Bizkaiko Caritas - Part 3\nArraza-diskriminazioa desagerrarazteko nazioarteko eguna\nGaur, 2021eko martxoaren 21a, arraza-diskriminazioa desagerrarazteko nazioarteko eguna da. A priori, pertsona guztiok daukagu diskurtso egokia gai horren inguruan. Legearen eta egokitasunaren esparruan kokatzen den diskurtsoa da. Berdintasunaren eta diskriminazio ezaren printzipioak nazioarteko zuzenbide modernoan jasota agertzen dira, Giza Eskubideen Adierazpen Unibertsala eta Nazio Batuen Gutuna barne. Giza eskubideen nazioarteko itun nagusi bietan ere agertzen dira, Eskubide Ekonomiko, Sozial eta Kulturalena, eta Eskubide Zibil eta Politikoena, baita nazioarteko hainbat itun, konbentzio eta bestelako tresnetan ere. Hala ere, gaur egun aurkitzen dugun errealitatea beste bat da. Errealitate horretan, eskubideen urraketak gertatzen dira, eta, sarritan, modu inozentean hasten dira, mikroarrazismoen bidez. Eguneroko espresio xumeak dira, testuinguru kultural jakin batean kokatuak, eta etnia edo arrazan oinarritutako diskriminazioak betikotzen dituzte….\nCaritas Bizkaiak eskerrak eman nahi ditu pandemia urte honetan jasotako elkartasunagatik. 2021ean egungo krisiari aurre egiten jarraitzeko larrialdi sozialeko Fondo bat hornitzeko deia egin du. Urtea beteko da Covid-19aren ondoriozko alarma-egoera ezarri zenetik. Hori dela eta, Caritas Bizkaiak lurraldeko gizarteari eskerrak eman nahi dizkio, pandemiak eragindako krisiaren ondorio larriei erantzuna ematen laguntzeagatik. Gainera, koronabirusa Bizkaiko gizartean eragiten ari den galerengatik sentitzen dugun mina adierazi nahi dugu, izan ere, Caritas Bizkaiaren familia eta oinarriak osatzen ditugunon artean ere galerak jasan ditugu. Krisiak familien artean eragindako eta larriagotutako babesgabetasun egoerei aurre egiteko Caritas Bizkaiak bide-laguntza pertsonalizatuaren jarraipena bermatu du, prebentzio eta segurtasun neurriak txertatuz, eta, konfinamendu asteetan, telefono eta bide digitalen bidez bermatu du laguntza hori; adingabe eta…\nMartxoaren 8a Emakumeen Nazioarteko Eguna da, eta, horren harira, Caritasek gogorarazi nahi du bazterkeria ez dela neutroa, desberdin garatzen dela gizon eta emakumeen bizi-prozesuetan. Pobreziaren feminizazioa dugu horren adierazgarri, fenomeno egiaztatu eta ezaguna baita. Caritas Bizkaiak ikuspegia zabaltzeko eskaera egin nahi du: Pobrezia eta bazterkeria generoaren baldintzapean daude. Baieztapen hori eginda, gizon eta emakumeen arteko berdintasun eza zuzendu nahi dugu, bidezko gizarteratze-prozesuen bidez. Pertsona guztiei erantzun egokiak eman nahi dizkiegu, kontuz ibili emakumeen gizarteratzea lortzeko berezko zailtasunak ez betikotzeko, eta emakume pobreen irudi estereotipatuaren aurka borrokatu. Bazterkeria genero-ikuspegitik aztertuta, gure gizarteratze-ereduetan beharrizan eta gai zehatz batzuk hartuko ditugu kontuan, hala nola eguneroko bizimoduko jarduerak burutzeko laguntza-beharrizanak, gaixotasun edo beharrizan egoeretarako laguntza falta, edota tratu…\n2021eko urtarrilean akordio bat sinatu dugu Euskadin liderra den eta makina-erremintaren sektorean Europan bigarrena den Izar Cutting Toolsekin, 2021ean enpresa berri bat eratzeko aukera ematen diguna: Bestelan. 2020ko azken hiruhilekoak industria arloko outsourcing proiektu bat berreskuratzeko aukera eman zigun. Honakoak dira aurrekariak: Caritas Bizkaiak 1998tik dauka lan esperientzia (22 urte), eta denbora horretan hainbat bezerorekin lan egin du, industria arloko jarduera osagarriak burutuz (batez ere muntaketak), Bilboko Ibaia Zentroko eta Basauriko Ariz Zentroko lan-aurreko tailerretan. 2017an negozio-linea berri bat sortu genuen Koopera Servicios Ambientales erakundearen barruan, babesgabetasun egoeran zeuden pertsonentzat. Konpetentzia tekniko eta soziolaboralak ikasi eta gero, lan arrunta lortzeko prozesuan bidea osatzeko balio zuen. Negozio-linea horrek 4 pertsonari lagundu zien lana lortzen, baina…\nFratelli Elkarteak eskerrak emateko bideo bat bidali dio Caritas Bizkaiari, Libanotik, familia eta haur irakiar, siriar eta libanoar errefuxiatuekin egiten dituen jarduerak erakutsiz. Pandemiak are gehiago larriagotu du Libanoko egoera. Testuinguru horretan, Fratelli Elkartea gatazka-egoeretatik ihes egin duten eta Libanon harrera jaso duten pertsonen duintasunaren alde ari da lanean. Bideoan aipatzen da zein egoera babesgabean geratu ziren Beiruteko herritarrak abuztuan izandako leherketaren ostean. Izan ere, 2750 tona amonio nitrato lehertu ziren, eta, egoera horri aurre egiteko, Caritas Bizkaia berehala mobilizatu zen eta eskuzabaltasunez erantzun zuen. FRATELLI ELKARTEA ETA PROIEKTUA “FRATELLI”k, gizarte-hezkuntzako programen bitartez, sustatu, babestu eta bermatu egingo ditu haur eta gazteen eskubideak, batez ere bizitza duinarena eta eskolaurre eta lehen hezkuntza izatearen eskubidea….\nHaurtzaro eta migrazio arloko erakunde eta langileek atzerritartasun araudiaren aldaketa bat proposatu dute, Estatura bakarrik heltzen diren haurrek dokumentatzeko eskubidea izateko. Proposamen horiek Inklusio, Gizarte Segurantza eta Migrazio Ministerioak irekitako kontsulta publikoaren esparruan egin ziren, otsailaren hasieran. Horien xede nagusia haurren garapen eta helduarorako trantsizioan laguntza ematea da. Langile eta erakundeen proposamenaren helburua haur eta gazte horiek gure gizartean erabat eta modu eraginkorrean integratu daitezen lortzea da, Giza Eskubideak eta, batez ere, Haurren eskubideak bermatzen dituen legeria nazionala eta nazioarte mailako legeriaren arabera. Aurkeztutako dokumentua artikulu zehatz batzuetan zentratzen da, hain zuzen ere, identifikazioaren, dokumentazioaren eta egoitza eta lan baimenak izapidetu eta berriztatzearen ingurukoak. Hori guztia, Espainiara bakarrik heldu diren eta autonomia erkidegoetako erakunde…\nEnplegu inklusiboaren inguruko Caritas Bizkaiaren kanpaina\nMartxoaren 6an eta 7an Caritas Bizkaiaren kanpaina garatuko dugu, “Erdu – Te invito” lelopean: Enplegu duin, sortzaile, parte-hartzaile eta solidarioaren aldeko komunitate abegitsua. Kanpaina hau enplegu inklusiboan zentratzen da; izan ere, komunitate abegitsu eta senidetasunaren izenean, pertsonen prozesu eta gertakarietan bide-laguntza emateko gai den komunitatea izan nahi dugu, inklusioa sustatuz, bakoitzaren gaitasunei eta autonomiari dagokienez. Gaixotasun eta ziurgabetasun testuinguru batean gaude, eta ondorio sozioekonomikoak nabaritzen ari gara. Betiko moduan, berdintasun ezaren logikaren arabera zabaltzen ari dira. Ondorioek gogorrago eragingo diete babesgabetasun edota bazterkeria egoeran dauden familia, pertsona eta talde sozialei, eta luzeago iraungo dute. Baliteke kroniko bihurtzea ere. Enplegurik eza eta lan-prekarietatea hedatu egin dira krisi honetan, izan ere, krisi guztietan legez, planeta zein pertsonak pobretu…\nCOVID-19AREN AURKAKO TXERTOAK. INOR ATZEAN EZ GERATZEKO\nCaritas Bizkaiak bat egin du Caritas Internationalis erakundeak egindako adierazpenarekin. Horren bidez, inor txertorik gabe ez geratzeko neurri urgenteak eskatu dira. Erakundeko Presidentea den Tagle kardenalak eta Giza Garapen Integralerako Zerbitzuko Prefektua den Turkson kardenalak sinatu dute oharra. Caritas Internationalis erakundeak, komunikatu baten bidez, eskatu du Covid-19aren aurkako txertoak eskuratzeko prozesuan inor atzean ez uzteko neurriak berehala hartzeko, bereziki, egoera babesgabeenean dauden Hegoaldeko herrialdeei dagokienez. Hauxe da testua: COVID-19AREN AURKAKO TXERTOA ESKURATZEKO NEURRI URGENTEAK. INOR EZ DADILA ATZEAN GERATU Pasa den urtetik, gizateria osoa beldurrez eta ziurgabetasunez bizi da COVID-19aren zabalkundea dela eta, eta gizakion babesgabetasuna eta ahultasuna oso agerian geratu dira. Koronabirusaren zabalkundearen aurka egiteko, pertsona guztiok egoera berezi honetara egokitzen saiatu gara, konfinamendua…\nGogoan izango duzue urrian bi hurakan gogorrek astindu zutela Erdialdeko Amerika. Bereziki kaltetu zituzten Nikaragua, Guatemala, El Salvador eta Honduras herrialdeak. Caritasek urtean daramatza herrialde horietan lan egiten. Uholdeak eta lur-mugimenduak izan ziren, eta, horren ondorioz, milaka familia mugitu behar izan ziren eta komunitate babesgabe asko hondatuta geratu ziren, hala nola Afrikatik etorritakoen ondorengoak eta indigenak. Kolektibo horiek lehendik ere bazterkeria eta pobrezia egoeran zeuden, eta Covid 19aren ondoriozko krisiak egoera larriagotuta, noski. Caritas Bizkaiak bat egin zuen Caritas Sarearen larrialdi-deiarekin, eta, erantzun gisa, 3.270 euro bildu dira, interesa eta kezka adierazi duten pertsonei esker. Ekarpen hori nekazari eta abeltzain familia txikien bizi-baliabideak berreskuratzeko proiektu batera bideratuko da; izan ere, hurakanek kalte handiak eragin dituzte…


Gruas Ibarrondo herri-lanak\nMetropoliaren Hegoaldeko Saihesbidearen Bigarren Fasea. Bolintxuko biaduktuak\nAmorebieta – Durango AHT\nMetropoliaren hegoaldeko saihesbidearen behin-behineko pasabide bat jartzeko maniobra. 9a Peñascal – Bolintxu\nGerediagako bidezubia. Durango\nAHT. Bergarako bidezubia\nBezeroa: UTE Pagabidea\nMetropoliaren hegoaldeko saihesbidearen bigarren faseko obrek Bolintxu haranaren gainean paraleloan bi bidezubi jartzea aurreikusten dute.\nProiektuaren zati honek inguruneak ingurumenean izan dezakeen eragina ahalik eta gehien murriztea eskatzen du, eta, horregatik, prozesua eraikuntza-mugarri oso berezia izango da.\nLehenengo urratsetako batean, 145 tonako behin-behineko metalezko dorreak jarriko dira, gero bi zubien metalezko arkuak muntatzeko.\nManiobra konplexu horretarako, gure baliabide propioei esker, gure sail teknikoak soluzio bat garatu zuen, gure 800, 500 eta 300 tonako garabi batzuek esku hartu zutelarik.\nBezeroa: Precon. Durango Amorebieta ABEE\n500 t-ko LTM1500-8.1 garabia eta 750 t-ko LTM1750-9.1 garabia erabili ziren, 40 m-ko luzera eta 180 t-ko gehienezko pisua zuten hormigoizko 12 habe deskargatu eta muntatzeko. Castellótik ekarri zituzten, gauez egindako hainbat bidaiatan. Habeak 42 m-ra arteko altuera zuten zutabeen gainean kokatu ziren. Maniobra horren zailtasun handienetako bat eremuaren orografia zen, oso zaila baitzen garabiak kokatu behar ziren lekuetaraino sartzea eta ondoren kokaleku horietan muntatzea.\nBezeroa: U.T.E. Arnotegi\nGure bezeroaren behar bereziak hondeaketa-materialen garraiorako, Supersur handitzean, autobideko adar batzuk salbatu behar zituen jada martxan.\nHorretarako, gaueko maniobra bat diseinatu eta planifikatzen dugu, bidea mozten duena, 100 tonako pasabide bat, 30 metro luze eta 10 metro zabal, behar duen lekuan kokatzeko.\nMetalezko egitura bat, zabortegi batera eraman ahal izateko, metropoli-hegoaldeko saihesbidearen tunelak handitzetik ateratako indusketa-material ia 600.000 m3-tik gorakoa.\nManiobran bi garabi, LTM 1.350 LTM, 350 tonako eta Demag AC200 bat izan ziren. 220 tonako 5-1, egitura erabiltzeaz eta erabiltzeaz arduratzen direnak. Lekualdaketarako 850 cv-ko Man bi traktore erabiltzen ditugu, Nooteboom plataformarekin. 8 laguneko Ibarrondoko talde batek arduratu behar izan zuen mugimendu guztia garaiz eta forman.\nBezeroa: Acciona Infraestructuras\nBenetako erronka izan zen Abadiñon, Gerediaga parean AP-8 autopista Elorrioko saihesbidearekin lotzea. Ingurunea ia-ia hiritarra denez, bertan zenbait komunikazio-bide gurutzatzen direnez eta Euskotreneko linea ere badagoenez, buru-hausgarri ikaragarria izan zen obra hori garatzea.\nGuk geuk metalezko egituradun bidezubiak muntatu behar izan genituen AP-8 autopistako lotunearen alboan. Euretako batek 865 metroko luzera zeukan; eta beste batek, 649 metrokoa. Aldi berean, 187 metroko beste bidezubi batean ere bikoizten zen, gainera.\nObra 2014ko uztailean hasi eta 2015eko apirilean amaitu zen. Epealdi horretan, 10 laguneko talde iraunkorra eduki genuen bertan, eta zenbait ekipamendu erabili genituen: Demag AC 700, Demag AC 500, Demag AC 350 eta Liehberr LTM 1.500, baita laguntzarako zein zerbitzurako garabi txikiagoak ere, Liehberr LTM 1.130 zein 1.090, alegia.\nBezeroa: UTE Abergara\nHandiko trenerako bidezubiaren eraikuntzan lan egiten.\nEpealdi horretan, gure enpresako zenbait ekipamenduk lan egin zuten eraikuntza horretan: Liehberr LTM 1.055, Liehberr LTM 1.100, Demag AC 200, Liehberr 1.350, Demag AC 500 eta Liehber LTM 1.040. Halaber, haien laguntza-kamioiek eta materialak garraiatzeko besodun kamioiek ere parte hartu zuten bertan.\nIzan ere, zutabe eta tauletako enkofratu-sistemak eta orgak manipulatzea izan zen gure zeregin nagusia.\nBidezubiak 15 bao eta 1.000tik gora metroko luzera dauzka. Zutabeen gehienezko altuera 89 metrokoa da, gainera.


