Amagandiko edoskitzea eta adimen-koefizientea | Consumer\nAmagandiko edoskitzea eta adimen-koefizientea\nGantzak funtsezko elikagaiak dira haurraren nerbio-sistema eratu eta garatzeko\narabera: Astelehena, 2008ko urtarrilaren 21a\nEstatu Batuetako zientzialariek berretsi dute amagandiko edoskitzeak haur baten adimena hobetzen duela aldaera genetiko jakin bati esker, ‘Proceedings of the National Academy of Sciencies’ aldizkarian berriki argitaratu den azterlanak erakusten duenez. Gantz-azidoak kontrolatzen dituen gene batek lagundu diezaieke, gantz-azido horiek dituzten haurrei, amaren esnearen gantza hobeto aprobetxatzen eta adimen-koefiziente handiagoarekin lotutako garun-garapena sustatzen.\nEdoskitzea eta garapen kognitiboa\nEdoskitze naturala da haurrarentzako elikadurarik onuragarriena. Haurrak gaixotzeko duen suszeptibilitatea murrizteaz gain, duela gutxi egindako ikerketek frogatu dute amaren esnearekin elikatutako haurrek garapen kognitibo hobea izaten dutela, eta horrek adimen-koefiziente handiagoa dakar. Azken ikerketen arabera, esan daiteke haurren garapen intelektualean bi faktorek eragiten dutela: herentzia genetikoak eta jaio ondoko giroak eskaintzen dizkion esperientziek, besteak beste, amagandiko edoskitzea.\nAzterketak, zehazki, ‘FADS2’ geneari buruz hitz egiten du. Kate luzeko gantz-azido poliasegabeen metabolismoa erregulatzen du, nerbio-zelulen garapenean funtzio garrantzitsua betetzen baitute. Ugaria da amaren esnean, eta ez da oso ugaria edo ez dago bestelako haurrentzako esnerik, salbu eta funtsezko elikagai horiekin aberastuta badaude.\nHaurraren koipeak eta nerbio-sistema\nGarunaren %60 gantzez osatuta dago; horietatik %40 gantz-azido poliasegabeak dira, kate luzekoak (AGPICL); %10 azido arakidonikoa, azido esentzial linoleikotik (Omega 6) datorrena; eta %15, azido docosahexaenoikoa (DHA), garunaren garapenean garrantzi handiena duena eta azido alfomena-3 funtsezkotik datorrena. Bi gantz-azido horiek (arakidonikoa eta DHA) funtsezkoak dira haurraren egituraren konfigurazioan eta nerbio-sistemaren funtzionamenduan.\nPertsona baten garuna eratzeko etapa kritikoenak haurdunaldiaren azken hiruhilekoan gertatzen dira, eta jaio eta bi urtera arte irauten dute. Denbora horretan, oso prozesu zehatzak gertatzen dira nerbio-zeluletan, eta kate luzeko gantz-azido poliasegabeen ekarpen izugarria behar dute. Gantz-azido horiek nerbio-ehuna sortzen eta neuronen bidez informazioa sortzen eta transmititzen parte hartzen dute.\nOrganismoan gantz-azido horiek gehien dituzten bularreko haurrek ikasteko eta kontzentratzeko gaitasun handiagoa dute, joan den urteko ekainean ‘American Journal of Clinical Nutrition’ aldizkarian argitaratutako artikulu baten arabera. Izan ere, denboraldi horretan AGPICLren ekarpen egokiak ondorio positiboak izan ditzake haurraren adimenarengan (etorkizun heldua), baita bere bizitzako osasun-egoera orokorrean ere, erikortasuna murriztuz.\nOmega 6 / omega 3 oreka\nHaurdunaldiaren azken fasean, eta jaio eta bi urtera arte, nerbio-zelulek gantz-azido poliasegabe ugari behar dituzte.\nNekazaritzarako eta Elikadurarako Nazio Batuen Erakundeak (FAO) eta Osasunaren Mundu Erakundeak (OME) 5:1 eta 10:1 arteko omega-6 eta omega-3 erlazio dietetikoa gomendatzen dute, hau da, omega-3 gramo bakoitzeko 5 eta 10 g omega 6 bitartean kontsumitzea komeni da. Omega 6 azidoak kopuru handitan aurkitzen dira ekilore, arto, soja, kakahuete, onagra eta manufakturatutako hainbat produktutan, hala nola galletetan edo margarinetan.\nGure eguneroko dietan ez da ohikoa omega 6 behar adina ez kontsumitzea, baina bai omega 3. Omega 3 ugari daude arrain urdinetan, hala nola, sardinetan, izokinetan, atunetan edo antxoetan. Itsaskiak ere iturri diskretuak dira (muskuiluak, txirlak, izkirak edo berberetxoak, besteak beste). Galorratz-olioak, fruitu lehorrak (intxaurrak edo hurrak, esaterako) eta omega 3z aberastutako produktuak ere elikagai mota batzuk dira, mantenugai horren beharrak asetzeko eguneroko ekarpena bermatzen dutenak.\nDuela hamar urte baino gehiagotik merkaturatzen dira DHA ugari duten arrautzak, oiloek jaten duten pentsuaren bidez lortuak. Horri gantz-azido horretan aberatsak diren alga batzuk gehitzen zaizkio. Gaur egun, aurrerapen teknologikoen ondorioz, hainbat elikagai aberasten dira: galletak, margarinak, esnekiak, pateak eta hegazti-saltxitxak. Hala ere, ondo aholkatzea komeni da aberastutako elikagaietara jo aurretik, horiek gehiegi erabiltzea kaltegarria izan baitaiteke. Organismoan DHA gehiegi izateak odol-koagulazioan akatsak eragin ditzake.\nAmaren elikadura, funtsezko pieza\nHaurdunaldiaren azken hiruhilekoan eta bizitzako lehen hilabeteetan, amak ematen du azido arakidonikoa eta DHA. Giza esneak azido arakidoniko (%0,5) eta DHA (%0,3) kantitate txiki bat dauka, eta hori nahikoa da jaioberriaren beharrak hiru aldiz betetzeko. Amak era horretako koipe kopuru egokia badu, fetuari, plazentaren bidez, eta haurrari, esnearen bidez, kate luzeko gantz-azido poliinsaturatu horiek eman diezazkioke, beharrezkoak baitira bere nerbio-sistema egoki eta osasuntsu garatzeko.\nHala ere, egoera batzuek ekarpen hori alda dezakete, hala nola elikadura desegokia, edo gure herrialdean hain ohikoa den omega 6 ugari duten elikagaien kontsumoa (ekilore- eta arto-olioa, galletak edo margarinak), baita omega 3 ugari duten elikagaiak ez hartzea ere (gehiegi jateak murriztu egiten ditu bigarrenen ondorio onuragarriak). Adibidez, astean 200 g arrain urdin baino gehiago behar dira amaren esnean DHA altxatzeko. Haurdunaldi oso sarriek edo haurdunaldi multilangabeziak AGPICLen erreserbak murriztu ditzakete.\namagandiko edoskitze azidoak garapen koefiziente intelektual omega-eu


Body Merry Breakthrough Night Cream - 100ml | Beautyshop.ie\nBody Merry Breakthrough Night Cream - 100ml\nHasiera / Edertasunik gabeko edertasuna / Body Merry Breakthrough Night Cream - 100ml\nMarka: Gorputza alaia\nEman zure "edertasun loari" esanahi berria gure gaueko krema super aberats eta zetazkoarekin. % 5eko niazinamida, peptidoak, ozeano mineralen eta algen konplexu pertsonalizatua erabiliz, sakonki hidratatzen eta elikatzen duen formula honek zahartzearen seinaleak moteltzen laguntzen du itxura orekatuagoa eta argiagoa duen itxura erakusteko - zauden bitartean ...\nEman zure "edertasunari lo" esanahi berri bat gurearekin super aberatsa eta zetatsua gaueko krema.\nerabiliz % 5 niazinamida, peptidoak, ozeanoetako mineralen konplexu pertsonalizatua eta algak, formula hidratagarria eta elikagarria da, zahartze zantzuak moteltzen laguntzen baitu lorategi itxura uniformeago eta distiratsuago bat azaltzen ari den bitartean - lo egiten ari zaren bitartean!\nEsnatu haurra larruazal leuna eta atseden hartzen, zaharberritzen eta berritzen den isla ederra.\nIdeal para larruazal mota guztiak eta edonork bere errutinari hezetasun gehigarri bat gehitzeko gogoa badu. Gaueko hidratazio bikaina da zure aurpegia berriro hidratatzen laguntzen duen bitartean, baina igarotzen da eguneko aurpegi krema gisa edo esku-krema gisa.\nAplikatu aurpegia, lepoa eta bularrean garbitu eta tonifikatu ondoren. Serum bat erabiltzen baduzu, aplikatu seruma krema baino lehen. Etengabe berritzeko, eguneko aurpegiko krema hidratatzaile gisa ere erabil dezakezu. Emaitza onenak lortzeko, erabili Body Merry garbitzailea, tonerra eta / edo serumarekin batera.\nKontuz: Kanpo erabilerarako bakarrik. Saihestu begiekin harremana. Larruazaleko sentsibilitatea gertatzen bada edo erreakzio alergikoa susmatzen baduzu, utzi erabilera eta kontsultatu zure medikuari. Mantendu haur eta animalien eskura.\nAloe Barbadensis hosto zukua (Aloe organikoa), Aqua (ur desionizatua), glicerina (kosher, barazkia), Cassia Angustifolia hazi extract (azido hialuroniko botanikoa), Helianthus Annuus hazi olioa (ekilore olio organikoa), isopropil palmitoa, nitinamamida (bitamina B3) , Glyceryl Stearate, Alkohola Cetilikoa, Azido Stearikoa, Butyrospermum Parkii Butter (Shea Butter), Simmondsia Chinensis Seed Oil (Jojoba Oil Oil Organikoa), Tocopheryl Acetate (Bitamina E), Pantenol (B5 bitamina), Palmitoyl Tripeptide-5, Itsasoko uraren erauzketa ( Ozeano kontzentratua minerala), Camellia Sinensis hosto extract (te berde ekologikoa), Achillea Millefolium extract (Yarrow), Chondrus Crispus extract (Irish Moss), Spirulina Maxima extract, Xanthan Gum, Phenoxyetanol, Ethylhexylglycerin.


Olley - Wikipedia, entziklopedia askea.\nCatherine CIESLEWICZ (2014-2020)\n49° 09′ 53″ N, 5° 45′ 46″ E / 49.1647°N,5.7628°E / 49.1647; 5.7628Koordenatuak: 49° 09′ 53″ N, 5° 45′ 46″ E / 49.1647°N,5.7628°E / 49.1647; 5.7628\nJeandelize, Mouaville, Puxe, Thumeréville eta Saint-Jean-lès-Buzy\nOlley Frantziako udalerri bat da, Meurthe-et-Moselle departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 234 biztanle zituen.\n2007an Olley udalerrian erroldatutako biztanleak 234 ziren. Familiak 92 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.\n2007an 101 etxebizitza zeuden, 92 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 99 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 92 etxebizitza nagusietatik 76 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 30 etxek lau zituzten eta 56 etxek bost zituzten. 67 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 43 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 36 etxetan bat baino gehiago zituzten.\nOlley udalerriko biztanleria-piramidea 2009an .\n2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 136 ziren, horien artean 101 aktiboak ziren eta 35 inaktiboak ziren. 101 pertsona aktiboetatik 93 lanean zeuden (56 gizon eta 37 emakume) eta 8 langabezian zeuden (1 gizon eta 7 emakume). 35 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.\n2009an Olley udalerrian 96 unitate fiskal zeuden, 258 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.741 euro zen.\n2000. urtean Olley udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.035 hektarea erabiltzen.\nBNF: 152644773 (data)\nOrriaren azken aldaketa: 15 iraila 2020, 14:19.


AP-68ak gainontzeko autobideek dituzten hobariak izatea eskatu du EH Bilduk - Aiaraldea.eus\nAP-68ak gainontzeko autobideek dituzten hobariak izatea eskatu du EH Bilduk\nErredakzioa 2017-01-19 17:43 Politika Aiaraldea\nMozioak aurkeztuko dituzte Hego Uribeko udal guztietan.\nUrduña, Arakaldo eta Arrankudiaga-Zolloko alkateek hartu dute parte prentsaurrekoan. Argazkia: EH Bildu | Ikusi handiago | Argazki originala\nPrentsaurrekoa egin dute gaur goizean Hego Uribeko EH Bilduren hautagaiek. Bertan parte hartu dute Arakaldo, Urduña eta Arrankudiaga-Zolloko alkateek, besteak beste.\nAP-68 autobidea izan dute mintzagai. “2017ko urtarrilaren 1etik aurrera bizkaitarrek gehienez 30 euro ordaindu behar dituzte Bizkaiko autopistak erabiltzeagatik, Bizkaiko Foru Aldundiak emandako hobariak direla eta”, azaldu dute koalizioko kideek, baina gaineratu dute hobari horietatik kanpo geratu dela A-68 autobidea.\nEH Bilduko kideek azaldu dute hobari hori izateak autobidea erabiltzera bultzatuko lituzkeela “ibilgailu astun asko”. Modu horretan uste dute Bi-625 errepideko trafikoa “arindu” egingo litzatekeela Arrigorriaga, Ugao, Arrankudiaga eta Arakaldotik igarotzean.\n“Eskubide gutxiagoko herritar”\nHortaz gain, hautetsiek azpimarratu dute Arako Foru Aldundiak hobariak ematen dizkiela autobide hori erabiltzen duten arabarrei. “Autopista hau batez ere Hego Uribeko herritarrok erabiltzen dugu, eta AP-68 Bizkaian hobaririk ez duen autopista bakarra izateak, gainontzeko bizkaitarrak baino eskubide gutxiagoko herritar bihurtzen gaitu”.\nHori guzti hori dela eta, EH Bilduko kideek adierazi dute mozio bat aurkeztuko dutela Hego Uribeko udal guztietan. Bi gauza eskatuko dituzte mozio horretan: Eusko Jaurlaritzak Espainiako Gobernuari AP-68 autobidearen eskuduntza eskatzea eta Bizkaiko Foru Aldundiak hobariak ematea errepide hori erabiltzen duten bizkaitarrei.\nAP-68 autobidearen doakotasuna eskatu du Omniak


Bartzelonan ITERri buruzko akordioak lortzeko bilera egingo da bihartik aurrera | Consumer\nBartzelonan ITERri buruzko akordioak lortzeko bilera egingo da bihartik aurrera\nMundu osoko 40 aditu inguru izango dira hitzorduan.\nBihartik aurrera (asteartea) datorren larunbatera arte, mundu osoko 40 bat aditu legalen bilera izango da Bartzelonan, eta “International Termonuclear Experimental Reactor” (ITER) proiektuan parte hartzen duten herrialdeen izenean joango dira. Energia, Ingurumen eta Teknologia Ikerketen Zentroko (CIEMAT) instalazioetan egingo da bilera, Europako Fusio Agentzia izango denaren sorreran.\nEuropako Batasunean, Estatu Batuetan, Japonian, Errusian, Txinan, Hego Korean eta Indian du jatorria, eta ITERerako salbuespen fiskalei, jabetza intelektualeko eskubideen tratamenduari eta proiektu honetako Kontseilu Errektorearen funtzionamenduari buruzko akordioak lortzea dute helburu.\nKataluniako hiriburuko bilera izango da joan den ekainean ITER Cadarachen (Frantzia) kokatzeko eta proiektua kudeatzen duen bulegoa Bartzelonan jartzeko erabakia hartu zenetik izan diren topaketa batzuen azkenaurrekoa. Tokio hirian egingo da azken bilera, martxoko lehen astean.\nBartzelona bilera iter-eu


Interesdun batek kultur edo aisialdiko jarduerak antolatzeko jabari publikoa edo gune irekiak okupatzeko udal lizentzia, espazio horietan oholtza, karpak, instalazio gehigarriak... behar dituzten jarduerak egiteko (ura, argia, zabor-edukiontziak).\nJardueren programa: egingo diren jardueren zerrenda eta horien deskribapen zehatza, datak eta ordutegiak, eta instalazioak (eszenatokiak, karpak, ura, argia…).\nEskaera Kultura departamentura bidali.\nHala badagokio Jaiak eta Ekitaldiak departamentura bidali, material erreserba egiteko.\nHala badagokio Herrilan Departamentura bidali, txostena egiteko, baldintzak jartzeko...\nHala badagokio Udaltzaingo Departamentura bidali, jakinaren gainean jartzeko edo txostena egiteko.


