Ermənistan protokolların ratifikasiyasını dayandırmaqla Türkiyəyə təsir göstərə bilməz - ekspertlər\nSiyasət 24 Aprel 2010 09:00 (UTC+04:00)\nAzərbaycan, Bakı, 23 aprel /Trend, müxbir E.Tarıverdiyeva/\nErmənistan münasibətlərin normallaşdırılması haqqında protokolların ölkə parlamentində ratifikasiyasını dayandırmaqla Türkiyəyə təsir göstərə bilməz. Ekspertlər belə hesab edirlər.\n"Münasibətlərin normallaşdırılması prosesinin dondurulması haqqında qərarın Ankaraya ciddi təsir göstərəcəyi ilə bağlı Yerevanın ümidi boşa çıxdı", - bunu Türkiyənin keçmiş XİN rəhbəri Yaşar Yakış deyib.\n"Əksinə, Ermənistan bununla Türkiyəyə təzyiqlərin azalmasına yardım etdi", - o hesab edir. - "Ermənistan Parlamentində protokollar ratifikasiya olunsaydı, Türkiyə çətin vəziyyətə düşərdi".\nCümə axşamı Ermənistan Prezidenti Serj Sarkisyan öz fərmanı ilə ölkə parlamentində Ermənistan-Türkiyə protokollarının ratifikasiyası prosedurunu dayandırıb.\nErmənistan Prezidenti Serj Sarkisyan 2010-cu il oktyabrın 10-da Sürixdə imzalanmış "Diplomatik münasibətlərin qurulması haqqında protokol" və "İkitərəfli münasibətlərin inkişafı haqqında protokol"un ratifikasiyası prosedurunun dayandırılması haqqında fərman imzalayıb. Prezidentin fərmanı ilə Ermənistanın xarici işlər nazirinə tapşırılıb ki, protokolların ratifikasiyasının dayandırılması haqqında Türkiyəni məlumatlandırsın.\nMünasibətlərin pozulmasına və 1993-cü ildə sərhədlərin bağlanmasına Yerevanın dünyada "erməni soyqırımı"nı tanıtması cəhdləri və Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycan ərazilərini işğal etməsi səbəb olub.\nMüşahidəçilərin fikrincə, Ermənistan Prezidentinin qərarı Türkiyəyə təsir göstərmək, həmçinin erməni diasporunun tələbini yerinə yetirmək istəyindən irəli gəlib.\nBeynəlxalq birlik ümid edirdi ki, Ermənistan və Türkiyə arasında proses real müsbət nəticələrə gətirib çıxaracaq, strateji baxımdan mühüm regionda uzunmüddətli sabitliyə daha bir uğursuz cəhdə cevrilməyəcək. Qafqaz üzrə avropalı ekspert Liçiniya Simao belə hesab edir.\n"Bununla əlaqədar Ermənistanın ratifikasiya prosesini dayandırmaq barədə qərarına Ankaranın Dağlıq Qarabağla bağlı mövqeyindən çəkilməsi üçün Türkiyəyə təzyiq göstərmək cəhdi kimi baxmaq lazımdır", - Cənubi Qafqaz ölkələri üzrə ekspert, University of Coimbra-nın əməkdaşı Simao Trend-ə Bişkəkdən elektron poçtla bildirib.\nBundan əlavə, onun sözlərinə görə, Sarkisyan öz qərarı ilə erməni diasporunu sakitləşdirməyə çalışır, baxmayaraq ki, lobbinin Türkiyə ilə münasibətlərin normallaşdırılması prosesindən imtina olunması barədə tələbini axıra kimi yerinə yetirmir.\nErməni ekspert Aleksandr İskanadaryanın fikrincə, Ermənistan Prezidentinin prosesin dondurulması barədə bəyanatı onun dayandırılması demək deyil. "Bu, danışıqların bu cür davam edə bilməyəcəyi barədə Türkiyəyə ismarıcdır. Hazırda Türkiyə tərəfindən danışıqların formatını dəyişə biləcək hərəkət gözlənilir", - İskanadaryan deyib. Məlumatı Mediamaks agentliyi yayıb.\nYakış hesab edir ki, ratifikasiya prosesinin dondurulması ilə bağlı Ermənistanın qərarı erməni diasporunun təzyiqi ilə əlaqədardır və Yerevan bu təzyiqin qarşısında davam gətirməyə qadir deyil.\n"Bu prosesi başlayan Türkiyə onu sona çatdırmaq niyyətində idi, protokollar da bu məqsədlə imzalanmışdı. Lakin indi, Ermənistanın qərarından sonra, bizim prosesin davamına yardım göstərə biləcək heç nəyimiz qalmadı", - Türkiyə Parlamentinin hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasından olan deputatı Yakış Trend-ə Ankaradan telefonla bildirib.\nOnun sözlərinə görə, Ermənistan "oyunlara" və diasporun təzyiqlərinə müqavimət göstərə bilmədi.\nEkspertlər hesab edirlər ki, Ermənistanın protokolların ratifikasiyasından imtina etməsi Ankara üçün münasibətlərin normallaşdırılması prosesini davam etdirməyin mənasız olması faktının başa düşülməsindən irəli gəlib.\nSerj Sarkisyanın bəyanatı Sürix protokollarının iflasa uğramasından irəli gələn süni jestdir. Azərbaycanlı politoloq Fikrət Sadıqov belə hesab edir.\n"Sürix protokolları imzalandıqdan və Ermənistan Konstitusiyası Məhkəməsi tərəfindən Ankaranın maraqlarına zidd düzəlişlər edildikdən sonra məlum oldu ki, Türkiyə Ermənistanın görmək istədiyi şəkildə olan sənədləri ratifikasiya etməyəcək və Yerevan qabaqlayıcı addım atmaq qərarına gəldi", - Sadıqov cümə günü Trend-ə Ermənistan Prezidentinin dünənki çıxışını şərh edərkən deyib.\nErmənistan başa düşdü ki, onun öz daxili problemlərini Azərbaycan və Türkiyənin hesabına həll etməyə yönələn gizli fikirləri fiaskoya uğrayacaq, Ankara bu şəkildə protokolları imzalamayacaq, ona görə də qabaqlayıcı addım atdı.\n"Faktiki olaraq, Sarkisyanın dünənki bəyanatı olmadan da məlum idi ki, Sürix protokolları ötən ilin oktyabrında imzalanmış formada təsdiqlənməyəcək", - Sadıqov deyib.\nYakışın fikrincə, Türkiyə indi hazırda daha əlverişli vəziyyətə düşdü, çünki normallaşdırma prosesinin sürətləndirilməsi ilə bağlı təzyiqlərdən qaçdı.\n"Ermənistan öz mövqeyini açıq bildirməyənə kimi bu prosesi davam etdirməyə dəyməz", - o bildirib.\nTürkiyəli deputatın sözlərinə görə, Ermənistanla münasibətlərin normallaşması məsələsində Türkiyənin mövqeyi dəyişməzdir - Dağlıq Qarabağ münaqişəsində əhəmiyyətli irəliləyiş olmadan sərhədlər açılmayacaq, hətta bu bənd prtokollarda göstərilməsə belə.\nSimaonun fikrincə, Türkiyə və Ermənistan arasında münasibətlərin inamsızlıq və şübhə ilə pozulması faktı ciddi narahatlığa səbəb olur.\n"Ümumilikdə, hər iki tərəf əsas diqqəti üzləşdikləri maneələrə deyil, ölkələri daxilində sərhədlərin açılması prosesinə yeni tərəfdaşlar cəlb etməyə yönəltməlidirlər", - Simao bildirib.\nSadıqovun fikrincə, Türkiyə ilə münasibətlərin normallaşdırılması prosesində uğursuzluq məsuliyyəti Ermənistanın üzərinə düşür.\nOnun sözlərinə görə, Ermənistan özünün də imzaladığı Sürix protokollarında əksini tapmış bu bəndlərə məhəl qoymayıb.\n"Paradoksal olsa da, Ermənistan çətin vəziyyətdən və düşdüyü təcriddən çıxmaq, ölkədə iqtisadi vəziyyəti yaxşılaşdırmaq, eyni zamanda, Türkiyəyə ərazi iddialarını davam etdirmək, 1915-ci il hadisələri üzrə qətnamə irəli sürmək, Azərbaycan ərazilərini işğal altında saxlamaq istəyirdi. Lakin belə olmur", - Sadıqov bildirib.\nDövlətin çətin vəziyyətdən çıxmaq cəhdi hansısa kompomislə uzlaşmalıdır. Əgər sən qonşu dövlətlə müharibə vəziyyətində olan ölkəsənsə və bu dövlət Türkiyə ilə sıx müttəfiqlik əlaqələrinə malikdirsə, deməli, bir çox amilləri incəliyinə qədər nəzərə almaq lazımdır. Sadıqov belə hesab edir.\n"Əgər bütün bu nüanslar nəzərə alınmırsa və ölkə öz şəxsi rifahı üçün çalışmaqda davam edirsə, irad və ambisiyalarını gündəlikdən çıxarmırsa, ötən ilin oktyabrından bu günə kimi baş verənlərin nəticəsi göz qabağındadır. Sarkisyanın bəyanatı isə protokolların bu şəkildə ölkə parlamentləri tərəfindən təsdiqlənməyəcəyinin məlum olmasından irəli gələn süni jestdir", - o bildirib.


Neftin ve dolların bu güne qiymeti - Azadliq Xeber\nNeftin ve dolların bu güne qiymeti\nNeftin və dolların bu günə qiyməti\n05:53 xeber – Dünya bazarlarında neftin qiymətində cüzi ucuzlaşma olub.\nAzadlıq.az xəbər verir ki, anspress-in məlumatına görə, dünən 31.14 dollar olan “Brent” markalı neftin qiyməti bir neçə sent ucuzlaşaraq 30.31 dollar olub.\n“Texas” markalı neftin qiyməti də bir qədər ucuzlaşıb. Belə ki, ötən gün səhər 30.84 dollar olan “Texas” (WTI) markalı neftin bir barelinin qiyməti 30.66 dollara düşüb.\n“AzəriLayt” markalı neft isə 0.89 dollar ucuzlaşıb. Bir barelin qiyməti 31,92 dollar təşkil edib.\nQızılın qiymətində isə cüzi bahalaşma müşahidə edilib. “Bloomberg”in məlumatına görə, qiymətli metalın 1 qramı 35,15 dollardır. Ötən gün isə 34,87 dollar olub. Gümüşün qiyməti cüzi bahalaşma ilə 1 qram üçün 0.45 dollar müəyyənləşib.\nYanvarın 13-nə AMB-nin USD/AZN rəsmi məzənnəsi 1,5682 səviyyəsində olub. Avronun məzənnəsində də cüzi ucuzlaşma qeydə alınıb. Avro 1.6980 manat, Rusiya rublu isə cüzi ucuzlaşma ilə 0.0203 manata enib.\nAMB-dən verilən məlumata görə, Mərkəzi Bankın 14.01.2016-cı il tarixinə USD/AZN rəsmi məzənnəsi 1,5706 səviyyəsində müəyyən olunub.


Deputatlar xarice ezam olunmayacaq - Azadliq Xeber\nDeputatlar xarice ezam olunmayacaq\n22:45 xeber – Rusiyada deputatlar Avropaya ezamiyyət xərclərini azaltmaq fikrindədirlər.\nAzadlıq.az xəbər verir ki, anspress-in məlumatına görə, Dövlət duması aşağı palatasının beynəlxalq əlaqələr parlamenti deputatların 2016-cı ildə xaricdə ezamiyyətlərə xərclədiyi pulların azalması planını təsdiq edib.\nMüstəqil Dövlətlər Birliyi (MDB) üzrə komitə sədri Leonid Slutskiy deyir ki, Dövlət duması qərb ölkələrinin bir sıra tədbirlərdən imtina edib, amma, bu o demək deyil ki, Rusiya MDB ölkələrindən olan kolleqaları ilə əməkdaşlığı kəsməyi planlaşdırır. Belə ki, hansı ölkələrlə Rusiyanın mehriban əlaqələri var, həmin ölkələr plana daxil edilmir.\nLeonid Slutskiy – MDB üzrə komitə sədri\nHələ ki, plana uyğun olaraq, deputatlar Abxaziya, Azərbaycan, Ermənistan, Belorusiya, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Tacikistan, Cənubi Osetiya, həmçinin, İraq, İordaniya, Koreya Xalq Demokratik Respublikası və Kubaya gedə bilərlər.\nYayda təsdiq edilmiş büdcənin planına əsasən, 2015-ci ildə Dövlət duması deputatların xarici səfərlərinə və xarici nümayəndə heyətlərinin qəbuluna 39,7 milyon rubl xərcləməyi planlaşdırıb.\nMillət vəkili Vahid Əhmədov deyir ki, Azərbaycanda da deputatların xaricə ezam olunması ilə bağlı Milli Məclisdə artıq danışıqlıqlar gedib və bununla bağlı büdcə də ayrılıb.\n“Rusiyanın bu günkü vəziyyəti ilə Azərbaycanı eyniləşdirmək olmaz. Bizdə Azərbaycanı dünyaya tanıtmaq üçün, eyni zamanda, Qarabağ problemimizi həll etmək üçün deputatların ezamiyyəti vacibdir. Həm də deputatlar yalnız lazım olan təqdirdə xaricə ezam olunur. Əks hallarda, biz xarici ölkələrə getmirik. Odur ki, büdcədə bununla bağlı problem ola bilməz”, – deyə millət vəkili bildirdi.


Bu şəxslər "patı" satdığına görə tutuldu - FOTO\nBu şəxslər "patı" satdığına görə tutuldu - FOTO\nGəncədə qanunsuz olaraq narkotik vasitə saxlamaqda və satmaqda şübhəli bilinən şəxslər saxlanılıb.\nDaxili İşlər Nazirliyinin Mətbuat Xidmətinin Gəncə regional qrupundan BAKU.WS-ə verilən məlumata görə, Gəncə Şəhər Baş Polis İdarəsinin (ŞBPİ) əməkdaşlarının keçirdikləri əməliyyat tədbirləri nəticəsində külli miqdarda narkotik vasitə dövriyyədən çıxarılıb.\nŞBPİ-nin Nizami rayon Polis İdarəsinin ərazi üzrə Polis Bölməsinin əməkdaşlarının keçirdikləri əməliyyat-axtarış tədbirləri nəticəsində qanunsuz olaraq narkotik maddə əldə edib saxlamaqda şübhəli bilinən Samir Hüseynov saxlanılıb. Onun üzərinə baxış keçirilən zaman 0.3 qram çəkidə narkotik maddə olan “metamfetamin” (patı) aşkar edilib. S.Hüseynovun ətrafında keçirilən istintaq-əməliyyat tədbirləi nəticəsində məlum olub ki, narkotik maddəni tanışı Mətləb adlı şəxs 10 manata satıb.\nDavam etdirilən əməliyyat tədbirləri nəticəsində qanunsuz olaraq satış məqsədi ilə narkotik maddə əldə edib saxlamaqda şübhəli bilinən şəhər sakini Mətləb Əliyev saxlanılaraq Polis Bölməsinə gətirilib. Onun üzərindən isə 0.33 qram narkotik maddə olan “metamfetamin” aşkar edilərək götürülüb.\nŞBPİ-nin Nizami rayon Polis İdarəsinin əməkdaşlarının keçirdikləri əməliyyat-axtarış tədbirləri nəticəsində də külli miqdarda narkotik maddə dövriyyədən çıxarılıb. Keçirilən tədbirlər nəticəsində qanunsuz olaraq narkotik vasitə əldə edib saxlamaqda şübhəli bilinən şəhər sakini İqbal Əlisgəndərov saxlanılmış, polis idarəsində üzərinə baxış keçirilən zaman 1.25 qram narkotik maddə “heroin” aşkar edilib. İdarə əməkdaşlarının keçirdikləri növbəti uğurlu əməliyyat-axtarış tədbirləri nəticəsində şəhər sakini Asif Bağırov da saxlanılmış, onun üzərindən 0.2 qram narkotik maddə olan “heroin” aşkar edilərək götürlüb.\nŞBPİ-nin Kəpəz rayon Polis İdarəsinin ərazi üzrə Polis Bölməsinin əməkdaşlarının keçirdikləri əməliyyat-axtarış tədbirləri nəticəsində isə qanunsuz olaraq narkotik maddə əldə edib saxlamaqda şübhəli bilinən əvvəllər məhkum olunmuş Hüseyn Allahverdiyev saxlanılaraq polis idarəsinə gətirilib. Onun üzərinə baxış keçirilən zaman 3.17 qram çəkidə narkotik maddə olan “metamfetamin” aşkar edilərək götürülüb.\nGötürülən maddi sübutlar müvafiq ekspertizaya təqdim edilib, faktlarla bağlı ŞBPİ-nin İstintaq və Təhqiqat İdarəsində araşdırmalar davam etdirilir.\nİş elanları Sosial şəbəkələrdə “patı” və “şüşə” satan narkotacirlər saxlanıldı - VİDEO Polis əməliyyat keçirdi - 11 nəfər saxlanılıb - VİDEO Polis əməliyyatlar keçirdi - Saxlanılanlar var - VİDEO 15 kiloqrama yaxın narkotik satışının qarşısı alındı - FOTO Azərbaycandan xaricə 860 min dollar keçirilməsinin qarşısını belə aldılar (FOTO)\nТеги: Gəncə patı Daxili İşlər Nazirliyi metamfetamin


Ön cehbede esgerlere görüş - Azadliq Xeber\nÖn cehbede esgerlere görüş\nÖn cəhbədə əsgərlərə görüş\n22:30 xeber – Ön səngərdə keçirilən tədbirdə Müdafiə Nazirliyinin zabiti, polkovnik Abdulla Qurbani Azərbaycan Respublikasının Müdafiə naziri general-polkovnik Zakir Həsənovun Ramazan bayramı münasibətilə Silahlı Qüvvələrin şəxsi heyətinə təbrikini çatdırıb.\nANS PRESS –in məlumatına görə, taqım komandiri leytenant Ələkbər Ələkbərli çıxış edərək bildirib ki, onlar heç vaxt Müdafiə Nazirliyinin diqqət və qayğısından kənarda qalmırlar. Düşmənin bir neçə metrliyində yerləşən dayaq məntəqəsində xidmət üçün hər bir zəruri şərait yaradılıb. Bütün təminat növləri üzrə təminat yüksək səviyyədədir. Şəxsi heyət qarşıya qoyulmuş əmr, göstəriş, tapşırıq və vəzifələri layiqincə yerinə yetirirlər. Bir neçə gün öncə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Nazirlər Kabinetinin 2015-ci ilin birinci yarısının sosial-iqtisadi inkişafının yekunlarına və qarşıda duran vəzifələrə həsr olunan iclasındakı nitqi isə düşmənlə təmas xəttindəki əsgər və zabitlərin döyüş ruhunu daha da artırıb. Xalqımız əmin ola bilər ki, Vətən torpaqları etibarlı şəkildə qorunur və işğal altındakı torpaqlarımız da xalqımızın və ordumuzun birliyi, gücü ilə tezliklə azad ediləcəkdir.\nMüdafiə nazirinin adından ön səngərdəki əsgərlərə bayram sovqatları təqdim olunub.Bir neçə gün öncə düşmənin pilotsuz uçuş aparatını məhv etdiyinə görə qısamüddətli məzuniyyətə göndərilmiş əsgər İlkin Əliquliyevin yenidən ön səngərə qayıtması bayram münasibətilə keçirilən görüşün iştirakçılarında xoş təəssüratlar oyadıb.\nPolkovnik Elçin Kərimov, “Azərbaycan Bayrağı”ordenli, Qarabağ müharibəsi veteranı Sevindik İsmayılov və digər hərbi qulluqçular çıxış edərək Azərbaycan dövlətinin və xalqının milli təhlükəsizliyinin təminatı, milli-mənəvi dəyərlərimizin qorunması naminə bundan sonra da səylərini artıracaqlarını bildiriblər.


