Ən son nə vaxt dua etdiyinizi düşündünüzmü? .. Bu suala müxtəlif cavablar verilə bilər, amma ortaq nöqtə hər kəsin bir şəkildə dua etdiyi olacaq. İnsanlar, əlbəttə, hər yerdə, hər mühitdə, istədikləri hər şey üçün Rəbbimiz olan Allaha dua edə bilərlər. Allah iman edənlərin hər mühitdə dua edə biləcəklərini, Özünü zikr edə biləcəklərinə aşağıdakı ayələrlə diqqət çəkmişdir:\nOnlar, ayaq üstə olanda da, oturanda da, uzananda da Allahı xatırlar, göylərin və yerin yaradılması haqqında düşünər. (Və deyərlər ki :) "Ey Rəbbimiz, Sən bunu boşuna yaratmadın. Sən çox Ucasan, bizi atəşin əzabından qoru." "Ey Rəbbimiz, şübhəsiz Sən atəşə atdığın şəxsi, artıq onu rüsvay edərsən zalımların köməkçiləri olmaz." "Ey Rəbbimiz, biz:" Rəbbinizə iman gətirin! "deyə imana tərəf çağıran bir kimsənin çağırışını eşidib Sənə iman gətirdik. Ey Rəbbimiz, bizim günahlarımızı bağışla, təqsirlərimizdən keç və bizi də yaxşılıq edənlərlə birlikdə öldür." "Ey Rəbbimiz, elçilərinə vəd etdiklərini bizə ver, qiyamət günündə bizi rüsvay etmə. Həqiqətən, Sən vədindən üz çevirməzsən." Rəbbi onlara (dualarını qəbul edərək) cavab verdi: "Şübhəsiz ki, Mən, kişi olsun, qadın olsun, Mən heç birinizin əməlini puça çıxarmaram ..."(Ali İmran Surəsi, 191-195)\nBununla yanaşı duanın, ən gözəl, ən məqbul şəkli vardır ki, Quranda bunlar təfsilatıyla izah edilmişdir.\nYüksək Olmayan Bir Səslə, Tək Başına, Için-Için Dua\nÇox çarəsiz və çətinlik içərisində qaldığınız, Allaha dua etmək ehtiyacı hiss etdiyiniz bir anda dua etmək üçün necə bir mühiti seçim etdiyinizi xatırlayırsınızmı? Heç şübhəsiz gecə yastığa başınızı qoyduğunuzda yaxud çox səssiz və gurultusuz, Allahla baş-başa ola biləcəyinizi hiss etdiyiniz bir mühitdə dua etməyi üstün tutmusunuz.\nİbadətlər əsnasında mənəvi sıxlıq ən çox tək başına, kimsənin bilmədiyi zamanlarda, tam bir konsentrasiyasının yarana bildiyi sırada yaşanar. Ehtiyacları, səhvlər və yaxud əksiklikləri mövzusunda Allaha dua etmə ehtiyacı olan insan, tək başına və için-için dua etməyi seçər. Buna gözəl bir nümunə də Hz. Zəkəriyya (ə.s)-ın duasıdır. Quranda, onun Allahdan nəslini davam etdirəcək bir varis istəyərkən gizlicə dua etdiyinə işarə edilir:\nBir zaman o, Rəbbinə gizlicə dua edib yalvardığı zaman belə demişdi: "Ey Rəbbim, artıq sümüklərim zəifləmiş, başımda ağappaq ağarmışdır. Ey Rəbbim sənə dua etməklə heç vaxt naümid olmamışam."(Məryəm Surəsi, 3-4)\nDuanın tərifi üçün "gücü məhdud və sonlu bir varlığın, gücü sərhədsiz bir qüdrət qarşısında acizliyini ortaya qoyaraq kömək diləməsidir" demişdik. Buna görə dua, həqiqətən Allaha qarşı acizlik və yoxsulluq hiss edilərək edilməlidir. Lakin, əlbəttə ki, bu bəzi süni hərəkətlərlə, qəlibçi və təqlidçi düşüncə quruluşuyla edilə bilməz. Onsuz da həqiqi mənada səmimi olan, acizliyini hiss edən insan təbii olaraq bunu yaşayacaq. Quranda, möminlərə bu şəkildə dua etmələri tövsiyə edilir:\nRəbbinizə yalvara-yalvara və için-için dua edin. Şübhəsiz ki, O, həddi aşanları sevməz.(Əraf Surəsi, 55)\nRəbbini səhər axşam, yüksək olmayan bir səslə, öz-özünə, ürpərtiylə, yalvara-yalvara və için-için zikr et. Qafillərdən olma. Həqiqətən, sənin Rəbbinin yanında olanlar Ona ibadət etməyi özlərinə ar bilməzlər ... "(Əraf surəsi, 205-206)\nQuranda, duanın tək olan zaman, yalvararaq və için-için edilməsinə diqqət çəkilir. Bu səbəbdən, duanın harada edildiyi, dua əsnasında təşkil edilən "mərasim" in böyüklüyü, iştirakın çox olması və dua edən şəxsin səsinin çox çıxması ölçü deyil.\nƏvvəlcə bilinməlidir ki, duadakı yüksək səs tonları duanın Allaha çatmasını və ya Allahın duaya razılığını asanlaşdırmaz. Dua etdiyimiz Rəbbimiz, içimizdən keçirdiyimiz düşüncələri bilən, hər şeydən xəbərdar olan və bizə şah damarımızdan daha yaxın olandır. (Qaf Surəsi, 16) Bizə bu qədər yaxın olan Allaha dua edərkən səsimizi gərəksiz yerə yüksəltməmizin bir mənası yoxdur. Adam içindən dua edə biləcəyi kimi, ancaq özünün eşidə biləcəyi bir tonla da dua edə bilər. Quranda istər ibadət əsnasında, istərsə də həyatın hər anında səs tonunun uyğun tutulması lazım olduğu insanlara aşağıdakı ayələrdə belə bildirilir:\nYerişində orta bir yol tut, səsindən də (yüksək pərdələri) əksilt. Çünki, ən çirkin səs uzunqulaq səsidir.(Loğman Surəsi, 19)\nDe ki: "Allah, deyə çağırın, 'Rəhman' deyə çağırın, nə ilə çağırsanız; sonunda ən gözəl adlar Onundur." Namaz qılarkən səsini nə çox qaldır, nə də çox alçalt, bu ikisi arasında (orta) bir yol tut.(İsra Surəsi, 110)\nGörüldüyü kimi Quranda təsvir edilən ibadət şəkli nümayişdən uzaqdır. Başqaları görsün və ya eşitsin deyə edilməz, yalnız Allaha qarşı olan vəzifənin layiqincə yerinə yetirilməsi məqsədini daşıyar. Quranda bunun üzərində əhəmiyyətlə dayanılır. Dua ilə əlaqədar ayələrdə dəfələrlə "dini Allaha məxsus edərək dua etmək" dən bəhs edilir. Bunun mənası, dinin, yəni ibadətin yalnız Allah üçün edilməsi, Ondan başqalarının razılığının qətiliklə axtarılmamasıdır. Ayələrdə belə buyurulmaqdadır:\nƏbədi (həmişə diri) olan ancaq Odur. Ondan başqa heç bir tanrı yoxdur. (Allaha) dini yalnız Ona məxsus edərək (heç bir şərik qoşmadan) ibadət edin! Aləmlərin Rəbbi olan Allaha həmd olsun!.(Mömin Surəsi, 65)\nElə isə, dini yalnız Ona məxsus edərək, Allaha dua (ibadət) edin; kafirlərin xoşuna gəlməsə də.(Mömin Surəsi, 14)\nDe ki: "Rəbbim ədalətli olmağı əmr etdi. Hər məscid yanında (səcdə yerində) üzünüzü (Ona) tutun və dini yalnız Ona məxsus edərək Ona dua edin." Başlanğıcda sizi yaratdığı "kimi dönəcəksiniz."(Əraf Surəsi, 29)\nDin yalnız Allahındır. İbadətlərin hamısı yalnız Onun razılığını qazanmaq məqsədiylə edilər. Bunun yeganə yolu da Onun istədiyi və təsvir etdiyi kimi etməkdir. Duasını, ya da 5 vaxt namaz, oruc, zəkat kimi başqa hər hansı bir ibadətini Allaha məxsus edənlər, yəni ətraflarındakı insanlara "təqva" görünmək narahatlığında olanlar böyük bir dəlalət içindədirlər. Allah Quranda onlardan belə bəhs edir:\nNamaz qılanların vay halına, Ki, onlar namazlarında səhlənkardırlar, Onlar göstəriş etməkdədirlər,(Maun surəsi, 4-6)\nAllahın Varlığını Hiss Edərək Dua\nDuanın ən əhəmiyyətli ünsürlərindən biri Allaha olan qəti imandır. İnsan çarəsiz qaldığı vəziyyətlərdə Allahın varlığını və özünə yalnız Onun kömək edəcəyini şübhəsiz bilir. Ancaq insanın rahat zamanlarında da Allahın varlığını və gücünün böyüklüyünü hiss edərək dua etməsi lazımdır. Əslində insan yalnız dua əsnasında deyil, gündəlik həyatının hər anında bu şüurda olmalıdır.\nHər an Allahın varlığını və yaxınlığını hiss edərək dua etməlidir. Çünki ancaq Allahın varlığının fərqində olan insan duanın mənasını və əhəmiyyətini qavrayar. Duanın xüsusiyyəti, Allah ilə qulu arasında xüsusi və isti bir əlaqə qurmasıdır. İnsan bütün çətinliklərini və istəklərini Allaha açar, Ona yalvarar və Allah qulunun istəyinə razılıq edər, duasını qarşılıqsız buraxmaz.\nDaha əvvəl də ifadə etdiyimiz kimi, Quranda dua heç bir şəkli qəlibə salınmaz. "Allahı ayaq üstə, oturarkən və yan yatarkən zikr edin" (Nisa Surəsi, 103) ayəsi, insanın hər vəziyyətdə və hər şərtdə Allahı xatırlayıb Ona dua edə biləcəyini göstərər. Əhəmiyyətli olan şəkil deyil, dua edən adamın səmimiyyət və təslimiyyətidir.\nBunun əksinə olan bir anlayış isə, duanı həqiqi mənasından çıxarar və bir növ cadu və ya tilsim kimi görülməsinə gətirib çıxarar. Bəzi cahil insanların öz-özlərinə çıxardıqları ağaclara parça bağlama, suya üfləmə kimi batil inanclar bunun bir göstəricisidir. Diqqət yetirilsə, bu cür tətbiqlərin təməl xüsusiyyəti, bunları tətbiq edən kəslərin Quranın məntiqindən uzaq olmalarıdır. Birbaşa Allaha yönəlib istəklərini Ondan istəməkdənsə, bəzi batil mərasim və ya simvollar yaratmaqda, duanı da bunlar vasitəsilə edirlər. Kimə dua etdiklərinin, kimə yalvardıqlarının isə çox fərqində deyildirlər. Dua üçün istifadə etdikləri cisimlərdə bir növ "kəramət" olduğunu zənn edirlər, amma soruşulsa bunun nə demək olduğunu təsvir edə bilməzlər. Türbə ziyarətləri ilə məqsədlərini azaraq bu türbələrdə yatan insanlara dua edənlər, onlardan mədət umanlar da eyni batil və pozğun inanca sahibdirlər\nMömin isə "Rəbbinin adını zikr et və hər şeyi buraxıb Ona tərəf yönəl" (Müzəmmil surəsi, 8) əmrinə əməl edər, bütün bu batil inanclardan uzaq olaraq yalnız və yalnız Allaha yönələr, Onun hüzurunda boyun əyər və Rəbbimizə yalvarar .\nAllaha Səmimi Münasibətlə Dua Etmək\nADNAN OKTAR: ... Dua edərkən ən çox Allahla səmimi olaraq dua edilməsi lazımdır, yəni Allaha səmimi iman edilməsi, Allahdan qəlbən, səmimi olaraq qorxulması, Allahın şanını və qədrini, böyüklüyünü, gücünü səmimi olaraq bilməyi ürəyimizə həkk etməsi üçün Allaha dua edəcəyik. Yəni Allah qəlbən,ürəkdən sevilər, şəxs Allahı ürəkdən, qəlbən anlaya bilsə, Allahın varlığında ərisə, yəni Allaha özünü tam təslim etsə mükəmməl bir güc qazanmış olar. Ondan sonra hər şey çox asandır. Hər şeyin başı Allah qorxusu, Allah sevgisidir, Allaha dərin imandır. İndi "bir yaradan var" demək ayrıdır, bir də insanların bilməyəcəyi dərin bir əlaqəylə beynin gücünün üst sərhədlərində Allahla əlaqəyə keçmək vardır. Ən məqbul olan budur, ürəkdən istənilsə Allah bunu nəsib edər. Allaha qarşı uzaq olana da, Allah mənən uzaq olar. Allaha çox yaxın olana da, Allah mənən yaxın olar. Məsələn, mən hal-hazırda danışıram, məni danışdıran Allahdır. İnsan, mən özümdən danışıram deyə bilməz. Məsələn, ağlıma bir mövzu gəlməsi, bir bənzətməni də Allah etdirər. Hər sözü, hər şeyi Allah etdirər. Müsəlman üçün hər şeyi Allaha aid olaraq görmək çox əhəmiyyətlidir. Yəni "mən etdim ' demək, düşünmək Allahın bəyənməyəcəyi bir davranışdır. Bunun xaricində mömin"yaxşı olum, gözəl olum, doğru olum, sağlam olum" deyə dua edə bilər, amma bu mövzu həll olmadıqdan sonra ... yəni ən əhəmiyyətli mövzu budur. Əvvəl bunun həll olması lazımdır. Onun üçün dərin imanlı insanlar bir az əhəmiyyətsiz bir şeymiş kimi görürlər. Hər hansı bir imanla yaxud orta bir imanla davam etmək istəyirlər. Halbuki, Allahdan olduqca çox dərin iman istəmək lazımdır. Bunun üçün gecə-gündüz yalvarmaq lazım, çünki insan beyninin mükəmməl bir aydınlaşma gücü vardır. Böyük anlayış gücü vardır. İnsanların tələskənliyi, bir də köhnə vərdişləri, uşaqlığından qalan iman anlayışından ötəri uşaqlığındakı kimi qalmaq istəyər. Bu bir iman zəifliyidir. Orada insan özünə çox əsəbləşəcək elə deyilmi? Buğz edəcək və onu mütləq yıxmağa çalışacaq. Məsələn, bir şey qarşısında üzülürsə, qorxursa müəyyən ki, bir iman zəifliyi vardır. Çünki insan əgər iman sahibidirsə normalda nə kədərlənməlidir, nə də qorxmalıdır. Demək ki, o zaman ruhunu boş buraxacaq və güclü bir imanla iman etdiyində həm təvəkkülü olar və rahatlayar, həm gərəksiz kədərlənmədən xilas olar, əsəbləşmələri aradan qalxar. Əsəbləşməmək, kədərlənməmək, qorxmamaq, həsəd etməmək, o insanın imanının güclənməsi deməkdir, elə deyilmi? Bunlar imanın ölçüsüdür. Bunların meydana gəlməsi vəziyyətində insan deməlidir ki : "Allaha çox şükür demək ki, imanım inşaAllah güclənir". (Hörmətli Adnan Oktarın Kanal 35 və TV Kayseri Reportajı - 22 Noyabr 2009)\nQorxu Ilə Ümid Arasında Dua\nQuranda Allahın "... mərhəmətlilərin ən mərhəmətlisi ..." (Ənbiya Surəsi, 83) olduğu ifadə edilir. Yenə də Quranda səhv edənin Allahdan bağışlanma diləməsi vəziyyətində heç bir günah ayrı-seçkiliyi edilmədən bağışlanacağı deyilir. (Nisa Surəsi, 110) Bu səbəblə insanların dualarında Allahın "əsirgəyən və bağışlayan" sifətlərini düşünmələri, ümid içində dua etmələri lazımdır. İnsanın etdiyi səhv və buna görə duyduğu vicdan əzabı nə qədər böyük olsa da, Allahın bağışlayıcılığına ümid kəsməsi səbəb deyil. Bununla paralel olaraq insanın səhv etməkdən və günah işləməkdən ötəri içinə girdiyi ruh halı, onun ümid içində dua etməsinə mane olmamalıdır. Çünki Quranda yalnız kafirlərin Allahın rəhmətindən ümid kəsəcəyi deyilir:\n"... Allahın mərhəmətindən ümidinizi kəsməyin. Çünki kafirlər birliyindən başqası Allahın rəhmətindən ümidini kəsməz."