qaytara bilməyəndə yeni tikilən yaşayış binalarından birində olan mənzilini banka girov qoymaq istəyib. Amma evin çıxarışı olmadığından əvvəlcə sənəd işlərinin həll edilməsi üçün İlham Baxışova müraciət edilib. İlham Baxışov evə çıxarış almaq üçün 3500 manat istəyib. Bu məbləği də Elçin Axundzadə ödəyib. İş alınmayanda İlham Baxışov pulu geri qaytarıb, amma sahibinə yox, Akimovaya…\nE.Axundzadə digər təqsirləndirilən İlham Baxışovun dəymiş zərəri ödədiyini deyib. Aygün Akimovanın dələduzluq əməllərinin qurbanı olan 6 nəfərdən biri olan Afət Hüseynova da məhkəmədə ifadə verib. Afət Hüseynova deyib ki, Aygünü tanıyandan sonra onunla yaxın münasibəti olub. Bu münasibətlərdən sonra külli miqdarda pulu ələ keçirilib.\nZərərçəkmiş A.Hüseynova bildirib ki, A.Akimovanın vasitəsi ilə 170 minə ev alıb: “Bu ev mənim başıma bəla oldu. Sonradan həmin evdə qorxaraq yaşayırdım. Deyirdi ki, bizi izləyirlər. Aygün qızının da, özünün də izlənildiyini, evin dinlənildiyini söyləyirdi. Özünü MTN polkovniki kimi təqdim edirdi. Guya bu vəzifəli şəxsin arvadı idi, Azərbaycanın ən gənc polkovniki idi. Məni elə əmin etmişdilər ki, inanırdım. Hər anım qorxu içində idi. Mən bu deyilənlərin həqiqiliyini yoxlaya bilməzdim. Bir dəfə vəsiqəsinə baxmaq istəyəndə dedi ki, “dədəm də qəbirdən çıxsa, göstərə bilmərəm”.\nAfət Hüseynova daha sonra mağazasında olan mallarının, evinin, maşınının və yeni mağaza almaq üçün pullarının ələ keçirildiyini deyib. Afət Hüseynova 800 min manata qədər zərər çəkib.\nÖncəki Qardaşı Ziya Məmmədov haqda yayılan xəbərə belə cavab verdi:”Axı, o, kimə nə edib?”\nNövbəti Bu avtobus sürücülərinin adı “qara siyahı”ya salınacaq


Abşeronun Fatmayi qəsəbəsində yerləşən Oskar istirahət mərkəzində dövlətin qanunlarına HÖRMƏTSİZLİK - Video » www.Bia.Az\nAbşeronun Fatmayi qəsəbəsində yerləşən Oskar istirahət mərkəzində dövlətin qanunlarına HÖRMƏTSİZLİK - Video\n15-08-2020, 16:53 499\nÇox təssüflər olsun ki bu gün dövlətin qanunlarına saymazyanlıq nümayiş etdirən ictimai iaşə obyektləri çoxluq təşkil edir. İndiki Pandemiyya şəraitində bilərəkdən bu qanunlara hörmətsizlik belə qəbildən olan insanların iç üzünün yalnız koorparativ maraqlar müqabilində fəaliyyət göstərməsi hesabına aşkar olunur.\nBu gün Abşeron rayonunun Fatmayi kəndində qanunsuz fəaliyyət göstərən Oskar istirahət mərkəzi dövlətin qanunlarına hörmətsizlik nümayiş etdirən ən pis nümunələrdən biridir.\nİctimai nəzarətin bir qolu olaraq biz apardığımız jurnalist araşdırmaları nəticəsində qanunsuz olaraq fəaliyyət göstərən Oskar istirahət mərkəzinin iç üzünün nədən ibarət olduğunun şahidi olduq.\nBaş verən olayları əlbəttə yerində dəqiqləşdirmək üçün bir media olaraq bizlərdən fakt tələb olunur. Biz bunu bacara bildik. Əməkdaşlarımız Abşeron rayonunun Fatmayi kəndində Otel pərdəsi altında guya işləyən Oskar istirahət mərkəzinin əslində əxlaqsız yuvası kimi fəaliyyət göstərməsini faktlarla və video çəkilişlərlə bir sübut kimi ortaya qoya bilmişdilər.\nBelə rüsvayçı işlərlə məşğul olmaq,otelləri,istirahət mərkəzlərini əxlaqsız yuvalarına döndərmək həm dövlətin qanunlarına və həm də azərbaycan xalqının iradəsinə, adət ən-ənəsinə ziddir. Belə neqativ hallar cəmiyyətdə, içtimaiyyət arasında çox pis qarşılanır və utanc gətirir.\nYaxşı olardı ki aidiyyatı qurumlar və əraziyə cavabdeh olan hüquq mühafizə orqanları bu işləri nəzarətə götürüb ölçü götürsünlər.\nAbşeron rayonunun Mehdiabad qəsəbəsində yerləşən Bağçasaray istirahət mərkəzi, Nərimanov rayonunda Dərnəgül ərazisində yerləşən Sabirabad deyilən oteldə belə pis numunələrdən, rusvayçı ocaqlardan biridir. Biz bunlar barədə video faktlar tərtib edərək hüqüq mühafizə orqanlarına müraciət etsəkdə nə isə ciddi ölçülərin götürülməsinin hələki şahidi olmamışıq.\nBiz Azərbaycan polisinə inanır, onun başçısı cənab nazir Vilayət Eyvazovun qətiyyətli mövqeyinə, polisdə aparılan islahatlara, kadr dəyişiklərinə, qanunlara hörmətlə yanaşan,polis adına şərəf gətirən bacarıqlı kadrların irəli çəkilməsinə şərait yaratmasına və ən azı içtimai asayişin daim stabil qalmasına vicdanla qulluq etməsinə görə minnətdarıq, alqışlayırıq.\nBiz Azərinfo.az olaraq Ictimai nəzarətin bir qolu kimi ifşa edib faktlarla video çəkilişlərlə ortaya qoyduğumuz, ədalət mühakiməsinə çıxartdığımız bu obyektlər barədə inanırıq ki, yaxın günlərdə şanlı Azərbaycan polisinin münasibətinin şahidi olacağıq.\nAbşeron rayonu Fatmayi kəndindəki Oskar istirahət mərkəzində əməkdaşlarımızın çəkdikləri videodan açıq aydın görünür ki, bu insanlar indiki pandemiya dövründə dövlətimizin qəbul etdiyi qərarlara, qanunlara etinasızlıq göstərərək öz çirkin məqsədləri naminə azərbaycançılığa sığmayan tərzdə ədəbsizlik hörmətsizlik nümayiş etdirirlər. Sanki heç kimi saya salmamış kimi bəzi anlarda kobud rəftar edib, lazım gələrsə fiziki güc tətbiq etməkdən belə çəkinməyən hədə -qorxu gəlirlər. Və bəzəndə buna nail olurlar. Arxalarında Super bir arxayınçılıq hiss edirlər. Məhz onun ağır nəticəsidir ki belə insanlar cəmıyyətı zəhərləyirlər, pis vərdişlər aşılayırlar.\nSon olaraq bizdə Media. tv olaraq jurnalist araşdırmalarımızı davam etdirəcək, bu mövzunu daim diqqət mərkəzində saxlayacaqıq və qarşı tərəfin də mövqeyini öyrənməyə dinləməyə və dərc etməyə hazırıq.


