Ederbidea - opepro01i1\nNafarroak, Gipuzkoak eta Pirinio Atlantikoek 2016-2019 “Ederbidea” proiektua abiarazi dute; garraio iraunkorreko ekimen bat da, mugaz haraindiko lankidetzakoa, joan-etorrietan bizikletaren erabilera bultzatzekoa, bai egunerokoan bai turismoaren arloan.\n“Bide eder” horrek Iruña, Donostia eta Lapurdiko hiriburua lotuko ditu 240 kilometro inguruko bizikleta-bidexka baten bidez –haietako 90 inguru, sortu berriak–. Eta, halaber, bizikleta bultzatzeko politika komun bat garatzeko aukera emanen du hala aisialdiko eta turismoko alderdian nola eguneroko joan-etorrietan.\nHona hemen helburu batzuk: isurketa kutsagarriak murriztea eta aurrera egitea garraioaren iraunkortasunean, zirkulazioa arintzea, herritarren osasuna hobetzea eta turismo arloko produktu komun bat sortzea.\nHelburu horretarako, hainbat jarduketa eginen dira: mugikortasun-jarduketak (seinaleak, hiriko joan-etorrietan bizikletaren erabilera areagotzeko neurriak, trukatze teknikoak); mugitzeko ohituren gaineko sentsibilizazio- eta prestakuntza-lanak (ekitaldiak, ibilbideko gidak); eta zerbitzuen sustapena (alokairua, konponketa, transfer zerbitzuak, eta abar).\nBizikletaz mugitzeko 2016-2019 garraio iraunkorreko planak 9,4 milioi euroko inbertsioak aurreikusten ditu guztira, eta joan den maiatzean 6,1 milioi euroko laguntza jaso zuen Poctefa-Interreg programaren aldetik (%65 Europaren ekarpena da), Eskualde Garapeneko Europako Funtsaren (EGEF) bitartez.\nEderbidea proiektuaren liburuxka (gaztelera), (euskara), (frantsesa)\nHona hemen proiektuaren bazkideak: Nafarroako Gobernua; Pirinio Atlantikoen Departamendua; Gipuzkoako Foru Aldundia; Donibane Lohitzune, Hendaia, Biarritz, Irun eta Imozkoudalak; Hego Lapurdiko Hirigunea; Cederna Garalur elkartea; Plazaola Turismo Partzuergoa eta Baztan Bidasoa Turismo Elkargoa.\nEderbideari esker, hiru hiriburuak konektaturik egonen dira bizikletaz ibiltzeko prestatuta dagoen 238 kilometroko sare baten bitartez. Gaur egun, mugaz haraindiko lurraldeak 132 kilometro ditu. Ederbideak jarraitutasuna eta konektibitatea erraztuko ditu beste 90 kilometro eginez; haietarik, 46 bide ziklistetatik (bizikletetarako soilik) edo bide berdeetatik joanen dira (motorrik gabeko erabileretarako: oinezkoak, ziklistak, patinatzaileak, mugikortasun urriko pertsonak) eta gainerako 44ak ibilgailu motordunetarako intentsitate gutxiko bideetatik.\nInterreg V A Espainia-Frantzia-Andorra (Poctefa) 2014-2020 programak Espainia, Frantzia eta Andorrako muga-lurraldearen garapen iraunkorra bultzatzen du mugaz haraindiko lankidetzaren bitartez. Lurraldeko garapen-aldeak gutxitzen lagundu, eta indarrak batzen ditu lurraldearen garapen iraunkorra eta hura osatzen duten eskualdeen kohesioa lortze aldera. Europar Batasunak parte hartzen du, eta Eskualde Garapeneko Europako Funtsak (EGEF) finantzatzen du hein batean.


'Adiskideak gara?' - Kulturklik\nAnabel Ferna´ndez Reyk bi zatitan banatu du obra, bi protagonistek eguneroko egoeren aurrean dituzten ikuspuntuak, desirak eta beharrak erakusteko. Zenbaitetan, gustuko ez ditugun edo lana ematen diguten gauzak egin behar ditugu besteei laguntzeko, baina horrelaxe erakusten da benetako adiskidetasuna: eskaintze gisa, lankidetzatik, eskuzabaltasunetik eta egoismorik gabe. Izan ere, zailtasunetan elkarri lagunduz indatzen baita lotura afektiboa. Ez baitu axola fisikoki zein desberdinak garen edo zein gaitasun ezberdin ditugun.\nTestuak eta irudiek elkarrekin solasean dihardute liburuan, ikusizko atalak gutxienez idatzizkoak adinako pisua izateraino –orrialde bikoitz mutuetan–, eta horrela zabaldu egiten da irakurketa askotariko interpretazio eta ondorioetara. Pertsonaien arteko solasa hitz eta keinuen bidez eratzen da: batak bere desirak hitzez adierazten ditu eta bestearen erantzuna bere adierazkortasunaren bidez sumatzen da.\nErosi Adiskideak gara? liburua\nEgileak Anabel Fernández Rey


Herbehereak bi gurpilen gainean - Noticias de Gipuzkoa\nHerbehereak bi gurpilen gainean\neneko eizagirre 24.02.2020 | 11:06\nHolanda hitzak (Herbehereak litzateke hitz zuzena) gauza ezberdinak iradokitzen dizkigu, batez ere adinaren arabera. Gaztaroan, coffe shop-ak, marihuana, Amsterdameko auzo gorria eta politika aurrerakoiak etortzen zaizkigu burura. Adinean aurrera joan ala, tulipan soroak, Kinderdijk motako egurrezko haize-errota dotoreak, Gouda eta Almaar-eko gazta azokak eta, orokorrean, oporretarako leku aproposak datozkigu burura. Bizitzaren errotak beste bira bat ematen duenean, aldiz, behin erretretaz gozatzen hastean, jubilatu nederlandarren autobus tamainako autokarabanek erakartzen dute gure atentzioa.\nHerbehereek asko dute eskaintzeko, edozein delarik interesatuaren adina. Baina aurrez azalduriko gauza guztiez gain, bada gauza bat herrialde honi guztiz atxikita dagoena, norberaren interesetatik at, eta bitxia egiten dena pertsona (ia) guztientzat. Holandako bidegorriak eta bizikletaren erabileraz ari natzaizue.\nBIZIKLETEZ LEPO 2010ean iritsi nintzen Rotterdamera, herrialdeko bigarren hiri handienera. Ez du beste hiriek duten "postal-irudiaren" xarma, Bigarren Mundu Gerran Naziek bonbardatu egin baitzuten, "tabula rasa" eginez. Bere errautsetatik, etxe orratzez beteriko hiri dinamiko bat sortu zen. Ezin ahaztu, noski, munduko bigarren merkataritza itsas portu garrantzitsuena, Europako lehena, bertan dagoela.\nUrtebete igarotzeko asmoz nindoan eta irrikaz negoen herrialdeak zer eskainiko zidan jakiteko. Tren geltokitik irten bezain laster, bi gauzez ohartu nintzen: nederlandera hizkuntzaren kutsu arrotza eta kaleko bizikleta kopuru itzela. Lehena erronka handi bat izango zen; bigarrena, aldiz, plazer hutsa ni bezalako txirrindazale batentzat. Geltokiaren kanpoaldean zegoen bizikleten parkina aurretik zetorrenaren aurrekari moduan uler nezakeen. Donostiako geltokiko dozena bat bizikletentzako aparkalekura ohituta, Rotterdamekoa gezurrezkoa iruditzen zitzaidan, bertan zeuden 5.000 bizikletentzako lekuarekin. Aparkaleku guztiak beteta, gainera.\nBIDEGORRI SAREA Azkar ikasi nuen Herbehereak ez direla idealizatu behar, ez dela ekologistez beteriko herrialdea inondik inora ere. Autobideak gainezka daude. Baina hedadura ikaragarrizko bidegorri sareari esker (eta euren praktikotasun filosofia lagun) bidegorriak ere jendez lepo ere egon ohi dira. Hainbeste bidegorri eta leku ezberdinen izen aldrebestuak oztopo bat izan ez daitezen, Fiests koop punt izeneko sistema bat dute. Bidegorribidegurutze bakoitzak zenbaki bat du, eta beste bidegurutze zenbakituen norantzak seinaleztatzen dituzte. Sistema honekin, ibilaldi bat antolatu dezakezu, galtzeko beldurrik gabe.\nITSASOAREKIN BORROKAN Hiriguneetan alde batetik bestera joateko erabilgarria izateaz gain, herrialdearen muina ezagutzeko baliabide paregabea da Fiest koop punt sistema. Aukera nuen bakoitzean Rotterdameko erdialdetik norantza ezberdinetan joaten nintzen nire bizikletaz, borondatezko noraezean, inguru berriak ezagutzeko asmoz. Horrela ezagutu nuen, adibidez, Herbehereetako punturik baxuena, Nieuwerkerk aan den I Jssel herrian kokatzen dena, eta itsaso mailatik 6,76 metro azpitik dagoena. Polder bat zer den ere ikasi nuen, eta haize errotak herrialdeko garapenean izan duten berebiziko paperaz ohartu nintzen. Ezin sinestekoa da hernehereetarrak itsasoarekin izan duten eta izaten ari diren etengabeko borroka. Diotenez, lurraldearen %30a itsasoari irabazitako metro karratuak dira. Esaera batek argi adierazten du egoera: "Jaungoikoak mundua sortu zuen, baina herbeheretarrak sortu zituen Herbehereak".\nNatura aldetik gauza gutxi eskaintzen ditu herrialde lau honek, mendirik ez baitago eta artifizializatu gabeko metro karratu gutxi baitauzka. Baina inguru guztia putzu eta kanalez beteriko lorategi erraldoi baten antzekoa denez, hamaika txori eta ur ertzeko animalien bizileku dira paraje hauek. Herbeheretarrak, hirietatik kanpo bizi direnak batik bat, lasai bizi dira, gora-beherarik gabe, euren paisaiaren moduan, zeina apenas aldatzen den zeruertzerantz. Zalantzarik gabe, bizikleta baten gainean ezagutzeko herrialdea da Herbehereak.\nEtxe idilikoak irudikatu nahian.\nHauteskundeak eta gaztetasuna.