TV qutusu - ucuz qiymətə, Bakıda almaq!\n/ TV qutusu\nBakıda ucuz qiymətə Android bazalı smart TVBox\nAndroid TV box video kontentə televizorun ekranında baxmağa imkan yaradan cihazdır. Android əməliyyat sistemi TV box sahibləri üçün geniş imkanlar açır - Play Market-dən millionlarla tətbiqi cihaza yükləmək olar.\nƏgər Andoid əməliyyat sisteminin bütün üstünlüklərindən istifadə etmək istəyirsinizsə, lakin yeni televizor almağı mümkünsüz hesab edirsinizsə, Android TV Box sizin üçün ideal seçimdir. Smart TV box sizin televizoru “ağıllı” televizora çevirəcəkdir.\nAndroid TV Box: xarici görünüşü və portları\nTV Box adı qara qutudur. Onunla siz Android əməliyyat sisteminin təklif etdiyi bütün imkanlardan istifadə edə bilərsiniz. Sizin etməli olduğunuz yalnız onu televizora qoşmaqdır və siz kinolara və şəkillərə baxa, musiqi dinləyə və ya Androidin təklif etdiyi oyunlar oynaya bilərsiniz.\nTV Boksun korpusunda qoşulmaq üçün bir neçə port var:\nTelevizora qoşulmaq üçün\nlokal şəbəkə və ya internetə qoşulmaq üçün\nEv kinoteatrına qoşulmaq üçün\nxarici yaddaş qurğuları və ya HDD-yə qoşulmaq üçün.\nTelevizor üçün Android TV Box - Android əməliyyat sistemində çalışan mini kompüterdir. Son model mini kompüterlər 4 və ya 8 nüvəli prosessorlarla, 1 GB-dan çox olan operativ və daimi yaddaş ilə təchiz olunurlar. Qoşulma portlarının sayı və növü istehsalçı şirkətdən asılıdır. Əksər modellər USB, HDMİ, Ethernet, kart üçün yuva, Daxili Wi-Fi qurğu ilə təchiz olunur. Android TV box idarəetməsi AirMouse qiraskoplu xüsusi pult ilə həyata keçirilir. Həmçinin TV Boksa naqilsiz klaviatura və siçan qoşmaq mümkündür.\nTopbrands mağazasında Smart TV Box cihazını Bakıda pulsuz çatdırılma ilə ən sərfəli qiymətə əldə edin. Sİzin sifarişinizi saytda elə indi rəsmiləşdirə bilərsiniz, bizim menecerlər sizə zəng vuracaqlar. Biz məhsulu keyfiyyətlə və sürətlə Azərbaycanın istənilən nöqtəsinə çatdırırıq.\nTopbrandslə xoş alış verişlər!


Azərbaycanda təxminən 600 xarici vətəndaş Əhalinin Dövlət Sosial Müdafiə Fondunda uçota alınıb\n12 İyul 2006 14:40 (UTC+04:00)\nHazırda Əhalinin Dövlət Sosial Müdafiə Fondu tərəfindən Azərbaycanda işləyən təxminən 600 xarici vətəndaş vətəndaşların şəxsi uçot sistemində qeydə alınıb və onlara sosial sığorta haqqında vəsiqə verilib. Bu barədə, Trend agentliyinin məlumatına əsasən, fondun rəhbəri Səlim Müslimov bildirib. "Gələcəkdə bu rəqəm sürətlə artacaq" - deyə o qeyd edib.\nOnun sözlərinə görə, bu, əsasən neft müqavilələri əsasında işləyən şirkət əməkdaşlarına aiddir. Hazırda bütün neft müqavilələri üzrə əməkdaşların müəyyənləşdirilməsi prosesi gedir, lakin şərtlər müqavilələrdən asılı olaraq fərqlidir.\n"Elə müqavilələr var ki, burada podratçı və subpodratçı şirkətlərdə xarici vətəndaşlar sosial sığortadan azaddır" - deyə S.Müslimov vurğulayıb.\n"Mən bu yaxınlarda hüquqi məsələlərlə bağlı BP-nin vitse-prezidentilə görüşmüşəm. Bu şirkətin podratçı və subpodratçı şirkətlərində çoxlu xarici vətəndaş var. Məsələnin həllindən sonra bu, digər müqavilələrə də tədbiq olunacaq" - deyə fondun rəhbəri əlavə edib.\n"Müqaviləsində bu sistemin yalnız podratçılara tətbiq edilməsi mümkünlüyü qeyd olunan şirkətlərdə bu, podratçılara tədbiq olunacaq. Əgər müqavilədə bu sistemin həm podratçı, həm də subpotratçıya tədbiqi mümkünlüyü qeyd olunubsa, bu hər iki kateqoriyaya tədbiq olunacaq" - deyə S.Müslimov bildirib.


Azərbaycanda leysan olacaq, dolu düşəcək - Xəbərdarlıq - Azinforum.az İnformasiya Portalı\nAna səhifə / Media / Azərbaycanda leysan olacaq, dolu düşəcək – Xəbərdarlıq\nAzərbaycanda leysan olacaq, dolu düşəcək – Xəbərdarlıq\nSabah Bakıda və Abşeron yarımadasında hava şəraitinin dəyişkən buludlu olacağı, arabir tutulacağı, əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Lakin səhər yarımadanın bəzi yerlərində qısamüddətli yağış yağacağı ehtimalı var. Şimal-şərq küləyi əsəcək, axşam mülayim şimal-qərb küləyi ilə əvəz olunacaq.\nEkologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Departamentindən “Qafqazinfo”ya daxil olan xəbərə görə, havanın temperaturunun Abşeron yarımadasında gecə 21-25, gündüz 31-36, Bakıda gecə 23-25, gündüz 35-37 dərəcə isti olacağı gözlənilir. Atmosfer təzyiqi 757 mm civə sütunu, nisbi rütubət gecə 70-80, gündüz 45-55 faiz təşkil edəcək.\nÖncəki 5 nəfər tərəfindən zorlanan məktəbli qız: “Mən 3 il idi zorlanırdım, amma…”\nNövbəti Kafe və mağazaların çek fırıldağı – DİQQƏTLİ OLUN!


Gizli mətbəx qabığı: onlardan necə istifadə edəcəyini öyrənmək 100% - Mətbəx - 2021\nMətbəxinizi yüz faiz bilirsinizmi? Özünüzü yemək üçün avadanlıq və qurğuları seçmiş olsanız da, tanış olan bəzi funksiyalar xoş sürpriz ola bilər. Və bəzi sirləri bilmək, yemək və təmizlik daha çox təsirli ola bilər.\nFırının alt çarxı sizin üçün işləyə bilər\nTez-tez, plitənin bu hissəsi yeməklərin saxlanması üçün görməmiş və ya götürülmüşdür. Amma qutusunun məqsədi var: qidadan qidalandırmaqdan asılıdır. Hələ burada bəzi yeməklər xidmət edərkən vacib olan plitələr istilik edə bilərsiniz.\nHər hansı bir mikrodalğaya uyğunlaşdırın\nMüəyyən bir qüvvənin gücünü anlamaq üçün sobanın ön və ya arxasında yazılmış məlumatlara baxın.\nSoyuducunu heç vaxt tutumunuza bağlamayın!\nBelə davranış bütün səhmlərinizin çox tez bir zamanda dəyərsizləşməsinə səbəb ola bilər. Yaxşı ərzaq qorunması üçün kamerada pulsuz hava dövranı tələb olunur. Lakin qapı yaxşı bağlandığında dondurucu kifayət qədər sıx şəkildə dolacaq.\nOptimal yüklü qabyuyan maşın\nReklamların təhlükəsizliyinə baxmayaraq, yeməklərin yuyulması ən çətin şey yağ deyil, karbohidratlı qidaların qalıqlarıdır. Suyun təzyiqinin ən yüksək olduğu orta hissədə makarna və ya püresi olduğu plitəni yerləşdirin.\nHər birinin öz funksiyası var\nQatı quru yemək bir qida prosessorunda qarışdırmaq və yumşaq və sulu bir blenderə göndərmək daha yaxşıdır. İkinci cihazı daha çox yükləməmək, yaxud bərk bibərləri maye ilə aşındırmaq daha yaxşıdır.\nPatates peeler sink üzərində işləyir\nBu cihazı adi bir bıçaq kimi qiymətləndirməməlisiniz. Hərəkət yalnız "özümdən" edilməlidir, buna görə də dəri incə olacaq. Yalnız bu üsul doğru və təhlükəsiz sayılır, baxmayaraq ki, bu, çirkabın çirkabın birbaşa toplanmasına daxildir.\nƏlavə iş görməyin\nMətbuğa qoymadan sarımsı yuyun. Amma təmizləmək lazım deyil, bütün artıq cihazda qalacaq.\nYumşaq tərəvəz kəsmək üçün qeyri-adi bıçaq lazımdır\nKeskin bir serrated bıçaq asanlıqla qabığı ilə başa düşə bilər və bir dilimdən qaçmaq üçün "çəngəl" sonunda lazımdır.\nCopyright 2021 \_ Öz əlləri - İşinizi paylaşın! \_ Gizli mətbəx qabığı: onlardan necə istifadə edəcəyini öyrənmək 100%


2013-cü ildə AvtoVAZ-ın konveyerindən rusiyalıların daha çox əvvəlki ("Niva") adı ilə tanıdıqları üçqapılı Lada 4x4 ofrouderinin iki milyonuncu nüsxəsi çıxdı. Bu hadisəni, demək olar ki, müstəsna hadisə adlandırmaq olar, axı istehsal edildiyi 36 il istehsalı ərzində avtomobilin xarici görünüşü dəyişməyib: Niva dönmə işıqlarının "qaşlarını" təəccüblə qaldıraraq əvvəlkitək dünyaya iri "gözləri" (faraları) ilə baxmaqda davam edir.\nHyundai Grand Santa Fe Koreya istehsalçısının buraxdığı yeddi yerlik yeni krossoverdir. Azərbaycan bazarında bu avtomobil ix55 (Veracruz) modelini əvəz edəcək. İri Santa Fe modelinin necə alındığını Qobustan yollarında aydınlaşdırmağa çalışaq.\nAvtomobilin mühərrikini necə yumalı\nOndan başlayaq ki, kapotun altında su şırnağının və rütubətin aqressiv təsirindən qorxan bir çox "həssas" yerlər var. Bunlar elektrik avadanlıqlarının, naqillərin, kontaktların və çıxıntıların, zavod yarlıklarının, kapotun izolyasiyasının olduğu yerlər və bir çox başqa yerlərdir. Buna görə də kuzovdan fərqli olaraq mühərriki yüksək təzyiq aparatı ilə yumaq tövsiyə olunmur.


Azərbaycanda koronavirusa görə dəstək tədbirləri çərçivəsində mikrobiznes subyektlərinə ən azı 250 manat ödəniləcək — «İnterfax» — Ən son Azərbaycan, Gürcüstan və Ermənistan xəbərləri\nBiznes və qanunvericilik 08.04.2020 13:01\nAzərbaycanda koronavirusa görə dəstək tədbirləri çərçivəsində mikrobiznes subyektlərinə ən azı 250 manat ödəniləcək\nAzərbaycan hökuməti koronavirusun nəticələri ilə mübarizə çərçivəsində COVİD-19 pandemiyasından zərər görən mikrobiznesə maliyyə dəstəyi mexnizmini tərtib edib. Bu barədə “İnterfaks-Azərbaycan”a İqtisadiyyat Nazirliyindən məlumat verilib.\nMəlumata əsasən, mexanizm çərçivəsində hökumət 292,4 min mikrobiznes subyektinin dəstəklənməsi məqsədilə 80 milyon manat (cari məzənnə ilə $47 milyon) ayıracaq. “Bu vəsait 2019-cu ildə vergilərini, məcburi dövlət sosial sığorta haqlarını və işsizlikdən sığorta haqlarını ödəmiş vergi ödəyicilərinə ayrılacaq. Maliyyə dəstəyinin mümkün qədər qısa müddət ərzində göstərilməsini təmin etmək üçün fərdi sahibkarlar İnternet Vergi İdarəsində (www.e-taxes.gov.az) mövcud olan elektron kabinetləri vasitəsilə müraciət təqdim etməlidirlər”, - nazirlikdən bildirilir.\n“Fərdi (mikro) sahibkarın 2019-cu il ərzində dövlət büdcəsinə ödənişinin məbləği 250 manatdan az olduğu təqdirdə ona 250 manat məbləğində maliyyə dəstəyi göstəriləcək”, - İqtisadiyyat Nazilriyindən əlavə ediblər.\nBu mexanizmdən cəmi 248,5 min fərdi sahibkar və 43,9 min digər mikrobiznes subyekti yararlana biləcək.\nXəbər verildiyi kimi, Azərbaycan hökuməti koronavirus pandemiyası şəraitində biznesə və əhaliyə dəstəyin göstərilməsi üçün 2,5 milyard manat (ÜDM-nin 3,1%-i) məbləğində vəsait yönəltmək niyyətində olduğunu bildirib.\nKoronavirus pandemiyası ilə əlaqədar Azərbaycanda aprelin 20-dək xüsusi karantin rejimi tətbiq olunub. Turizm, iaşə, bir çox mağazalar fəaliyyət göstərmirlər.\nAprelin 7-nə Azərbaycanda 717 nəfər koronavirusa yoluxub. Onlardan 665 nəfərin xüsusi rejimli xəstəxanalarda müalicəsi davam etdirilir. Daha 44 nəfər müalicə olunaraq sağalıb, 8 nəfər vəfat edib. Ölkədə koronavirusun aşka olunması ilə əlaqədar 53,3 min test aparılıb. **\nAzərbaycanda mikro sahibkarlara 12,3 milyon manat məbləğində əlavə maliyyə dəstəyi göstərilib Maliyyə Nazirliyi koronavirusdan zərər çəkmiş sahibkarlara vəsaitin ödənilməsinə başlayıb


Fransa hakimiyyəti də buna cavab olaraq Londonu "siyasi oyunlarda" günahlandırıb. Bu, İngiltərə Avropa Birliyindən (AB) çıxandan sonra Fransa ilə Böyük Britaniya arasında balıqçılıq sahəsində növbəti anlaşılmazlıq idi.\nİngilis tərəfi haqlı olduğunu düşünür. Onların sözlərinə görə, lisenziya istəyən gəmilər 2012-2016-cı illər arasında hər il bu sularda - İngiltərə sahillərindən 6-12 dəniz mili məsafədə balıq tutduqlarına dair sübut təqdim etməlidirlər. İngilis səlahiyyətliləri, müvafiq müddət ərzində balıqçılıq məlumatlarını təqdim edən təxminən 1700 AB gəmisinə ölkənin sahillərindən 12-200 dəniz mili zonasında balıq ovu lisenziyaları verdiklərini qeyd ediblər. Və bu cür məlumatlar alındıqdan sonra daha 105 gəmiyə lisenziya verilib. İngilislər deyirlər ki, Fransanın lisenziyası olmayan 47 balıqçı gəmisindən isə heç biri məlumat təqdim edilməyib.\nFransa tərəfi bütün bu şərtlərin İngiltərə tərəfindən birtərəfli qaydada irəli sürüldüyünü və yeni ticarət müqaviləsinə uyğun olmadığını israr edir. Fransanın Dəniz naziri Annik Jirarden, İngiltərə hakimiyyətinin qərarını kəskin tənqid edib: "Birgə bütün işlərimizə baxmayaraq, bu, Brexit müqaviləsinə riayət etməmək üçün ingilislərin növbəti imtinasıdır. Ancaq fransız balıqçılıqları ingilislər tərəfindən siyasi məqsədlər üçün girov götürülməməlidir".\nFransanın Avropa işləri naziri Klement Bon isə deyib ki, "Cavab tədbirlərimiz özünü çox gözlətməyəcək.”