Sabah ölkə ərazisində havanın yağıntılı olacağı gözlənilir - AZƏRTAC – Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi\nAzərbaycanda fevralın 15-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb.\nEkologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Departamentindən AZƏRTAC-a verilən məlumata görə, Bakıda və Abşeron yarımadasında havanın tutulub açılacağı, bəzi yerlərdə arabir çiskinli olacağı, gecəyə doğru yağış yağacağı gözlənilir. Şimal-şərq küləyi əsəcək, axşam mülayim şimal-qərb küləyi ilə əvəzlənəcək. Havanın temperaturu Abşeron yarımadasında gecə 3-6°, gündüz 7-10° isti, Bakıda gecə 3-5°, gündüz 7-9° isti olacaq. Atmosfer təzyiqi normadan yüksək - 764 millimetr civə sütunu, nisbi rütubət 75-85 faiz təşkil edəcək.\nAzərbaycanın rayonlarında arabir yağış, dağlıq və dağətəyi rayonlarda qar yağacağı, bəzi yerlərdə intensiv olacağı ehtimalı var. Ayrı-ayrı yerlərdə duman olacaq. Şərq küləyi əsəcək. Havanın temperaturunun gecə 0-5°, gündüz 6-10° isti, dağlarda gecə 0-5° şaxta, gündüz 0-5° isti olacağı ehtimal edilir.\nSinoptiklərin xəbərdarlığına görə, fevralın 15-dən 16-na keçən gecədən başlayaraq 17-si səhərədək Bakıda və Abşeron yarımadasında havanın arabir yağıntılı olacağı, bəzi yerlərdə intensiv olacağı ehtimalı var. Şimal-qərb küləyi əsəcək, arabir saniyədə 15-20 metrədək güclənəcək.\nXəbərdarlığa görə, fevralın 14-ü axşamdan 17-si gündüzədək respublikanın rayonlarında hava şəraitinin qeyri-sabit keçəcəyi, arabir yağış, dağlıq və dağətəyi rayonlarda qar yağacağı gözlənilir. Yağıntının bəzi yerlərdə intensiv olacağı ehtimalı var. Qərb küləyi əsəcək, ayrı-ayrı yerlərdə arabir saniyədə 18-23 metrədək güclənəcək.\nNaxçıvan Muxtar Respublikasının bəzi yerlərində havanın yağıntılı olacağı, dağlıq ərazilərdə qar yağacağı proqnozlaşdırılır. Şərq küləyi əsəcək. Havanın temperaturunun gecə 3° şaxtadan 2°-dək isti, dağlıq ərazilərdə 5-8° şaxta, gündüz 5-10° isti olacağı bildirilir.\nYuxarı Qarabağ: Xankəndi, Şuşa, Xocalı, Xocavənd, Qubadlı, Zəngilan, Laçın, Kəlbəcərin, həmçinin Daşkəsən-Gədəbəy rayonlarının bəzi yerlərində havanın yağıntılı olacağı, qar yağacağı gözlənilir. Ayrı-ayrı yerlərdə duman olacaq. Şərq küləyi əsəcək. Havanın temperaturu gecə 0-5° şaxta, gündüz 0-5° isti olacaq.\nGəncə şəhərində, Qazax, Goranboy, Tərtər, Ağdam, Füzuli, Cəbrayıl rayonlarında arabir yağış yağacağı, bəzi yerlərdə intensiv olacağı ehtimalı var. Gecə və səhər ayrı-ayrı yerlərdə duman olacaq. Şərq küləyi əsəcək. Havanın temperaturunun gecə 1° şaxtadan 4°-dək isti, gündüz 6-10° isti olacağı gözlənilir.\nBalakən, Zaqatala, Qax, Şəki, Oğuz, Qəbələ, İsmayıllı, Ağsu, Şamaxı, Siyəzən, Şabran, Xızı, Quba, Xaçmaz, Qusar rayonlarında havanın arabir yağıntılı olacağı, qar yağacağı, bəzi yerlərdə intensiv olacağı ehtimalı var. Ayrı-ayrı yerlərdə duman olacaq. Şərq küləyi əsəcək. Havanın temperaturunun gecə 3° şaxtadan 2°-dək isti, gündüz 4-9° isti, dağlarda gecə 5-10° şaxta, gündüz 3° şaxtadan 2°-dək isti olacağı ehtimalı var.\nMərkəzi Aran: Mingəçevir və Şirvan şəhərlərində, Yevlax, Göyçay, Ağdaş, Kürdəmir, İmişli, Ağcabədi, Beyləqan, Sabirabad, Biləsuvar, Saatlı, Hacıqabul, Salyan, Neftçala rayonlarında arabir yağış yağacağı, bəzi yerlərdə intensiv olacağı proqnozlaşdırılır. Gecə və səhər ayrı-ayrı yerlərdə duman olacaq. Şərq küləyi əsəcək. Havanın temperaturunun gecə 0-5°, gündüz 6-10° isti olacağı bildirilir.\nMasallı, Yardımlı, Lerik, Lənkəran, Astara rayonlarında arabir yağış yağacağı gözlənilir. Bəzi yerlərdə intensiv olacağı, dağlıq ərazilərdə qar yağacağı ehtimalı var. Dağlarda duman olacaq. Şərq küləyi əsəcək. Havanın temperaturunun gecə 3-6°, gündüz 7-10° isti, dağlarda gecə 3° şaxtadan 2°-dək isti, gündüz 4-7° isti olacağı ehtimal edilir.\nAZERTAG.AZ :Sabah ölkə ərazisində havanın yağıntılı olacağı gözlənilir\nSinoptiklərdən xəbərdarlıq: Fevralın 17-dək hava şəraiti qeyri-sabit olacaq\nAzərbaycanda fevralın 14-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb\n05.08.2020 [18:17] ELM VƏ TƏHSİL\n05.08.2020 [18:14] DÜNYA\nMisir Livana tibbi ləvazimatla dolu iki yük təyyarəsi göndərib\n05.08.2020 [18:12] DÜNYA\nFransada açıq məkanlarda da maska taxmaq məcburidir\n05.08.2020 [18:10] CƏMİYYƏT\n05.08.2020 [18:02] ELM VƏ TƏHSİL\n05.08.2020 [18:00] REGİONLAR\nMasallı şəhərində 18 küçəyə asfalt döşənəcək\n05.08.2020 [17:57] İQTİSADİYYAT\n05.08.2020 [17:54] CƏMİYYƏT


