Homosexualak bihurtzeko terapiak debekatu ditu Frantziak\nAlderdi guztien babesa izan duen proposamenak Senatuan onartu behar dute orain, eta bi urteko kartzela-zigorra eta 30.000 euroko isuna aurreikusten ditu homosexualei hipnosia edo exorzismoa bezalako terapiak egiten dizkieten ustezko terapeutentzat.\nParisko kale bat. Argazkia: Pexels.com.\nPresidentetzarako hauteskundeak 2022ko apirilean egingo dituzte Frantzian\nFrantziako diputatuek aho batez onartu dute homosexualak bihurtzeko terapiak debekatzeko lege-proposamena, eskuin muturrean eta erlijio-eremuetan oso hedatuta baitaude.\nProposamena Senatuan onartu behar dute orain, eta ustezko terapeuten aurkako delitu bat aurreikusten du, gehienez bi urteko espetxe-zigorra eta 30.000 euroko isuna ezar dakiokeena, baita hiru urteko espetxe-zigorra ere berrerortze kasuan.\nLegearen jomugan daude pertsona baten "sexu-orientazioa edo genero-identitatea aldatzeko edo zapaltzeko behin eta berriz egiten diren praktikak, portaerak edo adierazpenak", "haren osasun fisikoa edo mentala aldatzeko".\nMacronen alderdiak aurkeztuta eta Gobernuak babestuta, lege-proposamenak alderdi guztien babesa izan du.\nDebekatu nahi dituen praktiken artean homosexualei aplikatutako hipnosia, abstinentzia edo exorzismoa daude.\nHala ere, baliteke legea behin betiko ez onartzea Senatuak ez badu erabakia azkartzen, datorren otsailean itxiko baita presidentetzarako kanpainari bide emateko bilkura-aldia.


"Hamasei obra idatzi ditut dagoeneko" - Aiaraldea.eus\nJulen Solaun Martinez 2020-02-19 07:48 Kultura Laudio\nJOSU ORTIZ (Laudio, 1998) konposizioa eta zuzendaritza ikasten ari da Madrileko musika kontserbatorioan. Londreseko Royal College of Music kontserbatorioak datorren urterako hartu izan du baina, prezioa dela eta, ikasketak Madrilen jarraituko ditu eta masterra egitera joango da Londresera. Etorkizunari begira, filmetako soinu bandak egitea gustatuko litzaiokeela aitortzen du gazteak. Nahiz eta izatez laudioarra izan, Bilbon bizi izan da azken urteetan.\nJosu Ortiz orkestra zuzendari lanetan. / J.O. | Ikusi handiago | Argazki originala\nNola eta erabaki zenuen konpositorea izatea?\nBost urte inguru nituela hasi nintzen musika ikasten. Laudioko Bandan ere jo izan dut, eta denborarekin musika asko gustatzen hasi zitzaidan. Gero, Bilboko kontserbatorioan sartu nintzen, eta bertan hasi nintzen konposatzen, bigarren edo hirugarren urtean. Hamasei obra idatzi ditut dagoeneko.\nOrain, Madrilen ari naiz orkestra zuzendaritza ikasten, eta datorren urtean konposizioarekin ere sartuko naiz. Londreseko Royal College of Music kontserbatorioan datorren kurtsorako hautatu ninduten baina, azkenean, hemen geratzea erabaki dut, oso garestia baita bertan ikastea. Gainera, urte hau galduko nuke, eta beste lau urte eman beharko nituzke ikasten.\nOrduan, Madrilen geratuko naiz; hemen ere zuzendaritza eta konposizioaren arteko gradu bikoitza egin dezaket, eta ezinezkoa da han hori egitea. Masterra Londresen egitea erabaki dut, zinemarako edota iragarkietarako musika egiten ikasteko.\nZer desberdintasun eta antzekotasun dago konposizioaren eta zuzendaritzaren artean?\nKomunak diren irakasgai asko dituzten bi ikasketa dira: kontrapuntua, armonia, entzumenezko hezkuntza, analisia... Ia guztia da komuna.\nNola izaten ari da Laudion eta Bilbon ibiltzetik Madrilera ikastera eta bizitzera pasatzeko esperientzia?\nMadrilen hemen baino askoz ere ekintza gehiago daude musikaren inguruan, antzerki gehiago, kontzertu gehiago, kaletik ikusi ahal duzu kultura. Espainian kultura eta musika ez daude oso ondo baloratuak, eta are gutxiago musika klasikoa. Kontzertu gehiago daude Londresen Espainia osoan baino.\n“Errazagoa iruditzen zait film baterako, edo beste edonolako motibo bat duen zerbaiterako, konposatzea musika purua egitea baino”\nDagoeneko hamasei obra idatzi dituzula aipatu duzu. Nola da zerotik hastearen prozesu hori?\nNire lehenengo obra bandarako izan zen, jazzeko saxo solista bat izan zen. Ondoren, orkestrarako ere hasi nintzen idazten. Bilboko kontserbatorioan bi obra estreinatu izan ditut: The Himalayas Suite eta The Four Elements. Oso ondo geratu ziren azkenean.\nHori oso zorte handia izan zen. Konposizio ikasle bat izatea eta orkestra eta koro bat izatea zaila da, oso plantilla handia delako, eta ez dugu hori normalean gure eskura. Parte zailena hain plantilla handia batzea izan zen.\nObra idazteaz aparte, orkestra eta koroa zuzendu zenituen ere?\nPare bat obra, bai. Beste guztietan instrumentu bat jo behar izan dut. The Himalayas Suite, esaterako, orkestra baterako dago egina, baina bandarako konponketa bat egin nuen 2018an.\nNervión River Suite izeneko obra idazten ari zara momentu honetan...\nBai. Pasaden urtean lehenengo aldiz joan nintzen Nerbioaren jaiotza ikustera, eta oso polita iruditu zitzaidan ibaiaren inguruko suite bat egitea. Hiru mugimendu ditu: The Source: Waterfall and Canyon, Trading Route: Railway and Maritime eta The Town: Greater Bilbao. Lehenengo eta hirugarren mugimenduak guztiz idatzita ditut dagoeneko, eta orain bigarrena egiteko prozesuan ari naiz.\nZer desberdintasun dago mugimenduen artean?\nLehenengoaren helburua gogora ekartzea da. Bigarrena deskriptiboagoa da, ura du hizpide partituraren mugimenduaren bidez... Baina obra guztia ari da gai berberaren inguruan, nahiz eta, armoniari eta erritmoari dagokienez, etengabe dagoen aldatzen. Konpozisio bat era desberdin askotan entzun ahal daiteke, libreagoa izan daiteke, edo askoz ere apasionatuagoa.\n“Masterra Londresen egitea erabaki dut, zinemarako musika ikasteko, edo iragarkietarako eta antzekoetarako”\nOrduan, hirugarren mugimendua beste gauza bat dirudi, erabat aldatzen delako. Bilbo Handian sartzen da eta ezpata dantza eta euskal erritmoak daude. Partitura aurrean baduzu, edo musikari batek aztertzen badu, konturatuko da. Obraren kanta guztiak hirugarren mugimenduan fusionatzen dira, “Agur Jaunak”-ekin. Konposizioa hori da, ideia gutxi batzuekin obra bat garatzen jakitea. Konpositoreoi, hastean, ideia asko izatea baina nola garatu ez jakitea gertatzen zaigu.\nFilm labur baterako soinu banda egiten ari zara ere. Obra bat konposatzean zure ideiak paperean garatu behar dituzu. Baina film bateko musika konposatzean, irudiarekiko menpekotasuna duzu. Nolako prozesua da?\nErrazagoa iruditzen zait film baterako, edo beste edonolako motibo bat duen zerbaiterako, konposatzea, musika purua egitea baino. Musika purua da musika bakarrik egitea, musika egiteaz haragoko beste helbururik gabe, musika musikagatik egitea. Errazagoa egiten zait film baten edo poema sinfoniko baten konposizio bat egitea, zer kontatu nahi dudan pentsatzen dudalako. Nire hamasei obretatik, adibidez, hiru edo lau dira bakarrik musika purua, beste guztiak deskriptiboak dira. Istorio bat izateak inspirazioa lortzera laguntzen zaitu.\nMusika puruko hiru edo lau partitura dituzula esan berri duzu. Sortzeko era ere desberdina izan beharko dela imajinatzen dut.\nLehenengoa jazza izan zen. Pianoa jotzen nengoen, gustatzen ari zitzaidan eta idatzi behar nuela pentsatu nuen. Baina, bai, oso gauza desberdina da.


'Munduko talderik onena' erakusketea aurrera doa Otxarkoagan - bizkaie.biz\nBizkaie! 2019-01-09 08:50 Kulturea\nEzbardinak emoten daben arlo bi, futbola eta literaturea, gaur urtarrilak 9, eguaztena, bateratuko dira Bilbon, Otxarkoagako Auzo Etxean, bertako nobelagile bi (Galder Reguera eta Aixa De la Cruz), Jon Agiriano, kazetari eta idazlea, eta Tomás Ondarra ilustratzailea parte hartuko daben barriketaldian. Pasa dan irailean bilbaoDendak alkarteak Athletic taldearen pasinoa denda eta ostalaritza establezimenduetan zabaltzeko antolatu eban Munduko talderik onena erakusketa ibiltariaren barruan dagoan dobako topaketa librea da.\nGabonaldiaren ostean, ekimena martxan jarri da berriro auzo desbardinetako ibilbidegaz amaitzeko. Lehenengo geltokia (gaurtik aurrera eta urtarrilaren 27ra arte) Otxarkoaga, Txurdinaga eta Santutxu auzoen taberna eta saltokietan izango da, ondoren (urtarrilaren 29tik zezeilaren 16ra arte) Errekalde, Zorrotza eta Basurtuko establezimenduetan aurkezteko.\nErakusketa ibiltariari barriro hasierea emoteko, bilbaoDendak merkataritza eta turismo jarduerea sustatzeko alkarteak literatura eta Athleticen koloreakanako zaletasuna bateratzen dauen barriketaldia antolatu dau, izan be, erakusketa ibiltariaren jatorria El Mejor Equipo del Mundo liburuan dago, 2017an argitaratutako liburua Athleticen historia eta mitologiari errepasoa eginez.\nBarriketaldia gaur, urtarrilaren 9an, eguaztenean, izango da, 19:00etan, Otxarkoagako Auzo Etxean (Pau Casals, 17). Bertaratzea dobakoa eta librea da aretoaren edukierea bete arte, eta sortze-lana futbolagaz, kolore zurigorriakaz, lotzen daben hiru egileen parte hartzeagaz:\n· Galder Reguera (Bilbo, 1975) idazlea da, arte kritikoa eta Athletic Fundazinoaren ekintzen arduraduna. Urtero klubak antolatzen dauen Letrak eta Futbola jaialdia zuzentzeaz gan, 2017an, Hijos del Futbol argitaratu eban, belaunaldiz belaunaldi kirol honen inguruan jasotako pasinoaren bere historia personala.\n· Aixa de la Cruz (Bilbo, 1988) Literatura Teoria eta Literatura Konparatzailean doktorea eta idazlea da. Lau nobela eta kontaketa bat argitaratu ditu, hainbat antologietan kolaboreteaz gan, zenbait sari lortuz. Horrezaz gan, Katixa Agirre idazleagaz batera, Talismania liburuan kolaborau eban, Athletic Club Fundazinoak 20.000 ale banatuz 2018ko Letrak eta Futbola Jaialdian.\n· Jon Agiriano (Bilbo, 1964) Informazino Zientzietan lizentziaduna da UPV/EHUn. 1986an, El Correon lan egiten hasi zan eta 1997 urtera arte Erreportaje sekzinoaren parte izan zan, urte horretan bertan Kirol atalean hasiz Athleticen kronista legez. Lo Mejor del Futbol (A Fin de Cuentos) argitaratu barri dau, kirol honen gauzarik onenak ezagutzera emonez: alkartasuna, ausardia, fideltasuna, zintzotasuna, adiskidetasuna... Zure kirol gogokoenaren inguruko istorio eredugarriak, laburbatzen dau izenburuagaz doan esaldiak.\n· Tomas Ondarra (Bilbao, 1963) El Pais egunkariaren infografia eta ilustrazino erredaktore burua da, baita ilustratzailea be, De Bilbao de toda la vida lako lanakaitik bere jatorrizko urian ezaguna. El Mejor Equipo del Mundo liburuko irudien egilea da, Carlos Ranedo egileagaz batera egindakoa eta erakusketearen jatorria. Azken hauteskundeen ostean, Klubaren Zuzendaritza-Batzordean dago.\nErakusketa Ibiltaria pasa dan irailean aurkeztu eban bilbaoDendak-ek, eta ordutik, Abando, Deustu, Uribarri eta Alde Zaharra auzoetatik ibili da. Saltoki eta ostalaritza establezimenduetan ikusgai egongo diran 50 estanpa dira guztira, lehengo eta egungo jokalari mitikoak, sasoi batean garrantzitsuak izandako entrenatzaile, presidente eta zale ospetsuak, estadio zaharra zein barria eta Clubaren ehun urteko historiak dauen anekdota-bildumea.\nHistoria eta anekdota-bilduma erakustaldiaz gan, horri lotutako zozketeta bitan parte hartzeko aukerea dago; alde batetik, erakusketa denporaldian edozein saltoki alkartuan erosketen bat egiten dabenek, El Mejor Equipo del Mundo liburuaren 50 aleen zozketan parte hartu ahal izango dabe. 25 liburuko zozketa bi antolatu dira, erakusketa bakotxari jagokon epean (urtarrilaren 27ra arte Otxarkoaga, Txurdinaga eta Santutxun, eta urtarrilaren 29tik zezeilaren 16ra Errekalde, Zorrotza eta Basurtun). Parte hartzeko www.bilbaodendak.eus webgunean sartu eta formulario orria bete besterik ez da egin behar.


