DADA GORGUD Elmi-ədəbi toplu II (59) BAKI - 2016\nBaş redaktor: Ramazan Qafarlı Redaksiya heyəti\nBaş redaktorun müavini: Seyfəddin Rzasoy Baş redaktorun müavini: Nail Qurbanov Məsul katib: Tahir Orucov Nəşrinə məsul: Əziz Ələkbərli\nDİLİMİZİN HİKMƏT XƏZİNƏSİDİR Xülasə\nAMEA Folklor İnstitutunun böyük elmi işçisi e-mail: qaracantali@live.com\nT oplu Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası\nBaş redaktor: Ramazan Qafarlı\nKamal Abdulla, Anar, Şükrü Haluk Akalın (Türkiyə), Amanmırat Baymıradov (Türkmənistan), Cəlal Bəydili, Nizami Cəfərov, Özkul Çobanoğlu (Türkiyə), Ali Duymaz (Türkiyə), Metin Ekici (Türkiyə), M.Ocal Oğuz (Türkiyə), Kamran Əliyev, Əfzələddin Əsgərov, İsa Həbibbəyli, Muxtar İmanov, Teymur Kərimli, Sərxan Xavəri, Ağaverdi Xəlil, Rüstəm Kamal (Rəsulov), Şakir İbrayev (Qazaxstan), Tofiq Məlikov (Rusiya), Elxan Məmmədli, Törə Mirzəyev (Özbəkistan), Oljas Süleymenov (Qazaxıstan), Sadık Tural (Türkiyə), Fikrət Türkmən (Türkiyə)\nBaş redaktorun müavini: Seyfəddin Rzasoy\nBaş redaktorun müavini: Nail Qurbanov\nMəsul katib: Tahir Orucov\nNəşrinə məsul: Əziz Ələkbərli\n“Dədə Qorqud”. Elmi-ədəbi toplu. Bakı, “Elm və təhsil” nəşriyyatı, 2016/2\n“KİTABİ-DƏDƏ QORQUD” DASTANI\nDİLİMİZİN HİKMƏT XƏZİNƏSİDİR\nMəqalədə “Kitabi-Dədə Qorqud”un dilindən danışılır. Dastanda bir sıra tarixi məsələlərə toxunulur. Bir sıra mənası dəyişən sözlər və arxaizmlər təhlil edilir.\nAçar sözlər: ədəbi dil, epos, söz, məna, leksika.\n“KİTABİ-DADA GORGUD” İS WİSDOM TREASURE\nThe article deals with the language of “Kitabi Dada Gorgud”. In the epos some historical issues are stated. Some archaic words and words that change in meaning in the epos are analysed.\nKey words: literary language epos, word, meaning, lexics\nЭПОС «КИТАБИ-ДЕДЕ ГОРГУД»\nКЛАДОВАЯ МУДРОСТИ НАШЕГО ЯЗЫКА\nВ статье говорится о языке «Китаби-Деде Горгуд». В эпосе затрагиваются некоторые исторические задачи. Анализируется значение некоторых архаизмов и слов, изменивших своё значение.\nКлючевые слова: литературный язык, эпос, слово, значение, лексика\nHəqiqətən də, “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanı kimi böyük elm, mədəniyyət, ədəbiyyat abidəsi olan xalq öz tarixi ilə fəxr edə bilər.\nDünya xalqlarının hərəsi müəyyən bir cəhəti ilə fəxr edir. Bizim xalqımızın isə qürur duyacağı çox şey vardır: qeyrəti, vətənpərvərliyi, humanistliyi, şərəfli tarixi, qəhrəmanları, maddi və mənəvi mədəniyyət örnəkləri, ədəbi-bədii abidələri və s. Bunlardan biri də möhtəşəmliyi ilə dünyanın diqqətini çəkən “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanıdır. Bu qədim epos çox cəhətdən dəyərli bir mənəvi xəzinə olaraq xalqımızın qədim söz abidəsi kimi bütün zamanlar üçün qiymətli sənət incisidir.\n“Kitabi-Dədə Qorqud” dastanı, hər şeydən öncə, zəngin və mənalı dili ilə diqqəti çəkir. Onun dili məntiqli, düşündürücü fikirlərin ifadə mənbəyidir. Əvvəla, “...dastanın qədimliyi bu doğma torpaqlarda yaşayan Azərbaycan türklərinin bu torpaqlarda yaşamalarının çox uzaq tarixinin göstəricisidir” (1, 17). Dastanın dilində Dədə Qorqudun müəllifliyi ilə verilən aşağıdakı cümlə diqqəti çəkir: “Axır zamanda xanlıq geri, Qayıya dəgə, kimsə əllərindən almaya, axır zaman olub qiyamət olunca” (3, 19). ”Qayı” e.ə. dördüncü minillikdə Türküstan ellərində məşhur türk tayfası olmuşdur. Onlar eramızdan əvvəl güclü bir dövlətə sahib olmuşlar. Bir zaman Qayı türklərinin qurduğu dövlətin hökmdarı qüdrətli Şu idi ki, bir çox qələbələri ilə tarixə düşən Makedoniyalı İsgəndər ona qalib gələ bilmir. Şu ağıllı və tədbirli bir hökmdar olmuşdur. “Qurani-Kərimdə” onun adı peyğəmbər olaraq (Şueyb) çəkilir və qədim Türk dastanı “Şu” onunla bağlı yaranıb. 600 ildən çox üç qitə və yeddi dənizə hakimlik edən Osmanlı sülaləsi Qayı soyundandır. Qayı 24 oğuz boyundan biridir. “M.Kaşqarlı, Rəşidəddin və Əbül Qazi Bahadır xan bu boyu ən qədim, köklü, şərəfli, döyüşkən boylardan biri kimi göstərir” (3, 174). Qayıların dövləti dağılandan sonra da onlar türk tayfaları içərisində seçilmiş, ağıl və bacarıqları ilə başqa türk dövlətlərinin siyasətində iştirak etmişlər. Belə ki, tarixi məlumatlara görə, “IX-X yüzilliklərdə Oğuz Yabqu dövlətində qayılar hakim olmuşlar. Qaynaqlara görə, Qəznəvi hökmdarı Sultan Mahmud Qəznəvi bu boydandır” (3, 174).\nDastanda Dədə Qorqudun ilk arzusunu ifadə edən həmin sözlərdə hardasa bir yaxın zaman anlayışı vardır. Sanki Qayılar (qayı türkləri) “Dədə Qorqud”dakı oğuzların gözü önündə yaşayıblar, oğuzlar onların həyatına, döyüş səhnələrinə, uğurlarına, nəhayət, meydandan çəkilmələrinə şahiddirlər. Hakimiyyətin Qayıya qayıtması arzusu dastanın dilində –Müqəddimədə ilk arzudur ki, Dədəmizin dilində səslənir. Bu sözlər “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanının tarixən bildiyimizdən daha qədim olduğunu göstərir.\nBundan başqa, Dədə Qorqudun dilindəki alqışlar – dualar diqqəti cəlb edən dil faktlarıdır. Dədənin alqışı, qarğışı şaman duaları təsirindədir, ağzından çıxan kimi həyata keçir. Məsələn, bacısı Banuçiçəyi heç kəsə verməyən Dəli Qarcar qız üçün elçiliyə gələn Dədə Qorqudun ardınca düşüb ona qılınc çəkəndə oğuz elinin ağsaqqalı, issı – ruhani atası Dədə Qorqud deyir: “Çalırsan, əlin qurısun!” (4, 59). Və “Haqq-taalanın əmriylə” igidin əli quruyub yuxarıda qalır. Dədə Qorqudun üzünə ağ olan Dəli Qarcar hərəkətindən peşman olub tövbə edir, üzünü Dədəyə tutub deyir: “Sən mənim əlimi sağalda gör, tanrının buyruğıyla, Peyğəmbərin qövliylə qız qardaşımı Beyrəgə verəyin” (4, 59). Bu sözlərdən sonra Tanrı dostu Dədə Qorqudun duası ilə Dəli Qarcarın qurumuş əli düzəlib hərəkət edir. Ümumiyyətlə, türklərdə “müqəddəs adamların duasını Allah eşidir” deyə bir inam vardır. Bu baxımdan, Yəsəvi duası yada düşür. Əsas məşğuliyyəti ova getmək olan qədim Türküstan hökmdarı Yəsəvi hər dəfə belə səfərə gedəndə Qaraçuk dağını aşıb keçmək ona və qoşununa çətinlik törədirdi. Duanın hökmünə inanan hökmdar bir dəfə əmr verir ki, onun hakimiyyəti altındakı torpaqlarda yaşayan bütün dərvişlər bir yerə yığışıb bu dağın aradan götürülməsinə dua etsinlər. Onların duası nəticə vermədikdə, hökmdar düşünür ki, bəlkə, dərvişlərdən bu mərasimə gəlməyən vardır. O, bu barədə soruşanda bir nəfər azyaşlı uşağın gəlmədiyini, daha doğrusu, ona xəbər edilmədiyini deyirlər. Həmin azyaşlı türk-müsəlman ədəbiyyatının üç böyük incisindən biri hesab olunan Əhməd Yəsəvi idi. Müqəddəslərdən Şeyx İbrahimin oğlu olan Əhmədin ardınca hökmdar adam göndərir. Əhməd bacısının məsləhəti ilə atası Şeyx İbrahimin türbəsinə gedir, ondan qalan bağlı süfrəni içindəki bir parça çörəklə götürüb dərvişlərin yanına gəlir və həmin çörəyi onlar arasında bölür və Tanrının bərəkətindən çörək hamıya çatır. “Əhməd atasından qalmış xirqəyə bürünərək elə bir dua edir ki, birdən-birə göydən Qaraçuk dağının üzərinə tökülən sel-su ətrafda böyük bir dərya yaradır. Dərvişlərin səccadələri su üzərində üzürmüş. Əhməd başını xirqədən çıxaran kimi su çəkilir, günəş çıxır. Və oradakılar baxıb görürlər ki, Qaraçuk dağından bir nişanə də qalmayıb.\nHökmdar Əhməddən rica edir ki, onun adının əbədi qalması üçün dua etsin. Əhməd hökmdara: “Dünyada hər kim bizi sevərsə, qoy sənin adınla yad eləsin” deyir. Və o zamandan başlayaraq hər ikisinin – həm hökmdarın, həm də onun adı “Əhməd Yəsəvi” olaraq yad olunur” (2, 4). Fikrimizcə, “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanında sözü gedən və bir sıra araşdırmaçıların Naxçıvandakı Qaraçuq kimi qələmə verdikləri Qaracıq dağı həmin dağdır. Dastanın dilində (Müqəddimədə) belə bir cümlə (misra) vardır: Qarağuca qıymayınca yol alınmaz (4, 20).\nDastanda bir dövlətin böyüyü var (əvvəl Bayındır xan, sonra Qazan xan), bir də xalqın sazına, sözünə güvəndiyi ağsaqqal böyüyü var – Dədə Qorqud. O, Oğuz elinin inağıdır – inandığı yaxın adamdır. O, igidlərə ad və xeyir-dua edən, soyları ilə elini, obasını ağırlayıb əzizləyən, məsləhət verən yurdun mənəvi böyüyüdür. “Əsrləri, minillikləri aşıb keçən Dədə Qorqud sözü, Dədə Qorqud təsəllisi, Dədə Qorqud xeyir-duası bu gün bizə həmişəkindən də artıq gərəkdir, vacibdir” (1, 23).\n“Kitabi-Dədə Qorqud” dastanı xalqımızın milli-mədəni təfəkkürünün mükəmməl göstəricilərindən biridir. Onun dilindəki hikmətli ifadələr nəsilbənəsil davam etmiş və onlar bu gün də əhəmiyyətini itirməmişdir. Dədənin dilindəki zəngin, qəlbin və ağlın məhsulu olan bir sıra sözlər ya eyni ilə, ya da formasını dəyişsə də, mənasını qoruyub saxlamaqla bu günümüzə qədər gəlib çıxmışdır. Onlar minilliklər, yüzilliklər boyu mənəvi tərbiyə vasitəsi olmuş, ulularımızın gələcək nəsillərə ən möhtəşəm mənəvi estafeti kimi xalqın ruhunu oxşamışdır. Həmin hikmətli ifadələr indi də xalqın içində atalar sözü kimi söylənilir. Məsələn:\nGüyəgü oğul olmaz – Kürəkəndən oğul olmaz.\nYapa-yapa qarlar yağsa, yaza qalmaz – Qışın qarı yaza qalmaz.\nQaravaşa don geydirsən, qadın olmaz – Kənizi nə qədər gözəl geyindirsən də, xanım olmaz.\nBir yigidin qara dağ yumrısınca malı olsa, yığar-dərər, tələb eylər, nəsibindən artığun yiyə bilməz – Qismətdən artıq yemək olmaz və s.\nSözügedən hikmətli sözlər Qorqud dədəmizin zövqünün, ədəbi-bədii fikrinin və nitq mədəniyyətinin ifadəçisi kimi ondan bizə qalan nadir və möhtəşəm sənət inciləridir. Onlar nitqin mədəni səviyyəsini yüksəltməkdə, ona zəriflik və məna bolluğu verməkdə əvəzsiz incilərdir.\nOx atmaqda, qılınc oynatmaqda, at çapmaqda, dövlət qurmaqda məşhur olan qədim türklər, sözdən istifadə etməkdə, onu yerində və layiqincə işlətməkdə də çox bacarıqlı idilər. Türklərin nitq mədəniyyətini təsdiq edən atalar sözü ümumtürk mədəniyyətinin əvəzsiz və qiymətli örnəyidir.\n“Kitabi-Dədə Qorqud” dastanı xalqımızın ən etibarlı və qiymətli milli-mənəvi sərvəti kimi indi də zənginliyini qoruyub saxlayır. Dastandakı atalar sözü ilə çağdaş atalar sözü məzmun və formasına görə bir-biri ilə doğmalıq təşkil edən maraqlı fikir inciləridir. Azərbaycan xalqının mədəniyyət və tərbiyəsinin məhsulu kimi böyük ümumiləşdirmə qüvvəsinə malik olan atalar sözündə, həm də ulularımızın gələcək nəsillərə nəsihət və istəyi səslənir:\nTəkəbbürlik eyləyəni Tanrı sevməz.\nYad oğulı saxlamaqla oğul olmaz (4, 19).\nƏr malına qıymayınca adı çıqmaz.\nQız anadan görməyincə ögüt almaz.\nOğul atadan görməyincə süfrə çəkməz (4, 20).\n“Kitabi-Dədə Qorqud” dastanı xalqımızın qədim əxlaq kodeksidir. Eposda qadınlar, övladlar, ailə haqqında maraqlı sözlər deyilib. Azərbaycan ədəbi-bədii dilində qadın haqqında bir-birindən gözəl və maraqlı fikirlər deyilib. Mükəmməl qadını “evin dayağı” hesab edən Dədə Qorqud səxavətli və qonaqpərvər qadınları Ayişə, Fatimə soyundan bilir, üzünü adamlara tutub belə xeyir-dua verir: “Ocağına buncılayın övrət gəlsün” (4, 22). Xalqımızın çağdaş düşüncəsində də səxavət ibadətdən irəlidir.\n“Kitabi-Dədə Qorqud” dastanının dilində böyüyə hörmət, kiçiyə qayğı gərəkdiyini ifadə edən bir çox qiymətli fikirlər vardır. Bu məsələ dastanın ilk boyunda – “Dirsə xan oğlu Buğac boyını bəyan edər, xanım, hey” boyunda daha qabarıqdır. Dirsə xan Bayındır xanın ağ meydanında buğa öldürən, bu igidliyinə görə Dədə Qorqudun “Buğac” adı verib alqışladığı oğluna bəylik və taxt bağışlayır (Buğac özü də elin xeyir-duası ilə doğulmuşdur). Xanın qırx nökərinin həsədi artır və onlar bir-birinə arxa olacaq ata-balanın arasını vurmaq istəyirlər. Onlardan iyirmisi xanın yanına gəlib deyir: “Görürmisin, Dirsə xan, nələr oldı? Yarımasun-yarçımasun, sənin oğlun kür qopdı, ərcəl qopdı: qırq yigidin boyına aldı, Qalın Oğuzun üstünə yürüş etdi, nə yerdə gözəl qopdısa, çəkib aldı; ağ saqallu qocanın ağzın sögdi, ağ birçəklü qarının südin dartdı...Böylə oğul sənin nənə gərək, böylə oğul olmaqdan olmamaq yegdir, öldürsənə!” (4, 28). Dastanın dilindən alınmış bu kiçik mətn parçası bir çox cəhətdən maraqlıdır. Belə ki, burada Buğaca qara yaxmaq məqsədi daşıyan yalançılıq və riyakarlığın bəyənilməməsindən başqa, adı çəkilən pis xüsusiyyətlər – namərdlik, şər atmaq, başqasının qızına, qadınına göz dikmək, özündən böyüklərin üzünə ağ olmaq kimi mənfi cəhətlər oğuzların əxlaqına zidd idi. Elə buna görə də Dirsə xan oğlunu öldürmək qərarına gəlir. Bu, bir tərəfdən də düzlüyün, dürüstlüyün təbliği idi.\n“Kitabi-Dədə Qorqud” dastanının dilindəki arxaikləşmiş sözlər baxımından da bu mətn diqqəti çəkir. Buradakı kür (dəcəl), ərcəl (pozğun, bədniyyət, bədxasiyyət) kimi köhnəlmiş sözlərdən başqa, mənasından uzaqlaşaraq fərqli anlamda işlənən bir sıra leksik-qrammatik vahidlər də vardır. Əsərin dilindəki boy yan deməkdir (qırq yigidin boyına aldı – qırx igidini yanına aldı). Əsərin dilindəki qopmaq feili, çıxmaq mənasında işlənmişdir: sənin oğlun kür qopdı, ərcəl qopdı – sənin oğlun dəcəl çıxdi, pozğun çıxdı. Bu söz “Müqəddimə”də də həmin anlamda verilmişdir: “Rəsul əleyhissəlam zamanına yaqın Bayat boyından, Qorqud ata deyərlər, bir ər qopdı” (4, 19).\nDastanın dilində anlamı dəyişilən sözlərdən biri də oxumaq feilidir. Bu söz çağdaş dilimizdə mütaliə etmək (məsələn, qəzet oxumaq) və təhsil almaq (məsələn, universitetdə oxumaq) mənalarında dilimizin aktiv leksikasına aiddir. Eposun dilində isə o, ilk mənasından – ifa etmək, mütaliə anlamından (məsələn, ismi-əzəm oxumaq) başqa, həm də çağırmaq mənasında işlənmişdir: Baybörə bəg bazirganlarını yanına oxudı, buyuruq etdi (4, 53).\n“Kitabi-Dədə Qorqud” dastanı nəinki ümumtürk, hətta dünya mədəniyyətinin sayılıb seçilən örnəklərindən olsa da, onun daha çox Azərbaycan xalqı ilə bağlılığı şübhəsizdir. Eposun dilində də bunun şahidi oluruq. “KDQ-nin dili Azərbaycan türkcəsinin üstünlük təşkil etdiyi Oğuz ədəbi dilidir” (3, II c. 88). Dastanın dilində Azərbaycan dili bu dilin qabarıq örnəyi kimi özünü göstərir. “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanının dilində çağdaş dilimiz üçün arxaikləşən, lakin milliliyi, anlamı və səslənmə keyfiyyəti ilə seçilən bir sıra sözlər var ki, bu gün onlar dilimizin aktiv leksikasına daxil olmağa layiqdir.\n1. Anar. Türk dünyasının nadir söz abidəsi / “Kitabi-Dədə Qorqud” ensiklopediyası, I c. Bakı, Yeni nəşrlər evi, 2000, s. 16-23.\n2. Cəfərov N. Ön söz / Əhməd Yəsəvi. Divani-hikmət. Bakı, Çaşıoğlu, 2004.\n3. “Kitabi-Dədə Qorqud” ensiklopediyası I, II c. Bakı, Yeni nəşrlər evi, 2000.\n4. Kitabi-Dədə Qorqud. Bakı, Öndər nəşriyyatı, 2004.\n“KİTABİ-DƏDƏ QORQUD” ABİDƏSİNİN NƏŞRİ VƏ\nBİBLİOQRAFİYASI TARİXİNƏ BİR NƏZƏR\n“Kitabi-Dədə Qorqud” bənzərinə çox az rast gəlinən dünya eposudur. Oğuz tayfalarının tarixi salnaməsi və yaşayış normasıdır. Bu dəyərli abidə bizə əcdadımızın hünər, igidlik, dostluq, sədaqət kimi bəşəri duyğularını və dövətçilik, idarəetmə, savaş, məişət sahəsindəki gələnəklərini miras qoymuşdur. Abidə elm aləminə bəlli olduğu gündən bu yana heç vaxt aktuallığını itirməmiş, həmişə dünya və türk xalqları alimlərinin tədqiqatlarında yenidən həyat qazanmışdır. “Kitabi-Dədə Qorqud” dili, tarixi, coğrafiyası, tərbiyəvi fikirləri, mifoloji cəhətləri, daşıdığı bəşəri dəyərləri və s. ilə nadir dünya folklor nümunəsi və yazılı abidəsidir.\nBu yazıda abidənin nəşr və biblioqrafiya tarixinə bir nəzər salınır, dünya folklorunun incisi “Kitabi-Dədə Qorqud”un H.F.fon Dits tərəfindən elm aləminə tanıdılmasının 200 illiyinə həsr olunmuş, yekunlaşdırmaq üzrə olduğumuz biblioqrafiyanın hazırlanma prosesində iş üslubumuzdan, qarşımıza çıxan çətinliklərdən, bu sahədə olan boşluqlardan bəhs edilir.\nAçar sözlər: “Kitabi-Dədə Qorqud”, biblioqrafiya, Azərbaycan, kitab, məqalə, dissertasiya, nəşr\nGLANCE TO PUBLICATION AND BIBLIOGRAPHY HISTORY\nOF MONUMENT OF “THE BOOK OF DEDE-KORKUT”\n“The Book of Dede Korkut” is an occasional world epos. It's the historical chronicle and the living norm of the Oghuz kin. This valuable monument has put human senses like courage, bravery, friendship, loyalty and habits in the area of statehood, management, fight and way of life inheritance of our ancestors to us. It has never lost its urgency since the day it was known to the science world, and always has earned a new life in the investigations of the scientists of world and Turkish people."The Book of Dede Korkut" is occasional world folklore example and written monument with its language, history, geography, educational thoughts, mythological sides, human values.\nThis article is dealt with the publication and bibliography history of monument, "The Book of Dede Korkut" the pearl of world folklore and its introduction to science world by H.F.Dits that is dedicated to the 200 annual, our work style in the preparing process of bibliography, difficulties that we confront and emptiness in the area.\nKey words: “The Book of Dede Korkut”, bibliography, Azerbaijan, book, article, thesis, publication\nВЗГЛЯД НА ПИСЬМЕННЫЙ ПАМЯТНИК “КИТАБИ-ДЕДЕ ГОРГУД”,\nЕЕ ИСТОРИЯ ИЗДАНИЯ И БИБЛИОГРАФИЯ\nСреди мировых эпосов редко встречается аналогичный эпосу “Китаби-Деде Горгуд”. Историческая летопись огузских племен и норма их жизни. Этот бесценный исторический памятник рассказывает нам о доблестях, о дружбе, о преданности наших предков, также он учит нас государственности, управлению, воинам, о прибылях в области быта, завещанное нам нашими прадедами. Данный эпос по сей день не теряет свою актуальность в научном мире, и в исследованиях мировых ученый, а также у ученных тюркских народов он обретает новую жизнь. Язык, история, географии мифологические особенности, носящую в себе мировую ценность и т.д., “Китаби-Деде Горгуд” как письменный памятник является редким образцом мирового фольклора.\nВ этой статье освящается взгляд на произведение древней письменности “Китаби-Деде Горгуд”, на историю ее издания и библиографию. Жемчужина мирового фольклора, которым является данное произведение, отмечаем 200-летие представления ее мировой науке Г.Ф. фон Дицем. В этой статье отмечается стиль работы составления библиографии, которая находится в конечной стадии окончания, а также трудности и недостатки при работе над ним.\nКлючевые слова: “Китаби-Деде Горгуд”, библиография, Азербайджан, книга, статья, диссертация, издание.\nHamının bildiyi kimi, bu tarixlərdə “Kitabi-Dədə Qorqud” abidəsinin əlyazmasının elm aləminə bəlli olmasının 200 illiyini qeyd edirik. Bu böyük hadisə səbəbi ilə ədəbiyyat və sənət aləmində, xüsusilə şifahi xalq ədəbiyyatı sahəsində böyük canlanma mövcuddur. Ona görə də yeni nəşrlər, yeni tədqiqatlar geniş vüsət alır, dünya alimlərinin bu mövzudakı əsərləri dilimizə tərcümə olunur, “Kitabi-Dədə Qorqud”un elm aləminə bəlli olması tarixinə yenidən işıq salınır. Biz də AMEA Folklor İnstitutu və bilavasitə “Dədə Qorqud” şöbəsi olaraq bu yubileyə öz işimizlə töhfə veririk.\nTürk xalq ədəbiyyatının ən möhtəşəm abidələrindən biri olan “Kitabi-Dədə Qorqud” (“Kitabi-Dədəm Qorqud əla lisani-taifeyi-oğuzan”)1 haqqında, qeyd etdiyimiz kimi, 200 il əvvəl alman diplomatı və şərqşünası Henrix Fridrix fon Dits (Heinrich Friedrich Diez, 1751-1817) məlumat vermiş və “Təpəgöz” boyunu (1815) alman dilində tərcüməsi ilə dərc etdirmişdir (9). Alman şərqşünası T.Nöldeke əsəri Drezden nüsxəsi əsasında çapa hazırlamaq istəmişdir. V.V.Bartold 1894-1904-cü illərdə əsərin 4 boyunu rus dilinə çevirərək çap etdirmişdir (20, 21, 22, 23). O, 1922-ci ildə dastanın tam tərcüməsini başa çatdırmışdır. Həmin tərcümə H.Araslı və M.Təhmasibin redaktəsi ilə 1950-ci ildə Bakıda, 1962-ci ildə isə Moskvada (24) nəşr olunmuşdur.\n“Kitabi-Dədə Qorqud” Türkiyədə ilk dəfə 1916-cı ildə Kilisli Müəllim Rifət (16), Azərbaycanda isə 1939-cu ildə akademik H.Araslı tərəfindən nəşr olunmuşdur (1). Lakin Azərbaycanda abidənin “araşdırılması yolunda ilk yaşıl işığı Əmin Abid (Mütəllim oğlu Əhmədov) yandırmışdır” (18, 5). Əmin Abid ədəbiyyatşünaslıq mövzusunda yazdığı məqalələrində həmişə “Oğuznamə” və “Kitabi-Dədə Qorduq” haqqında da söz açmışdır. O, “Kitabi-Dədə Qorduq” abidəsini Azərbaycan ədəbiyyatının ilk yazılı əsəri hesab edirdi (4, 17). Əmin Abid “Türk el ədəbiyyatının başlanğıcına elmi bir baxış” adlı məqaləsində (5) “Oğuznamə”lərin yaranma tarixi, Dədə Qorqudun şəxsiyyəti, “Kitabi-Dədə Qorqud”un yazıya alınma tarixi, abidənin tarixi coğrafiyası və s. haqqında dəyərli araşdırmalarından bəhs etmişdir. Bundan sonrakı məqalə və məruzələrində də o, abidə haqqında zəngin bilgilər vermişdir.\nXX əsrin 30-cu illərindən başlayaraq “Kitabi-Dədə Qorqud” haqqında H.Zeynallı, R.Əfəndizadə, A.Şaiq, A.Musaxanlı, H.İsmayıl və s. ədəbiyyatşünaslar da geniş təhlil edilmiş fikirlər söyləməyə başlamış, bu mövzuda tədqiqatları genişləndirmişlər. 1930-cu ildə sovet yazıçılarının I Ümumittifaq qurultayında “Kitabi-Dədə Qorqud” haqqında ədəbiyyatşünas M.Ələkbərli ilk dəfə böyük miqyaslı bir tədbirdə məruzə ilə çıxış etmişdir. Məruzədə Dədə Qorqud bir müdrik ağsaqqal kimi təqdim edilmiş və daha çox abidənin dilindən və qədim folklor ənənələrinin tarixindən bəhs edilmişdir. Məruzənin mətni “Революция и культура” məcmuəsində çap olunmuşdur (10).\nBundan sonra bir-birinin ardınca H.Araslı, M.Rəfili, Ə.Dəmirçizadə, M.Kamran, M.Rzaquluzadə və s. ədəbiyyatşünaslar əsərin ilk Avropa, türk və rus tədqiqatçıları, boyların yarandığı tarixi coğrafiya, boyların məzmunu, adət və etnoqrafiyası, dili, yarandığı dövr və s. haqqında geniş məqalələr çap etdirmiş, abidənin motivləri əsasında yeni pyes, libretto və başqa bədii örnəklər yazılmağa başlanmışdır. “Araşdırmalar göstərir ki, 1926-cı ildən 1950-1951-ci ilə qədər “Dədə Qorqud” eposunun tədqiqi və təbliği əsasən bir neçə istiqamətdə aparılmışdır: dövri mətbuatda məqalələr nəşr edilir; elmi yığıncaqlarda ali və orta məktəblərdə məruzə və mühazirələr oxunur; ədəbiyyat tarixi üzrə proqram və dərsliklərdə öz əksini tapır; epos bütünlükdə 1939-cu ildə nəşr edilir; onun boylarının süjeti əsasında dram, libretto və hekayələr yazılır” (17, 80).\n1951-ci ildə “Kitabi-Dədə Qorqud” Azərbaycanda “Zaqafqaziya xalqlarının qardaşlığına zidd olan (?!) əsər feodalizm dövründən qalmış sənət nümunəsi” kimi yasaqlanmışdır (11). Bu qadağa Türkmənistanda da ciddi şəkildə tətbiq edilmiş, əsərin tədrisi və tədqiqi bir müddət dayandırılmışdır. Gərgin mübarizələrdən sonra “Kitabi-Dədə Qorqud” Azərbaycanda 1957-ci ildə, Türkmənistanda isə 1980-ci ildə yenidən elmi və mədəni dövriyyəyə daxil edilmişdir.\n1952-ci ildə italyan türkoloqu Ettori Rossi Vatikan kitabxanasında əsərin yeni bir nüsxəsini tapıb italyanca tərcüməsi ilə birlikdə nəşr etdirmişdir. E.Rossi “Kitabi-Dədə Qorqud”un Vatikan nüsxəsini çap etdirərkən yüz səhifədən daha çox geniş ön söz yazmışdır. O, burada hər boyu ayrı-ayrılıqda dünya ədəbiyyatı ilə müqayisəli şəkildə təhlil etmiş, eyni zamanda abidənin nəşr tarixi və biblioqrafiyası haqqında dəqiq və ətraflı məlumat vermişdir (19). Daha sonrakı dövrlərdə “Kitabi-Dədə Qorqud” bir sıra əcnəbi dillərə tərcümə edilmiş, Almaniyada, İngiltərədə, Yuqoslaviyada, İranda, Litvada, Latviyada, Estoniyada, Amerika Birləşmiş Ştatlarında, Fransada, Hollandiyada, Braziliyada, Yaponiyada və başqa ölkələrdə çapdan çıxmışdır.\nMüxtəlif dövrlərdə Azərbaycanda, Türkiyədə, Avropa ölkələrində “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanı ilə bağlı çoxlu kitab, monoqrafiya və məqalələr yazılmış, dissertasiyalar müdafiə edilmişdır. Azərbaycanda “Kitabi-Dədə Qorqud” abidəsinin ikinci dövrü 1957-ci ildən sonra başlamışdır. Bu dövrdə ölkəmizdə bir-birindən dəyərli tədqiqatlara nümunə olaraq H.Araslı, Ə.Sultanlı, Ə.Dəmirçizadə, M.Qövsi Fərzanə, S.Əlizadə, F.Zeynalov, Ş.Cəmşidov, Y.Qarayev, B.Nəbiyev, X.Koroğlu, A.Nəbiyev, S.Əliyarlı, E.Əlibəyzadə, M.Seyidov, Y.Seyidov, M.Adilov, B.Abdulla, S.Babayev, A.Axundov, T.Hacıyev, K.Abdulla, Q.Namazov, P.Xəlilov, N.Cəfərov, M.Kazımoğlu, K.V.Nərimanoğlu, F.Bayat, Ə.Tanrıverdi, R.Kamal, R.Qafarlı, K.Əliyev, F.Əlimirzəyeva, Y.İsmayılova, Ü.Nəbiyeva, G.Yoloğlu, A.Hacıyev, A.Xəlil, E.Piriyev, M.Aslanlı, A.İslamzadə, X.Xəlilli, O.Əliyev, İ.Sadıq və başqa alimlərimizin sanballı araşdırmalarını göstərə bilərik.\nTürkiyədə M.F.Köprülü, Kilisli M.Rifət, Ə.İnan, Hüseyn N.Orkun, P.N.Boratav, Ə.Cəfəroğlu, M.Ergin, O.Ş.Gökyay, F.Kırzıoğlu, V.İzbudaq, Əhməd R.Yalman, Ş.Ülkütaşır, F.İz, M.Kaplan, S.Sakaoğlu, S.Tezcan, B.Ögəl, Ş.Elçin, Ə.Şapolyo, O.F.Sərtqaya, Ə.B.Ərcilasun, F.Türkmən, S.Göməc, C.Öztelli, M.Tulum, T.Gülənsoy, M.Kaçalin, H.Dəvəli, A.Binyazar, Ş.Aktaş, Ə.Duymaz, D.Yıldırım, S.Tural, Ə.B.Alptəkin, H.Aslanbəzər, İ.Başgöz, D.Kaya, Z.Karqı-Ölməz, K.Üstünova, M.Miyasoğlu, B.S.Özsoy kimi adlı-sanlı alimlər “Dədə Qorqud” dastanı haqqında dərin məzmunlu əsərlər yazmışlar.\nXarici türkoloqlardan H.Boşoten, R.Dankof, G.L.Levis, H.Yoaxim, F.Babinger, C.S.Mandi, V.Ruben, V.Volker, H.Əhməd Şmidt, M.Bernardini, M.Kirşner, S.Kleinmişel, M.Suqahara kimi tanınmış elm adamları “Kitabi-Dədə Qorqud” abidəsinin öyrənilməsinə mühüm töhfələr vermişlər.\n20 aprel 1997-ci il tarixini “Kitabi-Dədə Qorqud” abidəsinin ad günü kimi qeyd etmək olar. Bu gün Azərbaycan Respublikası prezidenti abidənin 1300 illiyini keçirmək haqqında sərəncam imzalamışdır. Bundan sonra, 1 aprel 2000-ci il tarixindən başlayan dövlət tədbirlərinə YUNESKO da qoşularaq abidənin yubileyinin dünya miqyasında qeyd edilməsinə dəstək oldu. Yubiley ərəfəsində “Kitabi-Dədə Qorqud”la bağlı onlarla dəyərli əsərlər, monoqrafiyalar nəşr edildi. Lakin “Kitabi-Dədə Qorqud” haqqında biblioqrafik informasiya olmadan ilkin mənbələrin istifadə olunması çətinləşirdi. “Kitabi-Dədə Qorqud” abidəsinin nəşri və tədqiqatı artdıqca bu ədəbiyyatların axtarışı və oxunuşunu təmin etmək üçün biblioqrafik göstəricilərə böyük tələbat yaranmağa başladı.\n“Folklorşünaslıq üzrə biblioqrafik informasiyanın formalaşdırılması və ehtiyacı olanlara çatdırılması vasitələri onun təsbit olunduğu mənbələrdir. Biblioqrafik mənbələr müxtəlif əlamətlərə görə təsnifləşdirilir – funksiya istiqamətinə və xronoloji əlamətə, oxucu və məqsəd istiqamətinə, biblioqrafiyalaşdırma obyektinin məzmununa görə.\nMəlumdur ki, folklorşünaslığa dair materiallar ümumi xarakterli retrospektiv və cari xarakterli mənbələrdə öz əksini tapmışdır. Çox təəssüf ki, müstəqillik illərində folklorşünaslığa dair çoxsaylı sənəd kütləsi mövcud olsa da, biblioqrafik informasiya mənbələri olduqca azdır” (15, 167).\nİlk belə biblioqrafik göstərici hazırlamaq təşəbbüsü Bakı Dövlət Uiversitetindən gəldi. “Kitabi-Dədə Qorqud”un 1300 illik yubileyinə həsr olunmuş “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanının Bakı Dövlət Universitetində tədqiqi” adlı biblioqrafik göstərici tərtib olundu (tərtib edənlər: Ş.Tahirqızı, S.Ayazqızı). 500 tirajla 74 səhifə həcmində hazırlanmış kitabda Bakı Dövlət Universitetinin elmi-pedaqoji heyətinin “Kitabi-Dədə Qorqud” haqqında yazdıqları əsərlərin göstəriciləri əks olunmuşdur. Qorqudşünaslıq sahəsində hazırlanmış ilk biblioqrafik göstərici olaraq kitab dəyərli mənbə rolunu öhdəsinə götürmüş, cəmi 229 kitab və məqalənin məlumatlarına yer verilsə də, bu sahədə olan boşluğu nisbi ölçüdə doldurmuşdur. Sonda yardımçı aparat verilməklə sərlövhələr, nəşriyyatlar, qəzet və jurnalların əlifba göstəricisi hazırlanmışdır (8).\nBundan başqa, “Kitabi-Dədə Qorqud”un biblioqrafiyası” adlı kiçik bir kitabça “Kitabi-Dədə Qorqud” − 1300” seriyasından çap olunmuşdur. 1999-cu ildə 56 səhifə həcmində çap olunan kitabçanı tərtib edənlər H.Məmmədov, K.Nərimanoğlu, H.Məmmədov, F. Vəliyevdir (3).\n“Kitabi-Dədə Qorqud”un 1300 illik yubileyinə həsr olunmuş “Kitabi-Dədə Qorqud” Ensiklopediyası” (2 cilddə, Bakı, XXI-Yeni Nəşrlər Evi, 2000) nəfis tərtibatla işıq üzü gördü. Kitabın birinci cildi abidənin mətnindən, ikinci cild isə abidə haqqında görkəmli qorqudşünaslar tərəfindən yazılmış məlumatlardan ibarətdir. İkinci cildin sonunda yüz səhifəlik geniş biblioqrafiya Azərbaycan, türk və türk xalqlarının dillərində, eyni zamanda rus, alman, ingilis, italyan, fransız, fars və digər xarici ölkə dillərində olan materialları əhatə edir. Böyük zəhmət bahasına meydana gəlmiş biblioqrafiya ilk sanballı “Kitabi-Dədə Qorqud” biblioqrafiyasıdır (13). Bu biblioqrafiyanın tərtibçisi A.Xəlilov daha sonra tədqiqatlarını daha da genişləndirmişdir. Bu tədqiqat “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanının 1300 illik yubileyi ilə əlaqədar olaraq 2000-ci ildə AMEA-nın Əlyazmalar İnstitutunda “Kitabi-Dədə Qorqud” biblioqrafiyası” adı ilə kitab şəklində çap edilmişdir.\nƏnənəvi biblioqrafiyalar əlamətdar günlər haqqında verilmiş dövlət fərmanlarının əsli ilə başlayır. Bu fərmanların və dövlət rəsmilərinin bu haqda məruzə və məqalələri çap olunmuş rəsmi orqanlarının nömrələri ilə davam edir. Bu göstərici də ənənəyə sadiq qalaraq “Kitabi-Dədə Qorqud” – 1300”; Dədə Qorqud heykəli və “Dədə Qorqud dünyası” tarixi-etnoqrafik kompleksinin yaradılması və s. haqqında verilmiş dövlət fərmanları ilə başlayır. Bu biblioqrafiyaya çap olunduğu dövrü əhatə edən “Kitabi-Dədə Qorqud” mətninin nəşrləri və onun haqqında mövcud olan materiallar daxil edilmişdir. Bu göstərici də dillərə görə ayrılmış və hər dil daxilində də yarımbaşlıqlara bölünmüşdür. Göstərici “Kitabi-Dədə Qorqud”un nəşrləri, “Kitabi-Dədə Qorqud” haqqında və “Kitabi-Dədə Qorqud” bədii ədəbiyyatda” adlı yarımbaşlıqlarla əhatə edilmişdir. Azərbaycan dilində əvvəldə “Kitabi-Dədə Qorqud”un əlyazmalarının göstəricisi yerləşdirilmişdir. Hər dilin öz daxilində materiallar müəlliflərin yazdığı dilin əlifbası ilə qruplaşdırılmışdır. “Kitabi-Dədə Qorqud” biblioqrafiyası” geniş və zəngindir, lakin bəzi qüsurlardan da xali deyildir. Məsələn, mənbələrin nömrələnməməsi və müəlliflərin əlifba göstəricisinin olmaması axtarış vaxtı bu qədər iri həcmli bir biblioqrafiya üçün bəzi çətinliklər və dolaşıqlıqlar yaradır. Bütün bunlara baxmayaraq, bu biblioqrafiya 21 dildə mənbələri əhatə etdiyinə görə çox dəyərli bir topludur (2).\n“Kitabi-Dədə Qorqud” abidəsinin də biblioqrafiyasının yer aldığı bir başqa göstərici də “Azərbaycan folkloru: biblioqrafik göstərici” adlanan mənbədir. Kitab AMEA Mərkəzi Elmi kitabxanasında A.Əliyeva-Kəngərli tərəfindən tərtib edilmiş və 2011-ci ildə 484 səhifə həcmində çapdan çıxmışdır. Bu biblioqrafik göstəricinin əsas xüsusiyyəti bütün folklor janrlarını əhatə etməsidir. Kitab folklorşünaslar və eləcə də qorqudşünaslar üçün dəyərli mənbədir (7).\nDünya folklorunun incisi “Kitabi-Dədə Qorqud”un H.F. fon Dits tərəfindən elm aləminə tanıdılmasının 200 illiyinə həsr olunmuş, yekunlaşdırmaq üzrə olduğumuz biblioqrafiyanın hazırlanması bu sahədə olan çatışmazlıqları aradan götürmək, bütün informasiyaları özündə əks etdirən, günün tələblərinə cavab verən, dolğun, əhatəli bir mənbənin yaradılması məqsədi daşıyırdı.\nXX əsrin ilk illərindən indiki tarixə qədər Azərbaycanda nəşr olunmuş bütün kitab, monoqrafiya, dissertasiya, avtoreferat, məqalə, məruzə və tezisləri əhatə edən biblioqrafik göstərici hazırlamaq işini öhdəmizə götürdük. İşin böyük hissəsində kitabxanada kataloq və kartoteka üzərində axtarışlarımızdan, internet vasitəsi ilə topladığımız materiallardan istifadə olunmuşdur. Bunlarla yanaşı, tədqiqat üçün 4 əsas mənbəyə istinad edilmişdir: bu sahədə daha əvvəl hazırlanmış biblioqrafiyalar, mövzuya həsr edilmiş əsərlər, şifahi xalq ədəbiyyatı ilə bağlı olan mətbu orqanlar, qorqudşünas alimlər və tədqiqatçılar. Bütün toplanmış məlumatlar müqayisə edilərək ən son kitabxana qaydalarına uyğun olaraq hazırlanmışdır.\nÇox böyük, saysız-hesabsız elmi nəşrlərdə və nəşriyyatlarda çap olunan kitab, monoqrafiya, dissertasiya, avtoreferat, məqalə və araşdırmaları bir məxəzdə toplamaq, qorqudşünasların onlardan xəbərdar olmasını və yararlanmasını təmin etmək üçün bu biblioqrafiyanı ərsəyə gətirmək çox gərgin əmək tələb edirdi. Bu biblioqrafiyanın sayəsində “Kitabi-Dədə Qorqud”un aliliyi, ehtişamı və dərinliyi daha yaxşı anlaşılacaq, oğuzun və türkün böyüklüyü və əzəməti bir daha gözlər önünə səriləcəkdir. Bu məqsədlə əlçatan kitabxanaların fondları ciddi şəkildə araşdırılmış, həmkarlarımız və dostlarımız bu işə cəlb edilmiş, mühüm olan və olmayan mənbə və məxəzlər, qəzet və jurnalların mündəricə və künyələri daranmış, son dərəcə böyük faktiki material araşdırılmış, indiyədək hazırlanmış irili-xırdalı bütün kataloq, kartoteka və biblioqrafiyalar, elektronik saytlar bir daha gözdən keçirilmişdir.\nMüəlliflərin sayı mindən artıq olduğu üçün sonda mənbələr üçün əlifba göstəricisi tərtib olunmuşdur. Əlifba göstəricisini yalnız müəllifi olan əsərlər üçün tərtib etmiş, sərlövhəsi olan əsərlər mətndaxili əlifba ardıcıllığına görə sıralanmışdır.\nQəbul edilmiş qaydaya uyğun olaraq müəlliflər familyaları və adlarının baş hərfi yaxud hərfləri ilə göstərilmişdir. Məsələn, Araslı H. = Həmid Araslı, Dadaşzadə M.A. = Məmməd Arif Dadaşzadə, Sərtqaya O.F. = Osman Fikri Sərtqaya. Yalnız Abdulla K. (Kamal Abdulla), Abdulla B. (Bəhlul Abdulla) və Kamal R. (Rüstəm Kamal) adlarının bir-biri ilə qarışdırılmaması üçün birinci müəllifin adı tam şəkildə Kamal Abdulla kimi verilmişdir.\nBiblioqrafiya ilə bağlı bəzi statistik rəqəmlərə nəzər salaq. Kitabın müəllifi olmayan yazılarla birlikdə (informasiya səciyyəli materiallar, kitab və məcmuə adları və s.) 1304 müəllifin (bunların arasında əsərləri dilimizə çevrilmiş, Bakıda keçirilən elmi toplantılarda azərbaycanca məruzə oxumuş və ya jurnallarda məqalə çap etdirmiş bir neçə əcnəbi alim də var) 5047 əsəri toplanmışdır. Bunun 573-ü birbaşa və ya dolayısı ilə “Kitabi-Dədə Qorqud” mövzusunda yazılmış kitab, kitabça, monoqrafiya, dissertasiya və ya avtoreferat, 4474-ü isə abidəyə həsr olunmuş məqalə, məruzə və ya tezisdir.\nBiz niyə biblioqrafiyanı mövzulara və illərə görə bölmədik? Qəbul olunmuş qaydalara görə biblioqrafik göstəricilər hazırlandığı zaman mövzulara görə müvafiq bölümlərə ayrılır. Hər mövzu da daxilində xronoloji ardıcıllıqla əsərin nəşr olunduğu illərə görə bölünür. Bu özlüyündə daha anlaşılan və əlçatan olsa da, əslində axtarış zamanı müəllifləri ardıcıl olaraq bir yerdə görməyə mane olur və qarışıqlıq yaradır. Oxucuya daha rahat xidmət etsin deyə biblioqrafiyanın bir vahid mövzuya həsr edildiyini də nəzərə alaraq onu yarım mövzulara bölməyi lüzumsuz hesab etdik. Xronoloji prinsiplə bölmək isə səhifələrdə böyük boşluqlar yaradır və biblioqrafiyanın həcmini lüzumsuz yerə böyüdürdü. Bütün bunları göz önünə alaraq biblioqrafiyanı mövzulara və illərə görə bölməyi məqsədəuyğun hesab etmədik.\nGöstərici giriş və 3 fəsildən ibarətdir: I fəsildə monoqrafiyalar, dissertasiyalar, avtoreferatlar, kitablar, II fəsildə məqalələr, məruzələr, tezislər, III fəsildə müəlliflərin əlifba göstəricisi yer alır.\nBiblioqrafik göstəricidə “Kitabi-Dədə Qorqud”un çoxşaxəli tədqiqat sahələri tamamilə əhatə olunmuş, informasiya xarakterli qəzet materialları da buraya daxil edilmişdir. Burada abidənin tədqiqat tarixindən, tədqiqatçılarından, dilindən, ədəbiyyatşünaslıq məsələlərindən, bədii ədəbiyyatda və incəsənətdə inikasından, abidədə bəhs olunan adlardan, toponimlərdən, miflərdən, dünya şərqşünaslığında yerindən və tədqiqindən, ailə-məişət, tərbiyə məsələlərindən, Dədə Qorqudun və ayrı-ayrı qəhrəmanların kimliyindən, tarixi coğrafiya və dövlətçilik məsələlərindən və s. bəhs olunan monoqrafiyalar, dissertasiyalar, avtoreferatlar, kitablar, məqalələr, məruzələr, tezislər iki ayrı bölüm şəklində daxili əlifba sırasına uyğun olaraq yerləşdirilmişdir.


