Babesa zor diete : Irutxuloko Hitza\nBabesa zor diete\nEusko Jaurlaritzak sustatu zituen Bentaberriko babes ofizialeko etxebizitzak, baina Blackstone inbertsio funts estatubatuarrak eskuratu zituen. Zortzi urte barru etxe horien alokairua nahieran igo ahal izango dute, eta hori saihesteko eskatu diote bizilagunek Jaurlaritzari.\nUrtea biziberrituta hasi du Bentaberriko Alokairu plataformak. Urtarrilaren 13an bizilagunen batzarra egin zuten auzoan, plataformari bultzada berri bat emateko. 200 pertsona inguru elkartu ziren, eta hainbat lantalde abian jarri zituzten etorkizunari aurre egiteko. Izan ere, azken urtean bi aldiz saiatu zaizkie etxegabetzen, eta 510 familia kalean geratzeko arriskuan daude.\nUrtarrilaren 17an elkarretaratze jendetsua egin zuten Bentaberriko Jose Maria Sert plazan, «funts putreak» egiten ari diren espekulazioa salatzeko. Mobilizazio horren laburpena Gure auzoa salba dezagun! izeneko bideoan jaso eta egun gutxira sare sozialetan hedatu zuten. Bizirik daudela erakutsi nahi dute.\nTxominek eta Josetxo Cañadak bi hamarkada luze daramate bizitzen Bentaberriko babes ofizialeko etxebizitzetan. Cañada Alokairu plataformako kide eta bozeramailea da, eta urtarrileko elkarretaratzea «erabakigarria» izan dela aitortu du: «indarra eman dio bizilagunen mugimenduari». Txominek, aldiz, ondo daki zeren aurka borrokatzen ari diren. Iazko martxoan, bera eta bere familia etxegabetzen saiatu zen Testa Residencial enpresa, gaur egun etxebizitza babestuak kudeatzen dituena. Kaleratzeak Stop plataformak prozesua geldiaraztea lortu zuen, Donostiako Udalaren eta Gipuzkoako Batzar Nagusien bitartekaritzarekin.\n«Oso zaila da kontatzea kaleratu nahi zaituztela, baina beharrezkoa da. Bentaberrin etxegabetzeak egon direla uste dugu, eta hori saihesteko lanean jarraitu behar dugu», azpimarratu du Txominek. Une honetan, beste bizilagun bat, Victoria Noriega donostiarra, kaleratze arriskuan dago azarotik. Etxegabetzeko demanda gelditu eta atzeratzea lortu arren, oraindik ez dute kaleratze agindua bertan behera utzi. «Hasieratik lagundu diogu Victoriari, eta ez dugu onartuko bere etxegabetzea. Borrokan jarraituko dugu auzoan gera dadin».\nMantenuaz, komunikazioaz eta legedi kontuez arduratuko diren lan-taldeak abian jarri dituzte, besteak beste. «Etxebizitzen egoerak okerrera egin du, eta garajeak urez betetzen dira. Matxura asko izaten ditugu, eta adibidez, igogailu bat ez badabil hogei bat egun behar dira konpontzeko», dio Txominek. Gainera, etxebizitzen kudeaketaz arduratzen den Testa Residencial enpresarekin duten komunikazioa ez da batere erraza. «Madrilen dute bulegoa, eta zerbait gertatzen bada telefonoz deitu behar diezu. Pareta batekin hitz egitea bezalakoa da eurekin dugun komunikazioa».\nHori dela eta, izaten dituzten gertakari guztiak zerrendatu nahi dituzte. Bestalde, Bentaberriko familien erradiografia egiteko asmoa dutela esan du Cañadak: «Auzoan inkesta bat egingo dugu zenbat jende bizi den jakiteko. Era berean, Bentaberrin jaio direnak eta erretiroa hartu dutenak zenbatu nahi ditugu».\nEusko Jaurlaritzarekin bilera ugari egin dituzte Gasteizen, eta behin eta berriz eskatu diete Bentaberriko afera konpontzeko. Horretarako, Blackstone inbertsio funtsarekin negoziatu beharko lukete, baina momentuz ez dute inolako borondaterik agertu. Hurrengo bilera eraginkorra izateko egin beharrekoa argi du Txominek: «Gauzak ondo egiten baditugu, sei hilabete barru Eusko Jaurlaritzarekin bildu gaitezke. Informazio guztia eraman behar dugu gobernuarengana, bestela betikoa esango digute. Gure egoera behingoz aintzat hartzeko argudioak jarri behar dizkiegu mahai gainean».\nHasieratik gauzak gaizki egin zirela dio Castañedak: «Gertatu zaigunaren erantzukizuna Eusko Jaurlaritzarena da. Ez dute gustuko hedabideetan guk beraiei buruz hitz egitea, baina argi eta garbi hitz egiten hasteko garaia da». 1994an Eusko Jaurlaritzak Bentaberrin alokairuko babes ofizialeko 540 etxebizitza eraikitzeko lehiaketa sustatu zuen. Metrovacesa eta Vallehermoso enpresei adjudikatu zien, eta 75 urterako azalera eskubidea eman zieten. Donostiako Udala ere lehiaketara aurkeztu zen, eta etxebizitzen adjudikazioari helegitea jarri zion prozesua ez zelako behar bezala egin. Ordea, epaitegiek ez zioten arrazoia eman.\n«Udaleko hainbat ordezkarik aitortu digute Bentaberriko promozioa oso gaizki egin zela. Eneko Goiak eta Iñaki Gurrutxagak arrazoia eman ziguten, baina eskuak lotuta zituztela esan ziguten. Enrique Ramos Hirigintza zinegotzi ohiak ere udalbatzar batean onartu zuen prozedura okerra izan zela. Udala saiatu da bitartekaritza lana egiten, baina benetako arazoa konpontzeko irtenbiderik ez digute eman», nabarmendu du Cañadak.\n1998an zozkatu zituzten Bentaberriko babes ofizialeko 510 etxebizitzak, eta maizterrak kontratuak sinatzen hasi zirenean ezusteko batekin topo egin zuten. Promozioa iragarri zutenean alokairu bidezko etxebizitzak izango zirela zioten, eta 12 urteren ondoren etxe horiek erosteko aukera egongo zela. Ordea, aukera hori kontratuetatik ezabatu zutela gogoratu du Cañadak. «Eskaini zigutenak eta sinatu genuenak ez zuen zerikusirik. 37.000 pezetagatik Bentaberrin bizitzeko aukera eskaintzen zuen promozioak. Loteria tokatu zitzaigula pentsatu genuen, baina gutxira konturatu ginen adarra jo zigutela. Gainerako etxebizitza promozio guztietatik atera gintuzten».\nHori dela eta, 1999an plataforma sortzea erabaki zuten, bizilagunen interesen alde lan egiteko. Hasierako helburua etxebizitza horiek erosteko aukera lortzea izan zen. «Hamabi urteko kontratuaren epea bete zenean, soilik alokairuan bizitzen jarraitu ahal izango genuela ikusi genuen», adierazi du Cañadak. Orduan, Alokairuk etxebizitzen kudeatzaileekin negoziatu zuen kontratu luzapenak urtez urte izan beharrean bost urtekoak izan zitezen. Hurrengo urteetan plataformak lan ildo bera mantendu zuen.\n2016an egoera nabarmen aldatu zen. Testa Residencial higiezinen enpresak eskuratu zituen Bentaberriko babes ofizialeko etxebizitzak, eta alokairuen prezioek gora egin zuten. «300 euro ordaintzen hasi ginen, eta batez beste 800 euro ordaintzera pasa gara. KPI indizearen araberakoak dira alokairuen prezioak, baina ordaindu beharrekoak gora egin duen bitartean, familia askoren soldatak berdin mantendu edo jaitsi egin dira. Ezin izan ditugu etxebizitzak erosi, baina hipotekatu gara. Guk biok 200.000 euro baino gehiago ordaindu ditugu 21 urtean. Ez da ahaztu behar alokairuko babes ofizialeko etxebizitzak direla. Estatuko garestienak Bentaberrin daude», azpimarratu du Txominek.\nBentaberriko bizilagunek elkarretaratze jendetsua egin zuten urtarrilaren 17an, Jose Maria Sert plazan. (Argazkia: Alokairu)\nDuela bi urte Blackstone inbertsio funts estatubatuarrak erosi zuen Testa Residencial higiezinen enpresa, eta 2028tik aurrera etxebizitzek babes ofizialeko izaera galduko dute. Horrek bizilagunen egoera kaltetuko duela esan du Cañadak: «Kontratuak bertan behera utzi ahal izango dituzte, eta alokairuak nahieran igo. Eusko Jaurlaritza garaiz dabil arazoa konpontzeko.\nHorretarako, Blackstone funtsarekin eseri eta negoziatu beharko du». Hain zuzen ere, Blackstone funtsarekin beste herrialde batzuetan sorturiko liskarrak Donostian ere ikusi ahal izango direla uste du Txominek. «Eusko Jaurlaritzak zer egingo du kaleratzen bagaituzte? Bizilagunak ahal dugunera arte mugitu gaitezke, baina erantzukizuna erakunde publikoena da. Kasu honetan, Jaurlaritzarena eta Donostiako Udalarena».\nBentaberriko 510 familiak auzoan geratzea da Alokairuren gaur egungo helburu nagusia. «Ez dugu ezer oparitzerik nahi, soilik duguna mantentzea gustatuko litzaiguke», nabarmendu du Txominek. «Hiriaren arazoa da, eta auzoa pikutara joango da irtenbiderik ez bada adosten. Hemengo ostalariak guri esker bizi dira. Hemen bizitza dago eta mugimendua dago. Guk egin dugu auzoa».\nBeste 300 familia, arriskuan\nKaleratzeak Stop taldeak asteartean jakinarazi zuen Azora higiezinen funtsak Inmobiliaria Vascongada erosi duela, eta Donostian bizi diren 300 familia etxegabetzeko arriskuan daudela. Asteazkenean, berriz, prentsa agerraldi bat egin zuten udaletxearen ondoan, xehetasun gehiago emateko. Hortik gertu dago Vascongada higiezinaren egoitzak, Ijentea kaleko 2. zenbakian.\nHain zuzen ere, bihar, otsailaren 15ean, 12:00etan, elkarretaratzea egingo dute egoitza horren aurrean. «Vascongadari eta Azorari ez diegu aukerarik emango maizterrak kanporatzeko eta alokairuak espekulatiboki handitzeko», adierazi du Kaleratzeak Stop plataformako bozeramaile Rosa Garciak. Udaletxean dozenaka maizterrek sinaturiko idazki bat erregistratu dute. Idazki horren bidez Donostiako Udalari afera honen berri eman, eta kaleratzeak saihesteko lan egin dezala eskatu diote.\nAzora funtsak 2013an babes ofizialeko 3.000 erosi zituen Madrilen, eta maizter gehienak kanporatu zituen errentak %100 baino gehiago igo ondoren. «Bartzelonan berdin jokatzen ari dira, eta orain Donostiara iritsi dira, negozioa egiten jarraitzeko», azpimarratu du Garciak. Azorak eskuratu dituen etxebizitza gehienak Grosen daude, Bermingham, Galtzada Nagusia eta Zabaleta kaleetan, besteak beste. Gehienak alokairu zaharrekoak dira –600 eta 800 euro artekoak–, baina badira garestiagoak ere.\nAzora funtsak etxegabetu ditzakeen 300 familiak babesteko eskatu dio Kaleratzeak Stop plataformak Donostiako Udalari. (Argazkia: Kaleratzeak Stop)\nAsteazkeneko agerraldian Laura Fernandez gazteak parte hartu zuen. Grosen bizi da pisukide batekin, eta hilero 1.600 euroko alokairua ordaintzen dute. Duela gutxi, ordea, Vascongadaren burofaxa jaso zuten jakinarazteko dagoeneko ez dietela berrituko kontratua. «Vascongada hutsik uzten ari zen etxebizitza asko, Azoraren iritsiera prestatzeko. Isileko etxegabetzeak egin nahi dituzte», salatu du Kaleratzeak Stop plataformak. «Bankuek egiten dituzten kaleratzeen aldean, desberdinak dira, legezko oinarri bat dutelako. Maizterrek beren gain hartu ezin dituzten alokairu prezioak jartzen dizkiete. Vascongada enpresak ez ditu kontratuak luzatu bazekielako etxebizitzaren azken legearen arabera zazpi urteko epea zabalduko zela. Horren ordez, kontratuak eten, eta enpresa funts putre bati saldu diote».\nVascongadaren gutuna jaso eta etxea utzi duten familiak asko direla uste du plataformak. Horrela ere, beste asko «borrokatzeko prest» daudela nabarmendu dute. Orandik ez dute etxegabetzerik egin, kontratuen bukaera adierazteko gutunak soilik bidali dizkiete bizilagunei. Etxegabetzeak goiz edo beranduago iritsiko direla aurreikusten du Kaleratzeak Stop plataformak. «Espainiako funts horrek 13.000 etxe inguru kudeatzen ditu, eta Madrilen zein Bartzelonan nola jokatu duen ikusita, bizilagunak gerta daitekeenerako prestatzen hasiak dira. Ez ditugu kaleratzeak onartuko».\nErlazionatutako edukiaBlackstone funtsari aurre egitea posible dela erakutsi dute Bartzelonan


