2017-ci ilin birinci yarısının nəticələri | Biznesə dair məlumatlar | Xəbərlər | Xəzər\n2017-ci ilin birinci yarısının nəticələri\n2017-ci ilin birinci yarısında AÇG layihəsinə təqribən 230 milyon dollar əməliyyat məsrəfləri və 601 milyon dollar əsaslı məsrəflər xərclənmişdir.\nİlk altı ay ərzində AÇG-dən stabil hasilat təhlükəsiz və etibarlı şəkildə davam etmişdir. Birinci yarım ildə AÇG-dən ümumi hasilat – Çıraq (56 000), Mərkəzi Azəri (129 000), Qərbi Azəri (116 000), Şərqi Azəri (77 000), Dərinsulu Günəşli (120 000) və Qərbi Çıraq (87 000) platformalarından birlikdə – gündə orta hesabla 585 000 barel və ya ümumilikdə 106 milyon bareldən artıq, yəni 14 milyon tondan artıq təşkil edib.\nBirinci yarım ilin sonunda AÇG-də ümumilikdə 112 neft hasilat quyusu və 48 qaz və su injektor quyusu istismarda olub.\nBirinci altı ay ərzində AÇG-də 11 neft hasilat quyusu, 2 suvurma quyusu qazılmışdır.\n2017-cı ilin birinci yarısında AÇG-dən SOCAR-a əsasən Səngəçal terminalı, həmçinin “Neft Daşları”ndakı qurğu vasitəsilə gündə orta hesabla 10 milyon kubmetr, ümumilkdə isə 1,8 milyard kubmetr səmt qazı verilmişdir. Hasil edilən səmt qazının qalan hissəsi təzyiqi saxlamaq məqsədilə yenidən kollektora vurulmuşdur.\nBirinci yarım ildə AÇG və Şahdəniz yataqlarından neft və qazın sualtı boru kəmərləri vasitəsilə Səngəçal terminalına göndərilməsi davam etmişdir.\nAltı ay ərzində terminal üçüncü tərəf həcmləri də daxil olmaqla 141 milyon bareldən artıq neft və kondensat, o cümlədən 124 milyon bareldən artıq Bakı-Tbilisi-Ceyhan (BTC) vasitəsilə, 15,5 milyon bareldən artıq Qərb İxrac Boru Kəməri marşrutu vasitəsilə və təqribən 1,5 milyon barel ayrıca kondensat ixrac kəməri vasitəsilə, ixrac etmişdir.\nBirinci yarım il ərzində terminaldan həmçinin gündəlik orta hesabla 28 milyon standart kub metr (987 milyon standart kubfutdan artıq) Şahdəniz qazı ixrac edilmişdir.\nBTC Ko.-nun səhmdarları: BP (30,10%); AzBTC (25,00%); Şevron (8,90%); Statoyl (8,71%); TPAO (6,53%); ENİ (5,00%); Total (5,00%), İTOÇU (3,40%); İNPEKS (2,50%), CİECO (2,50%) və ONGC (BTC) Limited (2,36%) şirkətləridir.\nBirinci yarım il ərzində BTC üzrə əməliyyat xərclərinə təqribən 64 milyon dollar, əsaslı xərclərə isə 10 milyon dollar xərclənmişdir.\n1768km uzunluğunda olan BTC boru kəməri 2006-cı ilin iyun ayında istismara veriləndən  2017-ci il iyun ayının sonunadək bu boru kəməri vasitəsilə ümümilikdə 365 milyon ton (təxminən 2,74 milyard barel) xam neft nəql edilmiş və Ceyhanda 3584 tankerə yüklənərək dünya bazarlarına göndərilmişdir.\nBirinci yarım il ərzində isə BTC vasitəsilə təqribən 17 milyon ton (125 milyon barel) xam neft ixrac olunub və bu neft Ceyhanda 159 tankerə yüklənib.\nHazırda BTC boru kəməri əsasən Azərbaycandan AÇG nefti və Şahdəniz kondensatı daşıyır. Bundan əlavə, BTC vasitəsilə digər xam neft və kondensat həcmləri də, o cümlədən Türkmənistan və Qazaxıstan nefti nəql olunur.\nBu ilin ilk altı ayı ərzində Şahdəniz üzrə fəaliyyətlərə təqribən 249 milyon dollar əməliyyat xərcləri və təqribən 1,64 milyard dollar əsaslı xərclər çəkilmişdir. Əsaslı xərclərin böyük əksəriyyəti Şahdəniz Mərhələ 2 layihəsinə aiddir.\n2017-ci ilin birinci yarısı ərzində Şahdəniz yatağından Azərbaycan (SOCAR-a), Gürcüstan (GOGC şirkətinə), Türkiyə (BOTAŞ şirkətinə) bazarlarına və çoxsaylı obyektlər üçün BTC şirkətinə qaz çatdırılması davam etmişdir.\nYarım il ərzində yataqdan 5,1 milyard standart kubmetr qaz və 1,2 milyon ton (təqribən 9,7 milyon barel) kondensat hasil edilmişdir.\nBirinci yarım ildə Şahdəniz Mərhələ 1-in mövcud platformasında (Alfa) SDA11 qaz hasilatı quyusunda qazma işləri bərpa olundu və bu işlər hazırda davam edir.\nİkinci rüb ərzində İstiqlal qazma qurğusu yatağın şimal cinahında ördüncü quyunu (SDC01 quyusu) tamamlayaraq qərb cinahda daha dörd tamamlama işi aparmaq üçün SDD01 quyusunun yerləşdiyi əraziyə keçirilmişdir.\nMaersk Explorer qazma qurğusu SDF01 quyusunun məhsuldar lay hissəsini qazaraq SDF02 quyusunda da həmin işləri aparmaq üçün o əraziyə keçmişdir və hazırda həmin işlər davam edir.\nBu iki qazma qurğusu artıq Şahdəniz Mərhələ 2-dən hasilatın başlanması və ondan sonrakı tədrici artırılmasına hazırlıq çərçivəsində 13 hasilat quyusu qazıb və bu quyulardan yatağın şimal cinahında yerləşən dördünü tamamlayıb. Qazma işləri hasilatın planlaşdırılan sabit səviyyəsinə nail olmaq üçün tələb olunan bütün quyuların qazılması istiqamətində davam edəcək.\n2017-ci ilin birinci yarısında Şahdəniz Mərhələ 2 layihəsinin tikinti işləri uğurla davam etmişdir. Hazırda layihə üzrə işlər - mühəndis işləri, təchizat və tikinti işləri də daxil olmaqla - ümumilikdə 95%-dən çox tamamlanıb və bu layihədən ilk qazın 2018-ci ildə əldə edilməsi planına uyğundur.\nÖlkədəki bütün tikinti-quraşdırma və istehsalat sahələrində - həm dənizdə, həm də quruda, o cümlədən Səngəçal terminalı, Bakı yaxınlığındakı ATA (AMEK/Tekfen/Azfen) sahəsi, Bakı Dərin Özüllər Zavodu və boru kəməri marşrutu boyunca layihə işləri davam edir.\nİyun ayında layihə daha bir mühüm hadisəni qeyd etdi - Şahdəniz Mərhələ 2 üçün tikilən  platformalardan birinin üst modulları yola salındı və dənizdə quraşdırıldı. Yaşayış Blokları və Texnoloji Təchizat platformasının üst modullarının yola salınması münasibətilə təşkil olinmuş rəsmi mərasimdə Zati-aliləri Prezident İlham Əliyev də iştirak etdi. Dənizdə üst modullar artıq əvvəldən suyun 94 metr dərinliyində quraşdırılmış dayaq blokunun üzərinə oturdulmuş və uğurla bərkidilmişdir. ATA tikinti-quraşdırma sahəsində Şahdəniz 2 üçün inşa olunan paltformalardan ikincisinin də üst modullarının tikintisi artıq başa çatıb və istismar sınaqları 90 % tamamalanıb. Bu modulların dənizə yola salınması və quraşdırılması 2017-ci ilin üçüncü rübünə planlaşdırılır.\nSualtı tikinti işləri üçün nəzərdə tutulmuş “Xənkəndi” gəmisinin tikintisi və istismar sınaqları Bakı Gəmiqayırma Zavodunda artıq bitib və bu da Şahdəniz 2 layihəsində mühüm bir mərhələdir.\nDünyanın ən iri neft və qaz terminalllarından biri olan Səngəçal  terminalında Şahdəniz 2-dən əldə ediləcək əlavə qaz həcmlərini emal etmək üçün genişləndirmə işləri uğurla irəliləyir.\n2017-ci ilin birinci yarısında CQBK ilə bağlı fəaliyyətlərə təqribən 14 milyon dollar əməliyyat xərcləri və 413 milyon dollar əsaslı xərclər sərf edilib.\nBirinci yarım il ərzində CQBK-nin gündəlik orta ötürücülük gücü təqribən 21,4 milyon kubmetr qaz olmuşdur.\n2017-ci ilin birinci yarısında CQBKG üzrə işlər Azərbaycan və Gürcüstanda boru kəməri marşrutu boyunca uğurla davam etmişdir. Ümumilikdə bu işlərin – tikinti və istismar sınaqları daxil olmaqla,  96%-i artıq tamamlanıb.\nAzərbaycanda kəmər xəttinin inşası üzrə tikinti işləri irəliləməkdə davam etmişdir -  təqribən 370 km uzunluğunda borular artıq qaynaq edilib və 263 km boru xəndəyə endirilib və üstü örtülüb. Planlaşdırılmış 5 üfüqi qazma işinin hamısı tamamlanıb - beşinci üfüqi qazma bu ilin aprel ayında başa çatıb.\nGürcüstan ərazisində kəmər xəttinin inşası üzrə tikinti işləri artıq bitib  - 62 km uzunluğunda borular qaynaq edilib, örtüklənib, xəndəyə endirilib və üstü örtülüb.\nHəm Azərbaycanda, həm də Gürcüstanda boru kəmərinin hidro-sınaqları aparılır. Azərbaycanda 5, Gürcüstanda isə 11 hidro-sınaq bölməsində işlər bitib.\nGürcüstanda hər iki kompressor stansiyasında tikinti-quraşdırma işləri davam edir. 1-ci kompressor stansiyasında işlər təqribən 99%, 2-cidə isə 82% tamamlanıb. Hər iki  kompressor stansiyası 2018-ci ildə istismara verilmək  planına uyğun irəliləyir. Nəzarət-ölçü stansiyasında (81-ci sahə) isə işlər 98% tamamlanıb və bu stansiyanın 2017-ci ildə təhvil verilməsi planlaşdırılır.\nAbşeron yarımadasının dayazsulu hissəsi üzrə hasilatın pay bölgüsü sazişi ərazisindən  2016-cı ildə əldə edilmiş 3-ölçülü məlumatların emalı və interpretasiyası davam edir. Məlumatların tam emalının 2017-ci ilin üçüncü rübündə başa çatacağı gözlənilir. Seysmik interpretasiya işləri isə bu ilin dördüncü rübündə bitəcək.\nBirinci yarım ilin sonuna BP şirkətinin işçiləri olan Azərbaycan vətəndaşlarının sayı 2743 nəfər olub və bura müddətli müqavilə əsasında işləyən işçilər də daxildir. Şirkətin Azərbaycanda ixtisaslı işçilərinin təxminən 85%-ni yerli mütəxəssislər təşkil edir ki, bunların da çoxu rəhbər vəzifələrdədir, o cümlədən şirkətin regional rəhbər heyətinin tərkibinə altı azərbaycanlı vitse-prezident daxildir.\n2017-ci ilin birinci yarısında BP və onun əməliyyatçısı olduğu birgə layihələrdəki tərəfdaşları belə sosial investisiya layihələrinə təkcə Azərbaycanda 3,5 milyon dollar xərcləmişlər.\nÖlkə iqtisadiyyatının güclənməsinə kömək etmək məqsədilə BP və onun tərəfdaşları Azərbaycanın hər yerində yerli sahibkarlığın inkişafını və yerli bacarıqların yaradılmasını dəstəkləyən sosial investisiya layihələrini davam etdirəcəklər.\nBu qəbildən Azərbaycanda həyata keçirilən layihələrin bəzi nümunələri bunlardır:\nBP-nin (özünün əməliyyatçısı olduğu birgə layihələrdəki tərəfdaşları adından) Azərbaycanda kənd təsərrüfatı üzrə peşə təhsilinin gücləndirilməsinə dəstək məqsədilə Təhsil Nazrliyi ilə 2016-cı ilin sentyabr ayında başladığı yeni tərəfdaşlıq. Bu tərəfdaşlıq çərçivəsində BP və onun tərəfdaşları Azərbaycanda kənd təsərrüfatı üzrə peşə təhsili bazasının gücləndirilməsinə dəstək olacaqlar. Layihə nəticəsində kənd təsərrüfatı sahəsində 12 yeni peşə və ixtisasın yaradılacağı və bunun da ölkənin kənd təsərrüfatı sektorunda səmərəliliyi artırmaq planlarına töhfə verəcəyi gözlənilir. Bundan başqa, daha 7 peşə üzrə dərsliklər və tədris materialları hazırlamaqla layihəni davam etdirmək planlaşdırılır.\nBP-nin (özünün əməliyyatçısı olduğu birgə layihələrdəki tərəfdaşları adından) həyata keçirdiyi “Sahibkarlığın İnkişafı Proqramı” (SİP) çox milyon-dollarlıq layihədir və yerli sahibkarlığı dəstəkləmək məqsədi daşıyır. Proqram Azərbaycandakı müqavilələrdə yerli resursların iştirakını artırmaq və yerli iqtisadiyyatın sağlam və şəffaf inkişafına dəstək vermək səylərinin bir hissəsidir. BP və tərəfdaşları 2007-ci ilin iyun ayında başlanmış bu proqramı 2016-cı ilin noyabr ayında daha iki il uzatmaq qərarı veriblər.\nBP-nin (özünün əməliyyatçısı olduğu birgə layihələrdəki tərəfdaşları adından) Azərbaycanda açdığı Layihələri İdarəetmə Məktəbi (LİM) özəl və dövlət sektorunu təmsil edən şəxslərin layihə idarə edilməsi bacarıqlarını inkişaf etdirmək üçün nəzərdə tutulub. Bu günədək məktəbdə 325 layihə meneceri təlim keçərək beynəlxalq sertifikat qazanıb. 2016-cı ildə bu proqram davamlılıq mərhələsinə keçib və proqramın 2017-ci ilin üçüncü rübündən etibarən yerli təlimçilər tərəfindən aparılması planlaşdırılır.\nBP (özünün əməliyyatçısı olduğu birgə layihələrdəki tərəfdaşları adından) öz obyektlərinin qonşuluğunda yaşayan icmalarda informasiya texnolgiyası (İT) üzrə bilik və bacarıqların yaradılması səylərinə dəstək verir. Bu layihənin bir hissəsi olaraq Səngəçal və Ümid qəsəbələrini təmsil edən 50 nəfər CİSCO sertifikatı verən İT təlimi kurslarını bitirmiş və beləliklə öz məşğulluq imkanlarını daha da artırmışlar. 2016-cı ildə bu proqram genişləndirildi və təlimlər boru kəmərləri boyunca yerləşən icmalar da daxil olmaqla çox sayda yeni icmalarda keçirilməyə başladı. Bu yeni təşəbbüsdən 200-ə yaxın yerli icma nümayəndəsinin faydalanacağı gözlənilir. Bundan əlavə, CİSCO təlimi kurslarının əvvəlki mərhələsini keçən 23 ən uğurlu məzunu dəstəkləməyə davam edərək onlara daha yüksək səviyyədə İT bacarıqları öyrənmək və ingilis dili biliklərini inkişaf etdirmək üçün imkanlar yaratmaq da proqrama daxildir. Kursları bitirdikdə onların dünya üzrə tanınmış CİSCO Sertifikatlı Şəbəkə Əməkdaşı sertifikasiya imtahanını verməsi də planlaşdırılır.\nBP (özünün əməliyyatçısı olduğu Cənubi Qafqaz Boru Kəmərinin Genişləndirilməsi (CQBKG) layihəsindəki tərəfdaşları adından) 2016-cı ildə boru kəməri marşrutu boyunca yerləşən beş bölgədə - Goranboy, Samux, Şəmkir, Tovuz və Ağstafa rayonlarında, icmaların bacarıq və bilgilərinin artırılmasına yönəlmiş pilot layihəyə başlayıb. Bu, CQBKG layihəsinin sosial sərmayə proqramı çərçivəsində həyata keçirilən bir təşəbbüsdür. Layihə icmalarda ingilis dilinin tədrisi keyfiyyətini artırmaq üçün nəzərdə tutulub. Pilot mərhələnin uğurlu olması layihənin müddətinin boru kəmərləri boyunca 12 bölgədən olan 150 müəllim və 450 icma nümayəndəsinı əhatə etməklə uzadılmasına imkan vermişdir. Layihə “British Council” tərəfindən Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyi ilə əməkdaşlıqda həyata keçirilir.\nBP (özünün əməliyyatçısı olduğu birgə layihələrdəki tərəfdaşları adından) Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatı (BMqT) ilə əməkdaşlıq edərək bacarıq və biliklərin artırılması və texniki dəstək vasitəsi ilə miqrasiya strategiyalarının, siyasətinin və qanunvericiliyinin səmərəli şəkildə həyata keçirilməsi məqsədilə beynəlxalq qabaqcıl təcrübələrin ölkəyə gətirilməsi layihəsinə dəstək verir. Layihədən viza məsələləri ilə məşğul olan dövlət idarələri yararlanır. Bugünədək layihə çərçivəsində ilk elektron xidmət açılmış və Xarici İşlər Nazirliyi üçün Konsulluq İstinad Kitabçası hazırlanaraq təqdim olunmuşdur.\nBP (özünün əməliyyatçısı olduğu birgə layihələrdəki tərəfdaşları adından) Azərbaycanda ilk dəfə Böyük Verilənlər üzrə Elmi Tədqiqat və Təlim Mərkəzini yaratmışdır. Mərkəz ADA Universitetində yaradılmışdır və onun nəticəsində həmin universitetdə Böyük Həcmli Verilənlərin Təhlili və Verilənlər Elmi üzrə yeni magistr dərəcəsi proqramı da fəaliyyətə başlayacaq ki, bu da verilənlər üzrə mütəxəssislərə və böyük həcmli verilənlər üzrə analitiklərə olan ehtiyacların qarşılanmasına xidmət edəcək. Bu yeni mərkəz həm də dövlət qurumlarının və özəl sektor təmsilçilərinin mərkəzdəki resurslardan istifadəsinə imkan yaratmaqla daha geniş təsir dairəsinə malik olacaq. Mərkəz üçün avadanlıqlar artıq quraşdırılmışdır, hazırda proqramların quraşdırılması aparılır. Mərkəz 2017-ci ilin dördüncü rübündə fəaliyyətə başlayacaq.\nBP (Caənubi Qafqaz Boru Kəməri Şirkətindəki tərəfdaşları adından) boru kəməri marşrutu boyunca yerləşən on bölgədə – Hacıqabul, Kürdəmir, Ağdaş, Ucar, Yevlax, Samux, Goranboy, Şəmkir, Tovuz, Ağstafa rayonlarında, erkən müdaxilə xidmətlərinin yaradılması üzrə pilot layihəyə başlamışdır. Bu, Cənubi Qafqaz Boru Kəmərinin genişləndirilməsi (CQBKG) layihəsinin sosial sərmayə proqramı çərçivəsində həyata keçirilən bir təşəbbüsdür. Layihənin məqsədi bu bölgələrdə Erkən Müdaxilə Mərkəzləri yaratmaqla uşaqların inkişafı prosesində erkən müdaxilənin əhəmiyyəti barədə həm icmanın, həm də səhiyyə sektorunun məlumatlılığını artırmaqdır.\nBP (Cənubi Qafqaz Boru Kəməri Şirkətindəki tərəfdaşları adından) boru kəməri marşrutu boyunca yerləşən Ucar, Yevlax, Samux və Şəmkir bölgələrində 200 icma üzvünü əhatə edən iki yeni gəlir imkanları yaradılması layihəsinə başlamışdır. Layihə çərçivəsində həmin icma üzvlərinə arıçılıq və kiçik təsərrüfat avadanlığı, bu sahələrdə təlim və məsləhətlər verilməsi təmin edilmişdir.\nBP-nin Bakı Ali Neft Məktəbində biznes mühazirələri Azərbaycanda yerli neft-qaz mühəndislərinin inkişafına dəstək məqsədi daşıyır. Layihə çərçivəsində BP-nin aparıcı mütəxəssisləri və rəhbər işçiləri bu ali məktəbdə silsilə mühazirələr və təqdimatlar keçirir, öz təcrübələrini bölüşür və BP-nin əməliyyatları, texnoligiyaları, iş prosesləri və mexanismləri barədə məlumat verirlər.\nBiznesimizi əks etdirən təqdimat slaydları ilə tanış olun (pdf 737.4 KB)


