Mustafa Kamal Atatürk və Nəriman Böyük türk xalqına məhəbbətdən qaynaqlanan qardaşlıq\nNəriman Nərimanovun Şərq ölkələri ilə Sovet Rusiyası arasında diplomatik əlaqələrin yaradılmasında böyük xidmətləri olmuşdur.\nTürkiyə ilə Sovet Rusiyası arasında diplomatik əlaqələrin yaradılması N.Nərimanovun siyasi fəaliyyətində misilsiz hadisə - “sənəd və mənbələrdə öz əksini tapsa da, tarixi dəyərini almamış”, demək olar ki, unudulmuşdur. Bu barədə türk tədqiqatçısı Hüseyn Adıgözəl “Atatürk, Nərimanov və Kurtuluş Savaşımız” mövzusunu ilk olaraq tədqiqata cəlb etməklə Türkiyə-Azərbaycan münasibətlərində “unudulmuş səhifələrin” - tarixi həqiqətin bərpa edilməsi Nərimanovun bir müdrik şəxsiyyət kimi Türk-Azərbaycan birliyinə sədaqətini nümayiş etdirir. Onun müdrik siyasi xadim kimi portretinin bərpasına kömək edir.\nHüseyn Adıgözəl tarixçi kimi toxunduğu mövzuda əsər yazmasının məqsədini şərh edərkən yazır: “Qurtuluş savaşımızın ən təhlükəli günlərində, bir qardaş olaraq əlini uzadan və əlindən gələn bütün yardımları yapan Sovetlər Birliyindən Türk Qurtuluş Savaşına böyük dəstək verən Nəriman Nərimanovun bir kommunist olsa da, Türk olduğundan, Türk millətçisi olduğundan zərrə qədər şübhəmiz yoxdur. Onun Kommunist olması bizə yardım etməsinə əngəl olmadığı kimi, bizlər də onun kommunist olmasına baxmayaraq, onun Türkiyə türkləri və türk milləti üçün etdiklərini əsla unuda bilmərik. Tarix olduğu kimi, yazılmalıdır ki, Türk birliyinin təməli sağlam olsun! (“Respublika” qəzeti, 19 iyul 2019-cu il).\nMəlum olduğu kimi Nəriman Nərimanovun Türkiyəli türklərlə ilk tanışlığı 1909-1913-cü illərdə Həştərxanda olmuşdur. Sürgün illəri nəzarət altında olan N.Nərimanov burada gizli inqilabi fəaliyyətini leqal tədbirlərdə məharətlə davam etdirirdi. Onun “Şurayi-islam cəmiyyəti”ndə təşkil olunan tədbirlərində tatar, rus, qazax, qırğız və türk zabitləri də iştirak edirdilər.\nHüseyn Adıgözəl yazır:\n“Birinci Dünya Müharibəsində əsir düşən və Həştərxana göndərilən türk zabitləri ilə (Nərimanov) orada qarşılaşmış və onlardan aldığı məlumatlarla Türkiyə və türklərin vəziyyətindən xəbər tutmuş, Qurtuluş Savaşı müddətində çətin durumda olan Türkiyə türklərinə əlindən gəldiyindən də daha artığını yaparaq, yardım etməyə çalışmışdır” (“Respublika” qəzeti, 19 iyul 2019-cu il).\nBirinci Dünya Müharibəsi hər yerdə olduğu kimi, Azərbaycanda da ictimai-siyasi və iqtisadi gərginlik yaratmışdı. Anadolu cəbhəsində türk hərbi qüvvələrinin uğursuzluğu nəticəsində minlərlə hərbi və mülki əsir Rusiya ərazisindəki düşərgələrə göndərilirdi.\nVladiqafqaz dəmiryolunda qapıları bağlı yük vaqonlarında həftələrlə ac, susuz vəziyyətdə Urala, Sibirə, eləcə də Səmərqənd, Krasnoyarsk, Tula, Həştərxan və Bakı şəhərlərinə göndərilən hərbi əsirlər arasında yüzlərcə insan dözə bilmir, dünyasını dəyişirdi. Əsirlərin məskunlaşdıqları həbsxanalardakı şərait isə daha dözülməz idi. Bakıya eşalonla gətirilən hərbi əsirlər gecələr dəniz limanından Nargin adasına ciddi rejimli əsir düşərgələrinə “Knyaz Borodanski” gəmisində daşınırdı. N.Nərimanovun rəhbərlik etdiyi “Hümmət” təşkilatı bundan xəbərdar idi. Lakin qadağan olunmuş zonada nələr baş verdiyini bilmirdilər.\nNərimanov Bakı şəhər Dumasına seçiləndən sonra onu narahat edən Nargin adasında saxlanan türk əsirlərinin vəziyyəti ilə maraqlanır. O, həmfikirləri ilə Dumada bir komissiya seçib Nargin adasına göndərilməsi məsələsini tələb edir. “Hümmət” 1917-ci il 28 noyabr tarixli sayında yazır: “Duma komissiya seçdi. Həmən komissiyada bolşeviklər tərəfindən yoldaşımız Nərimanov bir neçə adamla Nargin cəzirəsinə gedib əsirlər barəsində mükəmməl məlumat toplayıbdır. Bu barədə Dumada bir məruzə oxuyacaqdır”.\nBakı şəhər Dumasının “Təhqiqat komissiyası”nın üzvləri-Nəriman bəy Nərimanov, Əbdülbağı Məmmədov, Ağa Məhəmməd İbrahimov, Mürsəlov, eləcə də, Almaniya, Danimarka və İsveçrə səfirliklərinin əməkdaşları Nargin cəzirəsində məhbusların vəziyyəti və saxlanma şəraiti ilə tanış olanda dəhşətə gəldilər.\nBurada minlərlə hərbi və mülki əsir taxta baraklarda anti-sanitariya şəraitində yaşayırdı. Baraklar arasında çadırlarda vəziyyət daha dözülməz idi. Hər yerdə natəmizlik, üfunət 400 nəfərlik xəstəxanada ağır xəstələrə tibbi yardım göstərmək üçün dava-dərman çatışmırdı.\nMəhbusların bənizi solğun, kədərli idi. Onlar maddi və mənəvi sıxıntı çəkir, həftələrlə içməli suya həsrət qalırdılar.\nRus və erməni mühafizəçiləri məhbusları ciddi rejimdə saxlayır, onlarla çox kobud davranırdılar.\n“Açıq söz” qəzeti 1917-ci il 7 dekabr tarixli sayında “Təhqiqat komissiyası” üzvlərinin Nargin cəzirəsində gördüklərini belə şərh edir:\n“Cəzirədə yaşanan dəhşətli vəziyyətin izlərini görən komitə üzvləri hönkür-hönkür ağlamaqdan özlərini saxlaya bilmirdilər. 400 adam yerləşəcək xəstəxanada 1200 xəstə balıq kimi bir birinin üstünə tökülmüşdü, bəzisi can verirdi, bəzisi “Əfəndim, su”, “Əfəndim, yemək” deyə qışqırırdı. Bir tərəfdən isə o gün ölmüş 40 əsir bir-birinin üstünə yığılıb dururdu. Gündə 40-a qədər əsir acından, susuzluqdan, soyuqdan tələf olurdu. Nə əyinlərinə geyinməyə geyimləri, nə bir də yandırmağa yanacaqları var idi. Bir çoxları başlarının altına kərpic qoymuşdular. Quru taxta üstündə yatmaqdan çoxlarının yanlarında böyük yaralar əmələ gəlmişdi. Mülki əsirlər arasında 80 yaşında qocalarla yanaşı, 2 yaşından 15 yaşına qədər körpə uşaqlar da var idi.\nDaha sonra Nərimanov adada 700-ə qədər səksən yaşlarında ahılın, 2 yaşından 15 yaşına qədər körpə uşaqların olduğunu və bunların hamısının Qafqaz cəbhəsindən gəldiklərini bildirərək sözlərini bu cümlələrlə tamamlamışdır: “Bura bir cəzirə deyil, məzardır. Elə bir məzardır ki 1000 nəfərə qədər adam qıraqda oturub öz növbəsini gözləyir”.\nAxşamçağı Nargin adasından şəhərə yorğun qayıdan Nəriman Nərimanov evdə özünə aram tapa bilmədi. Papirosu-papirosa caladı, yazı masasına dirsəklənib fikirləşdi. O, Nargin adasında əsirlərin dözülməz halını görüb dəhşətə gəlmişdi. Onlara təcili kömək göstərmək fikri onu tərk etmirdi. O, otaqda bir qədər var-gəl etdi. Bakı şəhər Dumasına əsirlərin vəziyyəti, onlara təxirə salmadan kömək barədə məruzə yazmağı qərara aldı.\nNərimanov stolun üstündəki zəif işıqlı lampanın piltəsini qaldırdı, otaq işıqlandı.\nO, ağ vərəqləri qabağına çəkdi, qələmi mürəkkəbə batırıb xeyli düşündü. Həyəcandan fikrini toplaya bilmirdi: haradan başlasın? Bir qədər sonra gördüklərini təfsilatı ilə yazmağa başladı\nNərimanov məruzəsini başa çatdıranda artıq dan yeri sökülmüşdü. Pəncərəyə düşən şəfəqlər otağı işıqlandırmışdı. O, lampanı söndürüb, bir çimir yuxu almaq üçün divana uzandı.\nErtəsi gün Nərimanovun “Hümmət” qəzetində (28 noyabr 1917-ci il) “Göz yaşı tökdürən Cəzirə” məqaləsi dərc olundu. Nərimanov ürəkağrısı ilə yazırdı:\n“Kaş mən bu cəzirəyə getməyəydim. Kaş bir dəri, bir sümük bədənləri, sifətsiz gözləri, ah-zar edən insanları görməyəydim. Kaş “əfəndim, su!”, “əfəndim, yemək!”, “əfəndim, paltar!” sözlərini eşitməyəydim. Kaş çılpaq, dodaqları soyuqdan titrəyən, üzləri bozarmış atasız-anasız balaca balalarla söyləşməyəydim. Kaş xəstəxanada başları kərpic üstə can verən igidlərə rast gəlməyəydim!\nMin iki yüz insan balası hazır ölüm növbəsində durubdur. Altı min də bu növbəyə hazırlaşır. Tifmi, vəbamı və ya bir qeyri-sirayətedici mərəzmi bunları cəzirəyə qurban edəcəkdir?