Larraza: «Mundu osoko puntako sortzaileekin buruz-buru aritu gaitezkeela erakutsi dugu» | Kultura | Naiz\nEtxeparek sustaturiko #ScotlandGoesBasque programaren bidez 48 euskal sortzailek euren jarduna Eskozian erakusteko parada izan dute. Ekimena amaitu berritan, balorazio «bikaina» egin dute euskal institututik.\nKaleko ikuskizuna, Fringe jaialdi prestigiotsuan. (NAIZ)\nEdinburgo «euskal sorkuntzaren zabalkuntzarako plataforma» bilakatu da abuztuaren 7tik 18ra bitartean. Izan ere, Etxepare euskal institutuak sustatuta, 48 euskal sortzaile izan dira herrialdeko bi jaialdi garrantzitsuenetan –arte eszenikoen Fringe eta literaturari lotutako Edinbugh International Book Festival– parte hartzen eta, baloraziotarako unea iritsita, ekimenaren emaitza goraipatu dute Etxeparetik: «Erantzun bikaina izan dute Edinburgon aritutako euskal sortzaileek».\nBertan igarotakoak «egun biziak», denbora gutxian jarduera asko bildu dituztenak, izan direla aipatu dute eta programaren bidez euskal sorkuntza eta kultura garaikidea mundu mailan kokatzeko eta prestigiodun jaialdietan erakusteko leihoak sortu direla iritzi dute, baita harreman horiek etorkizunean manten daitezen lan egingo dutela gaineratu ere.\nEtxepareko zuzendari Irene Larrazaren hitzetan, «lehen aldia da diziplina ezberdinetan, toki berean eta batera, horrelako programa bat sustatzen dugula. Aste oso oparoa izan da, eta oso pozik gaude emaitzarekin». Euskal sortzaileek Fringe eta Edinburgh International Book Festival jaialdietan aurkeztutakoaren inguruan ere mintzatu da: «Edinburgoko esperientziak erakutsi digu euskal sortzaileak mundu osoko puntako sortzaileekin buruz-buru aritu daitezkeela eta hemen egiten den kultura munduko beste edozein txokotan egin daitekeenaren adinakoa dela, eta horretaz harro egon gaitezke».\nFringe jaialdian parte hartu dute, besteak beste, Tio Teronen Semeak, Krego-Martin Danza, Akira Yoshida, Proyecto Colectivo HQPC eta 2Theatre taldeek, eta liburu azokan izan dira Iban Zaldua, Harkaitz Cano, Danele Sarriugarte, Uxue Alberdi, Miren Agur Meabe, Eider Rodriguez edota Bernardo Atxaga, besteak beste.\nEtxeparetik zehaztu dutenez, Edinburgon ikusitako hainbat ekimenek jarraipena izango dute Euskal Herrian: han estreinatutako ‘Atlantik 1050’ ikuskizuna irailean Atlantikaldian ikusteko aukera izango da eta ‘Txekhov vs. Shakespeare’ ekimenaren uzta biltzen duen liburua Literaktumen emango da ezagutzera.\nBestalde, #ScotlandGoesBasque programaren baitako hurrengo jarduerek eskoziar unibertsitatea izango dute jomuga: batetik, Edinburgoko Unibertsitatean ‘Mugarik gabeko ala mugatutako esparrua? Hizkuntza gutxituetako hedabideak eremu digitalean’ mintegia izango da, urriaren 16an eta 17an; eta, bestetik, Donostia 2016 Kultur Hiriburutzaren ‘Europa Transit’ egitasmoko dokumentalak izango dira ikusgai Edinburgoko eta Glasgowko Unibertsitateetan, urriaren 17tik 19ra.


"Bizitzaren alde egitea, ezin da inoiz delitua izan" - Zubieta - Noaua.eus\n"Bizitzaren alde egitea, ezin da inoiz delitua izan"\nNoaua Aldizkaria 2019-06-11 09:57\nSare sozialetan ugariak izan dira, Espainiako Kontu Auzitegiak Ainhoa Intxaurrandieta eta Iñaki Errazkin bigarrenez errugabetu dituen epaiaren harira izan diren erreakzioak.\nErrausketaren Aurkako Mugimenduaren esanetan, "EAJk eta PSEk eginiko eskaera miserablea atzera bota dute bigarren aldiz. Erraustegi bat gelditzea, bizitzaren alde egitea, ezin da inoiz delitua izan. Zorionak!".\nGipuzkoa Zutik mugimenduak poza adieraztearekin batera, honakoa adierazi dute. "#AngulaUstelak kontrako eztarritik. Hainbesteko ustelkeria darion erraustegiagatik zuen aurka egitea ere, ze lotsagabeak. Zorionak, eta jakizue, ez zaituztegula bakarrik sekula utziko!".\nUsurbilgo Udaleko alkatetzara heltzear den Agurtzane Solaberrietak ere zorion eta eskertza mezua helarazi die. "Mendeku hutsean oinarritutako auzi bidegabe baten amaiera izatea espero dut. Zorionak bikote eta eskerrik asko usurbildarren partez!".\nGipuzkoako EHBilduk Ainhoa eta Iñaki zoriondu eta atzoko epaia albiste pozgarritzat jotzearekin batera diotenez, "beste behin argi gelditu da gipuzkoarroi emandako hitza betetzea izan zela zuen helburu bakarra. Besarkada bana!".\nLAB sindikatutik diotenez, "argi zegoena berretsi egin dute Ainhoa Intxarraundietak eta Iñaki Errazkinek hartu zitekeen erabaki zuzenena hartu zuten; erabaki horrek, gainera, babes sozial eta sindikal zabala zuen. Errauste plantaren kontratua etetea arduraz jokatzea izateaz gain, juridikoki zuzena izan da hasieratik".\nELA sindikatuaren iritziz, "sententzia honekin frogatuta geratzen da EAJ eta PSEk prozesu guzti honetan izan duten helburu nagusia, Intxaurrandieta eta Errazkinen aurkako mendeku pertsonala".\nSorturen esanetan, "Bilduk erraustegia gelditzeko konpromisoa hartu zuen 2011ko hauteskundeetan. Iñaki Errazkinek eta @ainhoa_GHK.k hitza bete zuten. Mendeku gosez, PNVk eta PSEk haien aurka jo zuten. Iñaki, Ainhoa: zuen zintzotasunak handi egiten zaituzte. Biba zuek!"\nAlternatibak harrotasuna adierazi du. "Harro ingurumenaren alde eginiko lanagatik; harro gipuzkoarren osasunaren alde egindakoagatik; harro birziklagarria dena erraustearen aurka egoteagatik. Harro zuen lanagatik @ainhoa_GHK eta Iñaki Errazkin . Zorionak!".


Erratz-dantza, trebetasuna eta umorea Ingalaterran — dantzan.eus\nHemen zaude: Hasiera › Albisteak › Erratz-dantza, trebetasuna eta umorea Ingalaterran\nErratz-dantza, trebetasuna eta umorea Ingalaterran\nErratz-dantzaria, Arthur Randell-enk idatzitako eta Enid Porter-ek editatutako “Sixty Years A Fenman” liburuan. Argazkia: Enid Porter Project\nIngalaterrako Cambridgeshireko Fens eskualde zingiratsuan ohikoa da erratz-dantza egitea, morris dantzekin batera. XX. mende hasieran desafio-dantza gisa egiten zen, bereziki uzta-hasierako Plough Monday jaialdian. Gerora, hainbat ekitalditan dantzatu izan da The Broom Dance edo erratz-dantza, eta gaur egun eskoletako haurrei irakasten dizkiete dantzaren hainbat mugimendu. Morris, Rapper eta Molly-dantzen emanaldietan egin ohi dute orain, eta sarean hainbat bideo daude.\nEnid Porter, 1947 eta 1976 bitartean Cambridgeshireko Museoko arduradun izandakoaren omenezko funtsari esker, erratz-dantzari buruzko informazio ugari jaso da. Enid Porter izan zen tokiko datuak hainbat argitalpenetan jaso zituztenetako bat. Besteak beste, King's Lynn eta Wisbech eremu zingiratsuetako Arthur Randell-engandik jaso zuen informazio asko.\nUmorea eta trebetasuna\nOhikoa izaten da erratz-dantzariek dantza egin aurretik ematen dituzten diskurtsoetan publikoa zirikatzea. Zuzeneko harreman horren gertutasunarekin jokatzen dute sarritan ikusleak txunditzeko moduko jokoak eta akrobaziak egiteko. Melodiekin batera kantatzen diren hitzek ere kutsu sarkastikoa izan ohi dute.\nMunduko hainbat herrirekin eta komunitaterekin gertatzen den moduan, kasu honetan ere beste herrialdeetara emigratutako belaunaldiek hainbat ohitura mantendu dituzte, eta jarraian ikus litekeena Kanadan egindako erratz-dantza da:\nErratzak eta sorginak dantzan Euskal Herrian


Mito eta kito | Kultura | Berria\nMito eta kito\nZuzendari eta biolinista: Pinchas Zukerman. Egitaraua: Ludwig van Beethovenen 'Biolinerako kontzertua eta Anton Dvoraken 8. sinfonia. Lekua: Donostiako Kursaaleko auditoriuma. Eguna: Martxoaren 8a.\nBiolinaren munduan mito handia da Pinchas Zukerman, hamarkada askotan arku instrumentuetako adituentzat gida izan den musikari handia. Duela bi urte, Euskadiko Orkestra Sinfonikoaren denboraldia ezagutu zuen bakarlari gisa, eta utzitako zapore onak berriro ere ekarri du gure agertokietara: erabaki guztiz erraza zuzendaritza artistikoarentzat. Funtzionatzen duen produktu bat berriz ere ekartzea arriskurik gabeko aldez aurreko garaipen on bat baita.\nBaina, oraingo honetan, Zukermanek berak zuzendu nahi zuen orkestra. Biolinista lanarekin aspertu ez, baina, urtetik urtera munduko izar handi sentitzen direnean, izarrek beren burua erronka berrietara bideratzeko beharra sentitzen dute. Erabaki logikoa kasu batzuetan. Hala eta guztiz ere, erretiroa hartzen duen goi mailako futbol jokalari batek bezala, edonor ez da entrenatzaile on bat izateko gai; ideia onak izan ditzake, baina karisma eta lidergoa izan behar dira, eta, arazo puntualetan, teknika argudioak bereziki ikasi behar dira. Zukermanen kasuan, Hannah Perowne kontzertinoaren lana goraipatu behar da, podiumetik zetozen akats asko gainditu baitzituen emakume liderrak. Orkestra guztia Perowneri begira; berak zuen giltza une oro, eta, bitartean, Zukerman jolasean bere arku batutarekin.\nMito eta kito. Zalantza tantarik gabe gozatu genuen Ludwig van Beethovenen Biolinerako kontzertua. Ez da teknikoki zailena, baina gardenena bai; milaka eskala gora eta behera, akorde osoak, biolineko goiko posizioetan gauzatzen diren pasarte ugari, eta, batez ere, energia bereziko interpretazioa dakarren partitura. Zukerman zoragarri aritu zen, EOSeko entzulerian aparteko isiltasuna lortuz. Sentsazio miragarri bat bizitzen ari ginela antzeman genuen. Haize egurra kokaleku berezian, ezkerretik eskuinera flauta, fagotak eta klarineteak, eta oboeak, berriz, fagotaren eta klarinetearen erdian txertatuta, orkestrarentzat laguntza interesgarria izanik.\nJarraian musika txekiarra iritsi zen Anton Dvoraken bitartez; hemen denetarik pasatu zen Zukermanen batuta jolasaldian. Soinu oreka falta tronboi taldearen garrasiei esker, haize eta hari instrumentuak bide zuzenetik aldenduz, Perownek konpondu ezin zituen akatsak. Baina Zukerman musikari petoa da, eta, edonola ere, orkestra sentikor entzun zen. Musikariak gustura zeuden mitoaren aginduetara, eta hori eskertzekoa da.\n«Filmatzea nagoen lekuan egoteko modu dialektiko bat da»\nFilmak sortzen dituen artista da, zinemagilea baino gehiago. Eginez egiten du lan, eta konbentzioak desegiten ditu bidean. Bere lana mundu osora zabaldu du; Kaliforniatik urteetan, Euskal Herritik orain.\nBost jota nabar\nPalestinan lehen intifada piztu zenean Riad Awwadek grabatutako diskoa desagertuta egon da urte hauetan guztietan. Orain, 'The Intifada 1987' izenburuarekin argitaratu dute.


