Basamortu - Wikipedia, entziklopedia askea.\nErakutsi/ezkutatu Bizia basamortuetan azpiatal\n4Basamortua eta jendea\n5Beste planetetako basamortuak\nDunak Rub al-Khali basamortuan, Arabiar Emirerri Batuak\nTxileko Atacamako basamortua, Lurreko basamortu berorik lehorrena.\nBasamortua lurralde lehorra da, prezipitazio urrien ondorioz landare- eta animalia-populazio txikia duena. Landarediarik ez izatean, lur azala denudazio prozesuen mende geratzen da. Landare urritasuna bi arrazoi nagusirengatik gerta daiteke: zenbait lekutan tenperatura landareak hazteko egokia da, baina ura urria, eta beste zenbait leku, berriz, hotzegiak dira, udan ere tenperatura 0 gradu azpitik mantentzen baita. Horrela, bada, basamortu beroak eta hotzak bereiz daitezke. Denera, basamortuek munduko lurren herena hartzen dute.\nEuskaraz, Euskaltzaindiaren Hiztegi Batuan ageri denez, lurralde mota horretarako izen egokiena basamortu da, baina baditu hainbat sinonimo: eremu, gaur egun gehienbat beste adiera batekin erabilia; desertu, maila jasorako soilik; eta, gutxi erabiliak, basaleku, lekaro eta mortu.\nBasamortu hotza: Antartika\nTropiko inguruko basamortua: Sahara (Aljeria)\nPatagoniako basamortua (Argentina), Ande mendien haizebean sortua\nNamib Ozeano Atlantikoaren ertzean. Kostan lainoa ugaria bada ere, ia ez du inoiz euririk egiten\nBasamortu kontinentala: Gobi (Mongolia). Neguak oso hotzak dira\nBasamortuak sailkatzeko hainbat modu daude, ia munduan dauden basamortuak adina. Urtean eremu horietan egiten duen euri-kantitatearen, tenperaturaren, hezetasunaren edo beste hainbat faktoreren arabera sailka daitezke basamortuak. 1953an, Peveril Meigs estatubatuar ikerlariak Lurreko basamortuko eremuak hiru mailatan sailkatu zituen, eremu horietan egiten zuen euri kantitatearen arabera:\nEremu guztiz aridoak: urtean 25 mm baino gutxiago jasotzen dutenak. Batzuetan urteak igarotzen dira euri tantarik ikusi gabe. Adibidez Namib eta Arabiako basamortua.\nEremu aridoak: 25 mm euri baino gehiago eta 200 milimetro baino gutxiago jasotzen dutenak. Adibidez Mojave.\nEremu erdi-aridoak: urtean 200-500 mm euri jasotzen dutenak. Erdi-basamortuak direla esaten da maiz; estepa izenez ere ezagutzen dira.\nOro har, kokapen geografikoaren eta gailentzen den eguraldiaren arabera sailkatzen dira basamortuak. Monique Maingueten arabera, bost basamortu mota daude:\nBasamortu hotzak. Prezipitazioak oso txikiak dira eta egiten duen hori izoztu egiten da. Eremu horiei tundra esaten zaie, urte-sasoi labur batean bada ere zerotik gorako tenperaturak baldin badaude eta landaredia zertxobait loratzen bada. Urte osoko tenperaturak zero ingurukoak edota zeropekoak baldin badira, lurzorua ia-ia bizirik gabe geratzen da eta, orduan, basamortu polar deritze. Artikoko eta Antartikako basamortu polarrak izotzez eta elurrez estalita daude beti. Oso euri gutxi egiten du, eta batez besteko tenperatura -10 °C ingurukoa da, baita hilik epelenean ere. Noizbehinka, elurrezko dunak izaten dira. Tenperatura-aldaketek uraren izozte-puntua gainditzen dute sarri, eta etengabeko izozteek eta urtze-aldiek arrasto bereizgarriak uzten dituzte lurzoruan.\nBasamortu tropikal edo subtropikalak, negu nabaririk gabekoak: Sahara, Arabiakoak, Australiakoak, Sindh... Eskualde horietako haize nagusien jatorria ekuatorearen ingurukoa da, baina ekuatorean eguzkiak airea berotu ahala igo eta euri asko sortzen duen bezala, aire hori tropiko aldean hondoratzen den heinean, bero eta idorra bihurtzen da. Basamorturik handienak urtean zehar antizikloiak mantentzen diren kontinenteetan eratzen dira, antizikloiek itsas haize hezeen bidea oztopatzen baitute. Basamortu hauen gune gogorrenetan nekez egiten du euririk, gehienez ere zenbait urtetik behin jasaren bat. Zerua beti urdin dagoenez eta itsasoa urruti, tenperaturak gorabehera handiak izaten ditu. Munduko egunik beroenak (50 graduz goitikoak) Saharako zenbait lekutan gertatzen dira, baina gauez tenperatura nabarmen eror daiteke, eta maiz iristen da zeropera.\nLatitude baxuetako euri-itzaleko basamortuak, negu epelekoak. Basamortu horiek mendilerro handien haizebeko euri-itzalean eratu dira; adibidez, Sonorakoa Estatu Batuetako Mendi Harritsuen ekialdean, eta Argentinako Patagoniakoa Andeen ekialdean. Horietara iristeko, itsas haize nagusiek mendikate garaiak zeharkatu behar izan dituzte, eta bidean zuten hezetasun guztia galdu egiten dute. Behin idortu egin direla, mendi-magaletan behera airearen tenperatura oso azkar igotzen da, eta haize bero eta idorra da basamortu horietara iristen dena. Euri-itzaleko basamortuetan tenperatura oso aldakorra izan daiteke urtean zehar, udan oso beroa eta neguan oso hotza. Haize beroak dena idortzen du eta, adibidez, Sonoran 125 milimetroko prezipitazioak bota ditzakeen arren (txikiak dira, baina ez horrenbeste), lurrunketa potentziala (izanez gero lurrak galduko zuen ura) 2.500 milimetrokoa da, eta lehortea erabatekoa da.\nKostaldeko basamortu beroak. Eskualde tropikaletako mendebaldeko kostaldetan daude, 15 eta 30° inguruko latitudeetan. Eskualde horietan haize alisioak dira nagusi (ekialdekoak), eta hauen eraginez itsas azaleko ur beroa kostatik urruntzen da, eta hondoko ur hotzak azaleratzen dira. Horrela, itsaslaster hotz baina joriei esker, munduko arrantza-lekurik oparoenak diren itsasertzetan (Txile, Namibia edo Mauritania) munduko basamortu idorrenak ditugu (Atacama, Namib, edo Saharako mendebaldeko ertza). Basamortuok aurrekoak baino freskoagoak dira (urtean zehar 18 gradu inguruko tenperatura izan ohi dute) eta laino ugarikoak. Hala ere, itsasoa oso hotza denez, aireari ur-lurrun gutxi pasatzen dio, eta kostako lainoek oso ur gutxi uzten dute lehorrean, haizea kontinentean barneratu ahala idortu egiten baita. Hain zuzen, Txileko Atacaman badira azken mendeetan euririk izan ez duten eremuak.\nBasamortu kontinentalak. Latitude ertainetan sortuak, besterik gabe itsasoaren urruntasunaren ondorioz. Erdialdeko Asian daude gehienak (Gobi, Taklamakan, Karakum...). Horietan gertatzen dira tenperatura gorabeherarik latzenak urtean zehar. Gobiren kasuan prezipitazioak ez dira hain txikiak, baina gehienbat neguan erortzen dira, landareentzako hotzegi denean, eta udan lehorte latza egoten da.\nBadira, azkenik, beste zenbait basamortu txikiago, ezaugarri lokalen eraginez sortu direnak: lurzoruaren gazitasunagatik, hare-metakin sakonak daudelako, edo beste edozein kausa dela medio, oso landaredi urriko lekuak, ez direnak halabeharrez klima idorretan gertatzen.\nMeteorizazio prozesuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nBasamortuetan gorabehera termiko handiak izaten dira, bai egunean, bai urtean zehar, eguneko tenperaturak oso beroak baitira, eta gauekoak, berriz, hotzak. Eguneko tenperatura-anplitudea 20 eta 30 °C artekoa izan daiteke, eta are handiagoa arroken azalean. Egunez zerua oskarbi egon ohi da, eta eguzki-erradiazio gehiena lurreraino iristen da; eguzkia sartu orduko, ordea, basamortua oso azkar hozten da, lurraren irradiazioak espaziorantz ihes egiten duelako. Saharan, esate baterako, 38 graduko gorabehera neurtu izan da ordu gutxitan: -0,5 °C gauean eta 37,5 °C egunez.\nTenperatura gorabehera horiek harkaitzen azala suntsitzea eragiten dute. Haitzak beroaren eroale txarrak dira eta gainazaleko geruza fin batean kontzentratzen da eguzkitik datorren energia; horrela oso tenperatura handietaraino berotzen da haitzen gainazala. Gauean zehar arrokaren gainazala oso bizkor hozten da. Eguneko berotzearen eta gaueko hoztearen ondorioz, arroka hedatu eta uzkurtu egiten da; behin eta berriz errepikatzen den prozesu horrek harriaren exfoliazio xehea eta pikor desintegrazioa eragiten ditu. Horren ondoren agerian gelditzen diren geruzak zertxobait hedatu eta bolumen handixeagoa hartzen du, xaflak eratzen dira eta tipula baten gisako geruza esferikotan banatzen da. Meteorizazio kimikoa ere gerta daiteke, ihintza edo lainoa izanez gero. Haloklastismoz ere kraskatzen ahal dira harkaitzak, pitzaduretan ur gazia sartu eta gatza kristaltzen bada. Era horretan eratu dira harpe asko labarren oinetan.\nHaizearen eragina[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nReg, Mauritaniako Adrar goi-ordokian\nNeurri desberdinetako materialak sortzen dira meteorizazio fisiko eta kimikoaren ondorioz. Haizeak basamortuko eremu zabalak erraztatzen ditu, baina tamaina jakin batetik beherako gaiak garraiatzen ditu bakarrik; gehieneko neurri hori haizearen lastertasunaren araberakoa da. Zenbat eta handiagoa izan gaia, orduan eta indartsuagoa izan beharko du gai hori garraiatzeko haizeak. Beraz, zenbait alderdik beren osagai finak (lupetza eta harea) galduko dituzte, eta lurraren gainean zatiki lodienak besterik ez dira geratuko; deflazio eoliko izena ematen zaio prozesu horri. Era horretan sortzen dira hamadak (goi-ordoki harritsuak) eta reg-ak (gainalde harritsuak). Haizeak zatiki finak oso urrun garraia ditzake: adibidez, Sirokoak Frantziaraino, eta baita ekialdeko Europaraino ere, eraman dezake Saharako hautsa. Haizeak daramatzan hondar pikorrek labar, muino eta harrien oinarriaren aurka jotzen dute. Abrasio horrek zuloak eta erretenak eratzen ditu harkaitzetan, eta perretxiko formako erliebeak sortzen ditu.\nErg, Erg Chebbi, Maroko\nHarea metatzen den guneetan haizeak lur azaleko zatikiak zorutik gertu dauden geruzetan zehar mugitzen ditu. Harea-pikorren higiduraren eta oztopoen ondorioz, dunak sortzen dira; dunak hareazko muinoak dira eta egitura desberdinak izan ditzakete haizearen intentsitate eta errejimenaren arabera. Barjanak ilargi formako dunak dira, bakandurik egon ohi direnak. Luzetarako dunak, berriz, ehun kilometrotik gorako luzera izan dezakete, eta hareazko itsasoak (erg) era ditzakete. Erga handia denean, dunek beren morfologia galtzen dute, batzuk besteekin elkartzen baitira, eta hala, era askotako topografiak sortzen dira; horien artean aipatzekoak dira oinarri makurreko duna lerroak (draa), uhin formako lerroak eta sare itxurako lerro hareatsuak. Arabiako Rub al-Khali (660.000 kilometro koadro) eta Saharako Ekialdeko Erg Handia (140.000 kilometro koadro) dira munduko hareazko itsasorik handienak. Lurreko basamortu azaleraren % 30 besterik ez da hareazkoa.\nUraren eragina[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nLandare gutxi dagoenez, euri jasek erraz higatzen dituzte mendi mazelak. Mendien oinetara iristean, baserrekak zabaldu eta daramatzaten jalkinak bertan pilatzen dira; horrela eratzen dira glazisak. Glazis horien erdian zutitzen dira higatutako erliebeak, uharteak itsasoan bezala. Hori dela-eta, inselberg izena ematen zaie. Jasa handia baldin bada, ibai lehorren (uadien) uberketan kontzentratzen da ura. Uadiak, hilabeteak edo urteak agorturik egon direnak, bat-batean urez betetzen dira. Uholde zakarrak lupetza, harea, errekarri eta era guztietako garraiatzen ditu ibaian behera, baina ez du ibai-ohea hondeatzeko energia nahikorik. Horren ordez, ibai bazterrak higatzen ditu. Uraren emaria eta lastertasuna gutxitu ahala, jalkinak sedimentatzen dira. Beraz, uadien oheak oso zabalak eta sakontasun txikikoak dira, eta hondar eta legarrez estalirik egoten dira.\nGehienetan, uadietako ura ez da itsasoraino iristen; arro endorreikoak izaten dira. Batzuetan ura lurpera iragazi edo lurrundu egiten da. Beste batzuetan, sakongune batera isuri, eta aldi baterako aintzira bat sortzen du (sebkha, chott, salar). Aintzira agortzen delarik, gatz geruza batek estaltzen du zorua.\nBasamortu handienak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nMunduko basamortu bero handienak\nLurreko eremu orografiko handiena osatzen dute: munduko basamortuen azalera guztira 50 miloi kilometro koadro da, gutxi gorabehera Lurraren lehorreko gainazalaren herena (% 34). Basamortu eremuak gehienbat Asia mendebalde eta erdialdean daude, bai eta Afrika iparraldean (Kantzer tropikoaren bi aldeetan) eta Australian (Kaprikornio tropikoaren iparraldean eta hegoaldean) ere, baina Ameriketan ere badira.\nHamar basamortu handienak\n1 Antartika Antartika 14,200,000\n2 Artikoa Ipar Amerika, Europa, Asia 13,900,000\n3 Sahara Afrika 9,100,000\n4 Arabiako basamortua Asia 2,600,000\n5 Gobi Asia 1,300,000\n6 Patagoniako basamortua Hego Amerika 670,000\n7 Victoria Basamortu Handia Ozeania 647,000\n8 Kalahari Afrika 570,000\n9 Arro Handiko basamortua Ipar Amerika 490,000\n10 Siriar basamortua Asia 490,000\nBizia basamortuetan[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nMojave basamortuko ibaia agorturik\nUr-eskasia da basamortu bero edo epel guztien ezaugarria, eta zenbait oasi salbu, gehienetan ez dago ur iraunkorrik. Hortik aurrera, ordea, oso desberdinak izan daitezke ingurune-baldintzak. Ikusi dugunez, zenbait basamortutan tenperatura nahikoa konstantea da urtean zehar, beste batzuetan aldaketa bortitzak jazotzen dira, batzuetan euri gutxi egiten du, eta urtetik urtera ere diferentzia txikiak izaten dira, baina beste batzuetan munduko gorabehera handienak gertatzen dira prezipitazioetan. Hori nabarmena da kontinente-erdiguneko basamortu tropikaletan, edo hauen ertzeko alde erdi-idorretan (Sahelen, adibidez). Esan bezala, aire tropikal idorrek markatzen dute eremu hauen izaera, baina atmosferako konbekzio-korronte tropikalen hedapena asko aldatzen da urtetik urtera. Hortaz, eskualde elkor hauetan urtetako lehorteak eta aldizkako uholde bortitzak tartekatzen dira, gainera edozein urtarotan gertatzen ahal direnak. Atmosfera eta hidrosferaren arteko elkarrekintzek (el Niño bezalako fenomenoek) zeresan handia dute honetan.\nSalar de Uyuni (Bolivia), gehienetan agorturik egoten den aintzira gazia\nBasamortuak lehenengoz ikusten dituenarentzat harrigarria da urak zenbat aztarna uzten dituen hain leku idorrean. Izan ere, landare gutxi dagoenez eta prezipitazioak jasa handietan izaten direnez, euria egiten duenean ibaiak berehala hazten dira, eta sekulako higadura sortzen dute. Arroilak, trokarteak, deltak, meandroak, eta geomorfologiako liburuetan ageri diren modelatze-forma nagusiak basamortuetan dira beste inon baino nabarmenago. Eta zer esanik ez, bertan aintzira ugari dira, nahiz eta aldizka soilik eduki ura, eta gehienetan gazia.\nEurien eskasiak eragin handia du, halaber, lurzoruetan. Hain zuzen, landareak urriak direnez ez da ia orbelik sortzen, eta lurzoruek oso humus gutxi izan ohi dute. Gainera, euria egiten duenean lurrak ezin guztia xurgatu, ur gehiena azaletik isuri eta lurzorua garraiatzen du. Atertzean, berriz, eguzki gogorrak lurra egosi egiten du, eta ura lurrundu ahala geruza sakonetan disolbatu dituen gatzak lurrazalean hauspeatzen dira, batez ere haranen hondoetan. Karea hauspeatzen denean, kalitxe izeneko geruza eratzen da, beste batzuetan berriz, gatz arrunta izan ohi da, edo igeltsua. Landaredi eskasiak ere haizeei bidea libre uzten die, eta hauek beste inon baino eragin urragarriagoa dute, hareazko pikor asko garraiatzen baitute.\nOhiz kanpoko loraldia Heriotzaren haranean (Kalifornia) 2005eko negu euritsuaren ostean\nBasamortuetan biodibertsitatea handia izan daitekeen arren, landareen biomasa eta kopurua txikiak dira, eta honek ere animaliak dentsitate txikietara mugatzen ditu. Denborarik gehienean ur-eskasiak mugatzen du landareen hazkundea, eta euria egiten duenetan ere, landareak hain urriak direnez, ur gehiena galdu egiten da, berriro lurrunduta, edo lurpera sartuta. Horrela, eremu elkor hauen urteko emankortasuna 100 g/m² azpitik egoten da, eta batzuetan 10 g/m²-ra ere ez da iristen. Pentsa dezagun gure inguruko basoen emankortasuna 1.500 g/m² ingurukoa izan daitekeela, eta oihan tropikalena edo nekazaritza alorrena azken honen halako bira iristen dela. Era berean, landareak hain urriak direnez, basamortuek mantenugaiak birziklatzeko gaitasun eskasa dute.\nEmankortasuna, hala ere, oso aldakorra izan daiteke. Zenbait eremu idor edo erdi-idorretan hazi-bankua oso ugaria da, eta euria bota bezain laster lurra belarrez estaltzen da. Larre efimero hauetako biztanle guztientzako garrantzitsuena ahalik eta azkarren ugaltzea da. Eguzki gogorrari eta lurzoruko mineral ugariei esker, landareak egun gutxitan loratzen dira, eta aste pare batean hazitan daude gehienak. Horiekin batera, intsektuak sortzen dira nonahitik, eta aintzira eratu berrietan igel zein arrainak ageri dira, eta egun gutxiren buruan ugaldu.\nOkavangoren delta (Botswana), sakongune endorreikoa Kalahari basamortuan\nBeste zenbait basamortutan, aldiz, unerik egokienean ere gauzak askoz zailagoak dira. Hau da, esate baterako, Atacamako basamortuaren erdian dagoen Cordillera de la Sal izeneko mendikatean gertatzen dena. Eremu honetako substratua gatz purua denez, noiz edo noiz euririk egiten badu ere, lurzoruko ura gaziegia da landareentzat. Hori dela eta, kilometro asko egin daitezke inongo bizidunen aztarnik aurkitu gabe. Zenbait basamortuk badute basotik zerbait. Australiako gehienak, edo Kalahari, esate baterako, ia osora zuhaitzez estalita daude. Kalaharin prezipitazioak 500 mm ingurukoak dira, ez oso baxuak, baina lurzorua oso hareatsua denez, ura azkar galtzen da, eta baldintza gogorrak dira bizidun gehienentzat. Hala ere, sustrai luzeko zuhaitz eta sastraka batzuk bertan bizi dira, lurpeko ur gazikara ustiatzeko gai baitira. Horrelakoetan ere emankortasuna nahikoa baxua da.\nBasamortu askotan ibaiak daude. Kasu gehienetan euri-garaian bakarrik daramate ura, eta ibai iraunkorren aldean oso dinamika berezia izan ohi dute. Aldizka, kilometro askotara nonbait euria egin duelako, inongo susmorik hartu gabe eta zerua urdin-urdin dagoela, bat-batean ibaia haziko da, urarekin adarrak, animalien gorpuak, haziak, eta inon diren hondakinak garraiatuz. Gehienetan, uren ibilera ez da asko luzatzen, eta urak lurpean galdu edo lurrundu egiten dira, ibaiak zeramatzan material guztiak kilometro batzuk beherago utzirik. Beste ibai batzuek iturburu iraunkorrak izan ditzakete. Hori gertatzen da batez ere mendikateen haizebeko basamortuetan, ibaiak mendian sortu, baina itsasora iritsi baino lehen lurrundu egiten baitira. Horren antzeko kasua gertatzen da Okavango ibaia Kalahari basamortura iristean. Berrehun kilometroko delta zabal eta aberats batean amaitzen da ibai handi honen ibilbidea.\nKalabaza (Cucurbita foetidissima) Chihuahuako basamortuan (Mexiko Berria). Kalabazak basamortu hareatsu gehienetan agertzen dira. 40 metrora irits daitezkeen sustraiak dituzte, ur sakona aprobetxatzeko\nZaila dirudien arren, landare asko moldatu da basamortuetako baldintza gogorretara. Adibidez, Namiben 3.500 landare espezietik gora dago. Horretarako, bi arazo nagusiri egin behar diete aurre: beroari eta ur-eskasiari.\nLandareek bide ugari erabiltzen dituzte ura lortzeko. Batzuek oso sustrai sakonak dituzte, lur hareatsuetan ura azkar hondoratzen baita. Esate baterako, basamortu gehienetan aurkitzen diren kalabazen sustraiak 40 metroko sakoneraraino iristen dira. Badira estrategia bat baino gehiago konbinatzen dituzten landareak ere. Adibidez, Larrea tridentata izeneko landareak bi eratako erroak ditu, sakonak eta azalekoak, bazter guztietatik ura xurgatzeko. Beste landare batzuek (likenek, hainbat kaktusek) ihintza edo lainoa dute ur-iturri nagusia. Gainera, landare asko oso zukutsuak izaten dira, dagoenean ahalik eta ur gehiena metatzeko. Honek herbiboroei sortzen ahal dien tentazioa saihesteko, landare hauetako asko arantzatsuak dira eta beste batzuk toxikoak. Noski, lurzoru gazietatik ura xurgatzeko ezinbestekoa da potentzial hidriko altua, hots, landareen barne-inguruneak oso kontzentrazio altua edukitzea.\nSaguaroak Sonorako basamortuan (Arizona)\nBehin eskuratuta, basamortuko landareentzat funtsezkoa da ura aurreztea. Horretarako hostoak txiki eta kutikula lodikoak izaten dira, maiz urtaro lehorrean galdu egiten direnak. Landare askok estrategia hori muturreraino eraman dute, eta hostorik ez dute; horien ordez, fotosintesia egiteko gai diren zurtoin eta adarrak dituzte. Horrez gain, estoma gutxi izaten dute, maiz epidermisaren zuloguneetan kokatuak edo ilez inguratuak, ur-galera murriztearren. Dena dela, fotosintesirako beharrezkoa den karbono dioxidoa estomen bidez xurgatzen denez, ezin dira ur-galera guztiak ekidin. Zenbait landarek KMA (krasulazeoen metabolismo azidoa) izeneko truko metaboliko interesgarria asmatu dute: estomak gauez soilik zabaltzen dituzte, karbono dioxidoa ur-galera txikiena den tenorean eskuratzeko.\nWelwitschia Namib basamortuan. Euri urrietatik eta lainotik lortzen du landare honek ura\nBeste landare batzuek, berriz, lehorteari aurre egin ordez ihes egiten diote. Hori da landare efimeroek erabiltzen duten estrategia: euria egiten duenean oso agudo hazi, loratu, eta urtetako lehortea jasan dezaketen haziak barreiatu. Hori lortzeko, noski, txikiak izan behar, hazkunde azkarrekoak, eta horretarako sustrai azalak izaten dituzte, ura ahalik eta azkarren xurgatuko dutenak. Gainera, jasa txikiegi batean aukera guztiak xahutzeko arriskua saihestearren, erauntsi bakoitzean hazi batzuk soilik hozitzen dira.\nGehiegi ez berotzea zaila da basamortuko landareentzat, zenbaitetan airearen tenperatura 50 gradura iristen baita, eta lurrarena 70era. Gainontzeko lekuetako landareek estomak irekita ura galduz erregulatzen dute tenperatura, baina hori luxu garestiegia da hemen. Basamortuko landareek kolore argia izan ohi dute, hosto etzanak, forma liraina (bertan izan denak badaki zeinen itzal eskasa ematen duten), adar irekiak haizea ibiltzen uzteko, eta lurretik urrun zabaltzen direnak.\nBasamortuetan gertatzen den beste fenomeno berezia alelopatia da, hots, zenbait landarek besteentzat kaltegarriak diren substantziak isurtzea. Horrela, horien lehia murriztu egiten dute.\nDromedarioek bi aste egin ditzakete edan gabe, eta beren pisuaren %20 galdu. Izerditan urik ez galtzearren, gorputzaren tenperatura igotzen uzten dute, batzuetan tenperatura normala baino 7 °C gorago\nUra eskuratzea animalien arazo nagusietakoa da baina. landareak ez bezala, animaliak behintzat mugitu egin daitezke. Hortaz, mugikorrenak oasiz oasi edo putzuz putzu joaten dira edatera. Hegaztien artean aipagarriak dira gangak, paparreko lumak putzuan bustitzen baitituzte, gero txitoen egarria asetzeko. Putzuak agortzen doazen heinean, gero eta bidaia luzeagoak egiten dituzte urketara, eta eskualdeko azkena agortzean, bertatik aienatu behar izaten dute. Hori dela eta, basamortuetan hegazti errari asko dago. Ugaztun handiek (gameluek, txakalek, elefanteek...) ere ibilaldi oso luzeak egiten dituzte edateko.\nAnimalia txikiagoek edo hain mugikorrak ez direnek askotan ez dute putzurik eskuragarri. Batzuek ihintza edan dezakete, beste batzuk (zenbait kakalardo, adibidez) dunen gailurretara igotzen dira, eta lainotik ura edatea lortzen dute, eta beste zenbait, azkenik, sekula edan gabe bizi daitezke. Hau da karraskari askoren kasua: janaritik lortzen duten urarekin aski dute.\nLehorraldia arrautza-fasean igarota, Triops australiensis-a azkar garatzen da eurien ondoren\nUra hain baliagai mugatua izaki, animaliek oso zuhur erabili behar izaten dute. Hortaz, basamortuetako animalia gehienek eguna harripeetan, kobazuloetan edo, besterik gabe, lurpean igarotzen dute, eta gauez bakarrik ateratzen dira. Urte sasoi gogorrenetan sorgorraldian sartzen dira, eta zenbait anfibio edo arrain urtetan egon daitezke horrela, euria itzuli arte lokatzetan ehortzirik. Bestalde, basamortuetako intsektuek argizari asko izan ohi dute exoeskeletoan, larruazal irazgaitzak asko murritz baitezake ur-galera. Baina, nola gutxitu arnasketaren bidez galtzen dugun hezetasuna? Kakalardo askoren espirakuluak (arnas aparatuak) elitro edo hegalen azpian zabaltzen dira. Ostrukak, aldiz, biriketan duen odolaren zirkulazio sistema bereziari esker, askatzen duen airea gorputza baino hiruzpalau gradu hotzago egoten da, eta hezetasuna %85ekoa baino gehiagokoa ez da izaten (animalia gehienen kasuan %100ekoa da). Horri esker arnasketaz galduko lukeen uraren laurdena aurrez dezake.\nXerus inauris basamortuko urtxintxa\nGernuaren bidez ere ur ugari galtzen dute animaliek, baina gizakiaren kasuan honen urea-kontzentrazioa %4koa den bitartean, basamortuetako biztanle askorenak %15 inguruko kontzentrazioa izan ohi duenez, askoz ur gutxiago galtzen dute. Zenbait arratoik zuzenean alaninazko kristal solidoak iraizten dituzte. Hori energetikoki garestia da, baina uretan oso merkea.\nGorputzaren tenperatura egokitzea izaten da beste arazo nagusia. Horretarako, animalia gehienek itzala bilatzen dute, baina hau ez da beti posible. Ugaztun askok odolaren zirkulazio sistema berezia dute, burmuinak freskoago mantentzen laguntzen diena. Adibidez, orixaren gorputz-tenperatura 46 gradura irits daiteke, arazorik gabe. Basamortuko urtxintxek, berriz, buztana erabiltzen dute guardasol gisara. Intsektu gehienek ere eguna sorraldian igarotzen dute, harriperen batean, eta ilunabarrean hasten dira jarduten. Txitxarrek, ordea, eguneko ordurik beroenak kantari igarotzen dituzte. Horretarako, egunsentian zuhaitz edo sastraketako sapa edaten dute, eta egunaren beroan, harrapariek itzaletan abaroa bilatzen dutenean, izerdituz tenperatura airearena baino baxuago manten dezakete. Ur-eskasia hain garrantzitsua denez, basamortuetako animalia gehienak ez dira mokofinak, baizik eta dieta jeneralista duten oportunistak.\nBasamortua eta jendea[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nZaila dirudien arren, basamortuetan betidanik bizi izan da jendea. Gehienbat ehiztari eta fruitu-biltzaile nomadak ziren hasieran, oasiz oasi ibiltzen zirenak. Kalahariko khoikhoiek, edo Australiako aborigenek oraindik bizimodu horri eusten diote. Baina, horrez gain, basamortuen inguruko eremu erdi-idorrak izan dira hainbat zibilizazioren sorleku, hauen artean zaharrena Mesopotamiako sumerrena. Ez dago argi zergatik izan diren eremu erdi-idorrak hain emankorrak kulturei dagokienez, baina ziurrenik ingurunea hain gogorra izateak sari handia eskainiko zien lehen abeltzain edo nekazariei.\nGatz-karabana Saharan zehar, Agadez eta Bilmako gatz meatzeen artean\nAipatutako herri horiez gain, beharbada irudirik esanguratsuenak Sahara, Arabia edota Gobiko abeltzain eta merkatari nomadenak dira. Herri horiek (tuaregak, beduinoak eta mongolak) basamortuan batetik bestera mugitzen dira beren abelburuekin, euri urriek eragindako belardien bila. Mugimendu horiei esker, herri horiek merkatari bilakatu dira. Dena den, horien bizimodua ezingo litzateke moldatu oasietan eta ibai-alboetan bizi diren nekazariekin dituzten harremanik gabe. Nekazari horiek ura agertzen den lekuan kokatzen dirav eta, ureztatze-teknikak erabiliz, gauza dira oinarrizko nekazaritza sortzeko.\nDena den, basamortuetako zibilizazio gehienek bide bera jarraitu dute: eremu egarrituen dinamika ongi ulertu ez, eta basamortuen ume izatetik basamortuen guraso izatera pasatu dira. Izan ere, asko izan dira ingurune hauskor horiek neurriz gain ustiatu, eta basamortuaren hedapena bultzatu dutenak. Batzuetan gehiegizko abeltzaintza izan da erruduna, aziendak bazkatzeko zuhaitzak mozten baitziren. Beste batzuetan nekazaritza eta, batez ere, ureztatzearen ondorioz lurrak gazitzea izan da akatsa. Arrazoiak arrazoi, basamortuen gehiegizko ustiatzeak gerrek baino zibilizazio gehiagoren hondamena ekarri du.\nNazio Batuen Ingurumenerako Programaren arduradunen arabera, lurrazalaren %30 ari da basamortu bilakatzen, neurri batean edo bestean. Lurrazalaren %6, gainera, oso basamortutze larria ari da jasaten; 'berreskuratu' ezin diren lurraldeak dira. Basamortutzearen hedapena eta abiadura ulertzeko adibiderik onenetako bat Somalia da. Joan den mendearen amaieran Somalia leku erdi-idor baina aberatsa zen, elefante-talde itzelek eta antilope kontaezinek hagitz famatzen zutena. Bertara iristen zirenek Tanzania edo Kenyako sabanen pare jartzen zuten Somaliako lurren aberastasun eta emankortasuna. Gaur egun, doi-doi mende bat igaro delarik, herrialde horretako lurrik gehienek ez dute nekazaritzarako balio, gosea endemikoa da, zuhaitzak aspaldi desagertu ziren, eta hauekin batera basabereak. Egoera larria bizi dute somaliarrek, eta nekez berreskuratuko dute galdutako aberastasuna.\nTamalez, prozesu hori ez da eten, areagotu baizik. Gaur egun informazio nahikoa dugu eremu idorrak modu egokian kudeatzeko, baina eskualde hauskor horiek izaten dira maiz populazio-hazkunde handiena jasaten dutenak eta, beraz, ingurunea ustiatzeko premiarik larriena dutenak. Berotegi-efektuak kalteak areagotu besterik ez du egiten. Basamortuak oso interesgarriak dira, baina hauen gehiegizko hedapena da munduan gertatzen ari den hondamendi ekologiko larrienetako bat.\nBeste planetetako basamortuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nGoian Namibeko luzetarako dunak, behean Titangoak\nLurrean ez ezik, beste planetetan ere badira basamortuak. Agian ezagunenak Marteko zoruak dira; Lur planetako basamortuen tankera dute. Izan ere, Marte basamortu erraldoia zela aspaldi erakutsi zuten irudiek. Baina, azken ikerketen arabera, Titanen, Saturnoren ilargirik handienean, Sahara eta Namib basamortuetako hareazko dunen antzekoak aurkitu dituzte.\nTitango duna horiek 150 metro baino altuagoak eta ehunka kilometro luze dira. Titango lurrazalaren zati handi bat hartzen dute, hain zuzen ere. Duna horien konposizioa ez da oraindik ezagutzen, baina litekeena da hidrokarburoz osatuta egotea. Geometrikoki, zabaleraren nahiz luzeraren aldetik, Namibeko eta Arabiako Rub al-Khaliko dunen oso antzekoak direla ikusi dute ikertzaileek. 2016an, Cassini-Huygens zundak duna horien argazkiak atera zituen.\n↑ Driest Place: Atacama Desert, Chile. extremescience.com (Noiz kontsultatua: 2018-9-1).\n↑ Amos, Jonathan. Chile desert's super-dry history. BBC News (Noiz kontsultatua: 2018-9-1).\n↑ Ingurumen hiztegi entziklopedikoa: basamortu. Euskalterm, euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2018-8-30).\n↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad Elosegi, Arturo. Eremu egarrituak. Elhuyar aldizkaria, 2000/08/01 , CC-BY-SA-3.0, aldizkaria.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2018-8-31).\n↑ a b c d e Désert. Encyclopédie Larousse en ligne, larousse.fr (Noiz kontsultatua: 2018-9-2).\n↑ Euskaltzaindia: Hiztegi Batua, 2016ko irailaren 30eko bertsioa.\n↑ a b c d e f g Kortabitarte Egiguren, Irati. Basamortuan barrena. Elhuyar aldizkaria, 2006/06/01 , CC-BY-SA-3.0, aldizkaria.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2018-8-31).\n↑ Animals at the extremes: The desert environment. open.edu (Noiz kontsultatua: 2018-9-7).\n↑ Monique, Mainguet, L’Homme et la sécheresse, Elsevier Masson\n↑ Inzunza, Juan. Meteorología descriptiba. Capítulo 3: Radiación solar y terrestre. met.igp.gob.pe (Noiz kontsultatua: 2018-9-2).\n↑ Rementeria Argote, Nagore. Mila eta bat Sahara. Elhuyar aldizkaria, 2006/06/01, CC-BY-SA-3.0, aldizkaria.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2018-8-27).\n↑ Meteorizazioa. Lur Entziklopedia Tematikoa, CC-BY 3.0, euskara.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2018-9-2).\n↑ a b Haizea, higaduraren eta moldatzearen eragile. Lur Entziklopedia Tematikoa, CC-BY 3.0, euskara.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2018-9-2).\n↑ Malric, Philiphe. Languedoc-Roussillon: encore un coup du Sirocco. Midi Libre, 2014/04/04, midilibre.fr (Noiz kontsultatua: 2018-9-3).\n↑ Une étonnante neige orange surprend les skieurs en Europe de l'Est. Ladepeche, 2018/03/26, ladepeche.fr (Noiz kontsultatua: 2018-9-3).\n↑ Haizeak sortutako mailaketa eta erliebeak. Lur Entziklopedia Tematikoa, CC-BY 3.0, euskara.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2018-9-3).\n↑ Dunak: sedimentazio eolikoaren eredu. Lur Entziklopedia Tematikoa, CC-BY 3.0, euskara.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2018-9-3).\n↑ Ar Rub’ al Khali Sand Sea, Arabian Peninsula. earthobservatory.nasa.gov (Noiz kontsultatua: 2018-9-3).\n↑ Erg Oriental, Algeria. earthobservatory.nasa.gov (Noiz kontsultatua: 2018-9-3).\n↑ Pariona, Amber. Wadis and Desert Fluviatile Sediments. Developments in Sedimentology, Volume 14, 1970, Pages 29-56, sciencedirect.com (Noiz kontsultatua: 2018-9-3).\n↑ The World's Largest Deserts. geology.com (Noiz kontsultatua: 2013-05-12).\n↑ Bornman, Chris H.; Botha, C. E. J.; Nash, Linda J.. Welwitschia mirdhilis: Observations on movement of water and assimilates under fohn and fog conditions. Madoqua, Volume 1973 Number Series 2 Issue 2, Jan 1973, p. 25 - 31, the-eis.com (Noiz kontsultatua: 2018-9-4).\n↑ Henschel, Joh R.; Wassenaar, T. D.; Kanandjembo, Angie; Soderberg, Keir. Roots point to water sources of Welwitschia mirabilis in a hyperarid desert. Ecohydrology, August 2018, researchgate.net (Noiz kontsultatua: 2018-9-4).\n↑ Roa Zubia, Guillermo.. Atzaparrak luzatzen ote ditu basamortuak?. Elhuyar aldizkaria, 2006/06/01, CC-BY-SA-3.0, aldizkaria.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2018-9-7).\n↑ a b Dyches, Preston. Titan's Dunes and Other Features Emerge in New Images. saturn.jpl.nasa.gov (Noiz kontsultatua: 2018-9-3).\nElosegi, Arturo, Eremu egarrituak, Elhuyar aldizkaria, 2000/08/01 , aldizkaria.elhuyar.eus\nKortabitarte Egiguren, Irati, Basamortuan barrena, Elhuyar aldizkaria, 2006/06/01, aldizkaria.elhuyar.eus\n(Ingelesez) (Gaztelaniaz) (Frantsesez) Global Deserts Outlook, unep.org\nOrriaren azken aldaketa: 9 urtarrila 2022, 13:26.