Hiriko ostalaritza eta merkataritzaren susperraldia osasun krisialdiaren ostean – Irunero\nCovid-19ak eragindako osasun krisialdiaren ostean, Irungo merkatari eta ostalariek ohiko jarduera berreskuratzeko aukera hurbilago ikusten dute konfinamendua arintzeko neurriei esker . “Normaltasun berria” berreskuratu aurretik, Espainiako gobernuak konfinamendua arintzeko 4 fasez osatutako plana prestatu du, non fase bakoitzak bi asteetako iraupena izango duen gutxienez. Maiatzaren 4tik aurrera martxan jarritako prestaketarako lehen fasea gainditu ostean, maiatzaren 11tik aurrera arintzearen hasierako fasean sartu zen Gipuzkoa, hau da, planean aurreikusitako bigarrena.\n“Normaltasun berria” guztiz berreskuratzeko bide horretan, konfinamendua arintzeko neurriei esker hiriko denda txikietako merkatariek eta ostalariek pixkanaka berriro establezimenduetako pertsianak altxatu eta jarduera berreskuratzen hasteko aukera izango dute. Maiatzaren 11tik aurrera terrazak dituzten establezimenduek, terrazak %50eko edukierarekin ireki edo eramateko janaria prestatzeko baimena dute, oraindik lokal barnean bezerorik hartzea baimendua egon ez arren. Merkatarien kasuan, saltoki handiak itxita jarraitzen duten bitartean, denda eta negozio txikiek, berriz, ateak ireki ahal izan dituzte segurtasun neurri bereziak hartuz. Indarrean sartutako neurri berri hauekin azken hilabeteetan zehar ustutako Irungo kaleek ohiko mugimendua berreskuratzen hasi dira gutxinaka.\nIrungo Kale Nagusian kokatutako Manolo tabernan martxoaren 15ean egin zuten lan azkenekoz, egoeraren larritasunaz jabetzeaz gainera, aurreko astean zehar bezeroen kopurua era nabarmenean murriztu zelako. Horrela, tabernako jarduera eten eta egoera ezezagun honen aurrean erantzukizunez jokatzeko erabakia hartu zuten, hiritarrei elkartasuna adierazi eta jendea etxean geratu zedin laguntzeko. Ia bi hilabetez taberna itxita egon ostean, jarduera etxera eramateko janariekin irekitzeko asmoa zutela azaldu du José Mari Gonzálezek. Aldi Baterako Enplegu Erregulazioko Espedienteen (ABEEE) ondorioz, ordea, ohiko jarduera berreskuratu ez arren, pertsonal guztiaren kontratazioa mantentzea eskatzen da. José Mari González ostalariak azaldu duenez, langileen itzulera era progresiboan egitea litzateke egokiena, ohiko jarduera berreskuratzen joan heinean.\nHorrela, taberna bezeroak lokalean jaso eta etxera eramateko janariak prestatzen hasteko asmoa du. Izan ere, lokalak terrazarik ez denez, taberna ireki ahal izateko konfinamendua arintzeko 2. fasera arte itxaron beharko dute. Tabernan ohiko erritmoarekin eta %100ean lan egitea urrutiegi ikusten dute oraindik, beraz, establezimendutik kanpo kontsumitzeko prestatutako platerekin hutsune hori betetzea espero dute. Oraindik lokala irekitzeko baimenik izan ez arren, pintxoak babesteko beira-arasak tabernan prest dauzkate jada. Taberna irekitzeko baimena dutenean bezero arteko distantziak errespetatzen direla ziurtatu, establezimendua behar bezala desinfektatu eta bezeroek eskuak desinfekta- tzeko gela eskura izango dute . José Mari Gonzálezek azaldu duenez, tabernak jendea elkartu eta elkarren alboan pilatzeko pentsatutako espazioak ziren orain arte, beraz, datozen hilabeteetan tabernetan lan egiteko moduan aldaketa nabariak egingo dira.\nPilar Díez Irungo Beds establezimenduko dendaria da eta martxoaren 14an denda itxi ostean, maiatzaren 11ean Beds dendako ateak ilusioz beterik ireki ditu berriro. Konfinamenduak iraun bitartean batez ere sare sozialen bitartez bezeroekin harremana mantendu duen arren, ez du salmentarik egin, dendan produktua probatzea ezinbestekoa baita erosteko erabakia hartu aurretik. Maiatzaren 11ean ohiko ordutegia berreskuratu zuen eta dendarientzako esperientzia berri honi aurre egiteko legeak ezarritako protokoloa errespetatuz prestatu zuen dendaren irekiera.\nBezeroren batek ordua eskatuz gero hitzordua emango diola azaldu du Pilar Díezek, nahiz eta printzipioz aurretiko hitzordurik gabe lan egiteko asmoa duen, normalean denda jendea pilatzen ez dela ikusita. Neurri berezi gisa, oheak babesteko erabilera bakarreko zorro babesleak erabiliko ditu, bezeroek oheak probatu eta ukitu ostean hurrengo bezeroen segurtasuna bermatzeko.Gobernuak ezarritako lege eta protokoloen berri izateko azken asteetan zehar Estatuko Aldizkari Ofiziala inoiz baino gehiago irakurri duela onartu du Beds dendako dendariak. Atzeratutako etxebizitzen entregei esker negozioa martxan jartzeko lan nahikoa izango duela aurreikusten du Pilar Díezek. Dena dela, Irungo komertzio- aren aniztasuna eta hiritik atera gabe edozein gauza bertako saltokietan erosteko aukera azpimarratu du.\nJeca eta Bost arropa-dendak\nMartxoaren 14ean Espainiako Gobernuak alarma-egoera deitzearekin batera itxi ziren Jeca eta Bost denda guztiak Irunen. Dendetako ateetan ipinitako karteletan itxieraren berri emateaz gainera, larrialdi egoera lehenbailehen gainditzeko nahia adierazi zuten dendariek hasiera batean, orain , ordea, denden itxieratik bi hilabete igaro diren arren. Jesus Camarero dendariak azaldu duenez, azken hilabeteetan zehar bizitako egoeraren bitartez, aurrez aurreko salmentaz gainera, internet bidez bertako merkataritzan erosteko aukeraren garrantziaz ohartu dira eta jardueraren etenaldia aprobetxatu dute pixkanaka webgunea martxan jartzen hasteko.\nJesus Camarerok adierazi duenez, maiatzaren 11tik aurrera bezeroek Irungo Jeca eta Bost denda guztietan arropa erosteko aukera dute berriro. Dendetako langileak eskularru, maskara eta gel hidroalkoholikoarekin babesteaz gainera, lurrunezko makinak erosi dituzte arropa behar bezala desinfektatuko dela ziurtatzeko. Jesus Camareroren hitzetan, “bertako merkataritza lagundu eta babesteko garai da orain, izan ere, alarma-egoerak merkataritzarik gabeko hiri bat zein tristea izan daitekeen argi eta garbi erakutsi baitigu”. Osasun krisialdiak egoera ekonomikoan izandako eraginaren ondorioz, jendeak merkataritzan konfiantza berreskuratu eta normaltasunez dendetara itzuli baino lehen hilabete gogorrei aurre egin beharko dietela onartzen zuen Jesus Camarerok. Horrela, egoerak sanmartzialetako jaiekin lotutako salmenta zein udako merkealdietan eragina izango duela aurreratzen zuen Irungo hainbat arropa-dendetako jabeak.\nFolder denda lehenengo hamabostaldian itxita egon zen arren, ia berrogeialdi osoan zehar lan egiteko aukera izan duen establezimenduetako bat izan da. Rakel Lamas dendariak azaldu duenez, denda berriro irekitzeko aukera izan zutenean goizez soilik 3 ordu lan egiten hasi ziren hiritarren oinarrizko beharrei erantzun ahal izateko. Maiatzaren 4an konfinamendua arintzeko prestaketa fasea indarrean sartu zenetik Folder dendaren atea goiz zein arratsaldeetan ireki da, nahiz eta ordutegi murriztuarekin. Bezeroei, batez ere, distantziak mantentzeko eskaera egiten diete dendan sartzerakoan eta gehienez 2 pertsona egon daitezke dendaren barruan. Hortaz gain, protokoloetan zehaztutako segurtasun neurri guztiak betetzen dituzte. Saltzaileek eskularru eta pantaila babesleekin lan egiten dute eta bezeroei gauzak ukitu baino lehen eskuak gel hidroalkoholikoarkein garbitzea eskatzen zaie, uneoro dendako objektu guztiak banan-banan garbitzea ezinezkoa delako.\nAlarma-egoeran zehar denda irekita egon den egunetan bezero asko jaso dituztela azaldu du Rakel Lamas. Era berean, egoera normalarekin alderatuta, eskaerak eta erositako produktuetan aldaketa nabaria ikusi dute. “Bezero gehienak eskulanak egiteko materialen bila etorri dira guregana, kasu askotan, haurrekin eskolatik bidalitako etxeko-lanak egin ahal izateko materiala lortzeko”. Bestetik, etxetik lanean ari zen bulego eta lantokietako jendearen eskariak ere erantzun dituzte konfinamenduan zehar. Osasun krisialdia Irunera iritsi baino aste batzuk lehenago Folder dendak kokapen berria estreinatu zuen Luis Mariano kalean eta Rakel Lamas dendariak onartu duenez egoera ezohiko honek ez du dendaren aldaketaren prozesua lagundu. Aurreko egoerara itzultzea konplikatua izango dela aurreikusita, Folder dendako Rakelek jendearen konpromisoan ikusten du egoera hau gainditzeko gakoa.\nAtalaia jatetxeak normaltasun berrira egokitzeko prozesua abiatu du. Legeak ezarritako pausuak jarraituz, terraza izan da maiatzaren 11tik aurre jatetxean ireki ahal izan duten espazio bakarra, bezeroen arteko bi metrotako distantzia mantenduz eta segurtasun neurriak betez. Inaxio Muguruzak gogoratu duenez, langile asko behar dira jatetxe bat aurrera ateratzeko eta ohiko lan erritmoa berreskuratu arte, langile guztien lanpostua mantentzeak galera ekonomikoak eragingo dizkio jatetxeari, diru-sarrerak era nabarmenean murriztuko diren bitartean.\nHorrela, Inaxio Muguruzak azaldu bezala, jatetxe bakoitza bere ohiko bezeroak erakartzen jarraitzeko ahalegina egiten jarraitu beharko dute datozen hilabeteetan zehar. Egoera berri honetara egokitu eta ospakizun handiak antolatzeko baimena ematen den arte, Atalaia jatetxean etxera eramateko platerak prestatzeari ekingo diote. Izan ere, apirila eta maiatzeko hilabeteetan Atalaia jatetxea jaunartze edo ezkontza bezalako ospakizun handiez gainezka egon ohi da. Ospakizun berezi horietako asko datozen hilabeteetara atzeratu edo agendan data berri baten esperoan jarraitzen duten bitartean, Inaxiok eta bere lantaldeak Bidasoako eskualdeko mahaietako jatorduak gozatzeko lanean jarraituko dute Atalaian, ingurukoak lagundu eta babeste jarraitzeko senak gidatuta.\nAlarma-egoeran zehar Irungo kaleek haien aurpegi hotzena erakutsi dute indarrean ustutako taberna, jatetxe eta saltokien ondorioz. Datozen asteetan zehar merkatari eta ostalariek ohiko jarduera berreskuratu ahal izateko, hiritarrek gertuko merkataritzarekiko konpromisoa mantentzea ezinbestekoa izango da, etorkizunean hustutako kaleen irudia errepikatu eta normaltasun berriaren parte izan ez daitezen.\nPosted in ErreportajeakTagged Covid-19a, Covid-19a Irunen, Dendak, irun, irunero, Koronabirusa, merkataritza, ostalaritza


Otsailaren 20an eta 21ean Gipuzkoa, Lapurdi eta Nafarroa artean 1.800 hektarea kiskali zituen sutea ikertuko du Fiskaltzak. Eguzki talde ekologistak jarritako salaketaren eta Foru Aldundiak egindako txosten baten harira, Gipuzkoako Fiskaltzak ikerketa abiatzeko erabakia hartu du, sutea nahita piztu zuten ala ez jakiteko. Eguzkik ohar batean argitu duenez, "hainbat alkatek eta kargu publikok esan zuten bezala, froga asko daude ia 2.000 hektarea erre zituzten suteak nahita piztu zituztela ondorioztatzeko".\nIpar Euskal Herrian kalteak jasan zituzten udalerriek ere "bide penala hasi dute", talde horrek jakinarazi duenez. Eguzkiren arabera, kaltetutako inguru guztiak naturagune publikoak dira eta abeltzaintzarako erabiltzen dituzte. "Ildo zehatz horretan oinarrituta has dezakete ikerketa", adierazi dute oharrean. Sute horiek biodibertsitatean eragindako kaltea izugarria dela berretsi ostean, Eguzkik gogora ekarri du zein izan diren suak gehien kaltetu dituen inguruak: Larrun eta Xoldokogainako, Bidasoa ibaiko eta Aiako Harriko mendiguneak, hain zuzen ere.