'Sustraiak eta kimuak' ekimena jasoko du Getxok - Deia\nBerrikuntza eta Kulturari buruzko VI. Jardunaldiak\n'Sustraiak eta kimuak' ekimena jasoko du Getxok\nSustraiak eta kimuak ekimenaren kartela. Bilboko Udala\nSustraiak eta kimuak ekimenaren kartela.\nGETXO. Datorren ostegun eta ostiralean, urriak 15 eta 16, Getxok 'Sustraiak eta kimuak' izeneko Berrikuntza eta Kulturari buruzko VI. Jardunaldiak jasoko ditu. Ekimen hau Karraskanek antolatu du, eta Getxoko Udalaren, Bizkaiko Foru Aldundiaren eta Eusko Jaurlaritzaren laguntza izango du.\nKultura- eta sorkuntza-eragileei zuzendutako hitzordua da eta sektoreko ezagutza kudeatzeaz, sistematizatzeaz eta belaunaldien arteko lankidetza balioesteaz arduratuko da, baita genero-kontuetan ere. Hala, hitzorduan, gazteei garapenerako tapoirik jartzen ez dieten eta harreman- eta garapen-esparru berriak eta abar eskaintzen dituzten antolaketa-eredu berriak lantzeko aurkezten diren aldaketa-aukerei buruz hausnartuko da.\n"Sustraiak eta kimuak" ekimenak online formatua izango du, baina egoitza nagusia Romo Kultur Etxean izango du. Handik, telebista-platoaren antzera, bi saio egingo dira hilaren 15ean eta 16an, 16:30etik aurrera. Zuzeneko bideokonferentziek eta elkarrizketek osatuko dute programa, baita esperientzien lekukotzak dituzten ikus-entzunezko piezek ere. Saio hori osatzeko, parte-hartzaileek txataren eta sare sozialen bidez egiten dituzten ekarpenak bilduko dira.\nJavier Martínezek, erakundeetako ezagutzaren kudeaketan aditua, zabalduko du jardunaldia hilaren 15ean; eta Eva Salaberria, Javier Anós eta Jorge Fernández León kudeatzaileek elkarrekin hausnartuko dute hilaren 16rako aurreikusitako elkarrizketan. Parte-hartze horiez eta bi jardunaldietan emango diren esperientziez gain, hilaren 16an, 18:30etik 19:30era, networking espazio bat egingo da kultura- eta sorkuntza-eragileentzat.\nParte-hartzea doakoa da, baina aldez aurretik izena eman behar da (baita networking saiorako ere). Programa osoa eta izen-ematea