Azadlıq insana verilən ən böyük xoşbəxtlikdir\n12 Noyabr 2015 [18:53]\nİnsan vəzifəyə şan-şöhrət olmalı.\nMüstəqil dövlətçilik-kişilik rəmzidir.Vəz- insan orqanizminin quruluş vahidlərindən olub, hormon adlı maddələri ifraz edir. Bu maddələr isə baş-beyin və sinir sisteminin bütün strukturları ilə birlikdə insan orqanizminin bütün işlərini idarə və koordinasiya (tənzimləmə) edir. Yəni, ifa edir. Vəzifə cəmiyyətdə həmin hormondur.Hormon insan sağlamlığına xidmət edir.Hormon normadan çox olduqda aöır xəstəliklər yaranmağa başlayır.Yəni , normada insanları hala, təbə gətirən maddə, xüsusəndə çox olduqda patologiyalar əmələ gəlir.İdarəçilikdə də vəzifə səlahiyyətlərini aşanda dövlətdə də arzuolunmaz fəsadlar yaranır.\nGörünür hələ, xüsusəndə hakimiyyətdə oturanlarımızın bəziləri , Azadlıq anlayışına hazır deyillər.Müstəqil Dövlətçilik , Azadlıq insana verilən ən böyük xoşbəxtlikdir.Müstəqil dövlətçilik hamınındır. Bu anlayışları anlamayan bəziləri yəqin ki, vaxtılə Azərbaycanın da müstəqil dövlətlər sırasına qoşulmağına əks olan düşüncə sahiblərindən olublar.\nBu gün Azərbaycanı bütün dünya dövlətləri tanıyır.Hər bir uğurumuzda özümüzü, müstəqil mənliyimizi ortaya qoyuruq, özümüzü sübut və təsdiq edirik.\nTəəssüf ki, hakimiyyətimizə cəmiyyətimizin elitar təbəqəsindən olmayanlar da düşə bilər.Axırıda bu?!...\nTəbii insan idarəçiliyinin ən yuxarı kordinatoru baş beyindir.Hər bir hadisənin normal idarəşiliyi onun əlində olsa da , ayrı-ayrı orqanlar da öz funksiyalarını yerinə yetirməlidirlər.Yoxsa baş beyin onların fəaliyyətini xüsusi nəzarətə götürür, orqan çürüyürsə , artıq baş beyin həmin orqanın fəaliyyətinə xitam verir.\nVəzifə adlı insan orqanı yoxdur.Allah yaratmayıb.Bəziləri vəzifəyə özlərinin , ürəkləri , mədə, nəfəs və.s. orqanları kimi baxırlar. Bu artıq təbii ki, günahdır.\nBaş beynin ümumi orqanizmin fəaliyyətinə , xeyrinə olan qərarları təbii ki, insana sərbəst yaşamağa, nəfəs almağa və özünü şəxsiyyət kimi dərk etməyə səbəb olur.\nVəzifə yüksəldikcə insanın daxili aləminin də bütün cizgiləri açılır. Elit insanda daxili, mənəvi gözəllik güclü görsənir, möhtəşəmlik alır. Yüksək vəzifə belə insanlarda daxili mədəniyyətin daha da parlamasına səbəb olur. Onlar millət və dövlət üçün dünyaya gəlmiş insanlardır.\nTəəssüf ki, son hadisələr bir daha sübut etdi ki, hakimiyyət xalqın elit təbəqəsidir düşüncəsi özünü tam doğrultmur.\nHeydər Əliyevin məşhur fikirlərindən biri bu yerdə yadıma düşür. Nazirlərdən biri haqqında tarix və hakimiyyət idarəçiliyi baxımından həmişə ibrətamiz olan fikrini bildirmişdi.- Evdə arvadı buna çay vermir, indi isə papkasını maşına köməkçisi aparır...\nTibb üzrə Fəlsəfə doktoru, ATU-nun dosenti, AMİP MŞ sədri