\nAclıq! Susuzluq və soyuq!\nMüsəlmanlar “əfəndim, su!..” deyib gözlərinizə baxdıqda guya demək istəyirlər: Siz insanmısınız? İnsaniyyətə dair qanunlarınız varmı? Siz millət balasısınızmı? Zavallı millət balalarına cavabınız nədir?\nSizə baxan, sizi mühakiməyə çağıran bu gözlərdə siz bu sözləri oxuyursunuz? Oxuyub da ürəyiniz sıxılır, gözləriniz ixtiyarsız yaşarır.\nMən tab gətirə bilməyib ixtiyarsız ağladım...\nAğlamamaq mümkündürmü? Vaxtında ata-ananın göz işığı və sonra uşaqlar pərəstdarı və daha sonra vətən qəhrəmanı bir insan indi ilanlar məskəni olan susuz bir cəzirədə can verirkən, quru, partlamış dilini çıxarıb deyir: “əfəndim, su!”, “əfəndim, yemək!”, “paltar!”. İndi mən də qulaqları eşidənlərə, vicdanları oyanmışlara üzümü tutub da o zavallı cəzirə əsirlərinin sözlərini təkrar edirəm: “əfəndim, su!”, “əfəndim, yemək!”, “paltar!”. Bu göz yaşı tökdürən cəzirə sizi gözləyir, sizə ümid bağlayır. Əmin olunuz, siz də mən gördüyümü görsəydiniz və əlinizdən bir şey gəlmədiyini düşünsəydiniz, siz də mənim kimi deyərdiniz: kaş bu cəzirəyə getməyəydim!”.\n...1917-ci il dekabrın 5-də səhər saat 11-də Bakı şəhər Dumasının növbəti iclası başlanmışdı. Ayrı-ayrı fraksiyaları təmsil edən Duma üzvləri və qonaqlar öz yerlərini tutmuşdular. Nəriman Nərimanov çıxış üçün söz aldı, zalda oturanlara müraciətlə dedi:\n—Cənab Duma üzvləri, Nargin cəzirəsində əsirlərin vəziyyəti haqqında məruzəm hazırdır. Əgər lazım bilsəniz, ərz edə bilərəm.\nZaldan “Xahiş edirik”—sədaları eşidildi.\nNəriman Nərimanov xitabət kürsüsünə yaxınlaşdı. Zala tam sükut çökmüşdü. Nərimanovun yorğun, kədərli, bir az da qəzəbli, ittihamedici sözləri hamını sanki, sehirləmişdi. O dedi:\n“Cəzirənin halı hər tərəfdən fənadır. Buradakı evlər adamlar üçün tikilməyibdir. Bu evlər qaranlıq, üfunətli, soyuq daxmalardan ibarətdir. Bunların soyuqluğuna səbəb nəinki soba yandırılmamasıdır. Xeyr! Burada heç vaxt soba yandırmazlar. Çünki odun yoxdur, bu daxmaların soyuqluğuna səbəb taxtaların aralarında olan deşiklər və damların üstəki şüşəsiz pəncərələrdir”.\n“Mən sağlamlar üçün bişən şorbanı gördüm: itini sevən kişi bunu itinə verməz”, su da burada çox vaxt tapılmır.\n“Burada insanlar susuzluqdan can verirlər”.\nBu zavallı əsirlərin hallarını daha aşkar nəzərə gətirmək üçün burada bir neçə sifralar söyləmək istərdim.\nHazır hər gün 40-45 adam ölməkdədir.\nNə isə bu cəzirə bir məzardır. Bu məzarın kənarında hazır min adam növbədə durubdur və 7 min sağlam adam da bu növbəyə hazırlaşır. Gərəkdir daşürəkli olasan da bu vicdansızlığa davam edəsən: acıqlı, hirsli halında insan insan barəsində bu dərəcə vicdansızlığa meydan versə, bəlkə də təbii ola. Fəqət mürur ilə hər saat, hər gün, həftələr, aylar, illərlə bu hərəkətdə bulunmaq insanlıq hərəkəti deyildir. İnsan balası ilə bu tövr rəftar nəinki azad Rusiyada gərəkdir görünməsin, hətta vəhşilər arasında görünməyibdir” (“Hümmət” qəzeti, 11 dekabr 1917-ci il).\nHamı bəşəri cinayətə qarşı ittihamı dinləyirdi. Necə olub ki, “qulaqlarının dibində” Rusiya hökumətinin yaratdığı dəhşətli soyqırım düşərgəsindən xəbərsiz olublar. Yüzlərlə insan ac, susuz, soyuqdan, xəstəlikdən, zorakılıqdan ölüb. Hamı xəyanət qurbanlarının ruhu qarşısında özlərini günahkar bilir, qəzəblənirdi.\nNərimanovun məruzəsindən sonra çıxış edənlər əsirlərə yardım komitəsi yaradılması məqsədilə xüsusi komissiya qurulmasını təklif edirlər. Komissiya Nəriman Nərimanovun təkidli tələbinə görə qərara alır: Cəzirəyə daha əsir göndərilməsin; Cəzirədə saxlanan qocalar və müharibədə iştirak etməyən əhali və uşaqlar vətənlərinə göndərilsin və ya cəmiyyəti-xeyriyyənin himayəsinə verilsin; Xəstələr tezliklə cəzirədən şəhərə müalicəyə göndərilsin; Cəzirədə saxlananların yemək-içməkləri artırılsın və alt-üst paltarlarına diqqət yetirilsin.\nNəriman Nərimanovun Nargin cəzirəsində əsirlər problemini ortaya qoyması-”Bəsirət” (25 noyabr 1917), “Hümmət” (28 noyabr 1917), “Açıq söz” (7 dekabr 1917), “Bakinski raboçiy” (8 dekabr 1917) və digər qəzetlərdə ictimaiyyətə çatdırılması, Bakı şəhər Dumasında tarixi çıxışı təsirsiz qalmadı. Sanki ildırım çaxdı, yatanlar oyandı. Bu böyük tarixi hadisə Rusiya İmperiyasının Türk xalqlarına qarşı xəyanətkar siyasətini ifşa etdi. Eyni zamanda Azərbaycan xalqının türk soydaşlarına doğma münasibətini, sədaqətini, qeyrət və dəyanətini açıb göstərdi.\nBakı şəhər Duması Nərimanovun rəhbərlik etdiyi komissiyanın təkliflərini təsdiqləyib Tiflisə, Qafqazın Mərkəzi İnzibati İdarəsinə göndərdiyi təcili teleqramın cavabında Nargin hərbi düşərgəsindən ən ağır xəstələrin çıxarılmasına və cəzirədə yaşayan əsirlərə xeyriyyə cəmiyyətlərinin köməyinə icazə verilirdi.\nMüsəlman Milli Komitəsi və Bakı Müsəlman Xeyriyyə Cəmiyyəti Nargin hərbi düşərgəsində komissiyanın müəyyən etdiyi üç yüz xəstə—türk, alman, avstriyalı hərbi əsiri şəhərdə 16-cı lazaretdə yerləşdirdi.\nRusiyanın müsəlman bölgələrində, eləcə də Bakı və Gəncə şəhərlərində müharibə bölgələrində və hərbi düşərgələrdə acınacaqlı şəraitdə əzab çəkən qocalara, qadın və uşaqlara kömək məqsədilə xeyriyyə tədbirləri görüldü. Uşaq evləri yaradıldı. “Açıq söz” qəzeti (7 yanvar 1917) yazırdı: “...Nargində əsir sifəti ilə yaşamaqda olan 130 nəfər körpə türk balaları şəhərə gətirilib Çəmbərəkəndin qabağındakı mülkdə yerləşdirilmişdi. Bu balalara baxmağı “Möhtaclara kömək” Cəmiyyəti öz öhdəsinə alıb və hər bir məxarici boynuna götürüb. Bu yetimlər evini saxlamaq cəmiyyətə hər ay 10 min manata başa gələcəkdir”.\nNərimanov türk xalqının düçar olduğu ağır günlərdə əməli fəaliyyətini bu istiqamətə yönəldir. O, rəhbərlik etdiyi “Hümmət” sosial-demokrat təşkilatının ən fəal üzvlərini türk əsirlərin qaçırılması, göndərilməsi, xəstələrə yardım olunması işinə səfərbər edir.\n“Hümmət” qəzetinin 12 dekabr 1917-ci il tarixli nömrəsində Doktor Nəriman bəy Nərimanovun müraciəti onun xalq əhəmiyyətli problemin həllinə, kütləvi xarakter almasına necə həssaslıqla yanaşmasını sübut edir:\n“Bununla camaata elan edirəm ki, Nargin cəzirəsində əsirlərlə bir yerdə yaşayan uşaqlara və əsir hesab olmayan qoca kişilərə hər növilə kömək etməyi icraiyyə komiteti tərəfindən mənə mühəvvəl olunubdur. Ona binaən hər kim nə yol ilə bunlara və ümum əsirlərə köməklik etmək istəsə mənə rücu etməlidir.\nAdres: İsmailiyyə binası, “Hümmət”in idarəsi, səhər saat 9-dan axşam saat 6-yadək. Xüsusi görüş üçün axşam saat 5-8-dək qəbul edirəm.\nGöründüyü kimi, Nərimanov Nargin cəzirəsindəki məhbusların taleyi məsələsinə ictimaiyyətin diqqətini cəlb etməklə yanaşı, əhalinin kütləvi halda onlara maddi və mənəvi yardım göstərməsinə günün ən vacib, təxirəsalınmaz vəzifəsi kimi baxırdı.