Nafarroak, bere foru araubideari esker, eskumen esklusiboa du nekazaritza eta abeltzaintza gaietan, ekonomiaren antolamendu orokorrarekin bat, hala ezarrita baitago Nafarroako Foru Eraentza Berrezarri eta Hobetzeari buruzko abuztuaren 10eko 13/1982 Lege Organikoan, 50.1.a) artikuluan.\nLege organiko horren 56.1.a) artikuluan ezarritakoaren arabera, eta jarduera ekonomiko orokorraren oinarriekin eta antolamenduarekin bat, Nafarroako Foru Komunitateari dagokio Nafarroaren barnean jarduera ekonomikoa planifikatzeko eta garapen ekonomikoa sustatzeko eskumen osoa.\nEskumen horien artean Nafarroako mendi publikoen kudeaketa dago. Nafarroako Oihan Ondarea Babestu eta Garatzeari buruzko abenduaren 31ko 13/1990 Foru Legeak 2. eta 3. artikuluetan ezartzen ditu legearen helburuak, eta horien artean honako hauek nabarmentzen dira:\n1. Basoetako ingurune naturala eta egoera ekologikoa zaindu eta hobetzea.\n2. Nafarroako baso eremuetako zuhaiztien hedadura sustatzea, batez ere birsortzearen eta eboluzioaren ondorioz jatorrizko baso bilakatzen ahal diren landare-formazioak sortuz.\n3. Toki entitateen lankidetza sustatzea, baso lurrak zaindu eta babesteko.\n4. Mendiko produktuen lehen mailako transformaziorako jarduerak bultzatzea.\nHelburu horiek erdiesteak berekin ekarriko du Nafarroako Foru Komunitateko baso sistemek irautea eta horiek hobetzea, horrek dituen onura zuzeneko eta zeharkako guztiekin, hasi landako populazioak finkatzearekin eta buka baso suteen prebentzioarekin, higaduraren kontrako borrokarekin, gai berriztagarrien erabilerarekin (egurra, konparazio batera) eta menpekotasun energetikoa gutxitzearekin. Horiek guztiak onura publikokoak eta interes sozial handikoak dira.\nAurrekoa kontuan harturik, aipatutako arauaren 66. artikuluak hauxe dio hitzez hitz: “Nafarroako Foru Komunitateko Administrazioak, dagozkion aurrekontuen mugen barnean, laguntza teknikoa eta ekonomikoa emanen die mendi edo baso lur publiko nahiz pribatuen titularrei, baso aprobetxamenduen titularrei, basogintzako elkarteei eta basogintzako industria eta enpresei”.\nHalaber, 63.1 artikuluak honako hau dio: “Nafarroako Gobernuak basoko lan eta zerbitzuak egiten dituzten enpresen birmoldaketa eta hobekuntza sustatuko ditu, bai eta lehen transformazioko industriena ere; besteak beste, zerrategiak eta xaflak, oholak, orea, papera eta kortxoa lantzekoak.” Era berean, 63bis.3 artikuluak dio ezen basoko produktuak merkaturatzeko baldintzak hobetzea sustatuko dela.\nNafarroako Oihan Ondarea Babestu eta Garatzeari buruzko abenduaren 31ko 13/1990 Foru Legearen 70., 71. eta 72. artikuluek laguntzen mailaketari eta bateragarritasunari buruzko alderdi orokorrak ezartzen dituzte, baita dirulaguntzako baremoei buruzkoak ere. Mendien Erregelamendua onesten duen otsailaren 17ko 59/1992 Foru Dekretuaren 104., 105. eta 107. artikuluetan zehaztu dira alderdi horiek. Erregelamendu horrek berak ezartzen du, 105.9 artikuluan, ebazpen batek garatuko duela artikulu horren edukia.\nEuropako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 2013ko abenduaren 17ko 1305/2013 (EB) Erregelamenduak landa garapenerako laguntza arautu zuen, Landa Garapenerako Europako Nekazaritza Funtsaren (LGENF) bidez ematen dena, eta indarrik gabe utzi zuen Kontseiluaren 1698/2005 (EE) Erregelamendua; 21. artikuluan “Baso eremuak garatzeko eta mendien bideragarritasuna hobetzeko inbertsioak” izeneko neurria ezarri zuen, eta artikulu horren e) puntuan, azpineurri gisa, berriz, honako hau: basogintzako teknologietako inbertsioak eta basoko produktuen transformazio, mobilizazio eta merkaturatzerako inbertsioak.\n1305/2013 (EB) Erregelamenduaren II. eranskinean basogintzako teknologietan nahiz basoko produktuen transformazio, mobilizazio eta merkaturatzerako jardueretan egiten diren inbertsioetarako gehieneko laguntzak finkatzen dira; kopuru horiek, nolanahi ere, Nafarroako Foru Komunitatearen parametro soziekonomikoen arabera zehaztu beharko dira.\nNafarroako Landa Garapenerako Programak (Europako Batzordearen 2015eko azaroaren 18ko azken 8143 (2015) Erabakiaren bidez onetsia) neurri hori biltzen du, eta, bereziki, 08.06.01 azpineurria, hots, basoko produktuen transformazio, mobilizazio eta merkaturatzerako inbertsioak. Haren definizioan kontuan hartu da, 1305/2013 Erregelamenduak berak eskatu bezala, Nafarroako Foru Komunitateko AMIA (ahuleziak, mehatxuak, indarrak eta aukerak), landa garapenari dagokionez, eta, bereziki, basogintzaren sektoreari dagokionez.\nLaguntza hauek bideratuko dira baso aprobetxamenduei aplikatutako teknologia eta zuraren lehen transformaziorako industrietan erabiltzen den teknologia hobetzeko jarduketei laguntzeko. Sostengu publiko horrek, gainera, Nafarroako Oihan Planean du jatorria. Izan ere, plan horretan aurreikusten da, sektore horretarako helburu berariazkoak aipatzen direlarik, Nafarroan basogintzaren industria-sektore egoki eta lehiakor bat garatzea eta, horretarako, enpresen modernizaziorako, berrikuntza teknologikorako eta proiekzio komertzialerako baldintzak sortzea; horrela, sektoreak toki nabarmena bereganatuko du Nafarroako ekonomian, landa-eremuetako bizitza dinamizatzen eta herrietako biztanleria aktiboa mantentzen lagunduko baitu, eta mendien baso-kudeaketa jasangarrian ere modu eraginkorrean lagunduko du.\nSostengu publikoak basogintzako sektoreko enpresen bideragarritasun ekonomikoa hobetzen lagunduko du, horrek baso aprobetxamenduen exekuzioa erraztuko baitu, ustiapen kostuak murriztu eta ustiategietako lanetan segurtasun eta osasun baldintzak hobetu.\nHalaber, kontuan hartu da neurri horren ekarpena, Nafarroako testuinguruan, “Batasuneko landa garapenean dauden sei lehentasunak” lortzeari eta haietan parte hartzeari begira; lehentasun horiek Europako 2020 Estrategiak landa garapenean ezartzen dituen helburuak lortzera daude bideraturik, hazkunde zentzuzko, jasangarri eta bateratzaile baten atzetik, eta islatzen dituzte Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren abenduaren 17ko 1303/2013 (EB) Erregelamenduaren 10. artikuluan jasotzen den “Esparru Estrategiko Komunari” dagozkion helburu tematikoak. Erregelamendu horren bidez xedapen komun batzuk ezarri ziren Eskualde Garapeneko Europako Funtsaz, Europako Gizarte Funtsaz, Kohesio Funtsaz, Landa Garapenerako Europako Nekazaritza Funtsaz eta Itsasoaren eta Arrantzaren Europako Funtsaz, eta beste zenbait xedapen orokor ezarri ziren Eskualde Garapeneko Europako Funtsaz, Europako Gizarte Funtsaz, Kohesio Funtsaz eta Itsasoaren eta Arrantzaren Europako Funtsaz, eta indarrik gabe utzi zen Kontseiluaren 1083/2006 (EE) Erregelamendua.\nZehazki, neurri hau, 1305/2013 Erregelamenduaren 5.5.c) artikuluari jarraikiz, Batasuneko landa garapena lortzeko lehentasun honi dagokio: “energia iturri berriztagarrien hornidura eta erabilera erraztea, baita azpiproduktuena, hondarrena, hondakinena eta jateko ez diren gainerako lehengaiena ere, bioekonomiaren garapena sustatzeko”.\nBeraz, honako esparru juridiko honen barnean dago:\n–1305/2013 (EB) Erregelamendua, Landa Garapenerako Europako Nekazaritza Funtsaren (LGENF) bidez landa garapenari laguntzeari buruzkoa, eta, orobat, hura garatzeko erregelamenduak:\n–Batzordearen martxoaren 11ko 807/2014 (EB) Erregelamendu Delegatua, 1305/2013 (EB) Erregelamendua osatzen duena.\n–Batzordearen uztailaren 17ko 808/2014 (EB) Exekuzio Erregelamendua, 1305/2013 (EB) Erregelamendua aplikatzeko xedapenak ezartzen dituena.\n–Batzordearen uztailaren 17ko 809/2014 (EB) Exekuzio Erregelamendua, Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 1306/2013 (EB) Erregelamendua aplikatzeko xedapenak ezartzen dituena, honako hauei dagokienez: kudeaketaren eta kontrolaren sistema integratua, landa garapeneko neurriak eta baldintzazkotasuna.\n–Batzordearen uztailaren 10eko 2017/1242 (EB) Exekuzio Erregelamendua, Batzordearen uztailaren 17ko 809/2014 (EB) Exekuzio Erregelamendua aldatzen duena. Azken honen bidez, Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 1306/2013 (EB) Erregelamendua aplikatzeko xedapenak ezarri ziren, honako hauei dagokienez: kudeaketaren eta kontrolaren sistema integratua, landa garapeneko neurriak eta baldintzazkotasuna.\n–Batzordearen martxoaren 31ko 640/2014 (EB) Erregelamendu Delegatua, Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 1306/2013 (EB) Erregelamendua osatzen duena kudeaketaren eta kontrolaren sistema integratuari dagokionez, ordainketak ukatu edo kentzeko baldintzei dagokienez eta zuzeneko ordainketei, landa garapenerako laguntzari eta baldintzazkotasunari aplika dakizkiekeen zehapen administratiboei dagokienez.\nBasogintzako teknologietako inbertsioetarako laguntzak Nafarroako Landa Garapenerako 2014-2020 Programaren xedapenen menpe daude, baita Batzordearen 2014ko ekainaren 25eko 702/2014 (EB) Erregelamenduaren 41. artikuluaren menpe ere (erregelamendu horrek barne merkatuarekin bateragarriak diren zenbait laguntza-kategoria deklaratzen ditu, Europar Batasunaren Funtzionamenduari buruzko Tratatuaren 107. eta 108. artikuluak aplikatuta); izan ere, laguntza hauek ez daude tratatu horren 42. artikuluaren aplikazio eremuaren barrenean. Aurretik, laguntza honen berri eman zitzaion Europako Batzordearen Nekazaritzako eta Landa Garapeneko Zuzendaritza Nagusiari. Organo horrek adierazi zuen Espainiako agintariek igorritako informazio laburtuaren inprimakia jasoa zuela, eta goian aipatutako arau-proiektua erregistratu, SA.43021 (2015/XA) laguntza zenbakiarekin.\nEbazpen honi Dirulaguntzei buruzko azaroaren 9ko 11/2005 Foru Legea aplikatzen zaio.\nEbazpen hau eman da urtarrilaren 23ko 7/2013 Foru Dekretuaren azken xedapenetako lehenbizikoaren babespean (foru dekretu horren bidez Nekazaritza Bermatzeko Europako Funtsak (NBEUF) eta Landa Garapenerako Europako Nekazaritza Funtsak (LGENF) finantzatutako gastuak Nafarroako Foru Komunitatean ordaintzen dituen erakundea baimendu zen eta haren antolamendua eta funtzionamendua ezarri ziren). Izan ere, azken xedapen horrek ahalmena eman dio Landa Garapeneko, Ingurumeneko eta Toki Administrazioko kontseilariari, bere eskumenen barruan, behar diren xedapen guztiak emateko foru dekretua garatu eta betearazteko, eta bereziki, nekazaritzarako Europako funtsekin osorik edo hein batean finantzatzen diren dirulaguntzei buruzko arauak, deialdiak eta oinarri arautzaileak ezartzeko.\nIkusita ebazpen proposamen honek badituela Basoen eta Ehizaren Zerbitzuko zuzendariaren aldeko txostena eta Nafarroako Landa Garapenerako 2014-2020 Programaren kudeaketa agintaritzarena.\nIkusita ebazpen proposamen honek baduela Ekonomia eta Ogasun Departamentuko kontu-hartzaile delegatuaren aldeko fiskalizazioa.\nHorrenbestez, Nafarroako Foru Komunitateko Administrazioari eta foru-sektore publiko instituzionalari buruzko martxoaren 11ko 11/2019 Foru Legearen 32. artikuluak eta Landa Garapeneko eta Ingurumeneko Departamentuare egitura organikoa onesten duen urriaren 23ko 258/2019 Foru Dekretuak ematen dizkidaten eskumenak erabiliz,\n1. Oinarri arautzaileak onestea.\nOnetsi egiten dira 2020. urtean basogintzako teknologietan nahiz basoko produktuen transformazio, mobilizazio eta merkaturatzerako jardueretan egiten diren inbertsioetarako laguntzak emateko oinarri arautzaileak, I. eranskinean jasotzen den moduan, baita ebazpen honen zati diren II.etik IV.era bitarteko eranskinak ere.\n2. Deialdiaren onespena.\nOnetsi egiten da 2020. urteko basogintzako teknologietan nahiz basoko produktuen transformazio, mobilizazio eta merkaturatzerako jardueretan egiten diren inbertsioetarako laguntzen deialdia.\n3. Aurrekontuko kredituak.\nGuztira, 480.000 euroko gastua baimentzen da basogintzako teknologietan nahiz basoko produktuen transformazio, mobilizazio eta merkaturatzerako jardueretan egiten diren inbertsioetako laguntzetarako, 2020ra luzatu den 2019 Gastu-aurrekontuaren 740002/74200/7709/456703 partidaren kargura (“Eragile pribatuentzako dirulaguntzak. Basogintzako industria. 2014_2020 LGP”).\nEskaerak aurkezteko epea hogeita hamar egun naturalekoa izanen da, ebazpen hau Nafarroako Aldizkari Ofizialean argitaratu eta biharamunetik hasita.\n5. Laguntzak aplikatzeko baldintza.\nEbazpen honetan xedatutakoa aplikatzeko, beharrezkoa izanen da Europako Batzordeak Nafarroako Landa Garapenerako 2014-2020 Programaren 08.06.01 neurriari buruz (Basoko produktuen transformazio, mobilizazio eta merkaturatzerako inbertsioak) xedatutakoa betetzea. Ildo beretik, Europako Batzordearen eskakizunei erantzuteko asmoz neurri horretan egiten den edozein aldaketak berekin ekarriko du ebazpen honetako laguntzei buruzko oinarri arautzaileak egokitzea.\n6. Eskualde behartsuak eta mendialdekoak.\nNekazaritza, Abeltzaintza eta Elikadurako kontseilariak 2002ko maiatzaren 15ean emandako Foru Aginduaren zerrendan agertzen direnak dira eskualde behartsuak eta mendialdekoak, edo, Nafarroako 2014-2020 Landa Garapenerako Programaren esparruan aplikatzearen ondorioetarako, foru agindu hori ordezten duten Nafarroako Foru Komunitateko xedapenetan aipatzen direnak, deialdi honek indarra hartzen duenean indarrean badaude.\n7. Nafarroako Gobernuaren Dirulaguntzen Datu Baseari (NGDDB) jakinaraztea.\nOinarri arautzaile hauek eta dagokien deialdia Nafarroako Gobernuaren Dirulaguntzen Datu Basean erregistratu beharko dira.