Domaikian bizirik dirau Piztiaren mitoak: Piztia Fest ospatuko dute hilaren 26an | herria | GAUR8\nDomaikian bizirik dirau Piztiaren mitoak: Piztia Fest ospatuko dute hilaren 26an\nIzan omen zen izaki bat Domaikiako biztanleak urte luzez izutu zituena. Herriko abereak eta zenbaitetan umeak ere hiltzen zituela dio kondairak. Elezaharra bizirik mantentzeko asmoz, hamar urtez Piztiaren Ehiza eguna ospatu zuten domaikiarrek. 2014tik, Piztia Fest eguna gailendu da, eta hilaren 26an ospatuko dute aurten.\nGauez egiten zuen eraso Zuiako Domaikia herriko Piztiak, inguruko izaki anker eta beldurgarriak. Carrascal mendiko Iruratxi haitzetako leize zuloan gordetzen zen basapiztia, eta mendi horretara eramandako abereak akabatzen zituen. Inork ez baitzuen sekula ikusi, inork ez daki nolakoa zen bere itxura; adar luze kiribilduak ote zituen, letagin zorrotzak, begi gorri beldurgarriak... Batzuek uste dute, Tartaloren pare, begi bakarra zuela, beste batzuek diote erraldoia zela, Basajaunen antzera. Dragoiaren itxura ere eman zioten zenbaitzuek, eta txori erraldoiarena. Baina inoiz ez zuen inork atzeman, eta ezin baitzitzaion ezein animalia ezagunen antzik hartu, Piztia esaten zioten domaikiarrek. Hain ziren bortitzak gauez gauzatzen zituen erasoak, ezen handia eta indartsua behar baitzuen izan. Abereak ehizatzen zituen gehienetan, baina baita umeak ere, lantzean behin. Arretatsu ibili behar zuten herritarrek Piztiaren atzaparretatik ihes egin nahi bazuten; eta, horregatik, iluntzean ez zen inor hurbiltzen Carrascal inguruko parajeetara, basapiztiarekin topo egiteko beldur.\nPiztia izaki mitologikoa da, bere garaian hainbat eta hainbat urduritasun eragin bazituen ere. Pentsatzekoa da ezohiko animalia baten aferak izan zirela Piztiari egotzi zitzaizkionak, baina, zer animalia? Otsoa? Hartza? Hartza izan zitekeen, orain mende batzuk ez baitzen hain arraroa animalia hori Euskal Herriko mendietan ikustea. Baina, hain zuzen ere, baliteke abere eta haurren heriotzen atzean zegoen izakia zer zen ez jakitea izatea zuiarrak eta domaikiarrak hainbeste arduratzen zituena.\nEzin asmatu zenbat urtez aritu zen ustezko harraparia Zuiako zelaietako abereak eta Iruratxira bertaratzera ausartzen ziren haurrak sarraskitzen, baina, mehatxua desagertu ostean ere, haren ospeak luze iraun zuen, eta kondaira josi zen apurka-apurka, belaunaldiz belaunaldi. Horrenbestez, izaki gaiztoa mito bilakatu zenean, jada ezin zitzaion gizakiaren indar eta metodoekin aurre egin, eta gizakien ahalmenez gaindiko estrategiak baliatu behar izan zituzten domaikiarrek: jainko eta birjinei erreguak. Horrexegatik zioten halako debozioa Domaikian Oroko amabirjinari, haien zaindariari.\nHorrela, ahoz aho transmititu da Carrascaleko basapiztiaren kondaira, Domaikia eta Zuia osotik, eta oraindik ere entzun daitezke izaki misteriotsua gogorarazten duten koplak: «En Domaikia, al llegar la noche, siempre han solido temblar por miedo a que les salga la ‘Pistia’ de Carrascal [Domaikian, beti ikaraz egon izan dira Carrascaleko Piztia agertuko ote zaien beldur]». Mende ugariko historia dago Piztiaren atzean. Esaten da gaur egungo Domaikiako aitona-amonen aitona-amonak oraindik ere Piztiaz beldur zirela.\nEgun, ordea, Piztiak ez du domaikiarrik izutzen, ez eta abere edota umerik akabatzen, eta herritarrek festa giroan ospatu eta gogoratzen dute Carrascaleko kondaira zaharra. Horrela, urteroko abuztuaren azkenengo larunbatean, Piztia Fest ospatzen da Arabako herrixkan. Festa horren aitzindaria da Piztiaren Ehizaren eguna, zeina 2014an ospatu zen azkenengoz.\nDomaikiako gaztetxoak sarritan aritzen ei ziren inguruko herrikoekin, nola Jugokoekin hala Aperregikoekin, elkarri harriak jaurtitzen. Behin, Aperregiko gazteak gailendu zitzaizkien Domaikiakoei borroka horretan, eta orduantxe galdegin omen zieten: «Aperregikoei aurre egiteko gauza ez bazarete, nola egingo diozue aurre Piztiari?».\nBada, domaikiarrak hamar urtez ausartu ziren basapiztiari aurre egitera, abuztuaren azkenengo larunbatean ospatzen zuten Piztiaren Ehiza egunean. Baina, aldiz, Piztiak behin eta berriz ihes egitea lortzen zuen. Festaren hamargarren urteurrena izan zen 2014koa, baita egin zen azkenengo aldia ere.\nUrteroko abuztuko azkenengo larunbatean, Piztiak akerraren itxura hartzen zuen, adar luzeekin. Herritarren imajinarioaren sorkuntza izan zen mozorroa, zeren, aipatu bezala, inork ez daki zehatz-mehatz zer-nolako itxura zuen Piztiak. Urteroko hitzorduan, basapiztia bahitzen zuten herrikoek, ondoren bere entzierroa edo epaia gauzatzeko.\nHorrelaxe azaldu du Agustin Otsoa Eribe Domaikiako alkateak: «Kanpai hotsa entzuteak esan nahi zuen herriko norbaitek piztia ikusi zuela, eta hura ehizatzera joaten ginen guztiok. Piztia bere leize zuloan harrapatzen genuen, eta, ondoren, gurdi batean sartu eta bere entzierrora eramaten genuen». Ibilbide guztia musika, dantza eta antzerkiz lagunduta egiten zuten, gauez, jantzi folklorikoak soinean eta argi-zuziak eskuan hartuta. «Eta ospakizunaren erdian, Piztiak alde egiten zuen, hurrengo urtean domaikiarrak berriro ere bere bila ateratzeko», kontatu du Otsoa Eribek. Eta, beraz, hurrengo urtean festarekin jarraitzeko.\nEntzierroak iraun bitartean, antzerkiaren bidez, beste kondaira eta izaki mitologiko batzuen kontakizunak ere egiten zituzten; besteak beste, Altubeko Amarena, Ojankorena edota Ansorena. Otsoa Eribek azaldu du jada ez dutela Piztiaren Ehiza eguna ospatzen arrazoi birengatik: bata, ez zutelako ikusten festa «berritzeko» aukerarik, eta, bestalde, «bateria agortu» zitzaielako.\nPiztia Fest, abuztuaren 26an\n«Bateria agortuta» ere, herriko alkateak nabarmendu duenez, «Domaikia eta Piztia beti lotuta egon dira», eta legendak bizirik darrai egun ere Piztia Festi esker.\nAbuztuaren 26an ospatuko da aurtengo Piztia Fest, Domaikian bertan. Ez da gauzatuko Piztiaren entzierroaren antzezpenik, baina egun osoko festa egingo dute horren ordez, izaki mitologiko bitxiaren omenez.\nHilaren 19an izango da Domaikiako jaien hasiera emango duen txupinazoa. Egun berean, herri afaria egingo da, eta, gauean, festa giroa nagusituko da dantzaldiarekin.\nAbuztuaren 24an Bartolome Deunaren eguna izango da. Eguerdiko hamabietako meza santuaren ondoren Koartangoko koruak kantaldia eskainiko du. Baina festak egiaz hilaren 26an, larunbatean, egingo du eztanda, Piztia Fest egunean.\nDomaikiarrek gogoz hartuko dute eguna, programazioa tentatzailea baita. Jaialdia Errotako zelaian ospatuko da, Piztiaren gordelekuaren atarian. Poteoarekin hasiko dute Piztia Fest, eta herri bazkaria egingo dute gero, bertsolariekin batera. Arratsaldeko bostetan garagardo artisauaren azoka hasiko da eta gaueko hamabiak arte egongo da garagardo desberdinak dastatzeko aukera. Arratsaldeko seietan, ahozabalik geratuko dira Josu Magoa herriko mago gaztearen emanaldira gerturatuko direnak.\nGau partean animatuko da giroa, bederatzietan, Dantza Plazarekin, eta, hamaiketatik aurrera, kontzertuak hasiko dira. Aurtengoan, hiru talde igoko dira Errotako taulara: Maddi bakarlari ataundarra, Gora Herria rock musika taldea eta Ziribulio Sound System, Glaukoma talde tolosarreko bi kidek eta beste lagun batek osatzen duten taldea, hip hop eta rap erritmoak Domaikiara eramango dituena. Festa giroak ez du kale egingo, beraz, Piztia Fest egunean.\nBeñat Otsoa Eribe Piztia Festen antolatzaileetako batek dio «lauzpabost» lagunen artean antolatzen dutela jaialdia. Goizalde arte geratu nahi dutenentzat kanpinean lo egiteko aukera egongo da, hori bai, Otsoa Eribek ohartarazi du hobe dela linterna eramatea, argi gutxi baitago mendian. Antolatzaileak Domaikiara hurbiltzeko gonbitea egin du, «giro ikaragarria» eta «zerbeza mota pila bat dastatzeko aukera» egongo dela esanez.\nPiztiaren Ehiza egunean, Piztia bahitu eta ondoren bere epaia gauzatzen zela antzezten zuten herritarrek. Baina, ekitaldiaren erdian, Piztiak ihes egitea lortzen zuen urtero-urtero\nEgun osoko jaialdia ospatuko dute Piztia Fest egunean. Gauean, Maddi, Gora Herria eta Ziribulio Sound System musikarien kontzertuak egongo dira Domaikian


kritiken hemeroteka » Irakurtzeko itzuliak\n« Idazlearen mamuak eta mamarroak | “Ez naiz inoiz izango naizen bezalakoa” »\nIrakurtzeko itzuliak Joannes Jauregi / Berria, 2019-11-17\nFormaz ere aurreko bi saiakera horien zordun da oraingo hau, Lertxundik argi erakusten baitu zein iaioa den arnasa luzea eta hatsaldi laburra uztartzen luma-kolpe berean; testu laburrez osatua da liburua, eta berdin ekartzen dizkigu iritziak, beste egileen aipuak, pasadizo xumeak, metaforak, aitorpenak, itzulpen-konparazio arinak zein sakonak… Lantzean behinka narraziora ere lerratzen zaigu, gehienetan Berbelitz pertsonaia itzultzailearen larrutik, EIZIEren Berbelitzenak bitxitik erreskatatua bera. Badira testu motzak eta luzeagoak, arinak eta sakonak, pipertsuak eta motelxeagoak, zehatzak eta abstraktuak, eta berdin lerratzen dira hizpidera Haruki Murakami, Uxue Alberdi, Irene Aldasoro, Zizeron eta Ahab kapitaina, guztiak berdindurik munduko literatura tradizioaren katebegi gisa.\nPanfleto-tonu merkean erori gabe, saiakera hau erreibindikazio-asmo garbiz idatzia dago, eta horrek ez dio osten baliorik, hain baitugu aldarrikapen hori beharrezkoa eta beti apalegi entzuna: “[...] itzulpengintzak sona baino askoz ere handiagoa du meritua”. Liburu hau itzulpenaren, itzulpenak irakurtzearen aldarrikapena bat da, fermua eta aitzakiarik gabea; Lertxundik oso argi du —eta argi azaltzen digu— zer-nolako garrantzia izan duen itzulpengintzaren azken hamarkadotako garapenak, eta egun dauzkagun itzulpenen ugariak eta bikainak, ez soilik gure sistema literarioan edo hizkuntzan, noski, ezpada baita, aitortzen digunez, bere literatura-estiloan ere. Itzulpen ez gutxirekin duen eta izan duen zorra, aitortu ez ezik, esplikatu ere egiten du Lertxundik, eta ahoan bilorik gabe aletzen bide horretan izan dituen ezin eta neke pertsonalak.\nItzulpenaren inguruko aurreiritzi ustelen antidoto bikaina dugu saiakera hau, itzulpen guztiak berdinak, gatzik gabeak eta azken finean bigarren mailakoak omen direlako ideia horren kontra. Saiakera honen irakurleak (baita lehendik ere itzulpenen irakurle denak) badaki ezen itzultzaileek ekarri dituzten egileek eskuarki jatorrizko delakoek baino gehiago bultzatu dutela euskara bere mugetatik harago, ahots, estilo eta idazmolde berrien eremuetan barna; izan ere, geuk produzi genitzakeen baino askoz ere ahots literario gehiago ematen dizkigute. Hortaz, Lertxundik dioenez, “idazleok uste duguna baino bide luzeagoa egin dezakegu estiloaren aldetik euskarara ekarritako ispiluetan begiratuta”.


