[Elkarrizketa] “Barrenak mugiarazi dizkit esperientzia honek” : Oarsoaldeko Hitza\nNaroa Zabaleta, diseinatzailea\n[Elkarrizketa] “Barrenak mugiarazi dizkit esperientzia honek”\nConscious Design Award nazioarteko saria jaso du oiartzuarrak New Yorken, Greziako Lesbos irlako errefuxiatuen kanpalekuan emakumeen segurtasuna hobetzeko egindako ikerketagatik.\nLehenik eta behin, nola jaso duzu saria, espero zenuen hain prestigio handiko sari hau irabaztea?\nEz nuen espero, ezta gutxiago ere. Esan behar dut ez nekiela saria zegoenik ere, sorpresa ederra izan da. Bilboko IED Kunsthal unibertsitatea da nirea, eta Milango (Italia) egoitzatik mezu bat jaso nuen. Goizean goiz esnatuta irakurri nuen, eta ez nuen sinisten. Bilboko irakasleak deitu zidan, eta mezu hori berretsi zidan. Oso harrituta geratu nintzen, oso pozgarria izan da 150 lanen artean nirea aukeratzea, sinetsi ezin jarraitzen dut oraindik.\nZergatik aukeratu duzu errefuxiatuen gaia?\nTxikitatik, gai sozialek interes handia eragin didate. Unibertsitateko ikasketak aukeratzean ere zalantza izan nuen. Gizarte lana egin nahi nuen, eta bat-batean txipa aldatu zitzaidan eta barne diseinua ikasi nuen. Baina beti izan dut arantza hori. Karreran proiektu gehienak eraikin bat zerotik diseinatzea izan dira, jatetxe edo hotel bat esaterako. Baina gradu amaierako lanean bestelako zerbait egin nahi nuen, ez nuen betiko lan hori egin nahi. Arantza hori kendu nahi izan nuen, eta gizarte alorrera jo. Betidanik izan dut errefuxiatuen kanpalekuren batera joateko asmoa. Hari horretatik tiraka atera zen proiektua. Beti izan dut interesa baina ez dut gaia sakonki landu, ez nekien benetan zer gertatzen den horrelako guneetan. Uxue Flamarike lagunarengana jo nuen berehala, Gizarte Lana eta Integrazioa ikasi baitu. Hark kontatu zidan errefuxiatuen kanpalekuak dimentsio handikoak direla, kolektibo asko daudela eta arazo larriak jasaten dituztela egunerokotasunean. Greziako Lesbos irlako kanpalekuaren inguruan irakurri nituen artikulu gehienetan zioten komunetan ez dagoela segurtasunik, eta egoera oso konplikatuak bizi behar izaten dituztela emakumeek. Komunera joatea misio arriskutsua da Lesbosen. Hemengo jaietan jartzen dituzten komun horietakoak dituzte, ez dago argirik, eta lo egiten duten tokitik urrun daude. Abusu eta indarkeria ugari pairatzen dituzte eremu horietan. Kolektibo hau aukeratu nuen, oso gogorra baita haien egunerokoa kanpaleku hauetan.\nEgoera horiei irtenbide bat emateko emakumeei baliabideak ematea izan da asmoa, beraz.\nHori da. Proiektuaren asmoa izan da emakumeentzako leku seguruak sortzea, dutxatzeko, umeekin egoteko eta beste zenbait gauzetarako. Bilboko pisukide batek garraiatzeko edukiontzi handi horietako bat erosteko aurrekontua eskatu zuen, etorkizunean etxe bat egiteko asmoz, eta bonbilla piztu zitzaidan. Modulu batzuk sortu ditut, bat dutxatzeko, beste bat komunarentzako, beste bat aldageletarako eta egoteko beste gune bat. Moldagarriak dira modulu hauek, kanpaleku bakoitzaren beharretara egokitu daitezke. Estruktura bat diseinatu nuen Lesboserako, baina formula asko egin daitezke. Puzzle bat bezala eraiki daitezkeen estrukturak sortzea izan da asmoa.\nProiektua bukatu arren, bertako errealitatea ezagutu nahi izan zenuen, gertutik.\nBai, ikertutakoa eta egindako lana ea baliagarria izan zitekeen ikusi nahi nuen nire begiekin. Zaporeak elkartearen bitartez lortu nuen hara joatea, Lesbosera, Uxuerekin [Flamerike] batera. Urtarrilean joan ginen eta nik ordurako proiektua amaituta nuen. Ikertutako guztia berretsi nahi nuen, baita proiektuaren emaitza ere. Eta bide batez, aspalditik boluntariotza lana egiteko amets hori betetzeko aukera eman zidan Zaporeak-ek.\nHemen ikertutakoa berretsi zenuen han?\nBai, asko harritu ninduen lehen egunetik. Ideia batekin joan ginen, baina asko harritu gintuen, espero baino okerragoa baita egoera. Zaporeak-en sukaldean aritu gara lanean, astelehenetik igandera. Bitarte horretan proiektuarekin jarraitu nahi nuen, proiektua biribiltzeko testigantzak bildu adibidez, gauza pila bat egin nahi genituen. Baina COVID-19ak asko baldintzatu du lana, konturatzen hasi ginen ezarritako helburuak lortzea oso zaila izango zela. Hasteko, ezin ginen kanpalekura sartu birusaren afera honekin. Sukaldea kanpoan dago eta errefuxiatuak dira guregana etortzen direnak. Gobernuz kanpoko erakunde bakoitzetik soilik bi lagun sar daitezke barruan. Horrek ez du batere lagundu. Baina halere gurekin batera kozinatzen edo banatzen aritzen ziren errefuxiatuekin eta janari bila etortzen zirenekin asko hitz egiteko aukera izan dut. Badirudi hilabete bat asko dela, baina oso motz egin zait esperientzia.\nNolakoa da kanpalekuko egoera?\nOso gogorra. Denetik pasatu dute bertan daudenek, bereziki emakumeek. Egungo kanpalekua zabaldu aurretik Moria delakoa zegoen, eta hori erre egin zen. Oraingoak baliabide gehiago ditu, baina bertakoek Moria 2.0 deitzen diote jada. Gu egon ginenean ordutegiak zituzten, esaterako, 23:00ak baino beranduago iristen direnak kale gorrian uzten dituzte, eta hori neguan ginela. Pentsa. Uxuek eta biok herriko etxe batean egiten genuen lo, kalefakzioarekin, barruko eta kanpoko pijamarekin eta goraino tapatuta. Eta hala eta guztiz ere hotza pasatzen genuen. Pentsa kanpalekukoen egoera nolakoa den neguan. Itsas ertzean dago gainera, haizea oso hotza da. Ohituta daude, tamalez, egoera horietara.\nBertan dauden askok urteak daramatzate atera ezinik, ez baitiete asilorik ematen Europan. Ezagutu ditugu sei urte bertatik atera gabe daramatzatenak, ikaragarria da. Kuriosoa da zer nolako jarrera duten. Pozez datoz zugana, irribarre bat ateratzen saiatzen dira egunero. Asko harritu nau horrek.\nEmakumeen egoera proiektuan islatutakoa zela berretsi zenuen han?\nBai, egoera oso gogorrei egin behar izaten diete aurre. Kontatzen ziguten askok lo egiten zuten tokian bertan ontzi bat jartzen zutela, komunera ez joateagatik, beldurragatik.\nDena den, ohartu ginen Lesbosen badagoela eraikin berezi bat emakumeentzako, aipatutako behar horiei erantzuteko. Beraz, ateratako ondorioetako bat izan da agian justu Lesboserako ez dela hain beharrezkoa nire proiektua. Gehiago balioko luke herri edo hirietatik urrunago dauden kanpalekuetarako, esaterako, Saharako kanpaleku baterako, ez baitute horrelakorik.\nLanetik harago, maila pertsonalean, zer eman dizu esperientzia honek?\nHangoa ikusi eta gero pribilegiatu bat sentitzen naiz. Hemen ez gara konturatzen ditugun pribilegioez. Hara joan gabe ziur aski ez nuke gogoeta hori egingo. Barrenak mugiarazi dizkit esperientzia honek, asko ikasi dut. Txip aldaketa egin dut. Asko betetzen du laguntzeak, baina oso gogorra da gertutik ikustea. Nire amonak beti hartzen zuen etxean haur saharar bat, uda guztia harekin pasatzen nuen. Orduan ez nekien zergatik etortzen ziren, uste nuen oporrak pasatzera etortzen zirela. Eta gerora ohartzen zara zer nolako bizitza gogorra duten, horrelako esperientziak begiak irekitzeko baliagarriak dira. Inpaktu horrek asko egiten du, gauza askotaz ohartzen zara.\nHorrelako esperientziak bizitzea gomendatuko zenuke, orduan.\nZalantzarik gabe. Argi dagoena da Zaporeak bezalako proiektuak oso beharrezkoak direla egun. Edonor animatuko nuke boluntariotza lana egitera. Jende asko behar da, etengabe. Sekulako lana egiten dute, txalotzekoa.\nNoski, oso motza egin zaigu hilabete hori. Proiektua amaituta egon arren testigantza gehiago bildu nahi ditut, proiektuarekin jarraitzeko asmoa dut. Irakaslearekin harremanetan jarri naiz dagoeneko, eta ikusi dutenez potentziala duela, aurrera jarraituko dugu. Ea zein forma ematen diogun orain. Gustatuko litzaidake lehenik beste kanpaleku batzuetara joatea bertako errealitateak ikusteko, eta nire proiektua bertan nola egin ikertzeko. Bat baino gehiago bisitatu nahiko nituzke. Orain proiektua ikusgarri egin nahi dut, jendeak ezagutu dezala. Ea proiektua martxan jar dezakeen norbait jartzen den nirekin kontaktuan. Ikaragarria litzateke nire proiektua egi bilakatzea.\nEgindako lan bereziena izan da?\nBai. Gehiago betetzen nau horrelako proiektu batek ohiko eraikin bat diseinatzea baino. Estresagarria izan da, nire klasekideekin alderatuta berandu joan naiz, baina ez nuke beste ezergatik aldatuko. Asko bete nau lan honek, egunero arazorik gabe zortzi ordu sartzen nituen honetan, eta gustu handiz gainera. Ez da ohikoa gradu amaierako lan batean hainbeste gozatzea. Eta uste dut horregatik bukatu duela proiektuak horrela. Asko bizitu ditut fase guztiak, emaitzan ikusi dela uste dut.


Diabetea eta oporrak: nola kontrolatu debekurik gabe | Consumer\nOhitura-aldaketek eta tenperatura altuek diabetesa duten pertsonen odoleko glukosa-maila alda dezakete, eta pertsona horiek ez dute arazorik sortuko aholku horiekin.\nEgilea: Elsa Jiménez 2020-ko abuztuak 3\nUda hastearekin batera, diabetesa duten pertsonen glukosa-mailaren kontrol onari eragin diezaioketen faktore batzuk ere iristen dira, eta, beraz, patologia oro har egoki kudeatzera. Besteak beste, tenperatura altuak, ordutegi berriak, ohitura berriak eta elikadura-aldaketak. Baina debekurik gabe baina kontrolarekin har daiteke, patologiaren konplikazioak saihesteko. Horretarako, zenbait gomendio bete behar dira. Hona hemen:\nNola kontrolatu diabetesa eta nola gozatu udaz\nTenperatura altuen etorrera, udako denboraldiarekin batera, ordutegi eta/edo errutina aldaketekin, koktel ezin hobea izan daiteke diabetea duten pertsonen gluzemia-maila aldatzeko. Horregatik, udan arreta berezia jarri behar zaio patologia oro har kontrolatu eta kudeatzeari, mota horretako aldaketek sor ditzaketen konplikazioak saihesteko. Izan ere, garai horrek merezitako oporrak ekartzen ditu normalean, elikaduran aldaketak egitea edo jarduera fisikoa murriztea ezinbestekoa denean.\nHorregatik, Espainiako Diabetearen Federaziotik (FEDE) gomendio eta aholku batzuk ematen ditugu, debekurik gabe baina kontrolarekin gozatzeko:\nElikadura osasungarria. Elikagai ugari jatea, egoste arinak aukeratzea eta fruta eta barazki gehiago edatea funtsezkoa da udan elikadura osasungarria izateko, diabetearen arloko elikadura-adituek diotenez. Erosten diren produktuen etiketak arretaz irakurri behar dira, osagaiengatik edo horien kopuruagatik (azukre erantsiak edo landare-koipeak) gomendagarriak ez direnak saihesteko. Gainera, saihestu egin behar da “kaloria hutsez” betetako mokadua, hala nola patata frijituak eta gailetak, eta horren ordez, fruta freskoa, fruitu lehorrak eta barazkiak, gordinik edo kontserban.\nAriketa fisikoa. Pertsona bakoitzari egokitutako jarduera fisikoa egitea funtsezkoa da, besteak beste, pisua ez handitzeko, horrek diabetesean konplikazioak sor baititzake. Eta beti adituen gomendioen arabera egin behar da, bero handieneko orduak saihestuz eta hidratazio egokia mantenduz.\nHidratazio konstantea. Gorputza deshidratatuta dagoenean, odoleko glukosa-kontzentrazioa handitu egiten da, eta giltzurrunak gernuaren bidez kanporatzen saiatzen dira. Funtsezkoa da hidratatuta egotea, egarririk ez dagoenean ere, uraren, infusioen edo azukre erantsirik gabeko edarien bidez, eta kafeina edo alkoholdun edariak saihestea, deshidratazioa eragiten baitute.\nTratamenduarekiko atxikimendua. Oporrak eta errutinak aldatu arren, profesional medikoak agindutako tratamenduarekin jarraitzeak diabetesaren konplikazioak saihestea lortuko du. Zalantzarik izanez gero edo aldaketak egin nahi izanez gero, erreferentziako medikuarengana jo behar da.\nBidaia seguruak diabetesa dutenentzat\nHorri guztiari gehitu behar zaio covid-19 pandemiak mundua zeharkatzen duen uda atipikoa. Beraz, bidaia bat modu seguruan egiteko, edozein zalantza izanez gero, erreferentziazko osasun-profesionalari kontsulta egitea gomendatzen da, eta, horrez gain, agintariek une horretan ematen dituzten higiene-, osasun- eta segurtasun-neurriei eustea. Neurri horiek hertsiki bete behar dira, kutsatze baten arriskuak prebenitu eta minimizatzeko.\nGainera, mendian edo hondartzan ibilbideei ekitean, adituek beti motxila hotzean eramatea gomendatzen dute, diabetesa kontrolatzeko behar diren botikak garraiatzeko, eta, horrez gain, ur-botila edo kantinplora bat eramatea, ura erregularki hartzeko eta hidratazioari eusteko.\nOin diabetikoari aurrea hartzeari dagokionez, oso garrantzitsua da udako denboraldian kirolerako oinetako erosoak izatea ariketa fisikoa egiteko edo, besterik gabe, oporretako eremuan aire zabalean paseatzeko. Gainera, ez da oinutsik ibili behar, batez ere glukosa handia, zirkulazio txarra edo sentsibilitate gutxi badago.\nUdan azala zaintzea diabetesa duten pertsonentzat\nUda eta diabetesaren arteko harremanaz hitz egiten denean, kanpotik zaintzea bezain garrantzitsua da barrutik zaintzea. Larruazalaren lehortasuna arazo larria da patologia hori duten pertsonentzat; beraz, eguzkitik babestea nahitaezkoa da 15 faktoreko edo gehiagoko krema fotobabesleak aplikatuz, eta erredurak eta bestelako larruazal-arazoak ere prebenitzea, odoleko glukosa-maila handitu baitezakete.\nHorri guztiari arropa arin eta soltea gehitu behar zaio, beroari eta hezetasunari aurre egiten laguntzen baitute. Eta, gainera, txapel, txapel edo bisera bat izanez gero, babes osoa eta eraginkorra lortuko litzateke.\ndiabetes koronabirus uda