Dünyada tualet çatışmır\nDünyanın yoxsul ölkələrində tualet çatışmazlığı milyonlarla insanın həyatına risk yaradır. Noyabrın 19-da – Beynəlxalq Tualet günündə fəallar hökumətləri və şirkətləri sanitariyaya daha çox pul yatırmağa çağırırlar.\nTualet böhranının Afrika və Asiyada daha kəskin şəkildə üzə çıxdığı bildirilir. Bu ərazilərdə yoxsulluq səviyyəsi yüksəkdir, əhali bumu yaşanır.\n“WaterAid” təşkilatının açıqladığı hesabatda deyilir ki, dünyada hər 5 ibtidai məktəbdən birində və hər 8 orta məktəbdən birində tualet yoxdur.\nHesabata görə, dünyada 4,5 milyard nəfərin adekvat sanitariyaya çıxışı yoxdur. Onlardan 2,5 milyardın düz-əməlli ayaqyolusu yoxdur.\nTualetin olmaması isə adamları elə açıq havada – küçələrdə, avtobuslarda, çaylarda, yaxud digər su mənbələrində gündəlik tələbatını ödəməyə sövq edir.\n"WaterAid" bildirir ki, Saharaaltı Afrikada 344 milyon uşağın yaşadığı evlərdə tualet yoxdur, bu da onları ishal və digər sudan yaranan infeksiyalara məruz qoyur.\nBMT-nin 2015-ci ildə təsis etdiyi inkişaf hədəflərindən biri də 2030-cu ilədək hər kəsin təhlükəsiz tualetə çıxışını təmin etməkdir. Amma kampaniyaçılar xəbərdarlıq edirlər ki, hökumətlər və şirkətlər sanitariya iqtisadiyyatına daha çox pul ayırmasalar, bu hədəfə çatmaq çətin olacaq.


QARADAĞIN İCRA BAŞÇISI SÜLEYMAN MİKAYILOV NAXÇIVANDA OLUB - VİDEO+FOTO - Azinforum.az İnformasiya Portalı\nAna səhifə / Aktual / QARADAĞIN İCRA BAŞÇISI SÜLEYMAN MİKAYILOV NAXÇIVANDA OLUB – VİDEO+FOTO\nMəlum olduğu kimi, bu günlərdə Naxçıvanda “Heydər Əliyev kuboku-2017” yeniyetmələr arasında 15-ci beynəlxalq boks turniri keçirilib.\nİlham Əliyev adına Olimpiya İdman Kompleksində keçirilən qarşılaşmaların nəticələrinə əsasən 13 çəki dərəcəsi üzrə qaliblər bəlli olub. Azərbaycan komandasının 8 təmsilçisindən 4-ü rinqdən qələbə ilə ayrılıb. Belə ki, Maqsud Xasmətov, Rüfət Fətullayev, Elşən Cəbizadə və Rüfət Nəbiyev rəqiblərini məğlub edərək qızıl medala layiq görülüblər. Ölkəmizi təmsil edən ikinci heyət – Naxçıvan komandasına gəlincə onlar turniri 4 medalla tamamlayıblar. 63 kq çəki dərəcəsindəki təmsilçimiz İbrahim Cəfərzadə yalnız finalda məğlub olaraq gümüş medala yiyələnib. O, eyni zamanda turnirin ən yaxşı boksçusu adına layiq görülüb. Yuris Allahverdiyev, Əhməd Rzayev və Kənan Şəfiyev isə öz çəki kateqoriyaları üzrə bürünc medallara sahib çıxıblar.\nÜmumilikdə 4 qızıl, 4 gümüş və 7 bürünc medalla Azərbaycan komandası turniri 1-ci sırada tamamlayıb. Aktivində 4 qızıl və 5 bürünc medal olan Qazaxıstan ikinci, Özbəkistan isə 3 qızıl, 1 gümüş və 2 bürünc medalla üçüncü olub.\nSonda idmançılara diplom və medallar, komandalara isə kuboklar təqdim olunub. Qalib boksçuları Naxçıvan Muxtar Respublikası Gənclər və İdman naziri Azad Cabbarov, Azərbaycan Boks Federasiyasının I vitse-prezidenti Ağacan Əbiyev, muxtar respublika boks federasiyasının sədri Məhərrəm Talıbov və Azərbaycan Boks Federasiyasının vitse-prezidenti Süleyman Mikayılov təltif edib.\nXatırladaq ki, turnirdə Azərbaycanla yanaşı, 9 ölkədən ümumilikdə 100-dən çox boksçu iştirak edirdi.\nAzinforum.az turnirin final görüşləri və mükafatlandırılma mərasimindən hazırlanmış videomatiralı təqdim edir:\nÖncəki Ramazan ayının 28-ci gününün təqvimi – İmsak vaxtı və İftar duası\nNövbəti Tarix dərsliyinin plagiat olması barədə iddialara reaksiya gəldi


