Antzinako Erroma: kultura | Infogunea\nAntzinako Erroma: kultura\nAverage: 3.7 (2091 votes)\nErromak guregan izan duen eragina handia dela nabarmena da.\nGuk erabiltzen dugun alfabetoa erromatarra da; mendeak eta beste hainbat gauza zehazteko erabiltzen ditugun zenbakiak ere erromatarrak dira (I, III, V, X, M, C); gaur egun erabiltzen dugun egutegia haiek sorturikoa da.\nEuropako hizkuntza asko latinetik datoz (gaztelania, frantsesa, italiera, portugesa, katalana) eta beste hainbatek latinaren eragin handia izan dute (ingelesa, alemana, euskara).\nErromatarren garaiko hirigintza ere ezin ahaztu, haiek sortutako hirietan bizi baikara oraindik; gure zuzenbidea ere ez litzateke ezer izango oinarri erromatar guztiak kenduko bagenizkio.\nHasieran, erromatarrek 304 eguneko urtea zuten, martxoan hasitako hamar hilabetetan banatuta: Martius, Aprilis, Maius, Junius, Quintilis, Sextilus, September, October, November eta December, lehen laurak jainkoei eskainiak. K.a. 700. urtean beste bi hilabete erantsi zizkioten: Ianuarius eta Februarius.\nK.a. 46. urtean Julio Zesarrek, urtea eguzkiaren arabera antolatu zuen, 365 egun eta sei orduko iraupena emanez. Sei ordu horiek zirela eta, lau urtetik behin egun bat gehiago erantsi zitzaion urteari otsailean. Urtea urtarrilaren batean hasi zen handik aurrera. Apirila, ekaina, iraila eta azaroak 30 egun izango zituzten, otsailak 28 eta besteek 31.\nErromatarrak senatuan harreman pertsonal pribatuak eta publikoak arautzen hasi ziren. Legezko arau horiekin bilduma edo kode batzuk egin zituzten. Horiei esker hiritarren eskubideak babes zitezkeen, eta gainera, inperio osorako lege komunak zirenez, horrek epaileen lana asko erraztu zuen.\nZuzenbide erromatarra inperio osoan zabaldu zen, eta inperioa desagertuagatik ere mantendu egiten da, gaur egun mendebaldeko herrialde gehienen zuzenbidearen oinarri bihurtu baita.\nErromatarren jatorrizko hizkuntza latina zen. Inperioko hedapenak latina zabaldu eta sakabanatu zuen. Denborak aurrera egin ahala hizkuntza garatu eta zatitu zen. Latinezko literaturak greziar egileen eragin handia jaso zuen eta, gauza bera, musika arloan.\nErromako erlijioak hainbat ezaugarri izan zituen. Oro har, K.o. IV. mendean kristautasuna onartu arte erlijioa politeista zen.\nJainko ugari zituzten, baina nagusiak Jupiter (jainkoen eta gizakien aita eta erregea), Juno (Jupiterren emaztea eta arreba, ezkontzaren babeslea) eta Minerva (jakinduriaren jainkosa) ziren.\nGreziarrekin izandako harremanen ondorioz, haien jainkoak bereganatu zituzten, eta jainkoek giza irudia hartu zuten. Olinpokoak ziren jainko nagusiak, publikoak, eta estatua zen haien gurtzaren zaintzailea eta arduraduna.\nJainko bakoitzak bere eguna zuen egutegian, eta egun horretan festa eta joko ugari antolatzen ziren. Jaiak eta errituak (fruituen eta animalien sakrifizioak) apaiz berezien ardura ziren.\nAugusto enperadorearen garaian, enperadore bera ere jainkotu egin zen eta horri ere festa, otoitza eta gurtza egiten zitzaizkion.\nKristautasuna. Erlijio monoteista da (mono + theos: jainko bakarrekoa) eta hori ez zetorren bat ordura arteko erlijioekin eta ohiturekin; gainera, ez zuen onartzen enperadoreari egindako gurtzarik ere. Hori zela eta, gatazka ugari izan ziren kristautasunaren eta bere jarraitzaileen aurka.\nKristautasuna ekialdeko probintzietatik sartu zen pixkanaka Erromara. Erlijio horrek hedapen handia izan zuen herri xehean, plebeioen eta esklaboen artean, batez ere; kristautasunak gizaki guztiak askeak eta berdinak direla aldarrikatzen baitzuen.\nErromako apezpikua eliza katolikoko agintari goren bihurtu zen. K.o. 313. urtean Konstantino enperadoreak kultu askatasuna onartu zuen.\nAntzinako Erroma: artea\nAntzinako Erroma: ekonomia-jarduerak\nAntzinako Erroma: gizarte-antolaketa\nAntzinako Erroma: hirigintza


Prostituzioaren ikusezintasunak –\nMaite Txintxurreta Agirregabiriak Askabideko Miriam Santorcuato elkarrizketatu du Bilboko Uriola hedabidean.\n80ko hamarkadan sortu zen Bilbon Askabide, prostituzioan diharduten emakumeekin lan egiten duen elkartea. Abenduaren 17an Sexu Langileen Kontrako Indarkeriarekin Amaitzeko Nazioarteko Eguna izan zela eta, gai horri buruz berba egin dugu Miriam Santorcuato presidentearekin.\nAskabide elkarteko presidentea da Miriam Santorcuato (Argazkia: M. Santorcuato).\nSexu Langileen Kontrako Indarkeriarekin Amaitzeko Nazioarteko Eguna izan zen ostiralean. Zein da Askabidek arlo horretan egiten duen lana?\nAskabidek erakunde gisa duen misioa da prostituzioan jarduten duten emakumeen beharrizanak identifikatzea eta arreta ematea. Ahalegintzen gara gugana jotzen duten emakumeek helarazitako orotariko eskaerei erantzuten. Ildo hori interbentziozkoa edo kolektiboarekin zuzeneko lana egitean datzana da. Horrez gain, badugu beste lan ildo bat sentsibilizazioa, informazioa eta salaketa jorratzeko. Alderdi hori gehienbat erakundeko profesionalok eta boluntariook lantzen dugu. Bazterketa handiari eta babesgabetasunari lotuta kolektiboak pairatzen duen egoera salatu eta jendarteari helarazten diogu. Eskubide falta gaitzetsi eta ikusgarritasuna sustatzen dugu, duintasuna eta eskubideak oinarri.\nGure ildo estrategiko nagusietako bat da prostituzioan diharduten emakumeen aurkako indarkeriaren prebentzioa. Izan ere, kolektibo oso zaurgarria da, ikusezin bihurtu arazi dena eta oso babesgabea. Horren ondorioz, indarkeria askoz ere bortitzagoa da, eta era guztietakoa: indarkeria fisikoa, umiliazioak, irainak, sexu erasoak, aurrez adostu ez diren edo konsentimendurik gabeko zerbitzuak ematera behartzea, bortxaketak, sustantziak kontsumitzera behartzea…\nLehenik eta behin, ikusarazten diegu nominak ez duela biolentzia merezi. Hau da, prostituzioan diharduten emakumeak izate hutsagatik ez dutela zertan pairatu erasorik, eta ez dutela zertan egin nahi ez duten edo bezeroarekin aurrez adostu ez duten praktikarik. Izan ere, maiz uste izaten da prostituzioak inplizituki berekin dakarrela eraso edo umiliazio batzuk jasatea. Horrekin lotuta, garrantzitsua da emakumeak gai izatea eraso bat edo indarkeria egoera bat identifikatzeko. Egin nahi ez duten zerbait egin behar izatea ere indarkeria mota bat dela lantzen dugu. Edo irain bat, umiliazio bat, mespretxuzko tratua… Hori ezin da onartu. Beraz, badago alderdi bat ahalduntzearekin lotua, eta beste bat beren burua defendatzeko edo egoera horiek kudeatzeko erremintak edo aukerak eskaintzean datzana, bai unean bertan, bai beranduago; esaterako, salaketa jartzea, autobabesa eta prebentzioa lantzea elkarteko profesionalekin, eta abar.\nSalaketarena ere bada Askabideren beste lan bat. Aukera dugun bakoitzean, publikoki salatzen ditugu egoerak. Bada, jendarteak ere uste izaten du indarkeria eta prostituzioa elkarri lotuta doazela, zaila izaten baita azaltzea prostituzioan dabilen emakume batek sexu eraso bat jasan duela. Batzuetan badirudi zaila dela hori ulertzea. Egiten ditugun hitzaldi eta prestakuntza saioetan ere txertatzen dugu indarkeriaren dimentsio hori.\nBeste arazo bat da gaur egun dugun genero indarkeriaren legearen parametroetan ez direla sartzen bezeroek prostituzioan dihardutenei egindako erasoak. Hortaz, eraso huts gisa jotzen dira halakoak, baina guk argi ikusten dugu genero konponentea. Salaketaren kontua ere konplikatu egiten zaie halako erasoen biktimei; esate baterako, paperik ez badaukate. Gainera, ez daukate babes eta prebentzio neurriak eskuratzerik. Hortaz, legearen irismena zabaltzeko eskatzen dugu, bazterketa egoeran dauden emakumeei egindako erasoak ere aintzat hartzeko, kasu honetan prostituzioari lotutakoak.\nLanbide arriskutsua da prostituzioa?\nBaietz uste dut. Arriskutsua da ikusezina delako. Gero eta gehiago, gainera. Kaleko prostituzioa luzaroan egon da, klubetakoa ere bai, eta garai batean oso bogan egon ziren errepideetako klubak ere… Baina hori guztia desagertuz joan da eta prostituzioa orain etxebizitzetan gauzatzen da. Sarri, emakume batek edo bik alokatzen dituzten pisuak izaten dira, eta bezeroak Internet bidez jartzen dira harremanetan. Ondorioz, bilatu nahi duenak aurkitzen du, baina kontua emakumearen eta bezeroaren artean geratu ohi da. Beraz, babesgabetasun maila areagotzen da. Eta erakundeoi askoz ere gehiago kostatzen zaigu jakitea emakume horiek non dauden eta haiengana gerturatu ahal izatea Askabidek eman dezakeen babesa eskaintzera.\nBilbon, garai batean indar handia izan zuen kaleko prostituzioak. Gaur egun, zertxobait murriztu da Gorte kalean eta Miribilla inguruan, lege berriengatik agian, baina ez dut esan nahi desagertu egin denik. Kaleko prostituzioak dakarrena da, maiz, auto batean sartzea eta auto hori martxan jartea. Niri horixe iruditzen zait beldurgarriena. Arrisku egoera itzela da. Askabiden kolektibo horrekin berariaz lan egiten dugu. Hortaz, baditugu proiektu batzuk gu haiengana gerturatzeko, edo jada ezagutzen gaituztenek gugana jotzeko.\nAzkenaldian etxebizitzetako prostituzioa areagotu dela diozu. Pandemiaren ondorioz izan da?\nEz, lehenagotik datorren joera da, ez du pandemiarekin zerikusirik. Baina pandemiak bestelako eragin asko izan ditu. Izan ere, krisi handiek bereziki kolpatzen dituzte zaurgarrienak. Kasu honetan, batez ere konfinamendu garaian, emakume gehienek ezin izan dute lanik egin. Emakume hauentzako, lanik ez egiteak esan nahi du diru-sarreren zenbatekoa zero izango dela. Horrez gain, bakardadea aipatu behar da, edota etxebizitza prekarioak. Konfinamendua latza izan bazen etxe on bat eta familia egonkor bat dugunontzat, pentsa nolakoa izango zen bizilekua partekatzen dutenentzat, logeletan bizi direnentzat…\nEgoera bortitza izan da benetan. Bada, hirugarren sektoreko entitateek egindako lana nabarmendu nahiko nuke. Lehenengo lerroan egon gara oinarrizko arreta emateko. Janaria banatu da, higiene produktuak ere bai, behar handia baitzegoen. Oinarri-oinarrizko produktuak dira, baina emakume hauek ezin izan dituzte erosi. Eusko Jaurlaritzaren kanpaina baten baitan dirua eman zen, Cáritasen bidez bideratu zena, alokairuak eta abar ordaintzeko. Ekimen interesgarria izan zen eta oso ondo eraman zuten aurrera Cáritasekoek. Erakundeok eskaerak egiten genituen, adibidez, emakume batek ezin bazuen alokairua ordaindu, eta laguntza bideratzen zuten. Elikagaien Bankuak ere lan oso garrantzitsua egin du, eta dirulaguntzak eman dituzte elkarteek oinarrizko produktuok eskuratu ahal izateko. Hezitzaile batek esan zidan Askabidek sekula ere ez zuela horrenbeste janari eta diru banatu.\nBestalde, elkarteetatik lan handia egin da kontentzio emozionalarekin lotuta. Emakumeak oso bakarrik eta galduta zeuden, oso babesgabe. Bada, asmo nagusia izan zen beraiek jakitea beste aldean bazegoela norbait hitz egin ahal izateko.\nZein da bezeroen profil orokorra?\nElkartean egin izan dugu proiekturen bat edo beste bezeroekin. Izan ere, egiten dugun guztiarekin lortu nahi duguna da emakumeen bizi kalitatea hobetzea. Profilari dagokionez, bizitza bera bezalakoa dela esan ohi dugu, aintzat hartuta gizonezko bezeroak dituzten emakumeekin lan egiten dugula. Hortaz, orotariko gizonak daude: kultura, herrialde, klase sozial nahiz adin ezberdinetakoak. Ez dugu identifikatu profil zehatz bat, denetarik dago.\nBezeroekin egin dugun lana beti izan da sentsibilizazioaren alderdiarekin lotua. Esate baterako, preserbatiboaren erabilerari lotutako kanpaina bat egin dugu. Gezurra badirudi ere, kasu askotan lan handia egin behar da arlo horretan. Tratu ona ematearen aldeko beste kanpaina handi bat ere egin genuen. Ildo beretik, emakumeekin lantzen ditugu zerbitzu bakoitzaren ostean nola tratatuak sentitu diren identifikatzeko tresnak.\nProstituzioaren gaineko estigmak zaildu egiten du langile horien egoera hobetzeko bidea?\nEstigmaren gaia da, hain zuzen, kontu honen giltzarrietako bat. Esan ohi dugu emakume bat, prostituzioan egun batez ari izan bada zein bizi osoz, markatuta geratzen dela jada. Ondorioz, ez gara gai emakume horiek aintzat hartzeko; prostituta bezala baino ez ditugu ikusten eta ez diegu beren potentzialtasunei erreparatzen. Ez gara gai ikusteko nahiak, bizi proiektuak, ametsak eta, azken finean, prostituzioaren jardunaz harago ere bizitza bat daukaten emakumeak direla.\nElkartearen xede taldean dauden emakumeak prostituziora eraman dituzten arrazoiak oso lotuta egon ohi dira muturreko bazterketa egoerekin. Bada, aipatutako estigmaren ondorioz, maiz haiek ere ez dute uste izaten gai direnik beste gauza batzuk eskuratu edo eskatzeko eta beste gauza batzuei ekiteko. Hortaz, landu beharrekoa ahalduntzea da, entzutetik hasita. Askabideren lehenengo premisa da ez epaitzea. Negoziaezina da hori. Ez epaitu, errespetatu, eta entzun. Eta eskatzen dutenaren arabera goaz gure lana aurrera eramaten.\nPixkanaka erremintak ematen zaizkie, gai izan daitezen erabakiak hartzen joateko eta beren bizi proiektua eraikitzeko modu autonomo eta duinean. Irits dadin une bat zeinetan etorkizunera begirako erabaki bat hartzeko moduan kokatuta egongo diren. Hori lortzeko bideak izan daitezke prestakuntza, terapia lana, tailerrak… Eta badaude kasu batzuk zeintzuetan emakumeek lehenik eta behin beste kontu batzuk konpondu behar dituzten. Toxikomania izan daiteke, esaterako, edo etxebizitzarekin lotutako zailtasunak, arazo administratiboak… Muturreko adibide bat jartze aldera: nik gaur ez badakit zer emango diedan afaltzeko seme-alabei edo non lo egingo dudan gauean, ez naiz hasiko ikastaro bat egitean pentsatzen.\nAukera berdintasunaren gaia ere asko lantzen dugu. Gizon eta emakumeen arteko parekidetasunaren garrantzia oso argi daukagu. Elkar gurutzatzen diren bi dimentsio daude hemen. Bata generoa da, eta bestea, pobrezia. Bigarren horri lotuta, nik beti diot klasistak garela, eta emakume hauek pobreak izateak askoz ere zaurgarriago bihurtzen ditu eta bazterketaren mugara hurbiltzen ditu.\nKasu gehienetan pobrezia hori da emakumeak prostituziora eramaten dituena?\nBadakigu badaudela prostituzioan beste baldintza batzuekin diharduten emakumeak, baina guk ez dugu kolektibo horrekin lan egiten. Gurera datozen guztiak pobrezia egoeran daude eta bizipen oso latzetatik datoz: migrazioak, trantsituko prozesu izugarriak, familia oso desegituratuak, sexu abusuak… Inolako aukerarik izan ez duten emakumeak dira. Eta halakorik izan badute ere, aukera horiek benetan prekarioak izan dira. Hortaz, une jakin batean erabaki dute aukera honen aldeko hautua egitea, gainerakoak ere ez baitzitzaizkien duinagoak iruditzen. Eta kasu askotan biziraupenaz ari gara.\nZer edo zer gaineratuko zenuke?\nBadago alderdi oso garrantzitsu bat, eta da gure DNAn dagoela justizia sozialaren alde lan egitea, gizarte justuago baten alde. Gizarte eraldaketaren klabean egiten dugu lan; izan ere, uste dugu aukera berdintasuna landuta, gizarte duinagoaren zein emakume hauen duintasunaren alde lan eginda eta jendarte inklusiboagoa sustatuta, berdintasun handiagoa lortzen dela. Horixe da gure lanaren norabidearen giltzarria. Hain zuzen, horregatik eman ziguten 2020ko Emakunde saria.\nProstituzioaren ikusezintasunak Prostituzioaren ikusezintasunak Prostituzioaren ikusezintasunak Prostituzioaren ikusezintasunak Prostituzioaren ikusezintasunak\nAskabide, Bilbo, prostituzioa