\n8. Deialdiaren eta oinarri arautzaileen kontrako errekurtsoa.\nOinarri arautzaile hauen eta deialdiaren aurka gora jotzeko errekurtsoa jartzen ahalko dute interesdunek, Landa Garapeneko eta Ingurumeneko kontseilariari zuzendua, hilabeteko epean, Nafarroako Aldizkari Ofizialean argitaratu eta biharamunetik hasita.\nIruñean, 2020ko otsailaren 27an.–Ingurumeneko zuzendari nagusia, Pablo Muñoz Trigo.\nLaguntzen oinarri arautzaileak, 2020. urtean basogintzako teknologietan nahiz basoko produktuen transformazio, mobilizazio eta merkaturatzerako jardueretan egiten diren inbertsioetarako\n1. oinarria. Xedea eta aplikazio-eremua.\n1. Oinarri hauen xedea da Nafarroako Landa Garapenerako 2014-2020 Programan jasotzen diren “Basogintzako teknologietan eta basoko produktuen industrietan egiten diren inbertsioetarako laguntzak” arautzea, honako hauek ezartzen duten esparruan: batetik, Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 2013ko abenduaren 17ko 1305/2013 (EB) Erregelamenduaren 21.1.e) eta 26. artikuluak (erregelamendu horrek landa garapenerako laguntza arautu zuen, Landa Garapenerako Europako Nekazaritza Funtsaren (LGENF) bidez ematen dena, eta indarrik gabe utzi zuen Kontseiluaren 1698/2005 (EE) Erregelamendua) eta bestetik, Batzordearen 2014ko ekainaren 25eko 702/2014 Erregelamenduaren 41. artikulua (erregelamendu horrek barne merkatuarekin bateragarriak diren zenbait laguntza kategoria deklaratzen ditu nekazaritza eta basogintza sektoreetan eta landa eremuetan, Europar Batasunaren Funtzionamenduari buruzko Tratatuaren 107. eta 108. artikuluak aplikatuta).\n2. Azpineurri honi jarraikiz, basoko produktuak aprobetxatzeko, eraldatzeko, mobilizatzeko eta merkaturatzeko eta mendien balio ekonomikoa hobetzeko teknologiak, praktikak eta ekipamenduak hobetzea helburu duten jarduketak lagunduko dira.\nBasoko produktuen mobilizaziotzat hartuko dira zutikako egurraren eta basoko beste produktu batzuen balioa nabarmentzeko praktika egokiak, baso kudeaketa jasangarri baten ondorioz haien aprobetxamendua ikusgarri izan dadin. Praktika hauek garatzen ahalko dira bai mendian, bai produktuak ekoizteko eta merkaturatzeko prozesuan.\n2. oinarria. Neurri hau aplikatzeko baldintza orokorrak.\n1. Batzordearen erabaki baten ondorioz bateraezin deklaratutako legez kanpoko laguntza batez baliatu diren enpresek ezin izanen dute laguntzarik lortu, ez eta emandako laguntzengatiko ordainketarik jaso ere, harik eta enpresak itzuli arte edo blokeatutako kontu batean sartu arte legez kontra jasotako laguntza bateraezin horren zenbateko osoa eta dagozkion errekuperazio-interesak.\n2. Krisian dauden enpresek ezin dute laguntzarik jaso. Horretarako, aintzat hartuko da nekazaritzako eta basogintzako sektoreetarako eta landa eremuetarako estatu-laguntzei 2014tik 2020ra bitarte aplikatu beharreko Europar Batasunaren zuzentarauen 35.15 puntuan dagoen definizioa (2014/C 204/01, hemendik aurrera Zuzentarauak). Kontrola egiteko, Landa Garapeneko eta Ingurumeneko Departamentuak dituen kontrol tresna informatikoetatik lortu beharreko altxortegi-koefizientearen balioak hartuko dira aintzakotzat edo interesdunek laguntzen eskabidean emandako beste datu batzuk. Gainera, enpresa eskatzaileak jardunean egon behar du. Aipatu tresnek jasotzen duten 2018. eta 2019. urteetako negozio-zifra garbiaren bidez egiaztatuko da hori.\n3. oinarria. Neurriaren helburua.\n1. Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 2013ko abenduaren 17ko 1305/2013 (EB) Erregelamenduan eta Batzordearen 2014ko ekainaren 25eko Batzordearen 702/2014 (EB) Erregelamenduan ezarritakoari jarraikiz, eta Nafarroako Landa Garapenerako 2014-2020 Programan zehaztutakoarekin bat, neurri honen azken helburua da baso eremuen garapenean inbertitzea eta basoen bideragarritasuna hobetzea, eta azpineurri honen helburua, bereziki, da Nafarroako Foru Komunitatearen lurralde eremuan baso aprobetxamendurako, eraldakuntzarako, mobilizaziorako eta merkaturatzerako erabiltzen diren teknologiak, praktikak eta ekipamenduak hobetzeko jarduketetan inbertitzea.\n2. Helburu estrategikotzat hartzen dira; izan ere, 1305/2013 Erregelamenduaren 5. artikuluan aipatzen diren Europar Batasunaren lehentasunak lortzen laguntzen dute zalantzarik gabe, eta lagungarriak dira, orobat, basogintzaren sektorean behar bezala prestatutako langileak sartzeko eta, bereziki, belaunaldi aldaketa egiteko. Gainera, teknologia berritzaileen ezarpena eta basoen kudeaketa jasangarria sustatzen dute.\n4. oinarria. Onuradunak.\nBasoen titular diren pertsona fisiko eta juridikoak, publikoak zein pribatuak, izan daitezke neurri honen onuradun, baita udalerriak, haien elkarteak eta ETEak (enpresa txiki eta ertainak) ere, Nafarroan kokatuta badaude eta basoak ustiatzeko lanetan eta lehen transformazioan aritzen badira, baldin eta eskatutako hasierako baldintzak betetzen badituzte eta hitz ematen badute oinarri arautzaile hauetan ezarritako konpromisoei eutsiko dietela.\n5. oinarria. Onuradun gisa onartuak izateko irizpideak.\n1. Neurri honen onuradun izan daitezke, aurreko artikuluan aipatutako pertsonak izanik, inbertsio hauetako bat egiten dutenak:\na) Zura lehengai gisa edo energia iturri gisa erabiltzearekin lotutako inbertsioak (adibidez, egurra txikitzeko edo zatikatzeko makinak), haren lehen tratamenduarekin lotuta badaude, hau da, bigarren transformazioaren aurrekoak, non ez baitira aldatuko zuraren ezaugarri kimikoak, eta, bakar-bakarrik, enpresaren tamainari begiratuta, produktua eskala txikian egiten bada, hots, ETE (enpresa txiki eta ertain) batek egina bada.\nb) Zura prozesatzeko ekipamendu eta instalazio mugikorretan egiten diren inbertsioak, mozketa eremuen inguruetara eramateko diseinatuetan.\n2. Aurreko puntuan adierazitako inbertsioak diruz lagungarriak izateko, gainera, onartua izateko honako irizpide hauek bete beharko dira laguntza-eskaerak aurkezteko epea bukatzen den egunean:\na) Eskatzaileak bere eskaera zehaztu eta baloratzeko dokumentazio teknikoa aurkeztu beharko du. Eragiketa diruz lagungarria izateko, aurrerapen teknologiko bat aurkeztu beharko da enpresaren jardunean gas kutsatzaileen emisioak murrizteari, lurzoruaren gaineko afekzioak murrizteari eta segurtasun eta osasun baldintzak hobetzeari buruzkoa.\nb) Enpresa diruz lagungarriak ETE gisa sailkatuak egon beharko dira. Horren ondorioetarako, ETEtzat hartuko dira Batzordearen 2014ko ekainaren 25eko 702/2014 (EB) Erregelamenduaren I. eranskinean ezarritako irizpideak betetzen dituzten enpresak. Erregelamendu horrek barne merkatuan bateragarriak diren zenbait laguntza kategoria deklaratzen ditu nekazaritza eta basogintza sektoreetan eta landa eremuetan, Europar Batasunaren Funtzionamenduari buruzko Tratatuaren 107. eta 108. artikuluak aplikatuta.\nc) Jarduketa diruz lagungarriak bateragarriak izan behar dira Nafarroako Oihan Planarekin.\nd) Zura lehengai gisa edo energia iturri gisa erabiltzearekin lotutako inbertsioak, betiere, zuraren bigarren transformazioaren aurreko eragiketetakoak izanen dira.\ne) Jarduketek ingurumen baimena beharko dute, eta behar diren baimenak ere eduki beharko dituzte, jarduketa zein den eta horrela.\nf) Sarturik ez egotea laguntzen onuradun izateko ezarritako debeku-egoeretan, bat etorriz Dirulaguntzei buruzko azaroaren 9ko 11/2005 Foru Legearen 13. artikuluarekin.\ng) Foru Ogasunarekin bere zerga betebeharretan eta/edo Gizarte Segurantzarekiko betebeharretan egunean egotea, Dirulaguntzei buruzko azaroaren 9ko 11/2005 Foru Legearen 13. artikuluari jarraikiz.\n6. oinarria. Kostu diruz lagungarriak.\n1. Honako hauek dira kostu diruz lagungarriak:\na) Ondasun higiezinak eraiki, eskuratu edo hobetzea. Lurretarako dirulaguntza besterik ez da emanen, kasuan kasuko eragiketaren guztirako kostu diruz lagungarrietatik %10 gehienez;\nb) Makineria eta ekipamendu berria erostea, produktuaren merkatu-balioa gainditu gabe;\nc) Goiko a) letran sartutako gastuei lotutako kostu orokorrak, hau da, arkitekto, ingeniari eta aholkularien zerbitzu-sariak, ingurumen eta ekonomia aldetiko jasangarritasunaren gaineko aholkularien zerbitzu-sariak, bideragarritasun azterlanak barne; bideragarritasun azterlanek diruz lagungarriak izaten segituko dute, nahiz eta, azterlan horien emaitzen ondorioak ikusita, ez egin a) letran adierazitako inolako gasturik.\nKostu orokorrak %100 izanen dira diruz lagungarriak, baina ezin izanen dute gainditu inbertsio diruz lagungarriaren %4.\nd) Programa informatikoak eskuratu edo garatzea, eta inbertsioari lotutako patenteak, lizentziak, egile eskubideak eta marka erregistratuak eskuratzea.\n2. Kostuen moderazioa obra proiektuei aplikatuko zaie Nafarroako basolanen prezio ofizialen tarifak kontuan hartuta.\n3. Gastu hautagarrietan ez da BEZa sartzen.\n4. Basoko zerbitzuetarako den makineria ez da diruz lagunduko.\n7. oinarria. Inbertsio plana.\n1. Eskaerarekin batera, egoki den inbertsio plana aurkeztu beharko da, eta hura izanen da laguntzarako eskubidea sortzeko oinarria.\n2. Inbertsio plan horretan, besteak beste, honako hauek azalduko dira: enpresaren hasierako egoera, haren deskribapena, bere jarduera garatzeko behar dituen jarduketak eta laguntzaren xedeko inbertsioarekin zein egoeratan egotea aurreikusten den.\n3. Inbertsio plana prestatzeko, deialdi honen II. eranskinean jasotzen den agiria erabiliko da, baita ezarrita dagoen eredua ere. Nafarroako Gobernuaren Atarian eskuratu daiteke eredu hori, laguntza hauen gaineko izapideen katalogoko web-orrian.\n8. oinarria. Laguntza motak eta zenbatekoa.\n1. Basogintzako enpresentzako eta basoko produktuen industrientzako laguntzak prima bakarrekoak izanen dira.\n2. Espediente bakoitzeko gutxieneko inbertsio diruz lagungarria 20.000 eurokoa izanen da (BEZa kenduta), salbu basoen ziurtapen sistemak ezartzeko kasuetan eta kudeaketa-programa informatikoen kasuan, horientzat ez baita gutxieneko inbertsiorik eskatuko.\nEspediente bakoitzeko gehieneko inbertsio diruz lagungarria 425.000 eurokoa izanen da (BEZa kenduta), eta horren barnean sartzen da proiektuaren edo beste agiri tekniko batzuen kostua.\n3. Laguntza kalkulatzeko, honako portzentaje hauek aplikatuko zaizkio onartzen den inbertsioaren zenbatekoari, BEZa kenduta. Onartzen den inbertsioaren zenbatekoa, BEZa kenduta, bi hauen arteko txikiena izanen da: batetik, onuradunak aurkezten duena, eta bestetik, instrukzio organoak onartzen duena, laguntza-eskaera ebaluatu eta kontrola aplikatu ondoren, bai laguntza emateko orduan, aurkeztutako inbertsioaren deskribapenaren eta justifikazioaren arabera, bai ordaintzeko orduan, egindako inbertsioaren arabera, eta betiere kostuen moderazioa aplikatuta bi une horietan.\nOnartzen den zenbateko hori espediente bakoitzeko gutxieneko inbertsio diruz lagungarriaren zenbatekoa baino handiagoa izan beharko da (ikus oinarri honen 2. puntua). Hala ez bada, laguntza-eskaera ukatuko da.\nDirulaguntzaren portzentajea kalkulatzeko, eskaera egin aurreko urte naturalari edo Merkataritza Erregistroan egindako azken gordailuari dagokion enpresaren batez besteko tamaina aplikatuko da.\nETEen (SALBU MIKROENPRESAK), PERTSONA FISIKOEN ETA\n1. transformazioa egiten duen industriaren ezarpen berria\n1. transformazioa egiten duen industria handitzea/hobetzea\nBaso ustiapenerako eta basolanetarako makineria erostea (1)\nBaso ustiapenerako eta basolanen enpresetarako makineria berritzea (2)\nZiurtapen sistemak eta kudeaketa-programa informatikoak ezartzea\n(1) Laguntza hau 5 puntuz igoko da kasu hauetako bakoitzean:\na) Enpresa ezarri berria denean.\nb) Enpresak plantilla handitu baldin badu laguntzaren aurreko urtean (kontuan hartuko da igoera %5ekoa edo hortik gorakoa bada, eta 9. oinarriko 5) puntuan adierazi bezala egiaztatuko da).\n(2) Ordeztutako makineria hondakinen kudeatzaile baimendu bati eman zaiola frogatuko da. Edo, hori saldu bada, horren balioa frogatuko da. Salbuespen gisa, behar den akreditazioarekin edo justifikazioarekin batera, eta Balorazio Batzordeak onartuz gero, onartzen ahal da ordezten den makineria ez entregatzea hondakinak biltzeko kudeatzaile baimenduari, eta enpresaren esku gelditzea ustekabeko edo matxura kasuetan erabiltzeko.\n4. Laguntzaren intentsitatea eta kostu diruz lagungarriak kalkulatzeko, ulertuko da erabiltzen diren zenbateko guztiak ezein kenkari fiskal edo karga aplikatu aurrekoak direla. Kostu diruz lagungarriak abalatzeko, frogagiri argiak, berariazkoak eta eguneratuak aurkeztu beharko dira. Espedienteren batean inbertsio kontzeptu bat baino gehiago sartuz gero (“Eskaera mota” gisa azaldutako sailkapenaren arabera), bakoitzari dagokion dirulaguntza-portzentajea aplikatuko zaio, enpresaren taminaren/motaren arabera.\n9. oinarria. Dirulaguntzak emateko modua eta baloraziorako irizpideak.\n1. Norgehiagokako prozedurari jarraikiz emanen dira laguntza hauek. Beraz, aurkezten diren eskaerak alderatuko dira haien hurrenkera ezartzeko.\n2. Eskaeren hurrenkera emandako puntuen baturaren arabera eginen da, honako balorazio irizpide hauen arabera:\nAurrerapen teknologikoa dakarren makinerian inbertitzeko eskaera (1)\nInstalazio berrietan edo instalazioak hobetzeko lanetan inbertitzeko eskaera (2)\nEnpresak badu zaintza katearen ziurtagiri bat, edo laguntza eskatzen du hura ezartzeko baizik ez (3)\nEgoitza soziala mendialdean edo mendialdetik kanpo baina naturak mugatutako eskualde batean dago, azken 8629 (2017) Erabakiaren bidez onetsitako 2014-2020 LGParen katalogazio berriari jarraikiz.