ATGTİ — "Tələbələrin Liderlik Akademiyası" adlı layihənin ilk günü uğurla baş tutub\n23.03.2019, 11:55 Şrifti kiçilt Şrifti böyüt Çap et Sürətli keçid\nAzərbaycan Respublikasının Gənclər Fondunun maliyyə dəstəyi, Azərbaycan Tələbə Gənclər Təşkilatları İttifaqının təşkilatçılığı ilə "Tələbələrin Liderlik Akademiyası" adlı layihənin ilk günü uğurla baş tutub.\n“Liderlik Akademiyası” çərçivəsində gənclər müəyyən müddət ərzində müxtəlif mövzularda təlimlər keçir. Təlimlərlə yanaşı akademiyaya seçilən şəxslər üçün film günləri, rayon turları, əyləncəli oyunlar və party-lər keçirilir və bu Akademiyanın tələbələrə bəxş etdiyi bacarıqlar aşağıdakı kimidir:\n-liderlik qabiliyyətini formalaşdırmaq\n-təşkilatlanma və idarəetmə qabiliyyəti\n-bilik ,dünyagörüşü ,gözəl natiqlik və razısalma bacarığı\nNovruz Həmrəyliyinə həsr edilən budəfəki layihədə 4 komanda (Su, Od, Yel, Torpaq) təmsil olunub.\nGün ərzində təşkil edilən təlimlərdə iştirak edən iştirakçılar, axşam layihənin bədii hissəsi olan sosial gecədə maraqlı səhnəciklərlə çıxış ediblər.\nATGTİ-nin katiblik üzvü Ləman Cavadova, komandaları qiymətlindirmə sistemi ilə tanış etdikdən sonra, Təşkilat Komitəsi qabaqcadan müəyyənləşdirilmiş bal sisteminə əsasən komandaları qiymətləndiriblər.\nSosial gecənin sonunda Təşkilat Komitəsi yekun balları komandalara elan edib.\nBeləliklə layihənin ilk gününün qalibi, "OD" komandası olmuşdur.


Əhmədli qəsəbəsi Movida Plaza ilə yanaşı 2 otaqlı mənzil satılır - BizimEmlak.Az\nSatış / Bina evi, Baki, Əhmədli, 90 000 ₼\nXətai rayonu. Əhmədli m. N.Tusi 9\nƏhmədli qəsəbəsi Movida Plaza ilə yanaşı Eksperimental tikili köhnə 5- mərtəbəli daş binanın 4-cü mərtəbəsi. Ev 2 Otaqlıdır təmir olunub, evdə yaşayış üçün hər bir şərait vardı. Qabağ balkon bağlanaraq kuxnaya əlavə edilib. Həm kuxna, həm də otaq kimi düzəldilib. Bundan əlavə Ev 1 Zal, 1 Yataq otağından ibarətrdir. Evin ümumi sahəsi ( 53.84 kv.m ) dir. Komunalı tam qaydadadır, kupçalıdır. Arxa terefde uzun geniş balkonu var, uzunluğu ( 7 m ) dir. Evin şəkli qoyulmur maraqlanan şəxslər gəlib baxa bilərlər. Yaxınlıqda 3 Məktəb, 2 Uşaq bağçası, Park və maqazinlər vardı.


00:00 08.03.2021 77\nPublika.az-ın məlumatına görə, ilk dəfə 1857-ci ildə Nyu-Yorkda tikiş fabrikinin qadınları, 12 saatlıq iş gününə etiraz məqsədilə martın 8-də aksiya keçiriblər.\n1910-cu ildə Kopenhagen şəhərində keçirilən Qadın Sosialist İnternasyonalının qurultayında alman sosialist qadın Klara Setkin məhz həmin tarixin - 8 martın Dünya Qadınlar Günü kimi qeyd olunması ilə bağlı verdiyi təklif qəbul edilib.\n1977-ci ildə BMT bu günü qadın günü kimi rəsmiləşdirib. Qadınlar bayramı Azərbaycanda da geniş qeyd olunur. İndi Azərbaycan qadınları artıq cəmiyyətin aparıcı qüvvəsinə çevrilib, çünki cəmiyyət onlara hörmətlə yanaşır və qiymətləndirir.\nDövlət Qadın siyasətinin Prezident İlham Əliyev tərəfindən qətiyyətlə davam etdirilməsi isə Azərbaycan qadınlarının məsuliyyətini daha da artırır. İndi Azərbaycan qadınının cəmiyyətdə yeri, nüfuzu, ona münasibət çox ucadır. Qadın hüquqlarının təmin edilməsi sahəsində möhkəm hüquqi baza mövcuddur. Qadınların ictimai-siyasi həyatdakı fəallığı ilbəil artır. Azərbaycan qadını ölkəmizi bütün dünyada ləyaqətlə təmsil edir, mötəbər kürsülərdn çıxış edir.\nHeydər Əliyev Fondunun Prezidenti, YUNESKO və İSESKO-nun xoşməramlı səfiri, millət vəkili Mehriban Əliyevanın ölkənin ictimai-siyasi həyatındakı uğurlu fəaliyyəti, dövlətimiz, dövlətçiliyimiz naminə, xalqın rifahı üçün gördüyü işlər, xeyirxah əməllər bu gün Azərbaycan qadınının nə qədər fəal olduğunu təsdiq edir.\nXəbərin mənbəyi: https://publika.az/news/sosial/348859.html


ULDUZ FALI (14 may 2011) » 3w.LeGenD.Az | Əfsanə olmaq istəyən bizimlədi... | Eurovision 2013, Geyimler, sac duzumleri, mentiq, aforizmler, animasiyalar, sekiller, avatarlar, menali sozler, maraqli, dadli tortlar, mp3, video\nQOÇ - Gərgin vaxt olsa da, “məsləhətli don gen olar” deyib, inandığınız insanların tövsiyələrinə riayət etməklə, sıxıntılarınızı dəf edə bilərsiniz. Başladığınız bütün işlərin məsuliyyətini anlamağa çalışın.\nBUĞA - Paxıl və bədxah adamların müdaxilələrinə fikir verməyin. Həqiqətə yaxın olan arzularla yaşayın. Bürcünüzün “hakimiyyətdə” olduğu bu gözəl gündə enerjinizi boş şeylərə görə itirməyin.\nƏKİZLƏR - Saat 15-ə qədər nəzərdə tutduğunuz planları reallaşdırmaqda heç bir problemlə rastlaşmayacaqsınız. Sonrakı müddətdə isə ehtiyatlı olun. Axşam saatlarını evdə keçirməyə çalışın.\nXƏRÇƏNG - Giley-güzara, kimi gəldi ittiham etməyə vaxt itirməkdənsə, reallığı nəzərə alın. Özünüzə tənqidi yanaşın. Bunu bacardığınız təqdirdə nahardan sonra ruhi rahatlıq hiss edəcəksiniz.\nŞİR - Daxili gərginliyiniz xeyli səngiyəcək. Bu isə başınıza yeni ideya və perspektivli fikirlərin gəlməsinə səbəb olacaq. Həlli mürəkkəb olan işlərə girişməyin. Sizə passivlik yaraşmır.\nQIZ - Bu gün ulduzlar məclislərdə iştirakınızdan xəbər verir. Dəvətləri qəbul etməyə çalışın. Daxili duyğularınızı tənzimləmək üçün fiziki işlərdən uzaq olun. Səhhətinizə fikir verin.\nTƏRƏZİ - Sürprizlərlə dolu bir təqvim yaşayacaqsınız. Kiçicik gərginlikləri nəzərə almasaq, ətrafınızda cərəyan edən hər bir hadisə ürəyinizcə olacaq. Maraqlı görüşləriniz gözlənilir.\nƏQRƏB - Həftənin bu enerjili günündə yalnız işgüzarlığınızı artırmalısınız. Yeni işlərə başlamaq haqqında sövdələşmələr aparın. Çünki bu addım böyük perspektivlərdən xəbər verir.\nOXATAN - İştirakçısı olduğunuz prosesləri gərginləşdirməyin. Qanqaraldan işlərə meyl etməsəniz, hörmətiniz artacaq. Günün ikinci yarısını bütünlüklə maliyyə məsələlərinə həsr edin.\nOĞLAQ - İxtiyarınızda olan bu gözəl gün hamıdan çox sizin üçün uğurlu olmalıdır. Odur ki, vaxtınızı boşa verməyin. Müxtəlif ünvanlara baş çəkməklə maddi və mənəvi rahatlıq qazana bilərsiniz.\nSUTÖKƏN - Taleyüklü məsələlərin həlli üçün perspektivli təqvimdir. Mövcud problemlərinizi aradan qaldırmaq üçün əhəmiyyət kəsb edən adamlarla görüşün. Məsuliyyətsizlik etməyin.\nBALIQLAR - Proseslərin inkişafı mənfi istiqamətdə cərəyan edə bilər. Bu səbəbdən bəzi məsələlərdə ehtiyatlı olmalısınız. Günortadan sonra nüfuzlu və etibarlı adamlarla görüşməyiniz vacibdir.\nTsk, onsuzdaki her gun evdeyem\noxumadım yenədə təşəkkür\nSitat: ]BALIQLAR - Proseslərin inkişafı mənfi istiqamətdə cərəyan edə bilər. Bu səbəbdən bəzi məsələlərdə ehtiyatlı olmalısınız. Günortadan sonra nüfuzlu və etibarlı adamlarla görüşməyiniz vacibdir[/quote\neziyyete gore tesekkurler))\n15 may 2011 13:10\n15 may 2011 13:03\nBALIQLAR - Proseslərin inkişafı mənfi istiqamətdə cərəyan edə bilər. Bu səbəbdən bəzi məsələlərdə ehtiyatlı olmalısınız. Günortadan sonra nüfuzlu və etibarlı adamlarla görüşməyiniz vacibdi


Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi Sumqayıt Dövlət Universiteti 2019-cu il ücün fəlsəfə doktoru və elmlər doktoru hazırlığı üzrə doktoranturaya QƏBUL ELAN EDİR\nKimya texnologiyası və mühəndisliyi\nElektrotexniki sistemlər və komplekslər\nElektrik stansiyaları (elektrik hissəsi) və elektroenergetik sistemlər\nMüqayisəli-tarixi və müqayisəli-tipoloji dilçilik\nSosiologiyanın nəzəriyyəsi,metodologiyası və tarixi\nAzərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 4 dekabr 2019-cu il tarixli 737s saylı sərəncamına uyğun olaraq fəlsəfə doktoru proqramı üzrə doktoranturaya (dissertanturaya) ali təhsil alan (ali təhsil pilləsinin magistratura səviyyəsini bitirən (magistr dissertasiyasını müdafiə edən), yaxud təhsili ona bərabər tutulan) və elmlər doktoru proqramı üzrə doktoranturaya (dissertanturaya) fəlsəfə doktoru və ya ona bərabər tutulan elmi dərəcəsi olan Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları müsabiqə əsasında qəbul olunurlar.\nQəbul üçün aşagıdakı sənədlər təqdim edilir:\n2. Kadrların şəxsi – qeydiyyat vərəqi;\n3. Tərcümeyi - hal;\n4. 2 ədəd fotoşəkil (3x4 sm ölçüdə);\n5. İş yerindən xasiyyətnamə;\n6. Əmək kitabçasından çıxarış;\n7. Çap olunmuş elmi işlərin siyahısı (və ya fəlsəfə doktoru proqramı üzrə seçilmiş ixtisas üzrə referat);\n8. “Fəlsəfə doktoru” və ya “Elmlər namizədi” elmi (alimlik) dərəcəsi diplomunun müvafiq qaydada təsdiq edilmlş surəti (Elmlər doktoru proqramı ücün);\n9. Ali təhsil müəssisəsini bitirmək haqqında diplomun və diploma əlavənin (bakalavr və magistratura təhsil pillələri üzrə) müvafiq qaydada təsdiq edilmiş surətləri (xarici ölkələrdə təhsil almış Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları üçün təhsil barədə sənədlərin tanınması haqqında şəhadətnamə);\n10. Şəxsiyyəti təsdiq edən sənədin surəti.\nSənədlər 2019-cu il dekabrın 28-dək qəbul edilir.\nQəbul qaydaları haqqında Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 01 iyul 2010-cu il tarixli 129 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş və Nazirlər Kabinetinin 13 noyabr 2019-cu il tarixli 443 nömrəli Qərarı ilə dəyişiklik edilmiş “Doktoranturaların yaradılması və dokturanturaya qəbul qaydaları”ndan ətraflı məlumatı ( http://e-qanun.az/framework/19800) almaq olar.\nSənədlər şənbə, bazar və istirahət günlərindən başqa hər gün səhər saat 9.00-dan 17.00-dək Sumqayıt Dövlət Universitetinin Doktorantura və magistratura şöbəsində qəbul edilir.\nÜnvan: Sumqayıt şəhəri, 43-cü məhəllə. Tel: (018)642-12-63, 050 339-68-36