Gero, Leirek zertan oiñarritu diran esan zeban. Ostian, Asierrek liburuan nundik norakuak azaldu zeskuzen. Eta amaitzeko, Aintzanek joko bat proposau zeskun: hainbat herrixetako grabaziñuak jarri eta guk asmatu bihar izan genduazen zein herrittakua zan hizlarixa. Orduan bai berriketia! Hori Ermukua, Hau bizkaittarra, Hauxe Leinzkua. Oso era politta aurkezpena amaitzeko.\nLiburuak amaittu egin ziran, eta DVDiak ez ziran aillegau. Baiña hillan bosterako DVD guztian eta liburu gehixago izango dittugu, hori bai karuago, 15tan.


Funtzionamendua - Gai praktikoak - Ibilkari\n1. AUTOAREN ERRESERBA\nAutoa erabili ahal izateko, lehendabiziko urratsa autoaren erabilera-denbora zehaztea da, hasiera eta bukaerako eguna eta ordua finkatuz. Erreserba aurreikuspen batekin egitea gomendatzen da, autoaren erabilera hobeto ziurtatzeko.\nEskaria egiten den bakoitzean, abisua jabeari emailera iritsiko zaio. Autoa uztea ezinezkoa bada, auto-jabeak erreserba atzera bota dezake, baina lehen bait lehen egitea gomendatzen da, erabiltzaileari garaiz jakinarazi eta beste aukera bat egin dezan.\n2. AUTOAREN ESKU-ALDATZEA\nEgoera gehienetan, autoaren giltza hartu eta erabili ahal izateko auto-jabearekin adostea beharrezkoa izango da. Erabilera erraztearren, auto-jabeei giltzen kopiak egitea edota konfidantzazko lekuren batean uzteko aukera egin dezakete.\nAutoak bere baitan ordenagailu bat baldin badu berriz, autoan sartzeko txartel baten bidez egingo litzateke, auto-jabearekin hitzartu beharrik gabe. Era berean, bidaiaren erregistro eta kudeaketa prozesua asko erreztuko luke honek.\nBidaia bukatzen denean, autoa auto-jabearekin hitzartutako lekura itzuli eta giltzak itzuli beharko zaizkio. Autoak ordenagailua badu ordea, giltzak autoaren baitan uzten dira eta txartelarekin autoa itxi beharko dugu. Bi kasuetan, argi guztiak itzaliak izan diren eta norberaren gauza guztiak soinean hartu ditugula begiratzea gomendatzen da.\n3. BIDAIAN ZEHAR\nErregistro lanak errazteko Ibilkari-ek mugikorrerako egindako funtzio baten bitartez egin ahal izango da. Honek, erreserben kudeaketa errazteaz gainera, erregistroak era informatizatuan egiteko aukera emango baitu.\nErabilera bakoitzean eta bidaiaren hasieran eta bukaeran, autoak dituen km kopurua apuntatu beharko da, eginkizun hau Ibilkari-ek eskaintzen duen mugikor aplikazioaren bitartez egin ahal izango da. Hartara, bidai bakoitzean egin dituen km kopurua zuzen eta egoki zehaztua geldituko da.\nAutoaren erregaia salneurriaren barruan sartuta dago, beraz, ez duzu kezkatu beharrik. Gure aholkua, neguan depositoaren 1/4 beteta ematea eta udaran depositoaren erdia beteta ematea da. Erabiltzaileek autoa hartu duten moduan itzultzeko betebeharra izango dute. Bestetik, bidaian zehar erregaia ordaintzeko auto-jabeak txartel bat eman ezean, autoa erregaiz betetzen den bakoitzean, diru kantitate bakoitza ‘erregistro liburuan' idatzi beharko da, ordainketa osoa egiten denean berau aintzat hartzeko.\nAutoak erregaia ordaintzeko txartela duen kasuetan erabiltzaileak ez du ezer ordaindu beharrik izango.\nAutoa zaintzea oinarrizko bete beharra izango da; norberaren autoa bezala zaindu eta sortu daitezkeen gertaerak elkartasunez konpontzea eskatzen da. Hartara, isun bat denean, kolpe bat ematean, edo antzeko egoeretan elkartasunez jokatzea ezinbestekoa da ekimen sozial honek aurrera egoki egin ahal izateko.\nGertatu daitezken gertaera desegokien kudeaketa aurreikusi eta ardurak zehazteko, berau arautuko duen kontratua izenpetzea derrigorrezkoa izango da.\nGehienetan aseguruak erraztuko ditu gauzak, baina bestelako egoerak gertatu ezgero, hauen ardurak eta konponbideak hasieratik adostuta egon beharko dira.\nHauek guztiak egoki bideratzeko, Ibilkari-ek egoera hauekiko trataera nola arautu eta kontratuak egiteko ereduak eskuragarri jarriko ditu.


Katalana mundura Guardiolarekin (eta abar) • ZUZEU\nJada badira egun batzuk oporraldia amaitu eta bizitza errealera itzuli ginela, baina oraindik ere lankide eta lagunek edozein aukera baliatzen dute euren bidaia paregabeez mintzatzeko. Tortura jasanezin horri izkin egiteko modu bakarra etengabe hizketagai erakargarriak proposatzea omen da, baina horren da zaila… Besterik ezean, azken egunotako gertakari interesgarrienak ezagutzeak lagunduko dizu eginkizun ia ezinezko horretan:\nNoren poltsikora doaz Ocho apellidos vascos filmarekin irabazitako sosak? (argia.com)\nHonez gero denok dakigu zein den inoizko film espainiar ikusiena, baita bere arrakastaren datuak ere. Baina norentzat da urrezko arrautzak jartzen dituen oiloarekin irabazitako dirua? Espainiar estatuak esaterako, 8 miloi euro jaso ditu BEZari esker.\nJoseba B. Lenoir Willis Drummond taldeko kide berria (kazeta.info)\nWillis Drummond taldeko kide berria izango da Joseba B Lenoir beratarra, eta hamar eguneko bira eroa egingo dute hura zaleei aurkezteko. Horrenbestez, Joseba Irazoki eta Xabier Solanorekin berdindu du proiektu gehien dituen euskal musikari gisa.\nGuardiola katalanaren erabileraren alde, UEFAren irizpideen kontra (argia.com)\nUEFAk hala ez egiteko esanda ere, Guardiolak katalanez galde diezaiokela baieztatu dio berriki kazetari kataluniar bati. Datorren urtean ikusiko ote dugu Valverde euskaraz egiten Champions partiden aurretik?\nARGIA, Euskal Herria, Guardiola, kazeta.info, ocho apellidos vascos, salabardoa, zuzeu


Bat etorrita 34/2002 Legeak, uztailaren 11koak, Informazio Gizartearen eta Merkataritza Elektronikoaren Zerbitzuei buruzkoak, dioenarekin, ondoren zehazten dira webgune honen arduradunaren datuak. Gune horren jabea eta kudeatzailea BAREAK, BEASAINGO MERKATARI ELKARTEA da (aurrerantzean, BAREAK):\nIzen soziala: BAREAK, BEASAINGO MERKATARI ELKARTEA\nIzen komertziala: BAREAK\nHelbide soziala: Zaldizurreta, 5 - 20200 BEASAIN\nIFK / IFZ: G20843868\nTelefonoa: 943 087 988\nDomeinuaren izenak: bareak.eus\nBAREAKek, webgunearen arduradunak, erabiltzaileen eskura jartzen du agiri hau, zeinaren bidez bete nahi baititu 34/2002 Legeak, uztailaren 11koak, Informazio Gizartearen eta Merkataritza Elektronikoaren Zerbitzuei buruzkoak, ezarritako betebeharrak, eta jakinarazi nahi baitie webgunearen erabiltzaileei zeintzuk diren gunea erabiltzeko baldintzak.\nBAREAKek beretzat gordetzen du webgune honetan atera daitekeen edozein eratako informazioa aldatzeko eskubidea, obligaziorik ez duelarik obligazio horien berri emateko erabiltzaileei, ulertzen baita nahikoa dela webgune honetan argitaratuta.\nBAREAKek ez du bere gain hartzen bere webgunean argitaratutako informaziotik eratorri daitekeen inolako erantzukizunik, beti ere informazio hori manipulatua izan bada edo harekin zerikusirik ez duen hirugarren batek sartua.\nLitekeena da bezeroaren webgunetik hirugarrenen webguneko eduki batzuetara birbidaltzea. Kontuan izanda BAREAKek ezin dituela beti kontrolatu bere web orrietan hirugarrenek sartutako edukiak, ez du bere gain inolako erantzukizunik hartzen eduki horien inguruan. Nolanahi ere, BAREAKek adierazten du berehala kenduko duela edozein eduki, baldin eta estatuko edo nazioarteko legeriaren, moralaren eta ordena publikoaren aurkakoa bada, berehala kenduko du webgune horretarako birbidalketa, eta eduki horren berri emango die eskudun agintariei.


Ikertzaile-talde batek satelite bidez neurtu du ozeanoen azidotasuna — Unibertsitatea.Net\nHemen zaude: Hasiera › Ziztu bizian › Ikertzaile-talde batek satelite bidez neurtu du ozeanoen azidotasuna\nIkertzaile-talde batek satelite bidez neurtu du ozeanoen azidotasuna\n2015/02/20 - Unibertsitatea.net\nNaizoarteko ikertzaileak dira teknika hori erabili dutenak eta mugak izan arren oso baliagarria da ozeanoen azidotasunari jarraipen bat egiteko.\nElhuyar Aldizkarian irakurri ahal izan dugunaren arabera, itsasoaren azidotasuna neurtzeko sateliteak erabiltzen hasi da nazioarteko ikerketa-talde bat. Horrela, modu errazean gauzatu daiteke ozeanoen azidotze prozesuaren jarraipena, oraindik ere teknika horrek mugak ditu hala ere.\nAtmosferara isurtzen den karbono dioxidoaren laurdena itsasoak bereganatzen du, eta ondorioz, ura azidotzen da ekosistemak minduz. Orain arte azidotasuna neurtzeko erabilitako teknikek -in situ deitutakoek- kostu ekonomiko handia zekarten, baina satelite bidez neurtzeak konponduko luke hori. Hala ere, ikertzaileek diote teknika berri honek ez duela in situ egiten zena guztiz ordezkatuko, ez baita aurrekoa bezain fidagarria, gainera, satelite bidezkoak kalibratzeko beharrezkoak omen dira.\nSatelite bidez ozeanoen gainazaleko tenperatura, klorofila eta gazitasuna neurtu daitezke, eta datu horien bitartez kalkulatzen da azidotasuna. Ikertzaileek teknika honi aurkitu dioten oztopoa edo muga, sateliteak gainazaleko irudia bakarrik ematen duela da, azidotzeari jarraipena egiteko garrantzitsuena gainalaza da ordea, bertan geratzen baita atmosferako karbono dioxidoa.\nOndoko estekan aurkituko duzue ikerketaren publikazioa, Enviromental Science and Technology aldizkarian argitaratu da eta: Salinity from Space Unlocks Satellite-Based Assessment of Ocean Acidification\nEtiketak: Elhuyar Aldizkaria Ikerketa Ikertzaile-taldea Azidotasuna Karbono dioxidoa


Lagundu Orain Ekonomia kooperatibo,\nsozial eta eraldatzaile\nbaten alde Coop57 Fundazioa Parte Hartu Feminismoa,\neta Antiarrazakeriatik coop57 Fundazioa Dohaintza bat egin\nfeminismo, ekologismo eta antiarrazismotik\nEkonomia kooperatibo, sozial eta eraldatzaile baten alde!\nZein da gure historia?\nVencedores Ijitoen komunitateak berak bultzatu\neta autogestionatutako proiektu aitzindaria\nKanpora begira, gure esku hartzearen lau ildo nagusiak justizia sozialean eta trantsizio ekologikoan oinarritzen dira, hain zuzen azken urteetan garatutako hastapen lanetik sortuak: desberdintasun sozialen aurkako borroka, lan-prekarietatearen eta sindikatuen bazterketaren aurkako borroka, ezinbestekoa den eraldaketa ekologiko eta energetikoaren aldeko borroka eta landa-munduaren biziberritzearen aldeko ildoa. Lan-esparru guztiak zeharkakoak izango diren lehentasun finkoek zeharkatzen dituzte: arrazakeriaren aurkakoak, feminismoenak, ekologismoa edota normalean baztertuak diren eragileak Ekonomia Sozial Eraldatzailera erakartzea.\nBarrura begira, aldiz, Fundazioak erronka garrantzitsuak ere baditu: finantza-autogestioa oinarri sozial sendo eta egonkorrarekin bermatzetik -2020an kide berriak hartzeko kanpaina bat burutuko da- Coop57ko lurralde-sail guztien inplikazioarekin gobernantza-eredu arin, dinamiko eta erabilgarri bat egituratzeraino. Gainera, Fundazioak ahalegin komunikatibo gehigarria egingo du eta gogoetaren zein alternatiben hedapenaren esparruan definitzen hasiko da egungo eredu kapitalista, harrapari eta patriarkalaren ondorioz sortzen diren aukera eta alternatiba kolektiboetan.\nLan-borroka herrikoietarako funtsa\nTantak harria zulatzen du, ez bere indarragatik, bere konstantziagatik baizik\nPrekarizatu, segregatu eta baztertzen duen kapitalismo neoliberalaren testuinguruan desberdintasun sozialak, euren dimentsio guztietan, hazi, betikotu eta areagotu egiten dira gero eta bidegabeagoak eta polarizatuagoak diren errealitate sozialak sendotuz. Coop57 Fundazioan lankidetza-, gizarte- eta komunitate-bide berriak jorratzen ditugu, eredu asistentzial eta aringarrien markoa gaindituz pertsonak eta bizitza duina erdigunean kokatuko dituzten proiektu emantzipatzaile eta eraldatzaileak sortzeko; beti ere kaltetutako pertsonen parte-hartze zuzenarekin eta behetik gorako dinamika batean.\nSoldatapeko pobreziak Kataluniako langileen % 16ri eragiten dio (575.000 pertsona); gainera, oinarrizko lan- eta sindikatu-eskubideen urraketak eta lan-baldintzen muturreko makurtzeak nabarmenak dira ekoizpen-sektore askotan. Coop57 Fundazioan langileen borroka autonomoak sustatzeko lan egiten dugu eta kolektibo prekarizatuen lan-borrokak babesten ditugu, gizarte-mugimenduen konplizitatea piztuz.\nNekazal munduak bizi duen ageriko krisiaren aurrean: despopulazio eta amore eman beharrarekin, lurralde desoreka eta exodoarekin, utzikeriaren, ahanzturaren eta erdigunea eta periferiaren arteko desberdintasunen areagotzearekin Coop 57 Fundazioak funtsezko lan-eremutzat jotzen ditu landa-ingurunearen zein elikaduraren eta nekazaritzaren etorkizuna, betiere elikadura-subiranotasunaren, kooperatiba-ekonomiaren, ingurumen-justiziaren, gizarte-eskubideen eta biodibertsitatearen defentsaren irizpidepean.\nGehiegikeria ekologikoaren, kolapso energetikoaren eta erregai fosilak agortzearen testuinguruan (Peak oil) trantsizio energetikoa -emaitza nola egiten den eta nork egiten duenaren araberakoa izango da- funtsezko faktore bihurtzen da orainean eta etorkizunerako. Coop 57 Fundazioak mundu bizigarri eta jasangarri bat ziurtatzeko lan egin nahi du, ekologiaren mendekoak eta elkarrekiko menpekoak garen funtsezko premisatik.\nNews 8 April 2021 9 April 2021\nDuela urtebete eskas, #GazpachoGitano kanpaina nola hasi pentsatzen hasi ginen. Sevillako Hegoaldeko Poligonoan, Espainiako lurralderik desorekatuenean, industria-sukalde komunitario bat egin ahal izateko konfiantza eta elkartasuna…\n2 December 2016 6 March 2020\nfinantza etiko eta kooperatiboetan\nsarean lan eginez