\nEnpresaren jarduera menditik hurbil dago (4)\nEnpresako eskulanaren profesionalizazio maila (5)\nEnpresak enplegua sortu du azken urtean (6)\n(1) Makinerian egindako inbertsioak aurrerapen teknologikoa dakarrela egiaztatzeko, makinaren sistemak deskribatzen dituzten ezaugarri teknikoak aurkeztuko dira, zehazki, gas kutsatzaileen emisioak eta lurzoruari egiten zaizkion afekzioak gutxitzekoak eta langileen osasuna eta segurtasuna hobetzekoak. Lehentasuna izanen dute aurreko kanpainetan laguntzarik jaso ez duten titular berrien inbertsioek, modu horretan profesionalizazioa, modernizazioa eta hobekuntza teknologikoa basogintzako enpresa mota gehiagotara eramateko. Irizpide hau aplikatuta 15 puntu lortzen ahal dira gehienez, graduazio honen arabera:\n–15 puntu aurrerapen teknologikoa dakarren makineria erosteko, aurreko kanpainan laguntzarik jaso ez duten onuradunen kasuan.\n–10 puntu aurrerapen teknologikoa dakarren makineria erosteko, aurreko kanpainan laguntza jaso duten onuradunen kasuan.\n–5 puntu aurrerapen teknologikoa dakarren makineria erosteko, aurreko bi kanpainetan laguntza jaso zuten onuradunentzat.\n(2) Basogintza sektoreari lotutako enpresa berrien instalazioa sustatu nahi da lehen transformazioaren esparruan, produkzio lerroak hobetzen dituzten jarduneko enpresen aldean lehenetsiz. Enpresa horiek enplegua sortzen dute landa eremuan, eta, horrela, landa ekonomiari eta basoetako baliabideen kudeaketari eusten laguntzen diote. Gehienez ere 25 puntu emanen dira, graduazio honen arabera:\n–25 puntu lehen transformazioko enpresen instalazio berriak ezartzeko.\n–20 puntu jadanik jardunean dauden enpresak hobetzeko.\n(3) Zaintza katea ziurtatzeko sistemak: PEFC, FSC edo antzeko beste arau bat aplikatuz eman direnak.\n(4) Hori egiaztatzeko, salmenten guztizko bolumena Excel orri batean bilduko da. Orri horretan, gutxienez, eremu hauek agertuko dira, bereizita: faktura zenbakia, data, kontzeptua eta zenbatekoa. Atal honetan, puntuazio hau esleituko da (10 puntu gehienez):\n–Enpresaren salmenten bolumen osotik mendiko lanetatik datorrena %50etik beherakoa bada: 3 puntu.\n–Enpresaren salmenten bolumen osotik mendiko lanetatik datorrena %50etik %75era bitartekoa bada: 7 puntu.\n–Enpresaren salmenten bolumen osotik mendiko lanetatik datorrena %75etik gorakoa bada: 10 puntu.\nLaguntza-eskaerarekin batera aurkezten ez badira irizpide honetarako faktura edo agiri guztiak, Baso Plangintzarako eta Ingurumen Hezkuntzarako Atalak eskatzaileari eskatuko dio aurkez ditzala betebehar hau betetzen dela egiaztatzeko behar diren fakturak (aurkeztutako zerrendan daudenetatik). 50 fakturatatik bat aztertuko da gutxienez; hala, gehienez 20 faktura aztertuko dira, ausaz aukeratuak”.\n(5) Irizpide hau frogatzeko, deialdiaren aurreko urtean jardunean zeuden langileen 1. edo 2. mailako Lanbide Heziketaren titulua edo erdi mailako edo goi mailako unibertsitateko heziketa zikloen titulua aurkeztuko da. Ikasketa horiei dagokienez, nahitaezkoa izanen da ikasketa planean jasotzea prestakuntza ematea basoen ustiapenaren buruz, egurraren teknologiari buruz edo egurraren transformazio prozesuei buruz. Langilearen jardun denborari dagokionez, berriz, batez besteko plantillaren gaineko txostena begiratuko da, Gizarte Segurantzak emandakoa, eta lan kontratua ere aurkeztu beharko da. Puntuazio hau emanen da:\n• Plantillako %15ek edo gehiagok badu prestakuntza hori: 3 puntu.\n• Plantillako %35ek edo gehiagok badu prestakuntza hori: 7 puntu.\n• Plantillako %60k edo gehiagok badu prestakuntza hori: 10 puntu\n(6) Laguntza eskatu aurreko urtean plantillan izandako gehikuntza egiaztatzeko, 2018ko eta 2019ko batez besteko plantillaren gaineko txostenak aurkeztuko dira, Gizarte Segurantzak luzatuak. Urte berean plantillaren txosten bat baino gehiago aurkeztuz gero, gehikuntza baloratzeko, txosten horien batezbestekoa hartuko da aintzakotzat, gehikuntza baloratzeko. Bi urteotan gertatzen den igoera portzentualaren arabera honako puntuazio hau emanen da, balorazio hau kontuan hartuta:\n• %5etik beherakoa: 0 puntu.\n• %5 eta %10 artekoa: 5 puntu.\n• %10etik gorakoa: 10 puntu.\n10. oinarria. Norgehiagokako prozeduraren aplikazioa.\n1. Laguntzak norgehiagokako araubidearen bidez tramitatuko direnez, eskaeren hurrenkera bat ezarriko da, 9. oinarrian zehaztutako balorazio irizpideak aplikatuz, eta irizpide horiek aplikatuta laguntza emanen zaie balorazio handiena lortzen duten eskaerei, betiere deialdian finkatutako kreditua gainditu gabe.\n2. Espedienteen gehieneko puntuazioan berdinketa gertatuz gero, lehen transformazioko industrien instalazioak sortzea edo hobetzea eskatzen dutenak lehenetsiko dira makineria erosteko eskaeren aurretik. Berdinketak jarraitzen badu, 1. irizpidean puntuaziorik handiena lortzen duen espedientea lehenetsiko da, eta horrela eginen da bata bestearen atzetik oinarri honetan ezarritako irizpideak bukatu arte. Irizpide guztiak aplikatu ondoren berdinketak jarraitzen badu makineria erosteko inbertsioetarako, enpresei aurrerapen teknologikoa dakarkieten eskaerak lehenetsiko dira, hau da, makineria erosteko egindako inbertsioak ordenatuko dira jarraian zehazten den lehentasun ordenari jarraituta:\n5.–Zura zatitzeko makina mugikorra.\n6.–Erdiatoia eta garabia.\n8.–Basolanetarako bestelako makina mugikorrak.\nAmaitzeko, aintzakotzat hartuko da, beharrezkoa bada, motorraren watteko (W) potentzia, potentzia txikiagoko makineria nagusituta; izan ere, haren eraginak potentzia handiko makinek eragindakoak baino txikiagoak izanen dira.\n3. Aurrekontuan zuzkidura nahikoa izanik ere, laguntzarako eskubidea izateko nahitaezkoa izanen da gutxienez ere 25 puntu lortzea balorazio irizpideak aplikatuta.\n4. Deialdirako dagoen aurrekontu-kreditua nahikoa ez bada laguntzarako eskubidea duten eskaera guztiei dirulaguntza emateko, ezetsi eginen dira aurrekontuan zuzkidura nahikoa ez izateagatik aintzat hartu ezin direnak.\n11. oinarria. Onuradunen betebeharrak.\nLaguntza hauen onuradunek honako betebehar hauek izanen dituzte:\na) Inbertsioak egin beharko dituzte Ingurumeneko zuzendari nagusiak laguntzak banatzeko emanen duen ebazpenean ezarritako baldintzei jarraikiz, eta deialdian ezartzen den epearen barrenean. Zilegi da jarduketa berean aldaketa partzialak egitea hasieran eskatutakoaren gainean, baldin eta Basoen eta Ehizaren Zerbitzuak onesten baditu eta Nafarroako Baso Planarekin bateragarriak badira.\nb) Ordainketa ebatzi arte, lehenengo oinarrian ezarritako betebeharrei eustea, baita 7. oinarrian jasotako balorazio irizpideen ondoriozkoei ere.\nc) Behar diren argibideak ematea inbertsioaren alderdi tekniko eta ekonomikoei buruz, baita neurri honen esparruan jasotako laguntzei buruz ere, haren jarraipena eta ebaluazioa bideratzeko adierazleak prestatzeko.\nd) Behar diren kontrolak onartzea, egiaztatzeko laguntza ongi eman dela, inbertsioa ongi gauzatu dela eta konpromisoei eutsi zaiela.\ne) Dirulaguntza jaso duten inbertsioak finantzatzeko beste dirulaguntza publiko eta laguntza batzuk eskatu edo lortu badira, horren berri ematea Landa Garapeneko eta Ingurumeneko Departamentuari. Jakin bezain laster emanen da horren berri, eta, nolanahi ere, ordainketan jasotako dirua zertan erabili den frogatu baino lehen. Dirulaguntza hauek bateraezinak dira helburu bererako Eskualde Garapenerako Europako Funtsaren kontura edo Nafarroako Gobernuko Garapen Ekonomiko eta Enpresarialeko Departamentutik ematen direnekin.\nf) Dirulaguntza ematen duen ebazpen proposamena egiten denean, Dirulaguntzei buruzko 11/2005 Foru Legearen 13. artikuluan onuradun izateko ezarritako debekuetatik bat ere ez du urratu behar, eta, zehazki, Gizarte Segurantzarekiko zorrak eguneratuak eta zerga guztiak pagatuak izan behar ditu.\ng) Basoen eta Ehizaren Zerbitzuko langileei baimena ematea dirulaguntzen xede diren instalazioetan sar daitezen edo erositako makineria lokaliza dezaten, lanak gainbegiratzeko eta, bidezko bada, inbertsioak hurrengo bost urtean (edo ondasunen balio-bizitza osoan, bizitza laburragoa badute) mantentzeko konpromisoa bete ote den ikuskatzeko.\nh) Diruz laguntzen den inbertsioa basolanetarako baizik ezin izanen da erabili edo bideratu.\ni) Jasotako diruaren erabilerari buruzko frogagiriak gordetzea, agiri elektronikoak barne, egiaztatze eta kontrol lanen xede izan daitezkeen bitartean.\nj) Guztira 50.000 eurotik gorako laguntza publikoa (BEZa kenduta) duten inbertsioen kasuan, onuradunak proiektuaren edo eragiketaren deskribapena egiten duen erakusgarri bat jarri beharko du, gutxienez haren %25 hartuko duena. Gainera, Europako ikurra agertuko da, orri honetan dauden arau grafikoen araberakoa: http://europa.eu/about-eu/basic-information/symbols/flag/index_es.htm Ikurrarekin batera, irakurgarri hau: “Landa Garapenerako Europako Nekazaritza Funtsa: Europak landa eremuetan inbertitzen du”.\nk) Jasotako funtsak itzultzea, oinarri arautzaile hauetan ezarritako kasuetan.\nl) Diruz laguntzen den inbertsioan ezbeharren bat gertatuz gero, onuradunak horren berri eman beharko dio Basoen eta Ehizaren Zerbitzuari, eta ezbeharra eragin duten zergatien berri eman, zerbitzuak inbertsioei eusteko konpromisoari buruz behar diren neurriak har ditzan.\n12. oinarria. Gerora bete beharreko konpromisoak.\n1. Gerora bete beharreko konpromisoak izanen dira onuradunak bere gain hartzen dituenak, laguntza likidatzen duen ordainketa-ebazpenaren egunetik hasita bost urtez haiei eusteko konpromisoa hartuta.\n2. Espediente eta onuradun guztientzat, gerora bete beharreko konpromisoa da inbertsioaren izaerari edo gauzatzeko baldintzei eragiten ez dien inolako aldaketa garrantzizkorik ez egitea. Konpromiso hori ez zaie aplikatuko basolanak bertan behera uzten badira iruzurrezkoa ez den porrotarengatik.\n3. Horren ondorioetarako, honako hauek dira gerora bete beharreko konpromisoak:\na) Basolanak egiteari ez uztea.\nb) Inbertsioaren xedeko ondasunen jabetza aldaketak saihestea, baita errentan ematea edo erabilera hirugarrenei lagatzea ere. Hala ere, Administrazioak baimena ematen ahalko du inbertsioaren titulartasuna eskualdatzeko, baldin eta titular hori oinarri arautzaile hauetan ezarritako betebehar eta konpromisoetan subrogatzen baldin bada.\nc) Funtsezko aldaketarik ez egitea, horren ondorioz eragiketaren izaera, helburuak edo gauzatzeko baldintzak halako moduz ukitzen badira non jatorrizko helburuak kaltetzen diren.\nd) Diruz lagunduriko inbertsioak abian mantentzea epe horretan, salbu eta ezinezkoa bada behar bezala justifikatutako arrazoiengatik, besteak beste: onuradunaren eritasun luzea, makineriak funtzionaltasuna galtzea titularrari egotzi ezin zaizkion arrazoiengatik (behar bezala eta behar den epean jakinarazten baldin bazaio Basoen eta Ehizaren Zerbitzuari) eta inbertsioen funtzionaltasunari kalte egiten dioten hondamendi naturalak.\n13. oinarria. Laguntza-eskaera eta dokumentazio osagarria.\n1. Eskaerak Landa Garapeneko eta Ingurumeneko Departamentuaren Erregistroan aurkeztuko dira (González Tablas kalea 9, Iruña), Basoen eta Ehizaren Zerbitzuari zuzenduak, edo Administrazio Publikoen Administrazio Prozedura Erkideari buruzko urriaren 1eko 39/2015 Legearen 16.4 artikuluan aipatzen diren tokietatik edozeinetan.\nTelematika bidez ere aurkez daitezke, Nafarroako Gobernuak Interneten duen Atariko zerbitzuen katalogoko fitxa erabiliz (http://www.navarra.es/home_eu/Servicios/). Fitxa horretan, Nafarroako Foru Komunitateko Administrazioaren Erregistro Orokor Elektronikoan sartzeko esteka bat izanen da. Bertan identifikatzeko, ziurtagiri digitala eduki behar da.\nEskabidea horretarako ezarritako ereduan aurkeztuko da. Eredu hori Landa Garapeneko eta Ingurumeneko Departamentuko Erregistroan eta Nafarroako Gobernuaren Internet atariko zerbitzuen katalogoan (www.navarra.es) eskuratzen ahal da.\n2. Eskaera aurkeztu aurretik egindako gastuak ez dira diruz lagungarriak izanen, eragiketa honek eragin pizgarria izan nahi duelako, Zuzentarauen I) zatiko III. kapituluaren 3.4 puntuan eta Batzordearen 2014ko ekainaren 25eko 702/2014 (EB) Erregelamenduaren 6. artikuluan erabakitakoarekin bat, salbu eta seigarren oinarriaren 1. puntuko c) atalean aurreikusitakoari lotutako kostu orokorrak.\n3. Eskaerarekin batera III. eranskinean (“Laguntza-eskaerari atxiki beharreko inprimakiak”) zehazten diren agiriak aurkeztuko dira:\na) Laguntza eskatzeko inprimakia.\nb) Enpresaren tamainari buruzko erantzukizunpeko aitorpena.\nc) Zinpeko aitorpena eta eskatzaileak hartzen dituen konpromisoak.\nd) Erantzukizunpeko adierazpena, hornitzailea aukeratzeko erabakia justifikatzekoa.\n–Makineria erosi eta programa informatikoak, patenteak, lizentziak, egile eskubideak edo marka erregistratuak eskuratu edo garatuz gero, proformako hiru faktura gutxienez erantsi behar dira, katalogoekin batera (makinei dagokienez), eskatutakoaren ezaugarri teknikoak egiaztatu eta, horrenbestez, hiru eskaintzak erkatu ahal izateko. Hornitzailea aukeratzeko erabakiaren justifikazioa aurkeztuko da. Proformako fakturek produktu bera edo antzeko prestazioak dituzten produktuak erakutsi beharko dituzte. Hiru faktura aurkezteko modurik ez badago, hornitzailearen ziurtagiri baten bidez justifikatu beharko da, markaren esklusibotasuna baldin badago, edo antzeko beste agiri baten bidez. Beharrezkoa bada, Balorazio Batzordeak jakinaraziko du ea eskatutakoaren kostuak bat datozen merkatuko kostuekin, haren irizpide teknikoaren arabera.