(Yusuf surəsi, 87)\nDigər tərəfdən kimsənin mütləq cənnətə layiq olma kimi bir zəmanəti yoxdur. Necə ki, Allah Quranda "Şübhəsiz ki, Rəbbinin əzabından əmin oluna bilməz" (Məaric Surəsi, 28) ayəsiylə bu həqiqətə qarşı insanları xəbərdar etmişdir. Bu səbəblə də hər kəs Allahdan gücünün çatdığı qədər qorxmaq məcburiyyətindədir. Elə isə imtahan üçün dünyada olan insanın hər zaman üçün azması, dəlalətə düşməsi, şeytanın oyununa gəlib Allahın yolundan dönməsi ehtimal oluna bilər. Bu mövzuda heç kimin bir zəmanəti yoxdur. Bu səbəblə, insan duasında bir tərəfdən Allahın rəhmətini ümid edərkən, bir tərəfdən də Onun razılığını itirməkdən qorxmalıdır.\nNecə ki, həqiqi bir mömini başqa insanlardan ayıran ən əhəmiyyətli xüsusiyyətlərdən biri Allah qorxusudur. Çünki inanmayan bir insana görə cəhənnəmin varlığı məchuldur. Mömin isə cəhənnəm təhlükəsinin fərqindədir. Axirət gününə şübhəsiz inandığı üçün ən böyük qorxunu yaşayır. Yalnız inanan və Allaha qarşı təkəbbürlükdən qaçan adam bu qorxu ilə hərəkət edər. Əzabın həqiqətindən və şiddətindən əmindir. Bu əzabla qarşılaşmamaq üçün dünya həyatında risk sayılan heç bir şeyə yaxınlaşmaz. Axirətdəki o çətin əzabdan uzaqlaşmağı və sonsuz gözəlliklə qarşılanacağı cənnətə layiq olmağı istəyər. Möminin axirət əzabından qorxusu duasında da əks olunur.\nElə buna görə, Quranda qorxu və ümid anlayışları birlikdə istifadə edilmişdir. Əgər insan duasında cəhənnəm qorxusunu hiss etmirsə, bunun təməlində Allah qorxusunun əksikliyi yatmaqdadır və ortada mütləq bir təfəkkür, yəni düşünüb anlama əksikliyi vardır. İnsan cənnəti qazanmaq üçün nə qədər istəkli bir şəkildə dua edirsə, cəhənnəmdən xilas olmaq üçün də o qədər istəkli bir şəkildə dua etməlidir. Yəni cəhənnəmdən qorxub, cənnətə qovuşmağı ümid etməlidir. Bu ruh halını ifadə edən ayələrdən ikisi belədir:\n"Yer üzü (Peyğəmbərin gəlməsi sayəsində iman və ədalətlə) düzəldikdən sonra, orada fəsad törətməyin. Ona (Allaha) həm qorxu, həm də ümidlə dua edin. Həqiqətən, Allahın mərhəməti yaxşılıq edənlərə çox yaxındır!(Əraf Surəsi, 56)\n"Onların yanları (gecə namazına qalxmaq üçün) yataqlarından qalxar. Rəbbinə qorxu və ümidlə dua edər və onlara verdiyimiz ruzidən Allah yolunda xərcləyirlər."(Səcdə Surəsi, 16)\nGöründüyü kimi qorxu və ümid, Quranda nəzərdə tutulan duanı meydana gətirən iki təməl hissdir. Quran diqqətlə araşdırıldığında onsuz da bütün ibadətlərdə və həyatın hər anında bu iki hissin həyati əhəmiyyət daşıdığı asanlıqla fərq edilə bilər.\nUnudulmamalıdır ki, dua Allaha qarşı həm böyük bir vəzifə, həm də bizim əbədi həyatımızı qurtaracaq bir vəsilədir. Çünki Quranda Allaha dua etməyənlərin sonunun əbədi cəhənnəm əzabı olduğu xəbər verilir.\n"Rəbbiniz dedi ki:" Mənə dua edin sizə razılıq edim. Həqiqətən, Mənə ibadət etməkdən böyüklənənlər, cəhənnəmə boyun bükmüş kəslər olaraq girəcəklər. "(Mömin Surəsi, 60)\nAllahın Sifətlərini Xatırlayaraq Dua Etmək\nAllahın adları, bizə Onun xüsusiyyətlərini tanıdır. Məsələn, Allah Rəhmandır, yəni rəhm edəndir; Rəbbdir, yəni öyrədən və yol göstərəndir; Hakimdir, yəni hökm verən, hər şeyə hakim olandır; Rəzzaqdır, yəni ruzi verəndir ... Bu adlar Allahı tanıtdığı üçün, insan bunlarla Rəbbimizə səslənərək Onun böyüklüyünü, yaxınlığını, gücünü və rəhmətini daha yaxşı qavrayar. Allahdan ruzi istəyən bir adamın Onun Rəzzaq adını xatırlayaraq dua etməsi, əlbəttə ki, duasının mənasına uyğun olacaqdır. Necə ki, Quranda da, Allaha Onun fərqli adları ilə dua edilə biləcəyi xəbər verilir:\n"De ki:" Allah, deyə çağırın, 'Rəhman' deyə çağırın, nə ilə çağırsanız; sonunda ən gözəl adlar Onundur. "Namaz qılarkən səsini nə çox qaldır, nə də çox alçalt, bu ikisi arasında (orta) bir yol tut."(İsra Surəsi, 110)\n"Adların ən gözəli Allahındır. Elə isə Ona bunlarla dua edin. Onun adları barəsində haqdan (və inkara) azanları tərk edin. Onlar etdikləri əməllərin cəzasını alacaqlar."(Əraf surəsi, 180)\nAllahın sifətlərini bilən insan səhvlərini Allahdan gizləməyə çalışmaz. Çünki gizləsə də, üzə çıxarsa da Allahın hər şeyi bildiyinin fərqində olur. Səhvlərini gizləməyin özünə zərərdən başqa bir şey qazandırmayacağını bilən mömin hər cürə əksiklik və səhvlərindən ötəri Allahdan bağışlanma diləyər. Necə ki, Hz. İbrahim (ə.s)-ın bir duası bu şəkildə başlayır:\n"Ey Rəbbimiz, şübhəsiz Sən, bizim nəyi gizli saxladığımızı və nəyi aşkara çıxartdığımızı bilirsən. Yerdə və göydə heç bir şey Allahdan gizli qalmaz."(İbrahim Surəsi, 38)\nMömin, istəkləri nə qədər böyük olsa da hər şeyin Allahın idarəsində olduğunu, Allah istəsə ən qeyri-mümkün kimi görünən bir şeyin Onun "Ol" deməsi ilə reallaşacağının fərqindədir. Buna görə də, Allahın nemətlərinə çatmaq üçün heç bir şeyi keçilməz bir əngəl olaraq görməz. Əksinə, hər cür çətinliyi və maneəni duası ilə keçər.\nDuanın, istək və ehtiyaclarımızı Allaha eşitdirməkdən başqa, Allahı xatırlamağın və ucaltmağın bir yolu olduğunu söyləmişdik. Quranda xüsusilə peyğəmbər dualarında Rəbbimiz sifətləri ilə birlikdə ucaldılır. Aşağıdakı bir neçə nümunə bunu görmək üçün kifayətdir:\n"(Süleyman) Rəbbim, məni bağışla və məndən sonra heç kimə nəsib olmayan bir mülkü mənə hədiyyə et. Həqiqətən, Sən Bəxşedənsən.(Sad surəsi, 35)\n"Ey Rəbbimiz, bizi doğru yola yönəltdikdən sonra qəlbimizi sapdırma və Qatından bizə bir rəhmət bağışla. Həqiqətən, Sən Bəxşedənsən."(Ali İmran Surəsi, 8)\n(Musa) dedi: "Ey Rəbbim, məni və qardaşımı bağışla, bizi Öz mərhəmətinə qovuşdur. Sən rəhm edənlərin ən rəhmlisisən!".(Əraf Surəsi, 151)\n"Zəkəriyya Rəbbinə dua edərək dedi:" Ey Rəbbim mənə Öz dərgahından pak bir övlad bəxş et. Həqiqətən Sən duaları eşidənsən 'dedi."(Ali İmran Surəsi, 38)\nDuada Qəlibləşmiş Ifadələrdən Qaçınmaq\nDua deyildikdə ağıla insanın Allahı zikr etməsi, Allaha qüsurlarını etiraf etməsi, özünün və möminlərin ehtiyaclarını eşitdirməsi gəlir. Bunun üçün isə duada Allaha qarşı səmimi bir üslubun yaşanması lazımdır.\nDuada şablon və qəlibləşmiş ifadələrin tez-tez təkrarlanmasının tək səbəbi duanın səmimi bir ibadətdən çıxıb bir növ vərdiş və ya ənənə halına gəlmiş olmasıdır. Allahın əzəmətini hiss edən, Onun əzabından qorxan və razılığını qazanmağı istəyən insan, ürəyindən gələn səmimi və dürüst ifadələrlə Ona yönələr. Eyni şəkildə özünü Allaha təslim etmiş, dost və yardımçı kimi Onu mənimsəmiş olan insan, hər cür çətinliyini və dərdini Ona açar. "... Mən dərd-qəmimi yalnız Allaha açıb söyləyirəm ..." (Yusuf Surəsi, 86) deyən Hz. Yaqub (ə.s) kimi ruhundakı bütün çətinliklərini və tələblərini Ona söyləyir, hər cür kömək və xeyiri Ondan diləyir.\nDua edən insan bu cür bir səmimiyyət içərisində deyilsə və duanı yalnız yerinə yetirilməsi lazım olan bir rəsmiyyət və ya razılıq edilib edilməyəcəyi müəyyən olmayan bir tilsim olaraq görürsə, təbii olaraq qəlibləşmiş ifadələr işlədir. Nə demək olduğunu heç anlamadığı və ya üzərində heç düşünmədiyi bəzi bəzəkli cümlələri sıralayaraq özünə görə bir dua edəcək. Bunun Quranda təsvir edilən dua olmadığı isə çox açıqdır.\nHalbuki, dua insanın Allah ilə səmimi bir bağlantısıdır. Hər insanın içində olduğu problemlər, istəkləri, arzuları, ruh halı bir-birindən çox fərqlidir. Dua əsnasında əhəmiyyətli olan sözlər deyil, qulun o ankı ruh halıdır.\nQuranda nümunə olaraq göstərilən dualar, peyğəmbərlər və möminlərin ruh hallarını əks etdirən çox səmimi və qəlbən Allaha yönəlmələridir.\nDuada Tələskən Davranmaqdan Qaçınmaq\nİnsan fitrəti tələskən bir varlıqdır. Yaradılışındakı bu tələskənlik ön plana çıxdığı zamanlarda da, hərəkətlərinin nəticəsini düşünmədən davranır. Buna görə Quranda, "İnsan tələsən (hövsələsiz) yaradılmışdır. Ayələrimi sizə göstərəcəyəm. Tələsməyin!" (Ənbiya Surəsi, 37) şəklində bildirilir. Bu tələskənlik ümumiyyətlə dünya nemətlərinin əldə edilməsi mövzusunda ön plana çıxar.\nİnsan cənnətə və Allahın nemətlərinə qarşı böyük bir istək duyar. Bu nemətlərin bənzərlərinin dünyada da yaradılmış olmasının səbəblərindən biri, cənnətin xüsusiyyətlərini bir az daha yaxşı qavranmasını, cənnətə duyulan istəyin artmasını təmin etməkdir. Halbuki, insan həm bu nemətlərə duyduğu istəkdən, həm də tələskən, hövsələsiz olduğundan ötəri nəfsinin arzu etdiklərinin dərhal reallaşmasını istər. İnsanın bu tələskənliyi zaman-zaman dualarına da əks oluna bilər. Dua etdiyi zaman dərhal duasına qarşılıq verilməsini istəyir. Duasına qarşılıq alması bir az gecikirsə "dua da edirəm, ancaq qəbul edilmir" şəklində çox səhv bir məzəmmət edə bilər. Səbirsizlik, zamanla ümidsizliyə, hətta duanın tərk edilməsinə qədər gedər.\nHalbuki, mömin bilir ki, özü üçün nəyin xeyirli olduğunu ən yaxşı bilən Allahdır. "... Olar ki xoşunuza getməyən bir şey sizin üçün xeyirlidir və olar ki, sevdiyiniz şey də sizin üçün bir şərdir. Allah bilir, siz bilməzsiniz" (Bəqərə Surəsi, 216) ayəsi insana bunu xəbər verir. Bu səbəblə, insan Allahdan bir şeyi istədiyində təqdiri Ona buraxmalı, Ondan hər şərtdə razı olmuş bir şəkildə səbirlə gözləməlidir. Bəlkə dua edərək tələb etdiyi şey özünə bir fayda verməyəcək, o səbəblə Allah bunu özünə vermir. Bəlkə də o xeyirə çatması üçün müəyyən bir yetkinliyə qovuşması, bunun üçün də bir müddət öyrədilməsi lazımdır. Bəlkə Allah özünə daha da xeyirli bir başqa nemət verəcək, amma səbrini və sədaqətini sınayır. Bütün bunlar dua edən insanın, duasında səbirli və qərarlı olması, Allahın rəhmətindən əsla ümid kəsməməsi lazım olduğunu göstərir. Necə ki, Quranda, duada səbirli olmağa xüsusilə diqqət çəkilir:\n"Səbir və namazla kömək diləyin. Bu şübhəsiz, huşu duyanların xaricindəkilər üçün ağır bir yükdür."(Bəqərə Surəsi, 45)\nQuranda dua edərkən qərarlı olmaq tövsiyə edilmişdir. Dua bir ibadətdir və duada səbirli olmaq dua etmək baxımından əhəmiyyətlidir. Səbirlə dua etmək duada edilən istəklərə olan ehtiyacın, bu mövzudakı çətinliyin, daha əhəmiyyətlisi Allaha olan yaxınlığın artdığının göstəricisidir. Duada səbir göstərmək mömini yetkinləşdirər, ona güclü bir iradə və xarakter qazandırar. Duada səbir göstərən mömin, duasının qarşılığını, istədiyi şeylərin çoxundan daha qiymətli olan, dərin bir mənəvi hal qazanaraq alır.\nPeyğəmbərlərin çoxu Allaha olan tələblərini bəzən illər boyu heç dayanmadan duayla ifadə etmişlər, Allah isə onlara istədiklərini bəzən illər sonra vermişdir. Hz. Yaqub (ə.s)-ın oğlu Hz. Yusuf (ə.s)-a qovuşması, Hz. Yusuf (ə.s)-ın illər boyu qaldığı zindandan xilas olaraq güc və iqtidar sahibi olması, Hz. Əyyubun şeytanın özünə etdiyi əzabdan xilas olması, bunların hamısı böyük səbir nümunələridir.\nAllah bu saleh qullarının dualarının qarşılığını müəyyən bir müddət dayandıraraq onlara xeyir diləmiş, onları bu sayədə yetkinləşdirmiş, öyrətmiş, sədaqət və ixlaslarını gücləndirmiş, onları cənnətdə yüksək mövqelərə layiq qullar halına gətirmişdir.\nBu səbəblə, etdiyi bir duanın qarşılığını görmək üçün tələskən davranmaq əsla və əsla bir möminə yaraşmaz. Möminin yeganə vəzifəsi Rəbbimizə qul olması və Onun özü üçün təyin etdiyi qədərə razılıq göstərməsidir. Bunun üçün saleh bir mömin duasını bu qulluq vəzifəsinin bir hissəsi kimi etməlidir.\n"Dua Edərkən Səmimi Olmaq Çox Əhəmiyyətlidir"\nAPARICI: Müəllimim, mən dua ilə əlaqədar bir şey soruşmaq istəyirəm. Sizcə duada məntiq olarmı? Bir nümunə vermək istəyirəm. Mən dua edərkən, "Allahım xeyirlisi nədir o olsun" deyirəm, bu əslində Allaha olan təslimiyyətimi göstərər. Amma başqa bir yoldaşım da "Xeyirlisi ilə olsun" deyər. Həm olsun, həm də xeyirli olsun mənim üçün. Burada səmimiyyəti zədələyici bir nöqtə vardırmı sizcə? Duada məntiq olarmı?