barren.eus - Deca eta Beristain eskubaloi taldeak Gipuzkoako txapeldun\nArgitaratua: 2016-01-26 12:56\nSanlo eskubaloi taldeko bi taldek Gipuzkoako txapelketa irabazi dute. Deca Elgoibar kadete mutilen taldea eta Beristain Banaketak jubenil mutilen taldea dira txapeldunak. Bi taldeek Elgoibarren jokatu dute Euskal Ligako bigarren fasera sailkatzeko fasea, datorren asteburuan.\nDeca Elgoibar kadete mutilen taldeak denboraldi aparta egin du. Jokatutako 17 partidetatik bakarra galduta irabazi dute Gipuzkoako txapelketa. Bidasoa Irun taldea izan dute aurkari nagusia, baina elgoibartarrek lau puntuko aldea atera diete irundarrei sailkapen nagusian. Irunen bi goleko aldeaz galdu zuen Decak eta zazpi goleko aldeaz irabazi zuten Elgoibarren jokatutako partida. Nagusitasun handia erakutsi dute elgoibartarrek. Sartutako eta jasotako golen kopurua adierazgarria da oso. 621 gol sartu dituzte eta 392 besterik ez dituzte jaso. Bankoa Elgoibar taldea ere maila berean lehiatu da eta laugarren postuan sailkatu dira. Sanloko kadete mailako mutilen taldeak jarraian irabazten duen bigarren Gipuzkoako Txapelketa da honakoa.\nBeristain Banaketak jubenil mailako taldea ere denboraldi ia perfektua burutzen ari da. Hamalau partida irabazi eta bakarra galdu dute. Alabaina, parekotasun handia izan da maila honetan eta partida lehiatuak jokatu behar izan ditu Beristain Banaketak taldeak. Sanlotik jakinarazi dutenez, zenbait urte pasa dira Sanloko jubenil mutilen talde batek Gipuzkoako txapelketa azkenengoz irabazi zuenetik.\n•Igoera faseak Elgoibarren\nEuskal Ligako Bigarren Fasea jokatzeko igoera Faseak Olaizaga eta IMH kiroldegietan jokatuko dira datorren asteburuan: urtarrilak 29, 30 eta 31. Kadete mutilen mailan lau taldez osatutako bi multzo izango dira eta horietako batek Elgoibarren jokatuko dituzte partidak. Lau talde horietako bi talde onenak Euskal Ligako bigarren fasea jokatzeko sailkatuko dira.\nJubenil mutilen kasuan ere lau taldez osatutako bi multzo egingo dituzte, eta laukote batek Elgoibarren jokatuko du. Kadeteetan moduan, lehenengo bi salktauek lortuko dute Euskal Ligako bigarren faserako sailkapena.\nDena dela, hurrengo denboraldian hasieratik Euskal Ligan jokatu ahal izateko beste igoera fase bat jokatuko da apirilean edo maiatzean –datak zehazteke daude-. Gipuzkoako kirol-talde onenak (Elgoibar), Bizkaiko onenak (Urduliz) eta Arabako onenak (Corazonistas) jokatuko dute elkarren aurka. Horietatik bi talde igoko dira Euskal Ligara. Kadete eta jubenil mailako taldeen emaitzak hartzen dituzte kontutan kirol-talde onenen sailkapena osatzeko.


SUMMA ALDAPETA IKASTETXEA Eskolako Uniformea 2019-20\nIkastetxera sartu berri zareten familioi, SUMMA Aldapeta Ikastetxeak uniformeen bidez aurrera daraman antolamenduaren eta elkarlanaren berri eman nahi dizuegu.\nRespuestas Solidarias Garapen Lankidetzarako GKE da, eta pobrezian dauden pertsonen bizi maila hobetzea du helburu. Hori lortze aldera, Respuestas Solidarias-ek fabrikak ipintzen ditu abian eremu txiroetan eta leku hauetan landutako produktuak Europan merkaturatzen. Modu horretan lortzen ditu aipatu proiektuak eta ekoizpen proiektu berriak garatzeko diru funtsak.\nSUMM Aldapetako uniformeak Tayta tailerrean egiten dira, zeina El Callaoko Santa Rosa izeneko giza kokagunean baitago, Perun hain zuzen. Fabrika horretan lan merkatura nekez sar daitezkeen 20 pertsonek egiten dute lan. Zuei esker, familia hauek dirua jasotzen dute bizirik irauteko eta, are garrantzitsuago, euren seme-alabek ikasi eta etorkizun duina izateko aukera izan dezaten.\nUNIFORMEAREN ERABILERA HHn\nHaur Hezkuntzan, ikasleek SUMMA Aldapetako txandala erabili behar dute Ikastetxera joateko, eta, 1 urteko gelan izan ezik, bata ere bai.\nUNIFORMEAREN ERABILERA LHn ETA BESTE ETAPETAN\nLehen Hezkuntzan eskolako txandalaren erabilera derrigorrezkoa da gorputz hezkuntzako eskoletan, baita txangoetan eta eskolako festetan ere. Eskolako arroparen erabilera maila guztietan gomendatzen dugu.\nIkasturtean zehar, respuestas solidarias-en estekan, posible izango da uniformeak ikastetxeko webgunearen bidez (www.summa-aldapeta.com) erostea. 2019-20 ikasturtean zehar, eskolako arropa salgai egongo da Lestonnac eraikineko 6. solairuan, asteazkenetan, 16:30etik 17:15era.


20120713-16-larrabasterra-jaiak by ukberri uribe kosta eta erandioko agerkari digitala - Issuu\nKARMEN JAIAK - 2012 UZTAILAK 13 OSTIRALA\n19:00 Koadrilen kalejira Larrabasterrako kaleetatik, Errekagane enparantzatik hasita (Loiola Ander Deuna), KU-KLUX fanfarrearekin. 20:00 Ume eta gurasoentzako “Dantzateke” dantzaldia, Urgitxieta plazan. 21:00 XXV. futbito txapelketako finalak, Urko kiroldegian. 21:30 “Añoranza” bolero taldea, Iberrota plazan (Gatzarriñe). 23:00 Kontzertuak: Chalwa Banda, Zarama eta Laket taldeak Urgitxieta plazan. 00:00 Kontzertua Reggae Sound System, Sopelako Sustrai Beltzak elkartearen eskutik, Urko aparkalekuan.\nUZTAILAK 14 LARUNBATA / SABADO 14 JULIO 11:00-14:00 eta 17:00-20:30 Umeentzako Jolas Parkea: puzgarriak, ludoteka, Santa Fe trena, Urgitxieta plazan. 11:30-13:30 aparkalekuan.\n12:00-14:00 Tailerrak: betiko jokoak eta kometa tailerra, Urgitxieta plazan. 14:00 Aerobic maratoia txosnagunean herriko koadrila guztiei irekia. Etorri zure koadrilarekin!! 15:00 Herri-bazkaria txosnagunean eta ondoren triziklopoteoa. 16:00-20:00 Skate erakusketa eta txapelketa, Urkon. 17:00 Haur eta familientzako “Molto” motorren I. ibilbidea,\n17:00-20:00 Kometa eta birziklaketa tailerrak, Urgitxieta plazan. 17:30 Kalejira Orkresta taldearen eskutik, txosnagunetik hasita. 19:00 Kale-antzerkia Malas Compañías zirko taldearen eskutik “Orsai” Urgitxieta plazan. 20:30 Umeen dantzaldia Txorromorro taldearen “Standa Banda”, Iberrota plazan (Gatzarriñe). 23:00 – KONTZERTUAK: Matxura, Siroka eta Triki ta ke dantzaldia Urgitxieta plazan.\nUZTAILAK 15 IGANDEA / DOMINGO 15 JULIO\n10:00etatik aurrera MARMITAKO LEHIAKETA Urkon. Goiz osoan zehar Gazteleku fanfarrea. 11:00 - 14:00 eta 17:00 - 20:30 – Umeentzako jolas-parkea eta tailerrak, Urkon. 11:00-14:00 eta 17:00 – 20:00 Gazteentzako elementuak: roller-ak, zapata saltariak, jumpinga Urgitxieta plazan. 13:00 – BITSA JAIA Urkon. 13:30 “Atsoak dantzan” kale-antzerkia Pikor teatro taldearen eskutik, plazan.\n13:30 KAZOLAK Proga Gastronomikoen Kofradiako Epaimahaiari, AURKEZTEA. 16:00 Dantzaldia LOTSO taldearen eskutik, Urkon. 17:00 Tiragoma txapelketa, Urgitxieta plazan. 18:00 Marmitako SARI BANAKETA, Urkon. 19:00 Txan Magoaren magia ikuskizuna, Iberrota plazan (Gatzarriñe). 20:00 The Mckensy´s Clan Band taldearen kalejira, Errekagane plazatik hasita (Loiola Ander Deuna). 23:00 KONTZERTUAK: Sobieht, No Drama eta Su ta gar Urgitxieta plazan.\nKARMEN EGUNA. UZTAILAK 16 ASTELEHENA Goizean zehar, Barinatxe Taldearen KALEJIRA. 11:00-14:00 eta 17:00-20:30 – Umeentzako jolas-parkea Urgitxieta plazan. 11:00 - 14:00 – Antzar jolasa baserriko kirolekin KULKI-rekin Urgitxieta plazan. 12:00 – MEZA NAGUSIA, Karmengo elizan. Ondoren, Ohorezko Aurreskua. 12:30 Berangoko Simon de Otxandategi taldearen kalejira Elizatik hasita plazara eta, plazan, dantza-saioa. 17:00-19:00 Tailerrak: aurpegi-margoketa, sukalde-txokoa eta etxeko plastilina, Urgitxieta plazan. 19:00 “Munduan berbena” umeentzako dantzaldia. Munduan zehar bidaia egingo dugu, jolas eta musika ezberdinekin dantza eginez, Gatzarriñe plazan. 20:00 Txorizoa denontzat EHNE-ren eskutik Urgitxieta plazan. 21:00 Dantzaldia Egan taldearekin Urgitxieta plazan.\n2012ko Larrabasterrako Karmen jaietako egitaraua.