Beyonce Nüsrəti evinə dəvət etdi - Kabab çəkmək üçün (FOTOLAR) - Azinforum.az İnformasiya Portalı\nAna səhifə / Dünya / Beyonce Nüsrəti evinə dəvət etdi – Kabab çəkmək üçün (FOTOLAR)\nBeyonce Nüsrəti evinə dəvət etdi – Kabab çəkmək üçün (FOTOLAR)\nDünyaca məşhur müğənni Beyonce kabab çəkməsi üçün Nusreti evinə dəvət edib.\nModerator.az Türk mətbuatına istinadən xəbər verir ki, paylaşdığı videolar sayəsində sosial mediada məşhurlaşan “Nusr-et Steak House”ların yaradıcısı Nusrət Gökçəyə yeni dünya şöhrətli müğənni Beyonce və həyat yoldaşı Jay Z-dən təklif gəlib. Cütlüyün verəcəyi dəvətdə Nüsret kabab çəkəcək.\nƏtə duz atma hərəkətiylə çəkdiyi videolar sayəsində məhşurlaşan Nüsrətin adı hər keçən gün daha da məhşurlaşır. Məhşur müğənninin evindəki ziyafətdə kabab bişirəcək olan Nüsrət 20 min dollar qazanacaq.\nQeyd edək ki, paylaşdığı videolar sayəsində sosial mediada məşhurlaşan “Nusr-et Steak House”ların yaradıcısı Nusrət Gökçe artıq restoranlarının sayını artıraraq biznesini böyüdür. Sıfırdan qurduğu karyerasını əmin addımlarla yüksəldərək bu gün yemək mədəniyyətində böyük işlərə imza atmağa davam edir.\nÖncəki 32 yaşlı azərbaycanlı qadın: “Ərim başımı divara çırpdı, ağzımın içinə tüpürdü”\nNövbəti Azərbaycanla Pakistan yeni müqavilələr imzalayacaq


Fizika fakültəsində magistrantların və gənc tədqiqatçıların Respublika elmi konfransı başlayıb\nBu gün Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsində Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyinin bərpasının iyirminci ildönümünə həsr olunmuş «Fizika və Astronomiya problemləri» mövzusunda magistrantların və gənc tədqiqatçıların Respublika elmi konfransı öz işinə başlayıb.\nTədbiri açan BDU-nun elmi işlər üzrə prorektoru, professor İsmayıl Əliyev ulu öndər, görkəmli dövlət xadimi Heydər Əliyevin müstəqil dövlətimizin yaranmasında və inkişafında tarixi xidmətlərindən danışıb. 1994-cü ildə imzalanmış “Əsrin Kontraktı”dan sonra “Evrovision -2011” musiqi yarışmasında ölkəmizin I yer tutmasını ikinci böyük tarixi hadisə adlandıran prorektor, ulu öndərin ideyalarının Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla həyata keçirildiyini diqqətə çatdırıb. Azərbaycanın dinamik inkişaf etdiyi bir dövrdə fiziklərin öhdəsinə böyük məsuliyyət düşdüyünü bildirən prorektor, tələbələrə tövsiyələrini verib, konfransa uğurlar arzulayıb.\nKonfransın plenar iclasında “Polyarizələnmiş elektronun nüvə sahəsində tormozlanma şüalanmasının nəzəri tədqiqi”, “Ultrasəs prosessoru vasitəsi ilə kadmium sulfid nanohissəciklərinin alınması” və “Günəş spektrində H və K CaII profil xətləri” mövzusunda məruzələr dinlənilib.\nQeyd edək ki, konfrans 4 bölmədən ibarətdir.\nMətbuat və İnformasiya şöbəsi, 20 may 2011-ci il.\n(Material APA, SİA, Reportaj Xəbər Agentliyi, Ucnoqte.az informasiya agentliklərində , xəbər portallarında və "Yeni Azerbaycan", qəzetində də yayımlanıb 20-21 may 2011-ci il)


Xalq TV Polis Akademiyasının kursantlarına peşə vərdişlərinin aşılanmasına dair tədbir keçirilib\nDaxili İşlər Nazirliyinin (DİN) Polis Akademiyasında kursantlara peşə vərdişlərinin aşılanması, onlarda dövlətə, dövlətçiliyə, anda, xidməti vəzifə borcuna sədaqət hisslərinin formalaşdırılması, nizam-intizama və qanunçuluğa ciddi əməl edilməsi ilə bağlı tədbir keçirilib.\nDİN-in mətbuat xidmətindən XalqTv.com-a bildiriblər ki, tədbirdə nazirliyin Veteranlar Şurasının sədri, istefada olan polis polkovniki Fərhad Süleymanov, Bakı Şəhər Baş Polis İdarəsinin Veteranlar Şurasının sədri, təqaüddə olan polis polkovnik-leytenantı Emin Məmmədov, Akademiyanın müəllim-komandir heyəti və bu il qəbul olunmuş kursantlar iştirak ediblər.\nDİN-in Veteranlar Şurasının sədri F.Süleymanov çıxışında Azərbaycanda həyata keçirilən gənclər siyasətinin, gənclərə göstərilən diqqət və qayğının əsasında ölkəyə layiqli vətəndaş və sağlam nəslin yetişdirilməsinin dayandığını bildirib.