\nADNAN OKTAR: İçindən gəldiyi kimi söyləmək lazımdır. Məsələn, "Mənə sağlamlıq, səhhət ver" deyər. İnsan bunu birbaşa deyə bilər. Məsələn, "Məndən bu xəstəliyi apar" deyər, Allahdan istəyər. Amma getmirsə, Allaha giley edilməz. Onda xeyir vardır. Fərz edək, ağır xəstə, vəfat edəcək biri: "Ya Rəbbi, mənə uzun ömür ver" deyir. Ancaq ölsə cənnətə gedəcək, bəlkə bir az daha yaşasan küfrə girib cəhənnəmə gedəcəksən?. Cənabı Allah canını alır, birbaşa cənnətə gedirsən. Əlhəmdülillah. Dua edərkən qəlbən, səmimi olmaq çox əhəmiyyətlidir. Məsələn, Hz. Musa (ə.s) gəlir Fironun qarşısında ağacların altına, yaşıllığa uzanır. "Ya Rəbbi" deyir, "Verəcəyin hər xeyirə möhtacam" deyir, əslində fikrindən, ürəyindən bir şey keçir, amma xeyirlisi nədirsə o olsun deyir. Allah tam istədiyi kimi hadisələri inkişaf etdirir inşaAllah. Amma bəzən bir şey olmadan əvvəl Allah insana dua etdirər, onsuz da o olacaq . Ona ürəyində hiss etdirər, dua etdirər və hadisə olar. Mən, məsələn, lisey illərindəykən İslam əxlaqının dünyaya hakim olmamasını dəhşət verici bir hadisə olaraq gördüm. Küfr hakimiyyəti, massonluğun hakimiyyəti, Darvinizmin hakimiyyəti və müsəlmanların da bu dərəcədə əzilmiş olması mənə pis təsir edirdi. Məsələn, mən çox yaxşı xatırlayıram. O dövrdə lisey illərində İslamın dünyaya hakim olması üçün çox səmimi, ürəkdən dua edirdim. Sonra "Ya Rəbbi! Mənə çox rahat edə biləcəyim, dağıdıcı və çox təsir edici bir bilgi ver, bütün mövzuları həll etsin, mənə belə bir məlumat ver" deyə dua etdim. O dövrdə maddənin həqiqətinə fikir verdim, yəni maddənin beynimdə olduğunu, beynimdə meydana gəldiyinə fikir verdim. Yəni xaricdə maddə var, amma əsliylə deyil görüntüsüylə təmasda olduğumu fərq etdim. (ADNAN OKTARIN KANAL 35 VE KANAL Avropadakı CANLI REPORTAJI - 21 Fevral 2010)\nDuanın Mövzusu Yalnız Dünyəvi Nemətlər Deyildir\nDua edərkən dünya həyatımız üçün də nələrsə istəməliyik, yoxsa "dünyadan keçib" də yalnız axirət həyatına mı yönəlməliyik?\nAllah səmimi möminlər üçün hər ikisini də xeyirli görmüşdür. Əlbəttə ki, dünya həyatı sona çatacaq olan çox qısa bir həyatdır. Hər nemətin, adamı Allaha yaxınlaşdırma və şükrə vəsilə olma ehtimalı vardır. Bir nemətə baxılaraq cənnət təfəkkür edilə bilər, Allahın sifətləri xatırlana bilər, Allahın şanı ucaldıla bilər. Elə bu səbəbdən ötəri Allah möminlərə həm dünya həyatları, həm də axirət həyatları üçün dua etmələrini nəsihət edir. Yalnız dünya həyatının keçici bəzəyinə yönəlib axirəti unutmamaları üçün də onları xəbərdar edir. Ayələrdə belə buyurulur:\n"... İnsanların eləsi vardır ki:" Ey Rəbbimiz, bizə dünyada ver! "deyər; onun axirətdəheç bir payı yoxdur. Onlardan eləsi də vardır ki:" Ey Rəbbimiz, bizə dünyada da yaxşılıq ver, axirətdə də yaxşılıq (ver) və bizi odun əzabından qoru! " deyər. Belələri üçün qazandıqları əməllərə görə bir pay vardır. Allah haqq-hesab çəkəndir. "(Bəqərə Surəsi, 200-202)\nİnsan öz dünyasına aid şeylər üçün istəkdə olur. Nə üçün yaşayırsa, onu ən çox nə maraqlandırırsa, nəyə daha çox vaxt xərcliyirsə duasını da onlar üçün edər. Allah üçün yaşayan bir insanın məqsədi Allahın özündən istədiklərini yerinə yetirməyə çalışmaqdır. Bu səbəblə, duası da o istiqamətdə olar.\nİnsanın dünyaya aid istəkləri reallaşa bilər. Amma bunlar az əvvəl ifadə etdiyimiz kimi, özü üçün düşündüyü kimi xeyirli olmaya bilər. Pul üçün istəkdə olur, amma sonra pul onun inkarçılığını artıran bir keçici zövq ola bilər. Çünki tam mənasıyla maddiyyatin ilah edildiyi bu mövzuda həmsöhbət olduğu və olacağı hər şey və hardasa hər kəs bütünlüklə dinin gərəkləriylə təzad təşkil edəcək.\nİstək, dünyəvi bir istəkdir və qarşılığını dünyada görəcək. Axirətdəki qarşılığı isə heç də ümid etdiyi kimi çıxmaya bilər. Budur, dünya həyatının cazibədar xüsusiyyətlərindən bəziləri bir ayədə belə sıralanır:\n"Qadınların, uşaqların, yığın-yığın qızıl-gümüşün, yaxşı cins atların, mal-qaranın və əkin yerlərinin verdiyi zövqlərə olan istək insanların gözünə gözəl göstərilmişdir. Bunlar, dünya həyatının keçici zövqüdür, gözəl qayıdış yeri isə Allah yanındadır."(Ali İmran surəsi / 14)\nDünyada bu dünyəvi istək və ehtirasların reallaşmasının insana gətirdiyi müəyyən bəzi qazanclar əlbəttə var. Amma dünyadakı bu qazanclar axirət üçün bir itki ola bilər. Dünyəvi istəklərin axirət üçün də bir qazanc təmin edən istiqamətləri vardır. Buna ən gözəl nümunə peyğəmbərlərdədir.\nBu mübarək insanlar dünya həyatının keçici ləzzəti olan qazancları yalnız Allahın razılığını qazanmaq üçün istəmişlər. Bunların ən başlıcaları maddiyyat, soyun davamı, cəmiyyətdə müəyyən bir status əldə etmək kimi mövzulardır.\nPeyğəmbərlərin istəkləri tamamilə Allahı məmnun etməyə istiqamətlidir. Heç bir peyğəmbər uşaq əldə etməyi, özündən sonra adını davam etdirmə imtiyazını əldə edə bilmək üçün istəməmişdir. Uşağı, yalnız özlərindən sonra iman edənlərə öndər olması üçün istəmişlər.\nBuna qarşılıq öz soyunun davamını dünyada lovğalanmağa görə istəyən bir adamın bu istəyi axirətdə özü üçün bir şər olar. Çünki ancaq öz ehtiras və üstünlük istəyini təmin etmək üçün belə bir istəkdə olmuş və bu istəyi onun Allahı xatırlamasına maneə törətmişdir. Allah bu istəyin qarşılığını dünyada verər amma axirətdə nəsibi olmaya bilər.\nYalnız dünya nemətlərini istəyərək edilən dua bir mömin davranışı olmadığı kimi, Allaha qarşı böyük bir səmimiyyətsizlikdir. Möminlərin əsl hədəfləri cənnətdir. Dua edən insan əgər həqiqətən möminsə əsl yurdu olan cənnəti unudaraq bütün duasını müvəqqəti olan dünya həyatının nemətlərinə sıxlaşdırmamalıdır. Allahdan həm dünyada, həm axirətdə gözəllik istəməlidir.\nDualar Şəxsi Deyil, Bütün Möminlər Üçün Olmalıdır\nCahiliyyə cəmiyyətində insanlar mal, sərvət, övlad, yoldaş və əmin-amanlığın ən yaxşısının özlərində olmasını istəyərlər. Yaxın yoldaşlar olan kəslərin, hətta qohumların arasında belə qısqanclıqdan, həsəddən qaynaqlanan çəkişmələrin yaşandığına və insanların özlərinə rəqib olaraq görə biləcəkləri hər kəsə zərər verməyə çalışdığına şahid olmuşuq.\nHalbuki, Quranda təsvir edilən mömin modelini yaşayan insan həm dünya həyatındakı gözəllikləri, həm də axirətdəki nemətləri digər möminlərlə birlikdə yaşayar. Dünyada nemətlər məhdud olduğundan bunları onlarla paylaşması, bəzən də öz nəfsindən fədakarlıq edərək qardaşına ehsan etməsi vacib ola bilər. Necə ki, Quranda mömin xüsusiyyətləri deyilərkən bu xüsusiyyətə də ayrıca diqqət çəkilir. Bir ayədə belə buyurulur:\n"... Özləri ehtiyac içində olsalar belə (qardaşlarını) öz nəfslərindən üstün tuturlar. Kim nəfsinin 'xəsis və eqoist ehtiraslarından' qorunmuşsa, elə onlar nicat tapanlardır."(Həşr Surəsi, 9)\nMöminlərin bir-birlərinə olan bu bağlılıqları, bir-birlərinin yaxşılığı üçün sərf etdiyi işlərin əhəmiyyəti Quranın başqa ayələrində də təkrarlanır:\n"Mömin kişilər və mömin qadınlar bir-birinin dostlarıdır. Yaxşılığı əmr edər, pis işləri qadağa edər, namaz qılıb zəkat verər, Allaha və Onun Elçisinə itaət edərlər. Allahın özlərinə rəhmət edəcəyi bunlardır. Həqiqətən, Allah üstün və güclüdür, hökm və hikmət sahibidir. "(Tövbə Surəsi, 71)\nMöminlər arasındakı həmrəylik, əlbəttə ki, dualarına da əks olunmaqdadır.\nİlk öncə diqqət çəkilən Qurandakı möminlərin dualarında Allaha xitab edərkən əksəriyyətlə "mən" deyil, "biz" demələridir. Yəni dua edən bir mömin Allahdan istədiyi hər şeyi yalnız özü üçün deyil, bütün möminlər üçün istəyər. Əlbəttə ki, insan fərdi olaraq da Allaha dua edər. Hər cür neməti əldə edə bilmək üçün, səhvlərinin düzəlməsi üçün, qiyamət günü xor və alçaq qalmaması üçün, cəhənnəm əzabından qurtarmaq üçün Allahdan kömək istəyə bilər. Amma bununla yanaşı bir çox mövzuda da özü üçün istədiklərini digər möminlər üçün də istəməsi, Quranda nümunə olaraq göstərilən bir xüsusiyyətdir. Aşağıdakı bir neçə ayə bu mövzuda yol göstəricidir:\n"... Ey Rəbbimiz, unutsaq və ya xəta etsək bizi cəzalandırma. Rəbbimiz, bizdən əvvəlkilərə yüklədiyin kimi ağır yük yükləmə. Ey Rəbbimiz, gücümüz çatmayan şeyi bizə yükləyib daşıtdırma! Bizi əfv et, bizi bağışla və bizə rəhm et! Sən bizim Himayədarımızsan! Kafirlərə qələbə çalmaqda bizə kömək et! "(Bəqərə Surəsi, 286)\n"Ey Rəbbimiz, bizi doğru yola yönəltdikdən sonra qəlbimizi sapdırma və Qatından bizə bir rəhmət bağışla. Həqiqətən, Sən Bəxşedənsən. Rəbbimiz, gərçəkləşəcəyinə şübhə edilməyən bir gündə insanları həqiqətən Sən yığacaqsan. Şübhəsiz ki, Allah vədinə xilaf çıxmaz."(Ali İmran Surəsi, 8-9)\n"Ey Rəbbimiz, biz nazil etdiyinə iman gətirdik və elçiyə tabe olduq. Beləcə bizi də şahidlərlə bir yerdə yaz."(Ali İmran Surəsi, 53)


Satılır 4 otaqlı 115 m2 həyət evi Y.Suraxanı\nElanın kodu: 758144\nBaxış sayı: 634 Elanın tarixi: 11.10.2021\nYeni Suraxanı qəsəbəsi, Aeroport yolundakı keçiddən 300 metr məsafədə 2 sotda yerdən 12 daş kürsülü cüt daşla tikilmiş həyət evidir. Tikili sahəsi 115 kv.m 4 otaqlı tam təmirli evdir. Ev qonaq otağı, 3 yataq otağı, mətbəx və sanitar qovşaqdan ibarətdir. Qaz, su, işıq daimidir. Kombi sistemi çəkilib. Döşəmə laminatdır. Ev tam təmirlidir. Həyətində besedkası var və həyət tametlə döşənib. Alt hissədə təmirsiz 4 otaq var və istəyə uyğun istifadə oluna bilər. Evin yan və arxa tərəfinə keçmək mümükündür. Ətrafı tam yaşayışlıdır. Ev qəsəbənin girişində olduğu üçün marketə, dayanacağa yaxın ərazidə yerləşir. Qeyd edim ki Koroğlu m/s-na maşınla 10 dəqiqəlik məsafədsədir. Bu ərazidə torpağın qiyməti dəyərlidir. Sənədi Bələdiyyə Sənədidir. Qiyməti 59 000 AZN. Real alıcıya endirim olunacaq.\nÜnvan: Yeni Suraxanı qəsəbəsi, Aeroport yolundakı keçiddən 300 metr məsafədə\nBineqedi Rayonu Binəqədi Qəsəbəsinde avtobus dayanacağına ,ve N205-li mektebe yaxin işıqlı və asvaltlı küçədə,daha deqiq desek Rahat Marketin tam olaraq yaxinliginda yerləşir.Evin ümumi sahəsi 180 kv.m,yasayis sahesi ise...\nŞəxsi Əmlakımdır !! Masazır qəsəbəsində, Əliağa Vahid prospektinə 50 metr məsafədə 2 Sotda 2 mərtəbə 4 otaq 180 kv.m Kupçalı evdir. Su, qaz, işıq daimidir. Cüt daş, yerdən 7 daş kürsülüdür. Mərtəbələr arası monolit beton...\nŞəxsi Əmlakımdır – İpotekaya yararlıdır !! Masazır qəsəbəsinin mərkəzində, Əliağa Vahid prospektinə 50-60 metr məsafədə 2 mərtəbə 4 otaq 170 kv.m Kupçalı evdir. Su, qaz, işıq daimidir. Cüt daş, yerdən 6 daş kürsülüdür. M...\nXırdalan şəhərində Texnikum yoluna və AAAF Parka yaxın 2 mərtəbə 120 kv.m 4 otaqlı evdir. Su, qaz, işıq daimidir. 3 yataq otağı, 1 mətbəxi, hər 2 mərtəbədə sanuzeli, 2-ci mərtəbədə balkonu var. İstilik sistemi kombidir. ...\nTAM TƏMİRLİ - HƏYƏT EVİ ( 2.5 sotun içində 125 kv.m , 4 otaq ). Yol qırağında olduğu üçün, həyət hissəsinin qarşısında Obyekt etmək üçün şəraiti var. Və həmçinin əlavə olaraq Evin 2-ci mərtəbəsinin tikilməsi üçün şəra...\nEziz Müştərilərimiz sizlərə Masazır qes yola yaxın məsafede 2.7 sot torpaq sahesində inşa edilmiş kürsülü 2 mərtəbəli 4 otaqlı təmirli ümumi yaşayış sahesi 200 kvm olan mənzili təqdim edirik. Mənzildə istilik sistemi kom...\nEZİZ MÜŞTERİLERİMİZ SİZLERE MASAXIR qesebesinde yerleşen esas yolla ELİAGA VAHİD prospektiyle arası 50 m olan 1 mertebeli altı qarajlı 1 sot torpaq sahedinde inşa edilmiş 4 otaqlı 90 kvm sahesi olan super te...\nEZİZ və DƏYƏRLİ müşterilerimiz Sizlere Masazır qes 3 sot torpaq sahesinde inşa olunmuş 2 mertebeli kürsülü ümumi yaşayış sahesi 130 kvm olan 4 otaqlı təmirli mənzili teqdim edirik.kamunal xetleri var və daimidir.Cı...\nBu əməliyyat bu elan üçün artıq tətbiq edilib. Əməliyyatın bitmə tarixi: 10.11.2021 14:49


MÜƏMMA: Təhlükəsizlik Xidmətinin keçmiş direktorunu Xankəndində görüblər – Qarabağ erməniləri ŞOKDA - Ens.az - 4 dildə xəbərlər və ensiklopediya, ən son xəbərlər, en son xeberler\nMÜƏMMA: Təhlükəsizlik Xidmətinin keçmiş direktorunu Xankəndində görüblər – Qarabağ erməniləri ŞOKDA\nDərc edildi:\t 01 November 2020, 22.02 Baxış sayı: 575\nMüharibə başladıqdan sonra oktyabrın 8-də Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan tərəfindən işdən çıxarılan Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin keçmiş direktoru Arqişti Karamyan naməlum şəraitdə Qarabağa “\nEns.az KONKRET.az-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə “Qraparak” qəzeti yazıb. Nəşr bildirir ki, bir neçə gün əvvəl Xankəndində onu polkovnik rütbəsində təhlükəsizlik xidmətinin geyimi formasında görüblər.\nOktyabrın 25-də Qarabağa gələn və separatçı rejimin başçısı Arayik Arutyunyanla görüşən “Miras” partiyasının nümayəndə heyəti Karamyanı Arayik Arutyunyanın yanında qərargahda görüb. “Miras”ın rəhbəri Narine Dilbaryan bildirib ki, Arqişti Karamyan və Seyran Ohanyan A.Arutyunyanın qərargahında olub. Onun hansı missiya ilə Xankəndinə gəldiyi barədə heç kim heç nə bilmir.\nArayik Arutyunyanın sözçüsü Vaqram Poqosyan da Karamyanın Qarabağ missiyasından xəbərsiz olduğunu deyib. Xatırladaq ki, bəzi məlumatlara görə, Karamyanın təyin edilməsi Rusiya hakimiyyəti arasında qarışıqlığa səbəb olan məmurlar siyahısında idi.