Zelula prokariotoa: egitura\nLABURPENA: Zelula prokariotoak oso sinpleak dira egituraz. DNA eta zelularen gainerako partea bereizten dituen mintzarik ez izatea da zelula prokariotoen ezaugarri nagusia. Monera erreinukoak dira, eta ez dituzte zelula eukariotoetan ohikoak diren zitoplasma organuluak.\nZelula prokariotoek ezaugarri berezi bat dute: ez dute DNA eta zelularen gainerako zatia bereizten duen zelula mintzarik, ezta mintzez inguratutako beste organulurik ere (1. irudia). Zelula prokariotoek ez dituzte eukariotoek dituzten organuluak, hala nola Golgiren aparatua, mitokondriak, kloroplastoak, erretikulu endoplasmikoa, gunea eta zentrioloak. Horregatik, eukariotoak baino txikiagoak dira neurriz, eta haiek baino bakunagoak egituraz. Dena dela, egitura soila badute ere, kimika osagaiei dagokienez, era askotakoak izan daitezke.Zelula prokariotoak Monera erreinuko izakietan eta bakterioetan izaten dira; azken horien barruan alga urdinak, zianofizeoak edo zianobakterioak sartzen dira.\nZelula prokariotoak, oro har, oso txikiak dira neurriz, mikra baten zatikitik hasi eta hiru mikra artekoak. Zelulak, askotan, kolonietan elkartzen dira; handiagoak izaten dira halakoetan. Zianofizeoek, esaterako, globulu koloniak edo harizpi luzeak osatzen dituzte, hamarreko mikratara iristen direnak. Kolonia eta harizpi horiek zelulaz kanpoko materialaz lotutako zelulek osatzen dituzte.\nBakterioetan, zelula banakoak elkartuta sortzen dira koloniak (bazilo, koko, eta abarren kateak); zianobakterioek, ordea, bestelako egitura izaten du: harizpiek egitura zelulanitz bakarra osatzen dute, eta zelularen zabalera osoa egoten da beste zelulari lotuta.\nBakterio motak (baziloak, kokoak, espiriloak, espiroketak eta bibrioak) beste atal batean aztertuko dira.Zelula prokariotoen kanpoaldeko geruzak (2. Irudia) Zelula prokariotoek hiru geruza izan ditzakete inguruan, egituraz, osaera kimikoaz eta funtzioaz elkarren oso desberdinak. Kanpotik barrura hauek dira geruza horiek: muki geruza edo kapsula, zelularen pareta eta zelula mintza. Muki geruza, kapsula edo pareta (mikoplasmak, 1. irudia) ez dira ezinbestekoak zelularentzat.\nMuki mintza eta kapsula ( 1. eta 2. irudiak )\nEz dira ezinbesteko egiturak. Zenbait bakteriok ez dituzte estalki hauek, eta beste bakterio batzuek galdu egiten dituzte beren fisiologian aldaketarik eragin gabe. Geruza hauen osaera kimikoa oso aldakorra da, baita mota bereko animalietan ere (1. taula); tamaina handiko polisakaridoek, polipeptidoek edo polisakarido konplexuek eta proteinek osatzen dituzte. 100-400 Å bitarte izan daitezke lodi; gelatinatsuak izaten dira.\nJariatzen den gaia trinkoa bada, kapsula esaten zaio, eta biguna bada, geruza lauso baten antzekoa, muki geruza.\nMikroorganismoa hazitegi berezi batean hazten denean, kapsulak sortzen dira; antigorputzei, bakteriofagoei eta zelula fagozitikoei aurre egiteko zeregina izaten dute batzuetan, eta zenbait gainaldetara eranstekoa bestetan; bakterio talde patogeno ia guztiek izaten dituzte kapsulak; lagungarriak izaten dira koloniak osatzeko. Funtzio erregulatzaileak betetzen dituzte uraren, ioien eta elikagaien trukean.\nZelula pareta ( 1-3 Irudiak ; 1. Taula )\n50-800 Å bitarteko lodiera izan dezake.\nZelulari trinkotasuna eta forma ematen dio; osaera kimiko berezia du, edozein zelula eukariotoren bestelakoa.\nMureina geruza batek osatzen du zelula pareta; mureina peptidoglukano gai elkartua da, errepikatzen diren banakoez osatutako sare batek eratua. Errepikatzen diren banako horiek azukrearen bi eratorri dira: N-azetilglucosamina (NAG) eta azido N-azetilmuramiko (NAM). NAM-ek lau aminoazidoren kateak dituzte erantsita: L-alanina, D-isoglutamiko, L-lisina (edo azido diaminopimeliko DAP) eta D-alanina (3. Irudia, B).\nEgitura mota hori zelula prokariotoetan agertzen da bakarrik, eta prokarioto mota guztietan gainera. N-azetilmuramiko azidoaeta DAP-a ez dira inoiz zelula eukariotoetan izaten, nahiz eta azken hori prokariotoetan ere ez den beti agertzen.\nBakterioak bi multzo handitan sailkatzen dira, Christian Gramek asmatu zuen prozedura batean oinarrituta (Gram metodoa).\nMetodo horren bidez bakterioak gentziana moreaz tindatzen dira, eta horri esker ikusten dira bakterioen paretaren osaera eta egitura desberdintasunak (3 A irudia). Koloregaia hartzen eta gordetzen duten bakterioak Gram positibokoak dira, eta hartzen ez dutenak Gram negatibokoak. Gram positibokoen zelula paretak oso lodiak dira, eta mureina geruza bat besterik ez dute; geruza horri proteinak, polisakaridoak eta azido teikoikoak lotzen zaizkio. Gram negatibokoen pareta, berriz, geruza batez baino gehiagoz osatuta dago, eta Gram positibokoen pareta baino konplexuagoa da: mureinazko geruza fin bat oinarrian, eta, horren gainean, geruza bikoitza lipidoez (proteina ugari dituena) eta glukolipidoez osatua. Azken geruza horri kanpoko mintz esaten zaio.\nPareta ez da erdi-irazkorra izaten, eta ez du erregulatzen zelularen barrualderako edo zelulatik kanpoalderako gaien garraioa. Berezeregin nagusia zelula kalte mekanikoetatik babestea da, eta batez ere, mintzaren haustura osmotikoa galaraztea; dena dela, zulo ugari ditu, eta horietatik barrena ura eta gai elkartu kimikoak sar daitezke. Oztopo egiten die molekula handiei eta birus antzeko zatikiei.\nPlasma mintza edo zelula mintza (1-2 irudia)\nZelula inguratzen duen estalki fina da, 75- 80 Å bitarteko lodiera duen mintz batez osatua.\nMintz honek zelularen barrualdea eta kanpoaldea bereizten ditu; mikroskopio 186elektronikoaren bidez bi lerro fin ikusten dira, tartean eremu argiago bat dutela; tarte argi horri mintz bateragarria edo oinarrizko mintza esaten zaio.\nGaur egun onartzen den mintz eredua mosaiko jariakariarena da (2 B irudia). Lipido geruza bikoitz batek osatzen du mintza, eta geruza horri proteinaren globulu molekulak eransten zaizkio. Lipidoak dira mintzaren oinarrizko egiturak.\nLipido molekulak luzaxkak dira eta anfipatikoak, hau da, hidrofiloa dute molekularen zati bat (ura erraztasunez zurgatzen duena) eta hidrofoboa bestea. Talde hidrofoboak alde batera eta talde hidrofiloak beste aldera elkartzen direnean osatzen dira molekula horiek; horregatik, bi geruzek osatzen dute mintz bat.\nMintzeko proteina nagusiak hidrofoboak dira; matriz lipidikoan elkartzen dira eta hark zurgatzen ditu. Hidrogeno loturek eta hidrofobo loturek orekatzen dute egitura.\nLipido geruza bikoitza matriz jariakaria da, eta bertan, “izozmendia bailiran, lipidozko itsasoan” mugitzen dira proteinak.\nMintza erdi irazkorra da, hau da, zenbait gairi uzten die zelularen barrualdera sartzeneta beste batzuei, berriz, ez; era berean, irteten uzten die gai metobolikoei, eta barrualdean gordetzen ditu zelularen funtzioa mantzentzeko beharrezkoak diren molekulak.\nLipidoak geruza irazkor gisa aritzen dira ioiei eta molekula polarrei buruz, eta mintzeko proteinek, berriz, funtzio bereziak betetzen dituzte, kimika garraioa esaterako.\nZelula prokarioto gehienek barruko mintzak dituzte; batzuetan, zelula mintzak sargune bat eratzen du, baina beste batzuetan egitura konplexuagoa izaten du; egitura horietan mesosomak eta mintz fotosintetikoak daude.\nMesosomak ( 1 A eta 4 Irudia )\nMesosomak plasma mintzaren sarguneak dira, formaz askotarikoak eta egituraz konrakoplexuak. Bertan daude fotosintesirako, arnasketarako, DNA-ren bikoizketarako beharrezkoak diren entzimak; horrez gainera, DNA-ren finkatze gune ere badira.\nMesosomak Gram positiboko bakterioetan izaten dira batez ere, nahiz eta zenbait bakterio Gram negatibokoek antzeko tolesdurak dituzten. Bakterio mota askotan ez dago mesosomarik; beraz, mesosomak ez dira bakterio zelularen egitura osagai unibertsala.\nOrganulu fotosintetikoak ( 1 B Irudia )\nZenbait bakterio mota -zianobakterioak, bakterio berdeak eta purpura antzeko bakterioak- fotosintesia egiteko gauza dira; bakterio horiek, beraz, funtzio hori betetzen duten egiturak eta hainbat pigmentu fotosintetiko dituzte.\nBakterio fotosintetiko berdeek zisku biribilak dituzte (klorosomak) mintz plasmatikoari itsatsita; zisku horietan, bakterioklofilak eta aparatu fotosintetikoaren beste osagai batzuk izaten dira.\nPurpura antzeko bakterio fotosintetikoen barruko mintz sistemak zelularen zati handi bat hartzen du, eta plasma mintzarekin lotuta egoten da. Mintz egitura hori, batzuetan, xafla lau multzo batek osatzen du, eta besteetan berriz, hodi biribileko sistema batek; sistema horretan egoten dira pigmentuak.\nZianobakterioek mintzezko zaku zitoplasmatikoak dituzte, tilakoide esaten zaienak (1 B irudia); mintz horietan daude fotosintesibeharrezkoak diren klorofila eta entzimak.\nZakuak poltsa lauen itxura dute, eta elkarren paralelo egoten dira. Zakuak zelularen inguruan daudenean, mintz plasmatikoarekin bat egin dezakete. Tilakoideen sistema konplexua izaten da, eta hainbat geruza izaten ditu; mota batzuetan xaflak era erregularrean egoten dira, zirkulu kontzentrikoak osatzen dituztela.\nXaflatxoen artean 400 Å-ko diametroa duten bikorrak ageri dira (zianosomak), eta horietako batzuk xaflaren kanpoaldeko azalari lotuta egoten dira. Bikor horietan klorofila a eta pigmentu lagungarri batzuk, biliproteina eta fikobilina besteak beste, besterik ez da izaten.\nErribosomak ( 1 eta 5 Irudiak )\nErribosomak (1 eta 5 Irudiak) 100-250 Å bitarteko diametroa duten zatiki biribilak dira, zitoplasman aske egoten dira, eta %60-a azido erribonukleikoaz(RNA) eta proteinaz daude osatuak. Askotan, bata besteari itsatsita egoten dira, polierribosomak eratzen dituztela. Erribosomak RNA mezulariaren bidez elkartzen dira polierribosoman; elkartze gune horretan gertatzen da proteinen sintesia.\nZelula prokariotoetako erribosomak eukariotoetakoak baino txikiagoak eta arinagoak izaten dira. Zentrifugazioan, 70Seko lastertasunean osatzen dituzte sedimentuak (S=Svedberg banakoa). Bi azpibanako desberdinek osatzen dute erribosoma, sedimentatzeko lastertasunagatik bereizten direnak: 30S txikiena eta 50S handiena. 30S azpibanakoak 900.000ko molekula pisua du, eta 600.000-ko molekula pisua duen 16S RNA-z eta 20 proteinaz osatuta dago; 50S azpibanakoaren molekula pisua 1.600.000-koa da, bi RNA molekula ditu (23S eta 5S) eta 50 proteina.\nDNA: gunearen ingurua\n(1. Irudia) Zelula prokariotoek, eukariotoek ez bezala, ez dute benetako gunerik; horren ordez, 187DNA-ri dagokion zuntzezko materiala dute nukleoide izeneko gunean.\nMolekula biribil bakar batek osatzen du DNA: bi katekoa da, eta mesosomekin lotuta egoten da. Bakterioaren tamainarekin konparatuz gero, oso luzea da DNA katea; Escherichia coli bakterioak esaterako, 2—ko luzera du eta DNA-ak, berriz, 1.400 ; beraz, - oso tolestua beharko du molekulak. Alde handia dago, ordea, luzeraren eta lodieraren artean, esaterako Escherichia coli bakterioa 25 Å da lodi.\nZelularen zatiketan, hedaturik gelditzen da DNA, ez da ez laburtzen ez kiribiltzen; hori bera gertatzen zaie zelula eukariotoetako kromosomei mitosia bitartean. Zenbait bakteriok material genetiko gehigarria izaten dute DNA molekula txikietan. Molekula horiei plasmido esaten zaie; kromosomaz kanpora ugaltzeko ahalmena dute.\nFlageloak (6. Irudia) Bakterio asko eta asko mugikorrak dira, eta ahalmen hori, oro har, flageloei zor diote.\nFlageloak bakterioa bera baino luzeagoak izaten dira, eta 120-350 Å bitarteko lodiera izaten dute. Zenbait flagelok azala dute kanpoaldean, 75 Å-koa gutxi gorabehera (Vibrio, Campylobacter). Helize formakoak izaten dira, eta kurbatik kurbara luzera konstantea izaten dute; uhin luzera esaten zaio luzera horri. Flagelo mota bakoitzak bere uhin luzera du. Flageloaren egitura uniformea ukondo bihurtzen da zelulari lotzen zaion gunetik hurbil; ondoren, beste forma batzuk hartzen ditu (6. irudia).\nFlagelo kopuruaren eta horien kokaeraren arabera, bakterio mota hauek bereizten dira (6 A irudia): — Monotrikoak: flagelo bakarrekoak — Lofotrikoak: motots antzeko flagelo bilduma zelularen polo batean — Anfitrikoak: flagelo multzoak zelularen bi poloetan — Peritrikoak: flageloak zelularen leku askotatik irteten direla Flageloak flagelina izeneko proteinaren azpibanakoez daude osatuak (30.000- 40.000 bitartekoa da flagelinaren molekula pisua). Flagelinaren molekulak –zelulan osatuak–, flageloaren barrualdeko tartetik gora egin eta muturreraino iristen dira; beraz, flageloak muturretik hasten dira hazten.\nFlageloek mugitzeko ahalmena ematen diote zelulari; zelularen luzera bider 2.000 orduko lastertasuna har dezakete (6 D-E irudia).\nBeraz, gorputzaren tamaina kontuan hartuta, zelularen lastertasuna goi mailako animaliena baino handiago izaten da. Flageloen errotazio mugimendua egituraren oinarrian sortzen da, eta, hortaz, oinarriko gorpuzkiak zerikusi zuzena du errotazioan, mugimendu horrek mugiarazten baitu zelula.\nFlageloak ez dira zein bere aldetik mugitzen, elkartuta baizik. Peritrikoak esaterako, isats moduko bat osatzen dutela elkartzen dira.\nFlageloak ( 6. Irudia )\nBakterio asko eta asko mugikorrak dira, eta ahalmen hori, oro har, flageloei zor diote.\nFlageloak ez dira zein bere aldetik mugitzen, elkartuta baizik. Peritrikoak esaterako, isats moduko bat osatzen dutela elkartzen dira.Zenbait zelula prokariotok (bakterio harizpidunak, zianobakterioak) mugitzeko gauza dira, horretarako organulu berezirik ez badute ere (mugimendu labainkorra); mugimendu hori zelulek gainalde bat ukitzen dutenean gertatzen da soilik.\nBakterio mugikor gehienek aldatu egiten dute inguruko kitzikadura fisikoei edo kimikoei erantzuteko mugimendua. Mugimendu taxiko edo taktiko esaten zaie mugimendu berri horiei; argiari emandako erantzuna, esaterako, fototaxia izango litzateke, eta gai kimikoei emandakoa, berriz, kimiotaxia.\nEspiroketak bakterio multzoak dira, morfologia eta mugitzeko era berezia dutenak: 2-100 ardatz harizpi dituzte; zelularen muturretan finkatuta egoten dira; zelularen luzeraren bi heren hartzen dituzte; zelularen inguruan kiribiltzen dira. Harizpi horiek, egituraz eta osaera kimikoz, bakterioetako flagelo zorrodunen antzekoak dira, eta horien antzera zelularen mugikortasunean parte hartzen dute hauek ere.\nIleak ( 1 A , 6 C Irudiak )\nMonera mota guztiek ez dituzte ileak izaten, baina enterikoen multzoko bakterioek, esaterako, ugari izaten dituzte (enterobakterioak).\nIleak egituraz flageloen oso antzekoak dira, nahiz eta ileen futzioek ez duten zerikusirik mugimenduarekin. Flageloak baino ugariagoak dira; tamainaz, ordea, haiek baino txikiagoak dira. Bestalde, organismo bakar batean ile mota bat baino gehiago egon daiteke; zelula mota batean, mota bereko ileen kopurua asko aldatzen da, ile batetik ehundaka izateraino.\nIleak barren-hutsak dira, laburrak, hodi itxurakoak eta 30-300 Å bitarteko lodiera izaten dute. Bakterio Gram negatibokoetako paretan finkatuta egoten dira; bakterio Gram positibokoetan ez da ilerik. Pilus edo fimbria ere esaten zaie; proteina molekulez osatuta daude. I motako ileek proteina azpibanako berdinak dituzte (“pilina”), 17.000ko molekula pisua dutenak.\nIle batzuek zenbait gainaldetan itsasteko gaitasuna dute, eta horregatik uste da kanpoaldearekin molekula trukea egiteko funtzioa dutela; beste ile mota batzuek, sexu ileek (F ileek) esaterako, bakterioaren konjugazioan (informazio genetikoaren trukean) parte hartzen dute, eta zenbait bakteriofagoren gune hartzaile izan daitezke. Sexu ilearen diametroa DNA molekula bat alderik alde pasatzeko adinakoa da. Egiturari dagokionez, zenbait birusen isatsaren antzekoak dira (birus mota horien isatsaren bidez bizkarroi diren zelularen barrura igarotzen da DNA). Sexu ileak F sexu faktorea duten zeluletan izan ohi dira, eta horien egitura F gen batek mugatzen du.\nTxertaketak eta erreserba gaiak (1 A-B Irudia) Organismo motaren arabera, desberdinak izaten dira zitoplasman han-hemen dauden granuluak eta txertaketak, nahiz eta antzeko zeregina duten: energia gordetzea, hain zuzen ere. Txertaketa horiek ez ditu mintz batek bakartzen, eta zenbait gairen metatzeak dira: glukosa polisakaridoa (almidoia, glukogenoa), triazilglizeridoa, azido betahidroxibutirikoa (hau da arruntenetakoa, eta prokariotoetan izaten da soilik), fosfato inorganikoak (polifosfato edo sufre eran).\nProkariotoek ez dituzte gantz neutroak metatzen erreserba material gisa; horregatik, azido beta-hidroxibutirikoa erreserba gantzen baliokide da zelula prokariotoetan, baina ez da lipidoa.\nOro har, mota edo talde bakoitzak erreserba material mota bat besterik ez du osatzen, purpura antzeko bakterioak izan ezik.\nEnterobakterioek, adibidez, glukogenoa edo almidoia sintetizatzen dituzte soilik, eta zenbait mota bitxik ez du inolako erreserbarik.\nPolifosfatoetan oinarrizko koloregai askorekin tindatzen dira granuluak; toluidinaren kolore urdina, esate baterako, more-gorrix- 188\nTxertaketak eta erreserba gaiak.\n( 1 A-B Irudia )\nOrganismo motaren arabera, desberdinak izaten dira zitoplasman han-hemen dauden granuluak eta txertaketak, nahiz eta antzeko zeregina duten: energia gordetzea, hain zuzen ere. Txertaketa horiek ez ditu mintz batek bakartzen, eta zenbait gairen metatzeak dira: glukosa polisakaridoa (almidoia, glukogenoa), triazilglizeridoa, azido betahidroxibutirikoa (hau da arruntenetakoa, eta prokariotoetan izaten da soilik), fosfato inorganikoak (polifosfato edo sufre eran).\nPolifosfatoetan oinarrizko koloregai askorekin tindatzen dira granuluak; toluidinaren kolore urdina, esate baterako, more-gorrix- 188ka bihurtzen da polifosfatoekin nahastean.\nGertaera horri metakromatismo esaten zaio, eta modu horretan tindatzen diren granuluei berriz, granulu metakromatikoak edo bolutina granuluak.\nSufrearen metatzea sufrearen bakterioek egiten dute (sulfobakterioek); bakterio horiek gauza dira gai horren oxidatzetik energia lortzeko. Ez dira, ordea, bakarrak, sufrea metatzen baitute beste bakterio batzuek ere. Metatze hori igarokorra da, eta inguruak sulfuroa duenean gertatzen da; inguruko sulfuro guztia erabili denean, gordeta dagoen sufrea oxidatu eta sulfuro bihurtzen da.\nUretako hainbat motak gasez betetako bakuolak dituzte; bakuola horiek igeri egoteko eta inguru argitsuetan irauteko ahalmena ematen diote bakterioari. Itsas zabaleko zianobakterioetan izaten dira batez ere, nahiz eta beste taldeetan ere badauden, hala nola organismo prokarioto fotosintetikoetan, eta zenbait bakterio ez fotosintetikotan.\nOrganulu elkartuak dira, gasezko zisku multzo batez osatuak, biribilak eta kono formako burudunak; oso lasterrak izaten dira, eta oso era erregularrean egoten dira kokatuak.\nZelula mota berean ez da beti kopuru bera izaten.\nBakuolak biltzen dituen mintzaren jatorria berezia da: proteinazko azpiunitateez osatuta dago, eta ez du lipidorik. Mintz hori irazgaitza da urarekiko eta solutuekiko, baina irazkorra gasekiko; 50 Å-ko geruza bat besterik ez du mintzak.\nZelula biribilak dira, barrua ia erabat hutsa dute, eta zianobakterioaren harian edo hariaren muturretan sakabanuturik daude.\nNitrogenoaren finkatzaile diren zianobakterio guztiek osatzen dituzte heterozistoak.\nHeterozistoak eta zelula begetatiboak lotuta daudenean, gaiak trukatzen dizkiote elkarri.