Peyvənd əleyhinə hərəkətlər və təhlükəli xəstəliklərin təkrarlanması? - Controversially - 2021\nPeyvəndləmə getdikcə çətinləşir. Yalnız rəsmi tövsiyələri oxumayan, həm də peyvənd əleyhinə hərəkətlərin arqumentləri ilə tanış olan ağlabatan bir valideyn böyük bir dilemma yarada bilər. Bir tərəfdən təsirlərinə qarşı immuniteti olmayan acgöz peyvənd istehsalçılarımız var, digər tərəfdən uşaqların daha az və ya çox müvəffəqiyyətlə peyvənd edildiyi uzun illər təcrübəmiz var. Təsiri kifayət qədər öyrənilməmiş yeni vaksinlər və peyvənddə məcburiyyət məsələsi də mövcuddur. Bir çox valideyn hər bir valideynin seçim etməli olduğunu vurğulayır: peyvənd etmək və ya peyvənd etmək və bütün məcburiyyət formaları yolverilməzdir. Ancaq əminsiniz?\nUşaqları aşıladıqdan sonra mənfi peyvənd reaksiyaları ilə qarşılaşan valideynlərin mübahisələri ilə mübahisə etmək çətindir. Sami. Peyvənd etməyi tövsiyə edənlərin köməyi olmadan. Xəstəliyin əlamətlərinin peyvəndi ilə əlaqəli olub olmadığını və ya həyatın ilk ilindəki yüksək peyvəndlərin və uşağın dinamik inkişafının vaksinlərin xəstəliyə səbəb ola biləcəyini düşünməsini qiymətləndirmək çox çətindir. Yəqin ki, uşaq peyvənd olunmasa da xəstəlik inkişaf edəcəkdir? Barrikadanın hər iki tərəfində də peyvəndlərə can atan və ya uşaqlarına və ya nəvələrinə rəsmi olaraq peyvənd etməyən və başqalarına qarşı da tövsiyə edən dünya mütəxəssislərinin açıqlamaları var.\nBir neçə gün əvvəl internetdə bunu göstərən bir xəritə (yuxarıda) göründü Peyvəndlərdən geri çəkilmək ABŞ, Avropa və xüsusilə Birləşmiş Krallıqda qızılca hücumları ilə nəticələnir.\nQızılca xəstəliyinə tutulmaqdan əlavə xəritənin yaradıcısı: Pediatriya professoru Aaron Carrol peyvənd əleyhinə hərəkətlərin təsiri ilə əlaqəli artan boğmaca hadisəsi, və xüsusilə Kaliforniyada 2010-cu ili öskürək epidemiyasına diqqət çəkiri. Aşılamağın tərəfdarları, yuxarıdakı nəticələrə əsaslanaraq, uşaqların aşılanması və ya peyvənd edilməməsinin hər bir valideyn üçün fərdi məsələ olmadığını vurğulayırlar. Onların fikrincə, bu, hər kəs üçün təhlükə olan ictimai sağlamlıq problemi olmalıdır.\nCopyright 2021 \_ Peyvənd əleyhinə hərəkətlər və təhlükəli xəstəliklərin təkrarlanması?...


ABŞ psixoloqları bütün dünya üzrə "xoşbəxt insan"ın maaşını hesablayıblar - Report.az\n15 Fevral, 2018 17:57\nBakı. 15 fevral. REPORT.AZ/ ABŞ-ın İndiana ştatında yerləşən Vircinia və Perdyu universitetlərinin psixoloqları dünya üzrə optimal gəlir miqdarını müəyyənləşdiriblər. Belə ki, ildə 95 min dollar bir nəfərin həyatdan tam məmnun qalmasına imkan verər, emosional bərabərlik üçün isə ildə 60-75 min dollar da bəs edər.\n"Report" "İnterfaks"a istinadən xəbər verir ki, müvafiq tədqiqat ABŞ-ın "Nature Human Behavior" jurnalında dərc edilib.\nAlimlər "Gallup" konsaltinq şirkətinin dünyanın 164 ölkəsində 1,7 milyon insan üçün tərtib etdiyi dünya reytinqini təhlil ediblər və qazanc səviyyəsi ilə həyatdan məmnunluq səviyyəsini müqayisə ediblər. Müəlliflər iddia edirlər ki, gəlir optimal səviyyədən nə qədər çox olarsa, insan həyatdan bir o qədər az həzz alır.\nEyni zamanda onların hesablamalarına əsasən, xoşbəxtlik kişilərə (ildə 90 min dollar) qadınlarla (ildə 100 min dollar) müqayisidə daha ucuz başa gəlir.


Kirpi.info - “İlk qarğış”- Satirik deyingənlik\n“İlk qarğış”- Satirik deyingənlik\nYazı mədəniyyətinin aşağı-yuxarı beş min ilə yaxın tarixi var. Türklərin, çinlilərin, misirlilərin, mayyalıların, inklərin qədim tayfaları səsin sözə, sözün yazıya çevrilməsində əllərindən gələni gələcək nəsillər üçün əsirgəməmişlər. Nizənin, sapandın, mamontun bol, kağız-qələmin isə tapılmadığı vaxtlarda başlarına gələn hadisələri, ilk sevgi macəralarını, yeyib-içmək sağlıqlarını əl-ayaqlarını əzə-əzə daşa-qayaya ilan-qurbağa işarələrlə, heroqliflərlə, mixi yazılarla döyəcləmişlər ki, övladları onların həyat və yaradıcılığını unutmasınlar.\nYəqin ki, o dövrün ilk jurnalistləri hər gün tayfanın yeni xəbərlərini mağaranın qarşısındakı qayaya cızmış, tayfanın ilk intellektualları daş gözlüklü eynəklərini taxıb bu anlaşılmaz xəbərləri oxuyaraq tayfa başçısı seçkiləridən, mağaradakı “əxlaqsızlıq yuvalarından”, qoluzorlu, əlinizəli tüklü-müklü kişilərin qəbilənin malını qeyri-qanuni yolla mənimsəyərək varlanıb ilk sosial bərabərsizliyin təməlini qoymasından xəbər tutmuşlar. Çox güman o vaxtın ən çox oxunan ictimai-siyasi qayasında belə başlıqlı manşet yazıları olurmuş: “Mağaramız günü-gündən genişlənir”, “Düşmənə yüz əlli ox zərbəsi vururlub”, “Qobustan” istirahət mərkəzində qadın meyiti tapılıb”, “İbtidai icma quruluşu dağılır, xalq quldarlıq quruluşuna “yox” deyir” və s.\nNövbəti səhifələrdə, yəni əsas qayanın yan-yörəsindəki daş-kəssəkdə ilk şairlərin, rəssamların qəhrəmanlıq, sevgi, ayrılıq ruhunda yaratdıqları lirik-epik janrlı əsərləri yer alırmış.\nYazı mədəniyyəti inkişaf etdikcə yaradıcı adamlar, daşdan inək dərisinə, papirus yarpaqlarına, ən nəhayət, kağıza üz tutdular. Çünki ilk oxucular hər gün evə ağır daş qəzetlər, kitablar alıb gətirdiyi üçün evlər, bir növ, daş karxanalarına dönür və hər gün evi bu lazımsız daş yığınından təmizləyən ev xanımlarının deyingənliyinə, ailələrin dağılmasına səbəb olurdu. Bütün günü daş-qaya oxumaqdan ovdan, yəni işdən-gücdən qalan kişilərin ailələri yoxsullaşır və belə evlərin xanımları hər gün mamont kababı yeyən, əyninə cürbəcür bahalı heyvan dərilərundən xalat, səndəl geyinən qonşu xanımlarına baxıb öz oxucu və yazıçı ərlərinə qarğış yağdırırdılar. “Daş düşsün sənin kişi təpənə” ifadəsi də məhz ilk yazıların yarandığı dövrlərə təsadüf edir ki, bu da yaradıcı adamlara edilən ilk qarğışlardan biridir.\nBeləliklə, yazı yarandığı gündən insanlara bədbəxtlik, tənhalıq bəxş etdi. Elə ilk kitab da Çinin şimal-qərb ucqarında insanlardan qaçıb dağlarda yaşayan, qaynadılmış çəltiklə dolanan Buddanın öz şagirdinə söylədiklərindən ibarət eni yarım, uzunu bir metrə çatan, cəmi yeddi səhifəlik “Diamond Sutra” kitabı oldu. Deyəsən, eramızdan əvvəl 868-ci ildə yazılıb. Daha sonra alman texnoloqu Qütenberq 1450-ci ildə ilk kitab maşınını yaratdı. Nəhayət, 1863-cü ildə Avropada ilk çap maşını ixtira olundu ki, onun da ilk alıcılarından biri Amerika yazıçısı Mark Tven idi. Artıq qəzet, kitab oxumaq üçün Qobustana, Orhon-Yeniseyə, mayyalıların, inklərin yaşadığı Yukatan yarmadasına getməyə, yaxud oralardakı daş-kəssəyi evə gətirməyə ehtiyac yox idi.\nYazı mədəniyyəti dəyişsə də, yazıçıların taleyi olduğu kimi qaldı.\nBuna görə də xalqımız Qobustan qayalıqlarında beş-altı cızmaqara edəndən sonra bu işin gəlirsiz, hətta gərəksiz olduğuna əmin olaraq, heç vaxt öz taleyini, tarixini yazıya, kitaba etibar etməmiş, onun taleyini, tarixini qələmə almaq zəhmətini başqa xalqlar öz üzərlərinə götürmüşlər. Axtarsan, bəlkə də, Qobustan qayalarında yallı gedən, ov ovlayıb, quş quşlayan babalarımızın təsvirlərinin də müəllifi özümüz deyilik. O vaxt qapalı hövzə olmayan, Qara dənizlə birləşərək qədim Tetis okeanının bir hissəsi sayılan keçmiş Sarmat, indiki Xəzər dənizi vasitəsilə hardansa avara, yadelli bir qayaçapan gəlib buralara çıxmış və babalarımızın o adama pulunu verib özlərinin el şənliklərini bu qayalara oydurmuşdur.\nBəs indi vəziyyət necədir? Buyurun, çıxaq şəhəri gəzək. Məsələn, başqa xalqların avtobusları, metroları qiraət zallarını xatırlatdığı bir vaxtda bizim avtobuslar, metro vaqonları heç bir məna ifadə etməyən, yalnız bir-birinə göz qoyan, yaxud əlindəki telefon ekranının üstündə aşağı-yuxarı sürüşən insan siluetlərinin sərgi salonunu xatırladır. Qəzet köşklərindən qəzetdən başqa min bir xırdavat – dırnaqtutan, pomozok, dabankeş, büsqalter, dondurma, siqaret, ütü məftili, qozqıran, corab ala, hətta əlimyandımda təzə şalvarının balağını kəsdirə bilərsən. Uzağa getməyək, yeddi ildir yaşadığım binanın həyətində indiyədək əlində qəzet, kitab olan yeddi sakinə rast gəlməmişəm. İlə bir oxucu belə düşmür. Düzdür, üç-dörd il əvvəl bir müharibə veteranı vardı, Hitler vurub ayaqlarını şikəst eləmişdi. Gəzə bilmədiyi üçün bekarçılıqdan kor yolçu kimi həyətdə oturub qəzet oxuyurdu. II Dünya müharibəsində əlli yeddi milyon insan qırılıb, deməli, əgər bu müharibə olmasaydı və əlli yeddi milyon adam qırılmasaydı o kişi də ayağının birini itirməyəcəkdi. Deməli, belə çıxır ki, bu binanın topal sakini də olmayacaqdı və bu həyətdə heç kim qəzet oxumayacaqdı. Bizim binanın heç o bircə çolaq oxucusu da olmayacaqdı. Vay dədə! Deməli, bizim insanın adicə qəzet oxuması üçün gərək Dünya müharibəsi törədəsən, ölü yeri, əlli yeddi milyon insan qırasan.\nİndi Hitlerin amanatı olan o şikəst oxucu da rəhmətə gedib. İndi bizim binaya qəzetləri ancaq küləklər gətirir, onu da zibil kimi, cırıq-cırıq edəndən sonra...


Mim-ləşmiş millət… | Xural qəzeti\nƏsas Səhifə/KÖŞƏ YAZARLARI/Mim-ləşmiş millət…\nMim–lər antik Yunanıstanda və Roma imperiyasında çox populyar olan maskalı akterlar idi…\nBu gün Azərbaycanda olan narazılıq dünyanın heç yerində yoxdur. Yoxsulluq fəlakət dərəcəsində, ədalət bazar iqtisadiyyatına qulluq edir, iqtidarı bir maskada, müxalifəti özgə birində. Artıq insanlar da buna öyrəşib, biri özünü yandırır, biri asır, biri nəğdi olümə gedir. Bunlar maskadan bezmişlərdir. Amma bu ölumlərdə də elə bil bir maska var. Əvvəllər haqsızlığa uğrayan mübarizə aparardı, vuruşardı, qaçaq olardı. İndi hamı bir çarə tapıb – intihar. Yer üzünün əşrəfi deyəsən yer üzünü cəhənnəm kimi qəbul edir, xüsusən də Azərbaycanda. Bunlar hamısı bizim möhtəşəm hökumətimizin apardığı sosial islahatların bəhrəsidir. Bəs müxalifət? Bu azərbaycanlıların böyük hissəsini bürüyən narazi kutlə görəsən niyə müxalifətin düşərgəsində görsənmir? Görəsən niyə hamı ancaq evdə narazılığını biruzə verir? Axı müxalifət onun dərdlərini dilə gətirir. Məntiqlə bu gün bütün meydanlar dolmalı və islahat, haqq, ədalət tələb etməli idi. Qəzəbli insan kütləsi Şuşanın verilməsi ərəfəsində atəşfəşanlıq edənlərdən, gül və yaxud qul bayramı üçün boşa xərclənən pullarla xalqa, xalqın ehtiyacı olan hissəsinə gözdağı verənlərdən hesab sormalıydı. Amma yoxdur, ancaq internetdə, sosial şəbəkələrdə və mətbuatda nəsə görə bilərsən. Kimsə qəzəblənər, kimsə etiraz edər. Elə bil bu millət evdə bir maska saxlayıb, evdən çıxanda onu geyinir, dolanır fırlanır evə gələndə onu çıxardır. Hamı narazıdır, amma hamı gözləyir kimsə gəlib onun əvəzinə etiraz edib nəsə etsin. Müxalifət isə nə edir heç özü də bilmir. Bəlkə də bilir, biz bilmirik? Deyəsən, bizdə bütün dünyanın fatalistləri bir yerə yığışıb. İqtidar ŞƏRQƏ. Müxalifət QƏRBƏ, dindarlar ALLAHA, varlılar dollara (amma deyəsən, ərəb inqilablarından və dollarlı diktatorların aqibətindən sonra ona da inam itib), kasıblar isə o dünyanın cənnətinə inanırlar. Mən bundan savayı bir şeyə inananı görmürəm. Düzdür, az bir hissə var ki, meydanlara çıxıb və haqq, ədalət uğrunda vuruşur (meydan deyəndə tək mitinq meydanı deyil, Şərlə mübarizə harada aparsan ora meydandır). Amma onlara da deyəsən bir əlac tapacaqlar. Çünki maskalıların içində maskasız olsan, sənə dəli kimi baxarlar. Cəmiyyətdə əksəriyyətin qəbul elədiyi parametrlərdən çıxanda ona dəli deyirlər. Ancaq mənə elə gəlir ki, bir gün bu maskalar çıxanda cox dəhşət olacaq. Bəlkə də olmayacaq. Lap Sent Ekzüperinin “Balaca Şahzadə”si kimi. Hamı nəsə görəcək. Amma bu dəfə ona göstərmək istədiklərini yox, hətta özünün görmək istədiyini də yox, nə var onu, həqiqəti görəcək. Və həqiqətləri bu qədər gec görməyinin bir səbəbinin də özü olduğunu bilən xalq lənət oxuyaçaq. Kimə? Bilmirəm, bəlkə də özünə və yaxud onu bu hala salanlara. Bunu tarix göstərəcək. Hər halda bir şeyi dəqiq bilirəm, belə getməyəcək!..\nBu gün bu torpağın var-dövlətini yeyənlər özləri də bilmədən bu insanların həyatını da yeyirlər. Yəni bu artıq kannibalizmin yeni növüdür. Bu gün onların menyüsündə delikates yerinə sənin, mənim, bizlərin puç olmuş arzuları, həyata keçməyən ümidləridir. Biz də onlara qolumuzda ağ dəsmal ofisiantlıq edirik. Artıq heç lakeyliyə də vakansiya qalmayıb. Ona görə də dəsmalları götürüb haydı marş kanniballara ofisiantliq eləməyə. Amma maskaları yaddan çıxarmayın. Axı biz maskalılar ölkəsiyik və maskasız olmaz.\nİ.S. Bilirsiniz, bir zamanlar Roma imperiyasında da maskalıları çox sevirdilər. Zadəganlar oturar, maskalı mimlər onları əyləndirərdilər. Mən bilmirəm, bu mimlərin Romanın süqutunda rolu oldu, ya olmadı, amma bilirəm ki, bizdə maskalar cırılıb nifrətlə atılsa, müasir mimlərin bəhanəsi olan çörəkpulu bəhanəsi də aradan qalxacaq və biz qalib olacağıq. Düzdür, indi bizə müasir Don Kixot deyirlər, ancaq bizim hədəflər yel dəyirmanı deyil. Biz bu millət üçün, ədalətli və xoşbəxt gələcək üçün mübarizə aparırıq. Rəqiblərimiz isə uduzublar. Hər şeylərini – tarixlərini, mənəviyyatlarını, keçmişlərini, gələcəklərini, xoşbəxtliklərini və Tanrının insana verə biləcəyi hər bir şeyi. Bütün var-dövlətlərinə rəğmən, onlar məğlublar cərgəsindədirlər. Hər halda bunu da tarix göstərəcək.