Sabah şimşək çaxacaq, yağış yağacaq – Azərbaycanın bəzi ərazilərində – ASSA – VEB DİZAYN\nSabah şimşək çaxacaq, yağış yağacaq – Azərbaycanın bəzi ərazilərində\n26 İyul 2016 Cəmiyyəthava, yağışredaktor\nAzərbaycanda iyulun 27-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb.\nEkologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Departamentindən verilən məlumata görə, Bakıda və Abşeron yarımadasında havanın dəyişkən buludlu olacağı, arabir tutulacağı gözlənilir. Axşama doğru yarımadanın bəzi yerlərində qısamüddətli az yağış yağacağı ehtimalı var. Şimal-qərb küləyi gündüz cənub-şərq küləyi ilə əvəz olunacaq. Gecə 20-24° isti, gündüz 27-32° isti olacaq. Dəniz suyunun temperaturu Abşeron çimərliklərində – Sumqayıt, Novxanı, Pirşağı, Nardaran, Bilgəh, Zağulbada 21-22°, Buzovna, Mərdəkan, Şüvəlanda 22-23°, Türkan, Hövsan, Sahil və Şıxda 24-25° isti təşkil edəcək.\nNaxçıvan Muxtar Respublikasında əsasən axşam və gecə bəzi yerlərdə şimşək çaxacağı, yağış yağacağı gözlənilir. Şərq küləyi əsəcək. Gecə 18-23° isti, gündüz 31-36° isti olacaq.\nYuxarı Qarabağ: Xankəndi, Şuşa, Xocalı, həmçinin Xocavənd, Qubadlı, Zəngilan, Laçın, Kəlbəcər və Daşkəsən-Gədəbəy rayonlarında bəzi yerlərdə şimşək çaxacağı, arabir yağış yağacağı gözlənilir. Ayrı-ayrı yerlərdə yağıntının intensiv olacağı ehtimalı var. Şərq küləyi əsəcək. Havanın temperaturu gecə 10-15° isti, gündüz 17-22° isti təşkil edəcək.\nQazax, Gəncə, Goranboy, Tərtər, Ağdam, Füzuli və Cəbrayıl rayonlarında əsasən axşam və gecə bəzi yerlərdə şimşək çaxacağı, yağış yağacağı gözlənilir. Ayrı-ayrı yerlərdə yağıntının intensiv olacağı ehtimalı var. Şərq küləyi əsəcək. Gecə 17-22° isti, gündüz 28-33° isti olacaq.\nBalakən, Zaqatala, Qax, Şəki, Oğuz, Qəbələ, İsmayıllı, Ağsu, Şamaxı, Siyəzən, Şabran, Xızı, Quba, Xaçmaz və Qusar rayonlarında bəzi yerlərdə şimşək çaxacağı, arabir yağış yağacağı gözlənilir. Ayrı-ayrı yerlərdə yağıntının intensiv olacağı ehtimalı var. Şərq küləyi əsəcək. Havanın temperaturu gecə 16-21° isti, gündüz 21-26° isti, dağlarda gecə 10-15° isti, gündüz 15-20° isti təşkil edəcək.\nMərkəzi Aran: Mingəçevir, Yevlax, Göyçay, Ağdaş, Kürdəmir, İmişli, Ağcabədi, Beyləqan, Sabirabad, Biləsuvar, Saatlı, Şirvan, Hacıqabul, Salyan və Neftçala rayonlarında əsasən axşam və gecə bəzi yerlərdə şimşək çaxacağı, yağış yağacağı gözlənilir. Şərq küləyi əsəcək. Havanın temperaturu gecə 18-23° isti, gündüz 28-33° isti təşkil edəcək.\nMasallı, Yardımlı, Lerik, Lənkəran və Astara rayonlarında bəzi yerlərdə şimşək çaxacağı, arabir yağış yağacağı gözlənilir. Ayrı-ayrı yerlərdə yağıntının intensiv olacağı ehtimalı var. Şərq küləyi əsəcək. Gecə 22-24° isti, gündüz 26-31° isti, dağlarda gecə 12-17° isti, gündüz 18-23° isti olacaq.\n← İstanbulun keçmiş valisi həbs olundu\tAzərbaycanda referendum sentyabrın 26-da keçiriləcək – Sərəncam →