Candido Ayensa doktore ospetsuak erretiroa hartu du - Osaraba\nCandido Ayensa doktore ospetsuak erretiroa hartu du\n“Hiri honetako medikuntza onenaren ikur bat izateaz gain, zintzotasun, dedikazio eta jakinduriaren adibidea da. Bera falta sentituko dugu, eta guretzat erronka handi bat izango da bizitza osoan hain ondo aritzea, berak egin duen bezala”.\nHorrela azaltzen zuten Candido Ayensaren Barne-medikuntzako lankideek. Candidok urriaren 23an merezitako erretiroa hartu zuen.\nBaliteke, bere lankideen gorespenak ospitale osokoak izatea, Ayensa doktorea praktika klinikoan eta irakaskuntzan instituzio bat baita, eta zalantzarik gabe, omenaldi bat merezi du.\nCandido – horrela deitzen diote guztiek - 1978an heldu zen Txagorritxura. Cascanten, Nafarroako Erriberako bihotzean, jaio zen. Iruñean Barne-medikuntzako espezialitatea egin ostean, sei ospitalera “bidali zituen paperak”, lehena Gasteizekoa izanik. Gainditu ostean, hemen geratu zen.\n“Heldu nintzenean, dena egiteke zegoen”, gogoratzen du Candidok. Bere espezialitateko lanez gain, liburutegia antolatzea eta saio klinikoak prestatzea hartu behar izan zituen bere gain. Beraz, ospitale berri bat eraikitzen lagun behar genuen. “Gogo handia genuen, gazteak ginen eta”, justifikatzen du.\nEstutasunean ipintzen dugu zergatik den hain maitatua galdetzean. ”Beti moldatu naiz oso ondo jendearekin. Hau faltan izango dut: harremana lankide eta pazienteekin”, erantzuten du apaltasunez. Berarekiko aitortzen artean, badira milaka pazienteena, ehunka ikasleena, eta nola ez, Bare-medikuntzako profesionalena.\nCandido behin baino ez da bajan egon, eta bere lanarekiko entrega hain handia zen, non bere semeetariko lehena Txagorritxun jaiotzen zen bitartean, bisita pasatzen jarraitzen baitzuen, eta noizean behin hurbiltzen zen erditzearen eboluzioari jarraipena egiteko. Seme bat medikua ere bada AUO-n.\nCandidoren ustez, erretiroa ez da jarduera ez izatearen sinonimoa. Hemendik aurrera, bere pasiorik handienari denbora dezente emango dio, historia unibertsalari, hain zuen. ”Antillako herriak nola sortu ziren hasita, Jamaikako iraultza, Balcaneseko gatazka, edo Txinako Inperioa”, laburbiltzen du gizon on eta zuhur honek.\nNafarroako erreferentzia galdu gabe, berak Gasteizen bizi izaten jarraituko du, hori baita duela lau hamarkada errotzeko aukeratu zuen hiria.\nNext story Carlos Egea doktoreak parte hartu du bentilazio ez inbatzaileari buruzko foro batean\nPrevious story Kudeatzea hobetzeko kanpo-kontrastea


Lautadako lehenengo 11 belarriprest eta ahobiziak aurkeztu ditugu | Lautada\nLautadako lehenengo 11 belarriprest eta ahobiziak aurkeztu ditugu\nLautadan Euskaraldia 11 egun euskaraz ekimenaren lehen hamaikakoa aurkeztu diegu komunikabideei eta Lautadako herritarrei. Ekimenaren enbaxadore izango den lehen hamaika lagunen taldea, Dulantzin egindako aurkezpenean agertu da lehenengoz. Lautadako herri ezberdinetako ordezkariek osatu dute lehen hamaikako hau eta agerraldia baliatu dugu azaroaren 23tik abenduaren 3ra egingo den ariketa sozialean parte hartzeko deia egiteko.\nEkitaldia Aguraingo Ainhoa Arbaiza Alvarezek bideratu du. Informazio orokorra ematearekin batera Lautadako lehenengo 11 belarriprest eta ahobiziak aurkeztu ditu. Hauek banan banan azaldu dute zergatik diren belarriprest edo ahobizi. Hona hemen nortzuk osatzen duten Lautadako hamaikakoa eta bakoitzak esandakoa:\n-Dulantziko Aiala Ruiz de Egino Agirre: “Belarriprest izango naiz. Nire ohiturak aldatzeko erronka hartu nahi dut eta momentu honetatik aurrera euskarak nire bizitzan presentzia handiagoa izatea nahi dut.”\n-Dulantziko Patri Alvarez Lavín: “Belarriprest izango naiz. Orain umeak ditudanez euskara gehiago erabili nahi dut.”\n-Barrundiako Iñaki Ruiz de Egino Ruiz de Azua: “Belarriprest izango naiz. Denon eskuetan dago Euskara gehiago erabiltzea eta bisualizatzea, eta asmoa daukat nire eguneroko bizitzan euskaraz bizitzeko, bereziki lanean, landa eremuan lan egiten dudalako.”\n-Zalduondoko Aitana Iradier Martinez de Albeniz: “Ahobizi izango naiz. Gu, gazteok, gaizki ohituta gaudela uste dut eta erronka bat bezala hartu nahi dut.”\n-Donemiliagako Joxemari Otxoa Diaz de Monasterioguren: “Belarriprest izango naiz. Orain euskara ikasten ari naiz eta ez dakit ondo hitz egiten baina nik euskaraz bizi nahi dut.”\n-Burgeluko Alvaro Ruiz de Gordoa Musitu: “Ahobizi izango naiz. Irakaskuntza lanetik jubilatzean nabarmenki murriztu zen euskaraz bizitzeko nere esparrua. Konpromiso hau hartzean bilatzen dudana da nere ingurune hurbilean, etxean eta udalerrian euskaraz bizitzea.”\n-Iruraiz-Gaunako Ion Saez de Urabain Garay: “Belarriprest izango naiz. Euskara maite dut eta euskaraz bizi nahi dut.”\n-Asparreneko Nerea Ormazabal Gastañares: “Ahobizi izango naiz. Euskara gehiago erabili nahi dut”\n-Asparreneko Cheima Balaas El Outmani: “Ahobizi izango naiz. Erdarara pasatzeko joera handia daukat, amorru ematen dit, baina behin eta berriro gertatzen zait eta joera hori aldatu nahi dut.”\n-Aguraingo Guadalupe Bejarano Perez: “Belarriprest izango naiz. Euskara erabiltzera ausartzen ez denari aukera eman nahi diot, niri eman zidaten bezala”\n-Zalduondoko Jon Ruiz de Pinedo Lekuona: “Ahobizi izango naiz. Hizkuntz ohiturak aldatzea ez da erreza, horrelako ekimenekin errazagoa izango da”\nEuskal Herriko hamaikakoaren partaidea den Gasteizko Zuriñe Gil Usabiagak ezin hobeto azaldu du zein garrantzitsua den bakoitzak bere ingurua prestatzea. “Bakoitzak, bere inguruan, beste 11 ahobizi eta belarriprest bilatzen baditu hau sare handi bat izango da, oso handia” adierazi du.\nHamaikakoa, hamaika laguneko taldea da. Modu pertsonalean eta borondatez Euskaraldia: 11 egun euskaraz ekimenean parte hartzea erabaki dutenak belarriprest eta ahobizi rolen bitartez. Hamaikakoa osatzen duten kideek euskararen aktibazioa sustatzeko urratsa ematea erabaki dute. Ekimenaren enbaxadore izango dira, eta herritarren izen ematea aktibatzeko lehen deia egin dute. Ekimenaren berri emango diete inguruko kideei gainera. Izan ere, ekimenean parte hartu nahi duten pertsonek ere ahobizi eta belarriprest rolen bitartez euren hamaikako propioak osatzea gomendatzen da. Hauxe da, euskarazko harremanak izateko eta inertziak astintzeko Euskaraldiak proposatzen duen formula.\nGaurtik aurrera, Lautadan, 3 prozesu ipiniko dira martxan: izen-emate kanpaina, herritarrak prestatzekoa eta metodologiaren sustatzaileak lortzekoa.\nHurrengo aste eta hilabeteetan hamaikako gehiago aurkeztuko dira Lautadan. Euskaraldiaren talde eragileak lanean hasita daude eta herriko euskaldunen artean zabaltzen ari dira aurtengo udazkenean egingo den ariketaren berri.


Eskolak euskaldundu dezan, Abenduaren 1ean Donostiara | Ruben Sánchez Bakaikoa\nHasiera > euskara/euskal kultura\t> Eskolak euskaldundu dezan, Abenduaren 1ean Donostiara\nEskolak euskaldundu dezan, Abenduaren 1ean Donostiara\nazaroa 15, 2012 arlotea\tUtzi iruzkina Go to comments\nEuskaraz bizi nahi dut kanpainaren barruan egin zidaten bideo hau, nagusiki jarduten naiz euskara-ra nola hurbildu nintzen, nola ikasi nuen, baina bada zera positibo hori guztia eragin zuen abiapuntu negatibo bat: euskaldundu ez ninduen eskola bat. Esan gabe doa, guztiz beharrezkoa ikusten dut Donostiako kaleak Abenduaren 1ean betetzea!\nMailak:euskara/euskal kultura Etiketak: euskal herria, euskara\nIruzkinak (1)\tTrackbacks (0)\tUtzi iruzkina Aipua\n5:49 pm azaroa 15, 2012\nZelako bi post gaurkoak.. biak melankoliaz beteak, biak ederrak eta biak ere zure zureak. Ausarta haiz comandante..\nAzken garaipena: Mayumana Hey laztana! Hator basati-aldera!