\n–Obra zibilaren kasuan, inbertsioa justifikatzen duen proiektua aurkeztu beharko da, elkargo ofizialak zigilatua. Gainera, proiektuak bereiz gauzatzea aurreikusten duen atal bakoitzeko, sustatzaileak hiru eskaintza erantsi beharko ditu, eta enpresa aukeratzeko erabakiaren justifikazioa.\ne) Transferentzia bidez ordaintzeko eskaera, behar bezala betea, beste banku batean helbideratuta kobratu nahi bada eta Administrazioak haren daturik ez badu. Agiri hori helbide honetan eskuratu daiteke:\nf) IFKren kopia, enpresa berrien kasuan.\ng) Eskatzailearen nortasuna frogatzen duen agiria (sozietatea eratzeko eta geroko aldaketen eskrituraren kopia) eta ordezkatzen dituen pertsona fisikoaren ahalmena frogatzen duena. Baldin dokumentazio hori 2019. ekitaldiko laguntza-eskaeran aurkeztu bazen, ez da beharrezkoa izanen berriz aurkeztea, Administrazioak jada izanen baitu, salbu agiri horietan aldaketak izan badira.\nh) Egoera ekonomiko finantzarioa: ez da beharrezkoa izanen basoetako ziurtapen sistemak edo programa informatikoak ezartzeko eskaeretan, ezta konturako gordailuak aurkeztu beharra duten enpresei dagokienez ere. Gordailu horiek aurkeztu beharrik ez duten enpresek PFEZaren eta BEZaren aitorpenak aurkeztuko dituzte, azkeneko bi urteotakoak.\nDepartamentuak horretarako gaituta dituen kontrol sistemetan enpresari buruzko daturik ez badago, horri buruzko informazioa eskatzen ahalko da espedientea tramitatzean.\ni) 9. oinarriko “Balorazio irizpideak” izeneko puntuan ezarritako puntuazioak lortu ahal izateko eskatzen den dokumentazio beharrezkoa. Balorazio irizpideak horretarako behar den dokumentazioaren bidez frogatu ezean, dokumentazio hori zuzentzeko modukoa ez dela iritziko da, eta horrek berekin ekarriko du dagokion irizpideari punturik ez ematea.\nj) Inbertsioa eginen den lurren jabetza ziurtatzen duen eskrituraren kopia, baita hura Jabetza Erregistroan inskribaturik dagoela ziurtatzen duen agiria ere, eta, hala behar izanez gero, hirigintzako agiria, bertan eraikitzen ahal dela ziurtatzen duena.\nk) Obretako udal lizentzia, behar baldin bada.\nl) Irekitzeko lizentzia edo, horrelakorik ezean, jarduera sailkatuarena, bidezkoa bada.\nm) Inbertsio plana (II. eranskina).\n4. Eskabidearekin batera aipatutako dokumentazioa aurkeztu ezean, dagokion instrukzio unitateak entitate eskatzaileari eskatuko dio hamar egun balioduneko epean zuzendu dezala, eta adieraziko dio zuzendu ezean eskaeran atzera egin duela ondorioztatuko dela. Kasu horretan espedientea artxibatzeko ebazpena eman eta jakinaraziko da, Dirulaguntzei buruzko azaroaren 9ko 11/2005 Foru Legearen 19.3 artikuluan xedatu bezala.\n5. Kudeaketa organoaren errekerimenduei emandako erantzunak erregistro elektronikoaren bidez tramitatuko dira.\n6. Onuradunak eskaera bakarra aurkeztu beharko du deialdi bakoitzeko.\n14. oinarria. Instrukzio organoa.\nNeurri honetan aurreikusitako laguntzak emateko prozeduren instrukzioa Baso Plangintzarako eta Ingurumen Hezkuntzarako Atalari dagokio; atal hori Ingurumeneko Zuzendaritza Nagusiko Basoen eta Ehizaren Zerbitzuari atxikita dago.\n15. oinarria. Balorazio Batzordea.\n1. Instrukzio organoak, espedienteak ikusirik eta aurrekontuan dagoen kredituaren arabera, txosten bat eskatuko dio Balorazio Batzordeari, egindako balorazioaren emaitza zehazteko. Txostena bi hilabete baino gutxiagoko epean eginen da, eskaerak aurkezteko epea bukatzen denetik hasita.\n2. Balorazio Batzordea kide anitzeko organoa da, eta haren irizpena loteslea izanen da. Kide hauek izanen ditu:\nBatzordeburua: Basoen eta Ehizaren Zerbitzuko zuzendaria.\nLehen batzordekidea: Baso Plangintzarako eta Ingurumen Hezkuntzarako Ataleko burua.\nBigarren batzordekidea: Basoak Kudeatzeko Ataleko burua.\nHirugarren batzordekidea: Baso Plangintzarako eta Ingurumen Hezkuntzarako Ataleko teknkari bat.\nIdazkaria: Ingurune Naturaleko Plan eta Programen Bulegoko burua.\n3. Batzordeko kide bakoitzak Basoen eta Ehizaren Zerbitzuko beste teknikari baten esku utz dezake bere ordezkaritza.\n4. Eskaerak aztertu eta balorazio irizpideak aplikatu ondoren, Basoen eta Ehizaren Zerbitzuko langileek aurreko landa-bisitak eta beharrezkotzat jotzen dituzten adina jarduketa eginen dituzte jarduketak egokiak ote diren erabakitzeko.\n5. Aurkeztutako eskaerak kontuan harturik, Balorazio Batzordeak proposatuko du ikuspuntu tekniko batetik beharrezkoak ez diren ekintzetarako dirulaguntza ukatzea, baita laguntzak arautzen dituzten Europar Batasuneko eta Nafarroako araudietara egokitzen ez direnetarako ere.\n16. oinarria. Dirulaguntza emateko prozeduraren instrukzioa.\n1. Basoen eta Ehizaren Zerbitzuak, egindako ebaluazioa, kontrolak eta Balorazio Batzordearen txostena ikusita, laguntzak nori eman proposatzen duen txostena egingo du, eta Ingurumeneko zuzendari nagusiari igorriko.\n2. Txosten hori egitean, instrukzio organoak egiaztatuko du onuradunak egunean dituela bere zerga betebeharrak eta Gizarte Segurantzarekikoak, eta, halaber, ez dagoela Dirulaguntzei buruzko azaroaren 9ko 11/2005 Foru Legearen 13. artikuluan onuradun izateko ezarritako ezein debeku egoeratan.\n3. Kontrol horiek egiteko, instrukzio organoak joko du Foru Komunitatean eta/edo beste administrazio batzuetan dauden erregistro ofizialetara edo eskura dauden bestelako informazio iturrietara, betiere laguntza-eskaera aurkezten den unean dagoen informazioaren arabera.\n4. Ondoren, eskaerak ofizioz ebaluatuko dira norgehiagokako prozeduraren arabera eta arau hauetan ezarritako balorazio irizpide, modu eta lehentasunen arabera.\n5. Ebaluazioa ikusirik, Basoen eta Ehizaren Zerbitzuak ebazpen proposamena eginen du, eta laguntzak esleitzeko espedientean jaso beharko da onuradunak betetzen dituela laguntza eskuratzeko behar diren baldintza guztiak. Proposamenak honako hauek jasoko ditu: esleitutako dirulaguntzaren zenbatekoa justifikatzeko nahikoa den informazioa eta onuradunak bete behar dituen baldintzak eta konpromisoak.\n17. oinarria. Ebazpena.\n1. Ebazpen proposamena ikusirik, Ingurumeneko Zuzendaritza Nagusiak dirulaguntzen gaineko ebazpena emanen du, gehienez ere hiru hilabeteko epean, eskaerak aurkezteko epea bukatzen denetik hasita.\n2. Ebazpena arrazoitua izanen da, eta hartutako ebazpenaren oinarriak frogaturik egonen dira beti.\n3. Ebazpenean dirulaguntza jasoko duten eskatzaileen zerrenda agertuko da, eta, kasua bada, berariaz adieraziko da gainerako eskaerak ezetsi direla. Horien artean agertuko dira ezetsi direnak deialdian ezarritako gehieneko kreditua gainditzeagatik, hau da, esleitutako aurrekontu-baliabideak mugatuak izatearen ondorioz, “Dirulaguntzak emateko modua eta balorazio irizpideak” izeneko 9. oinarrian ezarritako balorazio irizpideen arabera horietako bakoitzari emandako puntuazioa adieraziz. Horrela, onuradunen batek dirulaguntzari uko eginez gero, laguntzak ematen dituen organoak, deialdi berri bat egin behar izan gabe, zilegi izanen du puntuazio hurrenkeraren arabera haren atzetik dagoen edo dauden eskatzaileari edo eskatzaileei ematea, baldin eta onuradunaren ukoarekin batera kreditu aski liberatu baldin bada ukatutako eskaera bat bederen aintzat hartzeko.\nOndorio horietarako, Basoen eta Ehizaren Zerbitzuak egoera horren berri emanen die interesdunei, adieraz dezaten dirulaguntza jasotzeko proposamena onartzen ote duten, hamar eguneko epe luzaezinean, komunikazioa jaso eta biharamunetik hasita. Epe horretatik kanpo aurkezten bada laguntzen ukoa, betiere justifikazio teknikorik gabe, edo ezinbesteko arrazoiek eraginda ez bada, enpresak ezin izanen du xede bererako laguntzarik eskatu hurrengo kanpainan. Eskatzaileak edo eskatzaileek proposamena onartu ondoren, Ingurumeneko zuzendari nagusiak laguntzak emateko ebazpena emanen du, interesdunei jakinaraziko die eta Nafarroako Gobernuaren webgunean argitaratuko du, dirulaguntza kanpainaren prozesuaren emaitzarekin batera.\n4. Laguntzen banaketaren gaineko ebazpena baliabide elektronikoen bidez jakinaraziko da, Administrazio Prozedura Erkideari buruzko 39/2015 Legean aurreikusi bezala.\n5. Eskaera ezetsi egin dela ulertuko da baldin eta berariazko ebazpenik ematen ez bada dirulaguntzaren oinarri arautzaile hauetan ezarritako ebazpena emateko epean.\n18. oinarria. Eskaerak aldatzea.\nEskaerak aldatzen ahalko dira, baldin eta eskaerak aurkezteko epea amaitu eta hurrengo hamabost eguneko epearen barnean aurkezten badira, eta, horiek onesteko, eskaeren instrukzio organoak baloratu beharko ditu. Aldaketek honako irizpide hauek beteko dituzte:\n–Ez dira nabarmenak izanen, hau da, ez da onartuko ekintza berririk gehitzea, kalkulu errore material bati erantzun gabe eskatutako aurrekontua gorantz aldatzen duenik, ezta hasierako eskaeran aipatutako makina motak ordeztea ere (adibidez, ez da onartzen prozesagailu baten ordez autokargagailu bat hartzea).\n–Proiektua teknikoki hobetzeko aldaketak baizik ez dira onartuko, eskatutako inbertsioaren helburuari eta izaerari kalte egiten ez dietenak.\n19. oinarria. Inbertsioa gauzatzeko epeak, ordainketa egin aurretik bete beharrekoak eta ordainketa-eskaera.\n1. Inbertsioa bukatzeko eguna 2020ko urriaren 15a izanen da 2020ko kanpainako laguntza-eskaerentzat.\n2. Laguntza jasotzeko, onuradunak agiri hauek aurkeztu beharko ditu 2020ko azaroaren 3a baino lehen:\na) Ordainketa eskatzeko inprimakia (IV. eranskina).\nb) Jatorrizko fakturak edo horien kopia konpultsatuak, laguntza-eskaeraren ondotik datatuak.\nc) Fakturak banku transferentziaren bidez ordaindu izanaren frogagiriak. Bankuko karguak izanen dira, datu hauek agertuko dituztenak: transferentziaren jaulkitzailearen izena, onuradunaren izena, zenbatekoa, karguaren data eta kontzeptua, faktura zenbaki eta guzti. Salbuespen gisa, ordainketa frogatzeko, enpresa hornitzaileak egindako ordainagiriak onartuko dira, 2.500 eurotik gorakoak ez badira. Gauzatan egindako ordainketak ez dira onartuko.\nFakturen ordainketen frogagirien bidez inbertsio osoa ordaindu dela frogatu beharko da.\nd) Inbertsioen liburua edo emaitzen kontu nagusia, lagundutako inbertsioen kontabilizazioa egiaztatzeko.\ne) Salerosketaren eskritura publikoaren bidez frogatu beharko da ondasun higiezinen erosketa.\nf) Proposatutako kostuen moderazioa egin beharko da 2017/1242 EB Exekuzio Erregelamenduaren 1. artikuluaren 2. puntuan ezarritakoarekin bat (erregelamendu horren bidez 80972014 EB Exekuzio Aurrekontua aldatu zen). Kostu horiek ebaluazio sistema egoki baten bidez ebaluatuko dira, esate baterako, eskaintzak konparatuz, edo deialdiaren 15. oinarrian ezarritako Balorazio Batzordeak esku hartuz.\ng) Kontratista batekin azpikontratatutako lanen zenbatekoak dirulaguntzaren zenbatekoaren %20 gainditzen duenean eta 60.000 eurotik goitikoa denean, idatzizko kontratu bat egin beharko da, ordainketa egiteko gainerako dokumentazioarekin batera aurkeztuko dena.\nh) Langileek lan ekipoak erabiltzeko segurtasun eta osasunerako gutxieneko xedapenak ezartzen dituen uztailaren 18ko 1215/1997 Errege Dekretua betetzeari buruzko egiaztagiriak. Makineria erosiz gero, EEEko adostasun adierazpena eta makinaren jarraibideak.\n3. Laguntzen ordainketen gaineko ebazpena baliabide elektronikoen bidez jakinaraziko da, Administrazio Publikoen Administrazio Prozedura Erkideari buruzko 39/2015 Legean aurreikusi bezala.\n4. Salbuespen gisa, eta justifikatuz gero, inbertsioa bukatzeko eta ordainketa-eskaera aurkezteko luzapen bat eskatzen ahalko da, baina, betiere, 2020ko azaroaren 10etik hara joan gabe. Eskaera 2020ko urriaren 15a baino lehenago egin beharko da, eta laguntzak kudeatzen dituen unitateak onetsi beharko du.\n20. oinarria. Laguntzak ordaintzeko eskaera aurkezteko modua eta epeak.\n1. Dirulaguntzak ordainketa bakarrean pagatuko dira, behin frogatu ondoren esleipena eragin zuen inbertsioa burutu dela eskaera aurkeztu zenetik gehienez hiru hilabeteko epean. Ondorio horietarako, ez da ulertuko inbertsioa burutua dagoela frogatu denik harik eta haren bukaeraren ziurtapena amaitu arte eta ordainketen frogagiriak zuzen daudela egiaztatu arte.\n2. Instrukzio organoak behar adina kontrol eginen ditu egiaztatzeko onuradunak hartutako konpromisoak betetzen dituela eta inbertsioa aurkeztutako proiektuarekin bat datorrela. Kontrolen emaitzak ikusirik, bidezko ordainketak baimenduko ditu, eta laguntzak ordaintzeko ebazpen proposamena prestatuko.\n3. Laguntzak Ingurumeneko zuzendari nagusiaren ebazpen bidez ordainduko dira.\n4. Kontrol horiek egiteko, instrukzio organoak joko du Foru Komunitatean eta/edo beste administrazio batzuetan dauden erregistro ofizialetara edo eskura dauden bestelako informazio iturrietara, betiere laguntza ordaintzeko eskaera aurkezten den unean dagoen informazioaren arabera.\nKontrol horien barnean, in situ bisitak egiten ahal zaizkie onuradunei, inbertsioak bukatu eta zuzen gauzatu direla egiaztatzeko edo instrukzio organoak beharrezkotzat jotzen duen beste edozein alderdi egiaztatzeko.