Uraren kudeaketa, eztabaida ahantzia | Politika | Berria\nBaionako ur konpainia publikoaren kudeaketa Euskal Elkargoaren esku gelditu da. HITZA Tamaina handiagoan ikusi\nUrtarrilean pasatzekoak ziren Euskal Elkargora, Notre legearen arabera, uraren kudeaketa herrien eskutik, nahiz eta Euskal Elkargoaren kasuan herri gehienek 2018 hastapenetik eskumen transferentzia egina zuten. Elkargoaren aitzinkontuak badu beraz uraren lerroa —ur edangarriarena eta ur zikinena—, baina eztabaidarik abantzu ez du eragiten kudeaketa motaz aldatzeko paradak.\nUr edangarriaren kudeaketa mosaiko konplexua dela argiki erakusten du artikulu hau ilustratzen duen infografiak: ur konpainia publikoa duten herriak, herrien arteko sindikatuak, eta zerbitzua enpresa pribatuei azpikontratatzen dieten herriak badira lurraldean zehar. 72 herri dira ur konpainia publikoa dutenak (osoki publikoa ala zerbitzuaren parte bat azpikontrataturik) eta 60 kudeaketa enpresa pribatuen esku utzia dutenak; horiek, nahi balute, kudeaketa publikora pasatzeko hautua egin lezakete lehendik izenpetu kontratua bukatzera doalarik.\nLuzeak badira ere, Euskal Elkargoa sortu aitzineko herri elkargoek, sindikatuek ala herriko etxeek enpresa pribatuekin sinatu kontratuek iraungitze data badute. Zazpi sektoreetako hautetsiek (lehengo herri elkargoak), kudeaketa kontratuak bukatzean, Ipar Euskal Herriko ur konpainia publikoaren kudeaketaren hautua egin lezakete. Kontsultatuak izanen dira gutxienez beren iritzia eman dezaten, joan den urte bukaeran Zuberoako hautetsiek egin zuten bezala 25 herritako ur edangarria kudeatzen duen Lagun enpresaren kontratua agortzera zihoalarik.\nBaina hautetsi gehienak, Zuberoan argi gelditu zen bezala, ez dira uraren gaiaz jabetu edo bereziki informatu. Beren iritzia emateko bozkan, adibidez, hautetsiek ez zuten kasu egin Elkargoak berak Espelia kabineteari manatu zion azterketaren emaitzari; txosten horren ondorioek ur konpainia publikoaren aldeko hautua gomendatzen zuten, eta azpikontratu pribatu bidezko kudeaketa «gutien egokitua» zela gehitzen zuen. Horren alde jo zuten, halere, hautetsi gehienek. 128 boz izan ziren enpresa pribatu baten esku uztearen alde, 16 kontra eta 28 abstentzio. Beren ur konpainia duten herriek gisa berean segituko dute, baina aldaketarik ez da izanen enpresa pribatuak kudeatzen dituen herrietan ere.\nInteres apalaren beste seinalea da Elkargoko uraren batzorde iraunkorreko azken bilkuretan hiru auzapez baizik ez zirela bildu, hauteskundeen ondorioz omen. Hauteskundeak izan aitzin ere, ez ziren trumilka joaten. Batzorde horretan biltzen dira hainbat elkartetako kideak ere, CADE ingurumenaren defentsa elkartekoak horien artean. Pascal Burgues elkarteko kidearen ustez deliberoak aitzinetik hartuak bezala dira: «Ohartzen gara azpikontratu pribatuez iritzia eskatzen zaigula deliberoa jadanik hartua delarik. Hori ikusi dugu kasu batean eta pentsatzen dugu sistemak horretara jotzen segituko duela». Haren erranetan, «usaintzen» hasiak dira enpresa pribatuekin kontratuak bukatu arau, sistema horren alde egiten segituko dela.\nCADEko kidearen arabera, entzun ohi dute «ez dugula gaitasuna zerbitzu publiko gisa aritzeko eta kudeaketa talde pribatuen esku utzi behar dela», baina Baionako konpainia publikoak kontrakoa frogatzen du, bere ustez: «Eskualdeko ur edangarri unitaterik handienetarikoa da Errobiko lantegia. Bada gaitasuna». Eskala handiko konpainia bat sortzekotan, gainera, Ipar Euskal Herriko eskola desberdinetan aski ingeniari formatzen direla gehitzen du, «gaitasuna dutenak ur edangarriaren koadroan misio bat asumitzeko». Bestalde formazio sistemaren «ekosistema aberasteko» balioko luke, Burguesen arabera, kudeaketa publikoaren alde jotzeak eskolen garapena ekarriko lukeelako.\nHauteskunde garaiko neurri zorrotzekin, ardurak dituzten hautetsiek ez dute beren agintaldiko lanaz hitz egiteko zuzenik; horregatik ez da mintzatu oraingoan Serge Arcouet, Elkargoaren esku izan aitzin Baionako ur konpainia publikoaren ardura zuen hautetsia. Baina Hitza-ri 2017an egin adierazpenekin argitu zuen lurraldeko kudeaketa desberdinak elkartzearen beste zailtasun bat: «Hitz garrantzitsua, aldaketa honetan, elkartasuna da. Baionan, herri elkargo handi honen alde bozkatu dugu, nihaurek sostengatu dut, kostaldeko ala barnealdeko lurraldeek zerbitzu berak ukan ditzaten. Ez da erraza, diferentzia handiak daudelako prezioan, adibidez. Barnealdean, ur kontsumitzaile anitz laborariak dira; horiek kontsumitzaile handiak dira, eta prezioari zinez atxikiak dira. Prezioen bat-egitea eztabaida garrantzitsua izanen da, eta kasu egin behar dugu barnealdekoak ez daitezen zigortuak izan». Prezioak orekatu beharra aipatzean, Jean-Rene Etxegarai Elkargoko buruak argi utzi zuen «prezio apaltzeak nekez» gertatuko direla, ur sareen mantentze gastu handia delako.\nGaur egun diferentzia handiak dira prezioetan, eta, harmonizazioa aipatzen bada ere, ez da gai zerrendan oraino. Mauleko adibide bat aipa daiteke, hiri berean ur konpainia publiko bat eta enpresa pribatu bat baitira kudeatzaile, sektoreka: 150 metro kubiko kontsumitzeagatik, pribatuan 450 euro pagatzen dira eta publikoan 276 euro.\nGastuetan, berriz, Pascal Burguesentzat pribatuena da garestiena: «Kolektibitateak enpresaren esku uzten duelarik sareen kudeaketa, ohartzen gara usu ez direla behar bezala zainduak, zerbitzuaren kalitate aldetik ez dela kudeaketa publikoan baino hobea eta gastua handiagoa dela, garestiago dela. Eta azken finean kontratua bukatzean inbestitu behar da zeren eta enpresak kolektibitateari kargu hori uzten dio ez duelako ur sarea behar bezala zaindu».\nBaionako ur konpainiak arrazoi ematen diela uste du CADE elkarteko kideak, «zerbitzu hobea eta merkeagoa» eskaintzen duelakoan. Parisko adibidea ere aipatzen du Burguesek kudeaketa pribatuaren eragina aztertzeko: «Kuriosoa da hemen interesik ez izatea. Parisen interesa eragin du, eta izan daiteke adibide bat. Frantziako herririk handienetarikoa da, ordezkaritza pribatua utzi eta konpainia publikora pasatu dena. Deigarria izan behar luke hautetsientzat, baina ez». Haren ustez, sinple da konprenitzea logika: «Enpresek kontuak lehen lehenik akziodunei eman behar dizkiete, ez administratuei, logika ekonomiko bat da. Baina ura bezalako ontasunekin ez litzateke logika ekonomikorik izan beharko».\nHautetsien hautuak, gainera, epe luzeko ondorioak dituela begi bistakoa da elkarteko kidearen ustez, duela urte anitz enpresa pribatuekin izenpetuak izan diren kontratu gehienak, aurten eta 2027 artean bukatuko direlako. Pascal Burgues: «Erran nahi du kolektibitatea eta jende guztiak engaiatuak direla agintaldiaz harago doan epe batentzat. Hautu horrek ondorio larriak ditu. Baina hautetsi gehienek nahiago dute pribatu bati azpikontratu bat sinarazi hogei bat urterentzat eta horren ardura ez hartu».\nErran bezala Zuberoako hautetsien gehiengoak, Euskal Hirigune Elkargokoen gehienek ere, 25 herri zuberotarrentzat kudeaketa azpikontratu bidez luzatzea deliberatu zuten. Hego Lapurdin ere berdin, Agur enpresari utziz ur edangarriaren kudeaketa eta Suez enpresari ur zikinena.\nAurten, beste eskualde batzuetako kontratuak bukatuko dira: Errobi-Aturri poloko hamabost herriren ardura duen Suez enpresarena edo Bidaxune inguruetako zazpi herrietako ura kudeatzen duen Saur enpresarena besteak beste. Gehiago ere izanen dira Lapurdin aurten, 2023an Amikuzen eta 2027an Ospitalepea herriko azpi-kontratu pribatua.\nAldi oro, hirigune elkargoan deliberatuko da kontratuak berrituko direnez edo —posible baita— Ipar Euskal Herriko ur konpainia publikoaren esku utzi nahi denez uraren kudeaketa. Epe desberdinek lurralde bakoitzera eramanen dituzten eztabaida zatikatuak tempo ona edo txarra ekarriko dutenez argitu gabea da Burgues, baina argi du «ura libre» izan behar litzatekeela «nornahirentzat». Ondoko belaunaldientzat ere: «Gaur egungo administratuek badute ur on eta merkearen zuzena, baina biharkoek ere».