10.2: Aşınma və Eroziya - Yerşünaslıq - Daha çox - 2021\n10.2: Aşınma və Eroziya - Yerşünaslıq\nÇökmə süxurlar çöküntülərin aşınması, eroziyası, çökməsi və lifləşdirilməsi nəticəsində əmələ gəlir. Bu fəslə başlamaq üçün açıq yer, süxurların necə parçalandığına dair bir müzakirədir, bu da hava şəraiti adlanır. Təbiətdə hava şəraitinin baş verməsinin iki əsas yolu var. Birincisi, qayalar fiziki olaraq daha kiçik parçalara bölünə bilər (çəkiclə bir qayaya dəydiyini təsəvvür edin) mexaniki aşınma. Alternativ olaraq, süxurlar atom səviyyəsində parçalana və dəyişdirilə bilər (duzun bir stəkan suda həll olunduğunu təsəvvür edin) kimyəvi aşınma. Hər bir hava şəraitinin baş verə biləcəyi bir çox yol var və bu səbəbdən həm süxurların dağılma sürəti, həm də dağılma sahəsi və ətraf mühitə görə kəskin şəkildə dəyişir.\nƏn çox yayılmış mexaniki aşınma növü su və ya havanın hərəkəti nəticəsində süxurların toqquşması, qırılması və üyüdülməsidir. Daşınan çöküntünün ölçüsü mayenin növündən və hərəkət sürətindən asılıdır. Sürətli bir maye (sürətlə axan bir çay kimi) böyük hissəciklər daşıyır və çox miqdarda aşınmaya səbəb olar, yavaş bir maye (sakit bir axın kimi) çətin bir şəkildə aşınmaya səbəb olar. Mayenin sıxlığı eyni zamanda nəql edilə bilən hissəciklərin ölçüsünə də nəzarət edir, məsələn, daha sıx maye (su kimi) daha az sıx olan mayelərdən (hava kimi) daha böyük hissəciklər daşıya bilər. Başqa bir mexaniki aşınma üsulu, suyun qayadakı bir çatlaq içərisinə sızması və donması nəticəsində meydana çıxan şaxta takma adlanır. Suyun dondurulduqda genişlənməsində bənzərsiz bir xüsusiyyəti var, bu da qayaya təzyiq göstərir və daşları parçalaya bilər. İstiliyin və ya təzyiqin əlavə və çıxılması da süxurların qırılmasına səbəb ola bilər, məsələn, soyuq suyun isti lampaya tökülməsi onun dağılmasına səbəb olur. Bu qırılma, süxurlar çox tez soyuduqda və ya böyük bir təzyiq sərbəst buraxıldıqda meydana gələ bilər. Nəhayət, bitkilər, heyvanlar və insanlar əhəmiyyətli dərəcədə hava şəraitinə səbəb ola bilər. Bu çöküntülər daha sonra keçir eroziyabu, çöküntünün yıxıldığı yerdən çöküb qaya çevriləcəyi yerə daşınmasıdır.\nQayalar kimyəvi cəhətdən də aşındırıla bilər, ən çox üç prosesdən biri. Yəqin ki, tanış olduğunuz birincisinə həll deyilir. Bu vəziyyətdə bir mineral və ya qaya tamamilə suda ayrı-ayrı atomlara və ya molekullara ayrılır. Bu fərdi ionlar daha sonra su ilə nəql edilə bilər və sonra normal olaraq buxarlanma səbəbi ilə ionların konsentrasiyası artdıqca yenidən çökə bilər. Kimyəvi aşınma mineralogiyanı da dəyişdirə bilər və yenidən suyun yaratdığı orijinal materialı zəiflədə bilər. Bir mineral su molekulundan bir hidrogen atomunun bir mineraldakı kationun yerini aldığı zaman meydana gələn hidrolizə məruz qala bilər; bu normal olaraq feldisat kimi mineralları daha yumşaq bir gil mineralına çevirir. Bir mineral oksidləşməyə də məruz qala bilər, yəni oksigen atomları bir kationun valentlik vəziyyətini dəyişdirdikdə, bu normal olaraq bir metal üzərində meydana gəlir və pas kimi tanınır.\nKimyəvi və mexaniki aşınma ümumi aşınma sürətini artırmaq üçün birlikdə işləyə bilər. Kimyəvi aşınma süxurları fiziki cəhətdən qırılmağa daha çox meylli edən zəiflədir, mexaniki aşınma isə çöküntü səthini artırır və bu da kimyəvi aşınmaya məruz qalan səth sahəsini artırır. Bu səbəbdən bir çox növ hava şəraiti olan mühitlər çox tez aşınır. Aşağıdakı hissələrdən keçərkən (qayalar və mühitlərdə) sonra çökmə süxurların müxtəlif növlərini təşkil edəcək çöküntü əmələ gətirməsi üçün lazım olan hava şəraiti və fərqli mühitlərdə hansı aşınma növlərinin olacağını gözləyin.\nVideoya baxın: Uşaqlıq boynunun eroziyası (Oktyabr 2021).\nCopyright 2021 \_ 10.2: Aşınma və Eroziya - Yerşünaslıq...


Rusiya « Ferhadoglu\nPosted January 9th, 2012 at 10:47 pm (UTC+4)\nŞərqşünas politoloq Zərdüşt Əlizadə Amerikanının Səsi radiosuna müsahibəsində 2011-ci ildə başlanan ərəb baharının ərəb payızı ilə nəticələndiyini deyib. Belə ki, ərəb inqilabları nəticəsində dünyəvi, eyni zamanda xalqa xidmət etməyən korrupsioner hakimiyyətlər seçki yolu ilə qatı islamçılarla əvəz olunur. Onun fikrincə, 2012-ci ildə Azərbaycanı azadlıqlar sahəsində uğur gözləmir. Sual: 2011-ci il ərəb baharı ilə yadda qaldı. […]\nTags: Azərbaycan, ərəb baharı, ərəb payızı, İran, Rusiya, Zərdüşt Əlizadə Posted in Genel


AMEA və Monpelye Universitetinin alimlərindən ibarət komissiyanın onlayn görüşü olub » TEHSIL-PRESS Agentliyi\nAzərbaycan Milli Elmlər Akademiyası (AMEA) və Fransanın Monpelye Universiteti arasında imzalanmış əməkdaşlıq sazişi əsasında 2020-2022-ci illər üçün elan edilmiş müştərək doktorantura proqramına namizədlərin seçimi üzrə birgə komissiyanın onlayn formatda görüşü keçirilib.\nMüştərək doktorantura proqramına təqdim edilmiş mövzular üzrə ilkin seçim mərhələlərindən uğurla keçmiş namizədlər komissiyanın qarşısında təqdimatla çıxış edib, komissiya üzvlərinin suallarını cavablandırıblar.\nSeçilmiş namizədlər təhsil müddətinin iki ilini Monpelye Universitetində, bir ilini AMEA-da tamamladıqdan sonra həm Azərbaycan, həm də Fransa tərəfindən fəlsəfə doktoru diplomlarına layiq görülmək hüququ qazanırlar.\nXatırladaq ki, 2018-ci ildən bu proqram üzrə 4 doktorant təhsilini Monpelye Universitetində davam etdirir.\nOnlayn görüşdə AMEA tərəfindən komissiyanın sədri – AMEA-nın birinci vitse-prezidenti, akademik İbrahim Quliyev, üzvlər – AMEA-nın vitse-prezidenti, akademik İradə Hüseynova, AMEA-nın akademik-katibi, akademiyanın müxbir üzvü Əminağa Sadıqov və Rəyasət Heyəti aparatının Xarici əlaqələr idarəsinin rəisi, biologiya üzrə fəlsəfə doktoru Esmira Əlirzayeva iştirak edib.\nİclasda Monpelye Universitetini komissiyanın sədri – bu ali müəssisənin Beynəlxalq əlaqələr üzrə vitse-prezidenti, professor Patrik Karon, üzvlər – biologiya və ətraf mühit (CBS2 və GAIA) üzrə sahələrə məsul doktorluq təşkilatlarından professorlar Erik Julyen və Valeriya Mikard, eləcə də universitetin Beynəlxalq əlaqələr idarəsinin rəis müavini Nadia Laqard təmsil edib.\nXəbərin tarixi: 02.07.2020 / 10:52\nAMEA ilə Fransanın Monpelye Universiteti birgə doktorantura proqramı elan e ...\nBiofizika İnstitutunun əməkdaşı Fransanın Monpelye Universitetində tədqiqat ...\nAMEA Fransanın Monpelye Universiteti ilə birgə doktorantura proqramı elan e ...\nAMEA və Fransanın Montpellier Universiteti arasında əməkdaşlıq sazişi imzal ...


Jirinovski İrəvanı susdurdu:Biz indi deyə bilmərik ki, o vaxt nə baş verib » www.tezadlar.az\nJirinovski İrəvanı susdurdu:Biz indi deyə bilmərik ki, o vaxt nə baş verib\nLDPR lideri rus-erməni qardaşlığının puç olduğunu da vurğulayıb\n"Tezadlar.az"ın ANS PRESS-ə istinadən məlumatına görə, LDPR lideri ermənilərin ruslara qardaş xalq olmadığını söyləyib.\n“1991-ci ildə ən çox rusu məhz Ermənistandan qovublar. Bu gün bu, ən monomilli respublikadır. Hər yerdə ruslar və başqa xalqların təmsilçiləri var, Ermənistanda isə yoxdur. Buna görə də qardaş Ermənistan barədə yazmağa dəyməz”, - deyə Vladimir Jirinovski vurğulayıb.\nO, ermənilərə 1915-ci ildə baş vermiş hadisələrlə bağlı başsağlığı verməyi də düzgün saymayıb. "Başsağlığı konkret ölən şəxsə görə verilir. Burda isə 100 il qabaq olmuş hadisədən danışılır. Biz indi deyə bilmərik ki, o vaxt nə baş verib", - deyə Jirinovski deyib.


“Ağ çörək yeyib, qara çörək yeyənləri düşünmürsüz!” – Abutalıbov DYP rəisinə əsəbiləşdi - Azadliq Xeber\n“Ağ çörək yeyib, qara çörək yeyənləri düşünmürsüz!” – Abutalıbov DYP rəisinə əsəbiləşdi\nBaş nazirin müavini 200 protokolu ləğv etdirdi\nMəlum olduğu kimi, yük daşıyan maşınların sürücüləri oktyabrın 26-dan etibarən Bakının mərkəzi ünvanlarına daxil olanda radara düşürlər və nəticədə 40 manat cərimələnirlər. Buna etiraz olaraq şəxsi maşınlarıyla yük daşıyan sürücülər etiraz aksiyası keçiriblər.\nŞəxsi maşınlarıyla yük daşıyan sürücülərin cərimələnməsi ilə bağlı narazılıqları Baş nazirin müavini Hacıbala Abutalıbov şəxsən nəzarətə götürüb. H.Abutalıbov sürücülərlə görüşərək, problemin həll edilməsi istiqamətində addımlar atıb. O, sürücülərlə görüşdə aidiyyəti qurum rəhbəri ilə telefon əlaqəsi yaradaraq, cərimələrin dərhal dayandırılmasını tələb edib: “Mən sizə deyirəm, dayandırın yığılan pulları! Dayandırın! Ümumi qərar qəbul edək, ondan sonra! Elə olmasın ki, mən deyəndən sonra pullar yığılsın”.\nH.Abutalıbov hətta danışdığı məsul şəxsə cərimələri özünün ödəməyə hazır olduğunu da bildirib: “Nə qədər edir, mən verirəm. Amma camaatı narazı salmayın. Əvvəl camaata danışaq, deyək ki, budur, sonra… Abid Şərifov tərəfindən protokol var idi ki, saat 8-dən 22-yə kimi yük maşınları şəhərə girə bilməz. Müəyyən hissəsinə icazə verilib, müəyyən hissəsinə yox. Bu, ayrı-seçkilikdir. Bunlara oktyabrın 26-na qədər heç bir protokol yazılmırdı. Oktyabrın 26-dan sonra başlayıblar protokol yazmağa. Bunu kim yazıb?!”\nBaş nazir müavininin telefon danışığı zamanı qurum rəhbərinə dediyi “ağ çörək yeyib, qara çörək yeyənləri düşünmürsüz” sözləri isə sürücülərin alqışına səbəb olub.\nH.Abutalıbovun bu çıxışı sosial şəbəkə istifadəçiləri və digər vətəndaşlar tərəfindən böyük rəğbətlə qarşılanıb. Abutalıbov həmçinin bildirib ki, Daxili İşlər naziri Ramil Usubovla bu məsələni müzakirə edəcək və sürücülərə güzəşt alacaq.\nMəsələ ilə bağlı axar.az-a açıqlama verən BDYPİ-nin Yol Patrul Xidməti (YPX) şöbəsinin rəisi Kamran Əliyev günün pik saatlarında paytaxta daxil olduqları üçün oktyabrın 26-dan bu vaxta qədər cərimələnən sürücülərə tətbiq edilən təxminən 200-ə yaxın protokolun ləğv ediləcəyini açıqlayıb: “Daxili İşlər Nazirliyi rəhbərliyinin tapşırığına əsasən, bu məsələyə güzəştlər tətbiq ediləcək. Amma bu, son güzəşt olacaq. Çünki yol polisi bu tip qayda pozuntularına qarşı mübarizəni gücləndirir. Bu gündən heç bir sürücüyə güzəşt olunmayacaq. Çünki paytaxtın həm şimal, həm də cənub girişində bir neçə ərazidə yük avtomobillərinin giriş saatını bildirən nişanlar qoyulub. Üstəlik, bu cür qayda pozuntularına texniki vasitələrlə də nəzarət gücləndirilib”\nQeyd edək ki, H.Abutalıbovun telefonda kimə əsəbləşdiyi açıqlanmasa da, onun Dövlət Yol Polsinin rəhbərliyi ilə danışdığı şübhə doğurmur. Abutalıbovun sərt etirazından sonra BDYPİ-nin Yol Patrul Xidməti şöbəsinin rəisi Kamran Əliyevin 200 protokolun ləğv ediləcəyini açıqlaması da bunu təsdiqləyir.\nAncaq H.Abutalıbovun iradlarını Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsinin rəisi, general-mayor Ramiz Zeynalova, yoxsa Bakı Şəhər Dövlət Yol Polisi İdarəsinin rəisi, polkovnik Nuşirəvan Səfərova ünvanladığını məyyənləşdirmək bir qədər çətindir. Çünki hər ikisi H.Abutalıbovun “ağ çörək yeyib, qara çörək yeyənləri düşünmürsüz” tərifinə uyğun gəlir…


