TÜRKİYƏNİN İŞ ADAMLARI İLƏ - Ç ı x ı ş l a r nitql ə r b ə yanatla r m ə ktubla r m ü sahib ə l ə r\nTÜRKİYƏNİN İŞ ADAMLARI İLƏ\n12 aprel 1995-ci il\nHörmətli baş nazir xanım Tansu Çillər! Türkiyənin iş adamlarını özünüzlə birlikdə Bakıya gətirdiyinizə görə sizə təşəkkür edirəm. Çünki bizim buna böyük ehtiyacımız var. Demək olar ki, 1990-cı ildən, bəlkə də ondan bir az öncə Azərbaycanla Türkiyə arasında işgüzar əlaqələr qurulmasına, ayrı-ayrı iş adamlarının burada fəaliyyət göstərməsinə baxmayaraq, mən etiraf etmək istəyirəm ki, bu sahədə iş çox zəif gedir. Bu həqiqətdir.\nTürkdilli dövlətlərdən Türkiyə və Azərbaycan bir-birinə daha yaxındır. Ancaq Türkiyənin iş adamlarının Azərbaycan iqtisadiyyatına qoyduğu sərmayə - mən bunu açıq demək istəyirəm - digər türkdilli dövlətlərin iqtisadiyyatına qoyulan sərmayədən çox azdır. Azərbaycana çoxlu iş adamları gəlib-gedir. Amma çox güclü iş görülmür. Bunu da açıq demək lazımdır. Ola bilsin ki, bunun günahı bizdədir. Mənə bəzi iş adamları deyirlər ki, guya burada gömrük qanunları və bəzi başqa qanunlar Azərbaycanda iş görməyə şərait yaratmır. Mən bir dəfə Ankarada, İstanbulda olanda iş adamları bu barədə mənə deyiblər.\nOla bilsin ki, bizim belə qüsurlarımız var. Biz çalışırıq ki, bu qüsurları aradan götürək. Bilin ki, biz gənc dövlətik. Keçmişdə bizim nə müstəqil gömrüyümüz, nə də bazar şəraitinə uyğun başqa bir iqtisadiyyatımız olubdur. Biz keçmiş sosialist iqtisadiyyatı şəraitində yaşamış adamlarıq. Bu qanunları dəyişdirmək və digər işləri görmək üçün siz gərək kömək edəsiniz. Yəni siz deməlisiniz ki, bu qanun düzgün deyil, onu dəyişdirmək lazımdır və yaxud da nəyi isə əlavə etmək lazımdır ki, Azərbaycana investisiya gəlsin. Məsələn, mən Aşqabatda olarkən mənim dostum, Türkmənistan prezidenti Saparmurad Niyazov dedi ki, Türkiyənin iş adamları onun ölkəsinə külli miqdarda sərmayə qoyublar. Mən, əlbəttə, sevindim, çünki Türkmənistan bizə qardaş olan ölkədir.\nAmma içimdə dedim ki, bəs niyə Azərbaycana bu qədər sərmayə qoymurlar?\nOla bilsin ki, Azərbaycan müharibə şəraitində olduğuna görə bəzi adamlar respublikamızda iş görməyə ehtiyat ediblər. Belə hesab ediblər ki, indi müharibədir, kim bilir, sabah nə olacaq, əgər bura sərmayə qoysam nə olar? Bəzən də iş adamları Azərbaycanda daxili ictimai-siyasi vəziyyət sabit olmadığına görə - mənə belə gəlir ki, təkcə Türkiyənin yox, digər ölkələrin də iş adamları - bura gəlib sərmayə qoymaqdan çəkinirlər. Ancaq hörmətli bacımız Tansu Çillərin yanında sizə demək istəyirəm ki, arxayın olun. Birincisi, biz çalışacağıq ki, Türkiyənin köməyi ilə, dünyanın mütərəqqi ölkələrinin, beynəlxalq təşkilatlarının köməyi ilə, əlbəttə, ilk növbədə də öz işimiz və fəaliyyətimizlə müharibə vəziyyətindən çıxaq. Biz atəşkəsi davam etdirəcəyik və sülh yaranmasına çalışacağıq. Siz bu məsələdən narahat olmayın. O ki qaldı respublikamızın daxilində ictimai-siyasi vəziyyətin sabitliyinə, doğrudan, bu məsələdə də müəyyən əsas var. Çünki üç il ərzində burada üç dəfə dövlət çevrilişi cəhdi olubdur. Ona görə də bu barədə Azərbaycan dünyada rekord vura bilər. Ancaq sizə demək istəyirəm ki, artıq bunlara da son qoyulub, arxayın olun.\nBir dəfə 1993-cü ildə çevriliş etdilər, Xalq Cəbhəsini hakimiyyətdən yıxdılar. O vaxt məni dəvət etdilər və mən gəlib vətəndaş müharibəsinin, qardaş qanı axıdılmasının qarşısını aldım. Sonra ötən ilin oktyabrında mənim əleyhimə dövlət çevrilişinə cəhd etdilər. Xalqa müraciətimlə bir gecədə Bakının bir milyondan çox sakini mənim ətrafıma toplaşdı. Bunun qarşısında heç bir top, heç bir tank dura bilmədi. Bir dəfə də dövlət çevrilişinə cəhd etdilər. Siz bilirsiniz ki, mən çox çalışdım, - bu barədə mətbuatda da yazılıbdır, - mən televiziya və radio vasitəsilə müraciət etdim, xahiş etdim, adamları qəbul etdim, fərman verdim, o cinayətkarları əfv etdim. Ancaq onlar buna baxmadılar, onların başları çox qızmışdı və bizim əsgərlərin üzərinə hücum etdilər. Əsgərlər də atəş açıb bu məsələni qurtardılar. Dövlət çevrilişinə cəhd etmək istəyənləri vurub dağıtdıq. Onlara da, dünyaya da göstərdik ki, müstəqil Azərbaycan dövlətinin özünü qorumaq üçün, xalqını qorumaq üçün gücü var və buna qadirdir. Siz buna arxayın ola bilərsiniz. Azərbaycanda bir daha dövlət çevrilişi olmayacaqdır. Siz buna əmin ola bilərsiniz.\nAzərbaycan demokratiya yolu ilə, sərbəst bazar iqtisadiyyatı yolu ilə gedir. Biz indi özəlləşdirmə proqramı hazırlamışıq. Özəlləşdirməni həyata keçirəcəyik, torpaq islahatı aparırıq, kolxoz və sovxozları ləğv edirik, özəl bölməyə geniş imkanlar veririk. Yəni Azərbaycan keçmiş sosialist iqtisadiyyatından, sosialist quruluşundan, kommunist ideologiyasından tamamilə əl çəkibdir. Buna arxayın olun. Nə qədər ki Azərbaycanda Heydər Əliyev var, Azərbaycanın müstəqilliyi də var. Amma arxayın olun, Heydər Əliyev də çox olacaqdır.\nOna görə də hörmətli baş nazir, bacımız Tansu Çillərin sözlərini, sizə göstərişlərini çox məmnuniyyətlə qarşılayıram. Həqiqətən, bizdə böyük sənaye potensialı var. Respublikamızın böyük fabrikləri, kimya, maşınqayırma, toxuculuq, metallurgiya müəssisələri var. Bizim başqa imkanlarımız da var. Məsələn, neft sahəsində bu, bizim birinci müqaviləmizdir. Bizim bir neçə yatağımız da var. Onların işlənməsinə başlayacağıq. Həmin yataqlardan neftin çıxarılması, qaz yataqlarının işlənməsi, bunların əsasında kimya sənayesində istehsalın genişləndirilməsi, başqa məhsullar istehsalının artırılması nəzərdə tutulur. Yəni Azərbaycanın təbii sərvətləri də, sənaye potensialı da böyükdür. Respublikamız geniş işçi qüvvəsi imkanlarına malikdir.\nEyni zamanda bizim mühəndislərimiz, texniklərimiz də çoxdur. Sadəcə olaraq gəlib bizimlə birgə işləmək lazımdır. Hörmətli baş nazirin dediyi kimi, bir ay ərzində - mən göstəriş verirəm bizim baş nazirin vəzifəsini icra edən Fuad Quliyevə və başqa rəhbər şəxslərə - birgə işləmək üçün danışıqlar aparaq və kim bizimlə birgə işləmək istəyirsə, buyursun gəlsin. Əgər bu birgə iş şərtlərini yüngülləşdirmək lazımdırsa, biz bunu da edə bilərik. Yəni biz çalışacağıq ki, Azərbaycana sərmayə gəlsin. Onun Azərbaycana gəlməsinə nə mane olursa, onu aradan qaldırmağa hazırıq. Mən sizi Azərbaycana dəvət edirəm.\nRESPUBLİKADA AQRAR İSLAHATLARIN\nGEDİŞİ VƏ KƏND TƏSƏRRÜFATINDA\nVƏZİYYƏTƏ HƏSR OLUNMUŞ\nMÜŞAVİRƏDƏ GİRİŞ SÖZÜ\n14 aprel 1995-ci il\nHörmətli müşavirə iştirakçıları! Bugünkü müşavirə həyatımızın mühüm məsələlərinə həsr olunub. Bildiyiniz kimi, respublikada iqtisadi islahatların keçirilməsi 1995-ci ildə əsas vəzifəmizdir. Odur ki, biz bu sahədə əməli fəaliyyətə başlamışıq. Bununla yanaşı, aqrar bölmədə iqtisadi islahatların keçirilməsi haqqında iki qanun qəbul edilib. Bu qanunların həyata keçirilməsi ilə əlaqədar islahatlar komissiyası yaradılıb. Mən lazımi fərmanlar vermişəm.\nBir sözlə, əməli iş gedir. Bəs bu iş necə, hansı sürətlə gedir? İşin sürəti bizi nə dərəcədə qane edə bilər? Bu məsələləri araşdırmaq və işi müəyyən qədər sürətləndirmək üçün indi belə bir müşavirənin keçirilməsi zəruri hesab olunubdur. Şübhəsiz ki, islahatların keçirilməsi xeyli vaxt aparan bir tədbirdir. Eyni zamanda cari məsələləri də unutmamalıyıq. Söhbət kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalının təmin olunmasından gedir. Son illər kənd təsərrüfatında istehsalın azalması göz qabağındadır. 1994-cü ildə də bu sahədə istehsal respublikanın potensial imkanlarından xeyli aşağı səviyyədə olub. İndi 1995-ci ilin birinci rübü sona çatıb. Kənd təsərrüfatı işlərinin çox gərgin və qızğın bir dövrü başlayıb. İndiki dövrdə kənd təsərrüfatı işlərinin aparılması, qarşıya çıxan problemlər, bu sahədə də işlərin sürətləndirilməsi məsələsi müşavirəmizin gündəliyindədir.\nBeləliklə, aqrar sahədə iqtisadi islahatlar aparılmasının, o cümlədən cari kənd təsərrüfatı işlərinin vəziyyəti, bu sahədə görülən lazımi tədbirlərin, yəni yaz tarla işlərinin, xüsusən çiyid səpininin, taxıl zəmilərində aparılan işlərin vəziyyəti, üzümçülükdə, ümumiyyətlə kənd təsərrüfatının başqa sahələrində işlərin vəziyyəti ilə bağlı məsələləri müzakirə etmək üçün biz sizi buraya dəvət etmişik. Məqsədimiz çox konkret danışmaqdan ibarətdir. Adətən çıxış edənlər nə kimi işlər gördükləri, nələr yaratdıqları barədə hesabat verirlər. Belə hesabatlara o qədər də böyük ehtiyac yoxdur. Əsasən vəziyyəti təhlil etmək və qarşımızda duran problemləri, çətinlikləri göstərmək lazımdır ki, burada müzakirə zamanı onların, eləcə də müxtəlif maneələrin, əngəllərin aradan qaldırılması üçün lazımi tədbirlər müəyyənləşdirək. Müşavirə bu məqsədlə çağırılıbdır. Ona görə də istərdim ki, siz bunu nəzərə alasınız.\nGüman edirəm ki, çıxışlar eyni xarakter daşıyır, vəziyyət hamımıza aydındır. Ona görə də çıxışları davam etdirməyə ehtiyac görmürəm. Necə bilirsiniz? Bir halda ki, toplaşmışıq, əgər kimdəsə xüsusi məlumat varsa, mühüm bir şey demək istəyirsə, buyursun. Əgər indiyədək olan çıxışlardakı fikirlər deyiləcəksə, mənə belə gəlir ki, məsələ aydındır, elədirmi?\nBaşlanğıcda mən bugünkü müşavirənin məqsəd və vəzifələrini bildirdim. Bir daha qeyd etmək istəyirəm ki, bu gün buraya toplaşmağımızın səbəbi və məqsədi aqrar bölmədə islahatların gedişinə nəzarət etmək, bu işlərin hansı səviyyədə olmasını aydınlaşdırmaq və bunları sürətləndirməkdən ibarətdir. Eyni zamanda kənd təsərrüfatı işlərinin indiki vəziyyətini aydınlaşdırmaqdan, bu sahədəki çətinlikləri aradan qaldırmaqdan, lazımi tədbirlər görməkdən və nəyin bahasına olursa-olsun bu il kənd təsərrüfatı istehsalının artmasını təmin etməkdən ibarətdir.\nBurada verilən məlumatlardan belə nəticə çıxarmaq olar ki, aqrar bölmədə islahatlar çox ləng gedir. Deyə bilərəm ki, indiyədək görülən işləri qənaətbəxş hesab etmək olmaz. Biz bu məsələyə çox ağır yollarla gəlib çıxmışıq. Qanunların qəbul olunması ərəfəsində, layihələrin müzakirəsi vaxtı dəfələrlə qeyd edilmişdir və bu gün bir daha xatırlatmaq istəyirəm ki, obyektiv və subyektiv səbəblər üzündən Azərbaycan Respublikasında iqtisadi islahatların keçirilməsi gecikmişdir. O cümlədən aqrar sahədə islahatlar aparılması həddindən artıq ləngimişdir. Bu da bizim xeyrimizə deyil, zərərimizədir. Dəfələrlə aydınlaşdırmışıq ki, biz kənd təsərrüfatını, aqrar bölməni keçmiş sistem əsasında, keçmiş prinsiplər əsasında idarə edib istənilən nəticəyə nail ola bilmərik. Çünki 1990-cı ildən, deyə bilərəm ki, hətta 1989-cu ildən başlayaraq, Azərbaycanda kənd təsərrüfatında, ümumiyyətlə, istehsal sahələrində gedən proseslər, istehsalın ilbəil aşağı düşməsi, o cümlədən kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalının azalması onu göstərir ki, ciddi, prinsipial dəyişikliklər aparılmalıdır.\nAzərbaycanın təbiəti, torpağı, aqrar bölmənin imkanları kənd təsərrüfatında yüksək məhsul istehsal etməyə şərait yaradır. Hələ keçmiş sistemdə, yəni sosialist quruluşu dövründə, kolxoz və sovxozların mövcud olduğu dövrdə biz taxıl, pambıq, üzüm, meyvə, tərəvəz, başqa məhsullar istehsalında, digər sahələrdə bugünkündən üç-dörd dəfə çox məhsul istehsal etmişik. Amma bunlar da Azərbaycan Respublikasının təbiətinin, torpaqlarının, kənd təsərrüfatı istehsalının son həddi deyildir. Lakin indi biz 70-ci illərdə istehsal etdiyimizdən daha çox məhsul istehsal edə bilərik. Bunun da yolu yeni istehsal üsullarından istifadə etməkdir. Dünyanın inkişaf etmiş ölkələrinin təcrübəsindən də istifadə etmək, islahatlar aparmaq, bazar iqtisadiyyatı yolu ilə getmək, sərbəstlik vermək, torpağı kəndlilərə vermək, onları torpağın sahibi etmək, mülkiyyət formasını dəyişdirmək lazımdır. Bunun zəruriliyi aydındır. Bunu bir daha, hər dəfə sübut etməyə, təsdiq etməyə ehtiyac yoxdur. Geriyə də yol yoxdur. Ona görə də əgər biz istəyiriksə doğrudan da, həqiqətən respublikamızın təbiətindən, torpağından, suyundan, havasından, kənd təsərrüfatı imkanlarından maksimum istifadə edərək xalqımızın rifahını yaxşılaşdıraq, iqtisadiyyatı yüksəldək, kənd əhalisinin rifahını yaxşılaşdıraq, onda biz bu yolla getməliyik. Başqa, üçüncü yol yoxdur.\nBir yol kolxoz-sovxoz yolu idi, onun ən yüksək zirvəsini biz 70-ci illərdə gördük. Təəssüf ki, bunu ondan sonra saxlaya bilmədik. Sonrakı proseslər kənd təsərrüfatı istehsalını ilbəil aşağı saldı. İndi, demək olar ki, quyunun dibinə düşmüşük.\nBundan o tərəfə yol yoxdur. Ona görə də aydındır ki, bu sistemlə, bu iqtisadi münasibətlərlə, yəni indiyə qədər olan iqtisadi münasibətlərlə kənd təsərrüfatı sahəsində yüksəliş əldə edə bilməyəcəyik. İsmayıllının icra hakimiyyəti başçısı dedi ki, süd, ət istehsalı bir qədər artmışdır. Bu, ola bilər. Amma böyük dəyişikliklər əldə edə bilməyəcəyik. Bu böyük dəyişikliklərin yolu islahatlar yoludur.