Haurtxokoak / Gaztelekuak\n1988-2006: Bidebietako (Donostia) diruz lagundutako haurtxokoa antolatu, kudeatu eta garatzea.\n1998ko ekaina – 1999ko otsaila: San Migel udal-ludoteka antolatu, kudeatu eta garatzea (Irun).\n2002 – gaur egun: Txomin Eneko (Donostia) haurtxokoa antolatu, kudeatu eta garatzea.\n2004ko maiatza – 2017ko maiatza: Irungo udal-ludoteken sarea antolatu, kudeatu eta garatzea.\n2006ko maiatza – 2010eko maiatza: Bidebietako udal-haurtxokoa antolatu, kudeatu eta garatzea (Donostiako Udala).\n2010-2014: Donostiako haurtxokoen udal-sarea antolatu, kudeatu eta garatzea (Donostiako Udala).\n2003ko ekaina – 2004ko martxoa: Arrisku-egoeran dauden adin txikikoentzako programa espezifikoa antolatu, kudeatu eta garatzea, Irungo Martindozenea udal-gaztelekutik (Irungo Udala).\n2004ko martxoa – 2017ko maiatza: Irungo udal-gaztelekua antolatu, kudeatu eta garatzea (Irungo Udala).\n201eko iraila – 2014ko iraila: Donostiako gaztelekuen udal-sarea kudeatzea (Donostiako Udala).\n2010eko iraila – 2014ko iraila: Etxarriene kultur etxea kudeatzea (Donostiako Udala).\n2010eko iraila – 2014ko iraila: Kontadores gaztelekua kudeatzea (Donostiako Udala).\n2012ko otsaila – gaur egun: Zarauzko udal-gaztelekua antolatu, kudeatu eta garatzea.\n2017ko iraila – gaur egun: Zarauzko Udal-Ludoteka antolatu, kudeatu eta garatzea.\n2019ko abendua – gaur egun: Kutxa Ekoguneko harrera, haur parkeko zaintza eta dinamizazio zerbitzua.\n1999 – gaur egun: Kaleko gizarte-hezkuntzako interbentzioko programa antolatu, kudeatu eta garatzea (Irun).\n2002-2008ko otsaila: Bidebietako kale-heziketako programa antolatu, kudeatu eta garatzea (Donostia).\n2009ko iraila – 2013: Kaleko gizarte-hezkuntzako interbentzioko programa kudeatu eta garatzea Aretxabaletako udalean (Aretxabaleta).\n2005eko urria – 2005eko abendua: Kultura arteko sentsibilizazio-programa komunitarioa antolatu, kudeatu eta garatzea Irungo udalean.\n2006ko abuztua – gaur egun: Errumaniar eta arabiar komunitateentzako kultura arteko bitartekaritza-programa antolatu, kudeatu eta garatzea Irungo udalean.\n2008ko iraila – gaur egun: Laguntza teknikoa kultura arteko bitartekaritza-zerbitzuentzat (Errenteriako Udala).\n1996, 1997, 1998: Haurren Gabonetako Parkeko ingurumen-hezkuntzako standa antolatu, kudeatu eta garatzea (Donostia).\n1998: Haurren Gabonetako Parkeko Emakumearen arloko sexismoari buruzko standa antolatu, kudeatu eta garatzea (Donostiako Udala).\n2000 eta 2001: Haurren Gabonetako Parkeko Lankidetza eta Tolerantzia arloko standa antolatu, kudeatu eta garatzea (Donostiako Udaleko Gazteria Saila)..\n2002: Haurren Gabonetako Parkeko «Jokoa eta jolasa» standa antolatu, kudeatu eta garatzea (Donostiako Udala).\n2002ko eta 2005 – 2014ko uda: Gipuzkoako Foru Aldundiaren 7-13 urte bitarteko haurrentzako animazio-programa kudeatu eta garatzea (Orio, Irun, Hondarribia, Segura).\n2002, 2003 eta 2004: Saharako haurrei zuzendutako «Oporrak bakean» programa kudeatu eta garatzea (Donostiako Udala).\n2002-2006ko urri-urtarrila: “Gabonak zuretzat” programa garatzeko zerbitzu teknikoa (Donostiako Udala).\n2003 eta 2004: Eskoletako patioak irekitzeko programa garatzeko zerbitzu teknikoa (Donostiako Udala).\n2003 eta 2004: “Uda” udal-programa antolatu, kudeatu eta garatzea (Zumarragako eta Urretxuko udalak).\n2004ko maiatza: Haurrentzako animazio-programa garatzea (Hernani).\n2000ko urtarrila – 2003ko otsaila: Hegoa aterpetxean euskararen erabilera sustatzeko programa iraunkorra antolatu, kudeatu eta garatzea (Azkona, Nafarroa).\n2006ko abendua: Musika eta Dantza Eskolako urteko festa antolatzeko zerbitzu teknikoa (Donostia).\n2009ko maiatz-uztaila: Zumaiako Udalaren udaleku irekiak kudeatu eta garatzea.\n2010-2013: Haurren Gabonetako Parkeko Donostiako haurtxokoen standa antolatu, kudeatu eta garatzea (Donostiako Udaleko Gazteria Saila).\n1997-2014: Gipuzkoako 14-17 urte bitarteko gazteentzako beste erkidego batzuetan garatzeko animazio-programa kudeatu eta garatzea (Gipuzkoako Foru Aldundia).\n1999-2014: Beste erkidego batzuetatik etorritako 14-17 urte bitarteko gazteentzako animazio-programa kudeatu eta garatzea (Orio eta Hondarribia. Gipuzkoako Foru Aldundia).\n2001eko abuztua: Madrilgo Erkidegotik etorritako gazteentzako animazio-programa antolatu eta kudeaketa, erakunde horrekin elkarlanean.\n2011ko uztaila: Goierriko udaletako gazteentzako animazio-programa antolatu, kudeatu eta garatzea (Gipuzkoako Foru Aldundia)..\nAzterketak / Txostenak\nGipuzkoako Gizarte Hezitzaileen Errolda osatzeko azterketaren 1. fasea egitea, EHUko Filosofia eta Hezkuntza Zientzien fakultatearekin eta EAEko Gizarte Hezitzaileen Euskadiko Elkargoarekin elkarlanean.\n2008ko irail-abendua: Aretxabaletan kale-heziketako programa bat martxan jartzeko diagnostiko/azterketa egitea.\n2005-2009: Kale-heziketako programak martxan jartzeko aukera aztertzeko azterketa eta diagnostiko berezituak egitea Irungo auzoetan (Artia, Ventas, Lapitze, San Migel eta Behobia) (Irungo Udala).\nTrebakuntza / Praktikak\n1997-1998: Joko eta jolasei buruz sentsibilizatu eta orientatzeko udal-kanpaina antolatu, kudeatu eta garatzea (Donostiako Udala).\n1992 – gaur egun: Gizarte Hezkuntzako, Pedagogiako, Psikologiako, Gizarte eta Kultur Animazioko eta Aisialdiko ikasleen tutoretza eta aholkularitza, haien praktika-prozesuetan.\n2011ko maiatza: Magrebeko kulturari buruzko ikastaroa antolatzea gizarte-eragileentzat (Errenteriako Udala).\n2015eko urtarrila: “Gizarte Hezkuntzako Interbentzioa eta Hezkidetza I” trebakuntza-saioa antolatzea hezitzaileentzat.\n2015eko abendua: etengabeko prestakuntza-ekintzak: “Ekipo pedagogikoak ikuskatzeko Prestakuntza”.\nUrria- Azaroa 2016. Trebakuntza Ikastaroa. ” Sexua eta generoaren gaia gizarte-hezkuntza ikuspuntutik. Toria eta aplikazio praktikoa I eta II”.\n2016ko uztaila-iraila: etengabeko prestakuntza-ekintzak: “Gizarte- eta hezkuntza-erakundeen antolaketa eta kudeaketa”.\n2017ko iraila-urria: etengabeko prestakuntza-ekintzak: “Haurrentzako zerbitzu balioanitzen egituraketa”.\n2017ko urria-azaroa: etengabeko prestakuntza-ekintzak: “Nerabeentzako zerbitzu balioanitzen egituraketa”.\n2018ko urria-azaroa: etengabeko prestakuntza-ekintzak: “Aisialdia lehen haurtzaroarekin”.\n2020ko abuztua-iraila: etengabeko prestakuntza-ekintzak: “Nerabeekin eta familia zaurgarriekin gizarte- eta hezkuntza-arloko esku-hartzea”.\n2020ko iraila-urria: etengabeko prestakuntza-ekintzak: “Migrazio-prozesuetan laguntzearen garrantzia”.\n2020ko urria-azaroa: etengabeko prestakuntza-ekintzak: “Jolasa eta jostailua gizarte- eta hezkuntza-arloko esku-hartzerako bitarteko gisa”.\n2020ko urria-azaroa: etengabeko prestakuntza-ekintzak: “Arreta sozioedukatiboa bizi-trantsizioetan”.\n1998ko abendua – 1999ko maiatza: Altzako kultur etxeko arduradunaren ondokoaren zereginak garatzeko zerbitzu teknikoa (Donostiako Udala).\n2002-2004: Donostia Mundu Artean programa garatzeko zerbitzu teknikoa (Donostiako Udala).\n2003ko martxo-apirila: «Tximinotik Gizakira. Giza eboluzioaren bost zedarri» erakusketako zerbitzu teknikoa (Donostiako Udala / La Caixa).\n2009ko abuztua eta 2010eko iraila: Familia gurasobakarrentzako animazio pedagogikoko programa (Gipuzkoako Foru Aldundia).\n1988-1994: Familia eta gizarte arloko trebakuntzarako zentroan 15 urtetik gorako gazteekin landutako gizarte-hezkuntza bizkortzeko programan eta gazte-proiektuan parte hartzea.\nPGizarte-arriskuan dauden gazteei zuzendutako motibazio orokorreko programak.\n2002ko abuztua: Wiesbadenekiko (Alemania) truke-programa garatzeko zerbitzu teknikoaren aurkezpena, Donostiako Udaleko Hezkuntza, Gazteria, Lankidetza eta Tolerantzia Sailak antolatuta.\n2004-2011ko martxoa: Irungo Martindozenea gazteentzako udal-aterpetxea antolatu, kudeatu eta garatzea (Irungo Udala).\n2004: Donostiako Gazteen Antzerki Topaketa ikuskatzeko zerbitzu teknikoa (Donostiako Udala).\n2004ko urria – 2005eko urtarrila: Gazteria Saileko hainbat programa egiteko zerbitzu teknikoa (Donostiako Udala).\n2008ko azaroa: Gipuzkoako Foru Aldundiaren zaintzapeko lagundu gabeko etorkin adingabeentzako animazio-programa antolatu, kudeatu eta garatzea.


11 urte bitarteko haurrentzako elikadura osasungarria: gomendio nagusiak | Consumer\nHaurtzaroan elikatzeko moduak, haurren osasuna zaintzeko ez ezik, eragina du etorkizunean janariarekin izango duten erlazioan ere.\nEgilea: Eduard Baladia 2020-ko azaroak 2\nSei hilabetetik aurrera hasten den elikadura-dibertsifikazioa moldatzen joango da bizitza osoan. 3 urtetik aurrera, lehen eztarria trabatzeko arriskua zuten elikagaiak sartuz gero, txikien menua helduenaren berdina izan daiteke. Etapa honetan, elikadura osasungarria sustatzeko moduak ondorioak izango ditu, seguruenik, haurrek epe laburrean nahiz luzean janariarekin izango duten harremanean.\nBizitzako etapa honetan, helburua ez da adingabeen hazkuntza eta garapen egokia ahalbidetuko duen elikadura eskaintzea soilik, baita etorkizunean zenbait gaixotasun izateko arriskua murriztuko duten jokabide osasungarriak sustatzea ere, hala nola obesitatea. Adin goiztiarretatik eta bizitza osoan elikadura osasungarria izateak lagundu egiten du, Osasunaren Mundu Erakundearen (OME) arabera, malnutrizioa (bere forma guztietan) eta kutsakorrak ez diren patologia ugari (hau da, infekziosoak ez direnak) prebenitzen, hala nola 2. motako diabetesa edo gaixotasun kardiobaskularrak.\nElikadura osasungarriak aski izan behar du, ona, osoa, orekatua, segurua, inguruneari eta hartzaileari egokitua, jasangarria eta eskuragarria. Eskakizun horiek guztiak ez dira elikagai-eredu zehatz bihurtzen, sukaldaritzako kulturaren eta tradizioaren mende baitago; izan ere, lurralde edo eremu geografiko batek, migrazio-eraginek eta erlijio-, familia- eta pertsona-aukerek markatu dezakete.\nDieta mediterraneoa (alkoholdun edarien kontsumoa ezabatuz) elikatze-eredu osasungarria da, eta bizi-zikloaren etapa guztietarako egokitzat jotzen da, adin goiztiarrenak barne (3-11 urte). Elikagai-eredu hori Unescoren Gizateriaren Ondare Ez-material izendatu zuten 2013an, eta ezaugarri hauek ditu:\nBarazkien, fruten, lekaleen, ale osoko zerealen (integralak) eta oliba-olioaren kontsumo handia.\nArrain asko kontsumitzea eta esnekiak eta haragia neurrian jatea.\nElikagai freskoei lehentasuna ematea, bertako eta denboraldiko produktuekin.\nAberastasun eta barietate gastronomiko handia, bertako tradizioekin.\nTxikienak elikagai-eredu horretara hurbiltzeko, fruta eta barazki, lekale eta fruitu lehor gehiago kontsumitzea sustatu behar da, eta bizitza sozial eta aktiboa izan. Era berean, ura aukerako edaria izan behar da, baita zerealak eta deribatu integralak, oliba-olio birjina eta sasoiko eta hurbileko elikagaiak ere. Azkenik, gatz, azukre, haragi gorri eta prozesatu gutxiago eta elikagai ultraprozesatu gutxiago kontsumitu behar dira.\nAriketa fisiko gehiago eta produktu ultraprozesatu gutxiago\nZalantzarik gabe, elikadura orekatua izatea funtsezkoa da osasunerako. Hala ere, zaila da elikagai osasungaitzak aukeratzea eta eskura izatea. Nahiz eta sarritan uste izan bi hauteskundeak baztertzaileak direla, ez dira baztertzaileak. Pertsona batek elikadura-eredu osasungarri bati jarrai diezaioke, eta, aldi berean, elikagai osasungaitz ugari sar ditzake eredu horretan.\nEra berean, jarduera fisiko nahikoa egiten duen pertsona batek (OMEren arabera, 5 eta 17 urte bitarteko haurrek egunean 60 minutu egin beharko lituzkete jarduera fisikoan, intentsitate ertain edo indartsuarekin) jokabide sedentario ugari izan ditzake, hala nola telebistaren edo beste pantaila batzuen aurrean zenbait orduz eserita egotea.\nElikadura osasungarria eta fisikoki aktiboa izatea bezain garrantzitsua (edo are garrantzitsuagoa) da elikagai osasungaitzen kontsumoa mugatzea, hala nola opil, freskagarri, edari energetiko edo janari lasterra, eta jokabide sedentarioak saihestea, batzuek ez baitituzte besteak konpentsatzen.\nElikadurak energia- eta mantenugai-eskakizunak bete behar ditu. Hori elikadura osasungarri batek bete beharreko ezaugarrietako bat besterik ez den arren, baliteke gurasoak (edo beste senide edo zaintzaile batzuk) gehien kezkatzen dituen alderdietako bat izatea: haurrek nahikoa jaten dutela nutrizio-eskakizunak betetzeko eta haien garapen fisiko eta intelektual ezin hobea ahalbidetzeko. Nahiz eta adin, sexu eta egoera fisiologiko bakoitzerako (haurdunaldia eta bularra ematea) eguneroko nutrizio-eskakizun ertain batzuk onartu diren, merezi du gogoratzea zenbatespen horiek oso zalantzazkoak direla eta aldakortasun handia dutela.\nAdibidez, Elikagaien Segurtasunerako Europako Agintaritzaren (EFSA) arabera, 4 urteko haur batek 1.250 kcal eta 1.970 kcal bitartean eska ditzake egunean. Bi irensteak guztiz normalak eta nabarmen desberdinak izango lirateke, batez ere bi muturretan kokatutako indibiduoak alderatuko bagenitu. Hau da, haur batzuek gehiago eta beste batzuek gutxiago jango dute, eta ezin da jakin nork behar duen zer. Horrexegatik, hain zuzen ere, haiek arautu behar ditugu, gosearen eta asetasunaren berezko seinaleei jarraituz.\nJakina, denarekin gertatzen den bezala, mugak daude. Gorputz-pisu osasungarria eta osasun-profesionalen ohiko ebaluazioa osagarri ezin hobeak izango dira dena ondo dagoela baieztatzeko. Gauza bera gertatzen da elikagai guztiekin. Giltzarritzat jotzen ditugunak eta hobeto aztertutakoak ere bai, adibidez, kaltzioa. EFSAk kalkulatu zuenez, 4 eta 10 urte bitarteko haurren eguneko batez besteko kaltzio-eskakizunak 680 mg-koak dira. Hala ere, organismo berak ondorioztatu zuen adin bereko haurren artean kaltzio-eskakizunen aldakortasunari buruzko ezagutzarik ez zegoenez, errekerimenduak 800 mg/egun-era handituko zirela biztanle gehienen kaltzio-beharrak beteko zirela ziurtatzeko.\nGuraso eta zaintzaile askok beldurra sentitzen dute txikienen nutrizio-eskakizunak betetzeko behar adina elikagai ez jateari dagokionez. Hori dela eta, komeni da gogoratzea gehiegikeriazko gizarte batean gaudela, arazo nagusiak gehiegikeriatik datozela eta ez defizitik, eta haurren gehiegizko pisuaren eta gizentasunaren tasak dagoeneko % 40ra iristen direla, Espainiako Elikadura Ohiturei eta Nutrizio Estatuari buruzko ikerketaren arabera.\nHaurren obesitatea Espainian: hauek dira zifrak eta daturik berrienak\nLaburbilduz, oso zaila da zehaztea zenbat elikagai eskaini behar dizkiogun haur bakoitzari elikadura nahikoa dela ziurtatzeko, batzuentzat eta besteentzat oso kantitate desberdina izan baitaiteke. Zentzuzkoena elikagai osasungarrien kopuru zentzuzkoa proposatzea da, eta haiek erabakiko dute zenbat jan behar duten.\nKomeni da, halaber, haurrek elikagaiak prestatzeko moduei buruz dituzten lehentasunak eta jarrerak aztertzea. Irakitea, lurruna, plantxa eta labea maizago erabiltzea gomendatzen da, eta frijitua noizean behin erabiltzen den sukaldaritzako teknika gisa uztea.\nJanariaz gozatzea garrantzitsua da\nEz dira ahaztu behar jateko atsegina eta plazera. Bizitzako etapa honetan, familia-ereduek eta, zehazki, gurasoek, baina baita aitona-amonek eta eskola-inguruneak ere eragin handia dute txikienen dietan, haientzat benetako ereduak baitira. Etxeko guraso-estiloak eta eskolako hezkuntza-ereduak eragin handia izan dezakete gizabanakoaren eta elikaduraren arteko harremanaren modulazioan, eta eragin handia izan dezakete (positiboa edo negatiboa) hobespen eta hauteskunde dietetikoetan.\nJan osasuntsu, zure seme-alabek behatu egiten zaituzte\nGarrantzitsuena ez da platerean dagoen guztia jaten dela, baizik eta elikadurari dagokionez beren nortasuna sor dezaten sustatzea, elikagai osasungarriak etengabe janez. Horien artean, gustatzen zaizkienak aukeratu ahal izango dituzte, eta elikagai osasungaitzak eskuratzeko aukera mugatu, horiek hautatzeko aukerarik izan ez dezaten.\nZigorren edo pizgarrien bidez janari kopuru jakin bat jan dezaten presionatzea edo behartzea, edo eskura dituzten elikagai osasungaitzak etengabe kontsumitzea debekatzea, ez da beharrezkoa eta kaltegarria, txikienek elikadura-eredu osasungarriekin harreman ona izan dezaten lortzeko. Haurrek elikadura hori probatzeko eta hari atxikitzeko modurik onena da elikagai horiei etengabe erakustea, ekintza natural eta eguneroko gisa, eta familiak benetako plazerarekin kontsumitzen dituzten eredu bihurtzea. Agian, horrela, egunen batean, osasungarriak iruditzen zaizkigun elikagaiak probatzen dituzte, eta, agian, probatzean, gustukoak dituzte eta, azkenik, bizitza osorako elikadura-ohituretan sartzen dituzte.\nRevista azaroa 2020