Bandoa kaleratu du Udalak segurtasun neurriak gogorarazteko — Zumaiako Udala\nBandoa kaleratu du Udalak segurtasun neurriak gogorarazteko\nZumaiako Udalak, udalbatza osoaren adostasunarekin, herriko eragile eta komertzio hainbatekin batu ostean, herritarrak kontzientziatzeko eta Covid-19az babesteko hartu beharreko neurriak gogorarazteko bandoa kaleratu du.\nZumaiako Udalak, udalbatza osoaren adostasunarekin, ondorengoa jakinarazi nahi die herritar guztiei:\n1.- Ospakizunek edota pertsonen kontzentrazioek COVID-19a transmititzeko arriskua dakarte, eta herritar guztion erantzukizuna da arrisku hori saihestea. Halaber, gogorarazi nahi dugu maskararen erabilera derrigorrezkoa dela.\n2.- Uda honetan ez da Zumaian jairik ospatuko. Ez Gala Eguna, ez Euskal Jaia, ez Koadrila eguna eta ezta Olarro Eguna ere. Beraz, herritarrei eta gizarte-eragileei eskatzen diegu jairik edo ekitaldirik EZ antolatzea eta EZ ospatzea.\n3.- Uda honetan kultura- edo entretenimendu-jarduerak, eta ikuskizunak, izango dira, baina betiere edukiera kontrolatuz eta pertsonen artean gomendatutako distantzia fisikoa mantenduz.\n4.- Ostalaritzari dagokionez, gogoratu Osasun Saileko azken aginduak esaten duena: maskara derrigorrezkoa dela, distantzia fisikoa (1,5m) mantendu behar dela, 10 lagunetik gorako taldeak ezin direla osatu eta establezimenduz kanpo kontsumitzea debekatuta dagoela. Baita ere, gogoratu ordutegiak ezin direla luzatu eta, beraz, neguko astegunetako itxiera ordua izango dela indarrean (1:00a alde batetik, eta 2:30ak bestetik). Honekin batera, elkarte gastronomikoei ere ordutegi hori errespetatzea dagokiela adierazi nahi dugu.\n5.- Bereziki eskatzen dugu pilaketak izaten diren guneetan horiek saihestea, hala nola Arranpla, Ondartxo plazako eskilarak, Upela plaza edo beste antzeko edozein. Halaber, kalean zurrutean jardutea erabat debekatuta dago, eta gazte-lonjetan eta antzeko ezaugarriak dituzten lokaletan edozein jarduera egitea ere bai.\n6.- Azkenik, esan, Zumaiako Udala Osasun Sailarekin harreman estua mantentzen ari dela eta edozein arrisku egoera sortuko balitz, unean berean jakinaraziko zaiela herritarrei, hartu beharreko neurriekin batera. Beraz, zurrumurruak ez direla informazio iturri egokia.


Durangoko Azokan erakusmahaiak alokatzeko epea zabalik - Mugalari KulturaMugalari Kultura\nDurangoko Azokako 52. edizioak erakusmahaiak alokatzeko epea zabaldu du gaur, irailak 12. Kulturaren plazan parte hartu nahi duten argitaletxe, diskoetxe, ekoiztetxe, elkarte, erakunde, banatzaile eta autoekoizleek www.durangokoazoka.eus atarian egin ahal izango dute eskaria, irailaren 30era bitartean. Aurtengo edizioa abenduaren 6tik 10era antolatuko da; hirugarren urtez jarraian, bost eguneko Durangoko Azoka izango da.\nEskaera online egingo da Durangoko Azokaren web orrian. Aurretik parte hartu dutenek beren erabiltzaile izenarekin egin beharko dute; aldiz, lehenengo aldiz Azokara datozenek beren burua erregistratu beharko dute lehenbizi “expositore” gisa. Stand mota hurrengo urratsetan aukeratu beharko da.\nAuto-ekoizleen guneari dagokionez, behin izen-ematea amaituta, eremua nola partekatu adosteko bilera bat antolatuko da (espazioaren dekorazioa, txandak…).\n· Durangaldeko argitalpenak · Gerediaga Elkarteak eskualdeko sortzaile, elkarte eta erakundeei inolako kosturik gabe Durangoko Azokan beren produktuak erakusgai eta salgai jartzeko aukera ematen die. Azokaren araudi nagusia betetzeaz gain, helbide fiskala Durangaldeko udalerriren baten izan behar du eskatzaileak. Produktu guztiak «Durangaldeko argitalpenak» bezala erakutsiko dira. Izena emateko Gerediaga Elkartera jo behar da.\n– Sortzaileek urriaren 4tik aurrera eman ahal izango dute izena Azokako gune ezberdinetan, beren lanak Azokan zuzenean aurkezteko.\n– Egutegiak bultzatuta, aurten Ikasle Eguna ez da Azokako lehenengo egunean antolatuko. Bigarren egunean ospatuko da, abenduak 7, eta ikastetxeetako ikasleek lehentasuna izango dute tailer horietan parte hartzeko. Irailaren 19an zabalduko da epea ikastetxeentzat, eta horren ostean epea luzatuko da aisialdi taldeetako parte hartzaileentzat.\n– Boluntarioek urrian eman ahal izango dute izena.\nEtiquetas: Azoka, Durango, Gerediaga