Qədir xum » İmamEli.az\nBismilləh. Qədir Xum bayramınız mübarək olsun. Allah ( c.c ) dünya və axirətdə İmam Əlidən ( ə ) sizləri ayrı salmasın. Bu günün bərəkətini əldən verməyəsiz.\nTəbliğ” və “ikmal” ayələri və onlarin qisa təfsir və təhlilləri\nAllah-taala Qur`ani-kərimdə əziz İslam Peyğəmbəri (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm)-ə xitab edərək buyurur:\n“Ey Peyğəmbər! Rəbbinin tərəfindən sənə nazil olanı camaata çatdır. Əgər bu işi yerinə yetirməsən, onun risalətini yerinə yetirməmisən. Allah səni camaatın (şərrindən) qoruyub, saxlayar. Və Allah heç vaxt (inadkar) kafir qövmü hidayət etməz.”\n“Təbliğ” və “İkmal” ayələrinin nazil olma səbəbi\nLakin qadir Allah “Təbliğ” ayəsini nazil etməklə tə`kid etdi ki, əgər Peyğəmbər bu məsələni indi camaata e`lan etməsə, həqiqətdə öz ilahi risalətini yerinə yetirməyibdir. Həmçinin həzrət Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm)-ə ürək-dirək verərək onu qarşıya çıxa biləcək hər bir xətərdən qoruyacağını və`d etdi.\nOdur ki, Peyğəmbəri Əkrəm (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) hacıların ayrılıb öz vətənlərinə tərəf üz tutduğu “Qədir-Xum” adlı bir məkanda dayanıb əmr verdi ki, dəstədən qabağa düşənlər geri qayıtsın və dəstədən geri qalanlar özlərini onlara çatdırsınlar.\nSonra dəvələrin palanlarını toplayıb üst-üstə yığaraq minbər düzəltdilər və Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) həmin minbərə çıxıb geniş bir xütbə oxudu.\nŞiə və sünnülərin hədis və təfsir alimləri bu müfəssəl xütbənin hamısı və ya bə`zi hissələrini öz kitablarında nəql etmişlər.\nBiz burada mərhum Əbul-Fütuhun (hicri-qəməri tarixi ilə 6-cı əsrində yaşamış böyük şiə təfsirçisi) buyurduğunu ixtisarla nəql edirik:\nHəzrət Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) “Qədir-Xum” xütbəsində buyurdu:\nوَ اِنِّى مُخَلِّفٌ فِيكُمْ مَا اِنْ تَمَسَّكْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا: كِتَابَ اللهِ وَ عِتْرَتِى اَهْلَ بَيْتِى وَ اِنَّ اللَّطِيفَ الْخَبِيرَ اَخْبَرَنِى اَنَّهُمَا لَنْ يَفْتَرِقَا حَتَّى يَرِدَا عَلَىَّ الْحَوْضَ\n“Mən sizin aranızda iki ağır şeyi əmanət qoyuram. Əgər siz onlara sarılıb itaət etsəniz, heç vaxt düz yoldan azmazsınız; Allahın kitabı və mənim yaxınlarım olan Əhli-beytim.\nXəbir və lətif olan Allah mənə xəbər veribdir ki, onlar (Kovsər) hovuzunun kənarında mənimlə görüşənə qədər bir-birindən ayrılmayacaqlar.”\nاللّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ؟\n“İlahi, görəsən (öhdəmə qoyulan risaləti) çatdırdımmı?”\nاَلَسْتُ اَوْلَى بِكُمْ مِنْ اَنْفُسِكُمْ؟\n“[Ey camaat], Mən sizə, sizin özünüzdən daha artıq ixtiyar sahibi deyiləmmi?”\nOnlar cavab verdilər: “Bəli.”\nPeyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) buyurdu:\nمَنْ كُنْتُ مَوْلاَهُ فَهذَا عَلِىٌّ مَوْلاَهُ، اَللّهُمَّ وَالِ مَنْ وَالاَهُ وَ عَادِ مَنْ عَادَاهُ وَ انْصُرْ مَنْ نَصَرَهُ وَ اخْذُلْ مَنْ خَذَلَهُ\n“Mən hər kimin mövlasıyamsa, Əli də onun mövlasıdır. İlahi, onu sevəni sev və onunla düşmənçilik edənlə düşmən ol! İlahi, ona kömək edənə kömək ol və ona öz köməyini əsirgəyənə sən də öz köməyini əsirgə!”\nSonra o, bu məsələni xalqa çatdırdığı barədə səhabələrdən şahidlik və e`tiraf alaraq buyurdu:\nاَللّهُمَّ اُشْهَدْ عَلَيْهِمْ\n“İlahi, özün onlara şahid ol!”\nSünnü alimləri də bu xütbəni gah kamil və gah da qeyri-kamil şəkildə öz kitablarında nəql etmişlər. Biz burada onların bə`zilərinə işarə edirik:\n1- Müslüm ibnl-Həccac Ən-Nişapuri (206-261 hicri-qəməri ilində yaşamışdır) öz “Səhih” adlı kitabında (“Səhabələrin fəzilətləri” bölümünün “Əliyyibni Əbi Talib (əleyhis-salam)-ın fəzilətləri”-nə aid hissəsi, 1043-cü səhifə və 2408-ci hədisdə) “Qədir-Xum” xütbəsini Zeyd ibni Ərqəmdən nəql etmişdir. Lakin o, bu xütbənin yalnız bir hissəsini yə`ni Peyğəmbəri Əkrəmin (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) “Səqəleyn” (Qur`an və Əhli-beyt əleyhimus-salam) barəsində olan vəsiyyət və tövsiyələrini nəql etməklə kifayətlənmişdir.\n2- Əl-Hafiz Əbu Əbdür-Rəhman Əhməd ibni Şüəyb Ən-Nisai (215-303 h.q.) “Xəsaisu Əmiril-mö`minin Əliyyibni Əbi Talib” adlı dəyərli kitabının müxtəlif hədislərində də (məsələn; 9-cu, 78-ci, 96-cı, 99-cu və s... hədislərdə) “Qədir-Xum” hədisinin bə`zi hissələrini nəql etmişdir. O, bu kitabın 78-ci hədisində Zeyd ibni Ərqəmdən bu rəvayəti nəql edir:\nلَمَّا رَجَعَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه [و آله] و سلم عَنْ حَجَّةِ الْوِدَاعِ وَ نَزَلَ غَدِيرَ خُمْ اَمَرَ بَدَوْحَاتٍ فَقُمِمْنَ ثُمَّ قَالَ: كَاَنِّى قَدْ دُعِيتُ فَاُجِبْتُ اِنِّى قَدْ تَرَكْتُ فِيكُمُ الثَّقَلَيْنِ اَحَدُهُمَا اَكْبَرُ مِنَ الْآخَرِ: كِتَابَ اللهِ وَ عِتْرَتِى اَهْلَ بَيْتِى، فَانْظُرُوا كَيْفَ تخلفُونِى فِيهِمَا، فَإِنَّهُمَا لَنْ يَتَفَّرِقَا حَتَّى يَرِدَا عَلَىّ\nالْحَوْضَ، ثُمَّ قَالَ: اِنَّ اللهَ مَوْلاَىَ وَ اَنَا مَوْلَى كُلِّ مُؤْمِنٍ ثُمَّ أَخَذَ بِيَدِ عَلِىٍّ فَقَالَ: مَنْ كُنْتُ وَلِيُّهُ فَهَذَا وَلِيُّهُ، اللّهُمَّ وَالِ مَنْ وَالاَهُ وَ عَادِ مَنْ عَادَاهُ\n“Allahın Rəsulu (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) son həcc ziyarətindən qayıtdığı vaxt “Qədir-Xum” adlı yerdə dayandı...”\nSonra buyurdu: “Tezliklə mən Allah tərəfindən çağırılacaq və onun də`vətini qəbul edəcəyəm. Həqiqətən mən sizin aranızda iki ağır şeyi əmanət qoyuram ki, onlardan biri digərindən daha böyükdür; Allahın kitabı və mənim yaxınlarım olan Əhli-beytim. Onlarla necə rəftar edəcəyinizi bilin!\nHəqiqətən onlar (cənnətdə) hovuzun kənarında mənimlə görüşənə qədər bir-birindən ayrılmayacaqlar.”\nSonra buyurdu: “Həqiqətən Allah mənim mövlamdır və mən də hər bir mö`min şəxsin vəlisiyəm.”\nDaha sonra Əlinin (əleyhis-salam) əlini tutub, buyurdu: “Mən hər kimin vəlisiyəmsə, Əli də onun vəlisidir! İlahi, onu sevənləri sev və ona düşmən olanlarla düşmən ol!”\n3- Əl-Hafiz Əmr ibni Əbi Asim Əz-Zəhhak (287-ci hicri-qəməri ilində vəfat edib) “Kitabus-sünnə” adlı kitabının 590-cı səhifəsindəki 1354, 1355, 1356 və 1357-ci hədislərində, habelə həmin kitabın 591-ci səhifəsindəki 1360 və 1362-ci hədislərində, yenə də həmin kitabın 592-ci səhifəsindəki 1376-cı hədisdə və 593-cü səhifəsindəki 1370-ci hədisdə “Qədir-Xum” hədisinin bə`zi hissələrini (o cümlədən:\nمَنْ كُنْتُ مَوْلاَهُ فَهذَا عَلِىٌّ مَوْلاَهُ\n– yə`ni, mən hər kimin mövlasıyamsa, Əli də onun mövlasıdır) –hissəsi Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm)-in səkkiz səhabəsindən (o cümlədən; Əbu Əyyub Ənsari, Cabir ibni Əbdullah, Zeyd ibni Ərqəm, Əliyyibni Əbi Talib (əleyhis-salam) və s.-dən nəql etmişdir.\n4- Übeydullah ibni Əbdullah ibni Əhməd Əl-Hakim Əl-Həsəkani (hicri-qəməri ilinin beşinci əsrində yaşamışdır) özünün “Şəvahidut-tənzil” adlı kitabının 245, 247, 249 və 250-ci hədislərində “Təbliğ” ayəsinin (Maidə surəsi, ayə 67) nazil olmasının bə`zi hissələrini nəql etmişdir.\n5- Əbu İsa Məhəmməd ibni İsa Ət-Termezi (209-297-ci h.q.) “Camius-səhih” adlı kitabının 5-ci cildinin 632-ci səhifəsindəki 3712 və 3713-cü hədislərdə Peyğəmbəri Əkrəm (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm)-dən Əliyyibni Əbi Talib (əleyhis-salam) barədə və o cümlədən “Qədir-Xum” hədisini nəql etmişdir.\nO, 3713-cü hədisdə “Qədir-Xum” hədisini nəql etmiş və onu səhih (mö`təbər və doğru) adlandırmışdır.\n6- Əl-Hafiz Əbu Əbdullah Hakim Ən-Nişapuri (405-ci hicri-qəməri ilində vəfat edib) “Əl-müstədrək Ələs-səhihəyn” adlı kitabının 5-ci cildinin 109-cu səhifəsində “Qədir-Xum” yə`ni; - “(Mən hər kəsin mövlasıyamsa, Əli də onun mövlasıdır” hədisini Peyğəmbərdən nəql edərək onu düzgün və mö`təbər bilmişdir.\n7- Əli ibni Əhməd Əl-Vahidi Ən-Neysaburi (468-ci hicri-qəməri ilində vəfat edib) “Əsbabun-nüzul” adlı kitabının 164-cü səhifəsində Əbu Səid Əl-Xüdridən rəvayət nəql edərək “Təbliğ” ayəsinin “Qədir-Xum” hədisi və Əliyyibni Əbi Talibin (əleyhis-salam) vilayəti ilə əlaqədar nazil olduğunu bildirmişdir.\n8- Əl-Muvəffəq ibni Əhməd ibni Məhəmməd Məkki Əl-Xarəzmi (vəfat: 568 h.q.) “Əl-Mənaqib” adlı kitabının 155-156-cı səhifələrindəki 183-cü hədisdə, habelə həmin kitabın 154-cü səhifəsindəki 182-ci hədisində “Qədir-Xum” hadisəsi və orada Peyğəmbərin söylədiyi xütbənin bə`zi hissələrini nəql etmişdir.\n9- Əllamə Əlaüddin Müttəqi ibni Hisamüddin Əl-Hindi (vəfat: 975 h.q.) “Kənzül-ümmal fi sünənil-əqval vəl-əf`al” adlı kitabının birinci cildinin 187-ci səhifəsindəki 953-cü hədisdə Zeyd ibni Ərqəmdən nəql edib ki, həzrət Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) belə buyurur:\nاِنَّ اللهَ مَوْلاَىَ وَ اَنَا وَلِىُّ كُلِّ مؤمن، مَنْ كُنْتُ مَوْلاَهُ فَعَلِى مَوْلاَهُ، اللّهُمَّ وَالِ مَنْ وَالاَهُ وَ عَادِ مَنْ عَادَاهُ\n“Həqiqətən Allah mənim mövlam, mən isə hər bir mö`minin mövlasıyam. Mən hər kimin mövlasıyamsa, Əli də onun mövlasıdır. İlahi, Onu sevəni sev və onunla düşmən olana düşmən ol.”\nO, həmin kitabın 957-ci hədisində “Qədir-Xum” hədisini Zeyd ibni Ərqəmdən nəql edir ki, Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) belə buyurdu:\nاَلَيْسَ تَشْهَدُونَ اَنْ لاَ إِلهَ إِلاَّ الله وَ اَنْ مُحَمَّدً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ وَ اَنَّ الجَنَّةَ حَقٌّ وَ اَنَّ النَّارَ حَقٌّ وَ اَنَّ البَعْثَ بَعْدَ المَوْتِ حَقٌّ قَالُوا نَشْهَدُ قَالَ: وَ اَنَا اَشْهَدُ مَعَكُمْ ألا هَلْ تَسْمَعُونَ فَإِنِّى فَرطُكُمْ عَلَى الحَوْضِ وَ اَنْتُمْ وَارِدُونَ عَلَىَّ الحَوْضِ وَإِنْ عَرْضَهُ اَبْعَدُ مَا بَيْنَ صَنْعَاء وَ بُصْرَى فِيهِ اقْدَاحٌ عَدَد النُّجُومِ مِنْ فِضَّةٍ فَانْظُرُوا كَيْفَ تخْلِفُونِى فِى الثَّقَلَيْنِ،قَالُوا وَ مَا الثَّقَلاَنِ يَا رَسُولَ الله؟قَالَ كِتَابُالله طَرَفَهُ بِيَدِ اللهِ وَ طَرَفَهُ بِاَيْدِيَكُمْ فَاسْتَمْسِكُوا بِهِ وَ لاَ تَضِلُّوا وَ الآخِرُ عِتْرَتِى وَ اَنَّ اللَّطِيفَ الخَبِير نَبَانِى اَنَّهُمَا لَنْ يَتَفَرِّقَا حَتَّى يَرِدَا عَلَىَّالحَوْضَ فَسْاَلَتْ ذلِكَ لَهُمَا رَبِّى فَلاَ تُقَدِّمُوهُمَا فَتَهْلكُوا وَ لاَ تقصرُوا عَنْهُمَا،فَتَهْلِكُوا وَ لاَ تَعْلُوهُمْ فَإِنَّهُمْ اَعْلَمْ مِنْكُمْ،مَنْ كُنْتُ اُوْلَى بِهِ مِنْ نَفْسِهِ فَعَلِىٌّ وَلِيُّهُ اللّهُمَّ وَالِ مَنْ وَالاَهُ وَ عَادَ مَنْ عَادَاهُ.\n“Şəhadət verirsinizmi ki, həqiqətən Allahdan başqa bir mə`bud yoxdur və Məhəmməd Onun bəndəsi və elçisidir?\nŞəhadət verirsinizmi ki, həqiqətən cənnət və cəhənnəm və həmçinin öldükdən sonra dirildiləcəyiniz haqdır?\nPeyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) buyurdu: Mən də sizinlə birgə bunlara şəhadət verirəm. Eşidirsinizmi?!\nŞübhəsiz ki, mən sizdən qabaq “Kovsər” hovuzuna yetişəcəyəm və siz məndən sonra hovuzun kənarına və mənim yanıma gələcəksiniz. O hovuzun eni “Sən`a”dan “Busra”-ya kimidir və onda ulduzların sayı qədər gümüş qədəhlər vardır.\n“Səqəleyn” ilə necə rəftar edəcəyinizə baxın!\nCamaat soruşdu: Ey Peyğəmbər, “Səqəleyn” nədir?\nHəzrət buyurdu: “Onlardan biri Allahın kitabıdır ki, onun bir tərəfi Allahın və digər tərəfi isə sizin əlinizdədir. Buna görə də ona itaət edin və yolunuzu azmayın. O biri isə mənim yaxınlarım olan (Əhli-beytimdir).\nLətif və xəbir Allah mənə xəbər vermişdir ki, onlar hovuzun kənarında mənə qovuşana qədər bir-birindən ayrılmazlar və bunu, mən Allah-taaladan xahiş etmişəm. Odur ki, onlardan qabağa düşməyin ki, həlak olarsınız və onlardan geri qalmayın ki, yenə də həlak olarsınız. Onlara heç nə öyrətməyin, çünki onlar sizdən biliklidirlər.\nMən hər kimə onun özündən daha artıq ixtiyar sahibyəmsə, Əli də onun mövlası və başçısıdır. İlahi! Əlini sevəni sev və ona düşmən olana düşmən ol!\nQeyd etməliyik ki, adını çəkdiyimiz alimlərdən başqa bir çox sünni alimləri də öz kitablarında məşhur “Qədir-Xum” xütbəsini nəql etmişlər.\nBiz burada ixtisara riayət etmək məqsədilə yalnız onların adını və bu hədisi nəql etdikləri kitabların dəqiq ünvanlarını qeyd edirik:\n10- İbni Həcər Əl-Heysəmi Əl-Məkki Əş-Şafei “Əs-Səvaiqul-mühriqə” adlı kitabının 25-ci səhifəsində bu xütbəni nəql etmiş və onun düzgün və mö`təbər olduğunu bildirmişdir.\n12- İbni Əsakir Əş-Şafei “Tarixu-Dəməşq” adlı kitabının 2-ci cildinin 45-ci səhifəsində yerləşən 545-ci hədisdə bu xütbəni nəql edibdir.\n13- İbni Səbbağ Əl-Maliki “Füsulul-mühimmə” adlı kitabının 24-cü səhifəsində bu xütbəni nəql etmişdir.\n14- Ət-Termezi Əş-Şafei “Nəvadirül-üsul” adlı kitabının (Misir çapı) 289-cu səhifəsində bu xütbəni nəql edibdir.\n15- İbni Məğazəli Əş-Şafei “Mənaqibu Əliyyibni Əbi Talib” adlı kitabında bu xütbəni nəql edibdir.\n16- Əl-Bədxəşi bu xütbəni “Nəzəlül-Əbrar” adlı kitabının 18-ci səhifəsində nəql edibdir.\n17- Ət-Təbərani bu xütbəni “Əl-Mö`cəmül-kəbir” adlı kitabında nəql etmişdir.\nQeyd etmək lazımdır ki, bu barədə sünnü qardaşlarımızın elmi mənbələrdəki sübutlar yuxarıda qeyd etdiklərimizdən qat-qat çoxdur.\nHəmçinin deməliyik ki, bu qiymətli xütbə şiənin təfsir, hədis və sair elmi mənbələrində həm kamil və həm qeyri-kamil surətdə mövcuddur.\nİslamın əziz Peyğəmbəri (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) ilahi fərmana əsasən “Qədir-Xum” adlı məkanda dayanaraq, müfəssəl bir xütbə söylədikdən sonra Əliyyibni Əbi Talib (əleyhis-salam)-ı özündən sonra fasiləsiz olaraq canişin tə`yin etmişdir.\nSonra öz səhabələrinə fərman vermişdir ki, Əliyyibni Əbi Talib (əleyhis-salam)-la özlərinin gələcək rəhbəri ünvanında bey`ət etsinlər və beləliklə səhabələr o həzrətlə (ə) bey`ət etmişlər.\nNəql olunan hədislərdə əsasən Peyğəmbərin bu fərmanından sonra Ömər ibni Xəttab, imam Əli (əleyhis-salam)-ın hüzuruna gələrək demişdir:\nهَنِيئًا لَكَ يَابْنَ اَبِى طَالِبٍ، اَصْبَحْتَ مَوْلَىَ كُلِّ مُؤْمِنٍ وَ مُؤْمِنَةٍ\nYə`ni: “Ey Əbi Talibin oğlu! Xoş halına ki, hər bir mö`min və mö`minənin mövlası oldun.”\nHəmçinin Fəxri Razinin (544-601 h.q.) nəql etdiyinə əsasən Ömər ibni Xəttab belə demişdir:\nهَنِيئًا لَكَ يَابْنَ اَبِى طَالِبٍ، اَصْبَحْتَ مَوْلاَىَوَ مَوْلَى كُلِّ مُؤْمِنٍ وَ مُؤْمِنَةٍ\n“Ey Əbu Talibin oğlu! Xoş halına ki, həm mənim və həm də bütün mö`min kişi və qadınların mövlası oldun!”\nMö`təbər və düzgün hədislərə əsasən bu hədisdən sonra Allah-taala “İkmal” ayəsini (Maidə/3) nazil etdi:\nاَلْيَوْمَ اَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ اَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِى وَ رَضِيتُ لَكُمْ اُلإسْلاَمَ دِينًا\n“Bu gün mən sizin dininizi kamilləşdirdim və öz ne`mətimi sizin üçün tamamladım. Və İslam dinini sizin üçün (əbədi din olaraq) qərar verdim.”\nİslamın əziz Peyğəmbəri (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) isə bu ayə nazil olduqdan sonra belə buyurdu:\nالله اَكْبَرُ عَلَى إِكْمَالِ الدِّينِ وَ اِتْمَامِ النِّعْمَةِ وَ رِضَا الرَبِّ بِرِسَالَتِى وَ وِلاَيَةِ عَلِىِّ بْنِ اَبِى طَالِبٍ مِنْ بَعْدِى\n“Dinin kamilləşməsi, ne`mətin tamamlanması və Allahın mənim risalətimdən və məndən sonra Əliyyibni Əbi Talibin rəhbərliyindən razı qaldığı üçün Allah daha böyükdür.”\nBu mövzuya aid şiə və sünnülərin elmi mənbələrində nəql olunan hədislər kitabın ikinci fəslində ətraflı şəkildə təqdim olunacaqdır.\n“Qədir-Xum” hadisəsində iştirak edənlərin sayı\nİmam Əli (əleyhis-salam)-ın Peyğəmbərdən sonra fasiləsiz olaraq canişinliyə seçildiyi “Qədir-Xum” hadisəsində iştirak edənlərin sayı barəsində müxtəlif nəzəriyyələr mövcuddur ki, biz burada onlardan ən mühümünə işarə edirik:\n1- “Qədir-Xum” hadisəsində iştirak edənlərin sayı 90000 nəfər olubdur.\n2- Bu hadisədə iştirak edənlərin sayı 114000 nəfər olubdur.\n3- Bu hadisədə iştirak edənlərin sayı 120000 nəfər olubdur.\n4- Bu hadisədə iştirak edənlərin sayı 124000 nəfər olubdur.\nBu mövzu barədə olan başqa nəzəriyyələrdə “Qədir-Xum” hadisəsində iştirak edənlərin sayının daha çox olduğu bəyan olunur və şübhəsiz ki, son həcc mərasimində iştirak edənlərin sayı qeyd etdiyimizdən daha çox olmuşdur.\nBeləliklə də tam yəqinliklə demək olar ki, “Qədir-Xum”da Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) minlərcə insana xitab etmiş və onların hamısı və ya çoxu Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm)-in sözlərini eşitmişdir.\n“Qədir-Xum” hədisi və sünnü hədis alimləri\nBura qədərki yazımızda müxtəlif münasibətlərlə “Qədir-Xum” hədisini müxtəlif sünnü elmi mənbələrindən nəql etmişik. Lakin burada bu hədisə başqa bir yöndən baxıb, onun barəsində bəhs etməyi münasib bilirik.\nBildiyiniz kimi İslamın əziz Peyğəmbəri (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm), “Qədir-Xum” adlı yerdə söylədiyi müfəssəl xütbə əsasında Əliyyibni Əbi Talib (əleyhis-salam)-ı özündən sonra fasiləsiz canişin tə`yin etdi və bu barədə belə buyurdu:\nمَنْ كُنْتُ مَوْلاَهُ فَعَلِىٌّ مَوْلاَهُ\n“Mən hər kimin rəhbəri və mövlasıyamsa, Əli də onun rəhbəri və mövlasıdır.”\nBu hədis şiə və sünnü alimləri nöqteyi-nəzərində düzgün və e`tibarlı hədislərdən biri hesab olunur və həqiqətdə bu hədis, hər iki məzhəbin elmi mənbələrində olan məşhur hədislərdən biridir.\nTanınmış sünnü alim və hədisşünaslarından çoxu bu hədisi öz əsərlərində nəql etmişdir ki, biz də burada ixtisara riayət etdiyimiz üçün onların yalnız adlarını çəkməklə kifayətlənirik.\n1- Əhməd ibni Hənbəl;\n2- İbni Macə Əl-Qəzvini;\n5- Əbu Yə`la;\n9- İbni Üqdə;\n11- Əbu Hatəm;\n14- İbni Bəttə;\n15- Əd-dar Qütni;\n19- Əbu Nəim İsfəhani;\n24- İbni Məğazəli;\n32- İbni Əsakir;\n33- Əbu Musa;\n35- İbni Əsir;\n46- İbni Kəsir;\n51- İbni Səbbağ Əl-Maliki;\n54- İbni Həcər;\n62- İbni Baksir;\n64- İbni Həcər Əl-Məkki;\n“Mövla” sözünün mə`nalarına bir baxış\nƏrəb dilində “mövla” sözünün kökü “və-lə-yə”-dir və bu söz də başqa ərəb sözləri kimi bir çox mə`nalara malikdir ki, biz aşağıda bu mə`naları qeyd edirik:\n1- Ər-Rəbb (Pərvərdigar);\n2- Əl-əmm (əmi);\n3- İbnul-əmmi (əmi oğlu);\n4- Əl-ibn (oğul);\n5- İbnul-Üxt (qızın oğlu);\n6- Əl-Mu`təq (azad olmuş);\n7- Mu`tiq (azad edən);\n8- Əl-əbd (qul);\n9- Əl-malik (malik və sahib);\n10- Ət-tabe (ardıcıl);\n11- Əl-Mun`əm əleyh (ne`mət verilən şəxs);\n12- Əş-Şərik (şərik);\n13- Əl-həlif (eyni şeyə görə and içənlər);\n14- Əs-Sahib (dost);\n15- Əl-car (qonşu);\n16- Ən-Nəzil (sakin);\n17- Əs-Sihr (kürəkən);\n18- Əl-qərib (çox yaxın);\n19- Əl-mün`im (ne`mət verən);\n20- Əl-əqid (həmpeyman);\n21- Əl-vəliyy (rəhbər, ixtiyar sahibi və s…);\n22- Əl-əvla biş-şəy (bir şeyə nisbətdə daha layiqli);\n23- Əs-seyyid ğəyrul-malik vəl-mu`tiq (ağa və sərvər);\n24- Əl-mühibb (sevən);\n25- Ən-Nasir (köməkçi);\n26- Əl-mütəsərrif fil-əmr (işləri idarə edən);\n27- Əl-mütəvəlli fil-əmr (işlərə başçılıq edən və ixtiyar sahibi).\nƏgər “Qədir-Xum” hədisinin məzmununu diqqətlə nəzərdən keçirtsək, məxsusən də bu hədisin hansı mövqe və şəraitdə söyləndiyini nəzərə alsaq, cür`ətlə deyə bilərik ki, bu hədisdəki “mövla” və ya “vəli” sözü, hər bir şeydən üstün və ləyaqətli mə`nasını daşıyır və “rəhbər, başçı və imam” sözləri bu mə`nanı hərtərəfli olaraq özündə cəm etmişdir.\nYuxarıda qeyd edilən “mövla” sözünün mə`naları içərisində bir neçəsi o cümlədən 21, 25 və 27-ci mə`nalar bu mətləbə dəlalət edir və onların hamısı rəhbər, başçı və imam mə`nalarını daşıyır.\nƏr-Rağib Əl-İsfəhani (vəfat 425 h.q.) bu söz barəsində belədeyir:\nوَ الوِلاَيَةِ وَ الوَلاَيَة نَحْو الدِلاَلَة وَ الدَلاَلَة وَ حَقِيقَتُهُ: تَوَلِى الأمْرِ:وَ الوَلِىّ وَ المَوْلاَ يَسْتَعْملانِفِى ذلِك\n“Vilayət” və “vəlayət” (sözləri) eyni mə`nada olub “başçı” deməkdir. “Vəli” və “mövla” sözləri də bu mə`nanı daşıyır.\nAmma çox təəssüflər olsun ki, bə`zi islam alimləri “Qədir-Xum” hədisindəki “mövla” və ya “vəli” sözünün “dost və ya köməkçi” mə`nalarında işləndiyini bildirirlər. Bu isə “Qədir-Xum” hədisində mövcud olan sübut və şahidlərin əksinədir.\nƏlbəttə əgər imam Əli (əleyhis-salam)-ı sevmək sözün həqiqi mə`nasında olarsa, yenə də bu hədis öz həqiqi mə`nasını itirmir. Çünki o həzrəti həqiqi sevənlər heç bir qeyd və şərt qoymadan ona itaət etməlidir.\nBuna baxmayaraq “Qədir-Xum” hədisindəki “mövla” və ya “vəli” sözünü “dost və köməkçi” mə`nalandırmaq ciddi bir səhvdir və məntiq əhli tərəfindən qəbul edilmir.\nÇünki mö`təbər sübutlar və şahidlərə əsasən bu söz “Qədir-Xum” hədisində rəhbər və başçı mə`nasında işlədilibdir.\nQur`ani-kərimə nəzər saldıqda, bir sıra Qur`an ayələrində “mövla” sözünün işlədildiyinin şahidi oluruq.\nO cümlədən Allah-taala “Həcc” surəsində buyurur:\n... وَاعْتَصِمُوا بِاللَّهِ هُوَ مَوْلَاكُمْ فَنِعْمَ الْمَوْلَى وَنِعْمَ النَّصِيرُ\n“... Və Allaha sığının ki, Allah sizin [mövlanız] ixtiyar sahibinizdir. O nə yaxşı [mövla] ixtiyar sahibi və necə də gözəl imdada yetəndir.”\nGördüyünüz kimi “mövla” sözü qeyd olunmuş ayədə ixtiyar sahibi (və başçı) mə`nasında işlədilmişdir. Əlbəttə biz bu sözlə “mövla” sözünün yalnız rəhbər və başçı mə`nalarda olduğunu iddia etmək istəmir, əksinə bu sözün yalnız dost və köməkçi mə`nada olmadığını sübuta yetirmək əzmindəyik.\nİndi isə bir sıra məşhur Qur`an müfəssirlərinin bu ayədə buyurulmuş “mövla” sözü barədə irəli sürdükləri nəzərlərini diqqətinizə çatdırırıq:\n1- Şeyx Təbərsi (vəfat: 548 h.q.) ayədə buyurulmuş “mövla” sözünü belə izah etmişdir:\nهُوَ مَوْلاَكُمْ: - المُتَوَلِّى لِاَمْرِكُمْ وَ مَالِكُكُمْ\n“[O sizin mövlanızdır] – Yə`ni; sizin ixtiyar sahibiniz və sizin malikinizdir.”\n2- Əbül-Leys Nəsr ibni Məhəmməd Əs-Səmərqəndi (vəfat: 375 h.q.) bu haqda belə deyir:\nهُوَ مَوْلاَكُمْ – اى: وَلِيُّكُم وَ نَاصِرْكُمْ وَ حَافِظكُمْ\n“[O, sizin mövlanızdır] – yə`ni; sizin ağanız, sizə kömək edən və sizi qoruyandır.”\n3- Fəxri Razi (544-604 h.q.) ayədə buyurulmuş “mövla” sözünü belə açıqlamışdır:\nهُوَ مَوْلاَكُمْ وَ سَيِّدَكُمْ وَ الْمُتَصَرِّف فِيكُمْ\n“Yə`ni; o sizin mövlanız, ağanız və ixtiyar sahibinizdir.”\n4- Əbul-Bərəkat Əbdullah ibni Əhməd Ən-Nəsəfi (vəfat: 710 h.q.) bu barədə belə yazmışdır:\nهُوَ مَوْلاَكُمْ: اى مَالِككُمْ وَ ناصِرُكُمْ وَ متولِّى اُمُورَكُمْ\n“[O, sizin mövlanızdır] – yə`ni; sizin malikiniz, sizə kömək edən və ixtiyar sahibinizdir.”\n5- Əbu Səid Əbdullah ibni Ömər Əl-Beyzavi (vəfat: 791 h.q.) isə bu haqda belə yazır:\nهُوَ مَوْلاَكُمْ: - نَاصِرْكُمْ وَ مُتَوَلِّى اُمُورِكُمْ\n“[O, sizin mövlanızdır] – yə`ni; sizə kömək edən və ixtiyar sahibinizdir.”\n6- Həmçinin “Təfsirul-Cəlaləyn”-də “mövla” sözü belə izah edilmişdir:\nهُوَ مَوْلاَكُمْ: نَاصِرْكُمْ وَ مُتَوَلِّى اُمُورِكُمْ\n“[O, sizin mövlanızdır] – yə`ni; sizə kömək edən və sizin ixtiyar sahibinizdir.”\nƏziz oxucular! Gördüyünüz kimi adlarını sadaladığımız şiə və sünnü müfəssirləri bu ayədə (Həcc/78) buyurulmuş “mövla” sözünü “ixtiyar sahibi”, “malik”, “ağa (rəhbər)” və sair bu kimi mə`nalarla izah etmişlər.\nBir halda ki, “Qədir-Xum” hədisində buyurulmuş “mövla” və ya “vəli” sözləri bə`zi alimlər tərəfindən “dost” və “köməkçi” mə`naları ilə izah edilir ki, bu isə heç bir elmi və məntiqi dəlilə əsaslana bilməz.\nÇünki “Qədir-Xum” hədisində buyurulmuş “mövla” və ya “vəli” sözü bir çox elmi, tarixi, dini və s... sübutlara əsasən dost və köməkçi mə`nalarında deyil, əksinə məhz ixtiyar sahibi və rəhbər mə`nasında işlədilmişdir.\nƏlbəttə qeyd olunduğu kimi “mövla” sözü bir çox mə`nalara malikdir və onun “Qədir-Xum” hədisində rəhbər və ixtiyar sahibi mə`nasında olması heç də onun sair mə`nalarını inkar etmək kimi qələmə verilə bilməz.\n“Qədir-Xum” hədisinin araşdırması\nBizim əqidəmizə əsasən İslam Peyğəmbəri (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) “Qədir-Xum” hədisində imam Əli (əleyhis-salam)-ı özündən sonra fasiləsiz canişin tə`yin etmişdir. Lakin təəssüflər olsun ki, bu mövzu barəsində bir sıra sübutlar və dəlillərin mövcud olmasına baxmayaraq, bə`zi islam alimləri “mövla” sözünü burada “rəhbər və başçı” mə`nasında deyil, əksinə başqa mə`nalarda (dost və s. bu kimi) işləndiyini iddia edirlər.\nLakin aşağıdakı sübutlara əsasən bu hədisdə mövcud olan “mövla” sözü “rəhbər və başçı” mə`nasında işlənmişdir və bu barədə aşağıdakı sübutları nəql edirik.\nƏbdürrəhman Əhməd ibni Şüəyb Ən-Nisainin (215-303 h.q.) “Xəsais” kitabı və sair şiə və sünnü kitablarında mövcud olan hədislərə əsasən islam Peyğəmbəri (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) son həcc ziyarətindən qayıdarkən, “Qədir-Xum” adlı yerdə dayandı. “Qədir-Xum”-da hacılar bir-birindən ayrılaraq öz vətənlərinə tərəf hərəkət edirdilər.\nHəzrət Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) belə bir məkanda dayanaraq əmr verdi ki, qabağa düşənlər geri dönsün və geri qalanlar isə özlərini onlara çatdırsınlar.\nXülasə, hacılar bir yerə cəm olduqdan sonra Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) o məşhur xütbəni söyləmişdir.\nToplantı üçün belə bir yerin seçilməsi və hamının oraya cəm olması barədə Peyğəmbərin əmri, bizə o həzrətin söylədiyi xütbənin nə qədər əhəmiyyətli olduğunu və bu xütbədəki “mövla” sözünün hansı mə`nada işləndiyini çatdırır.\nŞübhəsiz ki, bu məşhur sözün Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm)-in nəzərindəki mə`nası “canişin” olmuş, həmçinin Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm)-in bu xütbəni söylədikdə məqsədi, Əmirəl-mö`minin imam Əli (əleyhis-salam) üçün xüsusi bir itaətin vacibliyini bəyan etmək olmuşdur.\nŞiə və sünnü kitablarında nəql olunan hədislərə əsasən, İslamın əzəmətli Peyğəmbəri (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) imam Əli (əleyhis-salam)-ı öz canişini e`lan etməmişdən qabaq, müqəddimə ünvanında belə bir söz buyurmuşdur:\n“Mən sizə, sizin özünüzdən daha artıq ixtiyar sahibi deyiləmmi?”\nBu cümlə Qur`an ayəsindən götürülmüşdür. Belə ki, Allah-taala buyurur:\nاَلنَّبِىُّ اَوْلَىبِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ اَنْفُسِهِمْ وَ اَزْوَاجُهُ اُمَّهَاتُهُمْ وَ اُولُوا الْاَرْحَامِ بَعْضُهُمْ اَوْلَىبِبَعْضٍ فِى كِتَابِ اللهِ مِنَ المُؤْمِنِينَ وَ الْمُهَاجِرِينَ\n“Peyğəmbər mö`minlərə nisbətdə onların özlərindən daha artıq ixtiyar sahibidir və onun (Peyğəmbərin) həyat yoldaşları onların (mö`minlərin) analarıdır və qohum mö`min və mühacirlərin Allahın tə`yin etdiyi şeylərdə bir-birinə nisbətdə üstünlükləri vardır.”\nPeyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) də bu ayəyə istinad edərək, imam Əli (əleyhis-salam)-ı öz canişinliyinə və ümmətinin rəhbəri tə`yin etməmişdən qabaq, orada toplaşan İslam ümmətinin nümayəndələrindən soruşur:\nXülasə orada iştirak edənlərdən e`tiraf aldıqdan sonra buyurdu: “Odur ki, mən hər kimin mövlasıyamsa, Əli də onun mövlasıdır.”\nHəqiqətdə imam Əli (əleyhis-salam)-ın imamət və rəhbərliyini isbat edən ən aydın sübutlardan biri də “Qədir-Xum” hədisində mövcud olan müxtəlif şahid və sübutlardır.\nÇünki şübhəsiz islam Peyğəmbəri (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) ərəb dilində ən fəsahətli və bəlağətli danışan bir şəxs idi və o çox yaxşı bilirdi ki, verdiyi o suallardan sonra “mövla” və “vəli” sözünü işlətməkdə məqsədi “başçı və rəhbər” olmuşdur.\nBuna görə də “Qədir-Xum” hədisində işlədilən bu sözü başqa mə`nalara yozmaq qeyri-məntiqi və əsassız bir iş sayılır.\nŞiə və sünnü elmi mənbələrində mövcud olan hədislərə əsasən, Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) “Qədir-Xum” hədisini söylədikdən sonra buyurdu:\nاَللّهُمَّ وَالِ مَنْ وَالاَهُ وَ عَادِ مَنْ عَادَاهُ، وَ انْصُرْ مَنْ نَصَرَهُ وَ اخْذُلْ مَنْ خَذَلَهُ\n“İlahi, onu sevəni sev və ona düşmən olana düşmən ol. Ona köməkçi olana köməkçi ol və ona öz köməyini əsirgəyənə sən də öz köməyini əsirgə!”\nBu dualar açıq-aşkar bildirir ki, Peyğəmbərin\n“مَنْ كُنْتُ مَوْلاَهُ فَهذَا عَلِىٌّ مَوْلاهُ”\n(yə`ni “Mən hər kimin mövlasıyamsa, Əli də onun mövlasıdır”) cümləsini söyləməkdə məqsədi imam Əli (əleyhis-salam)-ın imamət və rəhbərliyini bəyan etmək olmuşdur.\nBelə ki, Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) heç vaxt bir nəfəri məhz sevmək və ya ondan üz döndərməyin lazımlığı barəsində belə bir dua etməmişdir.\nBeləliklə bu dualar Əliyyibni Əbi Talib (əleyhis-salam)-a itaət etməyin vacibliyini açıq-aydın şəkildə göstərir.\nBaşqa bir tərəfdən də bu cümlələrdən Əliyyibni Əbi Talib (əleyhis-salam)-ın mə`sum olduğu mə`lum olur. Çünki qeyri-mə`sum, günahkar və səhvə yol verən bir fərdi sevmək və ona kömək etmək vacib deyil, əksinə bə`zi vaxtlar belə bir fərdi sevmək və ona kömək etmək günaha düçar olmağa səbəb olur.\nBir sözlə Peyğəmbər (sələllahu əleyhi və alihi və səlləm) bu xütbəsində həzrət Əli (əleyhis-salam)-ı sevən və ona yardım edənlərə dua etmiş və o həzrətə məhəbbət bəsləmək və yardım göstərməkdən boyun qaçırdan şəxslərə lə`nət yağdırmışdır.\nŞübhəsiz ki, İslamın uca məqamlı Peyğəmbəri (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) heç bir zaman qeyri-mə`sum şəxslər üçün belə bir qətiyyətlə dua etməz.\nPeyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm)-in xitab etdiyi şəxslərdən Allah-taalanın yeganəliyi, öz Peyğəmbərliyi və habelə bir sıra əqidəvi məsələlər barəsində (o cümlədən cənnət, cəhənnəm və s... mövzulardan) şəhadət alması, sonra Allah-taalanı bu mətləbə şahid tutması və daha sonra Əlini (əleyhis-salam) müsəlmanların rəhbəri e`lan etməsi açıq-aydın göstərir ki, “Qədir-Xum” hədisindəki “mövla” və ya “vəli” sözü «rəhbər» və «başçı» mə`nasında işlənibdir.\nÇünki müəyyən bir fərdi sadəcə sevməyin vacibliyini bildirmək üçün müqəddimədə bir sıra mühüm əqidəvi məsələləri və o cümlədən Allah-taalanın yeganəliyi, Rəsuli Əkrəm (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm)-in Peyğəmbərliyi, cənnət və cəhənnəm və s… bəyan edib, onların barəsində şəhadət almaq ağıl və məntiqlə uyğun gəlmir.\nBeləliklə Əliyyibni Əbi Talib (əleyhis-salam)-ın “mövla” və “vəli”-liyi məsələsinin Allahın yeganəliyi, Peyğəmbərin elçiliyi və s... bu kimi əqidəvi məsələlərlə yanaşı qərar tutması bunu bizə bildirir ki, “Qədir-Xum” hadisəsindəki “mövla” və “vəli” sözü “imam və rəhbər” mə`nasında işlənmişdir.\nŞiə və sünnü elmi mənbələrində mövcud olan hədislərə əsasən İslam Peyğəmbəri (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) “İkmal” ayəsi (Maidə surəsi, ayə 3) nazil olduqdan sonra belə buyurmuşdur:\n“Dinin kamilləşməsi, ne`mətin tamamlanması və Allahın mənim Peyğəmbərliyimdən və məndən sonra Əliyyibni Əbi Talibin (əleyhis-salam) imamətindən razı qaldığı üçün Allah hər şeydən böyükdür.”\nGörəsən mümkündürmü ki, bir fərdə məhəbbət bəsləməyin lazımlığını e`lan etməklə ilahi din kamilləşsin və ilahi ne`mət tamamlansın?\nGörəsən mümkündürmü ki, yalnız və yalnız bu işə xatir Allah-taala Peyğəmbəri Əkrəmin (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) risalətindən razı qalsın?\nBir qədər fikirləşdikdən sonra tam qətiyyətlə demək olar ki, bu hədisdəki “mövla” sözü sırf “rəhbər, başçı və imam” mə`nasında işlənibdir. Həqiqətdə imamət nübüvvətin tamamlayıcısıdır və islam dini bunun vasitəsilə kamilləşmiş və islam ümməti üçün ilahi ne`mət tamamlanmışdır.\nİslamın əziz Peyğəmbəri (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) “Qədir-Xum” xütbəsinin əvvəlində vəfatının yaxınlaşdığını xəbər vermişdir.\n“Təbliğ” ayəsinə əsasən mə`lum olur ki, o həzrət risalətini başa çatdırmaq üçün mühüm bir məsələni camaata çatdırmalıdır və əziz islam Peyğəmbəri (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) də bu dünya ilə vidalaşmamışdan qabaq onu öz ümmətinə çatdırmaq üçün nigaran idi.\nBu mühüm məsələ isə bir çox başqa hədislərdə dəfələrlə bəyan olunan imam Əli (əleyhis-salam) və ondan sonra gələn mə`sum imamlar (əleyhimus-salam)-ın imamət və rəhbərlik məsələsidir.\nGörəsən mümkündürmü ki, müəyyən bir fərdə sadəcə məhəbbət bəsləməyin vacibliyini bildirmək üçün həzrət Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) sözə belə başlayıb, vəfatının yaxınlaşdığını xəbər versin?!\nŞiə və sünnü elmi mənbələrində mövcud olan hədislərə əsasən “Qədir-Xum” xütbəsi sona yetdikdən sonra Peyğəmbərin (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) fərmanına əsasən müsəlmanlar Əliyyibni Əbi Talib (əleyhis-salam)-la bey`ət edərək, bu böyük məqama tə`yin olunduğu üçün onu təbrik etdilər.\nFəxri Razi (544-604 h.q.) öz təfsirində belə nəql edir ki, Ömər ibni Xəttab bu hadisədən sonra imam Əli (əleyhis-salam) ilə görüşüb dedi:\nهَنِيئًا لَكَ يَابْنَ اَبِى طَالِبٍ، اَصْبَحْتَ مَوْلاَىَ وَ مَوْلَى كُلِّ مُؤْمِنٍ وَ مُؤْمِنَةٍ\n“Ey Əbu Talibin oğlu! Xoş halına ki, həm mənim və həm də bütün mö`min kişi və qadınların mövlası oldun.” \nHətta bə`zi rəvayətlərə əsasən Əliyyibni Əbi Talib (əleyhis-salam)-la bey`ət etmək və o həzrətə (ə) gözaydınlıq mərasimi üç gün davam etmişdir.\nBu mətləblərdən mə`lum olur ki, müsəlmanlar mühüm bir məsələ ilə qarşılaşıblar və bu məsələ də imamət və rəhbərlikdən başqa bir məsələ deyildir.\nYoxsa, bir nəfərlə sadəcə dostluq e`lan etmək və ona öz məhəbbətini bildirmək üçün onunla bey`ət edib onu təbrik etmək çox gülünc və yersiz bir əməl sayılır.\nBu məsələyə dair hədislərə əsasən Peyğəmbəri Əkrəm (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) “Qədir-Xum” xütbəsinin sonunda müsəlmanlara belə fərman verdi:\nفَلْيُبَلِّغِ الشَّاهِدُ الغَائِبَ\nYə`ni: “Hazır olanlar bu məsələni qayib olanlara çatdırsınlar.”\nŞübhəsiz ki, İslam ümmətinin hər bir fərdi, Qur`an və gözəl İslam ən`ənələrinə itaət edərək bilirdilər ki, müsəlman və mö`min din qardaşlarını sevmək lazımlı və zəruridir. Odur ki, məsələni bir daha onlara çatdırmaq və ona ciddi yanaşmağı tə`kid etməyə heç bir ehtiyac yox idi.\nBuna görə də Peyğəmbərin bu hədisdə bəyan etdiyi “vəlilik” məsələsi imam Əli (əleyhis-salam) və ondan sonra gələn mə`sum imamlar (əleyhimus-salam)-ın imamət və rəhbərlik məsələsidir. Odur ki, Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) bu məsələni orada iştirak etməyənlərə də çatdırmağı tə`kid etmişdir.\nİslam Peyğəmbəri (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) öhdəsinə qoyulan risaləti ümmətinə çatdırdıqdan sonra buyurdu:\nاَللّهُمَّ اَنْتَ شَهِيدٌ عَلَيْهِمْ اِنِّى قَدْ بَلَّغْتُ وَ نَصَحْتُ\nYə`ni: “İlahi! Sən özün onlara şahidsən. Şübhəsiz ki, mən təbliğimi yerinə yetirib nəsihət etdim.”\nBu cümlədən aydın olur ki, “Qədir-Xum”da bəyan olunan məsələ yeni bir məsələ olmuşdur. Belə ki, ya Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) əvvəllər bu məsələni əsla bəyan etməmiş, ya da bu qədər açıq-aydın və müfəssəl şəkildə bəyan etməyibdir.\nBildiyiniz kimi mö`min və müsəlman din qardaşlarını sevmək və onlara yardım göstərmək bu hadisəyə qədər Qur`an ayələri və Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm)-in söhbətlərində dəfələrlə tövsiyə olunmuş və islam ümməti bu məsələni kamil surətdə öyrənmişdilər.\nBuna görə də şübhə yoxdur ki, bu xütbədən məqsəd imam Əli və ondan sonra gələn mə`sum imamlar (əleyhimus-salam)-ın imamət və rəhbərliyini təbliğ etmək olmuşdur.\n2- Qur`ani-kərim, tərcümə edən: Ayətullah Nasir Məkarim Şirazi, Mədrəsətul-imam Əmiril-mö`minin (ə), Qum, birinci çap/1378 şəmsi;\n3- Əd-dürrül-mənsur fit-təfsiril-mə`sur, Əbdür-Rəhman Cəlaləddin Əs-Süyuti (849-911 h.q.), Darul-fikr, Beyrut/1993 miladi;\n4- Ənvarut-tənzil və əsrarut-tə`vil (Təfsirul-Beyzavi), Əbu Səid Əbdullah ibni Məhəmməd Əl-Beyzavi (vəfat: 791 h.q.), Darul-kutubil-elmiyyə, Beyrut, birinci çap/1988 miladi;\n5- Təfsirul-Qur`anil-əzim, Əbül-Fida İsmayıl ibni Kəsir (701-774 h.q.), Darul-mə`rifət, Beyrut, ikinci çap/1987 miladi;\n6- Təfsirul-Qur`anil-kərim, Seyyid Əbdullah Əş-Şübbər (vəfat: 1242 h.q.), Mətbuat ən-Nəcah, Qahirə, üçüncü çap/1966 miladi;\n7- Camiul-bəyan ən tə`vili ayil-Qur`an, Məhəmməd ibni Cərir Əl-Ət-Təbəri (224-310 h.q.), Darul-fikr, Beyrut/1988 miladi;\n8- Məcməul-bəyan fi təfsiril-Qur`an, Əbu Əl-Fəzl ibnl-Həsən Ət-Təbərsi (vəfat: 548 h.q.), Darul-mə`rifət, Beyrut, birinci çap/1986 miladi;\n9- Ət-Tibyan fi təfsiril-Qur`an, Şeyx Məhəmməd ibnl-Həsən Ət-Tusi (385-460 h.q.), Daru ehyait-turasil-ərəbi, Beyrut/ tarixsiz;\n10- Təfsiru Əbil-Fütuh Ər-Razi (Rəvzul-cinan və rəvhul-cənan fi təfsiril-Qur`an), Hüseyn ibni Əli Əl-Xüzai Ən-Nişapuri (6-cı h.q. əsrinin alimlərindən), təshih: Məhəmməd Cə`fər Yahəqqi və Məhəmməd Məhdi Nasih, Bünyade pejuheşhayi astani qüdsi Rəzəvi (ə), Məşhəd/1372 şəmsi;\n11- Təfsirul-Fəxr Ər-Razi (Ət-Təfsirul-kəbir və məfatihul-ğəyb), Məhəmməd Ər-Razi Fəxrəddin ibni Ziyaəddin Ömər (544-604 h.q.), Darul-fikr, Beyrut/ tarixsiz;\n12- Əl-mizan fi təfsiril-Qur`an, Seyyid Məhəmməd Hüseyn Təbatəbai, Darul-kutubil-islamiyyə, Tehran, beşinci çap/1372 şəmsi;\n13- Təfsiru Furat Əl-Kufi, Əbül-Qasim Furat ibni İbrahim Əl-Kufi (3 və 4-cü h.q. əsrlərinin alimlərindən), təhqiq: Məhəmməd Əl-Kazim, Muəssisətut-təb`i vən-nəşr, Tehran, birinci çap/1990 miladi;\n14- Təfsiri nümunə, Ayətullah Nasir Məkarim Şirazi və başqaları, Darul-kutubil-islamiyyə, Tehran, 27-ci çap/1378 şəmsi;\n15- Zadul-məsir fi elmit-təfsir, Əbül-Fərəc Cəmaləddin Əbdür-Rəhman ibni Əli Əl-Covzi (vəfat: 597 h.q.), təhqiq: Əhməd Şəmsəddin, Darul-kutubil-elmiyyə, Beyrut, birinci çap/1994 miladi;\n16- Əl-mühərrərul-vəciz fi təfsiril-kitab əl-əziz, Əbu Məhəmməd Əbdül-Həqq ibni Qalib Əl-Əndulsi (vəfat: 546 h.q.), təhqiq: Əbdüs-Səlam Əbdüş-Şafi Məhəmməd, Darul-kutubil-elmiyyə, Beyrut, birinci çap/2001 miladi;\n17- Əl-bürhan fi təfsiril-Qur`an, Seyyid Haşim Əl-Bəhrani (vəfat: 1109 h.q.), Muəssisətul-ə`ləmi lil-mətbuat, Beyrut, birinci çap/1999 miladi;\n18- Təfsirus-Safi, Molla Möhsün Feyz Əl-Kaşani (vəfat: 1091 h.q.), təhqiq: Hüseyn Ə`ləmi, Müəssisətul-ə`ləmi lil-mətbuat, Beyrut, ikinci çap/1982 miladi;\n19- Təfsiru nuris-səqələyn, Şeyx əbd Əli Əl-Hüvəyzi (vəfat: 1112 h.q.), təhqiq: Seyyid Haşim Rəsuli Məhəllati, Muəssisətu İsmailan, Qum, dördüncü çap/1412 h.q.;\n20- Təfsirul-Əyyaşi, Əbün-Nəzr Məhəmməd ibni Məs`ud ibni Əyyaş Əs-Sələmi Əs-Səmərqəndi (vəfat: 320 h.q.), təhqiq: Seyyid Haşim Rəsuli Məhəllati, Əl-məktəbətul-islamiyyə, Tehran/1380 h.q.;\n21- Təfsirun-Nəsəfi (Mədarikut-tənzil və həqaiqut-tə`vil), Əbül-Bərəkat Əbdüllah ibni Əhməd Ən-Nəsəfi, (vəfat: 710 h.q.), təhqiq: Yusif Əli Bədəvi, Darul-kəlimit-təyyib, Beyrut, birinci çap/1998 miladi;\n22- Bəhrul-ulum (Təfsirus-Səmərqəndi), Əbul-Leys Nəsr ibni Məhəmməd Əs-Səmərqəndi (vəfat: 375 h.q.), təhqiq: Əli Məhəmməd Müəvvəz və Adil Əhməd Əbdül-Mövcud, Darul-kutubil-elmiyyə, Beyrut, birinci çap/1993 miladi;\n23- Təfsirul-Cəlaləyn, Cəlaləddin Məhəmməd ibni Əhməd Əl-Məhəlli (791-864 h.q.) və Cəlaləddin Süyuti (849-911 h.q.), Darul-kutubil-elmiyyə, Beyrut/ tarixsiz;\n24- Ruhul-mə`ani fi təfsiril-Qur`anil-əzim və s. Səb`il-məsani, Əbül-Fəzl Şəhabəddin Əs-Seyyid Mahmud Əl-Asuli Əl-Bağdadi (vəfat: 1270 h.q.), İdarətut-təbaətil-muniriyyə, Misir/ tarixsiz;\n25- Təfsiru cəvamiil-came`, Şeyx Əbu Əl-Fəzl ibnl-Həsən Ət-Təbərsi (vəfat: 548 h.q.), təhqiq: doktor Əbül-Qasim Gürci, Tehran universtetinin nəşriyyatı, üçüncü çap/1377 şəmsi;\n26- Təfsirul-Qur`anil-əzim müsnədən ən Rəsulillah vəs-səhabəti vət-tabein, Əbdür-Rəhman ibni Məhəmməd Ər-Razi (vəfat: 328 h.q.), təhqiq: Əs`əd Məhəmməd Ət-Təyyib, Əl-məktəbətul-əsriyyə, Beyrut, ikinci çap/1999 miladi;\n27- Əl-üsul minəl-kafi, Əbu Cə`fər Məhəmməd ibni Yə`qub Əl-Kuleyni (vəfat: 329 h.q.), təhqiq: Əli Əkbər Qəffari, Darul-kutubil-islamiyyə, Tehran, üçüncü çap/1388 h.q.\nQədir-Xum gününün müstəhəb əməlləri.\nMəşhur dua kitablarından sayılan “Misbahül-Kəfəmi”də yazılıb ki, İmam Cəfər Sadiqdən (ə) soruşdular: “Müsəlmanlar üçün iki bayramdan (Fitr və Qurban bayramlarından) başqa bayram varmı?”\n*Qədir günündə qüsl almaq, təzə və gözəl libaslar geyinmək, ətir vurmaq da çox bəyənilən işdir. Bir-biri ilə görüşən zaman bu duanı oxumağın böyük savabı var: “Əlhəmdü lillahilləzi cəələna minəl-mütəməssikinə bi-vilayəti Əmiril-mömininə vəl-əimməti əleyhimüs-səlam\n” (“Həmd olsun Allaha ki, bizi Əmirül-mömininin və imamların vəlayətinə bağlananlardan etdi”)*\nQədir günündə bu duanı da 100 dəfə təkrar etməyin savabı var: “Əlhəmdü lillahilləzi cəələ kəmalə dinihi və təmamə nimətihi bi-vilayəti Əmiril-mumininə Əliyyibni Əbitalibin əleyhis-səlam”. (“Həmd olsun Allaha ki, öz dininin kamilliyini və nemətlərinin tamamını Əmirəl-möminin Əli ibn Əbutalib əleyhissalamın vəlayətində qərar verdi”)\nİmam Rza (ə) buyururdu ki, Allah-təala bu gündə mömin kişi və qadınların 60 illik günahlarını bağışlayar. Allah Qədir günündə üst-üstə Ramazan ayı, Qədr gecəsi və Fitr gecəsinə nisbətən iki dəfə artıq mömini cəhənnəm əzabından xilas edər (əlbəttə, bunlar həqiqi möminlərə və Qədir gününü layiqli ibadətlə keçirən insanlara aiddir)