“Azkenak!” bota zuen Txatok.\nJosebak denda batzuk ikusi zituen baserriaren atzeko belardian. Sartu zirenean Eduard ari zen hizketan, fagckoa (Front d’Alliberament Gai de Catalunya), gai ordena azaltzen. Eztabaida hartatik aterako omen zen coflheek (Confederación de Frentes de Liberación Homosexual del Estado Español) aurrera eramango zuen ibilbidea. Martxan zeuden kanpainen balorazioa. Erasoak. Galdera-erantzunak.\nJosebak bat-batean konprenitu zuen nondik zetorren Txatoren janzteko manera. Tipoak alkandora koadrodunetik hasi eta kamiseta nabarretara zihoazen, ia bi genero osatzeraino; batetik, koadrozko alkandorak, bakeroak, eta kolore bakarreko elastiko eta goikoak, askotan bibote eta bizarrekin horniturik; bestetik, kolore nabarreko jendea, galtza multikoloreak, elastiko gorri-beltzak, more asko, kolore fuerteak. Emakume-koloreak, ausartu zen pentsatzera Joseba, berehala damutzeko. Txatok askotan esaten baitzion ez zela nahikoa marika, ez zuela nahikoa luma eta beharbada beste modu batez jantzi beharko lukeela. Dena dela, ingurura so egitean, ohartu zen Iruñekoek, berak salbu, bazutela berdintsu jantzita agerrarazten zituen halako ukitu bat: jantzien nabarrak morera jo, eta molde berak eginak balitu bezala. Harro eta lotsatuta sentitu zen aldi berean desberdina eta berdina izateagatik.\nBatzar handia irudikatu bazuen ere, hogeita hamar lagun inguru baino ez ziren izango. Sartu zirenerako denak eserita zeuden mendi aterpe ukitua eman nahi izan zioten baserrian. Mahaiak zeuden han-hemenka paraturik, haiek bezalako taldeek jan zezaten. Aretoaren lau hormetan aulki korrituak zeuden, bizkarreko harberarekin. Denbora zeramaten halako eztabaida sorgor eta lurpeko batekin coflheeko talde guztiek. Zeharka ateratzen zen, hitz erdika, ziztada iraingarrietan batzuetan; areago nafar eta bizkaitarren artean; Txoko Landara zerbitzatzera joaten zirenetan eta. Josebak entzunak zituen eztabaidak, eta bazekien La Radical Gai-k eta fagckoek Nafarroakoen alde egiten zutela.\nBesarkadak, musuak, algarak. Pedro de Cadi, Eduard, Raisa, Txato, Oskar, Javitxu... Dena zalaparta Markel-La Markeliñe bilbotarraren desesperaziorako.\nJoseba aparte egon zen, bitan edo ez zituen ikusi, Bilbon izan zuten bilera batean, baina ez zen nahikoa adiskide Txato, Oskar, Juanillo eta Javitxu bezala haiekin musuka hasteko. Ez zuen nahi gainera, ezpainetan musuka aritu behar etengabeak halako higuin bat eragiten baitzion, Txatok behin baino gehiagotan armairutasuntzat jotzen zuena. “Ez bazina armairuan egongo, ezpainetan musu emateari ez zenioke erreparorik paratuko”. Halakoetan, Joseba, ergel baten moduan gelditzen zen bere baitakoa husturik, sentimenduak igarri beharrean, artean nor den eta zer nahi duen ez dakien haur bat bailitzan; eta susmatzen zuen, han ere, lehenago aek inguruko bere kuadrillan bezala, norberaren izaerari bezainbat amore eman behar zitzaiola taldeko partaide izateko pagatu beharreko zergari; alegia, estetikoki eta etikoki zer zen egoki erabakitzea taldearen eskuetan utzi beharra zegoela.\n“Kenneth!” garrasi egin zuen Txatok, mutil perilladun sendo bat besarkatuz. “Etorri zara azkenean?!”.\n“Bai” erantzun zuen mutilak gaztelera ingeles doinuz.\nNon entzun zuen izen hori lehenago? Ez zen akordatzen baina bazekien nonbait entzunda zuela.\n“Eseri, mesedez, hasi egin behar dugu-eta” esan zuen Markel-La Markeliñek.\nTxatok-eta, entzunagatik, zutik jarraitu zuten, batzuk-batzuk besarkaturik.\n“Nafarrok, jesarri!” oihu egin zuen Markelek. “Arratsalde on. Ongi etorri denok!” agur egin zuen euskaraz eta gazteleraz. Markelek gai ordena laburtu zuen nahiz eta Eduardek lehendik laburtua izan. Lehendabizi, aurreko bilerako akta onartuko zuten. Bigarren, 92 kanpainan egindakoa azalduko zuten taldeek, apostasiaren aldeko kanpaina eztabaidatuko zuten. Eta gero “hemen egoteko arrazoiarekin hasiko gara. Hiru txosten daude, bat La Radical Gai-rena: Marikas e identidad. Bigarrena, Nafarroako ehgamena: Identidad marika-Identitate marika. Eta hirugarrena, Bilboko ehgamena: La liberacion gay y la revolución. Eta azkenik hiesaren kanpaina aitatuko dugu azkar, Madrileko aurreko bileran nahikoa eztabaidatu genuen-eta”.\nMarkel zenbat zeuden kontatzen hasi zen orduan: 28.\n“Klaro, argi zegoen. 28” ebatzi zuen Eduardek, gaztelera katalan doinuz.\nLa Radical Gaiko Pedro de Cadi altxatu zen eta 92 urteko fastoen kontra egindako ekintzak aletzen hasi zen. Bartzelonan izan zirela fagc eta La Radi hitzaldi bat ematen; jende asko egon zela. “Bilerak izan ditugu 500. urteurrenaren kontrako taldeekin. Ekintza gehienak udan izan dira eta. Sevillan ia-ia jo egin gintuzten. Elastikoak arrakasta handia izan du” gehitu zuen, 92 Ez 69 Bai kamiseta seinalatzen zuela. “Gure ideia izan zen eta arrakasta izan du”.\nGero Markelek Apostasiaren Aldeko eta Soldaduskaren Kontrako kanpainetakoak aletu zituen.\nLau taldetan banatuko ziren, zazpina.\nBatzuk areto hartan gelditu ziren, besteak areto erraldoira abiatu ziren; katedral batenak ematen zuen sabai altuak, leiho gorak, harberazko hormak, solibo ilunak.\nJosebak aulki-mahai batzuk zituen aurrean. Esanen luke ez zirela bertakoak, nonbaitetik ekarriak baizik, eskolakoak izateko itxura baitzuten. Hurbildu ahala txikiegiak zirela ohartu zen, berarendako behintzat. Markel-La Markeliñe atzetik zetorren, hizketan atertu barik. Itzuli zenean hantxe agertu zitzaizkion seiak, nabar baina aldi berean kolorge, egin gabearen forma lausoetan, bere baitakoaren ispilu. Horregatik harritu zuen zeinen zehatz ageri zitzaion Pedro de Cadiren nortasuna ez eze gorputzaren forma, azala eta inguratzen zuen airearen arteko muga. Josebak ez zekien Pedroren eta errealitatearen arteko muga zorrotz hura nondik zegoen eraikita, esanen luke, barnetik kanpora eta ez alderantziz, hark errealitatea zegoenera indarrez bulkatu balu bezala; eta esanen luke lumagatik zela, manera eme eta espantuzko haiek objektuari forma ematen lagundurik, norbera errealitatearen jainko sortzaile bihurtzen zutela; hala ere, Txatok luma mugak norbera sortzeko baino bazterrak iraultzeko baliatzeak desorekatu egin zion argudioa, Txato oso Txato baitzen, Erriberakoa. Bera, aldiz, etsi zuen, munduaren eta norberaren arteko mugak garbi ez zituen zera bat zen, “armairutasuna” zio, entzun zuen Txatoren pepitogrillo ahotsa bere baitan.\nEseri eta egokitu zitzaizkion eztabaida kideei so egin zien: Pedro de Cadi; Markel, ez zen La Markeliñe pentsatzera ausartu; La Radiko mutil gazte bat, Toño, ze majoa; behin edo beste hitz egindako mutil oiartzuar bat, Jon, iturgina, uste zuenez; Bilboko ehgameko mutil txikitxo, gizentxo, antiojodun bat, Lander; ezagutzen ez zuen beste bat...\nEta burua altxatu zuenean hantxe ikusi zuen areto erraldoia zeharkatzen Kenneth: kaskamotz, bizar errubio. Leiho goretatik argi izpi batek ile urrekararen gainean distira egitean, Josebari zerbait asaldagarria iruditu zitzaion, ez zuen jakinen esaten zertan, ez zuen jakinen esaten nola, ez zuen jakinen zer, baina zerbait iragan zen bere baitatik. Eta halako batean ardailak harturik Axi han egotea desiratu zuen. Egun argiko ametsetan galdu zen noraezean, bere gogoak gora egiten zuela leihoetaraino, muga gandutuak lausotu eta airearekin nahasirik gora eta gora. Pedro de Cadik mugak horren zehatz-argiak izanik, beharbada ezin zuen berak bezala gora egin eta etorkizun zoriontsu bat ez bada atseginago bat asmatu. Oinaztura bezala iragan zitzaion gogotik heterosexuala izateko desira eta oinazturaren atzetik ostotsa nola Txatoren irribarrea, eta barre algara “intentatzak, intentatzak ba! Heterosexuala? Erdiak ergelak dira-eta!”.\nIzuak hartu zuen, ehgam Nafarroako inor ez zegoenez, berak defendatu beharko zituen haien proposamenak. Beno, berez Txatorenak ziren. Eta berak itzuli baino ez zituen egin, alferrik itzuli ere. Gogoa joan-etorrietan katramilatu zitzaionez izerditan hasi zen, zer esango zuen pentsatzen.\nKenneth. Halako deserosotasun urduri bat eragin zion. Eta barne-barnean zergatik jakin bazekien ere, ez zen ausartu zerabilena garunaren eremu konszienteetara ekartzen, ekarritakoak eraginen zionaren beldur.\nOndoan eseri zitzaion, atzerritar hezi eta herabe bati zegokiokeenaz bestela, baimena ahoz eskatu beharrean gorputzarekin berarekin aulki korrituan tokia eginez. Harritu egin zuen, ia ezagutzen ez bazuen ere, bestelakoa irudikatzen zuelako, bere modukoagoa, ahulagoa, ziurtasun gutxiagokoa, “armairuagoa” entzun zuen Txatoren ahotsa.\nLa Markeliñe ez zen haiek bezain azkar eseri. Prozedurari buruz mintzatzen hasi zenean zutik zegoen eta goitik behera so egiten zien, sermoia botatzen arituko balitz bezala. “Hiru txosten daude: ehgam Nafarroa, ehgam Bilbo... bueno, Bizkaia, eta fagc Bartzelona. Irakurrita dituzue, baina komeniko litzateke norbaitek bakoitzaren laburpen arin bat egitea”.\nJosebari iruditu zitzaion garaia zuela esertzeko, baina Markel ez zen eseri. Imintzio teatral batez hartu zuen areto itzela, espazio hutsa, denen buruak eta nortasunak.\n“Joseba, zeuk egingo duzu Nafarroakoaren defentsa?”.\nEz zen ausartu baietz esaten, buru makurtze batekin nahikoa izan zen.\n“Guk... nik...”. Eduard altua zen. Luma zerion baina azkarra zen; pentsatze hutsarekin damutu zen esaldiaz Txatoren ahots tatarra gogora ekarri gabe, “luma dario baina azkarra da!”.\nEduard eta Joseba izanak ziren behin baino gehiagotan elkarrekin, Bartzelonatik Iruñera hitzaldi bat ematera etorri zenean lkik antolaturiko jardunaldi batera, eta Joseba bere herabetasunetik harekin adiskide izaten saiatuagatik Eduardek ezezkoa ematen zion. Ez ezezko argi bat, ez ahoskatu gabeko ezezko nabarmen bat, ez, baizik eta taldean egotean aintzat ez hartzearen ezezkoa. Bazekien noiz desterratu zuen Eduardek mapatik. Txato eta bera —ehgameko lehendabiziko bileraren ondoren izan zen— A la Cargatik goizeko lauretan, etxera beharrean ligatzeko asmoz-edo, Takonerara joan eta jipoitu zituztenean gertatutakoarengatik. Hurrengo astelehenean bildu eta egin zituzten salaketa haien artean —Nafarroako Parlamentuko Giza Eskubideen Batzordean egon ziren, besteak beste— Euskalerria Irratitik hots egin zioten elkarrizketa baterako; eta Josebak ez zekien nola, ez zekien zergatik, aek-ko lankideekin konpartitzen zuen pisu hartan zegoen Eduard, eta irratitik deitu ziotenean ezagut ez zezaten aurikularrean painelua paratzen ikusi zuenean bota zion begiradan jakin zuen Eduardendako hutsaren hurrengo bilakatu zela, ezezkeria bat.\n“Bilbotarrok hasiko gara”. Eta Markelek banan-banan aletu zituen beren txostenaren nondik norakoak: “Denok gara bisexualak, gizarte patriarkalaren askatasun ezak behartzen gaitu homosexual ala heterosexual izatera. Beraz, ez gaude identitatearen alde. Beste mugimenduekin batera egin behar dugu aurrera, denok askatuko gara elkarrekin, ezin gatzaizkio identitate bati lotu. Euskal Herriarekin batera askatu behar dugu denok ere”. Markelen ahotsa erabakigarriago bihurtu zen jardunean aurrera egin ahala, ideiak izendatzen zituen neurrian borobiltasuna harturik ia objektu bihurtzen zirela, eta, hala, ematen zuen askapena mahai gainean ageri zela, inguratzen zituen harria baino sendoago, edo identitate zehatz gabe bisexuala identitate sendo, zurrun eta azal latzekoa bilakatua zela. Usaina ere paratu zien, Kennethen gorputz izerdituaren usain min antz baina aldi berean atsegina estaltzeraino. Markel-La Markeliñek errealitateak sortzen zituen.\n“Nola frogatzen duzue bisexualak garela?”. Harri handi bat bezala erori zen Eduarden galdera mahai gainean, azentu katalanak arrasto bat uzten zuela.\n“Freudek denok bisexualak ginela erabakita utzi zuen. Beraz zergatik mugatu behar ditugu geure buruak sexu bakarrera, noiz eta gizarte kapitalistak eta patriarkalak murriztera eta erreprimitzera jotzen duenean”. Errime mintzatu zen Markel, urteetan egositako pentsamendua balitz bezala. “Beraz, askapen mugimenduaren zeregina askapena bermatzea beharko luke izan, ez mugatzea, eta orduan geure buruak gay gisa zedarritzea murriztea litzateke”.\nJosebari egin zitzaion Txato hemen balego dagoeneko aulkian ezin sosegaturik egongo litzatekeela, eta urduritasuna areto itzeleko airez betea lukeela, tximak eta ezinegona alde batetik bestera mugiturik. Eduardek, aldiz, zurruntasunari eusten zion, eta beharbada, egin zuen Josebak, zurruntasun hura gizalege katalanaren egonarria baino ez zen, euskaldunok munduan egoteko maneraz oso bestelakoa, eufemismo bat erabiltzeagatik, lasaiagoa, zuhurragoa, seguruagoa, espantu gutxiagokoa.\n“Gainera ezin ditugu gainontzeko mugimenduak —emakumeak, ekologia, auzo mugimenduak— bazter utzi..., gure identitate bat osatuko bagenu mugimendu horietatik aparte ibiliko ginateke. Hau da”, Markelen gaztelera ederra iruditu zitzaion Josebari, “bi errealitate bananduko lirateke, alde batetik, marikak, zuek esaten duzuen bezala, eta bestetik, gainontzeko jende heterosexuala. Bueno”, zuzendu zuen, “bere burua heterosexualtzat duena, baina bisexuala dena”.\nEduarden aurpegian irribarrea marraztu zela iruditu zitzaion Josebari. “Baina orduan zergatik izendatzen duzu zuen burua gay?”. Eta ehgam akronimoaren hitzak ahoskatzen hasi zen banan-banan: Euskal Herriko Gay Mugimendua.\nMarkelek Lander Bilbokoaren laguntza bilatu zuen; gaztea zen, eta ziur aski bileretan berak egiten zuena egiten zuen, segikeria, alegia, buruzagiak esandakoari jarraitu itsu-itsuan, areago, buruzagia adiskide bilakaturik, adiskide ez bazen parranda eta gizonetan aritzeko kide, kontra egitea ezinezko suertatzen zenean.\n“Badakit nora zoazen...”.\nEz omen zitzaion egokia iruditzen sexualitatea identitate “kartzela” batean atzipetzea, preso bat balitz bezala, horrek azkenean norberaren burua mugatzea ekarriko zuelakoz, ez bakarrik gay jende bezala baizik eta, baita ere, iraultzaile bezala. “Gainera, konfrontaziora eraman gaitzake”, gehitu zuen Lander gazteak, “beste mugimendu askatzaileekin orain aliantza estrategikoa behar dugunean. Gu gay gara, baina bisexualak izatea da helburua”.\nMarkel-La Markeliñe argudioaren irmotasunaz seguru zegoenez, garailearen keinu olinpiko batez esan zuen: “Ez dezagun eztabaida aurreratu. Aurkeztu beste bi txostenak, Iruñeak eta fagck, eta eztabaidatuko dugu gero”. “Marika izateaz mintzo diren horiek!” bota zuen igartzen zaila zen zerbaiten kutsuz, mespretxua?, amorru itoa?, samina?, urguilua?, pentsatu zuen Josebak. Ez zuen jakinen, baina halako zerbait iruditu zitzaion; esanen luke, ez zela bera izan ohartu zen bakarra, nahiz eta oharkabez edo ezjakintasunez identifikatzen jakin ez. Iruditu zitzaion, beharbada, Bilboko guztiak zeudela haserre haien txostenarekin. Harritu zen Oskarrek, Ezker Abertzalekoa izanik, nola onartu zuen identitatearen aldeko txostena, Ezker Abertzalearen lerro ofizialak, gauza hauetaz kezkatzen zen neurrian —gutxi— Bilbokoen lerroa jarraitzen baitzuen, alegia, Markel-La Markeliñeren lerroa.\n“Nor ausartuko da?”.\nEduard hasi zen: “Guri berdin zaigu marika hitza, gay hitza edo dena delakoa. Baina guretzat oso garrantzitsua da izen baten inguruan identitatea sortzea. Identitatea —errepikatu zuen, besteei begiratuz tarte teatral bat eginez, zeina zio Josebari bururatu baitzitzaion buruzagiek, zela Txatok, zela Markelek, zela Pedro de Cadik, zela Eduardek, antzerkiaren tekniketan sakondurik sendotzen zutela boterea—, identitatea sortu behar dugu. Txostenean identitate hori zertan den zehazteko proposamena egin dugu fagcn”.\nOso egoki mintzo zen telebistako esatari baten moduan, ez Axi —ahots lodi belusezkoarekin zerbaitez konbentzitu nahi zuenean— bezain ongi, hala ere.\nZirena izanik —gizonak gustatzen zitzaizkien gizonak—, horrek ekartzen zuen arbuioari kontra egin beharko litzaiokeela. Identitate hori gizarteari kontra egiteko erabili beharko litzatekeela, identitate horren bidez gizarte justuago bat eraikitzen saiatzeko; baina horretarako marikoiak zer ziren —hitz hori erabili zuen— zehaztu beharko litzatekeela. “Guk ere asko eztabaidatu dugu horretaz, eta orain dugu aukera Ameriketan eta Frantzian aurrera eramaten ari diren borrokekin bat egiteko” argudiatu zuen.\n“Zuen txanda, Joseba”.\n“Bueno... gu...” zezel egin zuen, bere buruaren ohartze itzelak hartzen zuen bitartean, oraintxe bertan urduritasunaren urduritasunez nor zen, non zegoen, nolakoa zen, zein izan ziren haurtzaroko gorabeherak, aurrean agertu zitzaizkion eragozpen. “Bueno... gu... orokorrean konforme gaude fagcren proposamenarekin”. “Uste dugu ez dela nahikoa”, harriturik zegoen bi hitz baino gehiago josi zituelakoz, “denok bisexualak izatea, eta besteekin batera joatea. Guk identitatea eraiki behar dugu”; ongi zetozkion orain txostenak itzultzen eman zituen orduak, nahiz eta horrek berak areago erakutsi profesionaltasuna ezen ez barneko sentimendua, “ez gara bisexualak, gu marikak gara; gizarteak baztertu egiten gaitu, eta bazterketa hori erabili behar dugu gizarteari kontra egiteko. Eta hori egiteko, premiazkoa da identitatea”.\nOrduan agertu zitzaien areto erraldoiaren beste aldean Txato, txinbilin-txanbalan, ileorde gorrixka dantzan.\nJosebak galdetu zion bere buruari zergatik zen horren izutia, beste arlo batzuetan ausartago zen, lanean-eta. Onartu behar zuen, Axirekin ibiltze hutsak ausartago egin bazuen ere, hari beldurraren ahuldadea erakutsi izanak nagusigoa eman ziola Axiri eta babesgabeago egin bera.\nTxato zutik gelditu zen, besoa Kennethen gainean bermaturik. Josebari otu zitzaion, Txato eta Kenneth larrua joak zirela ordurako. Eta horrek mina egin zion. Hamalau begi zituen gainean. Eta profesionala jalgi zitzaion plazara: “Esan bezala, marika hitza proposatzen dugu ezkerretik, antikapitalismotik, marikoitasunetik identitate harro eta erasokorra sortzeko”. Itzulpenetik gogoratzen zituen hitzak.\nIsiltasuna egin zen. Txatok ongi ikasitako umeari bezala begiratzen zion, losintxez.\n“Eta abertzalea?” galdetu zuen Markelek.\nJoseba berehala ohartu zen izenondo hura ahantzi zitzaiola; barkamenik ez zuen, ehgam Nafarroako bilera istilutsuaren ondoren. Oskarrek indar egin zuen identitatea zertan zetzan definitu behar zeneko paragrafoan aipa zedin. “Ez gara ba abertzaleak” galdetu zion Txatori Iruñeko gaztelera doinuko euskara txantrear hartan: “Ez gara ba abertzaleak?”. Txatok “Ni ere euskalduna naiz” erantzun zion Tuterako euskara baztandartuan, zeinera dena delakoagatik —askotan itxura eta piuragatik— euskaldun izatea zalantzan jartzen ziotenean jotzen baitzuen, zenbat eta itxiagoan hobe. “Erran dautzut, neroni ere euskalduna naiz”. Orduan abertzale hitza ere agertu behar zuela laburtu zuen Oskarrek, eta hala idatzi zuen Juanillok, egun hartako idazkariak. Josebak, hala ere, halako susmo mesfidatia nabaritu zuen hitzarekiko, ez luke jakinen esaten Bilbokoak ere abertzale agertzen zirelakoz, edo lkikoek —Txato, Juanillo, Javitxu— oraindik hitz horren ingurukoak erabaki barik zituztelakoz, edo besterik gabe abertzale hitz hutsak ez zuelakoz Nafarroako errealitate ugaria jasotzen.\n“Eta abertzalea” esan zuten Josebak eta Txatok, batera eta euskaraz.\nBarre egin zuten besteek.\n“Hombre, ez jarri horrela!” egin zituen haserretu plantak Pedro de Cadik. “Hobe horrela aitatu: gay identitatea estaturik gabeko nazioen alde dago. Nolakoak zareten!”.\n“Ze ongi esana, neni!” egin zion arrapostu Txatok barreka. Horixe zela esan nahi zutena, eta halaxe paratuta zegoela Nafarroakoen txostenean.\n“Baina, Txato, zer egiten duzu zuk hemen?” bota zion Markel-La Markeliñek. “Zure taldea bestea da!”.\n“Ai, nena... nolakoa zaren!”. Etorritako bidetik alde egiten hasi zen. Bat-batean galdor gorrixka zastako batean itzuli zen. “Ahaztu egin zait... paperaren eta boligrafoaren bila etorri naiz. Ez baitaukagu”.\nBerriz ere barre egin zuten denek. Eta Txatok, zazpi lagun begira ari zitzaizkiolako harroturik, areto nagusia iragan zuen txinbili-txanbala pasarelan balego bezala ileorde gorrixkari —bere berezko ilearen pareko, bestalde— dantza eraginez.\n“Ella es la más” seinalatu zuen Pedro de Cadik.\nTxatok eskua aldakan paratu eta “entzun dizut” bota zuen garrasika, eztabaida kideei atzera barre eraginik.\n“Eten desegoki horren ondoren..., eta alferrikakoa”, identitatea kartzela bezalakoa zela laburbildu nahi izan zuen Markelek berriz ere; azken finean homosexual guztiak ez zirela berdinak, ez estilo berekoak, ez maila sozial berekoak, eta identitateak horiek guztiak berdindu egingo lituzkeela, eta horrela bi klasetako homosexualak egin: lehen mailakoak, identitatedunak; bigarrengoak, gabekoak.\nArgudioaren zorrotzak hitzik gabe utzi zituela iruditu zitzaion Josebari, edo bera behintzat hitzik gabe utzi zuen; izan ere, Txatok sortutako txostenaren ahulezia horixe baitzen: gay identitatea beharko lukeen hori gizonak gustatzearen ezaugarriaz gain ez zuela beste ezerk betetzen; eta hala onartu behar zuen, garun zolan aitortzera ausartzen ez bazen ere, askotxo iruditu zitzaiola itzultzen ari zen unetik bertatik pelukera —ihes egindako femeninoak ardaila eragin zion— ikasi gabeko batek egina izateko.\nPedro de Cadik erantzun zion, identitatea ez zela ezaugarrietan oinarritzen. “Denok talde berekoak garelako kontzientzia da identitatea. Horren ondorioz homosexual guztiek berdinak irudi lezaketela, alegia, berdin jantzi, berdin portatu, berdin hitz egiten dutela, baina hori identitate horren adierazpidea litzateke, taldetasun horren partaide zarela erakusteko ikurra, baina hori ez litzateke berez etorri behar; denok gara espainiarrak, baina ez gara berdin portatzen” bukatu zuen.\nAzkenekoa harria bezala erori zela ohartzean atzera egiten saiatu zen Pedro de Cadi. Josebari lehorrera ezin ailegaturik zebilen igerilariaren modura agertu zitzaion, arnasestuka, burua uretatik gora mantentzeko beharturik. Esanen luke, haren estutasunari denek —La Markeliñek barne— erreparatu ziotenez, ez entzunarena egin ziotela.\nAmerikako Estatu Batuetan eta Ingalaterran homosexualek identitateak sortutako taldetasun hori bazutela erantsi zuen Eduardek.\nToño agertu zen aretoaren sarreran. “Bukatu duzue? Berandutzen ari zaigu”.\nBaiezkoa egin zuen Markelek gainontzekoei kontsulta egin gabe. Eta altxatzen hasi zen ingurukoen harridura bisaiei kasurik egin barik.\n“Unibertsaltasuna beti zerbaitez beterik dagoen nolakotasun negatiboa da”. Hegel bota zuen Eduardek hitzetik hortzera.\nNorbaitek zer edo zer esateko esperoan gelditu zen, baina batzuk konprenitu ez zutelako, beste batzuk Markel-La Markeliñek autoritate naturalez altxatzera bultzatu zituelako, Pedro de Cadiri esaldia zentzugabea bihurtu zitzaiolako, mahaia utzi zuten denek eta aterantz abiatu ziren.\nJosebak erreparatu zion Kenneth oraindik eserita zegoela. Atzera egin zuen. Eskua sorbaldan paratu zionean, giharrek bakarrik izan zezaketen gogortasun beratzak zartakoa eragin zion besoan gora. Desiorako prestatu zen, eta ailegatu zitzaionean, ez zuen jakinen esaten non egin zion habia, garunean ala gorputzean edo bien artean, armairutasunagatik oraindik gauzatu gabe zuen zubi nahi horretan.\nKenneth altxatu egin zen. Lehendabiziko aldiz —kamiseta estu samarra zeramalako agian— erreparatu zion Josebak aurpegiz behekoari, alegia, gihar, kirio, azalez egindako zera horri, zeina maiz aurpegiera amultsu, zorrotz edo zurrun batek estalarazten baitu. Sendoa zen, forma ederra zuten bular aldean bi hegal bezala hedaturiko giharrek, besondoetako deltoideek marrazturiko mendiek eta bularrak gerrirantz egitean atonduriko lerroek. Zermina nabaritu zuen, ez zekien zerbaiten nostalgia ote, edo izan ez zuen baina gerora izan zezakeen zerbaiten mina. Erabaki bat hartu zuen, nahiz eta zertan zen oso ongi entenditu ez, Kennethen gorputzaren eta bere gorputzaren artean zegoela esanen zukeen.\nBesteak areto handiaren atetik desagertzean, sorbalda gainetik bota zion eskua eta lepoa erakarri zion bere bularrerantz, indartsu eta aldi berean samur. Usaina nabaritu zion, irudikatu legez mina, baina ezti ukitu batekin. Petxuko ilaje errubioa irudikatu zuen une batez, eta ileen artean gorderiko atxon poltsak, esku batek edo ezpain batzuek ukitzean lehertzeko prest.\n“Ohartuko zinen gustuko zaitudala” bota zion ingeles doinuko gazteleran.\nJoseba isilik gelditu zen.\n“Ok. Ongi dago. Nonbait ere, aldrebes, ez”.\nKennethek zartako bat jaso bezala laxatu zuen eta aretoan barna hasi zen aterantz. Giharrek tenkatuago ziruditen, ipurdiak dantza egiten zion bakeroetan, gerrian bildutako alkandora koadrozkoa txinbili-txanbala zebilkion bizkarra mugitzean. Bazuen Iruñeko sexshopean erositako film porno amerikar bateko aktoreen antza; eta hemengoongandik desberdina ematen zuen, ez janzkeragatik —koadrozko alkandoradunen taldean zegokeen—, baizik eta, pentsatu zuen Josebak, jarrera ozarregiagatik, gizontasunaren erakustaldiak ia berezkoa ematen zuelakoz, nahiz eta, arreta nahikoa paraturik, zerbait bilatua, eraikia, osatua izan. Txatoren emetasunaren ifrentzu.\n“Espera... Nobioa dut”.\n“Eta... zer axola dio horrek? Politika eta identitatea ohetik hasten dira”.\nJosebak konprenitu bazuen ere, ez zuela konprenitu agindu zion bere buruari. Areto erdian gelditu ziren biak ala biak, sabai-leihoaren pean; Kenneth bitan banatzen zuen argiak, atzeko alde ez-argituaren muga-itzala kaskamotzean ageri zitzaion, gorputza bitan zatituz, lege moral baten antzera, ona eta gaizkia bezala, pentsatu zuen Josebak, eta orduan gorputz osoa argitara erakarri zuenean, Joseba, oharkabean, itzaletara atzeratu zen.\nJosebak besoak zabaldu zituen ezintasun keinuan. Edo zalantzazkoan, edo malmutz. Abegia izan zitekeen, baina adiskidantzazkoa besterik izan ez zitekeen kolpetxo bat eman zionean sorbaldan, biak elkarrekin abiatu ziren bilera aretorantz, eta Josebak Axirekin sentitutakoa sentitu zuen, elkarrekin oinez ibiltzean, pausoek bat egiten zutela, halako erritmo doituan, batasunaren bidean.\nDenak eserita zeuden sartu zirenerako. Josebak berehala erreparatu zion Txatoren begirada galdetzaileari, eta ez ikusiarena egin bazion ere, bazekien zerbaitez ohartu zela; Txatok, beldurra ematen zion pentsatzeak, berak baino gehiago baitzekien bere buruaz azken boladan; eta, hala, gidatua baino areago zuzendua sentitzen zen, ezen susmatzen baitzuen jada ez zela joandako bi urteko Joseba Aldaz hura —armairumari bat— baizik eta oskola erantzi ondoren Axirekiko —zalantza egin zuen— atxikimenduz osaturiko tropoilua. Atxikimendua. “Ergela”, botako zion Txatok, “zerbait gehiago ere bazara! Norbait behar armairutik ateratzeko, notejode!”. Atxikimendua, errieta egin zion bere buruari, ausartu gauzei berezko izena ematera: m. a. i. t. a. s. u. n. a. Beharbada, Nafarroako ehgameko guztien artean, Oskar litzateke Axirekiko sentitzen zuen oldarrari izen hori ematen ausartuko zen bakarra, Oskarrek Juanillorekin zituen gorabehera sasiengatik maitasunaren objektua —hartu eta utzi zebiltzan umeak kukuka bezala, eta haien harremana areago zen sufrimendu errenta, beste ezer baino— zalantza dantzan izaten zuelako-edo, ederki entenditu zuen sentimenduaren izaera eta izendatzeko lotsa galdu zuen. Txatok aldiz “ergelkeriak” esanen zion, “maitasuna? zure burua erabat onartutakoan... orduan... txorradak”.\nHaien ondoan eseri zirenean, Txato, Oskar, Juanillo —biak ala biak ondo-ondoan—, Eduard eta Pedro de Cadi zituzten aurrean, hankak gurutzaturik denak, harik eta Markelek seinalatu —“a ze marika kuadrilla!”—, barre algara egin eta deslotu zituzten arte, gizonezko jarrera gizontsuagoa hartuz, erdi adarjotze erdi benetako; hankak zabaldu zituen baten batek, erpurua petrinatik zintzilik, eskuak hankartean egiten zituen zimurrak ukitzen zituela besteren batek.\n“Hori, hori, gizonago” oihukatu zuen Markelek haien artera.\nKennethek bizkarraren beheko partean, ipurdi masailek osatu errekaren hasieran, eskua paratu zionean, arminaz gain lotura sekretua nabaritu zuen Josebak. Bien arteko intimitate denendako ezkutu eta, aldi berean, ia publikoak, erakunde sekretu bereko partaideen anaitasun sendoa sentiarazi zion, eta gero, traizionatzen ari zelako segurantziak izerdi hotza eragin. Axi. Geroago etorriko zen. Besapetik erori zitzaion tanta kamisetaren zimurretan barna. Beldurra eta irrikaren arteko zerbait. Edo beldurragatik irrika zen zerbait zela esan zitekeen.\n“Gizonago”, altxatu zen Txato, “gizonago ez, marikago, marikago!”.\nEskuekin keinu fauna egin zuen, aretoaren arreta erakartzeko aktore iaio batek eginen lukeenaren modukoa. Eta Josebak ez zekien nola, baina erdietsi egin zuen, nahiz eta —behin baino gehiagotan ito zuen gogoeta— nahiz eta pelukero hutsa izan, ikasketarik gabeko tuterar arlotea. Klasista, alaen klasista! Bere buruaz lotsatu zen Kennethi galtzek eta kamisetak agerian uzten zioten tartea baliaturik erpurua ipurdi errekan sartu zionean. Ez zegoen kontraesanik gogoetaren eta ekintzen artean, jaiotzen ari zitzaion natura berri haren —ez luke jakinen nola izendatu— eta artean izan zenaren —tropoilu noragabea— arteko kontraesanak ahultzen ari zitzaizkion.\nEpela zegoen, haragia bakarrik egon zitekeen moduan, 36-37 gradu arteko hura gauzen ordenan beste ezerk izaterik ez balu bezala.\nMutiko euskaldun txintxo, herabe eta isilaren izaerak —“armairumari” Txatorenez— eskua Kennethen gorputzetik apartarazi zion. Istiluak usaindu zituen, sudurra ukitzekoa eginez erpurua zuloetara gerturatu zuenean. Izerdia. Eta beharbada gantzaren atxon urruna, eta kakaren aire bat, dilindan. Axiri ipurdia ere bazela konbentzitzea zenbat kostatu zitzaion akordatu zen. Batzuetan, hasieran batez ere, desioak —bi zakil tentetan more eta gorri ageri zen desio hark— ezin zuenez bi gorputzen arteko aurkikuntza eta esperimentazioan bide egin —bere ipurdia aldiz hasieratik izan zen Axiren jolastoki— bat-batekotasun eta azkarkeriaz bukatzen zuten, bakoitzak bereari eraginez, hartzen zituen irrika hartaz lehenbailehen libratu nahi balute bezala.\n“Ez dakit merezi duen talde txikietan aipatutakoa eztabaidatzea. Zuzenean bozkatu egingo dugu”.\n“Ez dugu bozkatuko, hauek jardunaldiak dira; hau ez da coflhee”.\nDenek ulertu zuten Markelen zehaztapena, nahiz eta Txato bezalako batzuek, gehiengoa alde zutela susmaturik, nahiago luketen huraxe erabaki-tokia izatea.\n“Bai, hau ez da erabaki-tokia, baina hemen eztabaidaturikoak pisua du”.\n“Joera internazionalak markatzeaz gain”, Eduardek.\nEta orduan Markel ghettoaren kontra hasi zen. Marika hitzak identitatea ezarri nahi duen neurrian —“nik ez dut nire burua marikatzat, esaterako” zehaztu zuen— identitate horren barnean sartzen ez zirenak, “lumarik ez dutenek” gehitu zuen gero, “ez daukate lekurik”. Identitateak ziur aski ghettoa indartu zuela, erantsi zuen gero. “Eta badakigu ghettoa nolakoa den, negozioak, itxitura, giro lizuna —Txatok eta Eduardek irribarre egin zuten hitzaren airera—, eta iruditzen zait gay mugimenduak ez duela iluntasunik behar, baizik eta kanpora, argi-argitara ateratzea”.\nPedro de Cadi altxatu egin zen mintzatzeko. Identitateak ghettoa indartzen zuelako arrazoia hutsala zela argudiatu zuen. “Segur aski, ondorioa homofobiak berak sortua da, iruditzen baitzaigu gure artean biltzen bagara gizarte heterosexistaren arbuioa, are gehiago gorrotoa, jasoko dugula. Bat”, pausa teatrala egin zuen, “daukagun eztabaida hau bera ghettoa egon delakoz sortu da, homosexualak, bueno marikak, elkarrekin bildu direlako taberna, plaza eta saunetan; bi, heterosexualengan pentsatu behar ote dugu beti? Garaia da gure kabuz pentsatzen hasteko. Popatik hartzera heterosexualak”.\n“Ez, gustatu egingo zaie-eta!” bota zuen norbaitek.\nDenek barre egin bazuten ere, Pedroren suhartasuna dilindan gelditu zen, argudioen borobilaren pean susma zitekeen harrotasunezko jarrera kiribil bat bezala dantzan.\n“Hori” bota zuen Txatok, ezin isildurik. “Marikak” gehitu zuen.\nMarkelek arrapostu egin zion: “Ezin dugu iraultza egitera bakarrik joan. Bakarrik, galduta gaude; nik aldamenean nahi nituzke gainontzeko taldeak: feministak, antimilitaristak —zergatik egiten ditugu, bestela, kanpaina antimilitaristak—; zergatik mugatu behar dugu desioa, zergatik bakarrik gizonak. Gay mugimendua identitatearen bidetik segituz gero irla isolatu bat bihurtuko da, eta bakardadera kondenatuko ditugu gure buruak, eta...”.\nOrduan hitzetik hortzera “ergel bat zara!” entzun zen. Batzartu guztiek so egin zuten hitzen iturriaren bila. “Ergel bat zara!” berretsi zuen Juanillok, Josebaren ustearen kontra, Txato egina baitzuen garrasiaren iturri.\nOharkabean berriz ere Kennethen ipurdi errekara joan zitzaion eskua, ez zekien ezarri zen girotik ihes egiteko bide bilotsu ala ardailarekin burutzeko sostengu, azken boladako bere nortasuneko kinkaren eguneroko ogi. Zergatik behar zuen eskura haragi puska bat —gizon haragi puska bat zehaztu zion bere buruari duela urte eta erdi horrelakorik aitatzera ere ausartuko ez litzatekeela jakinik— inguruan istilu usain hutsa aditzearekin. Zartakoz jota bezala lekutu zuen eskua Axiren izena gogora etortzeaz bat. Deseroso nabari zuen bere burua, ezin eutsiriko bizioa izan eta erorialdian errudun sentitzen zenaren antzean. Traizioa. Identitatea eraikitzeko betebeharrak hartzen zituztenean gaitzat, Axik —hura haizezkoagoa zen, desiren mendeago zegoen, eta zentzu horretan zuzena eta egin beharrekotik urrunagoa— zergatik egin behar ziren horrelakoak gogoz kontrara galdetzen zion beti, politika ez bailitzateke nahikoa arrazoi ohean beste norbait sartzeko; Josebak, aldiz, desiraren iraultze eta eraldatze etengabeaz argudiatzen zion, teorikoki beti teorikoki, bien artekoa beste modu batez eraiki beharra azpimarratuz.\nPentsamendu horiek bultzaturik, eskua berriz ere ipurdi errekara eraman zuen, Axirekin hizketatzera deliberaturik.\nOskar zurturik zegoen Juanilloren ondoan; Txato, bisaia zurrunaren atzean, pozik; eta Eduard eta Pedro de Cadi, ez zuen jakinen esaten.\nJuanillo pasatu egin zen, baina, hala ere, La Markeliñe iraindu zutelakoz, bozkarioa ez, baina halako pox ximur bat nabaritu zuen, besteen gaitz aspaldi esperatuak eragindako pox errudun hura.\nMarkel mutu zegoen, norbaitek defendatuko zuen zain. Isiltasunak luzexko jo zuen. Josebak hatza beherago sartu zuen Kennethen errekan. Hark so egin zion, lehendabizi irribarretsu, gero begietara, tinko; tinkoegi, Txato ohartu eginen zen, hainbeste. Pikutara Txato! Axirekin hizketatzeko deliberoa sendotu zitzaion, eta ezustean poxa poz bihurtu zitzaion, dena, baita zerabilten istilua ere, ongi zegoelakoz, ipurdi bilo haietan, Kennethez gain Axi ere bazegoelakoz.\nSanti altxatu egin zen. Ia bi metro, gizenkerak zintzilik, izugarrizko luma.\n“Neskak... neskak... ezin dugu horrela segitu. Ni giputza naiz, eta ez dugu erakunderik; horregatik gaude hemen Inaxi, Mikaela eta neroni. Iraindu ez, Juanita. Gainera uste dut...”. Eta hartan luzatu zen: ez zutela erabaki behar, eztabaida baino ez zela, gero erakundeek beren erabakiak hartuko zituztela, eta coflheek hemengo eztabaida kontuan harturik erabakiko zuela zer bultzatu, “eta hala ere erakunde bakoitza autonomoa da!”. Esku erraldoien mugimendu eme batekin mintzaldia bukatu zuenean txalo zaparrada jaso zuen.\n“Uste dut Estatu espainiarrean atzean geldituko ginatekeela ez bagara identitatearen rolloan sartzen” bota zuen Eduardek. “Bueno hemen dugu... amerikar bat”. Eta Kennethi begiratu zion.\nJosebak bere gorputz adarren bat-bateko kontzientzia harturik, arakatu behar izan zuen non zuen bakoitza eta batez ere non zuen ezkerreko eskua. Hantxe agertu zitzaion, bere, izterraren gainean, esku ahurra goraka, hatzak barnerantz, erpurua eta txikerra puntetan elkar ukitzen zutela, gorriturik, izerditzen hasia, Kennethen izerdi eta gantzaren usain gazien lurrunetan bildurik. Baina ez zuen egin. So gelditu zitzaion, Kennethen gorputzaren mugimenduak nabaritu zituela.\n“Iruditzen bazaizue itxiko dugu eztabaidarena eta hiesaren kanpainaren harira egindakoa bildu, eta gure gonbidatuak San Frantziskon eta Act Upen gertatzen ari dena laburbildurik, bilera utziko dugu. Bazkaldu eta dena atondu behar da arratsalderako”.\nPedro de Cadik egin zuen ekintza eta hitzaldien laburpena: La Radical Gaik ateratako fanzineko azalak pizturiko eztabaida —penetrazio bat ageri zen eta “Así es la vida” leloa azpian—; Madrilen eta Bilbon gobernuaren eta osasun sistemaren utzikeriaren kontra egiten ari ziren hitzaldiak; gizartean seropositiboek sufritzen zuten estigmatizazioaren kontrako kanpaina; Osasun Ministerioaren aurrean egindako karteladak... “Denok ere badakizkizuen ekintzak. Nik nahiago dut jakin Ameriketan zer gertatzen ari den”.\nKenneth altxatu egin zen. Eta esan zuen, iruditzen zitzaiola hemengo gobernuek hobe tratatzen zituztela gaixoak; beharbada gaixotasunak indar handiagoz jo zuela Ameriketan, eta aebetan bazter utzi zituztela, gizarte heterosexualarekin zerikusirik ez balu bezala —esaterako tratamendu esperimentaletan ez zutela emakumerik onartzen—. “Bigarren mailako amerikar moduan tratatu gaituzte; eta jendea hiltzen eta hiltzen ari da”.\nJosebari errebelazioa egin zitzaion: “Kenneth seropositiboa da!”. Hortxe koska. Gero beldurra, eta atzerakoa. Seropositiboa, seropositiboa, seropositiboa. Beldurrak hartu zuen. Amildegia egin zen beraren eta ordura arteko gantz usain gozodun gorputz haren tartean. Beldurra. Beldurra tren baten modura, aurrera eta aurrera, txistu eta txistu.\n“Badakit beharbada hau ez dela leku egokia atzo ailegatu zitzaidan eskutitz bat irakurtzeko, baina eztabaida pizteko interesgarri izan daiteke. Nola portatu den Bush Administrazioa gibdunekin eta zein kasu gutxi egin dion orain arte izurriteari”. Abuztuaren 19an Errepublikarren Konbentzioan irakurritako diskurtso bat omen zen, irakurri barik laburtu egingo zuena. “Mintzaldia Mary Fisher kongresistarena da. Familia aberats eta errepublikano batetik dator, eta Partidu Errepublikarraren Konbentzioan gibduna dela aitortu du eta Bushen Administrazioari azaldu dio hiesa ez dela gay edo beltzen kontua. Nonbait telebistan eman dute, hunkigarria izan omen da eta idatzi didan adiskidea jota dago”.\n“Errepublikarren Konbentzio batean?” galdetu du Eduardek.\n“Hies zurrumurrua du izenburua. Eta egia da balore errepublikano horiek guztiak ageri direla: familia, askatasuna, gupida... Bush loriatzen du gainera, baina horrela beharbada Act Upekook lortu ez duguna lortuko du, hiesa agenda politikoan sartzea; izan ere, diskurtsoan azaltzen du hiesa ez dela gayon kontua bakarrik, eta bere seropositibotasuna aitortzen dio munduari”.\nTxatok ez zekien zer pentsatu: alde batetik, ez zen ausartzen Kennethek iradokitakoari kontra egiten; eta bestetik, susmoa zuen aebetako Alderdi Errepublikarrari hiesaren kontrako borrokan zerbait egin zuela aitortzea iruzurra zela.\n“Baina nor da putaxka hori. Gure etika lapurtu digu!” egin zuen garrasi Txatok.\nKennethek sorbaldak altxatu zituen. “Esan dizuedan bezala, duela egun batzuk gertatu da eta adiskide batek bidali zidan argitaraturikoa...”.\nJosebari iruditu zitzaion Kennethek, kanpotarra izanik, izkin egin nahi ziola eztabaidan bete-betean sartzeari.\n“Niri, aldiz, ez zait horren gaizki iruditzen” egin zuen arrapostu Juanillok, “azken finean gibdunei laguntzeko balioko die. Ni ez naiz inoiz izan aebetan baina iruditzen zait andre horren diskurtsoak... gainera aberatsa izango da seguru...”. Juanillok Kennethen baiezkoa bilatu zuen. “Andre horren diskurtsoak milaka sentsibilizazio kanpaina baino gehiago balio du. Hobe geundeke hemen ppkoek...”.\n“Eta psoekoek” egin zuen garrasi Markelek.\n“Eta psoekoek horrelako bat egingo balute”.\n“Baina... Bush loriatzen duela esan du Kennethek. Denok dakigu aebetako Gobernuak ez duela ezer egin oraintsu arte. Bai, estigmatizatu. Eta Act Up ez balitz izan berdintsu egongo ginatekeen”.\n“Gainera” aurreratu zitzaion Txato, Markelekin ados egon beharrak sumindurik, “Act Upek egindako borrokaz jabetu eta indarra kentzen dio. Familia, umeak... Etika Marikaren kontra doa”.\n“Bai, konturatzen naiz” gehitu zuen Markelek, “gibdun guztiak anai-arrebak direla eta... berriketak. Ez da egia, ez da gauza bera seropositibo aberatsa ala seropositibo pobrea izatea”.\nTxato ohartu zen arrazoi ezberdinengatik zeudela kontra Markel eta bera. Markel, hbk agindu bezala, klaseen rolloarengatik; eta bera, homosexualitatea arma gisa erabiltzea hutsala bihurtzen zuelako diskurtso puta hark.\n“Bai, baina berdin hiltzen dira pobreak zein aberatsak” esan zuen Kennethek. “Baina neurri batean, andre horrek errepublikarren aurrean hori dena esateak adierazten du hiesa gizartearen arazoa dela”.\n“Nik ezin dut eraman” pontifikatu zuen Markelek, “Seguru familia, eta balore errepublikar fatxa horiek guztiak aipatzen dituela”.\n“Denok ez gara ba heterosexualak!” aurpegiratu zion Txatok, “familia daukagulako gara bisexualak”.\nIzorra dadila pentsatu zuen Josebak pentsatu zuela Txatok. Ez zuen gustuko Markel lubakiaren alde berean izatea.\n“Gainera, Kenneth, zer gertatzen da orain arteko hildako guztiekin?” galdetu zuen Eduardek. “Jende askok lagunak eta bikotekideak galdu eta ezin izan dute haien hiletetan izan, ez diete onartu dolu egitea, eta asko andre hau bezalako jendea izan da. Horiek ukatu diete marikei behar bezala lurperatzea”.