Datu Pertsonalak Babesteari eta Eskubide digitalak bermatzeari buruzko abenduaren 5eko 3/2018 Lege Organikoan (DBLO) eta Datuak Babesteko 2016ko apirilaren 27ko Erregelamendu Orokorrean (DBEO) ezarritakoaren arabera, jakinarazten dizugu aurkeztutako datu pertsonalak HELDUEN HITZAk tratatuko dituela (IFK: G20809679 eta helbidea Aiete pasealekua 85, TOPALEKUA eraikina – 20009, DONOSTIA, Gipuzkoa).\nZuk emandako datuak beharrezkoak dira eskatutako zerbitzua berme guztiekin eman ahal izateko, eta honako helburu hauekin tratatuko dira: enpresaren webgunean kontsultei erantzuteko eskuragarri dauden harremanetarako formularioen bidez lortzen diren datu pertsonalak biltzea, informazio-buletinak bidaltzea eta elkartearen jardueretan izena ematea.\nInteresduna gure erakundearekin harremanetan jartzean emandako adostasuna da interesdunaren datuak tratatzeko lege-oinarria.\nZure datuak ez zaizkie hirugarrenei lagako, legeak hala agintzen ez badu.\nEdozein pertsonak du eskubidea datuak eskuratzeko, zuzentzeko, ezabatzeko, tratamendua mugatzeko, datuen aurka egiteko edo datuok transferitzeko eskubidea eskatzeko, gure bulegoetako helbidera idatziz edo posta elektroniko bat bidaliz info@helduenhitza.com helbidera, erabili nahi duen eskubidea adieraziz.\nEra berean, eskubidea izango du edozein unetan emandako adostasuna baztertzeko. Baimena kentzeak ez du eraginik izango baimena kendu aurretik egindako tratamenduaren zilegitasunean.\nErreklamazio bat aurkezteko eskubidea du kontrol-agintaritzan, baldin eta uste badu bere eskubideak urratu zaizkiola bere datu pertsonalen babesari dagokionez.