\nBunu dəfələrlə demişik. Mən bu gün bir daha deməyə məcburam, ona görə ki, qanunlar qəbul ediləndən indiyədək olan müddətdə bunların həyata keçirilməsi üçün lazımi iş görülməmişdir. Səbəb nədir, nə üçün belə olmuşdur? Mühafizəkarlıq, yeniliyi qəbul etməmək, digər tərəfdən də bürokratizm, səhlənkarlıq, tapşırılan vəzifəni pis yerinə yetirmək və bir çox başqa hallarda vəzifədən sui-istifadə etməkdir. Bu hallar bizim idarəetmə sistemimizdə çox dərin kök salmışdır. Bütün bunlar işimizin yerinə yetməsinə əngəl törədir. Mən bugünkü müzakirədən bu nəticəni çıxarıram. Əgər qanun qəbul edilmişdirsə, əksəriyyət onun həyata keçirilməsi üçün can yandırmır.\nHəm mərkəzi, həm də yerli komissiyalar fəaliyyətlərini keçirdikləri müşavirələrin, iclasların, ayrı-ayrı tədbirlərin sayı ilə qiymətləndirirlər. Lakin bunlar nəticə deyil, hadisədir. Nəticə ondan ibarət olacaqdır ki, bu islahatlar doğrudan da əməli şəkildə həyata keçirilsin. Bunun özü də son nəticə deyildir. Bu da vasitədir ki, islahatlar həyata keçiriləndən sonra tamamilə öz nəticəsini versin. Son nəticə isə istehsalın artmasıdır. Bunun üçün qarşıda hələ çox yolumuz var, dəfələrlə demişik ki, bu, uzun yoldur. Ancaq biz bunu qısalda, daha sürətlə gedə, istədiyimiz mərhələyə tez çata bilərik. Bu şərtlə ki, biz bu işdən yapışaq, onu irəliyə aparaq və bunun nəticə verəcəyinə inanaq.\nLakin bu işlərlə məşğul olan rəhbər şəxslərin dediklərindən görürük ki, biz yaxın vaxtlarda bu nəticəyə nail ola bilməyəcəyik. Bunlara əsasən deyirəm ki, qanunların həyata keçirilməsini qənaətbəxş hesab edə bilmərəm, aqrar bölmədə islahatların aparılmasında nəzərdə tutulmuş tədbirlər tam həyata keçirilməmişdir. Bu isə ümumi işimizə çox böyük zərər vurur. Ona görə də mərkəzi islahat komissiyasının sədri Abbas Abbasovdan, onun müavini İrşad Əliyevdən, komissiyanın üzvlərindən, yerli komissiyalardan (bunlara rayon icra hakimiyyətlərinin rəhbərləri başçılıq edirlər) bu işə ciddi yanaşmağı tələb edirəm. Biz qanunda icra başçılarının bu işə rəhbərlik etməsini ona görə nəzərdə tutduq ki, onlar rayonlarda səlahiyyətli adamlardır, dövlət nümayəndələridir, dövlətin siyasətini yerinə yetirməlidirlər. Ancaq yenə deyirəm, mən bunu görmürəm. Ona görə yerli komissiyalardan, icra hakimiyyəti başçılarından tələb edirəm ki, işdə ciddi dönüş yaratmaq lazımdır. Biz bu sürətlə razı ola bilmərik. Mən bu müşavirənin keçirilməsini dünən zəruri hesab-edirdimsə, bu gün artıq mənə məlum olub ki, bu, həddindən çox lazımdır.\nMən bu gün Abbas Abbasova dedim və dünən bu müşavirənin keçirilməsi haqqında İrşad Əliyevlə telefonla danışarkən o mənə dedi ki, əlbəttə, müşavirəni keçirsəniz yaxşı olar. Ancaq biz bu işi də görmüşük, o ışi də görmüşük. Belə çıxır ki, müşavirəni keçirmək də olar, keçirməmək də. Ancaq mən görürəm ki, bu nə qədər lazımdır.\nDoğrudur, şəxsən mənim proqramım olduqca gərgindir. Bu gün bir neçə saat bu işlə məşğul olmaq üçün başqa məsələləri, problemləri kənara qoymuşam. Ancaq indi dərk edirəm ki, bu, nə qədər lazım imiş ki, görək iş nə yerdədir, nə vəziyyətdədir. Bu, oradan-buradan gələn məlumatların təəssüratı deyil. Lakin bu gün burada keçirilən müşavirə tam təəssürat yaratdı və məndə çox böyük həyəcan, çox narazılıq hissi doğurdu ki, biz bu sürətlə işləyə bilmərik. Nəticə çıxarmaq, islahatların həyata keçirilməsini sürətləndirmək, sənədləri qısa müddətdə hazırlamaq lazımdır. Mənə dedilər və bu gün Abbas Abbasov müraciət etdi ki, həmin normativ aktların hazırlanmasının vaxtı bir qədər uzadılsın. Əgər 5-6 gün uzatmaq lazımdırsa, uzadılsın. Ola bilər, bir həftə də uzadaq, lakin bundan o yana keçmək olmaz. Çünki yenə də deyirəm, sənədlər hələ öz-özlüyündə islahat demək deyildir. Mən bunu sizdən tələb edirəm və zənnimcə, bundan sonra həm mərkəzi, həm yerli islahat komissiyaları hər gün bu işlərlə məşğul olmalı, özlərinə hesabat verməlidirlər. Görürəm ki, bu islahatların keçirilməsi haqqında izahat işinə də böyük ehtiyac var.\nMən əvvəl belə başa düşür və belə fikirləşirdim ki, izahata daha ehtiyac yoxdur, biz ictimaiyyəti, kənd zəhmətkeşlərini inandıra bilmişik ki, bu islahat lazımdır. Ancaq bugünkü əhval-ruhiyyədən mən belə bir qənaətə gəlirəm ki, yox, izahat işi aparmaq lazımdır. Yerli hakimiyyət orqanları, yəni icra hakimiyyəti başçıları təkcə bu işlərlə, komissiyalara rəhbərlik etməklə yox, praktiki işlə məşğul olmalı, eyni zamanda izahat aparmalıdırlar. Bəli, dəfələrlə demişik ki, bu məsələlərin hamısı tamamilə sərbəst, təzyiqsiz, könüllü surətdə həyata keçirilməlidir. Biz bu islahatları keçmişdə, kollektivləşməni aparan kimi zorakılıqla, repressiyalarla həyata keçirmək fikrində deyilik. Ancaq köhnə üsul-idarədən əl çəkə bilməyən mühafizəkarlar var ki, onlara izah etmək və ya başa salmaq lazımdır. Əgər onlar başa düşmürlərsə, bu işdən kənarlaşdırılmalıdırlar. Bu iş elədir ki, onu həyata keçirmək üçün bugünkü göstərişdən savayı insanların özündə də inam olmalıdır. Əgər kimdəsə bu işə inam yoxdursa, bu iş ürəyindən deyilsə, yaxşı olar ki, kənara çəkilsin, bir qədər gözləsin, baxsın görsün bundan nə çıxır. Bəziləri hesab edir ki, bir şey çıxmayacaq, yaxşı, onda sevinər, gəlib deyər ki, onun istədiyi kimi olmur. Lakin belə deyildir.\nOna görə yenə də deyirəm, bu məsələlərin hamısı çox demokratik şəraitdə, könüllülük şəraitində getməlidir. Bu tədbirlərin keçirilməsinin zəruriliyini insanlar özləri dərk etməlidirlər. Ən əsası isə, kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalının artırılması üçün bunun yeganə yol olduğunu dərk etməlidirlər.\nAncaq kimsə bunu anlaya bilmirsə, mühafizəkardırsa, yaxud bu işlərin əleyhinə çıxırsa, onları kənarlaşdırmaq lazımdır. Bu adamlar bizə sadəcə mane olurlar.\nBirinci məsələ haqqında mən bunları dedim və güman edirəm ki, söylədiklərimi dərk edə bildiniz. Tələb edirəm ki, bu işlərlə ciddi məşğul olasınız.\nKənd təsərrüfatında cari işlərin həyata keçirilməsi haqqında. Şübhəsiz ki, bu islahatlar, tədbirlər kənd təsərrüfatı sahəsində görüləcək işləri irəlilətməli, bunlara mane olmamalıdır. Ola bilər ki, bu islahatları bəhanə edərək kənd təsərrüfatının bəzi sahələrini planlaşdırsınlar. Biz indi bir tərəfdən islahatlar keçirməli, ikinci tərəfdən mövcud imkanlardan istifadə edərək 1995-ci ildə kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalının artırılmasına nail olmalıyıq. Bundan ötrü tam əsas var. Bu il kənd təsərrüfatı işləri üçün ümumiyyətlə çox əlverişli ildir. Müqayisə üçün onu da demək istəyirəm ki, əgər 1993-cü ilin payızını və 1994-cü ilin yazını götürsək, o dövrdə şiddətli müharibə gedirdi. Başımız buna qarışmışdı. Bilirsiniz ki, 1993-cü ilin sonunadək Ermənistan silahlı qüvvələri bölgələrimizə hücum edirdilər. 1994-cü ilin əvəvlində də çox qanlı döyüşlər gedirdi. Bilirsiniz ki, ordumuz bir neçə istiqamətdə öz qüdrətini göstərdi. Bəzi bölgələrdə əvvəllər işğal olunmuş torpaqlar geri alındı. Şübhəsiz ki, bu, Ermənistan silahlı qüvvələrini daha da hiddətləndirdi. Onlar bir neçə məğlubiyyətdən sonra qüvvələrini topladılar və xatirinizə salmaq istəyirəm ki, məhz 1994-cü ilin aprelində ən şiddətli döyüşlər oldu. Yadınıza salıram, hətta bizi qorxudur, bizə deyirdilər ki, siz artıq məğlub olmusunuz, təslim olmalısınız. Çünki bilirsiniz ki, bir neçə protokol var idi və biz onlara imza atmadıq. Ona görə də bizə, Azərbaycan dövlətinə qarşı narazılıq var idi. Təsadüfi deyildi ki, apreldə və mayın 12-dək Ermənistan Silahlı Qüvvələri demək olar bütün cəbhə bölgələrində hücuma keçmişdi- Xatırladıram ki, onların planları aprelin axırınadək, xüsusən mayın əvvəlində Tərtər, Bərdə rayonlarını işğal edərək Yevlaxa çıxmaq, Gəncəni işğal etmək və Azərbaycanı təslim etməkdən ibarət idi. Bunu unutmaq lazım deyil. Bu planlar açıq şəkildə deyilirdi. O zaman bu döyüşlərdə əsir götürdüyümüz Ermənistan hərbçiləri deyirdilər ki, onlar mayın 1-də Tərtərdə bayram edəcəklər, mayın 9-da Bərdədə, Gəncədə qələbə bayramı keçirəcəklər.\nBir il bundan əvvəl biz belə dövrdə yaşayırdıq, belə bir vəziyyətdə idik. Bu gün məmnuniyyətlə, qürur hissi ilə deyə bilərəm ki, həmin güclü, şiddətli hücumların qarşısı alındı. Ö zaman Ermənistan silahlı qüvvələrinə göstərə bildik ki, Azərbaycan Ordusu artıq əvvəlki ordu deyildir, öz torpaqlarını müdafiə etməyə qadirdir. Biz itkilər verdik, qan töküldü, amma bilin ki, Ermənistan tərəfinin itkiləri qat-qat artıq oldu. Onlar məhz buna görə, öz planlarını həyata keçirə bilmədiklərinə görə mayın 12-də atəşkəsə razılıq verdilər. Bu təşəbbüs bizim tərəfimizdən deyil, qarşı tərəfdən idi. Biz də bununla razılaşdıq və hər iki tərəfin razılığı və vasitəçilik nəticəsində mayın 12-də atəşkəs haqqında saziş imzaladıq. Mən bu barədə sonra deyəcəyəm. Ancaq indi xatırladaraq bildirmək istəyirəm ki, o vaxt biz belə bir şəraitdə kənd təsərrüfatı işləri apardıq. Xatirinizdədir ki, müharibə şəraitində biz burada yaz kənd təsərrüfatı işləri haqqmda müşavirə keçirmişdik.\nAmma bu il ondan tamamilə fərqlidir. On bir aydır ki, müharibə getmir, atəşkəs rejimi davam edir, sakitlikdir, rayonlara şəhidlər gətirilmir. O zaman rayon rəhbərlərinin, o cümlədən kobxoz-sovxoz rəhbərlərinin başı daha çox Azərbaycan torpaqlarının müdafiəsi məsələlərinə qarışır, cari məsələlərlə məşğul olmağa o qədər də vaxtları qalmırdı. İndi bu problemlər yoxdur. Bizdən ötrü bir çox problemlər var, amma kənd təsərrüfatı sahəsində çalışanlar - həm hakimiyyət orqanları, həm də kənd təsərrüfatı orqanları, kənd əhalisi üçün indi həmin Problemlər artıq yoxdur. Ona görə də bu ilin yazında kənd təsərrüfatı işlərinin aparılması üçün şərait keçən ildəkindən qat-qat fərqlidir, yəni çox əlverişli, yaxşıdır. Bu şəraitdən istifadə etməmək cinayət olardı. Əgər belə bir şəraitdə bizim Kənd təsərrüfatımız keçən ilin səviyyəsində qalarsa, bu, biabırçılıq, cinayət olacaqdır. Bu o demək olacaqdır ki, biz keçən ildəkindən də pis işləyirik, halbuki şəraitimiz əvvəlki ilə nisbətən qat-qat yaxşıdır. Şübhəsiz, belə şəraitdə hamımızın haqqı var sizdən tələb edək ki, kənd təsərrüfatı işlərini indikindən daha yaxşı aparasınız.\nLakin demək istəyirəm ki, bu gün kənd təsərrüfatı işlərinin gedişindən razı qala bilmərəm. Şübhəsiz ki, verilən məlumatlar təəsüratı müəyyən qədər genişləndirdi, ancaq məni qane etmədi. Ona görə də tələb ediriəm ki, siz kənd təsərrüfatı işlərinin aparılmasında ciddi dönüş yaradasınız. Bizim nəyimiz varsa əlimizdə olan imkanlarımızdır. Amma bu imkanlar da genişdir. Biz bu il keçən ildəkindən qat-qat artıq kənd təsərrüfatı məhsulları istehsal etməliyik. Bir tərəfdən islahatlar aparacağıq, bu kömək edəcək, digər tərəfdən də ətraflı izah etdim ki, şərait keçən ildəkindən xeyli yaxşıdır.\nBurada bir neçə məhsul haqqında söhbət gedir. Birincisi, taxıl haqqında 600 min hektardan çox sahədə taxıl əkilmişdir. Bu, böyük sahədir. Ola bilər kimsə şübhə etsin ki, buradan yüksək məhsul götürmək olar və ya olmaz. Hər halda yüksək məhsul götürmək üçün əsas var. Ancaq bu qısa müddətdə - o qədər də çox vaxt qalmamışdır, indi aprelin 14-dür, iyunda biçin başlayacaq - zəruri aqrotexniki tədbirlər görülməli, əkin sahələrinə lazımi qulluq edilməlidir. Bunu deyərkən mən suvarmanı, becərmə işlərini, gübrə verilməsini nəzərdə tuturam. Əvvəlki vaxt deyil ki, gübrəmiz də, su mənbələrimiz də bol olsun. Nə var - odur. Keçmiş dövrdən əsas fərqimiz də ondan ibarətdir ki, belə bir ağır şəraitdə kənd təsərrüfatı məhsulları istehsal edirik. Ona görə də mövcud imkanlardan istifadə edərək taxıl istehsalını artırmaq lazımdır.\nTaxılçılıqda çalışan kənd zəhmətkeşlərinin həvəsləndirilməsi, onlarla vaxtında müqavilələrin bağlanması, məhsulun satış qiymətinin artırılması məsələləri, şübhəsiz ki, böyük rol oynayır. Yəni indi iqtisadi stimullar əsas, həlledici şərtlərdir. Bunlardan səmərəli istifadə etmək lazımdır. Mühafizəkarlığa yol vermək lazım deyildir. Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi və Taxıl Məhsulları Dövlət Şirkəti - İrşad Əliyev və Kamil Məmmədov bir də götür-qoy etməlidirlər ki, taxılçılıqla məşğul olan adamların məhsul yetişdirilməsi üçün daha ürəkdən çalışmaları, biçinə yaxşı hazırlaşmaları, taxılı dövlətə təhvil vermələri üçün hansı şərait yaradılsın. Şübhəsiz ki, bunu təmin etmək lazımdır. Siz deyirsiniz ki, ötən vaxtlarda taxıl tədarükü indikindən artıq olmamışdır. Olmuşdur, dövlətə 400 min ton taxıl da təhvil verilmişdir. Lakin şübhəsiz ki, indiki vəziyyət keçmişdəki deyildir. İndi başqa üsullardan istifadə etmək lazımdır. Bilirsiniz ki, taxılın çatışmadığı böhranlı vaxtda biz nə qədər çətinlik çəkdik, necə ağır vəziyyətə düşmüşdük. Son aylar Avropa İqtisadi Şurası bizə kömək edir, onun hesabına vəziyyətimizi müəyyən qədər düzəltmişik. Lakin bu o demək deyil ki, biz daim bu köməklə yaşayacağıq. Öz imkanlarımızdan istifadə edərək Azərbaycan Respublikasının əhalisini taxıl məhsulları və çörəklə daim təmin etməliyik.