7.1 kq çəkidə uşaq dünyaya gəldi - həkimlər də təəcüblərini gizlədə bilmədi\nxəbər toplayıcısı » Bu maraqlıdır » 7.1 kq çəkidə uşaq dünyaya gəldi - həkimlər də təəcüblərini gizlədə bilmədi\n7.1 kq çəkidə uşaq dünyaya gəldi - həkimlər də təəcüblərini gizlədə bilmədi\nVyetnamda olduqca maraqlı hadisə baş verib. Hamilə qadını doğuşa aparan həkimlər uşaq dünyaya gəldikdən sonra gözlərinə inanan bilməyiblər. Məsələ burasındadır ki, körpə nə az, nə çox düz 7.1 kq ağırlığında olub. Vyetnamda ən iri yenidoğulmuş kimi tarixə düşən körpənin və anasının səhhəti normaldır. Məlumat üçün bildirək ki, dünyada ən iri yenidoğulmuş körpəsi 1955-inci ildə 10.2 kq çəkidə olub.\nTrussardi Uomo The Red M\nBond Non 1223-1 портфель\nAka Deri 115-3\nMary Kay Domain edt 73ml\nLino Venture 03569\nElie Saab Le Parfum L'Eau Couture L\nPaco Rabanne Ultraviolet man edt M


Bir Kukla Duşu necə | asopazco.net\nBir Kukla Duşu necə\nYeni bir bala köməyi ilə, onlara stress vermədən və ya narahat etmədən çimmək üçün ən yaxşı yolu bilmək çətin ola bilər. Doğru şampun və hamam məhsullarını seçmək və bala xoşbəxt və rahat olmaq üçün bir neçə sadə addım atmaq həm özünüzdə, həm də balacanızda hamam müddətini asanlaşdıra bilər.\nDoğru məhsullardan istifadə\nXüsusilə köpəklər üçün hazırlanmış şampun al. Itinizdəki insanlar üçün nəzərdə tutulmuş şampundan istifadə etməməyiniz vacibdir. Bəzi insanlar körpə şampunundan istifadə etməyin yaxşı olduğunu düşünür, amma hətta körpə şampununun tərkibində müəyyən kimyəvi maddələr və köpəklərdə istifadə edilməməsi lazım olan yağlar var. Satışa çıxarılan və balalar üçün xüsusi hazırlanmış bir şampundan istifadə edin. \nƏlavə bir təbii olmayan ətir və boyalar olan bir bala şampun almaqdan çəkinin. Etiketdə "Sarı №8" və ya "Tartrazine" kimi bir şey varsa, fərqli bir şampun seçin. Bu süni maddələr, ehtimal ki, allergik reaksiyalara və ya dəri qıcıqlanmasına səbəb ola bilər.\nKimyəvi maddələrdən daha çox ətir vermək üçün təbii efir yağları olan şampunlardan istifadə edin.\nKukla ehtiyacınıza uyğun bir şampun seçin. Məsələn, bala quru və ya qaşınmış dəri varsa, qaşıntılığını sakitləşdirmək üçün yulaf və ya efir yağları olan təbii şampun almağı düşünə bilərsiniz. \nMüalicə olunan şampunlar, bura və gənələri idarə etmək üçün hazırlanan kimi, 8-10 həftədən kiçik balalarda çox vaxt istifadə edilə bilməz. Dərmanlı şampunlardakı etiketləri yaşından etibarən bala istifadə edə biləcəyinizə əmin olun.\nKöpəklər üçün hazırlanmış kondisioner alın. Kondisioner köpəklər və balalar üçün vacibdir, çünki şampunların yuyula biləcəyi örtüklərdəki təbii yağları doldurur. Kondisioner, daha uzun paltoların açılması və dərinin nəmlənmiş və sağlam qalması üçün də faydalıdır. \nHeç vaxt itlər və ya balalar üçün insanlar üçün nəzərdə tutulmuş kondisionerlərdən istifadə etməyin. İnsanlar üçün hazırlanmış kondisionerlər itlər üçün hazırlananlardan fərqli bir pH səviyyəsinə malikdir və dərilərini qıcıqlandıra bilər. Xüsusilə köpəklər üçün hazırlanmış bir kondisioner alın. Onları yerli pet təchizatı mağazasında tapa bilərsiniz.\nBir it fırçası və ya tarağı satın alın. Kukla paltarının uzunluğundan asılı olaraq, onu yerləşdirmək üçün bir fırça lazımdır. Məsələn, daha uzun paltolar bir az daha geniş məsafədə olan kıllar və ya dişləri olan bir fırça və ya tarakla daha yaxşı edə bilər. Bu növ fırçalar və taraklar uzun paltoların əldə edə biləcəyi paspasları və ya düyünləri aradan qaldırmaq üçün yaxşıdır. \nQısa paltolar və ya tökülməyə meylli olan paltolar yaxından yerləşdirilmiş kıl fırçaları ilə yaxşı işləyirlər. Bu tökülən xəzləri çıxarmağa və bala paltarınızı sağlam saxlamağa kömək edəcəkdir.\nAşkar edən duş başlığından istifadə edin. Bunlardan birini yerli böyük qutuda və ya hardware mağazasında tapa bilərsiniz. Bir hortumu olan bir duş başlığı, bala duş almanın ən asan üsulu olacaq, çünki bala duşda olduğunuz yerə qədər uzanacaq və onu yaxalamağı asanlaşdıracaq.\nBu növ duş başlarının çoxu suyun bir anda söndürülməsi üçün bir topu bükməyə imkan verir. Su qorumaq və itinizin paltosunu sabunlayarkən suyun hər yerə çiləməməsi üçün suyu istifadə etməyəndə su təzyiqini söndürün.\nBu tip duş başlığı da yumşaq bir su təzyiqindən istifadə etməyə imkan verəcəkdir. Yüksək güclü təzyiq qəbulu istifadə etmək istəmirsiniz. Kukla duş alarkən duş başındakı yüngül duş qəbulu qaydalarından istifadə edin.\nKuklağınıza Duş verin\nSuyun çox isti olmadığından əmin olun. Bunu özünüzə toxunaraq hökm edə bilərsiniz. Yalnız toxunuşa isti olmaq kifayətdir. Köpəyinizi duşa qoymadan əvvəl suyun istiliyini lazımi səviyyədə tənzimləyin. \nKukla suya uyğunlaşsın. Vaxtınızı al və yavaş gedin. Kukla istiliyə və bədəninə dəyən suyun hissinə uyğunlaşsın. Çiləyicinizi qorxudacaq və ya itinizə zərər verə biləcək yüksək bir təzyiqə qoymadığınızdan əmin olun. \nSuya alışmasına icazə verdiyiniz üçün bala ilə yumşaq danışmağa çalışın. Bu, onu sakitləşdirməyə kömək edəcək və pis bir şey olmayacağına inandıra bilər. Duş və ya hamamdan qorxmağı öyrənmədiyi üçün özünü təhlükəsiz və rahat hiss etməsi vacibdir.\nKuklasının bütün bədənini isladın. Bütün paltarını gözəl və isti su ilə doymuş olun. Suyun üzünə çiləmə. Bunun əvəzinə, başınızı yumşaq bir şəkildə ucuna çəkin və suyun boynunun arxa tərəfinə yönəldin. Gözlərinizə su gəlmədiyinə əmin olmaq üçün əllərinizi üzünüzə yumşaq bir şəkildə çəkin.\nŞlanqınızdan və çiləyicinizdən istifadə edərək bala bədəninizin altına da çata bilərsiniz. Yenə yavaş-yavaş getmək və onu qorxutmamaq vacibdir.\nŞampun tətbiq etmək üçün bir süngər və ya yuyucu paltar istifadə edin. Yalnız əllərinizdən istifadə edə bilərsiniz, ancaq bir süngər, çamaşır paltarı və ya hətta xüsusi bir baxım dəsti kimi bir şey istifadə etmək, sabunu yaymağı asanlaşdıracaq və həddindən artıq sabun istifadə etməməyinizə kömək edəcəkdir. Sabunu əlinizlə və ya süngərinizlə yumşaq bir şəkildə toplayın, köpək paltosundakı dairəvi hərəkətlərlə düzəldin. Xüsusilə çirkli, ayaqları və ayaqları kimi bölgələrə xüsusi diqqət yetirin. \nBaşdan başlamağa və quyruğuna qayıtmağa kömək edir. Bu, onu yuyarkən itin cəsədini kir və zibildən çəkəcək və şampun verdikdə yuyunmağı asanlaşdıracaq.\nKukla üzünüzü, başınızı və qulaqlarınızı təmizləyərkən əlavə qayğı göstərin. Kuklanın gözünə və qulağına sabun və su qoymadığınızdan əmin olun. Qulaqları xüsusi qulaq təmizləyici həll ilə təmizləmək lazımdır və baytarınız bunun üçün təlimat verməlidir. Gözlərinizə və ya ağzınıza sabun almaması üçün köpək üzünüzü yumşaq bir şəkildə silmək üçün yuyun. \nƏgər itinizin gözünə sabun alırsınızsa, təmiz su ilə yumaqla yuyun. Bu baş verərsə şampun şüşəsinin etiketindəki təlimatları izləyin.\nŞampunu diqqətlə yuyun. Yenə də, bala başınızı yumşaq bir şəkildə geri əydiyinizə və gözlərinizi əlinizlə örtməyinizə diqqət yetirin ki, yaxaladığınız zaman onlara sabunlu su axmasın. Başından başlayın və arxa ucuna doğru yuyun. Əlinizi palto üstünə sürtün, yaxaladığınız bütün suds çıxsın. Su sabunsuz axanadək duruladığınızdan əmin olun. \nKöpək barmaqlarınızın da yuyulduğundan əmin olun. Hamam suyunuz doldurulmuşsa, suyun boşaldılmasından sonra ayaq barmaqlarını ikinci dəfə yuyun.\nKürkdə sabunu buraxmaq, bala cildinizin qıcıqlanmasına səbəb ola bilər, buna görə durulama zamanı bütün sabunu çıxartmağınız vacibdir.\nKöpəyin paltosu ilə hamarlaşdırın. Satın aldığınız kondisioner növündən asılı olaraq, etiketdə bir və ya iki dəqiqə oturmasına icazə verin deyə söyləyə bilər. Etiketdəki xüsusi təlimatları izləyin, sonra diqqətlə yuyun.\nKöpəyin daha uzun bir palto varsa, kondisionerin palto içərisinə bərabər paylanması üçün geniş dişli tarağı istifadə edin. Bu da kondisioner işləyərkən bala paltosunu nizamlamağa kömək edəcəkdir.\nBir it dəsmal ilə itinizi yumşaq bir şəkildə qurutun. Bir çox pet təchizatı mağazalarında satılan xüsusi bir pet qurutma dəsmalından da istifadə edə bilərsiniz. Mikrofiber dəsmallar nəm bala qurudanda ən çox udma təklif edir. Nəm üzü onu narahat edə biləcəyi üçün bala başından başlayın. \nKürkünü kobud qurutma hərəkətləri ilə örtməmək üçün ehtiyatlı davranaraq, yavruğunuzun bədəninə enin. Diqqətlə çəlləkdən və ya duşdan qaldırdığınızdan sonra ayaqlarını quruduğundan əmin olun. Sürüşkən yaş ayaqları yıxılarsa və ya yan keçərsə bala üçün təhlükəli ola bilər.\nDuş arasında Puppy təmiz saxlamaq\nSusuz şampundan istifadə edin. Bazarda itlər üçün çoxlu suyu olmayan şampunlar var və onları yerli heyvan təchizatı mağazasında satın ala bilərsiniz. Bəziləri sprey kimi, digərləri köpük kimi gəlir və əksəriyyəti şampunu bala paltarınızdan keçirtmək və sonra dəsmal ilə qurutmaq və ya havanın qurumasına icazə verir.\nMüntəzəm bir şampun axtararkən olduğu kimi, süni boyalar və ya ətirlər olan suyu olmayan şampun almaqdan çəkinin. Bunlar köpəyin dərisini qıcıqlandıra bilər.\nKöpəyinizi fırçalayın. Paltolarının uzunluğundan asılı olaraq bunu daha az və ya çox vaxt etmək lazımdır. Palto nə qədər uzun olarsa, düyünlənməyə və matlanmağa daha çox meylli olacaqdır, buna görə də bir neçə gündən hər həftəyə fırçalamaq vacib olacaq. Ölmüş və ya boş saçları alt paltarlarından çıxarmaq üçün bir neçə həftədə daha qısa paltolar fırçalana bilər. \nKöpəyinizdə bir sıra düyünlər və ya döşəklər varsa, bir az köpək kondisionerindən istifadə edin, onu parçalayın və yumşaq bir şəkildə darayın.\nTaxıla qarşı deyil, saç böyüməsi istiqamətində fırçaladığınızdan əmin olun. Köpəklər saçlarının yanlış istiqamətə çəkilməsini xoşlamırlar və bu onların aradan qaldırılmasına kömək etməkdən daha pis düyünlərə səbəb ola bilər.\nPəncələrini silin. Kənardan gəldikdən sonra bala pəncələrini silmək üçün uşaq salfetlər, nəm dəsmal və ya xüsusi hazırlanmış it salfetlərindən istifadə edin. Ayrıca bu salfetlər və ya dəsmallardan istifadə edərək bala bədəninizi bir az çirkli olarsa və ya yağışa tutulsa. Bu, onları içindəki kirləri izləməkdən çəkindirəcək və hamam arasındakı örtüklərdə kir yığılmasını yavaşlatmağa kömək edəcəkdir.\nAllergik reaksiya vermədiyinə əmin olmaq üçün itinizin paltosuna yeni bir şampundan kiçik bir test edin.\nBir Puppy Raiser necə olurChihuahua Puppy'inizə necə qulluq etmək olarBir Rottweiler Puppy'a necə qulluq etmək olarBir Shih Tzu Puppy-yə necə qulluq etmək olar8 həftəlik köhnə bala necə qulluq etmək olarBalıq yandırmağı dayandırmaq üçün necə əldə etmək olar10 həftəlik köhnədən əvvəl itinizi necə öyrətməlisinizBir Puppy necə götürmək olarKukla yaşınızı necə izah etmək olarQızıl retriever Puppy necə öyrətmək olarYeni Sibir Husky Puppy'inizi necə yetişdirmək və ona qulluq etmək olar