Defizitaren 2012ko xedea betetzeko, Barcinak «kalte handia» eragin du | Politika | Berria\nKrisia Nafarroako Gobernuan. Idoia Nievesen agerraldia\nDefizitaren 2012ko xedea betetzeko, Barcinak «kalte handia» eragin du\nIaz BEZ zergan 148 milioi euro gutxiago bildu ziren, eta Nievesek berretsi du gehiena ordainketak atzeratzeagatik izan zela\nHilaren 11ko salaketa osoa berretsi du, eta bere lekukoen izenak eman ditu\nIdoia Nieves Ogasuneko zuzendari gerente ohia, atzoko agerraldian. JAGOBA MANTEROLA / ARGAZKI PRESS\n2014ko otsailak 22 - Iruñea\nYolanda Barcinak defizitaren helburua betetzea jarri zuen lehentasun moduan beste ezeren gainetik. Idoia Nieves Nafarroako Ogasuneko zuzendari gerenteak atzo emandako azalpenetan argi geratu zen Nafarroako lehendakariak kosta ahala kosta nahi zuela 2012an defizitaren %1,5eko helburua betetzea. Lortu zuenean, duela urtebete pozarren azaldu zen. Garaipen horren atzean, ordea, porrot handi bat zegoen. Barcinak hilabete batzuk lehenago enpresei BEZ zergaren ordainketak atzeratzeko erabakia hartu zuen. Ondorioez ohartarazi zioten, baina aurrera egin zuen: «2013. urtean hamabi hilabeteko BEZa itzuli ordez, hamalau hilabetekoa ordaindu behar izan genuen», azaldu zuen atzo Nievesek. Hala, BEZaren bilketa 148 milioi euro gutxitu zen iaz, eta horren zati handiena Barcinaren erabakiari zegokion.\nHamabost minutu lehenago iritsi zen atzo Idoia Nieves agerraldira. Oraindik parlamentariak iristeke zeuden, eta kamerari zein argazkilari guztiak hari begira zeuden. Geldi, zutik, Ana del Pozo abokatua alboan zuela, erronka bota nahiko balu bezala itxaron zuen. Urduritasun aztarnarik gabe, sei orduz jardun zuen banan-banan talde bakoitzaren galderei erantzunez eta neke aztarnarik erakutsi gabe. Bere gain sumatu behar duen presioa eta tentsioa ere ez zitzaion nabaritu.\nZertzelada pertsonal batzuk eman zituen. Adibidez, 2011n, Volkswagenek Landabenen autoen komertzializazio sistemaren aldaketak Nafarroaren bideragarritasuna kolokan utz zezakeenez dimisioa aurkeztu ziola Alvaro Miranda kontseilariari. «Lo egiteari utzia nion. Kontseilariari azaldu nion ez zuela nahikoa sendotasunik. Jarraitzeko eskatu zidan. Biharamunean lore sorta bat utzi zidan». 2014ko urtarrilean eman zuen dimisioa. Gerora gobernuak esan du bi egun lehenago esan ziotela kargutik kenduko zutela. «Ez nekien. Dimititu eta bi ordura jakin nuen zein zen ordezkoa. Harritu nintzen», esan zuen esanahi ugariko irribarrez. Otsailaren 11ko agerraldiaren ostean, UPNko bi kidek «abegikor» ondorioez ohartarazi zioten: Alvaro Mirandak eta Pruden Indurainek.\nAtzoko agerraldian kontu ekonomikoen gaineko datu ugari eman zituen Nievesek, eta iradoki zuen Barcinak zein Goikoetxeak ez dutela irizpide argirik. Presidenteordearen aurkako salaketen inguruan, berriz, ez zuen sakondu. Orain parlamentariek munizio gehiago dute hurrengo asteko Barcinaren eta Goikoetxearen agerraldiari begira.\n1. Kalte ekonomikoa\n2012ko urriaren 10ean, Barcina, Goikoetxea eta gobernuko goi kargudun batzuek bilera bat egin zuten defizitaren helburua aztertzeko, tartean Idoia Nieves bera. Bileran Barcinari ondorioez ohartarazi zion Nievesek, eta oraindik horren inguruko azterketarik egin gabe, Barcinak erabaki zuen apirilean eta maiatzean BEZ zerga itzuli beharreko enpresei (tartean Volkswagen) ordainketa hori atzeratzea. «Haren helburu nagusia defizita betetzea zen». Azaroaren 8an, lau hipotesi azaldu zizkioten Goikoetxeari: zenbat eta gehiago atzeratu, orduan eta okerrago. «Hipotesi okerrena hartu zuten». Guztira 67 milioi euro atzeratzea, 24,7 milioi euro VWi. Barcinak aurretik hitzeman zuen autogilearekin hitz egingo zuela. Ez zuen egin. «Azkenik, nik hitz egin nuen Volkswageneko finantza buruarekin», esan zuen Nievesen.\nBarcinaren erabakiak enpresei BEZa itzultzeko epea urratu zuen (sei hilabeteko epean itzuli behar zaie). UPNk galdetu zion ea hori legea urratzea den, eta Nievesek esan zuen ondorioak duela garrantzia, interes tasa gehigarriak ordaindu behar izan zirelako: 226.000 euro.\nAlabaina, Nafarroako enpresei zein Ogasunari eta zerbitzu publikoei eragindako kalte ekonomikoa askoz handiagoa da. Nievesek ez zuen zifrarik eman, baina esan zuen 2012ko urrian 100 eta 112 milioi euro arteko kalkulua zegoela. Hots, orduan gobernuak bazekien zer kalte eragingo zuen. Ondoren, urtarrilaren 15ean bigarren kalkulua egin zuten: 120 eta 140 milioi euro artekoa zela. Irailean beste kalkulu bat egin zen, eta 251 milioi euroraino igo zen kaltearen kalkulua. Egoera gehiago nahasteko, iazko martxoan doikuntza bidez estatuari 166 milio ordaindu zitzaizkion, baina Nievesek ezin izan du argitu zenbat zen BEZaren eraginez. Abenduan, arazo handi horren aurrean, Nafarroaren alde 200 milioi euro hitzartu ziren, horietatik 140 milioi BEZari zegozkion.\nZifra dantza handia da, edozein galtzeko modua, bai. Baina Nievesek atzoko agerraldian zehaztu zuen estatuko doikuntzen ondoren izandako 148 milioi euroko galeraren zati handiena Barcinaren erabakiari zegokiola. Ironikoena Eurostatek BEZa atzeratzeko erabakia 2012ra konputatzeko agindua eman izanda da, eta Barcina defizitaren helburua bete gabe geratu zitekeela. Hori negoziatzen hilabeteak eman zituen. Dirua ez ezik, denbora ugari galdu zuen Nafarroako Gobernuak Espainiarekin gai hori konpontzen.\n2. Fabore tratuak\n2011ko irailaren 27an Merca'o jatetxera gonbidatu zuen Lourdes Goikoetxea orduko Industria kontseilariak Idoia Nieves. Beste kontseilari bat zenez, Alvaro Mirandari jakinarazi zion: «Ez zuen gustuko izan», azaldu zuen atzo Nievesek. Bazkalostean beste gairik aipatu gabe Goikoetxeak eskatu zion inspekzio planen berri emateko, Nievesen arabera. Bere zuzendaritza taldeko hiru kideri esan zien gero: «Bizi izandakoa kontatu dut. Ez dut zertan asmatu, horrek garrantzia zuelako». Goikoetxeak 2012ko uztailean kargua hartzean, beste hiru goi karguduni esan zien, baita Mirandari berari ere: «Harrituta geratu zen». UPNk salaketa horren inguruko frogarik baduen galdetu zion: «Ez, ez dut jendearekin solasaldiak grabatzeko ohiturarik», erantzun zuen.\n2012ko uztailean eta 2013ko ekainean Nafarroako Unibertsitateak bere kide batzuen senideei matrikulazioetan eskainitako abantailak Ogasunaren jomugan sartu ziren, eta horren harira Goikoetxeak Nievesengana jo zuen. Patxi Zabaletak galdetu zion zehazteko «zer presio mota» jaso zuen: «Iradokizuna edo agindua». Nievesen arabera, «iradokizuna izan zen, baina buruzagi hierarkiko batek egiten dizun modukoa». Zabaletaren irudiko, erantzun hori «argigarria da». Aurrerago ere Nievesek hauxe esan zuen: «Kontseilari batek iritzia ematen badu behin eta berriz, eta buruzagi hierarkikoa bada, iritzia baino zerbait gehiago da». Kontuan hartu behar da inspekzio horietan maila batean Goikoetxeak esan zuela Barcinarengana joko zuela, Nafarroako Unibertsitatea «zergadun garrantzitsua» delako.\nConservas Almanaque enpresak iaz lan istripu larri bat izan zuen. Goikoetxearen arabera, enpresaburuak hitzordua zuen inspekzioarekin, eta bezero ohi moduan, Goikoetxeari eskatu zion inspekzioa atzeratzeko. Egunotan, kasu, Barcinak arrazoitu zuen «arrazoi humanitarioengatik» izan zela. Patxi Zabaletak esan zuen juridikoki kontzeptu hori ez dagoela, eta Nievesek gaineratu zuen Goikoetxearen prozedura tokiz kanpokoa zela: «Araudiak inspekzioa atzeratzeko aukera ematen du. Inspektoreak gizakiak gara, eta baditugu moduak hori egiteko». Hots, enpresaburuak Ogasunean bazuen modua hori egiteko, eta Goikoetxeak hori bazekien. Bere oharretan hauxe jarri zuen kontseilari buruz: «Emakume honek ez daki non dagoen».\nOstalaritza sektoreko tabernei eta enpresei egindako inspekzioak ere hauts ugari harrotu zituen. Inspektoreek in situ egin zituzten ikuskaritzak, eta kexu ugari eragin. Nievesen arabera, ez zen lehen aldia halako inspekzioak egiten zirela, baina bai ostalaritzan. Zuzendari gerente ohiak «ohikotzat eta normaltzat» jotzen ditu protestak; ez, ordea, Goikoetxeak «esku hartu nahi izatea. Geroa Baiko Manu Aierdik galdetu zion ea inspekzio plan osoa eskatzea bezala izan zen presio hura. Nievesek erantzun zion baietz: «Hala ikusten dut nik, bai».\n3. Nafarroako Kutxa\nDatu berriak eman zituen Idoia Nievesek. Barcinak interesa zuelako Goikoetxeak 2013ko apirilaren 15ean Nafarroako Kutxari buruz bi aitorpen eredu eskatu zizkion: zerrendan kontseilari eta zuzendarien sariak agertzen dira zerrendatuta eta 3.005 eurotik gora fakturatu duten enpresak. Barcinak egunotan esan du bere datu pertsonalerako zela: «Datu pertsonalerako bada, norberaren datuak sar daitezke Ogasunaren webgunean, eta datu oro lor daitezke, eta hori Goikoetxeak badaki». Zabaletak galdetu zion Nievesi ea zergatik izan zitekeen informazio eskea: «Uste bat baino ez da. Nire ustez Auzitegi Gorenean defentsa juridikoa prestatzeko nahi zuen presidenteak».\n4. Kontzertu ekonomikoa\nAurten kontzertu ekonomikoaren negoziazioa hasiko da. Hurrengo lauzpabost urteetarako zerga fluxuak eta zergak biltzeko irizpideak zehaztuko dituzte Nafarroak eta Espainiako Estatuak. Negoziazio horiei ekiteko orduan, oso kezkatuta azaldu zen Idoia Nieves. «Kontzertu ekonomikoarena etsigarria izan zen. Ez genuen estrategiarik, ez taktikarik. Behar nuen argi eduki norantz gindoazen». Eta ez zuen.\nIaz Barcinak mitin politiko batean iragarritako zerga erreforma ere aipatu zuen: «Erreforma lantzeko orduan, ez zidaten inongo irizpiderik pasatu».