Azərbaycanın varlı məmurları Praqanı alır - FOTO\nAzərbaycanın varlı məmurları Praqanı alır - FOTO\nPraqanın Mərkəzi Parkındakı elit yaşayış kompleksindən 3,3 milyona mənzil alan məmur kimdir?\nÇexiyanın paytaxtı Praqada on milyonlarla krona elit daşınmaz əmlak alan azərbaycanlıların sayı artır. Bu haqda Çexiyanın “Mlada Fronta Dnes” qəzetinə istinadən “virtualaz.org” məlumat yayıb.\nMəlumatda bildirilir ki, son vaxtlar Çexiyada elit daşınmaz əmlak alanların arasında rusiyalılarla yanaşı, azərbaycanlıların da sayı çoxalmaqdadır. Onlar öz pulları üçün sığınacaq axtaran zənginlərdir.\nXatırladaq ki, Çexiya prezidenti Miloş Zeman ötən həftə Bakıda səfərdə olub. Azərbaycan prezidenti Ilham Əliyevlə görüşündə o, azərbaycanlıları Çexiyaya investisiya yatırmağa çağırıb.\n“Çexiyada çoxlu gözəl yerlər, o cümlədən kurortlar və otellər var. Əgər siz pullarınızı Çexiyaya yatırsanız, əmin olun ki, onu itirməyəcəksiniz”, – deyə Miloş Zeman Çexiya-Azərbaycan biznes forumunda bildirib.\n“Belələri üçün bu, əgər onların ölkələrində siyasi vəziyyət dəyişərsə, pullarının taleyindən arxayınçılıq deməkdir”, – deyə Azərbaycandan olan bir sıraÿmüştərilərin Çexiyada daşınmaz əmlaka investisiya yatırmasında vasitəçi kimi çıxış etmiş vəkil adının açıqlanmaması şərtilə deyir.\nSövdələşmələrin həssas xarakter daşıdığını nəzərə alaraq, o, anonimlik xahiş edir.\nMəqalədə : Azərbaycanın varlı məmurları Praqanı alır - FOTO


Azərbaycan Futzal Federasiyasının iclası keçirilib » QƏRBİNFO.az - xəbər portalı\nAzərbaycan Futzal Federasiyasının iclası keçirilib. Federasiyanın prezidenti Zaur Axundovun rəhbərliyi ilə keçirilmiş iclasda federasiya əməkdaşları ilə bərabər, play-off mərhələsinə yüksəlmiş “Araz”, “Neftçi”, “Xəzər Cənub” və EKOL komandalarının, eləcə də AFFA-nın Hakimlər Komitəsinin nümayəndəsi iştirak ediblər.\nQərbinfo.az xəbər verir ki, iclasda başa çatmaqda olan Yüksək Liqanın əsas mərhələsi haqda müzakirələr aparılıb, eyni zamanda, play-off oyunlarına hazırlıq barədə çıxışlar dinlənilib.\nFederasiya prezidenti yarımfinal oyunlarına vəsiqə qazanmış komandaları təbrik edib və uğurlar arzulayıb, qarşıdakı oyunlarla bağlı klubları maraqlandıran suallara aydınlıq gətirib, onlardan komanda üzvləri ilə meydanda oyun qaydalarına maksimum riayət olunması barədə söhbətlərin aparılmasını xahiş edib, eyni zamanda, oyunlar zamanı “respect” və “fair-play”ə əməl edilməsinin vacibliyi bildirilib.\nQeyd edək ki, Yüksək Liqada play-off oyunları mayın 8-də, 11-də və 14-də keçiriləcək. İki qələbə qazanan komanda finalda, məğlublar isə üçüncü yer uğrunda oyunda iştirak edəcəklər. Üçüncü yer və final qarşılaşmaları mayın 17-də Bakı İdman Sarayında keçiriləcək.


Vergilər Nazirliyi: 70 min nəfərin borcu silindi » Etatist.com internet qəzeti\n34070 sayda vergi ödəyicisinin 643831,1 min manat məbləğində borcu ləğv edilib.\nCari ilin yanvarın 1-ə olan məlumata görə, 39880 vergi ödəyicisinin dövlət büdcəsinə 1 milyard 409 milyon 370,7 min manat, 1 aprel tarixinə isə 41 352 vergi ödəyicisinin 1 milyard 016626,0 manat məbləğində vergi borcu olub.\nVergilər Nazirliyindən verilən məlumata görə, cari ilin 1-ci rübü ərzində 35542 sayda vergi ödəyicisinin 251086,4 min manat məbləğində borcu yaranıb, 34070 sayda vergi ödəyicisinin 643831,1 min manat məbləğində borcu ləğv edilib.\n“Vergi ödəyicilərinin 2017-ci ilin 1 yanvar tarixinə mövcud olan vergi borclarının tənzimlənməsi haqqında” Qanuna uyğun olaraq, 69329 vergi ödəyicisinin 728 milyon 83,1 min manat məbləğində borcu qeyd-şərtsiz olaraq silinib.\nBundan əlavə, Qanunun 2.2-ci və 3-cü maddələrinə əsasən ilin yanvar-mart ayları ərzində edilmiş 8013,1 min manat ödəniş müqabilində 4428 vergi ödəyicisinin 1 yanvar 2017-ci il tarixə mövcud olan maliyyə sanksiyaları üzrə borclarının 13 milyon 760,9 min manatı silinib.\nBorcları silinmiş vergi ödəyicilərinin SİYAHISI\nParlament vergi amnistiyası barədə qanun layihəsini təsdiq edib


13:13 / 05.05.2012\nZemstvo sözü yer sözündən gəlir və yer idarəsi deməkdir. Yerlilərin öz idarəsi, özləri tərəfindən idarə olunmaları mənasına işarədir.\nBiz bir istilah olmaq üçün ona idareyi-məhəlliyə – deyə biləriz. Şəhər idarəsinə idareyi-bələdiyyə, yainki, ixtisarla “bələdiyə” – deyə bildigimiz kibi, zemstvoya da idareyi-məhəlliyə deyəriz. Çox işlətməklə “bələdiyyə” kibi, sonra da “məhəlliyə” təbirini işlətmək də qeyri-təbii olmaz?\nBu yer idarəsi haradan gəlmiş və buna neçün ehtiyac görülmüşdür? İnsanlar əvam olduqca özlərindən daha qüvvətli və daha bacarıqlılar tərəfindən idarə olunmuşlardır. Bir vəqt var idi ki, kəndlilər yer sahiblərinin, kənd ağalarının qolubağlı qulu idilər. Yalnız yerləri – yurdları degil, özləri də mülkədarların malı idi. İmdiki halda ağalıq yerdə əkib-biçən kəndçi heç olmasa bir dərəcəyə qədər özü-özünə malikdir. Yeri, toprağı ağanın isə, canı, nəfəsi özününküdür. İstər kənddə qalar, çalışar, istəməzsə, başqa bir kəndə köçər, yaxud şəhərə gəlib əmələlik edər. Fəqət əvvəlləri böylə degildi. Rusiyada “krepostnoye pravo” degilən bir həqq var idi. Bu həqq mülkədarların, ağaların idi. O həqqə görə yalnız kəndlər və kənd yerləri degil, kəndlilər də ağaların malı idi. Ağa kəndlini işlədər, kəndlini idarə edər, kəndlini tutar, basar, həbsə salar, hətta edama da məhkum edərdi. “Krepostnoye pravo” tarixini oxuyanlar bilərlər ki, zavallı kəndçi satlıq mal kibi satılır, qara qul kibi işlədilir, o bir ov itinə əvəz oluyor, nişançılıq etmək istəyən məğrur xanzadanın havayi gülləsinə nişanə oluyor, evlənəndə, ərə gedəndə ağadan icazə alıyor, daha nələr, nələr...\nSonra bu əsarət qalxdı. Kəndlilər azad edildilər, “Krepostnoye pravo” ləğv olundu. Əlbəttə, bu kəndlilərdən ötrü böyük bir nemət idi.\nBu nemət 1861-ci ildə fevralın 19-da ikinci Aleksandr tərəfindən çıxarılan fərman ilə bütün Rusiyaya elan olundu. Fərman xəbəri yetişdigi yerlərdə bayram saxlandı. Bütün kəndistan xəlqi azad edildigini xəbər aldı. Hətta fevralın 19-u imdi də Rusiyada hər il “Kəndlilərin azadlığı” – deyə bayram tutulmaqdadır.\nBəli, kəndlilər mülkədarların “ağa” zülmündən, keyflərinin istədiklərindən qurtarmış oldular. Ancaq bununla tamamilə azad oldular demək də dürüst degildir. Xəlq mülkədarların zülmündən qurtarmış kibi idi. Ancaq əhvalı necə ki lazım idi, yoluna qoyulmamışdı. Doğrudur ki, mülkədarlar artıq onları qul kibi alıb-sata bilmiyorlardı. Fəqət fəqirlik yenə o fəqirlik, cəhalət yenə o cəhalət idi.\n1861 fərmanı mövcibilə kəndli başqasına heyvan kibi mal olmaqdan qurtarmışdı. Ancaq özünü özü idarə edən insan kibi daha azad olmamışdı. Cilovu mülkədardan alınıb mülkədarların nüfuz və ixtiyarında olan məmurlara, çinovniklərə verilmişdi.\n1861-ci il azadlıq fərmanını vücudə gətirişdirən qüvvət 1863-cü ildə kəndistan həqqində tazə bir nizam dəxi çıxartdırdı. Bu nizam boyunca Daxili Rusiyanın 34 quberniyasına zemstvo həqqi veriliyordu.\nDemək ki, Rusiyanın bu 34 quberniyasına həqq verilirdi ki, əhalisi özü-özünü idarə eləsin. İdareyi-məhəlliyə qursun.\nİdareyi-məhəlliyə nə deməkdir?\nMəlumdur ki, bir dövlətdə olan adamların iki növ ehtiyacları vardır. Biri bu ki, hökumət onları başqalarının hücumundan, çapavülündən saxlasın, qoymasın ki, özgələr gəlib onun rahətini pozsun. Bu qulluq böyük hökumət idarələrilə adamlarının öhdəsindədir.\nHəmçinin dəmir yolları, postalar, teleqraf və bu kibi ümumi şeylər var ki, onlar dövlətin borcudur. Çünki faidəsi bütün məmləkətə, dövlətə aiddir. Ancaq bir neçə xırda işlər var ki, onlar əsl məhəllə aiddir. Məsələn, bir kənddə məktəb açılacaq. Kəndistan füqərasına əl tutulacaq, kənd xəlqi arasında tövci paylanacaq, kənd öhdəsinə düşən bikari aparacaq, kəndin yanından bir köprü çəkiləcək, kəndin azarlıyanlarına baxılacaq, yollar çəkiləcək, quraqlıq illəri nəzərə alınıb ehtiyat üçün buğda saxlanacaq, bağların bostanların zavalına çarə görüləcək, məsələn, Sibrə, səyyalə üçün çarə axtarılacaq, meyvələri qurtdan, cücüdən saxlamaq çarəsi görüləcək, tazə cür əkin maşınaları gətiriləcək. Xülasə bu kibi bir çox saysız-hesabsz işlər var ki, bunların hamısı kəndin, uyezdin, quberniyanın özünə aid işlərdir və bu işləri çinovniklər degil, xəlqdən seçilən adamlar daha yaxşı vücudə gətirə bilərlər.\nKəndistan halını bilənlər bilərlər ki, bizim kəndlərdə adını yazıb oxuya bilən adamlar nadirətlə tapılan bir şeydir. Çünki məktəb yoxdur, oxudan yoxdur, avam, cahil xəlq şarlatanların, ilan oynadanların, hiyləgər dərvişlərin, bisavad mollaların əlində bir oyuncaqdır. Azarlasa, dərman bilməz. Həkim anlamaz. Dərman əvəzinə dua içər. Həkim əvəzinə falçıya gedər. Tas qurdurar, cinlərini tutdurar. Buna görə də təmizligini, yiməsini, dolanmasını bilməyən zavallı kəndli cürbəcür naxoşluqlara düçar olar. İçlərində keçəllik kibi cürbəcür yoluxma naxoşluqlar töriyər. Xəlq bəzən olur çəkirgə kibi qırılar. İki il əvvəl Bakıya taun küyü düşdügü zaman, bələdiyyə və quberniya tərəfindən Bakı quberniyasına məxsus adamlar göndərilmişdiki, taunlu siçanları axtarıb – qırsınlar. O zamanda Lənkəran uyezdini gəzmiş olan bir müsəlman tibbiyyəlisi (həkimlik dərsi oxuyan şagird) aşağıdakı əhvalatı söyliyordu: “Bir kənddən keçirdim, gördüm ki, orta yaşlı birisini həyətin içində uzadıblar, kəndistan əhli dövrəsinə yığılmış, kimisi ağlıyor, kimisini böht aparmışdır. Nə var, bunu niyə uzatmışsınız? – dedim. Bu adam ölür – dedilər. Necə ölür? Bəli, ölür. Bax qarnı şişmişdir. Baxdım. Doğrudan da köpü vardı. Qarnı işliyormu? Yox, üç gündür işləmiyor. Demək qəbzdir. Yanımda soldat paraşoku vardı. Bir istəkan istədim. Suya paraşoku qarışdırıb həmkəndliləri tərəfindən diriləcəgindən ümid üzülmüş “ölüyə” içirtdim. Heç fikir eləməyin, ölməz – dedim. Yolumu tutub getdim. İki gün sonra geri qayıdarkən yolum yenə o kənddən idi. Nə gördüm ki, qoçağım “ölü” bütün qüvvəti ilə bostan belləyir. Xəlq başıma yığıldı. Ağa, sən buna nə elədin? Bu doğrudan da dirildi – deyə az qalıyordu ki, ayağımdan öpələr. Əgər o dəmdə kəşf və kərəmət iddiasına düşsəydim, inanız ki, inanardılar. Siz azarliyanda həkimə, çarəyə getməzmisiniz? Yox, hər kəs azarladı, ya ölür, ya da ki, sağalar. Başqa şey bilməyiriz? Bəzən olur ki, obaya falçıdan, molladan gəlir. Onlardan bir çarə, duadan-zaddan alırıq”.\nBu sizə Qafqasiya kəndlərinin avamlıq və həkimsizlik üzündən çəkdikləri məşəqqətə bir nümunə. Zemstvo olmadığı zamanlarda bütün Rusiyanın halı böylə idi. Burada ələlümum cahil kəndistanın vücudinə kibi bəlalara giriftar olduqlarını göstərmək üçün zemstvoda qulluq edən həkimlərdən birisinin yazdığını buraya köçürəlim: “Üç il tamam oldu ki, bən bir kənddə həkimlik ediyoram. cəmaət ilə artıq dərəcədə yavuq olduğumdan onun məaş və zindəganlığı ilə lazımınca tanış olmuşam. Yazıq cəmaətə yaxınlaşdıqca tutulduğu dərdlərlə azarlara dəxi o qədər tanış olur idim. Bunlar arasındaki cürbəcür yoluxma azarlar bəni pərişan ediyordu. Bir kəndə varid olduqda haman “həkim gəlmiş” xəbəri kəndə yayılıb, az bir zamanda 30-40-a qədər azarlı dövrəmə doluşub, kömək istiyorlardı. Dünyada nə qədər pis, murdar azar bilirsiniz, hamısı burada tapılar. Yatalaq, bəvasir, sarılıq, sinə ağrısı, cüzam, kift, qızdırma və sair bir çox yoluxma azarlar. Bu azarların səbəblərini ögrəndim. Məsəla, kəndistan xəlqi üçün bir növ ümumi olan yatalaq, bəvasir və qarayaranı alalım: bu azarların başlıca səbəbləri nədir? Natəmiz hava, bivəqt və az yemək, çirkli paltar geyinmək. Bu azarların hamısı haman qaranlıq, alçaq, rütubətli komalarda, çirkin və natəmiz evlərdə ürüyüb-artıyor. Bu kibi evlərdə yaşamaqdansa, dam üstündə, açıq havada yaşamaq min dəfə məsləhətdir”.\nBelukonskinin zemstvo həqqində yazdığı risalədə nəql olunan bu fəqərə kəndistan məişətinin şübhəsiz ki, yüzdə birini təsvir etmiyor, zemstvoda qulluq edən bu doktorun yazdıqlarını yalnız rus kəndləri degil, Qafqasiyadaki müsəlman kəndlərindən hankısı həqqində götürsəniz, doğru çıxar.