\nSon vaxtlar həm çörəyin qiymətinin sərbəstləşdirilməsi, həm də bir neçə məsələnin həll edilməsi ilə əlaqədar əhalinin çörəklə təmin olunmasında elə bir problem yoxdur. Amma bir neçə ay əvvəl nə qədər çətin problemlərlə qarşılaşmışdıq, keçən ilin oktyabr - noyabr aylarında necə böhranlı vəziyyətdə idik. Elə olurdu səhərədək fikirləşirdik ki, Bakını bir gün çörəklə təmin etmək üçün un gəlib çıxacaq, ya yox. Həmin günləri unutmaq lazım deyildir. Bundan nəticə çıxararaq işi elə etibarlı qurmaq lazımdır ki, biz belə böhranlı hallarla bir də rastlaşmayaq. Onsuz da vəziyyətimiz çətindir. Şimaldan sərhəd, dəmir yolu, avtomobil yolu bağlıdır. Doğrudur, son vaxtlar mənim apardığım danışıqlardan, Rusiya prezidenti Boris Yeltsinə müraciətimdən, Rusiyanın baş naziri Viktor Çernomırdinlə Kopenhagendəki görüşümdən, eləcə də telefon danışıqlarından sonra müəyyən qərarlar qəbul edilmişdir. Bizim nümayəndə heyətimiz Moskvada, Dağıstanda da olmuş, müəyyən iş görülmüşdür. Ancaq bunlar hələ sərhədin, kommunikasiya xətlərinin tam açılması demək deyildir. Ona görə də biz ağır blokada şəraitindəyik. Belə bir halda biz gərək respublika əhalisinin taxılla, çörəklə təminatını etibarlı şəkildə quraq. Özü də bu təminat bir-iki aylıq yox, bütün 1995-ci il ərzində və 1996-cı ildə də olmalıdır, o vaxta qədər ki, xalq təsərrüfatının başqa sahələrində istehsalımız artacaqdır. Ona görə də Kənd Təsərrüfatı Nazirliyindən, yerli hakimiyyət, kənd təsərrüfatı orqanlarından, taxıl məhsulları şirkətindən tələb edilir ki, bu işlə cidd məşğul olsunlar. Bu gün buraya icra hakimiyyəti başçıları ilə bərabər rayonların kənd təsərrüfatı, kimya, suvarma idarələrinin rəhbərləri və başcıları da dəvət olunmuşlar. Ona görə ki, biləsiniz vəziyyət necədir, sizdən nə tələb olunur, yaxşı nəticələr əldə etmək üçün bundan sonra işi necə qurmaq lazımdır.\nGüman edirəm ki, əgər biz indi işimizi gücləndirsək, bu il keçən ildəkindən xeyli çox taxıl məhsulu əldə edə bilərik. Buna əsas var və bu gün, aprelin 14-də bu vəzifəni bir daha sizin qarşınızda qoyur və ümidvar olduğumu bildirmək istəyirəm ki, həmin vəzifə həyata keçiriləcəkdir.\nPambıq əkini gedir və burada verilən məlumatlardan görünür ki, işlərin gedişi ümumən normaldır. Ancaq çiyid səpinini aprelin 25-dək qurtarmaq lazımdır. Bu, optimal vaxtdır. Bundan o yana qalarsa, şübhəsiz ki, yaxşı məhsul götürməyə imkan olmayacaqdır. Çiyid səpinini çox səriştəli, diqqətlə aparmaq lazımdır. Hamımız bilirik, xüsusən pambıqçılıqla məşğul olan rayonlarda bilirlər ki, aprel həmişə pambıqçılıq sahəsində bizdən ötrü çox əhəmiyyətli və məsuliyyətli ay olmuşdur. Əgər səpini yaxşı apara, normal çıxışı təmin edə bilsək, bu, gələcək məhsulun əsasıdır. Ona görə də mən bu müşavirənin məhz bu gün keçirilməsini lazım bildim ki, qarşımızda duran vəzifənin nə qədər ciddi və məsuliyyətli olduğunu sizə və pambıqçılıq rayonlarında bu sahədə çalışan vətəndaşlarımıza bir daha çatdıram.\nBiz keçən il çox az - 285-286 min ton pambıq məhsulu götürdük. Bu, Azərbaycan üçün biabırçı rəqəmdir. Ondan əvvəlki ildə də belə olmuşdur. Ümumiyyətlə, son illərdə belədir. Bu gün burada kənd təsərrüfatı naziri bildirdi ki, 212 min hektar sahədə çiyid səpini aparılır. Bu halda şübhəsiz ki, yüksək məhsul götürməyə imkanımız var. Orta hesabla hər hektardan ən azı 20 sentner məhsul alsaq, görün nə qədər olacaqdır. Bu, 400 min tondan çox pambıq məhsulu deməkdir. Mən burada sizin qarşımızda heç bir qəti rəqəm qoymaq istəmirəm. Sadəcə olaraq bildirmək istəyirəm ki, imkanlarımız böyükdür. Onu da bilmək lazımdır ki, respublikamızın iqtisadiyyatının indiki ağır dövründə, dönərli valyutaya böyük ehtiyacımız olan bir dövrdə pambıq bizdən ötrü ən lazımlı məhsuldur. Təsəvvür edin, məsələn, burada dedilər ki, 60 min ton mahlıc satılması barədə müqavilə bağlanmışdır. Bunun satışından 100 milyon dollar, bəlkə də bir az artıq gəlir götürüləcəkdir. Həmin gəlirin böyük bir hissəsi pambıqçılara, kənd təsərrüfatına gedəcəkdir. Bunu əldən buraxmaq olarmı?\nAncaq kənd təsərrüfatı naziri dünən mənə dedi ki, xarici bazara ümumən 75 min ton mahlıc satmaq nəzərdə tutulmuşdur. Demək, 15 min ton da əlavə satılacaqdır. Ondan da xeyli valyuta gələcəkdir. İndi maliyyə vəziyyətimizin ağır olduğu bir vaxtda - buradakı çıxışlardan başa düşdüm ki, borclar var, məsələn, taxılçılara da, pambıqçılara da, tütünçülərə də, hamısına borclar var - bizə valyuta, dönərli valyuta lazımdır. İndiki vəziyyətimizdə Azərbaycanda dönərli valyutanın əsas mənbələrindən biri pambıq məhsuludur. İstərdim ki, bu məhsulun təkcə pambıqçılar üçün, pambıqçılıq rayonlan üçün deyil, ölkəmizin iqtisadiyyatı üçün nə qədər əhəmiyyətli olduğunu hamı dərk etsin.\nOna görə də bu il mövcud imkanlardan istifadə edərək yüksək pambıq məhsulu götürmək lazımdır. Şübhəsiz ki, bu, kənd təsərrüfatının inkişafına, islahatların aparılmasına kömək edəcək və 1996-cı il üçün böyük zəmin yaradacaqdır. Güman edirəm ki, bu mümkündür və siz bununla ciddi məşğul olmalısınız. Kənd təsərrüfatı naziri, rayon icra hakimiyyəti başçıları, Nazirlər Kabineti bu işi ciddi nəzarətə götürməlidirlər. Çiyid səpini, becərmə ilə əlaqədar bütün məsələlər vaxtında həll olunmalı, Nazirlər Kabinetində baxılaraq lazımi tədbirlər görülməlidir. Əgər bunu mənim səviyyəmdə müzakirə etmək lazım olarsa, istənilən vaxt bu məsələlərə baxılmasına hazıram. Ona görə ki, yenə də deyirəm, bu il bizim yüksək pambıq məhsulu götürməyə imkanımız var və bunu əldən buraxmamalı, ondan səmərəli istifadə etməliyik. Bir daha tapşırıram ki, bu məsələlərlə ciddi məşğul olasınız.\nQeyd etdim ki, 60 min ton mahlıc satmaq haqqında müqavilə bağlanmışdır, 15 min ton da əlavə satılacaqdır. Amma bunun ixrac olunması məsələsi çox zəifdir. Vaxtını dəqiq bilmirəm, amma mənə belə gəlir ki, müqavilə üç ay əvvəl bağlanmışdır. Lakin kənd təsərrüfatı nazirinin bu gün verdiyi məlumat yenə də qənaətbəxş hesab edilə bilməz. Biz bu mahlıcı tezliklə ixrac etməliyik. Onu nə qədər tez ixrac edə bilsək, ondan alınacaq valyuta da bir o qədər tez gələcəkdir. Kənd təsərrüfatı naziri bu gün deyirsə ki, artıq üç milyon dollar gəlmişdir və ondan istifadə edirsə, demək, bu onu göstərir ki, müqavilədə nəzərdə tutulan məhsul tezliklə emal olunmalı və mahlıc təcili ixrac edilməlidir. Məhsul nə qədər tez ixrac olunarsa, onun dəyərini bir o qədər tez alaraq öz işinizdə istifadə edəcəksiniz. Bunu geniş izah etməyə ehtiyac yoxdur. Bir halda ki, müqavilə bağlanmışdır, onun icrsını niyə gecikdirirsiniz?\nBurada dedilər ki, lent çatışmır, ip çatışmır və sairə. Bu, sizin öz işinizdir. Bir halda ki, siz məhsul satıb valyuta alırsınız, bir qismini artıq almısınız, demək, bu işi qurmalısınız. Haradansa lent tapmalısınız, haradansa ip tapmalısınız. İndi keçmiş vaxt deyil ki, Dövlət Plan Komitəsinə və ya Təchizat Komitəsinə deyim ki, bunları haradansa tapıb sizə versin. Bu işlərlə özünüz ciddi məşğul olmalısınız. Ancaq mənim tələbim ondan ibarətdir ki, müqavilə bağlanmış, mahlıc təcili ixrac olunmalıdır.\nBizə gələn məlumatlardan belə də başa düşmək olar ki bəzi rayonlarda icra hakimiyyəti başçıları, pambıqtəmizləmə zavodlarının direktorlan bu işi qəsdən gecikdirirlər. Bəziləri şəxsi mənfəət götürmək üçün, bəziləri başqa məsələlərdən ötrü gecikdirirlər. Hər halda çox təəssüf. Bu gün müşavirənin gedişində də dedim ki, indi həyatımızda bizə mane olan ən böyük amillərdən biri vəzifəli adamların tutduqları mövqedən sui-istifadə edərək ümumi işimizə zərər vurmalarıdır. Bu, mahlıcın ixrac olunmasında da görünür, hiss olunur. Ona görə də Fuad Quliyevə, Abbas Abbasova, İrşad Əliyevə göstəriş vermişəm ki, bu məhsulun\nixracı hər gün nəzarət altında olmalıdır. Deyirdilər ki, guya Astara gömrükxanasında maneçilik törədirlər. Gömrük Komitəsinin sədri buradadırmı? Sənə tapşırıram: nəzarət et, hər gün gömrük məntəqəsinə gələn mal həmin gün də oradan keçməlidir. Bütün maneələr aradan götürülməlidir. Yenə də deyirəm, indi Azərbaycanda valyutanın çox qıt olduğu bir vaxtda bu məhsulun ixracı bizdən ötrü olduqca zəruridir.\nPambıqtəmizləmə zavodlarının direktorları buraya dəvət olunmuşlar. Onların hamısına öz fikrimi deyirəm: bilin, siz pambığı nə qədər tez emal edib mahlıcı ləngimədən göndərsəniz, zavodun işini bir o qədər tez sahmana salacaq, yeni məhsulun qəbuluna hazırlaşacaqsınız. Bundan təsərrüfatlar da, pambıqtəmizləmə zavodları da öz xeyrini götürəcəkdir. Bunlar hamısı göz qabağındadır. Ona görə də bu işə əngəl törətmək lazım deyildir.\nBurada tütün məhsulu barədə məsələ qalxdı. Son dövrdə, son aylarda keçirilən müşavirələrimizdə bu məsələ dəfələrlə qoyulmuşdur. Mən hər dəfə göstəriş verirəm, ancaq təəssüf ki, bu məsələ həll olunmur. Nə üçün belədir, mən bunu başa düşə bilmirəm. Bizim dövlətimiz, hökumətimiz məgər acizdir ki, bunu həll edə bilmir? Tütün məhsulu var, onu ixrac etməkdə acizlik çəkirik. Burada kimsə yenə öz şəxsi mənfəətini güdür, kimsə şəxsi mənfəəti olmadığına görə bu işlə məşğul olmaq istəmir. Amma əvəzində respublikamız zərər çəkir, iqtisadiyyatımıza zərbə vurulur. Tütünçülər də zərər çəkirlər. Axı biz yaxşı bilirik ki, tütün istehsal etmək doğrudan da çətindir. Əgər tütün istehsal edən adam məhsulu indiyədək təhvil verə, pulunu ala bilməmişdirsə, əvvəla, tütün xarab olur, keyfiyyəti aşağı düşür, ikincisi, həmin adam bu il tütün əkmək istəməyəcəkdir. Nəyinə lazımdır?\nMən bu məsələyə çox vaxt sərf etmək istəmirəm. Ona görə də Fuad Quliyevə, Abbas Abbasova, İrşad Əliyevə, maliyyə nazirinə, bilmirəm daha kim lazımdırsa, onlara tapşırır və beş gün vaxt verirəm, bu müddətdə respublikadakı tütün məhsulunun hamısının ixrac olunması məsələsini həll edərək mənə raport verməlisiniz. Sizi xəbərdar edirəm, əgər bu tapşırığın yerinə yetirilməsini kim ləngitsə, tutduğu vəzifəsindən asılı olmayaraq, çox ciddi cəzalanacaqdır. Daha buna dözmək olmaz.\nİrşad Əliyev burada şərab məhsullarının, çayın satılması ilə bağlı məsələlər də qaldırdı. Bunlar aydındır, mən bir daha izah etmək istəmirəm. Həmin adamlara tapşırıram ki, beş gün ərzində bu məsələləri də həll etsinlər və mənə yazılı şəkildə raport versinlər: nə etdilər, nəticəsi nə oldu? Elə etməliyik ki, Azərbaycanda çay istehsalı da artsın, bu il üzüm istehsalını da artırmalıyıq. Üzüm bağlarında ciddi iş görülməlidir. Mövcud üzüm bağlarından keçən ildəkinə nisbətən qat-qat artıq məhsul götürüb, bundan kənd təsərrüfatında çalışan adamlar üçün, dövlətimiz üçün çox böyük gəlir əldə edə bilərik. Bununla məşğul olmaq lazımdır. Ona görə bu sahədə olan problemlərin həll edilməsinə də mən beş gün vaxt verirəm. Bu məsələləri həll edin və aprelin 20-dən gec olmayaraq mənə məlumat verin.\nGömrüklə əlaqədar, ümumiyyətlə, bir çox məsələlər var. Bunu keçən görüşlərimizdə də demişəm. Əgər gömrüklə əlaqədar ya qanun, ya qərar və ya nəsə hazırlanırsa, nədənsə gecikir, vaxt keçir. Bu gün tənəffüs vaxtı Fuad Quliyevə də dedim. Elə məsələlər var ki, bunları böyük sənədlərin quyruğuna bağlamaq lazım deyil. Bir məsələnin bir günün içərisində həll edilməsi üçün operativ qərar qəbul etmək olar. Bu halda həmin məsələ həll ediləcək, yol açılacaq, iş gedəcəkdir. Amma bizdə köhnə adət var: hər bir məsələni böyük qərara bağlayırıq, onun qəbul edilməsi də bir ay, iki ay çəkir, orada razılaşdırılır, burada razılaşdırılır, axırda vaxtın itirilməsi ilə nəticələnir. Bilirsiniz, bazar iqtisadiyyatının əsas prinsiplərindən biri də odur ki, hər şey təcili həll olunmalıdır. Ola bilər, bu xasiyyət camaatımızda hələ yaranmamışdır. Keçmiş quruluş vaxtında hər şey dövlətin idi. Məsələn, məhsulu yığıb dövlətə satırdın. Pulunu nə vaxt, necə verəcəkləri barədə fikirləşmirdin - onsuz da verəcəkdilər, narahatçılıq yox idi.\nAmma indi bazar iqtisadiyyatıdır, alış-verişdir. Məhsulu nə qədər tez satsan, dəyərini nə qədər tez alıb istifadə etsən, bir o qədər çox gəlir götürəcəksən. Bu işləri, yeni iqtisadi formaları bilmək lazımdır. Bilmək, bunlardan nəinki istifadə etmək, həm də bunlara alışmaq lazımdır. Biz keçmiş bürokratik yollarla yeni şəraitdə işləyə bilmərik. Beləliklə, mən yenə də bu fikrin üzərinə gəlirəm ki, bürokratizmi aradan qaldırmaq lazımdır. Bürokratizm bizi boğur. O, hər yerdə - Prezident Aparatında da, Nazirlər Kabinetində də, nazirliklərdə də - İqtisadiyyat Nazirliyində də, Maliyyə Nazirliyində də, icra orqanlarında da var. Bir var ki, bəzi adamlar köhnə xasiyyətlərinə görə bürokratizmə vərdiş ediblər, amma bəziləri, - bunu bayaq dedim, bir də təkrar edirəm, - bunu qəsdən, şəxsi mənfəətlərindən, məqsədlərindən ötrü edirlər. Bu, ən dəhşətlisi, ən təhlükəlisi və bizim üçün ən zərərlisidir.