Dövlətin sosial siyasətinin tərkibi və əsas istiqamətləri\nSosial xərclərin tərkibi və əsas istiqamətləri Cədvəl 1.1.\n1.3 Sosial siyasətin iqtisadi və hüquqi əsasları\n1.2.Dövlətin sosial siyasətinin tərkibi və əsas istiqamətləri\nAzərbaycan Respublikasında dövlətin sosial siyasəti əhalinin sosial müdafiəsi, təhsili, əhalinin sağlamlığının qorunması, gənclər siyasəti və əhalinin digər ictimai-mədəni ehtiuaclarının ödənilməsi sahəsində fəaliyyətini əhatə edir. Müasir dövrdə əhalinin sosial ehtiyaclarının ödənilməsi, təhsilin, səhiyyənin inkişaf etdirilməsi, vətəndaşların sosial müdafiəsinin və sosial təminatının gücləndirilməsi, cəmiyyət üzvlərinin mədəni tələbatının daha dolğun ödənilməsi dövlətin mühüm funksiyası hesab olunur.\nƏhalinin sosial-mədəni ehtiyaclarının ödənilməsi dövlətin sosial siyasətinin əsas istiqaməti olmaqla onun maliyyə təminatı əsasən dövlət büdcəsi hesabına həyata keçirilir. 2014-cü ilin əvvəlinə olan məlumatlara görə Azərbaycanda işləyən əhalinin təqribən 20-24 faizə qədəri sosial infrastruktur sahələrində çalışaraq dövlətin sosial siyasətinin həyata keçirilmsində bilavasitə iştirak edir.\nQeyd etmək lazımdır ki, əhalinin sosial-mədəni ehtiyacları ildən-ilə artır ki, bu da ölkədə həm sosial sahələrin, həm də sosial infrastrukturunun inkişafına, əhalinin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsinə maliyyə vəsaitinin artırılmasını zəruri edir. Ölkədə təhsilin, səhiyyənin, mədəniyyətin, elmin inkişafınA, əhalinin sosial müdafiəsi və sosial təminatına, digər ictimai-mədəni tədbirlərin həyaita keçirilməsinə ayrılan büdcə vəsaitinin məbləği ildən-ilə artır.\nAzərbaycan Respublikasında dövlətin sosial siyasətinin tərkib hissəsi kimi əhalinin təhsili, səhiyyə və sağlamlığın qorunması, ictimai-mədəni tədbirlər, incəsənət, idman, gənclər siyasəti, sosial təminat, sosial müdafiə və sair tədbirlər dövlət hakimiyyəti və icra orqanlarının sosial fəaliyyət sferasını təşkil edir. Mərkəzi və yerli hakimiyyət orqanlarının sosial siyasət sahəsindəki fəaliyyəti Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə tənzimlənir və istiqamətləndirilir. Dövlətin sosial siyasəti bütün dövlət hakimiyyəti və dövlət idarəetmə orqanlarının sosial münasibətlər sahəsindəki fəaliyyətinin əsasını təşkil edir.\nAzərbaycanda iqtisadi siyasətin sosialyönlü səciyyə daşıması ölkəmizin müstəqillik əldə etdikdən sonrakı demokratik inkişaf yoluna daxil olmasını ifadə edir. Belə ki, Prezident İlham Əliyevin «Azərbaycan Respublikasının 2016-cı il dövlət büdcəsi haqqında» Qanunun tətbiqi barədə 7 dekabr 2015-ci il tarixdə imzaladığı fərmanında qeyd edildiyi kimi 2016-cı ilin dövlət büdcəsi də son illərin dövlət büdcələri kimi sosial mahiyyət daşıyır və dövlətin sosial siyasətinin, başqa sözlə dövlətin sosial funksiyasının həyata keçirilməsinə xidmət edir.\nDövlətin sosial siyasətinin və sosial fəaliyyət sferasının əsas istiqamətlərini və tərkib hissəsini təşkil edən təhsil, elm, səhiyyə, sosial müdafiə, sosial təminat, ictimai mədəni tədbirlər, mədəniyyət və incəsənət, idman, gənclər siyasəti və s. qeyri-istehsal sferasına daxil olmaqla bu sahələrdə maddi istehsal baş verməsə də, maddi istehsalın inkişafına fəal təsir göstərir. Ona görə də sosial-mədəni sahələrin, sosial infrastrukturun daim inkişaf etdirilməsinə dövlət böyük əhəmiyyət verir.\nAzərbaycan Respublikasında indiki şəraitdə dövlətin həyata keçirtdiyi sosial siyasəti əhalinin sosial xidmətlərə olan ehtiyaclarının ödənilməsinə yönəldilməklə təhsilin, elmin, səhiyyənin, mədəniyyətin, digər sosial-mədəni tədbirlərin inkişaf etdirilməsi və əhalinin sosial müdafiəsinin daha da gücləndirilməsi məqsədlərinə dövlət büdcəsindən hər il böyük məbləğdə vəsait ayırır.\nDövlətin sosial siyasətinin əsas istiqamətləri və onun maliyyələşdirilməsinə dövlət büdcəsindən ayrılan vəsaitin dinamikasını aşağıdakı cədvəldən göstərmək olar:\nSosial xərclərin tərkibi və əsas istiqamətləri\nBüdcə xərclərində xüsusi çəkisi-faizlə\nBüdcə xərclərində xüsusi çəkisi %-lə\nMədəniyyət, incəsənət, informasiya, bədən tərbiyasi……….\nBüdcə xərclərində xüsusi çəkisi % lə\nAzərbaycanın büdcə sistemində aparıcı və istiqamətləndirici rol oynayan dövlət büdcəsi ölkənin yaxın və uzaq gələcəyinə yönəlmiş və elmi cəhətdən əsaslandırılmış inkişaf strategiyasına əsaslanır.\nPrezident İlham Əliyev qloballaşan dünya iqtisadiyyatında baş verən prosesləri, onların Azərbaycana təsirini obyektiv qiymətləndirmiş, sosial-iqtisadi inkişaf vəzifələrinin uğurla həyata keçirilməsi üçün sistemli tədbirlər irəli sürmüş, ölkədə müəyyən edilmiş strateji kursun reallaşması üçün səmərəli icra mexanizmi yaratmışdır. «2009-20013-cü illəri əhatə edən regionların sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramının uğurla icra olunması buna əyani sübutdur. Hazırda 2014-2018-ci illər üzrə regionların sosial-iqtisadi inkişafı proqramının 3-cü ili də uğurla icra olunur.\nAzərbaycanın iqtisadiyyatının iqtisadi və dinamik inkişafı, büdcə gəlirlərinin artması onun bütün istiqamətlərdə, xüsusilə sosial-mədəni ehtiyacların ödənilməsində rolunun artmasını zəruri etmişdir. Hazırki dövrdə dövlətin sosial funksiyasının maliyyə təminatının yaxşılaşdırılması və əhalinin sosial-mədəni ehtiyaclarının ödənilməsində büdcənin rolunun artması dövlət büdcəsinin inkişafında əsas xüsusiyyətlərdən biri kimi diqqət mərkəzindədir.\n2015-ci ildə sosialyönümlü tədbirlərin maliyyələşdiriləmsinə üstünlük verilmiş, nəzərdə tutulmuş dövlət proqramları tam təmin edilmişdir. 2015-ci ildə dövlət büdcəsindən sosial-mədəni tədbirlərə 5,7 milyard manat vəsait yönəldilmişdir ki, bu da büdcə xərclərinin 31,9 faizinə qədərini təşkil edir.\n2016-cı il yanvarın 10-da Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sədrliyi ilə keçən Nazirlər Kabinetinin 2015-ci ilin sosial-iqtisadi yekunlarına həsr olunmuş iclası keçirilmiş və həmin iclasdakı nitqində Prezident demişdir: «Sosial proqramların həlli həmişə olduğu kimi böyük əhəmiyyət kəsb edir…. Son on ildə Azərbaycanda 2500 məktəb tikilmişdir, proses hələ də davam edir. 2015-ci ildə 59 səhiyyə müəssisəsi tikilmiş və təmir edilmişdir. Beş böyük olimpiya kompleksi istifadəyə verilmişdir. Bu onu göstərir ki, hətta maliyyə imkanlarımız bir az azalanda da biz sosial infrastrukturların inkişafı üçün lazımi tədbirləri görürük və beləliklə Azərbaycanda bütün sosial proqramlar öz həllini tapır. ("Xalq" qəzeti, yanvar 2016-cı il).\n2015-ci il dövlət büdcəsində sosial yönümlü , sosial - mədəni tədbirlər üzrə büdcə xərclərində təhsil xərcləri üstünlük təşkil edir, yəni büdcə xərclərində 8,1 faiz təşkil edir. Təhsil xərclərinin 57,8 faizi dövlət büdcəsinin yerli xərcləri hesabına (884,0 mln. manat), 42,2 faizi və ya 646,4 mln. manatı dövlət büdcəsinin mərkəzləşdirilmiş xərcləri hesabına maliyyələşdiriləcək.\nTəhsil üzrə xərclərin 145,8 mln. manatı (9,5 faizi) məktəbəqədər və ibtidai təhsil məktəblərinin saxlanmasına, 798.8 mln. manatı (52,2 faizi) natamam və orta təhsilin maliyyələşdirilməsinə yönəldiləcəkdir.\nTəhsil xərclərində internat və xüsusi məktəblərin xərcləri də böyük yer tutur. 2015-ci ildə təhsil üzrə ayrılmış vəsaitin 48,9 mln. manatı və ya 3,6 faizə qədəri internat və xüsusi məktəblərin ( sağlamlıq imkanları məhdud olan uşaqlar üçün təlim-tərbiyə müəssisələrinin) saxlanmasına xərclənəcəkdir.\nTexniki peşə məktəbləri və liseylərin saxlanması məqsədləri üçün 2015-ci il büdcəsində 53,1 milyon manat xərclənməsi nəzərdə tutulmuşdur ki, bu da cəmi xərclərdə 3,4 faiz təşkil edir.\nTəhsil sahəsində tətbiqi tədqiqat xərclərinə və digər xərclərə 394,4 milyon manat vəsait ayrılmışdır ki, bu da 25,7 faiz təşkil edir. Təhsil xərcləri tərkibində ali təhsil məktəblərinin saxlanması xərcləri əhəmiyyətli yer tutur. 2015-ci ildə ali təhsilin maliyyələşdirilməsinə 57,2 milyon manat ayrılmışdır ki, bu da təhsilin maliyyələşdirilməsi üçün ayrılmış vəsaitin 3,7 faizini təşkil edir.\nDövlətin diqqət və qayğısı sayəsində təhsil son illərdə yüksək inkişaf səviyyəsinə çatmışdır. Son beş ildə ölkədə 1600-dən çox yeni məktəb binası tikilib istifadəyə verilmişdir. Qeyd etmək lazımdır ki, məktəb tikintisinin geniş vüsət almasında Heydər Əliyev Fondunun xüsusi rolu vardır. Heydər Əliyev Fondunun Prezidenti Millət vəkili Mehriban xanım Əliyevanın təşəbbüsü ilə son illərdə həyata keçirilən proqramlar çərçivəsində son beş ildə təxminən 44 min şagird yeri olan 300 yeni məktəb binası tikilmiş, 47 məktəb və uşaq bağçası əsaslı təmir edilmiş və müasir avadanlıqla təmin edilmişdir.\nÖlkədə səhiyyənin inkişaf etdirilməsi və əhalinin sağlamlığının qorunmasına, dövlətin diqqət və qayğısı sayəsində bu sahəyə büdcə xərcləri də ildən-ilə artır.\nƏhaliyə göstərrilən tibbi xidmət sahəsində müvafiq dövlət proqramlarına uyğun olaraq məqsədyönlü işlər görülmüşdür. Səhiyyəyə ayrılan büdcə vəsaiti il ərzində 6,4 faiz artaraq 708,0 milyon manat təşkil etmişdir. Yüksək tələblərə cavab verən tibb müəssisələrinin yaradılması istiqamətində fəaliyyət davam etdirilmiş, 2015-ci ildə 13 dövlət proqramı və tədbirlərinin maliyyələşdirilməsinə 161,0 milyon manat sərf edilmişdir.\nSəhiyyə xərclərinin 98,1 mln.manatı və ya 14,6 faizi poliklinikalar və ambulatoriyaların saxlanmasına, 329,7 mln manatı və ya 49,3 faizi xəstəxanaların saxlanmasına, 4,9 mln manatı səhiyyə sahəsində tətbiqi tədqiqatlara, 232,3 mln manatı və ya 34,7 faizi isə səhiyyə sahəsində digər xidmətlərə yönəldiləcəkdir.\n2015-ci ildə mədəniyyətə, incəsənətə, kütləvi informasiya vasitələrinin saxlanmasına, gənclər siyasəti və bədən tərbiyəsi tədbirlərinə büdcədən 348,3 milyon manat vəsait ayrılmışdır ki, onun da 258,9 milyon manatı və ya 74,4 faizi mərkəzləşdirilmiş xərclər, 89 milyon manatı və ya 25,6 faizi yerli xərclər hesabına maliyyələşdirilmişdir.\n2015-ci ilin dövlət büdcəsi, eyni zamanda, hökümətin son illərdə həyata keçirdiyi sosial liberalizm xəttinin dönməzliyinə və sabitliyinə dəlalət edir. Hökümətin əsas siyasəti vətəndaşların sosial vəziyyətinin yaxşılışmasını təmin etməkdən ibarət olduğundan hər il dövlət büdcəsində bu məsələ prioritet kimi nəzərə alınmışdır. Sosialyönümlü xərclərin büdcədəki xüsusi çəkisi 31,( faiz və yaxud 5752,0 milyon manat təşkil etmişdir. Bu isə 2014-cü ilin büdcəsindəki göstəricidən təxminən 5,0 faiz çoxdur.\nMədəniyyət, incəsənət, kütləvi informasiyaları vasitələri xərclərinin xüsusi çəkisi 0,2 faiz artaraq 1,7 faiz təşkil etmişdir. Ölkə əhalisinin rifahının yaxşılaşdırılması və sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi istiqamətində məqsədyönlü kursun 2013-cü ildə də davam etdirilməsi qarşıda duran prioritet vəzifələrdən olacaq. Həmin vəzifələrə uyğun olaraq 2013-cü ildə dövlət büdcəsindən maliyyələşən və maliyyə yardımı alan elm və elmi-tədqiqat, təhsil, səhiyyə, sosial təminat, mədəniyyət, gənclər və idman, kənd təsərrüfatı, müdafiə və hüquq-mühafizə orqanlarında çalışanların və dövlət qulluqçularının aylıq əməkhaqqları və minimum əmək haqqının həddinin artırılması diqqət mərkəzində olacaq.\nZəruri sosial tədbirlərdən olan sosial müavinətlərin və təqaüdlərin, o cümlədən yaşa, əlilliyə, ailə başçısını itirməyə, uşağın anadan olmasına görə, sajlamlıq imkanları məhdud 18 yaşadək uşaqlara, valideynlərini itirmiş və valideyn himayəsindən məhrum olan uşaqlara, şəhid uşaqlarına, müharibə əlillərinin uşaqlarına, radiasiya qəzası nəticəsində zərərçəkmiş şəxslərə, müharibə veteranlarına verilən müavinətlərin, dəfn üçüe nəzərdə tutulan müavinətlərin, əmək pensiyalarının minimum məbləğinin məcburi köçkünlərə verilən yemək xərcinin, şəhid ailəsi, müharibə əlilləri üçün və Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı adı verilmiş şəxslərə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqaüdünün, ali, orta ixtisas, ilk peşə ixtisas təhsili sistemində oxuyan tələbə və şagirdlərə, doktorantlara verilən təqaüdlərin artırılması da təmin edilmişdir. Qeyd olunan əmək haqqlarının və sosial ödənişlərin artırılması üçün 2015-ci il dövlət büdcəsinin 340 milyon manatdan çox vəsait sərf olunmuşdur.\n2015-ci ildə büdcənin sosialyönümlüyü prioritet olaraq saxlanaraq həmin məqsədlərə, büdcə xərclərinin 31,9% faizi və ya 5665,9 mln manatı sosial təyinatlı xərclərə, o cümlədən, əməyin ödəniş fondu, təqaüd və sosial müavinətlər, dərman, ərzaq və s. xərclərin maliyyələşdirilməsinə yönəldilib ki, bu da 2014-cü illə müqayisədə 488,0 milyon manat və ya 3,4% çoxdur.\nÖlkə əhalisinin sosial müdafiəsinin və sosial təminatının gücləndirilməsi, xalqın rifah halının daha da yaxşılaşdırılması istiqamətində Prezident İlham Əliyevin davamlı kursuna uyğun olaraq 2015-ci ildə dövlət büdcəsindən sosial müdafiə və sosial təminat xərclərinə 1.857,0 mln.manat vəsait sərf olunub.\nQaçqın və məcburi köçkünlərin sosial müdafiəsinə, onların yaşayış şəraitinin yaxşılaşdırılması üçün keçən ildə sosial müdafiə fondu və dövlət büdcəsindən 378,0 milyon manat, o cümlədən dövlət büdcəsinin cari və əsaslı xərclərindən 228,0 milyon manat, Dövlət Neft Fondunun büdcəsindən 150,0 milyon manat vəsait sərf olunub.\nGöründüyü kimi, ölkəmizdə iqtisadiyyat inkişaf etdikcə, milli gəlir artdıqca dövlətin sosial siyasətinin maliyyə təminatına büdcədən ayrılan vəsaitin həcmi də artır ki, bu da vətəndaşlar üçün əlverişli sosial şərait yaradılmasına, təhsilin, səhiyyənin, sosial müdafiə və sosial təminatın, ictimai-mədəni sahələrin dinamik inkişafına əhəmiyyətli təsir göstərir.\nDövlətin sosial siyasəti cəmiyyətin həyat fəaliyyətinin sosial-iqtisadi şərtlərinin tənzimlənməsinə yönəldilən tədbirlər kompleksindən ibarətdir. O, gəlirlərin bölgüsündəki bərabərsizliyin azaldılmasına, bazar iqtisadiyyatı şəraitində cəmiyyət üzvlərinin gəlirlər və mülkiyyət sahəsində fərqlərinin zəiflədilməsinə, iqtisadi fəaliyyətin iştirakçıları arasındaa ziddiyətlərin yumşaldılmasına və cəmiyyətdə sosial ixtilafların aradan qaldırılmasına yönəldilmişdir. Bazar iqtisadiyyatı sistemində sosial siyasət vasitəsi ilə əhalinin əmlak sahəsində mövcud olan bərabərsizliyinin müəyyən dərəcədə aradan qaldırılmasını nəzərdə tutan və əhalinin bütün təbəqələri üçün eyni başlanğıc şərtlərini təmin edən sosial prinsipləri reallaşır.\nDövlətin sosial siyasəti ilə cəmiyyətin iqtisadi inkişafı arasında qarşılıqlı əlaqə mövcuddur. Birincisi, iqtisadi inkişafın məqsədləri birbaşa və dolayısı yolla sosial siyasətdə cəmləşir. Aydındır ki, iqtisadi fəaliyyət cəmiyyətin bütün üzvləri üçün əlverişli yaşayış şəraitinin yaradılması naminə həyata keçirilir. İkincisi, sosial siyasət sahəsində bir çox məsələlərin həyata keçirilməsi, dövlətin onları reallaşdırması üçün yönəldə biləcəyi iqtisadi ehtiyatlardan asılıdır. Üçüncüsü, sosial siyasətə iqtisadi artımın mühüm amili kimi baxmaq olar. Əgər iqtisadi inkişaf xalqın həyat səviyyəsinin yüksəldilməsinə təsir etmirsə, insanların istehsal fəaliyyəti ilə məşğul olmasına, iş qüvvəsinin keyfiyyətinin artırılmasına maraq azalmış olur, cəmiyyətdə sosial gərginlik artır.\nSosial siyasətin xarakteri və məzmunu sosial proseslərin idarə edilməsinə dövlətin müdaxilə etməsi səviyyəsindən də asılıdır. Bu baxımdan inkişaf etmiş ölkələrdə dövlətin hal-hazırda bütün mövcud olan sosial siyasət növlərini iki qrupa ayırmaq olar. Birinci qrupu şərti olaraq qalıq prinsiplərinə əsaslanan sosial siyasət tam həyata keçirə bilmədiyi funksiyaları yerinə yetirir. Bu öz miqyası və əhatə dairəsinə görə məhdud sosial siyasət olub, əsasən passiv və kompensasiyalaşdırıcı (bərpaedici) xarakter daşıyır. Belə sosial siyasətin nəzəri əsasları liberal bazar iqtisadiyyatı modelinin ideyaları əsasında formalaşır. Bu variantın tipik nümunəsi bazarın amerikan modeli ola bilər.\nİkinci qrup - institutsional sosial siyasət adlanır. Burada dövlətin sosial siyasəti əhalinin sosial xidmətlərlə təmin olunmasında mühüm rol oynayır və xüsusi institutlar sisteminə nisbətən daha səmərəli vasitə kimi çıxış edir. Bu, yenidən bölgü siyasətidir. Belə siyasətin formalaşmasında konseptual baxımdan sosial-demokratik ideologiyanın böyük təsiri vardır. Buna tipik nümunə kimi sosial dövlətin İsveç modelini göstərmək olar.\nHər iki qrup arasındakı fərq bu və ya digər amillərin hansının olub-olmamağında deyil, onlar arasında mövcud olan nisbətlərdən, dövlətin sosial sahəyə müdaxiləsi və yenidən bölgü prosesində iştirakından asılıdır.\nBütün bazar iqtisadiyyatı ölkələrində sosial siyasət bu iki qrup arasında yerləşir. Skandinaviya ölkələrinin sosial siyasəti əsasən sosial-demokratik modeli olsa da, bu ölkələrdə dövlətin sosial siyasətində liberal elementlərdən də istifadə edilir. Bütün Avropa ölkələrində sosial yönümlü bazar iqtisadiyyatı həm liberal, həm də sosial-demokratik elementlərin təsiri əsasında inkişaf edir.\nBir çox ölkələrdə, o cümlədən də Azərbaycan Respublikasında yeni iqtisadi, sosial və siyasi şəraitə uyğun sosial sistemi yaratmadan müxtəlif mülkiyyət formalarının və iqtisadi strukturların normal fəaliyyətini, böhransız sosial inkişafı və cəmiyyətin stabilliyini təmin etmək mümkün deyil. Sosial təminatın iqtisadi mahiyyəti dövlətin təşəkkülündə iştirak edən bütün komponentlərin birgə təzahürüdür. Əmək haqqının əldə olunmuş səviyyəsi və əmək bazarının vəziyyəti, cəmiyyətin öz yaşlı üzvlərinə münasibətini əks etdirən mədəni və milli ənənələr və vətəndaş cəmiyyətinin sosial-iqtisadi əsaslarını təşkil edən fundamental komponentlərə toxunmadan sosial siyasətdən danışmaq olmaz. Sosial siyasətin əsas məqsədi əhalinin sosial müdafiəsinin layiqincə təminatına şəraitin yaradılmasıdır.\nSosial siyasət keçid dövründə Azərbaycan iqtisadiyyatının inkişaf konsepsiyasının tərkibi olub, əhalinin rifahı və onun tələbatının ödənilməsi mənbələrinin tənzimlənməsinə və idarə olunmasına yönəldilməlidir. Sosial inkişafa hər bir iqtisadi tədbirin effekti kimi və öz növbəsində sosial təminatın iqtisadi artımına dayanıqlı, yüksək iqtisadi artım konsepsiyasının amili kimi baxılır. Sosial inkişaf, sosial problemlər, sosial tədbirlər və proqramlar sosial siyasətin əsas ideyası olub, respublikanın iqtisadi inkişafı, onun mövcud islahatlar şəraitində tələbatının ödənilməsi və sosial müdafiəsininn konkret yolları ilə reallaşır. Respublikanın iqtisadi inkişafının sosial nəticələri, əhalinin həyat səviyyəsinin yüksəldilməsində, yeni iş yerlərinin açılması və sosial ehtiyacların konkret ödənilməsi yolları ilə müəyyən olunur. Ona görə də biz iqtisadi inkişaf meyllərinə sosial tələbatla və onun odənilməsində baş verən meyllərlə vəhdətdə baxmaqla sosial inkişafın konsepsiyasına makroiqtisadi, makrotarazlıq və idarəetmənin tərkib hissəsi və meyarı kimi baxırıq. Sosial tədbirlər mikrosəviyyədə tələbatın ödənilməsi imkanları, onların amilləri və təşkilati idarəetmə tədbirlərin məcmusu kimi formalaşır. Mikroiqtisadi sosial araşdırmalar, sosial siyasətin reallaşma obyektləri, sosial idarəetmə orqanlarının strukturu, həmçinin ərazi, sahə və özünü idarəetmə metodlarının sistemi ilə təmin olunur. Sosial siyasətin hüquqi bazası mövcud qanunvericiliklə hər bir iqtisadi qanunun sosial nəticələrini tənzimləməklə idarə olunur. Sosial siyasətin tənzimlənməsi , iqtisadi, təşkilati və hüquqi əsasların təminatı sosial sahələrin ümumi cəhətlərini özündə əks etdirən qanunlar sistemi, xüsusi qanunlar və normativ aktlar vasitəsi ilə həll olunur. Sosial sahələrin qanunları həmin sahələrin hüquqi və iqtisadi təminatı sistemində münasibətlərin tənzimlənməsinə yönəlir. Hər bir sosial sahənin maliyyə əsasları dövlət büdcəsinin təsdiqi ilə həyata keçirilir. Sosial inkişaf, həmçinin bazar iqtisadiyyatı şəraitində xüsusi vəsaitlər, yerli (bələdiyyə) büdcələri və əhalinin vəsaitləri hesabına da təmin olur. Dövlət büdcəsinin sosial yönlülüyü onun xərclərindəki sosial sahələrə ayrılan vəsaitlə müəyyən olunur.\nSosial qanunlar həmçinin hüquqi münasibətlərin nəticəsi və maddi əsası kimi ədalət prinsiplərini tənzimləmək üçün istifadə olunur. Belə ki, Mülki Məcəllə, Cinayət Məcəlləsi, hüquqi, fiziki şəxslərin sahibkarlıq fəaliyyətini qorumaq üçün iqtisadi və sosial inkişaf meyllərində və proqnozlarında istifadə olunur. Əmək şəraiti, əmək haqqı, sosial təminat, gəlir vergisi, sosial sığorta, dövlət büdcəsinin proqnozu və istehlak səbəti, ailə məcəlləsi və ailə büdcəsi, minimum yaşayış səviyyəsi və ayrı-ayrı sosial sahələrin, təhsil, mədəniyyət və səhiyyənin, ekoloji mühitin tənzimlənməsi qanunları sosial inkişafın qanunvericilik bazasıdır. Bu qanunlar sosial inkişafın konsepsiyası, metodologiyası və proqnozlaşdırılması zamanı dövlət, əhali və sahibkarlıq münasibətlərini tənzimləyir. Sosial sahələrin tənzimlənməsi dövlət sosial siyasətin və iqtisadiyyatın əsas istiqamətləri üzrə həyata keçirilir.\nSosial dövlət haqqında maddələr daxil edilmiş Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasında Azərbaycan, layiqli həyatın və insanların azad inkişafı üçün şəraitin formalaşmasına istiqamətlənmiş siyasətli, sosial dövlət elan edilmişdir. Bundan belə nəticəyə gəlmək olar ki, Azərbaycanda da, sosial yönümlü bazar iqtisadiyyatlı dövlətlər - Almaniya, Fransa, Avstriya, İsveçrə, bütün Avropa Birliyi və Beynəlxalq Əmək Təşkilatı üçün səciyyəvi olan müasir dövlətçiliik fəlsəfəsi qəbul edilmişdir. İnsan hüquqlarına və ləyaqətinə hörmət, məqbul həyat və əlverişli əmək şəraitinin təmin edilməsi, iqtisadi sabitliyin yüksəldilməsi, sosial ədalətin əsas elementlərini təşkil edirlər. Mədəni, sivilizasiya dünyası çoxdan dərk edib ki, sosial ədalət olmadan, nə hər hansı bir ölkədə, nə də planet üzərində bütövlükdə, dinclik və əmin-amanlıq mümkün deyil.\nİndi bir çox beynəlxalq insan hüquqları və sosial hüquqlar Konstitusiyanın tərkib hissəsi olduğu zaman, Azərbaycanda, hakimiyyətin və idarəetmənin bütün səviyyələrində, insanların sosial yönümlü davranışının həvəsləndirilməsi istiqamətində mentalitetin müvafiq şəkildə dəyişdirilməsi üçün əsas yaradılmışdır. Sosial dövlətin ayrılmaz funksiyaları aşağıdakılardır:\n- cəmiyyətin sosial inkişafının konsepsiyasının və strateji sosial siyasətin hazırlanması;\n- çoxukladlı iqtisadiyyatın sosial cəhətdən əsaslandırılmış zəminlərin yaradılması;\n- müvafiq maliyyə və maddi təminatı ilə, sosial proqramların prioritetlərinin müəyyənləşdirilməsi;\n- sosial siyasətin və sosial proqramların ideoloji və informasiya təminatı;\n- sosial problemlərin həlli ilə məşğul olan dövlətin sosial idarələrinin ictimai və dini təşkilatlarla, siyasi partiyalarla əməkdaşlığını əhatə edən sosial idarəetmə sisteminin həm mərkəzi, həm də regional səviyyədə formalaşdırılması;\n- dövlətin sosial vəzifələri toplumunun sistemli hüquqi təminatı.\nSosial siyasət dövlət siyasətinin bərabər hüquqlu və sərbəst bir hissəsi kimi çıxış edir. Eyni zamanda, sosial siyasət, sosial bazar iqtisadiyyatının komponentinə çevrilir, çünki, həyata keçirilən iqtisadi siyasət, bununla yanaşı ən yaxşı sosial siyasətdir. Sosial dövlət anlayışının belə qavranması nəticəsində, sosial gərginliyin qarşısının alınmasının zəmini yaradılır, gərginlik azaldıqda isə - ictimai strukturların stabilləşməsi baş verir.\nSosial sferada və sosial siyasətdə islahatların aparılması, onların ciddi hüquqi təminatının mövcudluğunu nəzərdə tutur. İcimai münasibətlərin tənzimlənməsi hüququn əsas funksiyalarından biridir. Hüququn hər bir sahəsi, müəyyən ictimai münasibətlər dairəsini tənzimləyir. Sosial hüquq normalarının köməyi ilə sosial sferanın və insanların sosial müdafiəsinin hüquqi tənzimlənməsi həyata keçirilir. Sosial sferada islahatların aparılması, sosial hüquqa istinad edən və bu sferanın inkişafının konseptual istiqamətlərini həyata keçirən, inkişaf etmiş qanunvericilik bazasının yaradılmasını tələb edir. Bu baza, istehlakçıların azad seçimini, xidmətlərin müvafiq keyfiyyətini və onlara mali olmaq imkanlarını, səmərəli təşkilini, sosial sferanın bütün fəaliyyət sahələrini inhisarlaşdırmaq ideyasından dövlətin imtina etməsini təmin etməlidir. Sosial sferanın milli hüquqi bazasının formalaşdırılmasında, zamanın süzgəcindən keçmiş beynəlxalq normaların əsas müddəaları da nəzərə alınmalıdır. İnsan hüquqları sahəsində hamı tərəfindən qəbul edilmiş beynəlxalq norma və standartlar, İnsan hüquqları Ümumi Bəyannaməsində, Beynəlxalq vətəndaş və siyasi hüquqlar Paktında, Beynəlxalq iqtisadi, sosial və mədəni hüquqlar Paktında, Qadınlara münasibətdə bütün ayrı-seçkilik formalarının aradan qaldırılması Konvensiyasında, Uşaq hüquqları Konvensiyasında və Uşaqların sağ qalmasını, müdafiəsini və inkişafını təmin edən Ümumdünya Bəyannaməsində, İnsan hüquqları üzrə ümumdünya Konfransında (Vyana 1993-cü il) qəbul edilmiş Vyana Bəyannaməsində və Fəaliyyət proqramında, Əlillərə bərabər imkanların yaradılmasının Standart Qaydalarında, Qocalıq problemlərinə dair Beynəlxalq Fəaliyyət Planında və bir sıra digər sənədlərdə şərh edilmişdir.\nMəhz bu beynəlxalq sənədlər, keçid iqtisadiyyatlı ölkələrdə sosial sferanın milli hüquqi rejiminin yaradılmasının və təkmilləşdirilməsinin əsasını təşkil edir.\nSosial hüquqların tənzimlənməsinin əsas aspektləri, qəbul edilmiş və qəbul edilməyə hazır olan Vətəndaşların sağlamlığının mühafizəsinə dair Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi Əsaslarında, Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsində, Nigah və ailə Məcəlləsində, "Təhsil haqqında", "Əhalinin məşğulluğu haqqında", "Əmək pensiyaları haqqında", "Yaşayış minimumu haqqında", "Sosial sığorta haqqında", "Ünvanlı dövlət sosial yardımı haqqında", "Qaçqın və məcburi köçkünlərin statusu haqqında" və bir sıra digər qanunlarda təsbit edilmişdir. Bununla yanaşı, yalnız sosial sferanın iri sahələrinin fəaliyyətini tənzimləyən qlobal aktlar deyil, eyni zamanda, sferanın fəaliyyətini reqlamentləşdirən xüsusi qanunlar və ya qanuna əlavə aktlar da lazımdır.\nMilli Məclisdə sosial siyasət daimi komissiyası yaradılmışdır ki, sosial siyasət daimi komissiyası dövlətin sosial siyasətinin formalaşdırılması və həyata keçirilməsinə dair qanun və qərar layihələri üzrə aparıcı daimi komissiyadır.\nSosial siyasət daimi komissiyası:\n- sosial inkişaf, əmək, məşğulluq, insanların, xüsusilə qaçqın və məcburi köçkünlərin sosial problemləri, ailə, qadın və uşaq məsələləri, gənclər, bədən tərbiyəsi və idman, turizm, səhiyyə, sanitariya, sosial təminat və sığorta sahələri üzrə, sağlamlığın mühafizəsi sahəsində dövlət siyasətinin formalaşdırılmasına aid qanun layihələrini hazırlayır və ya təqdim olunmuş qanun layihələrinə dair rəy verir;\n- Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin və ya Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi sədrinin tapşırığı ilə qanun və qərar layihələrində sosial müdafiə məsələlərinə dair rəy verir.