EUSKARA UNIBERTSALA | elinberri\n2020. maiatzak 16 Aitor Ortiz de Pinedo, Albisteak\nKontu jakina, da, baina euskara kultura-tresna eraginkor gisa irauanarazteko premia dago etengabe. Euskaldunak arrisku bat daukagu, gure partikularismoan itota geratzea: identitate berriak sortzeko premian gaude. Hala ere, globalizazioaren garaian oreka berria aurkitu behar dugu lokalaren eta globalaren artean.\nKike Amonarrizek azken liburuan euskalgintzaren impassea azpimarratu du.\nHistorian zehar olatu globalizatzaileak izan dira, etengabe, orain artekoan ere. Bernard Etxeparek inprentaren zabalkundeari erantzun zion.\nJoanes Leizarragak protestantismoa etxekotu zuen.\nEuskalerriko adiskideek Ilustrazioa inportatu zuten (Juan Antonio Mogel, etab.).\nJose María Iparragirrek ere bertsolaritza apala osatzeko saio arrakastatsua egin zuen, eta musika jasoaren baliabideak euskarako kantetan erabili zituen. Iparragirrerena da Eman eta zabal ezazu munduan fruitua goiburua. Xenpelarrek baserritik erantzun zion. Ziur aski, bi langintzak beharko dira, hala jasoa nola basikoa.\nGerora, Orixek Proventzari mailegatu zion idazlan unibertsal bat egitearen irtenbidea hizkuntza sustatzeko, eta Euskaldunak sortu zuen, euskaldunen freskoa. Arrakasta ez zen hainbestekoa izan, besteak beste 36ko gerraren ondorenengatik. Errepublika garaian uste zuten literatur maisu-lan batek euskara salbatzeko modua zela; Fréderic Mistralek Mireio idatzi zuen, Orixek euskaratua bide horretatik. Okzitania sustatzeko ahalegina egin zuen Mistral Nobel Sariak, baita Pariseko parlamentuan ere.\nXX. mende hasierako jeltzaleek Irlandaren eredua hurbiletik aztertu zuten erlijioa eta burujabetasuna lotzen zituelako, bereziki Jagi-jagi erakundeko partaideek.\nFrancoren garaian,Argeliako eredua ere mailegatu zen. Frantz Fanon eta Albert Memmi ere gureganatu genituen: Txillardegik Kolonizatuaren ezaugarria izenburuarekin euskaratu zuen Memmiren frantsesezko lana. Txillardegik Austriako marxismoa (austromarxismoa) hobetsi zuen bizitzako azken urteetan, hau da, Mendebaldeko gizartearekin adosgarria izan zitekeen erreformismo soziala.\nXabier Kintanak eta Imanol Berriatuak Israeletik ekarri zuten hizkuntza hila biziberritzeko moduen berria.\nJose María Sánchez Carrión-ek, Txepetx, Indigenismoaren bidea jorratu zuen, hala ere, ikusi behar da geure bidea ote den. Europa zaharrean bizi gara, eta edozein eredu inportatu ez da erabilgarria.\nBertsolariek ere egin dituzte beren sarraldiak beste ahozkotasun batzuetan: decimistak, payadoreak, repentsitak… aztertu dituzte, eta haiekin harremandu.\nUnibertsalak izateko ahalegin guztiak ez ditut gogoratuko, baina aipatuek balio dezatela geure norabidea argitzeko memento baldarretan. Ezin gaitezke geure ezintasunean murgilduta bizi, higiene mentala behar dugu, barregarri geratu gabe.\nHagineko min hauek guztiz jakinak dira, baina arazoak bere horretan dirau, eta gizartean euskara zabaltzeko premia gorria dago, zeren eta ezintasunak orainaldiaz gozatze hutsera garamatza.\nNola lortu euskalduna pozik egotea gauden egoera honetan ikusita soziolinguistek erreparatu dioten impassea, hizkuntza-berreskurapenaren ildotik.\nArazoa da lehengo lepotik dugula burua. Hizkuntzari buruz, entzuten da oraindik ere zaila dela, katalanarekin alderatuta, eta holako. Hori aitzakia bat da hizkuntza ez ikasteko. Eta ez dago gizarte-indarrik horri aurre egiteko, adibidez, ingelesak duen autoafirmazio indar hori bezalakorik. Ezin daiteke adorea galdu horrelakoengatik.\nEuskara ez da konparagarria gaztelania, frantsesa eta ingelesarekin. Munduko hizkuntza ahaltsuenetarikoak dira. Horregatik geure bidezidorrak behar ditugu: luze eta malkarrak, baina atseginak aldi berean, arnas betekoak.\nEgoera: ETB1ek askotan programa politak ematen ditu, ederrak izatera iritsi gabe. Ba al dugu telebista bat populazioaren geruza guztiei irekia? Soziologikoki gazteak eta haurrek duten nagusitasuna ulergarria da etorkizunari begira, baina bestelako eremuak ere jorratu beharra dago. Esan gura degu ere, kirolaz aparte. Euskararen zantzu erakargarriak islatu behar dira komunikabideetan, hiztunak ugaldu daitezen.\nEuskotar askok badute horrelako filia bat kanpoko kulturentzako. Bidaiatzea ezinbestekoa zaie. Bidaia da kulturaren giltza. Hala ere, herrialde barruko harremanak askotan gutxietsi egiten dituzte. Ingelesaren mania bereziki zabaldua da. Jasotzen duten input kulturala masifikatua da. Ez dituzte ezagutzen bertoko musikariak, pentsalariak, erakundeak… Kultura lekugabeko baten jabeak dira.\nDena ezin da izan erosta jotzea: ez da salgarria, eta positiboak izan beharra dago.\nIzen ere, badira datu pozgarriak.\nAdituek diote geure literatura kalitate aldetik beste herrialdeetakoa bezain ona dela.\nGainera, bestalde, euskararen bidea baliagarria da beste lurralde batzuetan, eta hizkuntza gutxitu batzuen arnas emalea egin duen bide ohoretsuagatik. Hegoameriketako hizkuntza indigenek euskararen eredua erabiltzen dute beren hizkuntzari arnasa emateko. UNESCO katedrak Bilbotik esportatu du euskaltegien eredua Hegoamerikako zenbait hizkuntzatan inplementatu dezaten. Apur bat euskarak egin duena bere ibilbidean zehar.\nRenoko unibertsitatean ere, badirudi beste ikuspegi bat dutela euskal kulturaz kanpotik begiratuta, ernagarria zaiena, geuk Euskal Herrian dugunaren nahiko bestelakoa.\nEuskarak ekimenak sortzeko duen gaitasuna aipagarria da. Beraz, ez da dena behe-lainoa.\nKatolikotasunak unibertsaltasuna ere bermatzen digu sinestunak diren euskaldunen artean. Baita Mendebaldeko kulturan murgilduta egoteak ere bestelako prestigioa eman ere guri, herrialde emergenteen ondoan.\nGeure proposamena badugu euskaren estatus soziolinguistikoa hobetzeko: kultura unibertsitario batean unibertsoko joera nagusiekin egin behar dugu bat, impassea atzean uzteko.\nGeure partikularismoa edo nabarmentzeko modua izan dadila inbidiagarria den zerbait, eta ez eragozgarria.\nSoziolinguistikak ere unibertsaltasun eredu bat eskaintzen digu. Mikel Zalbidek dio teoria asko behar dugula soziolinguistikaren alorrean, aurrera egingo badugu.\nAzkena lotsatuta bizitzea da. Behar dugu espiritualtasun gozagarria eskaintzen duen hizkuntza-aldamio bat. Garai batean kristautasunak bete zuen eginkizun hori, baina geure klasikoak zaharkituta geratu dira. Sozialismoak ere beste arnasaldi bat ekarri zion hizkuntzari. Badirudi postmodernitatearen balioak bestelakoak direla. Horretarako, munduan diren hizkuntzak biziberritzeko esperientziak aztertzera jo beharko dugu berriz ere, goi-arnas bila. Ikertzaileek badute non bermatu.