Kiroldegi berriko proiektuei buruzko iritzia eman ahalko dute herritarrek - Lasarte-oria - Txintxarri.eus\nKiroldegi berriko proiektuei buruzko iritzia eman ahalko dute herritarrek\nUdal ordezkariak kiroldegi berriari buruzko parte-hartze prozesuaren aurkezpenean.\nKiroldegi berriko proiektuaren hautaketa prozesuarekin aurrera doa. Proposamenen erakusketa egingo da eta herritarren iritzia jasoko du udalak parte-hartze prozesu baten bitartez. Jesus Zaballos alkateak, Txus Alonso kirol zinegotziak eta parte-hartze arduradun Nagure Duranek azaldu dituzte gaur goizean ekimen horren nondik norakoak\nLasarte-Oriako udalak uda baino lehen jakitera eman zuenez, kiroldegi berriko lehiaketara aurkeztutako hamalau proiektuen artetik, bost aukeratu zituen udal-arkitektoek, EHUko arkitektura eskolako zuzendari Juan Jose Arrizabalagak eta alkateak osatutako epaimahaiak. Orain azken aukeraketa egiten laguntzeko herritarren iritzia jaso nahi du udalak. Parte-hartze prozesua jarriko du martxan astelehenean eta prozeduraren pausoak azaldu ditu.\nLehenik, erakusketa egingo da. Kiroldegi berriko bost proposamenak ikusgai izango dira astelehenetik aurrera kiroldegiko kafetegian. Horretarako, lehiakide bakoitzari hiru paneletan proiektuaren ezaugarriak zehazteko eskatu dio udalak.\nErabiltzaile eta herritarrek horiek aztertu eta epaimahaiak osatutako galdeketa bati erantzun beharko diote. Sei galdera izango dira: ingurumen eta aurreko kirol instalakuntzekin integrazioa, sarbideak eta erabiltzaileen zein ikusleen zirkulazioa, eremu hezeak, eremu lehorrak, herritarren kirol-premiak eta proiektuen lehentasun-ordena.\nGaldera bakoitzeko proposamen hoberena aukeratu beharko dute herritarrek 5etik 1era baloratuz, 5a balorazio hoberena izanik eta 1a okerrena. Iradokizunak egiteko aukera ere izango dute.\nGaldeketa orriak erakusketan bertan egongo dira eskura eta kiroldegiko harreran izango den postontzian jasoko dira urriaren 20ra arte.\nProzesu honetan parte hartzeko bi baldintza bete beharko dira: Lasarte-Orian erroldatua eta 16 urte baino gehiago izatea.\nErakusketa amaitzean,orri guztiak idazkaritzara eramango dira, herritarren datuak gainbegiratzeko. Ostean, galdera bakoitzeko media bat egin eta epaimahaiari bidaliko zaizkio emaitzak. Azken erabakia hartzerako orduan, guztien behar eta nahiak kontuan izatea nahi du udalak.\nProiektuaren esleipena urte amaiera baino lehen egitea espero du udalak.\nHerritar guztiei parte hartzeko gonbita egin eta erakusketarekin errespetuz jokatzea ere eskatu dute udal ordezkariek.


Astelehenera arte eman daiteke izena tabernen mozorro txapelketan - Busturialdeko Hitza : Busturialdeko Hitza\nAstelehenera arte eman daiteke izena tabernen mozorro txapelketan\nTabernak apainduta egon beharko dira datorren martitzenean [otsailak 25]; tabernariak ere mozorrotuta egon beharko dira 11:00etatik aurrera.\nIrish tabernak irabazi zuen iazko txapelketa. Argazki: Bermeoko Udala\nAurtengoa tabernen mozorro txapelketaren 19.aldia izango da. Parte hartu gura duten tabernek Kultura Sailean, 94-617 91 57 zenbakira deituta edo kultura@bermeo.eus posta elektronikora mezua bidalita eman ahalko dute izena. Interesa daukatenek asteleheneko [otsailak 24] 12:00ak baino lehen eman beharko dute izena.\nOndoren, egun bereko 14:00etan, parte hartzaileen zerrenda emango dute jakitera, Bermeoko Udalaren facebookean.\nEpaimahaia Jai Batzordeko ordezkariek osatuko dute eta martitzenean bertan batuko dira tabernaz taberna joateko. Apainketaren originaltasuna, erabiliko diren materialentzako kontsumo orekatua eta ingurumena errespetatzea, tabernarien mozorroa eta apainketa bat izatea eta euskararen erabilera kontuan edukiko dituzte sariak banatzerakoan.\nHiru sari banatuko dituzte, eta martitzen arratsaldean jakinaraziko dituzte irabazleak, udalaren webgunean eta sare sozialetan.


Eusko Jaurlaritzak 2020ko aurrekontuen Lege-proiektua aurkeztu dio euskal EGAB-eri > CES Vasco\nasteazkena, 06 azaroak 2019\nBilbo, 2019ko azaroaren 6a.\nPedro Azpiazu Eusko Jaurlaritzako Ogasun eta Ekonomia sailburua Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordearen Osoko Bilkuraren aurrean agertu da gaur, Euskal Autonomia Erkidegoaren 2020ko ekitaldirako Aurrekontu Orokorrei buruzko Lege Proiektua aurkezteko.\nEusko Jaurlaritzaren aurrekontu orokorren proiektua 11.774 milioi eurokoa da. Azpiazuk azaldu du aurrekontuen proiektua iaz aurkezturiko proiektua baino 10 milioi euro baxuagoa dela, euskal zor publikoa amortizatzeko beharra txikiagoa delako. Era berean, erabiltzeko aurrekontua —politika publikoetan gastuak egiteko eskuragarri dagoena, finantza-aktiboak isolatuz— 301 milioi euro handiagoa da, iaz baino % 2,9 gehiago. Sailburuak aurrekontu horien genero-ikuspegia nabarmendu du; izan ere, aztertutako aurrekontuaren % 10,5ak genero-ikuspegia jasotzen du 2020ko plangintzan (1.236 milioi euro). Eusko Jaurlaritzak ere klima-aldaketaren kontrako ekintzen arloan aurrera egiteko xedearekin sail desberdinen artean egiten den ahalegin ekonomikoa zenbatzen saiatu da; zenbateko hori 540 milioi euro ingurukoa da.\nAzpiazuk azaldu duenaren arabera, 2020ko aurrekontuaren gastuaren % 77,5 gizarte-gastuari dagokio: Osasuna, Hezkuntza eta Gizarte Politikak.\nAurrekontuen proiektuaren ardatz nagusiak, sailburuaren hitzetan, honako hauek dira: inbertsio publikoa eta berrikuntza, herri administrazioan ordainsarien baldintzak hobetzea eta garapen ekonomikoa eta enpleguaren sorrera sustatzea.\nAzpiazu EGABren osoko bilkuran egon da Alberto Alberdi Ekonomia, Finantza eta Aurrekontu sailburuordearekin, Hernando Lacalle Aurrekontuen zuzendariarekin, Jordi Campás Ekonomi eta Planifikazioko zuzendariarekin eta Yurdana Burgoa Kabinete zuzendariarekin batera.


Mugarik Gabe Nafarroa | Mugarik Gabe Nafarroa\nMugarik Gabe Nafarroa Garapenerako Lankidetzarako GKE bat da. Sortu zenetik, 1987an, Nafarroan sentsibilizazio jarduerak eta ekintzak egiten ditu, gaur egungo eredu ekonomikoa salatzeko asmoz, munduko miseria eta desberdintasunen sorburu nagusia baita. Horretarako, genero ikuspuntu eta ikuspuntu feminista; Giza Eskubideen defentsa, bereziki emakumeen eskubideak: indarkeria sexistarik gabeko bizitzarako eskubidea eta ugalketa eskubideak eta eskubide sexualak; globalizazioaren salaketa, bai ekonomikoa bai militarra; Hegoaldeko erakundeekin eta migranteekin Iparraldean harremana; eta presio politikoa aintzat hartzen dituzten proposamenak egiten ditu.\nHalaber, genero ikuspuntu batetik lantzen duten eta, bereziki, emakumeak eraldaketaren protagonistak kontsideratzen dituzten emakumeen erakundeek egindako proiektuei laguntza ematen die Hegoaldeko herrialdeetan.\n1. GARAPENERAKO EREDUA, MUNDUKO TXIROTASUNA ETA DESOREKAREN SORBURU NAGUSIA\nGutxiengoaren aberastasuna gehiengoen pobreziaren gainean eraikitzen da. Munduko populazioaren %1 aberatsenak gainontzeko guztiak baino ondasun gehiago ditu.\nMerkataritza desorekatua, finantza-zorraren ordainketak suposatzen duen deskapitalizazioa eta baliabide teknologikoen erabilera pribatiboa dira herri aberats eta herri behardunen arteko desberdintasunen adierazpenak.\nGarapen eredu hau humanitatearen gehiengoarentzat baztertzailea ez ezik, ingurumenarekin, planetaren beraren biziraupenarekin eta etorkizuneko belaunaldien eskubideekin kontraesankorra ere bada, berriztagarriak ez diren baliabide naturalen erabilera gehiegizkoa dela medio. Ereduak berak giza eskubideak urratzen ditu, enpresa multinazional gutxi batzuek munduko ekonomia menperatu nahi izateak gero eta etekin handiagoak lortzeko helburuarekin gehiengoaren pobrezia eta errepresioa eragiten baitu.\n*Sistema honek sortarazten dituen desorekei buruzko salaketa eta zalantzak eraman nahi ditugu gure jendartera, garapen eredu honi buruzko zentzu kritikoa eta eztabaida sortaraziz, elkartasunezko jarrerak bultzatuz.\n*Gizarte industrializatuen gehiegizko kontsumo eta zarrastelkeriaren gutxitzea, finantza-zorra ezmoralaren kitapena, berdintasunean oinarritutako merkataritza harremanak eta GATT (Muga Zergari eta Merkataritzari buruzko Hitzarmen Orokorra) akordioak, baliabide eta teknologien transferentzia, hala nola progresioa eta ongizate humanoa baliabide natural eta ingurumenarekiko errespetuarekin bateragarri eginen duen garapen eredu jasangarria dira gure apustu alternatiboa.\n2. GUK ERAIKITZEN DUGU ETORKIZUNA\nEmakumeen diskriminazioa ez da herri batzuetan edo zenbait kulturatan suertatzen den gertakizun isolatua. Orden ekonomikoak mundua Iparralde eta Hegoaldean banatzen duen bezala, sistema patriarkalak gizon eta emakumeen artean banatzen du, eta lehenengoei zenbait pribilegio ematen die.\nHegoaldean, Iparraldearekiko desberdintasun egoera bera dela medio, zapalkuntza moduak areagotzen dira eta emakumeek eguneroko bizitzarako posibilitateak murriztuak dituzte: baliabide familiarrak (elikadura, jantzia, diruaren kontrola…) eta komunitatearen baliabideak (osasuna, hezkuntza…) erabiltzeko aukera murriztuagoa; maiz haien eta ez beste inoren gain geratzen da seme-alaben mantenuaren zama ekonomikoa, eta oro har sektore informalean dihardute lanean baldintza ezin txarragoetan. Gizonei eragiten dien faktore metaketa bera: beltza edo indigena, nekazaria, baliabide naturaletan aberatsa den eta ustiatuta dagoen Hegoaldeko herrialde batekoa izatea… larriagotu egiten da emakumeei buruz hitz egiten dugunean.\n*GKE gisa emakumeen beraien kontzientziazio eta auto antolakuntza prozesuak erraztea bilatzen dugu, haien bizi-baldintzak hobetzera bideratuta daudenak, alde batetik, eta emakumeak genero-bazterkeriaren aurka borrokatzera bultzatzen dituztenak, bestetik.\n3. MUNDUAREN MILITARIZAZIOAK DESBERDINTASUNAK SOSTENGATZEN DITU\nArmamentuaren industria eta merkatua zapalkuntza, gerrak, giza-eskubideen urratzea eta herrien arteko dependentzien egiturak mantentzen dituen negozio ezmorala da.\n*Bake eta desmilitarizazioaren aldeko kultura baten sorrera bultzatzen dugu, gatazka armatuetan zibilak tartean jartzearen aldekoak gara, militarismoaren ondorioak pairatzen dituen populazio zibilarekiko laguntza sustatzen dugu, errefuxiatuekin esate baterako, eta balore demokratikoen sakontzea eta autoritarismo zein bazterketa sozialaren aurrean parte-hartzea bultzatzen ditugu.\n4. MUNDUKO ORDENA BERRIA. MIGRAZIOAK ETA ANIZTASUNA\nEzberdina denaren aurrean arrazakeria eta intolerantzia dira munduko eszenatokiaren sakoneko eraldeketei (biolentzia, jazarpen politikoak edo behar ekonomikoengatik ehunka milioi pertsonak migratzen dira) ematen zaizkien erantzun erraza.\n“Garapenaren” eta gero eta uniformatuagoak diren baloreen izenean tokiko kultura eta kultura indigenen bizimoduak baztertu eta ukatu egiten dira, munduko orden eza honi alternatibak eraikitzeko erreferentzia baliagarriak galduz.\n*Herrien arteko aniztasun kultural, erlijioso eta etnikoaren balore positiboak zabaltzearen alde ari gara lanean. Herrien arteko harremanak berdintasunez izan daitezen eta migrazioa sozialki onar dezagun lan egiten dugu, garapen eredu honek planetako eremu zabalei ezartzen dien txirotasunaren ondorioa delako.\n5.ZER NAHI DUGU GKE GISA?\n*Garapenerako laguntza txirotasunarekin bukatzeko ez dela nahikoa argi geratu da. GKEen laguntza handituz doa, baina aldi berean txirotasuna biderkatzen da. GKEok erronka berriei egin behar dizkiegu aurre gehiengo behartsuenen defentsan eta txirotasuna zein desberdintasunen arrazoien azalpenean, garapenerako heziketarako jardueren bidez eta gizarteari eta instituzioei beste garapen eredu eraikitzeari dagozkion gai guztietan proposamenak luzatuz, aurreko puntuetan azaldu ditugunak.\n*Garapenerako laguntzak eta elkarlanak testuinguru honetan dituzten mugen jakitun izanda, ondoko ezaugarriak dituzten proiektuak bultzatzen ditugu:\nErakunde zibilek aurkeztutako proiektuak, proiektuan kontraparte gisa aritzen direlarik eta eragindako populazioen parte-hartzearekin alternatibak eraikitzen dituztenak.\nHego zein Iparraldeko pertsona eta erakundeen arteko komunikazioa, elkartasuna eta elkartruke lotura bermatu ditzaten proiektuak.\nSAREAK EHUNTZEN DITUGU\nGarapenerako laguntza txirotasunarekin bukatzeko ez dela nahikoa argi geratu da. GKEok erronka berriei egin behar dizkiegu aurre gehiengo behartsuenen defentsan eta txirotasuna zein desberdintasunen arrazoien azalpenean, garapenerako heziketarako jardueren bidez eta gizarteari eta instituzioei beste garapen eredu eraikitzeari dagozkion gai guztietan proposamenak luzatuz, aurreko puntuetan azaldu ditugunak. Guk horretarako sareak ehuntzen ditugu:


Hemen zagoz : Sarrerea > Espiritualitatea - Testiguak > Jaungoikoaren berbea > Ebanjelioaren eskutik > 2019 / 08 / 15\nANDRE MARIA BIRJINAREN ZERURATZEA\n2019ko Abuztuaren 15a, Eguena\nEBANJELIOA ( Lukas 1, 39-56 )\nAldi haretan, Maria jagi eta bizi-bizi mendialdera joan zan, Judeako herri batera, eta Zakariasenean sartu, eta Isabeli agur egin eutson.\nMariaren agurra entzun ebaneko, Isabeli salto egin eutson umeak sabelean. Isabel Espiritu Santuaz bete zan, eta honan esan eban oihu handiz:\n- «Bedeinkatua zu emakumeen artean, eta bedeinkatua zure sabeleko frutua. Nondik niri neure Jaunaren Ama nigana etortea? Zure agurra nire belarrietara heldu orduko, salto egin deust umeak pozez sabelean. Zorionekoa zu, sinistu dozulako; Jaunak beteko dau esan deutsuna!».\nOrduan Mariak esan eban:\n«Haundiesten dau nire arimak Jauna,\nJainkoa da-ta nire salbamena,\nikusi dau-ta mirabe honen ezereztasuna.\nhaundiak egin deustazalako Ahalguztidunak:\nburu-harroak hondatu ditu,\nbota ditu euren aulkitik haundikiak,\nondasunez bete ditu goses egozanak,\neta esku-hutsik bialdu asko eukenak.\ngure gurasoei halan eutsen berbea emona,\nAbrahani eta ondorengoei betiko esana».\nHiru hilabete-inguru egon zan Maria Isabelegaz, eta gero etxera joan zan.\n- Judako mendialdean bizi dan bere lehengusina Elisabeteri Mariak egiten deutson ikustaldia Bibliako oroigarriz beteriko orrialdea da, gizatasunez eta espiritualtasunez ondo horniduta. Mariak basamortuko kutxak egindako bidea bera ibilten dau, Dabitek Jerusalenera aldatu ebanekoa (2 Sm 6, 2-1); bide hauxe da Jesusek Jerusalenera joatea erabagi ebanean egin ebana, bere egitekoa burutzeko asmoz (Lukas 9, 51). Beti ere Jaungoikoa Bera dago ekinean, aldian aldiko unekadetan zehar, maitasunez gizakia salbamenera konbidatuz.\n- Kontaketa hau Mariari egindako deiagaz bat eginda agertzen da, bai bere gizatasunez, bai bere zerbitzu-espirituz; horrez gainera, bisitaldia aingeruak Mariari emondako “ezaugarria” gauzatzea da (Lukas 2, 36-37). Bateatzaileak amaren sabelean emondako saltuak, Salbatzailearen etorrereagaz gainez egiten dauan Israel osoaren alaitasuna adierazteko da (41-44. aa.). Espirituak argituta, Elisabetek Mariari zuzentzen deutsozan bedeinkapen-berbak Jainkoak Mariagan hartzen dauan poz-atseginaren baieztapena dira.\n- “Magnificat” behartsuen abestia da, Testamentu Barriko otoitzik ederretarikoa, Testamentu Zaharreko oroigarri ugariz aberastuta: (1 Sm 2, 1-18; Sal 110, 9; 102, 17; 88, 11; 106, 9; Is 41, 8-8). Gogoan hartzekoa da hau: testu hau Mariaren ahoan ipinteak, Jainkoa goratzeko bera izakirik bikainena dala adierazoten dau, herri aukeratuaren itxaropen-gailurra izanik. Kantikak salbamen-historia osoa laburbatzen eta ospatzen dau, Abrahanen jatorritik hasita, Mariagan bete artekoa; hauxe aldi guztietako Eleizearen irudia, beti Jaungoiko maitale eta errukitsuaren eskutik, behartsuengan eta txikiengan bete-betea hazurmamindua.\n- Ama biok alkarregaz eta Mesiasek bere Aurrelariagaz egindako topaketa, Jaungoikoari goralpenik ederrenak abesteko errazoirik nahiko da, gizakien erdian bere presentzia salbagarria eskertuz. Orain geure txandea da, Maria eta Elisabeten eredua jarraituz, Espirituaren ekintza gozo eta emonkorrera zabalduz eta Jaungoikoaren dohairi erantzunez. Pozaren eta garaipenaren aldia da, Jaungoikoa geure arteko bat eginez, bere Semea emonez eta guztiok Aita baten seme-alaba eta geure artean anai-arreba eginez, Jesukristo berbiztuagan bizi betea emon deuskulako. Benetan misterio zoragarria, giza-bihotza asebeteteko bestekoa!\n- Maria da Espirituaren egintzara bihotza zabaltzearen eredurik ederrena. Bere amatasun dohaiaren atxakiz, ez zan apartatu bere buru-atseginkeriz; hori barik, bizi-iturria beragan gordeten dauan egiazko itun-kutxa lez, besteen zerbitzuan jartera doa, alkar-maitasunez zerbitzu apalean bere burua jarriz. Halako erakutsi ederra gaurko fededunentzat, geuretzat! Jaungoikoaren eskuetako izaki goren eta gure Amaren edertasunez gozatzeko konbitea. Magnificat abesti hau izan leiteke gure aho-bihotzetatik urteniko agerpen egokia, Amaren gorespenez bat eginez. Lukas ebanjelariak, Mariaren ahoan abesti hau ezarriz, holan adierazo nahi izan deusku. Alkartu gaitezan Mariagaz otoitzean.\n“Maria, zatoz nigana ikustalditxo bat egitera eta ase egizu nire bizitza Jesusen presentziz."


Otarrain arrunt - Wikipedia, entziklopedia askea.\nEspeziea Palinurus elephas\nOtarrain arrunta (Palinurus elephas) Palinuridae familiako krustazeo espezie bat da, sukaldaritzan oso aintzat hartua. Familia bereko beste espezie batzuk, duten antzagatik otarrain izena hartzen dute (Karibeko otarraina, Panulirus argus, adibidez).\nMiseraren antz handia du, baina otarrainak ez du haginik.\n2 Hedapena eta bizilekua\n4 Alergia arriskua\nKrustazeo handi honek bost hanka pare ditu. 50 cm izatera irits daiteke eta 4 kg pisatzera.\nGorputza, segmentuduna, kitinazko oskol batek babesten du, arrexka edo gorrixka, abdomen aldean bi orban horirekin. Hankak eta antenak marradunak dira, arre eta horiak.\nBurua arantza sendoz estalia dago eta bi adarrek babesten duten bi begi irten ditu. Gainera, bi antena txiki (antenula), gorputza baino luzeagoak diren atzerakako bi antena, bi baraila birrintzaile eta lau baraila moztaile ditu.\nBrankiostegitoetan dauden zakatzen bidez egiten du arnas.\nAbdomenak sei pare apendize adarbiko ditu (pleopodoak). Lehenengo biak dimorfismo sexualaren irizpide dira.\nHedapena eta bizilekua[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nOtarrainaren bizilekua Ozeano Atlantikoaren ipar-ekialdea da, Norvegia hegoaldetik Marokoraino, Euskal Herria barne. Mediterraneoan eta Azoreetan ere bizi da, ekialdeko muturrean izan ezik.\nKosta harritsuetan bizi da, marearteko gunetik behera, batez ere 20 eta 70 metro arteko sakoneran.\nOtarraina makrofagoa da eta algak, ornogabeak (Anelidoak, Briozooak, Ekinodermoak, Moluskuak, Belakiak eta, batzuetan, Krustazeoak) eta, oso gutxitan, arrainak jaten ditu. Nekrofagoa ere bada.\nAlergia arriskua[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nKarramarroa, otarrainxka eta ganbak bezala, otarrainaren haragiak alergeno bat du, 36 kg.mol-1 masa molekularrekoa.\n↑ Biramé (fr) jatorrizko testuan\nEspezieak: Palinurus elephas