Naxcivantv.az xəbər verir ki, ilk olaraq gənc əsgərlərin andiçmə mərasiminə hazırlıqları ilə bağlı məruzə edilib. Azərbaycan Respublikasının Dövlət himni səsləndirildikdən sonra hərbi andiçmə mərasimi açıq elan edilib.\nHərbi andı qəbul edən əsgərlər Azərbaycan Respublikasının mənafeyini, onun suverenliyini, ərazi bütövlüyünü, müstəqilliyini qanları və canları bahasına qoruyacaqlarına söz veriblər.\nƏsgərlər hərbi andı qəbul etdikdən sonra Fövqəladə Hallar Nazirinin müavini general-mayor Hikmət Kərimov Naxçıvan Muxtar Respublikasının Fövqəladə Hallar nazirinin təbrikini şəxsi heyətə çatdırıb.\nDigər çıxış edənlər hərbi andı qəbul edən əsgərləri təbrik edərək onlara Vətənə, dövlətə, hərbi anda sadiq olmalarını, komandir və rəis heyətinin əmrlərini dəqiq və vaxtında yerinə yetirmələrini tövsiyə ediblər.\nÇıxışların ardından şəxsi heyətin tribunanın önündən təntənəli keçidi olub.\nRəsmi mərasim bağlı elan olunduqdan sonra əsgərlərin valideyinləri ilə görüşləri təşkil edilib və hərbi hissədə yaradılmış şəraitlə tanışlıq olub.