Aurrekoa Martxoak 06 Igandea Hurrengoa\nMartxoak 05 - 06 • 5: 16:00 + 18:30 / 6: 12:00 + 17:00 • Victoria Eugenia Antzokia (Erdialdea) Euskaraz\nLiluragarria, gorputz barrura goaz Ene Kantak egitasmoaren ikuskizun berria da.\nTaldearen abesti eta koreografiekin, Nere eta Eneko pertsonaiek leku liluragarri bat ezagutuko dute. Abentura berri honetan, edabe magiko bati esker, gure pertsonaiak haur baten gorputz barrura sartuko dira eta bidaia liluragarria biziko dute giza gorputzean barna. Barruan, Lilu ezagutuko dute, zelula aski jator bat, eta garunaren eta beste hainbat organoren garrantziaz hitz egingo die.\nMartxoak 06 • 12:00 • San Telmo Museoa (Parte Zaharra) Kultura +\nHizlaria: María José Aranzasti\nAurora Bengoetxea (1944 -1991), oso goiz hil zenez, ez da egon behar zuen belaunaldiarekin lotuta, XX. mendeko azken hereneko euskal pintura figuratiboaren belaunaldiarekin, esaterako, eta Londresen lanean eta margotzen aritu zelako etapa desberdinetan, Chelsea School of Art and Design-en ikasi ondoren. Bere ibilbide artistikoak erakusten du ausardia handia duela kolorearen erabileran, konposizio berezi batzuen sorkuntzan, bere garairako oso aurreratuak eta balio poetiko handikoak zirenak\nRosa Valverderen Rosa Valverderen obra artistikoan (1953-2015), oraingo honetan haren kaxak nabarmenduko ditugu, «Art boxes». Kaxa horiek iragana berreskuratzeko eta aurkezteko, bere oroitzapenak islatzeko eta Valverderen haurtzaroa berpizteko balio dute. Kaxen bidez, artistak artelan bereziak aurkezten ditu, non mota guztietako objektuak nahasten diren, zaharrak eta modernoak, oso bizia eta fantastikoa den bere barne-mundua ezagutzera ematen dutenak. Rosaren alde artistiko guztietan (margolanetan, ilustrazioetan, grabatuetan, karteletan, etab.) oso garrantzitsua da umorea eta ironia, oso berezkoak baitira eta artista honen nortasunaren ezaugarriak.\nErreferentziazko lana: Rosa Valverde: «Zapuztutako musua».\n40 urte eta aldapan behera niek, Txiki\nMartxoak 06 • 19:00 • (Egia) Antzerkia eta Dantza\nBizitzan ez dakizu nola, baina denbora aurrera doa, eta nahi ala nahi ez, 40 urteetara iritsi zara.\nOrain arte bezala bizitzen jarraitu nahi duzu baina fase berri batean sartu zara, 40 URTE MADARIKATUAK!