\nNərimanovun bu yöndə təbliğatı və təşkilatçılıq fəaliyyəti böyük əks-səda doğurur, təsirsiz qalmırdı. Hətta türk əsirləri də Nərmanovun nəcib təşəbbüsünü, fədakarlığını təqdir edir, ona öz minnətdarlıqlarını bildirirdilər. Hafiz Feyzulla və Mustafa Həmdi “Hümmət” qəzetinin 1918-ci il 31 may tarixli sayında dərc etdikləri “Ərzi təşəkkür”ündə minnətdarlıq hissi ilə yazırdılar:\n“Nargin adasında yaşayan əsirlər arasında, ana, ata, qohum və ev-eşiyindən ayrı düşmüş beşdən on beş yaşınadək türk uşaqlarının qiymətli həyatlarının məhv olmasını, istiqballarının təmini üçün şəfqətli bir ata kimi diqqəti-qəlbə malik olan Nəriman bəy cənablarının adada, uşaqlar arasında göz yaşları tökərək gəzdiyini, bu yetimlərin başlarını sığallayaraq “balalarım, sizi Bakıya aparacağam” deyə vədi ilə bu məsumların ahu zarlarını təskin etdiyini görüncə, ona dualar etdik... Son zamanlarda hadisə nəticəsində möhtərəm Nəriman bəy Nərimanovun idarəsinə alınması üçün getmişdik... Bir nəticə əldə edə bilməyib adaya qaytarıldığımızdan xəbərdar olan Nəriman bəy cənabları təkrar adadan şəhərə aparıb üçüncü dəfə tədrisata başladığımıza, onun əhəmiyyətinə minnətdar olduğumuzu və təşəkkürümüzü bildiririk...”.\nTürklərin müharibədə düçar olduğu faciə ümummüsəlman dərdinə çevrilmişdi. “Qardaş köməyi”, “Türk əsirlərinə yardım komitəsi” , “Möhtaclara kömək”, “Bakı İslam Cəmiyyəti-Xeyriyyəsi”, “Müsəlman Qadınlarının Xeyriyyə Cəmiyyəti” və “Qırmızı Xaç Cəmiyyəti” cəbhə bölgələrində, hərbi düşərgələrdə köməksiz qalan uşaqlara, qadınlara, qocalara maddi, tibbi yardım etməklə və əsirləri həbsxanalardan qaçırıb vətənlərinə yola salmaqla məşğul olmağa başladı.\nHüseyn Cavid (“Hərb və fəlakət”, “Türk əsirləri”), Əli Nəzmi (“Arş irəli”), Əli Razi Yusifzadə (“Qonaqlara”), Əhməd Cavad (“Yazıq”), Ömər Faiq Nemanzadə (“Bən kiməm?”), Xəlil İbrahim (“Müharibə və qadınlar”), Rəşid Yusifzadə (“Ruhanilərimiz”), Sultan Məcid Qənizadə, eləcə də digər yazıçı və publisistlər müharibənin törətdiyi faciələrə, türk millətinin, günahsız insanların başına gətirilən müsibətlərə qarşı etiraz səslərini ucaldırdılar.\nBakı və Bakıətrafı kəndlərdə hamı müsəlman qardaşlarına kömək etməyə namus və şərəf işi kimi baxırdılar.\n“Bakı Müsəlman Xeyriyyə Cəmiyyəti” milyonçuların maddi və mənəvi köməyi sayəsində məhbusları paltar, ərzaq, su ilə təmin edirdi. Cəmiyyətin üzvləri ictimaiyyətin arzusunu nəzərə alıb bütün əhalini ümumxalq işinə cəlb etmişdi. Onlar çayxanalarda, klublarda, evlərdə görüşlər təşkil edib ianə toplayırdılar.\nHacı Zeynalabdin Tağıyevin açdığı məktəbin müəllim və şagirdləri türk əsirlərinə yardım məqsədilə məktəbin iclas zalında 3 pərdəlik “Bədbəxt bala” dram əsərini səhnəyə qoymuşdular.\nCəmiyyət müsəlmanların maddi köməyi ilə Novruz bayramında nəşr etdiyi “Qardaş köməyi” qəzetinin satışından toplanan 1300 manata türk əsirlərinə dərman, tibbi ləvazimat və adyal alıb göndərmişdi.\n1917-ci il aprelin 15-də Bakıda “İsmailiyyə” binasında Qafqaz müsəlmanlarının I qurultayı başlanmışdı. Rəyasət heyətində Əlimərdan bəy Topçubaşov, Nəriman bəy Nərimanov, Fətəli xan Xoyski, İbrahim bəy Heydərov, Nəsib bəy Yusifbəyov və Məhəmməd Həsən Hacinski əyləşmişdi. Zalda Türküstandan Dağıstana qədər ümum Qafqazın hər tərəfindən nümayəndələr vardı. Rusiyada təhsil alan azərbaycanlı tələbələr də iştirak edirdilər.\nTarixi qurultayda ictimai-siyasi vəziyyət və qarşıda duran vəzifələr müzakirə olunurdu.\nAzərbaycanlı vətənpərvər gənclər ölkənin taleyi ilə ciddi maraqlanırdılar. Onlar “Qafqaz Müsəlman Tələbələri Cəmiyyəti” yaratmış, gizli fəaliyyətə keçmişdilər. İstiqlaliyyət təşnəsi olan gənclər milli orduya könüllü əsgər toplamağı və Nargin cəzirəsindəki hərbi əsirləri qaçırmağı qarşılarına məqsəd qoymuşdular.\nRusiyada ictimai-siyasi, iqtisadi böhran, ölkədə baş verən proseslər elə vəziyyət yaratmışdı ki, hərbi əsirlərin ciddi nəzarət altında saxlanması yetərli deyildi. Rusiyanın “fəhlə batalyonları” və həbs düşərgələrindən türk, alman və avstriyalı hərbçilər qaçıb Azərbaycana pənah gətirirdilər. Rusiya hakim dairələri ciddi axtarış-əməliyyat tədbirləri həyata keçirmək iqtidarında olmasa da, həbs düşərgələrindən əsirlərin qaçmasından narahat olur, inzibati idarələrə bu axının qabağını təcili almağı tapşırırdı. Xəfiyyələr hər yerdə vurnuxurdu, əldən-ayaqdan düşürdü.\nBakıda xeyriyyə cəmiyyətləri sahibkarların maddi və mənəvi köməyi sayəsində həbs düşərgələrindən əsirlərin qaçırılması, qayğı ilə qorunması, vətənlərinə yola salınması işini mütəşəkkil şəkildə təşkil etmişdi. Xəstə və yaralı əsirlər evlərdə müalicə ediləndən sonra o biri soydaşları kimi paltarları dəyişdirilir, saxta İran pasportu cibində arxayınca şəhər şəraiti ilə tanış olurdular. “İsmailiyyə” binası yaxınlığında xüsusi bir yeməkxanada “İran müsafirləri” hər gün çay içər, yemək yeyər, pul vermək bəhanəsi ilə kassaya yaxınlaşar, “verdiyi pulun qalığını” alırmış kimi kassirdən xərclik alardılar. Dükançılar türklərlə alver edərkən onlara qarşı qayğı ilə davranar, bəzən pul götürməzdilər.\n1920-1921-ci illərdə Mustafa Kamal Paşa ilə Nəriman Nərimanov arasında “müxtəlif tarixlərdəki yazışma və məktublardakı söhbət, qarşılıqlı ortaq fikirlər” əsasında yaranmış dostluq münasibətləri sarsılmaz qardaşlıq əlaqələrinə çevrilmişdir.*\n1920-ci ildə N.Nərimanovun “müstəqil sovet Azərbaycanına” Xalq Komissarları Sovetinin sədri kimi başçılıq etməsi Mustafa Kamalı məmnun etmişdi. O, Azərbaycanla dostluq əlaqələri qurmaq üçün tanınmış şair və diplomat Memduh Şevket Esendağı səfir göndərir. Bir ildən sonra Türkiyədə, Ankara şəhərində Azərbaycan səfirliyi açılarkən ilk səfir İbrahim Əbilovun dəvətəni qəbul edib açılışda şəxsən iştirak edən Mustafa Kamal Paşa “Azərbaycan bayrağını öz əlləri ilə qaldırır” və çıxış edərək deyir: “Milli hüdudumuz içində azad müstəqil yaşamaq istəyirik. Millətimiz bu istəyimizin qardaş Azərbaycan xalqı və hökuməti tərəfindən dəstəkləndiyi üçün böyük qürur hissi duyur. Türkiyə və Anadolu türkləri azərbaycanlı qardaşlarının onlara bəslədikləri xoş və gözəl duyğulara böyük dəyər verirlər. Yaşasın Türkiyə-Azərbaycan qardaşlığı”. (Hüseyn Adıgözəl “Atatürk, Nərimanov və Türk Qurtuluş Savaşı”. “Respublika” qəzeti 19 iyul, 2019-cu il).\nTürkiyə-Azərbaycan dostluq münasibətləri Mustafa Kamal Atatürkün ölkədə Türk Qurtuluş Savaşı apardığı dövrə təsadüf edirdi. Türk tədqiqatçısı Hüseyn Adıgözəlin araşdırmalarına görə, Mustafa Kamal Paşa “Qərbin böyük güclərinin düşməni olan Sovetlər Birliyindən imperializmə qarşı savaşmaq üçün dəstək və yardım” almaq niyyəti ilə Moskvaya göndərdiyi nümayəndə heyəti “heç kimsə ilə görüşmədən geri dönmək məcburiyətində qalır”. Hakim rəsmi dairələr Türkiyə nümayəndə heyətini qəbul etmir.\nMoskvanın etinasızlığı N.Nərimanovun inandığı prinsip və qanunlara zidd idi. Yenicə uyuşmaqda olan “son dərəcə gərəkli və önəmli” diplomatik münasibətə son qoyula bilərdi.\nHüseyn Adıgözəlin dediyi kimi, N.Nərimanov Türk Qurtuluş savaşının uğurla, qalibiyyətlə başa çatmasının Şərq xalqları üçün yaxşı bir örnək olacağını düşünürdü”.\nTürkiyə Böyük Millət Məclisinin 1921-ci il fevralın əvvəlində Moskvaya göndərdiyi nümayəndə heyəti Mustafa Kamal Atatürkün tövsiyəsi ilə əvvəlcə Bakıda N.Nərimanovun dəvətində olması təsadüfi deyildi. Nərimanov Leninə məktub yazıb Behbud Şahtaxtinskini də Türk nümayəndə heyəti ilə Moskvaya göndərir. Lenin tutarlı arqumentlərlə yazılmış N.Nərimanovun məktubunu 1921-ci il fevralın 19-da Mərkəzi Komitənin üzvləri ilə də tanış edir. N.Nərimanov məktubun bir yerində Leninə yazırdı: “Erməni məsələsi türklər üçün ölüm-qalım məsələsidir. Bu məsələdə Türklərin yanında yer almasanız, bütün Şərq xalqlarını itirə bilərik və Azərbaycanı əldə saxlamaq mümkün olmaz! (“Respublika” qəzeti, 10 iyul 2019-cu il).