İlham Əliyev: «Sahibkarları boğurlar, soyurlar, incidirlər...»\nİlham Əliyev (12 oktyabr, 2016)\n«VERGİ VƏ GÖMRÜK… DAHA ÇOX BÜDCƏYƏ VƏSAİT TOPLAYA BİLƏRLƏR»\n«Vergi və gömrük orqanları da şəffaf və səmərəli işləməlidir. Daha çox büdcəyə vəsait toplaya bilərlər. Belə imkanlar, ehtiyatlar var. Həm vergi, həm gömrük orqanlarına müvafiq göstərişlər verilmişdir ki, gələn il bu ehtiyatları aşkarlasınlar və büdcəyə əlavə vəsait toplasınlar».\nPrezident İlham Əliyev oktyabrın 12-də Nazirlər Kabinetinin 2015-ci ilin doqquz ayının sosial-iqtisadi inkişafının yekunlarına həsr olunmuş iclasda belə deyib.\n«Bizim bütün cari xərclərimiz qeyri-neft sektorunun, vergi və gömrüyün hesabına formalaşdırılmalıdır»\nDövlət başçısı sahibkarlar qarşısında «əsassız tələblər qoyulmamalıdır» deyib. «Yəni, başqa sözlə, onlardan rüşvət tələb, heç bir haqq tələb edilməməlidir. Belə olan halda bizim büdcəmiz daha da böyüyəcək, qeyri-neft sektorunun hesabına təmin ediləcək və bizim məqsədimiz bundan ibarətdir. Mən artıq müvafiq qurumlar qarşısında vəzifə qoymuşam. Bizim bütün cari xərclərimiz qeyri-neft sektorunun, vergi və gömrüyün hesabına formalaşdırılmalıdır», - söyləyib İlham Əliyev.\n«YOXLAMALARIN SAYI AZALDILMALIDIR»\nBiznes mühitini yaxşılaşdırılmasından danışan prezident yoxlamalarla bağlı çoxsaylı şikayətlər gəldiyini bildirib: «Yoxlamaların sayı kifayət qədər çoxdur, yoxlayan təşkilatlar da sanki bir-biri ilə rəqabətə çıxıblar.\n«Yoxlayan gəlir, nəyi yoxlayır, nəyi yoxlamır, ancaq nəticə etibarilə öz payını alır, çıxıb gedir. Budur reallıq»\nBu da dözülməzdir. Yoxlamaların böyük əksəriyyətinin arxasında yenə də maddi təmənna dayanır. Yoxlayan gəlir, nəyi yoxlayır, nəyi yoxlamır, ancaq nəticə etibarilə öz payını alır, çıxıb gedir. Budur reallıq. Bu, heç kim üçün sirr deyil. Buna da son qoyulmalıdır. Ona görə, qısa müddət ərzində mənə yoxlamalarla bağlı müfəssəl məlumat verilsin, hansı qurumlar kimi yoxlayırlar, ildə neçə dəfə yoxlayırlar, nə üçün yoxlayırlar? Burada bir sistem olmalıdır. Yoxlamaların tənzimlənmə mexanizmi işlənməlidir».\nPrezident yoxlamaların sayını kəskin şəkildə aşağı salınmalı olduğunu vurğulayıb.\nİlham Əliyev deyib ki, yerli icra hakimiyyəti orqanları, o cümlədən hüquq mühafizə orqanları bəzi hallarda sahibkarlara problemlər yaradır, onlardan pul tələb edirlər.\n«Sahibkar heç kimə - nə yerli icra orqanlarının, nə də hüquq mühafizə orqanlarının nümayəndələrinə borclu deyil, ancaq dövlətin vergisini verməlidir, vəssalam...»\n«Sahibkar heç kimə - nə yerli icra orqanlarının, nə də hüquq mühafizə orqanlarının nümayəndələrinə borclu deyil, ancaq dövlətin vergisini verməlidir, vəssalam. Sahibkarları boğurlar, soyurlar, incidirlər. Bu, dözülməz haldır», - söyləyib dövlət başçısı.\nO həmçinin lisenziyaların sayının da «həddindən artıq çox» olduğunu bildirib: «Mənə verilən məlumata görə, lisenziyaların sayı getdikcə artır. Əksinə, azalmalıdır, amma bizdə artır. Nəyə görə? Çünki müvafiq qurumlar çalışırlar ki, lisenziyaların sayını artırsınlar. Lisenziya da nədir? Pul mənbəyidir. Qanunsuz varlanma metodudur. Nəyə lazımdır bu? Buna da çox ciddi baxmaq lazımdır. Hökumət təklif versin ki, hansı lisenziyalar verilir. O əsaslıdır, əsaslı deyil və o lisenziyaların sayı kəskin şəkildə azaldılmalıdı».\nDövlət başçısı bu tənqiddən nəticə çıxarmayanların cəzqalandırılacağını bəyan edb.\n«İSRAFÇILIĞA YOL VERİLMƏMƏLİDİR»\n«Bəzi hallarda dövlət qurumları Maliyyə Nazirliyinə təkidlə müraciət edirlər ki, əlavə vəsait ayrılsın...»\nİlham Əliyev «islahatlar daha da dərinləşməlidir» deyib. Bundan başqa, o «maliyyə nizam-intizamının gücləndirilməsinin» vacibliyindən də danışıb: «İsrafçılığa, izafi xərclərə yol verilməməlidir. Bəzi hallarda dövlət qurumları Maliyyə Nazirliyinə təkidlə müraciət edirlər ki, əlavə vəsait ayrılsın. Bu da yığışdırılmalıdır. İndi biz imkanımız nəyə çatırsa, onu da edirik. Hər bir insan, o cümlədən ölkələr yorğanına görə ayağını uzatmalıdır və məhz bu siyasət bizi bütün mümkün olan iqtisadi risklərdən qorudu».\n«Bu gün 500 minə yaxın insan, 114 min ailə ünvanlı sosial yardım alır...»\nİlham Əliyev 9 ayda əldə edilən göstəricilərin çoxunu «gözəl göstərici» adlandırıb. O cümlədən, ünvanlı sosial yardım alanların sayının 16 faiz aşağı düşməsini də: «Bu gün 500 minə yaxın insan, 114 min ailə ünvanlı sosial yardım alır və hər ailəyə orta hesabla hər ay 153 manat dövlət tərəfindən yardım göstərilir. Bu, çox yaxşı nəticədir və əminəm ki, gələcək illərdə yoxsulluğun aşağı düşməsi nəticəsində ünvanlı sosial yardıma möhtac olanların sayı daha da azalacaq. Bizim vəzifəmiz, - bunu biz artıq neçə ildir ki, bəyan etmişik, - ondan ibarətdir ki, yoxsulluq bir fenomen kimi Azərbaycandan tamamilə yığışdırılsın».\n«XARİCİ BORCUMUZ ARTIB»\n«Manatın devalvasiyasından sonra bizim xarici borcumuz artıb. Çünki xarici dövlət borcu dollarla hesablanır...»\nÖlkə başçısı xarici borclardan da danışıb. O deyib ki, Azərbaycan xarici borclanmaya meyilli deyil. «Onsuz da manatın devalvasiyasından sonra bizim xarici borcumuz artıb. Çünki xarici dövlət borcu dollarla hesablanır və əgər devalvasiyaya qədər xarici dövlət borcumuz təxminən 7-8 faiz təşkil edirdisə, bu gün xarici borc 11-12 faizə qalxıb. Ona görə yox ki, biz əlavə kreditlər götürmüşük. Ona görə ki, manat qiymətdən düşüb. On iki faiz də çox gözəl göstəricidir. İnkişaf etmiş ölkələrin bəzilərində bu, 100 faizdən çoxdur. Ancaq biz istəyirik ki, xarici borcumuz 10 faizi keçməsin».\n«SUAL OLUNUR, ONLARIN BURDA NƏ İŞİ VAR?»\n«Keçən ay düşmənin növbəti təxribatının qarşısı alındı. Bizə qarşı böyük təxribat hazırlanırdı...»\nİlham Əliyev ordu quruculuğundan danışarkən bu sahənin daim diqqət mərkəzində olduğunu söyləyib. «Ordu quruculuğu gələn il də prioritet sahə olaraq qalacaq. Bu sahəyə nə qədər lazımdırsa vəsait ayrılacaq. İndi həm yeni texnikanın, silah-sursatın alınması, istehsalı prosesi gedir, eyni zamanda, hərbi hissələr üçün ən yüksək səviyyədə şəhərciklər, hərbi bazalar tikilir».\nPrezident təmas xəttindəki vəziyyətdən də danışıb: «Biz tam üstünlüyü əldə etmişik, düşmənə sarsıdıcı zərbələr vururuq, düşmənin bütün təxribatlarına layiqli cavabımızı veririk… Keçən ay düşmənin növbəti təxribatının qarşısı alındı. Bizə qarşı böyük təxribat hazırlanırdı, çoxsaylı diversantlar artıq təşkil olunmuş və səfərbər edilmişdi ki, Azərbaycanın mövqelərinə hücum çəksinlər. Bizim ordumuz o təxribatın qarşısını aldı. Preventiv zərbə vurmaqla düşmənə çox böyük ziyan yetirdi və bir çox işğalçılar məhv edildi. Əlbəttə ki, Ermənistan tərəfi dərhal həmişə olduğu kimi, hay-haray qaldırdı. Ancaq burada təbii sual yaranır, işğalçılar hansı ərazidə həlak oldular? Ermənistandamı? Xeyr, bizim torpağımızda. İşğal edilmiş torpaqlarda. Sual olunur, onların orada nə işi var?»\nPrezident deyib ki, Azərbaycan ərazi bütövlüyünü bərpa edəcək.\nİlham Əliyev: Gələn il asan olmayacaq\nPrezident: “Gəlirlərimiz azalıb”\nBəs hanı o iş yerləri?\n"Teknofest"də ökələr nə ilə təmsil olunur?