Kokoaren elikadura joera: olioa une guztietan - AUKERA BERRIAK\nDieta joera kokoa: kasu guztietan olioa\nin Janari osasungarria, osasun, Joerak\nUrsula Wastl 6. Azaroa 2016, 9: 50 11.2k Views\nKoko palmondoak beren lurraldean "zeruko zuhaitza" bezala ezagutzen da. Beren irudia hondartza zuriekin, itsasoarekin eta opor sentimenduekin lotzen dugun bitartean, koko-palmarrek itsaso tropikaletako biztanleek milaka urte daramatzate janari eta lehengai iturri bikainak eskaintzen. Europan, batez ere gero eta ezagunagoa da palmondo-fruituetan jasotako olioa.\nKoko olioa copra, koko nukleo edo koko birrindu birrinduz egina dago. Industri ekoizpenerako, kokoak zuritu egiten dira uzta ondoren, zatikatu eta lehortu. Prentsa mekanikoa egin aurretik, sendatzeko, zuritzeko eta desodorizatzeko agenteak erabili ohi dira. Koko olio birjina olioa da lehen prentsako produktu kimikorik gehitu gabe.\nKatu saturatua, baina kate ertaina\nKoko olioaren gantz-azidoen ereduak gantz azido saturatuen eduki handia du (90 ehuneko). Hemen 45 ehuneko 55-eko azido laurikoak hartzen du zati nagusia. Kate ertaineko gantz-azido hauek (MCT - kate ertaineko triglizeridoak) azkarrago zatitzen dira eta hesteetan xurgatu dira kate luzeko gantz-azidoekin alderatuta. MCTak digestiorako, pankreako entzima kantitate minimoak eta ez dira behazun azidoak behar. Hesteetako gaixotasunen tratamendu dietetikoan propietate horiek onuragarriak izan daitezke.\nKoko olioa bakterien aurka\nKoko olioan dagoen azido laurikoa gorputzean monolaurin bihurtzen da. Monolaurin gizakien eta animalien organismoan bereziki estalitako bakterioak eta birusak (adibidez, herpesa, zitomegalovirusak eta gripearen birusak) uxatzen dira. Koko-olioaren gantz-azidoen ehuneko sei edo hamar inguru azido kaprikoz osatuta dago, eta horrek onddoen infekzioekin lagundu beharko luke. Hala ere, oraindik ikerketa asko egingo dira arlo medikoan eta farmakologikoan, ondorioei, dosiari eta aplikazioari buruzko adierazpen garrantzitsuak egin ahal izateko.\nKokoak larruazala eta ilea zaintzen ditu\nTropikoetan, koko olioa ohiko edertasun produktu bat da. Aplikazio aukerak anitzak dira: propietate antifungikoak direla eta, adibidez, atletaren oina saihestu daiteke. Gainera, "koko krema" antiinflamatorio eta freskoa da aplikatutakoan. Xanpu gisa, ilea zaintzeaz gain, dandruff-aren aurka ere laguntzen du.\nPisua galtzea koko olioarekin?\nGaldera hau argitzeko azken urteetan egindako ikerketak eztabaidagarriak dira. Zenbait azterketa klinikok erakutsi dute kate ertaineko gantz-azidoen energia-energia txikiagoa dela eta dietak eragindako termogeneia (hau da, beroaren ekoizpena digestioaren bidez) handitu duela kate luzeko gantz-azidoak kontsumitu baino.\nJulia Papst nutrizionista: "Nutrizioaren ikuspegitik, energia-kontsumoa, elikagaien banaketa, otorduen konposizioa eta hemen, besteak beste, koipe kopurua oso kontuan hartu behar da beti pisua galtzeko. Kate ertaineko gantz-azidoak janez lor daitekeen kaloria aurreztea egunero 100 kilokaloriaren parekoa da. Hori da txokolate saiheskiaren edo olio koilarakada baten baliokidea ".\nBihotzeko gaixotasunekin lagundu?\nKoko olioak bihotzeko gaixotasunak izateko arrisku faktoreak gutxitzen ere laguntzen du. Hala ere, hona hemen mamuak: Elikaduraren zientziak dietan gantz azido saturatuen proportzio handia egiten duten ikerketetan oinarritzen da, errua duten gaixotasun kardiobaskularrak izateko arrisku faktore gisa. Koko olioaren gantz-azidoak saturatuak direnez, gaixotasun kardiobaskularrak prebenitzeko gaizki daudela pentsa liteke. Aldiz, badaude azterlanek erakusten duten azido laurikoa, koko olio ugarian, kolesterol "ona" handitu daitekeela (HDL kolesterola) eta LDL eta HDL kolesterolaren arteko oreka sustatzen dutela. Julia Papst: "Bihotzeko gaixotasunak direla eta, beti daude kontuan hartu beharreko faktore asko. Galdera honi erantzuterakoan interesgarria da nola jaten duten beste elikadura ohiturak, mugimenduak bizimoduan integratuta dauden ala ez, erretzeak edo gehiegizko estresa betetzen duen ala ez. Nire esperientzian, dieta dietan koko olioa erabiltzea kontzienteki aukeratzen duten pertsonek osasun kontzientzia handiagoa dute bizitzako beste arlo batzuetan ".\nOndorioa: kalitateari arreta jarri\nKoko olioak zure osasunean eragin positiboa duten substantzia osasuntsuak ditu. Hala ere, dena ez da urrea, non kokoa gainean dagoen. Kontuz ibili behar da, batez ere industriako produktu bukatuak. Adibidez, koko-koipea kimikoki gogortzen da larruzko gozotegietan eta pasteletan erabiltzeko eta, ondoren, trans gantz-azido osasuntsuen eduki handia du. Beraz, garrantzitsua da kalitatean arreta jartzea. Alde handia da koko eta gantz merkeen artean. Ekoizpen leunak soilik osagai baliotsu guztiak gordeko ditu.\nJulia Pope nutrizionistaren aholkuak eta informazioa\nKoko olioa osasun janari dendetan ez ezik, supermerkatuan ere eskaintzen da. Bereizketa egiten da RBD olioak (findutako, zuritutako, desodorizatutako olioak) eta VCO (koko olio birjina). "Birjina" hitza oliba olioaren ekoizpenetik ezagutzen da jadanik. Prozesu leuna da, non olioa ez zen findu, zuritu eta desodorizatu.\nEgosi koko olioarekin\nKoko olioak bere propietate naturalak berotzen ditu eta labean eta frijitzeko ere erabil daitezke. Gainera, gustukoa da eta apal bizitza luzea du.\nKoko esnea urarekin garbitu den kokoaren pulpa da. Horrek esan nahi du koko olioak koko olioa ere baduela gantz azido saturatuak (azido laurikoa) eta MCT gantzak. Kezkatu beharra dago koko-esnearen gantz-kopuru handia (24g gantzari buruz eta, beraz, 230 kcal / 100 g).\nIdatzia Ursula Wastl\nGehiago honetatik: Janari osasungarria\nEtxean fruta eta barazkien beharra dagoenean estaltzen ez den autosufizientzia\nHaragiaren kontsumoa: hori jakin beharko zenuke!\nEtiketa organikoa nahikoa al da?\nAbisua baimena zigilatu beharrean: zergatik etiketa organikoa - eta ez alderantziz kaltegarria?\nKlima: Zer jan behar dugu?


130 eredua: Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergarena. Jarduera ekonomikoen ordainketa zatikatua. Jarduna hastea - egoitza\n130 eredua: Pertsona fisikoen errentaren gaineko zergarena. Jarduera ekonomikoen ordainketa zatikatua. Jarduna hastea\n130 eredua pertsona fisikoen errentaren gaineko zergaren subjektu pasiboek, jarduera ekonomikoak egiten dituztenek, jarduera hasteko urtean egin beharko dituzten ordainketa zatikatuak autolikidatzeko erabiltzen da.\nHurrengo jarraiko urteetan Foru Aldundiak ofizioz egingo du egin beharreko ordainketa zatikatuen likidazioa\nINFORMAZIO-OHARRA: ZATIKAKO ORDAINKETAK 2021\nMartxoaren 23ko 3/2021 Zerga Premiazko Arau Dekretuaren 1. artikuluan ezarritakoaren arabera, jarduera ekonomikoak egiten dituzten pertsona fisikoen errentaren gaineko zergaren zergadunak ez dira behartuta egongo 2021eko lehen eta bigarren hiruhilekoei edo, hala badagokio, 2021eko lehen seihilekoari dagozkien ordainketa zatikatuak Arabako Foru Ogasunean ordaintzera edo, hala badagokio, autolikidatu eta ordaintzera.\nOrdainketa zatikatu horiek borondatez ordaintzen badituzte, ezin izango dute eskatu dagokion zenbatekoaren ordainketa geroratzea edo zatikatzea, eta ez dute eskubiderik izango ordainketa geroago itzultzeko eskatzeko, bidegabeko diru-sarrerak itzultzearen kontzeptuan.\nHIRUHILEKO ORDAINKETAK: enpresa eta lanbide, eta nekazaritza, abeltzaintza, basogintza eta arrantza jardueretarako\nLehenengo hiruhilekoa: apirilaren 1etik maiatzaren 10era.\nBigarren hiruhilekoa: uztailaren 1etik abuztuaren 10era.\nHirugarren hiruhilekoa: urriaren 1etik azaroaren 10era.\nLaugarren hiruhilekoa: hurrengo urteko urtarrilaren 1etik otsailaren 10era.\nSEIHILEKO ORDAINKETAK: nekazaritza, abeltzaintza, basogintza edo arrantza jardueretarako bakarrik\nLehenengo seihilekoa: uztailaren 1etik abuztuaren 10era.\nBigarren seihilekoa: urtarrilaren 1etik otsailaren 10era.\nBeren buruz edo errentak eratxikitzeko erakunde baten bitartez (sozietate zibila, ondasun erkidegoa eta beste batzuk) jarduera ekonomikoak egiten dituzten zergadunak (Arabak ohiko bizilekua duten pertsona fisikoak)\n127 Foru Araua 2021-03-05\n130 ereduko adierazpena online bete eta telematikoki bidal daiteke Egoitza Elektronikoaren bidez.\nNahitaez telematikoki aurkeztu behar da