9/21 Irizpena Kontsumitzaileen eta erabiltzaileen estatutuari buruzko legearen aurreproiektua\n2021eko irailaren 1ean Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordean Turismo, Merkataritza eta Kontsumo Sailaren idazkia sartu zen. Horren bidez, txostena eskatzen zuen Kontsumitzaileen eta Erabiltzaileen Estatutuari buruzko Legearen Aurreproiektuari buruz, 8/2012 Legeak, maiatzaren 17koak, Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeari buruzkoak, 3.1.a) artikuluan xedatutakoaren arabera.\nLege-aurreproiektua Turismo, Merkataritza eta Kontsumo Sailak egin du, Gernikako Estatutuak 10.28 artikuluan esleitzen dizkion eskumenetan oinarrituta. Horri jarraikiz, kontsumitzaileak eta erabiltzaileak defendatzearen arloan eskumen esklusiboa du, prezioen politika orokorra, Estatuko lurraldean ondasunen zirkulazio askea eta lehia defendatzeko legeria gorabehera.Diziplina askoko arloa denez, eremuan berariazko zenbait eskumen-titulu elkartzen dira, ekonomiaren nahiz osasunaren plangintza orokorra eta eskubideak erabiltzean nahiz eskakizunak betetzean berdintasuna bermatzen duten oinarrizko baldintzetarako oinarriak eman eta koordinatzeko Estatuaren eskumena barne. Aurreproiektuaren xedea da Euskal Autonomia Erkidegoaren esparruan kontsumitzaileen eta erabiltzaileen eskubideak babestu, defendatu eta sustatzeko modua arautzea. Hala, egungo arauketa, Kontsumitzaileen eta Erabiltzaileen Estatutuari buruzko abenduaren 22ko 6/2003 Legeak xedatutakoa, ordezkatuko du, eta, ondorioz, indargabetuko da.Era berean, Kontsumitzaileen eta Erabiltzaileen Hizkuntza Eskubideei buruzko uztailaren 1eko 123/2008 Dekretua indargabetuko da.\nIrailaren 1ean lege-aurreproiektua Batzordearen Osoko Bilkurako kide guztiei bidali zitzaien, proposamenak eta iritziak igorri eta guztiak lan batzorde egokiari, hau da, Gizarte Garapeneko Batzordeari helarazteko, Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordearen Funtzionamenduari buruzko Araudiak xedatutakoaren babesean. Gizarte Garapeneko Batzordea lan-saioan irailaren 24an bildu zen irizpen-aurreproiektuaren proposamena eztabaidatzeko eta irizpen-proiektua egitea erabaki zuen. Nolanahi ere, Euskadiko EGABren Osoko Bilkurak 2021eko urriaren 1ean landu eta aho batez onartu zuen.\nKontsumitzaileen eta Erabiltzaileen Estatutuari buruzko Legearen Aurreproiektuari dagokion testuak zioen azalpena, 7 titulutan banatuta 158 artikulu, 3 xedapen iragankor, xedapen indargabetzaile bat eta azken xedapen bat ditu.\nZioen azalpenak, hasteko, kontsumitzaileen eta erabiltzaileen estatutuari buruzko arauketa berrirako arrazoiak ematen ditu. Kontsumitzailearen arloan eskubideen babesa nabarmenki aldatu da, jarduketaren errealitate soziala aldatu delako eta azkeneko 15 urteetan legedia modu garrantzitsuan zabaldu delako, batik bat, Europako Batasunean. Halaber, Estatuko esparru arauemailea aldatu da, eta Erkidegoko kontsumo-araudia hartan txertatuta dago. Barne antolaketari eutsiz, Kontsumobide-Kontsumoko Euskal Institutua sortu da, lehen kontsumoaren arloan Eusko Jaurlaritzako organo eskudunari zegozkion eskumenak eta funtzioak orokorrean bere gain hartzeko.\nPrintzipioei dagokienez, kontsumitzaileen eta erabiltzaileen interesak babestea da gizarte- eta ekonomia-politikaren printzipio gidarietako bat, baina horrek esparru juridiko egokia eskatzen du, segurtasuna, osasuna eta legezko interes ekonomikoak bermatzeko. Ildo horretatik, arreta berezia jarriko zaie informazioari eta hezkuntzari. Gainera, Espainiako Konstituzioak xedatutakoaren babesean, botere publiko guztien betebeharra da estatuan, erkidegoan eta tokian.\nOndoren, arauketa berriak lantzen dituen alderdirik berrienak zehazten dira, lege berriaren edukian zehar ibilbide arina egiteaz gain.\nLege-aurreproiektuaren xedapen-gorputzak hurrengo xedapenak ditu:\nI. TITULUA - XEDAPEN OROKORRAK (1-3 art.)II. TITULUA.– EUSKADIKO ADMINISTRAZIO PUBLIKOEN ESKUMENAK (4-11 art.)\nI. kapitulua.- Administrazioen eskumenak\nII. kapitulua.- Euskadiko Kontsumoko Kontsulta Batzordea\nIII. TITULUA.- KONTSUMITZAILEEN ETA ERABILTZAILEEN ESKUBIDEAK (12-81 art.)\nI. kapitulua.- Xedapen orokorrak\nII. kapitulua.- Osasunari eta segurtasunari eragiten dizkioten arriskuen aurrean babesteko eskubidea\nIII. kapitulua.- Ekonomia- eta gizarte-interesak babesteko eskubidea\nIV. kapitulua.- Kaltea erreparatzeko eskubidea\nV kapitulua.- Kontsumitzaileen eta erabiltzaileen informatzeko eskubidea\nVI. kapitulua.- Kontsumoaren arloan hezi eta prestatzeko eskubidea\nVII. kapitulua.- Ordezkatzeko, parte hartzeko eta kontsultatzeko eskubidea\nVIII. kapitulua- Hizkuntza-eskubideak\nII. kapitulua.- Kexak, erreklamazioak eta salaketak izapidetzea\nIII. kapitulua.- Bitartekaritza\nIV. kapitulua.- Arbitrajea\nV. TITULUA.- ZAINDU ETA KONTROLATZEKO ADMINISTRAZIO-JARDUKETAK (94-110 art.)\nI. kapitulua.- Neurri orokorrak\nII. kapitulua.- Behin-behineko neurriak arriskuaren kasuan\nIII. kapitulua.- Laginak hartu eta analisia egitea\nVI. TITULUA.- KONTSUMOKO IKUSKAPENA (111-123 art.)\nVII. TITULUA. ZEHATZEKO GAITASUNA (124-158 art.)\nII. kapitulua.- Arau-hausteak tipifikatzea\nIII. kapitulua.- Arau-hausteak kalifikatzea\nIV. kapitulua.- Zehapenak\nV. kapitulua.- Arau-hausteengatik erantzukizuna\nVI. kapitulua.- Preskripzioa eta iraungitzea\nKontsumitzaileen eta Erabiltzaileen Estatutuari buruzko Legearen Aurreproiektua Batzordeak aztertuko du. Bere helburua da Euskadiko kontsumitzaileen eta erabiltzaileen eskubideak babestu, defendatu eta sustatzea. Legezko testu berria arloan egungo araudi arauemailea (Kontsumitzaileen eta Erabiltzaileen Estatutuari buruzko abenduaren 22ko 6/2003 Legea) ordezkatzeko da. Horrenbestez, lege berria onestean indargabetuko da.\nAurreproiektuko zioen azalpenak lege testu berria egitea justifikatzen du. Kontsumoko eskubideak babesteari buruzko ikuspegia nabarmenki aldatu da, batetik, araudiak jarduteko errealitate soziala aldatu delako, eta, bestetik, azkeneko urteetan esparru juridikoa asko zabaldu delako, batez ere, Europako Batasunean.\nEgun indarrean dagoen legearen eta aztergai dugun lege-aurreproiektuaren artean 18 urteko tartea dago, eta esparru arauemaileak nahiz kontsumoko jardunek aldaketa sakonak izan dituzte.\nLegediari eutsiz, kontsumoaren arloan erkidegoaren arautegia asko ugaritu da, aldaketa arauemaile garrantzitsuetara iristeko. Arautegiak denboran zehar bilakaera nabarmena izan du, eta zenbait lege-bultzadaren arabera garatu da. Hasieran, egoera prekarioan egin zen kontsumitzaileen eskubideen alderdi zehatzak bateratzeko eta barne merkatua egiteko laguntza-politika gisa. Gero, berezko politikarantz jo da, izandako aldaketetatik abiatuta, oso sendo errotuta eta sartuta tratatuetan, nagusiki, Amsterdam eta Lisboako Tratatuetan (1997. eta 2007. urtekoak, hurrenez hurren). Horren ondorioz, azken urteotan kontsumoko arau ugari eman dira, hainbat sektore arautzeko eta ukitutako eskubideak egiaz eta eraginkortasunez gauzatzeari begira babes-mekanismoak zehazteko.\nEra berean, erreferentziazko esparru arauemailea aldatu da, egungo kontsumitzaileen eta erabiltzaileen estatutuaren indarraldian Estatuan arautegia aldatu baita. Testuinguru honetan bidezkoa da azpimarratzea azaroaren 16ko 1/2007 Legegintzako Errege Dekretua, kontsumitzaileak defendatzeko lege orokorraren eta beste lege osagarri batzuen testu bategina onesten duena, egin zela. Horrek Kontsumitzaileak eta Erabiltzaileak Defendatzeko uztailaren 19ko 26/1984 Lege Orokorra eta arloan Erkidegoko zuzentarauen transposizio-arauak bateratu zituen. Hala, oinarrizko esparru arauemailea zehaztu zen, eta Estatuko eskumen esklusiboen babesean xedapenak eman ziren. Beraz, Erkidegoaren araudia haien mende dago. Horregatik, zalantzak daude ea aurreproiektu honetan zehaztutako arauketa batzuek oinarrizko eta Europako esparru arauemailearen mugak ez ote dituzten gainditzen honako arlo hauetan: kontsumoa, prozesua, eremu zibila eta administratiboa. Adibide modura, 40, 43, 62, 101, 103, 125, 148, 151, 153, 154, 157 artikuluak aipa daitezke, hortaz, gomendatzen dugu ildo horretatik testua birpasatzea.\nKontsumoko jardunak azken urte hauetan izandako bilakaeraren garrantziari dagokionez, nahikoa da ikustea pandemiak azken 18 hilabeteotan kontsumoko ereduetan izan duen eragina, eraldaketak zein azkar eta biziki gertatzen diren antzemateko. Gainera, asko gelditzeko etorri dira, ekarri zituzten inguruabar puntualetatik haratago.\nKontsumoko harremanetan teknologiaren eta digitalizazioaren aurrerapen errukigabeak, merkatuen konfigurazioak, merkataritza-banaketarako moduen eraldaketek, kontratazioak, ordainketa-moduek, kredituaren garapenak eta elementu berrien zerrenda luzeak aukera berriak ematen dituzte, arazo eta erronka berriekin batera, bereziki gizarteko kide kalteberenei erreparatzen badiegu. Horrenbestez, kontsumitzailearen babes- eta defentsa-politikak adi egon beharko du eta modurik eraginkorrenean erantzun ere bai.\nKontsumo arduratsu, jasangarri eta ingurumenarekiko errespetua dakarten joera berrienetarantz kontsumitzailearen sentikortasunak eskatzen du kontsumoko politika balio eta printzipio berriekin konprometitzeko eta arautegian isla izateko.\nGure iritziz, kontsumitzaileak eta erabiltzaileak babestu eta defendatzeko arautegi berria gauzatzeari begira, Eusko Jaurlaritzaren ekimen legegilea egokia eta beharrezkoa da, bai hura erreferentziazko esparru arauemaile berriari egokitzeko, bai denboran kontsumitzeko moduetan eta kontsumoa antzematean izandako aldaketei erantzuteko. Ildo horri eutsiz, Euskadiko kontsumoko harremanetan operadoreei eta subjektuei arautegia eman behar zaie ezin hobeki lerrokatuta, batetik, Europan nagusi denarekiko eta, bestetik, merkatuko errealitate berrietara eta kontsumoko sentikortasun eta joera berrietara egokitutako formulazio juridikoekiko.\nDena den, kontsumitzaileen eta erabiltzaileen estatutuari buruzko legezko testu berria egiteko ekimen legegilea positiboki baloratu arren, egokitzat jotzen dugu bere edukiaren inguruan ondoren aipatzen diren zenbait berariazko gogoeta gauzatzea.\n3. artikulua.- Definizioak\nh) atalean interes orokorra duten oinarrizko zerbitzuak definitzen dira. Gure ustez, telefoniako zerbitzuak ere sartu behar dira.\n3 h) artikulua:Interes orokorra duten oinarrizko zerbitzuak: ur, gas eta elektrizitatearen hornidura; telefonia zerbitzuak; finantzarioak eta aseguruenak; posta-zerbitzuak; aireko, treneko eta errepideko garraioa; osasunaren babesa; saneamendua eta hondakinak; baita legez zehaztutako gainerakoak ere.\nq) atalean lege berriari begira erreklamaziotzat jotzen dena definitzen da. Gure iritziz, xedapen honek aurrez ikusten duen erreklamazioaren definizioak ez du kontuan hartzen kontsumitzaileen elkarteen zeregina erreklamazioak jartzeko orduan, eta bere isla izan beharko luke aurreproiektuak ematen duen “erreklamazioaren” definizioan. 85. artikuluak berak berariaz dio “kontsumitzaileek eta erabiltzaileek, zuzenean edo ordezkatzen dituzten elkarteen bitartez, kontsumoaren arloan administrazioari kexak, erreklamazioak eta salaketak helarazteko eskubidea dutela”.\n10. artikulua.- Funtzioak\nOndoren, 10. artikuluan Euskadiko Kontsumoko Kontsulta Batzordearen funtzioen zerrenda idaztean, zenbait proposamen planteatzen ditugu:\na) atalean Batzordeari xedapen arauemaileen proiektuak eztabaidatu eta aztertzearen funtzioa ematen zaionean, proposatzen da zehaztea “horretarako, azterlan eta txostenak egin beharko dituela”.\nLegea garatzeko ematen diren xedapen orokorren proiektuei eta, oro har, xedapen arauemaileei buruz eztabaidatu eta aztertzea eta, horretarako, azterlanak eta txostenak egitea, baldin eta kontsumitzaileen eta erabiltzaileen eskubide eta interesei eragiten badizkiete.\nb) atalean bi gai planteatzen ditugu:\nLehenengoa.Zehaztuko da kontsumitzaileak eta erabiltzaileak ordezkatuta egon behar duten organo eta organismoetan parte hartzeko proposatutako elkarteak kontsumitzaileen eta erabiltzaileen elkarteak direla.\nBigarrena.Idazkera hobetu behar da, egungo formulazioarekin hainbat arrazoirengatik xedapenak nahastea sortzen baitu. Batetik, egungo idazkeraren arabera, itxuraz, ondoriozta baitateke kooperatibak bakarrik konfederazioetan sartuta egon daitezkeela, baina arrazoizkoa da pentsatzea beste erakunde mota batzuetan ere sartuta egon daitezkeela. Horrenbestez, idazkera aldatzea komeni da, “edo horietako edozeinetan sartutako kooperatibak” adierazteko. Halaber, araua irakurriz gero, honako galdera dator gogora: zergatik erakunde batean sartuta dagoen kooperatibak lehentasuna izan behar duen Kontsulta Batzordean postu bat hartzeko.\nGure iritziz, arauak dituen idazkera- eta ulermen-arazoak konpon daitezke aipatu berri dugun “federazioak, konfederazioak edo horietan sartutako kooperatibak” zehaztapen nahasgarria kenduta. Horren ordez bidezkoa da testuaren 60. artikulura bidaltzea, lege berri honetarako, kontsumitzaileen eta erabiltzaileen elkarteen kontzeptua definitzen baitu.60. artikuluak xedatutakoari jarraikiz, kontzeptu horretan sartzen dira “…irabazi-asmorik gabeko erakundeak, elkarteei buruzko legediaren babesean sortutakoak, baita federazioak eta konfederazioak ere, haien helburua kontsumitzaileen eta erabiltzaileen eskubideak eta interesak babestu eta defendatzea bada; halaber, multzoan daude kooperatiben legediarekin bat, kontsumitzaileek sortutako erakundeak, beren helburuen artean halabeharrez bazkideen hezkuntza eta prestakuntza badago...”.\n11. artikuluan kontsumoaren arloan kide anitzeko organoaren (Euskadiko Kontsumoko Kontsulta Batzordea) osaera eta funtzionamendua arautzen dira, eta, dirudienez, ildo horri eutsi zaio, “kontsumitzaileen eta erabiltzaileen elkarteak” baino ez baititu adierazten, federazio, konfederazio eta kooperatibei aipamenik egin gabe.\nProposatzen dira kontsumitzaileen eta erabiltzaileen elkarteak (federazioak, konfederazioak edo horietan sartutako kooperatibak), 60. artikuluan definitutakoaren antzera, Erkidegoko kide anitzeko organoetan, erakunde eta entitate publiko edo pribatuetan parte hartzeko, kontsumitzaileek eta erabiltzaileek ordezkatuta egon behar badute.\nc) atalean iradoki dugu kontsumitzaileen eta erabiltzaileen eskubideak defendatzeko proposamen interesgarriek, Euskadiko Kontsumoko Kontsulta Batzordeak dituen funtzioen esparruan formulatutakoek, proposamen arauemaileen edo jarduketa ala esku-hartzearen proposamenaren forma hartu ahal izatea. Hori zehaztu beharko litzateke.\nKontsumitzaileen eta erabiltzaileen eskubideak defendatzeko interesgarritzat jotzen diren proposamen arauemaileak edo jarduketa ala esku-hartzearen ingurukoak formulatzea eta Kontsumobide-Kontsumoko Euskal Institutuari aholkuak ematea.\n12. artikulua.Kontsumitzaileen eta erabiltzaileen eskubideak\n12. artikuluak kontsumitzaileen eta erabiltzaileen eskubideak xedatzen ditu. c) atalak “ondasunak edo zerbitzuak erosi ala erabiltzeagatik izandako kaltea erreparatzeko” eskubidea du hizpide.\nGure ustez, ezinbestekoa da zehaztasun bat indarreko legediari eskubide horren onespena egokitzeko, kaltea erreparatzea bidezkoa izan baitaiteke ala ez gaiaren inguruan legediak aurrez ikusitakoaren arabera.\nHortaz, hurrengo hau gehitzea proposatzen da:\nc) Ondasunak edo zerbitzuak erosi edo erabiltzearen ondorioz izandako kaltea indarreko legediarekin bat etorriz erreparatzea.\n13. artikulua.Babes bereziko eskubideak\nXedapen honen arabera, egoera zehatzetan botere publikoen jardunean lehentasunez kontsumitzaile eta erabiltzaileen eskubideak babestu dira, eta helburu hori lortzeko zenbait ustezko aurrez ikusten ditu arreta berezia jartzeko.\nTestuinguru honetan, legegileari honako hauek eranstea proposatzen diogu:\nd) atalean bereziki erreparatzea farmazia-produktuen eta sendagaien etiketari, informazioari, publizitateari, konposizioari eta kalitateari.\nd) Elikagaien, farmazia-produktuen eta sendagaien etiketa, informazioa, publizitatea, konposizioa eta kalitatea.\nf) atalean hurrengo hau eranstea:“kontsumoko harremanak interes orokorreko beste oinarrizko zerbitzu batzuetan”.\nf) Kontsumoko harremanak telefoniako eta interneteko zerbitzuetan, komunikazio elektronikoko beste zerbitzu batzuetan, urrunetik eta merkataritza-establezimenduetatik kanpo egindako kontratuak eta finantzen eremuan kontsumitzaileak eta erabiltzaileak lotzen dituztenak, baita kontsumoko harremanak interes orokorreko beste oinarrizko zerbitzu batzuekin ere.\n19. artikulua.- Kontsumitzaileen eta erabiltzaileen erantzukizuna\nXedapen honi jarraikiz, kontsumoaren arloan botere publikoen jarduketak, kontsumitzaileei eta erabiltzaileei arauaren babesean onartzen zaizkien eskubideak babestu eta defendatzeaz gain, haiei dagozkien erantzukizunak onartzera bideratuko dira. Xede horrez, kontsumitzaileek eta erabiltzaileek erantzukizunak onartzeko bereziki bost egoera aipatzen dira.Gaiari eutsiz, Batzordeak beste atal bat eranstea proposatzen du, erantzukizuna onartzeko egoera berria aurrez ikuste aldera, zuzenean lege-testu berriak aipatzen duen kontsumo arduratsuaren printzipioari lotuta. Helburua da produktuak, ondasunak eta zerbitzuak erosi aurretik ezaugarriei buruz haztatu eta hausnarketa egitea.\n21. artikulua.- Arriskuei buruz jakinarazteko betekizuna\nAurreproiektuaren II. kapituluak osasun eta segurtasunari eragiten dizkioten arriskuen aurrean babesteko eskubidea aipatzen du. Zehazki, kapitulu honen 21. artikuluak arriskuen berri emateko eskakizuna du hizpide. Beharrezkotzat jotzen dugu artikulu honetan aipamen berezia sartzea fabrikatzaileen, inportatzaileen eta hornitzaileen betekizunei dagokienez, Laneko Prebentzioari eta Arriskuei buruzko Legearen 41. artikulua bete dadin zaintzeko1. Lanean erabiltzen diren makina, ekipo, lan-tresna, produktu eta substantzia kimikoen hornitzaileek, beste betekizun batzuen artean, honako hauek dituzte: langilearentzat arrisku-iturri ez direla ziurtatzea, horiek segurtasun-baldintzetan kontserbatu eta manipulatzeko ontziratu eta etiketatzea eta informazioa ematea, batetik, behar bezala erabiltzeko eta, bestetik, ohizko moduan edo modu desegokian erabiliz gero, lan-arriskuak adierazteko. Gure iritziz, aipamen hori bidezkoa da enpresak langileek manipula ditzaketen elementuen balizko erosleak baitira.\n21. artikulua: Ondasun eta zerbitzuen enpresa ekoizleek eta hornitzaileek, bitarteko egokiez baliaturik, beren jardueren barruan, aurretiaz informazioa eskuratuko dute ondasunak edo zerbitzuak erabiltzean izan ditzaketen arriskuei buruz, indarreko araudiak eta Laneko Arriskuen Prebentzioari buruzko Legeak xedatutakoarekin bat etorriz.\n24. artikulua.- Ondasun eta zerbitzuen adostasuna\nBigarren ataleko c) letran bi gogoeta planteatzen ditugu:\nXedapenak ondasunen pisuan eta neurrian zehaztasuna ardazten du kontsumitzaile eta erabiltzaileen “eskubide” gisa; legediak eta, zehazki, azaroaren 3ko 1801/2008 Errege Dekretuak, ontziratutako produktuetarako kopuru nominalei eta edukiaren kontrolari buruzko arauak xedatzen dituenak, ordea, arlo horretan tolerantzia onesten du, eta uzten du pisua % 100ekin bat ez etortzea. Beraz, gure iritziz, atala aldatu behar da, aurreproiektuak aipatzen duen ondasunen pisu eta neurri zehatza ezagutzeko eskubidearen ordez, ondasunen pisu eta neurri zuzenak ezagutzeko eskubidea sartze aldera.\nBestalde, egokia da “zerbitzuen hornidura zuzena” adierazpenaren ordez “zerbitzuak behar bezala ematea” adierazpena erabiltzea.\n24.2c) art.: (Ondasunen eta horniduraren pisuan eta neurrian zehaztasuna) Ondasunen pisu eta neurri zuzenak ezagutzea eta zerbitzuak behar bezala ematea.\n25. artikulua.- Kontsumo-harremana justifikatzeko dokumentua\nXedapen honek nabarmentzen du kontsumitzaileek eta erabiltzaileek faktura jasotzeko duten eskubidea, hain zuzen, faktura egitearen eskakizunari lotutakoa. Halaber, horretan azaldu behar diren ezinbesteko zenbait elementu adierazten dira. Ordenamendu juridikoak eskatzen dituen elementuak bete behar direla azpimarratzeaz gain, iradoki dugu azken prezio osoaren adierazpena zehaztea, aplikatutako zerga-kuota eta zerga-tasa banatuta adierazten direla sartzeko.\n25. art.: Kontsumitzaileek eta erabiltzaileek faktura edo kontsumo-harremana egiaztatzen duen bestelako dokumentua jasotzeko eskubidea dute, eta agertuko dira enpresaren identifikazioa, eragiketaren oinarrizko baldintzak, kontratatutako ondasuna edo zerbitzua, data eta azken prezio osoa, aplikatutako zerga-kuota eta zerga-tasa bereizita, legedi aplikagarriak eskatzen dituen gainerako elementuez gain.\nBetebeharrak gorabehera, legegileari ohartarazi nahi diogu salmenta automatikoak arlo horretan planteatzen dituen zailtasunez, horrenbestez, epe iragankorra behar da halako salmentetan nahasia dagoen makineria egokitzeko eta tiketak legezko zehaztapen guztiekin bat emateko. Ildo horri eutsiz, oso egokia eta beharrezkoa iruditzen zaigu aurreproiektuan aurrez ikusitako xedapen iragankorra.\n31. artikulua.- Ondasunak eta zerbitzuak diskriminaziorik gabe lortzea\nXedapenari zerbait gehitzea proposatzen dugu honako hau zehazteko: enpresek kontsumitzaileen eta erabiltzaileen eskeei erantzun behar dizkietela, baldin eta eskeek enpresaren jardueraren beraren zerbitzuak ematearekin zerikusia badute.\n31. art.: Ondasunak hornitu eta zerbitzuak ematen dituzten enpresek, enpresaren jardueraren berezko zerbitzuak emateari dagokionez, nahitaez erantzungo dizkiete kontsumitzaileen eta erabiltzaileen eskeei aukera dutenean; hala, nazionalitatea edo bizilekua ala beste arrazoi pertsonal bat dela eta, edozein diskriminazio-modu debekatuta dago, lortzeko baldintzetan aldea zuzenean irizpide objektiboekin justifikatzea gorabehera.\n32. artikulua.- Generoaren arabera prezioen diskriminaziorik eza\n32. artikuluak xedatutakoaren arabera, produktu edo zerbitzuei ezingo zaizkie prezio desberdinak jarri, bereizgarri bakarra hartzailearen generoa bada. Xedapen honetan balioztatu eta partekatzen dugu legegilearen ahalegina emakumeen eta gizonen arteko berdintasunera iristeko. Hala eta guztiz ere, gure ustez formulazioak aldaketak behar ditu, egungoaren arabera, genero bat edo bestearentzako produktuek edo zerbitzuek alde nabarmena izan baitezakete prezio desberdina jartzeko. Ildo horri jarraikiz, adibidez, alkandora eta blusa ez dira bakarrik hartzailearen generoaren arabera desberdindutako produktuak; produktu desberdinak dira.\n35. artikulua.- Enpresetan bezeroei arreta emateko zerbitzuak\n35. artikuluak 2. atalean xedatutakoaren arabera, enpresek eta profesionalek “interes orokorreko oinarrizko zerbitzutzat” jotzen dituzten zerbitzuak ematen badituzte, zerbitzuak “interes orokorreko oinarrizko zerbitzuen” kategorian sartzen ez diren zerbitzuak eskaintzean, bezeroei arreta-zerbitzu osagarriak eman beharko dizkiete.\nEz da argi bereizten zer zerbitzu aipatzen dituen. Aurreko artikuluan (34. artikulua) aipatzen diren “interes orokorreko oinarrizko zerbitzuak” (interes orokorreko oinarrizko zerbitzuak, ohiko etxebizitzan ematen direnak) dira? Edo 3. artikuluan definitutako zerbitzuak? Adibidez, elektrizitatearen, gasaren horniduraz edo farmaziako bulegoez ari gara? Zehatz-mehatz ezagutu behar da zer “interes orokorreko oinarrizko zerbitzu” aipatzen diren, horrek “interes orokorreko oinarrizkotzat” jotzen ez diren zerbitzuekiko betebehar erantsiak baititu. Ildo horri eutsiz, kontsumitzaileen eta erabiltzaileen hizkuntza-eskubideei dagokienez, 79. artikuluan xedatutakoarekin bat etorriz, “interes orokorreko oinarrizko zerbitzuak” ematen dituzten erakundeek elebitasunaren eremuan erakunde publikoei atxikitako eskakizunak bete beharko dituzte, besteak beste, errotuluak, oharrak eta komunikazioak orokorrean jendearentzat, eskaintzak, sustapenak eta publizitatea, inprimakiak eta atxikipen-kontratuak.\nBetebehar osagarria izateaz gain, betetzeak berariazko zailtasunak ekar ditzake “interes orokorreko oinarrizko zerbitzuetarako” betebeharrek eragindako sektoreen arabera. Ezinbestekoa da alderdi horiek gehiago zehaztea eta argitzea.\nGure iritziz, 4. atalean idazkera zalantzazkoa da bezeroei arreta emateko zerbitzuetarako langileen irismenari dagokionez. Horiek prestakuntza egiaztagarria izan behar dute kontsumitzaileen eta erabiltzaileen eskubideak defendatzearen arloan. Betebehar hori bezeroen arretarako zerbitzuan lehen lerroan dauden pertsonentzat justifikatzen da, eta testuan hala azpimarratzea proposatzen dugu, argi eta garbi gelditzeko, eta prestakuntzaren behar hori langile guztientzat dela ez interpretatzeko.\n45. artikulua.- Prezioei buruzko informazioa\nLehenengoa.Xedapena irakurri ondoren, ondoriozta daiteke ezinbestez eman behar dela merkataritza-establezimenduetan ondasunen prezioa modu ulergarrian eta informazio osagarririk eskatu gabe. Erakusleihoan dauden produktuei dagokienez, bereziki, kanpoaldetik ikusgai izango da, establezimenduan sartu gabe. Gure ustez, egokia da legegileari ohartaraztea betebehar hori orokorrean eta salbuespenik gabe formulatzen dela. Gure iritziz, egokia izan daiteke artikulu-mota zehatzetarako, baina ez sektore guztietan aplikatzeko. Horregatik, gomendatzen dugu arauan salbuespenen aukera aurrez ikustea egokia ez den sektoreetarako.\nBigarrena.Iragarritakoa baino prezio garestiagoa kobratu edo eskatzea bidezkoa ez den salbuespenen artean iradoki dugu sartzea produktu edo zerbitzuen eskaintzaileak akats nabarmena egiaztatu izana.\n45.4. art.: Ez da bidezkoa iragarritakoa baino prezio garestiagoa eskatu edo kobratzea. Produktu edo zerbitzu bererako iragarritako prezioak bat ez datozenean, bakarrik txikiena eska daiteke, kontsumitzailearen edo erabiltzailearen akats nabarmena edo fede gaiztoa ala produktu edo zerbitzuen eskaintzailearen akats adierazgarria egiaztatzen direnean izan ezik.\n49. artikulua.- Jarduketa-motak\nKontsumobide-Kontsumoko Euskal Institutuak eta udalek gauzatu behar dituzten jarduketen artean, d) atalean komunikabide, feria eta beste adierazpen publiko batzuetan kontsumoari buruzko dibulgazio-eremuak sustatzearen jarduketa dago. Lege-aurreproiektuaren filosofiarekin eta kontsumoko joera berriekin bat etortzeko, kontsumo arduratsuaren inguruko aipamena sartzea proposatzen dugu.\nd) Komunikabideetan, ferietan eta beste azalpen publiko batzuetan kontsumo eta kontsumo arduratsuari buruzko dibulgazio-eremuak sustatzea.\nKontsumobidek eta udalek gauzatu behar dituzten jarduketa-motetan jarduketa osagarria gehitzea proposatzen dugu: planteatutako erreklamazioen kopurua hedatzea, baita ukitutako sektoreak eta kontuan hartutakoak adieraztea ere. Hedapena botere publikoek beren jardunean izan behar duten gardentasun-arrazoietan oinarrituta justifikatzen da, eta kontsumoko erreklamazioen bolumenaren inguruan helburu estatistikoa du.\nh) Jarduketa publikoaren gardentasuna sustatzeko, helburu estatistikoekin, Kontsumobide-Kontsumoko Euskal Institutuak planteatutako erreklamazio guztiak hedatuko ditu, bai aurkeztutakoak, baita kontuan hartutakoak ere, eta arrazoiak nahiz ukitutako sektoreak jakinaraziko ditu.\n50. artikulua.- Erreklamazioak hedatzea\nErreklamazioak hedatzeari buruzko 50. artikuluak duen formulazioa kontuan hartuta, izaera desberdineko zenbait aldaketa proposatzen ditugu:\nTestua “Bidezkoa denean” hasi ordez, “Beharrezkoa denean” jartzea proposatzen da.Kontsumitzaileen eta erabiltzaileen osasuna eta segurtasuna arriskuan egon daitezkeenean, nahasitako erreklamazioak hedatzean ez zaio bidezkotasunaren irizpideari erreparatuko, beharraren irizpideari baizik.\nHalaber, proposatzen dugu erreklamazioen hedapena aukerakoa izan ordez, nahitaezkoa izatearen bidez erreklamazioak hedatzeko edukia indartzea. Horretarako, idazkera aldatuko da, eta hedatu behar den informazioa zabalduko da. Erreklamazioen emaitzak adieraziko dira, eta azpimarratuko da hedapenak kontsumitzaileen eta erabiltzaileen ondorengo erreklamazio hauek hartuko dituela: osasuna, segurtasuna edo ekonomia- eta gizarte-interesak ala informaziorako eskubidea.\n50. art.: Kontsumitzaileen eta erabiltzaileen osasuna, segurtasuna edo ekonomia- eta gizarte-interesak ala haiek informatzeko duten eskubidea bermatzeko beharrezkoa denean, Kontsumobide-Kontsumoko Euskal Institutuak planteatutako erreklamazioei (eman diezaieke) emango die hedapena ildo hauetatik: arrazoiak, erreklamazioaren xede diren enpresak eta ukitutako sektoreak, baita erreklamazioen emaitzak ere, betiere datu pertsonalak babesteko eskubidea errespetatuta, arloan aplikagarria den legediaren ondoriozko baldintzetan.\n56. artikulua.- Hezkuntza- eta prestakuntza-jarduketen helburuak\nXedapen honi eutsiz, kontsumitzaileen eta erabiltzaileen hezkuntza eta prestakuntza bideratzeko helburuak gehitu behar dira, kontsumoaren arloan honako hauekin zerikusia dutenak sartzeko: ingurumena errespetatzea, elikagaien zarrastelkeria saihestea, jasangarritasuna, erantzukizun soziala, kontsumo jasangarrirantz kontsumoko ondasunen ekonomia zirkularra sustatzea eta pertsona kalteberenak bankuen digitalizaziora eta ordainketa-modu berrietara hurbiltzea. Aurreproiektu berriaren eta 17. artikuluak aldarrikatzen duen kontsumo arduratsuaren printzipioaren arabera, helburu horiek guztiak bat datoz kontsumitzaile kalteberenen eskubideak babesterantz botere publikoek duten orientazio nagusiarekin.\n56.1 artikulua: kontsumitzaileen eta erabiltzaileen hezkuntza eta prestakuntza honako helburu hauek lortzeko da:\nKontsumoko jarraibideak kontsumo arduratsuaren eta ingurumena errespetatzen duen printzipiora egokitzea, arrazionaltasunaren irizpideetan oinarrituta. Hala, elikagaien zarrastelkeria saihestuko da, eta jasangarritasuna nahiz erantzukizun soziala aintzat hartuko dira.\nKontsumo jasangarrirantz kontsumoko ondasunen ekonomia zirkularra sustatzea.\nBankuen digitalizazioan eta ordainketa-modu berrietan kontsumitzaile eta erabiltzaile kalteberenak prestatzea.\n70 artikulua.- Kontsumitzaileen eta erabiltzaileen elkarteen funtzioak, IV. tituluari (82-93 art.) dagokionez. Kontsumoko gatazkak ebaztearen eremuan administrazio-jarduketak eta bere III. kapitulua (bitartekaritza).\nKontsumoko gatazkak kudeatzeari dagokionez, kontsumitzaileen eta erabiltzaileen elkarteei onartzen zaizkien funtzioetan adostasunik eza antzeman dugu. 70. artikuluak d) atalean berariaz onartzen du kontsumitzaileen eta erabiltzaileen elkarteen legitimazioa eta gaitasuna kontsumoko gatazkak kudeatzeko, bereziki, bitartekaritzaren bitartez.\n70. artikulua:Lege honetan xedatutakoarekin bat osatu diren kontsumitzaileen eta erabiltzaileen elkarteek hurrengo funtzio hauek dituzte:\nKontsumoko gatazkak kudeatzea, batez ere, bitartekaritzaren bitartez.\nAlderdi horrek, ordea, ez du islarik IV. tituluko (kontsumoko gatazkak ebaztearen eremuan administrazio-jarduketak) bitartekaritzari buruzko III. kapituluan. Ez dira kontsumitzaileen eta erabiltzaileen elkarteak aipatzen, eta bakarrik administrazioko zerbitzuen esku-hartzea adierazten da, hau da, Kontsumobide-Kontsumoko Euskal Institutuaren eta udalen esku hartzea. Baztertze horrek harremana izan dezake IV. tituluko izenburuarekin, hain zuzen, administrazio-jarduketak, non bitartekaritzari buruzko II. kapitulua txertatzen den.\nIV. tituluaren izenburua aldatzea proposatzen dugu, “Gatazkak ebaztearen eremuan jarduketak” esateko. Hala, artikuluetan, administrazioko eragileekin batera (Kontsumobide-Kontsumoko Euskal Institutua eta udalak), bitartekaritzaren bitartez gatazkak kudeatzeko orduan esku hartzen duten eragileak sartu ahalko dira, nahiz eta administrazioarekin zerikusirik ez izan. Halaber, 70 d) artikuluan azaldutakoaren ildotik, bitartekaritzari dagokion kapituluan kontsumitzaileen eta erabiltzaileen elkarteen zeregina onetsiko da.\n87. artikulua.- Jarduketaren printzipioak\nGarrantzitsutzat jotzen dugu bitartekaritzaren jardueran jarduketa-printzipioen doakotasuna sartzea. Prozesuaren doakotasuna dagoeneko 88.4 artikuluan zehazten da, baina gure iritziz garrantzitsua da jarduketa-printzipioetan ere sartzea.\n87.1 art.: Bitartekaritzaren jarduerak honako printzipio hauek beteko ditu: borondatezkotasuna, inpartzialtasuna, neutraltasuna, doakotasuna eta konfidentzialtasuna.\nBestalde, konfidentzialtasunaren eskakizunari dagokionez, egokia izan daiteke zehaztea ez dela zabalduko ofizioz jarrai daitezkeen delituzko gertaerei.\n87.6 art.: Bai bitartekariak, bai alderdiek konfidentzialtasunaren eskakizuna onartzen dute, eta bitartekaritza isilpean mantenduko dute, beraz, bitartekaritzan parte hartzearen ondorioz lortutako informazioa ez dute ezagutaraztera emango. Bitartekariak, berriz, ez du konfidentzialtasunaren eskakizuna bete beharko, ofizioz jarrai daitezkeen delituzko gertakariak aditzera eman ditzakeenean.\n97. artikulua.- Kanpainen urteko plana\nXedapen honetan ezarritakoaren babesean, Kontsumobide-Kontsumoko Euskal Institutuak merkatua kontrolatzeko kanpainen urteko plana gauzatzean garatutako jarduketak eta horien emaitzak publiko izan daitezke. Proposatzen dugu publikotasuna nahitaezkoa izatea eta ez aukerakoa. Horretarako, “izan daitezke” aditzaren ordez “izango dira” jarri beharko litzateke. Gure ustez, forma horrekin hobe betetzen da arauaren helburua: ukitutako sektoreek hobe funtzionatzea eta kontsumitzaileen eta erabiltzaileen eskubideak gehiago babestea.\n97.2 artikulua: urteko plana egikaritzeko garatutako jarduketak eta horien emaitza publiko (izan daitezke) izango dira, ukitutako sektoreen funtzionamendua hobetzeko eta kontsumitzaileen eta erabiltzaileen eskubideak gehiago babesteko.\nVI. titulua.- Kontsumoko ikuskapenak (111-123 artikuluak)\nKontsumitzaileen eta erabiltzaileen eskubideak behar bezala eta eraginkortasunez babesteko, botere publikoek jarduketa arina izan behar dute. Erreklamazioa jartzen denetik funtzio ikuskatzailearen esku-hartze azkarra funtsezkoa izan daiteke kontsumoaren eremuan indarreko araudiaren kontrako jarduketak antzeman eta saihesteko, baita kontsumitzaileen eta erabiltzaileen eskubideak defendatzeko ere. Hala, helburuak hutsaltzen dituzten irregulartasunen aztarnak deuseztatzea ekidin behar da.\nHorregatik, gure iritziz, egokia da aurreproiektuari ildo horretatik xedapen bat sartzea, non Kontsumobide-Kontsumoko Euskal Institutuan salaketa jartzen denetik jarduketa ikuskatzaileak esku hartzeko epeak finkatuko dituen.\n113. artikulua.- Ikuskatzailea identifikatzea\nIkuskatzailea bere jardunean dagoenean, ikuskatzen ari den pertsonaren aurrean identifikatzeko arau orokorrari 2. atalean bi salbuespen jartzen zaizkio, eta justifikatuta daude identifikazioarekin ingurune bateraezinak direlako edo ikuskapenaren helburua zapuztu daitekeelako.\nPlanteamenduarekin ados gaude, baina uste dugu, ikuskapena amaitzen denean, ikuskatzailea identifikatu behar dela, gardentasuna eta pertsona edo erakunde ikuskatuak defendatzeko duen eskubidea direla bide. Horrenbestez, proposatzen dugu ikuskapena amaitu ondoren berehala ikuskatzailea identifikatu behar izana.\n113.2 art.: Aurrekotik salbuesten dira ustezkoak ikuskapena identifikazioarekin bateraezinak diren inguruetan (telematikoak, telefono bidezkoak, etab.) egiten denean edo haien helburua identifikazioaren ondorioz zapuztu daitekeenean. Halakoetan, identifikazioa ikuskapena amaitu eta berehala egingo da. Egindako aktan edo txostenean idatziz jasoak geldituko dira jarduteko modua justifikatzen duten arrazoiak eta inguruabarrak.\n119. artikulua.- Kontsumoko ikuskapenean lankidetza eta laguntza\nSektore publikoko enpresek, enpresa- eta korporazio-erakundeek eta kontsumitzaileen zein erabiltzaileen elkarteek ezinbestez kontsumoko ikuskapenak bere funtzioak betetzen eskatutako informazioa eskuratu beharko dute. Horri dagokionez, gomendatzen dugu ohar bat sartzea datu pertsonalak babestearen arloan legediak zehazten duen eskubidea errespetatzeari buruz (50. artikuluan erreklamazioak hedatzean sartutakoaren antzekoa).\n119.2 art.: Euskadiko sektore publikoko enpresek, enpresa- eta korporazio-erakundeek eta kontsumitzaileen zein erabiltzaileen elkarteek edozein informazio eskuratuko dute, kontsumoko ikuskapenak bere funtzioak betetzen hala eskatzen duenean, ezinbestekoa denean datu pertsonalak barne, betiere datu pertsonalak babesteko eskubidea errespetatuta, arloan legedi aplikagarriak xedatzen dituen baldintzetan.\n121. artikulua.- Ikuskapen-aktak\nArtikulu honetan ikuskapenak egiten direnean aktek izan behar dituzten datuak definitzen dira.Testuinguru honetan, beharrezkotzat jotzen dugu ikuskapenaren arrazoia ikuskapen-aktaren eduki izatea, baina ez dago xedapen honetan aipatuta, e) atalean “esku-hartzearen xedea” adierazpenaren bitartez adierazten ez bada. Ondorioz, komenigarria da alderdi hori argitzea eta d) atalak ikuskapenaren arrazoia aipatzen ez badu, proposatzen dugu atal gehigarrian xedapenaren testuari eranstea ikuskapen-aktan azaldu behar duen datu osagarri modura.\n125. artikulua.- Eremu objektiboa\nArtikulu honek hitzez hitz hala dio: “gainera, lege-testu berriaren arabera, kontsumoaren arloan organo eskudunek kontsumitzaileak eta erabiltzaileak defendatzeko orduan berariazko arauketa duten sektoreetako enpresaburuen jarraibideak zehatuko dituzte, arau-hauste modura sailkatuta badaude”.\nGure iritziz, beharrezkoa da xedapen honen irismena argitzea. Enpresa-jarduera batzuek sektoreko esparru arauemaile berezia dute, eta kontsumitzaileen nahiz erabiltzaileen eskubideak urratzen dituzten arau-hausteak zehatzen ditu. Xedapenari jarraikiz, itxuraz, eskumenak eta zehapenak bikoizten dira, eta gure iritziz jarduketa osagarri eta subsidiarioa baino ez luke izan behar.\nHorrez gain, legegileari terminologiaren inguruan ohartarazten diogu. Bakarrik berariazko arauketa duten “enpresaburu gizonezkoak” aipatzen ditu, baina ezinbestekoa da honako hauek eranstea: berariazko arauketa duten “enpresaburu gizonezko eta emakumezkoak eta enpresak”.\n129. artikulua.- Kontsumitzaileen eta erabiltzaileen osasuna eta segurtasuna babestearen arloko arau-hausteak\n129. artikuluari jarraikiz, kontsumitzaileen eta erabiltzaileen osasuna eta segurtasuna babestearen arloko arau-hausteak tipifikatzean, 2. atalak hitzez hitz hala dio: “Ekintzak edo ez-egiteak, formalki xedapenik ez urratu arren, kontsumitzaileen eta erabiltzaileen osasun eta segurtasunerako benetako arriskuak edo kalteak ekartzen badituzte, bai jakinaren gainean egonda, bai jardueran, zerbitzuan edo instalazioan eginbidea utzi eta eska daitekeen ardura ez izateagatik”.\nAntzeman dugu testuaren arabera, ekintza edo ez-egite bat arau-hauste modura katalogatzeko, “eginbidea utzi eta eska daitekeen ardura ez izatea” elkartu behar direla. Dena den, arauak ez du definitzen hori eta kontzeptu zehaztugabea da. Ez du jarraibide arau-hauslea tipifikatzeko eta segurtasun juridikoa babesteko nahitaezkoa den zehaztasunik ematen, beraz, gehiago zehaztu behar da.\n139. artikulua.- Jarri zeharreko zehapenak eta bat datozenak\nAtentzioa ematen digu zehapen nagusi izatea isuna eta establezimendua ixtea eta ez sartzea merkaturatzeko debekua edo hori etetea. Neurri hori ere eraginkorra da, eta, adibidez, establezimendua ixtea baino neurrizkoagoa, horretan arau-hausterik ez duten produktu edo zerbitzu gehiago eskaini/ematen direnean.\n142. artikulua.- Salgaiak konfiskatzearen zehapen osagarria\nXedapen honekin bat etorriz, zehapen-ebazpenek erabaki dezakete baldintza zehatzetan dauden salgaiak konfiskatzea: salgai aizunduak, kaltetuak, faltsifikatuak, iruzurrekoak, identifikatu gabeak edo kontsumitzaile eta erabiltzaileentzako arriskutsuak direnak. 2. atalean aurrez ikusten da azken jomuga erabaki daitekeela, eta erabiltzearen edo kontsumitzearen ondorioz osasunerako arriskutsuak diren salgaien kasuan suntsituko dira.\n1. atalean aipatutako salgaien inguruabarrak anitzak izan daitekeenez, gure buruari galdetzen diogu konfiskatzea den irudi juridikorik egokiena horien guztien aurrean edo zenbait irudi aurrez ikus daitezkeen, salgai bakoitza zirkulaziotik ateratzeko duen premiaren eta balizko azken jomugaren arabera.\nOsasunerako arriskutsuak diren salgaiak suntsitzeari dagokionez, 2. atalean neurria hartzea justifikatzen duen arriskua arrazoitu eta egiaztatu beharra erants dadin proposatzen dugu.\n142.2 art.: Ebazpenak konfiskatutako salgaiei eman behar zaien azken jomuga erabakiko du. Nolanahi ere, salgaiak suntsituko dira, erabiltzean edo kontsumitzean osasuna arriskuan jartzen bada. Neurri horiek hartzeko justifikatuko dira. Hala, kontsumitzaileentzako eta erabiltzaileentzako arriskua nahikoa arrazoitu eta egiaztatuko da.\n143. artikulua.- Publikotasunaren zehapen osagarria eta 149. artikulua.- Egindako arau-hausteak argitaratzea\n143. artikuluak kontsumoko zehapen-ebazpena publiko egitea aurrez ikusten du, “publikotasunaren zehapen osagarri” gisa, eredugarri izateko eta etorkizuneko arau-hausteak saihesteko. Gainera, 149. artikuluak arau-haustea argitaratzea aurrez ikusten du, administrazio-bidean ebazpen irmoa bada.\nBi arauen espirituarekin ados gaude, baina, dena den, beharrezkotzat jotzen dugu hedapen-ekintza une egokian kokatzea.Zehapen-ebazpenak eta arau-hausteak irmoak direnean hedatu behar dira, eta atzeratu egingo da errekurtsoaren bidea irekia dagoen bitartean. Hori adieraztea garrantzitsua da.Eta ez zaio bakarrik administrazio-bideari erreparatuko, baita administrazioarekiko auzien bideari ere, ondoren baliogabetuta geldituko den zehapen-ebazpenarekiko publikotasunaren zehapen osagarriak ukitutako enpresetarako izan ditzakeen ondorio kaltegarriak saihesteko.\n147. artikulua.- Inguruabar mistoak\nZehapenen mailaketa arautzen den atalean, aurreproiektuak inguruabar astungarriak, aringarriak eta mistoak aurrez ikusten ditu. Inguruabar astungarrien eta inguruabar aringarrien kontzeptuak zuzenbidean aurki zabalduta dauden kategoriak dira, eta zehapenak mailakatzean ez dute zalantzarik planteatzen. Inguruabar mistoen kontzeptuak, ordea, nahiz eta susmatu, berariazko azalpena eskatzen du, are gehiago, aurreproiektuaren zehapen-araubidean kokatzen denean, beraz, ezinbestekoa da arauketa zehaztea.\nBeharrezkotzat jotzen dugu 147. artikuluko inguruabar mistoaren kontzeptua definitzea eta arauan inguruabar misto bakoitzak zehapenen zenbatekoan eta hedaduran duen eragina gehiago garatzea. Oraingo idazkeran azaletik lantzen dira.\nErantsi beharreko xedapena: Xedapen gehigarri bakarra\nIndarrean dagoen oraingo legediak (abenduaren 22ko 6/2003 Legea, Kontsumitzaileen eta Erabiltzaileen Estatutuari buruzkoa) bigarren xedapen gehigarrian hizkuntza-eskubideekiko arauketari zehapen-araubidea aplikatzez salbuesten dio. Horren aldean, aztergai dugun lege-aurreproiektuak salbuespen horri ez dio aipamenik egiten eta 136.13 artikuluan hizkuntza-betebeharrak ez betetzea kontsumoko arau-hauste gisa tipifikatzen du.\nAdministrazio publikoak zerbitzu publikoetan arreta ematean eraginkortasun eta arintasun berdinak izan behar ditu bi hizkuntzatan (euskara eta gaztelania) eta lanaren eremuan euskararen erabilera sustatu behar du zenbait tresna erabilita, hala nola sentsibilizazioa, dirulaguntzak, lanaldietatik liberatzea... Horrekin ados gaude.Hala eta guztiz ere, gure iritziz, testuan proposatzen den zehapena eta neurri hertsagarriak berreskuratzea ez dira bide positiboak helburua lortzeko eta bilatutakoaren kontrako ondorea izan dezakete. Horrenbestez, gaiari buruz egun indarrean dagoen araubidea mantentzea proposatzen dugu eta, horregatik, 136.13 artikulua ezabatzearen aldekoak gara. Hala, hizkuntza-eskubideen kapituluan zehapen-araubidea kendu beharko litzateke, aurreproiektuan egungo Kontsumitzaileen eta Erabiltzaileen Estatutuari buruzko Legeak duen antzeko xedapen gehigarria eransteko.\n136.13 artikulua: Kontsumoko arau-haustea da: legeak arautzen dituen hizkuntza-betebeharrak ez betetzea. EZABATZEA.\nXedapen gehigarri bakarra: Lege honen VII. tituluan aurrez ikusitako zehapen-araubidea ez zaie aplikatuko III. tituluan VIII. kapituluko kontsumitzaileen eta erabiltzaileen hizkuntza-eskubideei buruzko arauketari, ezta garatzeko araudi eta xedapen osagarriei ere.\nEuskadiko EGABren iritziz egokia da Kontsumitzaileen eta Erabiltzaileen Estatutuari buruzko Legearen Aurreproiektua izapidetzea, kontsulta-organo honek egin dituen gogoetekin.\nBilbon, 2021eko urriaren 1ean\n1“1.Laneko Arriskuen Prebentzioari buruzko Legearen 41. artikulua:Makineria, ekipo, produktu eta lan-tresnen fabrikatzaileek, inportatzaileek eta hornitzaileek nahitaez ziurtatuko dute langileentzat arrisku-iturri ez izatea, baldin eta horiek gomendatutako baldintzetan, moduan eta helburuetarako instalatu eta erabiltzen badira.\nLanean erabiltzen diren produktu eta substantzia kimikoen fabrikatzaileek, inportatzaileek eta hornitzaileek ontziratu eta etiketatu beharko dituzte horiek segurtasun-baldintzetan kontserbatu eta manipulatzeko eta haien edukia, baita biltegiratzean edo erabiltzean langileen osasun eta segurtasunerako izan daitezkeen arriskuak ere argi eta garbi identifikatzeko.\nAurreko bi paragrafoetan aipatutako subjektuek informazioa emango dute, langileek behar bezala erabiltzeko. Horrez gain, aipatuko dituzte hartu behar diren prebentzio-neurri osagarriak eta lan-arriskuak, bai ohiz erabilita, bai modu desegokian manipulatu eta erabilita.\nLangileak babesteko elementuen fabrikatzaileek, inportatzaileek eta hornitzaileek nahitaez ziurtatuko dute horiek eraginkorrak direla, betiere haiek gomendatutako baldintzetan eta moduan instalatu eta erabiltzen badira.Xede horrez, informazioa emango dute azaltzeko arrisku-mota, babes-maila eta erabili eta mantentzeko modu egokia.\nFabrikatzaileek, inportatzaileek eta hornitzaileek enpresaburuei beharrezko informazioa emango diete eta bigarrenek lehenengoei hori eskatu ere bai, makineria, ekipoak, produktuak, lehengaiak eta lan-tresnak langileen segurtasun eta osasunerako arriskurik gabe erabili eta manipulatzeko, baita enpresaburuek langileei informatzeko duten betebeharra betetze aldera ere.\n2.Enpresaburuak bermatu beharko du aurreko ataleko informazioak langileei modu ulergarrian helarazten zaizkiela”.