\nFəqət yalnız bumudur? Kəndxudaların həqsizliyi, pristav ağaların rəftarı, kənd qolçomaqlarının həyasızlığı, mülkədar bəylərin artıq təəmligi üzündən kəndlilərimizin çəkdigi məşəqqətlər qarayaradan çəkdiklərindən azmıdır? Hələ insafsız sələmçilərin, riba yiyən hacıların ən azi ayda mnata bir abbası ilə verdikləri “qərzül-hüsn” zavallı kəndli üçün yoluxma bir azardan daha bədtər degilmidir!\nBir hökumət yalnız onun üçün degildir ki, xəlqdən tövci yığıb getsin işinə. Artıq o yanı ilə işi olmasın. Yox, daha qədim oxumuşlar, o cümlədən də məşhur Sədi xəlqi qoyuna, hökuməti də çobana bənzətmişlərdir. Çoban qoyunlarından çoxlu süd almaq üçün onları yaxşı da otarmalıdır. Ancaq hər zaman və hər yanında görülmüşdür ki, xəlqə qədim filosofların təsəvvür elədikləri kibi bir qoyun sürüsü kibi baxan hökumətlər onları sağmaya baxmışlarsa da, otarmaya əhəmiyyət verməmişlərdir. Bunun nəticəsində dəxi o olmuşdur ki, cəmaət özünün qoyun sürüsü olmadığını isbat eləmişdir, üzə durmuşdur. Süd vermək istəməmişdir. Həqiqətən də xəlqə qoyun sürüsünə baxan kibi baxmaq olmaz. Xəlq nə qədər əvam olsa da, öz mənfəəti ilə zərərini anlamaqdan tamamilə məhrum olamaz. Yetişər ki, onu bu yolda tərbiyə etməgə başlıyasan. Bu tərbiyəni, əlbəttə, çinovniklər verə bilməzlər. Bu tərbiyə ancaq xəlqin özünəməxsus olan idarələrin, idareyi-məhəlliyələrin, yəni zemstvoların işidir.\n“Açıq söz”, 12 aprel 1916, №157\nSəyyalə – axan, axıcı\nBöht – heyrət, təəccüb\nRisalə – kitabca\nRiba – faiz, müamilə\nOxucularımız daxili xəbərlər qismindəki milli diriligimizə aid dərc etdiyimiz fəqərələri oxumuşlarsa, görmüşlərdir ki, fraksiyamız yanında təşkili müqərrər olan “büro” haman qurulmaqdadır.\n“Açıq söz”ün “Bizim mətbuat” qismi ilə “fraksiya” həqqində vaqe olan nəşriyyatını görənlər biliyorlar ki, fraksiyaya yardım üçün yanında qurulacaq büro Rusiyanın mühüm müsəlman şəhərlərindən göndəriləcək məxsusi köməkçilər tərəfindən idarə olunacaq ki, bunların məaşı da göndərildikləri şəhər əhalisi tərəfindən təmin olunacaq.\nBu xüsusda Ufa hamısından əvvəl tərpənmiş, məşvərət məclisinə göndərdiyi nümayəndələri cüzində hüquqşünaslardan Şakir Məhəmməd Yarfi məaşını təmin edərək həmişəlik büroda qalmaq üçün göndərmişdi. Bir az sonra moskvalılar da mühərrirlərdən “Söz” qəzetəsi sahibi-imtiyazı Əhməd bəy Salehov cənablarının intixab və məaşını təmin etdilər.\n“Vəqt” qəzetəsi dəxi Orenburqdan büroya göndərilmək üzrə cavan hüquqşünaslardan Nəcib əfəndi Qurbanəliyevin təmin olunduğu ilə Petroqrada əzimətini xəbər verdi. Bu üç kişidən əlavə Səlim Gəray Mirzə canturin cənabları dəxi əvvəldən duma fraksiyası yanında işləməkdə idi. Bu surətlə “büro”da duma əzalarından başqa hal-hazırda dörd kişi var deməkdir.\nBir az daha diqqət olunmuşsa, görülmüşdür ki, Tatarstanın kiçik nöqtələri də haman büroya ianə göndərməgə başlamışlardır. Çiləbi kibi yerdən 800 rublə yığılıb teleqrafla göndərilmişdir.\nFəqət Qafqasiya harada, Bakı nə işdədir?\nMəşvərətə adam göndərmədik. Əcəba, “büro”ya köməkçi də göndərmiyəcəkmiyiz? Bakının halına, ətvarına baxıldıqda göndərmiyəcəgiz kibi nəzərə gəliyor. Bu xüsusda nə danışan var, nə dinən. Fəqət biz bakılıların bu sükut içində cingildiyən qulağına baxınız, Moskvadan nə kibi əks-sədalar gəliyor. “Söz” qəzetəsi yazdığı bir fəqərəsində Qafqaz, Krım və Qırğızstandan da nümayəndələr gələcəgi bildirildi – diyor.\nAllah eləsin ki, bu xəbər doğru çıxsın. Fəqət Allah eləsin ki, bu Bakıya məxsus olan hər zamanki doğrulardan olmasın.\nHər zamanki Bakı doğrusu hankısıdır – deyə nabələdlər maraq edə bilərlər.\ncəmaətsiz cəmaət işi görmək – maraq edənlərə cavab verə biləriz.\nMəşvərət məclisinə adam göndərmək məsələsini və vaxtı ilə biz hərbzədələrə müavinət işinə mübaşir olalıdan bəri “Altaydan Tunaya qədər” əmrlər verən cəmiyyəti-xeyriyyə işləyənlərinin bir iclasına təklif etdik. Fəqət nədənsə bu təklifi verdikləri vədlərə rəğmən kəmali-məharətlə basdırdılar. Fəqət istəmədiklərini basdırmaq məharətində olan “məhfillər”imizin bunun əksini görməgə dəxi müqtədir olduqlarını bilməz degiliz. Ehtimal ki, hər zaman olduğu kibi bu məsələ də dəxi (Bakı həyati-ictimaiyyəsinin israrına vaqif olanlarca bəlli olan) “Heyəti-mumtaz”ının “Söz”ün fəqərəsinə həqqaniyyət verəcək bir qərar və vədi də var. Fəqət bununla bərabər etiraf etməliyiz – bu günə qədər Bakı məhfillərində bu xüsusa aid bir qərarın mövcud olduğundan məəttəəssüf xəbərimiz yoxdur.\nBizim bildigimiz bir şey var ki, o da bu məsələdə hamıdan artıq müavinət və əlaqədarlığı gözlənməkdə olan Bakının əlaqəsizlik göstərdigidir.\nİqtidari-fəzl, kəmal, bilik və bacarıqla degil, mövqei-para və nüfuzla ölçən, mazuta bulaşmış tühəf vicdanlı Qafqasiya Bakısı ilə bu xüsusda Bolqaboyu müsəlmanlarının Bakısı da iştirak etməkdədir. Kazan da bu vəqtə qədər büroya göndərəcəgi adamını təyin edə bilməmişdir.\nMoskvadakı “Söz” qəzetəsi vəqtilə milli işlərdə birincilik şərəfini qazanan, imdi isə üçünciligi də itirən Kazanın bu ətalətini aşağıdakı sətirlərlə izah ediyor:\n“Onun hər küçəsində bir “böyük” çıxıb öz həlqəsinə münasib olan xəlqi məşğul etməgə girişdi. İşlə, xəlqə faidə etməklə degil, xəlqə faidə etməklə oynamaqla, millətə xidmətlə degil, “millətə xidmət ediyoram” sözü ilə xəlqi başdan çıxardı. Bu məqsədinə yetişmək üçün heç bir vasitədən çəkinmədi. Qara qüvvət, pul qüvvəti, qeybət, intriqa, şəayət, hamısına yol verildi. Buna görə hər hanki bir məsələ olsa – milli olsunmu, dini olsunmu, bir neçə dairənin intriqasına silah olmaqdan qurtara bilmədi. “Büro” məsələsi də böylə oldu”.\nGörüyorum ki, təsvirdə şəhərimizi görüyorsunuz. “Həme ca asiman, haman rənkəst” – demək istiyorsunuz?\nDoğrudur, Bakıdaki cəmaət və millət işlərini qeyri-təbii, məyub və fəci bir halə salan həmin yuxarıda təsvir olunan halın eyni olmasa da, mislidir.\nKazanın hər küçəsində bir “böyük” varsa bizim Bakının hər cəhətinə hakim bir “böyüklük” vardır. Bu “böyüklük” vəqtilə məhdud fərdlərin həqq və səlahiyyətlərini təşkil ediyordu. İmdi bu səlahiyyət bir az genişlənmiş, fəqət yenə də yaxasını məhdud və mədud pəncələrdən qurtara bilməmişdir.\nBakı məarifpərvərləri səmimi düşünür millət xadimləri, heç şübhəsiz ki, bu təsatdan qurtara bilərdi. Fəqət bunu istəmək, buna sərfi-əzəm etmək lazım. Bu istək yox degildir, fəqət bununla bərabər arada yenə o həyula hökmfərmadır. O həyula ki, dəmir çəngalini atmadığı bir boyun buraxmamış.\nÜrəfamızın bu müvəffəqiyyətsizlik səbəbi bəlkə də ayrılığında, “müşkülpəsənd”ligində “Söz”ün təbiri ilə hər küçədə bir “böyük” olmaq amalındadır.\nFəqət hər nə isə “büro” lazımdır. Öylə məsələlər və öylə vəqtlər vardır ki, o zaman bən, sən gözədilməz, ümumi iş üçün köhnə adətlər, mənasız inadlar, faidəsiz ağalıqlar, mütləqa atılmalı, bütün qüvvətlər birləşməlidir.\nBizim üçün də öylə bir zaman gəlmiş. Yuxarıdaki təhlilatımıza rəğmən biz yenə ümid etmək istiyoruz ki, “büro” məsələsi cəmaətimizin ağıllı və idraklı qismi tərəfindən lüzumunca təqdir olunar və bu xüsusda cəmaət işləri ilə az-çox əlaqəsi olanlarımızın iştirakı ilə müəyyən bir qərara gəlinər.\nTarixin ən mühüm bir dövründə, rusiyanın ən ciddi bir tarixində, həyatımızın ən xətərli bir cağındayız. Millətlər kəndi siyasiləri, vəkilləri, işliyənləri ilə birgələşib təqdirlərinin islahına çalışıyorlar. Biz də çalışmalıyız. Bunun rəsmi və siyasi yolu isə müsəlman fraksiyası vasitəsilə dumadan keçiyor. Fraksiya zəifdir. Onu qüvvətləndirmək üçün büro təşkilinə lüzum görülüyor. Bu lüzumi bütün Şimali Rusiya dərk etdi. Müavinətə tələsdi. Fəqət bütün Rusiyaya guruldamaqda olan Qafqasiya, bilxassə Bakı bu vəqtə qədər susdu, susuyor.\nFraksiya tərəfindən bu xüsusda Bakıya tazəliklə bir təklif olunub – olunmadığı bizə məlum degildir.\nFəqət təklif olunmadığını təsəvvür edə bilmiyoruz. Bu xüsusda məşvərət məclisi və ya fraksiya tərəfindən müxatib olan heyət və ya şəxslər varsa, borclarıdır ki, bu məsələni ümumiləşdirib onu cəmaət müəssisələri və xəlq xadimlərimizin məsləhət və məşvərətilə həll etdirsinlər, tainki, biz də öz vəzifəmizi görə bilək.\nÇox gecikdik, eybdir!\n“Açıq söz”, 13 aprel 1916, №158\nMəhfil – məclis, heyət\nMəyub – nöqsanlı, eyblənmiş\nFəzl – ləyaqət, məziyyət, dəyər\nMədud – sayılmış, məhdud\nTühəf – töhfələr, gülünc\nHəyula – vahimə, xəyal\nBura müsəlman “Kaspi”sidir? – deyə birisi idarəmizə daxil olmuşdu.\n– Bəli, nə işin var?\n– Neçə aylıq, illikmi?\nYox a... belə yazım var verəcəgəm ki, yazasınız. O it oğlunu bir söyəsiniz. Tari, gəl borcunu apar.\n– A də, necə it oğlu, necə sögüş?\n– Hə, o mənə çox pislik eləyib, gərək onu “biabır” edəm, qəzetdə sögəm.\n– Qəzetdə sögüş olmaz, belə şeylər qəzetəyə yazılmaz – deyə mərami anlatmaq istədik.\n– Olmaz, nə deməkdir? Pul verəcəgəm, müftə istəmiyoram ki...\n– Pul da versəm!\n– Olmaz, olmaz...\n“Küçə” mühərriri bizi qane etməgə başladı ki:\nƏlbəttə, biz qısa kəsdik:\n– Olmaz, dedik. Bittəb “bu olmaz”da.\n– Rədd ol başımızdan, açıl mənası da var idi.\nZavallı adam, düşmənini sögə bilməyib getdi.\nArzusu ürəgində qaldı.\nO gedəndən sonra bu vaqeə bəni götürdü. Fikirləşdim. Qəzetə həqqində böylə bir fikir haradan gəlir: – deyə düşündüm.\nQələm arkadaşlarımdan birisi, burada düşünüləcək nə şey var. Onu bu cəsarətə gətirən mətbuata onu bu gözlə baxmağa vadar edən yenə mətbuat özü, yenə ədəbiyyat özüdür – dedi.\n– Nə deyirsən, yoxsa sən də öylə bir fikirdəsən, – dedim.\n– Toxta, – dedi. Ona danışmaq fürsəti vermədik? Barı bəni olsa, dinlə.\n– Çox əcəb, söylə.\n– Əgər o adam, öz nəzəriyyəsini müdafiəyə başlasa, məsəla Qafqasiya məşahiri – üdəbasının həcviyələrini, məsəla ən ustad tanıdığımız Seyid Əzim Şirvaninin qəzəliyyatını, Ləlinin həcviyyatını bilməm kimin nəsini şahid gətirsə, ədəbiyyatda sögüşmək caiz olduğunu iddia eləsə idi, nə deyərdik?...\n– Ədəbiyyatın o dövrəsi keçdi. İmdi zaman dəgişdi, – deyərdim.\n– O halda o bir az da məlumat sahibi olduğunu biruzə versə, əsrimizdə nəşr olunan mövqut mətbuati nişan versə, cavabın nə olardı?\n– Bu kibi şeylər əksərən qeyri-ciddi olan gülgü qəzetlərində oluyor. Şübhəsiz ki, bunlarda da olmamalıdır. Onlar da işi məzəlilikdən məsxərəliyə salmamalı idilər. Fəqət nə isə ciddi qəzetələri o ayaqdan tutmaq olmaz.\n– Yaxşı, o sizə ciddi qəzetələrdən də sögüş nümunələri göstərə bilərdi. Ehtimal ki, ən əsaslı məsələlərə bədyələrlə, hərzələrlə müqabilə edən bir qəzetə nömrəsini cibindən çıxardıb nişan da verə bilərdi.\n– Bəli, verə bilərdi.\n– O haqda para verib də qəzetəyə sögüş yazdırtmaq həvəsi səbəbsizmidir?\nZemstvo kəndistan üçün nə kibi işlər görür? Kəndistanın nə kibi ehtiyaclarını nə surətlə rəf edir?\nKəndistanın başına nə gəlirsə, haman cəhalətdən gəlir. Buna görə də zemstvo hər şeydən əvvəl kəndlərdə məktəb açır. Bu məktəblərdə xəlq okumaq, yazmaq ögrənir. Dinindən, tarixindən əz cümlə məlumat alır.\nMəktəbin xəlqə lazım olduğunu əlbəttə inkar etməyəcəksiniz. Necə inkar edə bilərsiniz ki, molla olsun, mirzə olsun, məktəb görmüş, dərs oxumuş adamlara həmişə möhtac olduğunuzu görürsünüz. Əlbəttə, zemstvo olmadan da kənddə İrandan gəlmə bir “mollacıq” tapılır. Başına beş-on uşaq yığıb dərs oxutduruyor. Bu da hər yerdə, hər kənddə yoxdur. Sonra onun ögrətdiyi olmazın bir haldadır. Zavallı kəndli balası illərlə bu məktəbə davam edir.\nZirək çıxsa babasına yasin okumaq qədər bir şey hasil edər. Ondan oyanasını bənə bağışla. Halbuki zaman o zaman degil. Aləmdən xəbər tutmaq gərək. Qəzetələr çıxır, kitablar yazılır, bunları oxumaq lazım. Rus idarəsindəyik. Kəndimizə zakonlar, əmrlər, buyuruşlar rusca gəlir, poçtaya bir yazı vermək istəsək üstünü rusca yazmalıyıq. Kəndə pristavdan, stracnikdən gələndə özümüzdən keçirik. Bir adam tanımıyoruq ki, onun dilini bizə tərcümə eləsin. Əlbəttə lazım idi ki, stracnik bizim dilimizi bileydi. Ancaq biz də onun dilini bilmək məcburiyyətindəyik. Bilmək faidəsiz də degildir, lazımdır. Bu bilməməzlik üzündən nə qədər zərərlər çəkirik.