Erraustegiaren aurkako indarrak berraktibatzeko zenbait ekimen martxan jarriko dira | Usurbildarrak aurrera\n← Alkartasuna Kooperatiba, Noaua! Kultur Elkartea, Etxerat eta Seaskaren 2016ko egutegiak eskuragarri\nEHBildu ez da Felipe VI.a Espainiako erregearekin daukan audientziara joango →\nErraustegiaren aurkako indarrak berraktibatzeko zenbait ekimen martxan jarriko dira\nZubietako batzarrean parte hartu zutenek taldeko argazkia atera zuten amaieran (Arg.: Aire Garbia)\nPasa den larunbatean (urtarrilak 16) Zubietako herritarren laguntza eskaerari erantzunez, han bertan batu ziren errauste plantaren aurka ari diren hainbat talde eta norbanako. Guztira 70 bat pertsona bildu dira, eta helburua erraustegiaren aurkako indarrak berraktibatu eta gizarte jasangarriago baten alde lan egitea dela zehaztu zuten.\nOndorengo talde eta mugimenduetako kideak batu ziren: Hernanin Zero Zabor, Oñati Zero Zabor, Usurbilgo taldea, Lasarteko Aire Garbia, Andoaingo Ipar Haizea, Tolosa Zero Zabor, Errausketaren kontrako Koordinadora, medikuen taldea, Zero Zabor IBE, Ekologistak Martxan, Eguzki, Ernai, Irabazi…\nZubietako erraustegiaren proiektua berpiztu egin dute gaur egun Gipuzkoako Foru Aldundian agintean dauden alderdiek. Hori dela eta herri eta talde batzuetan hasi dira horren aurkako ekimenak antolatzen, eta beharrezkoa ikusi zen pasa den larunbatean ekimen horien berri ematea, osagarritasuna bilatzeko, eta elkar indartzeko. Bildutakoak hiru lantaldetan banatu ziren, elkarren koordinazioa eta informazio trukea hobetu eta ekimen zehatzak prestatzen hasteko.\nHurrengo asteetarako proposatu diren ekintzak (EGUNERATZEN JOANGO GARA):\nURTARRILAK 25, ASTELEHENA: Donostiako EH Bilduk, Irabazik, Hondakinen Bilguneak eta Koordinadorak prentsaurrekoa emango dute.\nOTSAILAK 13, LARUNBATA: Erraustegiaren aurkako indarrak berraktibatzeko bigarren batzar irekia Zubietako frontoi atzeko lokalean, goizeko 10:00etan.\nOTSAILAK 2O, LARUNBATA: Andoainen Arduraren aldeko giza katea, Arrate plazatik 12:00etan abiatuta. EAJ eta PSE alderdiei zuzenduko diete mezua. Eskualde mailako ekimena izango da.\nOTSAILAK 28, IGANDEA: Zubietara martxa. Gipuzkoa mailako ekimena.\nMARTXOAK 12, LARUNBATA: Osasunaren aldeko martxa Andoainen arratsaldeko 17:00etan. Gipuzkoa mailako ekimena.


Hizkuntza eta lurraldea\nMaren Belastegi / Herri-administrazioa / 2014-01-17 / 09:55\nEuskal Herrian lehenengoz jardunaldi baten bitartez aztertuko da lurralde-antolakuntzak eta hirigintzak hiztun komunitatearengan duten eragina. Hazkunde urbanistikoaren eta hizkuntza aldaketaren arteko harremanaz hausnartuko da. Bereziki, arnasguneei edo euskaldunen metaketa demografikoa jazotzen den guneei dagokienez.\nFinean, geografia eta hizkuntzaren arteko harreman estuaz hausnartzea da jardunaldiaren helburua. Lurralde-antolakuntza eta hirigintzak euskararen hiztun-komunitatearengan duen eragin zuzena lantzearekin batera, eragin hori kontuan har dadin hartu beharreko neurriez hausnartuko da, bai kalteak murrizteko bai onurak indartzeko.\nEuskarak askotariko osasun eta errealitateak ditu eremu geografikoaren arabera. Udalerri batetik bestera ezberdintasun handiak daude, bai euskararen ezagutzari dagokionez, baita euskararen erabilerari dagokionez ere. Horrela, Euskal Herriko bazter batean zein bestean, hego zein ipar, baditugu euskararen ezagutza bertako biztanleen % 70etik gorakoa duten herriak. Udalerri horietan nagusi da euskara, eta, horregatik, udalerri euskaldunak deitzen diegu.\nUdalerri euskaldunak Euskal Herriko mutur batean zein bestean sakabanatuta egon arren, neurriz ere denak berdinak ez izan arren, eta elkarren artean harreman handirik ez izanda ere, antzekotasun handiak dituzten herriak dira. Berezko hizkuntzak batzen ditu, euskarak.\nSoziolinguistikako adituek dioten bezala, hizkuntza batek iraun dezan, gune hegemonikoak behar ditu, eta gune horiek ezinbestekoak dira hizkuntza ororen berreskurapenean. Beraz, udalerri euskaldunen eginkizuna garrantzi handikoa da euskararen normalizazio prozesuan. Baina, gaurdaino, euskarak ez du gune sozio-geografiko propiorik, ez du nagusi izango den lurgunerik gizarteko funtzio guztiak garatzeko.\nEuskarak, biziko bada, erdarak bezala, nagusi izango den lurgunea behar du. Eta, hori da, Uemak duen erronka: udalerri euskaldunetan herritarrek egiten duten bizitza sozial guztia, publikoa zein pribatua euskaraz izan dadin bideak urratzea. Horretarako, udalerri euskaldun guztiek bat eginik, elkarlanean, hizkuntza politika aurrerakoiak bultzatu eta euskara nagusi izango den lurgunea indartzen aritu da Mankomunitatea, sorreratik bertatik.\nBaina, horrez gain, gune horien zaintzari erreparatzea ere beharrezkoa da, hizkuntza politika integrala bultzatu beharra dago, eta ezinbestean, udalerri euskaldunen garapen sozioekonomiko eta soziokulturala bultzatu behar da, beti ere euskararen arnasgune izaera mantenduz. Uemak, jada orain 22 urte bere egin zuen udalerri euskaldunen garapen sozioekonomikoa bultzatzeko helburua. Garaiko kideek argi ikusi zuten euskararentzat hain garrantzitsuak diren arnasguneak indartzeko behar-beharrezkoa zela udalerri euskaldunen «bizia» indartzea. Asmo horri lotuta, Kultur Elejira deituriko programa abian jarri ere egin zuen Uemak. Udal eta herri txikiek zituzten gabeziak osatze aldera, eskaintza kulturala indartzea zen egitasmoaren helburua.\nBaditugu esperientzia gehiago ere, udalerri euskaldun batean merkataritza zentro bat ireki aurretik, hizkuntzari zegokionez kalterik ez jasotzeko helburuz, hainbat neurri zuzentzaile planteatu izan ziren, eta horrek euskarari lotutako atzera urratsak leuntzea ekarri du, gutxienik. Hala ere, saiakerak saiakera, eta asmoa ona izanda ere, aitortu behar dugu ez dugula izan nahikoa argitasunik, ezta tresnarik ere, izan genituen erronkei erantzuteko. Egiari zor, udalerri euskaldun bat baino gehiago izan dira inolako mugarik jarri gabe hazkundea proposatu eta aurrera eraman duten herriak, eta horrek hizkuntzari dagokionez atzera urratsak ematea eragin du. Eta horrela, Udalerri Euskaldunen Mankomunitatean, azken urteetan areagotu egin da udalerri euskaldunek euren izaera galtzeko duten arriskuaren inguruko kezka; eta, ondorioz, herri horien babesaren inguruan abiatu beharreko lanari buruz sakontzen hasi ginen duela pare bat urte.\nBidea egiten hasita, Uemak bere baitan egindako hausnarketak konpartitzen dituzten hainbat eragile aurkitu ditu. Eta indarrak batuz hasi ginen ibilian, Uema, Gipuzkoako Foru Aldundia eta Euskararen Gizarte Erakundeen Kontseilua. Elkarrekin hausnartu dugu gaiaren inguruan, gaia sozializatzeko bitartekoak ipini ditugu; arnasguneen tailerrak kasu. Eta Udako Euskal Unibertsitatearen ekarpen akademikoari esker, egingo da Hizkuntza & Lurraldea I. jardunaldia, urtarrilaren 16an eta 17an, Donostian. Hizkuntza gutxituak dituzten Aland uharteak, Flandria edo Gales bezalako herrialdeetan garatutako esperientziak ezagutu eta ikasteko aukera paregabea izango dugu. Hizkuntza politika integral bat osatzeko kontuan hartu beharreko ezinbesteko aldagaien gaineko ekarpen interesgarriak utziko ditu jardunaldiak. Etorkizunean, eremu zabaletan eragiteko tresnak sortu eta praktikan jartzea izango da begiztatzen dugun erronka.\n(MAREN BELASTEGI GURIDI UEMA-ren lehendakaria da)\nEstreinakoz Gara egunkarian argitaratua (2014-01-13)


Kapitolioan gertatutakoa hemen errepikatzeko arriskuan al gaude? — Manu Robles Arangiz Fundazioa\nKapitolioan gertatutakoa hemen errepikatzeko arriskuan al gaude?\nKlase zapalkuntza, arraza zapalkuntza eta demokraziaren ahultzea. Hiru ardatz hauen inguruan eraikitako hausnarketa egin du Maia Beitiak.\nMaia Beitia, ELA eskuhartze soziala Donostia.\nGai honen inguruan gauza asko esan dira eta erreakzio asko sortu ditu: harridura, haserrea, alarma, e.a. Baina baita indiferentzia ere, zirku baten itxura duelako edota urruti geratzen delako. Baina benetan Euskal Herrian salbu al gaude horrelako ekintzetatik?\nGoazen lehendabizi erasotzaileen perfila zehaztera, gehienak gizonezkoa, denak zuriak, supremazistak, fanatiko erlijiosoak, ex-militarrak (gerran ibilitako jendea oraindik gaztea dena) baina denak armatuak baitira. Eta zer da esaten zutena? Demokraziaren alde ari zirela, Amerika berreskuratu eta salbatu nahi zutela beste gauza batzuen artean. Baina norengandik salbatu nahi dute beraiek badira pribilegioak dituztenak eta bestak zapaltzen dituztenak?\n5 hildako egon dira, oso gutxi kapitolioa beste kolektibo batek erasotu izan balu egongo liratekeenekin konparatuz, imajinatu denak emakumeak, beltzak edo latinoak balira. Ziur aski ez ziren barruan hain lasai ibiliko ezta hain lasai irtengo. Espektakulu bat izan da, zeinak inpunitate sentsazioa azaltzen zuten.\nBaina zergatik da gertaera hau hain kezkagarria? Batetik, errepublikarren erdiek ekintza hau babestu egiten dutelako, alegia, milioika jenderi normala iruditzen zaio bai ekintza bera eta bai aldarrikapenak. Bestetik, Trumpek inolako frogarik gabe iruzurra egon dela aldarrikatu du eta jendeak sinistu egin dio. Azkenik, Trumpismoa, Trump-en anti-politikaren (demokraziaren deslegitimizazioa) erraz hedatzen ari delako: Trump badoa baina Trumpismoa geratu egingo da.\nNola heldu gara egoera horretara?\nNahaste-borraste handia dago kontzeptuekin eta demokrazia denen ahotan dabil gauza kontrajarriak adierazteko. Horregatik, funtsezkoa da ahal den neurrian terminoak ordenatzea eta elementu ideologikoak identifikatzea.\nBatetik, 3 ardatz identifikatu ditut, elkarren artean eragina dutenak: klase zapalkuntza, arraza zapalkuntza eta demokraziaren ahultzea.\nBestalde, kontuan izan behar da demokraziaren definizioa bera (herriaren boterea) gatazkatsua gerta daitekeela herria nola ulertzen dugunaren arabera, alegia, nork hitz egin dezakeen eta nork ez, nor den herriaren parte eta nor ikusezin, horren ikuspegi batzuk kontrajarriak izan baitaitezke.\n1) Klase zapalkuntza\nLangile klasearen pobretzea da, azken finean aberats eta txiroen arteko tartea handitzea. Politika neoliberalek gizarte- ongizatea deuseztatu dute eta zurien artean ere badago beharrizan material horien betegabetzeak eragindako ondoeza. Supremazista hauek arraza aldetik zapaltzaileak diren arren, klase aldetik zapalduak dira eta ondoez horrek eta egoera horretara heldu izanaren atsekabea da eskuin muturrarentzako zoru bikaina.\nEgia da fanatiko asko daudela jarraitzaileen artean baina ez denak, eta horiek ezin ditugu gu baino tontoagotzat hartu. Beraien egoera oker hori aldatu nahiak kontatu dizkieten gezur erakargarriak sinistaraztera eraman dituzte.\nEuskal Herrian gainera datorkigun krisi honetan langile klasearen beharrak erantzuteko alternatibarik ez bada hartzen, ez al da xenofobia gehituko? Aurrera eramandako politika neoliberalen ordez, ez al digute esango errua etorkinena dela, gu bezalakoa ez denarena?\n2) Arraza zapalkuntza\nAEBtako demokrazia arrazista egiturazkoa da eta bazterketa horretan oinarritu da bere fundaziotik eta gaur egun arte. Hala ere, 2020. urtean Black Live Matters mugimenduak zapalkuntza hori argitara ekarri zuen eta beltzak subjektu politiko bezala egikaritu zituen. Horrek tentsioa sortu du orain arte zapalkuntza hori naturaltzat jotzen edota eroso zeuden sektoreekin.\nSupremazista hauentzat demokraziako “demos”-a, herria, zuria da eta beste guztiak kanpoan uzten ditu. Jende honen imaginarioan hegoaldeko herrialdeak daude oinarrian, konfederalak. Zer egin zuten herrialde hauek? 1860an Abraham Lincoln-ek hauteskundeak irabazi ondoren eta esklabotza indargabetu nahi zuela esan, 7 estatu hauek (Hego Karolina, Mississippi, Texas, Florida, Alabama, Louisiana eta Georgia) batasunetik aldendu ziren eta gerra zibila sortu zuen, egundaino iraun duen arrakala bat sortuz.\nGerra Zibil horretako galtzaileek memoria erromantizatuta dute bere iraganaren inguruan eta “galdutako kausan” sinisten dute, beraien ustez justua eta heroikoa baita. Jende horrek “Amerika berreskuratu eta salbatu” behar dela esaten dutenean, beltzekiko berreskuratu behar dela ari dira esaten, boterea soilik zuriengana itzuli behar dira. Eta horretarako Kapitolioa erasotu behar bada, egin egiten da.\nBestalde, komunikabideek hainbeste azpimarratzen duten fanatikoez gain, badago lehen komentatu dugun herritarren sektore bat bere egoera hobetu nahian istorio horrekin konektatu duena, agian beste alternatibarik ikusten ez dutelako, ziur aski terminoak oso nahastuta dituztelako eta orain arteko politikekin nazkatuta dagoelako. Beraz iraganaren berrirakurtze interesatu eta distortsionatua oso erakargarria suerta daiteke egungo ekintzak justifikatzeko.\nGu, euskaldunok, irakurketa gure historiaren irakurketa interesatu horietatik libre al gaude?\n3) Demokraziaren ahultzea\nAEBtako sistema benetan demokratikoa benetan ote den erabat zalantzagarria da, bozka nork eman dezakeen eta nork ez erabaki horretatik hasita (Kartzeletan egondakoek ezin dute bozkatu = Kartzeletan dauden gehienak beltzak dira = bozkatu ezin duten gehienak beltzak dira).\nHala eta guzti ere, Trump-ek demokraziaren arau guztiak saltatu ditu: iruzurra babestu (eta egiteko eskatu) du; "ez gara errendituko" eta "hil arte borrokatuko dugu" bezalako esaldiak erabili ditu zeinak gerrako testuingurukoak diren eta, beraz, anti-demokratikoak. Demokrazia eztabaida eta desadostasuna izan behar da, baina enpresen alde ari den zapaltzaile milioidunak guda ez du demokraziaren defentsarako ibiliko, berau deuseztatzeko baizik..\nAipa, baita ere, fanatiko erlijiosoek demokrazia fede kontu bilakatu dutela eta abortuaren aurka egingo duen edozein politikari indarkeriaren bitartez defendatzeko eskubidea dutela uste dutela. Beraz, nire fedeak dioena defendatzeko edozerk balio du, baita demokraziaren arauen gainetik badago ere.\nBaina Estatuak zer rol dauka guzti honetan? "Chicago Boys"ek politika neoliberalekin AEBtan egon den Gizarte-Ongizate apurra desagertu zenez geroztik eta pribatizazioak (osasungintza kasu) sekulako triskantza egin ondoren, Estatua oskol huts antzeko bilakatu da, benetan agintzen dutenak multinazional korporatibistak izanik.\nLibertarismo horrek dakar, hain zuzen ere, (zergarik ezak eta Estatua merkatuaren kontuetan ez sartzea), baliabideak dituztenen eta ez dituztenen arteko tartea handitzea. Eta faxismoa da kapitalismoaren aurpegirik basatiena, indartsu eta zorrotzena,\nOndorioak AEBtan eta munduan\nKapitolioari eraso egin izanak jarrerak erradikalizatu ditu, demokrazia barregarri utzi du eta Estatutik kanpoko eta arau demokratikoak ukatzen dituen, alegia, kolpista den mugimendu antolatu bat sor dezake. Eta mugimendu horren aurka sistema bere horretan defendatu nahi izateak sistema patriarkal, zapaltzaile eta arrazista bat justifikatzera eraman gaitzake konturatu gabe.\nBestetik, erreferente bat sortu zen du mundu mailan Trumpismoa gure artean geratuko delako (urrutira joan gabe Ayuso izan daiteke bere ikaslerik finenetakoa). Bada demokraziak sortzen dituen galderetako bat, joko arauak errespetatu nahi ez eta bortxa erabiltzeko prest daudenekin zer egin behar den. Komunikabideei dagokienez argi dago: ez zaie inolako ikusgarritasunik ez ahotsik eman behar, hori baita eskuin muturrarentzat lehendabiziko garaipena. Beraz, ze paper jokatzen dute komunikabideek horrelako ekintzak behin eta berriro botatzen dutenean? Eredugarritasun horretan zerikusi handia dute eta eskuinaren botoen igoeran konplize zuzenak dira.\nAzkenik, alderdi politiko bakoitzak gertaera honen bere erabilera egiten du eta intransigenteenek zilegiak diren besteen protestak isilarazteko erabil dezakete (adibidez "rodea el congreso" bezalako ekintzak).\n1- Benetako demokrazia desadostasuna da, biztanleria anitz guztiek lekua izango dutena eta subjektu politikoak etengabe sortzeko presu horretan ematen diren tentsio horrekin.\n2- Ezkerreko politikak behar ditugu hiritarren beharrak asebeteko dituen inbertsio ausartekin: fiskalitate aldaketa, sozietate-zerga igotzea, gastu-sabaia kendu, e.a. Langile klasea txirotzeak ideologikoki muturreko jarrerak hartzea dakar.\n3- Kontua izan behar dugu identitate esklusiboekin (gu X gara, zuek ez). Identitate faltsu hau iraganaren irakurketa interesatuan oinarritzen da eta egungo bazterketa eta zapalkuntza justifikatzeko erabil daitezke (Espainian El Cid Campeador bezalako figura edota Euskal Herrian RH negatiboa edota euskal arrazaren mitoa).\n4- Hezkuntza behar da txikitatik kontzeptuak ikasteko, eztabaidan aritzeko, izpiritu kritikoan hazteko. Hori da gerora manipulazioetatik libra gaitzakeen ezagutza eta entrenamendu bakarra.\nLaburbilduz, orain da garaia Kapitolioan gertatutakoa hemen ez errepikatzeko neurriak hartzeko, demokrazia indartu, denoi lekua egin eta krisiari murrizketak ez diren beste alternatiba batzuk aurkitzeko. Aldiz, ez bada ezer egiten eta hemen ere jarrerak erradikalizatu eta demokraziarekin atsekabeturiko jendeak indarkeria erabiliz beste bide batzuk bilatzen dituenean beraien nahigabea adierazi eta beharrak betetzeko erantzuleak hainbat izango dira, zuzenak (aktiboak) eta ez-zuzenak (hau aurreikusi eta ezer egin ez dutenak).