Olazti Nafarroako ipar-mendebaldean dago, Arabatik eta Gipuzkoatik oso gertu. Udalerria Arakil ibaiak -Burunda du izena lehenbiziko tartean- gurutzatzen du mendebaldetik ekialdera. Ibaiak sakangunea sortu du denboran zehar, Urbasa mendia utzita hegoaldean eta Altzania eta Otzaurte mendiak iparraldean.\nOlaztiko herrigunea itsas-mailatik 547 metrora dago. Udalerriak iparraldean eta ekialdean Altsasurekin egiten du muga, hegoaldean Urbasa mendiarekin eta mendebaldean Ziordiarekin.\nKomunikabide-gune garrantzitsu batean dago, bertan elkartzen baitira Gasteiz, Iruña eta Donostia lotzen dituzten autobia eta trenbideak. Herrigunetik ateratzen da Urbasa gurutzatuz herritik Lizarraraino doan eskualdeko errepidea.


Genero zeharkakotasuna erakunde publikoetan - Olympia Berri\nGenero zeharkakotasuna. Mainstreaming. Aurrekontu publikoak genero ikuspegiarekin\nGizarte zuzenagoak eta justizia sozial handiagoarekin eraikitzen lagundu nahi dugu Olympia Berrin. Eta horretarako herri administrazioak ezinbesteko aliatuak direla uste dugu guk.\nArau esparruek behartzen dituzte beren politika eta ekintza guztietan genero ikuspegia aintzat hartzera, eta ondorioz:\nSistematikoki aintzat hartu behar dituzte emakumeen eta gizonen egoerak, baldintzak, nahiak eta beharrizanak.\nPolitika eta ekintza guztietan ezberdintasunak desagerrarazteko eta berdintasuna sustatzeko berariazko helburuak eta jarduerak bideratuko dituzte.\nAintzat hartuko dute plangintza, egikaritze eta ebaluazio fase eta maila guztietan.\nGenero zeharkakotasuna. Mainstreaming.\nErakunde publikoei laguntzen diegu beren jarduera eta arau guztietan pixkanaka berdintasun printzipioa txertatzea ahalbidetzen duten aldaketa prozesuetan.\nLaguntzen diegu mainstreaming edo genero zeharkakotasunaren estrategiaren alde egiten duten apustuan, eta entitate bakoitzaren erritmo eta beharrizanetara moldatzen gara. Helburua da genero ikuspegia zeharka txertatzea erakunde horien politika, arau, prozedura eta ekintza guztietan.\nLan prozesua ez ezik erakundearen kultura bera ere aldatuko dituzten egiteko era berriak ereitea da kontua.\nHaziak ereiten eta ureztatzen lagundu diezazukegu zeure erakundean aldaketak loratu daitezen.\nAurrekontu publikoa genero ikuspegiarekin\nHainbat dira aurrekontu publikoetan genero ikuspegia txertatzeko apustua egiten duten eta horretara behartzen duten araudiak emakumeen eta gizonen beharrizanak aintzat hartu ditzaten eta sexuaren ziozko ezberdintasunak desagerrarazten eta berdintasuna sustatzen lagundu dezaten.\nHala bada, aurrekontu publikoa bihurtzen da zeharkako tresna behinena politika publikoak planifikatzeko eta kudeatzeko, eta hartan adierazten dira erakunde publiko batek egiazki sustatzen dituen balioak eta politikak.\nAurrekontu publikoan genero ikuspegia pixkanaka txertatzea ahalbidetzen duten prozesuak diseinatzen eta horretan laguntzen dugu Olympia Berrin, diseinatzeko fasetik hasi eta hura garatu eta ebaluatu arte, aurrekontu publiko baten genero inpaktua urtero ebaluatzeko azken xedearekin.\nBatez ere prozesuaren beraren balioari jartzen diogu azpimarra: ibiliz egiten da bidea.\n¿Nahi al duzu prozesuan laguntzea?\nNahi al duzu bidean laguntzea?


Estatu Batuetako bi txerto nagusiek Delta tentsioari aurre egin zioten: saihestu egin ziren, baina ez guztiz eragotzi! Baina akats berriak ere agerian utzi\nDuela gutxi, atzerriko hedabideen arabera, orain arte, txertoa jaso zuten gutxienez 608 pertsona koronavirus berriarekin kutsatuta hil ziren. Hau da, COVID-19 txertoarekin txertoa hartu arren, posible da berriro kutsatzea eta hiltzea. Zentroen datu berrien arabera...\nAltxa Harria eta jo ezazu oinetan! Lehen aldiz, Estatu Batuek onartu zuten kirolari militarrak COVID-19rekin kutsatuta zeudela susmatu zutela.\n[Hegoaldea + ekainaren 24a] Errusiako hedabideen txostenen arabera, Estatu Batuek lehen aldiz onartu zuten kirolari militar estatubatuarrek COVID-19 sintomak susmatu zituztela 2019an Wuhaneko Joko Militarretan. Txostenen arabera, 2019ko urrian, ia 10.000 jokalari atzerritark. 100 baino gehiagotik...\nCOVID-19aren ondorioak ugariak dira, eta Estatu Batuetan biriketako transplanteen eskaria gora egiten ari da\nKaliforniako Medikuntza Zentroko zainketa intentsiboen unitatea. ABC News-ek jakinarazi zuen Joshua Garza, Texaseko 43 urteko gizon batek, biriketako transplante bat egin zuela COVID-19rekin kutsatuta zegoelako. Pentsatu zuen ez zuela COVID-19aren aurkako txertoa jarri beharrik. Orain, jendeari txertoa hartzeko deia egin zion, ...\nCOVID-19-19 txertoarekin txertatu ondoren maskarak eramateko hiru arrazoi\nHilabeteak daramatzazu eramateko janaria eskatzen, zure bidaia-planak bertan behera utzi eta pantaila elektronikoaren bidez sozializatzen ari zara. Baliteke hunkituta egotea COVID-19-19arekin txertoa hartu ondoren libre egon zaitezkeela konturatzen zarenean. Hala ere, gauzak ez dira hain sinpleak... "Pfizer's eta ModernaR...\nErresuma Batuko txerto-tasa ia % 60koa da, eta oraindik zaila da birus mutatuaren hedapena geldiaraztea.\nEtikaren txostenaren arabera, COVID-19 etengabe ahuldu da Alemanian azkenaldian. 9 egunetik aurrera, Alemanian infekzio-tasa 23ra jaitsi da azken 7 egunetan. Estatu federalek zigilatzeko hainbat neurri ezarri dituzte, hala nola, irakaskuntza presentziala berriro hastea, oin deuseztatzea...\n300.000 kasu baino gehiago handitzen ari dira, erraustegia paralizatuta dago, oxigenoa agortzear dago eta India munduko epidemia zentro bihurtu da (COVID-19)\nDuela gutxi, mundu osoko epidemia-egoera egonkorra izan ohi da, baina herrialde bat oraindik okerrera egiten ari da elur-jausi batean, 300.000 kasu baino gehiago areagotuz, eta osasun sistema nazionala erortzear dago. Herrialde hau India da. Errausketa gune eta egur eskasia dago...\nBadator hirugarren epidemia olatua! Hiria berriro ixtea pentsatu?\nBirus mutatuaren hedapenarekin, Europako hirugarren epidemia olatua dator. Herrialde askok blokeo neurriak berrabiarazi dituzte. Alemaniako Osasun ministroak hilaren 27an esan zuen "hiria ixteko" txanda berri bat aztertzen ari direla. Hilaren 27tik aurrera, baieztatutako kasu berrien kopurua...\nZhong nanshan: ezin ditu txapeldun berriak desagerrarazi baina kontrolatu egin daiteke\nEpidemiaren prebentzio eta kontroleko herrialde batek ezin du eduki. Martxoaren 2 amaieran, epidemien prebentzioan eta kontrolean adituen nazioarteko mintegi batek, zhong eta eta gaixotasun infekziosoen aditu amerikar ospetsuek fauci wires, mundu osoko gaixotasunen aurkako lankidetza bezalako gaiak eztabaidatzen dituzte. Zho...\nTERRIBLE COVID-19: Irango nazioarteko mina saltzaile ohiak COVID-19 dela eta hil ziren, 45 urte zituela\nIrango Islamiar Errepublikako albiste-agentziak jakinarazi duenez, Irango futbol selekzio nazional ohietako jokalari ohiek saltzaileak izan ditzakete COVID-19 pneumonia dela eta urtarrilaren 21ean, ospitaleko zainketa intentsibo bat eraman zuten Teheran hiriburura. Urtarrilaren 27ko gauean, mina saltzaileak hil ziren ondoren, adinean...


Zalantzez betetetako garaia ostalarientzat : Oarsoaldeko Hitza\nHondarribiko Gipuzkoa plazan kokatuta dago Palacete hotela.\nZiur asko jende gehienak koronabirusarena mehatxua seriotzat hartu zuen, tabernek eta komertzioek itxi beharko zutela jakitean. Egun gutxi batzuetan, Covid-19 gaitza, albistegietako urruneko gai izatetik, biztanleria osoaren bizitzei eragiten dion gaia izatera igaro zen. Ez zen, ordea, ezustekoa izan Fernan Cuellar Errenteria-Oreretako De Cyne Reyna tabernako jabearentzat, «Italiako eredua gertu izanda eta koronabirusa Euskal Herrian hedatzen ari zela ikusita, argi genuen itxiera denbora kontua baino ez zela». Taberna aisialdirako topagunea da Euskal Herriarentzat, kale bat giroz bete dezakeen mugarria. Orain, ordea, itxita daude eta ezezagunak badira ere, ondorio ekonomiko eta sozialak izango ditu langile eta bezeroentzat.\nOstari elkartea ostiralean batzartu egin zen, itxieraren gaiari heltzeko.\nOstalari askoren konpromisoa nabarmentzekoa da, kasu gehienetan, denen osasuna haien interes ekonomikoen gainetik jarri baitute. Errenterian tabernari asko dagoeneko prebentzio neurriak hartutakoak ziren, eta Cuellar kide den Ostari Errenteriako Ostalaritza Elkartea ostiralean bildu zen, Iñigo Urkullu lehendakariak itxiera aginduaren berri eman baino lehen: «Egoeraren larritasuna ikusita, pertsianak jaistea egin genezakeen ekarpenik onena zela erabaki genuen; aginduaren zain baino ez geunden».\nBada, ateak itxi ditu De Cyne Reinak Oarso Bidasoko beste tabernek bezala. Gutxienez bi astez, baina jabea ziur da «uste baino luzeago» iraungo duela itxiera aginduak. Neurria beharrezkoa dela badaki Cuellarrek, baina beste ostalari guztiek bezala, ‘eta orain zer?’ galdetzen dio bere buruari. Bost langilek osatzen dute De Cyne Reynako plantilla, hortaz, hilabetero bost soldata dira ordaindu behar direnak. Tabernariak ez du zalantzarik, ordea: «Lanpostu guztiak mantentzea erabateko lehentasuna da». Errealitatea da, ordea, ez dakiela nola egingo duen, orain arte ez baitute inongo adierazpen zuzenik jaso, «dakigun guztia, iturri ofizialek hedabideetan esandakoa da». Lehen urratsa neurri sanitarioak hartzea izan da, eta hartu dira. Komenigarria da, ordea, erakundeek iragarritako laguntzak zehaztea, eta azkar iristea kaltetuei, krisi sanitarioa ez\ndadin kronifikatu krisi ekonomiko batean.\nEspainiako Estatuak 200.000 milioi euroko inbertsioa egingo duela jakinarazi zuen asteartean, Eusko Jaurlaritzak 1.000 milioikoa, eta udal askok ere laguntzak iragarri dituzte. Are gehiago, Errenteriako Udalak lehen unetik ostalariekiko izan duen «jarrera eta gertutasuna» eskertu du Cuellarrek. Hala ere, egoera gehiago oker ez dadin, neurriak lehenbailehen hartzea eskatu du, haiek ezingo baitute luzaroan horrela iraun: «Hamabost egunez eutsi dezakegu. Hortik aurrera kalte ordainik ez badugu jasotzen, eta babesik ez badugu, Aldi Baterako Lan Erregulazio\nEspediente egin beharko genuke» esan du, kezkatuta. Etsipenez hitz egin du tabernariak, ez duelako oso argi nora jo, eta jakitun delako hainbat sektoretako langileak egoera berean daudela. Cuellarrena, ostalari gehienen testigantza bera da. Inork ez zuen egoera hau nahi; tabernariek ere lagundu nahi dute ondorio ekonomikoak gutxitzen. Bi gauza behar dituzte besterik ez: bermeak eta baliabideak.\nTabernariek mila zalantza badituzte, zer esanik ez hoteletako langileek. Hondarribiko Palacete hoteleko kudeatzaile den Maddi Etxebestek ez du argi ere ez irekita ala itxita mantendu behar duten hotela, «ez genekien hotela ostalaritza lokalen taldean sartzen zen, ala beharrezko zerbitzu gisa hartu behar zen». Gaur-gaurkoz, eta alarma egoerak iraun arte —martxoaren 27a, testu hau idatzi den unean— itxita dago Palacete, ez inork esan dielako, baizik eta arduradunek erabaki dutelako, «osasun publikoarekiko zintzo jokatzea erabaki dugu. Bezeroak bertan kutsa litezke eta haiek gero beste batzuk kutsatu».\nBi sektoreetan laguntzak eman ezean, lanpostu asko kolokan egon litezke.\nTabernei ez bezala, asteak dira hotelak, pentsioak eta gainontzeko ostatuak koronabirusaren ondorioak nabaritzen hasi zirela. Izuak turismoari zuzeneaneragiten dio, bereziki hoteletan egindako erreserbei. Zentzuzkoa da, hein batean, eta Etxebestek esan bezala, jendearen joanetorriekin bukatzea, hotel batek gune kutsakorra izateko arriskua baitu. Horrez gain, egungo egoeran hotelak irekita jarraitzea ulergaitza da, eskaintza turistikoak etenda daudelako, «mugimenduak murriztuta badaude, ekintzarik ez bada antolatzen eta taberna zein jatetxeak itxita badaude, zer egingo dute turistek Hondarribian?», galdegin du Palacete hoteleko arduradunak. Galdera beste zentzuan ere egin liteke; zer zentzu du hotel bat irekita mantentzea ez badu bezerorik jasoko?\nGerta liteke turista ausart — ala arduragabe— batek une honetan turismoa egitea erabakitzea, baina ziur asko hotelak irekita mantendu badira, «gerta litezkeen beharrei aurre egiteko» da, Etxebesteren aburuz. Eusko Jaurlaritzak hainbatetan aipatu du, larrialdi sanitarioak eskumena ematen diela hotelak moldatzeko gaixoak har ditzaten, ospitaleek gainezka egiten badute. Baina ez dirudi une honetan egoera hain larria denik, hemen behintzat. Gainera, ospitaletan oheak ez bezala, Gipuzkoan hotelak soberan daude.\nHotelak irekita mantentzea, bezerorik ez bada iristen, kalte ekonomikoen baliokide da, bereziki Palacete bezalako hotel txikientzat. Eskuak lotuta dituztela sentitzen dute, ez baitakite nondik jo zehazki. Ziurgabetasun horrek jomugan ditu Palaceteko bost langileak, ezinezkoa baita langileak mantentzea lanik ez badago: «Badakigu denok kolpe galanta hartuko dugula, baina kolpea gutxitzen ahaleginduko gara». Neurriak hartu eta laguntzak azkar ematen badira, udan egoerari buelta emateko moduan izango direla uste Maddi Etxebestek.