“Onlar Azərbaycan diasporunu parçalamaq istəyirlər“\nRamiz Mehdiyev “milyarderlər ittifaqı”na münasibət bildirdi\n""Milyarderlər İttifaqı"na münasibətim əvvəldən mənfidir". Bunu jurnalistlərə Prezident Administrasiyasının rəhbəri Ramiz Mehdiyev deyib. O qeyd edib ki, hətta bu təşkilat elan olunmazdan əvvəl onun rəhbərləri ilə görüşündə də təşkilata mənfi münasibətini bildirib.\n"Bu təşkilatı yaradanlar ancaq öz şəxsi məqsədlərini və mənafelərini güdürlər. Onlar Azərbaycanın Rusiyadakı diasporu ilə heç bir halda bağlı deyillər və bu hərəkətləri ilə əslində Azərbaycan diasporunu parçalamaq niyyətini güdürlər. Ona görə bu təşkilatı mənfi qiymətləndirirəm. Onun heç bir perspektivi olmayacağını qeyd edirəm".\nZiyalılar forumuna münasibət bildirən R.Mehdiyev qeyd edib ki, təşkilat Azərbaycanda heç də adından göründüyü kimi bütün Azərbaycan ziyalılarını ətrafında birləşdirmir.\n"Bu gün o təşkilatda cəmi 10-15 nəfər var ki, onlar da öz şəxsi məqsəd və mənafeləri naminə birləşiblər. Onların ya biznes maraqları təmin olmunmayıb, ya deputat seçilə bilməyiblər, ya da vəzifələrindən kənarlaşdırılıblar. Ona görə də öz narazılıqlarını bu formada çatdırmaq üçün bir araya gəlib ziyalılar adına iddia edən təşkilat yaradıblar".\nR.Mehdiyev vurğulayıb ki, Azərbaycanda ziyalılar yüz minlərlədir: "Onlar hər zaman öz mövqelərini ortaya qoyurlar. Onlar birmənalı olaraq indiki hakimiyyətin kursunu və mövqeyini dəstəkləyirlər. Yəni bu forumda birləşən azsaylı insanları Azərbaycan ziyalıları adına bir qüvvə hesab etmək olmaz".


Quanzhou Deli Agroforestrial Machinery Co., Ltd Çox Milli Sertifikatlar- Yaşıl / Qara / Oolong Çay Qenerasiya Qablaşdırma Maşın İstehsalçısı\nQuanzhou Deli Agroforestrial Machinery Co., Ltd.-nin dizayn mərkəzi bir çox təcrübəli mexaniki dizayner və mühəndisə malikdir. 100-dən çox milli patent və dizayn mükafatı qazandı və ISO9001 beynəlxalq keyfiyyət idarəetmə sistemi sertifikatını aldı. Çay maşın sənayesində peşəkar bir dizayndır. Dizaynerlər zamanla ayaqlaşır, Çində və xaricdə çay maşınları mövzusunda texniki seminarlarda iştirak edir və zaman-zaman daxili texniki seminarlar keçirirlər. Davamlı təkmilləşmə və texnoloji yenilik mənbəyidir.\n20-dən çox Çin milli patent sertifikatı\nÇin Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin 50-dən çox promosyon sertifikatı\nISO9001 keyfiyyət sistemi sertifikatı əldə edin


Deputat Qusardakı oteldə ürəktutmasından vəfat edib – "Qurd qapısı"nda dəfn olundu\n15 April 2018 - 14:40\nDeputat Qusardakı oteldə ürəktutmasından vəfat edib –"Qurd qapısı"nda dəfn olundu\nAPA-nın məlumatına görə, A. Şahverdiyev bu gün səhər saatlarında Qusar rayonunda qəfil ürək tutmasından dünyasını dəyişib.\nDeputatın köməkçisi, Milli Məclis aparatının üzvü Asif Mehdiyev Axar.az-a təsdiqləyib. O bildirib ki, A.Şahverdiyev şəxsi işləri ilə bağlı Qusara getmişdi:“Səhhətində hər hansı ciddi problem yox idi. Ötən gün və ondan əvvəlki gün bir yerdə olmuşuq, bir neçə məclisdə də birgə iştirak etmişik. Qusara şəxsi işi ilə bağlı getmişdi. Bu gün sübh çağı sürücüsü zəng etdi ki, dünyasını dəyişib. Çox üzgünük”.\nLent.az isə xəbər verir ki, deputat Qusarın Çiləgir kəndində yerləşən “Chateau” otelindəürək tutmasından ölüb. Oteldən bildirilib ki, A.Şahverdiyev dünən axşam saatlarında otel nömrəsində qəfil ürək tutmasından vəfat edib. Təcili tibbi yardıma müraciət edilsə də, artıq gec olub.\nA.Şahverdiyev Bakıda – “Qurd qapısı” qəbiristanlığında dəfn ediləcək.\nQeyd edək ki, Astan Nuşirəvan oğlu Şahverdiyev 1947-ci ildə Füzuli rayonunda anadan olub. Neft və Kimya İnstitutunu və Politexnik İnstitutunu bitirib. Uzun illər pedoqoji fəaliyyətlə məşğul olub. Texnika elmləri doktoru, professor A.Şahverdiyev Azərbaycan Texniki Universitetinin kafedra müdiri idi.\n2003-cü ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü, 2005-ci ildən isə Milli Məclisin deputatıdır. 2005, 2010, 2015-ci illərdə 120 saylı Cəbrayıl-Qubadlı seçki dairəsindən deputat olub.\nSon məlumata görə, A.Şahverdiyevin nəşi Bakıya gətirilərək, “Qurd qapısı” qəbiristanlığında dəfn edilib.


Axmaq presedentə yol açan evcik-evcik oyunu » Football-plus.az\n10 may 21:05Yazar\nBu evcik-evcik oyunu nəyə və kimə lazımdı? Qayda-qanun bəlli, ev bəlli, ev yiyəsi bəlli, qonaq bəlli! Təşkilatçı qurum (PFL) da hamıya bir evdə (Bakcell Arena) “qonaqlıq” verəcəyini açıqlayıb. Neçə illərdi bu ənənə davam edir. Cığallıq etməyə nə ehtiyac var? Sənin haqq etdiyin yer ikincilikdi ki, bunun da qarşılığını azarkeşlərin önündə alacaqsan. Axı, bundan yaxşı nə ola bilər?! Hə, əzəli rəqibin çempionluq kubokunu qaldıracağını həzm edə bilmirsən, qıcıq doğurur? İmkan verməzdin buna, hər şey öz əlində idi. Və ya mövsümün əvvəlində PFL-ə deyərdin ki, əzəli rəqibim çempion olacağı təqdirdə mənim evimdə mükafatlandırılmasına razı deyiləm. Daha iş-işdən keçəndən sonra kor atı minib köndələn çapmağa nə ehtiyac var? İdman cığallığı sevmir, arkadaş. Bükəmədiyin biləyi öpəcəksən!\nHə, “Neftçi” azarkeşlərinin hisslərini yaxşı başa düşürəm. Mövsümün böyük hissəsində lider olan komandalarının sonda ikinciliklə kifayətlənməsi onları dərindən sarsıdıb. Azarkeşdi, sevimlilərindən çempionluq kubokunu tələb etmələri təbii haqlarıdı. Adamlar heç komandaları kubokda “Sumqayıt”a uduzaraq mübarizəni dayandıranda bunu özlərinə dərd etmədilər. Çünkü premyer-liqada durum ürəkaçan idi. Özü də əvvəlki mövsümlərlə müqayisədə münbit şərait var idi. Qurban Qurbanovun yığmaya daha çox vaxt ayırması, “Qarabağ”ın Avroliqanın qrupunda oynaması ağdamlıların premyer-liqanı bir növ istəmədən arxa plana atmasını şərtləndirmişdi. Elə bunun nəticəsidi ki, bütün enerjisini çempionata sərf edən flaqman nəzərəçarpan üstünlük qazanmışdı. Amma elə ki, Qurbanov yığma, “Qarabağ” isə Avroliqa ilə vidalaşdı, daşlar yerinə oturmağa, “Neftçi”nin üstünlüyü əriməyə başladı. Əlbəttə, bunda ilk növbədə flaqman özü günahkardı. Sən əzəli rəqibinə 3 oyunun heç birində uduzma, amma potensialına görə özündən zəiflərlə görüşlərdə qızıldan qiymətli xallar itir... Belədə üstünlüyün də əldən çıxacaq, hələ bir sürət yığan əzəli rəqibi də özündən irəli buraxacaqsan.\nRoberto Bordinə ünvanlanan irad və tənqidlərin əksəriyyəti ilə razıyam. Adam tarixi şansı qaçırdı. Yersiz əvəzetmələri və taktiki dəyişiklikləri, heyət seçimində yol verdiyi yanlışlıqlar, 1 qol vuran komandasına fərqi artırmaq əvəzinə müdafiənin qeydinə qalması yönündə göstərişlər verməsinin az rolu olmadı belə sonluqda. Bütün bunlara rəğmən, maraqlı idi. Bordin özü də, komandası da rəng qatdı mövsümə, quru, duzsuz keçməsinə imkan vermədilər. Hamını, elə “Qarabağ”ın özünü də həyəcanlandırdılar. Elə təksə buna görə təşəkkürü haqq edirlər. O başqa məsələ ki, Bordinin yerində başqa bir məşqçi olsaydı belə, bu “Neftçi” ikinci pillədən aşağı düşməyəcəkdi. Amma onu da qəbul etmək lazımdı ki, bu “Qarabağ”ın olduğu yerdə bu “Neftçi”nin nəsibi, real yeri elə ikinci pillədi. Çünki Ağdam təmsilçisi bütün parametrlər üzrə əzəli rəqibindən bir addım öndədi. Bir sözlə, yekun sıralamada qeyri-adi heç nə yoxdu.\nRazıyam, heç də həmişə ən güclü, favorit sayılan komanda mövsümü zirvədə başa vura bilmir. Nə qədər desən, nümunə gətirmək olar. Bunun adı sürprizdi. “Neftçi” sürpriz gerçəkləşdirməyi, boyundan yuxarı tullanmağı bacarmadı. Nəticədə ən güclü ardıcıl 6-cı dəfə ən güclü oldu! Bu, ruhdan düşmək, evcik-evcik oyunu üçün əsas ola bilməz. Əksinə, ruhən sarsılan azarkeşlərin könlünü almaq üçün toparlanmaq, Avroliqada və yeni mövsümdə daha mütəşəkkil, mübariz komanda ortaya qoymaq üçün ciddi addımlar atmaq lazımdı. Bu, indiki vəziyyətdə Roberto Bordinin və klub rəhbərliyinin üzərinə düşən əsas vəzifə olmalıdı. İtalyanın adını ona görə çəkdim ki, postunda saxlanılmasını “Neftçi”inin gələcəyi baxımından düzgün addım sayıram. Yəqin ki, özü də mövsümü dərindən təhlil edib, səhvlərindən nəticə çıxaracaq.\n12 may 2012-ci il. Bu tarixi “Qalatasaray”a könül verən hər bir azarkeş gözəl xatırlayır. Əzəli və əbədi rəqibi “Fənərbaxça”nın meydanında qolsuz heç-heçə oynayan “Cim-Bom” çempionluğu təmin etdi. Qarşı tərəfin israrlarına rəğmən, Fatih Terimin komandası qızıl medalları və kuboku “Şükrü Saracoğlu”da almaqdan imtina etmədi. Stadionun projektorları söndürülsə belə, “Aslan” barışmaz rəqibin məbədində şadyanalığın həzzini çıxardı. İki böyük camiə arasında 100 ildən çoxdu davam edən rəqabətə rəğmən, mükafatlandırılma mərasimi qansız-qadasız ötüşdü. Bu faktı ona görə xatırlatdım ki, arxasında milyonlarla tərəfdarı olan böyük camiələr üçün belə, qanun şahdı! Bəylər, cığallıq etməyin, yığışdırın evcik-evcik oyununu. “Neftçi”nin böyük klub, ölkə futbolunun flaqmanı olduğunu evinizdə çempion üçün “dəhliz açmaqla” nümayiş etdirin. Yox, bunu özünüzə sığışdıra bilmirsizsə, onda bir az cəsarətli olun, söndürün projektorları!\nP.S. Mənə maraqlıdı, “qızıl”ın taleyi son oyuna qalsaydı, “Neftçi” yenə eyni mövqeni ortaya qoyacaqdı? Axı, belə olan halda da, nəticədən asılı olaraq, “Qarabağ” çempionluq kubokunu “Bakcell Arena”da qaldıracaqdı.\nP.P.S. PFL bu məsələdə prinsipiallıq nümayiş etdirməlidi. Ramin Musayev mövqeyini dəyişib “Neftçi”nin evcik-evcik oyununun iştirakçısı olsa, axmaq presedentin əsasını qoymuş olacaq. Sabah eyni cığallığı başqaları da edəcək.\n“Qarabağ” çempionluq kubokunu “Bakcell Arena”da qaldıracaq Çempionluq vərdişə çevriləndə... Qızıl medal haqda sual azarkeşləri qarşı-qarşıya qoydu Sansone premyer-liqada debüt etməyə hazırdı Çempionluq kuboku “Bakcell Arena”da verilsəydi...