\nZemstvo bizə öylə məktəblər açar ki, orada kənd cəmaəti dinini də, dilini də, ruscanı da ögrənər, işıqlanar, əqli, fəhmi, fikri açılar. O zaman artıq kolay-kolay aldanmaz. Bu, o – onu sarımaz.\nRusiyada zemstvo qoyulduğu zaman əvvəlinci iş ki, gördü haman kəndlərə məktəb qoymaqdı. Zemstvo bunu yaxşı bilmişdi ki, cahil xəlqlə, əvam cəmaətlə heç bir iş görmək olmaz. Bundan aşağıda sayacağımız bütün işləri bacarıqla və mətləbə yetişməklə görmək, görə bilmək üçün şübhəsiz ki, xəlqin bir az hazırlığı olmalıdır. Çünki cəmaət işini, kəndistan məişətini, əkinəcəgini, baxçılığını, maldarlığını düzəltmək üçün ağızdan söz deyiləcək, kiçik kitabçalar dağıdılacaq, bunları anlaya bilmək, onlardan faidə görmək üçün, əlbəttə ki, az olsa da oxumaq, yazmaq bilməlidir.\nRusiyanın 34 quberniyasında 40 ilin ərzində zemstvonun açdığı məktəblərin sayı 1903-cü ildə 18.815-ə çatarmış. Bu məktəblərdə bir milyon igirmi beş min üç yüz otuz (1.025.330) oğlan və üç yüz dörd min səkkiz yüz qırx yeddi (3040847) qız oxuyurmuş ki, cümlətən (1.330.177) uşaq deməkdir. Halbuki zemstvodan qabaq 2-ci Yekaterinadan 2-ci Aleksandrın padşahlıqları müddətində zikr etdigimiz 34 quberniyada degil, tamam Rusiyada var-yox 2986 məktəb varmış ki, bu məktəblərdə 146.798 uşaq oxuyur, onlar da nə cür oxuyurmuş və nə oxuyurmuş o da məlum. Bizim “mollaxanə”lərin “fələqqə”si əvəzinə onlarda da kərpic xırdası və noxud işləniyordu. Polun üstə kərpic xırdası və ya noxud töküb dərsini ögrənməyən və yainki nadinclik edən uşağı dizi üstə onların üstünə oturtdururlardı.\n1903-cü ilin hesabından görülmüş ki, məzkur 34 quberniyada 26.566 müəllim və 16.898 müəllimə (arvad müəllim) var imiş.\n1963-cü ildə bu 34 quberniyada olan zemstvolar xəlqi oxutmaq üçün 15.594.252 manat xərcləmişlərdir. Uyezd zemstvolarından əlavə məarif işinə quberniya zemstvoları da sərf etmişlərdir. Gəmən o ili quberniya zemstvoları məktəb və məarif üçün 1.106.547 manat xərcləmişlərdir (rəqəmlər Belukonskidən alınmışdır...M. Ə.).\nZemstvolar xəlqin balalarını degil, üzlərini də ağartmağa çalışırlar. Xırdalarını məktəblərdə oxutduqları kibi böyüklərini də qiraətxanələrdə, kitabxanələrdə və xəlq evlərində tərbiyə edirlər.\nCəmaətə lazım olan işlər həqqində bilgili adamlar gətirdib onlara moizələr etdirirlər. Məsəla, necə etməli ki, mala azar düşməsin, necə eləməli ki, bağa, bostana zaval gəlməsin, necə eləməli ki, inək südlü olsun, toyuqların cinsi yaxşılaşsın, necə eləməli ki, meyvələr peyvənd olunub yaxşı cins hasil olsun. Bunların hamısının elmi var, yolu var, təcrübəsi var. Əksərən kənd balalarına əlifba ögrədən zemstvo müəllimləri bu kibi və sair bu kibi kəndlinin məişətinə, diriliginə aid olan şeyləri də ehsan məclisində, toy yığınında, məhəllə qabağında, məscid həyətində deyib ögrədirlər. Yalnız deməklə degil, təcrübə ilə göstərməklə ögrədirlər (bu xüsusda sonra).\nƏlbəttə, kəndistanın ehtiyaci çoxdur. Onun ruhu da, bədəni də azarlıdı. Ruh azarlığını salağtmaq üçün zemstvolar məktəb açıyorlar. Fəqət bədən azarlarını gözdən qoymayırlar. Çünki bir millətin, bir cəmaətin əsl kökü kənddədir. Kənd azarlı olursa, kəndistanda lazım olduğu qədər həkim, dava-dərman və azarxanə olmazsa, vücudda sağlam fikir də olmaz. Bizim kəndlərin təbib və həkim köməgindən nə qədər məhrum olduqlarını ikinci məqaləmizdə bir münasibətlə bəyan eləmişdik. Ona görə də burada onu təkrar etmiyəcəyiz. Ancaq bu qədər deyəcəgiz ki, kəndistanımızda azarlıyarkən həkimə getmək istəyənləri belə xərab yollar, narahat arabalarla saətlərlə, bəlkə də günlərlə yol getməlidirlər ki, şəhərə və yainki, həkimi olan böyük bir kənd və ya qəsəbəyə çatsınlar. Məlumdur ki, bu hal ilə azarlı sağala bilməz və məlumdur ki, bu surətlə hər kəs həkimə gələ bilməz. Biz kəndlilərimizi məzəmmətliyoruk ki, onlar azarlıyarkən həkim əvəzinə falçıya gedirlər. Ancaq nə eləsinlər, həkim yoxdur. Falçı isə əl altındadır. Əlbəttə, biçarə azarlı çəkdiyi ağrıları, düçar olduğu sızıları bir şeylə yüngüllətmək istər. Həkim olmadığı yerdə bir falçının tilsimi, bir mollanın inək boyun bağısı onun üçün bir təsəlli, bir şəfadır.\nZemstvolar ikinci dərəcədə də xəlq üçün davaxanə açmaq, həkim gətirtmək, azarxanələr tikməgə əhəmiyyət verirlər. Rusiyada da öylə etmişlərdir. Məsəla, zemstvosu olan 34 İçəri Rusiya quberniyalarında zemstvo qurulduqdan 8 il sonra ancaq azarlı xanələr, tikilməktə həkimlərə 8 milyon manat xərc olunmuşdu. 7 ildən sonra (1890) bu məxaric 13 milyona çatmış idi. O il hesabına görə 1818 zemstvo həkimi və 1197 zemstvo azarlıxanəsi vardı. İndi isə bundan qat-qat artıqdır.\nMəlumdur ki, sağlam bədən, sağlam ruh tərbiyə edə bilmək üçün insanın məaşı, qazanc yolu, kəsbü ticarət işi, əkinçinin əkinəcəgi, maldarlığı da gərək yolunda olsun. Zemstvolar bu xüsusda da cəmaətə artıq kömək ediyorlar. Bu köməklərin nədən ibarət olduğu həqqində də sonra.\n“Açıq söz”, 14 aprel 1916, №159\nMovizə – moizə, nəsihət\nBu yazı ( 275 ) - dəfə oxunmuşdur


Niyə pişiyim pəncəsi ilə su içir? - indikiDaha ƏTraflı\nƏSas indikiNiyə pişiyim pəncəsi ilə su içir?\nNiyə pişiyim pəncəsi ilə su içir?\nPişiyin pəncəsini su qabına qoyduğunu və sonra yaladığını görmək adi haldır. Ancaq həmişə əylənmək üçün olmadığı üçün bu davranışın səbəbini tapmaq lazımdır.\nBioloq tərəfindən nəzərdən keçirildi və təsdiq edildi Samuel Sançes 21 sentyabr 2021 -ci ildə.\nMüəllif Laura Morales Negrin, 21 sentyabr 2021\nSon yeniləmə: 21 sentyabr 2021\nBir pişiyin davranışlarını müşahidə etmək təəccüblü ola bilər. Bəzən bu pişiklərin bizə və başqalarına gülməli görünən münasibətləri olur ki, bu da başımıza bir neçə sual qoyur. Məsələn, niyə bir pişik pəncəsi ilə su içir?\nDüzdür, hamısı bu nəmləndirmə formasını həyata keçirmir, amma bunu edən bəzi pişiklər var və reallıq bunun tək bir izahının olmamasıdır. Bir pişiyin pəncəsini qabına qoyub yalamasına səbəb ola biləcək bir neçə səbəb var. Burada sizə deyirik.\nPişiklər niyə suyu hərəkətə gətirirlər?\nPişiklərin pəncələrini suya salıb hərəkət etdirmələrinin əsas səbəbi öz instinktləridir. Ev pişiklərinin ataları (yəni ataları) təbii mühitdə yaşamaları üçün suyu köçürdülər. Bəzi mövcud vəhşi pişiklər də bunu edirlər.\nBir pişik böyük bir ovçudur, ancaq daha böyük bir yırtıcının da yırtıcısı ola bilər. Bu səbəbdən, evsiz pişiklər su altında təhlükəli sürprizlər tapmaq mümkün olduğu üçün hara getdiklərini və harada yediklərini və içdiklərini yaxşı izləməlidirlər.\nBu səbəbdən vəhşi pişiklər pəncələri ilə suya toxunaraq ağızlarına qoyurlar. Bu yolla iki məqsədə çatırlar:\nSuyun içməli olub olmadığını yoxlayın.\nSuda düşmən olmadığından əmin olun, çünki mayenin səthini hərəkət etdirərək səthə çıxma ehtimalı var.\nPəncə ilə suyu hərəkətə gətirən bir ev pişiyi, qorunmaq üçün bu köklü instinktlərə tabe ola bilər. Ancaq əzasını tanıdan yaşlı bir pişikdirsə, bunun səbəbi görmə qabiliyyətinin zəifləməsi ola bilər.\nAdətən, təfərrüatlar bir pişik tərəfindən göz ardı edilə bilər (və daha yaşlısanız). Əksinə, növ demək olar ki, həmişə yaxşı hərəkət edir. Bu səbəbdən ola bilər ki, ev heyvanı, daha yaşlıdırsa və görmə qabiliyyəti zəifləyirsə, bunun həqiqətən onun su qabı olduğunu və içə biləcəyini yoxlamaq üçün ayağını suya salmış ola bilər.\nPişiklərin suyun hərəkət etməsi instinktiv bir şey kimi əsaslandırıla bilər. Ancaq bir pişiyin pəncəsi ilə su içməsinin səbəbləri bir neçə ola bilər. Sizə deyirik.\nBəyənmədiyiniz durğun su var\nPişiklər təzə və təmiz suyu sevirlər, yəni yenilənirlər. Buna görə çoxları birbaşa krandan (və ya hətta tualetdən) içməkdən zövq alır.\nDaşınan su, durğun suyun əksidir, bu heyvanların heç sevmədiyi bir şeydir. Bu səbəbdən bir stəkandan "statik" su içmək onları sevindirən bir şey deyil və buna görə də ayaqlarını özlərinə kömək etmək üçün qoyurlar.\nBir pişiyin pəncəsi ilə su içməsinin başqa bir səbəbi, onu gülməli hesab etməsidir. Belə ola bilər ki, pişikin evində optimal ekoloji zənginləşdirmə yoxdur və özünü əyləndirmək və stimullaşdırmaq üçün bu kimi yollar axtarır.\nBaxmayaraq ki, evdə onları əyləndirən oyuncaqlar və digər elementlər var, reallıq budur ki, pişiklər suya çox meyllidirlər, ümumiyyətlə düşündüyünün əksinə. Əlbəttə ki, bu, hamam zamanı olduğu kimi, onlara yönəldilmədiyi müddətcə doğrudur.\nYemək və içmək mövzusunda pişikləri narahat edən bir şey varsa, trüflərinin və bığlarının qabla toqquşmasıdır. Buna görə də, pişiyin bir pəncəni islatmağı və özünü nəmləndirmək üçün yalamağı üstün tutmasının başqa bir səbəbi də bu narahatlıq ola bilər.\nEv heyvanının qabı çox kiçikdirsə və ya həmişə daha böyük yerlərdən (məsələn, vedrə) içdiyi müşahidə olunarsa, problem aydındır. Sadəcə sizə daha böyük bir içki təklif edir.\nKasenin kiçik olmasına əlavə olaraq, qabın digər xüsusiyyətləri bu heyvanlar üçün narahat ola bilər. Məsələn, çömçə çox dərin, dar və az su qalarsa, pişik içmək üçün çox əyilməli olacaq.\nPlitənin hazırlandığı material da təsir edə bilər, keyfiyyətsiz olsaydı suyun qoxusuna və ya dadına təsir edər. Bu hallarda, heyvan qabına burnunu deyil, ayağını qoymağı üstün tutur.\nTəhlükəsizlik və ya stres\nAyağınızı suya salıb içdiyiniz zaman, pişikdə narahatlıq və ya əsəblərlə dolu bir münasibət görürsünüzsə (məsələn, yanlara ayıq vəziyyətdə baxmaq kimi), bir şeyin sizi stresli hiss etməsi mümkündür. Bəlkə də bu yaxınlarda bir hərəkət və ya yeni bir ailə üzvü kimi gündəlik həyatınızda bir dəyişiklik yaşadınız və bu davranışınıza təsir edir.\nDaha çox səbəb var. Məsələn, su qabı pişik üçün sakit bir yerdə deyilsə, yəqin ki, əyilməkdənsə, içməyi yudumlayacaqsınız. Bu, insanlar daim ətrafınızdan və ya ətrafınızdakı digər heyvanlardan keçərsə, ayıq olmağa və qaçmağa imkan verir.\nBir pişiyin pəncəsi ilə su içməsinin başqa bir ehtimal səbəbi, başını aşağı salmağın qarşısını alan və ya çətinləşdirən bir sağlamlıq problemi yaşamasıdır. Bu səbəbdən dərhal baytarlıq mərkəzinə müraciət etməlisiniz. Pişik pəncəsi ilə nəmləndirə bilər, amma yemir.\nPişiyimin pəncəsi ilə su içməsini necə qarşısını almaq olar?\nBir pişiyin pəncəsi ilə su içməsinin səbəblərinin çoxu pişikdə olan narahatlıqdan qaynaqlanır: narahatlıq, stress, xəstəlik, cansıxıcılıq və digər parametrlər.\nPişiyi başa düşmək və hansı problemlərin onda bu münasibətə səbəb olduğunu aşkar etmək vacibdir. Bunun əsasında uyğun bir həll ediləcəkdir. Cavabı tapmaq üçün pişiklə birlikdə baytarlığa getmək lazımdırsa, çəkinməyin. Buna baxmayaraq, pişiyin pəncəsi ilə su içməsini və evini yaş ayaq izləri ilə tərk etməsinin qarşısını almağa kömək edəcək bəzi ümumi üsullar var.\nSu qabı və uyğun hündürlük\nProblem qabın narahatlığı olduqda (ya ölçüsünə, ya da boyuna görə), sadəcə dəyişdirin. Daha geniş və daha dərin diametrli bir şam alına bilər və həmişə dolu saxlanılmalıdır. Başqa bir seçimdir boşqabın altına bir dayaq qoyun ki, qalxsın. Beləliklə, pişik daha rahat içəcək.\nSizi sakit bir mühitlə təmin edin\nHeyvan içməli bulağının olduğu yerdə stresli və ya narahat hiss edərsə, onu pişiyin bildiyi və əlçatan olduğu daha sakit bir yerə köçürmək məsləhətdir.\nSu qabı uyğun bir yerdədirsə, ev heyvanının stresi son hadisədən və ya ümumiyyətlə ətrafdakı bir şeydən qaynaqlanır: səslər, digər heyvanlar, onu narahat edən insanlar və s. Bu vəziyyətdə heyvanın aldığı stimullara qarşı daha diqqətli olmalısınız.\nƏlavə olaraq, pişik mühitinin olduğunu xatırlamaq lazımdır bədəninizi və zehninizi stimullaşdıran elementlərlə zənginləşdirilməlidir. Aksesuarlar və kazıyıcılar həmişə əlçatan olmalıdır.\nPişiklər üçün su çeşməsi\nPişiklər maraqlı və əyləncəli heyvanlardır, buna görə də hərəkət edən suyu seyr etməyi sevirlər. Həm də əvvəl qeyd edildiyi kimi, içməyə gəldikdə durğun suyu sevmirlər.\nBu səbəblərdən, bir pişik suyu çeşməsi, pişiyin pəncələrini içmək üçün istifadə etməsini dayandırmaq üçün yaxşı bir seçimdir. Fəvvarədən axan suyu seyr edərkən çox əylənəcəksiniz və əlavə olaraq nəmlənəcəksiniz.\nSuyun gündə ən az iki dəfə dəyişdirilməsi onu daha təmiz və təravətli saxlamağa kömək edəcək. Yaz aylarında daha tez -tez yenilənə bilər. Bununla pişiklərin çox az sevdiyi durğunluqdan da qaçınılacaq.\nBəzi pişik qəyyumları, pişiyinin pəncəsi ilə su içdiyini anekdot davranışı kimi görürlər. Ancaq reallıq daha da irəli gedir və bu münasibət göz ardı edilməməlidir.\nCopyright indiki: Niyə pişiyim pəncəsi ilə su içir? - indikiDaha ƏTraflı