Xaliddin Veyisli — Vikipediya\nXaliddin Zəkər oğlu Veyisli (14 sentyabr 1981; Qazax, Azərbaycan SSR — 26 oktyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.\n14 sentyabr 1981\nQazax, Azərbaycan SSR\n26 oktyabr 2020 (39 yaşında)\n1999—2001 / 2008—2020\nXaliddin Veyisli 1981-ci il sentyabrın 14-də Qazax şəhərində anadan olub. 1987-1998-ci illərdə S. Əfəndiyev adına 1 nömrəli tam orta məktəbdə təhsil alıb. Ailəli idi. Bir qızı və bir oğlu yadigar qaldı.\nXaliddin Veyisli 1999-2001-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub. 2008-ci ildən isə müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu idi.\nAzərbaycan Ordusunun çavuşu olan Xaliddin Veyisli 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Xaliddin Veyisli oktyabrın 26-da Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. Qazax şəhərində dəfn olunub.\nAzərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Xaliddin Veyisli ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.\nAzərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirən zaman cəsarət göstərdiyinə, habelə qətiyyətli addımlar nümayiş etdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Xaliddin Veyisli ölümündən sonra "Döyüşdə fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edildi.\nAzərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Xaliddin Veyisli ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.\nMənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Xaliddin_Veyisli&oldid=6451881"\nLast edited on 17 may 2022, at 14:29


“Donuz qripi” necə yayılır, necə öldürür? | Gənc Ailə\nMəişət zorakılığının psixoloji və hüquqi aspektləri\nFenq-şui qaydalarına əsasən varlanmağın 10 sirri\nİlk tərbiyə ocağı: ailə\nKlassik otağı necə dekorasiya etməli? – “EVİN İŞİ”\nAna Səhifə SAĞLAMLIQ “Donuz qripi” necə yayılır, necə öldürür?\n“Donuz qripi” necə yayılır, necə öldürür?\nYan 10, 20190\nGürcüstanda A (H1N1) virusundan (“donuz qripi”) ölənlərin sayı artmaqda davam edir. Belə ki, son məlumatlara görə, Gürcüstanda bu virusdan ölənlərin sayı 14 nəfərə yüksəlib.\nBunu Gürcüstanın Xəstəliklərə Nəzarət və İctimai Sağlamlıq Milli Mərkəzinin direktoru Amiran Qamkrelidze deyib.\nOnun sözlərinə görə, ölkədə qriplə bağlı vəziyyət nəzarət altındadır: “Hazırkı mərhələdə təlaş üçün əsas yoxdur. Vəziyyət tam olaraq nəzarət altındadır”.\nHazırda Gürcüstanda hər 100 min sakinə 256 qripə yoluxmuş şəxs düşür. Ötən həftə ilə müqayisədə virusa yoluxma hallarında 21 azalma qeydə alınıb.\nEyni zamanda məlumatlara görə, dünyada hazırda 130-a yaxın insan bu virus səbəbindən xəstəxanalarda müalicə alır.\nMəlum olduğu kimi, Gürcüstan Azərbaycanın sərhəd qonşusudur. Gürcüstanda xeyli sayda azərbaycanlılar da yaşadığı üçün həmvətənlərimiz bu ölkəyə həm turist kimi, həm də qonaq kimi tez-tez gedirlər.\nHələ ki ölkəmizdə “donuz qripi”nə yoluxma halları qeydə alınmasa da mütəxəssislər bildirirlər ki, bu virusa yoluxma riski yüksəkdir.\nHəkim Hüseyn Mehdiyev bildirir ki, havaların isti keçdiyi hazırkı günlərdə ölkədə müxtəlif virusların yayılması üçün şərait var:\n“Qriplər müxtəlifdir və bunlardan son dövrdə aktual olanı ”donuz qripi” hesab edilir. Qonşu Gürcüstanda bu qripin yayıldığını nəzərə alarsaq, virusun Azərbaycana da keçmə təhlükəsi yüksəkdir. Nəzərə alsaq ki, yaşayış yeri Gürcüstanda, iş yeri isə Azərbaycan olan çoxlu sayda insan var, o zaman təhlükənin miqyası daha da genişdir. “Donuz qripi”nin digərlərindən elə də böyük fərqi yoxdur. Əsas fərq odur ki, bu virusa yoluxanlarda qızdırma daha yüksək olur. Adi qriplərdə olduğu kimi eyni klinik əlamətlərə, gedişə malikdir. “Donuz qripi” bir zamanlar geniş yayılan “quş qripi”ndən zəifdir. Ancaq buna baxmayaraq, yüksək qızdırma ilə qrip gələn zaman bunun adını adi soyuqlama qoyub, qızdırma salan dərmanlardan istifadə etmək olmaz. Çünki virusa yoluxma varsa, bu üsulla insan özü-özünü aldadır və qrip daha da dərinləşir. “Donuz qripi”nin fərqli cəhətlərindən biri də odur ki, dərhal ağciyərlərə fəsad verir. Orqanizmin müqaviməti ciddi səviyyədə aşağı düşür və insan pnevmoniya olur. Son dövrlərdə səhiyyənin hansı səviyyədə inkişaf etməsindən asılı olmayaraq, bu mərhələdə bəzən insanı həyatda saxlamaq olmur. Ona görə də həddindən artıq ehtiyatlı olmaq lazımdır. İlk növbədə məsələyə dövlət nəzarət etməlidir. Sərhəd-buraxılış məntəqəsində həkim nəzarəti yüksəldilməlidir. Nəzərə alaq ki, Azərbaycanda qış fəsli də özünəxas formada keçmir. Bu da virusların artmasına səbəb ola bilər. Ona görə də sərhəddə temperaturlu xəstələr müayinədən keçirilməlidir”.\nMehdiyev deyir ki, “donuz qripi”nə donuzlar da daha çox yoluxurlar: “Qriplərin adları da elə buradan götürülüb ki, həmin virusa donuzlar, ”quş qripi”nə quşlar yoluxurlar. İndiki dövrdə donuz ətindən istifadə edənlər də son dərəcə diqqətli olmalıdır. Söhbət təkcə bu əti yeməkdən getmir. Ola bilər ki, kiminsə barmağında xırda açıq yara olar və o, viruslu donuz ətinə toxunar, bu zaman da qripə yoluxa bilər. Yəni virusun qanla keçməsi halı da mümkündür. Onu da deyim ki, bu viruslar əsasən soyuq havalarda yaşayırlar. İstiyə davamları yoxdur. Ümumilikdə “donuz qripi” olmayan, ağır keçirilən qriplər də var. Əgər kimsə ağır qrip keçirirsə, dərhal həkimə müraciət etməlidir. Həmin adamın qanından analiz götürülüb, müayinə olunmalıdır. “Qripdir” deyib, üzərindən keçmək olmaz. “Donuz qripi”nə yoluxan insanda ilk gündən temperatur olur, başağrı, zəiflik, halsızlıq müşahidə edilir. Xəstəliyin ikinci, üçüncü günündən zökəm əlamətləri olur. Burun tutulur, gözdən su axır. Bu xəstəliyə tutulan şəxs 7 gün ərzində yoluxdurucudur. 7 gündən sonra infeksiyanın yayılma riski azalır, amma azyaşlı uşaqlarda virus həmişə aktiv olur, xəstəlik uzun müddət yoluxdurucu qala bilir. Ona görə də müvafiq qurumlar məsələ ilə bağlı hərəkətə keçib, lazımi addımları atmalıdırlar ki, Gürcüstanda yayılan qrip Azərbaycana da keçməsin”.\nMüvafiq qurumların yaydıqları məlumatlara görə, ölkədə “donuz qripi”nin yayılmasının qarşısını almaq məqsədilə lazımi tədbirlər görülməkdədir. Belə ki, Dövlət Gömrük Komitəsindən bildirilib ki, sərhəd gömrük-buraxılış məntəqələrində öskürək, halsızlıq, yüksək hərarət, yuxarı tənəffüs yollarının katarı, əzələ və oynaq ağrıları və s. simtomplarla özünü büruzə verən, xəstəliyi hava-damcı yolu ilə sağlam insanlara keçirə bilən fiziki şəxslərin müəyyənləşdirilməsi üçün məsafədən insan bədəninin hərarətinin ölçülməsində istifadə olunan cihazlar (termovizorlar) vasitəsilə termometriya, tibbi sorğu, vizual müayinə və digər üsullarla tibbi-sanitariya yoxlaması həyata keçirilir.\nSəhiyyə Nazirliyindən də “Yeni Müsavat”a bildirilib ki, Respublika Sanitariya-Karantin Müfəttişliyi tərəfindən sərhəd-keçid məntəqələrində – vağzallarda, “Azərbaycan Hava Yolları”nda (AZAL) ölkəyə daxil olan fiziki şəxslər üzərində tibbi müayinə aparılır, o cümlədən məsafədən insan bədəninin hərarətini ölçən “Termovizor” aparatı vasitəsilə nəzarət edilir.\nGeriÖvladını diləndirən şəxslər valideynlik hüququndan məhrum edilə bilərmi? İrəliDünyanın ən əyləncəli 10 şəhəri – FOTOLAR


Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev işğaldan azad edilməsinin birinci il dönümündə - 17 oktyabrda Füzuliyə səfər edib. Çıxışı zamanı dövlət başçısı Füzulinin azad edilməsinin strateji əhəmiyyəti, əməliyyatın mürəkkəbliyi və önəmi barədə fikirlər səsləndirib. Füzuli şəhərinin azad olunmasının əhəmiyyəti, eyni zamanda, bu şəhərin strateji yerləşməsi ilə bağlıdır. Füzuli nəzarətimizə keçəndən sonra artıq Şuşa istiqamətinə getmək üçün daha geniş imkanlar açıldı. Bir daha demək istəyirəm ki, Ermənistan tərəfi burada çox güclü istehkamlar qurmuşdu, bir neçə xətt istehkamdan ibarət müdafiə xətti qurulmuşdu. Otuz il ərzində düşmən burada möhkəmlənirdi və bu istehkamları yarmaq, keçmək xalqımızın bir daha böyük qəhrəmanlığını, fədakarlığını göstərmişdir.\nPrezident Füzuli ictimaiyyətinin nümayəndələri ilə görüşdəki çıxışında bir daha yeni reallıqlardan danışdı və məğlub Ermənistanı sülh müqaviləsi bağlamağa çağırdı. Regionda yeni dövrün başlandığını deyən İlham Əliyev bildirdi ki, bu dövrü müsbət istiqamətə yönləndirmək lazımdır. Hər halda Ermənistanla Azərbaycan arasındakı bu ədavət əbədi olmamalıdır. Yəni bütün bu dağıntılara, barbarlığa, vəhşiliyə baxmayaraq, gələcəyə baxılmalıdır. Azərbaycanla Ermənistan arasında sərhədlərin delimitasiyası, sülh müqaviləsi, bir-birinin ərazi bütövlüyünün tanınması istiqamətində, ondan sonra iqtisadi əlaqələrin bərpası, nəqliyyat kommunikasiyalarının açılması, bütün bunlar gündəlikdə olan məsələlərdir.\nBeləliklə, Ermənistan 30 ilə yaxın müddət ərzində işğal altında saxladığı Azərbaycan ərazilərində vandalizm aktı törədib, bütün maddi, mədəni, tarixi və dini abidələr məhv edilib. Ermənistan Azərbaycan xalqının irsini qəsdən hədəf alan, bir vaxtlar işğal olunmuş ərazilərdə çoxsaylı hərbi cinayətlər həyata keçirib. Təkcə onu demək kifayətdir ki, ermənilər tərəindən bu dövrdə 70-ə yaxın məscid məhv edilib. Bütövlükdə isə, işğal altında olunmuş ərazilərimiz 30 il ərzində tamamilə viran qoyulub.\nDövlət başçısı Füzuli rayonunun ictimaiyyəti ilə görüşündə həmçinin Ermənistandakı revanşistlərə də sərt xəbərdarlığını ünvanladı: “Ermənistanda revanşist hisslərlə yaşayanlara müraciət edirəm - ağlınızı yığın başınıza. Dəmir yumruq buradadır, heç yerə getməyib, yerindədir. Bizi əsəbiləşdirməyin, özünüzü yaxşı aparın. Özünüzü yaxşı aparsanız, onda rahat yaşaya bilərsiniz. Yox, əgər bir daha bizə qarşı hər hansı bir təxribat, bəyanat, hərəkət olarsa, heç kimə baxmadan başınızı əzəcəyik. Heç kim də sizi müdafiə edə bilməz”.