\nQeyd olunub ki, müstəqilliyi üçüncü onilliyinə qədəm qoymuş Azərbaycana məhz milli şüura malik, vətənpərvər gənclər lazımdır. Ümummilli Liderin əsasını qoyduğu müstəqil Azərbaycanın gənclər siyasəti məhz bu amala xidmət edir. Ulu Öndərin qayğısı ilə inkişaf yoluna çıxan bu təhsil ocağı da ölkə və DİN rəhbərliyinin xüsusi diqqəti və tələbkarlığı sayəsində tərəqqi və təkmilləşmə dövrünü yaşayır. Akademiyada aparılan geniş abadlıq və quruculuq işləri, həmçinin yeni tədris korpusunun, əlavə dərs və məşğələ otaqlarının tikilməsi, bu istiqamətdə bütün imkanların səfərbər edilməsi sevindirici haldır. Məhz yaradılan şəraitin nəticəsidir ki, Akademiyanın təmsilçiləri respublika və beynəlxalq səviyyəli bilik və idman yarışlarında uğurlara imza atırlar.\nBakı Şəhər Baş Polis İdarəsinin Veteranlar Şurasının sədri, təqaüddə olan polis polkovnik-leytenantı Emin Məmmədov qeyd edib ki, bu gün ölkəmizdə sabitliyin, əmin-amanlığın bərqərar olunmasında, cinayətkarlıqla mübarizədə digər hüquq-mühafizə orqanları ilə yanaşı, Azərbaycan Polisinin də üzərinə çox böyük və məsuliyyətli iş düşür. Hələ müstəqilliyimizin ilk illərində erməni təcavüzünə qarşı döyüşənlərin, Vətənin səsinə səs verənlərin içində yüzlərlə polisimizin şəhidlik zirvəsinə ucaldığını, əlil və şikəst olduğunu xatırladan natiq bu gün də polisin daha məsuliyyətlə, inamla dövlətə, xalqa xidmətindən danışıb.\nDaha sonra Polis Akademiyası rəisinin böyük köməkçisi, polis polkovnik-leytenantı Osman Vəliyev diqqətə çatdırıb ki, gənclərlə iş sahəsində görülən tədbirlər Azərbaycan gəncliyinin daha da inkişaf etməsinə təkan verir, onların cəmiyyətdə özlərini təsdiqləmələri üçün şərait yaradır. Məhz bu diqqət və qayğının nəticəsində cari il Akademiyaya qəbul olunan 100 nəfərin 600, 24 nəfərin isə 650-dən yüksək bal topladığını diqqətə çatdıran O.Vəliyev onların qarşıdakı illərdə də təhsildə və təlimdə daha yüksək nəticələr göstərəcəklərinə əminliyini bildirib.


Uşaqlar məktəbə nə dərəcədə hazırdır? | Gənc Ailə\nAna Səhifə UŞAQLAR Uşaqlar məktəbə nə dərəcədə hazırdır?\nUşaqlar məktəbə nə dərəcədə hazırdır?\nAvq 27, 20160Baxış sayı: 179\nLike Qarşıdan yeni tədris ili gəlir. Artıq valideynlər məktəbli övladları üçün alış-veriş ediblər; çanta, kitab, dəftərlər, məktəbli geyimi, bir sözlə, hər şey hazırdır. Bəs bu il ilk dəfə əlinə çanta alıb məktəbə gedəcək uşağın, ümumiyyətlə, yay tətilindən qayıdacaq şagirdlərin özləri necə, məktəbə hazırdırlarmı?\nMütəxəssislərə görə, ilk dərs günləri məktəblilər üçün çox çətin keçir. Yay tətilində oynamağa, istirahətə çox yer vermiş uşaqlar dərs ilinin ilk günlərində məktəbə adaptasiya ola bilmirlər. Xüsusən də birinci sinif uşaqları. İlk müəllimə, tanımadığı uşaqlar, ilk dəfə valideyndən bir neçə saat uzaq və tanımadığı yerdə qalmaq balacalar üçün çox çətin olur. Bəzi uşaqlar dərsə diqqətli olsalar da, bəziləri ilk dərs günlərini ağlamaqla keçirir.\nPsixoloqlar hesab edirlər ki, birinci sinifə gedən uşaqları dərs ili başlamamışdan 15 gün öncə məktəbə aparıb müəlliməsi ilə tanış etmək lazımdır ki, dərs ili başlayanda o uşağa yad gəlməsin. Məktəb alış-verişini də uşağın özü ilə birlikdə etmək lazımdır. Çünki bu zaman uşaqda seçim etmə formalaşır.\nPsixoloq Nigar Məmmədovanın sözlərinə görə, məktəbə yeni başlayacaq uşaqların bir çoxu yeni bir mühitə alışma, ana və atadan ayrılma məcburiyyətində qalma kimi səbəblərlə məktəbə getmək istəmirlər. Bu, uşaq üçün normal davranışdır. Çünki uşaq məktəbə getməyə başlayandan 10-15 gün sonra sinif yoldaşlarına, məktəbə, müəllimlərə alışmağa başlayır. Bundan sonra o, daha ağlamadan məktəbə gedir: “Bir çox uşaqlarda məktəb fobiyası və qorxusu yaranır. Məktəbə getmə vaxtı çatanda narahatlıqlar, həyəcan, məktəbə getməmək üçün müxtəlif bəhanələr müşahidə edilə bilər”.\nHəmsöhbətimiz bildirir ki, məktəb fobiyası xüsusilə anaya bağlı olan uşaqlarda, məktəbdən öncə bağça və ya hazırlıq keçməmiş uşaqlarda daha çox görülür. Bu zaman valideyn və müəllimlə əməkdaşlığı uşağın fobiyasının aradan qaldırılmasında yardımçı ola bilər.