1978ko munduko futbol txapelketa hasi bezperan, La Plata hiri ondoko ontziola batean, Rafael Tello Biskaiart azken ukituak ematen ari zitzaizkion txalupa zaharrari. Kresalak ustelduriko oholak aldatuta eta motorra garbituta, pintura besterik ez zen falta. Arratsalderako bukatuko zuela kalkulatu zuen. Orduan ontzia prest egongo zen Avellanedara edo Buenos Airesera, Rio de la Platako itsasertzetik gora eta behera, merkantziak berriro garraiatzeko.\nRafaelek, urdina nahasten zuen bitartean, bezperan nagusiarekin izaniko solasaldia zuen buruan.\n— Lanak behera egin du nabarmen, badakizu, eta egoera larria da —esan zion Rafaeli, berak egiten baitzuen langileen ordezkaritza lana—. Ez dakigu ordainketak garaiz egin ahal izango ditugun...\n— Garrantzitsuena da inor kanporatua ez izatea —ihardetsi zion berak.\nEtxean moldatuko ziren, gastu handiak ez zituzten inoiz izan, baina egia zen gero eta lan gutxiago zegoela ontziolan. Goiz hartan ajeak jotako hiru txalupa, besterik ez.\nAnaiarengandik gertu, Pablo Tello lankide batekin eztabaidan ari zen Argentinako taldeak txapelketan egin zezakeenaz.\n— Kempesek dakiena erakusten badu, Argentina txapeldun.\n— Baina ché, Holandak oso talde ona du, eta Frantzia eta Alemania?\nZenbat aldiz eztabaida bera! Rafael, batzuetan, haserretu egiten zen, bazirudielako diktadurari dena barkatuko ziotela kopa preziatua irabazten bazen. Baina pareta buruarekin jotzea bezala zen. Bi anaiek militatzen zuten talde anarkistaren bileretan ere maiz amaitzen zuten futbolaz hitz egiten.\nBrotxarekin, kontu handiz, egurra estaltzen hasi zen. Arratsalde hartan berriro joango ziren anaia eta bera hainbestetan ikusitako orubera, behingoz erabakitzeko erosiko zuten edo ez. Etxea egiteko aukera polita zen, oso garestia ez, bi familientzako adinakoa bai. Azkenean ausartzen baziren, Parisen erbesteratuta zegoen amari esan nahi zioten itzultzeko, familia berrosatzeko.\nPuskatzen hasia zen familia berrosatzeko. Hiru urte lehenago Marcelo anaia desagertua zen Cordoban. Viviana Serafini, bere andrea, Brasilera alde egina zen bera ere atxilotu zezaketelakoan. Hain zuzen Marcelo anaiak errepikatzen zuena aintzat hartu beharko zuten orduan:\n— Garai zailak datoz milicoekin; horiek, behin hasita, ez dute atzera egingo. Bada garaia erretirada estrategikoa egiteko: ezkutatu eta pentsatzeko.\n«Ezkutatu eta pentsatu», horixe egingo zuten. Kartelak jarri eta idazkiak kaleratu, horra taldearen subertsio guztia, baina bolada gogorra zen benetan. Rafael eta Mariana emaztea bederen uste horretakoak ziren, txikiengatik batez ere.\nLarzabaleko (Nafarroa Beherea) artzain baten bilobek, Tello Biskaiart anaiek militantzia bolada batez uzteko erabakia hartua zuten.\n— Argentinako Armada! Denak lurrera!!\nAgindu lehorrak erauntsiak legez eten dizkio gogoetak. Filmetan bezala, lantegiaren atetik sartzen ari diren militarrek amenjesus batean hartu dute tokia. Haietako bat Rafaelengana hurbildu eta kulataren kolpeaz lurrera bota du. Pintura urdina marea bezala zabaldu da porlanezko zoruan.\nRafaelek berehala pentsatu du euren bila datozela, eta Marianarekin gogoratu da. Militarren buruak, ordea, langile guztiak atxilotzeko agindua eman du, nagusia barne. Rafaelek Pablori begiratu dio. Honek, lurretik, keinu harritu bera itzuli dio.\nKamioira igoarazi dutenean, fusilen ahoak sentitu ditu sorbaldara zuzenduak. Lankideei erreparatu die. Gehienak horixe dira, langile hutsak. Kolpe militarra baino lehenago sindikatuan aritu ziren bakanek ere desagerpenen lehen berriak iritsi zirenean utzi zioten militantziari. Sinetsi ezinda daude orain denak.\nKamioia martxan jarri da. Atxilotutakoekin bi soldadu. Atzetik, beste kamioi batean, gainontzekoak. Ekintza garrantzitsua da noski. Rafaelek ezin du asmatu zergatik. Ordu erdiko bidaia eta taldeko buruaren ahots larria berriro:\n— Jaitsi denak!!\nLa Plata inguratzen duen errepide ondoko bideberrian daude, eukalitu-baso baten muturrean. Asfaltoa hor bertan amaitzen da. Larrea dago bi aldeetan eta bide-bazterretan ur asko, olio poteek eta txatarrak usteldutako ura. Toki lasaia da hala ere, apartatu samarra; lekukorik ez izateko ona, oso ona.\nHaizea dabil fina. Rafaelek ulertu du. Izerdi hotsa lehertu zaio gorputz osoan militarren nagusiari entzun dionean:\n— Aurrerago, lerroan!\nArtalde izutua dira hamalau lagunak soldaduak aurrean jarri eta fusilak bular parean jarri dizkietenean. Norbaitek protestatu nahi duela iruditzen zaio, baten baten arrenak entzun ditu.\n— Baina... honela hilko gaituzue?\nEta bera kontatzen ari da, begiak itxita.\n— Bat, bi, hiru....\nEz daki zergatik baina kontatzen ari da.\n— Zortzi, bederatzi, hamar...\n— Igo denak atzera!\nEta berriro gora. Eta hamar kilometro aurrerago, bestearen fotokopia dirudien kamio bazterrean, berriro parodia krudela, eta kapitainaren barre urduria, eta soldadu baten —haur bat ia— begiak, su txatar bi eginik. Kontzentrazio esparrura iritsi arte beste bi aldiz jaitsiaraziko dituzte denak, berriro igotzeko.\nZiegetan sartu dituztenean ez dakite, baina Mariana eta Maria del Carmen ere —Pabloren emaztea— arratsalde hartan bertan atxilotu dituzte, umeen aurrean. Gau hura tortura zentro berean egingo dute laurek, denak bereizirik.\nUrte oso garrantzitsua izan zen militarrentzat 1978koa. Bi urte bete berriak zituen diktadurak, eta errepresioarengatik ordura arte jasotako kritiken ondotik itxura ona eman nahi zuten futbol txapelketarekin iritsiko ziren kazetarien eta agintarien aurrean. Arazo nagusia gainera —gerrillari taldeak—, soluzionatuta zegoen: Montoneroen taldeko ehun bat lagun baino ez ziren gelditzen Argentinan. Beste talde handia, ERP, hori ere txikituta zegoen: Mario Santucho buruzagia segada batean harrapatu ondoren estrategiarik gabe, taldekide gehienak atxilotuta edo hilda.\nTamainako efikazia lortzeko militarrek lana banatu zuten, hasieratik. Marineriak montoneroak harrapatuko zituen, lurrekoek ERPkoak. Kolpea eman eta lehen hilabeteetan usapalak sareetan bezala erori ziren militanteak. 1977ko hasierarako zuzendaritzak erbestean ziren. Argentinan eusten ahalegintzen zirenek ez zuten inolako loturarik elkarren artean, ez zegoen moralik. Ez zegoen zer eginik. Batzuek garbi ikusi zuten, eta hala ere buruzagiek dei egiten zuten erresistentziarako, borrokarako. 1977 hilerria izan zen. Hamar mila militante izatetik ezerezera.\nGehiegizkoa atzerrian horren berririk ez izateko. Kanpoko gobernuen presioa handia inoiz izan ez bazen ere —komertzio hitzarmenak eta interes ekonomikoak, jakina—, gobernuak normalitate itxura eman nahi zuen. Horrek salbatu bide zituen Mariana Arcondo eta Maria del Carmen Resano, Rafael eta Pabloren emazteak. 1976an atxilotu izan balituzte gaur ez ziratekeen bizirik izango.\nRafael eta Marianaren semeak zabaldu dit etxeko atea, La Plata hirian. Mutiko luze eta garaia da, mototsa atzean lotuta duena.\n— Ongi etorria. Ama berehala iritsiko da.\nIrrista batean begiratu dut etxea matea prestatzen duen bitartean. Egongela argitsuan eskegita dituzte Picassoren Guernica eta Bartzelonako Diagonal kaleko argazki handi bat. Pasillo luzearen alde batera hiru logela daude, eta beste aldera, patio txiki bat, landarez betea. Ez da inolako luxurik, baina oso atsegina da, argiarengatik akaso.\nPipari lehen zurrupada eman diodanean azaldu da Mariana. Emakume polita da, interesgarria. Berrogei bat urte, kaskazuria, begirada eta hizketa modua oso erakargarriak dituena. Begi grisak, ezpain lodiak; adinak xarma eransten dionetakoa. Indarra komunikatzen du, grina. Arerio zaila borrokan, dudarik gabe. Garbi hitz egiten du, gordinik azaltzen ditu gertaerak eta oroitzapenak, baina sentiberatasun apartekorik gabe. Horrek harritu nau hasieran, baina gero konturatu naiz beste mota bateko mina dela berea, isilagoa, ez oso agerikoa baina oso sakona, oso barneratua.\nKontzentrazio esparrura iritsi eta berehala, burua estalita eta eskuak eta hankak lotuta, korridore baten bazterreko bankuan eserarazi zuten Mariana.\n— Ordurako banekien gutxi gorabehera non nengoen. Arkitektura ikasi nuen, eta bidean kaputxaren azpian entzun nituen zaratekin —autobidea, abioi bat, asfaltorik gabeko lurra, orain ezkerretara, gero eskuinetara—, traza hartu nion inguruari: La Plata ondoko eraikin militar bat zen.\nZaindari batek araudien berri eman zion berehala. Aurrerantzean G-28 izango zen bere izena, hori erantzun behar zuen izena galdetzen ziotenean. Arcondok, temoso izaki, ez zuen agindua begiratu nahi izan. Bere izenarekin erantzuten zuen beti, oihuka erantzun ere.\n— Asmo bakarra nuen —adierazten dit matea ematen didan bitartean—. Rafaelek jakin behar zuen ni ere barruan nintzela atxilotuta. Horregatik, izena galdetzean «Mariana Arcondo!» erantzuten nuen. Jotzen ninduten, baina hurrengoan berdin oihukatzen nuen. Bospasei aldiz galdetu ondoren bakean utzi ninduten.\nOrdurako Rafaelek bazekien emaztea ere barruan zegoela.\n— Gela batera eraman ninduten gero. Han zegoen psikiatra bat torturatu berria, garusain fuertea zuena. Militar batek esan zidan: «Orain egingo dinate itaunketa, eta ez eutsi, okerrago izango dun eta. Galdeion bestela honi, ea zer den hobea». «Eutsi flaca» esan zidan gizon hark. Lehertuta zuten, baina hori esan beharra zegoen, eutsi egin behar zitzaion ahalik eta gehien lagunek jakin zezaten norbera atxilotuta zegoela, denbora izan zezaten alde egiteko. Hor erabakitzen zen erakundearen patua. Haiek desegin nahi zuten erresistentzia zen oro, horregatik jazarpena etengabekoa zen. Itaunketa egiten zuten bitartean ahalegintzen ziren izen berriak ateratzen, ideia zutelako jendeak babestu egiten zituela bere lankideak, bere taldekideak, baina ez erresistentzian zebiltzan gainontzekoak.\nMariana korridorean zen berriro psikiatra, konorterik gabe eta bi guardiek helduta atera zutenean. Gorputz erreen kiratsa are nabarmenagoa zen. Gero Rafael ikusi zuen, tortura-gelarako bidean bera ere. Kaputxa batek burua estaltzen zion eta ezin izan zion ezer esan.\nHiru egun zeramatzan barruan azkenean Rafaelen ziegara eraman zutenean.\n— Militarrek nahi zuten bietako bat biguntzea. Sinestarazi nahi ziguten batek dena aitortzen bazuen bestea salbatuko zela. Guk, ordea, uste genuen ez ginela handik aterako, tortura bukatuta hil egingo gintuztela. Noiz arte iraungo zuen, hori zen duda bakarra. Horregatik egin zitzaigun harrigarri hiru urte zeraman jendea han topatzea.\nKontzentrazio esparru guztietan izan ziren kolaboratzaileez ari da Mariana. Gai zaila eta konplikatua, urte batzuk "laguntzen" egin ondoren haietako zenbait azkenean berdin-berdin hil zituztelako militarrek. Baina bizirik atera ziren gehienentzat benetako traidoreak izan ziren, taldekideak salatzearen truke pribilegioak lortu zituztenak.\nMiguel Angel Lauletta Caín-ek, kasu, milaka agiri faltsifikatu zituen Esman atxilotutakoen ondasunak —etxeak, autoak, kontu korronteak— militarren eskuetan uzteko. Lan hori bera egiten zuen Montoneroetan militatzen zuen garaian. Tortura zentro hartatik bizirik atera ziren askok leporatzen diote taldekide ohiak entregatu zituela, eta behartu zutenaz harantzago joan zela bere kolaborazioarekin. 1979an militarrek libre utzi zuten, beste nortasun bat eman ondoren. Desagertutakoen zerrendan, bere izenaren ondoan, «desagertua» irakur daiteke. Egun bolondres lan egiten du parrokia batean. Bera bezalako asko izan ziren. Emilio Massera almiranteak, errepresioaren ideologoak, alderdi politiko bat eratu nahi izan zuen haiekin guztiekin.\nMariana eta bere senarrarentzat egunak motel, esperantzarik gabe igarotzen ziren barruan. Pabloren joan etorriak tortura gelara etengabekoak ziren, zapatak kendu behar izan zizkioten arte, hankak erabat puztuta zituelako pikanaren eraginez. Rafaelek eta Marianak ere maiz egin zituzten bisitak tortura gelara. Pare bat aldiz benda kendu zieten begietatik, ikus zezaten torturatzeko zuten tresneria makabroa. Horrek areago goibeldu zuen andrea, barruan esaten zelako benda kendu ezik libre gelditzeko aukera handiak zirela.\nEgun batez «hau perrexila da» entzun zion torturatzaile bati, alegia, ez zela garrantzitsua. Ez zuten berriro torturatu.\n— Sartu eta bi astera, patiora atera gintuzten denak. Ziegak desinfektatu behar zituzten nonbait. Gu sartu ginenean laurogei ginen; ehun eta berrogeita hamarreko taldea osatu genuen patioan.\nKaputxaren azpitik, Rafael sumatu zuen ondoan.\n— Zertaz hitz egiten zenuten barruan? —galdetu diot.\nSemea elkarrizketa osoa jarraitzen ari da, adi-adi, baina elemotz. Listaria darabil eskuartean elkarrizketa osoan. Tartean behin gelditu egiten ditu eskuak eta amari begiratzen dio. Gero jarraitu egiten du.\n— Kontu intimoak ziren gai bakarrak: norbait ateratzen bazen haurrak zaintzeko, ea esperantzarik bazegoen...\nAstebete beranduago zurrumurrua zabaldu zen atxilotu batzuk legeztatu behar zituztela. Mariana eta Maria del Carmen libre gelditu ziren. Hilabete beranduago beste lagun bat atera zen, eta esan zien Rafael bendarik gabe zebilela barruan. Hori seinale txarra zela.\n— Uztailaren 15ean "trasladatu" zituzten, hau da, hegaldi famatu horietako batera eraman zituzten.\nKanpora libre atera izanak ez zuen sofrimendua baretzen; aitzitik, inoiz larritu ere egiten zuen.\n— Denok egiten genuen gauza bera: kartelak itsasten genituen paretetan, diktaduraren aurka hitz egiten genuen fakultateetan... zergatik atera baino zergatik atxilotu gintuzten. Hori da gure galdera.\nGiza eskubideen batzordeetara joatea izan zen atera osteko lehen lana. Eta Amengana jotzea.\n— Barruan lagun batek esan zigun ohartarazteko kanpokoei Amei indar guztiekin babestu eta lagundu behar zitzaiela, min handia egiten zutelako kuarteletan. Militarrentzat oso deserosoa baitzen hura, borrokarik latzena: armek ez zuten balio haien kontra, amen sentimendua zegoelako han, erraietatik ateratako zerbait. Ezin zuten ezer egin.\nBaina urteak joan dira, eta denboraren higadurak itxaropenak eta animoak ere poliki amatatzen ditu. Ezarian heltzen den heriotza ikusezin hori da makurrena.\n— Gogoa, esperantza ere hiltzera behartzen zaituzte. Hori da gogorrena. Doluentzat badira epe desberdinak: bi urtera egiten da hildakoena, baina desagertu batena? Hori ez da inoiz bukatzen.\nTello anaien hiru emazteek —alargunak? bizi-alargunak?— elkarrekin eraman zuten borroka, eta gogor saiatu ziren fronte guztietan. Suediako enbaxadatik indarrez atera behar izan zuten Mariana bere seme-alabekin, Frantzian zegoen anaien amak errepikatzen ziolako herri horrek laguntza handia ematen ziela senitartekoei, tematzeko enbaxadorearekin hitz egin arte. Hiru izateak ere asko lagundu zien egoera aurrera eramaten.\n— Denok bizi genuen egoera hura familia barruan, etxean. Bazegoen beldur handia, eta baita sentimendu bat ere gizartetik kanpo geldi gintezkeela etxean desagertutako bat edukitzeagatik. Horregatik, etxetik kanpo ez genuen horretaz hitz egiten.\nBuenos Airesen bezala, beste hirietan ere amak eta desagertutakoen senitartekoak kalera ateratzen ziren astero familiarren aldarri egiteko. 1984ko egun batez, militarren ardura ikertzen ari zen garaian, La Platakoen bilkuraren aurrean gobernuko idazkaria azaldu zen.\n— Ni han nintzen seme-alabekin, beti bezala. Gobernuko norbaitek aintzat hartzen gintuen lehen aldia zen, gauza handia beraz. Idazkari hark, orduan, esan zuen gobernuak ahalegin guztiak egin nahi zituela desagertutakoen seme-alabak aurkitzeko, «desagertutakoak hilda daudenez, haien alde ezin dugulako ezer egin».\nMarianari damu-min gorde guztiak hantxe lehertu zitzaizkion. Ordurik gaziena izan zen hura. Seme-alabei eskuetatik oratu eta espaloi batean eseri zen. Umeak gogor besarkatzen zituen bitartean negarrez hasi zen. Negar errea.\n— Nik banekien hilda zeudela, baina hitz horiek entzun nituenean konturatu nintzen barru-barruan oraindik banuela esperantza txiki bat bizirik aurkitzeko. Jende askok esaten zuen lanean zeudela denak Armadarentzat, giltzapeturik oihanean, edo Brasilen edo Txilen, edo Europan... Bagenekien zaila zela, baina zurrumurru horiek elikatzen zuten gure itxaropena.\nMarianak CGT sindikatuan lan egiten du gaur egun, unibertsitatean. Duela gutxi, Bartzelonara egindako bisita batean, ikusi zuen telebista saio batean Turco Julian torturatzaile famatua. Izuturik gelditu zen, basapiztia orain izar bilakatuta. Berriki ere, sindikatuko egoitzan zegoela, bera egon zen tortura zentroko zaindari bat ezagutu zuen, eskaileretatik gora heldu zena.\nBihotza gelditu zitzaion. Burura zetorkion barruko suarekin batera sumatu zuen izu-ikara handia, hanka egiteko gogoa. Eutsi zion gogorrago heldulekuari eta aurre egin zion. Bere parera iritsi zenean begietara esan zion, lasai baina halako bat zintzurrean:\n— Alde egin ezak hemendik.\nInguruko guztiek berehala ulertu zuten. Torturatzaileak ere bai.\n— Hitz egin dezagun lasai...\n— Alde egin ezak agudo!!\n— Horixe da jarrera bakarra —garbi dauka Marianak—, erakutsi behar zaie badakigula non dauden, zein diren, eta ez dugula ahaztu.\nGaur egun dagoen kontzientziarik ezak biziki amorrarazten du, izu garaian gizarteak hartu zuen jarrerak baino areago.\n— Azken aldi honetan jazarpenak eta baztertzeak gertatzen ari dira gure unibertsitatean, politika dela-eta. Joan nintzen hori guztia salatzera idazkari batengana eta esan zidan ezin zuela ezer egin. Bera desagerturik egon zen militarren garaian eta torturak jasan zituen, baina orain onartzen zidan ezin ziola ezer esan izorratzen ari zen horri, bere alderdi politikokoa zelako. Horixe, gauza bera gertatzen zen diktadurapean! Militar edo apaiz batengana joaten baginen beti esaten ziguten ezin zela ezer egin, baina beti egin daitezke gauzak. Horregatik ez genituen inoiz besoak jaitsi. Haurrei jakinarazi behar diegu zein izan ziren beren aitak, maitasunez, pankartekin edo leloekin azaldu behar diegu borroka egin zutela diktaduraren kontra, horregatik hil zituztela. Hori guztia azaldu behar diegu ez borrokalari handiak garelako, ez, baina desagertutako batek behartzen zaituelako beti, egunero. Hori ezin duzu inoiz ahaztu.