Eh turismoa | Geografía | Xuletas, chuletas para exámenes, apuntes y trabajos\nEscrito el 22 de Enero de 2020 en vasco con un tamaño de 4,97 KB\nEuskal Herrian, turismoa\nXIX. Mendean agertu, itsasoko bainuen eta bainuetxeen moda goiko klaseen artean hedatu zenean. Horren eraginez, xede horretarako establezimendu ugari sortu ziren.\nZarautz eta Lekeitio aipatu behar dira, familia aristokratikoek bertara jo zutenez gero.\n2.1Euskal turismoaren mugak eta alde onak: Oso goiz hasi, baina beste erkideogo baina gutxiago garatu zen, arrazoia hauek: klima ez dira egokiak 1960ko hamarkadatik nagusi. Turismo-eskaintzak arazo askori egin behar die aurre.\nEskaria honako hauek osatzen dute: %60 estatutik datozen turistak dira, %29 atzerritarrak. Oro har, turisten joan etorria udako oporretan. Honako hauek baliabide nabarmenak: Kostaldeen edertasun naturala, hondartzetan inguru natural aberatsa; gastronomia eta herri kirolak.\n: Euskal Herriko baliabide horiei guztiei esker, mota hauek:\nKostaldeko turismoa: Udan nagusi.Kostaldeko herrietara, barrualdeko turismoa hurbiltzen da.\nEkoturismoak, landa turismoak eta kirol turismoak, hazkunde handia du.\nKulturari eta kongresuei, konbentzioei eta negozioei lotutako turismoa gora egiten ari da.\n2.3.Turismo politika: Helburu eta jarduera hauek:\nTuristen kopurua eta sektoreak eskualdeko BEGi egindako ekarpena handiagotzea. Horretarako, eskaintza lehiakorra eta erabakigarria garatu beharko da, merkatuak gero eta gehiago eskatzen dutelako.\nTurismoaren hazkunde jasangarri eta orekatua lortzea lurraldez lurralde. Horretarako, turismo eskualdeak antolatzeko planak behar dira, baliabideak ingurumena errespetatuz erabiltzeko, etorkizunean ere jarduerak aurrera egin dezan eta lurraldean oreka erdiesteko.\nTurismo alternatiboa Madril turismoa Zarautz lekeitio turismoaren historia Turismoa eh Turismo eskaintza turismo eskaria Potentzialtasunak eta turismo baliabideak Turismoaren alde onak Turismoa