Sagardoa eta euskara batuta Txirritola Egunean - Aramaio - Goiena.eus\nSagardoa eta euskara batuta Txirritola Egunean\nEdu Mendibil 2010-09-12 21:52\nAzken urteotako ohiturari jarraituz, udazkenaren atarian Txirritola Eguna ospatu zuten domekan Aramaion. Sagardoa izaten da protagonista nagusia eta jende dezente hurbildu zen herriko sagardogileen sagardoa dastatzera. Antolatzaileak pozik azaldu ziren jasotako erantzunarekin.\nGoizean zerura begira ziren Aramaioko Txirritolako lagunak, euriak elkarteko jaia zapuztuko ote zuen beldurrez. Eguerdi partean, berriz, lainoak bai baina euririk ez. Ordurako Ehiztari Txiki elkartean eta kanpoaldean lanean ziren sukaldariak eta talogileak. Jendea gerturatzen hasi da poliki-poliki eta 12etan puntuan Xabier Herrarte Txirritolako presidenteak hartu du hitza. Aramaioko Bertso Eskolak egiten duen lana nabarmendu du. Izan ere, eskolaren 13. urteurrenean, haiei egokitu zaie txotx irekiera egitea. Urte borobila izan dute aurtengoa gainera, besteak beste, Aramaioko Koadrila arteko Txapelketa eskuratuta. Herrartek txirritola bat eman die oroigarri modura Xabi Igoa eta Peru Abarrategi ikasleei. Eta bertsoen ondoren, txotx irekiera egin dute gazteek. Igoak bertsoetako baten bota duenez, ahoan euskara eta sagardoa batuz, ez da kexarik, mingaina pozik delako.\nEta horixe frogatu ahal izan dute Aramaiora hurbildutakoek. Antolatzaileen arabera, beharbada, beste urte batzutan baino jende gutxiago batu da. Andra Mari Kofradiaren eguna ere bazen gaur, eta horrek jendea gutxituko zuen agian. Edozein modutan, Arrasateko jendea edo Aretxabaletakoa ere ikusi dugu Aramaion. Txirritolakoek bi eurotan saldu dituzte edalontziak eta nahi beste sagardo edateko aukera zegoen. Aramaioko 12 sagardogilek parte hartu dute Txirritola Egunean, eta basoa eskuan, bata eta bestearen arteko ezberdintasunen gainean jardun dute gazte eta nagusiek. Bazegoen non aukeratu. Umeendako henna tatuajeak eta ileapaindegi tailerra jarri dute Txirritolako arduradunek. Paulino Ibabek, Mikel Kortabarriak eta konpainiak sagardoa egiteko prozesua erakutsi dute eta sagar zukua eman diete txikienei probatzeko. Etorkizuneko sagardozaleak zaindu beharra dago. Ordu batak aldera batu da jende gehien; ilara luzeak taloa erosteko... Eta euskara eta sagardoa ahoan, giro alaian eman diote amaiera jaiari.


ERTE eta COVID-19: galdera-erantzunak — Manu Robles Arangiz Fundazioa\nERTE eta COVID-19: galdera-erantzunak\nKoronabirusa dela eta etorri den ERTE uholdearen aurrean jaso ditugun galdera ohikoenak beren erantzunekin, ELA sindikatuaren eskutik.\nZer da ERTE bat eta zer suposatzen du? ERTE deritzogu “Expediente de Regulación Temporal de Empleo” delakoari. ERTEan dauden pertsonek kontratua etenda dute, eta langabeziagatiko prestazioa asotzen dute epe horretan zehar. ERTEa eragin duen egitatea amaitzean, lan kontratua bere horretara bueltatuko da, ERTEaren aurretik bezala.\nZein da egoera orain, Koronabirusaren krisiarekin? Bizi dugun egoeran, ERTE gehienak “Ezinbesteko kausengatiko” ERTEak dira. Honek esan nahi du Lan Agintaritzak ia berehala emango dituela ontzat eta ez dagoela ordezkari sindikalekin negoziatzeko legezko betebeharrik. ERTEan sartuko diren pertsonek, beraz, langabeziagatiko prestazioa jasoko dute.\nNola tramitatzen da ERTE bat? Enpresak aurkeztu behar du eskaria Lan Agintaritzan. Azken honek ebazpena egingo du ERTEa ir oniritzia ematen badio haiek kudeatuko dituzte langabeziagatiko prestazioak. SEPE-k komunikazio telematikoak aktibatu ditu etxetik mugitu behar ez zaitezen eta gainera ez da iraungitze-eperik aplikatuko eskaera egiteko.\nNire enpresak etxera bidali gaitu baina ez digu esan zer gertatuko den gurekin. Zer egin dezaket? Jarri zaitez ELArekin kontaktuan telefono bidez ala Web orriko “Kontsultak” atalaren bidez.\nZein iraupen izan dezake ERTE batek? Ez dago legezko epemugarik. Hori dela eta, oso garrantzitsua da ziurtatzea enpresak ERTEa epe mugatu baterako eskatzen duela (adib. Hilabete 1) eta soilik, noski, osasun-alarma egoera honek irauten duen denbora-tarterako, hortik gain ez baita beharrezkoa ERTE mota hau.\nZenbat kobratuko dut ERTEak dirauen bitartean? Zure kotizazio oinarriaren %70 lehen 6 hilabeteetan, eta %50 zazpigarren hilabetetik aurrera. ERTE egoerak dirauen bitartean ez da oporeskubiderik sortzen.\nEta adingabeko edo menpelko baten zaintzagatik lanaldi murriztua badut? Langabeziagatiko prestazioa zure lanaldia %100ean egikaritzen arituko bazina bezala kobratuko duzu.\nZer gertatzen da amatasun, aitatasun edo aldi baterako ezintasun egoerran banago? ERTEa tramitatzeko unean ezintasun, amatasun edo aitatasun egoeran bazaude, ERTEan sartuko zaituzte, baina Gizarte Segurantzatik kobratzen jarraituko duzu alta jaso arte. Alta jasotzean langabeziagatiko prestazioa kobratzen hasiko zara. ERTEa hasi eta gero gertatzen bada ezintasuna, gizarte segurantzak ordainduko dizu, baina langabeziagatik kobratzen zenuen kantitate berdina jasoko duzu. ERTEa hasi eta gero gertatzen bada amatasuna/aitatasuna, langabeziagatiko prestazioa eteten da eta Gizarte Segurantzatik kobratuko duzu.\nAparteko egoera honetan paroa kontsumitzen dut? Koronabirusak eragindako aparteko egoera delaeta, bi neurri legal sartu dira indarrean: lehenik, langabeziagatiko prestazioa jasotzen duzun denbora ez\ndela kontuan izango etorkizunean, eta beraz ez duzu kontsumituko. Bigarrena, ez dizutela exigituko ohiko betekizunak betetzea prestaziorako eskubidea izateko (hau da, ez da beharrezkoa izango 360 egun kotizatuak izatea, pertsona orok izango du eskubidea prestaziorako).\nBehartu nazakete oporrak hartzera? ¿Eta behartzen banaute? Ez, oporrak aldebikotasunez adostu behar dura. Behartu egiten bazaituzte, enpresaren agindua bete beharko duzu momentuz, eta egoera normalizatzen denean 20 egun izango dituzu demandatzeko. Oso garrantzitsua da agindua idatziz jasotzea. Oporretan bazeunden ERTEa hasteko unean, gainontzeko langileen egoera berean zaude, langabezia egoerara pasako zara.


Ausolan eta Nafarroako Batzordea Euskaraldiaren uhinean — TUlankide MONDRAGON\nAusolan eta Nafarroako Batzordea Euskaraldiaren uhinean\nNafarroan, MONDRAGONeko kooperatibok urteak daramatzagu lanean, apurka-apurka euskara sustatzeko, gure kooperatibetan erabilera ahalbidetzeko, espazio berriak irekitzeko...\nHorretarako, duela urte batzuk Mapsa, Fagor Ederlan Tafalla, Laboral Kutxa, Ausolan eta Embega elkartu eta euskara batzordea osatu genuen, MONDRAGONen babesarekin eta Emunen laguntzarekin, baita Kooperatibatu elkartea eratu ere.\nAurten, Euskaraldia dela eta, bi ekintza egin dira: lehenik eta behin, "Solasean" aldizkariaren ale berri bat argitaratu da, kooperatiba bakoitzean euskararen alde eginiko ekintzen berri emateko. Bestalde, kooperatibetako langile guztiei Egunean Behin jokoan parte hartzera gonbidatu zaie. Kooperatiba bakoitzean parte hartzea sustatzeko Errigorako saski bana banatuko da. Komeni da gogoratzea Errigora Nafarroako hegoaldea ardatz duen herri ekimena dela, auzolanean oinarritua, eta helburutzat duela euskara ofiziala ez den eremuan eragitea, eta hori guztia lurralde honetako berezko elikagaiei Euskal Herri zabalean bidea irekiz euskaraz, euskaratik eta euskararantz.\nAusolanen erabaki dugu ekimen hori Euskal Herriko gure langile guztiei zabaltzea. Gaur egun ia 400 pertsonak onartu dute gonbidapena. Ziur gaude Egunean Behin ekimenaren arrakasta Euskaraldiak gure artean eta gure inguruan izaten ari den arrakastaren isla dela.\nUrrats txiki askok aldaketa erraldoia eragingo dute!