\n5. Instrukzio organoak egindako egiaztapenetan ondorioztatzen baldin bada beheranzko desbideraketak daudela onuradunak aurkeztutako azkeneko ordainketa-eskaerarekin alderatuta, 21. oinarrian (Murrizketak eta bazterketak ordainketetan) aipatzen diren murrizketak eta baztertze-irizpideak aplikatuko dira ordainketan.\n6. Ez da onartuko hasieran baimendutako aurrekontuak gora egitea, non ez dauden egitatezko akatsak eskaeran edo ez diren baso administrazioak eskatuta sartutako arrazoizko aldaketak.\n7. Laguntzak emateko ebazpenean aurreikusitako ekitaldi bakoitzari dagozkion laguntzak eskuratzeko, onuradunak ordainketa-eskaera aurkeztu beharko du. Ordainketa-eskaera deialdian zehazturiko datak baino lehen aurkeztu beharko da, horretarako ezarritako inprimakiaren bidez; eredua Nafarroako Gobernuaren web-orriko izapideen katalogoan dago eskura (www.nafarroa.eus). Hala aurkeztu ezean, dagokion urtekoa galduko da.\n8. Fase edo tarte bakoitzeko jarduketak egin edo bukatu direla justifikatzeko agiriak ere aurkeztu beharko dira, eta konpromisoak bete izanarena. Deialdian, oinarri arautzaileetan eta laguntzak emateko ebazpenean xedatutakoaren ondoriozko frogagiriak erantsi beharko dira.\n21. oinarria. Murrizketak eta bazterketak ordainketetan.\n1. Inbertsioa 19. oinarriko 1. puntuan adierazitako egunerako bukatzeko konpromisoa betetzen ez bada, laguntza galdu egingo da.\n2. Hamaikagarren oinarriaren b) letran bildutako konpromisoa azkeneko ordainketa baino lehen betetzen ez bada, laguntza osoa galduko da.\n3. Inbertsioa bukatu ondoren, gauzatu denaren kostua onetsitako inbertsioaren %70etik beheitikoa bada, ordainketa doituko da benetan gauzatu den inbertsioaren arabera, betiere %10eko penalizazioa aplikatuta doikuntzaren ondoriozko laguntzaren gainean, baina, bakar-bakarrik, Basoen eta Ehizaren Zerbitzuko teknikarien iritziz, inbertsioak bere funtsezko ezaugarriei eusten badie eta laguntzaren xedeko helburuak betetzen segitzen badu.\n4. Inbertsioa gauzatu ondoren, onartutako zenbatekoa txikiagoa bada espediente bakoitzeko gutxieneko inbertsio lagungarria baino (8. oinarriko 2. puntuan adierazia), espediente horri ez zaio laguntzarik ordainduko.\n5. Onuradunak eskatutako ordainketaren zenbatekoa %10 handiagoa bada kudeaketa organoak egindako kontrolen ondotik onuradunari ordaindu beharrekoa baino, zehapen bat ezarriko da, eskatutako zenbatekoaren eta zehaztutakoaren arteko aldea adinakoa, eta laguntza osoa kentzetik haratago ez da joanen.\n6. Aipatutako murrizketak eta bazterketak ez dira aplikatuko baldin eta onuradunak frogatzen badu ezinbesteko arrazoiengatik gertatu direla aldaketak, edo egiaztagiriak aurkezten baditu, gerora sortutako eta onuradunari egotzi ezin zaizkion arrazoiak frogatzen dituztenak. Honako hauek izanen dira ezinbesteko arrazoiak:\na) Hondamendi natural larria, diruz lagunduriko instalazioa edo makineria nabarmen kaltetzen duena.\nb) Inbertsioa nahi gabe hondatzea onuradunari egotzi ezin zaizkion arrazoiengatik, garaiz eta behar bezala jakinarazten bazaio Basoen eta Ehizaren Zerbitzuari.\nc) Onuradunaren eritasun luzea.\n7. Espediente baten bidez egiaztatzen bada onuradunak, nahita, gezurrezko aitorpen bat egin duela, laguntzak bertan behera utziko dira. Gainera, onuraduna neurri horretarako laguntzetatik baztertuko da, ekitaldi horretan eta hurrengoan, deusetan galarazi gabe Dirulaguntzei buruzko azaroaren 9ko 11/2005 Foru Legean ezarririko zehapenak edo aitorpen hori aurkezteko unean indarrean diren iruzurraren kontrako borrokako prozeduretatik eratorritakoak.\n8. Azken ordainketa egin aurretik egiaztatzen bada eskaeren hurrenkera finkatzeko puntuazioa ateratzeko aintzat hartutako balorazio irizpideak aldatu direla, puntuazio txikiagoa zegokiola eta, horren ondorioz, onuradun izaera galduko zukeela, onuradunak laguntza guztia galduko du.\n9. Onuradunak, konpromisoaren aldian, hartutako konpromisoak bete gabe uzten baditu bi urtez jarraian, laguntzaren %100 itzuli beharko du, eta ezin izanen ditu laguntza berak eskatu bigarren ez-betetzea gertatu eta hurrengo kanpainan.\n22. oinarria. Gerora bete beharreko konpromisoen murrizketak.\n1. Oinarri arautzaile hauetan azaldutako gerorako konpromisoak betetzen ez badira, laguntzak itzuli beharko dira osoki edo partez, Dirulaguntzei buruzko 11/2005 Foru Legearen 34. eta 35. artikuluekin bat.\n2. Konpromiso horiek bete ezean jasotako laguntzaren portzentaje bat itzuli beharko da, baita legez ezarritako berandutze-interesak ordaindu ere. Bosgarren oinarriko 2. puntuan ezarritakoa ez dela bete egiaztatzen bada, hartan finkatutako salbuespenak kenduta, ondorio hauek izanen dira:\n–Basolanen jarduera uzten bada: jasotako laguntzaren %100 itzuli beharko da.\n–Diruz lagunduriko inbertsioen jabea aldatzen bada eta onuraduna ez bada jada ondasunaren erabiltzaile bakarra, salmenta, lagapen, alokatze edo antzeko beste sistema baten ondorioz: jasotako laguntzaren %100 itzuli beharko da.\n–Funtsezko aldaketa bat gertatzen bada, inbertsioaren izaera, helburuak edo gauzatzeko baldintzak ukitzen dituena, eta horrek jatorrizko helburuei kalte egiten badie: jasotako laguntzaren %100 itzuli beharko da.\n3. Konpromiso horiek bete gabe utzi direla ez da ondorioztatuko baldin eta ezinbesteko arrazoi hauetako bat gertatzen bada:\n4. Ezinbesteko kasuak edo salbuespenezko inguruabarrak gertatuz gero, onuradunak idatziz jakinarazi beharko du, froga egokiak erantsita, gertakaria izan eta hogeita hamar eguneko epean, eta, betiere, instrukzio organoak kontrola egin behar duela adierazi edo hura egin baino lehenago.\n23. oinarria. Laguntzak metatzea.\nLaguntza hauek metatzen ahalko dira:\n1. Batasunaren organoek kudeatutako laguntzak eta landa garapenerako estatu-laguntzak, kostu diruz lagungarri berberetarako direnean, baldin eta gainditzen ez badira Batasunaren Zuzenbidearen arau aplikagarrietan laguntzetarako ezarritako gehieneko intentsitate portzentajeak.\n2. Landa garapenerako estatu-laguntzak (kostu diruz lagungarri identifikagarriak badituzte) eta estatuko beste laguntza batzuk, baldin eta kostu diruz lagungarriak ezberdinak badira edo, kostu diruz lagungarriak berdinak izanda ere, bien artean gainditzen ez badira landa garapenerako estatu-laguntzetarako ezarritako gehieneko zenbatekoa edo laguntzarako gehieneko intentsitate portzentajeak.\n3. Estatuak landa garapenerako ematen dituen laguntzak, kostu diruz lagungarri identifikagarririk ez dutenak, eta Estatuko beste edozein laguntza, azken horrek kostu diruz lagungarri identifikagarriak baditu.\n4. Landa garapenerako estatu-laguntzak (kostu diruz lagungarri identifikagarririk ez dutenak) eta estatuko beste edozein laguntza, azken horrek ere kostu diruz lagungarri identifikagarriak ez baditu, baldin eta bien artean gainditzen ez badira landa garapenerako estatu-laguntza handienarentzat ezarritako gehieneko zenbatekoa edo gehieneko intentsitate-portzentajeak.\n5. Nekazaritza sektorearentzako landa garapenerako estatu-laguntzak eta LGENFren laguntzak, kostu diruz lagungarri berberetarako direnean, izan LGENFrekin batera finantzatzen ahal direnak, izan finantzaketa nazionala baizik ez dutenak, eta bien artean gainditzen ez bada landa garapenerako estatu-laguntzentzat ezarritako gehieneko laguntza edo gehieneko intentsitatea.\n6. Landa garapenerako estatu-laguntzak eta kostu diruz lagungarri berberetarako gutxieneko laguntzak, baldin eta bien artean gainditzen ez bada landa garapenerako estatu-laguntzarako ezarritako gehieneko zenbatekoa edo gehieneko intentsitatea.\nLaguntza hauek ezin dira metatu:\n1.–Basogintzako sektoreko ekoizleen erakunde eta batasunentzako landa garapenerako hasierako laguntzak eta, 1305/2013 (EB) Erregelamenduaren 27. artikuluan, ekoizleen erakundeak eta batasunak sortzeko ezarrita dauden laguntzak.\n2.–Nekazari gazteentzako eta ustiategi txikiak garatzeko hasierako laguntzak eta 1305/2013 (EB) Erregelamenduaren 19.1 artikuluko a) letraren i) eta iii) tartekietan nekazari gazteentzako enpresak sortzeko edo ustiategi txikiak garatzeko aipatzen den laguntza, bien batuketa 702/2014 (EB) Erregelamenduan ezarritako kopurua baino handiagoa baldin bada.\n24. oinarria. Emandako dirulaguntzen publizitatea.\n1. Onuradunei emandako dirulaguntzak argitaratu eginen dira Nekazaritza Politika Erkidearen finantzaketari, kudeaketari eta jarraipenari buruzko Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 2013ko abenduaren 17ko 1306/2013 (EB) Erregelamenduaren 111. artikuluari jarraikiz. Batzordeko eta Estatuetako auditoretza eta ikerketa organismoek tratatu ditzakete horien datuak, Batasunaren finantza interesak babestearren.\n2. Datu pertsonalak direnean, estatu kideek beren eskubideak jakinaraziko dizkiete onuradunei, datuen babeserako arauekin bat eta eskubide horiek erabiltzeko aplikagarriak diren prozedurekin bat, Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 2016ko apirilaren 27ko 2016/679 (EB) Erregelamenduarekin bat. Aipatu erregelamenduaren bidez, pertsona fisikoen babesa arautu zen datu pertsonalen tratamenduari eta datu horien zirkulazio askeari dagokienez (Datuen babeserako erregelamendu orokorra).\nInbertsio planaren eredua.\nEskaerari atxikitako inprimakiak.\nLaguntzak ordain daitezela eskatzeko inprimakia, basogintzako teknologietan nahiz basoko produktuen mobilizazio eta merkaturatzerako jardueretan egiten diren inbertsioetarako.\nDeskargatu beharreko artxiboak PDF formatuan daude.\nIragarkiaren kodea: F2003234


Koronabirusa 2020ko martxoaren 11n, kasuen balantzea EAEn eta Nafarroan\nEAEn bederatzi hildako izan dira, eta kasuak 261 dira, horietatik 64 berriak\nPublikatuta: 2020/03/11 12:10 (UTC+1) Azken eguneratzea: 2020/10/13 10:25 (UTC+2)\nAzken hildakoak Gasteizko 89 urteko gizon bat eta 94 urteko bizkaitar bat izan dira. Nafarroan 46 koronabirus kasu baieztatu dituzte asteazken honetan.\nNeskato bat Gasteizko kaleetan, Arabako Unibertsitate Ospitaletik gertu. Argazkia: EFE\nKontsultatu hemen koronabirusari aurre egiteko indarrean dauden neurri nagusiak\nKoronabirus agerraldia pandemia mailara igo du Munduko Osasun Erakundeak\nArabako eta Balmasedako ikastetxe guztiak itxi dituzte\nOsasun eta hezkuntza sistema sendotzeko 300 milioi ari da prestatzen Jaurlaritza\nCOVID-19rekin lotutako 10 albiste on\nEuskal Autonomia Erkidegoan bi pertsona gehiago hil dira koronabirusaren ondorioz. Horiek kontuan izanda, bederatzi pertsona hil dira EAEn, Nekane Murga Osasun sailburuak jakitera eman duenez.\nSailburuak azaldu duenez, gaur goizean hil den 86 urteko gizon gipuzkoarraz gain, Gasteizko 89 urteko gizon bat eta 94 urteko bizkaitar bat hil dira. Hiru pertsona horiek aurretiko patologiak zituzten. 261 kasu dira jada EAEn, horietatik, 64 kutsatu berri, eta 102 ospitalizazio, Osakidetzak jakitera eman duenez.\nLurraldeka, Araban COVID-19ko 201 kasu baieztatu dituzte, asteartean baino 48 gehiago, eta 73 lagun daude ospitaleratuta; oraingoz, hiru lagun hil dira. Bizkaian, 51 kasu daude, asteartean baino 15 gehiago; probintzia horretan, 27 pertsona daude ospitalean, eta bi hildako izan dira. Gipuzkoan, koronabirusaren hedapena txikiagoa da, bederatzi positiborekin: azken 24 orduetan kasu berri bat atzeman da, bi lagun ospitaleratuta daude, eta beste bi hil dira.\nNafarroan 61 koronabirus kasu baieztatu dituzte asteazken honetan, baina kutsatuta egon daitezkeen pertsonei egindako proben % 90ek negatibo eman dute, Santos Indurain Osasun kontseilariak jakitera eman duenez. Horren harira, Nafarroako osasun sistema publikoa "prest" dagoela esan du.\nLapurdin, lehenengo kasua baieztatu da; gizon batek COVID-19an positibo eman du, eta Baionako ospitalera eraman dute.\nHala adierazi du Gobernuaren asteroko bilkuraren ostean egindako prentsaurrekoan, eta bertan ohartarazi du erabakitzen diren edo erabaki daitezkeen neurriak "koherentziaz eta arrazionaltasunez" hartuta egongo direla, eta faktore ugariren arabera.\nEsaterako, asteburu honetarako aurreikusita zegoen Iruña Rock jaialdia bertan behera geratu da, milaka pertsona bertaratuko baitziren, horietako asko EAEkoak eta Errioxakoak (koronabirusaren foku nabarmenak biak). Bestalde, asteburu honetan Xabieraldia bezalako beste ekitaldi batzuk egitea ere erabakitzeke dagoela adierazi du.\nEspainiako Osasun Sailak 2002ra igo ditu Espainian kaltetutakoen kasuak\nEspainian, koronabirus berriak eragindako 2.002 kasu daude, hau da, asteartean baino 363 kasu gehiago, orduan 1.639 kasu erregistratu baitziren, Fernando Simon Osasun Alertak eta Larrialdiak Koordinatzeko Zentroko zuzendariak gaur jakitera eman duenez, Koronabirusaren Ebaluazio eta Jarraipen Batzordearen bileraren ostean.\nEra berean, Salvador Illak zuzentzen duen Sailak orain arte egindako zenbaketaren arabera, 47 hil dira eta 136 sendatu dira; Madrilgo erkidegoa da kaltetuen kasu guztien % 50 dituen eskualdea, hildakoen % 66 eta koronabirus berriaren ondorioz ZIUn dauden paziente guztien % 81.\nEspainian koronabirusak izaten ari duen intzidentzia handiaren ondorioz, azken orduetan Espainiako Gobernuak, autonomia-erkidegoekin koordinatuta, gaixotasuna arintzeko hainbat neurri onartu ditu. Hala ere, Simonek zehaztu du hartutako neurrietako "bakar bat ere ez dela erabilgarria", eta herritarrek "aplikatu" behar dutela. "Neurriak proposatu arren, herritarren babesa behar da mantendu ahal izateko", ohartarazi du.