Bakıda yeni metro stansiyasının tikintisinə başlanılır - YENİLƏNİB »\n14 sen 11:19Gündəm / Sosial\nBakıda yeni metro stansiyasının tikintisinə başlanılır - YENİLƏNİB\n“B4” stansiyasının tunelləri daha əvvəl inşa olunub. Bu stansiya “8 Noyabr” stansiyasının davamı olacaq.\nBu barədə Oxu.Az-ın sorğusuna cavab olaraq “Bakı Metropoliteni” QSC-nin mətbuat katibi Bəxtiyar Məmmədli deyib.\nO bildirib ki, “B4” stansiya kompleksinin inşasına hələ başlanılmayıb:\n“Yaxın zamanlarda “B4” stansiya kompleksinin də tikintisinə başlanılması gözlənilir. Bu stansiya da texniki təchizat cəhətdən Bənövşəyi xəttin əvvəlki stansiyaları kimi ən müasir avadanlıqlarla təchiz olunacaq. Tikinti işləri ilə bağlı ictimaiyyətə məlumat veriləcək”.\nBakıda yeni metro stansiyasının tikintisinə başlanılır.\nBunu “Bakı Metropoliteni” Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin Mətbuat xidmətinin rəhbəri Bəxtiyar Məmmədov deyib.\nO bildirib ki, hazırda bu istiqamətdə hazırlıq işləri görülür:\n“Bənövşəyi xətt üzrə 4-cü olacaq və şərti adı “B4” adlandırılan stansiyanın tikintisi ilə bağlı məsələlər gündəmdədir. Bu istiqamətdə tədbirlər görülür. Stansiya ərazisində inşaatın ilkin hazırlıq işləri görülüb. Artıq bu işlər sürətləndirilib. Bu stansiyanın da platformaları 7 vaqonluq olacaq. Yeni tikiləcək stansiyada elevatorlarla yanaşı, liftlər də quraşdırılacaq. Yaxın vaxtlarda bununla bağlı ictimaiyyətə ətraflı məlumat veriləcək”.\nXatırladaq ki, yeni metro stansiyası Bakının Nəsimi rayonu ərazisində, Heydər Əliyev adına İdman Konsert Kompleksinin yanında inşa ediləcək.\nİlham Əliyev və Mehriban Əliyevanın Kəlbəcər və Laçın rayonlarına səfərinin TAM MƏTNİ - YENİLƏNİB Siyasət İlham Əliyev “Gülüstan” sarayında hərbçilərlə görüşdü - Fotolar+Video+Yenilənib Siyasət İKİ ƏSRİN SƏRKƏRDƏSİ İLHAM ƏLİYEV-AZAD OLUNMUŞ TORPAQLARIMIZ GÜNƏŞ TƏK PARLAYACAQ Gündəm / Siyasət / Sosial Bu gündən Azərbaycanda hərəkətə məhdudiyyət qoyuldu Gündəm / Sosial / Dünya Prezident Vüsal Kərimlini qəbul etdi Gündəm / Siyasət / Sosial


Xroniki ağrıların çarəsi tapıldı » 3w.LeGenD.Az | Əfsanə olmaq istəyən bizimlədi... | Eurovision 2013, Geyimler, sac duzumleri, mentiq, aforizmler, animasiyalar, sekiller, avatarlar, menali sozler, maraqli, dadli tortlar, mp3, video\nAlimlər xroniki xəstəliyə səbəb olan geni aşkar edib\nAlimlər xroniki ağrılara qarşı yeni mübarizə üsulları tapıb. Kembric universitetinin tədqiqatçıları xroniki xəstəliyə səbəb olan geni aşkar edib. Alimlərin fikrincə, onlar yeni ağrısızlaşdırıcı vasitəni tapa biləcək. Belə ki, onlar siçanların genlərindən ağrıya həssas olan HCN2 əsəblərini kənarlaşdıra bilib.\nTədqiqat nəticəsində siçanların xroniki ağrıdan yaxa qurtardıqları məlum olub. Lakin kəskin ağrının yaranması istisna edilmir. Siçanların ağrını kənarlaşdırma sürətini nəzərə alaraq demək olar ki, bu heyvanlar neyropatoloji ağrı hiss etmir. Ağrının bu növü əsəb sisteminin periferik və mərkəzində neyronların patoloji oynaması nəticəsində yaranır.\nƏSAS CANSAĞLIĞI OLSUN\n14 sentyabr 2011 17:29\n14 sentyabr 2011 15:30\nhmm maraqli xebee gore twkk menim ehtiyacim yoxdu ama ehtiyaci olanlar buyursun\n14 sentyabr 2011 14:55\nMENİM EHTİYACIM YOXDU ŞÜKÜR AMMA TEBİİKİ BAŞQALARININ EHTİYACI VAR\nELLERİNİZ DERD GÖRMESİN ÇOX MARAQLI XEBERDİ\nwukur ALLAHA ehtiyacim yoxdu\nbirinin ehtiyaci var bu xebere, gedim deyim ona


Uşağı əlindən alınan ana “Adam içində“ - Video\nANS TV-nin "Adam içində" proqramında müzakirəyə çıxarılan uşağı əlindən alınan Şəfa xanımın problemi artıq ictimaiyyətin diqqətindədir. Proqramın aparıcısı Elgiz Əkbər ANS PRESS-ə açıqlamasında, məsələnin bazar ertəsi yenidən müzakirəyə çıxarılacağını bildirdi: "Şəfa xanımın məsələsinin ictimaiyyətin maraq dairəsində olduğunu nəzərə aldığını nəzərə alıb müzakirəni davam etdirəcəyik. Artıq uşağın kimdə qalacağı barədə məhkəmə qərar çıxarıb. Bu qərarı bazar ertəsi "Adam içində" açıqlayacağıq. İctimaiyyət ananın tərəfindədir. Amma görək qanun nə deyəcək? Səbrli olun, hər şey 2 gündən sonra məlum olacaq."\nUşağına işgəncə vermə səbəbi ilə həyat yoldaşı tərəfindən əlindən alınan Şəfa "Adam içində" proqramından imdad diləyir. Ana iddia edir ki, həyat yoldaşı uşağı oğurlayaraq ondan gizlədir. Qarşı tərəf, yəni uşağın atası Əli bəy bildirib ki, ana uşağı mütamadi olaraq döyür. Və bunu sübut etmək üçün videokadrlar göndərib. Uşağını tərbiyə etmək məqsədilə yavaşcadan tənbeh etdiyini boyuna alır və bu addımını da qaynanasının təzyiqilə ilə atdığını bildirir.\n25 gündür körpəsinin üzünə həsrət qalan və ANS-dən kömək istəyən Şəfa xanım dünən "Adam içində" dəhşətli anlar yaşandı. Skayp vasitəsilə uşağını görən ana huşunu itirərək yerə yıxıldı. Təcili yardımın köməyi ilə özünə gələn gənc ana, ayılınca uşağına qovuşmaq arzusunu dilə gətirdi. Baş verənlər auditoriyanı da təsirləndirdi.


2050-ci ilə doğru, irəli! 1905.az\n2050-ci ilə doğru, irəli!\n“Kvartet” rubrikasında sentyabrın 14-də Bakıda Xəzərin Azərbaycan sektorundakı “Azəri-Çıraq-Günəşli” (AÇG) yataqlar blokunun 2050-ci ilədək işlənməsi üzrə müqavilə ilə bağlı danışdıq. Qonaqlarımız neft və iqtisadiyyat məsələləri üzrə ekspertlər İlham Şaban və Vüqar Bayramov idi.\nFuad Babayev: 1994-cü ilin 20 sentyabrında nə baş verdiyini bizim hamımız yaxşı xatırlayırıq. Bəs bir neçə gün öncə imzalanan saziş barədə nə demək olar? İxtisaslaşmış mətbuatla davamlı ünsiyyətdə olmayan adi oxucu nəyi bilməlidir?\nİlham Şaban: İctimaiyyət əsas nəyi bilməlidir? Əsas odur ki, neft yatağı var və Dövlət Neft Şirkəti qarşısında duran vəzifə yerin dərin qatında olan karbogen ehtiyatlarını kommersiya baxımından sərfəli şərtlərlə çıxarıb, kapitala çevirməkdir. Əgər bu ehtiyatlar çıxarılıb kapitala çevrilmirsə, deməli, bu sərvətin əhəmiyyəti yoxdur. Baxın, Azərbaycanla Türkmənistan arasında bir yataq var – biz “Kəpəz”, onlarsa “Sərdar” deyirlər. Əgər onun ehtiyatları çıxarılmırsa, istifadə olunmursa və 50 ildən sonra dünya neftə ehtiyac duymayacaqsa, deməli, artıq bu ehtiyatlar kapitala çevrilmədi. Hələ 1990-cı illərdə də neft müqavilələrinin əleyhinə yazılar yazırdılar ki, niyə bu müqavilələri xaricilərlə bağladıq, gərək gözləyəydik ki, müəyyən vaxt keçsin, Azərbaycan ayaqları üstə möhkəm dayansın, yeni texnologiyaları öyrənərdik, xaricə tələbələr göndərib, mütəxəssis hazırlardıq və bu işləri də özümüz edərdik. Amma bəzən bizim insanlarımız texnika ilə texnologiyanı qarışıq salırlar. Azərbaycan mənfəət neftini 1999-cu ilin dekabrından alır. Bu müddət ərzində 125,1 milyard dollar vəsait qazanıb. Və bu vəsait Azərbaycan Dövlət Neft Fonduna “oturub”. İlin sonuna kimi bu vəsait 125,5 milyard olacaq. Bura nə Dövlət Neft Şirkətinin payı, nə dövlətə ödənilən vergilər, nə də Azərbaycandakı podratçı şirkətlərin qazancı daxil deyil. Bu, az pul deyil. Üstəlik də nəzərə alaq ki, ümumilikdə Azərbaycana qoyulan investisiya 200 milyard dollar olub. Azərbaycan müstəqillik qazanandan bəri qoyulan xarici investisiya 76 milyard dollar olub. Yalnız neft sektoruna qoyulan investisiya təqribən 69 milyard dollar olub. Görün, neft hansı xüsusi çəkiyə malikdir. O dövrdə hesab olunurdu ki, bu yataqlarda yarım milyard ton neft var və 436 milyon ton neft də çıxarılıb. Yenidən qiymətləndirmə isə göstərir ki, hələ yarım milyard ton da çıxarılası neft var. Elə isə sərfəli kommersiya şərtləri ilə onu niyə çıxartmayasan? Həm də məlumdur ki, artıq neft enerji balansında öz mövqeyini itirir.\nFuad Babayev: Vüqar müəllim, adi vətəndaşlara bu yeni müqavilə nə vəd edir?\nVüqar Bayramov: Əvvəla, bu müqavilənin yenidən imzalanması üçün ehtiyac nədən yarandı? Beynəlxalq Əməliyyat Şirkəti yeni investisiya qoyuluşu həyata keçirməlidir. Hasilatın davam etdirilməsi üçün investisiya qoyuluşuna ehtiyac var. Bunun üçün də BP burada qalmasına zəmanət istəyirdi. Bu müqavilə də hökumətin 2024-cü ildən sonra da BP ilə əməkdaşlığı davam etdirəcəyinin zəmanətidir. “Azəri”- “Çıraq”-“Günəşli” yataqlarında proqnozlaşdırılandan çox neft ehtiyatı var. Bu ehtiyatlar da yeni kontraktın imzalanması üçün zəmin formalaşdırdı. Yeni müqavilə “Əsrin müqaviləsi”nin davamı olsa da bəzi şərtlər fərqlidir. SOCAR-ın payı 11,6 faizdən 25 faizədək artırıldı, hasilatın pay bölgüsündə 75 faiz qorunub saxlandı. Bonusun məbləğində və digər rəqəmlərdə də müəyyən qədər fərqlər var. Müqaviləyə görə 3,6 milyard dollar bonus veriləcək ki, bu da 1994-cü ildəki bonusdan 12 dəfə çoxdur. Bəs bu, qeyri-neft sektorunun inkişafı baxımından hansı imkanları yarada bilər? Əvvəla yeni müqavilə investisiya cəlb olunmasını davam etdirəcək – 40 milyard dollar investisiya qoyuluşu nəzərdə tutulub. Əvvəlki müqavilə üzrə 33 milyard dollar investisiya qoyuluşu həyata keçirilmişdi. Azərbaycan neft ölkəsidir və növbəti illərdə də bu statusunu qoruyub, saxlayacaq. Postneft dövrü neft erasının bitməsi anlamına gəlmir. Postneft dövrü neftdən asılılığın azaldılması dövrüdür. Azərbaycan enerji ölkəsi olaraq öz statusunu qoruyub, saxlayacaq. Azərbaycan Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə Türkiyəyə və Avropaya mavi qaz nəql edəcək.\nYeni müqavilə bizə nə vəd edir? Maliyyələşdirmə olmadan dövlət iqtisadi diversifikasiya apara bilmir. İslahatlar maliyyə tələb edir. Neft qeyri-neft sektorunun inkişafı üçün maliyyə təminatı formalaşdıra bilər. Nəzərə almaq lazımdır ki, mövcud qiymətlərlə 150 milyard dollardan çox vəsait əldə olunması nəzərdə tutulur. Ölkə ildə stabil olaraq 5-6 milyard dollar əldə edəcək. Həm hasilatın sabitləşdirilməsi, həm də gəlirlərin sabitləşdirilməsi hədəf götürülüb. Bu gəlir həm də qeyri-neft sektorunun inkişaf etdirilməsi ilə bağlı islahatların aparılmasına yardım edəcək. Qeyri-neft sektoru üçün infrastruktur inkişaf etdiriləcək. Təsadüfi deyil ki, bu infrastrukturlar sayəsində 2017-ci ilin ilk 8 ayı ərzində ölkəyə gələn turistlərin sayı 24 faiz artıb. Əldə olunan vəsaitlərin sahibkarlığın dəstəklənməsi üçün istifadəsinə ehtiyac var. Əldə edilən vəsait maliyyə təminatı formalaşdırdığından, dövlət sahibkarlara daha aşağı faizli kreditlər təklif etməklə, qeyri-neft sektorunun inkişafına və iqtisadi diversifikasiyaya nail ola bilər. Bu baxımdan yeni anlaşmanın ölkəyə daxil olan vəsaitlərin həcmini artıracağını nəzərə alsaq, bu nəticə etibarilə qeyri-neft sektorunun stimullaşdırılmasına gətirib, çıxara bilər. Qeyri-neft sektoru və sahibkarlar yeni anlaşmadan qazanan tərəf ola bilər.\nFuad Babayev: Ötən müqavilə ilə indiki arasında irəliyə doğru addım sayılacaq ən əsas məqamlar hansılardır?\nİlham Şaban: İlk növbədə Dövlət Neft Şirkətinin payı artırılır. Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti payını iki dəfədən çox artırır. Bu, yeni müqavilənin başlıca nailiyyətlərindən biridir.\nGündüz Nəsibov: Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti yeni müqavilədəki payını hansı şirkətlərin hesabına artırdı?\nİlham Şaban: Bütün şirkətlərin payları hesabına. İkinci məsələ ondan ibarətdir ki, birinci müqavilədə Azərbaycan 5 illik müddətinə 500 milyon dollar bonus almışdısa, bu 32 illik müqavilədə 8 illik müddətinə 3,6 milyard dollar bonus alacaq. İlə 450 milyon dollar düşür, bu, heç də az pul deyil.