\nBir-iki gün öncə Türkiyənin baş naziri xanım Tansu Çillər Bakıya gəlmişdi. Bildiyiniz kimi, onunla söhbətlərimiz, görüşlərimiz oldu. Onunla birlikdə iş adamlarının böyük bir qrupu da gəlmişdi. Bu söhbətlər və görüşlərdə də, əvvəllər Türkiyədə -İstanbulda, Ankarada iş adamları ilə görüşəndə də hiss etmişəm ki, onların çoxu gəlib burada işləmək istəyir. Ancaq bir tərəfdən bunun üçün şərait yaradılmır, o biri tərəfdən də onlar gəlib burada investisiya qoymaq üçün addım atanda bizim vəzifəli şəxs birinci növbədə deyir ki, bundan mənə nə çatacaq, filan qədər verməlisən. Əgər vermirsənsə, çıx get. Gələn də deyir ki, ay qardaş, ay yoldaş, ay dost, mən burada yatırım yapmaq, sizə mənfəət vermək istəyirəm. Məgər sizə mənfəət vermək istəyəndə gərək sizə rüşvət verəm?\nAxı bu biabırçılıqdır! Bu bizim iqtisadiyyatımıza zərbə, xalqımıza ləkədir, millətimizi də nə qədər çirkin vəziyyətdə göstərir! Buna dözməkmi olar? Deyəsən oktyabr ayında idi, Türkmənistanın müstəqillik günü münasibətilə Aşqabata getmişdim. Orada yeni, çox müasir bir hava limanının tikildiyini gördüm. Prezident Saparmurad Niyazovla danışanda mənə dedi ki, bunu bir neçə şirkət kreditlə tikmişdir, amma özləri gedib Avropada bəzi banklardan alıb tikmişlər, sonra biz bunu verəcəyik. Mən də Türkiyədə bir neçə iş adamına dedim ki, bu üsuldan bizim üçün də istifadə etmək lazımdır. Dünən mənim yanıma bir iş adamı gəlmişdi. Deyir ki, iki nəfər gedib haradansa doğrudan da belə bir maliyyə mənbəyi taparaq gəlib burada kiməsə təklif edib, bizimkilər isə deyiblər ki, bizə lazım deyildir. Düzdür, konkret olaraq kimə təklif etdiklərini o mənə deyə bilmədi. Ancaq mən bunu arayıb tapacağam.\nİqtisadiyyat Nazirliyi haqqında danışmaq iştəyirəm. Mənə çox deyirlər ki, investisiya haqqında təkliflərlə İqtisadiyyat Nazirliyinə gəlirlər, lakin ya onları qəbul etmirlər, ya da qəbul edərkən qarşılarına elə şərtlər qoyurlar ki, onlar bu şərtlərlə razılaşa bilmirlər. Çox hallarda da rüşvət tələb edirlər. Onlar da deyirlər ki, biz gəlib burada investisiya qoyaq, iş görək, hələ bu işi görməmişdən də sizə rüşvət verək? Deyirlər ki, heç olmasa imkan verin iş görək, həmin işin nəticəsindən, ola bilər, siz nə isə götürəsiniz. Bu cür biabırçılıq olar?\nBilirsiniz, belə hallarla nəinki mübarizə aparmaq, bunları aradan qaldırmaq lazımdır. Bunlar indiki keçid dövründə bizə vurulan ən böyük zərbələrdir. Ola bilər bu sizlərə aid deyildir. Amma bu bizi narahat edən məsələdir. Yenə də dünən danışıqlarımdan aydınlaşdırdım, burada Türkiyənin bəzi iş adamları müştərək müəssisə yaratmışlar. Başlayırlar işləməyə, deyirlər ki, sonra da buradan qaçırlar. Nə üçün qaçırlar? Mənə dünən danışdılar. Ona görə ki, Azərbaycan tərəfdən olan adam müştərək müəssisədən gələn gəliri özünə götürür, o birisinə vermir. Sonra da avadanlığı və sairəni ondan xəbərsiz götürüb satır. Dünən mənə belə hallar danışdılar. Ona görə də deyirlər ki, biz buraya gəlməyə qorxuruq.\nBuraya gələn heç kəs, necə deyərlər, qaş-gözümüzə aşiq olub gəlmir. Hər bir iş adamı hara gedirsə, öz mənfəətindən ötrü gedir. Ancaq həqiqi iş adamının ən yüksək keyfiyyəti də ondan ibarətdir ki, şübhəsiz, öz mənfəətini gözləməklə yanaşı, müqabil tərəfə də mənfəət verir. O bilir ki, müqabil tərəfə mənfəət verməsə, özü mənfəət götürə bilməyəcəkdir. Bu, ümumiyyətlə, iş adamlarının prinsipidir. Bəs bizdə? Bizdə belədir ki, bəli, gəlin danışaq, müştərək təşkilat yaradaq, sonra da çıxarıb qovsun, yaxud avadanlığı satsın. Bunların hamısı respublikamıza investisiya gəlməsinin qarşısını alan şeylərdir.\nBu məsələlər bəlkə də kənd təsərrüfatı mövzusundan kənardır, ancaq kənarda da deyil. Siz özünüz də bunlarla rastlaşırsınız, rastlaşacaqsınız. Ona görə də bunları qeyd etməklə bir də demək istəyirəm ki, respublikada, ümumiyyətlə ictimaiyyətdə, cəmiyyətdə olan vəziyyətə, camaatın əhval-ruhiyyəsinə ən çox mənfi təsir göstərən rüşvətxorluqdur. Təəssüf ki, rüşvətxorluq bizim dövlət orqanlarında, iqtisadiyyat orqanlarında, hüquq mühafizə orqanlarında, bütün sahələrdə geniş yayılmışdır.\nRüşvətxorluğun tarixi böyükdür, bunu yaxşı bilirsiniz. Tarixi bilən adamlar, keçmiş dövrün şahidləri bilirlər ki, mən 1969-cu ilin iyulunda ilk dəfə Azərbaycan Respublikasına rəhbər seçilən kimi birinci addımlarım rüşvətxorluqla mübarizədən başladı. Rüşvətxorluq o vaxt da var idi. Ancaq o vaxtla indikini müqayisə etmək mümkün deyil. Əgər o vaxtkı rüşvətxorluq indi olsa, mən deyərəm ki, rüşvətxorluq yoxdur. İndi bu, dəhşətli bir vəziyyət almışdır. Bəzən təskinlik tapırıq ki, bu, təkcə bizdə deyil, hər yerdə - Rusiyada da, başqa ölkələrdə də belədir. Biz bununla necə təskinlik tapa bilərik? Axı bu bizi içimizdən yeyir, dağıdır. Cəmiyyətdə əxlaqı pozur, insanların mənəviyyatını pozur. Bunların hamısı da həm iqtisadi islahatların aparılmasına, həm ümumi işimizin getməsinə maneçilik törədir, həm də cəmiyyətimizdə zərərli ünsürlərin baş qaldırmasına şərait yaradır. Ona görə də rüşvətxorluqla mübarizə, belə halların qarşısının alınması, bu sahədə ciddi tədbirlərin görülməsi bizim əsas vəzifələrimizdəndir.\nFürsətdən istifadə edərək bir-iki məsələ haqqında da bəzi fikirlər söyləmək istəyirəm. On bir aydır ki, respublikamız atəşkəs rejimi şəraitində yaşayır. Bu, 1988-ci ildən başlanmış müharibə dövründən indiyədək ilk böyük fasilədir. Azərbaycan Respublikası Ermənistan tərəfindən hərbi təcavüzə məruz qalandan bəri heç vaxt belə uzunmüddətli atəşkəs rejimi olmamışdır. Biz buna nail olduq. Aprelin 12-də on bir ay tamam oldu, mayın 12-də biz bunun bir illiyini qeyd edəcəyik. Biz çalışmışıq, çalışırıq və bundan sonra da çalışacağıq ki, atəşkəs rejimi davam etsin. Ona görə yox ki, biz bununla qane olmuşuq. Ona görə ki, atəşkəs rejimi şəraitində biz respublikanın müharibə vəziyyətindən çıxmasına, böyük sülhün yaranmasına, Azərbaycanıni ərazi bütövlüyünün təmin edilməsinə, işğal altındakı torpaqlarımızın geri qaytarılmasına nail ola bilək.\nBiz bu sahədə çox iş görürük. Bəzən mətbuatdan məlumat alırsınız. Məsələn, Ermənistan - Azərbaycan münaqişəsinin ATƏT çərçivəsində aradan qaldırılması və bununla əlaqədar beynəlxalq sülhü mühafizə qüvvələrinin yaradılması və həmin qüvvələrin Azərbaycana göndərilməsi haqqında keçən ilin dekabrında Budapeşt görüşündə qəbul edilmış qətnamə tarixi əhəmiyyətli bir sənəddir. Doğrudur, onun həyata keçirilməsi ləng gedir. Qətnamənin qəbul edilməsindən artıq dörd ay ötsə də, həyata keçirilməsi üçün istənilən tədbirlər görülməmişdir. Ancaq siz də bilməlisiniz, respublikanın ictimaiyyəti də bilməlidir ki, biz bu sahədə çox çalışırıq.\nDünən mən Minsk qrupunun yeni missiyasını qəbul etdim. Bilirsiniz ki, Minsk qrupu 1992-ci ildə bu münaqişənin aradan qaldırılması üçün yaradılmışdır. O, ATƏT-in tərkibindədir. Vaxtilə Minsk qrupuna İtaliya, sonra İsveç nümayəndələri rəhbərlik edirdilər. Bilirsiniz ki, İsveç nümayəndələri Yan Eliasson, Anders Bürner yə başqaları ilə dəfələrlə görüşlərim olmuşdur. İndi qrupa Finlandiya tərəfi rəhbərlik edir. Dünən mən Finlandiyanın nümayəndə heyətini qəbul etdim. Finlandiya prezidenti bu barədə mənə xüsusi məktub göndərmişdir. Onların bu işə qoşulacağını bildiyim üçün, ötən ilin dekabrında Budapeştdə olarkən Finlandiyanın prezidenti ilə görüş keçirdim, çox ətraflı danışıqlar apardıq. Nəhayət, indi onların nümayəndə heyəti Bakıya gəldi. Dünən onlar işə başladılar. Danışıqlar apardıq və ümidvaram ki, bu, yeni mərhələ olacaq, məsələnin sülh yolu ilə həllinə nail olmaq üçün yeni tədbirlər həyata keçiriləcəkdir.\nAncaq bir bu deyil. Dünyanın böyük dövlətləri ilə danışıqlar aparırıq, başqa imkanlardan istifadə edirik. Rusiya prezidenti cənab Boris Yeltsinin xarici siyasət məsələləri üzrə köməkçisi Ryurikov ələxüsus Azərbaycan - Rusiya münasibətlərinin inkişaf etdirilməsi üçün muəyyən tədbirlərin hazırlanması məqsədi ilə bu yaxınlarda Azərbaycana gəlmişdi. Mənim onunla danışıqlarım, görüşlərim oldu. Güman edirəm ki, Azərbaycan ilə Rusiya arasında əlaqələrin daha da inkişaf etdirilməsi üçün bu da öz nəticəsini verəcəkdir. Bizim buna ehtiyacımız var. Çünki xüsusən iqtisadi sahədə Rusiya ilə Azərbaycan əlaqələrinin inkişaf etməsi və genişlənməsi iqtısadiyyatımızın inkişafına böyük kömək göstərəcəkdir. Bu məqsədlə də biz həmin tədbirləri həyata keçiririk.\nTürkiyənin baş naziri Tansu Çillərlə bizim ətraflı danışıqlarımız oldu. Bu günlərdə o, Amerikaya gedəcək, bu bölgə - Qafqaz haqqında orada müəyyən danışıqlar aparacaqdır Bunlar hamısı, ümumiyyətlə, bizim xarici siyasətimiz birinci növbədə Ermənistan - Azərbaycan münaqişəsinə son qoyulmasına, Dağlıq Qarabağ probleminin həllinə yönəldilmişdir. Biz bu istiqamətdə çalışırıq və bundan sonra da çalışacağıq.\nAncaq yaranmış bu əlverişli şərait, yəni müvəqqəti olsa da bu sülh şəraiti hər bir təşkilat, hər bir dövlət orqanı, dövlət vəzifəli hər bir şəxs tərəfindən çox səmərəli istifadə olunmalıdır. Birinci növbədə iqtisadiyyatımızı, dövlətçiliyimizi inkişaf etdirmək, qarşımızda duran vəzifələri həyata keçirmək üçün istifadə edilməlidir. Bilməlisiniz ki, biz bu sahədə lazımi tədbirlər görürük. Bu gün bir də qeyd etmək istəyirəm ki, bizim tutduğumuz yol dəyişməzdir, yəni Azərbaycan demokratiya yolu ilə, demokratik dövlət qurmaq yolu ilə gedir, dövlət quruculuğu proseslərini həyata keçirir. İqtisadiyyat sahəsində bazar münasibətləri, dünya iqtisadiyyatına qoşulmaq, islahatlar aparmaq yolu ilə gedirik və bu yolla da gedəcəyik.\nAqrar sahədə islahatların aparılması haqqında biz çox danışdıq. Amma digər sahələrdə islahatların keçirilməsi, özəlləşdirmənin aparılması barədə də bilirsiniz ki, bir neçə tədbir görmüşük. Əmlak Komitəsi, baş nazirin müavini Tofiq Əzizov bu məsələlərlə məşğul olur və bundan ötrü biz ona xüsusi status vermişik. Özəlləşdirmə ilə bağlı məsələ bir ay öncə, martın 7-də geniş müzakirə olundu. Özəlləşdirmə proqramının hazırlanması üçün bir ay vaxt verdik. Ancaq bu, həmin müddətdə hazır olmadı. Mən bu işə nəzarət edirəm. Tofiq Əzizov mənə müraciət etdi ki, bu vaxtı on gün də artırın və imkan verin Orta Asiya ölkələrinin və Qazaxıstanın təcrübəsi ilə tanış olub bundan istifadə edək. Mən bu vaxtı on gün də artırdım və Tofiq Əzizova göstəriş verdim ki, Türkmənistan, Özbəkistan, Qazaxıstan və Qırğızıstanın bu sahədəki təcrübəsini mütləq öyrənsin. Çünki bir halda ki, biz gecikmişik, bu proseslərin gedişi başqa ölkələrdə vaxt etibarı ilə bizdən irəlidədir, - həmin təcrübəni öyrənmək, həm müsbət, həm də mənfi cəhətini bilmək lazımdır. İndi mən gözləyirəm ki, özəlləşdirmə proqramı təqdim olunsun. Bunu da gecikdirmək olmaz, bayaq dediyim kimi, on gün də vaxt artırmışam.\nAncaq bu elə proqram olmalıdır ki, biz onu qəbul edək. Elə olmasın ki, keçən dəfəki təkrarlansın. O zaman bizə proqram kimi təklif etdilər, ancaq o, proqram deyildi, sadəcə olaraq bəzi fikirlər idi. Lakin biz geniş müzakirə apardıq, proqramın nə cür olması barədə aydınlıq yaratdıq. Artıq biz bu proqramı qəbul etməliyik və bundan sonra özəlləşdirmə prosesini aparmalıyıq. Özəlləşdirmə iqtisadi islahatlar prosesinin əsas istiqaməti, əsas hissəsidir. Sənayedə, nəqliyyatda, ticarətdə, məişət xidmətində və bütün başqa sahələrdə özəlləşdirməni məhz bu proqram əsasında keçirməliyik və mən gözləyirəm ki, həmin proqram təqdim olunsun.\nRespublikamızda demokratik dəyişikliklər aparmaq üçün dövlət quruculuğu sahəsində də müəyyən işlər görürük və bunu davam etdirəcəyik. Yəni biz bu il, 1995-ci ildə Azərbaycan Respublikasının yeni demokratik konstitusiyasını qəbul etməliyik. Məlumdur ki, indiyə qədər biz Sovet İttifaqı dövründə, 1978-ci ildə qəbul olunmuş konstitusiya əsasında yaşayırıq. Düzdür, həmin konstitusiyaya bir çox dəyişikliklər, əlavələr edilmişdir. Ancaq yeni konstitusiya qəbul olunmamışdır. Respublikamız elə bir dövrə gəlib çatmışdır ki, həmin konstitusiya bu il qəbul edilə bilər. Mən bu yaxınlarda hüquqşünaslarımızdan bir qrupunu qəbul edib onlarla danışdım, göstəriş verdim. Onlar konstitusiyanın layihəsi üzərində işləyirlər. Əvvəllər konstitusiya komissiyası bir balaca heyətdə yaranmışdır. Ancaq bu yaxın vaxtlarda Milli Məclisdə tam konstitusiya komissiyası təşkil olunacaqdır. Layihə hazır olan kimi konstitusiya komissiyası işə başlayacaq, sonra biz layihəni geniş müzakirəyə verəcəyik.