“İnsan insan olur öz hünəriylə, Millət millət olur xeyri-şəriylə”…\nXalq şairi Bəxtiyar Vahabzadənin bu məşhur misraları son günlər tez-tez yadıma düşür.\nYalnız bizim millətin mədəni fəaliyyət iqlimi, coğrafiyası deyil, bütövlükdə Yer üzü yeni ayar(lar) qazanır, sanki bilgisayar kimi “yenidən yüklənir” (formatlanır)…\n“COVİD 19”, “koronovirus”, “taclıvirus”, “saçaqlıvirus” və s. adla, sifətlə tanıdılan ümumdünya problemi – pandemiya gündəmin ən əsas mövzusuna çevrilib və görünən odur ki, hələ bir müddət də öz mütləq güncəlliyini saxlayaq.\nMümkün olan ən ciddi tədbirlərlə, itkilərimizi mümkün olan ən az səviyyədə saxlamağa nail olmaq! Xəstəlikdə və sağlıqda, yoxuşda və düz yolda, soyuqda və istidə, varlılıqda və kasıbçılıqda, şərdə və xeyirdə… bir olmaq, həmrəy olmaq xalqımızın xüsusiyyətidir. Hər vətəndaş özü, öz əməli boyda bu mübarizəyə, xeyirə, düz yola, sağlığa… öz xidmətini göstərib, töhfə verməklə HÜNƏR göstərir.\nBu mənada, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin martın 24-də Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyinin ikinci layihəsi olan Hövsan yaşayış kompleksinin açılışı əsnasında AzTV-yə verdiyi müsahibədə dediyi fikirlər xüsusi diqqət tələb edir. Dövlət başçısının koronovirusla mübarizə mövzusunda dediklərini necə ümumiləşdirmək olar?\n- milli birlik,\n- sosial məsuliyyət,\n- yeni çağırışlara xalq-iqtidar birliyi (inamı) ilə cavab vermək, (bununla da)\n- mövcud problemin az itkilərlə həllinə nail olmaq və s..\nBax, bu amillər yalnız arzu-istək kateqoriyasında deyil, artıq qısa müddətdə fakta çevrilmiş gerçəklik olduğu üçün vətəndaşımızın qürur qaynağına çevrilir. Dövlətin, necə deyərlər, ənənəvi infrastrukturları, o cümlədən dövlət büdcəsinin xərcləri öz yerində qalmaqla, yeni, çevik qərarların qəbulu respublikamızı pandemiya dönəmində müsbət imiclə ön plana çıxarmaqdadır.\nAzərbaycan özünəməxsus örnək(lər) yaradır. ASAN Xidmət, DOST Mərkəzi, SƏLİS Xidmət və s. xalqcanlı, milli brendyönlü addımlar koronovirus dönəmində özünəməxsus şəkil almaqdadır. Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahın yaradılması öz yerində, bunun ardınca, Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fondunun təsis edilməsi, Prezidentin ehtiyat fondundan həmin fonda (ilkin olaraq) iyirmi milyon manat ayrılması, habelə, 2020-ci il dövlət büdcəsindən Nazirlər Kabinetinə bir milyard manat ayrılması bu planda mövzuya biganə olmayan dünya birliyinin, ilk növbədə, öz ictimaiyyətimizin yüksək təqdirinə layiqdir.\nYeri gəlmişkən, əlbəttə, dövlətimiz güclüdür, yetərincə böyük maliyyə imkanlarına malikdir. Bununla belə, Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fondununun yaradılmasının milli həmrəyliyi daha da gücləndirdiyi artıq heç kəs üçün sirr deyil, bu gücartırması ilə qürurvericidir və bird aha görürürk ki “millət millət olur xeyri-şəriylə”...\nBilirsiz, pandemiyanın (və bundan irəli gələrək dünya enerji və səhm bazarlarında baş verən kəskin dalğalanmaların) respublika iqtisadiyyatına, makroiqtisadi sabitliyə, məşğulluq məsələlərinə və sahibkarlıq subyektlərinə mənfi təsirinin azaldılması ilə bağlı görülən işlər də daxil olmaqla, ictimai və dövlətlərarası münasibətlərin yeni məzmununa uyğun olaraq atılan bütün addımlar Azərbaycan Respublikasının öz milli və bəşəri missiyasına tarixi, vicdani baxışı, parlaq reaksiyasıdır.\nDövlət başçısının vurğuladığı kimi,\n- bu günə qədər görülmüş işlərin vaxtında (və məhz düzgün!) atılması;\n- qəbul edilmiş konkret qərarların, bəlli yol xəritəsinin mövcud durumu gərəkən səviyyədə nəzarətdə saxlamağa imkan yaratması;\n- hətta inkişaf etmiş ölkələrdə belə pandemiyanın çox faciəli sonuclara gətirib çıxarması fonunda respublikamızın digər ölkələr tərəfindən buraxılan yanlışlıqları təkrarlamaması;\n- dövlət tərəfindən məlum istiqamətdə görülmüş işlərin bu çox çətin durumdan çox az itkilərlə çıxmağa xidmət etməsi və s.\ngözardı edilə bilməz.\nBəli, cənab Prezidentin dediyi kimi\n“BİZ BİRLİKDƏ GÜCLÜYÜK!”\nBəs bu gücün əldə edilməsi, qorunub saxlanması, inkişafı daha hansı faktorlardan asılıdır?\n- Hər bir vətəndaşımız fərdi və sosial məsuliyyətini unutmamalı, yeni ictimai münasibətlər sisteminə, xüsusi karantin rejiminə könüllü riayət etməlidir;\n- Hər bir şüurlu və məsuliyətli şəxsin öz yaxınlarına arxa-dayaq olması, özəlliklə, yaşlı nəslin nümayəndələrini, uşaqları qoruması və bu qəbildən olan digər zəruri məsələlər öncəlik təşkil etməlidir.\n- Körpələrin gözündən, yaşlıların əlindən bugünlərdə öpməsək də olar, ancaq onlara diqqət və qayğını azaltmaq olmaz, olmaz!\nBu yerdə, elə bilirəm, mütləq diqqət yetirməli olduğmuz bir xüsus da xalqımızın min illərin süzgəcindən günümüzə gəlib çıxmış (gələcəkdə də yaşarı olacaq!) adət-ənənələri, milli dəyərləri və dövlət başçımızın bu xüsusa davamlı diqqət yetirərək, dəyərləri dəyərli tutmaqla, örnəklərdən örnək yaratmaqla sərgilədiyi mövqedir. Artıq, haqlı olaraq, yetərincə tirajlanmış (və yalnız son aylara aid) bir sıra örnəkləri yada salmaqla, cənab İlham Əliyevin adət-ənənə, milli dəyərlər mövzusuna sabit baxışını göstərə bilərik:\n- Prezident Sarayında şəhid ailələrinin üzvlərini qəbul edərkən, yaşlı şəhid atasına su verməsi, onun oturacağı yerədək qolundan tutması,\n- Şamaxıda zəlzələ vaxtı evi dağılmış ixtiyar nənənin əlindən öpməsi,\n- BDU-nun 100 illik yubileyində söylədiyi nitqdə gənc nəslə verdiyi tövsiyyələr,\n- Tovuz “ASAN Xidmət” Mərkəzinin açılışı zamanı, gənclərlə görüşdə onunçün qoyulmuş fərqli kreslodan imtina edib, adi stul tələb etməsi,\n- Neftçala və İsmayıllıya təyin edilmiş yeni icra başçılarını qəbul edərkən Prezidentə daha yaxın stulda daha gənc deyil, ondan yaşca böyük başçının əyləşməsini uyğun görməsi və s…\nBelə misallar bir deyil, beş deyil.\nÇünki bu, Prezidentin xarakterindən, dövlət nəzakətindən, dövlətçilik tərbiyəsindən irəli gəlir. Və hazırkı məsul dövrdə də haqlı olaraq, diqqət adət-ənənələrimizə, milli dəyərlərə cəlb edilir.\n“Azərbaycan xalqının adət-ənənələri, milli dəyərləri, bizə bu virusla mübarizədə kömək edəcək.\n…Könüllülər yaşlı insanların təchizatı ilə bağlı görülən işlərə öz dəstəyini verməlidir.\n…Cəmiyyətimizin əsas sütunlarından biri olan həmrəylik və mərhəmət bir daha özünü büruzə verməlidir.\n…Biz həm özümüzə, həm də bütün dünyaya göstərməliyik ki, böyük xalqıq.\n…Qısa müddət ərzində Fondda 60 milyon manat yığılması xalqımızın nə qədər böyük və yüksək keyfiyyətlərə malik olduğunu göstərir.”\n– bunlar dövlət başçımızın sözləridir – öyrədən, yolgöstərən sözlər!\nNəhayət, bütün əməli fəaliyyət sahələrinin mənsublarına sayğımız öz yerində, ancaq son günlər həkimlərimizin koronovirusun yayılmasının qarşısının alınmasında, xəstələrin müalicəsində fədakarlıq göstərdiyini deməli, şükranlığımızı yetirməliyik. Bununçün Prezidentin martın 24-də Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyinin Hövsan yaşayış kompleksinin açılışı vaxtı dövlət televiziyasına verdiyi müsahibədə dediyi bu sözləri xatırlatmaq istərdim: “Azərbaycan həkimləri böyük qəhrəmanlıq göstərirlər, öz həyatlarını, sağlamlıqlarını risk altına atırlar, ancaq öz vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirirlər”.\nBəlli olduğu kimi, xəstələrə qulluq edən həkimlərin maddi durumunun yaxşılaşdırılması və onların əməyinə layiqli qiymət verilməsi dövlətin, şəxsən dövlət başçımızın diqqətindədir, onların əmək haqlarının artırılması məsələsi öz həllini tapıb və maaşın 3-5 misli qədər ödəniş alacaqlar. El sözü ilə desək, ana südü kimi halallarıdır!\nHəkimlərimizin titanik çalışmaları, Prezidentin bu fəaliyyəti böyük qəhrəmanlıq kimi qiymətləndirməsi özlüyündə biz həkim olmayan vətəndaşları həkimlərimizə mənəvi dəstək olmağa bir çağırışdır.\nAğxalatlılarımızın günləri də ağ, işləri avand olsun!\nHəkimlərimizin virusdan qoruduğu vətəndaşalrımıza, bütövlükdə xalqımıza möhkəm can sağlığı diləyirəm!\n2020.03.26 / 02:47


Polşada qul kimi çalışan azərbaycanlılar: “12 saat işləyirik, maaş da yaxşı deyil” » Avrasiya\n"12 saatlıq işdən sonra evə qayıdıram, evdə əlimə nə keçdi, tez yeyirəm və yatıram. Bu, həyat deyil. Mənim gündəlik işim hər gün eynidir”.\nPolşada yaşayan azərbaycanlı mühacir Kamran belə bir həyat yaşayır. Qərbin nəzarətində olan "oc-media.org” saytı belə yazır.\nKamran (bu, onun əsl adı deyil) 2018-ci ildə Azərbaycandan Polşaya köçüb. Çexiya ilə sərhədə yaxın, cənub-şərqdə yerləşən Skoczov şəhərində avtomobil sənayesi üçün hissələr istehsal edən fabrikin anbarında çalışır. Həftənin altı günü 12 saat işləyir.\nBu fabrikdə postsovet ölkələrin nümayəndələri çoxdur. Azərbaycanlılar, ukraynalılar, gürcülər və ermənilər burada yan-yana çalışırlar. Onlar yerli işəgötürənlər tərəfindən ucuz və etibarlı işçi qüvvəsi hesab olunurlar.\nKamran qısamüddətli yaşayış icazəsi ilə Skoczovda yaşayır. Keçmiş jurnalistdir. O deyir ki, Azərbaycanda aldığı 350 dollar (600 manat) maaşla həyat yoldaşı və iki uşağını yaxşı dolandıra bilmirmiş. "Azərbaycanda yaxşılığa doğru dəyişikliyə ümidim yox idi. Heç olmasa indi ailəmə dəstək olmaq üçün Bakıya bir az pul göndərə bilərəm. Ümid edirəm ki, tezliklə onları Polşaya gətirə biləcəyəm”.\n2015-ci ildə neftin qiymətinin kəskin aşağı düşməsi ilə baş verən tənəzzül Azərbaycanda hər kəsə təsir göstərdi. Bu proses əsasən gənclərin Avropa Birliyinə, Türkiyəyə və Rusiyaya getməsinə səbəb oldu. AB-nin statistik orqanı olan "Eurostat”-a görə, 2018-ci ildə 30 000 Azərbaycan vətəndaşı Avropanın müxtəlif ölkələrində qeydiyyata alınıb. Bu say çox güman ki, reallığı əks etdirmir, çünki bir sıra ölkələrin, o cümlədən Fransa və İspaniyada yaşayan azərbaycanlıların sayı bu hesablamaya daxil edilməyib.\nAvropadakı azərbaycanlıların böyük əksəriyyəti Almaniyada yaşayır, lakin Polşanın sürətlə inkişaf edən iqtisadiyyatı Azərbaycandan getdikcə daha çox miqrant işçi cəlb etməyə başlayıb. Polşa Daxili İşlər Nazirliyinin rəsmi məlumatına görə, 2017-ci ildə Polşada yaşayan Azərbaycan vətəndaşlarının sayı əvvəlki illə müqayisədə yeddi dəfə artıb.\nAzərbaycan vətəndaşlarından Avropada işləmək üçün viza almaları tələb olunur. Kamran deyir ki, viza ucuz işçi qüvvəsi ilə çalışan vasitəçilər tərəfindən təşkil olunur və bunun üçün hər işçi 2000 avro ödəyir.\nAncaq bir çox miqrant-işçi Polşaya gəlməzdən əvvəl vəd edilmiş işlərlə təmin olunmur. Bu səbəbdən də onlar narazıdırlar. Kamran deyir ki, bir çoxları vəd olunmuş yaxşı işin yerinə pis iş şəraiti olan fabriklərdə işlə təmin olunurlar. "Bəzi fabriklər, məsələn, dəri fabriki insan sağlamlığı üçün çox zərərlidir. Orada işləyən bəzi gürcülər istifadə olunan zərərli kimyəvi maddələrə dözə bilmədilər, sonda işi atıb getdilər”.\nPolşada bizim kimi işçilərə daha çox işləmək tövsiyə olunur. Polşa qanunlarına görə, bu ölkədə işçilər normal olaraq gündə 8 saat və həftədə 40 saat işləməlidir. Ancaq bu məhdudiyyətə məhəl qoyan yoxdur. Əlavə işə görə isə cüzi pul ödənilir və ya mənzil haqqı əvəzinə əlavə çalışırsan.\nMüqaviləyə əsasən Kamran rəsmi olaraq 8 saat çalışır və 2600 złotı (660 dollar) maaş alır. Lakin o "oc-media.org” saytının əməkdaşına etiraf edib ki, gündə 12 saat işləyir. Qeyri-qanuni iş vaxtına görə isə ayda 400 zlotı (100 dollar) əlavə qazanc əldə edir. Hər ay ailəsinə 500 avro (550 dollar) göndərir.\nPolşada çalışan miqrant-işçilərin əmək haqqı və iş şəraitinin yaxşılaşdırılması üçün real iş görən bir təşkilat yoxdur. Miqrantlara onlara bu mübarizədə kömək edə biləcək həmkarlar ittifaqı və ya vəkillə əlaqə yaratmaq çətindir. Bir qayda olaraq onlar bu kimi təşkilatlara qoşulmaq üçün müraciət etmirlər. Avropa Miqrasiya Şəbəkəsinin nümayəndəsi Agata Zurav deyir ki, xaricdən gələn işçilər qanuni hüquqlarını tələb etməkdən qorxurlar, çünki bu onlara Polşada qalmağa və yeni iş müqaviləsi əldə etməyə mane ola bilər.\n"Polşadakı miqrantlar qanuni hüquqları ilə maraqlanmırlar. Yalnız pul haqqında düşünürlər". Polşada azərbaycanlı miqrantlar üçün müqavilələr bağlayan vasitəçi Elşən (əsl adı deyil) deyir ki, o keçən il 100-ə yaxın miqrant üçün iş axtarıb. Fabriklər və tikinti firmaları ilə müvəffəqiyyətlə imzalanan müqavilələr əldə edib. "Bəziləri deyirlər ki, miqrantlara iş vəd olunur. Onları aldadaraq pul alırlar. Əslində onlar buraya heç bir iş və ya yaşayış yeri olmadan gəlirlər, sonra pullarının olmadığına təəccüblənirlər”. Elşən deyir ki, bəzən o miqrantlara pulsuz da kömək edir.\nAzərbaycanlı miqrantlar Elşənı sosial şəbəkələrdəki reklamlar və ya qarşılıqlı tanışlıqlar vasitəsilə tapırlar. "oc-media.org” tərəfindən araşdırılan bir neçə "Facebook” qrupu azərbaycanlılara Polşadakı fabriklərdə və ya inşaat sektorunda işləməyi təklif edirlər. Onlara 12 və 15 zloty (3.00 -3.80 dollar) arasındakı saatlıq əmək haqqı vəd olunur. Halbuki Polşada bir saat işə görə minimum ödəniş 17 zlotıdır (4.40 dollar). "Ukraynalılar, özbəklər, qazaxlar, induslar və azərbaycanlılar quşçuluq təsərrüfatlarında və yerli sakinlər üçün məqbul olmayan, iş şəraitinin çox çətin olduğu yerlərdə çalışırlar. Polyaklar elə yerlərdə işləmək istəmirlər”,- Elşən deyir.\nTeymur daha yaxşı bir iş tapmaq məqsədi ilə ailəsi ilə 2017-ci ildə Varşavaya köçüb. "Mənim aylıq əmək haqqım 700 manat (410 dollar) idi. Bu maaşla ailəmi dolandıra bilmirdim. Bu, mümkün deyildi”. Əvvəlcə o ailəsi ilə Kanadaya köçməyi planlaşdırmışdı. Bir agentlik ona lazımi sənədləri təmin etməyə və iş tapmağa kömək edəcəyini vəd etsə də, sonradan yalnız Polşaya gedə biləcəyini söylədi.\n"Mən artıq agentliyə 4500 avro (5000 dollar) - hər ailə üzvünə görə 1500 avro ödəmişdim. Mənə Polşada 1000 avro (1100 dollar) maaş verən bir iş tapa biləcəyimi söylədilər",- Teymur deyir. Varşavada hər şey söz verildiyi kimi olmadı. Teymur kababxanada 2200 zlotı (560 dollar) maaşla iş tapdı. "Mənim kirayə haqqım 1600 zlotı (380 dollar) idi. Bu maaşla ailəmi təmin edə bilmirdim. Nəhayət, tikinti sektorunda başqa bir iş tapdım, ancaq son əmək haqqımdan 1200 zlotı (300 dollar) kəsdilər. Əmək qanunvericiliyinin icrasına nəzarət edən dövlət orqanı Milli Əmək Müfəttişliyinə şikayət etmək istədim. Bir ildən çoxdur ki mənə məhəl qoymurlar”.\n"oc-media.org” saytı miqrant işçilərin hüquqları ilə bağlı suallarla Polşanın Milli Əmək Müfəttişliyinə və Ümumdünya Polşa Həmkarlar İttifaqları Alyansına müraciət edib, ancaq cavab ala bilməyib.\nVarşava Universitetinin Miqrasiya Tədqiqatları Mərkəzində dərs deyən doktor Vitold Klaus sayta bildirib ki, Polşadakı zəif qanunvericilik bazası qeyri-hökumət təşkilatlarının (QHT) miqrantların hüquqlarının təmin olunmasına kömək etməsini çətinləşdirir. Vitold Klaus deyir ki, az sayda miqrant hüquqi yolla öz istəyinə çatmaq istəyir. Çünki bu yol onlar üçün çox mürəkkəbdir. Miqrantlar məhkəmə zamanı Polşada olmadıqları təqdirdə prosesdə iştirak edə bilməzlər. Çünki məhkəmə prosesinin özü miqranta Polşada qalmaq hüququ vermir. Bundan əlavə, bütün məhkəmə işləri polyak dilindədir və hökumət tərcümə xərclərini ödəmir.\nBu ildən Azərbaycan Respublikasının Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi Polşadakı azərbaycanlı miqrantlara pulsuz hüquqi dəstək göstərməyə başlayıb. Komitənin nümayəndəsi Rəsul Məmmədov sayta bildirib ki, qurum bu günə qədər ayrıseçkiliklə bağlı yalnız üç şikayət alıb, baxmayaraq ki, bu kimi halların sayı ciddi şəkildə çoxdur.\nElbəyi Həsənli, Sürix musavat.com\n31-05-2020 07:29 Baxılıb: 1 7590