EKAITZALDIA: SUA ABERRIARI! (2. Irratsaioa) DUELOren monografikoa\nSUA ABERRIARI! (2. Irratsaioa) DUELOren monografikoa\nSUA ABERRIARI! (2. irratsaioa) Sua aberriari! irratsaio antinazional eta punkean DUELO taldearen monografikoa burutu diNagu. Norbaitek talde bikain, horizontal, askatasunzale, positibo, borrokalari eta bizitza askearen alde saiatzearen aldeko hirukotearen berri jakin, hemen, hemen bai emango diNagu beren berri...\nSUA ABERRIARI (2) 'Duelo' - Entzun, Escucha, Listen...\nEtiketak (Etiquetas): -En castellano, -English, -Euskeraz, Anarcho-punk, Crust, EKAITZALDIA (dena / todo), Emo, Hardcore, Ideas, Ideiak, Música, Musika, Punk, Punk irratsaioa, Rock, SUA ABERRIARI


Nola ikasi Kimika Kuantikoa izutu gabe: #KulturaZientifikoa Ekimenaren Balorazioa\nUdako Euskal Unibertsitatetik ekimenaren jarraipena egin zuten egun polit hartan. Hemen agertuko diren datu hauek, hortaz, UEUk jasotakoak dira. #KulturaZientifikoa traolaren jarraipena Irailaren 25ean izan zen, 9:00 AM - 12:00 PM tartean. Erabilitako tresna Tweet-tag izan zen.\nParte hartzaileak: 221\nMezu kopurua: 1808 (berezkoak 723, aipamenak 93, bertxioak 992, beheko irudia ikusi)\nAudientzia: 192.431 (traola zenbat erabiltzaileen TimeLine-ean agertu zen)\nEsposizioa: 1.162.210 (traola Twitter osoko TimeLine-ean agertutako aldi guztiak)\nZenbaki itzelak direla iruditzen zait niri. 221 parte-hartzaile asko direla iruditzen zait, kontutan hartuta ekimena zabaltzeko garairik onenean ez garela ibili (udako oporrak tartean izan direla). Hala ere, ondorengo ekimen posibleei so eginez (ez izan dudarik modu batean ala bestean egonen direla) ez dugu ahantzi behar euskaraz Twitter-en ia 5000 erabiltzaile daudela, UMAP-en datuen arabera. Hortaz, emaitza ona izan arren, parte-hartze zabalagoa lortzeko esparru handia dago.\nMezu kopurua interesgarria izan zen, eta garrantzitsuagoa oraindik, kalitate handikoa. Jakintza-arlo gehienekin (guztiekin esatera ez naiz ausartzen) lotutako mezuak izan ziren, eta hau oso garrantzitsua da, "Zientzien" eta "Letren" arteko antzazko banaketa hori txikitzen joateko.\nAudientziak eta espozisioak, zenbaki handiak erakusten dizkigute, 192.431 eta 1.162.210, hurrenez-hurren.\nBeheko irudian, mezuen eta parte-hartzaileen eguneko orduen arabera ikusten ahal duzue. Traola ekimenak irauten zuen ordu guztietan erabili zen, 9:00 AM - 12:00 PM, alegia. 15 orduz, hutsik egin gabe, traola erabili genuen. Ez da makala! Honek, parte-hartzaile kopurua handitu egin zuen, 15 orduz parte-hartzaile guztiak ezin ginelako aritu (ez guztiak, ez bakar-bat ere ez).\nOrdurik eraginkorrena, goizeko 9:00-10:00 bitartean izan zen. 394 mezu txiokatu ziren 80 parte-hartzaileen artean. Bazkal eta afal-ostean ere pikotxo txikiak ikus daitezke mezu kopuruetan, baina erabiltzaile kopuruen inguruan, nahiko konstantea izan zen eguna, gau partea ezik. Honek erakusten digu parte-hartzaile askok lanetik txiokatu zutela, baina ezin ditugu ahaztu behar lanetik kanpo txiokatu zutenak ere.\nErabiltzaile mota zabala da gehien poztekoa dena. Unibertsitatetik, institutoerara. Zientzia Fundazioetatik, ikasleetara... Denak ezin azaldu hemen. Denera, 221. Eraginkorrenak, jarraitzaile gehien dituztenak (FECYT, Berria, DonostiaKultura...) Erakundeetaz aparte, pertsonak ere agertzen zaizkigu hemen, Javier Armentia, Juan Ignacio Perez, Juankar Hernandez... etab. Beste batzuk, txio kopuru asko bidali zituzten, eskuineko zutabean ikus daitekeen moduan. Hala ere, ekimena etzen txapelketa bat. Zorionez, parte hartzaile guztiak izan ginen irabazle.\nHorrela, fruitu bihurtu zen gure lorea. Eta fruitu hori emankorra izan dadin, gerora begira ideia berriak agertuko zaizkigu, Kultura Zientifikoa sarean landu dezagun. Gaurkoan Las Vegas-etik, Kongresu batean hitzaldia eman ondoren, bukatzen dut sarrera hau. Barkatu atzerapenagatik, baina bidaia eta txarla prestatu behar nituen. Ulertuko duzuelakoan nago!


Etxebizitza: ETXEBIDE - Arrats Elkartea\nEtxebizitzari buruzko ekainaren 18ko 3/2015 Legea onartzea, autonomia-erkidegoan arlo garrantzitsu horri buruz egin den lehendabiziko araua dena, mugarri garrantzitsua da gizarte eskubideetan sakontzeko. Berrikuntza nagusia, zalantzarik gabe, etxebizitza bat legez eta modu egonkorrean okupatzeko eskubide subjektiboa esplizituki aitortu izana da.\nEskubide hori izango dute etxebizitza duin eta egoki bat eskuratzeko beharrezkoak diren baliabide ekonomikorik ez dutenek.\nHalaber, babes publikoko etxebizitza-parkea eta zuzkidura-bizitokiak ez direnez aski behar horri aurre egiteko, Legeak eskubide hori modu subsidiarioan gauzatzeko aukera eskaintzen du, prestazio ekonomiko publiko bat jasotzeko aukeraren bitartez, prestazio horren onuradunek merkatu babestuaz kanpoko errentamendua ordain ahal izan dezaten\nEtxebizitzaren titularrak izango zareten pertsonek guztira 3.000 eta 50.000 euro arteko diru-sarrera haztatuak egiaztatu behar dituzue azken zerga-urtean; egiaztatu beharreko gutxiengo diru-sarrerak ezberdinak izango dira etxebizitza erregimeraren arabera.\nDiru Sarreraren Simulazioa\nMugikortasun urria edo adimen-ezintasuna duten pertsonak\nBanandutako edo dibortziatutako pertsonak eta amaitutako izatezko bikoteak\n70 urteko edo hortik gorako pertsonak\nGenero-indarkeriaren biktima diren emakumeak\nSalgai dauden BOE\nSalmentarako erregimen orokorreko babes ofizialeko etxebizitzak sustatzeko laguntzak\nBabes ofizialeko etxebizitza erosteko laguntzak\nAzalera-eskubidean eraikitako babes publikoko etxebizitzen titularrek lurzoruaren jabetza erosteko laguntzak\nEtxebizitza libre erabilia erosteko laguntzak\nAlokairu babesturako etxebizitzak sustatzeko laguntzak\nEtxebizitza eskuratzea alokairu babestuan jartzeko\nZuzkidura-alojamenduak sustatzeko laguntzak\nLanda inguruneetako titulartasun publikoko etxebizitzak birgaitzea eta alokairuan jartzea\nBizigune, hutsik dauden etxebizitzen programa\nASAP etxebizitza libreen merkatuko bitartekaritza-programa\nFamilien Gainzorpetzeari Aurre Egiten Laguntzeko Zerbitzura\nSAJE Kaleratzeen kontrako Doako zerbitzu Juridikoa\nAsistentzia Juridiko espezializatuko zerbitzua. Gipuzkoako pertsonei bere ohiko etxebizitza galtzeko arriskuan zuzenduta. Lurralde historikoan erroldatuta egoteaz gain, etxebizitzak Gipuzkoa-n egon behar du\nZerbitzuak bulegoak ditu Gipuzkoa-ko eskualde desberdinetan eta higikortasun geografikoarekin lan egiten du\nzerbitzu hau erabiltzea


Denon artean eta denontzako - Pasaia\nDenon artean eta denontzako/\n1. Fasea - "Denon Artean eta Denontzako Antxo Eraikitzen"\nHonako honen helburua da aditzera ematea nola ari garen betetzen hartutako konpromisoak. Zein konpromiso? Hain zuzen Antxoko Biteri Plazari buruz Arau Subsidiarioen garapenaren barruan informazio, komunikazio, parte-hartze, eztabaida eta, hala badagokio, erabakitze prozesu bat aurrera eramateko konpromisoa. Erabaki horrekin batera, Udaleko Osoko Bilkuran Eusko Jaurlaritzarekin sinatutako hitzarmenaren aldaketarako proposamenaren inguruko eztabaida atzeratzea ere erabaki genuen. Gure konpromisoa hauxe zen, eta da: herritarrei, eta kasu honetan antxotarrei, beharrezkoa duten informazio osoa ematea gure herriko estrategia eta proiektuei buruz azterketa, eztabaida, proposamenak eta erabakiak hartzeko.\nGure herriaren etorkizuna eraikitzeko erabakigunea Pasaian dago eta konbentzituta gaude pasaitar guztion artean egingo dugula. Herri honek badu gaitasuna zuzenean eragiten dioten gaiei buruz erabakitzeko. Gure oinarria daukagun konpromiso sendoa da, etorkizuna batera eraikitzeko pasaitar guztiok, emakume nahiz gizon.\nKomunikazio prozesu honek, eztabaidatzea eta erabakitzea, adibide bezala balio dezake, erakutsi dezake, nola bultzatu ekintzak eta estrategiak; herritarrek bere egin dezaten udal kudeaketa, erabakitzearen bidez.\nHilabete hauetan asko idatzi da eta hitz egin berriz, askoz gehiago, udal honen eta Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza Sailaren artean sinatu den Hitzarmenaz. Antxoko biztanleek iturri onetik jakin dezaten hirigintza aldetik zer garapen proposatzen den, eta horretarako prozedura zein den, atzeratu egin da hitzarmenaren aldaketa udalbatzarrean eztabaidatzea; hain zuzen antxotarrek proposamena zein den jakinda eztabaidatu eta erabaki dezaten.\nBeraz, Biteri Plazarako egindako proposamena, Antxoren garapenean kokatua, izango da prozesu honen ardatza.\nBITERI ANTXOKO GARAPENAREN BARRUAN ATAL BAT\nBiteriko orubeen garapenerako proposatzen dena ezin dugu ulertu Pasaiako Arau Subsidiarioak Antxorako aurreikusten zutena eta egun ezagutzen duten errealitatea kontuan hartu gabe. Hirigintzak Antxorako zuen eta duen helburu nagusia da eraikin eta jarduera zaharrek betetzen zituzten espazioetatik, kalitatezko hiri eremuak lortzera igarotzea eta gune libreen eskasia gainditzea. (Molinaoko errekaren parkea, Luzuriaga, barrutiko hainbat kale eta plazen eraberritzea, N-1...)\nHorrela bada, testuinguru horretantxe kokatu behar dugu Biteriko proposamena, betiere horretaz dauden iritzi desberdinak errespetaturik. Lehendik okupatuak zeuden orubeak alokairuzko etxebizitzak egiteko erabiltzeaz gain, proposamenak espazio libreen urbanizazioa eta lur azpiko aparkalekua lehenesten ditu, lehen aipaturiko helburu horren mesedetan. Finean, operazio honek plazako espazio libreen kalitatea hobetu nahi du.\nBi eraikin alokairuko bizitegiekin, tamaina aldetik txiki samarrak.\nLehenbizikoa 30 bizitegikoa, lehen eskola zegoen orubean; eta bestea 18koa, Alkateordetzako orubean.\n96 parking-leku udalak kudea ditzan.\nUdalak Alkateordetzako beheko solairuan berak deritzon erabilera egokiena emateko eta lehen solairuan Alkateordetza jartzeko 230 m jasotzen ditu.\nBiteri plazako espazio libre guztiak urbanizatzea, gaur egun dagoen pilotalekua barne.\nHITZARMENAK EZ DITU BITERIKO PILOTALEKUA ETA BERE ESPAZIO LIBREAK HIPOTEKATZEN, ALDERANTZIZ, HAIEK IRABAZI EGITEN DUTE KALITATEAN.\nHITZARMEN HONEK BIDEA IREKITZEN DU ALOKAIRUZKO ETXEBIZITZEN SUSTAPENA EGITEKO, BATEZ ERE GAZTEEI LEHEN ETXEBIZITZA IZATEKO AUKERA EMATEKO.\nHITZARMEN HONEK ANTXOREN ERDI ERDIAN 96 APARKALEKU EMATEN DIZKIO UDALARI.\nPasaiako Udalak aurrera eramango duen parte-hartze prozesuan horrelakoetan adituak diren Elhuyarreko langileek parte hartuko dute aholkularitza, garapena eta dinamizazio lanak eginez, eta honako metodologia planteatu dute, euskarri eta fase hauekin:\n2008ko ekainaren 26an lehenengo Komunikazio eta Informazio foroa izango da: parte hartu nahi duten pertsona guztiei irekia izango da eta bertan emango da eztabaidatuko den gaiaren inguruko informazio guztia eta prozesuak jarraituko duen metodologia azalduko da, eta parte hartzeko modu ezberdinei buruz xehetasunak ere emango dira.\nHemendik aurrera, eztabaida foroak antolatzeko lanari ekingo diogu. Horretarako kontuan hartuko dira bere burua eskaini dutenak, horretarako erabilgarri jarriko diren edozein bitartekoren bidez, eta baita ausaz hautatutakoen artean parte hartzearekin ados daudenak ere. Honen helburua da Antxoko errealitate sozialaren isla izango diren taldeak osatzea.\n2008ko irailaren 18an bigarren Komunikazio eta Informazio foroa izango da, lehenengoa bezala, nahi duen orori irekia. Foro honetan eztabaidatuko den gaiari buruz eta garatuko den prozesuari buruz informazio sakonagoa emango da. DEIALDIA\n2008ko irailaren 23an eta 25ean Eztabaidarako foroak egingo dira. Horiek irailean egitea proposatzen da oporraldia ez delako aldirik egokiena parte hartu nahi duten guztiei aukera hori bermatzeko. Eztabaida foroan parte hartu nahi dutenek bitarteko hauek erabili ahal izango dituzte:\nPasaialanduz@pasaia.net helbide elektronikoa.\nAntxoko Azokan kokatuko den postontzia.\nEztabaida foroetatik jasotako iradokizun, hausnarketa eta ekarpenak, hots, bertatik ateratako ondorioak jendarteratuko dira azken erabakia hartu ahal izateko.\n2009ko urtarrilaren 29an, arratsaldeko 7,30ean Antxoko Kultur Etxean, Antxoko Biteri Plazaren inguruko urbanizazio proiektuari buruz abiatutako parte hartze prozesuaren azkeneko foroa izango da. DEIALDIA\n2009ko otsailaren 11: ezohiko udalbatzarra. Ahobatez onartzen da:\nLEHENENGO: Antxoko Biteri Plazaren etorkizunaren inguruko parte-hartze prozesuaren ondorioz Adoste Foroak egindako proposamena onartzea eta Pasai Antxon eremu honen antolaketari buruzko kontsulta zabalago bat egitea.\nBIGARREN: Kontsulta honen inguruko xehetasunak Eledunen Batzordean aztertuko dira.\n2009ko martxoaren 28an: ANTXOTARREI KONTSULTA ETA EMAITZAK\nAmaitzeko, Antxoko bizilagunak animatu nahi ditugu prozesu honetan parte hartzera, eta hasieran esaten genuen bezala, berresten dugu gure konpromisoak betetzeaz gain, sinetsi egiten ditugula eta ziur garela garatzera goazen prozesu hau aurrerapauso garrantzitsua izango dela eztabaidaren, elkarri entzunez elkar ulertzearen eta gauzak partekatzearen kultura berrian. Esaldi batean: denok elkarlanean gizartearen behar eta interesen alde.