Pentsioen etorkizuna mintzagai Miren Etxezarretarekin — Kulturaz\nPentsioen etorkizuna mintzagai Miren Etxezarretarekin\nPentsioen etorkizuna mintzagai Miren Etxezarretarekin Pentsioen gaia aztertuko du nagusiki Etxezarretak baina, horrez gain, egungo egoera ekonomikoa ere izango du hizpide eta horri erreferentziak eta kritikak ere egingo dizkio. Miren Etxezarreta Zubizarreta (1936, Ordizia) ekonomialaria, ezkerreko intelektuala eta gizarte mugimenduen inguruko ekintzailea da. 2007tik aurrera Bartzelonako Unibertsitate Autonomoko Ekonomia Aplikatuaren katedratiko emeritua da. https://www.kulturaz.eus/bloga/2000 https://www.kulturaz.eus/bloga/2000/@@download/image/miren_etxezarretatxiki.jpg\nPentsioen gaia aztertuko du nagusiki Etxezarretak baina, horrez gain, egungo egoera ekonomikoa ere izango du hizpide eta horri erreferentziak eta kritikak ere egingo dizkio. Miren Etxezarreta Zubizarreta (1936, Ordizia) ekonomialaria, ezkerreko intelektuala eta gizarte mugimenduen inguruko ekintzailea da. 2007tik aurrera Bartzelonako Unibertsitate Autonomoko Ekonomia Aplikatuaren katedratiko emeritua da.\nMiren Etxezarreta ekonomialaria eta gizarte aktibista da, hitzaldia emango du gaur gurean. Elkar-ekin, Baigera eta Duintasunak antolatu du.\nHerritarren artean zabalduta dago etorkizunean pentsioentzat dirurik egongo ez denaren ustea. Beldur hori erreala edo sortua da?\nGizartean beldurra sortzeko zabaldu den mezua da hori. Horren atzean finantza interesak daude, baina ez da Espainiara soilik mugatzen, munduko finantza sistemak bereganatu nahi ditu pentsio publikoen fondoak pentsio pribatuetarako. Horretarako, aspaldi Munduko Bankuak operazio bat jarri du martxan etorkizunean pentsioetarako dirurik egongo ez denaren ideia gizartean zabaltzeko. Nahita sortutako beldurra da.\nBaina, erreala al da? Etorkizunean pentsioak egongo al dira?\nHori gure esku dago. Guk esaten badugu ez dela pentsioentzat dirurik egongo, ez ditugu kobratuko; baina, argi badugu pentsioentzat dirua egon daitekeela eta mobilitzatzen bagara kobratuko ditugu. Egun ditugun eskubide sozialak ez dizkigute oparitu, borrokatuta irabazi ditugu, tartean pentsioa. Hori oso eskubide erakargarria da finantza kapitalarentzat, eta desagerrarazten saiatzen ari dira, herritarrek pentsio pribatuak egiteko. Dagoeneko jaisten ari dira pentsioak, beraz horien alde borrokatu behar dugu ez desagertzeko.\nElkarrizketa osoa irakurtzeko, joan Urola Kostako Hitza-ren webgunera.