Ondare industriala eta parte-hartzea: eredu zaharrak, paradigma berriak. :: ikasi :: Udako Euskal Unibertsitatea\nOndare industriala eta parte-hartzea: eredu zaharrak, paradigma berriak.\nHasiera-data: 2013(e)ko uztailaren 15a\nAmaiera-data: 2013(e)ko uztailaren 17a\nEraikuntzaren sektorea geldirik dagoen krisi garai honetan, badirudi sasoia heldu dela eraikin eta eremu industrialek egoera berri honetan jokatzen duten paperaz hitz egiteko. Azken aldian ekimen ugari eta ezberdinak jorratzen ari dira leku eta eragile ezberdinen eskutik, ondare industrialaren inguruan. Eta proposamen edo ekimen hauetariko asko, parte-hartze prozesuekin lotuta agertu dira. Izan ere, parte-hartze ekimenak ere gaur egungo egoeran presentzia berri eta eragilea hartu dute. Ikastaro honetan, ondare industrialak orain arte gure ingurunean nola eragin duen aztertuko dugu, bai eta hemendik aurrera ze paper jokatu ahal duen ere. Eta aldi berean, prozesu parte-hartzaileak eraikin industrialen berrerabilpenean izan dezaketen papera jorratuko da, kasu konkretu batean aplikatu ahalko den metodologia praktikan jarriz.\nAgurtzane Elguren Larrañaga\nArkitektoa. Sare Arkitektura eta Diseinua estudioko kidea. Nuke plataforma.\nIbai Etxezarraga Alvarez\nArkitektoa. Bartzelonako Goi Mailako Arkitektura Eskola Teknikoko (ETSAB) Hirigintza Sailean doktoretza ikaslea. Gaia: Hiri-kontzentrazio lokalen garrantzia Gipuzkoako hiri-hazkundean.\nNerea Mendikute San Miguel\nArkitektoa. Bartzelonako Goi Mailako Arkitektura Eskola Teknikoko (ETSAB) Hirigintza ikaslea.\nArkitektoa. Irimo parte hartze prozesua. Donostiako Arkitektura Goi Eskolako Teknikoko (UPV/EHU) irakaslea.\nOndare industrialak gaur eguneko egoeran duen paperari buruz hausnarketa egin.\nOndare industrialaren berrerabilpen kasu ezberdinak aztertu eta jorratu.\nHiri-diseinuan parte-hartzeak duen garrantziaz hausnartu.\nParte-hartzearen tresna bezala, diseinu-pentsamenduaren inguruko oinarrizko ezagutzak hartu, eta eraikin industrial baten berrerabilpenaren kasuan aplikatu.\nOndare industriala eta bere kontestua gaur eguneko egoeran.\nOndare/azpiegitura industrialaren berrerabilpen aukeren azterketa eta adibideak, parte-hartzearen bidez.\nDesign Thinking edo diseinu-pentsamenduaren inguruko oinarrizko ezagutza.\nLehenengo egunean (uztilak 15), Jardunaldi formatua izango du ikastaroak. Goizean hitzaldiak, eta arratsaldean mahai-ingurua.\nHurrengo bi egunetan (uztailak 16 eta 17), ikastaroak enfoke praktikoagoa izango du, eta tailer formatua izango du.\nBatez ere arkitektura ikasleengan pentsatuz diseinatu da, eta arkitektoengan orokorrean. Baina aztertuko diren kasuak eta gaiak interes zabalagoa izan dezakete, ez dira arkitektura hutsari buruzkoak eta. Soziologia, ekonomia, politika…ukituko diren heinean, bere inguruko azpiegitura eta ondarean industrialean interesa duen edozeini bideratuta ere egon daiteke ikastaroa.\nProzesu produktiboen eragina Gipuzkoako hiri-egituran. Eibar, kasu paradigmatiko gisa.\nGipuzkoa bereizten duen ezaugarrietako bat da urak eta uraren ustiapenak lurralde horretan izan duen garrantzia, eta horrek gaur egungo paisaian izan duen eragina. Errota eta burdinolak, proto-industria horren lehen aztarnak, garrantzitsuak dira, hiri-kontzentrazio txikien aitzindari eta, halaber, jatorrizko gipuzkoar fabriken oinarri baitira. Azken horiek hiriguneetatik kanpo kokatu ziren, baina, aldi berean, hirietatik gertu, eta, hala, hiri-hazkunde etena osatu zuten ubideen ertzetan zehar.\nHaran-hondoen sustatze selektibo hori Gipuzkoako gaur egungo hiri-paisaia hainbat eratan itxuratzen joan zen, eta Eibar bilakaera horren adibide esanguratsua da. Hiri honen garapena aztertzeak aukera ematen digu bere hiri-fisonomia eta Deba ibaiaren arroko industriak berezko izan dituen ekoizpen- eta antolakuntza-prozesuak erlazionatzeko.\nEskuratu hitzaldi honen materiala: Prozesu produktiboen eragina.\nIrimo parte hartze prozesua: eremu industrial 'zaharkitu' batentzako aukerak.\nOndare hitzak, azken aldian, bide okerretik eraman du gure aurrekoek utzitako arkitektura aztarnen trataera. Kritika zantzurik gabeko ikuspegi kontserbazionistek geure aurrekoek eraikitako paisaia izozte prozesu batetara bultzatu dute. Ondarea, kriterio estetiko kuestionagarrien menpe geratu da eta haien gaineko legeek ez dute gehienetan eraikin zaharrak gorpuztu eta aktibatzen uzten.\nOndarea baino pre-existentziak ditugula nabarmendu beharko genuke eta hauek baliabide bihur daitezkeela gaur eta biharko. Pre-existenztia industrialen kasuan gainera, egitura azpimarragarriak bilakatzen dira ber-erabiltze eta ber-aktibazio prozesuetan jasan ditzaketen proposamen ireki, malgu eta moldakorragatik.\nEskuratu hitzaldi honen materiala: Irimo parte hartze prozesua.\nBerreibar proiektua: Eibarko eraikin industrial hutsen berrerabilpena.\nBerreibar proiektua Donostiako Arkitektura Goi Eskola Teknikoko ikasle eta irakaslez osatutako M-Etxea taldeak bultzatutako eta Eibarko udalak babestutako proiektua da. Proiektuaren helburuak, hutsik dauden tailerretan ekoizpenerako erabilera duten espazioak sortzea eta ondare industrialaren balioa sustatzea dira.\nProiektu honek, zentzuzko prezio baten truke ekoizpenerako erabilera izatea nahi duten espazioen bila dabiltzan pertsonei eta iragan industriala izan duten arren, egun hutsik dauden eraikinen jabe diren pertsonei lagundu nahi die. Berreibarrekin, erabiltzaileen beharretara egokitutako espazioak sortu, eta jabeen tailer hutsek sortutako gastua deuseztuz, eraikin errentagarriak sortzea nahi da. Horrela, proiektua, epe labur, ertain nahiz luzean, ekoizpen ekintzak sortu nahi dituzten pertsona, talde, kolektibo edo elkarteei edo eta, orain inolako aktibitaterik gabe egon arren, etorkizunean eraikin aktiboak edukitzea nahi duten tailer hutsen jabeei zuzentzen zaie.\nEskuratu hitzaldi honen materiala: Berreibar proiektua.\nAstra proiektua, kulturarako fabrika soziala: esperientzia parte-hartzaile bat.\nDuela zazpi urteko eraikinaren okupaziotik hasita, parte-hartzean du oinarria Astra proiektuak. Gernika-Lumoko hainbat gazte, talde sozial eta kultura nahiz norbanakok, hiru parte-hartze prozesuren bidez Astra zer izango den erabaki dute, baita eraikinaren espazioen banaketa ere, eta orain, eraikina konpondu ostean, eraikinaren kudeaketa Astra Koordinadoraren esku dago, hau da, Astraren etorkizuna modu parte-hartzailean pentsatu nahi duten gazte, talde sozial eta kultural eta norbanakoen esku.\nOndarea zer den galderari erantzuten saiatzean argiak beste itzal agertzen zaizkigu eta argietan ez bezala, itzaletan kontzeptuaren muga eta dinamismo faltak nabariagoak dira.\nHiri diseinu parte hartzailerako tailerra ondare industrialaren zaharberritzerako.\nKurtso honen xedea hiri-diseinuan parte hartzeak duen garrantziaz hausnarketa egitea da, pertsonen beharretara moldatu eta betiere hiri barneratzaileagoak lortzeko asmoz.\nHorrela ba, Design Thinking edo diseinu-pentsamenduaren inguruko oinarrizko ezagutza batzuk emango dira, prozesuaren tresna nagusitzat hobetsiz, eta hainbat lanabes partizipatibo ere aztertuz. Praktika Eibarren erabilerarik ez duen eraikin industrial baten zaharberritzera aplikatuko da.\nEskuratu tailer honen materiala: Hiri diseinu parte hartzailea.\neibar, udako ikastaroak, zaharberritzeak