\nParlament seçkiləri haqqında çox söhbət gedir. Demək istəyirəm ki, bəzi siyasi partiyalar cəmiyyətdə özlərinə, necə deyərlər, böyük bir yer tuta bilmədikləri halda, böyük hörmət qazana bilmədikləri halda orada-burada "Azərbaycanda seçkilər olmayacaq, seçkilər keçirilməyəcək, Azərbaycanda diktatura rejimi mövcuddur" kimi boş-boş sözlərlə, - mən bunu cəsarətlə deyə bilərəm, - axmaq, yaramaz sözlərlə çıxış edirlər. Şübhəsiz ki, biz bunlara fikir vermirik. Çünki gördüyümüz işin mənasını da, hansı yolla getdiyimizi də bilirik və tutduğumuz yoldan da dönməyəcəyik. Biz seçkiləri keçirməliyik. Ona görə yox ki, bu, müxalifətdə olan hansısa partiyaya lazımdır, yox! Əgər ona lazımdırsa, bizə isə lazım deyildirsə, mən sizə açıq deyirəm, biz bunu keçirməzdik. Amma seçkilər özümüzə, cəmiyyətimizə, dövlətimizə lazımdır. Ona görə lazımdır ki, sadəcə olaraq indiki parlamentin səlahiyyət müddəti bu ilin axırında qurtarır. Ona görə də oktyabrda parlament seçkiləri keçirəcəyik.\nBununla əlaqədar seçki qanunu da hazırlanır. Şəxsən mən onun bir neçə variantı ilə tanış olmuşam. Hüquqşünaslara göstəriş vermişik ki, bunların üzərində daha da işləsinlər. Elə variant var ki, seçkilərin partiya sistemi ilə keçirilməsi təklif olunur. Bizdə 50-yə qədər partiya var. Düzdür, onlar cəmiyyətin az bir hissəsini təmsil edirlər. Yaxud da seçkilərin majoritar və proporsional sistemlə keçirilməsi təklif olunur. Bəziləri seçkilərin ancaq dairələr sistemi ilə keçirilməsini təklif edirlər. Biz bu layihələrə baxacaq, ən əlverişlisini seçib ümumxalq müzakirəsinə verəcəyik. Yaxın vaxtlarda bu da olacaqdır. Bunu sizə kiminsə narahatçılıq keçirdiyinə görə demirəm. Ona görə yox ki, bəzi qüvvələr orada-burada bir xarici ölkənin nümayəndəsini tapıb deyirlər ki, Azərbaycanda seçkilər keçirilməyəcək, burada demokratiya yoxdur, - bunlar bizi narahat etmir. Ona görə deyirəm ki, bu il iqtisadiyyat, dövlət quruculuğu, siyasi sahədə hansı tədbirlər gördüyümüzü və görəcəyimizi ictimaiyyət bilsin. Bir də ona görə ki, siz bütün bu tədbirlərin iştirakçısınız və iştirakçısı olmalısınız. Güman edirəm ki, biz bunlara birlikdə nail olacağıq.\nİndi bu tədbirlərin keçirilməsi üçün daha da əlverişli şərait yaranmışdır. Bildiyiniz kimi, son illər bir yandan Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzü, ikinci tərəfdən daxildə gedən ictimai-siyasi proseslər, cürbəcür mafioz qrupların, ayrı-ayrı dəstələrin dövlətçiliyə zidd hərəkətləri respublikamızın vəziyyətini həddindən artıq ağırlaşdırmışdır. Deyə bilərəm ki, keçmiş Sovet İttifaqına mənsub olan, indi müstəqillik qazanmış respublikalar arasında belə bir çətin vəziyyətə düşənini tapmaq olmaz. Bir tərəfdən Ermənistan təcavüz etmiş, torpaqlarımızın 20 faizi işğal olunmuşdur, bir milyon qaçqın var, ikinci tərəfdən daxildə oradan bir qrup, buradan bir qrup vəzifə uğrunda mübarizə aparır, buradan biri qalxır, oradan digəri qalxır. Şübhəsiz ki, daxildə olan belə qeyri-sabitlik Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzuna da toxunur, buraya investisiyaların gəlməsinə də maneçilik törədir. Allaha şükürlər olsun, mənə belə gəlir ki, artıq biz bu prosesləri də keçib getdik. Düzdür, bu o qədər də asan olmadı. Ancaq bunlar bizim tariximizdir, respublikamızın, xalqımızın başına gələn hadisələrdir.\n1993-cü ilin yayında – iyunda baş vermiş hadisələr, vətəndaş müharibəsi zamanı Azərbaycan nə qədər böhranlı vəziyyətdə idi. Biz Azərbaycanı bu vəziyyətdən xilas etdik. Bundan sonra isə Azərbaycanı bu vəziyyətə gətirib salmış adamlar özləri üçün nəticə çıxarmaq əvəzinə, bizə təşəkkür etmək əvəzinə ki, - bəli, Azərbaycanı parçalamaqdan, vətəndaş müharibəsindən xilas etdiniz, gəlin əl-ələ verək, xalqımızı düşdüyü ağır vəziyyətdən çıxarıb irəliyə aparaq, - kənara çəkildilər, qütbləşdilər, Xalq Cəbhəsi yenə də hakimiyyət uğrunda mübarizə üçün dəstə düzəltdi. Hakimiyyətə gəlmişdi, qala bilmədi, Azərbaycanı fəlakətli vəziyyətə gətirib çıxardı. Respublika vətəndaş müharibəsi vəziyyətinə çatdı. Baş nazir istefa verib qaçdı, parlamentin sədri istefa verib çəkildi, prezident dağlara qaçdı. Bundan artıq nə lazımdır? Gördülər ki, bir az sakitlik yaranmışdır, yenə də başladılar ki, yox, biz hakimiyyətə gəlməliyik. Ay balam, hakimiyyətə gəlmişdiniz də, qalaydınız, qala bilmədinizsə çəkilin durun kənarda, qoyun başqaları işləsinlər.\nDigər qüvvələrə - Azərbaycanı dağıtmaq istəyən həmin o Surət Hüseynova, Rəhim Qazıyevə və başqalarına da, necə deyərlər, çox böyük hörmət göstərildi. İmkan yaradıldı ki, özlərini respublikada bəlkə müəyyən qədər göstərə, müəyyən xidmət edə bilsinlər. Yox, bunlar da xidmət göstərmək fikrində deyildilər. Cürbəcür mafioz qruplarla əlaqədə vəzifə davasında idilər. Onlar da oktyabr ayında çevriliş etmək istədilər, bunun da qarşısı alındı. Qaçdılar, dağıldılar, indi Moskvada oturublar, dəstə, nə bilim, ittifaq düzəldirlər, yenidən mübarizə aparmaq istəyirlər.\nƏn nəhayət, bu ilin martında baş vermiş hadisələr. Bu, yeni bir şey deyildi, oktyabrın əvvəlində Azərbaycanda dövlət çevrilişinə göstərilən cəhdin davamı idi. Sadəcə olaraq o zaman bir hissəsi ləğv olundu, o biri hissəsi də əfv edildi. Amma onlar bunu başa düşmədilər. Onların bu qeyri-qanuni hərəkətlərini müşahidə edən müxalifət qüvvələrinin - həm Moskvada toplaşanların, həm də burada, Azərbaycanın daxilində olanların, nə bilim, ayrı-ayrı partiyaların, Xalq Cəbhəsinin, filanın ümidləri bu oldu ki, bəli, Xüsusi Təyinatlı Polis Dəstəsi, bu silahlı cinayətkarlar çevriliş edəcəklər. Şübhəsiz, həmin dəstədə çox layiqli adamlar da var idi, vaxtında onu tərk etdilər, sonra da bu proseslər zamanı özlərini çox müsbət göstərdilər. Amma əksəriyyət cinayətkarlardan ibarət idi.\nİndi əgər həmin siyasi partiyalar, Azərbaycandan qaçıb Moskvada oturan ayrı-ayrı adamlar, dağda - Kələkidə oturan adamlar, yaxud da ki, burada Xalq Cəbhəsinə daxil olan və sair adamlar doğrudan da Azərbaycanın müstəqilliyini istəyirlərsə, onun dövlətçiliyini qoruyurdularsa, nə üçün arı pətəyə toplaşan kimi, XTPD-nin ətrafında toplaşdılar? Onlar da ağılsız adamlar idilər. Hesab elədilər ki, oradan da dəstək aldılar, buradan da. Çox qəribə cəhət də bundan ibarətdir ki, bir-birinə tamamilə zidd olan qüvvələr gəlib həmin cinayətkar XTPD ətrafında toplaşdılar, onları qızışdırdılar, dövlətə qarşı cinayət etdilər. Cinayət etdilər, cəzalarını da aldılar. Doğrudur, qan töküldü, bizim dəyərli övladlarımız həlak oldu. Azərbaycan Ordusundan 27 nəfər gənc həlak oldu. Onların qanı həmin bu cinayəti törədən adamların üstündədir. İndi bəziləri orada-burada kiməsə bəraət qazandırmaq istəyirlər ki, nə bilim, ağ bayraq nə vaxt qaldırıldı, atəş nə vaxt dayandırıldı. Ağ bayraq qaldıran adam nə üçün atəş açırdı? Ağ bayraq nə vaxt qaldırıldı? Bu qüvvə gecə saat 2-də Azərbaycanın Silahlı Qüvvələrinə qarşı atəş açdı və dövlətçiliyimizi devirmək üçün hərəkətə başladı. İndi kim onlara bəraət qazandırmaq istəyir?\nMən bunu demişəm, səhər saat 8-də Türkiyənin səfiri telefonla mənə zəng etdi ki, bunlar təslim olmaq istəyirlər. Mən dedim ki, ağ bayraq qaldırsınlar. Amma ağ bayrağı da saat 9-dan sonra qaldırıblar. Bundan sonra da ordumuzun gənc əsgərlərini vəhşicəsinə öldürmüşlər. Kim indi bunlara bəraət qazandıra bilər? Kimsə gedib onların qohum-əqrəbasına başsağlığı verir və sairə. Bunlar hamısı cinayətkarlardır, Azərbaycan xalqına xəyanət etmiş adamlardır.\nBurada düşmən mövqedə dayanan partiyalar var. Mən onları siyasi partiya hesab edə bilmərəm. Həmin Xalq Cəbhəsini bir siyasi cəmiyyət hesab edə bilmərəm. Çünki heç bir mədəni, sivilizasiyalı siyasi partiya, cəmiyyət qiyamçıya, cinayətkara bəraət verməməli, ona havadarlıq etməməlidir.\nAncaq bu dövrdə də "orada dövlət çevrilişi olacaq, burada dövlət çevrilişi olacaq" deyə söhbətlər gedəndə bizim dövlət orqanlarında iki stulda oturan adamlar var idi. Mən bunu əvvəllər də demişdim. Xatirinizdədir, oktyabr hadisələrindən sonra bizim Respublika sarayında böyük bir ümumxalq toplantısı oldu. Mən orada da dedim: bilirsiniz, artıq bəsdir, bundan hərə özü üçün nəticə çıxarsın. Mən istəmirəm indi kimisə cəzalandıraq, ona görə ki, bəlkə o öz mövqeyini müəyyənləşdirməmişdir. Həmin toplantını noyabrın axırında keçirirdik. O zaman dedim ki, artıq vaxt gəlib çatmışdır, qoy hərə özü üçün nəticə çıxarsın. Amma bəziləri nəticə çıxarmadılar. Yenə ara qızışandan sonra "fevralda çevriliş olacaq, nə bilim, filan ayda çevriliş olacaq" kimi söz-söhbət meydana çıxanda bəziləri, lap vəzifədə olan şəxslər yenə başladılar baxmağa ki, külək hansı tərəfə əsir. Bu cür də dəhşətli yaşamaq olarmı? Axı insan gərək insan olsun, onda bir əqidə olsun! İnsan gərək əqidə ilə yaşasın, lazım gələrsə əqidə ilə də həlak olsun! Yoxsa "mən elə bu padşahın vaxtında da burada oldum, başqasının da vaxtında oldum, sabah ayrısı gələcəksə, buradan çəkilib o tərəfə keçim"... Bu, əxlaqsızlıq, mənəviyyatsızlıqdır!\nTəsəvvür edin. XTPD-çilərin hakimiyyətə gəlmək cəhdlərinə oradan-buradan baxır, boylanırdılar ki, bəli, onlar gələndə burada olsunlar. Əgər doğrudan da mənəviyyat sahibləridirlərsə, həmin cinayətkarların yanında özlərini nə cür hiss edəcəkdilər? Ancaq belə hiss edirəm ki, onlarda heç bir mənəviyyat yoxdur. Onlar da həmin cinayətkarların tayıdırlar, lakin maskalanmış, öz sifətlərini gizlətmiş adamlardırlar. Ona görə də mən bu gün bu barədə kəskin danışıram.\nİndi cürbəcür şayiələr yayırlar. Dünən baş prokuror Eldar Həsənov mətbuat konfransı keçirmiş, bu vəziyyət haqqında məlumat vermişdir. Qəzetdə bu barədə qısa yazılmışdır, ancaq mən ona dedim ki, mətbuat konfransını televiziya vasitəsilə bütünlüklə vermək lazımdır. Çünki orada bütün suallara cavablar verilmişdir. Yaxşı, 70-ə qədər adam böyük bir fəaliyyəti, günahı olmadığına görə buraxılmışdır. Ancaq o adam ki, günahkardır, şübhəsiz ki, cəzasını çəkməlidir. Amma bəzi cinayətkarlar, oktyabr hadisəsində cinayət edənlərin bəziləri də qaçıb gizlənmişlər. O vaxtdan altı ay keçmişdir. İndi bu hadisənin cinayətkarlarının da bəziləri qaçıb gizlənmişdir. Siz bunu mətbuatdan bilirsiniz.\nMən martın 16-da axşam son addım olaraq bir fərman verdim ki, əgər XTPD-dən olan adamlar silahı yerə qoyub gəlsələr bütün cinayətlərini bağışlayıram. Bundan sonra XTPD -nin komandiri Nizami Şahmuradovu və müavini Cəfərovu onların xahişi ilə qəbul etdim. Onlarla saat yarım söhbət etdim, ikisi də mənə dedi ki, bilirsiniz, siz bu XTPD-ni birtəhər saxlayın, çünki başqa heç bir yerdə işləyə bilmərik. Bunu mənə XTPD-nin komandiri deyirdi. Dedim axı niyə işləyə bilməzsən, sənə polisdə yaxşı vəzifə - şöbə rəisi, yaxud da idarə rəisi vəzifəsi verək. Dedi ki, yox, hörmətli prezident, mən orada işləyə bilmərəm. Biz yazıb-pozmağı təzəcə öyrənmişik. İndi-indi arayış-filan yaza bilirik, mən gedib orada necə işləyərəm? Mən polisdə istintaq, əməliyyat işi apara bilmərəm. Demək, sənin işin nədir? Düzdür, onların bəziləri müharibədə vuruşmuş, avtomat atmışdı, düşmənlərimizi öldürmüşdülər. Belələri var idi. Amma bunların savadı yox idi. Mən onların komandirinə deyirdim ki, çıxın oradan, bu fərmanı da vermişəm, XTPD-nin komandiri kimi sənə də polisdə yüksək vəzifə verəcəyəm. Deyirdi ki, mən heç bir vəzifədə işləyə bilmərəm, ancaq XTPD-də ola bilərəm.\nDemək istəyirəm ki, bu cür səviyyəsiz, savadsız adamlar indi gəlib, - dünyada təsadüf ola bilər, - Azərbaycanda adamları qıraraq hakimiyyəti ələ alsaydılar, onların ətrafında o tərəfə-bu tərəfə baxan adamlar özlərini bu savadsızların əlinin altında necə hiss edəcəkdilər? Onlar bunu düşünürlərmi?\nHələ bu proseslər gedir, mən yenə deyirəm, dünən Eldar Həsənov mətbuat konfransında geniş məlumat vermişdir, ona görə də bu məsələnin üzərində dayanmaq istəmirəm. Ancaq hamı bilməlidir: Azərbaycan dövləti özünü qorumağa qadirdir. Bizi çox vaxt qorxudanlar oldu, çox gəldilər ki, ay belə olacaq, ay elə olacaq. Mən dedim ki, biz heç kəsə dəymirik, hamını ağıla, dərrakəyə dəvət edirik. Ancaq kim isə dövlətin əleyhinə çıxacaqsa, dövlətçiliyimizə qarşı silah qaldıracaqsa o, cavabını alacaqdır. Oktyabrda Gəncədə də cavabını aldılar, indi burada da cavabını aldılar. Güman edirəm ki, bunlar hamıya dərs olmalıdır və hamı özü üçün bundan nəticə çıxarmalıdır. Kim nəticə çıxarmayacaqsa, onlara nəinki bizim aramızda, cəmiyyətdə də yer olmayacaqdır. Onlar cəzalanacaqlar. Belələri var, mən tapşırmışam ki, onları araşdırsınlar.\nSalyan rayonunun icra hakimiyyəti başçısı buradadırmı, familiyan nədir, Əzizov? Hə, gəl buraya. Sənə göstərilən etimadı niyə anlamadın, nə üçün anlamadın? Sən o vaxt, həmin iyun hadisələrində Surət Hüseynovun dəstəsi ilə gələrək Salyanda o vəzifəni tutmuşdun. O vaxt gəlib mənə dedilər ki, eybi yoxdur, bunu təyin etmək olar. Mən səni dəvət etdim və başa saldım ki, nə cür, nə təhər gəlmisən, o qaldı geridə. İndi mən səni icra hakimiyyəti başçısı təyin edirəm, get, ağlını başına yığ, işlə. Yadındadırmı?