\nHadisənin axarından göründüyü kimi, gözlənilən nəticədən anlaşılır ki, Lenin xarici işlər naziri ermənipərəst Çiçeçrin kimi düşünən, türk heyətini soyuq qarşılayan və təkliflərini diqqətə almayan rəhbərlərin münasibətəlrini nəzərə almadan Nərimanovun məktubundakı xəbərdarlıqlarına diqqət yetirmiş, “tərəflər arasındakı anlaşmanın gərəkli olması qənaətinə gəlmişdir”.\nOna görə də Türkiyə nümayəndə heyətinin Rusiya Federasiyası ilə anlaşmasında uğur əldə edilir: “Türkiyə bir milyon qızıl pul borc alır. Naxçıvanın Azərbaycanın tərkibində qalması razılaşdırılır. Rusiya Federasiyası ilə Türkiyə ortaq düşmənləri İngiltərəyə qarşı hər məsələdə iş birliyində olmağı qərarlaşdırırlar”.\nN.Nərimanov Türkiyənin ağır durumunda onun böyük bir dövlət tərəfindən dəstəklənməsinə nail olur.\nHüseyn Adıgözəl yazır: “Ankara hökumətinin Sovet İttifaqı tərəfindən tanınması beynəlxalq siyasi müstəvidə çox önəmli hadisə idi. Bu uğurun memarlarından biri, heç şübhə yoxdur ki, o dönəmdə Azərbaycan Şura hökumətinin başçısı Nəriman Nərimanov idi”.\nTürkiyə ordusunun Qurtuluş Savaşında işğalçı qoşunlarına vurduğu zərbələr Azərbaycanda böyük sevinclə qarşılanırdı. N.Nərimanovun tapşırığı ilə Azərbaycanın xarici işlər komissarı Davud Hüseynov Türk xalqını, Türkiyə Böyük Millət Məclisini və onun rəhbəri Mustafa Kamal Paşanı Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası və Azərbaycan xalqı adından təbrik edir. Bu münasibətlə 1921-ci il may ayının ortalarından hər ay Azərbaycan hökuməti Türkiyəyə 62 sistern neft və üç vaqon kerosin göndərməyi qərara almışdı.\n...1922-ci ilin iyul ayına qədər 9 min tondan çox kerosin və 350 ton benzin göndərilmişdir. 1921-ci il martın 17-də Türkiyənin səfiri Memduh Şovkət bəy Mustafa Kamal Paşanın təqdim etdiyi məktuba əsasən N.Nərimanov “hökumət üzvlərindən bəzilərinin qarşı çıxmasına rəğmən” dərhal xəzinədə olan 500 kilo qızılı Ankaraya göndərdi. Əlavə də 30 sistern neft, iki sistern benzin və 8 sistern mədən yağı göndərdi.\n1921-ci il martın 23-də Mustafa Kamal Paşaya cavab məktubunda Türk ordusunun zəfərini təbrik etdikdən sonra ona səmimiyyətlə yazırdı: “Paşam, Türk millətində bir ənənə vardır, qardaş qardaşa borc verməz, qardaş qardaşın hər çətin durumunda əlindən tutar. Biz qardaş xalqıq, hər zaman və hər şərtlər altında bir-birimizin əlindən tutacağıq. Bu gün etdiklərimiz bir qardaşın qardaşına etdiklərindən başqa bir şey deyildir” (Doğan Avcıoğlu. “Milli Qurtuluş tarixi” III-cild, səh. 438. Sitat Hüseyn Adıgözəlin məqaləsindən götürülmüşdür).\nTədqiqatçı alim Hüseyn Adıgözəl dediyi kimi: “Tarixi mənbə və qaynaqlar təsdiq edir ki, Nərimanov Azərbaycan Dövlətinin başında qaldığı iki il boyunca Moskvaya bağlı olmasına baxmayaraq, müstəqil dövlət başçısı kimi hərəkət edərək, Türkiyə hökuməti ilə olan əlaqələri daha yüksək ölçü və miqyaslara daşımış və hər şeydən önəmlisi, çox çətin durumda olan Anadoludakı qardaşlarına dövlətinin bütün imkanlarını səfərbər edərək, heç kimsədən çəkinmədən əlindən gələn hər cür yardım etmişdir. Bütün bunlar sənəd və mənbələrdə öz əksini tapsa da, tarixi dəyərini almamışdır”.\nHəqiqətən də, 1970-ci ilədək Sovetlər Birliyində belə olmuşdur. Ümummilli lider Heydər Əliyev böyük Nəriman Nərimanov adının, fəaliyyətinin, ədəbi irsinin millətin salnaməsində mövqeyini, tarixi dəyərini qiymətləndirməyə nail oldu, həqiqəti barpa etdi. Bakının ən görkəmli yerində onun əzəmətli heykəlini ucaltdı. Beləliklə, xalqın böyük oğlu Nəriman Nərimanovun əbədiyaşarlıq haqqının təməli qoyuldu. Şükürlər olsun!...\nTeymur ƏhmƏdovMUSTAFA KAMAL ATATÜRK VƏ NƏRİMAN NƏRİMANOV\nBöyük türk xalqına məhəbbətdən qaynaqlanan qardaşlıq\nTeymur ƏhmƏdovBöyük türk xalqına məhəbbətdən qaynaqlanan qardaşlıq\nRespublika.- 2019.- 31 iyul.- S.3


Qaraj satışı - Levoberezhny, Moskva\nMoskvanın Levoberezhny rayonunda bir qaraj satmaq, ən çox ziyarət edilən pulsuz elan saytlarından birində - 495. şəhər.\n495.city İnternet bülletenində, hər kəs Moskvada və Moskva bölgəsində mal və ya xidmət satan xaricilər də daxil olmaqla "Qaraj satışı" elanı yerləşdirə bilər. Nəşrlər üçün məcburi qeydiyyat tələb olunur. Moskvanın Levoberejnı səmtində “Qaraj satmaq” elanı təqdim etmək üçün təsvir və fotoşəkillər əlavə olunmalıdır. Daha çox təfərrüat və əlaqə, məhsulunuzu tez və gəlirli bir şəkildə satma ehtimalı o qədər çoxdur. Potensial alıcılar yalnız müsbət rəyləri olan təsdiqlənmiş, qeydiyyatdan keçmiş istifadəçilərə inanırlar.\nÜstəlik veb saytımızda reklamı bizdən sifariş edə bilərsiniz. Moskvadan və Rusiyanın digər şəhərlərindən minlərlə İnternet istifadəçisi sizin haqqınızda məlumat əldə edəcəkdir. Moskvanın Levoberejnı ərazisində "Qaraj satmaq" elanı yerləşdirin və nəticə sizi gözləməyəcək !!!


"Sumqayıt hadisələrinin bir ucu Qorbaçovun kabinetinə gedirdi" -\n"Sumqayıt hadisələrinin bir ucu Qorbaçovun kabinetinə gedirdi" - MÜSAHİBƏ\n14:35 27 Fevral 2019 Oxunub : 1690\nAzərbaycan-Ermənistan münaqişəsinin ilk düyün nöqtələrindən sayılan Sumqayıt hadisələrindən düz otuz bir il keçir. Bu müddət ərzində hadisələr xeyli araşdırılıb, haqqında yazılar yazılıb. Azvision.az yazıçı, kriminal dünyanın tədqiqatçısı Bəhram Çələbi nin Sumqayıt sakini, həmin hadisələri törətmiş erməni emissarları, qatilləri ilə eyni müəssisədə işləmiş Bikə Həsənova ilə müsahibəsini təqdim edir. Qeyd edək ki, müsahibə təxminən 10 il qabaq götürülüb.\n- Bikə xanım, siz bu hadisələrin təşkilatçıları ilə eyni yerdə - Sumqayıt Boru Prokatı zavodunda çalışmısınız. Deməli, onların hadisələr ərəfəsində gördükləri işlərin də şahidisiniz. Bəs nə üçün vaxtında həyəcan təbili calaraq camaatı, milisi, partiya rəhbərliyini duyuq salmadınız?\n- Nə bilim, vallah, elə bil, camaatın dili-ağzı bağlanmışdı, hamı düşünürdü ki, belə işlərlə KQB, milis idarələri, Partiya Komitəsinin əməkdaşları maraqlanmalı idilər... Adi vətəndaşlardan kimsə ağzını açmağa qorxurdu ki, hökumət işinə qarışmağa görə məsuliyyətə alına bilərdi. Mən heç evdəki doğmalarıma da bu barədə danışmırdım. Sonradan öyrəndik ki, bu hadisələrin təşviqatı, hazırlanması, planı zavodumuzda işləyən Ramzik Kasparyana məxsus mənzildə aparılırmış. Ramzik zavodumuzda mötəbər vəzifələrdə çalışmışdi və iş yoldaşları ona hörmətlə yanaşırdılar. Amma insan kimi çörəkitirən, xeyrə-şərə yaramayanın birisiydi. Arvadı, gəlini də bizim zavodda işləyirdilər. Arvadı Sosialist Əməyi Qəhrəmanı Zəminə Həsənovanın briqadasında çalışırdı. Gəlini Rita Ayropetyan isə bizim briqadada işləyirdi. Onun iki oğlu da vardı. Adları indi yadımda deyil, amma bilirəm ki, böyüyü, Rimanın əri qabaqlar bir dəfə həbsxanaya da düşmüşdü. Rima ilə mənim münasibətim çox gözəl idi. Vallah, indi erməniyə “yaxşı” deməyə adamın dili də gəlmir, ancaq onların arasında elələri vardı ki, adama ürəyini verərdi. Bax, bu Rima da belə qadın idi, bizlərə qaynaşıb-qarışmışdı.\nHəmin hadisədən təxminən iki-üç ay qabaq Rimanın əhval-ruhiyyəsi göz görəsi dəyişdi. Bir də gördük ki, o, səhər-səhər işə gələndə yaman yorğun olur. O qədər yorğun olurdu ki, elə bil gecə yatmayıb. Elə həmin vaxtdan etibarən, hər gün özü ilə cürbəcür tortlar gətirirdi. Nahar vaxtı biz ümumi süfrə açardıq. O da gətirdiklərini qoyardı ortaya. Bir dəfə necə oldusa, soruşdum ki, ay Rima, yaman yorğun dəyirsən gözə, xeyir ola? Elə bil gecə yatmamısan? Yaziq qız cavab verdi ki, hər axşam çoxlu qonağımız olur. Hər gün Stepanakertdən bizə beş-on nəfərə qədər qonaq gəlir. Mən də səhərə kimi onlara çay-çörək daşıyıram. Elə bu tortları da qonaqlarımız gətirir.