Tramp sözünü tutmadı: Terrorçulara göndərilən silahla dolu yük maşınları görüntüləndi – VİDEO – Tendensiya.com\nBaş səhifə / Dünya / Tramp sözünü tutmadı: Terrorçulara göndərilən silahla dolu yük maşınları görüntüləndi – VİDEO\nTramp sözünü tutmadı: Terrorçulara göndərilən silahla dolu yük maşınları görüntüləndi – VİDEO\nÖtən həftə PKK və YPG terror qruplaşmaları ilə bağlı ABŞ və Türkiyə prezidenti arasında telefon danışığı olub.\nMusavat.com xəbər verir ki, mövzunu telefonda müzakirə edən prezidentlər bəzi önəmli məsələlərlə bağlı razılığa gəliblər. Lakin bu gün ortaya çıxan görüntülər Trampın öz sözünün üstündə durmadığını göstərib. Belə ki, Suriyanın gələcəyi ilə bağlı danışıqlar zamanı ABŞ prezidenti Donald Tramp Ərdoğana PKK və YPG terror qruplaşmalarına silah verilməyəcəyini demişdi.\nGörüntüləri həmin bölgədə xidmət göstərən bir jurnalist lentə alıb.\nVideodan da aydın olur ki, TIR-lara yüklənən ABŞ-a məxsus “Humvee” modelli hərbi maşınlardır.\nMəsələ ilə bağlı ABŞ rəsmisi açıqlama verib. İŞİD əleyhinə koalisiyanın sözçüsü, polkovnik Con Dorian çıxışına son zamanlar Suriyada YPG-yə silah satışı barədə məlumatlara aydınlıq gətirərək başlayıb.\nPolkovnik Con Dorian “YPG və DSG-yə (Demokratik Suriya Gücləri) hər hansı bir silah təslimatı barədə Trampdan əmr almısınızmı” sualına bu cür cavab verib: “Koalisiya, ABŞ prezidenti Tramp və Türkiyə prezidenti Ərdoğan arasında nələr danışıldığını bilməməkdir. Biz hər zaman olduğu kimi, bölgədəki terrorçularla bağlı Türkiyəyə lazımi məlumatları veririk. Biz YPG-yə və DSG-yə İŞİD-lə mübarizə üçün dəstək oluruq. Bundan Türkiyə hökuməti də daxil olmaqla, koalisiya ortaqlarımız və NATO da xəbərdardır. İŞİD-i məğlub etmək hədəfində və fikirlərində qaldıqları müddətcə onlara dəstəyi davam etdirəcəyik”.\nQeyd edək ki, ABŞ prezidenti Donald Tramp Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanla telefon danışığında bundan sonra Suriyadakı kürd qruplaşması olan YPG-yə silah verməyəcəklərini bəyan etmişdi.\nD.Tramp konkret şəkildə təlimat verdiyini və bundan sonra YPG-yə silah göndərilməyəcəyini söyləmişdi. O, bildirmişdi ki, əslində, buna daha öncə son qoymaq lazım idi.\nƏvvəlki İlham Əliyev Sənaye Məhəlləsinin təməlini qoydu\nSonrakı Əfqanıstanda “Taliban” və İŞİD arasında ağır döyüşlər gedir


Alim "uzun COVID" təhlükəsi barədə\nAlim "uzunmüddətli COVID" təhlükəsi barədə\n21:21 18.07.2021 Qısa URL\nMütəxəssis vurğulayıb ki, COVID-19-dan sonra IgM anticisimlərinin artması təcili surətdə həkimlərə müraciət etmək üçün siqnaldır.\nBAKI, 18 iyul - Sputnik. Biotexnoloq və vaksin hazırlanması üzrə mütəxəssis Dmitri Kuliş "Radio Rossii" ilə söhbətində bildirib ki, xəstəlikdən sonra IgM anticisimlərinin artması "uzun COVID"in inkişaf etməsinin əlaməti ola bilər.\nIgM anticisimlərinin səviyyəsi xəstəlik zamanı qalxır, sağaldıqda isə enir, uzunmüddətli müdafiə antitelləri IgG isə, əksinə, artır. Mütəxəssis vurğulayıb ki, COVID-19-dan sonra IgM anticisimlərinin artması təcili surətdə həkimlərə müraciət etmək üçün siqnaldır.\n"Bu o deməkdir ki, bu qorxulu virus sizin orqanizminizin harasındasa ilişib qalıb və yayılmaqdadır. Bu yerdə isə mən artıq nəsə demək istəmirəm, dərhal müalicə həkiminin yanına qaçıb nə etmək lazım olduğunu müəyyənləşdirmək gərəkdir", - Kuliş deyib.\nBiotexnoloq qeyd edib ki, öz təcrübəsində IgM anticisimlərinin xəstəlikdın 8-9 ay sonra da artdığının şahidi olub.\nCOVID-19, epidemiya, Koronavirus


kanal istanbul - Sözaltı Sözlük\nistanbul - montrö konvensiyası -\n1. istanbulda salınması nəzərdə tutulan, uzunluğu 45km, tikiliş xərci təxminən $9 milyard olacaq kanal.\nBosfor boğazı montrö boğazlar konvensiyasının tələbinə uyğun olaraq ticarət gəmilərini qara dənizə ödənişsiz buraxır. Həmçinin qara dənizə girə biləcək hərbi gəmilərə icazə vermə hüququnu da türkiyəyə verir, limitlərlə təbii ki. Türkiyənin bu boğazdan buraxdığı hər hərbi gəmi bir başa rusiyanı, gürcüstanı, bolqarıstanı, Rumıniyanı və ukraynanı maraqlandırır. Bu yaxınlarda yadınızdadırsa 2 abş hərbi gəmisi keçəcəkdi qara dənizə. Zelenski də gəldi türkiyəyə, putin də erdoğana zəng elədi. Sonda biden putinlə telefon danışığından sonra özü gəmilərin keçməyəcəyini elan elədi ardınca da Əfqanıstandan bütün abş kontingentinin çıxacağını anons elədi. Məncə o kontingent gələcək avropaya, gəmilər də ondan sonra keçəcək. Hazırda Ukrayna sərhədlərinə 110 min rusiya qoşunu yığılıb. Güc balansı dəyişir deyə vaxt udmağa çalışır məncə.\nNəysə qayıdaq istanbul kanalına.\nBosfor boğazına nəzarətin siyasi aspektləri məncə aydın oldu. Kanal istanbul konvensiyanın təkcə ticarət gəmiləri ilə əlaqəli olan hissəsini bypass eliyir. Türkiyə istədiyi kimi hər gəmiyə, yükə görə rusüm ala biləcək. Bununla bərabər bosfor boğazının ticarət yükü də azalacaq. Təxmin edilir ki, boğazda yaranan tıxaclara görə logistika şirkətləri ildə $5 milyarda qədər ziyan edir. Ona görə də, rüsumla belə olsa, pulsuz bosfor boğazını qoyub pullu kanal istanbulu keçmək daha sərfəlidir. Bu da türkiyəyə ildə təxmini $2 milyarddan çox gəlir gətirəcək və kanal öz xərcini 4-5 ilə ödəyəcək. Kanalın salınması həmçinin Rusiya, qazaxıstan üçün də önəmlidir çünki qərb hər yolla rus (onunla birlikdə də Qazax) qaz/neftinin yolunu kəsir. Bolqarıstanı yada salın ya da elə indi tamamlanmağına az qalmış şimal axınını.\nKanal istanbul siyasi deyil, nə qədər siyasiləşdirilməyə çalışılsa da. Siyasi aspektləri təbii ki var, ancaq iqtisadi cəhətdən türkiyəyə hava və su kimi lazımdır. Montrö konvensiyasını da pozmur, çünki hərbi gəmi buraxmaq limiti tək kanalla əlaqəli qayda deyil. Burda söhbət "qara dənizə nə qədər hərbi gəmi buraxıla bilər"-dən gedir. Ona görə də ikinci kanal tikib istədiyin qədər hərbi gəmi buraxa bilərsən kimi bir söhbət də yoxdur ortada.\n15.04.2021 21:40, burdan qubadlıya qədər gedən adam\n03.09.2021 21:09, cornelius fudge


Koronavirusa yoluxanların sayı 5 milyonu keçib | TRT Azerbaycan\nKoronavirusa yoluxanların sayı 5 milyonu keçib\nYeni növ koronavirus epidemiyası sәbәbindәn indiyәdәk hәyatını itirәnlәrin sayı 300 mini, virusa yoluxanların sayı 5 milyonu vә epidemiyadan sağalanların sayı da 2 milyonu keçib.\nEpidemiyanın mәrkәzinә çevrilәn Amerika Birlәşmiş Ştatlarında virus sәbәbindәn vәfat edәnlәrin sayı 1 milyon 600 mini, infeksiyaya yoluxanların sayı da 1 milyon 700 mini keçib. Vaşinqton DC-dә koronavirusla mübarizә çәrçivәsindә edilәn ‘‘evdә qal’’ çağırışının müddәti cümә günü sona çatacaq.\nEpidemiyanın Avropadakı mәrkәzi olan İngiltәrәdә isә koronavirus qurbanlarının sayı 37 mini, infeksiyaya yoluxanların sayı da 260 mini keçib.Ölkәnin sәhiyyә naziri Matt Hankok epidemiya ilә mübarizә çәrçivәsindә tәmaslı tәqib sisteminin bu gündәn etibarәn güvvәyә minәcәyini söylәyib.\nİtaliyada yeni növ koronavirus epidemiyası sәbәbindәn hәyatını itirәnlәrin sayı 37 minә yüksәlib, virusa yoluxanların sayı da 50 min 966-ya enib.\nFransada koronavirus qurbanlarının sayı gün әrzindә 66 artaraq 28 mini keçib. Ölkәdә virusa daha 191 adamın yoluxması ilә tutulanların sayı 220 min 148-ә yüksәlib.\nBelçikada koronavirusdan ölәnlәrin sayı 9 min 388-ә, yoluxanların sayı da 57 min 849-a çatıb.\nİspaniya Sәhiyyә Nazirliyi gün әrzindә virusa bir nәfәrin yoluxduğunu açıqlayıb. Ölkәdә indiyәdәk virus sәbәbindәn vәfat edәnlәrin sayı 27 mini, infeksiyaya yoluxanların sayı da 230 mini keçib.\nAvstriyada koronavirus qurbanlarının sayı 645-ә, infeksiyaya yoluxanların ümumi sayı da 15 min 591-ә yüksәlib. Ölkәdә virusla bağlı görülәn tәdbirlәrin mәrhәlәli şәkildә aradan qaldırılacağı vә bu hәftәdәn etibarәn cümә namazlarının qılına bilәcәyi bildirilib.\nKanadada koronavirus qurbanlarının sayı 6 min 658-ә, virusa yoluxanların sayı da 87 min 519-a yüksәlib.\nMeksikada koronavirusdan hәyatını itirәnlәrin sayı 8 min 597-ә, yoluxanların sayı da 78 min 23-ә çatıb.\nBraziliyada koronavirus qurbanlarının sayı 25 mini, infeksiyaya yoluxanların sayı da 400 mini keçib.\nEtiketlәr: #İspaniya , #İngiltərə , #Amerika , #İtaliya , #ABŞ , #virus , #epidemiya , #koronavirus , #Koronavirusa yoluxanların sayı 5 milyonu keçib


“La Croix”: “Ermənistanın təcrid olunmuş vəziyyətdən çıxmaq, Fransanın isə imicini bərpa etmək şansı var” » Atatv.az\n“La Croix” (Fransa) qəzetində gedən məqalədə Fransanın ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrlərindən biri kimi rolundan bəhs olunub.\nMüəllif həmsədrlərin uğursuz diplomatik fəaliyyətini iki ölkə arasındakı müharibənin baş verməsinin səbəblərindən biri kimi dəyərləndirərək uzunmüddətli sülhə nail olmaq məqsədilə artıq Fransa üçün fürsət yarandığını bildirib, çünki məsələ yalnızca Cənubi Qafqazın gələcəyi ilə deyil, həm də Fransanın vasitəçi kimi beynəlxalq nüfuzu ilə bağlıdır.\nMüəllif qeyd edib ki, Fransada erməni diasporu və lobbisinin aktiv rolunun ölkənin vasitəçi kimi qərəzsiz fəaliyyətinə təsir etmə ehtimalı var və hazırda Fransa regiona qarşı öz münasibətini tarazlaşdırmalıdır. Onun sözlərinə görə, Fransanın Ermənistana hər zaman dəstək olması onun rəsmi İrəvanda təsir gücünə sahib olmasına səbəb olub və indi Fransanın bu fürsətdən istifadə etməyinin vaxtı çatıb. Bu xüsusda müəllif vurğulayıb ki, Fransanın Cənubi Qafqaz regionu üçün nəzərdə tutulmuş siyasi prioriteti tərəflər arasında iqtisadi əməkdaşlığı təşviq etmək və dəstəkləmək istiqamətində olmalıdır. Nəzərə çatdırılıb ki, hazırda Ermənistanın 4 beynəlxalq sərhədindən 3-ü qapalı olduğundan iqtisadiyyatı iflic olmuş vəziyyətdədir, bu səbəbdən Ermənistanı özündən asılı vəziyyətdə saxlamağa çalışan Rusiyadan da asılılığı azaltmaq üçün Cənubi Qafqaz regionunda sərhədləri açmaq, eləcə də nəqliyyatı bərpa etmək vaxtı gəlib çatıb.\nMüəllif əlavə edib ki, Dağlıq Qarabağ probleminə görə inkişaf edə bilməyən Cənubi Qafqaz üçün indi investisiya imkanları çox genişdir, xüsusilə Dağlıq Qarabağda Azərbaycanın güclü iqtisadiyyatı sayəsində bir milyon məcburi köçkünün öz evlərinə qayıtması üçün infrastrukturun bərpa edilməsi ilə bağlı görülən işlər vacib hesab olunur. Onun fikrincə, bu zamana qədər Ermənistan öz qonşularına mənfi mesajlar ünvanlayıb, lakin indi rəsmi İrəvanın rəsmi Parisi dinləmək vaxtıdır, beləcə Ermənistan təcrid olunmuş vəziyyətdən çıxa və Fransa vasitəçi kimi öz etibarını bərpa edə bilər.


“Miqrant biznesi”nin gerçək üzü Siyasət\nMüsavat Partiyası təmsilçilərinin qanunsuz əməllərinə həm Avropada yaşayan azərbaycanlılar, həm də fərqli siyasi baxışlara sahib olab ölkə vətəndaşları reaksiya veriblər.\nAvropada yaşayan gənc fəal Nahid Cəfərov qənaətinə görə, Müsavat partiyası baş verənlərə görə aydınlıq gətirməlidir:\n“Arif Hacılı niyə istefa verib siyasətdən getməlidir? Və ya Mehdi Xəlilbəylinin törətdiyi cinayət fərdi səviyyədə törədilən cinayətdirmi? Müsavatda və ya AKM-də saxta sənəd alveri ilə bağlı iddialar və bununla əlaqədar suallar Müsavatın daxili qruplarında əqidəli müsavatçılar tərəfindən dəfələrlə səsləndirilir. Arif Hacılı bunu araşdırıb dələduzu partiyadan uzaqlaşdırmaqdansa, sualları qaldıranları linç etməyi qərara alır”.\nO bildirib ki, Müsavat partiyası Avropa Koordinasiya Mərkəzinin (AKM) müstəqil qurum olduğunu iddia edir və daha sonra qurumun rəhbərliyinin buraxılması və ya dəyişdirilməsi ilə bağlı qərarı açıqlayır: "Demək ki, müstəqil deyilmiş. Yalançı sənəd ittihamları geniş ictimaiyyətə çıxır. Rəşad Məmmədov adlı zərərçəkmişin şikayətinə Almaniya polisi ədalətli reaksiya verib Mehdi Xəlilbəyliyə qarşı əməliyyat keçirsə də, həmin Rəşad Məmmədovun açıq şəkildə səsləndirdiyi eyni ittihamları və ortaya qoyduğu faktları Arif Hacılı görməzdən gəldi və bu faktları yayanlara qarşı total hücumlar başladı. Eyni zamanda, bütün bu ittihamlara cavab olaraq, Arif Hacılı və İsa Qəmbər Mehdi Xəlilbəylini müdafiə etməyə başladılar. Görəsən niyə? Bütün bunlar, ən azından, Arif Hacılının səriştəsiz partiya rəhbəri olduğunu ortaya qoyur. Buna görə mütləq istefa verilməlidir".\nİctimai-siyasi fəal, media eksperti Azər Həsrətin sözlərinə görə, xaricə gedənlərin, xüsusilə də özünü siyasi mühacir adlandıranların böyük əksəriyyəti siyasi müxalifəti təmsil etmir: “Onlar saxta adamlardır. Onları əsasən efirdə söyüş söyərkən görüb, tanıyırıq. Azərbaycanda həmin adamları görməmişik. Düşünürəm ki, Azərbaycanda dəyişiklik istəyən, əksikləri görüb dilə gətirən, onların yaxşılaşdırılması üçün çalışan heç kim ölkədən mühacirət etməməlidir. Şəxsən mən uzun illər siyasətin, ictimai həyatın, jurnalistikanın içində olmuşam. Xaricə mühacirət etmək üçün əlimdə hər zaman imkan olub. Özü də hər zaman məni yuxarı başda otuzdururdular. Bütün bunlara baxmayaraq, müxalifətdə olduğum dönəmlərdə heç vaxt ölkəni tərk edib getmək haqqında düşünməmişəm. Düşünmüşəm ki, əgər ölkədə problemlər varsa, onların həlli ilə məşğul olmaq üçün ən yaxşı platforma elə Azərbaycanın özüdür. Ancaq ölkənin içində olaraq problemlərin həllinə çalışmaq olar. Doğrudan da bizim bu seçimimiz özünü doğruldub. Xeyli məsələlər var ki, zamanında narazılıq yaradırdı, indi onlar öz həllini tapıb. İndi müxalifət adına mühacirət edənlərin bir qismi alverçi təfəkkürlü adamlardır. Onları ora cəlb edənlər də eyni təfəkkürdə olanlardır. Təəssüflər olsun ki, bu alverçi təfəkkürdə olan adamların bir qismi “Yurd” sədri Əli Kərimliyə bağlıdır. Onlar gedib Avropada oturublar, amma avropalı ola bilməyiblər. Onlar Avropaya gedib köhnə sovet təfəkkürü ilə “çak-çuk” etməyə, alıb-satmağa, pul qazanmağa çalışırlar. Ona görə də, heç siyasətdən xəbəri olmayan, naşı adamları cəlb edərək özlərinə ticarət qurublar. Bu ticarətdən isə əziyyət çəkən elə həmin təsadüfi adamlardır. Əlbəttə ki, bu, həmin adamlara da, ölkəmizə qarşı da çox böyük vicdansızlıqdır. Bu insanlar Azərbaycanın “qara tablo”sunu cızmağa çalışırlar. Düşünürəm ki, alman polisinin onları həbs etməsi, Azərbaycan dövlətinin də müvafiq addımlar atması yerinə düşüb. Bu cür adamlardan qurtulmayıq ki, əsl müxalifətçilərin kim olduğunu ayırd edə bilək”.