Ez al dute aire bera Gipuzkoako eta Lesakako ezpata-dantzaren pausoek? — dantzan.eus\nHemen zaude: Hasiera › Bideoak › Ez al dute aire bera Gipuzkoako eta Lesakako ezpata-dantzaren pausoek?\nOrain 90 urte Pospisilek Lekarozen egindako filmazioei begira, Gipuzkoako ezpata-dantza dantzatzen ageri diren gaztetxoen hasierako pausoak Lesakako zubi-gainekoa ekarri dio gogora Aritzi Ibañezi. Bi irudiak elkarren ondoan jartzeko eskatu dio Eire Vilari eta hemen emaitza. Lesakako urratsa neurriz luzeagoa da eta bi oinekin egiten dira pausoak norabide bakoitzean, baina pausoaren aire orokorrak bat datozela dirudi. Beste kontu bat izango da ea zer kontatzen digun Mikel Sarriegik sistema zaharra arakatuz burutzen ari den ikerketaren berri ematen digunean.\nOso ona Aritz, bingo!\nEz da inongo zalantzarik, Aritz eta konpainia. Bai bata bai bestea, “gipuzkoar” sistemako Paseoko/Boastitzeako urrats edo mugimenduen familiakoak dira.\nJuxtu azkenekoz Carles Mas antzinako dantzen adituarekin egin genuen lan-saioan, besteak beste mugimendu-multzo honetaz ari ginela, prezeski Lesakako paseoaren parekotasun honetaz aritu ginen, Aritzen begi zorrotzari oraingo honetan ihes egin ez diona.\nInteresgarriena zera da, Lekarozko dantzari horiek ia ziur 1910eko hamarkadan bertan dantza-maisu aritu zen Justo Irastorza ordiziarraren arabera dantzatzen dutela, eta aurreko batean aipatu nuen bezala (https://dantzan.eus/[…]/frantisek-pospisil-euskal-dantzak-1927), Beasainen gorde den ezpata-dantza ia berbera dela. Are gehiago, bai Lesaka bai Berako dantza-sistemetan badago harremana duten elementu gehiago ere, Iztueta-Goierrikoekin.\nHonelako lotura asko eta asko daude hor zehar “galduak” edo erdi galduak. Iztuetaren sistemarekin adarkatzen diren eta periferikoki erradiatzen diren aldaera mordoxka da, hain zuzen ere, egiten ari naizen lana luzatzearen arrazoi nagusia!\nOso ariketa polita da bi bideoak elkarren parean jarri ahal izatea. Lekarozkoari Loinazkoa ondoan jarriz gero ondo asko nabarituko lirateke egituraren berdintasuna, eta apaingarrietan dauden ñabardurak, besteak beste:


Productos Tubulareseko langile bat hil da, bigarrena hilabeteko epean | LAB SINDIKATUA\nIdazkaritzak Lan Osasuna Idazkaritza Productos Tubulareseko langile bat hil da, bigarrena hilabeteko epean\nLehenik eta behin, LAB sindikatutik gure elkartasuna eta babesa adierazi nahi diegu hildako langilearen lankide, familia eta gertukoei.\nGutxienez 50 langile hil dira jada Euskal Herrian urtea hasi zenetik, eta Joaquin Beltranek desagertuta jarraitzen du Zaldibarreko zabortegian pasa den otsailaren 6tik. 2019an baino 4 gehiago dira lanean hildakoak, urtea amaitzeko oraindik 3 hilabete geratzen direnean. Lan heriotzen pandemiak ez du etenik, baina erakundeek eta patronalak beste alde batera begiratzen jarraituko dute.\nSalatu behar dugu heriotza guztiek faktore amankomun bat dutela oinarrian, prekarietatea. Lan istripuak ez dira kasualitate kontua, enplegu eta lan baldintza kaxkarrak, azpikontratazioa, behin-behinekotasuna eta benetako prebentzio ezaren ondorio zuzena dira.\nLan istripuek erantzule zuzenak dituzte. Alde batetik patronala, irabazi ekonomikoak lehenesten dituena langileen segurtasun eta bizitzaren gainetik.\nAldi berean, administrazio publikoen jarrera salatu nahi dugu, dagoeneko, pasa den urtean baino langile gehiago hil delako lanean. Izan ere, 2019 urtean 46 izan ziren eta aurten, urria hasi berritan, 50 dira hildakoak eta bat desagertutakoa. Administrazioek ez dute gaia agenda politikoan kokatzen, sarraski honen aurrean beste alde batera begiratzen dutelako. Egoera honen konplize bilakatu dira. Lan osasunari buruz hitz egiten dute baina bultzatzen dituzten politikek prekarietatea bultzatzen dute. Pausu bat aurrera emateko ordua da, arduradunak seinalatzea eta ordain dezatela exigitzen dugu.\nLABen argi dugu, laneko biolentziarekin amaitzeko bizi eta lan duinak behar ditugu. Lanetik onik eta bizirik bueltatzeko eskubidea dugu. Eredu berri bat gauzatu behar dugu, langileon bizitza eta osasuna lehenetsiko dituena.\nLABen lanean eta borrokan jarraituko dugu langileon eskubide, segurtasun eta osasunaren alde. Horrela, dei egiten diegu langileei Productos Tubulareseko enpresa-batzordeak deitutako mobilizazioekin, gaur 22:00etan hasiko den 24 ordutako lanuztea eta bihar asteartea, 11:30ean Bilboko Tubos Reunidos-en egoitzaren aurrean egingo den kontzentrazioa (Maximo Agirre, 18).\nLaneko garraiolarien istripuak salatzen ditugu\nMankomunitateak eta TCC enpresak arduragabekeriaz jokatu dute Txibiteren Gobernuak emaniko aginduaren...


Goierritar talde batek kirol eskola bat sortuko du Nepalgo herri batean - Goierriko Hitza : Goierriko Hitza\nGipuzkoako zortzi lagunek Saskun elkartea sortu dute, Nepalgo Langsing herriko bizilagunei kirolaren bidez laguntzeko. Tartean, zazpi goierritar daude: Anne Otegi itsasondoarra, Anne Garzia beasaindarra, Iherai Martin ordiziarra, Ion Aranburu ordiziarra, Mikel Telleria ordiziarra, Vanessa Blazquez zumarragarra eta Ordizian bizi den Tilk Gurugung nepaldarra. Beraiekin batera, Lasarte-Oriako Oihane Puertas lan egiten ari da. Behar dutenei laguntzeko gogoak elkartu ditu.\nProiektua konfinamenduan zehar sortu da eta oraindik ez dute guztiek elkartzeko aukera izan. Blazquez eta Martin izan dira egitasmoaren bultzatzaileak. Martin Blazquezen ingeles akademiako ikaslea da. Otsailean Nepalera joan zen trekking bat egitera eta Gobernuz Kanpoko Erakunde batekin lan egitera. Blazquez Nepalen egondakoa da. Gainera, Gurugung Martinen laguna da eta bere bi alabak Blazquezen ikasleak izan ziren.\nHala, Gurugungen herriko jendeari laguntzea bururatu zitzaien. Horretarako, kirol eskola bat eraikiko dute. «Mendi eta arroz zapalda artean bizi dira eta kirola egiteko beste herri batzuetara joan behar dira. Bizpahiru orduko bidaia egin behar dute. Kirola egin nahi dute, baina ez dute aukerarik. Turismoa diru iturri garrantzitsua da Nepalentzat, baina diru hori ez da herrietara heltzen», aipatu du Blazquezek.\nSaskun elkartekoek, kirolaren bidez, inklusioa, motibazioa, elkarlana… sustatu nahi dituzte. «Beraiekin batera egingo dugu kirol eskola. Hango kirol tradizionalak, futbola eta trekking jasangarria landuko dituzte. Ikastetxea badute, baina bigarren zikloa egiteko beste herri batera joan behar dira. Familiek baliabide gutxi dituztenez, asko 14 urterekin lanean hasten dira. Neskei dagokienez, zer esan… Ikastetxe batzuetan mutilek eta neskek bananduta ikasten dute, rolak oso markatuta daude, ezkondu egiten dituzte… Guk neskak eta mutilak elkartu nahi ditugu, poliki-poliki hori guztia aldatzeko».\nDirua lortzeko, Euskal Herrian jarduera ezberdinak antolatuko dituzte. «Kirol eskola egiteko, hango baliabideak erabiliko ditugu eta ez Katmandu, Txina edo Indiatik eramandakoak. Hangoari garrantzia eman nahi diogu».\nEgitasmoa goierritarrentzat ere aberasgarria izango dela dio. «Goierrin antolatuko ditugun jarduerak etorkinen beharrak asetzeko, Oiangu parkearen balioa ezagutzera eman eta parkea erabiltzeko… baliatu nahi ditugu», amaitu du Blazquezek.