\nDediyinə görə, uşaq məktəbə zehni, ictimai, fiziki və mənəvi cəhətdən hazır olmalıdır: “Normal şərtlərlə altı yaşı tamam olmuş uşaq məktəbə hərtərəfli hazır olur. Məktəbə gedəcək uşaq qələmdən istifadə edərək şəkillər çəkməyi, sırada dik və müəyyən məsafədə otura bilməyi, özü geyinməyi, tualetə getməyi, təmizliyə riayət etməyi, məsuliyyətli olmağı, tənəffüslərdə özünü qorumağı öyrənməli, ana və evdən ayrıla bilməyi bacarmalı, anadan ayrıldığı üçün kədərlənməməli, müəllimləri ilə yaxşı ünsiyyət qurmağı bacarmalıdır”.\nBununla yanaşı məktəb yaşlı uşaq əl-göz koordinasiyası və incə mühərrik bacarıqlarıyla yazını köçürə bilmə, qələmi düz tutma, xətləri birləşdirmə, xətləri köçürmə, kəsmə və qatlamağı bacarmalıdır. “6 yaşlı uşaq obyektləri tanımalı, saymağı bacarmalı, rəngləri bilməlidir. Amma bu o demək deyil ki, siz uşağı dərs yükü ilə yükləməlisiniz. Sadəcə, onda maraq yaratmalısınız ki, o, şəkil çəkməyə, saymağı öyrənməyə, özü geyinməyə oyun oynadığı kimi həvəsli olsun. Siz sadəcə onu həvəsləndirməlisiniz”.\nSosioloq Nəzakət Əhmədovanın sözlərinə görə, valideynlər övladlarının gələcək üçün normal bacarıqlı, işgüzar insan kimi yetişdirmək istəyirlərsə, onlar körpəlikdən uşaqla davranış qaydalarını bilməlidirlər. İlk növbədə ailədə uşağa çox vaxt ayrılmalıdır: “Bütün valideynlər çalışırlar ki, uşaqları yaxşı yaşasın. İşləyib qazandığımız pulları da uşaqlarımıza sərf ediriksə, bəs biz valideyinlər onlara niyə yetərincə zaman ayırmırıq? Uşağı yedirtmək, geyindirmək, böyütmək hər bir valideynin borcudur, uşağa zaman ayırmaq isə onun gələcəkdə normal adam olması üçün lazımdır. Sevgi ilə böyümüş uşaq bağçada da, məktəbdə də özünü aparmağı bacarır. Gələcəkdə cəmiyyətin faydalı bir fərdi olur”.\nMüsahibimiz hesab edir ki, uşaqların məktəb fobiyasının qarşısını almağın ən əsas yolu da uşağa sevgi verməkdən, ona zaman ayırmaqdan ibarətdir. Uşağı sev, zaman ayır, oyun oyna, dərsə hazırlaşdır və o uşaq sənin üçün layiqli övlad olacaq. “Amma bütün bunlarla yanaşı uşağa azadlıq və seçim haqqı da vermək lazımdır. Uşaq özü istədiyi geyimi geyinməli, istədiyi kitabı oxumalı, istədiyi oyunu oynamalıdır. Valideyn uşağı manipulyasiya etməməlidir. Belə olarsa, uşaq azad və seçim qabiliyyətinə malik, valideyninə hörmət etməyi bacaran və dərslərinə məsuliyyətli bir insan kimi yetişər. Əks halda özbaşına buraxılmış, sevgisiz, ehtiyacları ancaq maddi olaraq ödənilmiş uşaq gələcək üçün vecsiz, iş-güc bacarmayan, formalaşmayan bir fərdə çevriləcək”.\nGeriKişiləri qadınlarda cəlb edən 6 təəccüblü nüans\nİrəliİnsanın xisləti ilə xəstəlikləri arasında hər hansı bir əlaqə varmı?


Təşkilat nümayəndəsi vurğulayıb ki, qiymətə sırf Formula 1 yarışı daxil deyil: “Üçgünlük yarışlar üçün bilet alan şəxs bu müddət ərzində səhərdən axşamacan Formula 1 şəhərciyində yerləşən əyləncə mərkəzlərinə sərbəst şəkildə daxil ola biləcək. Formula 1 saat yarım davam edən yarışdır. Ondan öncə GP 2 yarışı keçiriləcək, bileti olan insanın həmin yarışa da baxmaq imkanı olacaq. Bulvar ərazisində çoxsaylı əyləncəli məkanlar olacaq, 3 böyük səhnə quraşdırılacaq. Bütün bunlar bilet alan şəxslər üçün ödənişsiz təklif ediləcək. Bundan başqa onlar həm də üç gün ərzində dünya ulduzlarının konsertinə giriş əldə edirlər. Xarici ölkədə Enrike İqlesiasın konsertinə getmək istəsəniz, onun konsert bileti 100 dollardan aşağı olmur.\nAmma Formula 1 üç dünya ulduzunun - Kris Braun, Enrike İqlesias və Farrell Uilyamsın konsertini təklif edir. Həmçinin pilotlarla avtoqraf sessiyalar da mümkündür. Ona görə də bu təklifləri ayrı-ayrılıqda hesablasaq, Formula 1 biletinin qiymətləri baha deyil. O qiymətə həm konsertlər, həm Formula 1 yarışları, həm pilotlarla görüş, eyni zamanda çoxsaylı əyləncələrə qatılma imkanı var. Bir sözlə, bilet alan insan səhərdən axşamacan əyləncəli gün yaşayacaq”.