\nO vaxtlar bizim haradan ağlımıza gələrdi ki, bu qonaqlar kimlər imiş?!\nRima hər gün işdə başını stolun üstünə qoyub, yuxlayardı. Bizim də işin xarakteri elədir ki, operatorlar pultda işləyirlər. Lap beş dəqiqəlik su içməyə belə getsən, mütləq gərək səni əvəz eləyən ola. Rima yatanda onun əvəzinə sex rəisi, usta işləyirdi. Onun xətrini istəyirdilər deyə, çalışırdılar ki kömək eləsinlər. Heç yadımdan çıxmaz, bir dəfə sex rəisimiz üzünü ona tutub dedi ki, ay balam, belə olmaz axı, cavan gəlinsən, nədir, uşaqların xəstədir bəyəm, gəlib işdə yatırsan? Onda mənə verdiyi cavabı elə sex rəisinə də dedi. Dedi ki, Stepanakertdən qonaqlarımız olur, səhərə kimi bağlı otaqda oturub söhbət eləyirlər. Mənim də onlara çay-çörək daşımaqdan qollarım qırılır...\nGünlərin birində gördüm ki, Rimanın halı yaman pərişandır. Soruşdum, ay qız sənə nə olub? Dedi ki, Bikə xanım, Sumqayıtda çox dəhşətli hadisələr olacaq. Qanım ona görə qaradır. Dedim, ay Rima, Sumqayıtda nə baş verə bilər axı? Dedi vallah, bilmirəm, amma çox pis şeylər gözlənilir. Neçə vaxtdır anam Stepanakertdən zəng vurub yalvarır ki, oraya gəlim. Mən isə Sumqayıtı çox istəyirəm. Başqa yerdə yaşaya bilmərəm.\nNə isə, onda bizim ağlımıza gəlmədi ki, heç olmasa bildiklərimizi orqanlara yetirək. Bəlkə də bir köməyi olardı.\n- Bikə xanım, Sumqayıt hadisələri zamanı günahsız insanları qətlə yetirənlərə başçılıq eliyən Eduard Qriqoryan da sizin zavodda işləyirdi?\n- Hə. Onun iş yeri bizimkindən təxminən otuz metr aralı idi. O, 140-cı qurğuda çilingər kimi çalışırdı. Biz hər dəfə növbədən çıxıb evə gələndə Qriqoryan da həmin avtobusa minirdi. Köhnə avtovoğzalın yanında özü düşür, amma bizim üçün mütləq bilet alırdı. Mən onun erməni olduğunu bilmirdim. Bir dəfə Rimadan soruşdum ki, ay qız, bu ləzgini hardan tanıyırsan? Dedi ki, ləzgi deyil, ermənidir. Təəccüb elədim, ay bala, bu rəngi-rufda da erməni olar? Edik Qriqoryan sarışın oğlan idi. Azərbaycan dilində də çox səlist danışırdı. Rima onu da dedi ki, qayınatası Qriqoryanla ailəvi dostluq edir, bir-birlərinin evlərinə gedib-gəlirlər. Çox sonralar, yəni, Qriqoryanı televizorda göstərəndə ağlma gəldi ki, bu hadisələrə başçılıq etmək Ramzik Kasparyana tapşırılmışdısa, əsas icraçı da Edik Qriqoryan olmalı imiş.\nHəmin hadisələr ərəfəsində son bir həftəni yazıq Rimanın gözünün yaşı qurumurdu. Elə işdə də görürdüm ki, xəlvətə çəkilib ağlayır. Nə qədər çalışırdıqsa da, onu ovundura bilmirdik. Bədbəxt qızı ağlamağının səbəbini də demirdi. Yalnız onu təkrarlayırdı ki, dəhşətli hadisələr baş verəcək, hamımız pis günlərə qalacağıq. Fevral ayının 25-də Rima işə çıxmadı, dedilər ki, əlini balon şüşəsi kəsib, xəstəxanaya aparıblar. Çox mehriban kollektivimiz vardı və qızlar yığışaraq onu görməyə getdilər. Mən həmin günlər məzunuyyətdə olduğumdan, onlara yoldaşlıq edə bilmədim. Qızlar danışırdılar ki, Rima elə xəstəxanada da ara vermədən ağlayırdı və qolundakı yara heç şüşə yarasına oxşamırdı, sanki qızın venasının damarlarını bıçaqla, yaxud ülgüclə bir neçə yerdən doğramışdılar.\nHadisə isə belə olmuşdu... Bir həftə əvvəl hər şeydən xəbər tutan Rima qaynatasının qarşısını kəsərək, ərinin bu işlərə qoşulmamasını tələb etmişdi:\n- O, bir dəfə türmədə oturub, indi də tutulsa uşaqlarım başsız qalacaq. Ərimi özünüzlə aparsanız, özümü öldürəcəyəm! – deyibmiş.\nƏrini bu yoldan daşındırmq üçün damarlarını özü doğramışdı.\nYaman ağır günlər idi. Sumqayıtda elə bil hökumətdən, polisdən əsər-əlamət yox idi, şəhər özbaşına qalmışdı. Onu da deyim ki, Allah mənim üzümə baxmışdı, məzuniyyətdə idim. Yoxsa, məni də erməni qadını kimi öldürəcəkdilər. Neçə dəfə qaçqınlar dəstə düzəldib, bizim qurğuya hücum çəkmişdilər ki, bu erməni arvadı niyə işdə saxlamısınız? Bizimkilər nə illah eləyiblər ki, bu qadın erməni deyil, ləzgidir, özü də otuz ildən çoxdur bu zavodda işləyir, inanmırdılar. Deyirdilər ki, ara qarışan kimi onun başını əkəcəyik.\n- Hadisələr haradan başladı?\n- Hadisələr köhnə avtovağzalın civarında, “Drujba” küçəsində baş qaldırdı. Qriqoryan da, Kasparyan da həmin küçədə yaşayırdılar. Qırğını öz binalarında deyil, oradan bir dayanacaq o tərəfdə törətdilər.\n- Bikə xanım, əvvəl təsvir etdiyiniz hadisələrlə həmin qırğın arasında nə qədər vaxt keçdi?\n- Təxminən iki ay... Deməli, Stepanakertdən gələn başkəsənlər hər axşam Kasparyanın mənzilində yığıncaq keçirir, qırğının planını cızır, tədbirlərini tökür, hansı erməniləri öldürəcəklərini konkret olaraq müəyyənləşdirirdilər. Və bu işə məhbəs həyatı yaşamış azərbaycanlı əyyaşları, narkomanları cəlb edirdilər. Hadisə baş verən günün axşamı Qriqoryan tutuldu, Kasparyan isə daha işə çıxmadı. Eşitdiyimə görə, Kasparyan sağ-salamat Sumqayıtdan getdi. Amma orada ölən ermənilər azərbaycanlılarla qohumluq əlaqəsi, yaxşı münasibətləri olan insanlar idilər. Məsələn, Aramyan soyadlı bir nəfəri oğlu ilə bərabər qətlə yetirdilər. Aramyan ikinci mikrorayonda yaşayır, bizim zavodda işləyirdi. Ünsiyyətcil, xoşrəftar insan idi. Özü də yalnız müsəlmanlarla dostluq, yoldaşlıq edirdi. 43-45 yaşları ancaq olardı. Onun qətlə yetirildiyini eşidəndə bütün kollektivimiz çox pərişan oldu. Arvadı və bir oğlu qaçıb aradan çıxa bilmişdi. Aramyan eviə soxulan cəlladlarla son nəfəsinədək mübarizə aparmış, iki ermənini balta ilə yaralamışdı. Amma çifayda... Yəni demək istəyirəm ki, müsəlmanlarla qaynayıb-qarışan erməniləri də həmin hadisələrdə qətlə yetirmişdilər.\n-Yalnız müsəlmanlarla ünsiyyət quran ermənilərimi öldürürdülər?\n- Xeyr... O ermənilər ki, “Krunk” təşkilatına pul vermirdilər, onları qətlə yetirirdilər. Çox qəliz ermənilər idilər “Krunk”un üzvləri. Mənim yanımda biri işləyirdi. Tez-tez Stepanakertə gedir, qayıdanda haramzada lap qudurğan itə dönür, hamımıza qanlı-qanlı baxırdı. Bizlər isə heç nə başa düşmürdük, elə bil, gözümüz bağlanmışdı. Əclaf lap iş yerində də azərbaycanlıların əleyhinə təbliğat aparırdı. İstər zavod rəhbərliyi, istər partkom, istərsə də adi vətəndaşlar ona “gözün üstə qaşın var” deməyə cürət etmirdilər. Bir dəfə səbrim tükəndi, ona dedim ki, bu yazıq müsəlmanlar sizə nə pislik ediblər? Özümüz zirzəmilərdə yaşayırıq, sizə isə binaların ən yaxşı mərtəbələrini verirlər, ən təmiz, gəlirli vəzifələrdə, işlərdə çalışırsınız, daha nə istəyirsiniz? Cavab verdi ki, azərilər türkdürlər, biz isə türklərlə düşmənik. Sonradan öyrəndim ki, o da “Krunk”un üzvü imiş.\nAzərbaycan xalqının təmiz ürəyini mən hadisələr zamanı və olaylardan sonra gördüm. Kimin kollektivində eməni vardısa, çalışırdılar ki, onu göz bəbəyi kimi qorusunlar. Mənimlə Lena adında bir erməni qız işləyirdi, sex rəisimiz tapşırmışdı ki, onu hər gün evlərinədək ötürüm. Mən də ötürürdüm.\nNə isə... Çox ağrılı, acılı günlər idi. Yaxşı, tutaq ki, biz siyasətdən uzaq, avam adamlar idik, bəs bu KQB, güc orqanları nə işlə məşğul idilər? Mənə elə gəlir ki, hadisələr keçmiş DTK-nın quraşdırdığı dramatik səhnələr idi. Hadisələrin bir ucu da Qorbaçovun kabinetinə gedib çıxırdı. Həmin dövrdə Qorbaç üzdənirq erməni lobbisi, alimləri, siyasətçiləri ilə yaman ünsiyyətcil olmuşdu. Vaxtıda həmin o Qriqoryan, Kasparyan kimilərini yığışdırıb qoduqluğa bassaydılar, Sumqayıt hadisələri baş verməzdi...