Anitz eta desberdinak izan dira gizakiaren jatorriari buruz izan ditugun azalpenak; kulturak bezainbeste, esango nuke, zeren herri bakoitzak berea izan baitu.\nArgazkia “Atapuerca y la evolución humana”\nerakusketa ibiltariaren sarreratik hartuta.\nGurean, orain, bat baino gehiago ditugu, baina haien garrantzia kontuan hartuz, bi baino ez dira bere lehentasuna aldarrikatzen dutenak:\nLehenak, zaharrena ere, fedetik eraikita izanda, ez du inolako frogapenik onartzen; sinistu baino ez duzu egin behar; jainkoak esana eta kito. Honetan Adan eta Eva ziren gure lehengo arbasoak eta animalien erreinua eta gizadiarena hasieratik erabat bananduta sortu zirela dio.\nEta bigarrenak, zientziaren arlotik planteatuta, bere metodo eta egiaztapenak ezinbestekoak dira bere onarpena lor dezan. Teoria ebolutiboa da arlo honetatik planteatzen dena eta, bere izenak adierazten duen bezala, gizadia agertu arte ezinbestean iragaite jausirik gabea, hausturik gabea, darama berarekin.\nBigarrenari joko diogu lan honetan; baina teoria ebolutiboaren ibilbidea beti erraza izan ez dela ahaztu gabe. Izan ere, Darwin-ek aurkeztu zuenean, garaiko prentsak “gizakia tximinoarengandik dator” aipatu, eta, biñeta guztiak, gizakien eran, tximinoz beterik atera zituzten txisteen bitartez, bere grazia, edo kritikak, edo sinesgaiztasuna erakutsi nahian... Edo Düsseldorfen Homo neanderthalensisaren hezur fosilak aurkitu ondoren, oso deigarria izan zen mundu akademikoan sortu zen harridura, eta horrela, mespretxuz, honako azalpenak, “kosako baten hezurdura”, “holandar zaharren batena”, “errakitismoak jotako gizakia”, beste hainbeste esamesen artean, bota zituzten.\nEuskal hiztegi modernoa - ELHUYAR\nWikipedian aurkitutako irudia\nEta definiziora bagoaz, hauxe da hiztegiak ekartzen duena:\nprimate. iz./izond. (Zool.) Euterioen infraklaseko zenbait ugaztunez esaten da. Aurrez aurre jar daitezkeen hatzak eta aurpegi-planoan kokatutako begiak dituzte. Entzefaloa, zerebroa batez ere, tamaina handikoa da eta oso garatuta dago. Aldiko, heldu izatera iristeko garapen- eta hazkunde-aldi luzea igaro behar duen ume bakarraz erditzen dira. Bere baitan tximinoak eta gizakia hartzen dituen Primates ordena osatzen dute.\nGaurko primateak –uste dugun bezala– adar desberdinetakoak dira; bakoitzak bere ibilbidea egin du besteekin nahastu gabe. Tximinoek eta gizakiak, esate baterako, arbaso komun bat izan dutela onartzen dugunean, horrek ez du esan nahi, edo ez dugu zertan pentsatu, arbaso hori lau hanketan ibiltzen zenik edota gaurko tximinoen forma zuenik. Nik uste dut, litekeena dela arbaso horietako batzuek lurraren gainean oinez ibiltzen jarraitu zuten bitartean, beste batzuek arboletara jo zutela. Agian, garrantzi txikiko gauza da hori, baina, hasteko ez da ariketa txarra orain arte esan dizkigutenen aurrean kritiko izateko.\nGizakiaren jatorria ulertzeko bi arlotan lan egitea baino ez dugu:\nLehenengoan, antropologoen erara, mundu zabaleko aztarnategietan aurkitutako hominidoen hondakinak ikertuz.\nBigarrenean, linguisten moduan, beharbada, gizakiaren ezaugarri garrantzitsuenean, bere mintzairak aztertuz.\nEskema hau izango da lan honetan erabiliko dudana:\nAtal honetan, hizkuntzalaritzan, bi zati desberdintzea ezinbestekoa dela iruditu zait. Izan ere, mintzairaren inguruan bi alderdi hauek aztertzeko edo ikertzeko orduan, bai ikertzaileen espezialitatean, bai metodologian, alde handia dago: lehenengoan (Eboluzioaren bidean, saltorik ez!), eboluzioarekin, fisiologiarekin eta anatomiarekin zerikusia duten osagaiak landuko ditugu; eta bigarrenean (Ama-hizkuntzaren bila), gizakiaren ibilbidea argitzeko, hizkuntzalaritzatik linguistek egin dituzten aurrerapenak gainbegiratuko ditugu.


Durangoko Azokak 990 nobedade izango ditu Landakon eta online dendan\n- Landako Gunera eta Plateruenara sartzeko ezinbestekoa izango da aldez aurretik izena ematea azaroaren 29tik aurrera. 219 erakusmahai egongo dira Landakon, 990 nobedaderekin: 733 liburu, 143 disko, 37 aldizkari eta 77 bestelakoak.\n- Azokako espazioetan diziplina askotariko kultur jarduerak egongo dira abenduaren 4tik 8ra. Kulturzale guztiei arduraz jokatzeko deia egin die Durangoko Azokak, Azoka barruan eta kanpoan.\n- Online denda abenduaren 3tik 7ra egongo da martxan Azokako webgunean. Bertan Landakon salgai egongo diren nobedade guztiak eskuratu ahal izango dira.\nKulturzaleek 990 nobedade izango dituzte eskura aurtengo Durangoko Azokan, Landako gunean egongo diren 219 erakusmahaietan eta Azokako online dendan. Hala iragarri dute gaur Gerediaga elkarteko eta Durangoko Azokako guneetako arduradunek, Durangoko Bartolome Ertzilla Musika Eskolan antolatutako prentsaurrekoan.\nGerediaga elkarteko koordinatzaile Beñat Gaztelurrutiak nabarmendu duenez, "gure helburu nagusia aurtengo Azoka segurua izatea da. Bisitari eta partehartzaile guztiak eroso sentitzea nahi dugu, euskal kulturaz modu seguruan gozatzea eta guztion osasuna lehenestea".\nHori dela eta, Eusko Jaurlaritzak ezarritako osasun-neurrietara egokituko da Durangoko Azoka. Landako Gunera eta Plateruenara sartzeko ezinbestekoa izango da aldez aurretik izena ematea. Landako Gunean 1200 bisitariko bost txanda sortuko dira egunero, ordu eta erdiko bisita egin ahal izateko. Azokako espazio guztietan maskara erabili beharko da uneoro, eta ezin izango da jan eta edan. Izen-emateak astelehenetik aurrera egin ahalko dira durangokoazoka.eus webgunean (Azokako sare sozialetan iragarriko da erreserba-sistema prest dagoenean) . "Osasun-neurri guztiak zorroztasunez beteko ditugu, eta gauza bera eskatu gura diegu kulturzale guztiei: arduraz eta erantzukizunez jokatzeko, bai Azoka barruan, baita Azokatik kanpo ere Durangoko herrigunean".\nAzokan eskura egongo den kultur eskaintzari dagokionez, edizio honetan 990 kultur nobedade aurkeztuko dira: 733 liburu, 143 disko, 37 aldizkari eta 77 bestelakoak. Kultur lan horiek Landako Gunean egongo diren 219 erakusmahaietan (abenduaren 4tik 8ra) edo Azokako online dendan (abenduaren 3tik 7ra) eskuratu ahal izango dira. Gaztelurrutiaren hitzetan, "urte zaila eta konplikatua izan bada ere euskal sortzaileentzat, badirudi uzta oparoa utzi digutela". Azokako katalogoa Durangoko Azokako webgunean kontsulta daiteke jada.\nGuztira, 165 partehartzaile izango ditu Durangoko Azokako 56. edizioak: argitaletxeak, diskoetxeak, kultur elkarteak, erakundeak, banatzaileak... Horietatik 17 autoekoizleak izango dira, 10 Durangaldekoak eta 28 lehenengo aldiz stand bat jarriko dutenak. "Jabetzen gara Azokan erakusmahaia jarriko duten askok ahalegin handia egin behar izan dutela Durangora etortzeko. Erakutsi duten jarrera txalotzekoa eta eskertzekoa da".\nDurangoko Azoka abenduaren 3tik 8ra antolatuko da aurten, baina aurreko egunetan hasiko da DA! PRO egitasmoa, sortzaileak eta kultur sektoreko profesionalak harremanetan jartzeko topagunea. Abenduaren 1etik 4ra arte, Durangoko espazio ezberdinetan, aurkezpen, mahainguru eta hitzaldiak antolatuko dira.\nHorrez gain, osasun-egoerak baldintzatuta, aurten ezin izango da Ikasle Goiza modu presentzialean antolatu. Horren ordez, Durangoko Azokak "portaDA!" erronka martxan jarri du Euskal Herriko ikastetxeentzat. Ikasleek euren sormena landu beharko dute euskarazko disko eta liburu baten azala erabilita. Bertan parte hartzeko epea azaroaren 30ean amaituko da.\nBeñat Gaztelurrutiak gogoratu duenez, "ziur aski ez da izango guk nahi izango genukeen Azoka, beste behin ere osasun-egoerak baldintzatuta datorrelako, halabeharrez. Hala eta guztiz ere, baikortasunez eta arduraz erantzungo diogu egoerari, Durangoko Azoka kulturzale guztion topagune bihurtu dadin abenduaren 3tik 7ra online, eta 4tik 8ra aurrez aurre".\nAbenduaren 4tik 8ra Durangoko gune ezberdinetan diziplina askotariko egitaraua antolatu du Durangoko Azokak. Edizio honetan bueltatuko dira Szenatokia, Irudienea, Kabi@, Ahotsenea, Saguganbara, Azoka Telebista eta Talaia izeneko gune berria, Areto Nagusiaren lekukoa hartuko duena. Guztietan ezinbestekoa izango da maskara erabiltzea uneoro, ezin izango da edan eta jan eta osasun-neurri guztiak bete beharko dira. Programazio osoa Durangoko Azokako webgunean kontsulta daiteke jada.\nSzenatokia gunean arte eszenikoekin lotutako ikuskizun bat egongo da egunero, doako sarrerarekin, San Agustin kulturgunean. Bost ikuskizun, beraz, abenduaren 4tik 8ra arte, antzerkia, dantza eta poesia uztartuz: Jon Ander Urrestiren "Tribiz baserri galdua", Zestoako Formol Laborategiaren "Album" antzezlana, Galder Perezek zuzendutako "Lurrun minez" lana, Bagara konpainiaren "Interakzioa" eta Iñigo Astiz eta Mikel Ayerberen "Högeitavat" emanaldia.\nIrudienean, ikus-entzunezkoen plazan, 35 film egongo dira ikusgai, Zugaza zinemetan: 12 film labur, 11 dokumental, hiru film luze, bi aurkezpen, lau estreinaldi eta hiru film haur eta gazteentzat. Inoiz baino parekideagoa izango da Irudienea, zuzendaritza eta protagonistetan emakumeak izango direlako nagusi, eta hainbat gai jorratuko dira bertan: memoria historikoa, pantailak euskaraz egoteko aldarria... Iaz Sormen Beka irabazi zuen Bañolet websaila ere Irudienean aurkeztuko da, abenduaren 5ean.\nKabi@, bere aldetik, Areto Nagusi barruan antolatuko da, eta programazioa hiru ataletan banatuta egongo da: "geruza digitalak" izeneko hitzaldi laburrak; sorkuntza digitalaren inguruko mahainguru bat; eta "txikientzako lantegia" izeneko jarduera. Programazioa ideia nagusi batekin lotuta egongo da: "eraldaketa digitalak balio dezake sortzaileak, sorkuntza lanak eta publikoa harremanetan jartzeko, eta, gainera, sorkuntzarako aukera ezberdinak zabal ditzake".\nAhotseneak bi esparrutan oinarrituko du bere egitaraua eta egitekoa, urtero bezala: musika eta literatura, doinua eta letrak. Plateruena barruan antolatuko diren zuzeneko kontzertuetan talde sortu berri eta ibilbide luzeko musikariak tartekatuko dira. Kasu honetan, ezinbestekoa izango da aldez aurretik izena ematea, azaroaren 29tik aurrera. Literaturari dagokionez, espazio bitan antolatuko dira solasaldiak: Areto Nagusian eta Musika Eskolan. Bertan, eleberriak, poesia-liburuak, antzerki-bildumak, komikiak, itzulpenak... aurkeztuko dira, hainbat sortzaileren eskutik, besteak beste, Eider Rodriguez, Leire Vargas, Itziar Ugarte, Alaine Agirre, Lander Garro, Amaiur Epher, Alberto Barandiaran, Aritz Galarraga eta abar.\nEuskarazko literaturaz harago, Durangoko Azokan beste argitalpen askok lekua daukate: dibulgazio liburuek, ikerketa lanek, euskal gaia lantzen duten argitalpenak… Horiek guztiak Talaia gunean batuko dira, espazio bitan: Landako guneko Areto Nagusian eta Musika Eskolan. Talaian gai oso anitzak lantzen dituzten liburu ugari aurkeztuko dira, eta hainbat mahainguru ere antolatuko dira: musika elektronikoaz, ilustrazioaren munduaz, gazte sortzaileen ikuspegiaz eta abar.\nAzkenik, Azoka TBk ere Azokaren jarraipen zabala egingo du, urtero bezala. Azokako webgunean streaming kanal bi egongo dira, Plateruenan eta Areto Nagusian gertatzen ari dena zuzenean jarraitzeko. Gainera, Azoka TB eta EITBren arteko elkarlanari esker, Azoka TBk kulturaren plazaren bueltan gertatzen dena jasoko du, eguneroko saio batean.


HITZ SOLAS | elinberri | Page 46\nJakin ez badakizun arren, zu eta ni kale horretan izan ginen. Badakit, Nizaren kalea ez da, Espoz eta Minarena baizik. Baina niretzat beti izan da hori. Leku dotore eta zikina da aldi berean. Prozesionaria Estafetara…\nErakusleihoan soineko bat dago. Kolore hori psikopaten eta “Zaindaria sekale artean” liburua gustatzen zaion jendearen gustukoena dela esaten dute. Baina kasua ez da. Nire kolorerik gustukoena da. Eta hori nire soinekorik gustukoena da. Joan den…\nGaua da, urteko edozein gaua. Zuhaitzen hostoak balkoi korrituan taldekatzen dira. Udazkenetik egin dute, baina oraindik ez ditut xahutu. Hori lortzeko prest ez nago. Ohean nago eta, korapiloak bezala, nire pentsamenduak nahastuta daude. Azkenaldi honetan…\nHatsaren Poesia edo Herriaren hatsa\nJakin badakigu zaharrak ez direla beti hobeak, baina “Zaharrak eta onak bi aldiz onak” dio gure atsotitz zaharrak eta ez zaio, ene idurikoz, arrazoirik falta. 1.999an, Auxtin Zamora senpentarraren inguruko olerkari multzo batek “Hatsaren Poesia” …\nEgia erran behar badizuet Joseph Abeberri arras ezezaguna nuen, 2012ko martxoaren 14an, Enbata aldizkarian, Mikel Dalbret ziburutar margolari ezagunari egin elkarrizketa argitaratu zuten arte. Zenbat eta zenbat horrelako gure historian, ahanzturaren ilunetan galduak, pentsatu nuen…\nEuskaralai, Donibane Lohizuneko euskaldunen hitzordua\nXX. mendeko hogeita hamarreko hamarkadan, Lapurdiko Donibane Lohizune ederrean hainbat jende kezkatzen hasi zen euskararen eta euskal kulturaren gibelatzea ikustean. Hori zela eta, lau emakume kementsuk –Madalena Jauregiberri, Antoinette Lakarra, Madeleine Bribet eta Elise Aramendik—Bildu…\nÉtienne de Xiloeta\nÉtienne de Xiloeta 1709ko uztailaren 5ean sortu zen Limoges hirian. Aita Arnaud de Xiloeta zuen, biarriztarra, eta Frantziako funtzionario kargu handia zuena. Familia honen deitura edo abizena Xiloeta zen, Lapurdiko euskaraz maiz xilueta ahoskatzen dena….\nAturri ibaiaren bide aldakorra eta Donostiako gaskoiak\nBaionak hastapenetatik Aturri eta Errobi ibaien elkargunetik atera ditu indarra eta hiri izateko oinarrizko arrazoia. Hortik omen datorkio izena: Ibai + gunea = Baiona. Horixe da, bederen, gaur sinesgarrien dugun teoria. Itsasoaren hurbiltasunak eta ibai…\nBetti Betelu, Lapurdiko dantzarien hauspoa\nGaur egun, dantza-jauziak –mutxikoak ere deituak– Euskal Herriko bazter guztietara hedatzen ari dira. Ez dago bestarik dantza-jauzirik gabe. Baina oroitu behar dugu beti ez dela horrela izan. Bi Gerla Handiek eta ondorengo frantses politika…\nJoseba Aurkenerena Barandiaran (132)\nXerar Urrutia Jorajuria (8)\nXerezaderen Artxiboa (13)