Aldatu txantiloi lehenetsia\nLibreOffice 7.0 laguntza\nDokumentu berri bat Fitxategia - Berria aukeraren bidez irekitzean, LibreOffice txantiloi batean oinarritutako dokumentu hutsa agertuko da. Txantiloi hori editatu, aldatu edo ordeztu dezakezu, dokumentu berriak estilo pertsonalizatua edo beste eduki batzuk eduki ditzan.\nTxantiloi lehenetsiak aldatzea\nLehenengo, ireki lehendik dagoen LibreOffice txantiloia eta aldatu, edo ireki dokumentu berria eta editatu nahieran, nahi duzun txantiloia sortzeko.\nLibreOffice modulu bakoitzarentzat dokumentu-txantiloi bat defini dezakezu. Ondoren, testu-dokumentuetan zer egin behar den deskribatzen da.\nGorde dokumentua Fitxategia - Txantiloiak - Gorde txantiloi gisa aukeratuta eta dokumentua Txantiloiak kategorian gordeta.\nAukeratu Fitxategia - Berria - Txantiloiak\nEgin klik bikoitza zerrendako Txantiloiak aukeran. Erabiltzaileak definitutako txantiloiak ikusiko dituzu erabiltzaileak definitutako direktorioan. Direktorio hori LibreOffice - HobespenakTresnak - Aukerak - LibreOffice - Bide-izenak aukeran zehazten da. Hautatu berriki gorde duzun txantiloia.\nAukeratu Ezarri lehenetsi gisa. Testu-dokumentu berria irekitzen duzun hurrengoan, dokumentu berria txantiloi lehenetsi berrian oinarrituko da.\nTxantiloi lehenetsiak erabiltzea\nTxantiloi pertsonalizatuen bidez, lana hainbat modutan erraztu daiteke.\nTxantiloien karpetako txantiloiak\nTxantiloi berria gorde dezakezu Fitxategia - Txantiloiak - Gorde txantiloi gisa erabilita edo "Txantiloia" fitxategi mota hautatuta edozein 'Gorde' elkarrizketa-koadrotan. Gorde txantiloia LibreOffice - HobespenakTresnak - Aukerak - LibreOffice - Bide-izenak atalean zehaztutako erabiltzaile-direktorioan, txantiloia Fitxategia - Berria - Txantiloiak elkarrizketa-koadrotik atzitu ahal izateko.\nTxantiloi bat ireki eta editatzeko, aukeratu Fitxategia - Berria - Txantiloiak, hautatu txantiloia eta sakatu Editatu botoia.\nTitle is: Aldatu txantiloi lehenetsia