Tahir Kərimov Salyandakı villasını neçiyə satır? İcra başçılarının iki səlahiyyəti ləğv edilib Çin kəşfiyyatı Pentaqonun məxfi sənədlərini oğur Rusiya elan etdi: Artıq zamanı gəldi, onları məh “Mosul azad edilən kimi…” R İranla sərhəd keçid məntəqəsinin gündəlik iş saa Mahmudovun “Akula”sı həbs edildi və sərbəst bura Cahangir Hacıyev apellyasiya şikayəti verdi Ancelina Coli FTB-yə ifadə verib İlham Əliyev Türkiyəli həmkarını təbrik etdi Bizdə ilk uşağa 90 manat, Ukraynada 1800 dollar Bakıda silahlı insident baş verib\n27 Aprel 2016 / 12:05 / Baxış sayı: 2475 Hadisəni törədən şəxs artıq tutulub. Bakıda silahlı insident törədilib. Hüquq-mühafizə orqanlarından verilən məlumata görə, hadisə Pirallahı rayonu ərazisində qeydə alınıb. Rayon sakini, əvvəllər məhkum olunmuş 1960-cı il təvəllüdlü Ziyafət Hacıbala oğlu Manafov odlu silahdan 1963-cü il təvəllüdlü Raqib Novruz oğlu Əhmədova bir neçə dəfə atəş açıb. Lakin atılan güllələrdən heç biri Raqib Əhmədova dəyməyib.\nDərhal əməliyyata başlayan polis əməkdaşlarının apardığı əməliyyat-axtarış tədbirləri nəticəsində 56 yaşlı Ziyafət Manafov saxlanılıb və insident zamanı istifadə etdiyi odlu silah götürülüb.\nTutulan Z.Manafov bundan əvvəl də məhkumluq həyatı yaşayıb. Faktla bağlı cinayət işi açılıb, araşdırma aparılır. Paytaxt ərazisində sonuncu silahlı insident bir neçə gün əvvəl Səbail rayonu Badamdar qəsəbəsində qeydə alınıb. Qəsəbədə yerləşən kafelərdən birində müştərilər arasında mübahisə baş verib. Mübahisə zamanı müştərilərdən biri odlu silahla digər şəxslərə doğru bir neçə dəfə atəş açıb.\nObyektin həyətində başlayan atışma Badamdar şossesinə kimi davam edib. Açılan atəş nəticəsində iki nəfərin yaralandığı deyilirdi. Daha sonra hadisə iştirakçıları maşınla ərazini tərk ediblər.


525-ci Qəzet - Qrossman, Dostoyevski və... Namiq Abdullayev... - (Esse)\nQrossman, Dostoyevski və... Namiq Abdullayev... - (Esse)\nYazı prosesində cidd-cəhdlə ərazisi Pluton planetinin ərazisindən də böyük olan, ədəbiyyat tarixinə, xüsusilə XIX əsrdə vermiş olduğu istedadlı qələm sahiblərinə görə dünyada birinci hesab edilən Rusiyanın şöhrətli yazıçısı Dostoyevski ilə bizim fantast yazıçımız Namiq Abdullayev arasında əlaqə qurmağa çalışıram.\nƏslində, bu əlaqə yazıçı Əjdər Olun "Qəzənfər müəllimgilin Şuşaya yürüşü" kitabında ilk olan "Yazıçı Namiq Abdullayevin axırı" hekayəsini oxuduqdan sonra beynimdə intuitiv şəkildə qurulur. Düşünürəm ki, baş açmadığımız dünyada müxtəlif təzadlı hadisələrə, fərqli coğrafi ərazilərə, baş verən kataklizmlərə insanlar tərəfindən eyni rakusdan baxmaq mistikası da var. Bəlkə yazı da elə bir mistikadır. Həm də inadla yazı prosesində mətnimin dekonstruksiyasına çalışıram.\nLev Qrossman məşhur rus yazıçısı F. M. Dostoyevskinin portretini yaratdı və "Dostoyevski" portret romanı heç də Dostoyevskinin yazdığı romanlardan az oxunmadı. Şəxsən mənim üçün Dostoyevski yaradıcılığına maraq "Dostoyevski" romanından sonra yarandı. Dostoyevski bütün varlığıyla insanları öyrənməyə çalışır, onların iztirab və əzablarına öz fantaziyasını, rəngli yazıçı təfəkkürünü əlavə edib qələmə alırdı. Qrossman isə Dostoyevskinin həyatını fantaziyasız, rəngsiz qələmə aldı və sevdirdi. Qrossmanın portret romanını oxuyarkən böyük bir izdihamın içinə düşürsən, hadisələr burulğan kimi adamı alıb aparır.\nTanınmış yazıçımız Əjdər Ol Azərbaycanın fantast yazıçısı Namiq Abdullayevin portret hekayəsini yazdı və yenicə çapdan çıxmış "Qəzənfər müəllimgilin Şuşaya yürüşü" kitabına daxil etdi. Əjdər Ol öz dostu üçün əlindən nə gəlirdisə etdi, insanlardan bacardıqca gizlənməyə çalışan fantast yazıçının portretini məharətlə, ən dəqiq detallarıyla işləyib göz önündən asdı.\nHər iki portret yazı məharətlə işlənib, hər iki yazı müəllifi öz qəhrəmanının taleyini soyuqqanlıqla təsvir edir və onu xilas etməyə çalışır. Düşünürəm ki, ümumiyyətlə, portret yazılarında müəlliflər insan taleyinin içərisində arın-arxayın, soyuqqanlıqla gəzişməsə, yazı əsla alınmaz. Amma portret yazıları müəllifdən cəsarət də tələb edir: birdən təsvir etdiyin portret qəhrəmanın özündən böyük alındı, yaxud əksinə.... Həm də portret yazıları heç bir romantikaya, fantaziyaya uyğun gəlmir, yazı prosesində müəllifin xəyala dalmağa vaxtı yoxdur, hər şey dəqiq hesablanmalıdır. Belə yazılarda yalnız müəllif danışır və sən dinləyirsən. Və sonda hər şey aydındır, and içə bilərsən ki, bu qəhrəmanı tanıyırsan. Portret yazılarda elə əsas məqsəd də budur: qəhrəmanını olduğu kimi tanıda bilmisənsə, demək, məqsəd hasil olub.\nGörəsən, Dostoyevski sağ olsaydı, Qrossman tərəfindən çəkilən portretinə reaksiyası necə olardı? Yazıçı öz portretinin önündə ruslara məxsus bir ədayla təzim edərək, ehtiras və coşğunluqla, həm də utopikcəsinə uzun bir nitq icad edərdimi? Yaxud mütəəssir olaraq kövrəlib dizi üstə çökərdimi? Kim bilir...\nBəs Əjdər Olun "Yazıçı Namiq Abdullayevin axırı" hekayəsindən sonra bizim fantast yazıçımızın öz portretinə reaksiyası necə olardı? Özünü görmək əzabını yaşayardımı? Öz təkliyindən heyrətə gəlməzdi ki? Öz aramızdır, bu portret hekayədə Əjdər Ol fantast yazıçının tənhalığına o qədər "rəğbətlə" yanaşıb ki, cızdığı tənhalıq qəhrəmanın özündən də böyük alınıb. Həm də təsvir etdiyi təkliyin qorxusu çox vahiməlidir. Yəqin ki, Namiq Abdullayevin heç ağlına da gəlməzdi ki, öz yaşam tərziylə istedadlı dostu üçün ədəbi obraz rolunu oynayır, qarşı tərəfin yaddaşına sətir-sətir yazılır. Görəsən, özünü görmək necə hissdir? İnsan öz tablosunda ürəyini, əllərini, ayağını hiss edirmi? Şəxsən mən dözməzdim...\nDeyim ki, Dostoyevski ilə bizim fantast yazıçımız Namiq Abdullayevin arasında yerlə-göy qədər fərq var. Əslində, yazıçı Namiq Abdullayev, həm də, Dostoyevskinin ədəbi qəhrəmanıdır.\nQrossmanın "Dostoyevski" portret romanının qəhrəmanı inqilabçı olmasa da, azadlıq ideyalarını təşviq etmək, təhkimçiliyi, senzuranı, bərabərsizliyi və yoxsulluğu ləğv etmək üçün müxtəlif dərnəklərə qatılır, uzun bir mübarizə yolu qət edir, Petraşevski dərnəyi, Alekseyev qalası, Semyonov meydanı, Sibir katorqası, Omsk həbsxanası, Seminalatinski katorqa şəhərciyi kimi məkanlardan keçir. Odur ki, Dostoyevski öz roman qəhrəmanlarının ictimai xarakterini dəqiqliklə ifadə edir. Onun ədəbi qəhrəmanları həyatdan götürülmüş qəhrəmanlardır: Omsk həbsxanasındakı şallaq və dəyənək ustaları, zadəganlar zümrəsinə mənsub olanlar, iztirab çəkən sadə, zəhmətkeş yoxsullar, təhqir olunmuş insanla r... O, məhz Omsk həbsxanasından sonra "Ölülər evindən qeydlər"i yazır, Raskolnikov, Stavrogini, Karamazov surətlərini yaradır.\nBuna görə də rus prozaiki Qrossman üçün böyük yazıçını geniş ictimai-siyasi mənzərələrin fonunda vermək o qədər çətin deyil. Hər şeydən əvvəl əlinin altında böyük xronoloji material var.\nAmma Azərbaycanın fantastik hekayə yazarı Namiq Abdullayev öz hücrəsində yaşayır, dünyanı, dünyada baş verənləri kənardan seyr edir, olanları daha çox öz empirik düşüncəsiylə dərk edir. Onun başqasının faciəsini duymağa, iztirablarını çözələməyə vaxtı yoxdur, çünki öz faciəsini oynayır. Əjdər Olun qəhrəmanı ölkədə sovet quruluşunun dağılıb, siyasi hərc-mərclik yarandığı dövrdə yaşayır, lakin heç bir siyasi fəallıq göstərmir. Siyasi fəallıq göstərmədiyi üçün sürgünə filana da məhkum edilmir. Bizim fantast yazıçının qeydə alınacaq zəngin xronologiyası da yoxdur, real roman qəhrəmanları da yarada bilmir. O, qəhrəmanları ancaq xəyalında yarada bilər, onun ədəbi qəhrəmanları Əjdər Olun dili ilə desək, "paralel planetlərdə yaşayan insanlarla dostluq edən, sevişən, keçmişə və gələcəyə gedib-gələ bilən, beyinə qoşulmalarla yuxularda istəklisiylə görüşən, xəyalında uşaq doğub böyüdən, su pərilərilə pıçıldaşan, divlərlə nəfəs-nəfəsə dayanan" insanlardır.\nBu baxımdan Əjdər Olun heç də Qrossman qədər "bəxti gətirmir". Amma o da peşəkarlıq edib öz qəhrəmanına Freydcəsinə yanaşır, həm də öz cəmiyyətini yaxşı tanıyır. Bəlkə də ona görədir ki, Əjdər Olun hekayəsində dərin bir sükut var, heç bir səs eşidilmir, kiçik bir qımıltı, xəfif bir ürpəndi belə hesabdandır. O, ətrafı rentgen kimi görür. Və yaxşı ki, belə görür. Yoxsa belə məharətlə işlənmiş tablo dünyasında alınmazdı. Ümumiyyətlə, mənə elə gəlir Əjdər Ol nə yazırsa-yazsın, sonunda bir portret yazı alınacaq.\nQrossmanın qəhrəmanı kimi Əjdər Olun qəhrəmanı da qərarsızdır. Bəzən hara gedəcəyini, taleyin yolunun harda olduğunu bilmir, idrak yolu ilə olmasa da, insan instinqinin təlqin etdiyi şəkildə özünü xilas etməyə çalışır, amma buna necə nail olur, bu, başqa məsələdir...\nDostoyevski insanın daxili sarsıntılarını o qədər məharətlə sərgiləyir ki, adama elə gəlir ki, bəlkə də yazıçı ətrafdakı adamların obrazını yaşayır və xilas olmaq, özünü tapmaq üçün bir dayaq nöqtəsi, yapışmaq üçün bir əl gəzir və özlüyündə deyəsən, bu əli tapır: onunçün ən şirnikdirici, ən rahat əl qumarxanalardakı "ruletka" oyunudur. Şöhrətli yazıçı qumara üz tutur və bu hal ötəri də olsa, yazıçının həyatında sarsıdıcı izlər buraxır.\nNamiq Abdullayev də öz tənhalığından, durmadan onu çək-çevirə salan, "vasvasılıq" edən "mən"indən qurtulmaq üçün içkiyə qurşanır. Xilas yolunu orda axtarır. Məhz bu içki onu daha da ətalətə sürükləyir.\nQrossman öz qəhrəmanının həyatına müdaxilə edir. Siyasi mübarizəsinə görə edam hökmüylə Semyonov meydanına gətirilən, Sibir katorqasında minbir əziyyət çəkən yazıçının düşüncəsində sonradan yaranmış təzadlar, “ictimai-siyasi hadisələrdən kənara çəkilərək irticanı dəstəkləməsi" Qrossmanı təəssüfləndirir. O, kədərlə yazıçının taleyi haqqında öz şəxsi hökmünü verir: "Bu, onun iztirablı həyatının bəlkə də ən böyük faciəsi idi".\nƏjdər Ol da öz qəhrəmanını, daha doğrusu, qəhrəmanının tənhalığını gözdən qoymur. Müəllif öz yazar dostunun bu tənhalığın əlində qalmasına təəssüflənir: Yaşamağa yeri olmayan, yardıcılıq evində gecələyən Namiq Abdullayevə birotaqlı ev verirlər. Sən demə, ona yaşamaq üçün ev deyil, tənhalıqdan qurtarmaq üçün ən azından uzaqdan da olsa, tamaşa edə biləcəyi adam izdihamı lazımmış. Müəllif yana-yana qeyd edir ki, elə gözdən-könüldən uzaq olan bu ev yazıçı Namiq Abdullayevin axırına çıxdı.\nQrossmanın qəhrəmanının həyatında çoxlu qadınlar olub. Dostoyevski sevgiyə həmişə açıq olub, ehtiraslı duyğu seli onun həyatını təlatümlü edib. Ağrılı-acılı sevgi məcəralarının içərisində itib batan böyük yazıçı onu xilas edəcək qadını axtarır və sonda tapır. Anna Qriqoryevna adlı bir stenoqrafçı qadın xəstə və yoxsul Dostoyevskini xilas edir. Bu qadın onu göylərdən həyata endirir, ömrünü uzadır.\nNamiq Abdullayev də qadınlara qarşı biganə olmayıb, sevdiyi, həsrətini çəkdiyi qadınlar olub. Az-çox ünsiyyət qurduğu qadınlar da yox deyil. Lakin sonda onu yerin dibindən çıxarıb xilas edəcək qadın tapılmayıb. Yoxsa, bəlkə də, hər şey başqa cür olardı, yazıçının həyatı başqa səmtə yönələrdi. Təbii ki, bütün hallarda Namiq Abdullayev Dostoyevski deyil, heç Dostoyevskinin özü də Namiq Abdullayev deyildi...\nVə hər iki hekayənin sonu gün kimi aydındır: başqa cür yekunlaşa bilməz. Çünki necə olmasından asılı olmayaraq, günün sonunda günəş mütləq qürub edir...


Azərbaycan və Türkiyə prezidentləri bir araya gəlir – Azərbaycanda | Sələf Xəbər\nƏrdoğanın Bakıya səfəri Azərbaycanla Türkiyə arasında geniş formatda olan əməkdaşlıq layihələri baxımından olduqca vacibdir. Çünki bu layihələrin əksəriyyəti enerji daşıyıcılarının Xəzər bölgəsindən Avropaya nəql olunması ilə bağlıdır.\n“Sələf Xəbər” Axar.az-a istinadən bildirir ki, bu barədə politoloq Tofiq Abbasov Türkiyə prezidentinin Azərbaycana gözlənilən səfərini şərh edərkən deyib. Politoloq iqtisadi müstəvidə strateji əməkdaşlıq formatının getdikcə genişləndiyini bildirib:\n“Bölgədə təhlükəsizlik problemləri aktuallaşır. Məlum hadisələr, Yaxın Şərqdə gedən proseslər, İraq və Suriyadakı dağıdıcı meyllər digər ərazilərə də yayılır. Qafqaz bölgəsində, Türkiyənin şərqində sabitlik pozulmasın deyə, Azərbaycanla Türkiyə arasında çox ilginc əməkdaşlıq var. Yəni strateji məlumatlar mübadiləsi, qabaqlayıcı tədbirlərin görülməsi, stabilləşmə prosesinin etibarlı əllərdə saxlanılması işləri daha güclü qarşılıqlı fəaliyyət tələb edir. Hazırda Bakı ilə Ankara arasında tam anlaşma şəraitində bu razılaşdırılmış kurs həyata keçirilir.\nDigər tərəfdən, Rusiya ilə Türkiyə arasında münasibətlər gərginləşməkdədir. Azərbaycanı vasitəçi tərəf kimi görürlər. Burada bir vacib məqam isə Azərbaycanın bölgədə funksional rolu və dövlət başçısının mövqeyinin nəzərə alınması ilə bağlıdır. Yəni Bakı Ankara ilə Moskva arasındakı münasibətlərinin normallaşmasında pozitiv rol oynaya bilər. Bu səfər iki ölkə münasibətlərindəki gözləntiləri doğrultmaq məqsədi də daşıyır”.\nQeyd edək ki, Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın bu il fevral ayının ikinci yarısında Azərbaycana səfəri planlaşdırılır.