Kara bikinia Swimsuit Hot Pants Boy Shorts PDF jostun Pattern – Tailoress The\nHasiera / Emakumeak / Bainujantziak / Kara bikinia Swimsuit Hot Pants Boy Shorts PDF jostun Pattern\nKategoriak: Shorts, Bainujantziak, Emakumeak\nTarte elastiko edo lycra ehun egokia, horiek dira oso lotsagabea praka edo bainujantzia ipurdiak! behe-igoera bat aldakak inguruan egokitzeko eta bum zehar moztu frantsesa knicker estiloan dira.\nTarte Jerseyko Sortu swimwear gorako jantzita, film labur gisa edo tarte lycra ehuna erabili, hala nola, urpean swimwear gisa erabiltzeko elastiko gisa. egin ahal dute lerrokaturik edo zure lehentasuna dependingon unlined dezake.\nMesedez ikusi KARA BERMUDA TUTORIAL Hemen edo klik fitxa azpian, irekitzeko orri honetan.\nInprenta argibideak aurki daitezke hemen\nereduak guztiek bezala guztiz eskalatzeko dokumentuak duzun tamainako orri desberdinak inprimatu baita A4 eta AEBetako gutuna tamainako dokumentuak baimendu.\nCopyshop tamaina: 75cm x 28 cm / A4 orrialdeak: 8 / US gutuna: 8\nKara Shorts Tutoretza\naparteko iraunkortasuna film laburrak lerro gustatzen ditzakezu. Erabili oihal bera bikoitza edo sare bat eta besterik bikoiztu up piezak josi ahala.\nHasi bi BERMUDA eredua pieza ipini eskuineko aldeetan elkarrekin.\nPin eta aurrealdean puntu eta atzera zentro elkarrekin josturak.\nMoztu eta sigi-saga stitch edo overlocker puntada bat erabiliz seam hobariak amaitzeko.\nIreki aurretik eta atzeko crotch, Arautuko the gusset eskuineko aldeetan elkarrekin aurretik eta atzeko ekin.\npin, puntu eta seam hobariak amaitzeko.\nAmaitu seam hanka irekiera du hobarien sigi-saga stitch edo overlocker bat erabiliz.\nTolestu atzera seam hanka okerreko aldean, eta goi-puntada den inaugurazio hobariak sigi-saga stitch batera ziurtatzeko.\nEbaki elastikoa luzera luzera bera gerriko eredua pieza bezala etortzeko.\nPartiduen bi gerriko eskuineko aldeetan batetik seam laburragoa hobariak elkarrekin.\nPuntu eta moztu seam sorospena.\nelastikoa ziurtatzeko, ordez seam hobariak eskuineko aldeetan josten elkarrekin, bata bestearen gainean seam hobari bat bestearen gainean, gero josi. Hau gerriko gehiegizko ontziratu saihestuko.\nTolestu luzetara erditik waistband. Partiduen gordinak seam hobariak BERMUDA du waistline du. Txertatu tolestuta gerriko arteko elastikoa.\nPartiduen seam BACK seam line gerriko line eta gainerakoak errazteko inguruan.\nPin puntu eta seam hobari ez bermatuz elastikoa bidez josi amaitzeko.\ndeskargatu KARA BERMUDA PDF jostun Pattern hemen\n£ 3.45 Gehitu saskira


Donostia Zinemaldia :: SUEÑO Y SILENCIO\nSUEÑO Y SILENCIO / THE DREAM & THE SILENCE (AMETSA ETA ISILTASUNA)\nSUEÑO Y SILENCIO (AMETSA ETA ISILTASUNA)\nJaime Rosales-ren etorrera\nJaime Rosales (Las horas del día, La soledad, Tiro en la cabeza) zuzendariaren laugarren filma Canneseko Errealizadoreen Hamabostaldian lehiatu zen. Bi alabekin Parisen bizi diren Oriol eta Yolandaren historiaz hitz egingo digu. Gizona arkitektoa da eta emakumea irakaslea. Ebroko Deltan oporretan daudela, istripu batek haien bizitzak aldatuko ditu.\nSan Antonio de los Bañoseko (Kuba) Zinema eta Telebista Eskolan ikasi zuen. 2003an zuzendu zuen lehenengo film laburra, Las horas del día, eta Canneseko Errealizadoreen Hamabostaldian parte hartzeko sailkatu eta nazioarteko kritikaren Fipresci saria irabazi zuen. Bere bigarren filma, La soledad (2007), Canneseko Un Certain Regard sailerako hautatu zuten, eta hiru Goya irabazi zituen; besteak beste, film onenarena eta zuzendari onenarena. Tiro en la cabeza (2008) lana Donostia Zinemaldiaren Sail Ofizialean lehiatu zen urte horretan bertan, eta Fipresci saria irabazi zuen. Sueño y silencio 2012ko Canneseko jaialdiko Errealizadoreen Hamabostaldian izan zen.


Peter Stein - Wikipedia, entziklopedia askea.\nPeter Stein (Berlin, Alemania, 1937ko urriaren 1a -) alemaniar antzerkigilea izan zen.\nBerlin, 1937ko urriaren 1a (83 urte)\nantzerki zuzendaria, gidoilaria, aktorea eta zinema zuzendaria\nErasmo saria (1993)\nGoethe Saria (1988)\nGerra ondoko berrikuntza giroan hazi zen. Germanistika eta artearen historia ikasi zituen, eta Fritz Kortnerren laguntzaile izan zen Municheko Kammerspielen. Han izenpetu zuen Steinek bere lehenengo lana, Edward Bonden Salbatuak (1967). Bremen, Zurich eta Franckfurten egon zen ondoren.\n1970ean Mendebaldeko Berlingo Schaubühneko zuzendari-artistiko izendatu zuten; kalitatezko aukera berri bat izan zen Stein buru izan zen bitartean. 1986an utzi zuen Steinek erakunde hori eta Berlinera joan zen berriz ere. Salzburgoko Jaialdiko zuzendari izan zen Gérard Mortierrekin batera. 1968an, Munichen zela, Peter Weissen Vietnami buruzko hitzaldia zuzendu zuen. 1969an, Bremenen, Goetheren Torquato Tassoren bertsio bat egin zuen.\n1970ean Schaubühnera iritsi zenean Steinek Brechten Ama antolatu zuen. Handik urtebetara, Peer Gynt osatu zuen, XIX. mendeko burgesen indibidualismoaren mitoa erakusten zuena. Iraganeko antzerkia Kleisten Hombourgeko printzea (1972), Gorkiren Udatiarrak (1974), Shakespeareren Zuk nahi bezala (1977) eta gaur egungoa elkartzen zituen, besteak beste, Botho Straussen lanarekin (Handia eta txikia, 1978; Parkea, 1984). Orestiada (1980) izan zen Steinen lanaren beste gailurretako bat. Greziar tragedia zehaztasun handiz berregin zuen Steinek, espresionismoaren bidetik. 1984an Hiru ahizpak eta 1989an Gereziondoa osatu zituen.


Kontsultak Identifikazio zenbakia: 900006206\nZergadunak 20.000€-ko erretiro pentsioa kobratzen du. Gainera, udal enpresa bateko Administrazio Kontseiluko kidea da, eta haren bileretara joateagatik zenbateko zehatz batzuk (bertaratzeagatiko dietak) jasotzen ditu. Adierazitakoaren arabera, dieta horiek enpresa publiko horretako kontseilari hautatu zuen udal taldearen alderdi politikoaren kontu korrontean ordaintzen dira zuzenean. Jakin nahi du zein den udal enpresako Administrazio Kontseiluaren bileretara joateagatik jasotzen dituen diru-sarreren kalifikazioa eta Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergaren autolikidazioa aurkeztu behar duen.\nSozietateetako Administrazio Kontseiluetako administratzaileek eta kideek jasotzen dituzten ordainsariak lan-etekinak dira haientzat, beren-beregiko lege xedapenaren bidez, nahiz eta bi aldeen artean inolako lan harremanik ez egon.\nDietari dagokienez, bi kasu eman daitezkete:\nErakunde ordaintzaileak Administrazio Kontseiluko kideen eskura jartzen baditu euren eginkizunak bete behar dituzten lekura joateko beharrezko baliabideak, hau da, garraiobidea eskaintzen badie edo arrazoi horrengatik jasaten dituzten gastuak zehatz-mehatz ordaintzen badizkie, ez da haientzako lan-etekinik egongo, ez baitute inolako irabazirik lortuko.\nAldiz, kontsulta egin duen erakundeak bere Administrazio Kontseiluko kideei euren zerbitzuak egin behar dituzten tokiraino joateko egindako gastuak ordaintzen badizkie, baina ez bada frogatzen horrela ordaindutako diru-kopuruak zehatz-mehatz konpentsatu dituztela gastu horiek, edo kide horiei oroharreko diru-kopuruak ordaintzen badizkie, eurek erabaki dezaten nola erabili, orduan diruzko lan-etekin baten aurrean egongo gara, eta etekin hori Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergaren eta horren atxikipen-sistemaren kargapean egongo da.\nKasu honetan badirudi bigarren kasuaren aurrean gaudela. Beraz, gauzak horrela, ulertu behar da agerliarrak kide duen Administrazio Kontseiluaren bileretara joateagatik jasotzen dituen dietak lan-etekinak direla harentzat, Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari lotuta eta salbuetsi gabe daudenak (eta haren atxikipen-sistemaren mende daudenak).\nAutolikidazioa aurkeztu behar du?\nUrteko 20.000 eurotik gorako lan-etekinak lortzen dituzten zergadunek Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergaren autolikidazioa aurkeztu behar dute. Eta hori da, hain zuzen ere, agerliarraren kasua, jasotzen duen erretiro pentsioaren eta kontseilari duen udal sozietatetik kobratzen dituen zenbatekoen batura zenbateko hori baino handiagoa baita.\nAurrekoa argitu ondoren, egokia da kontuan hartzea honako hau: kargu politikoek euren erakunde politikoari nahitaez emandako kopuruak ken ditzakete beren lan-etekinetatik, eta ekarpen horiek 182 zenbakiko eredu informatiboan aitortzen badira. Kargu horien ondoriozko lan-etekinak zergadunaren errenta-iturri nagusia baldin badira, kenketa horren muga kargu horiek garatzean lortutako etekin osoen % 25 izango da.


Ondarretako hondartza eta turistak - Ahotsak.eus\nOndarretako hondartza eta turistak\nOndarretako hondartza eta turistak Ondarretako hondartza. Kasetak alokatzen zituzten. Loretopen toldo handi bat jartzen zuten, pobreentzat. "Niños litris", ume aberatsak. Kanpotar asko etortzen zen udan; dendetan lehentasuna zuten haiek. Etxeak eta logelak alokatzen zituzten.\nHizlaria(k): Berasategi Etxeberria, Pepi\nBideo hau erabili nahi baduzu, jarri gurekin harremanetan eta kalitate onean bidaliko dizugu. Ez ahaztu mezuan DON-024-019 kodeko bideoa nahi duzula aipatzea: ahotsak@ahotsak.eus\nOndarretako hondartza. Kasetak alokatzen zituzten. Loretopen toldo handi bat jartzen zuten, pobreentzat. "Niños litris", ume aberatsak. Kanpotar asko etortzen zen udan; dendetan lehentasuna zuten haiek. Etxeak eta logelak alokatzen zituzten.\nData: 2009(e)ko irailaren 30a\nGaia(k): Aisia » Oporrak , Aisia » Mendia eta hondartza » Hondartza , Aisia » Taberna giroa » Hotelak eta pentsioak\n-Euzkiya hartzeko-ta ibiltzen zan, ta ordun txabolak jartzen zituen alkilatzeko. Bai. Hoi da, hoi goatzen naiz. Klao, ni orduako ya ba izango nitun hamar... hamar-hamaika urte izango nitun. Eta ditut launak esaten duenak, hoik hemen bertan nola bizitubak dian, e… nola Pico Loroko zea hortan, e, toldo haundi bat jartzen zuen…\n-Loretope, hori Loretope da, ezta?\n-Bai, bai. Esto… toldo haundi bat nola jartzen zuen, eta: “El toldo de los pobres”. Baiño ordun hor osatzen zian kuadrilla haundik eta ibiltzen zian jolasten… pasatzen zuen “formidable”! Eta klao, “lo niñ…”, epoka haiyetan “los niños litris” esaten zizaiyon txabolak-eta izaten zebenak. Eta haik: “A, pasais envidia? Aguantaros, que pa eso robais el dinero!”.\n-Joe… eta orduan txabolak izaten zian… e, bueno, kasetak, egurrezkuak?\n-Eta idiyak tiratuta ta hola mugitzen zian ala ez?\n-E, ez det /eztet/ uste, nik hoi ez det /eztet/ ikusi.\n-Bai, hoi bai, uzteko hor ta hoi ba bai, baiño nik hoi ez det hola ikusi... ez det ikusi behintzat, ez dakit. Ta ez due /eztue/ behin ere esan ibiltzen zianik… Geo erretiatzen zuen, ta geo ateatzeko ba kurpillak-ta bihar. Desmontatzen zituen danak, eta geo danak zeatu, ta geo... epoka alleatzen zanian ba berriz´e. Ta geo hasi zianian beste ze hok, telako gauzok.\n-Eta oain... oain hoi eozeiñek alkilatzen du /alkilatzeu/, baiño epoka haiyetan...\n-Garestiya izango zan. Ta hemen turis… etortzen zian uda partian-ta kanpotarrak…\n-Eta haiyek diferente jazten zian?\n-Jantzi, ta bronka earrak eta askotan dendeta jun ta /da/ predileziyua, ta amorraziyua ematen zizun! Esaten genduna: “Hemen gu urte guzin gaudez gastatzen, e, eta hoik etorri dia ta zer? Hoiyen… gue dirubak ez al diyo baliyo hoiyen bezelakuak?”. Ta bronkak izaten gendun, e.\n-Haiek lelengo, orduan, beti?\n-Bai, bai, bai. Oooo… hortan izugarrizkoa izandu da hemen, horta bai.\n-Eta hemen ze etortzen ziran, villetara eta holako etxe dotoretara?\n-Bai, villeta ta geo etxe normalak´e eoten zian alkilatzen zuenak, e. Udarako. Bai, zeatik igual jendiak esaten zuna: “Ba habitaziyua daukat libre eta, habitaziyua nola libre daukaten, ba udaran alkilatu, pezeta batzuk atea-ta iteko!”. Ta jendeak´e… etxetan´e holaxe ba hartzen zituen, ta hola ba pillan gehixeo jartzen zian ta igual habitaziyo paren bat, ta klao, pezeta batzuk ateatzen zituen udaran. Etxe asko´re eoten zian. Bai, hoi dana goatzen naiz, zeatik launak eskolan izaten gendun ta /da/… haik esaten zuen: “Sí, ha venido fulano y ha venido mengano, y dos habitaciones a ellos”. Ta ordun haiyen amak esaten zuna, alde iten zuenian: “Ba pezeta batzuk utzi ditue!”. Ta ordun ba gastu batzuk kubritzeko ondo etortzen dia /etortzeya/. “Umien liburuk ta gauzantzako diña ba ematen gaitue”.\nAfrikatik itzultzeko komeriak\nZestuako Lizaso hotelean neskame\nHondartza udatiarrentzat; eurak errekara\n1934an lehen aldiz oporrak\nBizi guztia toldero lanetan\nHondartzako zomorroak; bainujantziak\nUmetako lanak eta ibilerak\nBatzuetan bakarrik, bestetan lankideekin\nUdaran logelak alkilatzen ziren