"Hizkuntza da hor dagoen tresna bat, eta nire kezka da hori zelan erabili" - Elhuyar Aldizkaria\nHasiera » Elkarrizketak » "Hizkuntza da hor dagoen tresna bat, eta nire kezka da hori zelan erabili"\nKepa Altonaga Zoologoa eta idazlea\n"Hizkuntza da hor dagoen tresna bat, eta nire kezka da hori zelan erabili"\nKepa Altonaga ikertzailea da, zoologoa. Baina, haren esanean, gai bati buruzko ikerketa bera bezainbeste interesatzen zaio ikerketa jakin horren inguruko garaia, pertsonak eta pentsaerak ikertzea. Eta horixe frogatzen dute idatzi dituen liburuek. Arnaut Abadiaren zoo ilogikoa da azkena, eta hari horri tiraka atzerakako bidaia egin dugu.\nArg. © ARGAZKI PRESS/Marisol Ramirez\nLiburu bitxia da Arnaut Abadiaren zoo ilogikoa . Batetik, Asisko Urmenetaren marrazkiek kutsu berezia ematen diote, eta, bestetik, Arnaut Abadiaren testuak biltzen baditu ere, liburua zuk atera duzu. Nondik nora sortu zitzaizun lan hau egiteko asmoa?\nBai... Asisko laguna dut, eta nik editore-lana egin dut liburu honetan, gutxi gorabehera. Nondik norakoak hari luzea dauka, azalduko dizut. Etxepare, Aldudeko medikua egiten ari nintzela, dokumentuetan, Jean Etxeparek bere irakasle izandakoa, Arnaut Abadia, aipatzen zuen behin eta berriro. Beti, onerako: irakasle ezin hobea, gogorra, "usaian garratz"... horrelako gauzak esaten ditu. Bestetik, esaten du "idazle trebea" zela, eta antologia bat zuela argitaratzeko prest, Abadiaren idatziekin.\nAbadiak, astero, hainbat urtez, ateratzen zuen zutabe bat laborarientzat. Eta honek [Etxeparek] dio eredugarria zela. Baina hori ez zen argitaratu.\nEta ni, orduan Etxepare egiten ari nintzela, geratu nintzen: "hemen zer dago?". Ez Villasantek Historia de la Literatura Vasca -n ez inork ez du Arnaut Abadia hori aipatzen. Zergatik? Zutabe horiek aldizkari batean argitaratu zirelako, Eskualduna aldizkarian, eta hor lurperatuta gelditu ziren, Eskualduna aldizkaria luzaroan ez baita eskuragarri egon.\nEta halako txiripa batez, Josu Landak, beste lagun batek, Armiarmakoak, aipatu zidan hori digitalizatua zutela. Pasatu zidan orain jada sarean dagoena. Eta ni egon nintzen 2-3 urte gauero Abadia irakurtzen. Irakurri nizkion zutabe guztiak, eta horietatik 50 bat zutabe, animaliei buruzkoak, aukeratu, eta pentsatu nuen neuk ere antologia bat egitea. Eta denak animaliak zirenez, bada, Zoo ilogikoa.\nEta zooa irudiekin janzteko, Asisko Urmenetaren laguntza izan duzu.\nEz nuen nahi halako edizio kritiko, filologiko, historiko, gris, aspergarri bat egin. Horri eman nahi nion beste distira, alaitasun, beste zabalkunde bat. Eta pentsatu nuen nola egin erakargarri. Bada, irudi batzuekin. Orduan Asiskorekin mintzatu nintzen, eta hura oso prest agertu zen. Gero liburuari sarrera bat egin nion, Abadia aurkezteko eta bere sasoian kokatzeko. Eta edizioa, berriz, Pamielak egin du; oso edizio polita, nire ustez.\nEz dakit irakurriko den, baina, tira! Izan ere, asmoa, hor, zein da? Ez bakarrik Abadia pertsona bezala ezagutaraztea; hor, zutabe horietan, badago estilo bat, eginda dagoena. Hori erakutsi behar da. XIX. mendean badugu klasiko bat, erakusten duena nola egiten ziren gauzak, erraz, publiko, ez dut esango analfabetoa, baina bai oso iletratu batentzat, eta testu konplikazio bakoak, baina grazia handikoak. Adibidez, zer esaten duen apoari buruz, edo satorrari buruz, edo enarei buruz, bai gauekoak, saguzarrak, bai egunekoak... oso polita da. Nire gusturako, txundigarria.\nPena, oso artikulu deslotuak direla. Horregatik da "zoo ilogikoa". Nik faltan aurkitzen ditut hainbat espezie. Esate baterako, zergatik ez du sartu azeria, edo azkonarra, edo barea... Hau da, baserritarrentzat, laborarientzat, sasoi batean oso hurbilekoak zirenak ez daude. Bestalde, ez dut argitzerik izan zer iturri bibliografikotara jo zuen. Izan ere, gauza asko bereak dira, baina beste batzuk ikusten da beste nonbait irakurritakoak direla.\nHala ere, ikerketa-lana egin duzu, zutabeak aukeratu eta atondu dituzu, Asiskori marrazkiak eskatu, sarrera idatzi... eta hizkuntza ere egokitu duzu.\nHortik kritikak etor daitezke, filologoen aldetik, alegia. Hasiera-hasierako asmoa zen jatorrizko testuak transkribatzea gaur egungo grafiarekin. Baina horretan nenbilela, Armiarmakoek eskegi egin zituzten amaraunean testu horiek. Orduan jada ez zeukan zentzurik han klik batean jatorrizkoa ikusteko aukera izan, eta neurean "ch" agertzen zen lekuan nik "x" bat jartzea. Hori baino makillaje sakonagoa behar zuela uste nuen. Orduan, aditz laguntzaile guztiak batuan jartzea erabaki nuen, irakurketa errazteko. Batez ere hori egin dut, ukitu barik "laborarier" eta halakoak. "Laborarier" horrela utzi dut, "laborariei" jarri beharrean. Beraz, badaude ohiko euskara batutik aldentzen diren forma batzuk, baina euskara batua direnak.\nHori apustu bat izan da?\nEz, ez, hori gustuko kontu bat izan da. Ni ez naiz jokozale. Orain argitaratu egin da, eta duela gutxi, Deiaren Ortzadar gehigarrian, salduena zela irakurri nuen. Ez nuen sinetsi, baina bueno. [2012ko martxoaren 3ko Ortzadar gehigarriaren liburu salduenen zerrendaburu agertzen da, Fikziozko lanen atalean].\nAurretik idatzi dituzun beste liburuetan sorkuntza gehiago dago, nahiz eta haiek ere ez diren fikziozkoak. Saiakera historikoak direla esan dezakegu.\nEz dira fikziozkoak, eta, alde horretatik, ez dago sorkuntza-lana, baina badago dokumentazio-lana, eta historikoak baino gehiago, pertsonaia jakin batzuen kontestualizazioak dira. Pertsonaien giroa azaltzeko errekreazioa dago, errekreazio dokumentatua. Eta biografiak dira, baina aitzakia dira fenomeno biologikoak-eta azaltzeko.\nHortaz, zientziarekin duten loturarengatik aukeratu dituzu beti pertsonaia horiek.\nNik aukeratu... ez dakit zenbateraino aukeratu ditudan nik, edo , batzuek esaten duten pedantekeria hori bezala, ni aukeratu nauten haiek. Baina, neurri batean, hala da. Esate baterako, abiatuta historikoki, lehenengoa izan zen Folinena [ Folin markesa: marraskiloak eta euskaldunak uharte galduan ]. Eta hor egon zen karanbola moduko bat. Nik Folin markesa ezagutzen nuen nire ikerketengatik. Hainbat lan zituen iparraldeko barraskiloen inguruan, eta nik lan haiek ezagutzen nituen. Eta baneukan asmoa aurkezteko pertsonaia hori, artikulu batekin edo.\nUrte haietan justu, Jon Juaristik atera zuen El linaje de Aitor , eta han irakurri nuen aipu bat Arana Goiriri buruzkoa, esanaz euskaldunon jatorria Atlantidan ikusten zuela. Baina hori zen erokeria bat, Espainiarekiko loturak ukatzearren.\nBaina handik hamabost egunera edo, Folinen beste gauza batzuk irakurtzen ari nintzen, eta, noski, sasoi berekoa zen, eta hark ere, ikusten zituen barraskilo haietan oinarrituta, hara non esaten zuen "barraskilo hauek frogatzen digute egia izan daitekeela euskaldunok Atlantidatik etorriak garela". Esan nuen "ez da posible!". Eta hor banituen hainbat hari elkar lotuak, nire ustez zein baino zein interesgarriagoak, eta horri esker egin nintzen Asiskoren lagun, besteak beste.\nDena biribildu egiten da!\nLiburu hori prestatzen ari nintzela, sasoi hari buruzko gauzak irakurtzen, egin nuen topo Armand Davidekin, ordura arte niretzat erabat ezezaguna zena. Eta hasi nintzen gehiago irakurtzen, Auñamendin-eta, Txinara joan zela eta hau eta beste, eta han agertzen da "un oso negro y blanco"... Orduan pentsatu nuen "Panda, ez da egia izango!". Eta bai, Armand David, Ezpeletako kumea, izan zen panda deskribatzen lehena.\nHari hartatik tiraka, deskubritu nuen tipo bat ikaragarri interesgarria, kriptoeuskaldun bat, bere anaia bertsolaria, berak panda eta Davidia involucrata zuhaitza deskubritu zituen... alegia, primerako naturalista, espioia eta eboluzionista! Harrigarria, garai haietan, Frantzian, apaiz bat eboluzionista izatea, lehen labekadakoa. Eta, horrez gain, niri gogoetatxo bat eragin zidan nazionalismo zientifikoaz eta horrelako gauzez.\nOrdurako, konturatuta nengoen, Gouldi irakurrita eta [Stephen Jay Gould, paleontologoa eta biologoa], ikerketa bezain interesgarria zela ikerketari buruzko ikerketa. Hau da, hautespen naturalari buruz ikertzea izugarri interesgarria izan daitekeela, baina ikustea hautespen naturalaren kontzeptua eta horren atzean dagoen eraiketa teorikoa ikertzea ere bestearen mailakoa da. Zergatik izan zen Darwin denek ezagutzen zutena benetan ikusi egin zuena? Hori da kontua.\nHortik etorri zen Armand David, pandaren aita. Eta Armand Davidek eraman ninduen Etxeparerengana. Eta hura esku artean hartu, eta hazi egin zitzaidan. Handik atera zen Etxepare, Aldudeko medikua . Hor badaukagu euskaldun bat, guztiz kosmopolita, mendi-zoko batean sortua, erabat ezezaguna, baina modernoa, eta, ezagun batekin konparatzeko, Pio Barojaren estilokoa nolabait, eta Lotilandiakoa izan arren, erdarara ihes egin ez zuena.\nLiburu horiek denak zientziarekin lotuta daude, eta zu zeu ere zientzialaria zara, zoologoa.\nKontua da nik aspaldi batean biologia ikasi nuela. Eta esaten da biologoak hiru eratakoak direla: batadunak, botedunak ala botadunak. Hala, espezialitatea beste bat egin nuen, baina nik argi neukan botaduna nintzela, edo, behar bada, bataduna. Zoologia-laborategian sartu nintzen, eta lanean hasi nintzen barraskiloekin. Haiekin egin nuen tesia, eta, espezie berriak ere aurkitu genituen. Nola, guk, XX. mendean, espezie berriak aurkitu, Europan? Hau oraindik ganoraz ikertu gabe zegoelako. Orduan, zorte hori izan dugu; horregatik aurkitu ditugu ezezagunak ziren espezie horiek.\nTartean, Papilloderma altonagai.\nKepa Altonaga, EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultateko bulegoan. Horman itsatsita, haren liburuetan azaltzen diren pertsonaia batzuen argazkiak ikus daitezke. Arg. © ARGAZKI PRESS/Marisol Ramirez\nBai; ez nuen nik deskribatu, Wiktorrek-eta egin zuten lan hori, 1990ean, baina aurkitu, bai, nik aurkitu nuen, urtebete lehenago edo. Begira, hau da [bare baten irudia erakutsiz]. Ikusten duzu bizkarrean daukan konkor hori? Maskorraren aztarna da. Horrek egiten du hain berezi. Eta da espezie berria, Papilloderma genero berria, Papillodermidae familia berria.\nKontua da Wiktor hori aditu handi bat dela, eta, jakin zuenean, harrituta geratu zela gizona. Izan ere, izan zen bila joan, eta aurkitu, eta berehala ikusi zion maskortxo hori, eta zeharo hunkituta geratu zen, eta bla, bla, bla, bla.\nOrain ere ibiltzen al zara botak jantzita?\nLehen baino askoz ere gutxiago. Gutxiago, irakaskuntzaren zama handitu egin delako, familiarena ere bai... Eta guk landa-lan handia daukagunez, behar duzu asteburu osoa Asturiasera joateko, eta abar. Gainera, lehen oso ondo ikusten nuen ezer gabe, baina orain... [betaurrekoak ukitzen ditu]. Begira, lan honengatik eman ziguten Munibe saria [lana eskutan duela], eta hemengo mapa hauetan ikusten dituzun laukitxo hauek denak dira gu izan ginen lekuak. Joanda ere, aurki dezakezu, edo ez. Baina joan gabe, nekez. Eta, orain, ezin naiz joan.\nGauza bera gertatu zait neuzkan ardura eta kargu batzuekin, Udako Euskal Unibertsitatekoa, adibidez. Epea bete ahala, ez dut ardura berririk hartu.\nAbadia, Etxepare eta horiek, berriz, gauez loari kendutako orduetan eginak izan dira.\nBai, bai. Nire liburua Etxepare da; besteak ere bai, baina bereziki harro nago Etxeparerenarekin. Eta denetan badago pertsonaiak nor bere lekuan kokatzeko gogoa. Hori ikusi dut Darwin geurean liburuarekin. Hitzaldiak eman ditudanean, konturatu naiz iparraldean, [Piarres] Laffite aipatu, eta jendea aulkian mugitzen hasten dela, barearen antzera; joan hegoaldera, [Joxemiel] Barandiaran aipatu, eta gauza bera. Noski; izan ere, gure bi patriarka handi horiek antieboluzionistak ziren, guri gustatu ala ez. Eta hori esan egin behar da. Zergatik ez dute lehenago esan? Nik esan behar al dut hori? Bada, horrelako gauzak ere esan egin beharko direla uste dut nik. Beraz, nire liburuetan badago pertsonaien alde guztiak erakusteko asmoa.\nHorrez gain, hizkuntzarekiko kezka ere nabaritzen da zure idatzietan.\nHizkuntza baino gehiago, nire kezka estiloa da. Hizkuntza da hor dagoen tresna bat, eta nire kezka da hori zelan erabili, zelan egokitu, maila, gunea, gaia... Kontua da liburu batzuk ez direla edonork irakurtzeko, gaia dela eta. Nik, orduan, nahi izaten dut hizkuntza egokitu gaira. Hori, gaztelaniaz adibidez, atoan ikusten duzu horrelako liburu bat zer maila dotorean, aberastuan, dagoen idatzita. Euskaraz testu guztiak dira berdinak. Berdin da kirola edo zein den gaia; horrelako euskara plano bat daukagu denean. Nik hor beste zerbait egin nahi izan dut. Eta lehen, Abadiaz hitz egin dudanean, aipatu dut: hor badago eredu bat.\nArmand David ere aipatu dut. Hark frantsesez idatzi zuen, eta frantsesez bazuen eredu bat, oso aberatsa. Euskaraz nola egingo zuen? Ez dakigu, baina ez zuen halako eredu aberatsik izango, hori seguru. Guk ere orain ez dugu askorik, baina ornitologian, adibidez, baditugu Abadiaren zenbait testu, Martin Itziarrenak eta Biktoriano Iraolarenak. Txoriei buruz ez da askoz gehiago idatzi Euskal Herrian. Zuk orain idatzi behar baduzu, zer egingo duzu, zerotik hasi, edo gutxienez ikusi nola idatzi zituzten haiek?\nEta baduzu idazten jarraitzeko asmorik?\nBai, badaukat proiektu bat esku artean; baina ezin dizut kontatu. Top secret [txantxetan]. Bestela zapaldu egingo didate eta. Ez, baina ez dut informaziorik zabaldu nahi. Hori bai, polemikoa izango da.