“Biz onlara iş təklif etdik, heç 1 faizi razılaşmadı” -\n11:54 07 Avqust 2020 Oxunub : 4040\n190 manat sosial ödəniş iş yerləri bağlanan, işini və gəlirini itirən qeyri-formal şəxslərə dəstək üçün verilirdi. İkincisi isə aztəminatlı kriteriyasına əsasən ödənilirdi. 600 min insana aprel və may aylarında bu ödəniş həyata keçirildi. Həmçinin növbəti mərhələdə sərt karantin tətbiq edilən rayon və şəhər sakinlərinə müavinət ödənildi. Burada hər hansı say azalmasına gedilməyib.\nAzvision.az xəbər verir ki, bunu Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi naziri Sahil Babayev deyib. Onun sözlərinə görə, sosial ödənişlə bağlı müraciət edən digər vətəndaşlar üçün haqqı ödənilən ictimai işlər təklif edilib.\n“Əgər vətəndaş 190 manat üçün müraciət edirsə və özünü aztəminatlı hesab edirsə, ona təklif edilən iş yeri minimum əmək haqqı olan iş yeridir. Əgər şəxs ali savadlı və yüksək ixtisaslıdırsa və bu işləri istəmirsə, onlar üçün 47 min vakansiya var və ora müraciət edə bilər. Pandemiya dövründə iş yerləri azalır və zəmanət yoxdur ki, onların hamısı iş tapacaq. İctimai işlərin hədəf kütləsi bəllidir. Bu işlərə dövlət sektorunda ehtiyac yoxdur, bu, sosial layihədir, aztəminatlı işsiz şəxslər üçündür. Minimum əmək haqqı səviyyəsi ilə işləyən 10 minlərlə insan var”.\nNazir bildirib ki, son 3 ayda 20 minə yaxın şəxs 190 manat verilməsi ilə bağlı yenidən müraciət edib. “Biz onlara ictimai işləri təklif etdik. Lakin onların heç 1 faizi buna razılaşmır”.