Koalisiya yığıncağa hazırlaşır\nAna Səhifə/Xəbərlər/Cəmiyyət/Koalisiya yığıncağa hazırlaşır\nMədən Sənayesində Şəffaflığın Artırılması Koalisiyası aprelin 30-da ümumi yığıncaq keçirməyi nəzərdə tutur. Bu haqda koalisiyanın üzvü Qubad İbadoğlu bildirib.\nQ.İbadoğlunun deməsinə görə, toplantıda koalisiyanın yeni orqanlarının seçilməsi və koordinatorun ikiillik hesabatının dinlənilməsi gözlənilir: «Bir də iyunun 1-də Mədən Sənayesində Şəffaflıq Təşəbbüsü koalisiyasında Azərbaycan məsələsi müzakirəyə çıxarılacaq və həmin məsələ ümumi yığıncaqda müzakirə edilə bilər».\nQ.İbadoğlu qeyd edib ki, Mədən Sənayesində Şəffaflıq Təşəbbüsü üzrə beynəlxalq katibliyin regional direktoru Dyveke Rogan bu məsələ ilə bağlı Bakıya gəlməlidir. Səfərin məqsədi Azərbaycanda vətəndaş cəmiyyətinin durumunu dəyərləndirmək və iyunun 1-də Osloda keçirilməsi gözlənilən beynəlxalq idarə heyətinin toplantısına hesabat hazırlamaqdır.\nMədən Sənayesində Şəffaflığın Artırılması Koalisiyası 2004-cü ildə təsis edilib. Təsis zamanı tərkibində 30 QHT olub. İndi koalisiyanın 137 üzvü var. Amma koalisiya qeydiyyatdan keçməyib.\nÖtən il Mədən Sənayesində Şəffaflıq Təşəbbüsü (MSŞK) Azərbaycanın bu qurumda statusunu aşağı salmışdı. Azərbaycan tamhüquqlu üzvdən müvəqqəti üzvlüyə keçirilmişdi.


Gəncə Dövlət Universitetinin əməkdaşları Vyanada beynəlxalq layihənin müzakirəsində iştirak ediblər - AZƏRTAC – Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi\nGəncə Dövlət Universitetinin əməkdaşları Vyanada beynəlxalq layihənin müzakirəsində iştirak ediblər\nGəncə, 25 iyun, Rauf Hacıyev, AZƏRTAC\nGəncə Dövlət Universitetinin (GDU) əməkdaşları Vyanada “Erasmus+” proqramı çərçivəsində “Tələbələr üçün Ombudsman xidmətinin yaradılması” (AESOP) layihəsi ilə bağlı keçirilən tədbirdə iştirak ediblər.\nUniversitetdən AZƏRTAC-ın bölgə müxbirinə bildirilib ki, Avstriyanın Təhsil, Elm və Tədqiqat Nazirliyinin nəzdində fəaliyyət göstərən Tələbə Ombudsman Ofisində keçirilmiş görüşdə GDU-nun Tələbə Ombudsman Mərkəzinin rəhbəri Rəşad İsgəndərov və İnnovasiyalar Departamentinin əməkdaşı Asif Həsənov təmsil ediblər.\nTədbirdə ali təhsil müəssisələrinin təmsilçiləri yaratdıqları ombudsman mərkəzləri, layihə çərçivəsində həyata keçirdikləri işlər, fəaliyyətləri dövründə yaranan problemlər barədə məlumat veriblər.\nBildirilib ki, layihə çərçivəsində cari ilin əvvəlində Gəncə Dövlət Universitetində, Xəzər Universitetində, Naxçıvan Dövlət Universitetində və Naxçıvan Universitetində tələbələr üçün Ombudsman mərkəzləri yaradılıb. Həmin mərkəzlərin yaradılmasının məqsədi tələbələrin akademik mühitdə yarana biləcək çətinliklərinin aradan qaldırılması üçün çıxış yollarının göstərilməsi, bu sahədə qanunvericiliklə bağlı tələbələrin məlumatlandırılması, onların hüquq və vəzifələrinin izah edilməsi, həmçinin təbliğat işlərinin aparılması və tələbələrin hüquqlarının müdafiəsidir.\nGörüşdə layihə ilə bağlı gələcək addımlar müzakirə edilib, mövzu ətrafında geniş diskussiyalar aparılıb, tövsiyələr verilib.\nAZERTAG.AZ :Gəncə Dövlət Universitetinin əməkdaşları Vyanada beynəlxalq layihənin müzakirəsində iştirak ediblər


Xəbərlər - Calacatta viola mərmər – romantik və dəbdəbəli seçim\nCalacatta viola mərmər - romantik və lüks seçim\nXəbərlər - Calacatta viola mərmər – romantik və dəbdəbəli seçim\nCalacatta viola mərmər, unikal mərmər teksturası və rəngi bu mərməra müasir və müasir hiss bəxş etdiyinə görə bir çox ev dizaynerləri tərəfindən sevilir.\nİtalyanlardan biridirCalacatta mərmərləri, yüngül bənövşəyi rəng və ağ fon ilə.Calacatta Viola Violet-ə bölünür, buna görə də deyilirCalacatta Bənövşəyi mərmər.\nNəcib və zərif, sadəcə gözəldir.Dünyanın ən yaxşı daş teksturaları və zərgərlik dəbdəbəsi və müxtəlifliyi binada birləşir və bir-birinin parlaqlığı və gözəlliyi özündən ibarətdir.Bütövdən hissəyə, incə bir məhsul kimi, hər bir detal üzərində düşünmək və qiymətləndirmək lazımdır.Calacatta viola mərmərcoveted zərif yaşayış tərzi yaradacaq.\nCalacatta viola mərmərağ teksturasında axan bənövşəyi naxışlara malikdir.Tekstura təbiidir və sadə və zərif gözəlliklə doludur.Minimalist, wabi-sabi, fransız, amerikan, yüngül lüks və digər üslublu evlər üçün çox uyğundur.\nSütun üçün Calacatta viola mərmər\nİndi mərmər elementləri yalnız rəng baxımından zəngin deyil, həm də ev məkanında daha ağıllı şəkildə istifadə olunur ki, bu da öz fakturasına malik bu gözəl mərmər daşının cazibəsini həqiqətən vurğulayır.Təbii ağ mərmər naxışı, ən sadə dizaynla birləşərək, təmkinli bir toxunuşla təvazökar və zərifdir.Calacatta viola mərmərtez-tez yüksək səviyyəli evlərin dizaynında görünür.\nBu unikal təbii mərmər toxuması əsərə güclü müasirlik hissi verir.Çox adam bəyənirCalacatta viola mərmərvə onu yemək masası və qəhvə stolu halına salın və onu adaya və fona tətbiq edin, çünki o, həddindən artıq parlaq olmayacaq, həm də zərifliyi düzgün əks etdirə bilər.Temperament, təbii materiallar və sadə və zərif dizayn, təbii heyrətamiz möhtəşəmliyi və sahibinin zövqünü vurğulayır.\nNərdivan üçün Calacatta viola mərmər\nDivar üçün Calacatta viola mərmər\nMətbəx tezgahı üçün Calacatta viola mərmər\nMasa üstü üçün Calacatta viola mərmər\nTezgah üçün Calacatta viola mərmər\nHamam üçün Calacatta viola mərmər\nCalacatta viola mərmərnaxış təbii yaradılışın bir növ gözəlliyini təqdim edir, unikaldır, moda meylləri ilə məhdudlaşmır, mərmər bəzəkdən azad ifadə gözəlliyidir.\nGöndərmə vaxtı: 08 iyun 2022-ci il\nMavi Qranit Tezgahlar, Sarı Qranit, Boz qranit, Qara Qranit, Açıq Boz Qranit, Ağ Mərmər Divar Kafelləri,


Sonsuzluq- evli cütlüyün 1 il müddətində qorunmadan, müntəzəm cinsi əlaqədə olmasına baxmayaraq hamiləliyin olmamasıdır. Sonsuzluq tək fərdin deyil, bir ailənin problemidir. Sonsuzluq müddəti, 1-cili veya 2-cili olması, sperma analizi və qadın yaşı ən önəmli faktorlardandır. Sonsuzluğun 1/3-i kişi, 1/3-i qadın 1/3-də isə həm kişi, həm qadın səbəbli olur.\nGünümüzün reallığında hamiləlik olmadığı zaman ilk müraciət edilən ginekoloqlardır, sonsuzluqda kişi faktorunun 30-40 % olduğunu nəzərə alsaq kişilərin də bu mövzuda nə qədər önəmli olduğunu görürük. Övlad sahibi olmaq üçün xərclənən maddi, uzun müddətli müalicələr, itirilmiş vaxt və.s nəzərə alınmalıdır. Sonsuzluq şikayəti zamanı kişi və qadın eyni zamanda, qadın ginekoloq, kişi isə uroloq-androloq tərəfindən müayinə edilməlidir.\nKişi cinsiyyət sisteminin fiziologiyası\n23Kişi cinsiyyət sistemi - penis ( kişi cinsiyyət orqanı), prostat vəzi, toxum kisəcikləri, xaya və xaya artımları və.s və bunları bir-birinə bağlayan toxum çıxarıcı kanallardan ibarətdir. Beyində yerləşən hipofiz vəzidə hazırlanan LH( lüteinləşdirici) və FSH ( follikul stimuləedici) hormonları xayalarda davamilə testosteron ifrazına ( kişi cinsiyyət hormone) və spermatogenezə ( sperma yaranmasına) səbəb olur.Xayanın 85-90%-ni germinal hüceyrələr və onlara dəstək olan sertoli (qidalandırıcı) hüceyrələri təşkil edir,germinal hüceyrələrdə sperma yaranır( 1 spermanın yaranması 70-75 gün çəkir). Xayada yaranmış ilkin spermatazoidlərin yumurta hüceyrəni mayalandiracaq qabiliyyəti olmur,xaya artımınmdan keçdikcə yol boyu mayalanma qabiliyyəti qazanır ( bu müddət 12 gün çəkir), daha sonra toxum kisəcikləri və prostat şirəsi qarışaraq tam xaric olunacaq eakulyant halını alır, beleliklə qadın cinsiyyət yollarında rahatca irəlləyib yumurta hüceyrəni mayalandırırlar.\nSonsuzluğu əmələ gətirən amillər


Bakı meriyası bağçalarda yoxlamalara başlayır - Cəzalananlar olacaq... » Fakt İnformasiya Mərkəzi\nFim.az » sosial » Bakı meriyası bağçalarda yoxlamalara başlayır - Cəzalananlar olacaq...\nÖlkəmizdə təhsil sahəsindəki problemlərin əsası hələ məktəbəqədər müəssisələrdə qoyulur. Məhz bu səbəbdən də “Uşaqlar bağçadan universitetə qədər rüşvət müqabilində təhsil alır” deyimi hakimdir. Təhsilə kompleks yanaşmanın uğuru təmin edən əsas faktor olduğu nəzərə alınaraq bu sahədəki problemlərin həllinə də elə bu təhsilin ilk pilləsindən-uşaq bağçalarından başlamaq lazımdır. İndiki şəraitdə xüsusilə paytaxt Bakıda bu sahədə mövcud durum konkret tədbirləri zəruri edir.\nSöhbət məktəbəqədər müəssisəyə qəbulda yaranan problemlərdən başlamış ərzaq təminatı, təlim-tərbiyənin keyfiyyəti, tam dövlət himayəsində olan bu müəssisələrdə valideynlərdən tələb olunan qeyri-rəsmi ödənişlərin artıq kilişələmiş “bağça pulu” kimi təqdimatından gedir. Problemlər kifayət qədərdir və uzun yaranma tarixinə malik olduğundan həlli qısa müddətdə mümkün görünmür.\n“Cümhuriyət”in əldə etdiyi məlumata görə, Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti yaxın zamanlarda bütün bu problemlərin öyrənilməsi və aradan qaldırılmasına yönəlik kompleks tədbirlərə başlayacaq. Uşaq bağçalarında yoxlamalara start veriləcək, qanunun tələblərini pozan müəssisə rəhbərləri barədə cəza tədbirləri də gözlənilir. Mənbənin məlumatna görə, Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətində (BŞİH) bugünlərdə keçirilən paytaxtın məktəbəqədər təhsil müəssisələri və uşaq evlərinin rəhbərlərinin iştirakı ilə bu müəssisələrdə təlim-tərbiyə işlərinin keyfiyyətinin yüksəldilməsi və digər məsələlərə həsr olunan seminar-müşavirə bu yolda atılan ilk addımdır. Xatırladaq ki, sədrliyini Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti başçısı Aparatının rəhbəri Elgin Həbibullayevin etdiyi müşavirədə mövcud problemlər sadalanıb, real vəziyyəti əks etdirən təqdimat olub. Uşaq bağçalarına qəbulla bağlı yaranan problemin kökündə ilk növbədə yer çatışmazlığı dayanır ki, bu, uzun illərdir həllini tapmır. Hətta əgər Bakının məktəbəqədər tərbiyə müəssisələrinin şəbəkəsi bütün gücü ilə işləmiş olsaydı belə, paytaxtdakı azyaşlıların ancaq 50 faizini təmin etmiş olardı. Nəzərə alsaq ki, bəzi uşaq bağçalarında hələ də məcburi köçkünlər, aidiyyəti olmayan müəssisələr yerləşdirilib o zaman qəbulla bağlı yaranan problemi həll etməyin kökü həm də bu vəziyyətin düzəldilməsindən keçir. “Hazırda Bakıda 720 məcburi köçkün ailəsi bağçalarda yerləşdirilib. Həmin bağçaların qeydiyyatı aparılıb, müvafiq işlər tədbirlər görüləcək. Yaxın vaxtlarda bu məsələ həllini tapacaq”.\nMüəssisə rəhbərləri məhz yerin olmadığını əsas gətirərək valideynlərdən qəbul üçün qeyri-rəsmi ödəniş tələb edir, özəl bağçalarda qiymətlərin həddən artıq yüksək olması valideynləri daha münasib “aylığı” olan bağçalara istiqamətləndirir. Hər kəs yaxşı bilir ki, uşaq bağçalarında valideynlər aylıq minimum 20-30 manat ödəyir və bu bir çox hallarda rəsmi ödəniş kimi təqdim olunur.\nBakı Şəhər İcra Hakimiyyəti (BŞİH) başçısı Aparatının rəhbəri Elgin Həbibullayev sözügedən müşavirədə dövlət bağçalarında valideynlərdən aylıq ödənişlərin alınmasına münasibət bildirərək bu məsələyə son qoyub:\nElektron formanın tətbiqi 1-ci siniflərə şagird qəbulunda artıq sınaqdan keçirilib və müəyəyn nəticələr versə də, problemləri də az deyil. Bununla belə, valideynlər müəssisə rəhbərləri ilə birbaşa təmasdan azad olmaqla xüsusilə ərazi prinsipi əsas götürülərək 1-ci siniflərə şagird qəbulunu həyata keçriə bilirlər. Bu baxımdan, elektron formanın bağçalara qəbulda da mövcud problemin həllində rolu ola bilər. Amma sistemin tam gücündə işləməsi üçün ilk növbədə bağçalarda yer çatışmazlığı həllini tapmalıdır. Bunu isə həm yeni müəssisələrin tikintisi, həm də müəssisələrdəki mövcud qrupların hamısının uşaqlaırn ixtiyarına verilməsi ilə təmin etmək olar. Xüsusilə Bakının mərkəzində bağça tikintisi üçün ərazinin olmadığı dəfələrlə yüksək səviyyədə vurğulanıb. Həm BŞİH, həm də Təhsil Nazirliyinin əvvəlki rəhbərliyi dönəmində problemin məhz bu səbəbdən həllinin mümkün olmadığı deyilib. Hərçənd ki, Bakıda hər cür tikinti, restoran, “göydələn”, alış-veriş mərkəzi, əyləncə mərkəzi, hətta mərasim evləri üçün yer tapılıb, bircə uşaq bağçasından başqa. İndi bakıda qanunsuz tikintilərlə mübarizənin başladığını, ilk belə işartıların göründüyünü göz önünə gətirərək bu problemin də həllinə ümid yaranıb. Məhz yer çatışmazlığı problemi həllini tapdıqdan sonra müdirlərin rüşvətə yol açan və bəzən də haqq qazandıran bəhanəsi kəsiləcək. Amma bu uzun müddət tələb etdiyindən hələlik BŞİH prosesə yoxlamalarla başlayır. Növbəti mərhələlər məhz bu yoxlamalarda üzə çıxacaq vəziyyətin qiymətləndirilməsindən sonra mümkün olacaq.