"Qarabağ" "Zirə"yə qalib gəldi, Qəbələdə sülh - YENİLƏNİB Sportal.az - Ölkə və dünya futbolu ilə bağlı xəbərlər\n"Qarabağ" "Zirə"yə qalib gəldi, Qəbələdə sülh - YENİLƏNİB\nBu gün Azərbaycan Premyer Liqasında 19-cu tura yekun vurulub.\nSportal.az xəbər verir ki, son oyun günündə 2 matç keçirilib. "Qəbələ" öz meydanında "Səbail"i qəbul edib. Matç 1:1 hesablı heç-heçə ilə başa çatıb. Digər görüşdə isə "Qarabağ" "Zirə"nin qonağı olub və qalib gəlib - 2:0.\n“Səbail”: 96. Nikolas Hagen, 14. Rahid Əmirquliyev (k), 34. Urfan Abbasov, 55. Adil Nağıyev, 28. Məqsəd İsayev, 22. Əfran İsmayılov, 29. Amil Yunanov, 23. Milovan Petrovik, 4. Ali Sisey, 20. Ruslan Hacıyev, 3. Turan Manafov;\n“Zirə” – “Qarabağ” - 0:2\nQollar: Xayme Romero, 3, Patrik Andrade, 32\nZirə İdman Kompleksinin stadionu, 17:15\n"Zirə": 1. Mateus Albino, 8. İlkin Muradov, 4. Elvin Camalov, 10. Ağabala Ramazanov (k), 2. Sərtan Taşkın, 30. Riçard Almeyda, 11. Klesio Bauk, 12. Lazar Corceviç, 44. Dmitrios Çantakias, 26. Nemanya Andelkoviç, 21. Hacıağa Hacılı;\nEhtiyat oyunçular: 22. Rəşad Əzizli, 62. Abdulla Seyidəhmədov, 13. Şəhriyar Rəhimov, 5. Kərim Diniyev, 17. Rodriqo Bonqonqui, 7. Tural Bayramlı, 20. Əli Şirinov, 29. Musa Qurbanlı, 77. Cəlal Hüseynov;\n"Qarabağ": 1. Şahruddin Məhəmmədəliyev, 5. Maksim Medvedev (k), 2. Qara Qarayev, 55. Bədavi Hüseynov, 11. Mahir Emreli, 30. Abbas Hüseynov, 19. Filip Ozobiç, 9. Xayme Romero, 7. Kvabena Ovusu, 6. Patrik Andrade, 44. Elvin Cəfərquliyev;\nEhtiyat oyunçular: 12. Emil Balayev, 94. Ayhan Arazlı, 10. Abdullah Zubir, 8. Uroş Matiç, 18. İsmayıl İbrahimli, 27. Toral Bayramov, 21. Rauf Hüseynli, 29. Zamiq Əliyev;\nTarix: 9 Mart [19:06]


Aytən Səfərova: Uşaqlarıma yerli telekanallara baxmağa icazə vermirəm – MÜSAHİBƏ\nMÜSAHİBƏ 11:51 / 20.09.2016\n"ANS haqqında danışmaq istəmirəm. Çünki artıq mən 1 ildir ki, ayrılmışam oradan. Sadəcə, demək istəyirəm ki, bir qədər mühit burada başqadır. Burada yaradıcı insan üçün mühit var. Yaradıcı insanı çərçivəyə salmaq olmaz".\nUnikal.org xəbər verir ki, məşhur aparıcı Aytən Səfərova a24.az-a müsahibə verib.\n-Deyilənə görə, Aytən Səfərova Mehdiabad qəsəbəsində məktəb direktoru təyin olunub. Doğrudur?\n- Mehdiabad haradadır? Əlbəttə ki, bu bir zarafatdır. Məktəb direktoru təyin olunmamışam, xeyr. Belə bir fikrim də, hələ ki, yoxdur.\n-Hal-hazırki fəaliyyətiniz nədən ibarətdir?\n- Mən indi hal-hazırda 106.3 milli radiosunda 8-dən 10-na kimi "Səhər bumeranq şousu"nu aparıram və artıq 2 həftədir ki, efirdəyik. Deyəsən, populyarlaşıb. Daha da populyar etmişik biz bu şounu və eyni zamanda da mən "ATV xəbər"in aparıcısı olacağam, inşallah.\n-ANS-in bağlanmasına münasibətiniz?\n- Mən bu haqda, əslində, danışmaq istəməzdim. Əlbəttə ki, haradasa təəssüf hissi keçirirəm. Çünki mən uzun müddət orada çalışmışam və sözsüz ki, bu da mənə haradasa təsir edib, amma ümidvaram ki, hər şey yaxşı olacaq.\n-Siz ATV-ni kökaltına salacaqsınız, ya ATV sizi? Buradakı kollektiv barəsində fikirləriniz?\n- Mənim, hələ ki, ATV-ni kökaltına salmaq planım yoxdur və yaxud ümumiyyətlə nəisə və s.və i. Mən sadəcə demək istəyirəm ki, Vüqar Qaradağlı kimi ziyalı bir şəxsin rəhbərlik etdiyi telekanal, radio, ümumiyyətli bir media şirkətində tamamilə başqa bir ab-havadır. İnsan daha maraqla gəlir çalışmağa, daha çox hiss edirsən ki, sənə tələbat var. Digər tərəfdən də, yəni burada mən eyni zamanda valideynəm, eyni zamanda övladam, mən eyni zamanda həyat yoldaşıyam. Burada sərbəstlik var. Yəni sən bilirsən ki, sən işini görəcəksən. Sənə deməyəcəklər ki, sən oturub işdə qalmalısan. Çox sağ olsunlar, hamı bilir ki, burada ailəli insanlar var, valideynlər var. Yəni sərbəstliklər var və insan yaratmaq istəyir. Odur ki, yəqin ki, mən haradasa "Kökaltı"na yox, kvadrata yüksəlmişəm.\n-ANS-də sizin sərbəstliyinizin qarşısını kim və ya nə alırdı?\n- Yox, nəsə və yaxud kimsə haqqında danışmaq istəmirəm. Ümumiyyətlə, indi ANS haqqında danışmaq istəmirəm. Çünki artıq mən 1 ildir ki, ayrılmışam oradan. Sadəcə, demək istəyirəm ki, bir qədər mühit burada başqadır. Burada yaradıcı insan üçün mühit var. Yaradıcı insanı çərçivəyə salmaq olmaz. İnsanlar var, əmr yerinə yetirirlər, insanlar var əmri verirlər, yəni doğulanda Allahın insanlara kodlaşması gedir, kim necə olacaq. Mən yaradıcı insanam. Yaradıcı insanları çərçivəyə salmaq mümkün deyil. Mümkündür, sadəcə bu hal insanlara təsir edir, yaradıcılığına, ab-havasına, onun əhvalına. Burada yaradıcı insanlara elə yaradıcı yanaşırlar. Bu çox gözəl bir şeydir.\n-Aytən Səfərova ailəsinə kifayət qədər zaman ayıra bilirmi?\n- İndi vaxt ayırıram. Vaxtında evdə yemək də bişir, vaxtında paltar da yuyulur. Burada hər şey balanslaşdırılmış şəkildə mümkündür.\n-Siz və Ulvira xanım - hər ikiniz Rusiyada təhsil almısınız və ikiniz də savadlı mütaliəçi jurnalistsiniz. Sizcə, yaxşı mütaliəçi jurnalist olmaq üçün xaricdə oxumaq şərtdir?\n- Yox, o, insanın qabından asılıdır. Mən Rusiyada böyümüşəm. Mənə hamı deyir ki, sən necə Rusiyada böyümüsən, axı, sən Azərbaycan dilində danışırsan. Bizim evdə dillərə böyük hörmət var. Çünki mən müəllim ailəsində böyümüşən. Anam rus dili, ədəbiyyat müəllimidir. Rusiyada anam evdə rus dilindədanışmağı qadağan edirdi, burada isə anam deyir ki, hər yerdə Azərbaycan dilində danışın, evdə isə rus dilində. Çünki kim nə deyirsə-desin, bu bisavadlıqdan irəli gəlir. Dil bilmək gözəldir. Dostoyevski, Puşkin, Lermontov, Bulqakov, Nabokov - onların dilini bilmək də gözəldir. Yəni mənə elə gəlir ki, bu insanın qabında və içində olmalıdır, eyni zamanda da ailəsindən və tərbiyəsindən gələn bir şeydir.\n-Deyilənə görə, televiziyalardan sərt çıxışlarınıza görə uzaqlaşdırılmısınız. Bu doğru məlumatdır?\n- Yox, yox, əksinə. Mənə bir çox kanallardan, Xəzər TV-dən, Space TV-dən və digərlərindən təklif gəlib. Sadəcə, mən ATV-ni seçmişdim. ATV daha cəld tərpəndi. Mən demişəm ki, ATV-nin rəhbərliyi jurnalistikada zərgərlərdir. Zər qədrini zərgər bilir və onlar da çox gözəl bunu bacarırlar. Hamıdan cəld tərpəndilər. Hamıdan mobil, çox operativ oldular və mən imtina edə bilmədim. Çünki Vüqar Qaradağlı və Rauf Dadaşov kimi ziyalı şəxslərə bizim televiziya məkanında ehtiyac var. Deyilənlər düzgün deyil, mən həmişə düzgün olanı demişəm. Bəzən görürsünüz ki, hansısa bir xarici təşkilatda "Con" oturur və yazır ki, Azərbaycanda söz azadlığı məhdudlaşdırılıb. Mən bununla razı deyiləm. Elə söz azadlığının bariz nümunələrindən biri də efir vasitəsi ilə mən - Aytən Səfərova olmuşam.\n-Aytən Səfərova Bakı Metropolitenini sosial şəbəkədə niyə tənqid etmişdi? Ümumiyyətlə, ictimai nəqliyyatdan mütəmadi olaraq istifadə edirsinizmi?\n- Məcazi mənada deyilən sözlər var və mən istəmirəm bunu birbaşa olaraq qəbul etsinlər. Aytən Səfərovanın da özəlliyi ondadır ki, o hansısa sözü bir qədər satira ilə, yumorla deyir. "Facebok" mənim şəxsi səhifəmdir. Bu vətəndaş Aytən Səfərovanın səhifəsidir, aparıcı yox. Mən, doğrudan da, yayda metroda köhnə vaqonda oldum və bəlkə də ona görə havalandırmada problem var idi. Sadəcə, bəxtimdən 2-3 ildə bir dəfə metroya mindim, o da ki, köhnə qatar oldu. Mən bilirəm ki, metro rəhbərliyi ziyalı insanlardır. Yəqin ki, hər şey gözəl olacaq. Çünki mən metronu, metro qoxusunu sevirəm. Sadəcə, mən fikirləşdim ki, yenidən xalq qarşısına çıxacağam. Ona görə də xalqın arasında olmaq lazımdır. Bəzi ulduzlardan fərqli olaraq, mən istəmişəm ki, xalqın içində olum. Sağ olsunlar, bir neçə stansiyada mənimlə şəkil çəkdirdilər, söhbət etdilər. Yerin altında da, üstündə də insanlarınız superdirlər.\n-Şou-biznes ulduzları ilə münasibətiniz necədir?\n- Baxır hansı ulduzlarla. Salam-sağoldan başqa, həmişə bilirəm ki, xeyirdə-şərdə bir-birimizin yanında olmalığı bacarmalıyıq.\n-ATV-də yüksələcəyinizə inanırsınız?