9 dövlet kömek üçün NATO-ya müraciet edir - Azadliq Xeber\n9 dövlet kömek üçün NATO-ya müraciet edir\n9 dövlət kömək üçün NATO-ya müraciət edir\n12:25 xeber – Avropanın 9 dövləti NATO -ya kömək üçün müraciət edəcək.\nAzadlıq.az xəbər verir ki, anspress-in məlumatına görə, bu barədə Ruminiya prezidenti Klaus Yoxannis məlumat verib.\nNATO-ya müraciət edən dövlətlərin tərkibinə əsasən Mərkəzi və Şərqi Avropa dövlətləri daxildir. Müraciətdə qeyd edilir ki, NATO silahlı qüvvələrinin regionda hərbi fəallığını genişləndirsin.\nRuminiyadan başqa Bolqarıstan, Çexiya, Slovakiya, Macarıstan, Estoniya, Latviya, Litva və Polşa bu təşəbbüsü dəstəkləyir.\nKlaus Yoxannis – Ruminiya prezidenti\nRəsmi xahiş ittifaqın bugünkü sammitində NATO-nun rəhbərliyinə təqdim ediləcək.\nMüraciətdə NATO-nun Mərkəzi və Şərqi Avropa dövətlərinin şərq sərhədlərini hansı ölkənin təhlükəsindən qorunması açıqlanmayıb.\nAmma bu dövlətlərin sərhədlərində yalnız ən güclü ölkə Rusiyadır. Bu mürəciətin Rusiya təhlükəsindən qorunmaq üçün edildiyi ehtimal edilir.\nYəqin ki, 2014-cü ilədə Rusiyanın Krımı ilhaq etməsi və Ukraynanın şərqindəki hərbi əməliyyatlar bəzi Avropa dövlətlərini qorxuya salıb. Çünki Rusiya öz sələfi Sovet İttifaqının dövründə Şərqi Avropa dövlətləri üzərində tam nəzarətə malik idi. İndi isə Rusiyanın regionda yenidən güclənməsi həmin dövlətlərə təsirini artırmasına, hətta onları öz ərazisinə qatmaq ehtimalını artırır.\n1945-1991-ci illərdə Sovet İttifaqının nəzarətində olan ərazilər\nRusiya belə bir təcrübəni Ukrayna üzrərində artıq tətbiq edib. Avropa Birliyi 2014-cü ilə Ukraynaya assosiativ saziş imzalamasını təklif etdikdə hökumət buna qarşı çıxdı. Nəticədə ölkədə Avropanın dəstəyi ilə ixtişaşlar baş qaldırdı. Rusiya nəzarəti itirdiyini gördükdə isə ikinci planı işə saldı.\nBu planla Rusiya Ukraynanın şərqindəki Dombas regionunda separatçı respublika yaratmaqla yanaşı Krımı referendum yolu ilə özünə tabe etdi. Hazırda isə Avropada Rusiyadan narazı olan dövlətlərdən hər hansı üçün bu planın cızıldığını istisna etmək olmaz.