Kiyevdə Azərbaycan multikulturalizminə dair videoişlər müsabiqəsinin qaliblərinin adları açıqlanıb - Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzi\nMüsabiqə Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzi (BBMM) tərəfindən təşkil olunub.\nMüsabiqədə birinci yeri Yuliya Qavrilko (M.P.Draqomanov adına Milli Pedaqoji Universitet), ikinci yeri Sofiya Nazarova (T.Q.Şevçenko adına Kiyev Milli Universiteti) tutub. Üçüncü yeri isə David Qogiya (Kiyev Milli Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti) və Emil Musayev (Kiyev Mədəniyyət Universiteti) bölüşüblər. Müsabiqənin finalçılarına fəxri fərmanlar və hədiyyələr təqdim olunacaq.\nBakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzinin icrası direktoru Rəvan Həsənov deyib: “Multikulturalizm Heydər Əliyev irsinin ayrılmaz hissəsidir. Azərbaycan multikulturalizm və tolerantlıq siyasətinə sadiq qalır. İdentiklik, nifrət və dözümsüzlüklə bağlı münaqişələrlə dolu olan dünyada bu ölkə multikulturalizmin mayakı kimi tanınıb. Azərbaycan sübut edib ki, xalqlar mühüm və dəyişməz mədəni plüralizm alqoritminin köməyi ilə əməkdaşlıqda nailiyyət əldə edirlər. Bu, narahat dünyada münaqişəsiz həyata köklənən Azərbaycanın uğurlarını təmin edən amillərdən biridir. Cəmiyyət belə sağlam yanaşmanı nəinki dəyərləndirir, həm də dəstəkləyir. Çünki qarşılıqlı anlaşma, səmimilik və dialoq daim sabitliyin açarı olub və olacaq. Azərbaycanın milli siyasətinin patriarxı Heydər Əliyev bunu yüksək qiymətləndirir, özünün enerjisi və müdrikliyi ilə dəstəkləyirdi”.\nMüsabiqənin kuratoru, BBMM-nin əməkdaşı Marina Qonçaruk bildirib ki, tələbələr yaradıcı tapşırığın yerinə yetirilməsinə çox fəal və kreativ yanaşıblar. Tələbələrin Azərbaycan multikulturalizminə dair müsabiqə haqqında məlumatlandırılmasında universitetlər xüsusi fəallıq göstəriblər.\nMarina Qonçaruk deyib: “Ukraynanın müxtəlif guşələrindən olan gənclərin Azərbaycan haqqında geniş biliklərə malik olması məni çox sevindirdi, onlar Azərbaycan multikulturalizmi konsepsiyası barədə daha çox öyrənmək istəyini nümayiş etdirdilər. Bu, ölkələrimiz arasında dostluq əlaqələrinin inkişaf perspektivlərini sübut edir”.\nMüsabiqənin finalçılarından biri olan David Qogiya Ukrayna gəncləri ilə sıx əməkdaşlığa, Azərbaycan multikulturalizmi konsepsiyasının öyrənilməsi və Azərbaycanda beynəlxalq multikulturalizm məktəbləri ilə tanış olmaq fürsəti yaratdığına görə Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzinə minnətdarlığını bildirib. D.Qogiya deyib: “Mən bir ukraynalı gürcü kimi, tolerant mühitdə yaşadığıma görə çox şadam. Bu mühitdə hamı Azərbaycan multikulturalizmi konsepsiyasını maraqla öyrənir, mədəniyyətlərarası və dinlərarası dialoqdan bəhs edirlər. Mən beynəlxalq münasibətləri öyrənirəm və hesab edirəm ki, belə informasiya çox mühümdür. Mən minnətdaram ki, müsabiqə çərçivəsində Azərbaycan multikulturalziminin mənim üçün nə demək olduğu barədə danışmaq imkanım oldu”.


Makron Xaşuqçinin ölümündən sonra Səudiyyə Ərəbistanına səfərini müdafiə edir\nFransa Prezidenti Emmanuel Makron cümə günü Fars körfəzinə səfəri zamanı Səudiyyə Ərəbistanını ziyarət etmək qərarını müdafiə edərkən, səudiyyəli jurnalist Camal Xaşuqçinin qətlini unutmadığına israr edib.\nMakron Xaşuqçinin 2018-ci ildə İstanbulda Səudiyyə Rərbistanın konsulluğunda qətlə yetiriməsindən sonra şənbə günü krallığın de fakto idarəçisi, vəliəhd şahzadə Məhəmməd bin Salmanla görüşən ilk Qərb liderlərindən biri olacaq.\nXaşuqçinin qətli beynəlxalq qəzəbə səbəb olmuşdu ki, bu hələ də əks-səda doğurur. Lakin Makron deyib ki, güclü səudiyyəlilərə məhəl qoymadan regiona cəlb olunmaq mümkün deyil.\n“Kim düşünür ki, biz “Fars körfəzinin ən güclü ən böyük əhalisi olan ölkəsi olan Səudiyyə Ərəbistanı ilə danışmayacağıq” deyərək Livana yardım edə və Yaxın Şərqdə sülh və sabitliyi qoruya bilərik?” – deyə, o, səfərinin ilk dayancağı olan Dubayda söyləyib.\n“Bu o demək deyil ki, mən nəyisə dəstəkləyirəm, unutmuşam və tərəfdaşlarımıza tələblər irəli sürmürük,” o deyib və əlavə edib ki, o “ölkəsi və regionun maraqları” çərçivəsində hərəkət edir.\nMakron bir gün Qətərdə bir gecə qalandan sonra şənbə günü Səudiyyə Ərəbistanın Ciddə şəhərində səfər edəcək.\nXaşuqçi 2018-ci ilin oktyabrın 2-də türkiyəli nişanlısı ilə evlənə bilmək üçün tələb olunan sənədləri almaq üçün Səudiyyə Ərəbsitanının İstanbuldakı konsulluğuna daxil olub. ABŞ və Türkiyə rəsmilərinin dediyinə görə, orada onu gözləyən bir qrup qatil onu boğaraq, bədənini parçalara bölüb. Onun cəsədi hələ də tapılmayıb.


“Terrorla mübarizə aparan amerikalı müsəlman olmağımla qürur duyuram" - FBI AGENTİ\n"Mənim yaratdığım əfsanələr, uydurduğum hekayələrin heç biri həqiqətdən o qədər də uzaq olmayıb"\nABŞ-ın hazırda fəaliyyətdə olan Federal Təhqiqatlar Bürosu (FBI) agenti ekstremist cihadçı qrupların içərisinə soxularaq, onların planlarını aşkarlamaqla məşğuldur.\nTamer El-Noury - bu, agentə məxsus olan bir çox saxta adlardan biridir. O, BBC ilə söhbətində hücumları planlaşdıran qrupların inamını qazanaraq, onların dairələrinə soxulması barədə danışıb.\nDörd il əvvəl, o, əvvəl New York - Toronto qatar reysində qəza törətmək planının qarşısını almaqda mühüm rol oynayıb.\nO, işi barədə kitab yazıb və bununla amerikalıları onun müsəlman agent kimi apardığı işlər barədə məlumatlandırmaq istədiyini deyib.\n"Fakt budur ki, bu cihadçılar - göbələk kimi üzə çıxan bu radikallar - özünü itirmişlərdir", o, BBC-yə verdiyi müsahibədə deyib. "Onlar özlərinə məqsəd verən nifrət və pisliyə yapışırlar."\n"Mən müsəlmanam və amerikalıyam və dinimi ləkələyən bu heyvanların mənim ölkəmə etdikləri məni dəhşətə gətirir", o, deyib.\nABŞ-a Misirdən gələn köçkünlərin oğlu olan cənab El-Noury New Jersey-də polisə qoşulub və orada narkotik paylanma şəbəkələrinə qarşı əməliyyatlarda iştirak edib.\nBundan sonra, çox az sayda işçilərinin ərəb dilində danışdığını anlayan FBI tərəfindən işə qəbul edilib.\nOnun iştirak etdiyi məxfi əməliyyatlardan birində, bir qrup şəxs New York-Toronto qatarını reysdən çıxararaq mümkün olduqca çox adamı öldürməyi planlaşdırırdı.\nCənab El-Noury bu hücumu planlaşdıran tunisli köçkün Chiheb Esseghaier-lə FBI-ın təşkil etdiyi bir "təsadüfi" görüşdə tanış olub.\nBir qədər sonra, Chiheb Esseghaier ona hücumda iştirak etməyi təklif edib.\nO özünü şəxsi bir nifrətə sahib olan varlı, ərəb əsilli amerikalı kimi təqdim edib. O bu personajı həqiqətə, mümkün olduqca oxşatmağa çalışdığını deyir.\n"Mənim yaratdığım əfsanələr, uydurduğum hekayələrin heç biri həqiqətdən o qədər də uzaq olmayıb", o deyir.\n"Dünyanı ideoloji ekstremistlərlə səyahət etdiyin zaman və onlarla günlər və həftələr keçirəndə, yorulduqca sənin həqiqi şəxsiyyətin üzə çıxır."\nO deyir ki, işinin" ən çətin cəhəti" həftələrlə cihadçılarla qalıb özünü onların yaxın dostu kimi aparmaqdır.\n"Mənim işim cihadçıları qucaqlamaqdır və əlbəttə ki, onların planlaşdırdıqları bu vəhşiliklər mənim üyərimi bulandırır."\n"Məncə işimi yaxşı görməyin yeganə yolu onlarda xırda da olsa bir insani yaxşı cəhətə yapışmaqdır....anası ilə necə rəftar edir, bacı-qardaşlarının maddi qayğısı ilə necə məşğul olur."\nNew York-a bir səfərdə cənab Esseghaier Times Square-də (Times Meydanı) bir hücum planlaşdırmağa başlayıb. O, bunun qatar hücumundan sonra baş verməsini istəyirdi, cənab El-Noury CBS kanalının Sixty Minutes (Altmış Dəqiqə) verilişinə deyib.\nBu səfərdə o, cənab Esseghaier-lə Dünya Ticarət Mərkəzinin yerləşdiyi yerə gedib. Orada Esseghaier-in "ABŞ-a "daha bir 9/11 hücumuna ehtiyac olduğunu" deyəndən sonra, "mən gəzəblənərək az qala agent olaraq öz kimliyimi açıqlayacaqdım", o deyir.\nLakin bu planların heç biri reallaşmadı - 2013-cü ildə həm Esseghaier, həm də ki, fələstin əsilli kanadalı Raed Jaser həbs edilib. 2015-ci ildə El-Noury-nin araşdırması əsasında hər iki şəxs ömürlük həbs cəzasına məhrum edilib.\nBBC təhlükəsizlik müxbiri Frank Gardener deyir ki, cənab El-Noury-nin hekayəsi gizli agentlərin təhlükəli və qaranlıq dünyalarına nadir bir pəncərədir.\nOnun sözlərinə görə, FBI, öz agentini qorumaq üçün Frank Gardener-in müsahibiylə telefon danışığını dinləməkdə israr edib.\nBir agentin işi yalanlarla dolu olur. Lakin o, satqınlıq ittihamları ilə gürur duyduğunu deyir.\n"Mənim dinimi ləkələyən bu radikallar, bu satqınlardır. Mən bir vətənpərvər olmağımla gürür duyuram və terrorla mübarizə aparan amerikalı müsəlman olmağımla qürur duyuram", o deyib.\nTamer El-Noury-nin gizli agent həyatı barədə kitab - "Amerikalı Radikal" - Penguin Random House nəşriyyat evi tərəfindən oktyabrın 23-də dərc edilib(BBC).


Valyuta məzənnəsi Liviya dinarı (LYD) Qədər Panama BALBOA (PAB) Forex valyuta bazarında yaşamaq\nLiviya dinarı - Panama BALBOA İndi Forex valyuta bazarında qiymət 24 Oktyabr 2019\n00:22:35 (59 saniyə forex dərəcəsi yeniləmə)\n1 LYD = 0.72 PAB\n1 PAB = 1.40 LYD\nValyuta məzənnələrinin mənbəyi Forex birjasıdır. Forex birjasında 1 Liviya dinarı vermək lazımdır 0.72 PAB. Ani Liviya dinarı Panama BALBOA məzənnəsinə qədər. Onlayn dərəcənin dəqiqədə, saatda, həftə, ayda dəyişməsi.\nForex ticarət chart Panama BALBOA - Liviya dinarı yaşamaq, 24 Oktyabr 2019\nForex ticarət chart Liviya dinarı Qədər Panama BALBOA yaşamaq, 24 Oktyabr 2019\nLiviya dinarı Liviya dinarı məzənnəsinin Liviya dinarı qrafiki bizim səhifəmizdə təqdim olunur. veb saytı. Səhifənin yuxarısındakı qrafik məzənnə dəyişikliklərinin vizual interfeysidir. Valyuta məzənnəsindəki dəyişikliklər dərhal chartda görünür. Diaqramdakı göstərişlərdən tam Liviya dinarı Panama BALBOA məzənnəsi üçün istifadə edin.\nÇevirmək Liviya dinarı Qədər Panama BALBOA Liviya dinarı Qədər Panama BALBOA Valyuta məzənnəsi Liviya dinarı Qədər Panama BALBOA məzənnə tarixi\nOnline ticarət Liviya dinarı (LYD) üçün Panama BALBOA hazırda\nValyuta məzənnəsi dəyişikliklərini hər dəqiqə izləyə bilərsiniz. Bu anda Liviya dinarı (LYD) nisbətində Panama BALBOA nisbətində artım - 0.0022 PAB. Son dəqiqələrdəki məzənnələrin tarixi cədvəldə göstərilmişdir. Hər dəqiqə məzənnədəki dəyişiklikləri müqayisə etmək rahatdır.\n0.72 0.72 0.72 0.72 0.71 0.71 0.71 0.71 0.71 0.71\nOnline ticarət Liviya dinarı (LYD) üçün Panama BALBOA son saat ticarət\nLiviya dinarı dakı dəyişiklikləri Panama BALBOA hər saatda baxmaq mümkündür. Liviya dinarı da Panama BALBOA saat dəyişməsi - 0.0022 PAB. Son saatlardakı məzənnələrin tarixi cədvəldə göstərilmişdir. Saytda saat dərəcəsi ilə məlumatların rahat yerləşdirilməsi.\nOnline ticarət Liviya dinarı (LYD) üçün Panama BALBOA Bugünkü trend 24 Oktyabr 2019