Euskarabentura 2020 –\n2020ko uztailaren 1etik 31ra bitarte, EuskarAbentura oinezko espedizioaren hirugarren ekitaldiak Euskal Herria zeharkatuko du. 2003-2004 urteetan jaioa bazara, euskararen lurraldearen historiaz, gure kulturaz eta natur altxorrez gehiago jakin nahi baduzu, hau da zure abentura! Eman izena!\nHitz horiekin aurkezten zaigu ekimen txalogarri hori bere webgune propioan. Eta txalogarri deritzot ekimenari, besteak beste euskarari egiten dion ekarpenaren ikuspuntutik. Nagusiki erdara hutsean funtzionatzen duen gure gizarte honetan, leiho argitsua irekitzen zaio gure hizkuntzari. Ez da hutsala 16-17 urteko 120 bat neska-mutil euskal geografian, kulturan eta historian murgiltzea, abentura kutsua duen euskarazko espedizio horren bitartez. Lagunarteko giroan hilabete bat ondo pasatzea eta, gainera, euskaraz ez da makala!\nAbentura hezitzaile horretan euskara hezkuntza sistematik atera eta eremu ludikora igarotzen da. Ehunka kilometro oinez eginda, eguneroko eginkizunetan ardurak hartuz, ibilbide horretan hainbat txoko, elkarte eta ekintza kilikagarri ezagutuz, eta lagun berriak eginez, euskara barru-barruraino sartuko zaie parte hartuko duten neska-mutilei. Bihotzaren erdi-erdian sendo txertatuko zaizkie euskara eta euskararen mundua.\nEuskal Herriko zein euskal diasporako gazteei zuzentzen zaie EuskarAbentura, eta espero izatekoa da Arabatik ere multzo politak emango duela izena. Oso pozgarria litzateke hori. Beraz, animo gazte arabarrok EuskarAbentura zain duzue eta!


PPren ‘b kutxa’\nMinistroen soldatak osatzeko modu bat zela azaldu du, lehen ordezkaritza gastuengatik kobratzen zutena baino gutxiago jasotzen baitzuten Gobernuan sartuta.\nLuis Barcenas PPren diruzain ohia. Argazkia: EiTB\nRajoyren Gobernuko goi-karguak seinalatuta, Barcenasen espioitzaren auzian\nLuis Barcenas PPren diruzain ohiak ‘B kutxa’ko diruarekin gainsoldatak kobratzea leporatu die Mariano Rajoy Espainiako Gobernuko presidente ohiari eta Maria Dolores de Cospedal alderdiaren buru ohiari, besteak beste, Francisco Alvarez Cascos idazkari nagusi ohiaren ekimenez sortutako soldata "osagarrien" sistemaren bidez.\nGainera, esan du bere "paperak" argitaratu zirenean, PPren ustezko mandatari batek milioi erdi euro eskaini ziola apunteak manipulatzeagatik, horien egiazkotasunaren inguruan zalantza zabaltze aldera.\nBarcenasek, 'Gürtel auzia'gatik preso dagoenak, Auzitegi Nazionalean deklaratu du gaur berriro PPren 'b kutxa'rekin Madrilgo Genova kalean duten egoitzaren erreforma ordaintzea egotzita, eta fiskaltzak 5 urteko kartzela-zigorra eskatzen du horregatik.\nAuzitegiak Mariano Rajoyrekin aurrez aurrekoa izatea baztertu ostean deklaratu du Barcenasek, eta berriro adierazi du Espainiako Gobernuko presidente ohia izan zela "kontabilitatetik kanpo" zegoen diruarekin gainsoldatak jaso zituenetako bat.\nFiskaltzari igorri zion gutunean bezalaxe, Barcenasek Dolores de Cospedal, Alvarez Cascos, Angel Acebes, Javier Arenas, Jaime Mayor Oreja, Rodrigo Rato eta Federico Trillo ere aipatu ditu legez kanpoko dirua jaso zutenen artean.\nAzaldu duenez, Alvaro Lapuerta diruzain ohia zen ordainketak agintzeaz arduratzen zena, eta "zegokion ministeriora" joaten zen, "kutxa baten barruan" gordetzen zuen dirua gutunazaletan sartu eta eramatera.\nBarcenasen arabera, Alvarez Cascosek eman zuen horrela jokatzeko "agindua", "ezaugarri horietako dirua" edukitzea proposatu zuen ordainketa batzuk egiteko. 2009 eta 2010 artean amaitu omen zen jokabide hori, 'Gürtel auzia'k eztanda egin zuenean, eta Barcenasek enpresario baten 50.000 euro Rajoyri eta Cospedali eman zizkienean.\n"Gutunazalak ematen nizkien, eta haiek jakingo zuten zer egin", adierazi du, 2008ko ekainetik buruzagi ohiei egindako ordainketak "beti" berak egiten zituela zehaztu aurretik.\nDiruzain ohiak ukatu egin du berak eta Lapuertak gainsoldatak jasotzen zituztela, alderdiko "nomina" altuena zutelako. Baina 1996an PPk hauteskundeak irabazi zituenean, Rajoy, Rato, Mayor Oreja eta Arenas, adibidez, Gobernuan sartu zirenez, legeak ez zien alderdiaren "ordezkaritza gastuak" kobratzen uzten.\nOrduan, Lapuertak jaso zuen "proposamena" izan zen soldatak "osatzea kontabilitatetik kanpo zeuden funtsekin".\nEsperanza Aguirre kargudun horien artean kokatu ez badu ere, enpresarioen dohaintzak jasotzen omen zituen, tartean eraikuntza sektoreko enpresari baten 60.000 euro. Baina zenbateko hori ez omen da "paperetan" azaltzen, egunean bertan eman ziotelako Madrilgo presidente ohiari.\nBaina PPko goi kargudun ohien ordainketez gain, Genova kaleko egoitzaren erreforma diru beltzarekin ordaindu izanaz galdetu dio fiskalak Barcenasi. Pablo Casado PPren presidenteak iragarri berri du egoitza hori utziko dutela aipatu irregulartasunengatik.\nBarcenasek aitortu du ez dakiela noren ideia izan zen erreforma hori diru beltzarekin ordaintzea, baina azaldu du bilera batean Lapuertak arkitektoari proposatu ziola ordainketa horiek "ezkutuko kontabilitatearekin" egitea.\n"Nik ez nuen nire goikoekin kontsultatzen, zeren nire nagusia Alvaro Lapuerta zen, eta ez dakit berak nori galdetu zion", edo Angel Acebes orduko idazkari nagusia izan zen agindu zuena.\nBere kontrako bigarren akusazioari dagokionez, PPk Libertad Digitaleko akzioak erosteko egin zuen ustezko operazioa, Barcenasek esan du Acebes izan zela Lapuertari alderdiaren diruarekin akzioak erosi nahi zituela esan ziona, eta Eduardo Zaplanarekin batera, jendea "mugitu" zuena akzioak eros zitzaten, gero alderdiaren dirua jasotzeko.