1917ko iraultzaz gozatzeko 9 liburu - etzi.pm\nGaur egun mundua eraldatu nahi duen edonori interesatu behar zaio urriko iraultza. Ez da ikuspuntu maximalista bat. Hura bezalakorik ez da berriro gertatuko. Ez gaude XX. mendean, baina hura da 1789ko Frantziako iraultzatik zuztarreko eraldaketa bat gertatu den azkenekoa.\nZergatik interesatu behar zaion? John Reed-ek kontatu zuen. 1917eko hamar egunek mundua inarrosi zuten. Ordura arteko politika ulertzeko moduak sintetizatu eta eraldatu ziren. Boltxebikeek bi nobedade nagusi ekarri zizkioten politika askatzaileari: irabazi zuten eta erradikalak izan ziren.\nAurreko garaipen sonatuena 1871ko Pariseko Komunarena izan zen. Bi hilabete eta hamar egun iraun zituen soilik bandera gorriko iraultza bat. Olivier Lissagaray kazetari eta sozialista independentearen arabera 50.000 komunazale hil zituen Versaillesko gobernuak. Gizonak, emakumeak, haurrak, zaharrak. 7.000 lagun Kaledonia Berrira deportatu zituzten –Louise Michel politikari eta poeta anarkista tartean–. Komunaz gain, izan ziren saiakera erradikalak, baina batek ere ez zuen boterea lortu eta iraun.\nHonako liburu hautaketa ñimiño honek hori marrazten du: iraultzaren oinarri materialena; gaur egungo politikan 1917ak ezinbestean dituen oihartzunak; sortu zituen iruditeriak.\nAppiagnanesi&Zárate: Lenin hasiberrientzat\nRichard Appiagnanesi eta Oscar Záratek idatzi eta marraztu zuten Lenin y la Revolución Rusa para principiantes. Modu irisgarri batean, komiki askorekin eta xehetasunekin dago eraikita liburuxka hau. Sobietar iraultzaz eta aurreko errealitateaz ez dakitenentzat eta dakitenentzat lan eder bat. Ekintza eta gogoeta berdin atsegin zituen Vladimir Ilitx Ulianov-i buruzko sarrera ezin hobe bat.\nKrupskaia: nor zen Lenin Lenin izan aurretik?\nKrupskaia (1869-1939) irakaslea izan zen Smolensk langile auzoan. 1894an ezagutu zuen Lenin. Bere kolaboratzaile estua izan zen unerik gogorrenetan ere. Gerrari eta sozialdemokraten patriotismoari aurre egin zion posizio marxista internazionalistetatik.\n2015ean berrargitaratu zuen Federico Engels Fundazioak Recuerdo de Lenin (FFE, 2015 Madril). Honakoan gaztelaniaz, baina kolektibo honek euskara ekarri ditu Marx eta Engelsen Manifestu komunista, Leninen Estatua eta Iraultza, Trotskiren Trantsizio programa, Rosa Luxemburgen Erreforma eta iraultza eta James Connolyren Klase zapalduak Irlandaren historian. XX. mendeko munduko iraultzaileen testu gehien itzuli dituen taldeetako bat da, beraz.\nSholokhov: 10 ipuin 1917 osteko gerra zibil odoltsuaz\nMikhail Sholokhov-en Don ibaiko ipuinak (Alberdania&Elkar, 2007) argitaratu zuten Literatura Unibertsalean urriko iraultzatik 90 urtera. Olga Martinez de Marigortak eta Roberto Serranok itzuli zuten eta hitzaurre fin bat egin zioten. XX. mendean giltzarri izan ziren eleberri askotan pertsonaia nagusia hiria izan zen. Döblin-ek Berlin Alexanderplatzen (Ibaizabal, 2000) izkiriatu zuen eta Dos Passosek Manhatttan transfer (Ibaizabal, 1999).\n10 ipuinotan 1917aren ondoren jazo zen gerra zibileko pasarteak kontatzen ditu, gerora Nobel saridun izango zen Sholokhovek. Idazkera arin batekin betean sartuko zara ibai inguruko eszenarik sadiko, heroiko eta xamurrenetan. Gerraren okerrena, mundu berriena nahi dutenen eta tradizio injustuenak nahi dituztenen arteko lehia basati bat. Beldurrari etxeari estatuari komunismoari guraso izateari soldaduei Jainkoari buruzko bilduma intentsu bat.\nBuck-Morss: SESB elikatu zuen utopia\nZe ametsek elikatu zuten Gerra Hotza? Eta Frantziako iraultza? Eta herrialde sozialistak? Ze arte egin zuten sobietar iraultzaren aldeko margolariek? Eta garai bereko AEBtan ze amets zeuzkaten?\nIdeietan eta irudietan gutxi dira Susan Buck-Morssen Dreamworld and Catastrophe. The passing of Mass Utopia in East and West (MIT, 2004) bezain ederrak. Gaztelaniaz Mundo soñado y catástrofe. La desaparición de la utopía de masas en el Este y el Oeste (Antonio Machado, 2004) izenarekin historiako xehetasunak artelanekin nahasten ditu, literaturako lanen pasarteak berreskuratzen ditu, mundua ulertzeko moduak esplikatzen ditu.\nEntziklopedia txiki bat da liburu handi hau, akaso sobietar mendeari buruz inoiz idatzi den liburu originalenetako bat.\nPlatonov: abangoardiako nobela antiutopiko bat\nAndrei Platonov-en Lubakia (Alberdania&Elkar, 2009) abangoardiako nobela bat da. Ez da irensteko erraza, baina urdailera iritsiz gero, potentzia handiko elikagaia da. Iker Sanchorena da itzulpena eta hitzaurrean azaltzen duenez bi alderdi nabarmendu behar dira Lubakiaren inguruan: «Liburuaren edukia batetik, eta Platonoven adierazpen-formak nahiz hizkera-idazkera bestetik».\nLiburuak noraezean doan langabe baten istorioa kontatzen du, talka ezberdinen bidez: ideologia iraultzailea –komunismoak hizkera berri bat sortu zuen– eta errealitate materiala, landako jendea eta hirikoa, jende langilea eta jende alferra, historia eta post-apokalipsia.\nZizek: iraultza ateetan\nAhal baduzu eskuratu liburu honen ingelesezko edizioa (Revolution at the gates: Selected writings of Lenin from 1917, Verso Books 2002). Gaztelaniazkoak liburu erdia faltan du (Repetir Lenin, Akal 2004).\nJatorrizkoan, batetik, Slavoj Zizeken hitzaurrea eta –bereziki– hitzoste mardul eta dibertigarria daude. Bestetik, 1917ko otsaileko iraultzatik urriko iraultzarako testuen bilduma jasotzen dute. Besteak beste, Esloganei buruz testu fundamentala dago, edo Iraultzaren eginkizunak gogoangarria.\nKollontai: maitasuna eta iraultza\nHistorian lehenengo emakume gobernukidea izan zen. Enbaxadore ere lehenengoa izan zen, baina bere ekarpen nagusiena sozialismoaren eta generoen arteko berdintasunaren alorrean egin zuen.\nFikziozko lan bat da, halere, Alexandra Kollontai-ren La bolchevique enamorada (Txalaparta, 2008). Maitasunaren proiektuaren eta iraultza politikoaren arteko tentsioak lantzen ditu. Nola eraikitzen da maitasun iraultzailea? Zertan behar du maitasun burgesarekin desberdina?\nTrotski: terrorismoa eta komunismoa\n1920 da, errepublika sozialistak gerran daude Errusian, Ukrainan, Bielorrusian eta Kaukason. Munduko langileen alderdi handieneko presidenteak – Alemaniako SPDko Karl Kautskyk – libelo bat idatzi berri du Terrorismoa eta komunismoa izenarekin. Eta Leon Trotskik, Armada Gorria muntatu zuen intelektual kosmopolita eta iraultzaileak liburu batekin erantzungo dio. Biolentzia zer den. Noren kontra erabili izan den. Zer zioen Marxek biolentziari buruz. Zer gertatu zen Pariseko Komunarekin.\nPolemika honen inguruan idatzitakoa irakurtzeak biolentzia politikoaz eta 1917-1920 aurreko iraultzez gogoeta egiteko balio du. Verso Books-ek ingelesez (2007) ala Akal-ek gaztelaniaz (2009) argitaratutako Terrorismo y comunismo gomendatzen dizut: glosario bat dakarrelako testuetan aipatzen diren pertsonaien fakzio politikoen eta bestelakoen azalpenarekin, kronologia bat dakarrelako 1917ko otsaileko iraultzatik testua idatzi osteko gertakizunetaraino, eta, bereziki, testuaren irakurketa gaurkotu bat egiten duelako Slavoj Zizekek.\nBadiou&Gauchet: komunismoa eta kapitalismoa gaur\n1902an Leninek bere liburu ezagunenetako bat argitaratu zuen Zer egin? Izenburuarekin. 2015ean, 1917aren mendeurrenaren ateetan, Alain Badiou filosofo komunistak eta Marcel Gauchet historialari liberalak Que faire? Dialogue sur le comunisme, le capitalisme et l’avenir de la démocratie (Philophilosophie édition, 2014) argitaratu zuten, ¿Qué hacer? El capitalismo, el comunismo y el futuro de la democracia (Edhasa, 2016).\nFuntsean komunismoari buruz solasten dute gonbidatuek – elkarrizketa bidez eraiki zuten liburua eta hala azaltzen digute editoreek ere, Martin Duru eta Martin Legros-ek idatzi zuten hitzaurrea –. Marx eta Leninen arteko jauziaz; egun hipotesi komunistak daukan tokiaz; egungo kapitalismo errealaren mugez; politika askatzaileaz egun bazterrean gelditu diren bi ikuspegietatik: kapitalismoa kritikatu eta alternatiba komunista bat eta alternatiba liberal bat nahi duten bi hizlariren partetik.


Athletic, trebea merkatuan - Kirola - Berria\nAthletic, trebea merkatuan\nJosu Urrutia 2011n presidente kargura iritsi zenetik, Bilboko taldeak 221 milioi euro jaso ditu jokalarien salmentarekin, eta 64 bakarrik gastatu ditu etete klausulak ordaintzen.\nAymeri Laporte, Manchester Cityrekin jokaturiko partida batean. P. POWELL / EFE\nMerke erosi eta garesti saldu. Hori izan ohi da futbol taldeetako kirol zuzendari eta presidenteen helburua. Batere ordaindu ez, eta prezio handian saltzen bada, negozioa are biribilagoa da. Josu Urrutiak zazpi denboraldi daramatza Athleticeko presidente lanetan. Kirol arloa albo batera utzirik eta ikuspegi ekonomiko hutsetik, aipatzeko modukoa da Urrutia eta haren lantaldea egiten ari diren lana.\nJokalarien salmentarekin lorturiko diruari erreparatu baino ez dago. Bilboko taldeak 221 milioi euro zakuratu ditu azken urteetan. Javi Martinez 40 milioiren truke joan zen Bayern Munichera 2012an —Osasunak sei milioigatik fitxatu zuen—. Manchester Unitedek Ander Herreraren 36 milioiko klausula ordaindu zuen 2014an —8,5 milioiren truke ekarri zuen Zaragozatik—. Aymeric Laportek ere, Ingalaterrako ligarako bidea hartu zuen urtarrilean, Manchester Cityk 65 milioi ordaindu ostean. Han izango du aurkari Kepa, Chelseak jarritako 80 milioiei esker.\nHorren ondorioz, Kepa historiako atezainik garestien bihurtu da, eta, bide batez, fitxaketarik garestienetan 11.a. Deigarria da aurretik dituen hamarretatik zazpi azken hiru urteetan egin direla. Zer esanik ez, inoizko euskal futbolaririk garestiena da, eta euskal taldeetan milioi gehien mugitu dituena. Keparena da Espainiako Ligan sekula egin diren salmentarik garestienetan hirugarrena. Aurretik, ez ditu izen makalak: Neymar eta Cristiano Ronaldo.\nAthleticek San Mames Barria osorik eraikitzeko adina diru bildu badu, ez du bururik galdu fitxaketekin. Urrutia presidente denetik, 64 milioi euro gastatu ditu etete klausuletan, hamar jokalari fitxatzeko. Milioiez hain erraz hitz egiten den garai baten, gutxi dirudite, Aritz Adurizengatik ordaindutako bi milioi eta erdiek, edota Raul Garciarengatik jarritako hamarrek.\nIragan neguko merkatuan egin zuen Athleticek inoizko ordainketarik garestiena. Realari 32 milioi ordaindu zizkion Iñigo Martinezengatik. Jokalari baten truke horrelako kopururik ordaindu duen beste euskal talderik ez dago. Reala da hurrengoa zerrenda: 17 milioi ordaindu zizkion Real Madrili Asier Illarramendirengatik. Eibar, Alaves eta Osasuna ez dira kopuru horietara gerturatzen.