#Blogetan lehiaketa: Gizarte/Politika kategoriako finalistak | Azkue Fundazioaren Egunkaria\nAurreko artikulu batean #Blogetan, blog izarren bila lehiaketan kultura kategorian zein blog diren finalistak aztertu genituen.\nOraingoan gizarte eta politika kategoriari dagozkion finalisten inguruan arituko gara. Blog finalistak Euskerabili, Auzia euskaraz eta Arma tiro klik dira.\nEzagutu ditzagun apur bat hobeto:\nBlog honen arduradunak Fidel Vegas eta Idoia Ortega dira. Barakaldoko Udal Euskaltegiko irakasleak dira biak eta blogaren jaiotzean ikasleei ariketak proposatzeko eta gai ezberdinen inguruan lantzeko tresna moduan erabiltzeko sortu zuten. Baina beste irakasle batzuk ere erabiltzen hasi eta apurka-apurka erreferentziazko gunea bihurtu izan da euskara ikasleen artean.\nBloga oso ondo antolatuta dago: mailen araberako sailkapena, gai eta ikasgaien araberakoa eta beste motatako edukiak ere biltzen dira gune honetan: azterketa ereduak, baliabideak, lan ezberdinak egiteko tutorialak, hizkuntza eta kulturarekin lotutako gaiak…\nLan osoa eta bitxia da. Faltan botatzen diogun berezitasun bakarra, sare sozialekin loturarik ez daukala. Baina geroko lanak apurka-apurka!\nAuzia Euskaraz proiektua Justizia Administrazioko hainbat eragilek osatzen dute, besteak beste, abokatu eta prokuradoreek, epaitegietako langileek, epaile eta magistratuek, idazkari judizialek, fiskalek eta auzitegietako medikuek.\n2012ko hasieran martxan jarritako egitasmoa da.\nTalde horien guztien lana koordinatzeko lanetan Justizia Administrazioko Hizkuntza Normalkuntza lantaldea (epaiBi) ari da; hura izan da proiektuaren sustatzailea. Ekimen honen helburua da herritarrek hala eskatzen dutenean auziak osorik euskaraz izapidetzea, demanda aurkeztetik bulego judizialetako barne tramitazioa egin eta epaia eman arte.\nBlogaren bidez baliabideak eta informazioa zabaltzen dute: dokumentazioa, oharrak, berriak, legedia… eta dena euskara eta hizkuntzaren ikuspegitik.\nSare sozialekin lotura estua du blogak eta berehala zabaltzen dute ere medio hauetan informazioa.\nArma tiro klik\nAmaiaren proposamena ezberdina da, fotokazetaritza egiten bai du blog honetan. Baina modu berezian: Amaiak iritzia izatearen eskubidea aldarrikatzen du eta egi bakarra ez dagoela. Bere artikuluen bidez askotan saldu nahi diguten egi bakar horri aurre egiten dio eta beste ikuspuntu bat aurkezten digu.\nHorrela adierazten du berak: “Iritzia zulo txiki batetik begiratzea bezala da, ikusten dena esan eta ikusten ez dena irudikatu. Nork egiten du zuloa? Nork dio non egin? Egia begi bakar batez aditu arazi nahi digutenen erresistentzia gisa, norbere esku dago egiaren beste irakurketa bat egiteko zuloak eraikitzea. Aurrerantzean, argazki zein hitzez armatuta eta “egia absolutu” horri buelta batzuk ematea xedetzat harturik, blog honekin ekingo diot nire zuloa egiteari.”\nProposamen polita da Amaiarena.\nHiru hauetatik bat aukeratu behar du epaimahaiak. Zein izango da irabazlea?\nMartxoaren 6an jakingo dugu Blogetan! Euskal blogarien topaketa jardunaldian.\nArma tiro klik auzitegia euskaraz blogak blogetan Blogetan lehiaketa Blogetan! Euskal blogarien topaketa egitasmoak euskal blogariak Euskerabili lehiaketa sariak


Posta elektronikoa: 'Nokia legea' - bizkaie.biz\nPosta elektronikoa: 'Nokia legea'\nGotzon Plaza Informatikoa\t2009-03-30 11:26\nFinlandian onartu barri daben legeak enpresek euren langileek enpresako bulegoetatik bialtzen dituen posta elektronikoen barri izateko eskubidea daukiela dino.\nGauzak kopietan trebeak garenez, laster etorriko da gurera horren antzeko legea.\nGizakume bat jaioten danean, zelan ikasten ditu ikasi beharreko gauza guztiak? Umerik euki ezkero, erantzuna erraz-erraza da: umeek dana kopietan dabe, ume txikiek ume nagusiagoek egiten dabena, eta hori da ikasteko bidea. Holako jarduerak naturako edozein beste animaliatan be ikusten dira. Kopiau eta kopiau, holan goaz aurrera.\nZer esanik ez gaur eguneko teknologiari begiradatxu bat emoten badeutsagu. Betidanik esan izan da japoniarrak oso trebeak dirala gauza teknologikoak kopietan, guztiz adituak dirala eta holako lanetan Txinatarren ganean be, gauza bera esaten dogu: bertako enpresek ez daukie oraindino teknologia ikertzeko beste baliabiderik eta, horregaitik, kopiak egitea askozaz errazagoa da eurentzat: erlojuak, erropak, zapatak, jostailuak... Danetarik.\nGero, beste kontu bat dago: Estadu Batuetan izaten diran portaerak gauza inportantetzat hartzen doguz eta, handik lasterrera, kopiak egiten doguz, modak, jateko estiloa, tabakoaren kontrako jarrerak... Eta gu, kopiau eta kopiau.\nEuropa mailara begiratuz, Finlandia arlo askotan eredu dogu. Bertako hezkuntza-sistemea guztiz kopietako saioak egiten ari dira; eta zer esanik ez, bertako teknologia maila zelakoa dan ikusita, hori be kopiau gura izatea. Holako gauzak txalogarriak izan daitekez, baina beste gauza batzukaz, kontuz ibili behar da.\n'Nokia Legea': Finlandiako Parlamentuak onartutako legea, ezizen horregaz ezaguna, batez be Nokia enpreseak bultzatu dauelako (beste enpresa batzuk be batu jakoz Nokia-ri asmo horretan). Eta zer dino lege horrek?\nLegeak 96 boto alde eta 56 kontra jaso zituan eta, laburbilduz, enpresek euren langileek enpresako bulegoetatik bialtzen dituen posta elektronikoen barri izateko eskubidea daukiela dino.\nLege barri hori baino lehenago, poliziak baino ez eukan (epaile baten baimenagaz) postak ikertzeko aukerea, Finlandiako legeak komunikazinoen sekretua bermatzen ebalako. Baina orain, gauzak aldatu egingo dira: enpresak eurak nahiko izango dira euren beharginen postak aztertzeko eta kontroletako. Dana dala, holako kontrolek be mugak daukiez: nork bialtzen dauen, nori, noiz eta mezuan dagozan fitxategien formatua eta neurria izango dira kontrolpean egon daitekezan elementuak. Bertako edukia ezin izango da aztertu.\nKontrakoek zera esaten dabe: norberaren intimidadearen kontrako legea ei dala eta giza eskubideak Nokia enpresearen zerbitzura imini dirala. Aldekoek, eta batez be legearen bultzatzaileek dinoe lege hau baliogarria izango dala enpresentzako industria-espiotza kasuak kontroletako.\n2005ean, Nokia enpresakoek industria-sekretuak txinatar enpresa bati bialtzen jakozanaren susmoa euken eta segurtasun zerbitzuak ezelako baimenik barik enpresako langileen korreoak kontroletan hasi ziran. Antza danez, astrapala polita sortu zan finlandiarren artean eta, hortik aurrera, enpresea gobernuagaz hartu-emonetan hasi zan lege berezi bat preparetako.\nBeste enpresa bat izango balitz saltsan dagoana, ez litzateke ezer pasauko, baina Nokia zanez, gobernua lanean hasi zan (Nokia da, duda barik, herrialdeko enpresarik indartsuena eta, datu moduan, Nokiak soziedade zerga pagetan dauenean, estadu maila osoan jasoten danaren bostena da). Egon dira, bai, legea onartu ezean, Nokiak bere egoitza soziala (eta zergak) Finlandiatik beste leku batera eroango ebela komentetan eben zurrumurruak, baina enpresakoek ezezko borobila emon deutsie holako esanei. Dana dala, gobernuarentzako presinoa ez da izan, ez, makala.\nLege proiektua preparau ondoren, adituen arteko batzorde batean aurkeztu eben eta, adituen artean finlandiar kostituzinoaren kontrakoa zalako susmo biziak izan arren, Parlamentuan aurkeztu eben, bertan onartzeko (eta onartu dabe).


Estatu Batuetako ekimena: "Mi plato", elikagaien piramidearen ordezko ikur gisa | Consumer\nEstatu Batuetako ekimena: “Mi plato”, elikagaien piramidearen ordezko ikur gisa\nEgunero jaten diren lau elikagai-multzoak hartzen ditu: barazkiak, zerealak, proteinak eta frutak.\nEkainetik aurrera, plater batek (My plate) elikaduraren piramidea ordezkatuko du, Estatu Batuetako biztanleentzako hauteskunde osasungarriak egiteko hezkuntza-tresna gisa. Estatu Batuetako Nekazaritza Sailak (USDA) aurkeztutako proposamenaren helburua da herritar guztiei eta, bereziki, haurrei elikadura osasuntsuaren mezua helaraztea. Gainera, irudi hurbila eta ulerterraza eskaini nahi du, egunero jan behar diren elikagai talde guztiak islatuta geratzen diren plater batekin, herrialdeko agintariek diotenez.\nNire platera: amerikar proposamena\nProposamen berriak plater bat erabili nahi du elikadura osasuntsuaren ikono gisa, duela bi hamarkada baino gehiagotik erabiltzen den piramide tradizionalaren ordez. Ikur hori lau tartetan banatu da, dieta orekatua izateko egunero hartu behar diren lau elikagai-multzoetan: barazkiak, zerealak, proteinak eta frutak (ordena horretan), esnekiekin batera.\nBarazkiak. Bost azpimultzotan sailkatzen dira, mantenugaien arabera: hosto berdekoa, gorria eta laranja (kalabaza, azenarioak, piper gorriak, batatak edo batiatoak, tomatea), lekaleak (ilar lehorrak, ez freskoak), barazkiak almidoiarekin (mandiokoa edo yuca, artoa, platano berdea, ilarrak eta baba berdeak, patata) eta beste batzuk (alkatxoak).\nZerealak. Zereal-ale guztiak eta prestatutako produktuak sartzen dira, hala nola ogia, pasta, zerealak, tortillak edo semola. Bi multzotan sailkatzen dira: osoko zerealak (arroza, bulgurra, amarantoa, artatxikia, arto-krispetak, olo-malutak eta gari-, olo- eta arto-irin integralak edo ale osoekin eta irin integralekin egindako produktuak) eta finduak. Azken horiek ez dira hain elikagarriak, fintze-prozesuan B multzoko zuntza, burdina eta bitaminak galtzen baitituzte, elikagai horiekin aberastutakoak izan ezik.\nProteinak. Talde horretan sartzen dira animalia-jatorriko elikagai proteikoak (haragia, hegaztiak, itsaskiak, arrautzak) eta landare-jatorrikoak (babarrunak eta ilar lehorrak, soja-produktuak, intxaurrak eta haziak). Komeni da talde horretako elikagaien aukeraketa aldatzea eta astean gutxienez arrain kopuru bat sartzea (bi errazio). Komeni da astean behin baino gehiagotan jatea lekaleen eta hazien konbinazioa menuaren proteina-iturri nagusi gisa. Hasteko, ez jan haragia, arraina edo arrautzak lekaleak jaten diren egunean.\nFrutak. % 100 frutarekin egindako edozein fruta edo zuku taldearen parte da.\nEsnekiak. Elikagai multzo hori eguneroko menuaren osagarritzat hartzen da, ez elementu nagusitzat. Esnekiak hautatzeko mezu nagusia koiperik gabeko edo koipe gutxiko esnekiak aukeratzea eta etiketak berrikustea da, azukredun produktuak ez ohiko moduan aukeratzeko.\nPlater bikaina lortzeko hamar aholku\nTresna osatzeko, jarraibide dietetikoak ematen dira, kontsumitzaileari zuzendutako mezuak hautatuz. Mezu horien bidez, dieta osasuntsua lortu eta jarraitu ahal izango du: nola orekatu kaloriak, zer elikagai kontsumitu gehiago eta zein gutxiago. Kaloriak orekatzeko, adinaren, neurriaren eta jarduera fisikoaren arabera egunero zein kaloria behar diren jakitea da sekretua. Halaber, komeni da identifikatzen ikastea, hauteskunde osasuntsuagoak egiteko. Elikagai-motak eta kontsumitutako kantitateak, prestatzeko moduak eta gozatzeak zehazten dute errezeta baten balio energetikoa.\nFuntsezkoa da gosea eta asetasuna bereiztea bazkaldu aurretik, jaterakoan eta jan ondoren. Asetasun-sentsazioak 20-25 minutu behar ditu urdailean esertzeko. Horregatik, astiro jan eta mokadu bakoitza ondo murtxikatu behar da. Azkar jaten denean, nahiz eta kantitate handia hartu, ez da jateko gogo gutxiago nabaritzen, gehiago jaten da eta askoz kaloria gehiago hartzen dira.\nSaihestu egin behar dira tamaina handiko zatiak, gero eta ohikoagoak baitira hainbat produktutan (zukuak, jogurtak, galletak, moldeko ogia, saltxitxak, txokolatezko pastillak, freskagarriak edo opilak), gehiago jaten baitira, batzuetan, konturatu gabe. Errazio bidez jatera ohitzen diren jakiak berrikusteaz gain, baxera edo ontzi txikiak (platerak, zuhaitzak eta edalontziak) erabiltzeak lagundu egiten du kontsumitzen den kantitatea hobeto kontrolatzen.\nLagundu barazkien, fruten, osoko zerealen eta koiperik gabeko edo gantz gutxiko esnekien kontsumoa handitzen. Neurri egokian kontsumitutako elikagai horiek potasio, kaltzio, D bitamina eta zuntz dosi segurua ematen dute. Hainbat koloretako barazkiak eta frutak txandakatuz eta konbinatuz (gorriak, laranjak, horiak, berdeak edo moreak), menuaren nutrizio-balioa eta antioxidatzaileen ekarpena handitzen dira.\nZerealen erdiak integralak izan behar dute. Ogitik hastea da errazena. Gero, gosariko zereal integralak, arroza edo pasta behin eta berriz probatu daitezke, zaporea eta testura gustatu arte. Esneki gaingabetuak edo koipe gutxikoak aukeratu behar dira, koipe asea eta dietako kolesterola murrizteko, elikagai horiek, oro har, asko kontsumitzen baitira.\nBeste neurri bat da gantz solido (saturatu), azukre erantsi eta gatz asko duten elikagaien kontsumoa murriztea. Horrek hainbat elikagairi eragiten die, hala nola gailetei, izozkiei, gozokiei, edari azukretsu eta freskagarriei, pizzari, urdaitegiari (hestebeteak, saltxitxak, hirugiharra) eta haragi koipetsuei. Horiek, osasunagatik, noizbehinka jan beharko lirateke, ez astero, eta are gutxiago egunero.\nHona hemen beste gomendio batzuk:\nPrestatutako eta izoztutako elikagaien sodioa alderatu. “Oso sodio/gatz gutxi”, “sodio/gatz gutxi” edo “sodio edo gatz gutxi” duten produktuak aukeratzea lagungarria da egunean bost g gatz baino gehiago ez irensteko.\nEdari azukretsuen ordez ura edatea. Maiz eta ordu artean hartuz gero, edari azukretsuek ez dute asetzen eta azukre eta kaloria gehiegi ematen dizkiote dietari. Bi faktore horiek gizentasuna bultzatzen dute.\nhábitos-eu mi plato-eu pirámide nutricional-eu\nPatata frijituak: aperitiboko erreginak (koarentenan ere bai)\nSukaldaritza haurrekin: sushiko herensuge bat\nZazpi errezeta koarentenarako barazki izoztuekin