Rusiyada müxalifət liderinə hücum olub | AzPolitika — onlayn siyasi-ictimai qəzet\nRusiyada müxalifət liderinə hücum olub\nDərc olunub: 26/03/2020 - 12:41\nRusiya Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Fondunun rəhbəri Aleksey Navalnıya naməlum şəxslər tərəfindən hücum edilib.\nHücum müxalifət lideri "Exo Moskvı" radiostansiyasının binasına daxil olarkən olub. Bu barədə Aleksey Navalnı özünün Twitter hesabından yazıb.\nNavalnının sözlərinə görə, onun üstünə un və çürümüş südə bənzəyən maye səpiblər. Müxalifətçi onun bilərəkdən koronavirusa yoluxdurulmasına cəhd edildiyini istisna etmədiyini bildirib. Siyasətçi hücum edənləri “degenerat” və “Putinin dəstəsi” adlandırıb.\nNavalnı daha sonra bildirib ki, ona 2017-ci ildə üzünə anilin turşusu və ya Rusiyada “zelyonka” kimi tanınan mayeni atanlar hücum ediblər. O vaxt Navalnının gözləri kimyəvi yanmaya məruz qalmışdı.\nAleksey Navalnı "Exo Moskvı" radiostansiyasına “Şərti olaraq sizin” adlı proqramda iştirak etmək üçün gəlmişdi. Bu proqramı Moskva işi üzrə keçmiş müttəhim Yeqor Zukov aparır.\nÖtən həftə Navalnı iki yeni ifşaedici video ilə çıxış etmişdi. Bu videoda Putin başda olmaqla hakimiyyətlə yanaşı RT kanalının baş redaktoru Marqarita Simonyan və onun əri Tiqran Keosayan külli məbləğdə korrupsiyada ittiham olunurdular. (azadliq.org)


Əsas səhifə » Son Xəbərlər » Bu sizin press-relizinizdirsə, bura klikləyin! » Medicare Cuts: Konqresin yeni qanun layihəsinə bu axşam səs verməsi gözlənilir\nYalnız günlər qalıb, Konqresin bu axşam Medicare-də dağıdıcı ixtisarları yüngülləşdirəcək və yaşlıları qoruyacaq yeni qanun layihəsinə səs verəcəyi gözlənilir.\nBu gün təqdim edilən bu yeni qanun, Cərrahi Baxım Koalisiyasına görə, dörd həftədən az müddətdə qüvvəyə minəcək bəzi zərərli kəsikləri yumşaltmaqla Medicare xəstələrinin cərrahi qayğıya çıxışını qoruyacaq.\nQanun layihəsi, S.610, Medicare və Amerika Fermerlərini Sequester Cuts Aktından Qoruma, 2022-ci ildə ödənişlərin azaldılmasını yüngülləşdirəcək. Konqresin tədbirləri olmadan, həkimlər davam edən pandemiya fonunda xəstələr, xüsusən də həssas yaşlılar üçün dağıdıcı olacaq 9% azalma ilə üzləşirlər.\n“Son iki il ərzində biz Konqresin həkimlərimizi və qeyri-həkimləri “Sağlamlıq Qəhrəmanı” adlandırdığını eşitdik və biz həkimlərin və xəstələrin müdafiəsinə qalxan Konqres üzvlərinə minnətdarıq” dedi Amerika Cərrahlar Kolleci. İcraçı Direktor David B. Hoyt, MD, FACS. “Bunlar xəstələri qorumaq üçün zəruri qanunvericilik dəyişiklikləridir və biz Konqresin hər bir üzvünü ilin sonuna qədər bu ixtisarların azaldılmasının zəruriliyini tanımağa çağırırıq. Bununla belə, zaman keçdikcə Medicare-i kəsməyə davam etmək yalnız uzunmüddətli perspektivdə qayğıya çıxışı azaldacaq və Konqres yanvarda qayıdanda cərrahların diqqətlərini ən yaxşı şəkildə etdiklərinə – təkmilləşdirməyə yönəltmələrini təmin etmək üçün sistemli dəyişikliklərlə pozulmuş Medicare ödəniş sisteminə müraciət etməlidirlər. və insanların həyatını xilas edir."\nİyirmi cərrahi qrup bu gün Konqres Liderlərinə məktub göndərərək onları S.610-dan keçməyə çağırıb, çünki bu, Yanvar ayından başlayaraq Medicare kəsimlərini minimuma endirir. Məktubda onlar Konqresdən "Medicare-in pozulmuş ödəniş sistemi ilə davam edən struktur problemlərinin həlli yollarını nəzərdən keçirmək" üçün qanun layihəsindən verilən rahatlıqdan istifadə etməyi xahiş etdilər.


Kremle üsyan eden bakılı qızın FİLM KİMİ HƏYATI – II HİSSƏ - Azadliq Xeber\nKremle üsyan eden bakılı qızın FİLM KİMİ HƏYATI – II HİSSƏ\nKremlə üsyan edən bakılı qızın FİLM KİMİ HƏYATI - II HİSSƏ\n29.04.2016 / 15:32 xeber –\nƏlindən siqaret düşməzmiş. Nə olsun Bakıydı, SSRİ-nin ən böyük şəhərlərindən biriydi?! Mentalitet məsələsi vardı axı. Vecinə də deyildi, “Kubinka”dakı “qara bazar”dan da bahalı xarici siqaret tapıb, çəkirdi.\nO nəhənglikdə Tixonova belə “yox” demək cəsarətində bulunmuşdu bu qız. Ən yaxın iki dostunu da götürüb imperiyanın paytaxtında, Moskvadaca qiyam qaldırmışdı. Çoxlarının üzvü olmaq üçün az qala qapısında yatdığı SSRİ Yazıçılar İttifaqından da rahatlıqla çıxıb getmişdi.\nOnun üçün heç bir sərhəd, heç bir qadağa mövcud deyildi. Ürəyi istəyəni yazırdı. Onun və dostlarının yazdıqları artıq hakim ideologiyanın böyük qayğısına çevrilmişdi. Şeirləri Moskvanın elitar ədəbi dairələrində əl-əl gəzirdi…\n(əvvəli bu linkdə http://news.lent.az/news/240766)\nBakıya çatan kimi yenə dostlarını başına toplayır. Yenə dar çevrələrdə şeir məclisləri, gitara və saysız-hesabsız, özü də yazıya alınmayan, çap olunmayan şeirlər. Yeri gəlmişkən, İnna haradasa mənə Onegin Hacıqasımovu xatırladır. Təxminən eyni dövrdə yaşayıblar Oneginlə. O Oneqin ki ona “Bakının Yesenini” deyirdilər. Bir dəfə Moskvada oğlu Yusiflə söhbət zamanı o, bu sətirlərin müəllifinə demişdi: “Atamın yüzlərlə şeiri var ki, it-bata düşüb. Mən hələ də o şerləri bir yerə yığa bilmirəm”.\nEləcə də İnna.\nAmma dostları yenə onu yola gətirməyə çalışırlar: “Sən mütləq ali təhsil almalısan”. Və bir kiçik bir təsadüf İnnanın həyatında böyük rol oynayır. O dövrün tanınmış şairi Pavel Antokolski Bakıya gəlibmiş. Bakıda bir neçə gün qalan şair demək olar ki, hər axşam poeziya gecəsi keçirər, tanınmış və gənc şairlərin şeirlərini dinləyərdi. Yox, sadəlövh olmayın, İnna poeziya gecəsinə-filana getmir. Bu dəfə də dostları onun əvəzindən şeirlərini Antokolskiyə göstərirlər. Antokolski şeirlərlə axşam tanış olacağını deyir. Amma… Amma səhər tezdən durub həmin uşaqları axtarmağa başlayır, “o qızı tapın, dərhal yanıma gətirin” deyir. İnnanı birtəhər yola gətirib Antokolskinin yanına aparırlar.\n– Sən haranı bitirmisən?\nİlk sualı bu olur şairin.\nİnna çiyinlərini çəkir.\n– Sən şairəsən, əsil şairə. Amma belə olmaz. Sən ali təhsil almalısan mütləq. Hazırlaş imtahana. Mən də kömək edəcəm.\nİnna imtahan verməyəcəyini deyir. Və Tixonovla olan söhbəti xatırladır. Antokolski başını bulayır. “Yaxşı, mən bir şey fikirləşərəm” deyib, mehmanxanaya qayıdır.\nAmma mehmanxanada da dayana bilmir. Oradan düz gəlir Azərbaycan Dövlət Universitetinə. Rektor Cəfər Xəndanın yanına. Məsələni danışır. Cəfər müəllim imtahansız tələbə qəbulunun çətin olacağını deyir. Antokolski Cəfər Xəndanı inandırmağa çalışır ki, əlinə bir dəli, fitri istedadlı qız düşüb, ona nəyin bahasına olursa-olsun kömək etmək lazımdı. Rektor yuxarılarla məsləhətləşir. Səhəri Antokolskini yanına çağırıb deyir ki, istisna hal kimi qəbul edirik, amma əyani yox, axşam şöbəsinə.\nSonradan müsahibələrinin birində İnna deyəcəkdi: ”Mən heç oranı da bitirə bilmədim. Bir kurs oxudum, gördüm mənasız bir şeydi. Təhsili atıb ərə getdim”.\nYeri gəlmişkən, İnnanın bircə övladı olub, Yelena. O da birinci ərindən, şair Qriqori Korindən. Hazırda İsraildə yaşayır Yelena Korina.\nHə, universiteti tərk edir İnna. Ərə gedir, Lena doğulur. 4 ildən sonra isə Bakını tərk edib Moskvaya yollanır, 1960-cı ildə…\nMoskva həyatına tez öyrəşir İnna. Ara-sıra çap olunur. Hə, çap olunur demişkən, onun ilk şeirlər toplusu “Çto bılo so mnoyu” (“Mən bunu yaşamışam” ) Bakıda 1957-ci ildə nəşr olunub, ardınca isə “Vernost” (“Sədaqət”) işıq üzü görüb.\nMoskvada isə çap olunmaq bir az çətinə düşmüşdü. Amma bununla belə İnna yazırdı. Bir dəfə ondan soruşmuşdular:\n– Bəs siz kimin üçün yazırsız, İnna Lvovna? Özünüz üçün? Şair-dostlarınız üçün?\n– Bilmirəm. Mən nadir hallarda ictimaiyyət qarşısında çıxış edirəm. Son altı ildə ancaq bircə dəfə çıxış etmişəm – Ədəbiyyat İnstitutunun tələbələri qarşısında. Və bu mənə kifayət edir.\n75-ci ildə İnna ərindən boşanır. Baxmayaraq ki, boşanmışdılar, amma qızları Lenanı ikisi böyüdürdü. Həmin ərəfədə İnna işsiz idi. Bir yandan da çap olunmaması maddi vəziyyətini pisləşdirmişdi. O ərəfədə Semyon Lipkinlə evlənir İnna. Lipkinin ailəsi vardı. Amma hər şeyə rəğmən Lisnyanskayanın yanına köçür.\n1978-ci ildə isə “Metropol” dövrü başlayır. İnna Moskvanın düz ortasında, gizlicə, zirzəmilərdə əmələ gələn “Metropol” almanaxının yaradılmasında iştirak edir. Topluda dərc olunan əsərlərin müəllifləri sırasında ondan başqa Vasili Aksenov, Vladimir Vısotski, Yevgeni Reyn, Yevgeni Popov, Viktor Yerofeyev, Fazil İskəndər və başqaları da vardı.\n“Metropol” almanaxı “samizdat” kolleksiyasının ən unikal nümunələrindəndir. Tanınmış ədiblərin (B. Axmadulina, A. Voznesenskiy, Ye. Reyn, V. Vısotski, Yu. Akleşkovski, Q. Sapqir və b.), o cümlədən açıq nəşrə yaxın buraxılmayan müəlliflərin senzuradan kənar mətnlərindən ibarət bir nəşr idi. Qeyri-adi formatda cəmi 12 nüsxəsi hazırlanıb. Vatman kağızı üzərinə çap maşını ilə yazılmış dörd səhifə yapışdırılıb. Vərəqlər yaşılımtıl mərmər lövhəni andıran karton qovluğa yerləşdirilib. Düzdür, indi bizim 70-cilər dissident ədəbiyyatından danışmağı xoşlayırlar, amma təəssüf ki, bu almanaxda bircə nəfər də olsun Azərbaycan şairinin və yazıçısının əsəri çap edilməyib.\nVə tezliklə KQB bu məxfi almanaxdan xəbər tutur. SSRİ Yazıçılar İttifaqın sədri Georgi Markovu Kremlə çağırıb, əməlli danlayırlar. Markov Kremldən qayıdan kimi İttifaqın İdarə Heyətini yığır. Almanax üzvləri Popov və Yerofeyevin SSRİ Yazıçılar İttifaqından xaric edilməsi barədə qərara qəbul edilir. Kremldə fikirləşirlər ki, iki qiyamçını İttifaqdan rədd etdikdən sonra digərləri sakitləşəcək. Amma əksinə olur. Dostlarının İttifaqdan çıxarılmasından sonra İnna Vasili Aksenov və Semyon Lipkinlə birlikdə həmkarları ilə həmrəylik nümayiş etdirərək 1979-cu ildə İttifaqı tərk etdiklərini bildirirlər. Və bununla da onlara SSRİ-də çap olunmaq yasaq edilir…\nAmma… İnnanın ondan da xəbəri yox idi ki, yenə də özündən xəbərsiz onun şeirləri Qərbdə işıq üzü görür, sevilir və oxunurdu.\n“YMKA-Press” və “Ardis” nəşriyyatları onun bir neçə kitabını çap edirlər.\nYenidənqurmadan sonra isə hər şey dəyişir, on illik fasilədən sonra onun şeirləri yenidən vətəndə işıq üzü görür. Lisnyanskaya canlı klassikə çevrilir. Rusiya Dövlət Mükafatı və Aleksandr Soljenitsin mükafatı ilə təltif olunur.\n“Zaman-zaman Bakı mövzusu mənimçün qabarır. Harada doğulduğunu unutmaq çətindir, çünki hər şey ordan qaynaqlanır – bütün çətinliklər, sevinclər, ağrılar, həyatın bütün tragik və komik vəziyyətləri. Bu, banallıqdır, amma uşaqlıqdan gəlir. Ümumiyyətlə, ən banal şeylər ən əbədiyaşar şeylərdir”, – İnna Lvovna müsahibələrinin birində demişdi.\nAmma Bakyıa qayıtmır yaşamaq üçün. Bir neçə dəfə qonaq kimi gəlir. Əri Semyon Lipkinin vəfatından sonra İsrailə köçür; ədəbiyyatşünas, heykəltəraş, sərgilər kuratoru olan qızı Yelenaya daha yaxın olsun deyə. Son illərini Hayfada yaşayır. Burada da qərar tuta bilmir. Moskvaya qayıdır. 12 mart 2014-cü ildə vəfat edir. Peredelkinski məzarlığında, əri Semyon Lipkinin yanında dəfn olunur…