Alderdi politikoak motorrak berotzen hasi dira kanpainaren hasierarako\nHauteskunde kanpaina hasteko 12 ordu baino gutxiago geratzen dira eta PSE, EAJ, Amaiur eta Geroa Bai Nafarroako koalizioa haien hautagaiak aurkezten hasi dira.\nAzaroak 20an amaituko den hauteskunde kanpainari hasiera emateko 12 ordu baino gutxiago geratzen direnean, euren hautagaiak aurkezten hasi dira asteazken honetan zenbait alderdi politiko.\nEduardo Madina PSEko Bizkaiko hautagaiak ekitaldi batean terrorismoaren biktimak gogoratu ditu (berak hanka bat galdu zuen 2002. urtean izandako ETAren atentatu baten ondorioz) eta ixilik ez egoteko eskatu die, baita guri (Gobernuari) kritikatzen gaituztenei ere. Madinak gaineratu duenez, biktima bakoitzeko ahots bat dago, herrialde honetan bizi dugun tragediaren aurpegi dira, alegia.\nBestalde, EAJk datorren agintaldirako Estatuarekin estatus politikoko harreman bat lortzeko gogoa azaldu du. Honen arabera, behin ETAren terrorismoa amaituta, euskal herritarren borondate politikoa gaurkotzeko adostasun batera ez iristeko aitzakirik ez dago. Josu Erkoreka Kongresurako EAJko Bizkaiko hautagaiak azpimarratu duenez, hitzarmen berri hura berdintasuna eta ituna (alor politikoan) eta aldebikotasuna eta bermeak (alor juridikoan) izan behar ditu oinarri.\nSabino Cuadra Kongresurako Amaiur koalizioko Nafarroako hautagaiak baieztatu duenez, hauteskunde hauetan jokoan dagoena ez da presidentetza, Euskal Herrien eskubideen aitorpena baizik. Hori dela eta, koalizioa herriaren bozgorailu bat izango da, Euskadiko gogoak eta nahiak Madrilen azaltzeko.\nEAJk, Zabaltzen independenteek eta Atarrabia Taldeak osatutako Geroa Bai koalizioak hauteskunde egitaraua aurkeztu du asteazken honetan. Bertan, abertzaletasun zibiko eta instituzionalaren eta enplegua benetan suspertzeko neurrien alde egin du.\nInformazio gehiago:Eitb: Alderdi politikoak motorrak berotzen hasi dira kanpainaren hasierarako


Zarauzko portua ttipitzen duen itsasoak • ZUZEU\nZarauzko portua ttipitzen duen itsasoak\nLekuko ginenok ez genuen sinisten, ez baitzen sinistekoa. Goizeko bostak emanda iritsi ginen Myriam eta biok Balea kale inguruetara, oraindik makarrak begietan eta maindireen pegamentoa azalean. Eta olatu batek eman zigun ongi etorria Batzokiaren eta Dada tabernaren erdian dauden eskilaretan gora; trumoi hotsa lehenik, zart gero! Emakume bat lurrera ziplo. Bapatean joan zitzaizkigun nagiak, urarekin batera, malekoian behera, itsasoak irentsita.\nPortua eraman du itsasoak. Inoiz halakorik… #zarautz pic.twitter.com/poGNXg3bRR\n— Oier Aranzabal (@zerdionk) February 2, 2014\nIkaragarria baino gehiago izan da asteburu honetan kostaldean bizi izan duguna. Inoiz ikusi gabekoa. Baina argi! ez baitiot nik, ez baitio gazte moko batek, berton orain bizi den inor baino lehenago zegoen Zarauzko Portuak berak baizik. Balea kalea igaro eta pausoa arinduta iritsi ginen Dukeneako terrazetara. Jendetza zen bertan, parrandero pasatuak eta gu bezala jeiki zen jendaila, baina denak flipetan. Ez zegoen malekoirik. Surf egin zitekeen farola artean. Eta olatu bakoitza zen aurrekoa baino handiagoa, orduerdi inguru geratzen zelarik, mareak gorena jotzeko. Arrivati izozkitegia dagoen Bañeru kaleko aldapan gora zihoazen itsasoaren ukabilkadak, karretera jenerala igaro eta pareko etxeko murruan jotzeraino.\nEzin genuen sinistu, berriro diot. Eta 300 metro ingurura Munoa plazan ur eztandak ikusten genituen, eta urrunago olatuak Zarauzko Portuaren gainetik igarotzen. Extremoa. Halako batean olatu batek gu geunden terraza busti zuen (Malekoia baino 4 metro gorago…), eta ulertu genuen abixua. Handik irtetzera gindoazela, lagun batek eman zigun notizia: “Portua bera eraman dik itsasoak, eta olatuak galtzadatik zihoazak!”. Ezin galdu halakorik.\nZarauzko Portuari 1880. hamarkadan eman zioten atzo arte zuen itxura, 1872ko gudu karlistan suntsitu ostean. Beraz 134 urtez zutik iraun du itsasoak bart goizean suntsitu aurretik. Hona hemen bi argazki 1950. hamarkadakoak.\nBi aldiz pentsatu gabe, Getariarako errepidean Zarauzko sarrera egiten duen Narros jauregiko zubira abiatu ginen, kontatzen zigutena egia zela berrestera. Danteskoa zen hura. Mutxioko aparkalekutik zetozen autoen erretrobisoreak, egurrak, batek daki nongo farola baten kondarrak… denetik zegoen botata. Haurtxo ginela udan arrantzara joaten gineneko barandilla eroria lurrean…. enfin, eta Portuko horma botata, gudu karlistetan gertatu antzeko. Itsasoak ez zuen portuaren kontra talka egiten, itsasoa gainetik pasatzen zen. Portua ttipitzen zuen literalki. Harrigarria zen zeinen kakanarrua zirudien kaiak. Are gehiago, errepidearen gainetik zihoan, parrokiraino iristeko.\nItsasoak jango gaitu #pardiez #zarautz pic.twitter.com/cQGb5LVcqX\nAtera zuek kontuak.\nHurrengo arratsean alerta laranja zen deitua, eta egunez guztia hobe ikusiko genuelakoan, Mutxio aldera joan ginen kamera eskuan. Ez zen inondik inora gauean bizi izan genuena errepikatu, baina honako irudiok harrapatu genituen, eta berton argi geratzen da gertatu zena. Alderatu bestela bideoa goikaldean jarritako portuen irudiekin.\nGazte moko honek horrela bizi izan zuen hondamendia. Gazi-gozo, hamaika izan zirelako kalte materialak jasan zituztenak, eta inor ez zelako hil, mirakulua badirudi ere. Eta penaz, Zarauzko Portua eraman zuelako itsasoaren mozkorraldiak. Bide batez, zoriondu behar ditut Zarauzko Udaleko langileak eta Udal Gobernua, ahal zen heinean, ederki kudeatu zutelako inork espero ez zuen hori.


Moyuak eraikitako Salburuako 171 etxebizitza sozialengatik saritu dute Visesa\nEusko Jaurlaritzako babes publikoko etxebizitzen sustatzailea den Visesa sozietate publikoak “Obra berriko eraikuntza onena” accesita jaso du, Gasteizko Salburua auzoan eraiki dituen 171 etxe sozialak direla eta, energia eskariaren % 40a murriztea lortuta.\nEspainiako Etxebizitzen eta Lurzoruaren Sustatzaile Publikoen Elkarteak (AVSk) sari banaketa Logroñon egin zuen eta sozietateko zuzendaria den Marcos Murok jaso zuen saria.\nKalitatezko babestutako etxebizitzen onarpena da eta alokairuzko etxebizitzen eraginkortasun energetikoa eta jasangarritasuna nabarmentzen ditu.\n171 etxebizitza sozial hauen eraikuntza PIME´s proiektuan dago kokatuta, Europako Batzordearen “Concerto” programak finantzatu duena, eta integrazio energetikoaren bidez hiri eta komunitate adimentsuak sortzea sustatzea du helburu.\nEtxebizitzak eraginkortasun energetikoa bilatuz eraiki dira, energiaren eskariaren %40 ko murriztapenarekin eraikuntzako kode teknikoari dagokionez eta iturri berriztagarriak gehitzen dituen energia elektrikoa eta termikoa sortzeko sare txiki baten instalazioarekin.