Belen Gonzalez Peñalva - Wikipedia, entziklopedia askea.\nBelén González Peñalba\nBeasain, 1957ko abenduaren 23a\nDonostia, 2017ko azaroaren 16a (59 urte)\nBelen González Peñalva (Beasain, 1957ko abenduaren 23a - Donostia, 2017ko otsailaren 16a) ETA erakundearen buruzagi historikoa, sarritan Espainiako estautarekin izandako elkarrizketetan hartu zuen parte, besteak besta, Aljerian 1989an eta Suitzan 1999an. "Carmen" izengoitia erabiltzen zuen.\nBelen González Peñalva XX. mendeko 70. hamarkadan ETAn sartu zen. Madril komandoaren partaidea izan zen 80. hamarkadan. 1981ean Frantzian babestu zen baina 1983ko otsailean berriro ere Madrilera joan zen. Madrilen beste ETAkide historikoekin aritu zen: Juan Manuel Soares Gamboa, Jose Luis Urrosolo Sistiaga, Iñaki de Juana Chaos, Ines del Rio eta Esteban Esteban Nieto. 1989an Aljerren egin ziren Espainiako Gobernuarekin elkarrizketetan, bere bikotekidea zen Eugenio Etxebeste "Antxon" eta Ignacio Arakama "Macario"rekin batera erakundearen solaskidea izan zen. Felipe González zen Espainiako gobernu burua. Negoziazioak hautsi zirenean Belen González Dominikar Errepublikara deportatua izan zen. Herrialde horretatik 1998ko urrian ihes egin zuen. 1999an, Suitzan, PPren gobernuarekin izan ziren elkarrizketetan ere hartu zuen parte, orduan Mikel Antza eta Bixente Goikoetxea «Willy»rekin batera. Urte bereko urrian frantses poliziak Paun atxilotu zuen. 2005eko azaroan Espainiara estraditatu zuten. Espainian epaitua izan zen, 700 urteko zigorra jasoz. Espetxe desberdinetan egon ondoren, minbizia detektatu zitzaion. 2009ko azaroan, bere egoera larria izanez, etxean jarraitu zuen bere zigorrarekin. 2017an hil zen, Donostiako Onkologikoan, 60 urte zituelarik.