[ARGAZKI-GALERIA] Marmitako-txapelketa, Plentziako itsasadarraren inguruan - Plentzia - Hiruka.eus\n[ARGAZKI-GALERIA] Marmitako-txapelketa, Plentziako itsasadarraren inguruan\nIker Rincon Moreno 2019-09-03 10:05\nPlentziako sanantolinetaz gozatzeko azken eguna da gaur, martitzena. Eguenetik hasita, hamaika ekitalditan murgiltzeko aukera izan dute egunotan hiribildura hurbildu diren lagunek. Tartean, zapatuan, ehunaka gizon-emakume bildu zen itsasadarraren inguruan, marmitako onena prestatu guran. Hona hemen egun horretako irudi batzuk.\nIker Rincon Moreno 2019 abu 23 Plentzia\nAbuztuaren 29an hasiko dira sanantolinak, Madalentxuri eta Antolintxuri ondo-etorria eginez. Ostera, aurreko zapatuan ere festa egingo dute; orduan...


India urruneko ipuina | Iritzia | Berria\nIndia urruneko ipuina\nJorge Luis Borgesek kontatzen du Ebanjelioa Markosen arabera ipuinean. Baltasar Espinosa medikuntza ikaslea da eta hizlari trebea. Hala heldu da lehengusu batekin Junin urruneko etxalde are urrunago batera, oporretan. Gutretarrak bizi dira bertan, aita, alaba eta semea. Analfabetoak dira hirurak. Egun batean, lehengusua kanpoan dela, bota ahalean hasi du. Ibaiak gainez egin du, ez dago etxaldera heltzerik. Denbora pasa, egunetan, etxean aurkitu duen Biblia zahar bateko pasarteak kontatzen dizkie Espinosak Gutretarrei. Galderak atoan datoz. Ea bere borondatez utzi zuen Kristok hil zezaten. Baietz gazteak, denok Infernutik salbatzeko. Baita iltzez josi zutenak ere? Baietz. Iluntze batean, irainka eta ttuka hasi zaizkio. Ezustean harrapatu du oldarraldiak. Herioan ihesi, ganbarara heldu da. Gora begiratu duenean, sabaia kendu dutela konturatu da. Etxekoek gurutze bat dute prestatua habeekin.\nHedabideek beste era batera kontatu digute ipuina. Heldu dela arrotza India urruneko irla are urrunago batera, eta han agertu zaizkiola Gutretarrak, kasu honetan izenik ez dutenak. Izena heldu berriak du, John Allen Chau, eta turista estatubatuarra dela esan zaigu. Bertakoak «aborigenak» dira, «oraindik aurreneolitoan bizi den azken tribukoak». Alegia, ez direla Indiako herritarrak ere, gure imajinarioko azken zuloko primateak baizik. Kontua da lehorrera jo orduko hil dutela Chau, San Sebastian nola, geziz sastakatua. Gerora esan zaigu ez zela turista, «indigenak kristautzera joana zen predikadore ebanjelista bat baizik. Espinosak ez bezala, ez zuen Biblia ateratzeko betarik izan. Estatuaren inbertsioez, bertakoen bizi-baldintzez eta heriotza-bideez (Ameriketan soilik, 60 milioi lagun hil zen espainiar konkistatzaileek eroaniko gaitzen ondorioz), hitzik ez. Ez dira deus izugarrikerian ez bada.\nBeharko literatura irakurtzen segi mundua hobeto ulertzeko.


Harrokeria ez da bidaide egokia. - el procés\nHarrokeria ez da bidaide egokia.\nel procés | 2020-09-06 12:12\nCOVID 19a izeneko gaitza, oraindik oso urrun ikusten genuenean, Zaldibarko hondakindegian ezbeharra jazo zen. Zalantzarik gabe, hamarkada luzeetan Euskal Herrian, ingurumen alorrean izandako istripurik larrienetarikoa. Ezbeharrrean, lur bolumen handik behera etorri ziren, eta lubiziak Alberto Sololuze eta Joaquin Beltran irentsi zituen. Zorionez, dagoeneko Albertoren gorpuzkinak aurkitu dira, eta espero dezagun aurki, Joaquinenak agertzea.\nAtzo, irailaren 5ean, EAEko lehendakariak, Iñigo Urkulu, Eusko Jaurlaritzako Gobernu berriko sailburuen izenak jakinarazi zituen, eta sailburuen artean Iñaki Arriola sailburu bezala jarraituko duela ikusi genuen. Aurreko egunetan, analista politikoetara jolastuz, sailburuen izendapenetaz beste lagun batekin jardun nintzen, eta Arriolaren jarraipena zaila ikusten genuen. Batetik, Zaldibarko hondakindegiaren jardunean Administrazioak egin ez duen lanaren arduraduna delako, eta bestetik, Idoia Mendia sailburuordea izateko PSEk pagatu behar zuen peajea, Arriola ikusten baigenuen.\nGarbi dago gure iragarpenek huts egin dutela eta Urkulu lehendakariak harrokeri ariketa egin duela. Uztailaren 12ko hauteskundeetan, Zaldibarko handakindegiko ondoko herrietan bai PNVk bai PSEk behera egin zuten, baina ematen du jaitsiera hori Urkulurentzat esanguratsurik ez zela izan, bertako herritarrek eta herri mugimenduak erantzuletzat jotako Arriolak errepikatuko baitu. Denborak esango du, uztailaren 12an Zaldibarko hondakindegiaren inguruan jasotako zaplastekoa handituko den ala ez, baina normalean harrokeria ez da bidaide egokia.\nGaur, irailaren 6an, orain arte baino ozenago, Zaldibar Argitu, Iñaki Arriola dimisioa.