Eszenatokitik, mugak apurtzen - bizkaie.biz\nKulturea IV. urtea // 126. zenbakia\nEszenatokitik, mugak apurtzen\n550.000 euroko aurrekontuagaz eta, batez be, ilusino handiagaz, Miarritzeko Chimeres antzerki talde ezagunak eta Donostiako POK produkzino etxeak 'Kaukasiar kreazko borobila' antzezlanaren barri emon eben joan dan astean. Bertolt Brechtek idatzi eta Itxaro Bordak euskerara ekarritako lan honetan 30 personak hartuko dabe parte, eta, urriaren 13an aurkeztuko bada be, daborduko ikusmina piztu dau.\nAtentzinoa emoten dauen lehenengo datua aurrekontuarena da: eurotan esanda, 550.000; oindino guztiz ahaztu barik daukaguzan pezetatan esanda, errazago ulertzen da: ia 100 miloe. Horreetatik diruetatik, zatirik handiena Europar Batasunetik jaso dabe Chimeres eta POKekoek, hain zuzen be 178.000 euro. Beste laguntzaile asko be badagoz, tartean Euskal Kultur Erakundea, Akitania-Euskadi erakundea edo Eusko Jaurlaritza, besteak beste. Kostauta lortu ei dabe diru hori, eta proiektua urtebete atzeratu behar izan dabe, hasikerako diru faltagaitik. Eta ez gabilz alperrik berbetan diruaren gainean: inon dirua behar bazan, proiektu honetan zan. Proiektu konplexua dalako, muga asko apurtu gura ditualako, Iparraldean egin dalako eta euskerazko bersinoa baino ez dauelako eukiko, esate baterako.\nKaukason jazotako kontakizun bi alkartzen ditu antzezlan honek: lehenengoan, ama batek umea alboan ixten dau, eta beste andra batek heziko dau orduan. Bigarren kontakizunean, lehenengoagaz paraleloan, ama beharrean lurra agertzen jaku protagonista lez: persona batek lurra herentzian hartzen dau; besteak, barriz, landu egiten dau. Norena izango da umea? Norena lurra? Antzezlaneko arduradunen berbetan, 'galdera horreek gaurkotasun handia daukie gure gizartean', zer esanik ez kontakizun horreek euskal munduan emoten badira. Nortasuna, jabetza, gizartearen antolakuntza... ezagunak egiten jakuzan gaiak dira, duda barik. Pentsatzekoa zan, gainera, obrak irakurketa sozialen bat eukiko ebala, Brechtek idatzitako lana izanda.\nBaina sakoneko irakurketea hor dagoan arren, arduradunek azaldu dabe 'Kaukasiar kreazko borobila' lana energia handiko komedia dala. Komedia musikala, gainera; izan be, kantuak, musikea eta Zuberoako dantzak alkartuko dira bertan. Baina, gainera, eta honek apurtzen ditu mugarik gehienak, antzezlana euskeraz baino ez da izango. Nonork pentsauko dau, euskeraz baino ez bada, mugak eregi egiten dituala, apurtu beharrean. Baina ez, kasu honetan ez: euskeraz izan arren, ikusleek ez daukie zertan euskaldunak izan. Ikusle horreek pantaila bat eukiko dabe aurrean, eta bertan testuaren itzulpena leidu ahal izango dabe. Antzerki lanaren zuzendaria dan Jean Marie Broucaretek azaldu ebanez, 'horren helburu nagusia da euskerazko antzerkia esportetako modukoa dala frogatzea'. Mugak apurtzeko ahalegin interesgarria da antzezlan hau, eta, izakera multikultural hori dala-ta, ez da hain harritzekoa nazinoarteko diru-laguntzak be jaso izana. Bestetik, Broucareten esanetan, lan honen gaiak eta berau produziduteko moduak aukerea emoten dau 'zelango Europa artistikoa osotu gura dogun' erabagiteko, eta alde horretatik be interesgarria izan daiteke.\nEsan dogun moduan, antzezlana urriaren 13an estreinauko da Nafarroa Behereko Izpura herrian, eta hurrengo egunean be emonaldia egongo da bertan. Handik egun gitxira, Baionan egingo da aurkezpen ofiziala, eta, gero, azaroan, Gasteiz, Azpeitia, Hendaia eta Donostiako eszenatokietan ikusi ahal izango dogu. 2006ko martian, barriz, Barañain eta Bordelen egongo dira, baina ekitaldien zerrendea ez dago oindino itxita: hori programatzaileen esku dago. Eurei toketan jake oin ausartak izatea, Chimeres eta POK taldeetakoak izan diran moduan.


Jaime Rodriguez Salis irundar –orain esango genuke– ekintzailea zendu berri da: Oiasso erromatar museoaren bultzatzailea, edota Remelluri upategiaren sortzailea, zenbat zorion momentu eskaini dizkidan –batez ere azken horrekin, oh, mama; eta asko esatea da hori, ni bezalako erromatarzale batentzat–. Amaren aldetiko aitona zuen Jose Salis, pintorea; ama bera, Dolores, eskultorea; eta aita Luis Rodriguez Gal, Luis de Uranzu, Bidasoako kronikagilea. Haur garaikoak argitaratu zituen 2009an, El niño republicano de Beraun izenekoan. Gaztelaniaz, noski, auzokide, ia kalekide zuen Carlos Blanco Aguinagak bezala –“gure lagunen artean zeuden Luis Salis, alkatearen semea, eta bere lehengusua, Jaime Rodriguez Salis, gaur egunean negoziogile garrantzitsu eta orduko hartan koadrilako mutikorik kokinena”–.\nDena den, esango nuke benetan merezi duena Dolores Salisen liburua dela, Exilios (1936-1945), bizitzari baino –haren hitzetan “una vida vulgar y feliz”–, bizitzea egokitu zitzaion garaiari buruzkoa, 36ko Gerratik Bigarren Mundu Gerrara artekoa, zoriontsua auskalo, baina arruntetik batere ez duena. Laurogei urterekin hasi zen idazten, ikusmenak huts egin, lantzen zuen esmaltea utzi, eta hizki handiko Olivetti batean. Ia hil arte idatzi zuen, 1999an, ehun urte betetzeko hiru hilabete falta zituela: “Zahartzaroa gogaikarria da, baina ez dago zertan izutu. Azkar ibili beharra dut; ezen, nahitaez eskuratutako baretasun honekin, ematen baitu pasatakoa, urrutikoa, argitasun handiagoz ikusten dela”.\nJaime Rodriguez Salisek idatzi zuen haur garaian euskara oso erabilia zela Irunen. Dolores Salisek bazekien. Luis de Uranzuk haurtzaroa pasata galdu zuen. Zer litzateke horiek guztiek euskaraz idatzi izan balute, horiek guztiak euskaraz idatziak izan balira? Jaimeren seme-alabek menperatzen omen dute. Inoiz memoria libururik idaztera animatuko balira, lurralde oso ia birjin bat leukakete aurretik.


Liettres - Wikipedia, entziklopedia askea.\n50° 35′ 44″ N, 2° 20′ 32″ E / 50.5956°N,2.3422°E / 50.5956; 2.3422Koordenatuak: 50° 35′ 44″ N, 2° 20′ 32″ E / 50.5956°N,2.3422°E / 50.5956; 2.3422\nBlessy, Estrée-Blanche, Linghem, Quernes, Rely eta Witternesse\n158 (%47.7) 169 (%51.1)\nLiettres Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 291 biztanle zituen.\n2007an Liettres udalerrian erroldatutako biztanleak 291 ziren. Familiak 99 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 29 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 46 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.\n2007an 112 etxebizitza zeuden, 101 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 112etxeak ziren. 101 etxebizitza nagusietatik 85 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 20 etxek hiru zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 60 etxek bost zituzten. 83 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 46 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 44 etxetan bat baino gehiago zituzten.\nLiettres udalerriko biztanleria-piramidea 2009an .\n2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 175 ziren, horien artean 116 aktiboak ziren eta 59 inaktiboak ziren. 116 pertsona aktiboetatik 106 lanean zeuden (68 gizon eta 38 emakume) eta 9 langabezian zeuden (4 gizon eta 5 emakume). 59 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 22 ikasten zeuden eta 27 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.\n2009an Liettres udalerrian 98 unitate fiskal zeuden, 299 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.588 euro zen.\n2007an zeuden 7 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren.\n2000. urtean Liettres udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.\nEstrée-Blanche (1,6 km)\nLinghem (1,9 km)\nQuernes (2,0 km)\nRely (2,9 km)\nRombly (3,1 km)\nBNF: 15268950d (data)\nOrriaren azken aldaketa: 12 martxoa 2021, 09:09.