\n- O, məkandan asılı deyil. Bu, insanın özündən asılıdır. Mən daim öz üzərində işləməyə çalışıram. Elə insanlar var ki, efirə çıxan kimi deyirlər ki, artıq burada mənəm, Bağdadda da antiterror koalisiyası. Öz üzərimdə işləməyi mənə anam, atam öyrədiblər. İnsan ya ölənə, ya da təqaüdə çıxana kimi çalışmalıdır öz üzərində.\n-Aytən Səfərova Azərbaycan jurnalistikasına nə bəxş edib? Sizcə, hansısa valideyn sizi övladına örnək göstərirmi?\n- Mən indi adlar çəkmək istəmirəm, amma bir insan var, kanalda baş redaktor işləyir. Onun jurnalist kimi yetişməsində mənim böyük rolum olub. Müxtəlif telekanallarda müxbirlər də var. Hansılar ki, vaxtilə mən ANS-də "Xəbərlər"də çalışarkən onlar mənim "şagirdlərim" olublar. Mən əgər bu gün bəzi jurnsalistlər kimi "Amerka, ukrayniya, prizident, tempuratur" sözlərindən istifadə etmirəmsə və hansısa valideyn bunu anlayıb məni nümunə göstərirsə, deməli, mən nəyəsə nail olmuşam.\n-Azərbaycan jurnalistikası sizin sənətinizə nə qatıb?\n- Mən həmişə diktorlara baxmışam və qulaq asmışam. Mən uşaq vaxtı güzgünün qarşısında dayanıb məşq edirdim. Digər tərəfdən, senzura götürüləndən sonra mən hələ təzə-təzə bir çox şeyi öyrəndim. Heydər Əliyevin göstərişi ilə senzura götürüləndən sonra bizə deyirdilər ki, sizin üçün hər şey rahat olacaq. O rahatlıq və sərbəstlik mənə, doğrudan da, sirayət etdi. Jurnalist hər şeydir. Sən burada məmur da, xadimə də, həkim də, müəllim də ola bilərsən. Jurnalist hərtərəfli olmalıdır. Bunları öyrənmişəm.\n-Hal-hazırda efirdə olan jurnalistlərdən razısınızmı?\n- Narazıyam. Çox narazıyam. O qədər uşaqlar var ki, vurğu, ləhcə ilə danışırlar. Onlar elə bil kənddə, dağda oturub bu dağdan o birinə xəbər ötürürlər. Qışqıra-qışqıra, əl-qol ata-ata danışırlar və bu, xəbər, aparıcılıq deyil. Məsələn, bir də görürsünüz, rəsmi xəbər verirlər, ortada birdən "Youtube"dan keyfiyyətiz video göstərirlər. Xəbərlər həftəbecərdir. Mən sadəcə baxmıram. Əksər verilişlərə baxmıram. Deməsinlər ki, Aytən Səfərova yekəxanadır. Mən başqa bir nəslin nümayəndəsiyəm və onları özümə təhqir hesab edirəm. Uşaqlarıma da baxmağa icazə vermirəm.\n-Aytən Səfərova jurnalistikadan getməyi düşünürmü?\n-İnsan ölənə kimi öz peşəsinə sadiq olmalıdır. Allah nə qədər ömür qismət etsə və şərait imkan versə, mən şərəfli jurnalistika peşəsinin öhdəsindən gəlməyə çalışacağam. Mən jurnalist olaraq Azərbaycan Respublikasına xidmət etməkdən böyük qürur duyuram. Fəxr edirəm.


Universal döyüşçülərimiz Avropa çempionatından vətənə uğurla dönüblər\nİyunun 10-16-da Ukraynanın Koblevo şəhərində universal döyüş üzrə Avropa Çempionatı keçirilib. Yeniyetmə, gənclər və böyüklər arasında təşkil olunan yarışda ölkəmizi Azərbaycan Universal Döyüş Federasiyasının prezidenti, Beynəlxalq Universal Döyüş Federasiyasının I vitse-prezidenti Azər Həsənov, baş katib Aydın Abdullazadə və məşqçilər heyətinin rəhbərliyi altında 17 idmançı təmsil edib. Yığmamızın üzvləri uğurla çıxış edərək onlara bəslənilən etimadı doğruldublar. Belə ki, bütün yaş qrupları üzrə keçirilən yarışda idmançılarımız ümumilikdə 8 qızıl, 2 gümüş, 2 bürünc medal qazanıblar.\nBugünlərdə Avropa Universal Döyüş Federasiyasının prezidenti, Müdafiə Nazirliyi Tibb Baş İdarəsinin rəisi, general mayor Natiq Əliyev Avropa çempionatından vətənə uğurla dönən komandamızın üzvləri ilə görüşüb. Tədbirdə federasiya rəsmiləri, məşqçilər heyəti və idmançılar iştirak ediblər. Natiq Əliyev idmançıları təbrik edərək əldə olunan nəticəni yüksək qiymətləndirib. O, qeyd edib ki, Azərbaycan dünya idmanı ailəsinin\nən layiqli üzvlərindən biridir: "Sevindirici haldır ki, Azərbaycan idmançılarının əldə etdikləri uğurlarda universal döyüşçülərimizin də payı var. İnanıram ki, bundan sonra da Avropa Universal Döyüş Federasiyası olaraq bu sahənin inkişafına öz töhfəmizi verəcəyik”. Çıxış edən məşqçilər və idmançılar uzun müddətdir bu yarışa hazırlaşdıqlarını, Avropa çempionatında əzmlə mübarizə apardıqlarını, qarşıya qoyulan məqsədə çatdıqlarını qeyd ediblər.\nAzərbaycan Universal Döyüş Federasiyasının prezidenti, Beynəlxalq Universal Döyüş Federasiyasının I vitse-prezidenti Azər Həsənov Avropa çempionatında 25 ölkədən 500-dən artıq idmançının iştirak etdiyini vurğulayıb. O idmançıların Avropa çempionatına müvafiq proqram əsasında mərhələli şəkildə hazırlaşdıqlarını bildirib: "Avropa Çempionatı yüksək səviyyədə təşkil olunmuşdu. Bir sıra yeni Avropa ölkələri də ilk dəfə qitə çempionatına qatılmışdı. Çempionatın baş katibi Avropa və Azərbaycan Universal Döyüş Federasiyalarının baş katibi həmyerlimiz Aydın Abdullazadə idi. Komanda üzvlərinin əsas rəqibləri ev sahibi Ukrayna ilə yanaşı, Latviya, Litva, Polşa, Moldova, Bolqarıstan idmançıları idi. Qitə çempionatı Beynəlxalq Federasiyanın yeni qaydaları əsasında klassik və layt versiyaları üzrə keçirildi. Bildiyiniz kimi burada maneələr silsiləsi yox idi. Bundan sonra maneələr silsiləsi ancaq hərbçilər arasında keçirilən yarışlarda tətbiq olunacaq”. Azər Həsənov Avropa Universal Döyüş Federasiyasının prezidenti Natiq Əliyev tərəfindən idmançılara göstərilən diqqət və qayğıya görə minnətdarlığını bildirib və qeyd edib ki, hazırda federasiyanın əsas məqsədi Beynəlxalq Hərbi İdman Şurasına CIZM daxil olmaq və Azərbaycanı orada layiqincə təmsil etməkdir. O bu barədə də məlumat verib: "Qitə çempionatına Mərkəzi Ordu İdman Klubunun rəisi, CIZM-in Azərbaycan nümayəndə heyətinin sədri polkovnik Rəşad Quliyev də dəvət olunmuşdu. Bildiyiniz kimi, CIZM özündə 137 ölkəni birləşdirir. Universal döyüş idman növünün hərbçilər arasında keçirilən Dünya Oyunlarının proqramına salınması üçün Avropa və Beynəlxalq Universal Döyüş Federasiyaları tərəfindən CIZM ilə sıx əməkdaşlıq aparılır. Yarış çərçivəsində müxtəlif ölkələrin CIZM nümayəndələrinə bu idman növünün incəlikləri barədə məlumatlar verildi.\nİnanırıq ki, yaxın vaxtlarda bu məsələyə baxılacaq”.\nGörüşün sonunda qitə çempionatında mükafat qazanmış idmançılar Avropa Universal Döyüş Federasiyasının prezidenti Natiq Əliyev tərəfindən mükafatlandırılıblar.\n10572 dəfə oxunub\nUFC-in qalibini silahlı şəxslər qoruyur


Vaşinqtonda Xocalı tədbiri [Video]\nVaşinqtonda Xocalı tədbiri\nFevralın 25-də ABŞ Konqresində Midwest Azərbaycan Mərkəzi Xocalı soyqırımınının 24-cü ildönümünə həsr olunmuş “Xocalı üçün Ədalət” adlı tədbir keçirib. Tədbirdə ABŞ-ın Azərbaycandakı icmasının üzvləri ilə yanaşı, Azərbaycanın ABŞ-dakı səfiri Elin Süleymanov, ABŞ konqresmenləri və MİNSK qrupunun amerikalı həmsədri Ceyms Uorlik iştirak edib.\nVaşinqton metrosunda Xocalı barədə posterlər\nAçılış çıxışında Elin Sülyemanov Xocalı soyqırımı ilə bağlı qısa məlumatla bölüşüb. Daha sonra o, Xocalı xatirələrinin bizə münaqişənin tez bir zamanda həll olunmalı olduğunu göstərdiyini deyib.\nO, ermənilərlə azərbaycanlıların yanaşı bir-birlərini öldürmədən, torpaqlarından qovmadan sülh içində yaşaya bilcəkləri bir regionun yaranmasının vacibliyni vurğulayıb.\nABŞ Konqresində Azərbaycan kokusunun həmsədri Stiv Kohen də regionda sülhün bərpasının zəruriyyətini dilə gətirib. O, Azərbaycanın strateji baxımdan çətin bir regionda yerləşməsinə baxmayaraq, həm enerji sektorunda, həm də ABŞ-ın İraq və Əfqanıstanda apardığı hərbi əməliyyatlardakı əməkdaşlığına görə ABŞ-ın yaxın müttəfiqi olmaqda davam etməsini alqışlayıb.\nKonqresmen Kohen Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində ABŞ-ın Rusiya ilə yaxın əməkdaşlıq etməsinin mühüm olduğunu qeyd edib.\nTəbirdə çıxış edən digər konqresmenlər də münaqişənin həllinin vacibliyini dilə gətirib, Rusiyanın rolunu vurğulayıblar.\nHəmkararı ilə eyni fikirləri bölüşən konqresmen Donald Peyn isə ABŞ-ın Azərbaycanla səmimi dosluğunu davam etdirməsi üçün, Azərbaycana birbaşa yardımı qadağan edən Konqresin 907-ci düzəlişinin ləğvinə çağırıb.\nTədbirin sonunda iştirakçılar Xocalı soyqırımı ilə bağlı qısa sənədli film izləyiblər.