«Orrialde handi bat itxi genuen, baina ez da ezeren bukaera» | Euskal Herria | Naiz\nGoizeder Taberna eta Iñaki Altuna / Argazkiak eta bideoa: Jagoba Manterola eta Andoni Canellada\nJosu Urrutikoetxea, Parisen 2020ko abenduaren erdialdean egindako elkarrizketan\nBelaontziaren figura erabiltzen du Josu Urrutikoetxeak bere ideiak azaltzeko. Belaontzia prozesu politikoan eta Euskal Errepublika erdiesteko bidean, herriaren haizearen bultzada jasotzeko bela guztiak zabalik izango dituena, oraindik luzea izango den bidean.\nIritziak ez ezik, datu eta berriak ere ematen ditu Josu Urrutikoetxeak (Ugao, 1950). Urrutira gabe, hamalau urte pasa eta gero, bezperan Jesus Eguigurenekin telefonoz aritu dela esan digu. Kortesiaz: «zer moduz?», «familia?»… Biak protagonista izan ziren negoziazio prozesuan. Orduz geroztik, funtsezko gertaera bat izan da: ETAren desegitea. Abiapuntu hori hartu dugu Urrutikoetxearekin izandako solasaldi luzean.\n1968an sartu zinen ETAn eta, 50 urte geroago, ETAren amaieraren adierazpena irakurri zenuen, Marixol Iparragirrerekin batera, 2018ko maiatzaren 3an. Ziklo oso bat, bizitza oso bat. Zer izan zenuen buruan?\nHotz-hotzean esatearren, fase bat itxi zela, orrialde handi bat, baina ez zela ezeren bukaera izan; bide are luzeagoa gera daiteke oraindik. Eta ordura arte erabili genituenak baino indar handiagoak, beste modu batera bada ere, mugitu eta astindu beharko ditugula aurrerantzean bide berri hori jorratu ahal izateko. Hori da izan nuen inpresioa: hemen ez da ezer bukatu, hau fase bat izan da.\nBi urte eta erdi pasa dira ETAren desegitea iragarri zenetik. Perspektiba horrekin, zer ondorio atera daiteke? Zer onura eta gabezia izan ditu?\nUr handitako galdera da. Nire ustez, lotuta dagoelako aldez aurretik erakundeak egin zituen urratsei. Ez bakarrik erakundeak, baita ezker abertzaleak ere. Bi urte baino gehiago pasatu dira, eta esango nuke urrats asko egin direla, egiten ari direla, eta perspektiba onak ikusten direla. Dena den, badago azpimarratuko nukeen hutsune galanta. Zein da, bada, hutsune hori? Bi hitzetan: ‘herri lana’. Hau da, herria ez dela horretaz blaitu. Zehatzago esanda, ezker abertzaleko militantzia guztiaz ari naiz. Ez da blaitu une batean emandako bihurguneaz. Noraino eta horra zergatik iritsi ginen jakiteaz gain, beste mezu bat helarazi behar zitzaien: hemendik aurrera ez dago iparrizarrik, orain zuek zarete subjektuak. Borroka aurrera eramango duen subjektuak zuek zarete. Horretaz blaitzearen falta sumatu dut.\nBehin iparra argi izanik, bagoaz belaontzi honetan; badakigu nondik joko duten haize makur eta okerrek, baina badakigu ere nor izango den bultzatu beharko duena: herriak bultzatuko du, eta horri esker iritsiko gara heldu behar dugun tokira. Kontua da bultza egin behar duenak horretaz jabetu behar duela, ez baitago belaontzia bultzatuko duen inolako erakunde edo adaxka magikorik. Uste dut oraindik betetzeke dagoela erronka hori. Gauzak egiten ari dira, jakina; esaten dudana da belaontzi horrek bela guztiak behar dituela puztuta aurrera egin ahal izateko. Kezkak eta arazoak egon badaude, baina uste dut hori ere normala dela. Gauzak ez dira gauetik goizera konpontzen.\nBurgosko Prozesuaren inguruan Miguel Castellsi egindako elkarrizketa batean…\nMiguelito! 71n ezagutu nuen, kasualitatez, Busturian, gordeta nengoen etxean [Sorterritik ihes egin zuenean, Urrutikoetxeak Kaltzadatarren etxean aurkitu zuen lehen aterpea. Julen Kaltzada Burgosko Prozesuko auzipetuetako bat zen].\n…bada, elkarrizketa horretan Castellsek esan du ez dagoela askatasun nahikorik ETAk zer suposatu zuen esateko.\nAlabaina, zer esan daiteke ETAren ibilbideaz hautsak gehiegi harrotu gabe?\nZer esan daitekeen? Nik, agian, Miguelek baino zerbait gehiago esan dezaket. Printzipioz, gero-gerokoak, ez baitut uste arazo gehiago izango dudanik zerbait esateagatik [irri egin du, ironiaren seinale]. Nire ustez, Euskal Herria, bere orokortasunean, egun dagoen tokian baldin badago, neurri handi batean erakundeari zor dio. Zor diola diot, baina ‘zor’ hitzari inolako zentzu negatiborik eman nahi gabe. Garai hartan hasi ginenok, eta nire aurretik hasi zirenek, zulo beltz batean sartuta ginela ikusten genuelako, eta pentsatzen genuelako, hori astindu ezean, oso zaila izango zela zulotik irtetea belaunaldi askotan.\nHalere, ETAk samina eragin du bere ibilbidean. Hala aitortu zuen berak desegitea baino lehentxeago egindako adierazpenean. Askok adierazpen hori txalotu bazuten ere (nazioarteko eragileek, Ipar Euskal Herrian kasik aho batez…), onarpen hori ez dela nahikoa erantzun du hainbatek.\nBetiko musikan murgiltzen gara. Uste dut hipokrisian erortzen direla bete-betean. Badira denok dakizkigun gauzak. Aipatzen dituzuen horietako askok ez dituzte gaitzetsi ez Euskal Herrian ez beste leku askotan izandako sarraskiak.\nNolanahi ere, hiltzea gaizki egon zela esateak erraza beharko luke izan.\nGakoa ez datza barkamena eskatzean edo sentitzen dela esatean; gainera, dagoeneko eginda dauden gauzak izanda. Barkamena eska daiteke eta hurrengo egunean, hurrengo orduan, jarrera eraikitzailerik erakutsi ez, egunerokotasunean besteekiko gorrotoari eta mendekuari eutsiz. Esan dezakezu ‘barkatu’ eta hurrengo egunean jokabide madarikatu berarekin jarraitu. Eta, aitzitik, ez dituzu establishment horrek eskatzen dizkizun protokolo edo parametroak betetzen, baina, halere, egunero-egunero zure lana besteekiko errespetuan oinarritzen duzu.\nNik garrantzia emango nioke batzuek edo besteek egunero eraikitzen duten jarrerari. Guk beste jendarte bat nahi baldin badugu, non denok elkar bizitzeko aukera izango dugun, bakoitzak bere ideiekin, uste dut denekin kontatu behar dugula. Eta ‘denok’ horretan sartzen dut, baita ere, eguneroko jarrera gorrotoan eta mendekuan oinarritzen duen gutxiengo hori. Euskal jendarteak gutxiengo hori ere kontuan hartu beharko du eraiki nahi dugun etorkizun horretan.\nZer lortu zen? Erakundearekiko errespetua, esandakoak bete egiten zituelako. Aieten kokatzen baldin bagara, han bildutako izen handiko pertsonek ere hori ikusi zuten: proposamen oso bat egin zen eta hori bete zuen bakarra ETA izan zen. Horren jarraipena izan zen Norvegiako egonaldia\nUrte hauen guztien ondoren, zer esan dezakezu mahaiaren beste aldean eseri ziren edo eseri behar ziren gobernuen jokabideari buruz? Adibidez, Estatu frantsesak 2002-2005 eta 2010-2013 garaietako gertakariengatik epaitu nahi zaitu, elkarrizketa prozesuak hezurmamitzen ari zinetenean…\nPrentsan pixka bat murgiltzen bagara, ikus dezakegu orain dela zenbait aste Emmanuel Macron bera Hezbollahko buruekin elkartu zela. Hezbollah talde terroristatzat dute Europar Batasunean. Horrelako adibide asko ditugu, eta behin eta berriro entzuten diegu frantses agintariei beraiek eredu direla. Munduan dauden gatazketan facilitateur moduan eurek egindako lana goraipatzen dute. Izugarrizko kontraesanetan jartzen dira, jakinda, gainera, inplikatzen nauten garaietan, 2002tik 2005era, non genbiltzan euren baimenarekin. Genevan ginen garaietan, beraiek eman ziguten Nicolas Sarkozyren gertuko baten telefonoa, arazoren bat izanez gero, erabili ahal izateko. Eta ez bakarrik harena, baita garai hartan Polizia espainiarraren buru zen Garcia Hidalgorena ere.\nJakitun izanik prozesu batean izan garela, arrazoi horiengatik epaitu ninduten 2010ean eta, gero, 2017an, gauza berdinarengatik. Denak zeuden jakinaren gainean. Frantsesek bazekiten, suitzarrek bazekiten, norvegiarrek bazekiten, eta gu geu halaxe mugitzen ginen: pasaporte diplomatikoarekin, auto diplomatikoan, hegazkinetan... Ez da jokabide hipokrita soilik; larria ere bada. Nazioarteko negoziazioen parametroen arabera jokatzen dutela esaten duten horiek parametro horien kontra harrika ari direlako.\nEstatu frantsesa gauzak erraztera mugatu zen edo noizbait urrunago joan zen?\nNik dakidanez, erraztaile gisa aritu zen. 2011tik 2013ra, Genevako Henry Dunant Zentroa frantses Gobernuari zuzendu zitzaion, baina ez zuen erantzunik jaso, espainolen arazoa zelakoan, nahiz eta goi mailako politikan pertsona batzuk konponketa baten alde egon.\nMadrilen ere auziak dituzu zain, 80ko hamarkadatik 2000ko hamarkadara izan diren gertakariengatik.\nHaien irakurketan, kontakizunean, piezak horrela muntatu dituzte, eta garaikur moduan ezarri naute. Garaikur hori lortzea garaipen handia litzateke espainolen ikuspegitik. Ea harritu nauen horrelako eskaerak egiteak? Inolaz ere ez, orain arte, espainiar Estatuaren jokamoldea hori izan baita eta, egoera aldatu arren, jokabide horri eusten diolako. Erakundea desagertu zenetik, ez dute barneko etsairik, ez bada Katalunia edo EH Bildu, orain aurrekontuak adostu dituenean Madrilen. Azkena da Arnaldo Otegirekin eta besteekin gertatu dena, ‘Bateragune auziaren’ harira.\nAzkeneko saioari erreparatuz, zuk eta ETAko beste bi ordezkarik Norvegian iragan zenuten egonaldiak ez zuen espero zenutena ekarri. Baina ekarri al zuen zerbait?\nNoski ez zuela espero genuena ekarri. Esango nuke Estatu espainolak badituela bere berezitasunak eta alderik txarrena ikasten duela boteretsuengandik. Hau da, normalean, estatu-paktuak egin direnean, Moncloako Ituna zein Itun Antiterrorista delakoa, ‘terrorismotzat’ jotzen duten horrek joko politikotik kanpo egon behar duela esan izan da. Zer gertatu zen 2011n? Estatu arazo bat zenez, nolabaiteko estatu-akordio bat heldu zen; ez gurekin zuzenean, baina bai zeharka, Henry Dunant Zentroarekin bide orri bat osatu baitzen. Baina gobernu aldaketa gertatzen denean, ondorengoek ez dute hitza betetzen. Estatu-akordioa leihotik behera bota zuten.\nNola ikusi zuten beste eragileek jokabide hori?\nHan egon ginen bitartean, inork ez zuen espainolen jarrera ulertzen. «Hauek armak utzi nahi dituzte, eta besteek ez dute ezer jakin nahi… Zer demontre gertatzen zaie?», galdetzen zuten. Norvegiako Gobernuko Kanpo Harremanetarako Ministerioko arduradunak Madrilera joaten ziren eta [Jorge] Moragas ikusten zuten, baina hark hitz bat bera ere ez. Are okerrago, 2012an, Nobel sariak Oslon eman zirenean eta Rajoy bertara joan zenean. Pentsatzen duzue zerbait esan zuela? Aipamenik ere ez. Inork ez zuen ezer ulertzen.\nHaria berreskuratuz, zerbait ekarri al zuen?\nBeraz, zer lortu zen? Erakundearekiko errespetua, esandakoak bete egiten zituelako. Aieten kokatzen baldin bagara, han bildutako izen handiko pertsonek ere hori ikusi zuten: proposamen oso bat egin zen eta hori bete zuen bakarra ETA izan zen. Horren jarraipena izan zen Norvegiako egonaldia.\nGobernuak, oro har, bere interesen arabera mugitzen dira. Nola baloratzen duzu inplikaturik izan ziren Europako beste gobernuen papera? Zuzena izan al zen?\nNik baietz uste dut. Suitzarrek esandako guztia bete zuten. Hasieran, 2005ean, Gobernu federal guztia jakitun ez bazen ere, gero jakinaren gainean zegoen. Gainera, Polizia federalak babestu egin gintuen. Eta zer esanik ez Norvegiako Gobernuak. 2013ko garaiko artikulu batzuek esaten dute handik kanporatuak izan ginela. Hori gezurra da. Pasaporte diplomatikoa eman zidaten, hegazkinean sartu eta nik eskatutako tokira ekarri ninduten. Zer-nolako kanporaketa da hori? Goraipatzekoa da Norvegiaren jarrera.\nEta nazioarteko bitartekariena, Henry Dunant Zentrokoen modukoena?\nHarremanak izan aurretik, 2004an, gobernuz kanpoko erakunde bat bezala ezagutu genuen, holako eta holako asmoak zituela jakin genuen. Halakoetan, normalean, hasieran distantzia hartu ohi duzu, baina, denborak aurrera egin ahala, ohartu ginen bere erraztaile lanetan zintzoa zela, bitartekoak zituela. Bestalde, gero jakin genuen Javier Solana Henry Dunant Zentroko ohorezko lehendakaria zela. Esaten ziguten harreman zuzena zutela Zapaterorekin, eta gero jakin genuen Solana hor zegoela. Nolanahi ere, gurekin aritu zirenek ez zuten bakarrik beren lana behar bezala bete; urrunago joan ziren. Haietako batzuk lagun bilakatu dira.\nZure bizitza bost hamarkada luzez euskal gatazkarekin hertsiki lotuta izan da, baldintzatuta. Uztailaz geroztik, zaintza elektronikopean bizi zira, Parisen, berriro ere kartzelatik pasatu ondoren. Nola zaude? Etapa berri bat bezala ikusten al duzu?\nHormarik gabeko kartzelan nagoela esan ohi dut. Eguneroko bizitza ahalik eta normalena izan dadila saiatzen naiz. Ahal den heinean, lagunekin eta familiarekin egoteko aukera baliatzen dut, lagunarekin, alaba txikiarekin, bilobekin… Ez nituen ezagutzen. Horretarako aukera izan dut eta ezin da neurtu horren balioa. Noiz arte izango den posible? Karta guztiak banatuta daude eta argi dago non bukatuko dudan.\n2019an, Savoia Garaian atxilotu zintuztenean, ustekabean harrapatu zintuzten, ETAren desagertzetik urte batera. Nola ikusten zenuen zure etorkizuna une horretan?\nAtxilotu ninduten osasun arazoak nituelako. Hori ez balitz gertatu, ziur nago oraindik han izango nintzela. Mahaia berdina izan arren, kartak mugitu izanak beti ematen dizu esperantza; era batera edo bestera, pentsatzen duzu frantses Estatuaren barnean gutxiengo koherentzia bat egongo dela. Poliki-poliki bizitza normala errekuperatzeko esperantza duzu. Nengoen tokia beste dimentsio bateko lekua zen. Txikitatik mendia maite izan dut, baina horrelako tokietan ez nintzen inoiz bizi izan eta zoriontsu nintzen. Goizero buruari buelta eman eta Mont Blanc inguruko mendiak ikusi eta horrekin eguna astea… [irria]\nMintzakide izan zenuen Jesus Eguigurenek bi gauza esanguratsu esan zituen orduan: batetik, «héroe de la retirada» zinela, eta kritika gogorrak jaso zituen horregatik; eta bestetik, berak uste zuela zerbitzu sekretuek zu lokalizatuta izan arren bakean utziko zintuztela edo babesleku segurua izango zenuela. Heldu diezaiogun azken gai horri: halako prozesu batean halako protagonismoa izan dutenak hain babesgabe egotea deigarria da, ahuldade seinaletzat ere jo daiteke.\nIzatekotan, estatuen ahuldadea erakusten du horrek, mendekuan eta gorrotoan oinarritzen dutelako gatazkaren konponbideari eman ahal zaion irteera. Hortik nenbilenean, Estatu espainiarraren beste estamentu batzuek Eguigurenek bezala pentsatzea ere nahi izango nukeen. Dena den, eskertzekoa da berak hori pentsatzea.\nHeldu diezaiogun bigarrena gaiari: «Héroe de la retirada» al zara?\nEzta pentsatu ere! [zehazki «ni por el forro» esapidea erabili du]. Tokatu zaidan lantxoa egiten saiatu naiz beti. Konponbidearena une horietan tokatu zitzaidan lan bat izan zen, eta, azken adierazpena irakurtzeari dagokionez, beste arrazoi bat gehitu ahal zaio. Normala den bezala, orrialde hori pasatzerakoan, ibilbide luzeko militanteak behar ziren. Orrialde hori pasatzea besterik ez zen izan. Beste askok ere egin zezaketen azken urrats hori, baina egia da lagun asko bidean geratu direla.\n2005 prozesua, frustrazioaren arantza\nAljerko elkarrizketen bigarren fase baterako (azkenean, iritsi ez zena) mintzakide izendatu zuten, 1989ko martxoan. ETAren eta Aznarren Gobernuaren arteko kale egindako negoziazio saioaren ondotik, orduan ere kartzelan zela, etorkizuneko mintzakide izendatu zuten berriro; egiari zor, modu nahiko sinbolikoan, ez baitzen gerorako aukera txikiena ere geratu. 2005ean, orduan bai, Zapateroren Gobernuarekin akordioak erdiesteko mintzakide izan zen, eta, azkenik, 2011tik 2013ra, Norvegian egon zen elkarrizketa mahai osatzeko zain.\nLau adibide eta lau eredu ezberdin, Urrutikoetxeak berak nabarmendu duenez. Halere, hari horrek aukera paregabea eskaini digu negoziazio arloan ETAk izandako jokabidea eta, batez ere, gorabeherak aztertzeko, hainbestetan mintzaide izendatutakoaren iritziaren bidez.\nCurriculum handia dirudi eta, horregatik, lehenik eta behin, Urrutikoetxeak argitu nahi izan du ez 1989an ez 1999an ez zuela parte-hartze zuzenik izan, ez zituela saiakerok ezagutu. 1989an beste preso batek eman zion bere izendapenaren berri hedabideetan azaldu ondoren, eta, 1999an, Alcala Mecon irakurri zuen GARAn ordezkari izendatu zutela. Umorea ere erabili nahi izan du egoera horiek deskribatzerakoan.\nBereziki, 2005eko prozesuari begiratzen dio, eta arantza hori barru-barruan duela azkar asko nabari da. Askotan erabili du «nik sinisten nuen» baieztapena, batez ere zalantzaren bat planteatu diogunean. Laburbilduz: «Niri pertsonalki galdetzen badidazue, esan behar dut nonbait frustrazio bat baldin badaukat, sinesten nuelako eta pentsatzen nuelako hori zela momentua, hori 2005eko prozesuarena dela. Hori zen aukera, gure aukera. Agian, sakonagotik eta gertuagotik segitu izan banu Lizarra-Garazin gertatu zena, agian ez nizuke esango niretzat 2005ekoa izan zela aukera handiena. Agian esango nizuke Lizarra-Garazikoa izan zela, baina ez nuen nahikoa ezagutu».\nNahita edo nahi gabe, ez die aipamen gehiegirik egin Estatu espainolaren eta Estatu frantsesaren jukutriei, haien borondate eskasari, erabilitako errepresioari. Hori dena esan gabe doa. Zalantza gutxi dago horretan denean. Urrutikoetxearen erantzunak bere aldeak izandako posizioak aztertzera jotzen du.\nIkuspuntu bilateral batetik negoziazioaz aritzerakoan, irlandarren teoria bat azaldu du: ‘Kanpaiaren teoria’, dio airean hatzekin kanpaia bat marrazten duen bitartean. «Prozesu baten hasiera kostatu egiten da, zaila da, etsaia jotzen du, errepresioa handitzen doa… Poliki-poliki, aurrera zoaz, eta momentu bat iristen da indar harremana zure alde dagoela, puntu batean. Hortik aurrera bazoaz, indar korrelazio horrek bestearen alde egiten du». Bestea, jakina, indartsuago da, estatu egitura duelako. «Ez da erraza, noski; baina kontua da indar korrelazio horretan nolabaiteko oreka dagoenean, hain zuzen, orduan, dituzun indar guztiak horretan jartzea aurrean duzunarekin negoziatzeko».\n2005eko prozesuaren atari horretan, ETA ez zegoela puntu horretan uste du, ez zegoen logika horretan, hainbat hilabetez desestabilizazio handia jasan eta gero. Polizia indarren jardunak erakundea kontrolatu zuelako neurri batean eta erorketa dezente egon zirelako. Genevara joatear zela, bezperan, 2005eko ekainean, Urrutikoetxea zuzendaritzako ordezkari batekin elkartu zen eta ez zuen jada hilabete batzuk lehenago zuen sintonia sentitu, hastera zihoan negoziazioan erakundearen aldetik «esku frenoa» segurtatuta ez zegoelako.\nNolanahi ere, Genevara joan eta negoziaziok emaitza eman zuen. Akordioa erdietsi zen. Su-etena 2006ko martxoan iragarri zuen ETAk, Zapaterok adierazpen bat egin zuen eta hainbat bilera izan ziren urte horretan, hainbat gauza martxan jartzen ez ziren arren. Urrutikoetxea ez zegoen ados ETAren ildoarekin, «Gobernuak jarritako tranpa eta kapote guztietara, zezenak bezala, itsu-itsuan, sartzen zelako». ETAk esaten ziona azaltzen zuen mahaian, baina ez zen ados norabidearekin. Uda amaieran mahaia uztea erabaki zuen. Soilik ETAko zuzendaritzari komunikatu zion. Bitartekariei «arazo pertsonalak» zituela esan zitzaien. Espainiako Gobernuko ordezkariek ere [Javier Moscoso, Jose Manuel Gomez Benitez eta Jesus Eguiguren] galdetu zuten zer gertatu zen, eta erantzun bera jaso zuten. Ardurak utzita eta harreman politikorik gabe, Ariegeko departamenduan, Okzitanian, jarri zen bizitzen. Landa giroan, baserritarrei laguntzen, ezkutuan. Ahalik eta bizitzarik normalena izaten, baina familiarekin oso harreman gutxi izanez.\nZergatik bueltatu zen orduan 2011n? ETAk deitu zion eta emandako estrategia aldaketa, nazioarteko bitartekarien bitartez egindako bide orria eta Aieteko Konferentziaren plana aurkeztu zioten. «Eskema osoa azaldu zidaten». Bitartekariek eta Norvegiako ordezkariek ere bere presentzia nahi zuten. 2011tik 2013ra, David Pla eta Iratxe Sorzabalekin batera Osloko inguruetan egon zen, elkarrizketa mahaia eratzeko zain. Hainbat bilera eta lan egin zituzten bertan, baina ez zen ez Espainiako ez Frantziako gobernuko ordezkaririk joan. Han egon zen elkarrizketak aurrera eramateko aukera agortu zen arte. Segidan, utzitako baserri girora bueltatu zen, armagabetzea eta bere azken eztabaida bideratzea lortu zuen ETAk berriro deitu zion arte, Marixol Iparragirrekin azken agiria irakur zezan.\n«Tresneria guztia erabili behar da Euskal Errepublika hori lortzeko bidean»\nZer gogoratzen duzu 70eko eta 80ko hamarkadetan ezagutu zenuen Ipar Euskal Herriaz?\nHasiera-hasieran, distantzia mantendu genuen, ez genuelako hango egoera ezagutzen, baina berehala hasi genen mugitzen. Nik suertea izan nuen saltsan sartzeko, Enbataren inguruan, aurretik zeuden iheslariekin. Belgikan zeudenak udara pasatzera etortzen ziren. Txikia [Eustakio Mendizabal], Txomin [Iturbe] eta beste batzuk barnealdera joan ziren bizitzera; izan ere, erakundeak hala bultzatuta, iheslarien hedapena eman zen. Hasieratik blaitu nintzen Ipar Euskal Herriko egoeraz. Lehen urtean, Sarako okindegi batean hasi nintzen lanean; hango langile zen Txapela gose greban zegoen eta nik ordezkatu nuen. Han kristo guztiarekin hitz egiten nuen, eta Donibane Lohizunen ere bai, bertako jendearekin. Akaso, bertako jendearekin asko esatea da; egokiagoa litzateke esatea bertako jende abertzalearekin.\nIpar Euskal Herriko gizarteak eta hautetsiek paper nabarmena izan dute ETAren bukaeran. Paper erabakigarria izan dutela esango zenuke?\nBukaeran baino, prozesu horren fase oso batean urrats garrantzitsua egin du gizarte zibilak. Urrats eredugarria izan da, gainera. Hego Euskal Herriarekiko ere eredugarria izan da, nahiz eta gauzak bere testuinguruan kokatu behar diren; esate baterako, errepresioa ez da bera izan toki batean eta bestean. Eredugarria izan da, baina ez soilik gure buruari begira, baita munduan dauden beste prozesuekiko ere. Gizarte zibil horren %90 prozesuaren alde –baita beste herri aldarrikapen batzuen alde ere– ikustea eredugarria da.\nHalere, entzungor dira askotan Parisen.\nBai, azpimarragarria da botere zentralistak zer jaramon gutxi egiten dion Ipar Euskal Herrian gertatzen denari, oro har hain babes handia duten aldarrikapenei dagokienez. Halaxe izaten ari da gatazkaren ondorioak gainditzeko momentuan ere. Luhuson gertatu zena ikustea aski dugu; zein irri-egingarri gelditu zen Barne ministroa bere adierazpenekin. Horrek erakusten digu bide horretan jarraitu behar dugula; alabaina, agian, arreta jarri behar dugu Parisen eta nazioartean dauden harietan, haiek mugituz, frantses Estatuak zer-nolako ardura duen ohartarazteko. Arazoa ez da soilik Estatu espainiarrena. Eta, gainera, frantses Estatuak 1945az geroztik kolaboratu du, orduan Francorekin. ‘Terrorismoaren kontrako’ delako borroka aitzakia hutsa da; beste interes batzuen arabera babesten dute elkar estatuek.\n‘Así fue’ memoria-liburuan, Xabier Arzalluzek ETArekin 80ko hamarkadaren lehen erdialdean izan zuen bilera bat kontatzen du. Azaltzen du Txomin Iturbe, Eugenio Etxebeste eta zu zeu zinetela bertan, KAS alternatibaz hitz egiteko. Ez zen hurbilketarik egon, eta Xibertako zatiketak bere horretan segitu zuen. Lizarra-Garazi garaia etorri zen gerora; halere, gaur egun, ezkerreko independentismoaren eta jelkideen artean urruntasuna nabari da. Nola ikusten duzu harreman hori? Zer litzateke desiragarri? Zer egin beharko litzateke, zure ustez?\nEgia da KAS alternatibaz hitz egin genuela. Ez dakit zergatik, nik esandako zerbaitengatik-edo, «Txominekin hitz egin daiteke, baina Josurekin… hori gorria da, marxista da», esan omen zuten. Hori izan zen maiz ikusten genuen Gorka Agirreren bitartez iritsi zitzaiguna.\nEAJrekin ariketa txiki bat egin beharko litzateke, bere ispiluaren aurrean jarriz. Jean Paul Sartrek, Gisele Halimik Burgosko Prozesuari buruz idatzitako liburuan, egoera hipotetiko batez hitz egiten du, non esaten duen, guk aurrera egingo bagenu, EAJ Estatuaren ordezkari bilakatuko litzatekeela. Hau da, EAJ Estatu alderdi bat da. EAJ mugitzen da bere baserria mugitzen zaionean, kezkatzen denean, orain bezala. Gaur egun, praktikan, espainiar Estatuko alderdi bat da. Halere, ez nuke esango EAJrekin ezin daitekeela ezer egin. Ni betikora nator: gure ibilbidea luzea da, eta belaontzia aurrera eramateko bela guzti-guztiak beharrezkoak izango ditugu, eta urrats batzuk emango balira… Alderdi monolitikoa ere ez da EAJ. Subiranistak badaude, horiekin ere kontatu behar da, bela guztien beharra izango dugulako.\nEH Bilduk protagonismo handia hartu du; modu deigarrian, Espainiako Kongresuan. Panorama aldaketa bat egon da, ezker abertzalearen tradizioarekiko aldaketa ere ekarri du…\nEgoera berria da, eta, iparra argi izanda, beharrezkoa den tresneria guztia erabili behar da Euskal Errepublika lortzeko bidean. Beste gauza bat da nola orekatzen den lan instituzionala eta mugimendu herrikoia. Eta nik honako galdera hau egiten diot nire buruari: desoreka gerta ez dadin, ez ote da, modu positiboan, azeleragailua sakatu behar ezker abertzaleko militantziari eta EH Bilduko jende orori behar dituen tresnak emateko parte hartzaileago izan dadin prozesuan? Urrutitik diot, ditudan informazio mugekin.\nNola ikusten duzu orain zure militantzia gidatu duten gatazkaren konponbidea eta nazio askapena?\nEtsaiek, gatazkaren ondorioetara mugatuta, indarrak xahututa, nahi gaituzte. Ez dut esan nahi, ezta gutxiagorik ere, ez direla espresuki arlo horiek landu behar –gizarte zibilaren lana armagabetzean, presoekin ekimenak eta beste–, baina prozesu orokor baten barruan egin behar da. Dena dela, berriro diot: distantziatik horrela ikusten ditut nik gauzak.\n200 presotik gora izatea, horrek zer pentsatua ematen du…\nNoski, jakina; baina, nire ustez, tronpatuko ginateke esango bagenu orain indar guztia horren bueltan jarri behar dela. Etsaiak horixe nahi du, zuk, Euskal Errepublika eraikitzeko bidea egin beharrean, dena bazter batean uztea. Presoen premiari eusteko ere, gatazkaren ondorioen konponbidean aurreratzeko ere, eremu ezberdinetan egin beharreko lana uztartu egin beharko da.\nEuskal Herriaren geroari nola begiratzen diozu?\nItxaropen handiarekin. Gazteriaz akordatzen naiz. Badituzte abantaila batzuk, baina baita faktore oso-oso txarrak ere. Mundu globalizatu honek sekulako alde ezkorrak eta txarrak ditu. Konfiantza handiarekin nago, dena den; horregatik garrantzi handia ematen diot beste garai bat bizitzea tokatu zaigunok dugun nolabaiteko ardurari. Ardura hori, hain zuzen, transmisioan kokatzen dut. Eta kontua ez da gure geroa, Euskal Errepublika, atzera begira eraikitzea. Iraganarekin ez dugu ezer eraikiko. Aurrera begira eraikiko dugu, etorkizunarekin, baina gazte horiei gure ibilbidearen ikasgaiak jakinarazi behar dizkiegu. Beste garai batekoak izanda ere, baliagarriak izango dira gaurko eta biharko.