Gaiak: Juan Carlos Perez - Euskonews\nEz du inork zalantzan jartzen euskal musika munduan Itoiz taldeak arrasto handia utzi duela. Bertako gitarra eta ahotsa izan zen Juan Carlos Perez Gomez. Mutrikun sortua, 1958ko maiatzaren 28an jaio zen boz esanguratsu hau duen musikaria.\nEtxean galegoa ikasi zuen; kalean berriz, euskara. Musikarekiko zaletasuna txiki txikitatik datorkio gipuzkoar honi. Kontatzen duenez, inori esan gabe joan zen aurrenekoz Mutrikuko musika akademiara, eta bertan hasi zituen solfeoko ikasketak. Gainera, musika eskolan bere lehenengo instrumentua jotzen hasi zen, klarinetea hain zuzen ere. Gitarra ere atsegin zuenez, esku artean hartu eta akordeak sortzeari ekin zion.\nUrteak igaro ahala, Bilbora joan zen musika ikasketekin jarraitu eta bide batez Deustuko Unibertsitatean Zuzenbidea ikastera. Hauek amaituta, abokatu ekonomista bihurtu zen. Cuencako musika kontserbatorioa izan zuen ondoren eskola, eta bertan Elektroakustika Musikaren Konposizioa ikasi zuen.\nPartiturak esku artean hartu eta musika notak horietan txertatuz hasi zen Juan Carlos Perezen ibilbide musikala. Indar Trabes taldean lehenengo (1974) eta Itoizen ondoren (1978). Azken hau 10 urtez aritu zen rock doinuez bazterrak bustitzen. Hala, makina bat kontzertu eta zazpi disko kaleratu zituzten.\nItoizen garaia amaitzean, Perezen bakarkako aroa hasi zen. Buruan zituen nota eta hitzak atera eta Atlantic River (1994), Hau berua (1996), Ikaro (2000), edota Hiriko Istorioak – JC Perez Live (2006) lanak sortu eta argitaratu ditu.\nBaina Juan Carlos Perez ez da horretara mugatu, eta grabaketa estudio desberdinetan produkzio lan ugari egiteaz arduratu izan da betidanik. Gainera, film eta telesailen soinu bandak sortzeko lana ere hartu du bere gain mutrikuarrak. Horien artean, besteak beste, ETBko Dr. Livingstone supongo dokumentalerako, Flannery eta bere Astakiloak marrazki bizidunentzako edota Super Bat programarako doinuen kreatzailea izan zen. Baina konposatu izan du baita ere antzerki, dantza eta zinemarako, esaterako.\nBetiko jarraitzaile nostalgikoak edota aro berrikoak, asko eta asko dira Mutrikuko artista honen konposaketa lanez gozatzera aretoetara gerturatzen direnak. Oraindik asko baitu sortzeko gipuzkoarrak.


Aberatsagoak (estatistikari esker) | Ekonomia | Berria\nAberatsagoak (estatistikari esker)\nKontuen eguneratzeak 1.377 milioi euro gehitu dizkio iazko EAEko barne produktu gordinari. 740 milioiko ekarpena egiten diote legez kanpoko jarduerek ekonomiari.\nErtzaintzak sarekada batean atzemandako heroina eta kokaina. / Miguel To�a/EFE\nEurostatek aginduta, BPG barne produktu gordina kalkulatzeko modua eguneratzen ari dira estatistika erakundeak. Gaur, eragiketaren berri eman du Euskal Estatistika Erakundeak, Eustatek. Horren ondorioz, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ekonomia orain arte kalkulatzen zena baino handiagoa da. Alegia, BPGa handitu da.\nHainbat elementu aintzat hartu behar izan ditu Eustatek kalkulua eguneratzeko. Legez kanpoko jarduerek eman dute zeresan handiena. Eurostatek argi utzi du sistema berrian, ESA-2010 izenekoan, horietako batzuen eragina zenbatu behar dela. Adibidez, droga salerosketa, prostituzioa eta tabako kontrabandoa. Eurostatek jarritako baldintza bakarra da eragiketa horietan alde guztiak ados egotea. Esaterako, lapurreta bat ez da eragiketa ekonomiko bat, baina bai kaleko droga salmenta bat.\nEustatek neurtu du legez kanpoko jardueren ekarpen hori. Emaitza da Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ekonomiari %1,1 gehitu izana, 2010. urtean. Hori, eurotan, 740 milioi baino gehiago dira. Eustatek atera duen kalkulua atzo INEk Espainiarako atera zuena baino pixka bat handiagoa da —%0,85 da INEren emaitza—. Euskal Estatistika Erakundeak ez du zehaztu nolako iturriak erabili dituen legez kanpoko jarduera horien emaitza lortzeko.\nKalkulu berria baliatuta, 2010. eta 2013. urteen arteko barne produktu gordinaren emaitza berrikusi du Eustatek. Oinarria ezarri den urtean, 2010. urtean, ekonomia orain arte kalkulatzen zena baino %3,8 handiagoa zen. 2011n, %3,6; 2012an, %3,2; eta iaz, %2,1. Joan den urteko BPGak, hortaz, 1.377 milioi euro gehiago zituen.\nOinarriari erreparatuz, ekonomiari ekarpen handiena egin dion aldaketa ikerketa eta garapenerako (I+G) gastuaren kapitalizazioa da. Ekonomia %1,5 handitu du horrek. Ondoren, legez kanpoko jardueren ekarpena dago (%1,1), eta, azkenik, sistema berriko doikuntza tekniko ezberdinak —%1,2 gehiago, guztien artean—.\nBPGaren emaitza berriak moldaketa estatistiko hutsa baino gehiago dira. Izan ere, administrazioei ezarritako betebehar batzuk BPGaren ehuneko gisa kalkulatzen dira. Besteak beste, defizit muga eta zorpetzea. BPG handiago batek esan nahiko luke, hasiera batean, dirutan defizita apur bat handitzeko aukera izatea, eta, ondorioz, gehiago gastatzeko. Aldi berean, zorpetze tasa murriztuko lukete eragiketa berriek. Hurrengo urteko aurrekontuak prestatzerakoan arnasa pixka bat eman diezaieke, esaterako, Eusko Jaurlaritzaren edo Nafarroako Gobernuaren kontuei.\nNola neurtu ikusi ezin dena\nSexua, drogak eta hazkundea\nProstituzioak, drogek eta I+Gk 26.000 milioi gehitu dizkiote Espainiako BPGari


NOLA ERABILI GOZOGINTZA SODA ALFONBREAN DESODORIZATZAILE GISA - ANTOLATU ETA GARBITU\nOntzi-garbigailua garbitzea eta hustea ez bezala, xurgatzea ez zait bururatzen etxeko zeregina da. Ontzian zikinkeria guztia ikustea eta hori guztia gure bizitokitik atera dudala jakitea gustatzen zait, eta hutsik egin berri duten alfonbra bat ikusteak berehalako poztasuna sentitzen dut. Niretzat huts egitea emaitza ikusgarrienetako bat duen lana da. Orain dela gutxi, xurgapen errutina astindu nuen, astean behin, eta orain are gehiago gozatzen dut.\nHaur handiak eskolatik etxeratu aurretik ostiralero, astebururako prestatzen saiatu naiz etxean zehar. (Etxea bereziki abegikorra bihurtzeko gogoa dut, nahiz eta gure familiarentzat izan, ezberdintasun sotila baina sakona egiten du etxeko bizitza baketsu eta atseginean, ama honentzat behintzat. Baina hori beste egun bateko istorioa da.)\ngoiaingeru guztien zerrenda\nEtxean gordetzeko lehen egunetan, alfonbrak hautseztatzen nituen gozogintza sodiko merkataritzako produktu lurrindunarekin, etxea usain ona egiten zuena, baina erabiltzeari utzi nionean etxean usain artifizialen erabilera gutxitzen saiatzea erabaki nuenean.\n(Irudiaren kreditua: Joe Lingeman)\nDuela zenbait aste, gure etxean airea freskatu nahi nuen eta eskuan nuen bainugelako harraska eta komunaren barrualdea garbitzeko gordetzen dudan bakterik gabeko soda poltsa erraldoia hartu nuen. Usain polita eta argia nahi nuenez, olio esentzial bat hartu eta tanta batzuk bota ditut soda gozogintzarekin, eskuekin nahastu eta gero, Disneyren Errauskine oilasko jarioa banatzen ari naizela sentitzen dut (ezagutzen duzun eszena ezagutzen dut hizketan, ezta?), usain atsegina duen desodorizatzailea alfonbra guztietara bota nuen.\nGozogailua usaina xurgatzeko lana egiteko utzi nuen hamabost bat minutuz eta gero xurgatu nuen. Alfonbrek itxura freskoa zuten, maite nuen apenas zegoen usaina gustatzen zitzaidan alfonbra gainean poliki poliki igarotzean, eta etxera sartu nintzenean eskolatik haurrak jasotzera atera nintzenean, zer nuen. zen ondoren: usain freskoa duen etxea.\nLortu errezeta: Nola egin Baking Soda Alfonbra Garbitzailea\nIruditzen den bezain erraza da: egin soda eta olio esentzialen nahasketa bat. Errezeta nahastu dezakezu zure gustura, baina arau ona da 10-15 olio esentzial tanta inguru soda edalontzi bakoitzeko . Oso ondo funtzionatzen duten olio esentzial batzuk daude izpilikua , limoia , te zuhaitza , erromeroa eta eukaliptoa —Baina nahi duzun usaina erosi edo nahastu dezakezu. (Gozogena sodio desodorizatzailea egiten ari da hemen, beraz olioak usain estetikorako besterik ez dira.)\nPrest zaudenean, bota nahasketa eskuzabal alfonbra edo alfonbraren gainean eta utzi denbora pixka bat esertzen utzi hutsarekin jarraitu aurretik. Zenbat eta denbora gehiago eman dezakezu bicarbonatoa esertzen, orduan eta hobeto funtziona dezake usainak xurgatzeko; alfonbra ordu batzuetan edo gau batetik bestera uzteko aukera baduzu, benetan onurak lortuko dituzu. Hala ere, nahasketa 15 minutuko aplikazio azkar baterako erabil dezakezu eta usaina eta desodorizazio bultzada apur bat gozatu.\nAlfonbra desodorizatzailea erraz erabiltzeko eta banatzeko, aldez aurretik presta dezakezu astindu potea —Gazta-ontzi bat edo mahaian gatza edo azukrea hartzeko erabil dezakezu.\nIkusi 5 Soda gozogintzarekin garbitzeari buruz jakin beharrekoa\nZementuzko landare modernoak nola egin\nEgin daiteke: 8 aparkaleku apalategiak itxura ona ematen dutenak\nKerryren New Orleans Dramatic Jantzien estiloa\nzer esan nahi du 999 zenbakiko aingeruak


Arrisku (ziurgabetasuna) - Wikipedia, entziklopedia askea.\nArtikulu hau desiragarriak ez diren emaitzak ekar ditzakeen egoerari buruzkoa da; pertsona eta ondasunen aurkako kalteak ekar ditzakeen egoera gaitzat duena beste hau da: «Arrisku (segurtasuna)»\nArriskua desiragarria ez den gertaera bat izateko posibilitatea da. Terminoa maila eta arlo zenbaitetan aplikatzen da: ekonomian, adibidez, arriskua erabaki batek emaitza ezberdinak ekartzen ditueneko egoera da eta gertaeren aldakortasunarekin lotzen da; segurtasun arloan, berriz, arriskua edo perila pertsona eta ondasunei kalteak ekar diezaizkiekeen egoera da. Ziurgabetasunarekin estu loturik dagoen kontzeptua da: arriskua ondorio ez desiragarriak nahiz kaltegarriak ekar ditzakeen ziurgabetasuna da, ondorio horien emaitzak euren probabilitateekin batera azalduz zehazten dena.\nArriskuaren aurrean pertsonek nola jokatzen duten, modu deskribatzaile batez alegia, eta nola jokatu beharko luketen, modu normatibo batez alegia, erabaki-teorian aztertzen da. Teoria horretan, irizpide anitz proposatzen da arrisku-egoeretan erabakitzeko: emaitzen aniztasunaren aurrean itxaropen matematikoa baliatuz edo giza portaerara hurbiltzeko ahaleginetan, utilitate-funtzioak baliatuz, besteak beste.\nOrriaren azken aldaketa: 11 abendua 2019, 19:02.


Sustrai sendoak - - Goiena.eus\nAnder Etxeberria 2022-06-12 00:00\nAlemaniako Siemens Energyk iragarri du Siemens Gamesaren ehuneko ehuna erosteko asmoa duela. Gauzatzen bada, aldaketa handiak ekarriko ei ditu; adibidez, posible da azkenean Euskaditik kanpora eramatea egoitza. Ondorioz, berriro piztu da debatea: gero eta euskal enpresa gehiago daude kanpoko jabeen kontrolpean. Eta azken horiek ez dute inongo interesik herriarengan.\nEdonola ere, ezintasuna nagusi den eztabaida horretan inork ez du esaten eredu kooperatiboa sustatu behar denik. Aipatzen da administrazio publikoak akzioak erosi eta enpresaren kapitalean partaidetza izan behar duela –gutxiengo egoeran bada ere–. Baina arazo horren aurrean kooperatiben onurak ez daude mahai gainean.\nGure bailara honetan dauden kooperatibak lan elkartukoak dira bereziki. Hau da, bazkidea langilea eta jabea da aldi berean, boto bakarra duen jabea. Eta bazkideak bertako herritarrak dira. Hortaz, kooperatibaren batzar nagusian nekez erabakiko dute egoitza beste herrialde batera eramatea. Nekez erabakiko dute herrian aberastasun sortzailea den gauza hori –enpresa– beste leku batera eramatea. Sustrai kontua da.


Shakira kolonbiarraren kontzertua BECen 2017ko azaroaren 17an | Musika | EiTB\nShakira kolonbiarraren kontzertua BECen 2017ko azaroaren 17an\n‘El Dorado’ bira\nShakira BECen arituko da, azaroaren 17an\nKolonbiar kantariak Barakaldon emango duen kontzerturako sarrerak ekainaren 30ean jarriko dituzte salgai, 10:00etan.\nShakirak kontzertua eskainiko du azaroaren 17an Barakaldon, Bilbao Exhibition Centre erakustazokan. “El Dorado” nazioarteko biraren barruan —Europan eta Estatu Batuetan zehar eramango du kontzertu sorta honek— Espainiako Estatuan egingo duen lehen kontzertua izango da Euskal Herrikoa.\nHamabi Grammy sari irabazi dituen kolonbiar artistak Bizkaiko Foru Aldundiaren kolaborazioari esker eskainiko du kontzertua BECen. Hain zuzen ere, Guns N' Rosesen kontzertua iragarri zutenean, bigarren ikuskizun handi bat ere izango zela aurreratu zuen foru gobernuak.\n“El Dorado” bira\nBira azaroaren 8an hasiko da, Kolonian, Alemanian, eta Europa eta Ameriketako Estatu Batuetan zehar zabalduko da gero, besteak beste Parisen eta New Yorkeko Madison Square Gardenen geldialdiak eginda. Aurrerago, Latinoamerikako emanaldiak iragarriko dituzte.\nShakirak “El Dorado” bere hamaikagarren diskoa kaleratu eta gero abiatuko dute bira hau. Besteak beste, "La Bicicleta", "Chantaje", "Me Enamoré" eta "Déjà vu" kantu arrakastatsuak bildu ditu lan horretan.\nSarreren salmenta orokorra ekainaren 30ean hasiko da, 10:00etatik aurrera, livenation.es-en, Ticketmaster sarean eta El Corte Inglesen; merkeenak 60 euroan (gehi gastuak) jarriko dituzte salgai. Ekainaren 28tik aurrera, viber.com/es webguneko aurresalmentara sartu ahalko da, eta hilaren 29tik aurrera, livenation.es-enera.