TÜRKİYƏDƏN SONRA BÖHRAN NÖVBƏSİ ÇİNİNDİR? – Tezliklə qlobal valyuta müharibələri başlaya bilər - TƏHLİL\n16 August 2018 - 15:25\nTÜRKİYƏDƏN SONRA BÖHRAN NÖVBƏSİ ÇİNİNDİR? –Tezliklə qlobal valyuta müharibələri başlaya bilər - TƏHLİL\n“The New York Times”\nPrezident Rəcəb Tayyip Ərdoğan maliyyə böhranına görə xainlər və xaricdəki səlahiyyətlərin məsuliyyət daşıdığını iddia edərək, “iqtisadi müharibə”də güclü ABŞ dollarını “Türkiyəyə atılan güllə, mərmi və raketlər” adlandırır.\nBir çox inkişaf etməkdə olan bazarlar maliyyə böhrana həssasdırlar; daha çox xərcləyir və bu israfçı vərdişləri maliyyələşdirmək üçün xarici borc verənlərə güvənirlər. 2002-ci ildə Ərdoğanın hakimiyyətə gəlməsindən əvvəl də Türkiyə bu cür idi. Süni şəkildə azaldılan faiz dərəcələri, habelə borcların, defisitin və inflyasiyanın sürətlənməsi daxil olmaqla, onun düşünülməmiş siyasəti problemləri daha da pisləşdirib. Bir çox zəngin türk böhran ovqatını öncədən duyaraq, çoxdan xarici ölkələrə sığınıb və beləliklə, son bir neçə gündə türk lirəsinin enişini sürətləndiriblər.\nTürkiyənin çətinlikləri hələ indi başlayır və bu, ona qarşı iqtisadi müharibənin aparıldığını düşünən cənab Ərdoğanın şəxsi təxəyyülünün məhsulu deyil. Lakin inkişaf etməkdə olan ölkələrə uzun illər ziyan vuran dolların artan məzənnəsi ilə əlaqədar öz nəzər-nöqtəsi var.\nBir çox inkişaf etməkdə olan ölkədə baş verən valyuta böhranı kimi, bu, ABŞ Federal Ehtiyatlar Fondunun (FED) faiz dərəcələrini yüksəltməklə, dolların dəyərini artırdığı bir anda yaşanır. Dollar güclənərkən, Türkiyə kimi inkişaf etməkdə olan ölkələrin borcları qaytarması daha da çətinləşir, nəticədə, investorlar qaçmağa başlayırlar.\nİndi əsas məsələ Türkiyənin daha geniş qlobal böhranla üzləşməyə hazır olub-olmamasıdır. 1997-ci ildə Tailand batının iflası kimi. Cavab aydın deyil. Türk lirəsinin enişi digər inkişaf etməkdə olan bazarların valyutalarına mənfi təsir edib, lakin bu ölkələrdən yalnız bir neçəsi Türkiyənin xarici borcu və hökumət siyasətinə (bu da inflyasiyanın səviyyəsini artırıb) dair ikili problemi paylaşıb.\nAncaq bundan daha böyük bir sual meydana gəlir: Türkiyə iqtisadiyyatını zəiflədən güclü dollar, dünyanın ikinci ən böyük iqtisadiyyatını – Çini də yolundan azdıra bilərmi?\nÇin fərqli səbəblərdən güclü dollara qarşı həssasdır. O, neft də daxil olmaqla, faktiki olaraq bütün xammalı almaq məcburiyyətində qalan Türkiyəyə nisbətən idxaldan az asılıdır. Türkiyə ilə müqayisədə, Çinin xroniki ticarət kəsiri yoxdur və xaricdəki satınalmalarını maliyyələşdirmək üçün dollarla borc almağa ehtiyac görmür.\nLakin 2008-ci ildəki qlobal maliyyə böhranından sonra Pekin dövlət banklarına yeni kreditlər sifariş verməklə iqtisadiyyatını möhkəmləndirməyə çalışıb. Son on ildə qlobal borcun artımının yarıdan çoxunu Çinin daxili kreditləri təşkil edir.\nÇində çox daha pul var, Birləşmiş Ştatlarına nisbətən daha çox. Bu vəsaitin böyük hissəsi yüksək gəlirlərə can atan çinlilərin əlindədir.\nBeləliklə, Çin də ciddi kapital axını riski ilə üzləşə bilər. Mübarizə 2015-ci ildən başlayıb, erkən göstəricilərə görə, FED faiz dərəcələrini artırmağa başlayacaq. Çin valyuta nəzarətini sıxlaşdırmaqla, bu nəticənin qarşısını alıb, lakin nəzarət nadir hallarda uzunmüddətli olur. Zəkalı yerli sakinlər öz pullarını almaq üçün həmişə yaradıcı yollar tapırlar.\nBu il FED şərtlərinin sərtləşməsi dolları daha da gücləndirib, Pekinin asan pul siyasəti isə yuanı daha da zəiflədib; çinli investorların milli valyutanı dollara çevirmə stimulu artıb. Hazırda çinlilər ABŞ-da daha az risklə eyni faiz dərəcələri əldə edə bilər, çünki qaçış üçün motivasiya yüksəkdir və FED dərəcələri daha da artırdığından bu meyl intensivləşəcək.\nPekin də öz valyutasının dəyərini yüksəltməyə çalışaraq güclü dolların cazibəsini azalda bilər. Ancaq bu, Çin iqtisadiyyatının böyük borc yükü altında yavaşladığı dövrdə yuan tədarükünü gücləndirmək deməkdir.\nÇin yuanı daha geniş yayılmaqla dolların hegemoniyasına etiraz etməyə çalışıb, amma bu, uzun müddətli layihədir və indiyə qədər uğursuz olub. ABŞ-ın qlobal iqtisadiyyatdakı payı 2001-ci ildə 32%-də 23%-ə qədər olsa da, dollar hələ də kredit və ixrac-idxal üçün ödəmədə dünyanın ən sevimli puludur.\nDünya mərkəzi banklarının ehtiyatında olan xarici valyutanın 60 faizindən çoxu dollardır və Çinin pul ehtiyatını öz valyutasına çevirmə cəhdi heç kimi cəlb etmir. Qlobal mərkəzi banklar və investorlar hələ də, 2016-cı ildə olduğu kimi, kommunist hakimiyyət orqanlarının nəzarət edə biləcəyi valyutanın saxlanılmasından ehtiyat edirlər.\nBöhran gücləndikcə diqqəti Türkiyədə yaşanan nisbətən kiçik qlobal təhlükədən Çinə yönələcək – prezident Trampın tarif müharibəsindən valyuta müharibələrinə.\nTramp administrasiyasının ixracatını rəqabət qabiliyyətli etmək üçün dolları zəiflətməkdə günahlandırmasına baxmayaraq, son bir neçə gündə Pekin ötən iki ayda dollarla müqayisədə məzənnəsi 7% azalmış yuanın enişini dayandırmağa istiqamətlənib. Çinin istəmədiyi ən son şey – ani inam böhranıdır.\nBeləliklə, Çin çətin vəziyyətdədir. Güclənən dollar Çində daha çox sərmayə axını təhlükəsi yaradır və yuanın möhkəmləndirilməsinə dair istənilən səy Çin iqtisadiyyatının sürətini daha da yavaşlada bilər.\nİllər boyu Pekin iqtisadiyyatda zəiflik əlamətlərinə cavab verərək, dövriyyəyə daha çox yuan buraxıb, Birləşmiş Ştatlar da həmin dövrlərdə güzəştli pul siyasəti həyata keçirib. İndi ABŞ faiz dərəcələrini yüksəldir, Çində faiz dərəcələrinin azaldılması isə çinli investorlara ölkəni tərk etmək üçün daha çox səbəb verəcək.\nDünya iqtisadiyyatının taleyi Çinin bu dəlilləri necə müzakirə etdiyindən asılıdır. Onun 14 trilyon dollarlıq iqtisadiyyatı Türkiyə iqtisadiyyatından təxminən 15 dəfə böyükdür və dünya iqtisadiyyatının təxminən 16 faizini təşkil edir. Bu əhəmiyyətli məqamdır. Dünyanın qalan hissəsi üçün lirənin çökməsi ötəri bir hadisə ola və Çin bu böhranın hansı yoldan keçəcəyinə qərar verə bilər.


ŞƏKİ DYP TƏHLÜKƏSİZLİK TƏDBİRLƏRİNİ DAVAM ETDİRİR » RespublikaXeber.Az\n14 Okt 09:59Bolge-Xeberleri\nŞƏKİ DYP TƏHLÜKƏSİZLİK TƏDBİRLƏRİNİ DAVAM ETDİRİR\nRespublikaxeber.az xəbər verir ki, 13 oktyabr 2021-ci il tarixdə, Şəki Dövlət Yol Polis Bölməsi tərəfindən keçirilən növbəti təhlükəsizlik tədbiri, uşaq travmatizminin qarşısının alınması məqsədi ilə keçirilib.\nTəhlükəsizlik tədbiri zamanı, Dövlət Yol Polis Bölməsinin təbliğat və təşviqat üzrə inspektoru, polis baş leytenantı Tural Niftalıyev, hərəkət iştirakçılarına, keçirilən bu tədbirin məqsədi və mahiyyəti barədə ətraflı məlumat verib. Şəki şəhəri ərazisində, yolun hərəkət hissəsinə yaxın məsafədə yerləşən təhsil müəssiələrinin qarşısında yol patrul xidməti əməkdaşları tərəfindən nəzarət profilaktik tədbirlər həyata keçirilib. 13 oktyabr 2021-ci il tarixdə Şəki Dövlət Yol Polis Bölməsinin əməkdaşları tərəfindən keçirilən təhlükəsizlik tədbiri zamanı yol hərəkəti qaydasını pozan 6 nəfər piyada barəsində inzibati tənbeh tədbirləri görülüb.\nBundan əlavə, 13 oktyabr 2021-ci il tarixdə Şəki şəhəri, 17 saylı tam orta məktəbin II və III sinif şagirdləri ilə maarifləndirici tədbir keçirilib.\nTədbir, mövcud pandemiya qaydalarına uyğun olaraq, açıq hava şəraitində və sosial məsafə gözlənilməklə keçirilib.\nTural Niftalıyev, tədbirin keçirilməsində əsas məqsədin uşaq travmatizminin qarşısının alınması olduğunu qeyd edib.\nTədbir zamanı, şagirdlərə küçə hərəkəti qaydaları barədə ətraflı məlumat verilib, onları maraqlandıran suallar cavablandırılıb və hər birinə yol hərəkəti haqqında qanunun 40-cı maddəsi, “Piyadanın vəzifələri” yazılmış vərəqlər paylanılıb.\nSualların cavablandırılmasında aktivlik göstərərək fərqlənən məktəbin 3 B sinif şagirdi Zaməddinli Aqşin Fərid oğlu Şəki Dövlət Yol Polis Bölməsinin tədbliğat və təşviqat üzrə inspektoru, polis baş leytenantı Tural Niftalıyev tərəfindən yol hərəkəti qaydalarının daha rahat və asan şəkildə mənimsənilməsi üçün hazırlanmış vəsaitlə mükafatlandırılıb.\nŞƏKİ DÖVLƏT YOL POLİS BÖLMƏSİ TƏHLÜKƏSİZLİK TƏDBİRLƏRİNİ ... Bolge-Xeberleri DİQQƏT, UŞAQLAR! Cemiyyet Yol polisi təhlükəsizlik kəmərindən istifadə etməyən sürücülər ... Olke ŞƏKİ DYP XƏBƏRDARLIQ EDİR Bolge-Xeberleri Azərbaycanda avtoxuliqan TUTULDU - FOTO Kriminal


"Şimal maralı" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər — Vikipediya\n"Şimal maralı" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər\nŞimal maralı (redaktə)\n15:56, 15 oktyabr 2016 versiyası\n1.381 bayt çıxarıldı , 3 il öncə\nNumana-30 tərəfindən edilmiş redaktələr geri qaytarılaraq Cekli829 tərəfindən yaradılan sonuncu versiya bərpa olundu.\n11:08, 23 iyun 2016 versiyası (redaktə)\nNumana-30 (müzakirə | Fəaliyyətlər)\n15:56, 15 oktyabr 2016 versiyası (redaktə) (əvvəlki halına qaytar)\nk (Numana-30 tərəfindən edilmiş redaktələr geri qaytarılaraq Cekli829 tərəfindən yaradılan sonuncu versiya bərpa olundu.)\n[[Avrasiya]] və [[Şimali Amerika]]nın şimal hissəsində yaşayır. Şimal maralı [[ot]] və [[şibyə]]dən əlavə kiçik [[məməli]] və [[quşlar]]la da qidalanır. Avrasiyada şimal maralı əhliləşdirilib və artıq şimal xalqları üçün qida və material mənbəyi kimi mühüm əhəmiyyət kəsb edir.\nMarallar qışda, əsasən, şibyənin bol və qarın az olduğu yerlərə köç edirlər. Yazda isə yeni doğulmuş balalarına süd vermək üçün zülal və minerallarla qidalanmalıdırlar. Şibyə isə zülalla zəngin deyil. Bitkilərin xüsusiyyətləri bitdikləri yerin hündürlüyünə və torpağının xüsusiyyətinə görə fərqlənir. Hündür yerlərdə bitən bitkilər həm zülal və minerallarla zəngin olur, həm də asan həzm olunur. Lakin bu, mövsümi xüsusiyyətdir. Təkcə yay fəslinin əvvəlində bitkilər bu xüsusiyyətlərə sahib olurlar. Şimal maralları isə, sanki bu məlumatı bilirmiş kimi, yay fəslinin başlaması ilə bu sahələrə üz tuturlar.\nYayın ortalarına doğru bu bitkilərin qida dəyəri azalır. Temperatur düşüb yer qarla örtülməyə başladıqda isə ən uyğun qida yenə şibyə olur. Buna görə qışlağa doğru köç başlayır. Bu şüursuz varlıqların botanik, coğrafiyaşünas kimi düşünüb hansı bitkinin harada və nə vaxt yetişdiyini, tərkibini, hansı qida mənbəyinə ehtiyacları olduğunu və həmin bölgəyə getmək üçün hansı istiqamətdə hərəkət etməli olduqlarını bilmələri qeyri-mümkündür, yaşamaq üçün bu köçləri qüsursuz şəkildə yerinə yetirirlər. Buradan aydın olur ki, necə davranmalı odluqları şimal marallarına daima ilham olunur.\nMənbə — "https://az.wikipedia.org/wiki/Xüsusi:MobileDiff/3700351"


Şübhə: Deyirlər ki, Müaviyə, Həcər ibn Ədiy adlı səhabəni zalımcasına öldürmüşdür\nMüaviyə, Həcər ibn Ədini nə üçün öldürmüşdür\nHəcər ibn Ədini nə üçün öldürmüsən\nŞübhə: Deyirlər ki, Müaviyə, Həcər ibn Ədiy adlı səhabəni zalımcasına öldürmüşdür. Onun səhabə yoxsa tabiin olması barədə fikir ayrılığı mövcuddur. Cumhur (əksər) alimlər onun səhabə yox, tabiin olduğu qənaətindədirlər. Bu, Buxari, Əbu Hatim ər-Razi, İbn Hibban, İbn Səəd, Xəlifə ibn Xəyyat və digər alimlərin rəyidir. Onlar deyirlər ki, Həcər ibn Ədiy səhabələrdən deyil, tabiinlərdən idi .\nMüaviyə, Həcər ibn Ədini nə üçün öldürmüşdür?\nHəcər ibn Ədiy, Əli ibn Əbu Talibin tərəfdarlarından biri idi. Səffeyn döyüşündə də onunla bərabər döyüşmüşdü. Həsən, xilafəti Müaviyəyə təhvil verəndən sonra, abu-hava sakitləşmişdi. Həmin il, camaat ili olaraq adlanırdı. Xilafət təmamilə Müaviyədə olandan sonra, Kufə şəhərinə Ziyad ibn Əbihi, yaxud Ziyad ibn Əbu Sufyanı vali təyin etdi.\nKufə camaatının necəliyi göz qabağındadır.\n1-ci Əlini öldürən,\n2-ci oğlu Həsənə xəyanət edən,\n3-cü Hüseyni aldadan onlar olublar.\nHəmçinin Ömərin vaxtında Səədin valiliyinə etiraz etmişlər. Eləcə də əl-Valid ibn Uqbənin və Əbu Musa əl-Əşarinin valiliyinə də etiraz etməkdən yan keçməmişlər. Ümumiyyətlə heç kəs onları qılıncdan başqa bir üsulla razı sala bilməmişdir.\nZiyad, Bəsrə şəhərinin, Əli (Allah ondan razı olsun) tərəfindən təyin edilmiş valisi idi. O, Əli ibn Əbu Talibin valilərindən sayılırdı.\nMüaviyə xilafətə tam şəkildə sahib olanda onu Bəsrənin valiliyində saxladı və Kufəni də onun ixtiyarına verdi.\nDeyilənlərə görə, bir dəfə Ziyad cümə xütbəsi verərkən, xütbəni uzadır. Bu zaman Həcər ibn Ədiyy qalxıb deyir: Namaz, namaz.\nAmma Ziyad yenə də xütbə deməkdə davam edirdi. Bunu görən Həcər ibn Ədiy qalxıb onu daşa basdı. Həcər ibn Ədinin tərəfdarları da qalxıb xütbə verən yerdə Ziyadı daşladılar. Ziyad, baş verənlər haqqında Müaviyəyə xəbər göndərdi. Müaviyə, Həcər ibn Ədinin yanına gətirilməsi haqqında əmr verdi.\nSonra, onun öldürülməsi əmrini verdi. Çünki o, fitnə törətmək istəyirdi.\nMüaviyə (Allah ondan razı olsun) isə fitnənin qarşısını kökündən almaq istəyirdi. Ona görə də onun öldürülməsini əmr etmişdi.\nOna görə Aişə, Müaviyəyə (Allah onlardan razı olsun), Həcər ibn Ədini nə üçün öldürmüsən? - deyəndə, cavabı belə olmuşdu:\nQiyamət günü Allah qarşısında qarşılaşanadək mən və Həcərlə işin olmasın.\nBiz də deyirik, Müaviyə və Həcər Allahın qarşısında görüşənə qədər sizin də onlarla işiniz olmasın.\n əl-İsabə: 1, 313.\n Tarix, Xəlifə in Xəyyat: 201-202.\n əl-İsabə: 1, 313. Siyəru Əlam ən-Nubəla: 3, 463-466. Məsələnin təfsilatını bilmək üçün əl-Bidayə vən Nihayə əsərinə (8, 52) baxın.\n əl-Bidayə vən Nihayə: 8, 55. əl-Əvasim Minəl Qəvasim: səh, 220.


Bakı-Sumqayıt qatarı plastik kartla ödənişə keçdi\n10:18 13.08.2018 (Yenilənib 10:29 13.08.2018) Qısa URL\nYeni ödəniş sistemində sərnişin elektron gediş kartı alacaq, balansı artıracaq və istifadə etdikcə, məsafəyə uyğun olaraq vəsait kartın balansından silinəcək\nBAKI, 13 avgust — Sputnik. Bakı-Sumqayıt marşrutu üzrə hərəkət edən elektrik qatarlarından istifadə edən sərnişinlərin məmnunluğunun təmin edilməsi və sərnişinlərə göstərilən xidmət mədəniyyətinin yüksəldilməsi məqsədi ilə 13.08.2018-ci il tarixindən etibarən həmin qatarlarda bilet satışı sistemi ilə yanaşı elektron plastik ödəniş kartları tətbiq ediləcək. Bu barədə Sputnik Azərbaycan-a "Azərbaycan Dəmir Yolları" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin rəisi Sevinc Qədirova məlumat verib.\nO bildirib ki, yeni ödəniş sistemində sərnişin elektron gediş kartı alacaq, balansı artıracaq və istifadə etdikcə, məsafəyə uyğun olaraq vəsait kartın balansından silinəcək. Başqa sözlə, hər dəfə kassadan bilet almağa ehtiyac olmayacaq. Bir plastik kart bir sərnişin üçün nəzərdə tutulub.\nElektron plastik ödəniş kartlarını Bakı-sərnişin, Biləcəri, Xırdalan, Sumqayıt stansiyalarının bilet kassalarından əldə etmək olar.\nQeyd edək ki, gediş kartından istifadə qaydaları ilə "Azərbaycan Dəmir Yolları" QSC-nin www.ady.az saytında tanış olmaq olar.\nelektron gediş kartı, plastik kart, ödəniş, qatar, Bakı-Sumqayıt