HADİSƏ 22 yan 2021, 08:56\nBakının Xəzər rayonunda yolun buz bağlaması yol qəzasına səbəb olub.\nDemokrat.az xəbər verir ki, hadisə Mərdəkan qəsəbəsindən şəhərin mərkəzi istiqamətində olan körpünün üzərində baş verib.\nƏvvəlcə yolun buz bağlaması "VAZ 2107" markalı avtomobil sürücüsünün sükana nəzarətini itirməsinə səbəb olub. Avtomobil arakəsməyə çırpılaraq iki yerə bölünüb. Daha sonra yolun sürüşkən olması 10 avtomobilin toqquşması ilə nəticələnib. Qeydə alınan qəza zamanı ümumilikdə 8 nəfər xəsarət alıb.\nƏraziyə-hüquq mühafizə orqanı əməkdaşları cəlb edilib. Hazırda körpünün üzərində hərəkət məhdudlaşdırılıb. AAYDA-nın xüsusi texnikası vasitəsilə yola qum və duz səpilir.(apa.az)


Tramp: “Bayden qalib gəlsə, amerikalılar Çin dilini öyrənməli olacaq” » Qlobal.Az\nABŞ Prezidenti Donald Tramp Demokrat Co Baydenin qarşıdan gələn prezident seçkilərində qalib gələcəyi təqdirdə Çinin ABŞ-ı ələ keçirəcəyini və insanların Çin dilini öyrənməli olacağını deyib.\nQaynarinfo xəbər verir ki, bu fikrini o, amerikalı jurnalist Hyu Hyuittə verdiyi müsahibədə dilə gətirib.\nOnun sözlərinə görə, Bayden qalib gələcəyi təqdirdə Çin hakimiyyəti ABŞ-ı öz əlinə alacaq. ABŞ prezidenti Vaşinqtonun Çindən on milyardlarla dollar pul aldığını və bunun ÇXR-ə mənfi təsir göstərdiyini bildirib.\n"Əgər seçkilərdə qalib gəlməsəm, Çin ABŞ-a sahib olacaq... Həqiqəti bilmək istəyirsinizsə, o zaman Çin dilində danışmağı öyrənməli olacaqsılnız", - Tramp deyib.\nÇin lideri Si Szinpin ilə münasibətlərdən danışan Amerika lideri koronavirusla əlaqəli vəziyyətə görə danışıqların zəiflədiyini qeyd edib. Tramp əlavə edib ki, keçmişdə onlarla çox yaxşı əlaqələri olsa da, artıq Çin virusu bu əlaqələrə zərbə vurub.


Floridada Azerbaycanın dünyada rolu müzakire olundu - Azadliq Xeber\nFloridada Azerbaycanın dünyada rolu müzakire olundu\nFloridada Azərbaycanın dünyada rolu müzakirə olundu\n30.01.2016 / 07:15 xeber –\nBakı-APA. ABŞ-dakı yəhudi icmasının ən nüfuzlu təşkilatlarından biri sayılan Amerikan İsrail İctimai İşlər Komitəsinin (American Israel Public Affairs Committee – AIPAC) yanvarın 28-də Florida ştatının Mayami şəhərində baş tutmuş regional toplantısının əsas natiqi qismində Azərbaycanın ABŞ-dakı səfiri Elin Süleymanov çıxış edib.\nAzərbaycanın ABŞ-dakı səfirliyindən APA-ya verilən məlumata görə, 500 nəfərlik auditoriya qarşısında təqdim etdiyi məruzədə səfir ilk növbədə Azərbaycanı dünya xəritəsində strateji əhəmiyyətə malik mühüm məkanlardan biri edən əsas amillər üzərində dayanıb və aralarında ABŞ konqresinin üzvləri, eləcə də yerli hakimiyyət orqanlarının nümayəndələrinin olduğu çoxsaylı iştirakçılara ölkəmizin dünya millətlər birliyində qazandığı yerdən söz açıb. O, bu mənada Azərbaycanda dərin köklər salmış tolerantlıq mühitindən bəhs edib və müxtəlif etnik və dini qruplara mənsub insanların ölkəmizdə sarsılmaz bir vəhdət içərisində yaşadığını vurğulayıb. Səfir o cümlədən əsrlər boyu Azərbaycanda məskunlaşmış yəhudi icmasının yerli cəmiyyətdən seçilmədən, rahat və təhlükəsizlik bir şəraitdə həyat sürdüyünü qeyd edib.\nDiplomat coğrafi mövqe ilə yanaşı, Azərbaycan xalqının bu məkanı bənzərsiz bir məmləkətə çevirdiyini bildirib. Belə ki, səfir müsəlman Şərqində ilk demokratik parlament respublikasının məhz Azərbaycanda qurulduğunu, dini və etnik mənsubiyyətindən asılı olmayaraq əhaliyə eyni hüquqların tanındığını və dünyanın bir çox qabaqcıl ölkələrindən öncə qadınlara səsvermə hüququnun verildiyini söyləyib. O, bu gün də ölkəmizdə dünyəvi və mütərəqqi dəyərləri təcəssüm etdirən tolerantlıq mühitinin möhkəmləndirilməsinin Azərbaycan rəhbərliyinin prioritet kimi müəyyən etdiyi sahələrin ön sırasında gəldiyini deyib və bu yanaşmanın özlüyündə ekstremizmə qarşı mübarizənin effektiv bir elementi olduğunu açıqlayıb. Daha sonra dünyada və regionumuzda gedən proseslərə toxunmuş səfir həmçinin ABŞ və İsrail ilə qurulmuş ikitərəfli tərəfdaşlıq və məhsuldar əməkdaşlıq barədə fikirlərini bölüşüb.\nAİPAC nümayəndələri öz növbələrində xüsusilə müsəlman dünyasında Azərbaycanın unikal tarix və ənənələrə malik olduğunu ifadə edərək, onun dünyada nümunə rolu oynadığını deyib və ölkə rəhbərliyinin apardığı praqmatik siyasət və ekstremizmə qarşı mübarizəni yüksək qiymətləndiriblər.