Urruneko interpretazioaz — EIZIE Elkartea\nItzultzaile automatiko neuronala EAEko Administrazioan\nMaria Colera Intxausti (konferentzia-interpretea)\nPandemiak mundu osoa geldiarazi zuenean, bertan behera gelditu ziren interpretazioa erabiltzen duten aurrez aurreko bilkura eta konferentzia guztiak ere. Egoera berriari erantzuteko, antolatzaile asko urruneko interpretazioa erabiltzen hasi ziren. Artikulu honetan, interpretazio-modalitate hori aztertu dugu, eta plataformen ezaugarri eta gabeziei, soinu-kalitatearen garrantziari eta soinu kaskarraren ondorioei erreparatu diegu bereziki. Bai eta interpretazio automatikora aplikatutako adimen artifizialak eskaintzen digun panoramari ere.\nJoan den urteko martxoan COVID-19aren ondorioz larrialdi-egoera eta konfinamendua ezarri zirenean, interpreteok aritzen garen biltzar, bilera, topaketa, jardunaldi, aurkezpen eta tankerako bilkura guztiak bertan behera gelditu ziren, goizetik gauera. Lehen asteetako izu-ikararen ondoren, erakundeak eta enpresak Internet bidez biltzen hasi ziren, eta, hizkuntza desberdinetako hiztunen arteko komunikazioa bermatzeko, urruneko interpretazioa edo RSI 1 delakoa erabiltzeari ekin zioten pixkanaka. Hasiera batean, nazioarteko erakundeak izan ziren urrunekoaren aldeko apustua egin zutenak, eleaniztasuna bermatzeko duten betebeharrari erantzuteko, baina, pandemia luzerako zihoala ikustean, enpresa eta antolakunde «arruntek» ere aukera horren alde egin zuten.\nArtikulu honetan, urruneko interpretazioaz jardungo dut, eta gai hauek jorratuko ditut, besteak beste: urruneko modalitatearen taxonomia, plataformen mugak, soinuaren garrantzia, urrunekoaren inpaktua interpreteon osasunean, adimen artifiziala eta interpretazio automatikoaren panorama, eta aurrera begira zer. Eskerrak eman nahi dizkiet Karlos del Olmori, gai honetaz aritzeko eskatuta nigan jarritako konfiantzagatik, eta Jaione Arregi, Idoia Gillenea, Mayda Villar eta Maya Busqué lankideei, artikulua idazteko egin dizkidaten ekarpenengatik.\nZer da urruneko interpretazioa?\nPandemiaren ondorioz, bilerak Zoomen eta antzeko plataformen bidez egiten hasi ziren, eta bilera horietan interpreteak bere etxeko ordenagailuaren bidez egiten duen interpretazioari esaten zaio urrunekoa, oro har. Dena den, azken urte eta erdian bazter guztietara hedatu bada ere, enpresa batzuk bazeramatzaten urtetxo batzuk xede horretarako plataformak garatzen. Nik lehenbiziko urrunekoa 2017an egin nuen, eta, orduz geroztik eta pandemia hasi arte, tarteka-marteka egiten nituen urruneko saioak, horretarako berariaz sortutako plataformetan.\nZoomen eztandaren aurretik, hauek ziren urruneko interpretazioa egiteko berariaz sortutako plataforma nagusiak: Interprefy, Voiceboxer eta Kudo. Hirurak ere hizkuntza-zerbitzuen hornitzaile handiek, hau da, nazioarteko agentzia handiek sortutako tresnak dira, eta, interpretazioaz gain, bileretan erabiltzen diren beste zerbitzu batzuk ere eskaintzen dituzte (botoa emateko sistemak, bilera paraleloak egiteko aukera…).\nAipatutako hiru plataforma handi horiez gain, azken urtean zehar ezin konta ahala plataforma azaldu dira: Interactio, Olyusei, Globenti, Boostlingo, Speakus, Verspeak, ZipDx, The Speech… Batzuek soinua bakarrik eskaintzen dute (hau da, telefono bidezko interpretazioa egiteko balio dute); beste batzuek, soinua eta irudia. Batzuk beren kasakoak dira; beste batzuk, enpresek bilerak egiteko erabiltzen dituzten plataformetan (Microsoft Teams, Cisco Webex, Google G Suite…) integratzen dira.\nUrruneko interpretazioa aipatzen dugunean, aipatu ditudan plataformen bidez egiten dena datorkigu burura; hala eta guztiz ere, AIICk (Konferentzia Interpreteen Nazioarteko Erakundeak) distantziako interpretazioa izen orokorra hobesten du interpretea eta hizlaria areto berean ez dauden saioak izendatzeko, urrunekoak multzo zabalagoa hartzen baitu, «urruti» daudenak hizlaria, interpretea edo entzuleak diren arabera. Beste taxonomia batzuek interpretatzeko eta entzuteko erabilitako bitartekoen arabera (telefonoa, telekonferentziako sistemak…) sailkatzen dute distantziako interpretazioa.\nIzan ere, urruneko interpretazioa ez da zerbait berri-berria, lehendik ere saio batzuetan hizlariak Skype bidez aritzen baitziren (hizlaria zen urruti zegoena). Donostiako Miramon aretoan eta Miramar jauregian eta Bilboko Bizkaia aretoan, berriz, interpreteok hizlariak eta entzuleak dauden eraikin berean egon arren, gure kabinak aparteko gela batean daude, eta, aretoa zuzenean ikusi beharrean, soinua eta irudia telebistako zirkuitu itxi baten bidez iristen zaizkigu (horra urruneko beste egoera bat: kasu horretan interpreteok gara urruti gaudenak).2 Saioak aretoan ez ezik streaming bidez ere ematen direnean, urruti daudenak ikus-entzuleak dira, eta, irrati-telebistako interpretazioan, azkenik, interpreteok eta ikus-entzuleak gara urruti gaudenak.\nHemen hizpide hartuko dudana, ordea, pandemia-garaian nagusitu den Internet bidezko aldibereko interpretazioa izango da: hizlariak, entzuleak eta interpreteak zein bere aretoan egonik komunikazioa plataforma digitalen bidez gauzatzen den modalitatea, alegia.\nUrruneko interpretaziorako plataformak\nEsan bezala, lehendik ere erabiltzen ziren urrunekoa egiteko plataformak tarteka-marteka, baina oraindik funtzionalitate asko falta zitzaizkien kabinaren antzeko esperientzia eskaintzeko, eta, gainera, erabiltzaileak ez zeuden ingurune horretara ohituta, eta hizlari askoko bilkuretan arazo dezente egoten zen soinuari dagokionez. Berariaz interpretatzeko sortutako plataformak ikaragarri garatu dira azken hilabeteotan, eta, orain, gehienek badituzte interpreteontzako ezinbestekoak diren funtzionalitate nagusiak: kabina-kidea entzuteko aukera, beste kabinak eta jatorrizkoa aldi berean entzutekoa, relaya (hau da, zuk ez dakizun hizkuntza batean ari den hizlaria zuzenean hartu beharrean zuk badakizun hizkuntza batera ari den beste interprete baten jardunetik interpretatzea), eztula egiteko botoia, aurkezlea eta aurkezpena ikusteko pantaila bana…\nEdonola ere, urruneko interpretazioa egiteko gehien erabiltzen den baliabidea ez dira plataforma horiek, Zoom baizik: bideo-deiak egiteko doako zerbitzu bat. Berez interpretazioa eskaintzeko pentsatuta ez egoteak areagotu egiten ditu berariazko plataformek dagoeneko badituzten gabeziak: Zoomen interpretazio-gehigarriak bi hizkuntza erabiltzeko aukera ematen du soilik, eta, beraz, ezinezkoa da kabina-kidea entzutea edo relaya hartzea. Horretarako, bigarren kontu batetik konektatu beharra dago, eta, soinu-nahasgailurik ez baduzu behintzat, bi kasko erabili behar dira aldi berean (bata jatorrizkoa entzun eta interpretazioa igortzeko, eta bestea kidea edo relaya entzuteko).\nBerariazko interpretazio-plataformek bezala, Zoomek ere funtzio berriak garatu ditu azken hilabeteotan, baina bai Zoomek, bai Kudok, Interprefyk eta gainerako guztiek ere badute arazo handi bat, tresnarekin berarekin zerikusia ez duena zuzenean, erabiltzaileekin baizik, eta konpondu gabe jarraitzen duena: interpreteoi iristen zaigun soinua. Izan ere, plataformarik sofistikatuena edukita ere, hizlariek ganorazko mikrofonorik erabiltzen ez badute, interpreteok gorriak ikusten ditugu ganoraz entzun ahal izateko.\nIzan ere, jende arruntarentzat soinu egokia dena ez da beti ganoraz lan egin ahal izateko nahikoa ona guretzat. Soinu kaskarraz kexatzen garenean, gure bezeroek, hizlariek edo are soinu-teknikariek ere askotan erantzuten digute berek ondo entzuten dutela, ez direlako konturatzen interpreteon entzuteko modua berezia dela eta ez dela aski hitzaldiko jarduna gure belarrietara iristea.\nBatetik, entzutearekin batera interpretatu egiten dugulako, eta, beraz, bi soinu-jario iristen zaizkigu aldi berean: hizlariarena eta geure ahotsa. Bestetik, interpretatzen ari garenean, gure zama kognitiboa hiru jardueratan banatzen delako: hizlariak dioen horretan jarri behar dugu arreta, eta, haren soinua on-ona ez bada, denbora eta arreta gehiago jarri beharko dugu dioena deszifratzen; ondoren, entzuten duguna jatorrizkoaz bestelako hizkuntza batean dotore emateko ahalegina dator, eta, azkenik, eta hau ere oso garrantzitsua da, diogunaren jarraipena egin behar dugu, ondo ahoskatzen ari garela, komunztadurak ondo egiten ari garela eta diogunak zentzua duela ziurtatzeko.\nAzken boladan, baina, eta zoritxarrez, soinu-kalitate bikaineko saioak oso urriak dira. Eta ez plataformek horretarako aukera ematen ez dutelako, erabiltzaile eta antolatzaileen ezagutza (eta batzuetan axola) gabeziagatik baizik. Oraindik asko dira ordenagailuko mikroa erabiltzen duten hizlariak, baina mikrofono horiek, inguruko zaratak ere harrapatzeaz gain, askoz soinu-kalitate kaskarragoa eskaintzen dute USB bidezko kaskodun mikrofonoek baino. Naomi Bowman kanadar interpreteak badu bideo oso argigarri bat3 mikrofono bat eta beste bat erabiltzearen artean dagoen alde ikaragarriari buruz.\nAzken urte luzean interpretatzeko garaian eta soinuari dagokionez bizi izan ditudan esperientzia kaskarren (eta ez gutxitan txundigarrien) artean, hauek datozkit burura: giroko mikrofono bat areto baten erdian hizlariaren jardunaz gain bileran zegoen gainerako jende guztiaren zaratatxo guztiak harrapatzen zituena (jendea tekleatzen, zintz egiten, ura isurtzen, txutxu-mutxuka…), muezzin bat otoitzera deitzen, aktalaria hizlariaren ondoan teklak jo eta jo, hizlari bat ondoan telebista piztuta zeukala, beste bat umeak jolasten zeuzkana inguruan, hizlari bat mugikorretik hitz egiten manifestazio baten erdian, beste bat irratia piztuta zeukan taxi batetik…\nHalako egoeretan, interpretatzeko ariketa mentalki akigarriari itzuli beharrekoa entzun ahal izateko ahalegin erraldoia gehitu behar dio interpreteak, eta horrek, oso umore txarrean jarri eta gure jardunaren kalitatea apaltzeaz gain, ondorioak ditu gure laneko osasunean ere. Danica Seleskovitx interprete handiak ezin hobeto laburbildu zuen egoera hori 1968an, soinu-kalitateari buruzko artikulu batean:\nInterpreteak entzun egin behar du, entzuteko ahalegina egin behar izan gabe. Esaten dena harrapatzeko ahalegin kontzientea egin behar duen unean, haren arreta desbideratu egiten da, haren teknika asaldatu, eta hitzez hitz itzultzen hasten da, mezuaren esanahia adierazi beharrean […] Ezin du maila onenean lan egin, eta horrek eragiten dion amorruak kontzentratzen galarazten dion beste interferentzia bat dakarkio.4\nHizlariek ez ezik, interpreteok ere kasko egokiak erabili behar ditugu soinu txarrak eragin ditzakeen ondorioak ekiditeko. Horretarako, shock akustikoa5 delakoaren kontrako babesa duten entzungailuak erabiltzea komeni da. Eta zer da shock akustikoa? Bat-batean iristen zaizkigun soinu altuegiek eragiten duten sintoma-multzoa. Soinu horiek izan daitezke mikrofonoa erortzean lurraren kontra ateratzen duen zarata, ezusteko bolumen-igoera biziak, mikrofonoa ba ote dabilen ikusteko haren kontra jotzen diren «kolpetxoak»… Shock akustikoak sintoma ugari eragiten ditu:6 erre-sentsazioa belarrian, belarriko mina, goragalea, buruko mina, tinnitus edo akufenoak (soinu-estimulurik gabe txistu-hots edo burrunba etengabea entzutea), hiperakusia (entzumen-hipersentikortasuna)…\nBestalde, urrunetik ari garenean, soinua Internet bidez iristen zaigu, VoIP protokoloa erabilita: horrek esan nahi du soinua paketetxo txikietan zatitzen eta banatzen dela eta gero gure ordenagailuan elkartzen dela berriro (oso modu azalekoan azalduta). Kate horretan, soinua degradatu egiten da, ez baita soinua bidaltzeko berariazko sarerik erabiltzen (telebistan eta irratian erabiltzen dituztenen modukoak). Gainera, soinua igortzeko erabilitako konexioak gorabeherak izaten ditu (zer esanik ez Wi-Fi bidezkoa bada, zuntz optikoaren eta Ethernet kable baten bidezkoa beharrean), eta, kontsolara iristen zaigun soinua digitaletik analogora eramango duen soinu-teknikaririk gabe, eragiketa horiek guztiak automatikoki egiten dira, edo algoritmoen bidez.7 Interpreteok ikaragarri sumatu dugu soinu-teknikarien falta azken hilabeteotan. Haiek bai funtsezko langileak!\nSoinu kaskarrari lotutako arazo eta ondorioei Zoom nekea delakoa gehitu behar diogu; alegia, bilerak bideokonferentzietarako plataforma digitalen bidez egiteak eragindako nekea (ez soilik Zoom bidez, baina, pandemiaz geroztik gehien erabiltzen den plataforma hori denez, izen hori hartu du). Neke hori ez dugu interpreteok bakarrik jasaten; bileran gertatzen dena ondo entzun eta ikusteko egin beharreko ahalegin erantsiagatik, hizlari-entzule arruntek ere halako ondoez bat sentitzen dute luzaroan bilera digital batean parte hartzen dutenean, hainbat arrazoi direla eta.\nAurrez aurreko bileretan, parte-hartzaile guztiak aretoan egoten dira, eta ahots bakoitza ondo bereizita iristen zaigu, hizketan ari dena dagoen lekutik. Horrek erraztu egiten du hizlaria nondik ari den identifikatzea, bilera birtualetan ez bezala, halakoetan ahots guztiak iturri beraren bidez iristen baitira, eta horrek entzumen-esperientzia nahasi eta antinaturala sortzen du. Era berean, ikus-entzunezkoaren kalitate kaskarrak askoz zama kognitibo handiagoa eragiten dio gure burmuinari, arreta handiagoa jarri behar baitu iristen zaion informazioaren hutsuneak betetzeko.8 Zama hori eragiten duten beste faktore batzuk: bideokonferentzietan etengabe ari garela geure burua ikusten, begi piloa daukagula begira-begira, eta ez daukagula gauden lekutik mugitzerik bilerak irauten duen denbora guztian.9\nNola komunikatu kabina-kidearekin?\nOrain arte aipatu ditugun arazo teknikoez gain, interpreteok elkarrengandik urrun egoteak zeharo zailtzen du interpretazio on baten oinarrian egon ohi den talde-lana. Denbora-tarte jakin batetik aurrera, interpreteok binaka (edo hirunaka) aritzen gara, tarte horretatik aurrera burmuinak ezin baitu behar bezala jardun. Gurean, aurrez aurreko saioetan, ordu eta erdian jarrita dago bakarka aritzeko muga. Nazioarteko zenbait erakundek diote interpreteek beti aritu behar dutela binaka, jardunaren iraupena edozein dela ere. Eta, urrunekoaren kasuan, beti gomendatzen da binaka aritzea, konexio-arazorik balego ere. Eta zertan datza kabina-kideen arteko talde-lana? Kabina-kideak termino zailak edo zenbakiak idazten dizkigu, adi egoten da mikrofonoa piztu dugula ziurtatzeko, soinu-arazorik bada soinu-teknikariarengana joan daiteke, dokumentazioko pasarteak lokalizatzen lagunduko digu, antolatzaileen bila joango da ziztu bizian irakurtzen ari diren baina guri eman ez diguten testuaren bila, ezinean bagabiltza keinu bat egingo diogu mesedez mikroa hartzeko eskatzeko…\nInterprete batek mikroa itzali eta besteak piztu beharreko unea ere konplikatu samarra izaten da. Aurrez aurreko saioetan, elkarri keinu bat eginda adosten dugu unea, eta aukera daukagu unean bertan ikusteko kideak mikroa noiz itzali duen edo norberak itzali ondoren piztu egin duela. Urrunekoan, hori txat bidez adostu behar da, baina txat batzuek delay pixka bat izaten dute, eta kontu handia jarri behar da bi interpreteak aldi berean ez aritzeko. Esan bezala, urrunekoan, horiek guztiak idatziz egin behar izaten ditugu. Beste aukera bat da aparteko bideokonferentzia bat sortzea (WhatsAppeko bideoa edo Skype erabiliz, adibidez) elkarri entzun eta keinu bidez komunikatu ahal izateko, baina horrek banda-zabalera «lapurtzen» du, interpretazio-plataformaren bidez iristen zaigun jarioaren kaltetan.\nJardunari berari ez, baizik eta ogibideari edo negozioari dagozkion beste kezkabide batzuei helduko diet orain. Has gaitezen etxetik interpretatzeak dakarren zama ekonomikoarekin. Mundu ez-birtualean, gu lanera joaten gara eta goazen lekuan kabina batzuk aurkitzen ditugu, beharrezko bitarteko guztiekin (kontsola, kaskoak, soinu-teknikaria…). Urrunekoan, berriz, geu gara azpiegitura guztia ordaindu behar dugunak: USB konexiodun entzungailu aproposak, zuntz optikoko konexio sendoa, ordenagailu bat interpretatzeko eta beste bat (edo tablet bat) aurkezpenak ikusteko eta teknikari, antolatzaile nahiz kabina-kideekin komunikatzeko, soinu-iturrien nahasgailua…\nKontuan izan behar dugu, bestalde, interprete guzti-guztiek ere ez dutela gela bat norberarena etxean, eta zenbaitek coworkingak alokatu behar izaten dituztela giro lasai batean interpretatu ahal izateko. Egia da zenbait hiritan interpretazio-hubak sortu direla, hots, interpretatzeko kabinaz eta telebista-kameraz hornitutako estudioak. Gehienak ere ikus-entzunezko enpresek, urruneko interpretazioko plataformek eta nazioarteko interpretazio-agentziek sortuak dira, hiriburu handien aldirietan nagusiki. Gune horietatik urruti bizi denari, ordea, mesede gutxi egiten diote.\nUrruneko saioak askotan streaming bidez ematen direnez, gero eta joera handiagoa dago interpreteon jarduna grabatu eta YouTuben edo antolatzaileen webgunean eskuragarri uzteko. Dakigunez, interpretazioa unean uneko jarduera bat da, elkar ulertzen ez duten hiztunei unean bertan elkar ulertzen laguntzeko xedea duen ariketa bat. Baina kontuan hartu behar da guk eskaintzen duguna zerbitzu bat dela, ez produktu bat. Alegia, komunikazioa bermatzeko aukera ematen dugu, baina hori posible egiten duen jarduera ez dago denboran zehar irauteko pentsatua, eraginkorra bezain inperfektua baita, bai jardueraren beraren ezaugarriengatik, bai jardueraren inguruko baldintzengatik (soinu txarra; ziztu bizian irakurtzen diren testuak itzuli beharra, interpreteoi aldez aurretik helarazi ez dizkigutenak; hizlari kaskarrak, eta abar).\nGainera, interpreteok gara interpretatzen dugunaren jabeak; gure jardunak badauzka copyrighta edo egile-eskubideak: gure berariazko eta idatzizko baimenik gabe grabatzerik ez dagoen bezala, grabazioa unean-unean eskaintzen dugun jardunaz gaindiko beste zerbitzu osagarri bat denez, aparte ordaindu beharra dago.10 Edonola ere, interpreteok beto-eskubidea eduki beharko genuke, grabazio-saria adostu arren kalitatezko zerbitzua eskaintzeko baldintzak betetzen ez badira gure saioa streaming bidez eman eta gero Internetera igo edo ez erabakitzeari dagokionez.\nUrrunekoarekin zabaldu den beste joera kezkagarri bat orduka (edo are minutuka) fakturatzeko ohitura izan da. Zenbait plataformak call centerren antzera funtzionatzen dute: interpreteak konektatuta egoten dira, etengabe iristen diren (bideo-)deiak erantzuteko prest, eta interpretatzen aritutako minutuengatik kobratzen dute soilik. Interpretazioaren uberizazioa dakarren praktika hori gure lanbidearen oinarri-oinarriko ohitura baten aurka doa, interpreteok lanaldi erdiagatik edo osoagatik fakturatzen baitugu (herrialde batzuetan lanaldi osoko tarifa aplikatzen dute soilik), interpretatzen hasi aurretik ere prestakuntza-lan handia baitago, eta lana ordaindu egin behar da.\nTarifak behera bultzatzen dituen beste kezka-iturri bat da urruneko interpretazioak mundu osoko interpreteak erabiltzeko aukera ematen duela eta bezeroek bizi-maila apalagoko (eta, ondorioz, tarifa baxuagoak dauzkaten) herrialdeetako interpreteak (guztiz profesionalak, eta maila on-onekoak) kontratatu ditzaketela orain, ohi zuten baino merkeago. Frantseseko interpreteak Afrikan, gaztelaniakoak Latinoamerikan eta ingelesekoak Asian, esate baterako. Zorionez, euskarazko interpreteoi ez digu eragiten interpreteen globalizazio horrek.\nInterpretazioa eta adimen artifiziala\nItzulpenaren alorreko teknologiek azkenaldian izandako aurrerapen handiak ez dira, baina, telekonferentziak egiteko plataformetara mugatzen, noski. Itzulpen-ereduak estatistiketan beharrean sare neuronaletan oinarritzen hasi zirenetik, itzulpen automatikoak hobera egin du nabarmen, eta hizkuntzalaritza konputazionaleko ikerlari batzuk hasiak dira beren ezagutzak interpretazioaren alorrera eramateko modua aztertzen. Dena den, itzulpen automatikoaren kasuan hizkuntza bateko testu batetik beste hizkuntza bateko beste testu batera igarotzeko pauso bakarra badago ere, interpretazioaren kasuan pausoak hiru dira, eta, hiru horietakoren batean akatsik izanez gero, kate osora hedatuko lirateke.\nNola funtzionatzen du, bada, interpretazio automatikoak?11 Aurrena, ahozkoaren transkribapen automatikoa egiten da (hizketa-ezagutze automatikoaren bidez); gero, transkribatutako testua jatorrizko hizkuntzatik xede-hizkuntzara pasatzen da (itzulpen automatikoaren bidez); azkenik, testua ahoz gora irakurtzen da (hizketaren sintesi edo testu-ahots bihurgailuren baten bidez). Akatsak kate osora hedatzeko arriskuaz gain, interpretazio automatikoak badu beste mugarik ere: makinek esaldiak «itzultzen» dituzte; interpreteok, aldiz, ideiak, eta, ideiak aditzera emateko garaian, kontuan hartzen ditugu komunikazioan eragina duten beste alderdi asko eta asko, hala nola doinua, ironia, testuinguruko erreferentziak, polisemia, gorputz-hizkera, ñabardura kulturalak, erregistroa, errimak, txisteak, hitz-jokoak, jardun zehatzaren arabera politikoki eta sozialki egokia den hizkera, beren ama-hizkuntzan ari ez diren hizlarien azentuak, bukatu gabeko esaldiak…\nAlde horretatik, ez dirudi makinek lanik gabe utziko gaituztenik, oraingoz behintzat.12 Horrek ez du esan nahi adimen artifizialak ez duenik lekurik interpretazioan. Elhuyarreko Josu Aztiriak, Saroi Jauregik eta Igor Leturiak 2020ko Senezen Aditu hizketa-ezagutzaileari buruz idatzitako artikuluan13 ederki azaltzen zuten moduan, Adituk eta antzeko tresnek interpreteari «idatziz erakutsiko [dizkio] hizlariaren esanak, bera interpretatzen ari dela. Hala, ez du jarioan ezer galtzeko arriskurik, nahiz eta Adituk proposatzen diona guztiz zuzena ez izan». Hizketa-ezagutzaileak bereziki lagungarriak gertatzen dira hainbeste arazo ematen diguten zenbakiak itzultzeko garaian eta, glosarioak kudeatzeko softwareekin konbinatuz gero, terminologia egokia aukeratzen ere laguntzen dute.14\nEta aurrera begira, zer?\nInterpretazio-mundua bidegurutze baten erdian dago. Pandemiak bizkortu besterik ez ditu egin 2020ko martxoaren aurretik garatzen hasita zeuden zenbait joera, baliabide, teknologia eta praktika. Pandemiak eragindako urgentzia atzean uzten goazen heinean, atzean utzi behar dugu uneko premiei erantzun beharrak eragindako salbuespen-egoera ere, gure langintza ahalik eta baldintzarik duin, txukun eta osasungarrienetan egin ahal izateko.\nInterpretazioa eleaniztasuna bermatzeko baliabide bat da, guztiz garrantzitsua norberak bere hizkuntzan jarduteko duen eskubidea babesteko. Alde horretatik, urruneko interpretazioa oso tresna baliagarria izan da aurrez aurreko bilkurarik egiterik egon ez den bolada luzean, eta nazioarteko topaketetan parte hartzeko aukera eman dio iraganean halakoetan parte hartzerik ez zeukan munduko bazter askotako jende askori.\nGauzak bere onera itzuli ahala, baina, gure lana hizlariak aretotik bertatik ikusten uzten duten kabina homologatuetan15 (neurri egokikoak, aireztatze-sistema dutenak, eta argiztapen eta intsonorizazio txukunak) egitera itzuli beharko ginateke, soinu garbia emango diguten soinu-teknikari profesionalez lagunduta, kabina-kidea alboan eta antolatzaileak gertu dauzkagula. Horixe da guk kalitate oneneko zerbitzua eman ahal izateko ingurune egokiena, eta gure (laneko) osasuna gutxien kaltetzen duena.\nHorrela, bada, urruneko interpretazioa aurrez aurrekoa egiterik ez dagoen kasuetarako utzi beharko litzateke, eta, ezinbestean erabili behar izanez gero, gutxieneko baldintza hauek bete beharko lirateke, ezinbestean: hizlari guztiek USB bidez konektatzen den mikrofono egokia izatea, ez ordenagailukoa; Ethernet kablearen bidezko Interneteko konexioa; jarduneko hizlariarena ez beste mikrofono guztiak itzaltzeaz arduratzen den moderatzaile edo teknikari bat; hizlariak kamerara begira jardutea, interpreteok haren ahoa ikusteko moduan. Era berean, saioak lanaldi erdika edo osoka fakturatu behar dira, inolaz ere orduka. Interpreteak izango du azken hitza bere jarduna grabatzeari eta Internetera igotzeari dagokionez.\nAzkenik, hizkuntza-teknologiek gure lana erraztu eta gutxieneko ulermena bermatzen lagundu dezakete, inongo zalantzarik gabe, baina interpreteok lasai egon gaitezke, teknologia horiek oraingoz oso urrun baitaude giza (eta eme) interpretazioak ahalbidetzen duen ulermen eta komunikazio aberats, ñabartu eta eraginkorra eskaintzetik.\n1. Remote Simultaneous Interpreting-en ingeleseko akronimoa: urruneko aldibereko interpretazioa.\n2. Kabinak dituzten aretoak eraikitzeko, birmoldatzeko edo finantzatzeko ardura dutenei ohartxo bat egiteko aprobetxatu nahi nuke: interpreteontzako espazioak diseinatu aurretik, hitz egin, mesedez, interpreteren batekin, edo jarri harremanetan elkartearekin, interpreteok gure lana eroso eta baldintza onetan egiteko irizpideak aspaldi finkatuta baitaude, nahiz eta, zoritxarrez, askotan ez diren betetzen.\n3. Naomi Bowman: «Microphones: Sound choices for RSI».\n4. Danica Seleskovitch: L’interprète dans les conférences internationales. Problèmes de langage et de communication (Mirard Lettres Modernes, Paris, 1968). David Violeten ingeleseko bertsiotik itzulia.\n5. Maha El-Metwally: «Acoustic Shock: What Interpreters Need to Know», The ATA Chronicle.\n6. AIIC: «Acoustic Shocks Research Project. Final Report».\n7. Zenbait interpreteren iritziz, RSIk edo urruneko interpretazioak ez dauka konponbiderik, ezta interpretazio-hubak erabilita ere, eta ezinbestekoa da sistema osoa hutsetik birpentsatzea. Soinu-katearen funtzionamenduaz eta bidean soinuak jasaten dituen galerez zehaztasun handiz mintzo da Cristian Giuducci Europar Batasuneko interpretea artikulu honetan: «Headsets Won’t Work Miracles: Here is How Digital Sound Gets Degraded in the 21st Century».\n8. Moya Sarner: «Brain fog: how trauma, uncertainty and isolation have affected our minds and memory». The Guardian.\n9. Vignesh Ramachandran: «Stanford researchers identify four causes for “Zoom fatigue” and their simple fixes». Stanford University News.\n10. Interpretazio-saioak grabatu eta Interneten erabilgarri jartzeagatik kobratzen den plusa % 25-50 artean dago gaur egun.\n11. Erresuma Batuko eta Irlandako AIICk webinario-sorta interesgarri askoa antolatu zuen gai horri buruz joan den urteko neguan. Hizketaren itzulpen automatikoaz eta interpretazioak adimen artifizialaren aroan duen etorkizunaz aritu ziren, besteak beste. «Artificial Intelligence and the Interpreter».\n12. Nahiz eta bilkura eta biltzar batzuetan hasiak diren hezur-haragizko interpreteen ordez itzulpen automatikoaren bidez sortutako azpidatziak erabiltzen. Hizlariaren jatorrizko jarduna transkribatu (automatikoki edo estenotipista baten bidez), eta transkribapenaren itzulpen automatikoa(k) aretoko pantaila batean proiektatzen d(ir)a.\n13. Aztiria, Josu; Jauregi, Saroi eta Leturia, Igor: «Elhuyarren Aditu hizketa-ezagutzailea, beste aurrerapauso bat euskararen garapen digitalean», Senez, 51. zk., 2020.\n14. Techforword: «Automatic speech recognition with terms – A demo». Interpreteoi gure lanbidearekin zerikusia duten teknologiak gerturatzeko eta erabiltzen irakasteko sortu zuten Techforword plataforma Josh Goldsmith eta Alexander Drechsel interpreteek. Baliabide erabilgarri ugari aurki daiteke haien webgunean, gure jarduna errazten duten gai asko eta askori buruz: tableta nola erabili interpretazio-saioak prestatzeko, nola kudeatu glosarioak, nola lortu urrunetik interpretatzeko soinu-nahasketa egokia…\n15. Ikus 2. oin-oharra.