Bikain ziurtagiria helburu — Eibarko Udala\nBikain ziurtagiria helburu\nEibarko Udalak erakundean euskararen erabilera, presentzia eta kudeaketa egiaztatzen duen Bikain ziurtagiria lortzeko konpromisoa hartu du.\nErakundean euskararen erabilera sustatzeko asmoarekin, Eibarko Udalak Bikain ziurtagiria lortzeko konpromisoa hartu du. Bikain ziurtagiri ofizial, publiko eta doakoa da, Eusko Jaurlaritzak luzatzen duena, eta enpresa nahiz erakunde batean euskararen presentzia, erabilera eta kudeaketa egiaztatzen duena.\nEbaluazio bat egin ondoren eskura daitekeen ziurtagiria da, hortaz. Ebaluazioan lau ardatz neurtzen dira: erakundearen komunikazioa eta irudi korporatiboa, kasu honetan udalarenak; kanpo harremanak; barne harremanak; eta hizkuntza kudeaketa.\nLau ardatz horiek 18 elementutan zehazten dira. Elementu horiek edozein erakunderen jarduera nagusiak biltzen dituzte. Elementu horietan guztietan euskararen presentzia, erabilera eta kudeaketa zenbaterainokoa den aztertzen du ebaluazio taldeak eta alderdi ahulak eta hobetzeko arloak identifikatzen ditu, beti ere, aurrera egiteko praktika onen inguruko ekarpenak egiten saiatzen delarik.\nHizkuntza Politikarako Sailburuordetzak eta Euskalitek -Bikaintasunerako Euskal Fundazioak- elkarlanean sortua da Bikain, Euskararen Kalitate Ziurtagiria. Kudeatu ere, bi erakunde hauek osatutako Idazkaritza Teknikoa ari da kudeatzen, maila teknikoari dagokionez.\nGidaritza edo artezketa lanari dagokionez, aldiz, bi organo eratu dira: Artezkaritza Kontseilua eta Kudeaketa Batzorde Eragilea. Artezkaritza Kontseilua partaidetza sozialeko organo aholku-emailea da eta haien partaide dira Hizkuntza Politikarako Sailburuordetza, Euskalit, hiru Aldundiak, Eudel, Confebask, Adegi, Cebek eta SEA, eta Euskaltzaindia. Kudeaketa Batzorde Eragilea Artezkaritza Kontseiluaren organo teknikoa da,\nBikain ziurtagiria eskuratzeko Eibarko Udalak hartutako konpromisoaren inguruko erabakiari gehitu behar zaio Euskara Batzorde espezifiko baten sorreraren bitartez udalerri mailan euskarari beste bultzada bat emateko duela gutxi lortutako akordioa. Gobernu Batzarrak erabaki hori hartu zuen euskarari entidadea eta erreferentzialtasuna eman behar zaizkiolakoan, agerikoagoa izan dadin herritarrentzat orokorrean eta baita lankide diren elkarte eta erakundeentzat ere.\nEibarko gaur egungo udal legealdiaren hasieran, 2011ko ekainean, eta aurreko legealdietako egiturari jarraituta, Euskara-Kultura Batzorde Aholkularia sortu zen, beste batzuen artean,. Orain, ordea, egoki ikusi da Euskara arlo propioa izatea, besteak beste, Udalak Euskararen Sustapenerako Ekintza Plana abian jarri behar duelako, Eusko Jaurlaritzaren gidaritzapean. Bost urteko iraupena izango duen plan estrategikoaren ildo nagusien artean daude Euskara prestigiatzea, elkarteak eta erakundeak aktibatzea, transmisioa ziurtatzea, gazteen erabilera eta Udalaren erabaki sendoa aldarrikatzea.


2006an sortu ginen Ikerkuntzarako espazio gisa, Gaitzerdi Teatro eskarmentu handiko konpainiaren baitan. 2013an gure kabuz ibiltzen hasi ginen. Hasierako lan arloek eta gogoak indarrean jarraitzen dute: entrenamendua ikerkuntza eta etengabeko formakuntza espazioa bezala; kolektiboa mintegi gisa; sorkuntza prozesu luzeak eta ezinbesteko akuilu gisa, arte eszenikoen maisu handiekin kontaktua.\nGure ibilbide honetan honako ikuskizun hauek sortu ditugu: “Paisaje con argonautas” (2008), “Decir Lluvia y que llueva” (2010), “Rojo al agua” (2012), “Itzala” (2013), “La noche árabe/Gau arabiarra” (2015) eta “Hiroshimako zuhaitza” (2016).\n2016an Publikoaren Saria jaso dugu PABELLÓN 6eko Antzerki Arinaren 4. Edizioan “El árbol de Hiroshima” lanarekin, 2015ean GARNACHA DE HAROko XVIII. Antzerki Lehiaketan MUNTAIA ONENAri saria jaso dugu “La noche árabe” lanagatik, KABIA Teatro, HIKA Teatroa eta PABELLÓN 6eko elkar-ekoizpenagatik. 2010ean Euskal Produkzio Onenaren Ercilla SARIA, Larruz Escena siglo 21ko Errebelazio SARIA eta Sevillako ATALAYA konpainiako TNT Laborategiak antolatzen duen 2012ko CENIT Antzerki Ikertzaile Berrien II Lehiaketako Saria jaso genituen. Era berean, Arte Eszenikoen MAX Sarien XIV edizioko Errebelazio Ikuskizun Onenaren finalistak izan ginen “Decir lluvia y que llueva” ikuskizunarekin.\nXX. mendeko laborategiak inspirazio bezela hartuta, KABIAk aktore artearen gainean lanean dihardu, entrenamendutik sorkuntzara doan ibilbidean sakonduz.\nLekuaLuis Iruarrizaga, 7 - Bilbao 48003