"Lagun berriak egitearen aferak" (Itziar Sapsootham) - etakitto.eus\n“Lagun berriak egitearen aferak” (Itziar Sapsootham)\nFacebooken haurrek lagunak egiteko zuten erraztasunari buruzko bideo bat ikusi nuen lehengoan. Sei bat urteko haur batzuk kafetegi batean bakarrik zeuden pertsonengana hurbiltzen ziren hitz egitera eta ia lagunik zuten galdetzen zieten. Erantzun ezberdinak: lagun asko iada hilda zeudela eta lagunak orain sarean zituen aitona bat, hirira berriki mugitua zen gazte bat, lagunak bere sorterrian aspaldi utzi zituela penaz kontatzen zuen adin-ertaineko emakume bat… Hurrengo galdera, ia zergatik jende guztia ezin den laguna izan beraien artean. Aitonak orduan erantzuten du: “Ezin naiz norbaitengana hurbildu eta ia nirekin jolastu (hitz egin) nahi duen galdetu. Oso arraroa da”.\nEta horrek zer pentsarazi eman zidan. Nolakoak diren nire lagun-harremanak, nola joan diren aldatzen, zein den harremantzeko daukadan modua… Zorionez, kuadrila konbentzionaletik aparte talde ezberdinetako parte izan naiz eta ikusi ahal izan dut batzuekin edo besteekin ezberdin komunikatu naitekeela, ezberdin dantzatu edo ezberdin sentitu. Eta hori oso ona da. Bakoitzaren izaeraren parte diren, baina agian ezagutzen ez ditugun alde batzuk ezagutzeko aukera ezin hobeak dira.\nOrain dela urte batzuk baino irekiagoa naiz eta harreman berriak sortzeko gaitasun handiagoa dudala badakit. Egunerokotasunean ikusten dut. Baina aspaldi ez dudala (geratu den) benetako lagun berririk egin, eta horrek kezkatzen nau. Harreman mota guztiak bezala, gaur egun inguruan ditudanak aldatzen joango direla badakit eta berriak sortzeko oztopoak izango ditudala pentsatzeak beldurtzen nau. Aitonak dioen moduan, arraroa da norbaitengana hurbildu eta hizketan hastea. Besteek gutaz zer pentsatuko duten eta baztertuko gaituzten beldur gara. Baina okurritzen zait agian esperimentu bat jarri genezakeela martxan eta adin batetik aurrera lagunak egiteko zailtasun hori gainditzeko zer egin daitekeen aztertu. Norbait animatzen da?\n« “Zinemaren paisaia itxaropentsua” (Koldo Edorta Carranza) Gaur arratsaldean hasiko dira Eibarko gaztetxearen 10. urteurrena ospatzeko antolatu dituzten jarduerak »


Vitoria-Gasteizen hasiko dira Unibertsitate Orientaziorako Azokak 2017 « VGaztea bloga\nHalaber, unibertsitateko zenbait zerbitzutako langileek informazioa emango diete ikasleei unibertsitatera sartzeko bideen, mugikortasun-programen, graduondokoen, tasa nahiz beken, unibertsitateko ostatu nahiz garraioaren, kirol-jardueren, unibertsitate-orientazioaren eta abarren gainean ere. Nahi izanez gero, Orientaziorako Azoka egunean bertan, Campus bakoitzeko unibertsitate-egoitza bisitatzeko aukera izango duzu aldez aurretik izena emanez honako webgunean http://resaresidencias.es/paisvasco.Donostia eta Bilbo\nUPV/EHUren Unibertsitate Orientaziorako Azokak hiru campusetan egiten dira; ondoz ondoko hiru larunbatetan. Arabako Campusean burutu ostean, Gipuzkoako Campusean egingo dira, otsailaren 4an, Ignacio Maria Barriola Zentroan (Elhuyar plaza, 1. Donostia), eta azkena Bizkaiko Campusean, otsailaren 11ean, Ekonomia eta Enpresa Fakultatean (Lehendakari Agirre hiribidea, 83. Sarriko, Bilbo).\nUPV/EHUko unibertsitate-ikastegi guztietako zenbait irakaslek eta Ikasleentzako Argibide Zerbitzuak azoketan parte hartuko dute hiru larunbatetan; egun bakoitzean Campus batean, hain zuzen ere. Hortaz, azoka bakoitzean UPV/EHUko hiru campusetan ematen diren gradu guztiei buruzko informazioa eskainiko da. Iaz, 2016ko edizioan, azoketara 7.800 pertsona bertaratu ziren.\nInformazio gehiago: www.ehu.eus/eu/web/sou/unibertsitate-orientaziorako-azokak.\nUPV/EHUk urtero garatzen du Unibertsitatera Sartzeko Programa, unibertsitate-aurreko ikasleek ahalik eta informazio gehien izan dezaten ikasketak hautatu aurretik, eta Unibertsitate Orientaziorako Azokak programa horren baitan kokatuta daude, haren bigarren fasean, hain zuzen. Lehen fasean, unibertsitate-aurreko ikasleei interesatzen zaizkien graduei buruzko Jarduera Praktikoak burutu ziren. Eta, programari amaiera emateko, Ate Irekien Jardunaldiak egingo dira, martxoan. Horietan parte hartzeko, otsailaren 13etik 26ra bitartean, bigarren hezkuntzako eta lanbide-heziketako beren ikastetxeetan eman beharko dute izena ikasleek edo unibertsitateko web gunean: www.ehu.eus/sou/jardunaldi-irekiak.


8 bisita egingo ditu Olentzerok Amurrion datozen egunetan - Amurrio - Aiaraldea.eus\n8 bisita egingo ditu Olentzerok Amurrion datozen egunetan\nIzar Mendiguren Cosgaya 2021-12-08 06:30\nJendetza batu ohi da Goikomendin, Olentzero ikusteko. / Aiaraldea.eus\nAbenduaren 11tik 25era, 8 aldiz jaitsiko da Olentzero Amurriora haurrekin eta edadetuekin egotera.\nAmurrioko Olentzerok jakinarazi du jada noiz jaitsiko den herrira. Abenduaren 11n hasiko du txango sorta, Apdema elkartekoekin geratu baita. Datorren larunbatean San Roke parkera joango da. Alabaina, txartelak eskuratu beharko dira berarekin egoteko. Amurrioko turismo bulegoan egongo dira horiek eskura bihar eta etzi (abenduaren 9an eta 10ean, alegia).\nAmurrioko Udalak ohartarazi duenez, jarduerak COVID-19 pandemiak eragindako osasun egoerara moldatuko dira, eta atzeratu edo bertan behera geratuko dira beharrezkotzat joz gero\nDatorren igandean, abenduaren 19an, Goikomendiko txondorra zaintzen egongo da, aurreratu duenez. Hori dela eta, irteerak antolatu dituzte bertara, 10:30ean eta 11:15ean abiatuko diren bi txandetan. Aforoa kontrolatzeko, turismo bulegoan erosi beharko dira sarrerak, 2 euroren truke. Horretarako egunak ostegun eta ostirala izango dira, hilaren 9a eta 10, hain zuzen.\nEskoletan barrena igaroko ditu hurrengo egunak Olentzerok. Batetik, abenduaren 21ean Amurrioko ikastetxeetatik pasatuko da, eta 17:30ean Menagaraitik. Biharamunean jarraituko du itzulia, nahiz eta arratsaldean frontoian izango duen zita. Izan ere, ikazkinen laguntza izango du haurren eskutitzak jasotzeko, Zirika Zirkus konpainiaren Hemendikara ikuskizunaren ostean.\nHala, abenduaren 24an agurtuko ditu amurrioarrak Guk parkean, kalejirari bide emateko. Osasun egoerak ahalbidetzen badu, Felix Murga auzoan bukatuko du iluntzea, txokolate jan eta gaztaina erre artean. Olentzeroren kalejira osteko agur ekitaldia 18:30ean izango da Juan Urrutia plazan. Dena den, eguberri egunean -abenduak 25- edadetuen egoitzara hurbiltzeko asmoaz mintzatu da pertsonaia.\nAmurrioko Udalak Hauxe Da aldizkarian ohartarazi duenez, jarduerak COVID-19 pandemiak eragindako osasun egoerara moldatuko dira, "eta atzeratu edo bertan behera geratu ahalko dira beharrezkotzat joz gero".