Abenduaren 4ko 271/2012 Dekretuaren bitartez (2012ko abenduaren 18ko EHAA, 244. zk.), zerbitzu sozialen arloan irabazte-asmorik gabeko erakundeek burututako jarduerak finantzatzeko laguntzak arautzen dira, eta, halaber, esku-hartze soziala, betiere Euskal Autonomia Erkidegoan.\nAipatutako dekretuaren 13. artikuluak dirulaguntzak emateko edo ukatzeko proposamena egingo duen kide anitzeko organoaren osaera arautzen du, eta aurreikusitako dirulaguntza lerro bakoitzari dagokion kide anitzeko organoaren osaera Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian argitaratuko dela xedatzen du.\nEnpleguko eta Gizarte Politiketako sailburuaren 2020ko otsailaren 12ko Aginduaren bidez (2020ko otsailaren 27ko EHAA, 40. zk.), 2020. urteari dagokionez, abenduaren 4ko 271/2012 Dekretuan aurreikusi dirulaguntza lerroetarako dirulaguntzen deialdia egin da.\nAdierazitakoarekin bat, honako hau\nLehenengoa.– 2020. urteari dagokionez, pertsona, familia, talde eta komunitateetan egin beharreko esku-hartze sozialeko jardueretarako dirulaguntzen gaineko ebazpen-proposamena egiteko ardura duen kide anitzeko organoaren kideak eta idazkaria izendatzea; beherago zehazten dira. Enpleguko eta Gizarte Politiketako sailburuaren 2020ko otsailaren 12ko Aginduaren II. kapituluan arautzen dira aipatu dirulaguntzak.\n– Marian Olabarrieta Ibarrondo andrea, Gizarte Zerbitzuko zuzendaria, kide anitzeko organoaren buru gisa jardungo duena.\n– Miren Irune Muguruza Mendarte andrea, Familia Politikako eta Aniztasuneko zuzendaria.\n– Itziar Peña Laustalet andrea, Gizarte Zerbitzuko arduraduna.\n– Olarizu Ruiz de Escudero Sánchez andrea, Gizarte Zerbitzuko teknikaria.\n– Kepa Ansotegi Uribarri jauna, Gizarte Zerbitzuko teknikaria.\n– Itxaso Goikoetxea Etxebarria andrea, Gizarte Zerbitzuko teknikaria, hitz egiteko eskubidearekin eta botoarekin jardungo duena.\nBigarrena.– 2020. urteari dagokionez, esku-hartze sozialean, elkarteen partaidetza eta borondatezko ekintzak sendotzeko jardueretarako dirulaguntzen gaineko ebazpen-proposamena egiteko ardura duen kide anitzeko organoaren kideak eta idazkaria izendatzea; beherago zehazten dira. Enpleguko eta Gizarte Politiketako sailburuaren 2020ko otsailaren 12ko Aginduaren III. Kapituluan arautzen dira aipatutako dirulaguntzak.\nHirugarrena.– 2020. urteari dagokionez, esku-hartze sozialerako, jakintza kudeatzeko jardueretarako dirulaguntzen gaineko ebazpen-proposamena egiteko ardura duen kide anitzeko organoaren kideak eta idazkaria izendatzea; beherago zehazten dira. Enpleguko eta Gizarte Politiketako sailburuaren 2020ko otsailaren 12ko Aginduaren IV. kapituluan arautzen dira aipatu dirulaguntzak.\nLaugarrena.– Ebazpen hau Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian argitaratzea, herritar orok ezagutu dezan.\nGizarte Politiketako sailburuordea,


eskola | Irati Irratia eskola – Irati Irratia\nAurizberriko eskola, Emergentziazko poesia eta @iruna_udala twitter kontua\n7 azaroa, 2019 7 azaroa, 2019 Irati Irratia\tEgun on, Auñamendi!\tadministrazioa, emergentzia, eskola, euskara, exprai, iruñeko udala, karekin kultura, kati leatxe, poesia, poesia de emergencia, twitter\tLeave a comment\nMamitsua eta berezia izan da gaurko saioa. Nekane Miñorekin Aurizberriko eskolaren historiaren berri jakin dugu. Gero Poesia de Emergencia delako proiektua ezagutu dugu, telefono bidez poema bat entzun ostean. Iruñeko udalean twitter kontuaren inguruan izandako afera ezagutu dugu. Administrazioan euskarak egun dituen trabak ekarri dizkigu gogora Idoia Zabaltzak. Izenburua: Azaroaren 7ko saioa Iraupena: 2:30 ordu […]\nAurizberriko eskolaren historia\n7 azaroa, 2019 7 azaroa, 2019 Irati Irratia\tBerriak\taurizberri, eskola, Espinal, euskara, hezkuntza, irakaskuntza, memoria, nekane miño\tLeave a comment\n120 urteko historia du Aurizberriko eskolak, eta larunbat honetan gogoratuko dute liburutegian eginen den hitzaldi solasaldian. Urte luzez bertako irakasle izandako Nekane Miñok kontatu dizkigu Irati irratian. Aurizberriko eskola gogoratzen


"Ciaboga / Ziaboga" - Jarduera eta Ekitaldien Agenda Osoa - Lasarte-oria\nKantauri itsasoko traineruen munduari buruzko dokumentala\nNOIZ Otsailaren 26a • 19:00\nSARRERAK Doan Leihatilan: Gonbidapenarekin\n“Ziaboga”, Kantauri itsasoko arraun munduari buruzko dokumentala. Traineruen historia, oro har, jorratzen du, baina, batez ere, joan den mendeko 40ko hamarkadatik gaur egun arte doanari erreparatzen dio.\nDokumentalak ia hiru urteko lana du oinarri, eta artxiboko material ugaritan oinarritzen da. eta hainbat erakunderekin (Kutxa Fundazioa, Aranzadi Zientzia Elkartea eta Donostiako Itsas Museoa) egindako lankidetzaren emaitza da. Dokumentalak hainbat lekukotasun ditu, bai gizonenak, bai emakumeenak, Kantauri isurialde osokoak, arraunaren munduaren parte direnak.\nBesteak beste, Antonio Oliden, Jose Luis Korta, Jon Salsamendi, Andrea Oubiña, Ohian Gozategi eta Joxemi Elduaien izango dira bertan. Donostiak eta Kontxako banderak ere presentzia handia izan dute urteetan zehar.


Goierriko plaza berria - Gipuzkoako Hitza\n2021, uztailak 30 Albisteak, Ekonomia, gipuzkoa, Gizartea 183\nKontsumo ohiturak aldatzen ari dira. Azken urteetako joerei erreparatuz gero, asko ugaritu dira Internet bidez egiten diren salerosketak. Egoera horretan sortu dute Goierriko Azoka plataforma digitala —Goierrikoazoka.eus—, eskualdeko ostalaritzaren, merkataritzaren, ekoizleen eta zerbitzuen sektoreak saretzeko erakusleiho birtuala. Espainiako Ecommerce enpresak egindako ikerketa baten arabera, 2015etik 2020ra hirukoiztu egin ziren Espainiako Estatuan online egindako erosketak. Azken urtebeteko datuak are esanguratsuagoak dira, 2020tik gaur egunera arte aurreko bost urteetan bezainbeste egin duelako gora kopuru horrek.\nJosune Sesma Goieki Goierriko Garapen Agentziako komunikazio arduradunak dioenez, gaur egun oso presente daude joera berriak. “Ukaezina da Internet jendearen kontsumo ohiturak eraldatzen ari dela”. Iaz sortu zuten Goierriko Azoka proiektua, “pandemia betean”. Egoera hartan, gisa horretako proiektu bat martxan jartzea bururatu zitzaion eskualdeko ekintzaile bati. “Goiekin aurkeztu zuen ideia, eta, eskualdearen balioa eta lehiakortasuna handitzeko baliagarri zen proiektu bat zela iritzita, sustatzea erabaki genuen”\nProiektu hori garatzeko proposamena euren eskuetara iristerako, Goiekik martxan zeukan Berrabiarazi programa, pandemiak eskualdean utzitako egoera aztertzeko helburuarekin. Aipatutakoen artean, “digitalizazioaren erronka” izan zen gehien errepikatu zirenetako bat. Sesmak argi dauka: “Pandemia garaian online salmentek izan zuten boom horren erdian, Interneten ez zeuden negozio asko kaltetuak suertatu ziren. Argi gelditu da ezinbesteko bilakatu dela Interneten egotea”. Horren jakitun, plataforma digital bat osatzeko lanean hasi ziren.\nEkainaren 29an aurkeztu zuten proiektua. Oraingoz, 34 negozio atxiki dira bertara, baina etorkizunean gehiago batzea da sustatzaileen nahia. Eskualdeko negozio horiei Interneten ikusgaitasuna ematea da helburu nagusia, eta baita Goierriko zerbitzuen eta produktuen kalitatea herritar guztien eskura jartzea ere. “Eskaintza zabal hau ezagutarazita, gertuko pertsonen eta herrien alde egin dezakegu”, esan du Sesmak. Beste helburuetako bat da eskualdeko produktuak eskualdetik kanpo ere ezagutaraztea.\nBi aukera dituzte Goierriko Azoka plataforma digitalera atxiki nahi duten negozioek: erakusleiho digitala eta salmenta digitala. Lehenengoaren kasuan, “negozio horren jarduna” erakutsiko dute webgunean; ordutegia eta kontakturako datuak. “Katalogo batean agertzea bezala da, baina modu digitalean”. Bigarren aukerarekin, erakusleiho digitalak eskaintzen duenaz gain, “bere produktuak modu digitalean saltzeko aukera” ere eskaintzen du. Erakusleihoak urteko 100 euroko kostua izango du negozioarentzat, eta salmenta zerbitzuak, 200 eurokoa, BEZa kontuan hartu gabe. Herri bakoitzeko udalak diru laguntza eskainiko du gastu horri aurre egiteko.\nLazkaoko Ana Cristina Olano Edergintza dendako Ana Cristina Olano da Goierriko Azoka osatzen duten 34 enpresarietako bat. Olanok “salmentak galtzeko beldurragatik” eta “atzean ez gelditzeagatik” erabaki du proiektuarekin bat egitea. Haren negozioan aurrez aurreko salmenta da indargunea, baina aitortu du “gero eta jende gehiagok” kontsumitzen duela Internet bidez.\nOlanok, oraingoz, ez du salmenta bakar bat ere egin Goierriko Azokaren bitartez. “Hemen ingurukoa da nire bezeroa, eta ez dakit etorkizunean asko salduko dudan plataforma honen bitartez, baina badaezpada ere hor egon beharra dago”, ondorioztatu du. Kontraesana dirudien arren, pandemiaren eraginez jendeak herriko dendetan erosteko “kontzientzia handiagoa” duela uste du Olanok. “Bi gauzak entzun dira asko: asko saldu dela Interneten, baina guk, herri txikietan, nabaritu dugu jendeak gehiago erosi duela bertako dendetan”.\nItsasoko Pott Keramikako Maite Salutregirentzat ere garrantzitsua da oso Interneten presentzia edukitzea. “Publizitatea oso garrantzitsua da, guk uste baino garrantzitsuagoa”. Interneten egoteak salmentetan baino gehiago harremanetan daukala eragina zehaztu du. “Erakusleiho hori oso beharrezkoa dela konturatu gara, eta talde moduan asko batzen dute Internet bidez sortzen diren sinergiek; garrantzitsuak dira elkar ezagutzeko eta inguruan zer daukagun ikusteko”.\n+ Izena emateko, telefono zenbaki bat eta webgune bat