Alleri – Página 2 – Lea Artibaiko Eguzki\nAlleri: fartsa baten aurrean gaude?\nHilabete gutxi falta dira eskabadorak Alleriko paduran sartzeko, Udal Kudeaketa Batzordeak egunkari batzuetan zabaldu duenaren arabera.\nAlleriko padura LIC gune izendatua dago, interes komunitarioko gune. Eta, kasualitatez, hilabete gutxi falta dira LIC guneen babes eremuak zehazteko prozesua hasteko ere. Prozesu horretan, Alleriko padurari zer nolako babesa eman behar zaion zehaztuko da, eta horrela ZEC bihurtu, zaintzeko eremu bereziak.\nUdal kudeaketa batzordeak ondo daki Alleriko LICa zehazten denean, oso zaila edota ia ezinezkoa izango zaiola padura horretan etxeak eraikitzea, Allerik daukan balio ekologikoa handia delako eta ezarriko zaion babes maila oso altua izango delako. Eta horrexegatik nahi du hasi obrekin ahalik eta arinen, LICa zehazteko prozesua hasi aurretik, behin obrak hasita prozesu horrek balioa galduko duelako.\nOndarroako Udal Kudeaketa batzordeak herritarrok fartsa baten konplize egin nahi gaitu. Alleriko obrak hasi nahi ditu padura horiek izan behar duten babes maila nolakoa den jakin aurretik. Beraien interes ekonomikoak herritarren eta herriaren interes ekologiko eta sozialen aurretik ipinita.\nBerriro diogu, hilabete gutxi falta dira obrak hasteko, eta denon eskuetan dago sarraski hau gelditzea.\nfebrero 8, 2010\t 0\nAlleri osorik berreskuratu!\nPrentsan agertutakoa (Diario Vasco, 2009.05.10):\nEguzki se muestra en contra de las viviendas de Aieri porque se altera el ecosistema natural\nONDARROA. DV. El colectivo ecologista Eguzki se ha mostrado encontra de la construcción de viviendas de Aieri al considerar que se altera gravemente el ecosistema natural de esta zona. Al mismo tiempo acusan al Consistoria en «maquillar» sus efectos y llevar a cabo una «gran construcción de cemento».\nLa agrupación ecologista asegura que el Consistorio «miente» y «manipula» cuando sostiene que el desarrollo urbanístico de ese espacio respetará los valores naturales y paisajísticos de las marismas existentes en ese área. «En un princiopio dijeron que no se iba a tocar el 81 por ciento de los terrenos, cuando se muestra en el fotomontaje que existe una notable ocupación deterrenos de Aieri que requieren una protección», según fuentes de Eguzki\nEn este sentido, el colectivo afirma que cualquier intervención urbanística en ese espacio alterará su ecosistema natural. «La construcción de medio millar de pisos acarreará una contaminación ambiental que afectará de manera directa a los ritmos biológicos de la fauna y flora de Airei. Cuando todas las investigaciones recalcan la necesidad de respetar este tipo de espacios, en Ondarroa apuestan por llenarlo de cemento», critican.\nTambién afirman que Aieri no es la solución al problema de la vivienda de Ondarroa.A su juicio, la solución a este problema es el apoyo a un paquete de medidas dirigidas de manera directa a los pisos y solares vacíos existentes en la villa. «Carece de sentido construir otros 300 pisos tasados cuando los promovidos en el interior del municipio están sin poder venderse», recalcaron.\nInformazio gehiago: www.blogak.com/aieri\nALLERI OSORIK BERRESKURATU!!!!\nmayo 10, 2009\t 0\nhamen datoz, Alleriko ladrilluk…\nAzken egunetako euriteak eta uholdeak direla eta Garan agertutakoa:\nEurite handiei aurre egiteko padurak beharrezko direla dio Eguzkik\nHezeguneak edo padurak zaindu beharreko lekuak direla dio Eguzki ekologista taldeak, eta «tamalez» gehienek inter urbanistikoak direla-medio arriskuan jarraitzen dutela. Horregatik, Ondarroako Alleri paduran egin asmo duten urbanizazio plana geldi dezaten eskatu dute.\nGaurkoa Hezeguneen Nazioarteko eguna dela eta «zer ospatu handirik» ez dagoela gogorarazi nahi izan zuen Eguzkik. Izan ere, padura askok desagertzeko arriskuan jarraitzen dute «gehienak interes urbanistikoen ondorioz». Eguzkikoen hitzetan padurek aldaketa klimatikoari aurre egiteko duten balioa «azpimarragarria» da.\nTaleko kideek gogorarazi zuten EHUko ikerlari batzuek duela gutxi argitaratutako ikerketa batean jakitera eman zutenez, itsasoaren maila igotzen joan dela XX. mendean zehar, eta aurrerantzean ere igotzen jarraituko duela.\nBestetik, «ibaien ondoan herritar asko bizi garela kontuan izanda», ikerlariek padurak zaindu egin behar direla aholkatu izana «kontuan izatekoa» dela esan zuten. Izan ere, padura edo hezegune horiek ura hartu eta xurgatzeko ahalmen handia dute.\nAzken egunetan Euskal Herriko hainbat lekutan bizi izan diren uholdeen gainean «urteroko kontua» dela zioen Eguzkik. Beren esanetan, «etxeetatik ura ateratzen ikusi ditugun familia horietako askoren etxeak paduretan eraikiak dira». Euri asko egiten duenean ibaia bere bidetik ateratzen da eta «padura horiek dira gainezka egiteko leku naturalak, beraz etxeak urez betetzen dira» zioten.\nGetxo jotzen du adibidetzat Eguzkik; izan ere, bertan «ia urtero inundazioak jasaten dituen auzoa dute». Auzoak Fadura izena du, eta «izenak berak erakusten du lehen gune hori zer zen» diote Eguzkikoek.\nHala ere, agintariek «arazo hauetaz» ohartu nahi ez izatea salatu dute. Eraikuntza enpresek «beren poltsikoak diruz loditzen jarraitzen duten bitartean», ibai ondoetan etxeak egiten jarraitzen dutela salatu zuten.\nTalde ekologistako kideek Ondarroan «altxor ekologiko eder» bat badutela adierazi zuten; hain zuzen ere, «datozen hamarkadetan euri jasei, uholdeei eta aldaketa klimatikoaren ondorio negatiboei aurre egiten lagunduko duena, baldin eta zaintzen badugu».\nOndarroako Alleri hezegunea Europar Komunitateko Intereseko Leku izendatua dago eta Eusko Jaurlaritzak berak Babes Bereziko Eremu izendatua du. Gainera, hezeguneko ekosistema «aberatsa» dela gogorarazi zuen Eguzkik, eta bertan bizi den bisoi europearra legez babestua dagoela. Nahiz eta, Ondarroako Udala kudeatzen duen gestoretzako arduradun Felix Aranbarrik, Lakuko Etxebizitza Sailak Interneten zintzilikaturik duen ikusentzunezko batean «animali horri `zomorro’ hitzarekin erreferentzia egin», zioten. Bestalde, padura horiek urak garbitzeko «ahalmen handia» dutela zioten talde ekologistako kideek.\nHorrez gain, herriko Udalak Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza Sailaren laguntzarekin Alleriko paduran «ingurunea urbanizatu eta 500 etxebizitza eraiki nahian jarraitzea» salatu zuten Eguzkikoek. Behin eta berriz, «gune hori errespeta eta zain dezaten» eskatu zuten.\n«Getxon ia urtero izaten diren uholdeak, Fadura izeneko auzoan izaten dira. Izenak erakusten du, lehen gune hori padura bat zela, beraz ez da harritzekoa hor uholdeak izatea».\nHainbat ate jo dituzte Eguzki zein Alleri Zaindu plataformak Udalaren asmoa geldi dadin\nOndarroako Udala «informazioa ezkutatzen jardun bada ere» Alleriko Hiri Antolamenduko Plan Bereziari alegazioa aurkeztea lortu zuten egitasmo horren aurkakoek. Aurkeztu zituzten arrazoiean artean, 1993an herriko Udalak onartutako egitasmoan ez dira ingurunearen babes beharrak kontuan hartzen. Bestetik, EKOS aholkularitzak egindako ingurumen ikerketa ez dela «baleko» adierazi zuten, «ez baitute kontuan hartzen Artibai ibaia Atlantikoko Biogeografia Eskualdeko Ingurune Berezi izendatua dagoenik». Bestetik, «ikerketak ez du kontuan hartzen ingurune hori mehatxupean diren espezieen eremua denik» zioten ekologistek. Gainera, beren hitzetan «urbanizatuko den eremuan uholdeak izateko arriskua egongo da».\nBestalde, Iñigo Lamarka araterkoarengana ere jo zuten iragan urtean Eguzki ekologista taldeak zein Alleri Zaindu plataformak. Hartara, paduran egitekoak dien etxebizitzen proiektuak «behar diren neurriak hartzeko» eskatu zioten arartekoari.\nLea Artibai eta Mutrikuko Hitzan ere gai berdinari buruz:\nPadurak, uxolen zaindari\nErrekak gainez egiten duenean, padura batek belaki baten funtzioa egiten du, eta bere behegaine zingiratsuari esker, ur kantitate handiak xurga ditzake. Lea-Artibaiko Eguzkik azpimarratu du «eskualdean dauden padura biak, Arropain eta Alleri, babestu» egin behar direla arrazoi horrengatik ere. Modu berezian aitatu dute Allerin 500 etxebizitza egiteko proiektua «gelditu egin beharko litzatekeela».\nDeia egunkarian ere gai berdinari buruz gure gutun bat agertu da. Hemen irakurri.\nenero 30, 2009\t 0\nALLERIn 500 etxebizitza?\nEskualdeko ekologisten salaketa\nOndarroako Udalean agintean jarri direnek mezu kezkagarriak bidali dituzte prentsaren bidez azken egunotan: badirudi, berez eskubidea den etxebizitzaren arazoa erabili nahi dutela onartezina den hirigintza proiektu bati bultzada emateko. 500 etxebizitza berri eraiki nahi dituzte Aieriko paduretan.\nHonen aurrean, lehenik eta behin, salatu nahi dugu Ondarroako Gestorak Ekos-Gipuzkoa kontratatu duela Aieriko paduraren balioa aztertzeko. Argitu beharra dago talde ekologista eta arlo honetako pertsonalitate askok irizpide gabezia leporatzen diotela Ekos-Gipuzkoa enpresari. Bere ikerketa zalantzagarrien artean daude, adibidez, Mutrikun harrobi baten irekiera paisaia berreskuratzeko proiektu gisa ezkutatu izana (oraindik epaiaren zain dagoen auzia) edota, Eusko Jaurlaritzaren Garraio eta Herri Sailetik kontratatu ondoren, Pasaiako kanpo portuari EIA jasangarria egin izana (hau da, proiektua ontzat eman izana).\nIkusten denez, halakoetan beti egongo da enpresaren bat ordaintzailearen interesen araberako emaitzak aurkezteko prest. Hala ere, onartezina da Europatik Artibai Ibaiaren natur balioak azpimarratzen diren bitartean eta honentzako babes neurriak bidean direnean, diru publikoa gastatzea Aieri suntsitzeko.\nAgintariok, dirua gastatzeko prest zaudetela ikusita, ez litzake hobeto egongo Aieriko padura ahalik eta egokien berreskuratzeko ikerketa bat “enkargatzea”? Ez izan padura berreskuratzeko beldurrik, ez litzateke lehen kasua izango. Hortxe dauzkagu arrakasta izan duten berreskurapenen adibideak, Txingudi eta Jaizubiko padurak (Irunen), Oria Ibaia (Usurbilen), Iñurritza (Zarautzen), Artzabal (Deban) edo Casacanpo (Mutrikun). Baina, itxura denez, Bizkaia is different, edo hori ematen du, behintzat.\n500 etxebizitza eraikitzeak dirutza dakar konstruktora eta beste gutxi batzuentzat, baina Aieriko padurak babestu eta berreskuratzeak gizarte osoarentzat dakar onura: Aieriko padurak uxoletatik babesten gaitu, kirolerako eta paseorako gune izan daiteke, natur hezkuntzarako begiraleku aproposa da, … Funtsean, garapen iraunkorrak bizi kalitatea bermatzen laguntzen baitu.\nGainera, etxebizitzen arazoari irtenbideak bilatzeko beste bide batzuk ere badaude: espekulazioari aurre egin eta etxe hutsak bete, hauen gaineko zergak ipinita, eta alokairu soziala bultzatu. Are gehiago, Ondarroan bertan beste pilo bat etxebizitza eraikitzeko asmoa ere badago: Antzosolon, Zaldubiden, Ibaiondon, Artabiden.\nAgintariok, gutxi batzuen interesentzat ala gizartearen gehiengoarentzat lan egiteko zaudete Udaletxean eta Eusko Jaurlaritzan?\nEguzki, Ekozain, MNT.\nHezeguneen egoera Lea Artibain\nnoviembre 16, 2008\t 0