Estabilidad de la isla - Superheavy Elements aurkitzea\nKimikako egonkortasunaren uhartea ulertzea\nEstabilidad de la isla es un lugar maravilloso donde los elementos de isótopos pesados se adhieren a lo largo del tiempo suficiente para estudiar y usar. "Uhartea" irrati-ototopoen itsaso barruan kokatzen da, alaba-nuklearretan desintegrazioan hain zaila den zailtasuna zientzialariek existitzen den elementua frogatzeko, eta askoz ere gutxiago erabiltzen da isotopo bat aplikazio praktikoetarako.\nGlenn T. Seaborgek "egonkortasun irla" esaldia asmatu zuen 1960ko hamarkadaren amaieran.\nNuklearraren markoaren eredua erabiliz, proiekzio eta neutroien kopuru optimoa eman zitzaion shellaren energia maila betez, nukleoi bakoitzeko baterako loturiko energia maximizatuko luke, isotopo partikularrak beste isotopo batzuek baino erdi-bizitza gehiago izan dezaten. betetako maskorrak. Isotopoek maskorrak nuklearrak dituzten protoien eta neutroien "zenbaki magikoak" deitzen dituzte.\nEgonkortasunaren uhartea aurkitzea\nEgonkortasun uhartea kokatuta dago, isotopoaren erdi-bizitza ezagunaren eta aurreikusten diren erdi-bizitza aurreikusten ez duten elementuen arabera, aldizkako mahai gainean (kongeners) eta obedientziaren gainean dauden elementuen oinarritzat hartutako kalkuluen arabera ekuazio erlatiboak.\n"Azalpen uhartea" kontzeptua soinuaren froga denean fisikariak 117. elementua sintetizatzen ari zela frogatu zen. Nahiz eta 117 isotopoa oso azkar jaitsi zen, desintegrazio kateko produktuen bat izan zen inoiz inoiz ikusi ez duen lawrenziorik isotopo bat.\nIsotopo hau, 266 graduko lizentziaturak 11 orduko iraupena izan zuen, hau da, elementu astun horren atomo izugarri luzea. Aurretik ezagutzen ziren lawrencium isotopoek neutroiak gutxiago zituzten eta askoz ere gutxiago egon ziren. Lawrencium-266-k 103 protons eta 163 neutroi ditu, elementu berriak osatzeko erabil daitezkeen zenbaki magikoak oraindik ez diren jakiteko.\nZein konfiguraziok zenbaki magikoak izan ditzake? Erantzuna galdetzen duzunaren araberakoa da, kalkulu-materia delako eta ez dago ekuazioen multzo estandarra. Zenbait zientzialariek iradokitzen dute 108, 110, edo 114 protoien eta 184 neutroien egonkortasun irla egon litekeela. Beste batzuek 184 neutroi dituzten nukleo esferikoa iradokitzen dute, baina 114, 120 edo 126 protoiek hobeto funtziona dezakete. Unbihexium-310 (elementua 126) "bi aldiz magikoa" da bere protoi kopurua (126) eta neutroi kopurua (184) magia zenbaki biak baitira. Hala ere, magia dadoak igortzen dituzu, 116, 117 eta 118 bitarteko elementuen sintesiaren bidez lortutako datuak 184 bitarteko neutroi-zenbakira hurbildu ahala.\nIkertzaile batzuek uste dute egonkortasun irla onena kopuru atomiko handiagoetan existitzen dela, 164 zenbaki elementu (164 protoi) inguruan. Teorikoen arabera, Z = 106tik 108ra bitarteko N eta 160-164 ingurukoa da. Izan ere, badirudi beta desintegrazioari eta fisioneari dagokionez nahiko egonkorra dela.\nEgonkortasunaren uhartetik Elementu berriak egitea\nZientzialariek osagai ezagunen isotopo egonkorra osatzeko gai izan arren, ez dugu 120 urte baino gehiagora daramaten teknologia (gaur egun egiten ari den lana). Litekeena da partikula azeleragailu berri bat eraiki beharra dagoela, energia handiagoa lortzeko xede batera bideratzea.\nHalaber, nukleido astun ezagun kopuru handiagoak ikasi behar ditugu elementu berri horiek egiteko helburuak lortzeko.\nNukleo atomikoen forma berriak\nNukleo atomiko arruntak protoi eta neutroi-baloi solidoak biltzen ditu, baina egonkortasunaren uhinetan elementu atomoak forma berriak hartuko lituzke. Aukera bakarra burbuila formako edo hutsunearen nukleo bat izango litzateke, protoi eta neutroi batzuekin. Zaila da ere imajinatu nola konfigurazio hori isotopoen propietateei eragin diezaiekeen. Gauza bat ziur dago, nahiz eta ... Oraindik aurkitu beharreko elementu berriak daude, beraz, etorkizuneko aldizkako mahaiak oso ezberdinak izango dira gaur egun erabiltzen dugunarekin.\nEgonkortasun uhartea aldizkako mahaiaren inguruko eskualde bat da, erradioaktibo super-astunak dituztenak, erdi-bizitza nahiko luzea duten isotopo bat duten gutxienez.\nNuklearrerako markoaren eredua "uharteen" kokalekua aurreikusteko erabiltzen da, protoien eta neutroien arteko lotura energetikoa maximizatuz.\nIsotopoek "uharteko" izeneko prototipoen eta neutroien "zenbaki magikoak" izan ohi dituztela uste dute.\n126 elementua, inoiz ekoiztu behar bada, isotopo bat dela uste da, erdi-bizitza luzea izan daitekeela ikertu eta erabil daitekeen moduan.\nMetalen jarduera-seriea: erreaktibotasuna aurreikustea\nZientzialariek taula periodikoa osatzea\nIon poliaromiko arrunten zerrenda\nElementu taldeen taula periodikoa\nTennessine Facts - Elementu 117 edo Ts\n10 Tritio gertaerak\nPowder beltzaren osaera\nMatt Redman - Christian Worship Leader-ren biografia\nGraduondoko Ikasketen gida\nMarrazkia eta marrazkia: erabilitako arkatz motak\n2010 BRP Can-Am Spyder RT Touring Trike Iritzia\nMCAT: Medikuntza Unibertsitateari buruzko Onarpen Proba buruzkoa\nLondresko Serpentine Gallery Pavilions\nKOVACS Abizenak, esanahia eta jatorria\nPerdón I-212 para ingresar a EEUU después deportación o expulsión\nBa al dago denborazko mugara zenbat denbora golf pilota bilatu dezaketen?\nFormularioen datuak prozesatzea PHP-rekin\nJoe Clark lehen ministroa\nZein da desberdintasuna literatura klasikoaren eta klasikoaren artean?\nLibra in Love: Zodiakoen bateragarritasuna\nMotorcycle Wheel Eraikina\nStandup Paddleboard baten zatiak (SUP)