Girlanda, mutur batetik irekitako koroa bat da. Lore, zuhaitz adar edo hostoz egiten da. Girlanda, zirkulu bat eratzen ez duten adar eta lorez ehundutako zerrendari ere baderitzo. Gainera, guzti hauek simulatuz arkitekturan erabiltzen den apaindura ere bada.\nGirlanda, mutur batetik irekitako koroa bat da. Lore, zuhaitz adar edo hostoz egiten da. Girlanda, zirkulu bat eratzen ez duten adar eta lorez ehundutako zerrendari ere baderitzo. Gainera, guzti hauek simulatuz arkitekturan erabiltzen den apaindura ere bada. (eu)


Marmar: Marmar 31\nGuk aurten 3.ziklokook hizkuntzan edo euskaran bi taldetan lan egiten dugu: talde batek ipuin txokoan lan egiten du, eta besteak lumaren kiliman.\nIpuin txokoan web orrialde bateko ipuin bat aukeratu, eta birritan entzuten dugu. Ondoren bere datuak ipini, eta laburpentxo bat egiten dugu. Gero, galdera batzuei erantzun edo asmatzen ditugu aukeratutako ipuinari buruz.\nLumaren kiliman hiru testu mota lantzen ditu 5.mailak eta beste hiru 6.mailak. 5. mailakoek hiru testu mota hauek: elkarrizketa zehar estiloan, jarraibide testua eta iragarpen testua. 6. mailakoek beste hauek: elkarrizketa estilo zuzenean, azalpen testua eta iragarkia.\nHona hemen egindakoa orain arte\nAditz trinkoak orainaldian (Nor)\nAditz trinkoak lehenaldian (Nor)\nAditz trinkoak orain eta lehenaldian nahasiak (Nor)\nAditz trinkoak orainaldian (Zer-Nork)\nAditz trinkoak lehenaldian (Zer-Nork)\nAditz trinkoak orain eta lehenaldian nahasiak (Zer-Nork)\nEuskera Eguneko Konponezin izeneko antzerkia\n2. eta 3. ziklokoak, Abenduaren 21ean Mundakako bi egoitzetara joan ginen. 11:15 ean Bihotz Sakratu egoitzara joan ginen txistularien laguntzaz.\nHan 5.mailakoek Jose Manuel Etxeitaren bizitzari buruz testu bat irakurri, eta bertso batzuk bota zituzten.\n6. mailakoek, ordez, antzezlan bat egin genuen. Gero, denok batera, ingelesez “Merry Christmas” abestu, eta dantzatu genuen eta bu.katzeko, kopla batzuk kantatu genituen agur esateko. Beraiek palmera eta gaileta batzuk eman zizkiguten.\nOndoren, beste egoitzara “Gure Etxea” izenekora joan ginen, txistularien laguntzaz berriro ere eta aurreko egoitzan egindakoa errepikatu genuen. Han baita hamaiketakotxo bat eman ziguten\nEUSKERAREN EGUNA OSPATZEN\nIpuinaren izena: Zerriaren zoriona.\nIdazlearen izena: Joseba Sarrionaindia.\nGaia: Zerri bat mendira igotzen da zorionaren bila baina igotzen denean ez dago ezer.\nPertsonaiak: Zerria eta baserritarrak.\nBazen behin zerri bat baserriaren aldamenean bizi zena eta handik mendizaleak zebiltzan.\nZerriak irrikitan erreparatzen zuen mendizaleek goruntz igotzean iluzioz eta kemenez beteta zebiltzala eta beheruntz egitean zekarten zorionaz.\nHori dela eta mendira igotzen hasi zen, laster nekatu zen eta aldapan arnasestuka hasi zen igotzen.\nGoian zoriona aurkituko zuelakoan bizkor aurrera jarraitu zuen. Leher eginda heldu zenenean ikusi zuen ez zegoela ezer jateko ez edateko, ez zorionik, ez ezer.\n1- Non egoten zen etzunda txerria?\nBaserri baten aldamenean.\n2-Zer gertatu zitzaion txerriari aldapa igo zuenean?\nArnasestuka hasi zela.\n3-Nortzuk igotzen ziren aldapatik goizean eta arratsaldean?\n4-Zer pentsatu zuen txerria aldapa igotzen zuen bitartean.\n5-Nola heldu zen gailurrera?\n· EGILEA: ARNAITZ IRIONDO\n· GAIA: Mutil bati neska bat gustatzen zaio baina neskak paso egiten du.\n· PERTSONAIAK: Mutil bat eta neska bat.\nMimo baten eguneroko gauzak kontatzen dizkigu ipuin honek. Egunean zehar egiten dituen gauzak, altxatzen denetik bere lanera heldu arte kontatzen dizkigu. Azaltzen digu nola prestatzen den bere lanerako eta zelan Kolon-en itxura hartzen duen gustukoa duelako. Bere barruko mundua topatu nahian dabil. Egunero neska eder bat ikusten du eta bere sentimenduak esaten dizkio. Neska horrek ez dio kasurik egiten eta ikusezina sentitzen da. Istorioaren bukaeran neskak lore eder bat ematen dio eta berak jadanik ikusezina ez dela sentitzen du.\n· 1- Zer sentitzen zuen mutilak?\n· 2- Nor bihurtzea nahi zuen mutilak eta zergatik?\n· 3- Zein lanbide zuen mutilak?\n· 4- Nor gustatzen zitzaion mutilari?\n· 5- Neskari mutila gustatzen zitzaion?\nIPUINAREN IZENA: Ekuatoreko arrantzalea\nIPUINAREN IDAZLEA: Amets Arzallus\nGAIA: Amerikar bat arrantzalearen txabolara doa\nPERTSONAIAK: Arrantzale xume bat,,narratzailea eta Amerikarra\nEkuatoreko arrantzale xume bat bizi zen bere txabolan. Egunero bere txaluparekin arrantza egitera joaten zen nahiz eta euria egin. Eguraldi ona egiten zuenean, arrain asko hartzen zituen eta eguraldi txarra egiten zuenean ea ezer ere ez.\nEgun batean Amerikar bat bere txabolara joan zen eta esan zion ea zergatik ez zuen beste txalupa bat erosten; horrela arrain gehiago lortuko zituela eta pare langile hartu, gero merkatuan saldu, eta diru asko lortuko zuela. Kasu egin zion, aberatsa egin zen eta enpresa handi bat sortu zuen.\nAmerikarrak esan zion diru asko zuela eta itsasertzeko leku lasai batera joan beharko lukela han bere txaluparekin arrantzatu, eta oso lasai biziko zela. Kasu egin zion.\n1- Nor joaten da arrantza xumearen txabolara?\n2- Zer esaten dio Amerikarrak diru gehiago lortzeko?\nTxalupa gehiago erosteko.\nArrantzaleak zenbat txalupa erosi zuen?\nPare bat gehiago.\nAmerikarrak esan zionean beste irla batera joateko,kasu egin zion?\nAhotsa: Maria Uriarte ArtamendI\nTeknikaria: Tomás F. Juanes\nEgun batean mutil batek altxor bat aurkitu zuen eta altxorrean mapa bat. Mapa horretan 3 leku agertzen ziren. Leku bat liburutegia zen, beste bat futbol zelaia eta azkenengo lekua plaza zen. Han agure bat aurkitu zuen eta dena kontatu zion. Aitonak azaldu zion leku horiek zergatik ziren garrantzitsuak berarentzat eta bere lagunentzat.\n1) Zer aurki aurkitu zuen lehenengo altxorrean?\nMapa bat aurkitu zuen.\n2) Zein leku agertzen ziren?\nLiburutegia, futbol zelaia eta plaza\n3) Nor aurkitu zuen plazan?\nAgure bat aurkitu zuen.\n4) Zer esan zion?\nLeku horiek oso garrantzitsuak zirela berarentzat eta bere lagunentzat.\nIZENBURUA: Txerriaren Zoriona\nIDAZLEA: Joseba Sarrionaindia\nGAIA: Txerri baten bizitza\nPERTSONAIAK: txerria, mendizalea eta narratzailea\nBazen behin txerri bat basatzan etzanda egoten zena. Sarritan mendizale batzuk harro eta pozik mendi bat igotzen eta jaisten zutela ikusten zuen. Hori dela eta txerriak ere igo nahi izan zuen. Beraz aldapa igotzea erabaki zuen baina konturatu zen oso arin nekatzen zela. Gailurrera nekatuta heldu zen eta txerriak ez zuen ulertu mendizaleen poztasuna eta harrotasuna.\n1 Non egoten zen txerria etzanda?\n2 Zer gertatzen zaio txerriari igotzen duenean?\n3 Nortzuk igotzen zuten aldapa goizean eta arratsaldean?\n4 Zer pentsatu zuen txerriak aldapa igo zuenean?\n5 Nola heldu zen gailurrera?\nIdazlearen izena- Arnaltz Iriondo\nPertsonaiak: mutil bat eta neska bat\nGaia: Ipuin hau mutil bati buruzkoa da. Honi neska bat gustatzen zaio, baina neskak ez du ikusten. Azkenean, ezagutzen dute elkar.\n· Ipuinaren izena: Zerriaren zoriona\n· Idazlearen izena: Joseba Sarrionaindia\n· Gaia: Zerri bat mendira igotzeko asmoa eduki eta gero duen dezepzioa.\n· Pertsonaiak: Zerria, kontalaria eta mendizaleak.\n· Hamar lerrotako laburpentxoa:\nZerri bat baserri batean bizi zen eta beti zegoen lokatzetan etzanda. Igandero mendizaleak ikusten zituen zorionez beteta mendira igotzen eta behin pentsatu zuen hurrengo igandean bera igoko zela. Eta esana egin zuen. Hurrengo igandean goiz jaiki eta mendira igo zen. Aldapan zihoala, leher eginda zegoen baina tontorrera iritsi nahi zuen, paisai politak ikusteko. Igo eta dezepzionatu egin zen, ez zegoen paisaiarik, janaririk, ezta urik ere ez eta baserrira heltzeko, berriz ere jaitsi egin behar zuen. Jaitsi eta lokatzetan “plast” egin eta han geratu zen.\n1- Non egoten zen etzanda txerria?\nLokatzetan egoten zen etzanda.\n2- Zer gertatzen zitzaion txerriari aldapa igotzen duenean?\nLeher eginda zegoela.\n3- Nortzuk igotzen ziren aldapatik goizean eta arratsaldean?\nMendizaleak igotzen ziren goizean eta arratsaldean.\n4- Zer pentsatu zuen txerriak aldapa igotzen zuen bitartean?\nGailurrera helduko zenean paisaia ederrak ikusiko zituela.\n5- Nola heldu zen gailurrera?\nOso nekatuta heldu zen gailurrera.\nIdazlearen izena: Patxi errementaria.\nIpuinaren izena: Euskal Herriko ipuinak.\nGaia: Deabru batzuk mutil bat infernura eraman nahi dute.\nProtagonistak: Patxi, Zut eta Gatz.\nBazen behin mutil bat Patxi izenekoa errementaria zena. Patxi oso gaiztoa zen eta egun batean, Gatz izeneko deabru bat etorri zen Patxi infernura eraman nahian. Patxik ea gosaldu nahi zuen galdetu zion eta baietz esan zion eta ezeri zenean hiru urte luze eman zituen aulkian kolatuta. Bi urtetan, bi deabru etorri zitzaizkion. Patxi hil zenean infernura joan zen eta infernuan ez zioten sartzen utzi. Azkenean Patxi zeruan bizi zen.\n1-Zelan deitzen da lehen deabrua?\n2-Zelan deitzen zen protagonista?\n3-Zer erabiltzen zuen deabruak itsatsita uzteko?\n4-Zer esan zion Patxik lehen deabruari aulkian jesartzeko?\n5-Nora doa azkenean Patxi?\nLO EGITEKO MAKINA\nIZENBURUA: Lo egiteko makina\nIDAZLEAREN IZENA: Miren Agur Meabe\nGAIA: Ume batek ezin du ondo lorik egin eta orduan bere amak ez daki zer egin.\nPERTSONAIAK: Ama, umea eta medikua.\nBazen behin umetxo bat inoiz ez zuena lorik egiten eta bere amak denetarik egiten zion lo egiteko, baina nahiz eta gauza horiek guztiak egin, ez zuen lorik egiten.\nAmak egun batean pentsatu zuen medikuarengana eraman behar zuela bere semea.\nMedikuak galdetu zion amari ea puzkerrak botatzen zituen eta amak erantzun zion sarritan botatzen zituela. Orduan medikuak bigarren aldiz galdetu zion ea urduri egoten bazen baina amak esan zion lasai egoten zela.\nOrduan medikua pentsatzen gelditu zen eta errezeta bat idatzi, eta amari eman zion.\nEgun horretatik aurrera lo egin zuen bere gelan makina bat ipini zuelako bere amak.\n1.- Nora eraman zuen amak umea?\n2.- Zer galdetu zion?\n3.- Zer esan zion medikuak amari?\n4.- Zer idatzi zion medikuak amari?\n5.- Egun horretatik aurrera lo egin al izan zuen umeak?\nIpuinaren izena: Txitoen istorioa\nIdazlearen izena: Bernardo Atxaga\nGaia: Zinemara joatea gustatzen zitzaien txitoen istorioa.\nBazen behin 10 txito bere amarekin etxe txiki batean bizi zirenak. Ama arrautzak saltzera joaten zen eta gauean bueltatzen zen etxera. Etxean amak txitoei galdetzen zien ea zer nahi zuten egin, afaldu edo zinera joan. Txitoek biak egin nahi zuten, baina pobreak ziren eta gauza bat bakarrik aukeratu behar zuten. Txitoek zinemara joatea aukeratu zuten eta beti lehenengo hiladan jesartzen ziren. Txitoei asko gustatzen zitzaien bakero pelikula eta “Bakarti Jeans“ protagonista pistolero, ona zelako.\nEgun batean amak esan zien kanpora lan egitera joan behar zela hilabete osoa, eta izebarekin geratuko zirela. Txitoek ez zuten nahi izebarekin egon, zinema gustatzen ez zitzaiolako. Hurrengo egunean ama joan zen eta izeba etorri zen. Gauean izebak galdetu zien ea zer nahi zuten egin: afaldu edo zinemara joan, eta txitoek erantzun zioten biak nahi zutela. Arin-arin jan zuten baina izebak esan zien ohera joateko eta zinera ez ziren joan. Egunero gauza berdina pasatzen zen.\nEgun batean kaletik entzun zuten gau horretan urteko pelíkula hoberena zegoela “Bakarti Jeans alkondara“ titulukoa. Txitoek zinera joan nahi zuten eta gauean etxetik ihes egin zuten eta zinemara sartu ziren. Izeba konturatu zenean zinera joan zirela haien bila joan zen. Izeba eta zineko zaindaria zinera sartu ziren txitoen bila. Barruan egonda pantailatik “Bakarti Jeans“ atera zen eta izebari galdetu zion ea zergatik ez zituen txitoak zinera joaten uzten. Izebak erantzun zion pobreak zirelako. Orduan “Bakarti Jeans“ urrezko poltsa bat eman zion txitoak egunero afaltzeko eta zinemara joateko.