\nFuad Babayev: Hətta qənaətlə xərclənsə, çox böyük puldur.\nİlham Şaban: Bəli. Rasional xərclənərsə, böyük vəsaitdir. Təsəvvür edin, Azərbaycan kənd təsərrüfatının bir illik ixracı heç 500 milyon dollar təşkil etmir. Bu sanki Azərbaycanın hansısa bir sektorunun əldə etdiyi mənfəətdir. Başqa bir məqam odur ki, müqavilədə Azərbaycan tərəfinin xarici şirkətlərlə əldə etdiyi razılaşmaya uyğun olaraq Dövlət Neft Şirkətinin törəmə müəssisəsi aktiv oyunçu kimi iştirak edəcək. Yəni birinci müqavilədə sadəcə olaraq öz payını maliyyələşdirən passiv oyunçu idi və səsvermə hüququ da yox idi. Dövlət Neft Şirkəti dövlətin adından danışıqları apardığından ortada görünürdü. Yeni müqavilədə Dövlət Neft Şirkəti dövləti təmsil edəcək, ikincisi isə səsə malik şirkət kimi iştirak edəcək. Daha bir məqam isə odur ki, birinci müqavilədə Azərbaycan şirkətləri, mütəxəssisləri tələblərə cavab verən podrat işlərini görə bilmək üçün sertifikatlara, sənədlərə yiyələnmək üçün on il vaxt sərf etmişdilərsə, indi müqaviləyə start verən kimi Dövlət Neft Şirkəti, digər dövlət və özəl şirkətlərimiz onun işində yaxından iştirak edə biləcəklər. Çünki 2005-ci ildən bu layihənin iştirakçısıdılar. Və nəhayət bu müqavilədə maraqlı bir razılaşma oldu. İndiyədək layihə çərçivəsində hasil olunan səmt qazı Azərbaycan tərəfinə verilirdi. Amma bu illər ərzində ölkənin qazlaşdırılması sayəsində Azərbaycanın qaza olan tələbatı daha da artıb. 2012-ci ildən başlayaraq qazlaşma işinə 2 milyard dollar vəsait sərf olunub. Dövlət Neft Şirkətinin qaz yataqları isə hazırki vəziyyətində qaza olan tələbatı tam ödəmək iqtidarında deyil. “Azəri”- “Çıraq”-“Günəşli”nin isə dərinliyə görə limiti var. Şirkətlər 3500 metrdən artıq dərinlikdə işləyə bilməz. Onun 4 min metrə qədər olan hissəsində isə təbii qaz layları var. Razılaşmaya görə “Günəşli” yatağında 4 quyu qazmaq hüququ verilib və 2 quyudan əldə olunan qaz Azərbaycanın daxili bazarında realizə olunmağa veriləcək. Azərbaycan ümid edirdi ki, “Abşeron”, “Ümid” yataqlarından lazımi qədər qaz çıxacaq. Lakin onlar geoloji baxımdan mürəkkəb yataqlar olduğundan, orada platforma tikilməsi, 6 min metrdən dərindən qaz çıxarılması 2020-ci ildən sonrakı dövrə təsadüf edəcək. Bu baxımdan “Azəri”- “Çıraq”-“Günəşli” yataqları vaxtında dadımıza çatacaq.\nFuad Babayev: Bu müqavilənin vaxtından 7 il əvvəl yenilənməsi nə ilə izah olunur?\nİlham Şaban: Bunun çox sadə izahı var. Neft kommersiya məhsuluna çevriləndən heç vaxt onun qiyməti düz xətt üzrə getmir. Müəyyən dövrdən bir qiymət dəyişir. Bu dövr 3-5, hətta 7 il təşkil edə bilər. Həm də neft qiymətinə təsir edən amillər nəzərə alınır. 5-7 il sonra neftin qiyməti də daha çox arta bilər. 7 il sonraya kapital qoysanız, neft istehsalı da azala-azala gedəcək, yəni əvvəl 30 milyard ton neft istehsal edirdinizsə, sonra 22 milyard ton istehsal edəcəksiniz. İndi müqavilə imzalayaraq, 5 milyard ton kapital qoymaqla neft istehsalını 26 milyard ton civarında sabitləşdirilirsə, 7 il sonra 10 milyard dollar kapital lazım idi ki, hasilatı 23 milyard ton civarında sabitləşdirmək mümkün olsun.\nFuad Babayev: Bəlkə də yanılıram, bu hadisə elə bil ki, mediada o qədər geniş maraq doğurmadı. Əgər doğrudan da belədirsə, bunun səbəbi nədir?\nİlham Şaban: İqtisadiyyatları xammaldan asılı olan ölkələrin demək olar ki, hamısında sorğular göstərir ki, əhalinin əksəriyyəti bu cür hadisələrə biganədir.\nFuad Babayev: Yəqin ki, Norveç istisna olmaqla…\nİlham Şaban: Norveçdə neft yataqları sahildən 100 kilometr məsafədən də çox aralıdır. Əhali demək olar ki, heç neft yataqlarını görmür. Mən sentyabrın 18-də Facebook-da “neft sizin həyatınızda nəyi dəyişdi”, sualını vermişdim. İnsanların çoxunun cavabı belə idi – “illər dəyişdi”, “mənə heç nə çatmadı”, “libasımız dəyişdi”, “bir qisim bundan kifayət qədər yararlandı” və s. İnsanların çoxu bu hadisəyə ona maddi olaraq gündəlik nə gəlir, kimi yanaşırlar. Həm də insanların əksəriyyəti iqtisadi aktiv deyillər.\nVüqar Bayramov: İnformasiyanın bir az ağırlığı da var. Bütün insanların bu terminləri qəbul etməsi, mənimsəməsi o qədər də asan deyil. Bu, yeni bir müqavilə kimi bağlansa da, “Əsrin müqaviləsi”nin davamı kimi baxıla bilər. Şirkətlər bu müqaviləni 7 il öncə təzələməkdə həm də ona görə maraqlı idilər ki, 2024-cü ildən sonra yataqlarda məhz özlərinin qalacaqlarına əmin olsunlar. Əminlik olandan sonra sərmayə qoymağa da hazır olacaqlar. Ona görə də müqavilənin vaxtından öncə bağlanılması başadüşüləndir. Cəmiyyətin münasibətinə gəldikdəsə, ümumiyyətlə, neft ölkələrində buna münasibət fərqli olur. Siz Norveçin adını çəkdiniz. Belə bir misal var ki, neft gəlirlərinin aşağı düşməsindən ən çox sevinən ölkə Norveçdir. Çünki bu gəlirləri harada yerləşdirəcəyini bilmir. Azərbaycanda ümumiyyətlə iqtisadi məlumatlara maraq azdır.\nFuad Babayev: Amma devalvasiya dövründə belə məlumatlara maraq çox artdı.\nVüqar Bayramov: Bəli, son vaxtlar bir qədər artıb. Amma indi sabitləşmə gedib. Lakin yenə də nə vaxt devalvasiya olacaq, sualı ən çox verilən sualdır.\nFuad Babayev: Siz yazmışdınız ki, dekabrda dollara tələbat artacaq.\nVüqar Bayramov: Üç ay əvvəl də yazmışdım ki, avqustda dollara tələbat artacaq. Amma bu məzənnənin dəyişəcəyi anlamına gəlmir. Avqustda doğrudan da dolların hərracda satılma həcmində artım oldu. Müəyyən aylar var ki, mart, avqust və dekabrda dollara tələbat artır və bunun qarşısını almaq mümkün deyil.\nİlham Şaban: Çünki bankların, şirkətlərin borc öhdəlikləri var.\nVüqar Bayramov: Bəli, idxal, xaricə gedənlərin sayı artır. Amma təkrar edirəm, bu, manatın məzənnəsinin dəyişəcəyi demək deyil. Bu, Mərkəzi Bankdan asılı olan bir prosesdir. Amma devalvasiya insanlara neft qədər yaxın məlumat deyil.\nGündüz Nəsibov: Yeni müqavilənin imzalanması, 1994-cü ildə imzalanmış müqavilənin qüvvədən düşməsi anlamına gəlirmi?\nİlham Şaban: Xeyr. Bu prosedur necədir? Prezident Administrasiyası bu müqaviləni Milli Məclisə göndərir. Milli Məclisin komissiyasında baxıldıqdan sonra, plenar iclasa çıxarılır. Plenar iclasda baxılıb qəbul edildikdən sonra Prezident Administrasiyasına qaytarılır. Prezident tərəfindən imzalandıqdan sonra, mətbuatda dərc edilməlidir. Lakin hələ bu da hüquqi qüvvəyə minməsi demək deyil. Bundan sonra Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti ilə 8 şirkət arasında “Müqavilə sahəsinin təhvil-təslim aktı” tərtib olunur. Lakin bu asan bir prosedur deyil. Təqribən bir həftə çəkən prosesdir. Həmin akt tərtib edildikdən sonra köhnə müqavilə qüvvədən düşmüş, yeni müqavilə qüvvəyə minmiş hesab edilir. Bunun isə artıq təqribən dekabr ayında reallaşması gözlənilir.


Mətin Eynullayev yeni holdinqi İCTİMAİ ƏSASLARLA idarə edəcək? » XalqXeber.Az | Son xeberler Azerbaycan xeberleri\nXalqXeber.Az » Cəmiyyət » Mətin Eynullayev yeni holdinqi İCTİMAİ ƏSASLARLA idarə edəcək?\nXəbər verdiyimiz kimi, Prezident İlham Əliyevin 19 avqust 2020-ci il tarixli sərəncamı ilə Mətin Eynullayev Azərbaycan İnvestisiya Holdinqi İdarə Heyətinin sədri təyin edilib.\nHökumət mənbələrindən virtualaz.org-a məlum olub ki, M.Eynullayev bu vəzifədə ictimai əsaslarla işləyəcək. Hazırda o, İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Əmlak Xidmətinin rəis müavini-rəis vəzifəsinin icraçısıdır. Mətin Eynullayev fəaliyyətini bu vəzifədə də davam etdirəcək.\nAzərbaycan İnvestisiya Holdinqinin Nizamnaməsinə əsasən, Holdinqin idarəetmə orqanları Müşahidə Şurası və İdarə Heyətidir. İdarə Heyəti beş üzvdən və bir sədrdən ibarətdir.\nEyni zamanda, İdarə Heyətinin üzvlərindən biri Azərbaycan İnvestisiya Holdinqinin idarə edilməsinə cavabdeh olan baş icraçı direktordur. Qalanlar, o cümlədən baş icraçı direktor vəzifəyə İdarə Heyəti sədrinin təqdimatı ilə Müşahidə Şurası tərəfindən təyin olunur və azad edilir.\nBaş icraçı direktor Holdinqin cari fəaliyyətinə rəhbərlik edir.\nXatırladaq ki, dövlət şirkətləri və müəssisələrini, eləcə də dövlətin payı olan təsərrüfat cəmiyyətlərini vahid prinsiplər əsasında idarə etmək, onların fəaliyyətini təkmilləşdirmək, o cümlədən reallaşdırdıqları investisiya proqramlarının şəffaflığını və iqtisadi səmərəliliyini, rəqabət qabiliyyətini artırmaq, maliyyə vəziyyətini yaxşılaşdırmaq məqsədilə Prezidentin 7 avqust 2020-ci il tarixli fərmanı ilə Azərbaycan İnvestisiya Holdinqi yaradılıb və Nizamnaməsi təsdiq edilib.\nDövlət başçısının 12 avqust 2020-ci tarixli sərəncamı ilə Azərbaycan İnvestisiya Holdinqi Müşahidə Şurasının tərkibi təsdiq edilib və Azərbaycan Respublikasının Baş Naziri Müşahidə Şurasının sədri təyin olunub. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin köməkçisi – Azərbaycan Respublikası Prezidenti Administrasiyasının İqtisadi məsələlər və innovativ inkişaf siyasəti şöbəsinin müdiri, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin köməkçisi – Azərbaycan Respublikası Prezidenti Administrasiyasının İqtisadi siyasət və sənaye məsələləri şöbəsinin müdiri, İqtisadiyyat və Maliyyə nazirləri isə Şuranın üzvləridir.


“Tender kralları”na pandemiya da bata bilmir » "Dünya" informasiya agentliyi\nTarix: 7-08-2020, 15:41 | Çap et\nAzərbaycanda tenderlərin, dövlət satınalmalarının böyük korrupsiya mənbəyi olmasına dair mətbuatda yazılan məqalələrin, ayrı-ayrı ekspertlərin tənqidi fikirlərinin sayı-hesabı yoxdur.\nDTX-nın ayrı-ayrı icra hakimiyyətlərində və məlum nazirliklərdə keçirdiyi əməliyyatlardan da bəlli oldu ki, bu qurumların başındakı məmurların əsas çirkli gəlir mənbələrindən biri, bəlkə də birincisi məhz dövlət satınalmaları, tenderlərdir.\nLakin bütün tənqidlərə, faktlara və s. rəğmən, təəssüf ki, bu sahədə elə bir ciddi dönüş müşahidə olunmur. Yenə müxtəlif icra orqanları, nazirliklər şişirdilmiş satınalmalar təşkil edir, qeyri-şəffaflığa yol verir, tenderləri təkrar-təkrar özlərinə yaxın şirkətlərə qazandırır. Nəticədə isə yenə dövlətin, büdcənin “yağlı yeri” hansısa məmurun və ona yaxın şirkətlərin cibinə axır. Xüsusilə də eyni şirkətin hansısa dövlət qurumunun az qala bütün iri tenderlərini udması haqlı olaraq mütəxəssislərdə korrupsiyaya, sövdələşmələrə dair şübhələr yaradır.\nHələ ötən ilin sonunda mətbuatda dərc edilən məlumatlardan aydın oldu ki, “Arash Medical Company” MMC şirkəti 9 ildə 250 milyon manatlıq tender udub. Və bu şirkətin 9 il ərzində qazandığı 366(!) tenderin, satınalmalrın əsas hissəsi Səhiyyə Nazirliyinə məxsudur.\nİndi isə məlum olur ki, Səhiyyə Nazirliyi bu şirkətə daha bir tender verib. Bu dəfə onun dəyəri 6 milyon manata yaxındır. Nazirlik Xırdalan şəhərində Abşeron Rayon Mərkəzi Xəstəxanasının tibbi avadanlıqlarla təchizatı üçün “Arash Medical Company” QSC-yə 5 milyon 538 min 476 manat ödəyəcək.\nNizamnamə kapitalı 2000 manat olan MMC-nin hüquqi ünvanı Bakı şəhəri Nəsimi rayonu, Abdulvahab Salamzadə küçəsi, ev 26-da yerləşir. “Arash Medical Company”nin qanuni təmsilçisi isə Məmmədov Kamran Abid oğludur. Açıq mənbələrdə Kamran Məmmədovun adına yalnız “Zoominfo” axtarış sistemində rast gəlinir. Burada o, “Arash Medical Company”nin direktoru kimi təqdim edilib. Lakin mətbuatda MMC-nin faktiki sahibinin Milli Məclisin sabiq spikeri Oqtay Əsədovun qardaşı oğlu Cavid Əsədov olduğuna dair çoxsaylı materiallara rast gəlinir.\nTəbii ki, normal, azad rəqabət şəraitində və məmur oliqarxiyasından uzaq bir mühitdə hansısa şirkətin çoxlu sayda tender qazanmasına adi hal kimi baxıla bilər.\nAncaq Azərbaycan reallıqları, yəni normal rəqabət mühitinin olmaması və ölkədə məmur oliqarxiyasının hələ də “at oynatması” belə satınalmalarla bağlı ciddi şübhələrin yaranmasına əsas verir.\nVə görünən odur ki, büdcə vəsaitlərinin “tender kralları”na yönləndirilməsi prosesini nəinki çoxsaylı tənqidlər, üzə çıxarılan faktlar, keçirilən əməliyyatlar, həbslər və s. heç koronaviris pandemiyası da dayandırmaq gücündə deyil…(azpolitika)