Mərhum nazirin nəvəsindən Rusiya səhnəsində MÖHTƏŞƏM PERFORMANS » Ulduzumsan.az\nTarix: 19-11-2018, 10:28\nMərhum energetika naziri Natiq Əliyevin oğlu Fərhad Əliyevin Sara Əliyeva ilə evliliyindən olan qızı Aliyə Rusiyada çıxış edib.\nPublika.az xəbər verir ki, A.Əliyeva Rusiyanın "RU.TV" kanalında, 13-17 yaş arasında keçirilən “Во Весь Голос 2018” beynəlxalq musiqi televiziya müsabiqəsində iştirak edib. Bu barədə Aliyənin anası Sara Əliyeva sosial şəbəkədə məlumat verib. S.Əliyeva qızının komandasını dəstəkləyən və ona səs göndərən hər kəsə təşəkkür edib:\n“Vaxtı ilə biz ilk musiqili layihə - “Фабрика звёзд” müsabiqəsini böyük maraqla izləyirdik, onda 17 yaşında idim, iştirakçılara çəkiliş meydançasında baxmaq imkanım olmuşdu. Bu, unudulmaz emosiyalar idi. Heç ağlıma gəlməzdi ki, vaxt gələcək və mənim 14 yaşlı qızım belə bir layihədə çıxış edəcək, mən isə layihəni tamamilə başqa formatda izləyəcək və tamamilə fərqli duyğular yaşayacağam”.\nSafuranın oğlu İsgəndərlə YENİ VİDEOSU\nSafuranı heç vaxt belə görmədiniz\nSafura Şakiranın konsertində\nSafura Əliyeva həyat yoldaşı ilə gecəyarı yaxtada\nSafura Əliyeva oğlunun doğum gününü belə qeyd etdi\nSafura qızı və oğlu ilə gəzintidə\nSafurə qızının adını Aişa qoyub\nSafuranın həyat yoldaşı ilə unudulmaz bir günü\nMərhum azərbaycanlı nazirin nəvəsinin YENİ FOTOLARI


Harvardın müəllim və tələbələri Azərbaycanda – FOTOLAR\n25 Noyabr 2017 - 15:05\nHarvardın müəllim və tələbələri Azərbaycanda –FOTOLAR\nÖtən həftə ABŞ-ın bütün dünyada məşhur olan Harvard Universitetinin magistr proqramlarının müəllim və tələbələri ölkəmizdə səfərdə olublar. Səfər zamanı onlar müxtəlif yerlərdə olub, rəsmi şəxslərlə görüşlər keçiriblər.\nSəfərin təşkilində əsas məqsəd qonaqları Azərbaycanla yaxından tanış etmək, onlara ölkəmizin siyasi və iqtisadi həyatı haqqında ətraflı məlumat vermək olub.\nMilli Məclisdə, Ali Məhkəmədə, “ASAN Xidmət”də Harvardın tələbə və müəllim heyətilə görüşlər keçirilib. Həmçinin onlar Azərbaycan Diplomatik Akademiyasında təşkil edilən Dəyirmi Masaya qatılıblar. Neft Fondunun icraçı direktoru Şahmar Mövsumov, “ASAN xidmət”in sədri İnam Kərimov, Bakı Portunun rəhbəri Taleh Ziyadov və ADA-nın dekanı Elnur Sultanovun iştirakı ilə keçirilən dəyirmi masada qonaqlara ölkəmizin tarixi, müstəqillik yolu, inkişaf strategiyası, aparılan uğurlu islahatlar, Asan Xidmət modeli barədə məlumatlar verilib və xüsusi təqdimatlar edilib. Daha sonra qonaqların Azərbaycanla bağlı sualları cavablandırılıb.\nTədbir müddətdinə həmçinin ölkəmizni xarici siyasəti, xüsusilə Azərbaycan ərazilərinin Ermənistan tərəfindən işğalı ilə bağlı məsələlər, sülh danışıqlarının gedişatı qonaqlarla müzakirə olunub.\nTələbələr həmçinin Harvard Universitetinin Azərbaycanlı məzunları ilə görüş keçiriblər.\nHəftənin sonunda isə qonaqlar Azərbaycanın gözəl guşələrinə – Şəki və Qəbələyə səfər ediblər. Beləliklə, onlar ölkəmizin təbiəti, regionların inkişafı və turizm potensialı ilə də əyani şəkildə tanış olublar.\nQeyd edək ki, səfər Harvard Unviersitetini bir qrup azərbaycanlı məzunları tərəfindən təşkil edilib.


Zöhrə Abdullayevanın ölümünə səbəb olan nadir xəstəlik – Nədən yaranır, əlamətləri » www.Yenilik.Az\nwww.Yenilik.Az » Sağlamlıq » Zöhrə Abdullayevanın ölümünə səbəb olan nadir xəstəlik – Nədən yaranır, əlamətləri\nZöhrə Abdullayevanın ölümünə səbəb olan nadir xəstəlik – Nədən yaranır, əlamətləri\n2021-05-28 , 16:19\nBu gün 1 ildən artıqdır nadir autoimmun xəstəlik olan sistem sklerodemiya xəstəliyindən əziyyət çəkən əməkdar artist Zöhrə Abdullayeva vəfat etdi. Deyilənlərə görə, onda belə bir xəstəlik əvvəllər olmayıb, oğlunun ölümündən sonra səhhəti zəifləyib, müxtəlif diaqnozlar qoyulub, sənətçi depressiyada olub. Ən sonda onda sistem sklerodermiya xəstəliyi təsdiqlənib.\nMedicina.az bu xəstəlik haqqında məlumatı təqdim edir\nSistem sklerodermiya birləşdirici toxumanın və kiçik damarların ümumi sistem xəstəliyidir. Bu xəstəlik dərinin və daxili orqanların fibroz -skleroz dəyişiklikləri ilə təzahür edir.\nXəstəlik daxıli orqanların tərkib hissəsi olan birləşdirici toxumanın, dəri və damarlarda fibrozun inkişaf etməsi, fibroblastların fəaliyyətinin pozulması nəticəsində çoxlu miqdarda kallogen əmələ gətirməsi ilə əlaqədardır.\nSistem sklerodermiya xəstəliyinin əmələ gəlməsində virusların böyük əhəmiyyətinin olduğu vurğulanır. Zədələmiş toxumalarda virusabənzər əlavələrin tapılması, antivirus antitellərinin yüksəlməsi, zülal mübadiləsinin pozulması, Reyno sindromu buna sübutdur. Xəstəliyin əmələ gəlməsində ailə - genetik faktorun da rolunun böyük olduğu qeyd olunur.\nXəstəliyin əmələ gəlməsində qeyri-əlverişli xarici amillərin də rolu var (bədənin kəskin soyuması, travmalar, neyro -endokrin funksiyaların pozulması və s,)\nXəstəlik insan DNT-sini belə zədələyir.\nSklerodermiyanın aşağıdakı növləri vardır:\n2.Diffuz dəri sklerodermiyası\n3.Diffuz dəri sklerodermiyası\nXəstəlik gedişinə görə 3 mərhələyə bölünür:\nBirinci mərhələ yarımkəskin gedişdə olub oynaq əlamətlərinin üstünlüyü ilə gedir\nİkinci mərhələdə bir cox orqan və sistemin zədələnməsi meydana çıxır.\nÜçüncü mərhələdə xəstədə ağır sklerotik, distrofik və ya damar nekrotik\nproseslərin üstünlüyü ilə bir neçə orqanın funksiyasının pozulması müşahidə edilir.\nXəstələr daha çox ürək və böyrəklərin sıradan çıxması səbəbindən dünyasını dəyişir.\nXəstəlik , adətən dərinin zədələnməsi ilə başlanır,sonra tədricən orqanların zədələnməsi prosesə qoşulur. Xəstəlik davam etdikcə onun gedişi də kəskin, yarımkəskin, və xroniki hala çevrilir.\nXəstəlik adi revmatizm kimi əl ayaq oynaqlarında, barmaqlarında dəyişiklik, ağrılarla başlaya bilir.\nNadir xəstəliklərdən hesab edilən sklerodermiya daha çox yaşlılarda, xüsusilə də qadınlarda rast gəlinir.


İslam və Quranla bağlı maraqlı faktlar » 3w.LeGenD.Az | Əfsanə olmaq istəyən bizimlədi... | Eurovision 2013, Geyimler, sac duzumleri, mentiq, aforizmler, animasiyalar, sekiller, avatarlar, menali sozler, maraqli, dadli tortlar, mp3, video\nToronto universitetinin anatomiya və embriologiya üzrə professoru, “Kliniki anatomiya”, “Bizim dünyaya anadan olmağımıza qədər”, “İnsanın inkişafı” kitablarının müəllifi deyib: “ Necə ola bilər ki, alimlərin embrion və onun inkişaf fazalarını yalnız 30 il bundan qabaq öyrənə bildikləri halda 1400 il qabaq Məhəmməd (s) çox dəqiqliklə təsvir edib?\nMən insanların yaradılışından bəhs edən ayələrin elm cəhətdən izahını verməkdə iştirak etdiyimə görə çox xoşbəxtəm. Mənə aydın oldu ki, şübhəsiz bu ayələr Məhəmmədə (s) Allah tərəfindən göndərilib. Lakin bu biliklər Məhəmməddən (s) 14 əsr sonra yaxın zamanlarda təsdiq olunub.\nBu faktlar onun sübutudur ki, Məhəmməd (s) Allahın Elçisidir. Mən heç bir çətinlik çəkmədən etiraf edirəm ki, Quran Allahın sözüdür və qərara gəlmişəm ki, “İnsanın inkişafı” adlı kitabımın üçüncü nəşrinə islamla bağlı əlavələr edim”.\nTailandın anatomiya sahəsində sayılıb seçilən alimi və Bankok tibb insitutunun anatomiya kafedrasının müdiri professor Tasaja Tasajon deyib: “Son dörd il ərzində mənə verilən Müqəddəs Quran kitabı diqqətimi cəlb etdi. Mən inanıram ki, 1400 il əvvəl Quranda deyilənlər həqiqətdir və onları elm vasitəsilə sübut etmək olar.\nNəzərə alsaq ki Məhəmməd Peyğəmbər (s.ə.s) nə yazmağı nə də oxumağı bacarmırdı deməli bu həqiqət ona yalnız aləmlərin yaradıcısı olan Allah tərəfindən verilə bilərdi. Elə buna görə də mən düşünürəm ki, buna şahidlik etməyin vaxtı gəlib: “ Allahdan başqa Allah yoxdur və Məhəmməd onun Elçisidir”. Bu, mənim bu dini dərk etdikdən sonra ondan qazandığım ən dəyərli şeydir”.\nABŞ-ın dənizlərin geologiyası sahəsində ən məhşur mütəxəssislərindən biri, professor Rau qeyd edir: “ Bu biliklərin 14 əsr əvvəl müvcud olmasını təsəvvür etmək çox çətindi. Bəzi fikirlər ümumi xarakter daşıyır. Lakin bəzi hadisələrin təfərrüatı ilə təsvir olunması çox çətin işdi və buna görə də təsdiq etmək lazımdır ki, bunlar adi insan bilikləri deyil.\nTanınmış yunan okeanoloqlarından biri olan professor Şreyder: “ Mən bir xristian olaraq hesab edirəm ki, vacib deyil biz elmi olduğu kimi görək. ona daha geniş nəzərlərlə-dini nöqteyi-nəzərdən baxmaq lazımdır.\nDünyada baş verənlər Quranda deyilənləri təsdiq edir. Alimlərin bu gün kəşf etdiklərini Quranda 14 əsr bundan əvvəl verilmişdir. Mən düşünürəm ki, bunu bütün dünya alimlərinə çatdırmaq lazımdır”.\n1400 il əvvəl nüvə fizikasından xəbəri olmayan insan öz ağlı ilə bütün planetlərin eyni yaranması fikrinə gələ bilməzdi.\nÖz “Quran -bütün elmlərin mənbəyi kimi” kitabında İmam Cəfəri Sadiq Allahın mahiyyəti barədə buyurub: “ O, digər mövcudlardan tamamilə fərqlənir. O- qeyri-maddidir, heç bir formaya malik deyil. Onu hisslərlə dərk etmək qeyri-mümkündür. Zaman və əsrlərin dəyişməsi onu dəyişə bilməz və ya o, dəyişikliyə məruz qalmır”.\n...təkcə insan ona səcdə etmir, bütün yaradılış ona səcdə edir. Quranda deyilir: “ Yeddi göy, yer və onlarda olanlar Allahı təqdis edir. Elə bir şey yoxdur ki, Allaha tərif deyib Ona şükr etməsin, lakin siz onların təqdisini anlamazsınız.(Allah) həqiqətən,həlimdir, bağışlayandır” (Əl-İsra surəsi, ayə 44).\nDünya yoxluqdan meydana gəlib, başqa sözlə yaradılıb. Bu böyük həqiqət keçən əsrin sonlarında müasir fizikada kəşf olundu. Lakin Quranda 14 əsr bundan əvvəl xəbər verilib: “ Yeri və göyü yenidən yaradan!...”.\nBöyük partlayış teoriyası da göstərdi ki, başlanğıcda dünya bütöv idi və nəticədə bir-birindən ayrıldı. əsrlər əvvəl bu məsələ Quranda deyilmişdi: “Məgə kafir olanlar göylə yer bitişik ikən Bizim onları ayırdığımızı, hər bir canlını sudan yaratdığımızı bilmirlərmi?” (Əl-Ənbiya surəsi, ayə 30).\n25 iyun 2012 10:26\nHELE BUNLAR NEDIR KI BIR COX ALIMLERIN MUASIR DOVRUMUZDE EVRIKA DEYIB KEWF ETDIKLERI HER WEY MUQEDDES QURANI KERIMDE 1400 IL BUNDAN EVVEL INCELIKLERINE QEDER YAZILIB.BUNA BAXMAYARAQ HELE DE ALLAHIN VARLIGINA INANMAYAN INSANLAR VAR ALLAH HIFZ ETSIN INWALLAH! MEQALEYE GORE TWKLER\nMencede size qaтiliram тewekkurler xebere gore canim=)\n25 iyun 2012 10:25\n25 iyun 2012 08:33\ntewekkurler canim ellerine saglikk\n25 iyun 2012 01:36\n25 iyun 2012 01:26\n25 iyun 2012 01:25\n25 iyun 2012 01:23\n(Frauen) Vibram Fivefingers Sprint Schuhe Lila / Vermeil / Gelb [VFFSS010] - $83.89 :\n25 iyun 2012 00:09\nchooooooooooox beyendim Allah razi olsun\n24 iyun 2012 23:49\n24 iyun 2012 22:44\n24 iyun 2012 22:42\n24 iyun 2012 22:25\n24 iyun 2012 22:06\n24 iyun 2012 21:48\n24 iyun 2012 21:22\n24 iyun 2012 20:55\nallah razı olsun....twk.\n24 iyun 2012 20:48\n24 iyun 2012 20:45\n24 iyun 2012 20:43\nALLAH RAZI OLSUN canim bacim AMIN!!\n24 iyun 2012 20:37\ncox maraqlı melumatlardi tesekkurlerr\n24 iyun 2012 20:36\nAllah razi olsun senden baci