Castron eraildako gizon baten gorpua bilatzen aritu da Guardia Zibila Laudion - Laudio - Aiaraldea.eus\nCastron eraildako gizon baten gorpua bilatzen aritu da Guardia Zibila Laudion\nTxabi Alvarado Bañares 2020-07-01 15:23\nAntza, eraildako gizona Santanderren sukurtsalean lan egiten egon zen. / Aiaraldea.eus\nAntza, lursail bat arakatzen egon dira, baina ez dute ezer topatu. Eraildako gizona Santader bankuak herrian duen sukurtsalean egon zen lan egiten. ElPeriódico hedabideak zabaldu du informazioa, "kasuaren iturriak" aipatuta.\nCastron eraildako gizon baten gorpuaren bila aritu da Guardia Zibila Laudion, ElPeriódico hedabideak zabaldu duenez. Kasua oso entzutetsua bilakatu da: Castron bizi zen euskaldun baten burua topatu zen iaz kutxa batean. Bere bikotekidea urriaren 1etik dago atxilotuta, erailketa egitea egotzita.\nHildakoaren gorpua, baina, ez da agertu oraindik. Guardia Zibilak Laudion dagoen lursail bat miatu du, baina ez du ezer topatu.\nEraildako gizona Santander bankuak herrian duen sukurtsalean lanean aritu zen, eta bere bikoteak lursailaren zonaldearen irudi bat zuen sakelakoan, mp4 artxibo batean. Hala zehaztu du ElPeriódico hedabideak, infomazioa "kasuaren iturrietatik" atera duela azalduta.


2021 | Ekainak 16\nElhuyarrek eta DIPCek hamaikagarren urtez antolatu duten ON ZIENTZIA bideo-lehiaketaren sari-banaketa ekitaldia izan da gaur, Tabakaleran.\n"Deepfake, etorkizuna atarian" eta "¿Por qué no podemos tomar un ibuprofeno cada 4 horas pero sí alternarlo con paracetamol?" bideoek jaso dute sari nagusia.\nIrungo Toki-Alai ikastetxeko DBHko ikasleek jaso dute Gazte Saria, “Aurrera goaz” lanarengatik.\nZientzia eta teknologiari buruzko bideo laburrak eta originalak ekoiztea eta hedatzea du helburu ON ZIENTZIA bideo-lehiaketak, zeina Elhuyarrek eta Donostia International Physics Centerrek (DIPC) urtero antolatzen duten, Teknopolis telebista-saioaren barruan. Gaur banatu dira aurtengo sariak, hamaikagarrenak jada, Tabakaleran.\nAurten 86 lan jaso dira, eta parte-hartzaileen artean genero-oreka egon da. Euskarazko, gaztelaniazko eta ingelesezko bideoak aurkeztu dira lehiaketara, parte-hartzaileen artean mundu osoko jendea baitago. Izan ere, lan gehienak Euskal Herritik aurkeztu badira ere, hainbat bideo jaso dira Alemaniatik, Erresuma Batutik, Mexikotik edota Perutik, besteak beste. Aurkeztu diren bideo guztiak ikusgai daude lehiaketaren webgunean: www.onzientzia.tv\nDibulgazio bideo onenaren saria (3.000 €) kategorian, aurten lehendabizikoz bi sari nagusi banatu ditu epaimahaiak. Berdinketa teknikoa gertatu da euskarazko eta gaztelaniazko bideo banaren artean, eta, horregatik, aurten Euskarazko Bideo Onenaren Saria eman gabe uztea erabaki da, eta horren ordez bi sari nagusi ematea. Alde batetik, Unai García, Mikel González, Eneko Mosquero eta Alex Bouza batxilergoko ikasle andoaindarrek jaso dute, “Deepfake, etorkizuna atarian” lanarengatik. Epaimahaiaren hitzetan, “esperimentu teknologiko bat oso modu ikusgarrian erakusten du; oso bideo originala da, ongi landutakoa, eta primeran egituratutako diskurtsoa duena”. Bestalde, Yasia Doslinea galiziarrak ere jaso du bideo onenaren saria, “¿Por qué no podemos tomar un ibuprofeno cada 4 horas pero sí alternarlo con paracetamol?” lanarengatik. Epaimahaiak nabarmendu du oso lan bitxia eta gertukoa dela, eta ongi asmatu duela eguneroko arazo bat modu ezin hobean azaltzen.\nGazte Saria (1.000 €) Irungo Toki-Alai ikastetxeko DBHko Urdinak eta Berdeak taldeetako ikasleek jaso dute, “Aurrera goaz” lanarengatik. Epaimahaiaren hitzetan, “baloreak transmititzen dituen lana da, eta egileek zientzia eta historia modu egokian lotzen jakin dute, talde-lanean eta mezu positiboa emanez”.\nEpaimahaiak aipamen berezia Carmen Rejari eman dio, “Ciencia” lanarengatik. Zientziak publiko ororentzat eta pertsona guztientzat ulergarria izan behar duela aldarrikatzen duen bideoa da; epaimahaiaren esanetan, “hasieratik bukaerara interesa eta emozioa transmititzen duen eta teknikoki bikaina den lana da”.\nSariak banatu dituzte Adolfo Morais Ezquerrok, Unibertsitate eta Ikerketa sailburuordeak; Edurne Ormazabal Azpirozek, Tabakalerako zuzendari nagusiak; Txema Pitarke de la Torrek, Elhuyarreko lehendakariak; eta Ricardo Díez Muiñok, DIPCko zuzendariak.\nEpaimahaikideei dagokienez, hauek izan dira bideo laburrak epaitu dituztenak: Marian Iriarte Ormazabal, UPV/EHUko Kimika Fakultateko dekanoa eta zientzia-dibulgatzailea; Onintze Salazar Perez, Euskalmeteko fisikaria; Txema Muñoz Lopez, Euskadiko Filmategiko kidea eta Kimuak programaren arduraduna; Nora Gonzalez Lacunza, fisikan doktorea eta DIPCko komunikazio-arduraduna; eta Nagore Rementeria Argote, Elhuyarreko kidea eta Teknopolis programako zuzendaria.\nSaio berezi batean emango du Teknopolis telebista-saioak sari-banaketa, bai eta saritutako lanak eta saridunen adierazpenak ere. Ekainaren 19an 13:30ean izango da ikusgai saioa ETB1en, eta ekainaren 20an 13:30ean ETB2n.


Objektu makroskopikoak "ikusezin" egin dituzte - Elhuyar Aldizkaria\nHasiera » Albisteak » Objektu makroskopikoak "ikusezin" egin dituzte\nKaltzita-kristal gardenak erabilita bihurtu dute ikusezin ia lau zentimetroko altzairu-puska bat. Arg.: Stephanie Clifford.\nBi ikerketa-talde independentek begi hutsez ikus daitezkeen objektuak ikusezin bihurtzea lortu dute, gainean kaltzita-kristal gardenak jarrita. Bietako batek, Singapurko SMART zentrokoak, lortu du kaltzitak ur azpian ia lau zentimetroko altzairu-puska bat ikusezin bihurtzea. Besteak, Imperial College Londongoak, berriz, airean lortu du ikusezin bihurtzea zentimetro gutxi batzuetako altuerako objektuak. Azkeneko talde horren buru John Pendry fisikaria da, 2006an lehen aldiz ikusezintasun-kapak proposatu zituen zientzialaria.\nIkusezintasun-kapa esaten zaie objektu jakin baten gainean jarrita argia objektu hori egongo ez balitz bezala desbideratzen duten materialei. Izan ere, hori da objektuak ikusezina bihurtzearen sekretua: argia desbideratzea. Hala, sartzen den argia eta ateratzen dena desbideratzen dute ikusezintasun-kapek, eta ematen du objektu baten azpian dagoen gainazalean errebotatu duela argiak, objektu horretan egin beharrean.\nLehenengo ikusezintasun-kapak 2006an proposatu bazituzten ere, eskala mikroskopikoko objektuak baino ez zuten lortu ikusezin bihurtzea, eta mikrouhinen uhin-luzeretan bakarrik ziren ikusezin. Ikusezintasun-kapak berak, gainera, oso garestiak ziren, silizezko mikroegitura konplexu batzuk baitzituzten osagai.\nOrain erabili duten kaltzita, berriz, berez sortzen den kristal bat da. Haren ezaugarri bereizgarrietako bat da kristalaren orientazioaren arabera desberdin desbideratzen duela kristala zeharkatzen duen argi polarizatua. Hala, sartzen den eta ateratzen den argia nahi adina desbideratuko duten bi kaltzita-kristal itsatsita eratu dute "ikusezintasun-alfonbra", eta haren azpian sartu dituzte aipatutako objektuak.


Mapak (mugarria, kontzeptuak irauli) - Garaigoikoa\nHasiera » Jakin » Mapak (mugarria, kontzeptuak irauli)\nJakin.eus-en lehendabiziko aldiz argitaratua.\nBilboko Uribarri auzoan orain dela gutxi ibili dira hango taberna, denda, gune eta abarrak mapa batera ekartzen, mapatzen, alegia. Guk ere aspalditik erabiltzen ditugu betaurreko soziolinguistikoak geografiari begiratzeko. Aspalditik ikusten ditugu mapak hizkuntza gaitasun edota erabilera adierazten duten koloreekin. Aspalditik.\nInterpretazio egokia(k) egiteko, datu makrokuantitatibo horiek hurbilpen mikrokualitatiboetatik erauzitako informazioarekin osatu beharko genituzke. Eta, horrela, Derioko euskaldunen ezagutza datuak bere horretan beste esangura bat izan ahalko luke eta jendartean aldaketak egiteko gakoak eman. Miren Artetxek ere aldarrikatu du makrotik mikrora egin behar dugula bidea Topaguneak 2015ean antolatutako Topaldian. Makrotik mikrora.\nDatu makro asko ditugu, baina mikroak ere izan baditugu. Hiznet graduondokoaren ikerlanen gordailua benetako harribitxia eta altxorra da. Urtetik urtera ikerketa-corpus oso esanguratsua jarri dute Hiznetekoek denon eskura. Euskal soziolinguistikaren poliedroa osatzeko ezinbesteko piezak. Ia 150 ikerketa. Mila prismatatik gure errealitatearen azterketa betaurreko soziolinguistikoekin.\nBaina ikerketa eta azterketa horiek, makroak ez bezala, ez dute komunikabideen arretarik jasotzen, ez dute iritzi-emaileen erretorika elikatzen, ez dute Interneteko trollen sumina merezi. Eta, agian, ikerketa kualitatibo horietako batzuek soziolinguistika aplikatuan gabiltzanon ikusmina eta jakin-mina bultzatzen dute. Edo agian ez.\nHizneteko ikerketa horien guztien izenburuak irakurtzen dituen batek zailtasun latzak izango lituzke soziolinguistika zer izan daitekeen definitzeko. Izan ere, zer ote da soziolinguistika?\nIratiko oihana soiltzeko beste paper erabil daiteke soziolinguistika zer den zedarritzeko. Haren mugak tolesak dira erabat, eta ez dago jakingaiaren barrunbeak zehatz finkatuko dituen teoria orokor eta onarturik. Eta, gainera, ematen du bolada batean behintzat ez dela egongo. Eta, agian, horrek egiten du erakargarri(ago) kontzeptu mugaezin hori.\nDiziplinarteko diziplina da, ertz, zoko eta bazter askotakoa eta askotarikoa. Soziologiatik, jendarte psikologiatik, zuzenbidetik, antropologiatik, komunikaziotik, politikatik, enpresagintzatik eta abarretik edaten du, mila erpineko aurpegia izan arte. Baina ez gaitezen eztabaida sasi-akademikoetan gal, mesedez, antzua baita horren gainean garesti dugun denbora xahutzea.\nOrain arte gurean diziplina horren ingurumarian ikuspegi soziologikoa izan da nagusi. Hor ditugu Jose Maria Sanchez Carrion, Xabier Erize, Jose Luis Alvarez Enparantza, Iñaki Martinez de Luna, Mikel Zalbide eta abarrek egindako ikerketak eta interbentziorako ekarpen baliotsuak. Soziolinguistikaren aniztasunetik beti ere, baina soziologiara lerratuak nolabait.\nAzken urteotan, ordea, gero eta gehiago dira antropologiara nola edo hala lerratzen ari diren ikerketak. Jone Miren Hernandez edo Miren Artetxeren lanak, kasurako. Baina, gaurkoan, Paula Kasaresek egindako doktore tesia hartu nahi dut hizpide: Euskaldun hazi Nafarroan. Euskararen belaunez belauneko jarraipena eta hizkuntza sozializazioa familia euskaldunetan.\n(Ez al da deigarria gizonezkoek, oro har, gehiago jotzea soziologiara eta emakumezkoek, oro har, antropologiara? Antropologia eta soziologia ikasten ari direnen artean horrelako banaketarik al dago? Akaso antropologia feministak gurean eragin handiagoa du soziologia feministak baino? Eta, hala bada, zergatik?)\nNire ustez, Paula Kasaresek euskal (eta hizkuntza gutxituen) soziolinguistikaren soropilean mugarri bat ezarri du. Orain arte ia oharkabean erabiltzen genituen kontzeptu asko zalantzan jarri, irauli eta haien geroko erabilgarritasuna kolokan jarri du. Begiratu ditzagun horiek banaka-banaka eta txiri-txiri.\nHizkuntzaren jarraipena eta ordezkapena (edo Paulak tesian lantzean behin erabiltzen dituen iraupena eta iraungipena) zeren baitan dago? Orain arte, asko egin da berba determinismoaz (determinismoa aipatu barik, jakina). Ba, haren ustez, iraupenaren oinarrian hiztunon hautu-erabakiak baino ez daude. Iraupena (eta, beraz, ordezkapena) hizkuntza hautaketa kolektiboaren epe luzeko emaitza besterik ez da.\nHori dela eta, haren ustez transmisio kontzeptuak ez digu balio gaur eta hemen. Izan ere, ezin da esplikatu euskararen iraupena eta iraungipena goitik beherako harremanen bidez bakarrik. Horregatik, transmisioa baino sozializazioaren inguruan ondu du bere ikerketa.\nEta zer da sozializazioa? «Haurrari edo heldu hasiberriari komunitate jakin baten gizarte bizitzan eraginkortasunez eta egoki parte hartzeko beharrezkoak diren ezagutzak, joerak eta jarduerak eskuratzea ahalbidetzen dion prozesua da». Beraz, sozializazioa ez da haurtzarora mugatzen. Ez da jendarteak ezarri eta bakoitzak pasiboki jasotzen duena. Norberaren nahiak eta ekimenak ere zerikusia dute.\nHorrez gain, sozializazioan haurren rola ez da pasiboa (transmisioaren ikerketa eta interbentzio askotan bezala). Aktiboa da eta gurasoen sozializatzaile ere izan daitezke. Ahaztu barik adinkideen arteko elkarreraginek duten garrantzia.\nAzkenik, sozializazioa ez da etxera edo familiara mugatzen. Eskolak, adin berekoen taldeek, hedabideek, hurbileko komunitateak, herri giroak eta abarrek zerikusia dute sozializazioan eta euskararen iraupenean.\nIkerketak beste kontzeptu asko jarri ditu amildegiaren ertzean. Adibidez, euskaldun eta erdaldunen arteko dikotomia. Gero eta zailagoa da gurean hiztunen tipologiak bereiztea:continuum bat da hizkuntzari lotutako gaitasuna. Era berean, euskaldun berri eta euskaldun zaharren arteko dikotomiak ere ezbaian jarri ditu. Izan ere, hiztunok bizialdian zehar hizkuntzak ahaztu, galdu, berrikasi edo berreskuratu egiten ditugu, gero eta gehiago.\nHorrez gain, Paularen iritziz hiztun bilakatzeko prozesua ezin da ingurune soziolinguistikotik bereizi. Paulak frogatu du Iruñean euskara atxikitzeko hiztunen guraria ezinbestekoa dela. Hau da, euskara ikasi arren (etxean edota eskolan), hiztunak ez baditu bilatzen erabilerarako guneak, atxikitzeko zailtasun handiak izango ditu delako hiztun horrek.\nAma-hizkuntza edo lehen-hizkuntza kontzeptuak ere ezbaian jartzen ditu Paulak. Baina, kasu honetan, bere hitzekin adieraziko ditut kontzeptu horri berak ikusten dizkion eragozpenak:\nHiztunaren eta hizkuntzaren arteko harremana sortzez ezarririk ez badago, hiztunak mintzairarekin duen lotura egunerokoan eratzen eta berreratzen ahal badu eta bere mintzaira gaitasuna, atxikimendua, ideiak eta hautuak bizitza aurrera joan ahala motibazio, harreman sare, gizarte aukera nahiz bertze aldagairen baten aldaketarekin batera alda badaitezke, orduan ama hizkuntza kontzeptuak, euskal soziolinguistikaren harroinetako bat izan denak, zertarako balio digu?\nAma edo lehen hizkuntza izateak ez dakar per se mintzaira hori hiztunaren bizitzan nagusia izatea, ez ohikoena edo usuena, ez eta maiteena edo nahiena ere edo hiztunak seme-alabekin solasteko hautatuko lukeena izatea. Ama hizkuntza ez da kontzeptu zehatza, ez eta eragingarria ere hiztunen bilakabidea aztertzeko.\nBeste alde batetik, Pello Jauregik behin baino gehiagotan ikertu du hizkuntza bat hautatzeko talde naturalek duten eragina. Paula Kasaresek ere leku beretik jo du. Izan ere, bere ikerketan, gaztaroan euskara (berr)eskuratzeari ekindako gehienek adinkideen laguntza azpimarratzen dute. Euskaraz aritzen hasteko bultzatzaileak haurrideak, adiskideak, kirol taldekideak, bikotekidea… izan dira.\nEta Pello Jauregiren ikerketen harira, bereziki gomendatzeko modukoak dira hizkuntza ohiturak aldatzeari buruz egindakoak (zenbaki hau argitaratu orduko Aldahitz ikerketa-interbentzioaren inguruko liburua kalean egongo da). Ondorio guztiak ez ditugu oraingoan aipatuko. Luze joko luke. Baina horien artean bat bai: hizkuntza gaitasun mugatua ez da hizkuntza erabiltzeko oztopo.\nPaula Kasaresek ere ondorio bera plazaratu du bere tesian. Bere berbetan esanda, «hizkuntzan ondo moldatzea euskaraz bizi izateko aldez aurreko baldintzatzat baino gehiago euskaraz bizi izatearen ondoriotako agertzen da».\nAmaitzeko, ikerketaren elementu deigarri bati egin nahi diot leku. Paula Kasaresen arabera, haurrek hizkuntzaren jendarte egoerarekin bereziki eraginberak dirudite. Hau da, hizkuntza batek familiatik kanpo, inguruneko jendarte harremanetan «zenbat eta indar handiagoa izan, orduan eta eragingarritasun handiagoz jokatzen dute haurrek hizkuntza nagusia etxera eraman eta familiaren elkarrekintzetan sartzeko».\nBeste hainbat gauza aipatuko nuke tesi horren inguruan. Baina ez dago lekurik. Hala ere, iruditzen zait hurrengo urteotan tesi horrek ondutakoei eta azaleratutakoei kasu handia egin beharko diegula, gure etorkizunarekin eta orainarekin kezkatuta gaudenok behinik behin.