7 İyun 2018 12:46\nHacı Ceyhun Şükürov: "Zəncir vurma, sinə döyməni dinin ayrılmaz hissəsi sayanlar və dinin bir atributuna çevirənlər hansısa maraqlara xidmət edirlər"\nDini mövzuda polemika, müzakirələrə son vaxtlar daha tez-tez rast gəlinir. Bir qayda olaraq bu cür müzakirələr cəmiyyət arasında dini maarifləndirməyə xidmət etsə də, bəzi hallarda isə müzakirə zamanı səsləndirilən yalnış fikirlər insanlar arasında mənfi fikirlərin formalaşmasına gətirib çıxarır. Əsasən dini istiqamətli müzakirələr, polemikalar isə Böyük Quruluş Partiyasının sədri, millət vəkili Fazil Mustafa ilə hansısa din xadimi arasında olur. Hər bir tərəfin məsələyə öz prizmasından yanaşıması isə mövzunun aktuallığını bir kənara qoyaraq fikir mübadiləsini daha lazımsız, mənasız istiqamətə yönəldir. Bu günlərdə millət vəkili yeni bir müzakirəyə, fikir mübadiləsinə rəvac verib. Bu dəfə Fazil Mustafa Hacı Şahinlə dini mövzuda polemikaya çıxıb və təbii ki, bu məsələyə digər dini inanclı insanlar da öz münasibətini açıqlayıblar.\nHacı Ceyhun Şükürov deyib ki,son günlərdə Milli Məclisin deputatı Fazil Qəzənfər oğlu ilə Hacı Şahin arasında başladılması istənilən polemikaya Hacı Şahin tərəfindən verilən cavab öz məzhəbinə, dini dünya görüşünə və dini fəlsəfəsinə görə çox tutarlı idi. Onun sözlərinə görə, bu günlərdə özünü şiə adlanan mühafizəkar kəsim sosial şəbəkədə bir videonu yaymağa başladılar".\nMəlumat üçün qeyd edək ki, sözügedən videoda hansısa bir dini mərasimdə insanların özlərinə sanki dini bir ayni icra edirlərmiş kimi özlərinə xətər yetirmələri əksini tapır. İlahiyatçı deyir ki, bunu yayanlar Fazil Qəzənfər oğluna acıq ilə bu kimi görüntüləri yayaraq " bu eşqi bizim qəlbimizdən silə bilməzsən" deyə yayırlar: "Bildiyimiz kimi Fazil Qəzənfər oğlu Elşad Mirinin İslama zidd fikirlərinə etimad edərək bir növ ondan ilhamlanaraq bu addımı atdı. Və iradında da haqlı olmağını göstərmək üçün Quranda belə bir şey olmadığına diqqət çəkir.Aydındır ki, hədisi və sünnəni inkar edən Elşad Miri və Fazil Qəzənfər oğlu cütlüyü Qurandan özlərinə müvafiq iqtibas gətirməklə özlərini bir az da dindar kəsimin gözündə yaxşı göstərmək istəyirlər".\nCeyhun Şükürov deyib ki, İslam dinini tək Qurani Kərimlə deyil, eyni zamanda Peyğəmbərin hədisləri ilə və əhli- beyt və səhabənin tətbiqatı da böyük əhəmiyyət kəsb edir: "Çünki Quran onların üzərinə nazil olub və bu Quranı onlardan yaxşı izah edən olmaz da. Onlar baş verən hadisəyə görə nazil səbəblərini də gözəl bilirdilər. O ki, qaldı bir şəxsin öldüyü zaman ağlamasına oğlu İbrahim öldüyü zaman göz yaşlarına hakim ola bilməyən Peyğəmbər, reyhan ətirli nəvəsinin ölüm xəbəri veriləndə ağlayan Peyğəmbər misalını heç kəs inkar edə bilməz. Amma bunu rituallaşdırıb bir ayin halına salıb drammatik hala salmaq və bir az da irəli gedib özünü döyüb zəncirləyib, başına qəmə-qılınc ilə zərbə vurmağın əsl İslam ilə bir əlaqəsi yoxdur. Bunu islamlaşdırıb İslam kimi qələmə verməyin bir adı yoxdur. Kiminsə acığına da bunu İslam kimi əməl edib yaymağın Allah qatında da bir mükafatı yoxdur. Biz müsəlmanlar hər əməlimizi Allah üçün edib onun razılığını qazanmağa çalışırıq.Amma bu cür dinə müvafiq olmayan, dinin əsli ilə düz gəlməyən əməllərə də dini don geyindirməyin bir mənası yoxdur. Biz dini mərsiyəxan-rözaxanlardan deyil, alim və müctəhidlərdən öyrənməliyik. Bu kimilərin cəmiyyətə sırıdılması və onların geniş vüsət alması mötədil, mühəqqiq ilahiyyatçıları da narahat edir. Sadəcə məzhəb təəssübündən kənara çıxa bilməyənlər bu kimi ucuz vasitələrdən istifadə edirlər. Halbuki tarixdən və hədislərdən bizə məlumdur ki, təqibə məruz qalan əhli beyt imamları öz mükəmməl cəvamiul kəlim xütbə və moizələri, müdrik kəlamları ilə insanların qəlbini və sevgisini fəth ediblər. İnsaların əhlibeyt sevgisi onların uğrunda canlarını verməsi hər bir şeylərini o möhtərəmlərə fəda etmələri mərsiyə və rozə sayəsində deyil bir başa Əhlibeytin öz insanlara nümunəvi davranışları və Allahla bağlı təqvaları olubdur. Sonrakı dövrlərdə nəət, qəzəl və.s şerin müxtəlif növlərində əhli beytin tərənnümü, onların şəmail və həyatları haqqında bir çox əsərlər ortaya çıxsa da, xalq məclislərində mərsiyə və rozələr insanların birbaşa qəlbinə nüfuz etməyi başardı və bundan məharətlə istifadə edənlər də özlərinə sərf edənləri bu vasitə ilə insanlığa sırımağa başladılar".\nHacı Ceyhun Şükürov deyib ki, normal dinin əsaslarına və həqiqətlərinə xələl gətirmədən istifadə edilən hər hansı şer formasına qarşı çıxan olmayıbdır: "Amma dini mərsiyəyə bağlayıb bu olmazsa din əldən gedər təfəkkürü də kökündən yalnışdır. Zəncir vurma , sinə döyməni dinin ayrılmaz hissəsi sayanlar və dinin bir atributuna çevirənlər şübhəsiz ki, hansısa maraqlara xidmət edirlər".\n13 Dekabr 2018 14:39 692


Əliyevlə Paşinyanın görüşlərini qiymətləndirməmək mümkün deyil – ATƏT sədri\n"Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin görüşü olduqca önəmlidir"\n16:21 13.03.2019 Qısa URL\n"Hesab edirəm ki, əhalini sülhə hazırlamaq lazımdır\nBAKI, 13 mart — Sputnik. “Son zamanlar baş tutan, Ermənistanın baş naziri və Azərbaycan prezidentinin görüşləri olduqca önəmlidir. Onların əhəmiyyətini qiymətləndirməmək lazım deyil”.\nLayçak: "ATƏT səyləri dəstəkləyir"\nSputnik Ermənistan xəbər verir ki, bunu Yerevanda Ermənistanın xarici işlər naziri Zöhrab Mnatsakanyanla birgə keçirilən mətbuat konfransında ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədri, Slovakiyanın xarici işlər naziri Miroslav Layçak bildirib.\n"Mən Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə həllinə sadiqliyimizi təsdiqləmək üçün burdayam. Bizim ATƏT-dəki sədrliyimiz insanların maraqlarının müdafiəsinə yönəlib. Biz bu regionda yaşayan insanlar üçün maksimum təhlükəsiz gələcək qurmaq istəyirik. Biz istəyirik ki, bizim sədrliyimiz regionda münaqişəli vəziyyətin həllinə yönəlsin" - deyə Layçak qeyd edib.\nO, əlavə edib ki, münaqişə zonasında gərginliyin azalmasını alqışlayır: "Çağırışlar çoxdur, lakin münaqişənin nizamlanması prosesinə müsbət impulslar vermək üçün bütün əsaslar var. Hesab edirəm ki, əhalini sülhə hazırlamaq lazımdır. Bu anlamda əminəm ki, Ermənistan baş naziri və Azərbaycan prezidentinin görüşləri olduqca önəmlidir".\n"Onların əhəmiyyətini qiymətləndirməmək mümkün deyil. Biz anlayırıq ki, münaqişə həll olunmayıb, lakin əminik ki, mərhələli yanaşma məsələnin həlli ilə nəticələnə bilər. Danışıqlarda hər bir pozitiv proses təmas xəttində sabitliyi möhkəmləndirəcək" - deyə sədr vurğulayıb.\nATƏT PA-nın sədri: "Azərbaycanın vacib ölkəyə çevrilməsində parlamentin də rolu var"\nATƏT-in Minsk Qrupu getsin, bəs yerinə kim gəlsin...\nprezident, Qarabağ, görüş, sədr, ATƏT, Nikol Paşinyan, İlham Əliyev


Koronavirus daha 40 can aldı: 1850 yoluxma, 4226 sağalma – medpress.az\nAzərbaycan Respublikasında koronavirus infeksiyasından 4226 nəfər müalicə olunaraq sağalıb, 1850 yeni yoluxma faktı qeydə alınıb.\nMedpress.az Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahdan verilən məlumata istinad edərək xəbər verir ki, COVID-19 üçün götürülən analiz nümunələri müsbət çıxmış 40 nəfər vəfat edib.\nHazırkı dövrədək ölkəmizdə 210 min 61 nəfərin koronavirus infeksiyasına yoluxması faktı müəyyən edilib. Onlardan 155 min 886 nəfər müalicə olunaraq sağalıb, 2380 nəfər vəfat edib. Aktiv xəstə sayı 51795 nəfərdir.\nÖtən müddət ərzində 2 milyon 115 min 991 test aparılıb. Bugünkü test sayı isə 13034-dür.