QHT-lərə DÖVLƏT DƏSTƏYİ AGENTLİYİNƏ YENİ İCRAÇI DİREKTOR TƏYİN EDİLDİ - FOTO | AzPolitika — onlayn siyasi-ictimai qəzet\nSON SUTKADA YOLUXMA VƏ ÖLÜM SAYI AÇIQLANDI - 2180 nəfər müalicə olunaraq sağalıb 03 Dekabr, 2021\nBaş nazir qiymət artımına münasibət bildirib 03 Dekabr, 2021\nQHT-lərə DÖVLƏT DƏSTƏYİ AGENTLİYİNƏ YENİ İCRAÇI DİREKTOR TƏYİN EDİLDİ - FOTO\nDərc olunub: 23/11/2021 - 15:32\nQeyd edək ki, Aygün Əliyeva 29 iyul 1988-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuş, 2010-cu ildə Azərbaycan Dillər Universitetinin Regionşünaslıq və Beynəlxalq Münasibətlər fakültəsini, 2012-ci ildə Azərbaycan Dillər Universitetinin müvafiq ixtisas üzrə magistratura pilləsini, 2015-ci ildə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin Beynəlxalq İqtisadi Münasibətlər fakültəsini bitirib.\nmaral 2021-11-26 11:42:15\nBu Xaləddinin rüşvətxor kadrına nə qədər baxmaq ollar e? Yazıq agentliyin idarə heyətinə daxil olan say-seçmə ziyalı qht sədrləri . Bununla necə işləyəcəklər. Kim bunun namizədliyini verib?\nxalq 2021-11-25 21:26:29\nGörəsən bu qızı kim vəzifə zirvəsinə qaldırır? Yazılanlara görə bioqragiyasini da düz yazmayir. Necə idarə edəcək agentliyin idarə heyətində olan taninmış qjt sədrlətini? Bir sanballı qht sədri tapılmırdı icraçı ditektorluģa? Elə gərək YAP qızlarından ola?\nbinəqədili 2021-11-25 21:17:39\nAyyyy. Bu Aygünû nə qədər reklam etmək olar?! Bu ki heç qht sədri də olmayıb. Xaləddin Isgəndərovun himayəsində humanitar məqsədlər üçün dövlətin ayırdığı pulları "yeyib". Saģ olsun yeni başçı Elxan Allahverdiyev gələn kimi Aygünə yerini göstərdi. Onda da Xaləddini satmaģa hazır olduģunu bildirib. Bunlar beləcə vəzifə zirvəsinə ucalırlar.\nQHT rəhbəri 2021-11-25 14:21:18\nV't'ndaş cəmiyyəti ilə heç bi əlaqəsi olmayan, təsəvvürü belə olmayan bir adamı hansı əsaslara əsasən Agentliyə direktor qoyublar? .....Yazıq qht-lərə imkan vermirlər işləməyə. Belə də iş olar!!!\nTellu 2021-11-24 23:35:02\nHəəə. Xatrladım. 14-15 iyul 2015-ci ildə Binəqədi RIH humanitar şöbesi qht lerden 500 nəfərin siyahisini almişdı Guya 500 nəfərə bayram payı vercəkdi. Ancaq bayram ərəfəsi telefonları açmadįlar. Siyahilər onlara pul silmēk üçün lazim imiş\nSima 2021-11-24 22:07:03\nBu qadın heç vaxt YAP mərkəzi aparatinda işləməyib. 2012-2013-cü illərdə YAP Binəqədi təşkilatında işleyib. Bakıda deyil Koqalımda anadan olub. Görəsən nəyə göre belə yalan məlunat verir\nQHT 2021-11-24 21:27:07\nNiyə belələrini Agentliyə gətirib vətəndaş cəmiyyətini mēhv edirsiniz? Təbibin ümumi şöbəsinin müdirinden Agentliyə rəhbər olar? Bunun qht tecrübəsi yoxdur\nNazim 2021-11-24 20:03:21\nHeç tanımadım. Xaləddon Isgəndərova müavin keçəndən sonra Binəqədi YAP-ndakı qızlara qan uddurub. Vay qht qizlarının halına. Görəsən kim gətirib bunu?\nvətəndaş cəmiyyəti 2021-11-24 17:43:54\nBu o Aygündür ki, Xaləddin İsgəndərovun hesabına ev-eşik, var dövlət yiyəsi olub. Lakin Xaləddini işdən çıxardandan sonra hər yerdə deyirdi ki, onun korrupsiya əməllərini bilirəm və ifşa etməyə, yəni onu satmağa hazıram. Bax, bu belə Aygündür!!!\nSadir 2021-11-24 15:39:05\nBu Aygün qht pullarını Binəqədi RİH-in humanitar məqsədlər üçün ayrılmış budcəsinin gününə qoyacaq. Bu sahədə çox bacarıqlı olduğu üçün onu gətiriblər. Ay, hay...\nSabah 2021-11-24 15:29:24\nAygünün bir Şəmsi adında qohumu da var. Hara gedir özü ilə aparırı. Sağ əlidir. Yəqin Agentliyə də dətirəcək. Onda bütün işlər tamam dəstgahg düzələcək!!!\nNərminə cavab 2021-11-24 15:20:01\nHeç tərcümeyi-halını da düz yazdırmayıb ki. Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyətində başçısının müavini işlədiyi vaxt icra hakimiyyətinin saytında Rusiyanın Koqalım şəhərində anaqdanh olduğunu yazdırmışdı. Burada isə guya Bakı şəhərində anadan olduğunu yazdırıb. xaləddin İsgəndərovla rayonu qara günə qoymuşdu. Humanitar yardımları mənimsəməkdə pərgardır. QHT sektorunda hüç bir təcrübəsi yoxdur. 2015-ci ildə Ramazan bayramənda qht-lərdən siyahi alıb. bir nəfərə də olsun yardım verməmişdi.Saytlarda bu barədə geniş yazılmışdı.\nNərmin 2021-11-23 23:30:08\nÇox savadlı xanımdı . Uğurları bol olsun . Daha yüksək vəzifələrə layiqdir\nQHTçi 2021-11-23 17:24:26\nÇox maraqlıdır? Heç bir mühasibat-hesabat işində çalışmamış bir namizədi əski fond sədri seçməyib ki?