Uxue Barkos: "Desadostasunak Parlamentuan landu behar ditugu, ezin ditugu Gobernura eraman" - Nafarroa - euskalerriairratia.eus\nEuskalerria Irratia 2015-06-08 13:42\nAldaketaren gobernuaren aldeko indarrek adostasunak zein desadostasunak nola kudeatu adostu behar dutela uste du Uxue Barkosek, itxura guztien arabera foru presidente berria izanen denak. BArkos jada ez da 33 parlamentariz mintzo baizik eta 26z: "PSNri eskua luzatzeak ezin du aldaketaren bidea gelditu". Podemosek eta IEk koalizio gobernua osatu nahi ote duten galdeturik, dio bi indarrok "gobernua osatzeko bide bat" marraztu dutela, eta hori poliki jorratu behar dela EH Bildurekin "gobernu indartsu eta iraunkorra" osatu ahal izateko.\n“Uxue Barkos lehendakari” goiburua erabiltzeagatik, kanpaina pertsonalista egitea egotzi zizueten. Badirudi emaitza onak eman dituela.\nGure siglak oraindik ez du behar lukeen indarra, ez behintzat ordezkatzen duen proiektu politikoak, gure esparru politikoak daukan indar bera. Eta Uxue Barkosen izenak, aldiz, bai: indar handiagoa du eta ezagunagoa da. Adituek horrela ikusi zuten. Horren inguruan ez genuen kanpaina pertsonalista egin baizik eta lidergoaren kanpaina. Azken hiru urteotan ikusi dugu Yolanda Barcinarena bakardadean egindako politika izan dela, ezin izan duela inorekin akordiorik egin. Guk argi genuen aldaketa elkarrizketaren eta akordioaren bidez iritsiko zela, baina horrek ere lidergo bat behar zuen. Gure apustua hori izan zen. Eta gizarteak ere apustu hori egin du.\nBi aste joan dira M24tik. Perspektiba horrekin, zein balorazio egiten duzu?\nParlamentuko emaitzak oso garrantzitsuak izan dira, baina are gehiago Nafarroako udal mapakoak. UPNren politikak zigor zorrotza pairatu du gizartearen eskutik. Larunbatean ikusiko dugu UPNk hiri eta herri garrantzitsu askotan boterea galdu duela, modu demokratikoan. Nafarroako gizarteak argi esan du politika egiteko beste modu bat nahi duela. Eta horretan saiatu behar dugu.\n"UPN oso gaizki kudeatzen ari da bere porrota. Politikoki, ez da batere argia izaten ari"\nZure irudikoz, nola kudeatzen ari da UPN porrot hori?\nPolitikoki, oso gaizki. Egia da lehen indarra dela oraindik erakunde askotan. Baina halaber egia da gehiengo horiek ez direla aski erakundeak aurrera ateratzeko. Jarraitzen du hitz egiten gehiengo osoa balu bezala. Eta gizarteak ez dio hori eman. Politikoki oso galduta ikusten dut.\nZein nolako oposizioa eginen dute eskuin politikoak eta mediatikoak?\nEspainiako eskuin mediatikoak Estatuan arazo handiak dauzka beste zenbait lekutan. Aldaketaren aldeko nafarrok asko zor diogu Manuela Carmenari. Azkenean fokua hor jarri dute. Estatuko eskuin mediatikoa hona begiratzen ari da, baina presioa ez da izaten ari hain handia, lehen aste hauetan. Bestalde, UPNren erantzuna orain arte ez da politikoki oso argia izan, orokorrean. Ikusiko dugu zer egiten duten. Lau urte izanen ditugu lan egiteko eta gauzak baretzeko. Gai askotan, gehiengo handiak beharko ditugu, adibidez, autogobernuaren defentsan. Hor denok elkarrekin joan beharko dugu.\nBalirudike Madrilgo hedabideen presio hori areagotu nahi duela UPNk. Aurrekoan Barcinak TVEn esan zuen egungo Nafarroak Hitlerren aurreko Alemania dakarkiola gogora. Eta gaur COPEn esan du Geroa Baik eta EH Bilduk Nafarroa Euskal Autonomia Erkidegoko laugarren diputazio bihurtu nahi dutela.\nEz da hori ez gure asmoa, ez aldarrikatu duguna, ezta errealitatea ere. Hori UPNren obsesioa da, ez gure helburua. Mamuen garaia amaitu da, eta hobe lukete Yolanda Barcinak eta bere taldeak botere aldaketa prestatzen hastea, gauzak lasaitasunez eta ongi egin daitezen. Gauza asko utzi dituzte gaizki Diputazioan. Besteak beste, nafarron tresna finantzarioa desagerrarazi dute.\nKonstituzionalistak versus abertzaleak ardatza ezarri nahi izan dute kanpainan, eta ez dute lortu.\nBeldurraren diskurtsoa erabili dute hauteskunde kanpainan, eta horrek ez du oihartzunik izan beste alderdien artean, ezta herritarren artean maiatzaren 24an botoa ematerakoan ere. Oraingo honetan ez du lortuko mezu horren bitartez gure arteko desadostasunak areagotzea.\nPSNk giltza galdu du. Zein garrantzi ematen diozu horri?\nOso garrantzitsua da. Azken 12 urteotan ikusi izan dugu PSNk, eta oro har PSOEk, nola erabili dituen giltza horiek. Eta zein erantzun eman dion bere jendeari, aldaketa gauza zezan PSNri botoa eman zioten herritarrei. Ez da behin gertatu: 2007an; lehendabizi; 2011n, gero; eta 2014an ere ikusi genuen nola kudeatu zuen zentsura mozioa. Eta gizarteak alderdi sozialistari giltza kentzea erabaki du. UPNk PSN baldintzatu izan du. Alderdi sozialistak hori gainditu dezake orain. Geroa Baik hori egiteko aukera eskainiko dio, betiere aldaketaren alde.\n"PSNri eskaintza egiteak ez du aldaketaren bidea geldituko"\nPasadizo bat: M24an emaitzen segimendua PSNren egoitzan egin zuen lankideak kontatu dit han zenbaketa bi bloketan banatzen zutela: aldaketaren aldekoak eta kontrakoak, eta beren burua aldaketaren kontrako blokean sartzen zutela. Harritzen al zaitu?\nEz nau batere harritzen. Azken 12 urteotako istorio bera da. Aukera izan duenean, PSNk aldaketari uko egin dio. Baina aldi berean ez dugu aintzat hartu behar bakarrik nolakoa den PSNren zuzendaritza. Horretaz gain aintzat hartu behar dugu PSNk aldaketaren aldeko oso boto berezi eta garrantzitsua duela. Eta boto emaile horiek errespetu osoz begiratuta egiten diogu eskaintza PSNri. Baina horrek ez du aldaketaren bidea geldituko.\nHipotesi bat: negoziazioen hasieran, aldeek jarrera maximalistak hartzen dituzte gero erdibidean elkartu ahal izateko. Zuek horregatik ari zarete behin eta berriz PSN aipatzen, eta EH Bildu horregatik ari da behin eta berriz aipatzen lauko koalizioa. Eta, azkenean, erdibidean eginen duzue topo, PSNrik eta lauko koaliziorik gabe. Zer iruditzen?\nHipotesi hori hauteskundeak izan aurretik marraztu nuen. Baliteke hala izatea.\nZer moduz joan da aldaketaren gobernua eratzeko buruz-buruko bilera erronda?\nOso balorazio ona egiten dut. Nafarroako herritarrek egun dituzten behar garrantzitsuenei erantzuteko alorrean, adostasun esparru ederra dugu 26 parlamentari horiek biltzen ditugun indarrok. Gero, jakina, gauzak finago marraztu beharko ditugu, hemen helburua ez baita Gobernua lortzea, baizik eta aldaketaren gobernuaren datozen lau urteotako lana ongi finkatzea. Adostasunak izango dira, baita desadostasunak ere. Eta horretan erantzukizunez, zintzotasunez eta ausardiaz egin behar dugu lan. Aldaketaren gobernuaren helburuetako bat da datozen urteotan aldaketa lasai horrekin jarraitzea. Hor egin beharreko lana ez da batere erraza, baina ni baikor naiz.\nHerritarren erreskatea lehenesten duzuela diozue. Aski diru topatuko al duzue Nafarroako Gobernuaren diru kutxan?\nBide horretan, beste alderdiei eskatu diegu gure programaren gainean zehatz dezatela non dauden haien marra gorriak, eta zeintzuk diren haien lehentasunak. Izan ere, une ekonomikoa dena da, eta ez dakigu zein egoera topatuko dugun Nafarroako Administrazioan, Foru Ogasunaren kutxan. Gobernu baten lana ez da bakarrik alor sozialean neurriak hartzea. Horretaz gain dirua lortzeko bideak bilatu behar ditu. Hor oso beharrezkoa da zerga erreforma. Bere garaian Geroa Baik bere proposamena egin zuen, eta Gobernuko teknikoek onartu zuten diru sarrera txikiak dituztenei oxigeno asko ematen ziela, eta oro har diru galera txikiagoa zekarrela UPNk, PPk eta PSNk onartutakoak baino. Hor abiapuntu garrantzitsu bat dugu. Bestalde, kanpainan aldarrikatu dugu enpresa txiki eta ertainek laguntza behar dutela, eta enplegua sortzeko hor badugu lan esparru handi bat.\nArestian presio mediatikoa aipatu dugu. Identitatearekin loturiko gaietan handia izanen da: bizikidetza, sinboloak, euskara... Zer egiteko asmoa duzue?\nBileretan ez da lehentasunen artean izan. Euskararen inguruan eta sinboloen inguruan badira neurriak ahalik eta lasterren hartu behar ditugunak, eta adosteko oso errazak direnak. Ez dute arazorik eraginen gizartean.\nAbiadura Handiko Trenean ez zaudete ados.\nKanpainan ikusi dudana da arazoak ez direla hain sakonak, batzuek besterik badiote ere, eta askotan izen kontuak direla. Denon ustez UPNk aurrera eraman duen proiektua gaizki eramanda dago eta memento honetan UPNk sinatutako hitzarmena berraztertu behar da. Horretaz gain, gehienon iritziz, halako inbertsioak apaldu behar dira. Ez bakarrik hori: bat gatoz esaterakoan lehentasunak ez daudela Castejon eta Iruñea artean, baizik eta Iruñea eta Altsasu artean, hor hirugarren erraila sortzeari begira. Adolfo Araizen ahotik hori entzun nuenean, pentsatu nuen hor badugula tartea datozen lau urteotan gauzak adosteko eta lan egiteko. Azkenean arazo semantikoetan eta lelo elektoraletan daude arazorik handienak.\n"Podemosek eta IEk gobernua osatzeko bide bat marraztu dute, goazen hori poliki jorratzera"\n‘Desakordio programatikoa’ lantzen hasi al zarete?\nEz gara hortik hasi. Akordioen ildotik hasi gara. Baina horri ere heldu beharko diogu. Akordioaren alorrean adostasun sakonak daude. Baina datozen lau urteoi begira beharrezkoa da desadostasunak ere adostea. Parlamentuan izanen diren, eta izan behar diren, desberdintasunak ez dira gobernura eraman behar, gobernu sendoa nahi badugu.\nGobernuaren formularen lokarria ere askatu beharko duzue. Zer iruditzen koalizio gobernuarena?\nAztertuko dugun lehen formula hori izanen da. Gogoratu behar da Geroa Bai, Izquierda-Ezkerra eta EH Bildu koalizioak direla, eta Podemos alderdi bat bada ere, nolabaiteko herritarren koalizioa dela. Hor ausartak izan behar dugu. Eta borondate politikoa izan behar dugu ahal dugun gobernurik indartsuena sortzeko, Parlamentuaren kontrolpean. Geroa Baik kanpainan esan du Parlamentuan Gobernuaren kontrol saioak indartu behar ditugula. Koalizio gobernu hori ez bada posible, batzuen eta besteen arteko adostasunak ez direlako aski koalizio gobernua sortzeko, ikusi beharko dugu zein den formularik egokiena.\nLehen bileren balorazioak lerro artean irakurriz gero, argi samar ikusten da Podemosek eta Izquierda Ezkerrak ez dutela koalizio gobernuan sartu nahi.\nHaiek esan dezatela hori.\nHala balitz, prest zeundekete EH Bildurekin koalizio gobernua osatzeko?\nEsan bezala, goazen ahal dugun gobernurik indartsuena sortzera, eta aldi berean goazen Nafarroako gizartea hobekien ordezkatuko duen gobernua osatzera. Eta onartu behar dugu Nafarroako gizarteko gehiengoa ez dela abertzalea, eta horretan gai izan behar gara gauzak ongi asmatzeko.\nBeraz, kontseilari independentez osaturiko gobernu baterantz goaz?\nEz bakarrik. Politikoak ere bai. Baina kontuan hartu behar dugu aukera hori, nola ez.\nFormula izan daiteke gobernuan EH Bilduren inguruko kontseilari independenteak sartzea?\nHori formula bat da, bai. Baina beste asko daude. Lehena, koalizio gobernua. Baina zuk esan bezala, Podemosek eta Izquierda-Ezkerrak dagoeneko bide bat marraztu dute. Goazen bidea jorratzera poliki-poliki.\nAldaketaren aldeko 26 parlamentarietatik 9 dituzue. Formula hori aski egonkorra izanen al litzateke?\nHorrela izan beharko luke. Hori lortzen saiatuko gara, ez formula horrekin, baizik eta edozein formularekin, akordio programatiko tinko batean oinarriturik.\nIruñean, indarkeriaren gaitzespena eskatu diozue EH Bilduko alkategai Joseba Asironi. Zergatik?\nAlkategaiari, bai, ez EH Bilduri. EH Bilduri, ezta pentsatu ere. Nik azken lau urteotan une onartezinak bizi izan ditut Iruñeko Udalean. Adibidez, bortxaketak izan direnean, ez gara kapaz izan adierazpen bat aurrera ateratzeko, gaitzespena zela eta ez zela. Beraz, goazen aurrerapausoak egitera, arazoak gainditzera. Gogora dezagun une honetan EH Bilduk gaitzespenaren inguruan duen jarrera, errespetu osoz. Legeak eta herritarrek esan beharrekoa esan dute. Guk argi eta garbi dugu EH Bilduk zuzendu behar dituela elkarrizketak udalean. Orain bai, Joseba Asiron alkategaiak alkate izateko beste indarron botoak behar ditu, eta gure ustez alkateak berak egoera hori gainditu behar du. Hori da proposatu dioguna, eta orain ikusiko dugu Joseba Asiron bera noraino iristen den, ez EH Bildu, baizik eta guztion alkateak eta guztion bozkak behar dituen alkateak.