Senstile-k mundu digitalera eraman ditu ehunen sentsazioak - SPRI\nStartup-ak adimen artifizialean oinarritutako konponbide bat sortu du modaren industriarako\nHurrengo bildumarako ehunak aukeratzeko orduan, modako markek duela bi hamarkada bezala funtzionatzen jarraitzen dute, alegia, eskuzko prozesuekin. Ehunaren ezaugarriak egiaztatzeko modu bakarra da aurrez aurre egitea, fabrikatzaileekin azoketara joatea edo postaz bidaltzen diren lagin-katalogoak eskuratzea.\nZhanna Naymankhanova-k, Senstile enpresako sortzaile eta fundatzaileak, modako diseinu eta fabrikazioan lan egin du hainbat urtez, eta hantxe ezagutu ditu horrelako egoerak. Horregatik bururatu zitzaion konponbide berri bat bilatu zezakeela ehunen propietateak digitalizatzeko, baina irudiaz harago joanez eta kontuan hartuz ukituarekin, kalitatearekin eta funtsezkoak diren beste ezaugarri batzuekin lotutako alderdiak, zeintzuk gakoak baitira oihal bat aukeratzeko orduan.\nSenstile startup-ak teknologia propio bat garatu du oihalaren ezaugarri horiek jasotzeko, ehunaren identifikazio digital bat sortuz. Informazioa jasotzen duten sentsoreak eta adimen artifizialean oinarritutako algoritmo sistema bat baliatu ditu oihal guztiak sailkatzeko. Senstile enpresako lantaldeak dioenez, ehunen digitalizazioak aplikazio ugari izan ditzake modaren industrian, hala, baliagarri izango da laginak aukeratzeko prozesuak azkartzeko nahiz arropa faltsuak errekonozitzeko, eta gardentasun handiagoa eskainiko du osagai eta kalitateei dagokienez.\nFabric Scout da Senstile enpresak bere teknologian oinarriturik garatu duen lehen konponbidea. Ehunen datu-base bat sortu ondoren, sistemak aukera ematen du produktuak euren ezaugarrien arabera aurkitzeko (propietate fisikoak, bisualak eta ukimenarekin lotutakoak), eskuzko bilaketetan ohikoak diren proba-akats faseak murriztuz. Gainera, produktuen biki digitalei esker errazagoa da faltsifikazioak identifikatzea, kontuan izan behar baita faltsifikazioek milioi askotako galerak eragiten dituztela modaren industrian.\nProiektua fase pilotuan dago, eta hainbat bezero ari dira probak egiten, baina startup-a hasita dago teknologiaren aplikazio berriak garatzen. Esaterako, enpresak detektatu du bere teknologiak aukerak izan ditzakeela ingurumen arloan, izan ere ehunak digitalizatuz, markek erabiltzen dituzten ehunak ordezkatu ditzakete eta antzeko ezaugarriak dituzten alternatiba jasangarriagoak erabili. Zentzu horretan, berriki aukeratuak izan dira ELIIT programa europarraren barruan oihal jasangarrien datu-base bat garatzeko, Circular Fashion enpresa alemanarekin batera.\nSenstile Europar Batasunak antolatutako Social Innovation Competition lehiaketaren finalerdietan sartu da beste 29 lehiakiderekin batera, eta nazioarteko MassChallenge azeleragailuaren mundu mailako finalean lehiatuko den lau euskal startup-etako bat da, MassChallenge Biscay programaren bitartez. Startup gazte hau iazko urtearen erdialdean sortu zen Bilbon, eta SPRI Taldearen laguntza jaso du bere ideia arlo industrialera eramateko.


Ur garbia, frackinga eta aborigenen duintasuna jokoan Standing Rocken\nSiux jendeak Ipar Dakotako Standing Rocken daukan lurralde ustez autonomoan ari da jokatzen AEBetako gudu sozial handienetakoa, bere baitan biltzen dituena petrolioa ustiatzearen, klima aldaketaren eta ura eskuratzeko eskubidearen inguruko gatazkak. Baina jatorrizko herritar amerindiarrek, bizirauteko dauzkaten ezintasunak ere azaldu dira argitara. AEBetako establishmentaren agintekeria bezala.\nDallas Goldtoothen argazkian, AEB osotik etorritako amerindiarrak eta aktibistak oinezko ibilandian doaz Standing Rockeko erreserban urratu duten oliobidearen obretara. “Sakratua defenda dezagun” dio pankartak. Negua kanpaturik igarotzeko asmoa adierazi zuten ekintzaileek. Hori eragozteko, polizia eta militarrek ura, gasa, pilotak, bonba negar eragileak eta material bortitzagoak ere erabili dituzte.\nThanksgiving berezia ospatuko zuten milaka lagunek Standig Rockeko Oceti Sakowin eta Sacred Stone Camp kanpamenduetan. Hotzak, polizia federalak egurtuak baina, beren buruei Water Protectors (uraren zaindari) deitzen dietenen mezuei sinestekotan, borrokan jarraitzeko gogoak apaldu gabe.\nKanpaleku nagusian Judy Wicks idazle eta ostalariak 500 lagunentzako afaria eskaini zuen azaroaren 24an, berak eta beste zenbait pertsonalitatek oparitutako jakiak kozinatuz, tartean Jane Fondak bidalitako bufalo haragia. Oparigileak berak aritu ziren zerbitzari.\nWick andereak hamabostgarren urtez eskaini die Tyanksgivinga AEBetako aborigenei, horiek eskertu nahian 1620.ean Europatik etorriberriei erakutsitako eskuzabaltasuna. Gaur Massachussets den lekura iritsita, lehenbiziko negua uztarik gabe goseak pasatu behar zutenean, bertako Wampanoag jendea prest egon zen zeukaten elikagaia haiekin elkarbanatzeko.\n“Geroztik –idatzi du Wickek Ecowatch gunean– tamalez eta lotsagarriki, europarren etorrerak 500 urteko genozidio eta traizioa ekarri zizkien jatorrizko amerikarrei. Akordio oro hautsia izan da orain artean, zurien espantsionismoaren mesedetan. Ipar Dakotan genozidiotik bizirik ateratakoek gaur aurre egiten diote 3.700 mila milioi dolarreko Dakota Access oliobideari, milioika herritarren edateko ura hilerri sakratuak mehatxatuz Texaseko Energy Transfer Partnersek petrolio oso sukoia garraiatzeko Missouri ibai hondotik, urratu duen oliobideari”.\n1.825 kilometroko hodiak balio behar du Ipar Dakotako Bakken eremuan fracking bidez ateratako petroliotik 450.000 upel Illinoiseraino garraiatzeko, hemen lotuz AEBetako sare nagusiarekin. Obraren sustatzailea den Energy Transfer Partnersen jabea, Kelcy Warren, AEBetako aberatsenen zerrendan 372. dago eta mundukoetan 1.067. Azken hauteskundeetan estreina Rick Perry errepublikarrari lagundu dio diruz eta ondoren Donald Trumpi.\nMatxinada, Twitterrez #NoDAPL traolarekin ordu oro jarrai daitekena, 2016ko udaberrian piztu zen, konpainiak erabaki zuenean petrolioak zeharkatuko zituela Missouri eta Mississippi ibaiak, Oahe aintzira eta Standing Rock siux erreserbaren lurrak.\nOliobidearen kalteak baloratzeko eta amerindiarren tribuak ez galdekatu izanagatik, nabarmenki Standing Rockeko siuxak, 2016ko apirilean EPA Ingurumena Babesteko Agentziak, Barne ministerioak eta Historiaren Babeserako Aholku Batzordeak eskatu zioten Armadaren ingeniaritza gorputzari ingurumen eraginen azterketa osoa egitea. Uztailerako militarrek txostena prest zeukaten: ibaia zeharkatzeko biderik egokiena Dakota Access zen.\nApirilean tokiko siuxen buruzagiek kanpalekua antolatu zuten, kultur ondarea zaindu eta oliobidearen kontrako erresistentzia bideratzeko. Udan zehar milaka jende osatzeraino zabaldu zen kanpalekua. ReZpect Our Water (Gure Ura Zaindu) amerindiar gazte erakundeak Standing Rocketik Washingtonerainoko martxa egin zuen, gizartea ohartarazteko oliobideak Mississippi eta Missouriko ura edateko bezala nekazaritzarako behar dutenen arriskuez.\nIrailean bulldozerrek hondeatu zuten ordura arte agintariek eremu historiko eta erlijiozkotzat jotako eremua. Protestan joandakoei konpainiaren guardek zakurrak bota zizkieten, dozena erdi bat ausikika zaurituz Democracy Now! kateak zabaldu eta milioika jendek YouTuben ikusi duten erasoan. Urrian polizia eta militarrek hustu zuten kanpalekuetako bat. Azaroaren 20ko gauean poliziak ur hotzez zigortu zituen -2ºCko izotzetan makinei aurre egiten zieten herritarrak.\nSakratua, erlijioa baino gehiago\nIpar Dakotako Bakker eremua aipatzeak askori fracking deitu haustura hidraulikoz petrolioa erauzi eta garraiatzeak dakartzan kalteengatiko haserrea pizten dio. Olioa harkaitzari leherkari eta kimikoz isuri arazteak berak sortutako kutsadurez gain, garraiobidean ere istripuak gertatuak dira dagoenekoz.\n2013ko uztailaren 6an, Bakkeneko petrolioa 77 bagoitan zekarren tren batek talka egin zuen gasez zamatutako beste batekin eta sutean 42 pertsona hil eta 30 eraikin kiskali zituen Lac-Mégantic hirian, Kanadako Quebecen. Oliobideetan ere istripu eta isuririk ez da falta izan urteotan. Kutsaduraren beldurraz gain, klimaren aldaketa eta erregaien kontsumoa murriztu beharra da Standing Rockera militanteak ekarri dituen beste argudio osagarria, garapen eredua aldatu beharra esan nahi baita. Gogor egin beharko dute borroka bere bizi publiko osoan klimaren aldaketari pixa egin dion Donald Trumpen aginte aldi berrian.\nAmerindiarrek gatazkari eman nahi dioten dimentsio etniko eta espirituala ere ez da ahaztekoa, gizarte industrialaren umeoi gaitz zaigun arren ulertzea nolaz haserrarazi ditzakeen hainbeste oliobideak hilerri bat urratzeak.\nLehen kanpalekua antolatzeko deia egin zuen LaDonna Bravebull Allard andereak, erreserbaren ondarearen arduradunak, esan du: “380 gune arkeologiko suntsitu dituzte oliobidea egiteko, horietatik 26 justu bi ibaien inguruetan. Eremu historikoak dira, leku sakratuak ez bakarrik Siux nazioentzako baina baita Arikara, Mandan eta Iparraldeko Txeieneentzako ere. AEBetako gobernuak desegiten ditu gure eremu kultural eta espiritual garrantzitsuenak. Munduan utzi ditugun lorratzak suntsitzean, gobernuak herri bezala suntsitzen gaitu. Eremuok defenditu behar ditugu, bestela gure mundua amaituta dago, hori bezain sinplea da. Gazteek eskubidea dute nor eta zer diren jakiteko, hizkuntza, kultura eta tradizioa zor zaizkie. Petrolio konpainiari uztea desegiten gure historia, gure arbasoak, gure bihotzak eta arimak, ez al da genozidioa?”.\nAEBetako agintariek edozein konpainiari Standing Rock erreserban eskua sartzeko baimenik eman aurretik bertako agintari siuxen oniritzia behar zuen, indarrean dauden itunen arabera. Allard andereak berak, duela 153 urte militar yankiek parajeotan bertan masakratu zuten tribuko kide delarik, banan bana azaldu ditzake bake aitzakiatan sinarazi eta Washintongek gero urratutako itunok. Azken finean, edozein paperen aurretik beti izan baita oinarrizko lege “Aurkikuntzaren Dotrina”, 1494tik europarrak aborigenen lurren jabe egiten dituena mundu osoan.\nIrailaren 20an Standing Rockeko tribuaren ordezkari Robert T. Coulter Geneban mintzatu zitzaien Nazio Batuen Erakundeko ordezkariei, laguntza eske, AEBetako Gobernuak suntsitu nahi dituelako. Alferrik. Ikusi Interneten poliziak aktibista baketsuen kontra zer nolako munizioak darabiltzan.\nKanal hauetan artxibatua: AEB | Frackingaren arriskua | Herri indigenak\nIrailaren 11ko atentatuez geroztik, AEBek ia milioi bat pertsona hil dituzte "terrorismoaren aurkako gudan"\nAEBek 900.000 pertsona hil dituzte 20 urtean mundu zabalean egiten ari diren "terrorismoaren aurkako gerra” delakoan. Heriotza horiek bonba, bala edo su bidez eragindakoak dira soilik, kontaketatik kanpo geratzen dira gudek zeharka eragindako beste heriotzak. Brown... [+]


11. jarduera: Gurasoei gutuna | Txanela\n11. jarduera: Gurasoei gutuna\nIrteera eguna eta ordua zehaztu eta berehala, gurasoei horren berri emateko, gutuna, idatziko dugu (oraingo honetan, denon artean). Horretarako, arbelean nork idatziko duen izendatuko dugu. Hasteko, eskema txiki bat adostuko dugu, eta eskutitz horretan zer azaldu nahi dugun adieraziko dugu.Ondoren, idazleak, arbelaren ezkerraldean idatziko du eskema.\nGero, ideiak garatuz, eskutitza osatzen joango gara arbelaren eskuinaldean.\nEskutitza burutua dagoenean, ikasle bakoitzak bere folioan idatziko du.\nIkasle bakoitzak bere eskutitza orrian idatzi duenean, Idazketa Lantegian garbitan ipintzera joan Informatika-gelara. Lantegian, eskutitzari dagokion txantiloia aukeratzea komeni da, ikaslea testu mota horren formatuaz pixkanaka jabetu dadin.\nBehin garbitan ipini eta gero, inprimatu, ikasleak etxera eraman dezan.


Loraldia, udagoienean, eta esperientzia digitalekin hornitua Sustatu.eus - Teknologia albisteak\n2020-09-26 : 09:25\nUdaberritik udazkenera aldatu behar izan zen Loraldia, Bilboko euskal kulturaren jaialdi handia, eta udazkenean ere eraldatuta dator, Udagoienean loratzen da lemarekin, eta esperientzia digitala proposatuz. Gaurdanik hasi eta urriaren 22koa izango da Loraldiaren edizio berezi hau.\nEsperientzia digital direlakoak streaming bidez jarraitu ahal izango dira, www.loraldia.eus eta www.eitb.eus webguneetan bertan emango da emankizuna tokatzen denean. Eta hiru esperientzia izango dira zehazki:\nLehenengoa urriaren 4an izango da, "Kanta batek mundua eral dezake?" galderari erantzuten saiatuko dira. Noam Chomskyren Manipulazio mediatikoaren 10 estrategiak abiapuntu hartuta, Harkaitz Cano idazlearen, Petti musikariaren eta Ana Galarraga aurkezlearen arteko solasaldia izango da. Esperientzia berean Manipulazio Estrategiak kontzertuko hamaika kanta gehituko dira...\nBigarrena urriaren 8an. Alos Quartet laukoteak Lau izeneko diskoa kaleratu du aurreko urtean eta horrekin batera taldearen 20. urteurrena ospatuko du Loraldia Udagoienean. Ekitaldia Azkuna Zentroan izango da, baina aldi berean streaming hori egongo da, zuzen-zuzenean. Ikuskizunean parte hartuko dute gainera Aukera Dantza Konpainiak, Amaia Elizaranek, eta Oskorri taldeko kide ohi batzuek, Gorka Hermosa eta Aitor Etxebarria, besteak beste.\nHirugarrena ekitaldi digitala urriaren 18an izango da, Gure herriaren soinu banda lemapean. Mikel Urdangarinek solasaldia eta kontzertua eskainiko du, lehenengoa Ilaski Serranoren laguntzaz. Hitzordu honetan parte hartuko dute halabetr: Karmele Jaio, Elizabeth Macklin eta Txani Rodriguez.\nDigital ala tokian tokiko Bilboko bazterretan, hemen egitarau osoa egunez egun, Loraldia 2020, udagoienean loratzen. Gaur larunbata, irailak 26, hasteko, Iñigo Astiz eta Mikel Aierberen Högeitavat emanaldi poetikoa, Bilboko Itsasmuseum-en.