1st abuztua 2017 – K17.eus\nErrusiar boltxebikea, langile familia batetako alaba, sindikalismoan nabarmendu zena. Lehen aldiz 1908an atxilotu zuten, 15 urte zituela, eta 1909an Alderdi Boltxebikeko kide egin zen. 1905eko iraultzan parte-hartze aktiboa izan zuen, eta 1917eko otsaileko iraultza arte […]\nErrusiar boltxebikea, poloniar jatorrikoa (bere abizena polonieraz Boncz-Brujewicz idazten da). Topografia ikasketak egin ostean, 1892an militantzia politikoari lotzen zaio, hasiera batean sindikalgintzan, 1895ean marxismoarekin bat egin zuelarik (ziurrenik Lenin beraren eraginez, zeina 1894an ezagutu zuen). […]\nPolitikari errusiarra, Alderdi Konstituzionalista Demokrataren buruzagia eta ideologo nagusia izan zen. Ogibidez, historia irakasle izan zen Moskuko Unibertsitatean. Ikasle garaian bere ideia liberalek orduko sistema tsaristarekin nolabaiteko ezinikusia ekarri bazioten ere, 1890an Errusiar Historia eta […]


kritiken hemeroteka » Ertzetik ertzera, ibaia\n« ‘Cinema Paradiso’ren eldarnio garratza | Bidasoan gora, mundu bat: “Ikusi eta pentsatu” »\nErtzetik ertzera, ibaia Ainhoa Aldazabal Gallastegui / Argia, 2021-01-03\nUrte honen hondarrean idatzi dut Argia astekari honetarako urteko azken literatur kritika. Ohorea nirea. Urtea amaitzeko eta liburua hasteko liburuaren azken orrira joateko gonbidapena egin nahi nizueke. Irakurtzen hasi aurretik girotu ezazue abesti horiekin egongela. Ezagutzen badituzue jakingo duzue giro lasai eta berezia sortzeko parada emango digutela. Neguko solstizioaren giro introspektibo eta magikoa jaso dut abestiotan. Prestatu txokolate beroa edo ardo kopatxo bat. Eta gozatu.\nOihane Amantegiren lehen liburu honek hasiera harrigarria eta inpaktuzkoa du oso. Askotan entzun diot Josune Muñozi anekdota on baten aukeraketa idazle on baten marka dela eta anekdota horrek sortzen duen inpaktua ondo ebaztea eta eskatzen duen tentsioa mantentzea ez dela batere erraza. Bada, lortzen du Amantegik anekdotaren pisuari eutsi eta liburuan zehar maila altua mantentzea.\nHilda jaio den ahizpa bikia eta bizirik jaio dena aurkeztuko zaizkigu oso hasieratik. Hortik aurrera bizitza eta heriotzaren minez, mugez eta kontrakotasunez arituko da. Mendebaldeko kulturan hain ohikoa den banaketa lausotuko du eta gerturatuko ditu bizitza eta heriotza. Pertsonaia nagusiaren amets, irudimen eta barne bizitzaren bitartez gertatuko da hau. Mundu magiko eta aberatsari egingo dio leku. Ipuinaren eta eleberriaren artean jolasten arituko da, genero literarioen mugak ere kolokan jarriz.\nIbaia da ipuinaren hitzak eramango dituen korrontea: Ochlockonee ibaia, ibaiertza, ibaiak gainezka egitea, ibai izoztuak, errekak… espazio fisiko gisa beti mugimenduan dagoen leku bat da ibaia. Edertasunaren gotorleku ere bada. Bizitza ugaria ere jasotzen du. Beste alde batetik, izaki magikoen ezkutalekua da. Misteriotsu. Arriskutsu. Urak, emozioen munduak alegia, bi munduren arteko elkarrizketa sortzeko metafora gisa funtzionatzen du.\nLiburua ez da ehun orrialdetara iristen eta begirada batean konturatuko gara atal bakoitza kapitulu oso motzek osatzen dutela. Moztasun hori kontatuko zaigunaren sakontasunarekin dago kontrastean eta efektu pizgarria sortuko du irakurlearengan. Anekdota bikainaren, erritmo biziaren, gai ausartaren eta metafora ezinhobearen bidez, eleberri borobila eta orekatua sortu da Oihane Amantegiren lumatik. Eskerrik asko, Oihane, ibai berriekin literaturaren itsasoa hornitzearren. 2021ari osasuna eta letren garraiolari apartak eskatuko dizkiot. Amesten jarraitzeko.


Aitor Servierrek botako du Baionan hasierako bertsoa | Aitor Servierrek botako du Baionan hasierako bertsoa – iparraldekohitza\nBaionako Udalak eguneko egitaraua indartu nahi izan du, eta musika eskaintza zabaldu du horretarako. Uztailaren 23tik 27ra iraganen dira bestak.\n“Ohiturak errespetatu nahi ditugu; ez da ezer aldatuko”, adierazi du Jean Rene Etxegarai Baionako auzapezak, gaur, besten egitaraua aurkezteko Lounge Kafe ostatuan emandako prentsaurrekoan. Alta, Baionako bestak zenbait berrikuntzarekin datoz aurten. Eguneko egitaraua indartu nahi izan dute, eta bestazaleen segurtasunari ere garrantzia eman nahi izan diote. Bestalde, hogei urtez besta batzordeko lehendakari izandako Andre Behotegi oroituko dute bestetan, igandean zendu baitzen. Aitor Servier Azkaineko bertsolari gazteari egokitu zaio besten hasieraren ondoko bertsoa botatzea.Baionako besta batzordeko lehendakari Henry Lauquek azaldu duenez, eguneko egitarauari garrantzia emateko, eguerditan Festiv’cuivres txarangak alaituko ditu Baionako karrikak, Leon erregearen agurraren ondotik. Bestalde, Tremplin Baiona Live 2014 izeneko egitasmoa jarri dute abian aurten. Eskualdeko talde hasiberriek izan dute lehiaketara aurkezteko aukera, eta irabazleek ortzegunetik larunbatera joko dute, 20:30etik hasita, Askatasunaren Plazan. Talde irabazleak Magnums, Dougz eta Alchim-x dira.Karrikaldiak urteroko lekua izanen du Baionako bestetan. Ortzegunetik igandera Jacques Portes plaza euskarazko dantza eta kantuek hartuko dute. 16:30etik 19:00etara ikusgarriak eskainiko dituzte, eta, ondotik, herritarrek hartuko dute dantza eta kanturako beta. Bertzeak bertze, Aire Ahizpak, Zortzi Buru eta Santutxuko Gaztedi taldeak parte hartuko dute Karrikaldian.\nGazteen aldetik ere bada berrikuntzarik. Urteroko gazte eguna antolatzetik harago joanen dira aurten, eta txosna gunea zabalduko dute Patxa plazan. Ondoko egunetan zehaztuko dute egitaraua.\nBertzalde, Baionako udaletxeak segurtasunean egiten duen lana nabarmendu du Jean Rene Etxegarai auzapezak. Horretarako, hiru atseden gune jarriko dituzte bestetan zehar. Hiriko errepideak itxiak egonen dira besta dagoen bitartean, eta garraio publikoa erabiltzeko aholkatu du udalak. Ingurumenaren errespetuari dagokionez, edalontzi berrerabilgarriak erabiltzeko eskatu dute. Prebentzioaren alorrean sakontzeko, bideo laburrak ere egin dituzte. Eraso sexistak, drogaren eraginpean gidatzea eta bestelako ezbeharrak saihestea da asmoa.\nLes Bascos LGTBen aldeko elkarteak, bere aldetik, Txalaparta izeneko lokala zabaldu du Jacques Lafitte karrikan. Ekainetik dago lokala irekita, baina Baionako bestak zabalpenerako baliatu nahi dituzte.


Asteazkenean, urriak 31, Petronorrek larrialdi kimikoetarako sirenen sarea aktibatuko du Muskizen simulakro bat burutzeko\nLarrialdietarako zerbitzuak 112-SOS Deiak Petronor eta AVEQ-KIMIKA batera, asteazkenean, urriak 31, abian jarriko dute larrialdi kimikoko simulakro bat 10:00etan. Helburua, horiek behar bezala funtzionatzen dutela egiaztatzeaz gain, Muskiz, Zierbena eta Abanto eta Zierbenan bizi direnei sirena hauen soinua eta larrialdi kimikoa egonez gero nola jardun behar duten ezagutzera ematea da. Horrenbestez, asteazken honetan, 10:00etan esteka honetan...\nPetronor konpainiaren Zuzendaritza Batzordeak emakumea den lehenengo batzarkide hartu du barne: Matilde García, Segurtasunezko Senior Gerentea\nMatilde García Echevarria du izena eta hemendik aurrera Segurtasuna, Ingurumena eta Kalitate arloko Senior Gerentearen lanpostuaz arduratuko da Segurtasuna, Ingurumena eta Kalitate Zuzendariordetzan. Aurrekoarentzat ere berri onak iritsi dira, alegia, Rafael Orejas, FCC-etako Senior Technical Advisor izango dela, Repsoleko Berrikuntza eta Digitalizazio Arloko Zuzendaritzan. Argazkia eta Iturria: Petronor\nTEPSA: 25 urte ISO 9001 ziurtagiriarekin\nTEPSA aitzindaria da solteko gai likidoak biltegiratzen eta banatzen, baina baita 1994an AENOR ziurtagiria lortzen ere. Orduz geroztik, 25 urte pasatu dira, eta beti eskuratu du ISO 9001 ziurtapena. Helburu horrek garbi erakusten du kalitatea, ingurumena, segurtasuna eta osasuna kudeatzen etengabeko hobekuntza lortzeko konpromiso sendoa hartuta duela. TEPSAk betidanik garatu du, «Aurrerabiderako konpromisoa» goiburupean, kalitatea,...\nEkainaren 18tik aurrera, Enpresa Kimikoen Euskal Elkarteak (AVEQ) eta Segurtasun Sailak (112 SOS DEIAK) larrialdi-sirenen sarearen simulakroak egingo dituzte; SEVESO Planeko enpresen hurbileko biztanleen segurtasuna bermatzea da helburua. Enpresa Kimikoen Euskal Elkartea Euskal Industriak sortu zuen, ingurumenaren gaineko eragina txikiagotzeko asmoz. Bere betebehar nagusia da jarduera eta instalazioen segurtasuna kudeatzea, eta manufaktura kimikoan sor...


‘Lego Ninjago’ filmaren egokitutako saioa eskainiko dute ostiralean, kalean | Herribizia\nJuneren Hegoak eta Mindara Errenteriako elkarteek Bizitu proiektuaren bosgarren saioa aurkeztu dute. Proiektu honek familia osoarentzako zine saioak eskaini nahi ditu, zinearen baldintzak egokituz haur guztientzat. Helburu horri jarraiki, datorren ostiralean, ekainaren 21ean gaueko 21:30etan Lego Ninjago filma disfrutatzeko aukera eskainiko dute Koldo Mitxelenako patioan (Biteri Eskolak).\nSarrera doan izango da eta Ozzinema zineklubarekin batera antolatutako saio berezi bat izango da, kalean, ikasturte bukaerako festa bat izango balitz bezala.\nProiektu hau aurrera joan den heinean, berritasunak egin daitezkeela ikusi dute antolatzaileek, eta horregatik apostu hau ere egin dute: kalean egi tea bi helburu nagusi lortzeko asmoekin: alde batetik, Mindara eta Juneren Hegoak elkarteen lana ikusarazteko eta bestalde aukera eskaintzea familia guztiei zinemaz disfrutatzeko orain hasiko den opor garai honetan.\nDatorren ostiraleko saioa, Bizitu ekimenaren bosgarrena izango da 2017 urtean jaio zenetik honako helburu hauekin:\n– dibertsitate funtzionala duten haurreei zinemaz disfrutatzeko esperientzia eskaintzea, baldintza berdinetan;\n– aisialdiko eta ondo pasatzeko giroa sortzea;\n– elkar ezagutaraztea eta aisialdiko gune horretan ere parteartaraztea, saioa publiko guztiari eta haur guztiei irekita baitago.\nGune kulturalek, orokorrean eta batez ere, behar bereziak dituzten haurren familientzat benetazko aisialdiko gune bat izateko dituzten zailtasunak azaldu nahi dituzte. Eta zine aretoak egoera berdinean daude: ezin dira topagunea bihurtu pertsona hauen beharrei aurre egiteko. Hori da proiektu honen ardatza: denoi zinemaren esperientzia gerturatzera, haur bakoitzaren ezberdintasunak errespetatuz, izan ditzaketen behar berezieei erantzuten.\nJuneren He goak eta Mindara elkarteak bere eskuhartzean lagutzen dieten haurrei erantzuna eman nahi die, eta aisialdia eta kultura funtseskoak ere baitira pertsonen garapenean.\nHorregatik, publiko guztientzat pelikula eskaintzeaz gain, saioan filma komentatzeko aukera egongo da, beharrezkoa bada ikusleak mugi daitezke, gunea txukunduko da parte-hartzaileak erosoak egoteko… dibertsitate futzionala duten haurrentzat zinema egokituz; horrela ere esperientzia hau konpartituko dute Bizitun parte hartu nahi duten beste haur eta familiekin. Eta uste dute kalean planteatzen den saio honetan baldintza hauek normaltasunean ere emango direla.