A046 - Nicanor Zabaleta - Guía de fondos Eresbil\nNicanor Zabaleta-ren entzunaldiaren programa, The Town Hall, New York, 1940\nNicanor Zabaleta-ren entzunaldiaren programa, Palais de Beaux-Arts, Charleroy, 1971\nSustapen orria, USA, c. 1959\nNicanor Zabaleta-ren argazkia / Alberto Schommer\nNicanor Zabaleta-ri buruzko artikukua, El Farol, Caracas, 1947\nFUNTSA A046 – Nicanor Zabaleta\nNicanor Zabaletak (Donostia, 1907 – San Juan de Puerto Rico, 1993) harparen teknika eta errepertorioa hedatu zituen. Madrilen eta Parisen ikasi zuen. 1934an New York-en debutatu zuen eta Latinoamerikan jarraitu zuen. 39 konpositorek harpa bakarlarirako 50 pieza baina gehiago idatzi zituzten berarentzat. 300 orkestra baina gehiagorekin jardun izan zuen, bere garaiko garrantzitsuenak. Academia Chigiana de Siena, Granada eta Konpostelako Santiagon ikastaro ezberdinak eman zituen eta Londoneko Royal College-en ere irakasle izan zen.\nFondoan, Nicanor Zabaletak munduan zehar eskainitako kontzertuen programak aurkitzen dira nagusiki, 1.800 gutxi gora behera, bai eta bere kontzertuen kritikak ere.\nErreferentzi-kodea: ES RE A46\nIzenburua: Nicanor Zabaleta\nDatak: 1920 – 1994\nTamaina eta euskarria: 7,5 m. (25 kutxa)\nSortzailearen izena: Zabaleta, Nicanor (1907-1993)\nKorporazioaren historia / Datu biografikoak: Nicanor Zabaleta Donostian jaio zen 1907ko urtarrilaren 7an. Madrilen eta Parisen ikasi zuen harpa. 1934an New York-en debutatu zuen eta Latinoamerikan zehar karrera oparoa izan zuen kontzertista gisa. Oso kritika onak jaso zituen. Europan ere berdin gertatu zen, bere karreran zehar munduko musika areto gehienetan emanaldiak eskaini izan zituen. 39 konpositorek harpa bakarlarirako 50 pieza baina gehiago idatzi zituzten berarentzat. 300 orkestra baina gehiagorekin jardun izan zuen, bere garaiko garrantzitsuenak. Harparen errepertorio historikoa etengabe ikertu zuen, konpositore garrantzitsuenen obra originalak berreskuratuz. Academia Chigiana de Siena (1956-1960), Granada (1979 eta 1980) eta Konpostelako Santiagon (1990tik aurrera) ikastaro ezberdinak eman zituen eta Londoneko Royal College-en ere irakasle izan zen. 1988an Real Academia de Bellas Artes de San Fernandoko irakasle numerario izendatu zuten. 1993ko martxoaren 31n San Juan de Puerto Rico-n zendu zen.\nHistoria artxibistikoa: Donostiako Villa Izar-en gordetzen ziren kontzertuetako programak eta dokumentazioa Eresbilen utzi zen; lehenagotik familiak dokumentuak sailkatu eta albumetan itsatsi zituen dokumentalista bat kontratatu zuen. Bere partituren eta transkribapenen bilduma Londoneko Royal College of Music-era eraman zen. Bere jaiotzaren mendeurrenaren ospakizun ekitaldiak zirela eta, 2007an gehitu ziren 5 eta 6 serieak gehitu ziren.\nSarrerari buruzko datuak: Graciela Torres, harpistaren alargunak, 1993ko azaroaren 10ean dohaintzan eman zuen. 1999an material berriak sartu ziren. 2007an Victoria Antzokian egin zen erakusketaren ostean, Nicanor Zabaletak erabilitako harpa bat Eresbilera ekarri zuten.\nGarrantzia eta edukia: Fondoan, Nicanor Zabaletak munduan zehar eskainitako kontzertuen programak aurkitzen dira nagusiki, 1.800 gutxi gora behera, bai eta bere kontzertuen kritikak ere\nAntolamentua: Honako zenbaki serien baitan antolatzen da:\nA46/1: Jarduera kontzertista bezala\nA46/12: Prentsa mozketak\nA46/2: Jarduera hizlari bezala, kudeaketa eta propaganda\nA46/3: Documentazio pertsonala\nA46/31: Documentazio administratiboa\nA46/35: Diplomak – tituloak\nA46/5: Londreseko Royal College-n gorderiko partitura funtsaren inbentarioa\nA46/6 Centenario – Omenaldiak\nEskuratzekoak: Bere jaiotzaren mendeurrenaren ospakizun ekitaldiak zirela eta, 2007an gehitu ziren 5 eta 6 serieak gehitu ziren. Sarrera berriak egon daitezke\nDokumentuen hizkunta (k) / Idazkera (k): Ingelesa, gaztelera, frantsesa, etab\nDeskribapenerako baliabideak: 1996-1997an Beatriz Balerdik egin zuen inbentarioa Knosys-en\nErlazionatutako deskribapen-unitateak: Nicanor Zabaletaren musika liburutegia Londoneko Royal College of Music-era eraman zen. Eresbilen inbentarioaren kopia bat gordetzen da.\nPertsonak: Zabaleta, Nicanor (1907-1993)\nGaiak: Kudeaketa musikala / Programak


Korapiloak eta lokarriak –\nEuskal Herriak marka triste bat eskuratu du: Europan hildako gehien izan dituen herrialdea da bere biztanleekiko proportzioan, Belgikaren atzetik. Gaixotasunak zahar etxeetan utzi du arrasto sakonena. Eremu opakuagoa da, ordea, etxean arreta jasotzen duen jende helduarena.\nArg: Iñigo Uriz / Argazki Press / Berria\nBadakigu noren bizkar dagoen zaintza esparru hori: emakume etorkinengan. Osasungintzako profesionala den lagun batek duela gutxi ohartazi gintuen berak lan egiten duen zonaldean koronabirus kasuen gorakada bat izan dela azken asteetan, eta kasu horien gehiengoa oso fokalizatuta dagoela etorkinengan. Asko eta asko dira gela batean bizi diren hiruzpalau-lauzpabost kidetako sendiak, beste hamar, hamabi edo hamabost lagunekin bizitokia konpartitzen dutenak; eta noski, baldintza horietan ze segurtasun neurri mantendu daitezke?\nTestuinguru horretan bizi diren emakume askok zaharrak zaintzen dituzte. Kontratu gabe. Beraien lan indarra erosi duenari gaixorik jarri eta lan egiteko baldintzetan ez daudela esaten badiote, ez diote ordainduko. Beraz jana, jantzia eta teilatu bat bermatu nahi izanez gero, emakume hori bere lanpostura joan beharko da, bai ala bai.\nJar gaitezen pertsona horren azalean. Emakume horrek badaki koronabirusean positibo ematen badu, konfinatu egingo dutela, eta beraz, ez duela inongo diru sarrerarik izango: ez baja eta ez ezer, ez baitauka kontraturik. Bikotea lanetik bota badute, familia horien egoera are zaurgarriagoa bilakatzen da.\nBeraz, bere ugazabek ezarri dioten baldintza prekarioak tarteko, lanera doa. Zer egitera? Zahar bat zaintzera. Sozialki egoera ahulenean dagoenak zaintzen du osasun aldetik ahulen dagoena.\nPandemiak arazo berriak sortu ditu, eta hein berean, lehenik zeuden arazoak areagotu.\nArazo nazionala: “munduko autonomia maila” sendoenetakoa firma batekin desegin dute. Azken 45 urteetan gure herriak bizi izan duen inflexio puntu handienean gaude, eta ez gara estatu bat, ez gara independenteak, ez dauzkagu eskura gure burua gobernatzeko tresnak. Beste batzuk ari dira guri dagozkigun erabakiak hartzen Madrilen eta Parisen, gure kaltean.\nKlase gatazka: ezberdintasun sozialen arrakala handitu da. Aberats gutxi batzuk aberatsago, eta gehiengoa pobreago aterako gara egoera honetatik. Gizarteko kapa ezberdinek pairatu(ko) dituzte eraginak modu ezberdinean: langile asalariatuak, autonomoak, kooperatibistak, negozio txikietako jabeak, funtzionarioak…\nGenero zapalkuntza: emakumeak dira gaizkien ordainduta dauden lanak egiten dituztenak, egoera prekarioenean.\nArraza: etorkinak dira lan prekarioenak egiten dituztenak, eta hori hezkuntzan, etxebizitzan, osasunean… islatzen da. Baina hona bizitzera datozten herrialde aberatsetako etorkin zuriak ez, e, besteak, morenoak.\nGazteak: prekarietatea maila handiagoa da gazteen artean.\nBeraz euskal herritarra bazara, langilea, emakumea, gaztea eta ez-zuria, animo Jeronimo. Ezkerreko hankarekin jaiki ez, ezkerreko hankarekin jaio zinen.\nBatzuk enpeinatzen dira arlo hauetako bakoitza gai isolatu gisa tratatzen. Denbora pasa ahala geroz eta argiago daukat korapilo bera askatzen duten lokarriaren parte direla.\narraza, Arrazakeria, etorkinak, etxebizitza, feminismoa, generoa, indenependentzia, klase borroka, Korapiloak eta lokarriak, koronabirusa, ossungintza, pandemia, zaintza\nZer duzu buruan “Korapiloak eta lokarriak”-ri buruz\nfreud 2020-12-07 14:16\nHona hemen George Orwell ezizenez ezagunagoa den Eric Arthur Blairren unibertso totalitario distopikoari buruzko gogoeta bat: “Distopiak diskurtso ideologikoen kontraesanak bere ondorio muturrekoenetara eramaten dituen mundu bat planteatzen du. Ildo horretan distopiak gure egungo errealitatea aztertzen du gizartea gidatzeko metodo jakin batzuek sistema bidegabe eta krudelak ekar ditzatekela aurreikusteko.\nAdibidez, nazio batek non Estatuaren kontrol zorrotza gauzatzen den gizarte antolatu, zoriontsu eta egokia bermatzeko, erregimen totalitario bat ekar lezake, gizabanakoa erreprimitu eta bere askatasunak ustezko ongi orokor baten arabera ixten dituena.