Altza, cultura y reconocimiento\nHay situaciones que nos reconcilian con esa cotidianidad social, con esas sorpresas diarias que vienen de una u otra institución y que no sabemos nunca como ni por qué tenemos que digerirlas. Cuando a la gente de a pie nos dejan en paz, de vez en cuando podemos disfrutar de momentos como del que tuvimos la suerte de tener en Herrera, el pasado viernes 13 de Diciembre. (gehiago…) »\nHautsa Kenduz: hamabigarrena bidean\n2013, Abuztuak 19\nIrailerako eta artikuluak biltzeko epea betetzeko gutxi falta dela eta, ohar honen bitartez animatu nahi zaituztegu zuen kolaborazioekin parte hartzera. Honez gero baditugu hamasei artikulu hitz hartuak, baina oraindik denbora egon badago ale berri hau parte hartzaileago eta aberatsago izan dadin. Eutsi horri! Zuen lanak ahm@altza.net helbidera bidali ditzakezue, edo aukeran gutako norbaitekin zuzenean harremanetan jar zaitezkete.\nHautsa Kenduz berria, erronka berria\nAurtengo jardueran bete-betean murgildurik, abenduan aurkeztu nahi genukeen Altza Hautsa Kenduz aldizkariaren hamabigarren zenbakian parte hartzera gonbidatu nahi dizuegu. Aurreko zenbakiak bezalaxe honek ere burua lehengo lepotik dauka eta, hortaz, formatuan aldaketarik egiteko asmorik ez badugu ere, berrikuntza guztiak liburuaren edukietan aurkituko ditugu; orain arteko eskarmentuak halaxe dio behintzat eta hala espero dugu. Hemendik aurrera, irailaren 1 arte dugu epea jarrita kolaborazioak biltzeko eta guri ohiko bideak erabiliz helarazteko (Casares, posta…). Hautsa Kenduz berri bakoitza taldeko erronka bat da gure komunitatearen ezagutzean sakontzeko eta, orain arte bezala, gogoz eta ilusioz beterik aurre egiten diogu.\n“Hautsa Kenduz” urtea\n2011, Otsailak 11\n“Altza Hautsa Kenduz” berri bat osatzeko lanari heldu diogu. Bi urtean behin egiten dugu, gutxi gorabehera, eta abendu aldera aurkezteko ohitura daukagu. Hementxe doa, bada, edukia osatzeko gonbidapena: historia, familia eta gizarte zientziak oro har, natura, literatura, elkarte eta auzoen bizitza, argazkiak…, Altzari buruzkoak edota altzatarrek sortuak.\nAle berriak hamaika zenbakia eramango du eta, jakina denez, hamaika ugaritasunaren sinonimoa da. Hala izango delakoan gaude, honez gero artikuluren bat jasoa baitugu.\nLanak jasotzeko azken eguna irailaren 1ean izango da, uda pasata alegia. Gurekin harremanetan jartzeko ohiko bideak erabili, posta, telefonoa edo, nahi izanez gero, Casaresen bertan, ostegun arratsaldetan.


Aita "praktikoa" zen, itsaontziei sarrera ematen ziena - Ahotsak.eus\nAita "praktikoa" zen, itsaontziei sarrera ematen ziena Jesusen aita "praktikoa" zen, itsasontziei sarrera ematen ziena: Carlos Gorostola Zubia. Itsasontzian Cadizeraino joaten ziren kargarekin; porlana eraman eta gatza ekartzen zuten. Zenbaitetan haize handia zegoenean itsasontziek sartzeko arazoak izaten zituzten. Orduan, bere aitona atoian (ontzi mota bat) barkuraino joan eta berak sartzen zuen itsasontzia portura.\nHizlaria(k): Gorostola Iribar, Jesus\nBideo hau erabili nahi baduzu, jarri gurekin harremanetan eta kalitate onean bidaliko dizugu. Ez ahaztu mezuan ZUM-024-003 kodeko bideoa nahi duzula aipatzea: ahotsak@ahotsak.eus\nJesusen aita "praktikoa" zen, itsasontziei sarrera ematen ziena: Carlos Gorostola Zubia. Itsasontzian Cadizeraino joaten ziren kargarekin; porlana eraman eta gatza ekartzen zuten. Zenbaitetan haize handia zegoenean itsasontziek sartzeko arazoak izaten zituzten. Orduan, bere aitona atoian (ontzi mota bat) barkuraino joan eta berak sartzen zuen itsasontzia portura.\nData: 2008(e)ko otsailaren 06a\nGaia(k): Itsasoa » Arrantzontziko bizimodua eta lanak » Arrantza-orokorra , Itsasoa » Lehorreko lanak » Kofradia\n- (Akelino) Honek aittaitta hori zun, praktikua.\n- (Jesus) Barkua sartu ta atea iten zuna, aittaitta, ta osaba’re bai.\n- Eta nola zun izena aittak? Izena nola zun?\n- (Jesus) Fortunato. Aitta ibiltzen zan, baiña aitta mekanikua zan, e! Aittaittak. Aitta zan Carlos. Carlos Gorostola Zubia.\n- Eta praktikua zan.\n- (Jesus) Praktikua zan.\n- Eta hori zer zan, karreran bat-o ikasi behar zan praktikua izateko?\n- (Akelino) Ez, hori izaten zan, […] egun bat o, konparaziyo batea, ba, kargo hori hartzen zun, responsablia zalako barkuai sarrera emateko-ta.\n- Baiña, jakin in beharko zan, ez?\n- (Jesus) Bai! Gure aittaitta juten zan Cadizeaiño amakin, bere andriakin.\n- (Jesus) Ez, ez, kargakin. Ta geo etorri. Ta geo zeatu zanian, praktiko in zun hamen, baiña lehenbizi Cadizeaiño. Hara jun, hamendikan porlana eraman ta handik atzea ekarri iten zuen. Ta igual, ba, esaten zun beak, igual etorri hamen Zumai gaiñeaiño, ta haize kontrakua, [erriko] haizia hartu, ta anda demontre atzea berriz, [erria] belak eta hala, trabes. Atzea berriz etortzen zanian, ba, […] zuenian, barroa. Geo hamen hartu, hamengo atoia esaten zixoen, atoira. Zan, ba, triñeua bezelako bat, arraunian danak, "raka-raka, raka-raka". Amarrauta soka, ta hura ekartzen.\n- (Akelino) Ta atoiai, han juten zianai, pexta bat eo [errial …] bat eo, ez dakit zenbat diru, asko ez huan izango, ematen zikuan.\n- Atoia zan gabarra moduko bat, o?\n- (Jesus) Arraunian iteko. Triñaua bezelako bat.\n- (Akelino) Txalupa haundi bat, fuerte bat.\n- Eta bere lana praktiko bezela ze izaten zan hamen?\n- (Jesus) Ba, barkuak sartu barroa. Ertentzen zun zea batekin, batela zeken orduan, arraunian ertentzen zuen, ta barkoa sartu ta beak barroa ekarri hura.\n- Bea batelian jun ta…\n- (Akelino) Geo beak ekarri, hori beak ekartzen zun puertua txalupa.\n- (Jesus) Tiraka-tiraka arraunian, tiraka-tiraka.\n- Eta hau izango zan oain dala ya larogei-ehun o ehun urte?\n- (Jesus) Ehun urte.\nTxitxarrotan egiten du\nBeste arrantzaleekin hartu-emana\nArrantzale familiek lur-sailak zituzten San Anton mendian\nLekeitiarrekin ondo konpontzen ziren, giputzekin eta santadertarrekin txarto


Etxeetara banatzen hasi dira gaur\nOhikoa denez, ekaina erdialdera argitaratu da Biblioporrak gida. Baina ez da ikastetxeetara banatuko eta, azken bi urteetan bezala, etxeetako postontzietan sartuz zabalduko da. Horretarako 4.500 ale eskuratu ditu Oñatiko liburutegiak. Gaur bertan hasi dira banaketarekin.\nAzken urteetako diseinua mantenduz Biblioporrak gidan gomendatzen diren dokumentu bakoitzeko iruzkin edo komentario labur bat idatzi da, irakurleak gutxieneko informazioa izan dezan. Biblioporrak gidan, liburu edo bildumak, CDak eta DVDak gomendatzen dira. Baina irakurgaiekin ez bezala, ikus-entzunezkoen atala orokorra da eta dokumentuak ez dira adinka bereizten.\nLiburuei dagokienean, hizkuntza eta historia aldetik kalitate aipagarria duten lanak zerrendatzen dira katalogoan. Adinka banatuta, 0-6, 6-9, 9tik gora, gazteak eta helduak tarteak berezituta. Guztira, 40 titulu gomendatzen dira. Ikus-entzunezkoen atalean berriz, bosna disko eta film zerrendatu dira.\nBiblioporrak gida elkarlanean osatzen dute inguruko liburutegiek, Oñatiko udal liburutegiko ordezkariek ez ezik, Aramaio, Aretxabaleta, Arrasate, Bergara, Eskoriatza eta Legazpikoek ere parte hartu dute. Ondorioz, gida, zazpi herrietan banatuko da. Biblioporrak-2022 gida etxeetara zuzenean banatuko da, esan bezala, baina ale batzuk liburutegian jarri dira eskuragarri eta udaleko web atarian ere zintzilikatu da, interesa dutenentzat.\nBiblioporrak udako gida argitaratzen hasi zirela 28 urte dira jada.


Clases de zumba de la mano de Maider y sesiones en Directo (7ª semana) Maiderrek zuzendutako zunba saioa eta zuzeneko saioak (7.astea) - Berriak - Mondragon Unibertsitatea\nMaiderrek zuzendutako zunba saioa eta zuzeneko saioak (7.astea)\nZer moduz gaude?\nAsteak aurrera joan ahala, Kirol Zerbitzuko eskaintza moldatzen saiatzen ari gara zuon deskonfinamenduan laguntzeko. Era berean, zuekin gauza ezberdinak partekatu nahiko genituzke, hori dela eta, aste honetan Mondragon Unibertsitateko ikasle den Maider Donosoren bi zunba saio dituzue azpian ikusgai!\nAprobetxatu nahiko genuke gonbidapena luzatzeko gainontzeko ikasle zein langileei zuon proposamenak Kirol Zerbitzuarekin partekatzera. Inork interesa edukiko balu, jar dadila gurekin harremanetan, besoak zabalik jasoko dugu eta!\nBestalde, orain arte egin dugun bezala, malgutasuna lantzeko zuzeneko saioak eskaintzen jarraituko dugu aste honetan ere. Saioak astearte eta ostegunetan izango dira 11:00etatik 11:15era eta Oinatz Agirre (HUHEZI kirol zerbitzua) arduratuko da saioak gidatzeaz.\nHemen dituzue saio gidatu denak jarraitzeko esteka:\nGogoratu gure proposamen guztiak esteka honetan ikus ditzakezula.


Mende laurdeneko errezetarekin, eskultura - Lasarte-oria - Txintxarri.eus\nMende laurdeneko errezetarekin, eskultura\nIñigo Gonzalez 2018-10-20 18:26\nDuela 25 urte ireki zuen Martin Berasategi sukaldariak Lasarte-Oriako jatetxea. Bere ibilbidea eta ekarpena aitortze aldera, eskultura egin dio Julian Toquero artistak. Gaur inauguratu dute\nKazetarien galdera: "Urduri al zaude, Martin [Berasategi]?". Eta sukaldariaren erantzuna: "Inoiz baino gehiago". Bizitza erdia baino gehiago darama su eta zartagin artean Martin Berasategi sukaldariak. Profesional zaildua da, gaztea oraindik, baina beteranoa. Ume txiki baten ilusioa ikusten zitzaion gaur begietan. Ez da gutxiagorako: duela mende laurden ireki zuen jatetxea Lasarte-Orian; haren ekarpena eta ibilbidea omentze aldera, eskultura egin dio Julian Toquero artista lasarteoriatarrak. Gaur inauguratu dute. Jendetza etorri da ekitaldira: familia, lagunak, lankideak eta Lasarte-Oriako Udaleko korporazioko hainbat kide, besteak beste.\nErketz EDTko dantzari Alba Baylek eta Iñaki Latiegik agurra dantzatu diote aurrena. Inaugurazioan parte hartzeaz gain, dantza taldearen 50. urteurreneko azken ekintzarako berotu dute. 18:00etan hasiko dira, Okendo plazan. Jesus Zaballos alkateak hartu du hitza gero: "Eskerrak eman behar dizkiogu Martin Berasategiri, bere jatetxeak nazioartean ezagun egin baitu Lasarte-Oria". 1981ean Bodegon Alejandro familiaren negozioan hasi zen lanean sukaldaria; hamabi urte beranduago erabaki zuen gure herrira etorri eta bere izena daraman jatetxea irekitzea.\nAlkatearen hitzen ostean, gehiago itxaron gabe, eskultura utzi dute agerian, teloi gorria bien artean altxata: sukaldariaren argazki bat, eta laranja koloreko plaka moduko bat. Bertan irakurri daiteke Martin Berasategi parkea, Lasarte-Oria esaldia. Sukaldariaren izen-abizenak islatzeko erabilitako letra tipo bitxia nondik datorren esplikatu du sukaldariak: "Nire aitak ezin izan du ikusi noraino iritsi naizen sukaldearen munduan, baina beti daramat nirekin, nire jakatxoan eta eskultura honetan irakur dezakezuen Martin Berasategi hori bere letrarekin dagoelako idatzita". Sukaldariaren izena eta marka mundu mailara hedatu dira: Bartzelona, Tenerife, Punta Cana eta Mexiko, besteak beste. Lasarte-Oriakoa bereziki maite du: "Argi eduki dut beti proiektu hau aurrera ateratzeko ez niola izerdi tanta bakar bat ere botatzeari utziko".\nZortzi Michelin izar pilatu dituzte Berasategiren jatetxeek. Donostiako Urrezko Danborra irabazi zuen 2005ean, eta beste hainbat aitortza jaso ditu urteotan. Bakar bat ere ez gaurkoa bezalakoa, berarentzat oso berezia den herrian, Lasarte-Orian: mende laurdeneko errezetarekin, eskultura.\nMartin Berasategi: "Sukaldean gozatu egiten dut"