Zelan eragiten du iraganak seme-alabekin harremanetan? | BBK Family\nIndependentziaren mitoaren aurrean, elkarren mendeko izakiak gara. Beste batzuek hazitako gizakiak gara, eta guk jasotako haziera guk ondorengoak hazi eta hezteko moduan adierazten dugu.\n2011 urtean, Samuel Arandari World Press Photo saria eman zioten; argazki hartan Yemengo emakume batek bere semea, protesta batean gobernuaren soldaduek errepresaliatua, besarkatzen du. Saria jaso zuenean, egin zuen lehen gauzetako bat irudia hartu zuen hirira itzultzea izan omen zen, eta han Fatima Al Qaws eta haren semea, Zayed, bilatu zituen saria beraiei eskaini ahal izateko eta, horrela, hain une zehatz, bizi eta mingarria jasotzen zuen irudiaren garrantzia aitortzeko. Aurkitu zituenean, beren etxean egin zioten harrera, eta etxe hartan familiako ehun kideak baino gehiago bizi dira. 100 pertsona baino gehiago!\nIstorio labur hau gogoratu ohi dut, agian ahaztu zaigun zerbaiten berri emateko. Duela ez gehiegi, eta gaur egun ere, gure mundu ezezagunaren (edo gurata ahaztuaren) zati handi batean, familia bateko kide izatea aita eta ama bat (edo bi aita edo bi ama, edo aita bakarrik edo ama bakarrik) eta seme-alaba bat edo bi izatea baino askoz gehiago zen (eta da). Azken ehun urteotan eta gure mendebaldeko zenbait eremutan bakarrik da familiaren kontzeptua gaur egun familia gisa ulertzen duguna bezain mugatua. Gure egungo marrazkietan ez dira lau edo bost pertsona baino gehiago agertzen, eta batzuetan aitona edo amona edo osaba edo izekoren bat, eta kito.\nOrain dela gutxi arte, familia bateko kide izateak legatu edo ondare batekin zuen zerikusia, eta horrek, nortasuna eta kide izatea emateaz harago, oso modu estuan konfiguratzen, eratzen, egituratzen eta mugatzen gintuen gure bizitzaren alde guztietan. Eta, jakina, baita hazi eta hezten gintuzten moduan eta gero guk haziera hori transmititzen genuen moduan ere. Familia jakin batekoa izateak ia automatikoki markatzen eta taxutzen zuen zelakoak izan behar genuen, zelan jokatu behar genuen eta zelan hazi eta hezi behar gintuzten arbasoek eta gero zelan hazi eta hezi behar genituen guk ondorengoak.\nEsparru hartan, haztea egitea baino askoz gehiago zen, halakoa izatea zen, halakoaren parte izatea zen. Gehienbat tazitu, begi-bistako eta azalpen bako elementuen continuum baten bidez transmitituriko hezkuntza eta hazkuntza zen. Atsotitz, esaldi, agindu eta, batez ere, eztabaida bako ohitura eta ereduz beteriko heziketa zen. “Eta zergatik? Ba, nik esan dudalako eta kito!”\nBadirudi gure seme-alaben heziketa “jokoan” jartzen dugula gure portaera edo jokabide bakoitzean\nAitzitik, gaur egun badirudi hazierak eta gure guraso izateak aldatu egin duela haziera-ereduen ardatz edo arreta-gunea. Biraketa bikoitza egin dugu “neurrira” egindako hezkuntzarantz, eta horrela gure seme-alabentzat zer eredu gura dugun erabakitzen dugu eta inplikatutako pertsonak gero eta gutxiago gara. Hiru edo lau kideko familiak, familia-“klan” zabaletatik gero eta urrunduagoak.\nBilakaera horretan elementu esplizituetarantz jotzea ere sartzen da, arrazoiekin azal dezakeguna, eta zera zehatzarekin, egiten dugunarekin eta harremanetan jokoan jartzen ditugun ekintzekin lotuago dagoena. Zelanbait, tabula rasa edo arbel huts bat, iraganarekin lotura bakoa, aurkitu izan bagenu bezala da, non gure seme-alaben heziketa “jokoan” jartzen dugun gure portaera edo jokabide bakoitzean. Arreta-gune edo ardatza ez da izatea, familiako parte izatea edo familia lakoa izatea, baizik eta egitea.\nGarai honek hezkuntza-eredu berriak sortzeko aukera ematen digu, jaso ditugunen aurrean (edo haien osagarri); izan ere, beste gizarte-eremu batzuetan bezala, aukeratzeko askatasuna konkistatu dugu. Aldiz, txanponaren beste aldean, umeen etorkizuna gure esku izatearen ardura edo erantzukizunaren zamarekin ere lotzen gaitu, eta, kasu askotan, gizarte-erruduntasunarekin ere bai, hazieran zailtasunak edo “sozialki arazotsuak diren jokabideak” sortzen direnean.\nEredu historiko honetan, jokabide bakoitzak hezkuntza-asmo bat izan behar duenez, askotariko ikuspegiei loturiko hezkuntza-proposamen eta eskaintzen merkatu etengabea topatzen dugu, hezteko moduen IKEAra bisita egitea lez. Era berean, hezkuntzako whatsapp, blog, coache, psikologo eta guruen talde pila batekin aurkitzen gara, gure aukeraketa edo hautu bakoitzaren epaile/ispilu gisa aritzeko.\nBatzuetan nekagarria bihur daiteke. Duela urte batzuk, lankide batek esan zidan ardura horrek erabat abaildutako (batez ere) ama askorekin ari zela lanean bere pediatra. Eta gutxi gorabehera honelako zerbait esaten ziela: “Bost urteko hazkuntzarekin hezkuntza-interakzio bakoitza hain erantzukizun edo ardura handiarekin bizi baduzue, nerabezarora iristen direnean akituta egongo zarete.”\nHautatzeko askatasuna, hain liberatu eta erreala den askatasuna?\nBaina benetan hainbeste askatu gara familia-ereduetatik? Egia da gu garela, ariketa kontziente bat eginez, hezkuntza-ereduak erabakitzen ditugunak, gure seme-alabentzat onena aurkitzeko oinarritik abiatuta?\nNire ustez, jokabideetan eta larregizko erantzukizunean jarritako arreta neurrigabe horrek ─oso gure garaiko zerbait─ albo batera uzten du funtsezkoa den gauza bat, alegia, konturatu beharko genukeela jokatu gura ditugun gure hezkuntza-portaera horietako asko, ustez ohartuki egiten ditugunak, gure introiekzio, apriori edo ereduek oso baldintzatuta daudela, digeritu barik imitatuz edo modu akritikoan erreakzionatuz errepikatzen ditugu eta.\nIzateko eta hezteko modu horiek geureganatu eta justifikatu ohi ditugu, transmititu dizkiguten pertsonei leial izanez, batez ere. Edo, aitzitik, haien aurrean erreakzionatu egiten dugu, ezberdin egiten saiatuz, eta askotan kontrakoa eginez. Ispilu-joko horretan bizi izan duguna islatzen dugu, eta gure hautuetako askotan agertuko da, gure berba, enfasi eta begiradetan, erreparatzen diogun eta ez diogun horretan, garen gorputzean… horiekin erreakzionatzen dugularik.\nAgerikoa da hori, gure seme-alabekin dihardugunean, gure gurasoen berbak erabiltzen ditugula ohartzen gara, eta gauza bera gertatzen da jaso ditugun eta transmititzen jarraitzen dugun mezu eta adierazpenetan, aukeratu ditugun lanbideetan, botoa ematen diegun alderdietan, gure ideologietan, askotan horiekin jarraitzen dugularik geure seme-alabak “doktrinatzen”.\nEragin hori oso nabarmena da bai oso agerikoak diren alderdietan, aipaturikoak bezalakoetan, eta bai elementu sakonago, inkontziente edo sotilagoetan, eta gure bizipena gainditu eta belaunaldiz belaunaldiko familia-dinamiketan sartzen diren elementuak ere hartzen ditu. Psikologiaren edo ezagutza pertsonalaren askotariko esparruetan islatuta ikusiko ditugun hainbat alderdi, “kontzientzia-maila” askotara hurbiltzeko aukera emango digutenak, zelanbait esateko tipula-geruzak bezalakoak, pertsona bakoitzak, behar edo gura izanez gero, askotariko ikuspegi eta lan-moduetatik azter ditzakeenak. Eragin hori iceberg edo izotz-mendiarekin ere irudikatu dezakegu, horrek gogorarazten baitigu bere zatirik handiena kontzientziaren azpialdean geratzen dela.\nAgian horregatik, batzuetan ez gara konturatzen haren eraginaz zeharkako egoera edo galderengatik baino. Zailtasun edo kezka horiek gelditu eta pentsatzera behartzen gaituzte, edo are gehiago, gure egungo arazoek bizi izandako egoerekin edo gure bizipenen harian dauden “korapilo” batzuekin duten harremanaren esperientzia bizitzeko gelditzera.\nInoiz ikusi duzu zeure burua seme-alabekin temati eta setati errepikatzen ekintza berberak, nahiz eta jakin ez zaizkizula funtzionatzen ari? Harritu zara gai edo egoera jakin batzuen aurrean larregizko erreakzioa duzula ikusita, ulertu barik zergatik ezin diozun horrela jokatzeari utzi, harremanetan distantziak eta blokeoak sortzen dituzun bitartean? Zure seme-alabei dagokienez, sartuta zaude beti leku berera eramaten zaituen katramilaren batean, zergatikoa oso ondo ulertu barik? Aurkitzen duzu familia-harremanetan errepikatzen den patroi edo eredu bat, familiako harremana blokeatzen ari dena?\nEreduei, funtzionatzeko modu “automatikoei”, eztabaida bako egiei, larregizko emozionaltasunari … buruzko galderak, agian geure jatorriko agertokietara gidatuko gaituztenak. Aztoratzen eta nahasten gaituzten galdera edo itaunak dira. Eta, hala ere, gure bizitzako beste edozein esparrutan bezala, bilatzera bultzatzen gaituzten ahotsak ere badira. Izan ere, agian galderak, samina edo kezkak sortzen zaizkigunean bakarrik aurkitzen dugu bide horietatik abiarazteko beharrezko gosea eta kemena.\nRaul Castillo, psikologoa eta hezitzaile soziala\nHazkuntzari buruzko beste BBK Family artikulu batzuk\nBBK Family mediatekan ditugun ipuinak laguntza emateko:\nBadugu zer eraikin\nKategoriak BBK Family, hazkuntza Etiketak legatua, Raul Castillo Bidalketen zehar nabigatu