Udazkeneko agendan, Udal Legea izango da protagonista - Debagoiena - Goiena.eus\nUdazkeneko agendan, Udal Legea izango da protagonista\nIrati Goitia 2014-09-18 12:00\nUdazkenean pasako omen da Eusko Legebiltzarretik Udal Legearen aurreproiektua. Urteetako saiakeren ostean, badirudi oraingo honek aurrera egiteko aukera gehiago dituela, krisia eta Espainiako Gobernuak onartutako Tokiko Administrazioa Arrazionalizatzeko eta Iraunarazteko Legea direla-eta. Hala ere, ikusi egin beharko da gauzak konplikatzen ez diren.\n35 urte lege barik\n"Udal Legea da Euskadiren egituraketa juridiko-instituzionalerako arau juridikorik garrantzitsuenetakoa, eta, hala ere, 1979an EAEko autogobernua berreskuratu zenetik, 35 urte igaro dira, Euskadiko Udal Legea oraindik onartzeke". Hala dio Euskal Autonomia Erkidegoko Udal Legearen aurreproiektuak bere lehen lerroetan.\n35 urte hauetan egin dira hainbat saiakera eta azken hau martxo aldera jarri zuten martxan. Orduan deitu zuen Iñigo Urkullu lehendakariak Euskadiko Udalen Kontseilua. Aurreproiektua egiteko prozesuan parte hartu dute Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako aldundietako ordezkariek eta Eudeleko zuzendaritzakoek. Euskal instituzio guztien elkarlanaren emaitza izan dela adierazi zuen Josu Erkorekak, Jaurlaritzako bozeramaileak, aurreproiektuaren aurkezpena egin zuenean. Testuan bertan zehazten da autogobernu sistemarentzat giltzarri den lege horrek ahalik eta babes handiena lor zezan, hitzartzeko eta elkar ulertzeko metodologia bikoitza jarri dela abian: batetik, inplikatutako maila instituzionalen artean, eta, bestetik, Eusko Legebiltzarrean ordezkaritza duten sentsibilitate politiko desberdinen artean.\nHala ere, ekain amaieran, Eusko Jaurlaritzak aurreproiektua aurkeztu zienean Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako aldundiei eta Eudeli, ordezkari gipuzkoarrak kritiko azaldu ziren. Hitza Eudelen zuzendaritzari bakarrik eman zitzaiola eta ildo horrekin bat egiten ez duten ehundik gora alkate daudela adierazi zuten. “Gipuzkoako Foru Aldundiak berari dagozkion atal mugatu batzuk hausnartzeko aukera izan du eta egin du. Udalei dagokien ordezkaritza, aldiz, Eudelen zuzendaritzan dauden alkate gutxi batzuen eskuetan utzi dute. Hau bereziki larria da, alde batetik Eudelen zuzendaritzaren bidearekin bat egiten ez duen alkate talde oso zabala dagoelako eta, bestetik, udalen parte-hartze zuzenik gabe Udalen Legea egiten hasteak hasierako akatsa duelako. Eta araudia zorrotz begiratzen bada, legea bera ere urratzen duelako", adierazi du Ugartek, Foru Aldundiko bozeramaileak.\nAzkarragaurizarrek ere kritika bera egin du: "Gipuzkoako udalerri gehienek ez dute beren ekarpenak egiteko aukerarik izan. Izan ere, Bilduko udalok ez gaude Eudelen ordezkatuta. Gipuzkoako udalerri guztien parte-hartzea bermatzea eskatuko nuke". Gaineratu du uztailaren 11n Arrasateko Udalak Eusko Jaurlaritzari eskatu ziola Udal Legearen aurreproiektua helarazteko, eta Udalari hiru hileko epea ematea aurreproiektua kontsultatu eta ekarpenak egiteko. Irailaren 2an Eusko Jaurlaritzaren ezezkoa jaso omen zuten, esanez, euren eskaerak Eudelen bitartez bideratzeko.\nOñatiko alkate ohi eta aurreko lege saiakeran Eudeleko exekutibako kide Lourdes Idoiagak dio, ordea, udalek oso modu aktiboan hartu dutela parte: "Eusko Jaurlaritzaren betebeharra da, lege garapenerako araudiak agintzen duen bezala, herritarrak gehien ordezkatzen dituen udal elkarteari kontsulta egitea, eta hori gaur egun Eudel da".\nBestalde, Ugartek kritikatu du ez duela uste EAJren aldetik Udal Lege bat aurrera ateratzeko benetako borondaterik egon denik urte hauetan guztietan: “EAJk 30 urtetik gora izan ditu Udal Legea martxan jartzeko eta egin nahi izan ez badu interesatu ez zaiolako izan da”. Idoiagak erantzun du: "35 urtean lege hau ez garatu izanaren errua EAJri leporatzea eskusa bat da, norberaren ardurak gordetzeko, baina orain ikusiko da bakoitzaren borondatea".\nJoko arauak zehaztu\nUdalen eskumenak finkatzea eta jasotzen duten finantzaketa zehaztea izango dira Udal Legearen helburu nagusiak. Aurreproiektuan jasotzen da 37 eskumen emango dizkiela lege horrek udalei; adibidez, honako hauek: etxebizitzen plangintza, gizarte zerbitzuak, ondare historikoa babestea, turismoa sustatzea, berdintasun politikak, garraio publikoa planifikatzea... Noski, eskumen horiek aurrera eramateko beharrezkoa da finantzazioa, eta hori ere bermatuko omen du legeak. Hain zuzen, aurreproiektuaren arabera, udalek –Eudelen bitartez— Finantzen Euskal Kontseiluan iritzia emateko eta bozkatzeko aukera izango dute, baita Zergen Koordinaziorako Organoan ere, zergetatik jasotako diruaren banaketak zuzenean eragiten dienean. "Udalen autogobernua indartuko da, Foru Aldundien eta Eusko Jaurlaritzaren eskumenetan kalterik izan gabe”, esan zuen Erkorekak aurreproiektuaren aurkezpena egin zuenean.\nUrte askoan hautetsi eta instituzio ugariren eskaera izan da Udal Legea, baita Debagoienean ere. Egungo ordezkariek ere beharrezkotzat ikusten dute.\n"Gipuzkoako, Bizkaiko eta Arabako udalek ez dute izan beren jarduera arautuko zuen lege propiorik, eta 1985ean onartutako LBRL delako estatu mailako legea izan da oinarri", azaldu du Ugartek. Gaineratu du Gipuzkoako, Bizkaiko eta Arabako udalek beren beharrei erantzungo dien araudia izatea ezinbestekoa dela. "Herritarren beharrei erantzuteko ahalmena eta autonomia izango duten instituzioak izan behar dute udalek. Euskal Herriaren eraikuntzan eragile izango direnak. Gaur egungo legeriak aukera eta bide hori eragotzi egiten duelako da ezinbestekoa Udal Lege bat".\nArrasateko alkate Inazio Azkarragaurizarren ustez ere ezinbestekoa da: "Arau esparru baten falta igartzen dugu erabat. Argi eta egonkor geratu behar dute udalek eman beharreko zerbitzuak zeintzuk diren".\nIdoiagak urtetan egin den eskaera dela nabarmendu du: "Egia da bazegoela funtzionamendurako marko edo oinarrizko legedi bat eta Foru Arauak lurralde historiko bakoitzean nolabait finkatuta zituela betebeharrak eta abar, baina, askotan, betebehar horien hedadura edo finantzazioa ez zegoen argi".\nBestalde, Idoiagak esan du legea orain inoiz baino beharrezkoa dela, Espainiako Gobernuak Tokiko Administrazioa Arrazionalizazio eta Iraunarazteko Legea onartu duenetik. "Estatuak asko aldatu ditu erkidego autonomoen eta udalen konpetentziak lege horren bitartez, nahiz eta Euskadirako –EAJk Madrilen negoziatutakoa– Foru Legearen babesaren barruan inpaktua txikiagoa izan den; orain, inoiz baino beharrezkoagoa da Udal Legea", dio alkate ohiak. Iaz abenduan onartu zuen Espainiako Gobernuak Idoiagak aipatzen duen Tokiko Administrazioa Arrazionalizazio eta Iraunarazteko Legea. Horrek murriztu egingo ditu udalen eskumenak. "Udalen gaineko kontrola eta zentralismoa areagotzen du eta bidea zabaltzen dio zerbitzuen pribatizazioari", esan du Foru Aldundiko bozeramaileak.\nMehatxu hori izan daiteke oraingo aurreproiektuak aurrera egiteko arrazoietako bat, baina krisiak ere badu zeresana. Izan ere, finantzaziorik ezak kolokan jarri ditu udalek bereganatutako hainbat eskumen. "Urteotan beste administrazio batzuetatik finantzatu izan diren jarduerak gutxituz joan dira eta udalok izan gara ematen den zerbitzua ez mozteko izugarrizko ahalegina eginez dirua jartzen jarraitu dugunak”, azaldu du Arrasateko alkateak. Adibide bezala jarri ditu honako hauek: Gizarte Larrialdietako Laguntzak, Iturbide egoitza, Euskaltegia, hezkuntza zentroetako inbertsioak, ingurumena, enplegua... Berretsi egiten du hori Ugartek: "Hainbat izan dira Aldunditik eskumenak jaso arren finantzaziorik ez izatearen ondorioz zerbitzua eman ahal ezinda geratu diren udalerriak. Edota arrazoi beragatik pribatizazioaren bidea hartu dutenak". Adibide adierazgarrienetako bat AESaen kasua dela dio. Nahiz eta udalek kudeatu, Jaurlaritzatik datorren diruarekin garatzen direlako, eta azken horrek murrizketak egitean, udalak emergentziazkoak diren laguntzak ere eman ezinda utzi dituelako.\nHorrela, orain arte legerik ez izateak beste instituzio batzuekiko menpekotasuna ere eragin omen du. Gipuzkoaren, Bizkaiaren eta Arabaren kasuetan, Udal Lege bat ez izateak aldundien eta Jaurlaritzaren menpe egotera kondenatu omen ditu udalak, Ugarteren iritziz. Bereziki, finantzabide eredu propio eta zehatz bat ez izatearen ondorioz. Bestalde, egun eskumenen eremuan dagoen "anabasa eta bikoizketak" bukatzea funtsezkoa dela dio. Udalek azken urteetan izan duten arazorik handiena eskumenak jaso baina finantzabiderik ez izatetik etorri omen da. "Mahai gainean dagoen zirriborroak oraindik hutsuneak ditu eremu horretan; beraz, asko hobetu beharko da atal hori ere, udalek azken urteetan jaso duten karga horri errotik buelta emateko", zehaztu du.\nArrasateko alkatearen ustez, menpekotasun horrek ezinegona sortzen du: "Izugarrizko ezinegona sortzen du urtero beste instituzio batzuetatik ze diru laguntza etorriko den zain egoteak, askotan oinarrizko zerbitzu batzuk emateko. Ezin da onartu beste administrazio batzuek finantzatutako jarduerak geroz eta gutxiago izatea, eta, aldiz, udalak izan behar izatea finantzaketa jarri behar dutenak".\nIdoiagak ere menpekotasun "argia" sortu dela dio, batez ere, Foru Aldundien tutoretza edo zaintza ekonomiko-finantzarioan. "Lege honek udalak adinez nagusi egingo ditu".\nTokiko erakundeak indartzea da legearen helburua, hein batean. EAEko udalei behar bezalako toki-autonomia ematea, aurreproiektuan bertan idatzita dagoenez. Hala, legeak apustu garbia egiten du tokiko gobernu mailen sendotze instituzionalaren alde. Izan ere, udala da herritarrengandik gertuen dagoen erabaki-foroa. Udalak direlako herritarrek arazoa konpontzeko jotzen duten lehendabiziko atea.\n"Honek argituko ditu maila instituzional bakoitzean ardurak non gelditzen diren. Zeinek izango duen prestazioen ardura bakoitza. Eta gero, batez ere, segurtasun juridikoa ekarriko du. Eta ondorioz, normala den moduan, efizientzia handiagoarekin emango dira prestazio guztiak herritarrentzako", dio Idoiagak. Gaineratzen du herritarrak izango direla benetako onuradunak.\nHelburua onuradun nagusiak udalak bai, baina herritarrak izatea dela dio Ugartek: "Udalak, herritarren zerbitzura egon behar duten instituzioak direlako. Beraien eguneroko beharrizanei modu eraginkor eta azkarrean erantzuteko gaitasuna izango dutelako udalek. Udal Lege on baten onurak denentzako izango dira".\nAzkarragaurizar ere ildo beretik mintzo da: "Argi dago udalon mesedetan joan beharko lukeela. Esparru horretan ezarrita geratu behar dira, argi eta aldi batean egonkor, udalek eman beharreko zerbitzuak zeintzuk diren eta hori egiteko edukiko dituzten finantza baliabideak. Udalotan gure baliabide ekonomikoak hobeto kudeatzeko gai izango garelako, eta zehaztuta geldituko dira administrazio bakoitzaren eskumenak".\nUztailaren 1ean egin zen publiko Jaurlaritzaren aurreproiektua. Ondoren ireki zen alegazioak egiteko epea. PSEko hainbat kidek aurreproiektua ez atzeratzea eskatu dute, Gipuzkoako Foru Aldundiak helegiterik ez duela egingo iragarri, Javier de Andres Arabako ahaldun nagusiak gogor kritikatu eta Eudelek alegazio "juridiko eta teknikoak" egin ditu. Ekarpenak bilduta aurreikusten zen Eusko Jaurlaritzaren Gobernu Batzordeak irailean onartuko duela eta udazkenean pasako litzatekeela Eusko Legebiltzarretik. Izan ere, Eusko Legebiltzarrak du legeari buruzko azken hitza. EAJk eta PSEk gehiengo nahikoa izango lukete Eusko Legebiltzarrean Udal Legea onartzeko, baina adostasuna zabaltzea bilatu nahi omen dute.\nGipuzkoako Foru Aldundia bitartekari lanak egiteko prest azaldu da. "Guk gure ahalegina, borondatea eta lana jarriko dugu hori hala izan dadin. Hala ere, argi utzi behar da legea ateratzea garrantzitsua dela, baina are garrantzitsuagoa dela lege on bat ateratzea. Hala ere, 35 urte pasa ditugu legerik gabe, eta orain, gauzak azkar egin behar diren aitzakiapean, udalei ekarpenak egiteko eperik utzi gabe, herritarrak behar bezala informatu gabe eta oinarrizkoa den eztabaida eman gabe, korrika eta presaka onartzen saiatzea okerra iruditzen zaigu. Badago astia gauzak ondo egiteko, eta hori hala izan dadin exijituko dugu", esan du Ugartek.\nAzkarragaurizar adostasun ahalik eta zabalena lortzearen alde agertu da: "Nik uste dut Eusko Jaurlaritzaren legealdi honetan onartuko dela. Beharrezkoa da eta ezin da atzeratu gehiago. Udal Legerik ez izateak, bistan da, izugarri kaltetzen gaitu udalok. Nik uste dut adostasunerako borondatea baldin badago, egingo dela. Lege honek behar-beharrezkoa du ahalik eta kontsentsu politiko eta instituzional handiena".\nIdoiagak ere legealdi honetan onartuko dela uste du: "Horren ametsa dut, behintzat, eta ez dadila oztopatzailerik egon edo azken orduko oztopo berezi edo interesaturik. Nik uste dut adostasunerako borondatea badago, egingo dela. Uste dut adostasun maila handia dagoela. Lege honek beharrezkoa du ahalik eta kontsentsu politiko eta instituzional handiena".\nEudel, alegazio "juridiko eta teknikoak"\nEudelek abuztuan bidali zituen Eusko Jaurlaritzara eginiko alegazioak. Izaera "juridiko eta teknikokoak". Izan ere, Eudeletik adierazi dute aurreproiektua lantzeko aurrera eramandako metodologia parte-hartzailearen ondorioz, oinarri nagusietan ados daudela eta euren iritzia testuan barneratuta dagoela. Hala nola Finantzen Euskal Kontseiluan ordezkaritza izatea eta esleipenei eta finantzazioari dagozkion eskaerak.\nPSEk eskatu du ez dadila legea atzeratu\nUdal Legearen aurreproiektua ez atzeratzea eskatu dio EAJri PSEk. Oinarrietan bat dator alderdi sozialista; izan ere, esan dute Patxi Lopezen garaian eginikoaren oso antzerakoa dela. "Gobernu sozialistak aurreko legealdian idatzitakoaren aldean ezberdintasun txiki batzuk ditu". Hala ere, kritikak ere izan dituzte. EAJri urteetan legea "atzeratzen" saiatzea leporatu diote eta alderdi popularraren jarrera "atzerakoia" gaitzetsi dute.\nDe Andres, Arabatik, kritiko aurreproiektuaz\nJavier de Andres, Arabako ahaldun nagusia, Udal Legearen aurka azaldu da. Diputazioan egitekoa desegiten duela dio eta "zergak biltzeko agentzia soil" bilakatzen direla. Horrela, hogeitaka dira Arabako Aldundiak aurreproiektuari jarritako alegazioak. De Andresek kritikatu du Eudelen hiru ordezkari Finantzen Euskal Kontseiluan sartzea. "Ez dira instituzio bateko ordezkariak. Ez dituzte herritarrek aukeratu bozka bidez", esan du.