Herriko tabernari eta edarien bueltako kontu zaharrak - Kepa Alberdi - Maxixatzen.eus\nHerriko tabernari eta edarien bueltako kontu zaharrak\nKepa Alberdi 2017-08-10 15:25 Historia\nDenbora batetik hona, ikuskizun publikoak eta aisialdi jarduerak arautzen dituen ordenantzaren onarpena tarteko, ezagunak dira gure herrian udalaren eta tabernarien arteko gorabeherak. Baina ez dira gaurko kontuak tabernarien eta herriko agintarien arteko tirabirak; garai batean, tabernen ordutegiarekin eta haietan saltzen zen edariaren prezioekin lotutako gorabeherek, besteak beste, desadostasun bat baino gehiago sorrarazi zuten.\n1881. urtera arte atzera egingo dugu. Orduan, herriko tabernek urteko lehenengo hiru hilabeteetan gaueko bederatzietan ixteko agindua zuten, eta gainontzeko hilabeteetan, gaueko hamarretan. Ez hori bakarrik: urte haietan, jaietako elizkizunak egiten ziren bitartean tabernak itxita egoteko ordena zegoen ezarrita, baina tabernariak ez zetozen bat agindu horrekin, eta ez zuten behar bezala betetzen. Hori zela eta, herriko agintaritzak besteak beste arrazoibide hauek eman zizkion gobernadoreari, aurrerantzean ere ordenantza hori betearazteko: «Como consecuencia del respeto con que aquí se ha mirado siempre la observancia de los días consagrados al Señor y la conservación de la moral, las posadas, cafés y tabernas han solido permanecer cerradas durante la misa conventual y las vísperas…».\nEdarien prezioa, aspaldiko tirabira\nTabernariek edarien prezioak igotzeko neurria hartzeak ere sarritan eragin du, lehen eta orain, herritarren haserrea. Horren adibide, 1800eko abuztuaren 16an herriko agintariek hartutako erabakia dugu: urteak igarotzean, irabazi handiak zituztela eta, tabernariak ardo beltz eta klarete nafarrak erdi preziora jaistera derrigortu zituzten, bai eta Tuterako ardo zuria eta Erriberako ardo gorria merkatzera ere. Baina geroztik ere izan dira kontu beragatik hainbat kexu; esaterako, ardoaren prezioa pezeta batera igo zutenekoa. Hori gertatu zenean, orduko txikiteo kuadrillak, protesta moduan, tabernako ate ondora gerturatu, eta beraiekin zeramaten zahatotik tragoa egiten zuten, ondoren hurrengo tabernako atarira joan eta gauza bera egiteko… Bitxia benetan. Aldi hartan, tabernetan, orain ardo txikitoa ateratzen den bezala, baso bakarra goraino beteta ateratzen zen, kuadrillako guztiek handik edateko. Porroitik edateko ohitura ere arrunta zen. Txikitoaren salneurria durora igo zutenean ere izan ziren herrian hamaika kritika eta gaitzeste. Atraskua tabernako Tomas Xemek honela esan omen zuen herritarren esamesei erantzunez: «Nahi duenak edan dezala, eta nahi ez duenak bi aldiz pentsa dezala». Horrekin batera, Tomasek ondo askorik agertu zuen duro horren truke bere tabernak zer eskaintzen zuen txikitoa hartzearekin batera: aterpea, argia, berokuntza eta udaran aireztapena, hortzetarako zotzak, paperezko zapitxoak, metxeroentzako gasolina, sifoia, ura eta bikarbonatoa, aulkia, mahaia, lagunartea, egunkariak eta hilerokoak, kartak, arkatza, telebista, komuna eta komuneko papera, enkarguak, telefono deiak eta abar. Zerbitzu ugari benetan. Bueno, horrela ikusita…\nAntzinan, ardoa mandazainek ekartzen zuten kanpotik, gehienetan Nafarroatik, eta ardoa hornitzeko baimena diru gehien eskaintzen zuenari ematen zion errentan herriko agintaritzak, ondoren herritarren artean saltzeko eta tabernak ere hornitzeko. Agintariek neurri zorrotzak hartzen zituzten ardo hornitzaileek lana ondo betetzeko, biztanleek ardorik ez bazuten herriak berak ekartzen baitzuen, baina betiere hornitzailearen kontura. Antza denez, mendeetan ardoari zerga bereziak ezarri zaizkio, eta, horiei esker, gure herria larrialdi asko saihesteko moduan egon da, zerga horiek izan baitira askotan era guztietako lanak burutzeko diru sarrera baliagarrienak. Adibidez, 1683an, herriko agintariek ardo hornitzaileekin egindako tratuari esker, zerga bidez jasotako dirua bertoko errepideak konpontzeko erabili zen. Horregatik, bitxia bada ere, esan daiteke herriko ardozaleek zerikusi handia izan dutela herriak zenbait momentutan izan dituen estualdietan aurrera irteten laguntzeko.\nSagardoa, antzinako edaria\nArdoak bezala, sagardoak ere oso estimu handia izan du gure artean, oraindik eta gehiago baserriko giroan. Baserrietan, dirurik ezagatik, ardoa jaiegunetako apartekoa izaten zen, eta, normalean, bertan egindako sagardoa edaten zuten. 1413ko agiri batek dioenez, garai horretarako jada sagardoa egiten zen gure herrian. Orduan baserrietan sagar asko izaten zen, eta ohikoa zen sagardoa egiteko zakukada sagar batzuk hartu eta dolarea zuen auzoko baserrira eramatea. Baserrian, bertarako lain sagardo izateko, ohikoa zen sagarra askara bota eta mazo kirtendunarekin goitik behera joz zapaltzea, ondoren barrikara sartu eta barrika urarekin betetzeko. Herrian bertan ere nahitaezko edaria zen sagardoa, eta bertoko autoritatea behin eta berriz ahalegintzen zen herriko sagarrarekin egindako sagardoari lehentasuna ematen, behin baino gehiagotan herrian kanpoko sagarrarekin egindako sagardoa saltzeari debekua ipiniz, 1601ean gertatu zen moduan. Sagar gutxiko urteak ere izan ziren, eta kasu horietan udalak berak ematen zuen urarekin nahastutako sagardoa egiteko baimena, betiere saltzera ateratzen zen sagardoari zenbat ur nahas zitzaiokeen neurria ipiniz; gainera, bide batez, zigorrak ezartzen zituen agindu hori betetzen ez zen kasuetarako. 1612an eta 1656an sagar gutxi izan zen, eta, 1656an, agintariek urarekin nahasi gabeko sagardorik ez egiteko agindua eman zieten sagardoa egiteko dolareak zituztenei. Baina orduan ere maila ezberdineko herritarrak zeuden, eta Pedro Idiakez jauntxoari urarekin nahastu gabeko sagardo garbia egiteko baimena eman zitzaion, bere baserrietako batean urarekin nahasitako sagardoa ere bazuela ikusi ondoren.\nGarai batean sagardoak eta sagarrak gizarteko funtzionamendu arruntean zuten garrantziaz jabetzeko, aipatu beharra dago euskal foruek nola babesten zuten lege bidez sagarrondoa eta inguruko lursaila. Abereen erasoetatik ez defendatzeagatik, haien jabeei isunak eta zigorrak ezartzen zitzaizkien, eta, horrez gain, sagastiei nahita edo nahi gabe kalteak egiten zizkieten pertsonentzat ere oso gaztigu gogorrak zeuden. Esate baterako, 1457an, Gipuzkoako ordenantzek agindu zuten heriotza zigorra ezarriko zitzaiola gutxienez fruitu garaian zeuden txertatutako bost basa-sagarrondo moztu edo hondatzen zituenari.\nArdoa eta sagardoa aipatuta, ezin ahaztu txakolinarekin, are gutxiago Azkoitian Chacolin de San Martin izeneko txakolina egiten zela jakinda, XVI. mendearen hasierako dokumentu batean agertzen den bezala. Antza denez, Azkoitiko mahastien kontuak ere aspaldikoak dira, paper zaharretan aipatzen baita nola 1514an Floreagako jauregia eraikitzean hango arkitektoaren izkribuetan azaltzen den etxeko leiho batek mahastiei begira egon behar zuela. Bada 1750eko mapa bat ere, non Azkoitiko mendi inguruetan mahastiak zirela agertzen den.\nBaina, denboran hurbilduz, ez da urte asko Mari fruteriñekuak azokako dendan koñaka eta anisa granelean saltzen zituela. Bistan da Azkoitiko historian ere halako giro bat sortu dela oraindik gure artean ditugun edari arrunten inguruan, antzinatik errotuta egon baitira herritarren eguneroko bizimoduan.


Gorka Urtaran: 'Hiriko mugikortasuna jasangarria izan behar da ahalik eta gehien' - hamaika telebista\nMugikortasun jasangarriaz gain, beste erronken artean daude, azaldu duenez, energia berriztagarriak sustatzea eta CO2 emisioak murriztea mugikortasuna, egoitza eta etxebizitza eta industria alorretan. Hiriburu berdea izatetik, neutraltasun klimatikoa duten Europako 100 hirien artean egoteko hautagaitza aurkeztu du Gasteizek.\nHiriburuko aktualitateari helduta; Memorialaren inguruko obretan aurkitutako Erdi Aroko arrastoak direla eta, Urtaranek argi utzi nahi izan du horiekin lotutako erabakia ez duela Udalak hartu, aditu talde bat baizik.\nGrafitien eta muralen arteko desberdinketa egin nahi izan du alkateak, eta duela hilabete martxan jarritako araudia grafitiekin amaitzeko "emaitzak" izaten ari duela azaldu du.\nBestalde, Eudelek eta Emakundek bultzatutako Berdinsarearen "garrantzia" azpimarratu du Udalerri guztientzat, berdintasunaren alorrean politikak aurrera eramateko "ibilbide orria markatzen" duelako. Dioenez, "oraindik bide luze bat dugu benetako berdintasuna lortzeko".\nMartxoak 3ko sarraskiaren 46.urteurrena beteko da aurten; biktimen Memoriala sortzeko "urrats batzuk" eman direla azaldu du Urtaranek; Elizan egin beharreko inbertsioak aztertu eta fundazioaren sorrera. Martxoak 3ko biktimei "babesa eta maitasuna" helarazi die, eta Estatu mailan "aitortza behar" dutela azpimarratu du. Martxoak 3 elkartearekin eta Memoria Gara elkartearekin elkarlana "oso garrantzitsua" izango dela gaineratu du.\nAzkenik, Tourra 2023.urtean Euskadira itzultzea eta Gasteizera itzultzea "oso berri ona" dela esan du, eta "pozik" dagoela Gasteizentzat eta Euskadirentzat ekarriko duenarekin.


Eta orain zer? - - Anboto.org\nNeskutz Rodriguez 2020-05-22 08:30\nDurangaldean 2019ko maiatzaren 26ko hauteskundeetan aldarrikapen batzuk mahai gainean jarri ziren: pediatria 24 ordu, ZIU anbulantzia mugikorra, larrialdietako langile kopurua handitzea eta airearen kalitatearen azterketa integrala.\nOrduan, alderdi guztiek babestu genituen Eusko Jaurlaritzaren aurrean neurri horiek bultzatzea. Kanpainan babestu ez ezik, inbestidurarako negoziazioetan ere parte izan ziren.\nEH Bilduk eta Herriaren Eskubideak bakoitzak bere programan generamatzan. Izan ere, Eusko Jaurlaritzari gobernu-talde gisa egin genizkion lehenengo eskaeretakoak izan ziren, isiltasuna lortuz erantzun gisa. EAJk, bestalde, Eusko Jaurlaritzak osasun zerbitzuen hobekuntza bultzatzea eta airearen azterketa egitea eskaini zigun, inbestidura erraztearen truke.\nOrain, Eusko Jaurlaritzarako hauteskundeetarako, gaurkotasuna dute berriro.\nCOVID-19ak eragindako osasun krisiak agerian utzi ditu Osakidetzan azken urteotan izan diren murrizketak eta baliabide falta, bai eta osasun zerbitzu integralak izatearen garrantzia ere, kolapsoak saihesteko eta behar bezala artatzeko.\nBirusak airearen kutsadurari "arnasa" eman dion arren, ez zaigu ahazten duela 100 egun baino gehiago Zaldibarko zabortegia erori zela. Oraindik bi langile lurperatuta daude eta ez dizkigute argitu kudeaketan zeuden irregulartasunak eta egon ziren gas-isurketen eta -ihesen ondorioak.\nUztailaren 12ari begira jarrita, inoiz baino beharrezkoagoa da bi gai hauek erdigunean berriz jartzea: osasun publikoan inbertsio handiagoa egitea eta Zaldibar Argitu, ondorio guztiekin.