solen ahoskatzea: nola ahoskatu sol Frantsesa, Espainiera, Portugesa, Latin, Daniera, Ingelesa, Turkiera, Luxenburgera, Tatarera, Nederlandera, Esperanto, Suediera, Antzinako ingelesa, Antzinako eskandinaviera, Esloveniera, Kurmanji, Kroaziera, Katalana, Interlingua, Okzitaniera, Errumaniera, Wolofera, Finlandiera, Norvegiera, Alemana, Italiera, Bosniera, Azerbaijanera, Volapük, Piamonteran\nNola ahoskatu sol\nsolen ahoskatzea hemen Frantsesa [fr]\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: spl0uf (Frantzia, Gizonezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: baoqipei (Frantzia, Gizonezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: Domigloup (Frantzia, Emakumezkoa)\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Frantsesan\nPartekatu sol-ren ahoskera Frantsesan:\nsol adibidea esaldi batean\nIl a posé du carrelage sur le sol de son salonn ahoskera Ahoskatu duenak: Pat91 (Frantzia, Gizonezkoa)\nil tomba lourdement sur le soln ahoskera Ahoskatu duenak: baoqipei (Frantzia, Gizonezkoa)\nterren ahoskera terre [fr]\nmodelén ahoskera modelé [fr]\nreliefn ahoskera relief [fr]\nplanchern ahoskera plancher [fr]\nplate-formen ahoskera plate-forme [fr]\nplateformen ahoskera plateforme [fr]\nglèben ahoskera glèbe [fr]\nsolen ahoskatzea hemen Espainiera [es]\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: camilorosa (Txile, Gizonezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: Alius92 (Mexiko, Gizonezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: DonQuijote (Mexiko, Gizonezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: wordfor (Kolonbia, Emakumezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: arwen2598 (Argentina, Emakumezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: Orphneus (Argentina, Gizonezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: sperez2418 (Mexiko, Gizonezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: elharni (Argentina, Gizonezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: beitter (Espainia, Emakumezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: estexu (Espainia, Gizonezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: er9834l (Espainia, Gizonezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: Peps (Espainia, Gizonezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: MyTearsRmilk (Estatu Batuak, Emakumezkoa)\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Espainieran\nPartekatu sol-ren ahoskera Espainieran:\nAsí como el sol es la luz del mundo, aprender es la luz de la mente. (Eduardo VI de Inglaterra)n ahoskera Ahoskatu duenak: Covarrubias (Espainia, Gizonezkoa)\nEn 1543 Nicolás Copérnico sugirió que el Sol y no la Tierra, ocupa el centro de nuestro sistema planetario.n ahoskera Ahoskatu duenak: Covarrubias (Espainia, Gizonezkoa)\nNada nuevo bajo el sol.n ahoskera Ahoskatu duenak: Covarrubias (Espainia, Gizonezkoa)\nSol de marzo hiere como mazo.n ahoskera Ahoskatu duenak: Covarrubias (Espainia, Gizonezkoa)\nEn febrero, un rato al sol y otro al humero.n ahoskera Ahoskatu duenak: Covarrubias (Espainia, Gizonezkoa)\nLa Navidad al sol y la Florida al fuego, si quieres el año bueno y derechero.n ahoskera Ahoskatu duenak: abstract (Guatemala, Gizonezkoa)\nUn banquero es aquel que te da un paraguas cuando hace sol y te lo quita cuando llueve. (Mark Twain)n ahoskera Ahoskatu duenak: Nath26 (Venezuela, Emakumezkoa)\n¿Puedo tomar el sol?n ahoskera Ahoskatu duenak: tobiisagoodboy (Estatu Batuak, Gizonezkoa)\nMe he quemado al sol.n ahoskera Ahoskatu duenak: joseangel (Espainia, Gizonezkoa)\nluzn ahoskera luz [es]\ndían ahoskera día [es]\nreyn ahoskera rey [es]\nestrellan ahoskera estrella [es]\ncielon ahoskera cielo [es]\nFebon ahoskera Febo [es]\nencanton ahoskera encanto [es]\nsolen ahoskatzea hemen Portugesa [pt]\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: mariotata (Brasil, Emakumezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: coohrus (Brasil, Gizonezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: Vitorcr (Brasil, Gizonezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: hiroy (Brasil, Gizonezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: megskae (Brasil, Emakumezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: cesaraug100 (Brasil, Gizonezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: ricnester (Brasil, Gizonezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: anabrasil (Brasil, Emakumezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: Sirasp (Brasil, Emakumezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: ines2406 (Portugal, Emakumezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: mosquitaymari (Portugal, Emakumezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: zhangqiantiago (Portugal, Gizonezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: torcato (Portugal, Gizonezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: thatra (Espainia, Emakumezkoa)\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Portugesan\nPartekatu sol-ren ahoskera Portugesan:\nO sol esta quenten ahoskera Ahoskatu duenak: cesaraug100 (Brasil, Gizonezkoa)\nAbra a porta e a janela e vem ver o sol nascer!n ahoskera Ahoskatu duenak: Thiago77 (Brasil, Gizonezkoa)\nDomingo de sol.n ahoskera Ahoskatu duenak: SunaS (Brasil, Emakumezkoa)\nsolen ahoskatzea hemen Latin [la]\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: Vortarulo (Alemania, Gizonezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: giorgiospizzi (Italia, Gizonezkoa)\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Latinn\nPartekatu sol-ren ahoskera Latinn:\nNihil novi sub sole.n ahoskera Ahoskatu duenak: Sobakus (Errusia, Gizonezkoa)\nNihil novi sub sole.n ahoskera Ahoskatu duenak: giorgiospizzi (Italia, Gizonezkoa)\nsolen ahoskatzea hemen Daniera [da]\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: MajaLange (Danimarka, Emakumezkoa)\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Danieran\nPartekatu sol-ren ahoskera Danieran:\nsolen ahoskatzea hemen Ingelesa [en]\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: dorabora (Erresuma Batua, Emakumezkoa)\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Ingelesan\nPartekatu sol-ren ahoskera Ingelesan:\nsolen ahoskatzea hemen Turkiera [tr]\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: ninjacell (Austria, Emakumezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: kiddopedia (Turkia, Gizonezkoa)\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Turkieran\nPartekatu sol-ren ahoskera Turkieran:\naziz behich, sol bek mevkisinde forma giyen Türk asıllı futbol oyuncusun ahoskera Ahoskatu duenak: memoli (Turkia, Gizonezkoa)\nsolen ahoskatzea hemen Luxenburgera [lb]\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: piral58 (Luxenburgo, Gizonezkoa)\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Luxenburgeran\nPartekatu sol-ren ahoskera Luxenburgeran:\nsolen ahoskatzea hemen Tatarera [tt]\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: Sham2019 (Errusia, Gizonezkoa)\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Tatareran\nPartekatu sol-ren ahoskera Tatareran:\nsolen ahoskatzea hemen Nederlandera [nl]\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: Jcbos (Herbehereak, Gizonezkoa)\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Nederlanderan\nPartekatu sol-ren ahoskera Nederlanderan:\nsolen ahoskatzea hemen Esperanto [eo]\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: urso170 (Costa Rica, Gizonezkoa)\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Esperanton\nPartekatu sol-ren ahoskera Esperanton:\nsolen ahoskatzea hemen Suediera [sv]\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: pernys32 (Suedia, Gizonezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: piratresan (Suedia, Gizonezkoa)\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Suedieran\nPartekatu sol-ren ahoskera Suedieran:\nI söder finns det soln ahoskera Ahoskatu duenak: hansbergman (Suedia, Gizonezkoa)\nsolen ahoskatzea hemen Antzinako ingelesa [ang]\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: wikaros (Estatu Batuak, Gizonezkoa)\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Antzinako ingelesan\nPartekatu sol-ren ahoskera Antzinako ingelesan:\nsolen ahoskatzea hemen Antzinako eskandinaviera [non]\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Antzinako eskandinavieran\nPartekatu sol-ren ahoskera Antzinako eskandinavieran:\nsolen ahoskatzea hemen Esloveniera [sl]\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: whitelion (Eslovenia, Emakumezkoa)\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Eslovenieran\nPartekatu sol-ren ahoskera Eslovenieran:\nsolen ahoskatzea hemen Kurmanji [kmr]\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: ramazan (Turkia, Gizonezkoa)\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Kurmanjin\nPartekatu sol-ren ahoskera Kurmanjin:\nsolen ahoskatzea hemen Kroaziera [hr]\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: teapot (Kroazia, Emakumezkoa)\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Kroazieran\nPartekatu sol-ren ahoskera Kroazieran:\nsolen ahoskatzea hemen Katalana [ca]\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: mrosa (Espainia, Emakumezkoa)\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Katalanan\nPartekatu sol-ren ahoskera Katalanan:\nsolen ahoskatzea hemen Interlingua [ia]\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: McDutchie (Herbehereak, Gizonezkoa)\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Interlinguan\nPartekatu sol-ren ahoskera Interlinguan:\nsolen ahoskatzea hemen Okzitaniera [oc]\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: fabre (Frantzia, Gizonezkoa)\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Okzitanieran\nPartekatu sol-ren ahoskera Okzitanieran:\nsolen ahoskatzea hemen Errumaniera [ro]\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: marduk (Moldavia, Gizonezkoa)\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Errumanieran\nPartekatu sol-ren ahoskera Errumanieran:\nsolen ahoskatzea hemen Wolofera [wo]\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: ilimaan (Senegal, Gizonezkoa)\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Woloferan\nPartekatu sol-ren ahoskera Woloferan:\nsolen ahoskatzea hemen Finlandiera [fi]\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: tmkiiski (Finlandia, Emakumezkoa)\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Finlandieran\nPartekatu sol-ren ahoskera Finlandieran:\nsolen ahoskatzea hemen Norvegiera [no]\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: Aleco (Norvegia, Gizonezkoa)\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Norvegieran\nPartekatu sol-ren ahoskera Norvegieran:\nsolen ahoskatzea hemen Alemana [de]\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: Thonatas (Alemania, Gizonezkoa)\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Alemanan\nPartekatu sol-ren ahoskera Alemanan:\nsolen ahoskatzea hemen Italiera [it]\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: Saetta (Italia, Gizonezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: mistersarcastic (Italia, Gizonezkoa)\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: VegNob (Italia, Emakumezkoa)\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Italieran\nPartekatu sol-ren ahoskera Italieran:\nQuel sol è una semibreve.n ahoskera Ahoskatu duenak: AZ85 (Italia, Gizonezkoa)\nsolen ahoskatzea hemen Bosniera [bs]\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: Amirbasic (Estatu Batuak, Gizonezkoa)\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Bosnieran\nPartekatu sol-ren ahoskera Bosnieran:\nsolen ahoskatzea hemen Azerbaijanera [az]\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: sevinc (Azerbaijan, Emakumezkoa)\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Azerbaijaneran\nPartekatu sol-ren ahoskera Azerbaijaneran:\nsolen ahoskatzea hemen Volapük [vo]\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: slin (Alemania, Gizonezkoa)\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Volapükn\nPartekatu sol-ren ahoskera Volapükn:\nsolen ahoskatzea hemen Piamontera [pms]\nsoln ahoskera Ahoskatu duenak: tokonoma (Italia, Gizonezkoa)\nHobetu dezakezu? Zure ahoskatzea desberdina da? Ahoskatu sol Piamonteran\nPartekatu sol-ren ahoskera Piamonteran:\nsol oraindik ez dago ahoskatua:\nGrabatu sol sol [an] Ba al dakizu sol ahoskatzen?\nGrabatu sol sol [en - usa] Ba al dakizu sol ahoskatzen?\nGrabatu sol sol [eu] Ba al dakizu sol ahoskatzen?\nGrabatu sol sol [gl] Ba al dakizu sol ahoskatzen?\nGrabatu sol sol [ind] Ba al dakizu sol ahoskatzen?\nGrabatu sol sol [no] Ba al dakizu sol ahoskatzen?\nGrabatu sol sol [ast] Ba al dakizu sol ahoskatzen?\nGrabatu sol sol [kea] Ba al dakizu sol ahoskatzen?\nGrabatu sol sol [fur] Ba al dakizu sol ahoskatzen?\nEskatu ahoskera berri bat Ahoskatzea hemen: Alemana Antzinako eskandinaviera Antzinako ingelesa Aragoiera Asturiera Azerbaijanera Bosniera Cabo Verdeko kreolera Daniera Errumaniera Esloveniera Espainiera Esperanto Euskara Finlandiera Frantsesa Friulera Galiziera Indonesiera Ingelesa Interlingua Italiera Katalana Kroaziera Kurduera Latin Luxenburgera Nederlandera Norvegiera Okzitaniera Piamontera Portugesa Suediera Tatarera Turkiera Volapük Wolofera


ARKU BILUZIA MODALITATEAN, LEHEN HIRU SAILKATUAK OÑATIARRAK IZAN ZIREN\n70 arkulari bildu ziren atzo, VII. San Migel Sarian\nBasoko Arkutiraketako VII. San Migel Saria ospatu zen atzo Oñatin. Arantzazu auzoan kokaturiko Zozopase inguruan lehiatu zen txapelketa beste urtebetez, Aizkorri-Aratz Natur Parkean. Herriko saria jokatu aurretik baina, 2015eko Autonomien arteko ligako 5. jardunaldirako eta Gipuzkoako Open Ligako 3.erako puntuagarria izan zen beste ibilibide bat osatu zuten lehiakideek. Orotara, 20 postuko bi ibilbidek osatu zuten atzo goizeko jardunaldia.\nUdako eguraldi zoragarriaren ospatu zen atzo, VII. San Migel Saria. 70 arkulari inguru elkartu ziren Zozopasen. Aipatzekoa, 12 emakumezko eta 6 gaztetxok ere aritu zirela horien artean. Txapelketan aritu ziren taldeak ere txoko ezberdinetatik etorritakoak izan ziren. Amurrio, Aurrera eta Kiowa arabarrak; Abanto Gezaleriak, Santurtzi eta Zugaztieta bizkaitarrak; Diarco, Ordizia eta Txantxiku Arkulariak gipuzkoarrak; Lakarri, Salesianos, Arco Iruña, Tudela, Arco Ribera eta Compañía de Arqueros de Olite nafarrak izan ziren lehian aritu zirenak.\nBi ligetarako puntuagarria zen ibilibidea amaitu ostean, SUSTRAI Fruta Dendak eskeiniriko produktuak dastatu, atseden pixka bat hartu eta San Migel Saria lehiatzen hasi ziren parte hartzaileak. Arkulariak arkuaren arabera banatzen direnez, lau kategoria ezberdinetan banatu ziren sariak. Emakumezkoetan, arku biluziko lehenengo saria Amurriora joan zen, arku biribildu eta zuzenekoa berriz, Nafarroara. Gizonezkoetan arku libre eta biribilduko sariak, Ordiziar batek eraman zituen eta arku zuzenekoa Nafarroara joan zen.\nArku biluzian oñatiarrak nagusi\nLehian jarri ziren sari guztien artean, Oñatin gelditu ziren sari bakarrak arku biluzia modalitatekoak izan ziren. Txantxiku Arkulariak taldeko Ander Letamendi, Gaizka Otadui eta Martin Letamendik osatu zuten hurrenez-hurren aipatu mailako podium nagusia.\nArku biluzian oñatiarrak nagusi izan ziren. Argazkiak: Txantxiku Arkulariak.