María Casado. Bartzelonako Unibertsitateko Bioetika eta Zuzenbideko aditua | Consumer\nLegeria asko dago, baina boteretsuek ez betetzeko modua bilatzen dute.\nMaría Casadok irakaskuntza- eta lanbide-jarduera handia egiten du Bartzelonako Unibertsitatean, Bioetikaren eta Zuzenbidearen inguruan. Behatoki bateko zuzendaria eta master bat, hainbat batzorde eta elkartetako kidea, Bartzelonako Unibertsitateko María Jesús Buxó antropologoarekin batera, "Riesgo y atención" lana koordinatu du. Lan horren bertsio digitala doan deskarga daiteke Internetetik. Hainbat diziplinatako hamaika autorek, hala nola ingurumenak, zuzenbide zibil eta penalak, antropologiak eta pediatriak, gogoeta egiten dute arrisku ekologikoari buruzko alderdi sozialei eta legeriari buruz. Hala, obran zehar ideia baten berri ematen dute, eta koordinakundeak azpimarratzen du: "boterea kontrolatzea beti izan da Zuzenbidearen zailtasuna. Ez dago araurik, aplikatu egin behar dira".\nZertan datza Ingurumen Bioetika?\nOsasunarekin eta alderdi klinikoekin zerikusi handiagoa duten gaiak lantzeagatik hasi zen bioetika ezagutzen, hala nola abortua, eutanasia, medikuaren eta pazientearen arteko harremana, etab. Bioetikaren ikuskera globalago batetik abiatzen gara gu, jatorrian ere bazegoen, non ingurumena lehentasunezko gaia baita. Ikuspuntu horretatik, bioteknologiek ingurumenean duten eraginaren azterketa da Ingurumen Bioetika. Aurrerapen bioteknologiko askok eragina dute ingurumenean.\nLiburuaren izenburua "Ingurumen Bioetikarako urratsak" da. Zein dira eman beharreko pausoak?\nLehenik eta behin, zer egiten den eta ingurumenean zer ondorio dituen azaldu behar da.Lehenik eta behin, zer egiten den eta ingurumenean zer ondorio dituen azaldu behar da.Eremu horretan hainbat alderdi ukitzen dira, eta askoz lan gehiago egin behar da. Adibidez, elikagaiak dira ingurumenean eragiten diren inpakturik ezagunenak, genetikoki eraldatutako organismoak esaterako, eta horiek nekazaritzan erabiltzea; baina badira beste gauza asko ere, hala nola nanoteknologia, gero eta indar handiagoa hartzen ari den eremu bat, non ikusi behar baita zer ondorio izan ditzakeen ingurumenean; edo alderantziz, ingurumenak osasunean duen eragina, pertsonengan. Hori guztia argitzea urrats bat izango litzateke. Ondoren, nola normalizatu ikusiko genuke, eta pentsatzen dugu, eta horregatik deitu diogu "Arriskua eta arreta" liburuari, azpian arriskuen ebaluazioa dagoela eta arreta-printzipiotzat zer ulertzen den, hori baita gero eta gehiago legedian eta gai horietako askoren azterketa etikoan hartzen diren erabakien ardatza.\nNola aplika dakioke printzipio hori ingurumenari?\nZuhurtasun printzipioa, beti izan den ideia, orain gai horiei aplikatzen zaie eta baremotzat hartzen da. Arriskuak pertsonengan duen eragina ebaluatzen badugu, zuhurtzia-printzipioaz hitz egiteak zentzu handia du, baita justiziarekin ere. Ez dago arriskurik behartsuenek hartzea. Ingurumen osasungaitz baten arriskuetako asko egoera okerrenean dauden herrialdeek eta herrialde aberatsetako pertsonarik pobreenek jasaten dituzte. Oso garrantzitsua da herritarrek jakitea arriskuaren banaketa ere Zuzenbidearen funtzio bat dela.Oso garrantzitsua da herritarrek jakitea arriskuaren banaketa ere Zuzenbidearen funtzio bat dela.eta erabaki politikoa, eta, alde horretatik, baita herritarra ere: zergak edo onurak berdintasunez banatu behar izateaz gain, arrisku-egoerak ere banatu behar dira, ez daitezen haien gainean erori. Arrisku ekologiko asko daude eta non gauden, oso desberdinak dira. Mundu globalizatu honetan, arriskua gai-zerrendan dago eta fronte askotatik dator. Gizarteak aurrera egin behar du, baina ez zoroa; gauzak ondo ebaluatu behar dira. Kontuan hartu behar da askotan interes-gatazkak izaten direla. Arriskua ebaluatzen duena ezin da izan gero esleitu zaion bera.\nEta nola esleitzen da arrisku hori?\nBi zati egongo lirateke. Alde batetik, arriskuen ebaluazioa teknikari batek egin behar du, baina gero, arrisku hori nola banatu eta aurre egin erabakitzeko, guztioi dagokigu. 'Arriskuarena' ere esaten zaion gizarte batean bizi gara, eta horrek arriskuak behar bezala ebaluatzera behartzen gaitu. Horrek ez du esan nahi orain gehiago dagoenik, beti egon delako, baina orain arazo batzuk guk geuk sortzen ditugu. Teknologia berriek, oro har, bizitza hobetzen dute, baina alderdi negatibo horiek behar bezala aztertu eta arretaz eta zuzen hartu behar dira. Gainera, behar bezala ebaluatu behar dira, askotan aurkezpen apokaliptikoa gertatzen baita, errealitatearekin bat ez datorrena.\nGaur egungo ingurumen-arazoak ikusita, esan daiteke ez dagoela nahikoa lege?\nLegeria asko dago, baina boteretsuek ez betetzeko modua bilatzen dute. Adibidez, Estatu Batuek sinatu nahi ez dituzten ingurumenari kalte egiten dioten emisioak murrizteko itunak. Boterea kontrolatzea beti izan da Zuzenbidearen zailtasuna. Ez dago araurik, aplikatu egin behar dira.\nLiburuaren egileek ere gai horiei buruzko eztabaida informatu baten beharra azpimarratzen dute. Ez al da ondo informatzen gizartea?\nJendearen informazioa funtsezkoa da arrazoiak ezagututa erabaki ahal izateko eta arriskuak justiziaz banatu ahal izateko. Ingurumenari dagokionez, arazo larriagoa dago: araua aplikatu eta arau-hauslea zigortu arren, kaltea eginda dago. Horregatik, garrantzitsua da herritarrak kontzientziatzea kalteak saihesteko. Delitu ekologiko batean, zertarako balio du arduraduna kartzelan sartzeak amuarrainak dagoeneko hilda badaude eta ibaia kutsatuta badago? Horregatik, horren guztiaren kultura sortu behar da, jendeak, aldi berean, arazo horiek eta arriskuak nola zaindu ikas dezan.\nDelitu ekologikoak egiteko errazagoak dira?\nGauzen erantzulearen arrastoa galtzen denean, hala nola petrolio-isurketa baten hondamendia, itsasontziaren bandera herrialde batekoa denean, tripulazioa beste herrialde batekoa denean, beste herrialde bateko uretan gertatu denean… nazioarteko zuzenbideko gatazka klasiko bat sortzen da, eta zailagoa egiten da, baina horrela funtzionatzen dute botereek. Globalizazioak gauzen erantzukizunaren eta enpresa handiek eta multinazionalek gobernuei ere presioa egiteko duten gaitasunaren arrastoa galtzera garamatza, gobernu askok baino aurrekontu handiagoa baitute. Hor dago, hain zuzen, Zuzenbidearen eta nazioarteko erakundeen arteko borroka. Batzuetan ez da legeen bidez funtzionatzen, baizik eta boikot sozialaren bidez, edo erantzukizunak eskatzean. Horregatik da beharrezkoa aldaketa bat.\naditu Bartzelonako Unibertsitatea bioetika elkarrizketa eskubide maria casad-eu maría casado-eu


Ikasberri Kirol Elkarteko kadete neskak areto futboleko Gipuzkoako Txapeldun - Uztarria (Azpeitia)\nIkasberriko areto futboleko neskak eta haien entrenatzailea. (Ikasberri Kirol Elkartea) Ikusi haundiago | Argazki originala\nIkasberri Kirol Elkarteko kadete nesken taldeak areto futboleko Eskolarteko Gipuzkoako Txapelketa irabazi zuen joan den zapatuan, hilak 19. Anoetako Ikastolaren kontra jokatu zuten finala, eta partida gogorraren ostean penaltietan erabaki zen norgehiagoka. Ikasberrikoek bost penalti sartu eta bat gelditu zuten, eta horrek eman zien garaipena. Ikasberriko kadete neskek txapelketa guztian ez dute partidarik galdu.\nIraurgi eta Ikasberri saskibaloiko txapeldun\nIraurgi ikastetxeko nesken talde bat eta Ikasberri Ikastolako mutilen talde bat dira aurtengo Eskolarteko Saskibaloiko Gipuzkoako txapeldunak. Duela hiru aste hasi zen txapelketa, eta Ikasberriko taldeak txapelketa irabazteko Donostiako San Patricio, Oñatiko eskola eta Donostiako Ekintza mendean hartu behar izan dituzte. Aldiz, Iraurgi ikastetxeko neskek Zumaiako herri eskolaren, Oñatiko Elkar Heziren eta Ordiziako Urdanetaren kontra neurtu behar izan dituzte indarrak txapelketan.\nAsteburuan, Erregionalen txanda\nAsteburu honetan Ikasberri Kirol Elkarteko Erregional Mailako taldeak igoera faseko partida jokatuko du Garmendipeko zelai artifizialean, 18:00etan hasita, Urnietaren kontra. Kanporaketa bi partidatara izango da, eta irabazlea mailaz igoko da zuzenean. Ikasberri Kirol Elkartekoek esan dutenez, "partida oso garrantzitsua izango da eta jendea partida ikustera joatera animatu nahi dugu. Hala, errazagoa egingo zaielako partida".


Soinuaren hotsa - Koplari bildurgarria\nRufino Arrola, Vulkanoren atzamarrak, 2002\nPentsetakoa da Rufinok zelako irrintziak eragingo eutsazan soinu barriari. Urtebetetik gora, erdi isilean ziharduala, hara non Urdulizen leihaketa bat iragarten daben. Ustez ondo preparauta, ez eban birritan pentsau eta joan eta bigarren gelditu zan. 1970 inguran gabilz, frankismoaren errai-erraietan oraindino, erantzunaren olatua gorantz etorrela eta euskal nortasunaren aldeko edozerk indarra eukanean. Folklorean motibo sakonagoak ikusten ziran arren, halako erakustaldiai kutsu politikoa esleitzea gatxa zan ezkero, dantza eta musika jaialdiek gora egin eben. Giro haretan, trikitilarien estimazinorik ezin falta, leihaketak eta antzekoak nahinon zirala. Denpora batera, Berangoko Santa Anan beste sariketa bat iragarri eben. Hara aurkezteko panderojole barik geratu zan Rufinok laster topau eban soluzinoa eta ez edozelakoa. Txetxu Urrutiak, Rufinori berari entzundako moduan, kontetan deusku:\n—Rufino Arrola ez zan gorengoa baino bajuago ibiltekoa. Semeak kotxean eroanik, badoa Arteako Mauriziagana eta dinotso: "Berangon jota sariketea dago eta ez daukat panderojolerik. Neugaz etorri behar dozu". Artean bere jaietan egozan, irailgo Andra Marietan, eta Mauriziak dino: "Herriko jaiak bertan behera itzita, zelan joango naz, ba?" — "Andrakatik honaino alperrik etorri naz, orduan?". Mauriziaren senarrak, —berau bere soinularia-, erruki harturik edo gizalege konponbereak agindurik, andreari esan eutsan: "Zoaz eta egizu egin beharrekoa, hemengoa egingo dogu eta". Arrasti erdian, han presenta zan bikotea Berangon, nor baino norrago, eta irabazi egin eben.\nMaurizia koplari bildurgarria zan. Haren kantakereak eta ahots tinbreak bere sasoiko rocklariak be harriturik eukazan. Esan eitekean Rufino zati baterako kontsolauta geldituko zala, Berangokoa irabazitakoan, baina dino: "Maurizia! Gaubean beste sariketa bat dago Laukiz Txikerrean eta haraxe joan behar dogu" — "Egun bakarrean danak egitea ez da derrigorra, Rufino. Hurrengoan be Jaungoikoak emongo deusku argia" — "Baina Laukiz Txikerrekorik hurrengoan ez da izango!". Mauriziak, bakearren edo gizalegearren beronek be, amore emongo eban, esanaz: "Ea kontsoletan garan, sariakaz ez bada, bideakaz". Eta irabazi egin eben. Rufinoren kolkoan bizarrik baegoan, ederto harrotzeko motiboak sartu ziran. Bere alaba Maria Jesusek gogoan dauka zelan behin, —beharbada egun horixe izango zan—, euren aitak, Mauriziagaz, egun berean hiru sariketa irabazi zituan. Bata ziur dago Mungia ondoko Birlen izan zana, beste biak (Gorliz, Leioako Ondiz, Laukiz Txikerra, Berangoko Santa Ana...) non izan ziran guztiz seguru ez dago baina. Eta guztiz gogoan dauka, berak hamalau bat urte eukazala, zer harro etorri jaken aita etxera, bere hiru kopakaz, Mauriziari zelan esan eutsan kontauaz: "Eroan sariok 'Karakoleri', 'Karakolilloaren' partez". Mauriziaren senarraren ezizen artistikoa "Karakol" zanez, bere burua elegantziaz txikitu eban, andrakaz galaia izaten be baekian Vulkanoren semeak. Soinura bueltakera hau ikusita, ez dago gatx sinesten sutegian baztartuta gelditu zalako burdineak haren gorputzean haragiturik jarraitzea erabagi ebala.