| Hitzapasak badu bere txokoa!euskaljakintza\nBy Maite on 2010(e)ko apirilak 17 in gure ekoizpenak, hitz-jokoak\nHP 1-1 html HP 1-1 swf\nHitzaPasak badu bere txokoa\nDuela hilabete jokoaren berri eman nuenean, Sustatun hainbat iradokizun jaso nuen, eta, horietatik tira eginez, jokoarentzat gunea sortzea ondo legokeela pentsatu nuen. Jarraian, gunearen nondik norakoak azaltzen saiatuko naiz. Bide batez, eskerrak eman nahi dizkizuet egin dizkidazuen ekarpen guztiengatik eta, nola ez, HitzaPasari egindako harreragatik.\nHitzaPasaren txokora sartu bezain laster, sortutako azken HitzaPasa ikusi ahal izango duzue. Erreparatu iezaiozue zenbakiari. Adibidez, HitzaPasa 1-6: lehen zifrak urratsa adierazten du (1=erraza edo nahiko erraza, 2=tarteko maila, 3=zaila edo oso zaila); bigarrenak, aldiz, urrats horretako zenbatgarren jokoa den. Bi aukera izango dituzue jokoari hasiera emateko. Ezkerreko irudiaren gainean (html) klik eginda , beste orri bat zabalduko zaizue jokoan hasteko; eskuinekoaren gainean (swf) klikatuz , aldiz, orri nagusian leiho bat agertuko zaizue. Hautatu gustukoen duzuena eta ekin HITZAPASAri!\nUrrats bakoitzeko botoi bat goiko menuan. Urrats bakoitzari dagokion botoian klik eginez, maila horretako azkena agertuko zaizue. Azpiko geziarekin izango duzue aukera banan-banan (1-6, 1-5, 1-4…) urrats horretako beste guztietara heltzeko. Guztiak batera ikusteko abagunea ere hortxe dago (lehengo helbide bera mantendu dut, badaezpada ere).\nHitzaPasak orain RSS helbidea du ( http://feeds.feedburner.com/hitzapasa ). Beraz, joko berriak argitaratu ahala, lehen ez bezala, zuen RSS jario irakurlean jaso ahal izango dituzue. Twitterreko jarraitzaileak (@euskaljakintza) ez duzue zertan harpidetza egin, zuzenean jasoko dituzue eta.\nEgokituta urrats ezberdinen zailtasun mailak. Zuen irakodizunei jarraiki, lehenengo eta bigarren urratsen zailtasun maila jaitsi egin dut eta hirugarrena mantendu. Helburua euskaraz hasiberriak direnek ere jokatzeko aukera izatea da. Hirugarrena bere horretan utzi dut, hiztegi berria ikasi nahi duenak ere hobekuntzarako tartea izan dezan.\nBidali zeure edukia. Dakizuen bezala, gure HitzaPasak euskarazko hiztegia lantzea du xede; halere, agian, zuek beste gairen bat landu nahi duzue ikasleekin jorratzeko, lagunekin barre batzuk egiteko…. Hala bada, klik egin “Bidali zeurea” atalean eta bete galdeketaren atal guztiak (zehaztu ondo zein irakaskuntza edo zailtasun maila eta irakasgai edo gairi dagokion). Zeurea ere sareratzen saiatuko gara. HitzaPasaren bat buruan? Aurrera, bada!\nHarremanetan jartzeko aukera berriak\nHarremana: ohiko harremanetarako orria.\nIradokizunak: wiki bat sartu dut elkarrekin lan egiteko, nork bere iradokizunak botatzeko, ekarpenak egiteko… Lehendik Wikispaces plataformako erabiltzaileak ez zaretenok izena eman beharko duzue. Goiko menuan Elkartu sakatu, eta bete eskatutako datuak (erabiltzaile izena, pasahitza eta eposta helbidea). Wiki bat egin nahi duzuen ere galdetzen dizue; ez da beharrezkoa bat sortzea HitzaPasan ekarpenak egiten hasteko.\nAmaitzeko, eskerrak eman nahi dizkiet Borja AriztimuÃ±o eta Irune Agirreri. Lehenengoari, HitzaPasak argitaratu ahala, emandako erantzunak osatzeagatik (gehienetan erantzun bakarra ematen dut); bigarrenari, aldiz, ateratako hitzen zerrenda -urratsez urrats-Â osatzen joateagatik. Honela, joko berriak sortzean, zerrenda aurrean dudala, hitzak errepikatzea saihesten dut. Esker mila zuen laguntzagatik!\nTweets that mention euskaljakintzaÂ» Blog Archive Â» Hitzapasak badu bere txokoa! -- Topsy.com - 2010(e)ko apirilak 18\n[…] This post was mentioned on Twitter by Maite GoÃ±i, Irune Aguirre. Irune Aguirre said: RT: @euskaljakintza: [euskaljakintza] Hitzapasak badu bere txokoa! http://bit.ly/betRtB […]


Buzkantza jana eta rock jaialdiak irekiko ditu gaur Garagartzako 'sanmigelak' | El Diario Vasco\nArrasateBuzkantza jana eta rock jaialdiak irekiko ditu gaur Garagartzako 'sanmigelak'\nBuzkantza jana eta rock jaialdiak irekiko ditu gaur Garagartzako 'sanmigelak'\nDV ARRASATE. Viernes, 28 septiembre 2018, 00:18\nGaragartzako 'sanmigelak' trikitilarien doinuekin hasiko dira gaur ostiral arratsaldean. 19.00etan hasita Ikuriña jaso, etxafleruak jaurti eta trikitilariak kalejiran aterako dira. Ohi bezala, buzkantza jana egongo da Patxixena auzo etxean 20.00etatik aurrera. Gaueko 22.30etan 'buzkantza rock' jaialdian Tokan 2 La Polla, Delirium Band eta Libertad Condicional taldeek joko dute.\nBihar larunbatean ibilkera nordikoa ezagutzeko lehenengo irteera egingo da 9.30etan. Eta etzi domekan, bigarrena.\nZapatuko egitarauarekin jarraituz, 11.00etan meza ospatuko da eta ondoren umeentzako jolasak. 17.30etan Gorritik eta bere animaliek girotuko dute arratsaldea, aizkolarien erakustaldiaren aurretik. Iker Vicente, Eneko Saralegi eta Ruben Saralegi arituko dira aizkoran 18.00etan. Ondoren trikipoteoa, buzkantza jana Patxixenean eta dj emanaldia etorriko dira. 23.00etatik aurrera AZ Gaubelak-ek girotuko du zapatu gaua.\nDomekan, bigarren ibilkera nordikoaren ostean, meza izango da (10.45), euskal dantzak eta buruhandiak (13.00), vermoutha eta auzo bazkaria.\nKimu Berri desborda innovación Las trabajadoras del SAD se manifestarán el día 3 en demanda de soluciones


22:27, 1 urtarrila 2013ko berrikusketa\n119 bytes added , Duela 9 urte\n21:51, 1 urtarrila 2013ko berrikusketa (aldatu)\n22:27, 1 urtarrila 2013ko berrikusketa (aldatu) (desegin)\n* Eragin biologiko kaltegarririk baldin badago, ez dago zientifikoki frogatua.\n==== GobernuzIkerketak eta argudioak: gobernuz kanpoko erakundeerakundeak, zientifikozientzialari taldetaldeak, Europar Ingurumen Agentzia, eta Europar ParlamentuakParlamentua egindako ikerketak eta erabilitako argudioak====\nIkerketa Zientifiko eta medikozientifiko serioek frogatu zuten 30. hamarkadan efektu biologiko patologikoak existitzen zirela irrati frekuentziekin eta radarren mikrouhinekin. Esan beharrekoa da ere 70. hamarkadaren amaieran elektrizitateko transmisio lerro-lerroek eta ordenagailu -pantailek sortzen zituzten eremu elektromagnetikoak aztertu zituztela eta Munduko Osasun Erakundeko zatia den Kantzerraren Ikerkuntzarako Nazioarteko Erakundeak (IARC) gizakiarentzat “ziurrenik kantzerigenoa” bezala sailkatu zituen 2001ean.\nEragin negatiboen ikerketa zientifiko batzuen emaitzak fauna eta floran kezkagarriak dira.Gainera gizakian dituen eragin biologiko patogenoak ez dira edonola baztertzekoak.▼\nIkerketa kopurua handia izatea ere arazoa da. 2007an Bioinitiative proiektuak 2000 analizatu zituen eta 2010ean Ramazzini(it) Institutuak(Italiako kantzerraren eta ingurumeneko gaixotasunen ikerketa eta kontrolerako institutu nazionala) ateratako monografia batean gehitu ziren.▼\nMaila altuko zientifiko kopuru handi batek ICES (International Commission for Electromagnetic Safety) izeneko talde bat sortu zuen eta estandar berriak proposatu zituzten 2006an eta 2008an.▼\nZientifikoek hiru multzotan banatzen dituzte eragin biologiko edo ez-termikoak:▼\n· Animalietan edo zeluletan egindako esperimentuak.▼\n· Mugikorren erabilera luzea edo tentsio altuko linea ondoan bizitzeak eragiten dituztenak.▼\nEragin biologikoa, ehun edo zelula batek kanpo estimuluen eraginez daukan aldaketa fisiologiko, biokimiko edo portaeran aldaketa da. Honek esan nahi du eragin biologikoak ez duela beti osasuna kaltetu behar, zelularen erantzun normala izan daiteke estimuluen aurrean. Eragin bilogiko patologikoa ordea, organismoaren funtzionamenduan gailendu eta sintoma edo patologia larri edo ez larriak sor ditzakeena da. Gero eta handiagoa den ikerketa zientifiko kopuru handi batek frogatu du eragin biologikoak existitzen direla.▼\nTxosten honetan ezin dira laburtu honi buruz egin diren ikerketa guztiak baina Bioinitiative proiektuak 2000 bat klasifikatu zituen eta ikusi zen intzidentzia behar baino handiagoa zegoela burmuin tumore, neuroma akustiko, nerbio sistema eta burmuinaren funtzioen eragin, genetako eragin, zelulen proteina estresa eta sistema immunearekin.▼\n▲Eragin negatiboen ikerketa zientifiko batzuen emaitzak fauna eta floran kezkagarriak dira. Gainera gizakian dituen eragin biologiko patogenoak ez dira edonola baztertzekoak.\nREFLEX programa, Komisio Europarra eta 12 europar ikerketa taldek sortua, eremu espezifikoagoan egindako ikerketa handi bat izan zen, uhinen genotoxikotasuna aztertu zuena. Ondorioak izan ziren uhinek kromosoma ezabaketa eta DNA molekulen apurketa sortzen dutela, baita estres proteinen sintesia asko handitu eta geneen espresioak aldatzen dituela zelula mota askotan.▼\n▲IkerketaEgin diren ikerketen kopurua handia izatea ere arazoa da. 2007an Bioinitiative proiektuak 2000 ikerketa analizatu zituen eta gehiago azaltzen dira 2010ean Ramazzini(it) Institutuak (Italiako kantzerraren eta ingurumeneko gaixotasunen ikerketa eta kontrolerako institutu nazionala) ateratako monografia batean gehitu ziren.\n▲Maila altuko zientifikozientzialari kopuruaskoren handi batekartean ICES (International Commission for Electromagnetic Safety) izeneko talde bat sortu zuenzuten, eta segurtasunerako estandar berriakaskoz zorrotzagoak hartzeko proposamenak egin zuten proposatu zituzten 2006an eta 2008an.\n▲ZientifikoekZientzialariek hiru multzotan banatzen dituzte eragin biologiko edo ez-termikoak:\n* Metabolismoarekin, loarekin eta elektrokardiogramekin zerikusirik duten eragin biologikoak.\n▲·* Animalietan edo zeluletan egindako esperimentuak.\n▲·* Mugikorren erabilera luzealuzeak edo tentsio altuko linea ondoan bizitzeak eragiten dituztenak.\n▲Eragin biologikoa, ehun edo zelula batek kanpo -estimuluen eraginez daukan aldaketa fisiologiko, biokimiko edo portaeran aldaketa da. HonekHorrek esan nahi du eragin biologikoak ez duela beti osasuna kaltetu behar, zelularen erantzunerantzuna normala izan daiteke estimuluen aurrean. Eragin bilogikobiologiko patologikoa ordea, organismoaren funtzionamenduan gailendu eta sintoma edo patologia larri edo ez larriak sor ditzakeena da. Gero eta handiagoa den ikerketa zientifiko kopuru handi batek frogatu du eragin biologikoak existitzen direla.\n▲TxostenBurutu honetandiren ezinikerketa diraguztiak laburtulaburbiltzea honizaila buruz egin diren ikerketa guztiakda, baina Bioinitiative proiektuak 2000 bat klasifikatu zituen eta ikusi zen intzidentzia behar baino handiagoa zegoelajasotzen zela zenbait gaitzetan: burmuin tumore, neuroma akustiko, nerbio sistema eta burmuinaren funtzioen eraginfuntzio-akatsak, genetakogenetan eraginefektuak, zelulen proteina estresaestres-proteinak, eta sistema immunearekinimmunea.\n▲REFLEX programa, (Komisio EuroparraEuroparrak finantzatua eta 12 europar ikerketa ikerket-taldek sortua,) eremu espezifikoagoan egindako ikerketa handi bat izan zen, uhinen genotoxikotasuna aztertu zuena. Ondorioak izan ziren uhinek kromosoma ezabaketa eta DNA molekulen apurketa sortzen duteladituztela, baita estres -proteinen sintesia askoerruz handituzabaldu eta geneen espresioak aldatzen dituela zelula mota askotan.\nInterphone ikerketari dagokionez, orain arte egin den ikerketa handiena mugikor erabiltzaile eta glioma, meningioma, neuroma akustikoa eta glandula parotidako tumoretan, 10 urteko ikerketen ondoren ezadostasun asko egon ziren kideen artean (13 estatuko 16 talde) eta 2010ean emaitzak erakustean ez zen ondo frogatuta geratu arriskurik ez zegoenik. Gainera estudio guztia helduetan egin da, jakinda gazteak direla mugikorra gehien erabiltzen dutenak eta hauen erradiazio absortzioa askoz handiagoa dela helduenarekin konparatuz, asko espekulatu daiteke generazio gazteei gerta liekeenari buruz. Hala ere azken esperimentuek erakutsi zuten erabilera intentsiboak glioma(%40 eta %96 mugkorra alde bakarrean erabilita) eta meningioma(%15 eta %45 alde bakarrean erabilita) arriskua asko handitzen zuela.