Qurani Kərimdə “Təbliğ et” ayəsinin əmri hansı məsələ haqda bəhs edir?! ► Oxuquran.com\nQurani Kərimdə “Təbliğ et” ayəsinin əmri hansı məsələ haqda bəhs edir?!\nBir çox əhli-sünnə alimlərinin təfsir, hədis və tarix kitablarında (şiənin bütün məşhur kitablarında) yuxarıdakı ayənin İmam Əli (ə) haqda nazil olduğu qeyd edilmişdir. Bu rəvayəti bir çox səhabələr, o cümlədən, Əbu Səid Xudri, Zeyd ibn Ərqəm, Cabir ibn Abdullah Ənsari, İbn Abbas, Bərra ibn Azib, Hüzeyfə, Əbu Hüreyrə, İbn Məsud və Amir ibn Leyli nəql etmişlər. Onların rəvayətlərində bu ayənin İmam Əli (ə) və “Qədir-Xum” hadisəsi barəsində nazil olduğu göstərilmişdir.\n–Hafiz Əbu Nəim İsfahani: “Ma nuzzilə minəl-Quran fi Əliyyin” kitabı (“Əl-xəsais” kitabından nəql, səh. 29);\nƏlbəttə, unutmaq olmaz ki, bu alimlərin bəziləri ayənin nazil olma səbəbini və rəvayətləri nəql etməklə yanaşı, sonradan işarə edəcəyimiz dəlillərin üstündən asanlıqla keçmiş, yaxud məsələyə iradla yanaşmışlar. Biz gələcək bəhslərdə Allahın lütf və mərhəməti sayəsində onların nəzərlərini dəqiq araşdıracağıq./Oxuquran.com


Türkmənistanla Əfqanıstan qaz kəməri çəkir\nTürkmənistan prezidenti Gurbanguly Berdymukhamedovla Əfqanıstan prezidenti Ashraf Ghani arasında telefon söhbəti olub.\nTərəflər noyabrın 10-da Əfqanıstan, Pakistan və Hindistanı birləşdirəcək qaz kəmərinin tikintisini müzakirə ediblər.\nUzunluğu 1735 km olan bu kəmərlə il ərzində 33 milyard kub metr qaz nəqli nəzərdə tutulur.\nƏfqanıstan prezidenti bu layihənin ümumilikdə region üçün çox vacib olduğunu bildirib.\nTərəflər artıq noyabrın 13-dən 7,6 milyard dollar dəyərində olan kəmərin tikintisinə başlamaq razılığına gəliblər.\nİl ərzində bu kəmərlə daşınacaq qazın 5 milyard kub metri Əfqanıstanın payına düşür.\nBundan başqa Əfqanıstan ilə tranzitdən təxminən 400 milyon dollar qazanacaq.


Daxili kredit (ipoteka) yalnız manatla - "Renessans palace" YK\nDaxili kredit (ipoteka) yalnız manatla\nGüclü iqtisadi inkişaf və demoqrafik artım səbəbi ilə ölkədə daşınmaz əmlaka yüksək tələb müşahidə olunur. Mövcud tendensiyalar fonunda, əhalinin böyük hissəsi əlçatan mənzil axtarışındadır. Üstəlik banklar və tikinti şirkətləri rahat və münasib şərtlərlə daxili kredit və ipoteka təklif edirdilər. Kreditin hansı valyuta ilə verilməsi arxa plana keçirdi.\nAmma bu əhəmiyyətli detal iqtisadi böhranlar, valyuta məzənnələrinin kəskin dəyişməsi zamanı özünü yadda salır. Buna görə, potensial mənzil alıcıları, milli valyutalarda verilən kreditlər axtarışındadırlar. Azərbaycanda mənzil alıcıları manatla verilən kreditlər axtarırlar, çünki gəlirlərini manatla alırlar.\nAmma Azərbaycanda iri layihələri reallaşdırmaq və müştərilərlə dayanıqlı münasibətlər qurmaq üçün öz texniki-maliyyə bazasına malik güclü şirkətlər var. Belə tikinti şirkətlərindən biri də “AS Group İnvestment” şirkətidir. Şirkətin müəssisələri tikinti materialları, çınqıl, otsev, armokarkas, dəmir-beton və beton məmulatları, bordür, səki daşları və digər tikinti materiallarını istehsal edirlər. Bundan əlavə, şirkətin avtoparkında 230-dan çox tikinti və istehsal texnikası var. Özünün istehsalat bazasının olması, idxal və digər şirkətlərin təchizatından asılılığın olmaması “AS Group İnvestment”-ə öz müştərilərinə ən sərfəli şərtləri təklif etməyə şərait yaradır. Əgər bir çox tikinti şirkətləri öz layihələrində qiymətlərə yenidən baxdılarsa, “AS Group İnvestment”-in inşa etdiyi “Renessans Palace” yaşayış kompleksində qiymətlər 2014-cü ilin dekabrından dəyişməz qalıb. Bu layihədə daxili kredit (ipoteka) üzrə hesablaşmalar yalnız manatla aparılır.\nDaxili kreditin manatla verilməsi möhtəşəm yaşayış kompleksinin yeganə üstünlüyü deyil. 2 ilə dək olan daxili kreditin ilkin ödənişi 30% təşkil edir və mənzilin ilkin dəyərinə əlavə faiz hesablanmır. 3-5 illik kredit zamanı, ilkin ödəniş 20% təşkil edir və mənzilin ilkin dəyərinə 5%, 4 illik kredit zamanı 7% və 5 illik kredit zamanı 10% əlavə vəsait ödənilir. Deyilənlərə həmçinin “AS Group İnvetment”-də müştərilərlə sadələşmiş iş prinsipini də əlavə etmək lazımdır – sənədlərin hazırlanması üçün xərclərin və girovun olmaması və s.\nMüqayisə üçün qeyd edək ki, 5-illik standart ipoteka zamanı mənzilin ilkin dəyərinə 20%-dən çox vəsait hesablanır.\nBelə ki, bir kvadrat metrinin qiyməti (1600 manat) və sahəsi (82 kv. metr) olduğu halda, “Renessans Palace” və digər layihələrdə mənzilin qiyməti 131200 manat təşkil edəcək. 5-illik kredit zamanı “Renessans Palace”-da mənzilin qiyməti 144320 manat, digər layihələrdə – 131200 manat təşkil edəcək. 20% ilkin ödəniş “Renessans Palace”-da 28864 manat, digər layihələrdə – 26240 manat olacaq. “Renessans Palace”-da illik faiz dərəcəsi – 0%, digər layihərdə 10%, aylıq ödəniş isə müvafiq olaraq 1924 və 2230 olacaq. Beləliklə, 5-illik kredit zamanı “Renessans Palace”-da mənzilin yekun qiyməti 144320 manat, digər layihələrdə 160045 manat təşkil edir.\nBu nümunədən göründüyü kimi, eyni sahəsi və qiyməti olduğu halda, münasib şərtlər sayəsində “Renessans Palace”-da mənzil digər layihələrdən 15725 manat ucuz başa gəlir. Eyni zamanda aylıq ödənişin həcmi “Renessans Palace”-da əhəmiyyətli dərəcədə azdır.\nMənzil alınması üçün əlçatan şərtlərlə yanaşı “Renessans Palace” əsasında müasir şəhərsalmanın bütün tələbləri qoyulan premium səviyyəli yaşayış kompleksidir. Yaşayış kompleksi “bütün xidmətlər bir addımlıqda” və “maksimum rahatlıq” prinsipləri əsasında inşa edilir. Bunun nəticəsi olaraq, “Renessans Palace»” premium səviyyənin beş standartına uyğundur: yerləşmə, tikinti şirkətinin reputasiyası, memarlıq, təhlükəsizlik və zəngin infrastruktur. Xatırladaq ki, kompleks “Elmlər Akademiyası” metro stansiyası yaxınlığında yerləşib. Bu isə öz növbəsində şəhər daxilində rahat hərəkət etməyə imkan verir.\nƏn nəhayət, kompleksdə tək Azərbaycan üçün deyil, eyni zamanda bütün MDB məkanı üçün inqilabi “avtomobilsiz həyət” konsepsiyası sayəsində, avtomobillərin kompleksdə hərəkəti maksimal məhdudlaşdırılacaq. “Avtomobilsiz həyət” konsepsiyası və yeraltı dayanacaq sayəsində sakinlərin istirahəti üçün 1,5 sahəsi olan park və həyətyanı sahə yaradılıb.\nDaxili kreditin rahat və sərfəli şərtləri və müasir şəhərsalmanın bütün tələblərinə uyğun olması “Renessans Palace” yaşayış kompleksini bütün mənzil alıcıları üçün kifayət qədər sərfəli bir təklifə çevirir.


Türkiyədə təhsil sisteminə və kampusuna görə öndə gedən TED Universitetinə qəbullar başladı - Tələbə.az\nAna səhifə/Elanlar/Türkiyədə təhsil sisteminə və kampusuna görə öndə gedən TED Universitetinə qəbullar başladı\n234 Bir dəqiqədən az\nTED Universiteti 7 iyul 2009-cu ildə ,Ankarada Türk Təhsil Dərnəyi Yükseköğrenim Fondu tərəfindən qurulan özəl universitetlərdən biridir. Ankarada qurulmuş, gənc, dinamik, müasir bir şəhər universitetidir.\nTED Universitetində tədris dili ingiliscədir .Elm və Ədəbiyyat, İqtisadiyyat və İdarəetmə, Memarlıq, Mühəndislik Fakültələri və İngilis Dil Məktəbi ilə təxminən 2200-yə tələbə qəbul edən və təhsildə keyfiyyəti qarşısına məqsəd qoyan TED Universiteti, Türkiyənin öndəgedən universitetlərdən biridir\nTEDÜ Kolaj Kampusu şəhərin mərkəzində yerləşir. TEDÜ tələbələr üçün özəl dizayn edilmiş komfortlu,rahat və çalışmaya həvəsləndirən bir təhsil ocağı sunmaqdadır.Tələbələrin boş vaxtlarını səmərəli keçirmələri üçün kampusda tələbə mərkəzləri, klub çalışmaları,teatr və film tamaşaları,konsertlər təşkil olunur.\nEyni zamanda tələbələr kampusda yer ləşən olimpik üzgüçülük hovuzundan ,idman salonundan və fitness mərkəzindən müəyyən olunan saatlarda limitsiz istifadə edə bilmək hüququna malikdir.\nUniversitetin bakalavr üzre ixtisasaları aşağdakılardır:\nTemel Eğitim Bölümü Okul Öncesi Eğitimi\nEğitim Bilimleri Bölümü Rehberlik Ve Psikolojik Danışmanlık\nYabancı Diller Eğitimi Bölümü İngiliz Dili Eğitimi\nTemel Bilim Birimleri\nUniversitetin magistratura üzre ixtisasalrı aşağdakılardır:\nEğitim Kurumları İşletmeçiliği (tezsiz türkçe)\nİnteraktif Bilişim Sistemleri\nMühendislik Yönetimi (tezli,tezsiz ingilizce)\nUygulamalı Veri Bilimi\nGelişim Odaklı Klinik Çoçuk ve Ergen Psikolojisi


Qışda nağıl kimi istirahət (FOTO) / ANSPress.com\nQışda nağıl kimi istirahət (FOTO)\nYaddaqalan istirahət tək yayda deyil, qışda da mümkündür.\n13 Noyabr, 2015 15:57\nİstirahət etmək ,əylənmək insana lazım olan, ən vacib şeylərdən biridir. Bəziləriniz "yay bitdi, istirahət də bitdi"- deyə düşünürsünüz. Amma bu heç də doğru fikir deyil. Çünki, hər fəslin öz gözəlliyi var və bundan zövq almaq lazımdır.\nElə qışın da özünə məxsus gözəlliyi var. Təbiətin öz ağ donunu geyindiyi bu fəslin ən gözəl hadisəsi isə qarın yağmasıdır. Bu cür təbiət hadisəsinin baş verdiyi bir fəsildə istirahətin dadını çıxarmaq lazımdır.\nANS PRESS sizə qışda istirahət etmək üçün bir neçə ölkədə yerləşən qış turizm zonalarını təqdim edir.\nQış aylarının ən əyləncəli məşğuliyyətlərindən biri xizək sürməkdir. "Xizək idmanı üçün yaşım çoxdur, ya da tezdir" deyə düşünməyin!\nBir çox idman növlərində yaş böyük rol oynasa da ,bu xizək sürməyə aid deyil. 6-60 yaş arasında olan hər bir şəxs xizək sürə bilər. Sağlamlığınızda hər hansı bir problem yoxdursa, yaşınız neçə olursa-olsun, bunu təcrübədən keçirə bilər, hətta bütün texniki bilikləri öyrənib yaxşı xizəkçi ola bilərsiniz.\n1.“Vistler Blackkomp” - Kanadada yerləşən bu qış turizm mərkəzində dünyanın ən dik xizəksürmə yolları yerləşir. Mərkəzdə cürbəcür kafelər, buz içində restoran var. Burada Çin, Fransa, Yunanıstan, İtaliya, Meksika, Tailand və Aralıq dənizi ölklərinə aid yeməklər təklif olunur.\n2. “Kitzbuhel” -Avstriyada yerləşən Kitzbuhel həm də Alp incisi adlanır. Bu düşərgənin 700 illik tarixi var. Dünyanın ən qədim turizm mərkəzlərindən olan Kitzbuhel həm də orijinallığı ilə seçilir.\n3. “Zermatt”– İsveçrədə yerləşən bu istirahət mərkəzində dünyanın ən böyük dağ liftləri yerləşir. Bu turizm kompleksində olan turistlər böyük məmnuniyyətlə yenidən bu istirahət mərkəzinə qayıtmaq arzusunda olurlar.\n4.“Vail” (ABŞ-Kolorado) - burada dünyanın ən böyük xizəksürmə meydançası yerləşir. Turizm mərkəzində həmçinin çoxlu sənət qalereyaları, hokkey meydançaları, muzeylər var.\n5. “Banff Alberta”(Kanada) - bu turizm mərkəzinin əsas özəlliyi Luis gölü ətrafında dağlıq ərazidə yerləşməsidir. Meşələrlə əhatə olunması və gözəl landaşaftı turistləri bu kompleksə cəlb edən əsas amillərdən biri hesab olunur.\n6.“Şamonix Mont-Blank” (Fransa) - 1924-cü il Qış Olimpiya Oyunları burada keçirilib. Alp dağlarının ikinci ən yüksək zirvəsi də turizm mərkəzinin ərazisindədir.\n7.“Tremblant” “Tremblant” (Kanada) - Bu düşərgəni Kanadanın ən böyük şəhəri olan Monrealdan 1 saatlıq yol ayırır. 2000-ci ildə yaradılan bu kompleks daha çox xizək sürənlərin diqqətini cəlb edir.\n8. “Kortina” (İtaliya) - Dəniz səviyyəsindən 1200 metr hündürlükdə yerləşən bu kurort zonası Alp dağlarının ətəyindədir. 1956-cı ildə Qış Olimpiya oyunlarının səhnəsi olmuş Kortina həm də ən qədim qış düşərgələrindəndir.\n9. “Aspen” (ABŞ-Kolorado) -Kolorado Ştatında yerləşən bu istirahət kompleksdə adətən dağ xizəyi üzrə yarışlar təşkil edilir. Aspen uca dağlar və dərin kanyonlarla əhatə olunub.


Moskvada Azərbaycan Milli Məclisinin və Rusiya Federal Şurasının parlamentlərarası komissiyasının iclası keçirilib - AZƏRTAC – Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi\nMoskva, 17 iyun, AZƏRTAC\nAZƏRTAC xəbər verir ki, komissiyanın iclasına Azərbaycan nümayəndə heyətinin rəhbəri, Milli Məclis sədrinin birinci müavini Əli Hüseynli və Rusiya Federasiyasının Federal Şurasının sədrinin müavini Qalina Karelova həmsədrlik ediblər.\nİclasda ikitərəfli parlamentlərarası əlaqələrin hazırkı vəziyyəti ilə bağlı məmnunluq ifadə olunub, əlaqələrin inkişafı və genişləndirilməsi istiqamətində müxtəlif məsələlər müzakirə edilib. Eyni zamanda, ölkələrimizin bir çox beynəlxalq parlament təşkilatları, o cümlədən MDB, AŞPA, ATƏT PA və sair çərçivəsində sıx əməkdaşlığı qeyd olunub.\nAzərbaycan, Rusiya və Ermənistan liderlərinin 2020-ci il 10 noyabr və 2021-ci il 11 yanvar tarixli üçtərəfli bəyanatlarının əhəmiyyətini, İkinci Qarabağ müharibəsində şanlı Qələbənin dövlətimizin başçısı İlham Əliyevin müdrik rəhbərliyi, eləcə də Ordumuzun şücaəti və igidliyi nəticəsində əldə edildiyini qeyd edən Azərbaycan nümayəndə heyəti sözügedən bəyanatların imzalanmasında Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin müstəsna rolunu önə çəkib, ölkəmizin hələ də qarşılaşdığı təhdidlərdən söz açıb, bölgədə faşizm və terrorçuluğa himayədarlıq siyasətindən əl çəkilməsinin zəruriliyini diqqətə çatdırıb.\nİclasın sonunda Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi və Rusiya Federasiyasının Federal Şurası arasında İş planı imzalanıb.\nAZERTAG.AZ :Moskvada Azərbaycan Milli Məclisinin və Rusiya Federal Şurasının parlamentlərarası komissiyasının iclası keçirilib