\n“Bakarti Jeans” zen eta pelíkula amaitu zenean txitoak etxera bueltatu ziren. Ama etxera joan zenean txitoek dena kontatu zioten eta ama pozik geratu zen.\n1.- Ama joan zenean norekin geratu ziren?\n2.-Txitoei, zein pelíkula gustatzen zitzaien eta zein protagonista?.\n3.- Bakarti Jeans pantailatik atera eta gero zer gertatu zen?\n4.- Gauero amak zer galdetzen zien?\n5.- Nork zaindu zituen 10txitoak?\nPINGUINOAREN LEHENGUSUA ( Elkarrizketa zehar estiloan)\nPinguinoaren lehengusua, meteorologoa zen eta pinguinoari esan zion etxe berri bat topatu behar zutela eta pinguinoak ez zuen nahi etxez aldatu pena ematen ziolako.\nBaina aldatu behar izan zuten etxea urtzen ari zelako baina pinguinoak esan zuen ez zela derrigorrezkoa etxea aldatzea baina berandu izan zen eta urtu egin zen etxea.\nHartza eta pinguinoa\nPoliki-poliki, gerturatu egin nintzaien zertaz ari ziren entzun ahal izateko. Pinguinoak esan zion hartzari bere lehengusua meteorologoa zela eta bufanda kentzeko imitazioa egin ondoren haizegailu eder bat erosi zutela. Baina orduan hartzak esan zion ea ez bazen konturatzen etxea urtzen ari zitzaiela. Orduan pinguinoak esan zion trankil egoteko berak komponduko zuelako, eta poliki-poliki pinguinoak konpontzen hasi zen. Orduan hartzak galdetu zion, pinguinoari ea zertan zabiltzan han. Pinguinoak erantzun zion izotza konpontzen ari zela inoiz ere ez apurtzeko. Eta hartzak erantzun zion ondo zegoela hori.\nIker (IRAGARPEN TESTUA)\nHamar urte barru Ikerrek 19 urte izango ditu. Orduan Unibertsitatera joango da eta bertan astronauta izateko ikasiko du. Han oso ondo pasatuko du eta izarrak ikusiko ditu teleskopioaren laguntzaz.\nIkasketak bukatu eta gero pilotatu egingo du espazio-ontzi bat eta Martera joango da ea norbait bizi den ikustera.\nMartetik bueltatu eta gero beraren lagunei kontatuko die nola pilotatu duen espazio-ontzia. Lagunak harrituta geratuko dira.\nOndoren eskatuko diote ea eramango dituen beraiek Martera. Nire ustez, hurrengoan eramango ditut lagunak Martera.\nAurkezpena eta diosala:\nKaixo, gaur gurekin Berezi daukagu. Berezik Mundakako eskolan lan egiten du eta lau urteko gelako irakaslea da.\n-Egunon Berezi prest zaude galderei erantzuteko ?\n1-Lan asko ematen dute lau urteko gelakoek?\nBai lana ematen dute baina oso alaiak dira ere eta oso parte hartzaileak .\n2-Gustatzen zaizu lau urteko umeekin egotea?\n3-Zenbat urte daramazu umeak zaintzen?\n4-Zein ordutan altxatzen zara eskolara etortzeko?\n5-Asko ikasi duzu andereño izateko?\nBai, baina taldeko lana\n6-Gustatzen zaizu Mundakako eskola?\nBai, ingurukoa onena da\n7-Zure lana erreza iruditzen zaizu?\n8-Non bizi zara?\n9-Zenbat urterekin erabaki zenuen andereñoa izatea?\n10-Zein ordutan joaten zara eskolatik etxera?\nEskerrak eta agurra:\nEskerrik asko gurekin momentu hau pasatzeagatik. Espero dut bizitza ondo joatea.\nDaniela Sainz Vizcaya\nKIROLA EGIN ETA GERO EZ BADUZU\nETXERA JOATEKO ASTIRIK,\nEROSI ANANA ZUKUA\n50€ tan OSO PREZIO MERKEA!!!\nMUNDAKAKO ESKOLA (Jarraibide testua)\nHau Mundakako eskola da. Bi ate dauzka: bata eskuma aldean eta bestea\nezkerraldean. Gure gela eskuma aldean dago, azken pisuan. Lehenengo pisuan\n2 urtekoak daude, baina eskailerak gora igonda, bigarren pisuan, 3 urteko umeak\ndaude. Gero mailak hasten dira: 3.eta 4. mailak. Azkenik , gu gaude eta irratigela ere\nMirari Unamuno Mundakako eskolako zuzendari dugu. Pertsona oso jatorra eta xelebrea da. Ia-ia bizitza guztia darama Mundakako eskolan.\n-Zenbat urte daramazu Mundakako eskolan?\n-Asko, hogeitamabost urte\n-Zure uztez eskola honetan jende ona eta xelebrea egon da?\n-Baiiiiiii, jende ona orokorrean eta xelebreak ere, bakoitza bere eran.\n-Eskola hau asko aldatu da zure lehenengo egunetik?\n-Nahiko; egitura aldetik, metedologia aldetik eta pertsonak ere aldatzen joan dira, eta ikasleak ere.\n-Irakasle moduan ere ibili zara?\n-Mundakan bai, eta beste 26 urte ikasle moduan leku desberdinetan.\n-Gogorapen onak dituzu lehenengo urtetakoak?\n-Bai, oso onak, nire lanbideen lehen urteak izan zirenez oso gustukoak izan ziren.\n-Asko kantsatzen zara zuzendari moduan?\n-Ikasle jatorrak daude eskola honetan?\n-Eskola honetan denetarik dago baina orokorrean oso jatorrak\n-Zein ordutan altzatzen zara ohetik?\n-Goizeko sei eta erdietan altzatzen naiz\n-Espero duzu urte gehiago jarraituko dituzula zuzendari moduan?\n-Aurtengoa eta hurrengoa bai baina bestea espero dut ezetz.\n-Eskerrik asko galdereei erantzuteagatik. Agur!\nIKER ASTRONAUTA (IRAGARPEEN TESTUA)\nIker astronauta Ilargian egongo da, unibertsoa aztertzen eta probak egiten. Iker lurrera etorriko denean, ekarriko duen Ilargi zatia aztertuko dute.\nOso interesgarria izango denez, berriro joango da, baina beste planeta batera. Baina han martziano batzuk aurkituko ditu. Lehenengotan beldurtu egingo da, baina gero lagun onak egingo ditu. Azkenean, martzianoak Ikerrekin etorriko dira lur planetara eta martzianoak hemen geratuko dira betirako.\nUrriaren 16an Hirugarren Ziklokook Bird Center-era joan ginen eguna pasatzera. Bertan hegazti mota desberdinen migrazioak aztertu ez ezik Urdaibaiko arrano arrantzalearen berriak entzun genituen. Joan den Maiatzan Urdaibaiko padurara arrano arrantzale bat bueltatu zen.\nOso interesgarria izan zen azaldu ziguten guztia eta nire ustez asko ikasi genuen hegaztien bizimoduaz.\nUdazkenean (Udagoian esaten zuen Jonek) gure paduran hegazti asko daude eta guk asko ikusi genituen: mokozabalak, lertxunak, lertxuntxoak, ahate txistulariak, kopeta zuriak, zingira mirotza eta potorro (ubarroi) asko.\nGero, bokata jan, herriko plazan jolastu, eta Mundakara etorri ginen.\nEsaldian harridura, poza edo beste sentimenduren bat adierazten duela erakusten du. Harridura ikurra (!) harridura perpauseko azkenengo hitzaren ostean idazten da, eta ez da punturik idazten haren atzetik.\nAdibideak: Hara, zu Mirenen alaba zara eta!\nAzkenean , lortu dut etxera heltzea!\nAdi! Entzun Mikelek esango duena!\nEsaldiak galdera bat egiten dela adierazten du. Galdera-ikuura(?) galde-perpauseko azken hitzaren ondoren idazten da, eta ez da punturik idazten haren atzetik.\nAdibideak: Ikusi duzu gure ama supermerkatuan?\nZer izen dauka neska ilehoriak?\nBeste era batera galdetuko dizut:norekin joango zara bidaian?\nZentzumen bidez hauteman daitezkeen izakiak edo objetuak izendatzen dituzte.\nZentzumen bidez hauteman ezin daitezkeen ideak, sentipenak edo sentimenduak izendatzen dituzte.\nIzaki bizidunak izendatzen dituzte.\nizaki bizigabeak izendatzen dituzte.\nPertsonak, tokiak, animaliak edo objetuak izendatzen dituzte, zein diren zehaztu gabe.\nPertsona, toki, animalia edo objetu jakinak izendatzen dituzte, beste batzuetatik bereiziz.\nHitz-eratorpenaren bidez, oinarrizko hitzari hizki bat (aurrizkia edo atzizkia) gehituta, beste hitz bat sortzen da. Sortutako hitzari hitz-eratorria deritzo.\nOrdinalak- Zenbaki erromatarrak\nZenbatzaile ordinalak idazten direnean, -garren atzizkia gehitzen zaio zenbakiari, lehen edo lehenengoa adierazteko izan ezik. Aldiz, zenbakiz idazten badira, puntu bat idazten da -garren atzikiaren ordez, eta deklinabide-atzizkiak zuzenean eransten dira puntuaren ostean.\nZenbaki erromatarrak letra larriz idazten dira beti, eta -garren atzizkia adierazteko, puntu bat idazten da azkenengo letraren jarraian.\nDeterminatzaileak: artikuluak eta erakusleak\nArtikuluak izena mugatzen du, hiztunentzat ezaguna dela adieraziz. Artikulua izenari erantsita joaten da eta bi forma ditu: -a (singularra) eta -ak (plurala).\nErakusleek ere izena mugatzen dute, hiztunaren eta aipatutako hitzaren arteko hurbiltasun - maila zehaztuz. Erakusleak izenaren eskuinaldean joan ohi dira.\nHiztunarengatik hurbil: hau (singularra) hauek (plurala).\nHiztunarengatik erdibidean: hori (singularra) haiek (plurala).\nHiztunarengatik urrun: hura (singularra) haiek (plurala).\n-te, -ero, -aro eta -ondo atzizkien bidez, denbora adierazten duten hitzak sortzen dira.\nAtzizkiak: Hitz abstraktuak sortzeko\n-tasun, -keria, -men/-pen eta -gintza atzizkien bitartez, izen abstraktuak sortzen dira.\nZerrenda bateko elementuak banan-banan esateko.\nAdibidea: Gaur tomateak, azenarioak, azak eta olibak erosi ditut merkatuan.\nPertsona edo animalia bati zerbait eskatu edo agintzen diogunean, deikiaren eta aditzaren artean.\nAdibidea: Mikel, erdu!\nAditza aipatzen ez denean (elipisa egiten denean), koma jartzen da haren ordez.Adibidea: Eneko bihar etorriko da eta Julen, etzi.\nHiru zenbatzaile mota daude: zehaztuak, zehaztugabeak eta orokorrak:\nZenbatzaile zehaztuak: Zenbatzaile zehaztuek kantitate zehatza edo ordena adierazten dute. Bi eratakoak dira:\nKardinalak:kopuru zehatza adierazten dute (bi, hiru, lau, bost...)\nAdibidea: Etxeak hiru logela ditu.\n2. Ordinalak: ordena adierazten dute (lehen, bigarren, hirugarren...)\nAdibidea: Martina bigarren mahaian jesartzen da.\nEz dute kantitate zehatza adierazten, gutxi gorabeherakoa baizik (asko, gutxi, zenbait, ugari, hainbat...)\nPoltsan hainbat liburu sartzen dira.\nZenbat galderari erantzuten diote eta erantzunak osotasuna adierazten du: guzti, dena, oro, oso...\nAdibidea: Liburuko kantu guztiak ikasi ditut.\nIragarpen-testuak etorkizunean zer gertatuko den azaldu edo iragartzen du, gaur egungo egoera eta informazioetan oinarritua.\nTestu horietan geroaldiko aditzak nagusitzen dira. Iragarpen-testuak dira eguraldi-iragarpenak, medikuntza eta zientzia-ikerketak...\nAditz iragankorrek *EDUN aditz laguntzailea hartzen dutenak dira: eraman du, ikusi zaitu\nElkarrizketa aldez aurretik prestatutako solasaldiada, pertsona bati informazioa lortzeko edo gai bati buruz duen iritzia jakiteko egiten dena.\nElkarrizketa baten elkarrizketagileak eta elkarrizketatuek hartzen dute parte. Lehenengoak galderak egiten ditu, eta bigarrenak, erantzun.\nElkarrizketak hiru zati izaten ditu: elkarrizketatuaren aurkezpena eta diosala; gorputza, galdera eta erantzunekin; eta azkenik eskerrak eta agurra.\nAurrizkiak hitzari aurrean jartzen zaizkion hizkiak dira, hitz eratorriak sortzeko. Euskarak berez aurriki gutxi ditu (des-, ez eta ber/bir). Hutsune hori betetzeko, beste hitz batzuk erabiltzen dira aurrizki gisa (aurre-, azpi-, erdi-, gain-, sasi-,elkar-,...), edo beste hizkuntza batetik hartutakoak(super-, anti-, poli-, hiper-, inter-, tele-...).\nI bokalak eragiten duen soinu-aldaketari bustidura deritzo.\n-alde / -talde, go, -eria eta – ada / - kada atzizkien bidez taldea edo multzoa adierazten duten hitz eratorriak sortzen dira. Talde hitza, izatez, izena da, baina atzizkiaren erabilera ere badu.\nPerpausek subjetua eta predikatua izaten dute. Subjetuaren eta predikatuaren komunstadura egoten da. Subjetua hitz multzo batek osatzen du: izen-sintagmak.\nIzen berezia: Pello hondartzan dago.\nIzenordaina: Ni arrantzara noa.\nIzen arrunta gei artikulua: Filma hasten dago.\nZenbatzailea gehi izena: Bi lagun etorri gara.\nIzena gehi erakuslea: Jarleku hauek libre daude.\nIzena gehi izenondoa gehi izenordaina: neska errumaniarrak ondo abesten du.\nIragarkien helburua jende multzo baten iritzian eragitea da, ekintza edo produktu jakin bati buruz. Iragarkiek lelo bat ---iragartzen denari buruzko esaldi labur eta erakargarria---eta irudi bat ---leloarekin zerrikusia duen marrazkia edo argazkia ---izaten dute.\nBi motatako iragarkiak daude.\nPropaganda – iragarkiak: beren helburua giza jokabidaean eta portaeran eragitea da. Xede kulturala, sozialaedo antzekoa dute.\nPublizitate iragarkiak:.produktu jakin bat erostera bultzatzen dute. Xede komertziala dute.\nJolastu hitzen musikaltasunarekin. Errimadun esaldiek hobeto eta errazago gogoratzen laguntzen dute. Aginte – perpausak ere erabil ditzakegu: edan ,erosi, bisita gaitzazu...\nIdazteko orduan, kolore eta tamaina desberdinetako hizkiak erabil ditzakegu.-