Antilletako altzairua edo gerezia, C bitamina | Consumer\nAntilletako altzairua edo gerezia, C bitamina\nGure inguruan gutxi ezagutzen den fruta tropikala da altzairola, eta C bitamina eta berdintzen zailak diren beste substantzia antioxidatzaile batzuk ditu.\nFruta-multzo osoan nabarmentzen den abantaila nagusietako bat elikagai erregulatzaileen aberastasuna da, bitaminak, zuntza, mineralak eta substantzia antioxidatzaileak barne. Bertute horiek guztiak, gainera, oso kaloria gutxi ematen dituen elikagai-talde batean biltzen dira, salbuespenak salbuespen. Orokortasun horien aurrean, fruta guztiek ezaugarri bereziak dituzte, bai nutrizio-edukiagatik, bai aplikazio gastronomikoengatik. Altzairolaren kasuan, gure merkatuetan apurka-apurka sartzen den fruta tropikala da, eta haren ezaugarri nagusia da bere elikadura-taldearen ezaugarri orokorrak muturrera eramatea, bereziki, C bitamina-eduki apartagatik, gure inguruan oso ohikoak ez diren bi frutak ia gainditzen ez dutelako: kakadua eta camu-camu. Sukaldean, errezeta-liburu kreolen edo hegoamerikarren parte da, maiz: zukuak, postre gozoak, jeleak, marmeladak eta likoreak eta pattarrak. Plater nagusien goarnizio edo akonpainamendu gisa ere gordetzen da, eta kontraste gazi-gazia ematen die, hori baita errezetaren nota nagusia.\nAltzairua Malpigiaceas familiakoa da eta, gaur egun, Malpighia emarginata izen zientifikoari erantzuten dio, nahiz eta lehenago Malpighia glabra edo Malpighia punicifolia deitzen zitzaion. Bere behin betiko izen zientifikoa 1986an hartu zen Landare Baliabide Genetikoen Nazioarteko Kontseiluan. Klima tropikaleko eta subtropikaleko eremuetan landatzen den landare basatia da. Jatorriz Mexikoko hegoalderago, Erdialdeko Amerikan eta Hego Amerikako iparralderago daude.\nAmazoniako camu-camuarekin eta Australiako kakadu edo aranarekin batera, C bitamina gehien duen frutetako bat da altzairola.\nIkuspuntu botanikotik begiratuta, drupa-motako fruitu globulosoa da altzairola, barruan hiru hazi dituena, pisu osoaren %19 eta %25 artean, eta erraz bereizten dira mamitik. Frutaren diametroa 1-4 zentimetro bitartekoa da, eta 2 gramotik 15 gramora bitartekoa. Altzairola berdea da garatzen ari denean, eta tonu horiak, gorrixkak edo moreak ematen ditu helduta dagoenean eta kontsumorako unerik onenean. Landare bakoitzak 20-30 kilo fruitu ekoizten ditu urtean. Gerezien tamainari eta itxurari dagokienez, agian horregatik ezagutzen da fruta hori: gerezi labarra, Barbadosko gerezia edo gerezi koloratua.\nKonposizio nutrizionalari dagokionez, pisu gehiena ura da, berehalako printzipioen ekarpen urriarekin. 100 gramoko, 0,21-0,80 g proteina, 0,23-0,80 g gantz eta 3,6-7,8 g karbohidrato irents daitezke. Energia gutxi ematen dute, jateko moduko 100 gramoko 30 Kcal inguru. Mineralei dagokienez, nabarmentzekoa da fosforoa (17,1 mg/100g), kaltzioa (11,7 mg) eta burdina (0,24 mg), nahiz eta burdina ez hemo motako burdina izan, animalia-iturrietatik datorrena baino bioerabilgarritasun txikiagokoa.\nBitaminei dagokienez, nabarmentzekoa da C bitaminaren edukia, 695 eta 4.827mg/100g artean baitauka. Kopuru horiek zitrikoek, ananak edo kiwiak ekarritako kantitatea baino 50-100 aldiz handiagoak dira. Heltze-egoera eta hazkuntza-modua direla eta, C bitamina gehien duen frutatzat hartzen da, gure merkatuetan ohikoak ez diren beste fruitu batzuekin batera; esaterako, camu-camu, Brasilgo Amazoniako tipikoa, eta kakadu, Australiako aranarekin ezaguna. Horrez gain, beste bitamina batzuk ere badaude, hala nola tiamina, piridoxina eta riboflabina, baina balio ohikoagoetan.\nGarraiatzeko eta erabiltzeko zaila den fruta fina da, hondatu gabe.\nC bitaminaren balio handiak ez dira altzairola kontsumitzearen ezaugarriak bereizten dituzten bakarrak. Ondo bereizitako substantzia horretaz eta giza osasunean duen paperaz gain, fitonutriente edo fitokimiko ugari ditu frutak. Konposatu horiek landareetan funtzio espezifikoak betetzen dituzte eta, oro har, antioxidatzaile gisa jarduten dute gizakiarengan. Horri gehitu behar zaio energia-balio hutsala dutela, funtzio fisiologikoek betetzen duten kantitate txikia dela eta. Antioxidatzaile ugari dituzten elikagaiak maiz jateak, hala nola, hainbat koloretako frutak eta barazkiak, gaixotasun kroniko eta endekapenezkoak prebenitzeko bermea da, hala nola bihotz-hodietakoak, begi-lausoak edo minbizia.\nAzerolan antozianoak nabarmentzen dira, fruta helduaren berezko kolore gorrixka edo morearen erantzuleak. Zenbait ikerketa zientifikok isolatu egin dute fruta antozianoa, zianidinatik eta pelargonidinatik eratorria. Azerolak karotenoideak sortzen ditu, hau da, frutari kolore horia eta laranja ematen dioten pigmentu antioxidatzaileak. Substantzia horiek guztiek eragin antioxidatzaile nabarmena izan dute.\nHala ere, substantzia horiek egoteak eragozpen bat du: fintasuna. Substantzia fitokimikoen ekoizpena (antozianoak, karotenoideak, fenolak, bestelako konposatu lurrunkorrak, etab.) heltzearen azken etapetan, errazagoa da altzairola fruitu delikatua izatea eta erabiltzeko eta garraiatzeko zailtasun handiak izatea, hondatu gabe edo galdu gabe. Baliteke hori izatea gure inguruan, bilketa-eremu geografikotik urrun, altzairola fruta fresko gisa aurkitzea zaila izateko arrazoia.\nBere nutrizio-ezaugarriei esker, elikagai-industria arduratu egin da altzairola eta haren deribatuak osagai gisa erabiltzeaz, bereziki zuku, nektar, esneki aberastu eta gehigarrietatik eratorritako edarien munduan, baina baita zereal barratxoetan, gelatinetan, gozokietan eta postre prestatuetan ere. Kasu horietan, ohikoa da altzairola erabiltzea jatorri naturaleko C bitaminaren kontzentrazioa handitzeko.\nFruta fresko gisa kontsumitzen bada, heldutasun-maila ziurtatu behar da; bestela, zapore garratz nabarmena du, eta horregatik, maiz, jelea edo marmelada moduan jaten da. Prestaketa horiek prestatzeko, fruta lehortua erabil daiteke lokal espezializatuetan, hala nola belar-dendetan. Horretarako, produktua birhidratatu egin behar da marmelada egin aurretik.\nAurreikus daitekeenez, altzairuaren erabilera gehienak gozogintzan erabiltzekoak dira, nahiz eta errezeta batzuek saltsa gisa erabiltzen duten sukaldean prestatu nahi diren txerri- edo oilasko-haragia zapore-kontraste nabarmen batekin laguntzeko.\nLapiko zabal batean, apar fresko eta helduak (hazirik gabeak) ur hotz ugaritan nahastu eta irakin egiten da. Egoskorra eduki 5 minutuz, hozten utzi, xukatu eta irabiagailutik pasatu.\nGero, puregailutik iragazi, eta, ontzi batean, gatza, perrexila, azukrea eta piperbeltza bota. Edozein espezia edo usain-belar erants daiteke, maiz tomate-saltsa egiteko erabiltzen dena. Berriro irakiten jarri su ertainean, eta 15 bat minutuz egosi, saltsa loditu arte.\nSaltsa hau zoragarria da oilasko-bularki batzuk edo txerri-azpizuna arroz basatiarekin edo pillaf arrozarekin laguntzeko.\nantioxidatzaile C bitamina fruta-eu olatu


Dantza tradizionala: inguruari egokitzea (Hiru paragrafotan) — dantzan.eus\nHemen zaude: Hasiera › Komunitatea › Josu Larrinaga Zugadi › Dantza tradizionala: inguruari egokitzea (Hiru paragrafotan)\nDantza tradizionala: inguruari egokitzea (Hiru paragrafotan)\nDantza tradizionalaren hezkuntza-transmisioa. Villabuenako dantzak, Deustuko ikasle taldea. Argazkia: Josu Larringa Zugadi\nGorputzak, burmuinak eta sistema emozionalak bat egiten dute dantzaren interpretazioan, eta norberaren kontzientzia hartzea eta nork bere burua ezagutzea azpimarratzen dute. Eboluzioaren eta hezkuntzaren funtsezko etapa garrantzitsuetan nabarmenago agertzen da, eta gorputzaren ezagutza edo koordinazioa eta kudeaketa mentala edo emozionala ahalbidetzen du. Gainera, ingurune hurbilarekin zuzenean esperimentatzeko aukera ematen du, betiko espazioarekin eta denborarekin, ingurune hori maila pertsonalean edo kolektiboan moldatzeko eta menderatzeko.\nGenekogorta elurpean. Argazkia: Josu Larrinaga Zugadi.\nBaina dantzak, oro har, ingurunearekin nolabaiteko lotura badute zer esanik ez dantza tradizionalaren kasuan, sinbiosi beharrezkoa eta eztabaidaezina da; hau da, tradizionala jatorrizko ingurune geografikoan jaio, bizi eta garatzen da. Eragile sozializatzaile batzuek bideratzen duten ingurune fisiko, historiko eta sozialera hurbiltzen dira interpretatzaileak, eta, horrela, belaunaldiz belaunaldi, bizipen-testuinguru jakin batean metatutako jakintzen lekukoa hartzen du.\nXVI. mendetik XVIII. mendera bitartean, jada, nobleziako dantza eskolek edo akademiek, dantza maisu ospetsuek zuzenduta, eskola teknikoak beste diziplina batzuetako solasaldi eta ikaskuntzekin (musika, esgrima, ekitazioa, oratoria, logika, astronomia, literatura, etab.) bateratzen zituzten. Aldi berean, dantza tradizionala elementu sozializatzailea izan da, eta jende xumearen lurrarekin lotzen du. Eta, gaur egun, zalantzarik gabe, haren erabilera, beste esparru batzuekiko jakin-mina edo interesa sortzen dute, eta hezkuntza-sistema formal eta informalaren oinarrizko edo enborreko irakasgaiekin harremana du.