«…Probatu zuenak badaki», ostegun eta ostiraletan Aieten | Aiete – Lantxabe – Katxola – Ayete\nDuela egun batzuk, Liburuaren Nazioarteko Eguna zela eta, irakurketa gisa Jose Maria Eça de Queirozen Basilio lehengusua gomendatu genuen. Bada, datorren ostegunean, maiatzaren 13an, 18:00etan, Aieteko Kultur Etxean, Lola Arrietaren tertulietan -1878an argitaratua- nobela daukagu. Queirósen kontakizuna «literatura eta zinema» zikloaren kontzepzioan txertatzen da erabat.\nPello, Lola eta Kany (Kultur Etxean izan zen 2019ko ekainaren 14an)\nEçako Portugalen lurra hartuz, maiatzaren 14an, ostiralean, 18:00etan, zineforum saioa izango dugu Manuel de Oliveiraren Oporto de mi infancia filmarekin. Pello Gutierrez Peñalba argazki zuzendari, muntatzaile eta ekoizleak aurkeztuko du filma.\nPello ezagutu genuen, Juanmi Gutierrez zinemagile eta irakasle donostiarrari egindako omenaldian. Pellok aitaren lan bat aurkeztu zuen, Donostiako kale artistei buruzko «Isiltasun kalea/Músicos que tocan en la calle» dokumental hunkigarria. Kultur Etxean izan zen 2019ko ekainaren 14an; oraindik ere faltan botatzen dugu zinema zuzendaria.\nKany Peñalba, bere emaztea, Juanmirekin batera aritu zen ekoizpen zuzendari gisa\n[Nahitaezkoa da maskara, eskuetarako hidro-alkoholak eta segurtasun-distantziak erabiltzea bi saioetan. Jakina denez, pandemiak iraun bitartean, areto nagusirako edukiera mugatua dago]\nEsta entrada fue publicada en Literatura cine cultura el 11 mayo 2021 por Lantxabe.\n← Bosque de Miramón: ‘Txispas’ pone el dedo en la llaga Llanto por las causas perdidas, o quizás no →


kritiken hemeroteka » Kritika (eta) zorrotza\n« Euskarazko krimen-literaturaz | Elefanteen hilerria »\nIzurritea / Onintza Enbeita / Zorrotz, 2021\nKritika (eta) zorrotza Nagore Fernandez / Berria, 2022-01-23\nZorrotz hedabide eta argitaletxeak argitaratu du Onintza Enbeitaren lehen liburua, Izurritea saiakera lana. Ironikoa dirudi: idazlearen hitzek XXI. mendeko izurritea dakarte lehen lerrora, eta pandemia horrek gizartean eta gizakiongan ernatu duen gaitza. Horren guztiaren berri, baina, Zorrotz argitaletxeak eman digu, noiz eta pandemia garaiotan sortu eta gorpuztu den egitasmoak. Askatasuna, pentsamendu kritikoa eta klase kontzientzia dira hedabidearen lema nagusiak, eta guztiarekin bat datorren uzta da Izurritea saiakera lana. Irakurleak askatasun osoz hitz egiten duen diskurtso batekin egingo du topo orriotan, Enbeitak bere-berea duen estilo irakurterraz baina kritiko eta zorrotzarekin, hain zuzen. Ausardiaz eta ahoan bilorik barik bere ingurura begira jarriko zaigu, eta gizartean dauden gaitzak mahaigaineratuko, gehienetan langile klaseak sufritzen dituen gehiegikeriak salatzeko. Izenburutik bertatik aurreratzen zaigu liburuan zehar leitmotiv den gaia: COVID-19ak sortutako egoera tristea; baina, nago pandemiaren gaia, autoreak introspektiboki hitz egiten ez duenean behintzat, dagoeneko gurekin bizi izan diren hainbat arazo eta gai sozial saretzeko baliatzen duela. Bestela esan, izurritea icebergaren punta dugu obran, ikusgarriena, nabarmenena; gizarteko arazoak oinarria. Horra hor nire irakurketa.\nZiurtasun handiz ondutako diskurtso horretan, ordea, pare bat alderdiren falta izan dut. Kanpora begira, asko dira Enbeitak proposatzen dituen arazoak, zaintzarena bat, eta horretan feminismoak egindako lana, munduko pobrezia beste bat, gobernuaren kudeaketa kaxkarra. Ezin ukatuzkoa da barrura begira ere jartzen dela, bere esperientzien eta sentimenduen berri ematen baitu askotan, idazleak horren ohikoa duen bezala. Baina iruditu zait ez duela kritikotasun berarekin hitz egin bere barrenaz, bere akatsez; kritikoa da, baina autokritikoa ez horrenbeste. Oso gizatiarra iruditzen zait pandemia garaian kontraesanez beteta ibiltzea, ni hala sentitu izan naiz une oro; zer eska diezaiekegu, bada, gizakion jarrerei, gobernuak une oro norabidez aldatzen duen bide bat eskaintzen badigu? Ez ditut idazlearen sentimenduak eta ideiak ukatzen inondik ere, funtsean, gauzak horren argi izatearen inbidia puntu bat ere badut; ordea, Onintza Enbeita gizatiarrago bat espero nuen, konplexutasun horri ere zirrikitu bat uzten diona. Aurrekoarekin batera, testuaren edizio eta berrikusketa finago baten mira ere izan dut, idazketa prozesuan sortzen diren akatsak ekiditeko batez ere.\nGuztiarekin ere, Albert Camus filosofo eta idazlearen Izurria nobela gogoangarriari izenburuz imintzio disimulatu bat egiten dion saiakera honek hausnarrera eramaten du irakurlea; bere buruari begiratu eta pandemian zer leku izan duen konturatzeko aukera bat eskaintzen dio. Bestetik, eta batez ere, aurretik ere gurekin bizi ziren gaitzei ikusgarritasuna ematen die, hor daudela seinalatu eta salatu. Camusen lana gizagabekeria izu(ga)rrien alegoria bat baldin bada, Enbeitaren Izurritea krisi sozialaren sinekdokea izan liteke.


«Donostia»: berrikuspenen arteko aldeak - Wikipedia, entziklopedia askea.\n«Donostia»: berrikuspenen arteko aldeak\n13:35, 8 iraila 2016ko berrikusketa\n19 bytes added , Duela 4 urte\n13:34, 8 iraila 2016ko berrikusketa (aldatu)\nAskasua (eztabaida | ekarpenak)\n13:35, 8 iraila 2016ko berrikusketa (aldatu) (desegin)\n1835eko abenduaren 6an, karlistak hiriaren ateetan kokatu eta amore emateko eskatu zuten. Ezezkoaren aurrean bonbardatzen hasi ziren. Donostian, kausa [[Kristinatar|liberala]] defendatzeko 1835eko uztailaren 10etik Sir [[George Lacy Evans]] jeneralaren agintearen mende zegoen [[Britainiar Legio Laguntzailea|legio ingeles batek]] hiria defendatu egin zuen eta hildako asko izan ziren. Bere eginkizuna bete ondoren legio ingelesa desegin egin zen eta bere aberrira itzuli zen 1838an, atzean hildako eta zauritu ugari utziz.\nBere omenez 1924ko irailaren 28an [[Ingelesen Hilerriahilerria (Donostia)|Ingelesen hilerria]] izenekoa inauguratu zen, [[Urgull]] mendian kokatu zena. Tropa horren ostatua Ategorrieta izan zen eta hor, geroago, [[Notre-Dame eskola]] eraiki zen eta alboan zegoen plazari ''Constitution Hill'' deitzen hasi ziren. Absolutismo karlistaren aurkako protesta gisa inguruko baserritarrek "Konstituzioa hil" esaten hasi ziren, izena eta esanahia aldatuta.\n1839an [[Bergarako besarkada|Bergarako Hitzarmena]] egin zen [[Rafael Maroto|Maroto]] indar karlisten buruaren eta [[Baldomero Espartero|Espartero]]ren artean, gerrari amaiera emateko. Hitzarmenean ezarritakoa betez, behin Espainiako Gorteak bildu zirenean, euskal probintzien foru erregimena onartu egin zuten.


Joanes Larretxearentzako elkartasun argazkia ateratzera animatu dute : Oarsoaldeko Hitza\nJoanes Larretxea presoarentzako elkartasun argazkia ateratzera animatu dute\nElkartasun argazkiekin osatutako mosaiko bat sortu nahi dute Oiartzunen, eta aste honetan bidali beharko dira argazkiak, e-posta bidez.\nOiartzungo Sortuk elkartasun argazki mosaiko bat antolatu du. Izan ere, hamar urte dira Joanes Larretxea espetxeratu zutela, eta presoarekiko elkartasun keinu gisa antolatu dute jarduera hori.\nOiartzuarrei argazki bat ateratzeko eskatu diete, eta e-posta bidez bidaltzeko. Sorturen helbide elektronikora bidali behar da, eta datorren igandea —hilak 24— izango da azkeneko eguna. Jasotako argazkiekin mosaikoa osatuko dute.


TR Condiciones de participación en la XXX edición del certamen de poesía "Ernestina de Champourcin" EU\nEPEEN ETENALDIAREN AMAIERA\n463/2020 Errege Dekretuak deklaratutako alarma egoera luzatzen duen maiatzaren 22ko 537/2020 Errege Dekretuaren 9. artikuluan adierazitakoaren arabera, amaiera ematen zaio administrazio epeak eteteari, 2020ko ekainaren 1etik aurrerako ondorioekin.\nOsasun larrialdiko egoerak ekonomiaren sektore kalteberenetan izan dezakeen inpaktua leuntzeko asmoz, Foru Gobernu Kontseiluak premiazko zerga neurriak onetsi ditu; horien artean, zerga arloko epeak etetea edo luzatzea.\nnull TR Condiciones de participación en la XXX edición del certamen de poesía "Ernestina de Champourcin" EU\n"Ernestina Champourcin" XXX. poesia lehiaketaren parte hartzeko oinarriak\nLanak aurkezteko epea 2019ko uztailaren 3an bukatuko da, 23:59an (Espainiako penintsulako ordua). Data horren ostean, zigilu marka ikusita epe barruan postaz bidali zirela egiazta daitezkeen lanak baino ez dira onartuko.\nBi hizkuntza modalitate ezarri dira: euskara eta gaztelania. Lan bakoitza bi modalitate hauetako bakar batera baino ezin da aurkeztu.\nOlerki liburuak, gutxienez, 500 eta, gehienez, 700 olerki izango ditu, inprenta letraz (Arial 12 edo antzekoa) idatziko dira, eta lerro artean espazio bikoitza utziko da. Olerkariak askatasun osoa du ahapaldi kopurua, neurria eta errima aukeratzeko. Lanak jatorrizkoak izango dira, inoiz argitaratu gabeak eta aurretik beste lehiaketa edo sariketa batean inolako saririk jaso gabeak.\nLanak aurkezteko bi modalitate aurreikusten dira. Elektronikoki bidaliz gero, ez da zertan posta bidez bidali.\nLanaren ale bat inprimatuta sinadura gabe.\nHaren kopia bat euskarri informatikoan (CDa edo pendrive-a), pdf formatuan.\nGutun azal bat itxita parte hartzailearen datuekin, hirugarren oinarria betetzen duela jasotzen duen zinpeko aitorpena eta sinadura, oinarri hauen bukaeran ageri den I. eranskinaren ereduaren arabera.\nSaritutako lanei dagozkien gutun azalak baino ez dira irekiko. Ordura arte Arabako Foru Aldundiko Euskara, Kultura eta Kirol Sailean zainduko dira, eta epaimahaiak ezingo ditu eskuratu.\nAle inprimatuan eta euskarri informatikoko kopian eta gutun azalean identifikatzeko izenburu bera egon behar da jarrita ondo ikusteko moduan, bai eta egilearen izengoitia ere. Beharrezkoa da datu horiek bidalitako dokumentu guztietan idaztea.\nHiru elementu horiek hona bidali beharko dira gutun azal batean sartuta:\nErnestina de Champourcin poesia lehiaketa\nArabako Foru Aldundiko Euskara, Kultura eta Kirol Saila\nProbintzia plaza, 5 - 3. sol.\nPosta elektroniko bidez:\nMezu elektroniko bat bidaliko da ialdecoa@araba.eus helbidera, era honetan:\nI Mezuaren gaia: (Jarri hizkuntza)-(jarri titulua)-(jarri izengoitia)\nAdibidez: Gaztelania-La casa azul-Luna\nII Bi fitxategi erantsi beharko dira:\n-Lana pdf formatuan, eta eranskin horri eskema honi jarraituz jarriko zaio izena: LANAREN IZENBURUA-IZENGOITIA.pdf\nAdibidez: Etxe urdina-Ilargi.pdf\n-Oinarri hauen I. eranskina datu pertsonalekin pdf formatuan, eta eranskin horri eskema honi jarraituz jarriko zaio izena: I. ERANSKINA-LANAREN IZENBURUA-IZENGOITIA.doc\nAdibidez: I. eranskina-Etxe urdina-Ilargi.pdf\nOinarri hauen bukaeran I. eranskinaren eredua ageri da.\nSaritutako lanei dagozkien datu pertsonalak baino ez dira irekiko. Ordura arte Arabako Foru Aldundiko Euskara, Kultura eta Kirol Sailean zainduko dira, eta epaimahaiak ezingo ditu eskuratu.\nBidalitakoarekin bat ez datorren edozein bidalketa, bidaltzeko modalitatea gorabehera, baliogabe geldituko da oinarri hauek ez badira betetzen.\nSaria 2.000 eurokoa izango da modalitate bakoitzerako. Zenbateko horri dagokion atxikipena egingo zaio.\nEuskara, Kultura eta Kirol Saileko foru diputatuak izendatutako epaimahai kalifikatzaileak hartuko du erabakia, eta dagokion gutun azala irekita ezagutaraziko du.\nEpaimahaiaren erabakiaren aurka ezin izango da gora jo. Erabakia epaimahaikideen gehiengo soilaz hartuko da, eta epaimahaiak izango du eztabaidetan sortzen diren gorabehera guztiak ebazteko ahalmena.\nSariak eman gabe geldi daitezke, epaimahaiak hala erabakitzen badu.\nArabako Foru Aldundiak argitaratu egin ahal izango ditu saritutako lanak, epaimahaiak epaia eman eta hamabi hilabeteko epean; hala eginez gero, edizio kontratu bat sinatuko da. Lana argitaratzeak ez du eragingo inolako ordainketarik sariaz lortutagoaz gain. Baldin eta egileek argitalpena beren kabuz egin nahi badute, berariazko baimena eskatu beharko zaio Arabako Foru Aldundiko Euskara, Kultura eta Kirol Sailari, eta betiere lana saritua izan dela aipatu beharko da.\nSaritu ez diren lanak ez dira itzuliko, eta epaimahaiak epaia eman eta hurrengo egunetik aurrera hogeita hamar eguneko epean suntsituko dira; baita jaso diren gainerako fitxategi guztiak ere.