Artea ikasbide 2020 | Guggenheim Bilbao Museoa\n2020(e)ko ekainak 26 - 2020(e)ko irailak 27\nArtea ikasbide programak hezkuntzarako duen ahalmen ikaragarria\nArtea ikasbide programan parte hartzen duten artistak\n“Proiektuaren funtsezko kontzeptuetako bat izan da ikerketak, eguneroko lanak eta ikasketa lanak bidea egiten dutela pixkanaka, edo, hobeto esanda, bidea direla. Prozesua baita garrantzizkoena. Eta akatsa, etengabeko ikaskuntza prozesu horren beste elementu bat. Ez dago akatsik gabeko lan prozesurik, esperimentazio prozesurik. Akatsa kontuan izatea oso garrantzitsua da, ez jakitea naturalizatzen baitu, irakasleak eta artistak ere ez dute zertan jakin behar eta. Bidea horrela egiten da, zalantzekin eta jakin gabe, ikertzen eta probatzen.\n“Samaniego ikastetxera heltzean, kultur anitzeko taldea aurkitu nuen, oso gaztea, geldiezina, harkorra eta esperimentatzera irekia. Proiektuaren ideia argia zen hasiera-hasieratik. Ikastetxea proiektu “espaziala” taldean garatzeko lanetan murgilduta zegoen, eta zeregin berezia esleitu zigun: Noski –horrela deitzen da bidaiako maskota– abentura estratosferiko baterako jantzi esklusibo batekin hornitzea.\n“Materialak, teknikak, formak eta horien ordenamendua premien arabera zehazteko denbora behar da. Batzuetan, okerragoa izaten da norabide bakar batean gidatzen ahalegintzea, eta, guri dagokigunez, ez zen errealista izango. Zentzuzkoena eta produktiboena laguntzea da, gutxienez nire esperientziak horrela esaten dit; elkarrekin egoteak eta mugimenduan egoteak pixkanaka ibilbidea eta gure premiak definitzen ditu.\nIkusgarria eta ikusezina\nMarrazkia, gorputza, hiria\nMendiak eta harriak\nBi ikastetxetako ikasleak, bata Trapagarangoa eta bestea New Yorkekoa, sei astez e-mailez elkarri idazten aritu ziren.


DHEren arabera, ukrainar militarrek azken 24 orduetan 25 aldiz hautsi zuten suetena – Euskal Herria ★ Donbass Elkartasun Komitea\nDHEren arabera, ukrainar militarrek azken 24 orduetan 25 aldiz hautsi zuten suetena\n2015ko martxoaren 4\nUkrainar militarrek 25 hautsi zuten “ixiltasunaren erregimena” azken 24 orduetan, DHEko Estatu Nagusiaren subkomandante Eduard Basurinek asteazken honetan adierazi duenez.\n“Azken 24 orduetan DHEren egoera egonkorra izan da (…) baina gure posizioen aurkako bonbaketa batzuk atzeman ditugu” esan zuen, “”ixiltasunaren erregimena” 25 aldiz urratu dela, tartean lau artilleria-bonbaketez” gehituz.\nMililziek erantzuteko surik egingo ez zutela esan du.\nBasurinek, ukrainar artilleriaren bonbaketarik gehienak Donetskeko aireportuaren inguruetan gertatzen ari direla zehaztu du, hain zuzen milizianoak zonaldea desminifikatzeko eta ukrainar militarren gorputzak erreskatatzeko operazio humanitario bat egiten ari diren tokian.\n“Gure unitateen ahalegin nagusiak bonbaketek kaltetutako herriak ahalik eta lasterrn berriz eraikitzera amanak daude” gehitu zuen.\nUkrainako agintariek 2014ko apirilean Donbassen kontrako operazio militarra hasi zuten, bertako biztanleak urte horretako otsailean eman zen botere-aldaketa bortitzzaren kontra protestan ari baitziren.\n© AP Photo/ Jevgeni Maloletka\nNBEren aken datuen arabera, gatazkak zibilen artean 6.000 hildako baino gehiago eragin ditu.\nOtsailaren 12an Minsken, Alemaniako Frantziako, Errusiako eta Ukrainako liderren arteko negoziaketak bukatu ziren.\nUkrainar krisia konpontzeko Harreman Taldeak otsailaren 15etik aurrera Donbassen sueten bat indarrean jartzen duen eta arma astunen erretiratzea eta segurtazun zonalde baten sortzea aurreikusten duen dokumentu bat sinatu zuen.\nSuetena indarrean jarri eta berehala hasi ziren berriz bonbaketak. Bi aldeek elkarri “ixiltasunaren erregimena” haustea leporatzen zioten eta euren aldetik erantzuten soilik ari zirela esaten zuten.\nKiev NBEri eta Bri Donbassera bake-indarrak bildatzea eskatzeko posibilitatea aztertzen ari da.


Gureak egin, gureak ez egiteko - Diario de Noticias de Alava\nKultur transmisiorako eta sormenerako espazioa izatea du helburu Gureak Egin Iruñerriko gazteei zuzendutako sormen laborategiak. Izen ematea urriaren 13ra arte dago zabalik\nnerea cubillo urkizu 27.09.2021 | 11:02\nIruñea inguruko hainbat artista gazte gonbidatu izango dira arlo praktikoan. GUREAK EGIN\nIruñea inguruko hainbat artista gazte gonbidatu izango dira arlo praktikoan.\nASKO hazi da Iruñerrian euskarazko artearen eta kulturaren inguruko mugimendua azkenaldian. Gainera diziplina ezberdinen bitartez bertoko kultur eragile bihurtu diren euskal gazte artistak ugaritu dira inguruan eta bi faktore horiek elkartuta aurkeztu berri dute Gureak Egin, "euskaraz jardungo duen 15-18 urte bitarteko gazteei zuzendutako kultur transmisiorako eta sormenerako laborategia". 2019an loratutako Iruinkokoa libertimenduak Iruñea bezalako gune erdaldun batean musika, dantza, bertsoak eta herri antzerkia euskaraz uztartu zitezkeela erakutsi zuen. Orain, bi urte beranduago Iruinkokoan ibilitako Ion Celestinok, Oier Zuñigak eta Aritz Ibañezek Iruñerriako gazteei inguruan dauden kultur adierazpenak transmititzeko eskola sortu dute.\nHoriek horrela, Zuñigak bere aldetik arte dramatikoaren inguruan garatu du bere jarduera profesionala eta hainbat herri adierazpen kulturaletan parte hartu izan du. Celestinok ordea, musika inprobisatzeko eta Euskal Herriko musikaren hasierak lotzeko ikerkuntza prozesua abiatu zuen 2010ean eta era berean, Broken Brothers Brass Band taldearen gidari ere bada. Azkenik, Ibañez dantza munduan murgilduta, Iruñeko Duguna eta Donostiako Argia dantza taldeetan dabil, dantza maisua izatearekin batera. Esan bezala Iruinkokoa libertimenduan ibilitakoak dira hirurak eta proiektu honetarako elkarlana oso bateragarria izan da Celestinoren hitzetan "guztiok ari garelako guztion proposamenak hartu eta betetzen".\nHiru diziplinak bateratu eta "artedrama" adierazpen artistikoa oinarri izango du Gureak Eginek. Izan ere, musika, dantza eta antzerkia norbere aldetik ikusi beharrean "elkar-ekintzan zein talkan" ikusteko joera du lantaldeak: "dantza eta musikaren arteko harremana oso bistakoa da eta azaletik ez dago dantzarik musika gabe. Teatroaren eta musikaren arteko harremana ordea, ia ez da existitzen. Oraingoan, "arte eta harreman diziplina ezberdin horien arteko lotuneak aztertzeko eta iker-tzeko" parada zabalik utziko du sormen laborategiak.\nUrriaren 15ean emango diete hasiera eskolei ordura arte izena eman dutenekin. Mintegiak ostiralero egingo dituzte arratsaldeko 16:30etik 18:30era bitartean Iruñeko espazio ezberdinetan. Hala, urritik abendura bitartean Juslarrotxako Civivox espazioan izango dira, urtarrilean eta otsailean berriz, Gazteriaren etxean eta martxotik maiatzera arte San Frantziskoko eskoletan jardungo dute.\nAisialdi eskaintza batetik haratago doan eskolak "bertako kultur adierazle eta espresioekin lotuneak eraiki eta eredu propioak sortzea" du helburu nagusietako bat, praktika sortzaile eta artistiko ezberdinak burutuz. Horrez gain, gazteen arteko harremanak euskaraz saretu, emozioak, iritziak eta ideiak sormenaren bidez adierazteko baliabideak eskaini eta pentsamendu kritikoa garatzen lagundu nahi du dinamika berri honek, betiere euskaraz Celestinoren arabera, "ez delako beste hizkuntza batean eginen ahal".\nEgitarauari dagokionez laborategiak bi norabide izango ditu. Batak inguruko errealitateari erreparatuko dio eta inguruko kultur erreferentzia tradizionaletan eta gaur egungoetan sakonduko dira parte hartzaileak. Beste moduluak parte hartzaileen barnean jarriko du arreta; "zer gara? zer aldarrikatu nahi dugu? zer esan nahi diogu?" galderetatik abiatuta.\nEdozein arte-eskolak ikasturtean zehar ikasitakoa ekainean publiko aurrean erakusteko joera izan ohi du. Alabaina, Gureak Egin dinamikaren helburua prozesuan sortzen diren ekimen irekiak plazaratzea da ikasturte amaieran ikuskizun handirik egin gabe, "laborategitik kanpoko komunitateari, laborategian gertatzen ari dena erakusteko".\nGureak ez egiteko "Iya guriak egin du, badegu zeñek agindu, ez oraindik umildu, alkarrengana bildu" zioen Xenpelarren sortak bigarren gerra karlista hasteko zorian zegoenean. Laborategiari Gureak Egin izena jarri izanak beraz badu bere arrazoia, "gureak ez egiteko, gureak egin behar dugulako". Baina nola? "Usadioak, folklorea edota tradizioa hartzen ditugunean, bere horretan erreproduzitu behar direla uste dute askok", laborategian ordea kontrako norabidea hartu eta edozein dantza bere horretan ikasteaz gain, horren azpian dagoen mamiari heltzea da asmoa, "gauza berriak sortzeko eta noski, gureak egiteko".\nARTISTEN Bisitak Ibañez, Celestino eta Zuñigak osatutako lantaldeak gidatuko ditu horizontalki mintegiak baina arlo praktikoa nagusitzen den aldetik, zubi-lanaz arduratuko diren Iruñea inguruko hainbat gazte artistaren bisitak izango dituzte urtean zehar. Alde batetik, adinez laborategian parte hartuko duen jendearengandik hurbilago dauden pertsonaiak direlako eta bestetik, Iruñea inguruan euskarazko eduki berriak sortzea posible dela erakutsi dutelako. Bakoitzak bere esperientzia kontatu eta ariketa praktiko ezberdinak proposatuko ditu.


2016ko eztabaidatuena ZUZEUn • ZUZEU\nUrtea hastearekin batera, iaz 2016an, ZUZEU orainkarian izan genituen hogei sarrera ikusienen zerrenda eman genizun ezagutzera, eta gaur beste horrenbeste egingo dugu eztabaidatuenekin; horixe baita gure xede eta izateko arrazoi nagusia. Eta beti posible izan ez bada ere, batzuetan lortu dugu iritziak haizatu eta eztabaida xaxatzea, alafede!\nAzpian duzun zerrendan 25 sarrera aurkituko dituzu, iazko ezabaidatuenak, guztiak ere 30 iruzkinetik gora jasotakoak, bateren bat ehunetik gora erantzun ere izan dituena.\nSinadurak nabarmentzen hasita, Beñat Hach Embarek, Unai Oñederra eta Hasier Etxeberria izan dira zuzeulari zirikatzaileenak, eta Arnaldo Otegi izen propiorik azpimarragarriena, Andoni Ortuzar, Pili Zabala, Fidel Castro eta besteren batekin batera. Aipatzekoa da Ainhoa Agirrezabala ere, Zuzeu GAZTEA sarian parte hartu dutenen artean zerrendan ageri den bakarra (ikusienen artean baziren bi), eta emakume bakarrenetakoa.\nGaiei erreparatuta, beti-betikoak nagusi, politika eta euskara, baita etorkinen afera edo bitxikeriaren bat ere, Kaikuren iragarkiari buruzkoa, kasurako. Eta guztien gaindi nabarmendu dena, errauskailuarena; ez da alferrik jendartearen egungo kezkarik nagusienetakoa. Azken bi sarrera hauek dira, gainera, bi zerrendetan agertzen diren bakarrenetakoak (sei sarrera daude bai ikusienen bai eztabaidatuenen zerrendan).\nEzin esango dugu 25eko zerrenda honek Euskal Herriaren isla aratza ematen duenik, baina zalantzarik gabe euskaldunok buruan zer darabilgun ezagutzeko baliagarria izan daitekeelakoan gaude.\nEztabaidak 2016 rankina\nGipuzkoan kea ari du (Beñat Hach Embarek) +180 iruzkin\nNire auzoan: ¿eres de fuera? (Unai Oñederra) +90 iruzkin\nEuskaldun fededun (Zuhaitz Ordoki) +70 iruzkin\nLehendakarigai egokia da Pili Zabala (Loiola Aretxabaleta) +50 iruzkin\nKoloniako gertakizunen inguruan (Kaxkagorri) +50 iruzkin\nOrtuzar, ELA eta EHBildu (Unai Oñederra) +50 iruzkin\nOskoletik ateratzeko garaia dator (Karmelo Aiesta) +50 iruzkin\nLas leyes que el vencedor impone al vencido (Itzain) +50 iruzkin\nFidel Castroren heriotza azaletan (Zuzeu) +50 iruzkin\nEremu pribatuan euskalkian nahi adina, publikoan ez – Ibon Sarasola (Zuzeu) +50 iruzkin\nZurrumurruei, ZAS! (Bixenta Goikoetxea) +50 iruzkin\nOngi etorri errefuxiatuak! (Ainhoa Agirrezabala) +50 iruzkin\nArnaldo Otegi Euskal Telebistan: diglosia? (Loiola aretxabaleta) +40 iruzkin\nArnaldo Otegiren elkarrizketaz (Hasier Etxeberria) +40 iruzkin\nEuskara akabatzeko euskal metodo batzuk (Itzain) +40 iruzkin\nForu Aldundiaren ezetza eta legitimitateari buruz (GuraSOS) +30 iruzkin\nBurkinia, kultur aniztasuna emakumea zapaltzeko aitzakia (Jon Intxaurraga) +30 iruzkin\nZinezko hizkuntz normalkuntzarako Euskal Herri independentean (Kligeroa) +30 iruzkin\nEuskara biziberritzeko paradigma berri bat aurkeztu dute (Euskaragintza) +30 iruzkin\nNor da euskalkien estandarizazioaren beldur? (Kligeroa) +30 iruzkin\nJon Maiaren alde (Hasier Etxeberria) +30 iruzkin\nKaiku egia esaten ari al da? (Beñat Hach Embarek) +30 iruzkin\nZertan ari, GARA? Fitsik konprenitzen ez… (JJ Agirre) +30 iruzkin\nPodemos Euskadi eta harri azpietako animaliak (Markos Jutsuriaga) +30 iruzkin\n2016ko ikusiena ZUZEUn\n2015eko eztabaidatuena ZUZEUn\n2016, eztabaida, iruzkinak, zuzeu\nSaamiak gara behelaino artean