Bullying madarikatua - - Tolosaldeko ataria\nIñaki Zubeldia 2019-06-25 12:37\nBehin ere bukatzen ez den belar txarra bihurtzen ari da eskoletako edo gaztetxoen arteko bullying-a. Aurreko astean ere hamahiru urteko mutiko bat hil da gaitz malapartatu horrek itsaslabar malkartsu batera eramanda. Getxon gertatu da, Euskal Herrian, eta gugandik gertu gertatzeak badirudi gogorragoa bihurtzen duela gertakizuna.\nPertsona bat, kasu honetan mutiko bat, bere burua hiltzeraino eramaten duen desesperazioa izugarria izan behar da. Zenbat sufritu ote du gizarajoak mundu hau uzteko erabakia hartzeraino iritsi baldin bada. Gaztetxoa izanik, hegoak bizitzari eta udaberriari ireki behar dizkiozunean, ikusteko zer dagoen nerabeen eta geroxeago helduen munduan, eta hego horiek irekitzeko gogoa eta bizipoza kendu dizutenean..., zerbait gogorra egon da hor tartean. Zerbait gogorra itsutzen zaituena, itxaropena jaten dizuna, mundu hau toki gorrotagarri bezala ikusarazten dizuna.\nEta bullying-a praktikatzen duenak eta horretaz jabetu eta ezertxo ere egiten ez duenak eramaten du sufrikario hori pairatu duena desesperantza egoera horretara. Bullying-a gaiztoa da, zitala, ankerra... aurrean daukazun oraindik osatu gabeko izaki hori deuseztera baitoa bai psikologikoki, bai emozionalki, bai pertsona bezala. Eta askotan ikusi da ondorioak izugarriak direla, batzuen bizipoza eta bizitzeko gogoa guztiz kentzerainokoa; eta hain egoera larriraino iristen ez denean ere, pertsonaren nortasuna, autoestima eta konfiantza galtzerainokoa.\nEta arazo hau oso serio hartu beharra daukagu, belar txarra ugaritu egiten baita erraz, uztaoa belardian bezala. Badirudi bullying kasuak ugaritzen ari direla, eta beti hain larriak ez badira ere, ez dakizu non dagoen muga eta noiz helduko den itzuli ezinezko marraraino. Gaitz malapartatu hau gure artetik erauzteko uste dut Finlandiatik ekarri zutela protokolo edo teknika bat, “torturatzaileak” bere jarrera utz dezan eta hori egiteko besteen babesik sentitu ez dezan. “Torturatzaile” deitu diot bullying-a praktikatzen duenari, egiten duena tortura psikologiko mota bat baita, oso gaiztoa, zentzurik gabekoa eta askotan modu ezkutuan eta disimulatuan egiten dena. Eta okerrena da gehienetan inbidiagatik, ezinikusiagatik, mendekuagatik egiten dela beste inolako arrazoirik gabe. Bat besteak baino ikasle hobea delako, saiatuagoa eta nota hobeak ateratzen dituena; edota, besteak baino aspektu fisiko hobea duelako eta lagunen artean arrakasta handiagoa duelako; edota, arazo fisiko txiki edo handiren bat duelako eta horrekin min eman nahi zaiolako... Eta beste askotan, norberaren konplexuak, autoestima eza, arrakasta falta... gainditzeko eta beste bati min emanez eta hura umiliatuz, zu norbait zarela sentitzeko. Eta hauxe da bullying-ik gaiztoena, denak oso gaiztoak badira ere. Azken honek uste du beste bati min emanez eta hura behean jarriz, norbera altuago geratzen dela, eta ez da konturatzen urkoa zenbat eta gehiago zapaldu orduan eta pertsona kaxkarragoa dela, horrek ez duela zorionik ematen, eta hori egiten duena izan litekeen pertsonarik gaizto eta zitalena dela, gerora delinkuentzian erortzeko arrisku handia duena.\nDenok jaio gara mundu honetara zoriontsu izateko eta ingurukoei ere zoriontsu izaten laguntzeko. Eta hori egiten duenak barruan poz berezi bat sentitzen du, “kontzientzia” deitzen diogun horrek ematen diguna. Baina besteen zoriona deuseztuz eta besteen bizia tormentu bihurtuz bizi nahi duenari bere “kontzientziak” esaten dio “hi gizatxar bat haiz, miserable bat” eta bere burua zikina ikusten du, horrek barruko erraiak jaten dizkiolarik eta zorionik eman ez. Horregatik, askotan, torturatzailea, bullying egilea, miserable bat da eta horregatik egiten du, baina ingurukoen egitekoa da pertsona horri galga edo frenua jartzea eta bere jarreraren alde iluna eta ondorio txarrak ikusaraztea. Eta batez ere denon eginkizuna da bullying-a sufritzen duenari gure babes osoa, gure maitasuna eta estimua agertzea, apreziatua, maitatua eta baliotsua senti dadin. Hala bedi!


20 martxoa, 2019 Garai batean 1097\nIntsumisioaren aldeko manifestazioa Ordizian.\n1995etik aurrera 2+4+1 zenbakien bidez adierazitako zigorrak, ehunka gazterengan izan zuen eragina; Espainiako Armadari intsumisioa egiteagatik jarritako kartzela zigorra adierazten zuen: 2 urte, 4 hilabete eta egun 1.\n2001eko abenduaren 31ra arte, 18 urtetik gorako gizonezkoek derrigorrezkoa zuten Espainiako armadan urtebeteko zerbitzu militarra egitea. Horren ordez, legeak berak, kontzientzia eragozpena egiteko aukera ematen zuen, horretarako homologatuak zeuden hainbat erakundetan eta entitatetan prestazioak eginez; Gurutze Gorrian esate baterako. Azken honen iraupena, hilabete batzuk luzeagoa zen.\nHasiera batean, soldadutzarik egin nahi ez zutenek, kontzientzia eragozpenaren bidea aukeratzen zuten Espainiako armadari uko egiteko, baina hurrengo urratsa, kontzientzia eragozpenari uko egiten hastea izan zen, intsumisioaren lehen urratsa. Intsumisioaren hasiera markatu zuen data da 1989. urteko otsailaren 20a. Espainiar estatuko hainbat gobernu militarren aurrean 57 gazte aurkeztu ziren publikoki, derrigorrezko zerbitzu militarrari ezetz esateko. 11 lagun atxilotu eta espetxe militarretan sartu zituzten preso. Handik aurrera, etengabeak izan ziren bide bera aukeratu zuten gazteak: Euskal Herrian 12.000 gazte inguru eta Goierrin 300 inguru. Hamabi urte iraun zuen desobedientzia zibilaren aldeko dinamikak, 2001 amaieran derrigorrezko zerbitzu militarra desagertu arte.\nBeasainen, Gurutze Gorriko egoitzaren aurrean egindako ekintza.\nGoierrin mugimendu handia sortu zen kontzientzia eragozleen inguruan lehenengo –Goierriko Objetore Taldea (GOT) sortu zen– eta intsumisioaren inguruan ondoren. Ramon Lizarraga beasaindar intsumituak gogoratu duenez, «1993an hasi zen egurra eta 1995ean onartutako zigor kode berriarekin izan zen boom-a». Izan ere, 95eko kode penal berriarekin, intsumituentzako kartzela zigorra bi urte, lau hilabete eta egun batekoa zen, eta gazteek kartzelara joan behar izaten zuten. Goierriren kasuan, lau goierritar sartu zituzten kartzelan: Joseba Mintegi ordiziarra, eta Juan Carlos Albitos, Jon Olano Olarius eta Aitor Mendizabal beasaindarrak. «Aurreko intsumituei 18 hilabete, 12 hilabete… eskatzen ziguten, baina ez geneukan kartzelara joan beharrik, normalean. Baina 95etik aurrera, bi urtetik gorako zigorra zenez, kartzelara joan beharra zegoen». Zigor kode berriak 8 hilabeteko inhabilitazioa ere ezartzen zien intsumituei, «lanpostu publikoetarako inhabilitazioa».\nLizarragak nabarmendu duenez, hainbat udalen «laguntza» oso garrantzitsua izan zen inhabilitazioaren gaiarekin lotuta. Gainera, udalek, derrigorrean, herriko gazteen informazioa bidali behar izaten zioten armadari. «1996an Eudima, Euskal Herriko udalerri intsumituen mankomunitatea, sortu zen eta bultzada eta indar handia bat eman zigun». Eudima osatu zuten udalak HBk, EAk eta independeentek osatuak ziren.\nLizarragaren esanetan, hainbat erakunderen laguntzarekin batera, gizartearen mobilizazioa ezinbestekoa izan zen: azaroan, adibidez, soldadutzara gazte bakoitza nora joango zen erabakitzeko zozketa egiten ziren. Ikastetxeetan grebak eta mobilizazio jendetsuak egiten ziren zozketa egunetan.\n« Zapelatza erlezain\nGoiBerri 321. zenbakia [pdf] »


13 uztaila, 2020 Gure lurra 418\nArtaxoako (Nafarroa) Ecofert enpresara eramango dituzte uztailean Goierrin bilduko diren artile tonak, han ongarri bihurtzeko. Ikerketan sakontzeko behar nabaria dago.\nGoierriko artegi zein baserrietan pilatutako milaka eta milaka artile kilok Nafarroarako bidea hartuko dute uztailaren bigarren hamabostaldian. Artaxoako Ecofert enpresara eramango dituzte, han, hidrolisi tratamendu baten bitartez, ongarri biologiko bihur dezaten. Idiazabalgo Baserritarren Elkarteko pabiloira eraman beharko dute Goierriko 65 artzain eta baserritarrek etxean duten artilea, uztailaren 20ko asteko egun batean. Bilketa egun bakarrean egingo da aurten, eta bi baldintza bete beharko dira ezinbestean: aurrez txanda hartzea da bat, eta aldundiko erregistroetan agertzen diren izen-abizenak kontzeptu bezala duen ordainagiria aurkeztea bestea. Ordainketa egin ezean, eramaileari ez diote artilerik hartuko.\nLandaola (Gipuzkoako landa garapen elkarteen federazioa, tartean Goimen), Abelur eta Lurgintza elkarteak ari dira elkarlanean bilketa moduak antolatzen. Azken horretara deitu behar da txanda hartzeko, eta orduan jakinaraziko diote abeltzain bakoitzari ordaindu beharreko kopurua zehatza zein den. Iazko kanpainan kiloko 0,115 euro (gehi %10eko BEZa) ordaindu behar izan zuten, eta aurten beste modura batera egin dute kalkulua. Kostua norberaren ardi kopuruaren araberakoa izango da, 50nako tarteetan banatuta: 0-50 ardi bider zehaztutako kopurua –lerro hauek idazterakoan zehaztu gabe zegoen–, 50-100 ardi artean… Finantzaketaren zati bat Gipuzkoako Foru Aldundiak hartuko du bere gain. Gipuzkoan 200 tona artile inguru biltzen dela kalkulatzen da, laurdena pasa Goierrin: lau-bost kamioikada artile.\nLanketa, irtenbideak aurkitzeko\nGaur egun kudeaketa zaila duen hondakina da ardi latxen ustiapenetako artile gordina, eta gastu bihurtu da artzainentzat. Garai batean dirua egiten zuten, baina orain apenas duen merkaturik. 2018an, gainera, animalia jatorriko hondakin izaera eman zion artileari Europako Batasunak, eta hortaz, hondakin tratamendua eman behar zaio. Garraiorako egiaztagari bereziak behar dira, eta ezin da erre edo edozein zabortegitan bota.\nBaztango Udalak, esaterako, proiektu bat abiatua du Vivateris enpresarekin artileari balio gehigarri bat emateko helburuarekin. Konpostarena da bat, eta berotegi eta baratzeetako landare igokariei eusteko soka biodegradarriena bestea. Artilea keratina da, proteina gogor eta moldakaitza, baina %16a nitrogenoa da, eta landareentzat makroongarri egokia. Enpresa hori saiatu da Europatik ikerketarako diru-laguntzak lortzen, baina oraingoz ez da halakorik iritsi. Garbi du ikerketan sakondu beharra dagoela artilearen zikloa artegian edo baserrian hasi eta bukatu dadin.\nIritzi berekoak dira Goimenen ere, eta erronka nagusia artzainek artileari irtenbidea era autonomoan ematea dela uste dute. Artilearen balio erantsia baserrian gelditzea nahi dute. Hala ere, artiletik eratorritako produktu berriak merkaturatzeko lanketa bat egitea aldarrikatzen du Goimenek, eta ikerketarako, garapenerako eta berrikuntzarako baliabideak jartzea.\nArtilea jantzi eta osagarrietan\nKosmetika mundua izan daiteke aukeretako bat. Keratina asko du ardi latxaren artileak, eta ilea zaintzeko gero eta produktu gehiagok erabiltzen dute proteina hori. Eraikuntzarena izan daiteke bestea. Isolatzaile ona da artilea, baina oraindik ez daude oso aurreratuta adreiluarekin nahasteko teknikak.\nBien bitartean, jantzigintzaren sektorean egin diren aurrerarapenak aipatu daitezke. Ternua kirol arropa etxeak Artileshell izenez bataiatu duen isolatzaile termikoa sortu du, Sarako (Lapurdi) Iletegia enpresarekin lankidetzan eta hainbat erakunderen laguntzarekin, aldundia tartean. Artile Jacket berokia ateratzekoa da udazkenean Arrasateko enpresa, uretik eta haizetik babestuko duen jaka ekologikoa.\nEta Goierrin bertan Sandra Cliville artisaua da artilea landuz urteak daramatzana jantziak eta osagarriak egiten Ataungo Uztatxo baserrian. Latxa ardiaren artilearen zuntzak beste zuntz natural batzuekin nahastuz, askotariko produktuak egiten ditu Maduixa Gorria markapean, baita beharrezko bihurtu diren musuko ekologikoak ere.\n62.250. Kilo artile aurtengo kanpainan Goierrin. Gipuzkoako Foru Aldundiak dituen azken datuen arabera, eta ardi bakoitzeko batez beste 2,5 kg. jarrita, hori da potentzialki Goierrin bildu litekeen kopurua. Sektoreko 65 profesionalen –izan artzain ala baserritar– ardi kopuruak aintzat hartuta egindako kalkulua da. 2017. urtean 42 tona artile bildu ziren, 2018an hamalau gehiago (56 tona), eta iaz 30 tona soilik, bilketa antolatzeko berandu ibili baitziren.\nTxanda hartuta eta kostuak ordainduta eraman behar da artilea Idiazabalera.\nEguna eta tokia. Uztailaren 20ko astean izango da bilketa –lerrook idazterakoan eguna zehazteko zegoen–, Idiazabalgo Abeltzain Elkartearen pabiloian, egun bakarrean.\nModua eta kostua. Artilea zakutan bilduta eraman behar da. Entrega gunean sartzeko, dagokion zenbatekoa ordaindu izanaren egiaztagaria erakutsi behar zaio arduradunari. Kostua norberaren ardi kopuruaren araberakoa izango da, 50nako tarteetan.\nTxanda hartzeko. Txanda hartzeko eta informazio gehiagorako telefonoa: 696 433 602 (Lurgintza).\n« TicketBAI: dendarien fakturak eta Ogasuna (I)\nGoierri ezagutzeko 20 plan [pdf] »