Euskal Herria Bildu - EH Bilduk Hezkuntza Lege berria elkarlanean diseinatzeko prestasuna azaldu eta haren oinarriak zehaztu ditu\nEH Bilduk Hezkuntza Lege berria elkarlanean diseinatzeko prestasuna azaldu eta haren oinarriak zehaztu ditu\nEgungo eredua agorturik, ezinbestekotzat jo du hezkuntza sistema propioa eraikitzea, hezkuntzari lehentasuna emateko eta LOMCE bezalako erasoei aurre egiteko. Lege berriak curriculum propioa garatu, hizkuntza ereduak gainditu eta eskola publikoaren aldeko apustu egin beharko duela azaldu du.\nCristina Uriarte Hezkuntza sailburuak Hezkuntza Lege berria lantzeko urratsak ematen hasteko borondatea adierazi zuen pasa den astean eta, horren haritik, EH Bilduk prestasun osoa azaldu du gaur Legebiltzarrean marko legal berria elkarlanean diseinatzeko, “egungo legea agorturik dagoelako eta bestelako marko pedagogiko eta normatiboa behar dugulako”, Belen Arrondok eta Juanjo Agirrezabalak azaldu dutenez. Euren esanetan, “bada unea urrats erabakigarriak eman eta kanpo esku-hartzerik gabeko hezkuntza politika garatzen hasteko, Madrili men egin gabe, benetan hezkuntza sistema propioaren eraikuntzari ekiteko”. Lege berriak –azpimarratu dute– azken urteotako murrizketekin amaitzea, baliabideak berreskuratzea eta hezkuntzari lehentasuna ematea ahalbidetu beharko luke.\nHezkuntza Lege berria LOMCEri eta horrelako erasoei aurre egiteko tresna ere badela nabarmendu dute Arrondok eta Agirrezabalak; horri jarraituz, Jaurlaritzaren Heziberri 2020 Planari 180 graduko aldaketa eman beharraz ohartarazi dute, “Heziberri LOMCEren euskal aplikazioa baino ez delako eta, horren norabidea aldatu ezean, lege berriarekin berriz ere Madrilen menpeko lege baten aurrean egongo garelako. Hezkuntza Legeak, aldiz, benetan Euskal Herriaren beharrei begira adostua eta eraikia izan behar du”.\nEH Bilduren iritziz, presazkoa da Hezkuntza Lege berria diseinatzeko prozesua abian jartzea, “prozesu ireki, garden eta parte-hartzailea izango dena, eragile, sindikatu, alderdi eta gainontzeko agente inplikatuen arteko adostasunak bilatzeko”, betiere orain arte egindako lanak kontuan eta aintzat hartuta”.\nArrondok eta Agirrezabalak lege berriak izan behar dituen oinarriak zehaztu dituzte: batetik, curriculum eta ebaluazio sistema propioa; bestetik, hizkuntza ereduak gainditu beharra, ikasle euskaldun eleaniztasunak hezteari begira, eta azkenik, egungo eredua gaindituko duen eskola publiko baten aldeko apustua.\nIrizpide horiek abiapuntu, EH Bildu ez da Jaurlaritza mugitu zain geratuko. Elkarlanean aritzeko prestasuna azaldu ez ezik, jada lanean hasteko borondatea ere agertu dute legebiltzarkideek. Zehazki, EH Bilduk prozesu parte-hartzaile eta zabala jarriko du martxan “hezkuntza sistema propioaren aldeko bide horretan gure eskaintza politikoa osatze aldera”.


topic_facet:"Mekanizazioa (Heziketa Zikloa). Erdi maila" topic_facet:"Elektrizitatea eta automatismo elektrikoak (Modulua)" topic_facet:"Fabrikazio Mekanikoa (Lanbide Arloa)" topic_facet:"Sistema Elektrikoaren eta Elektronikoaren Muntaia eta Mantentze Lanak (Modulua)" topic_facet:"Fabrikazio mekanikoko produkzioaren programazioa (Heziketa Zikloa). Goi maila" topic_facet:"Mantentze-lan elektromekanikoa (Heziketa Zikloa). Erdi maila" topic_facet:"Lan giroko harremanak (Zeharkako Ikasgaia)" author_facet:"Urresti, Igor" genre_facet:"Curriculumeko baliabideak"\nProposatutako gaia: Mekanizazioa (Heziketa Zikloa). Erdi maila Proposatutako gaia: Elektrizitatea eta automatismo elektrikoak (Modulua) Proposatutako gaia: Fabrikazio Mekanikoa (Lanbide Arloa) Proposatutako gaia: Sistema Elektrikoaren eta Elektronikoaren Muntaia eta Mantentze Lanak (Modulua) Proposatutako gaia: Fabrikazio mekanikoko produkzioaren programazioa (Heziketa Zikloa). Goi maila Proposatutako gaia: Mantentze-lan elektromekanikoa (Heziketa Zikloa). Erdi maila Proposatutako gaia: Lan giroko harremanak (Zeharkako Ikasgaia) Egilea: Urresti, Igor Generoa / Forma: Curriculumeko baliabideak\n1 Automatizazioa eta robotika industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Elektrizitatea eta Elektronika (Lanbide Arloa) Elektrizitatea eta automatismo elektrikoak (Modulua) Fabrikazio Mekanikoa (Lanbide Arloa) 1 Fabrikazio Mekanikoko Sistema Automatikoen Programazioa (Modulua) Fabrikazio mekanikoko produkzioaren programazioa (Heziketa Zikloa). Goi maila Gehiago ... 1 Fabrikazioaren Automatizazioa (Modulua) 1 Galdaketa eta pulbimetalurgiaren bidezko produkzioa (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Industria-robotika (Modulua) 1 Instalazioa eta mantenimendua (Lanbide Arloa) Lan giroko harremanak (Zeharkako Ikasgaia) 1 Lanbide Heziketa 1 Linea Automatizatuen Eroapena eta Mantentze Lanak (Modulua) Mantentze-lan elektromekanikoa (Heziketa Zikloa). Erdi maila Mekanizazioa (Heziketa Zikloa). Erdi maila 1 Mekatronika Industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Muntaia- eta mantentze-lan elektriko/elektronikoak (Modulua) 1 Produkzioko Sistema Automatikoen Muntaia eta Mantentze Lanak (Modulua) Sistema Elektrikoaren eta Elektronikoaren Muntaia eta Mantentze Lanak (Modulua) 1 Sistema Hidraulikoaren eta Pneumatikoaren Muntaia eta Mantentze Lanak (Modulua) 1 Sistema automatizatuak (Modulua) Guztiak ikusi ... gutxiago ...


Gugan bizi diren birusak - Zientzia Kaiera\nAzken asteotan birus batek gure bizitzak irauli ditu. Urtarrilaren bukaeran, oraindik urrunetik zetorren zurrumurrua baino ez zenean, Miren Basarasek aurkeztu zigun birus berria Zientzia Kaieran bertan; Josu Lopez-Gazpiok ere birusei buruzko argibideak eman dizkigu, birusak nolakoak diren azalduz edo zeluletara nola sartzen diren azalduz, hain zuzen ere. Birusak beti lotzen ditugu gaixotasunekin eta ikuspuntu negatiboa dugu haietaz, baina gugan ere bizi dira.\nGenoma izena ematen zaio gene-osagaien multzoari; proteoma deitzen zaio proteinen multzoari; metaboloma, metabolitoen multzoari. Horrela izendatzen da maila omiko bakoitza. Era horretan, mikroorganismoen multzoari mikrobioma deitzen zaio eta, mikrobiomaren barruan, biroma izenez ezagutzen da birusen multzoa. Biroma osatzen duten birusak hiru talde handitan sailka daitezke: erretrobirus endogenoak, zelula eukariotoen birusak eta bakteriofagoak.\nErretrobirus endogenoak hainbat animaliaren genoman aurkitzen diren birusen arrastoak dira. Giza genomaren kasuan, % 8 birus horien sekuentziak dira, antzina gure arbasoek pairatutako infekzioen isla. Berez, erretrobirus endogenoak ez daude aktibo gure espeziean; hau da, ez dute bere burua kopiatzeko gaitasunik. Hala ere, hainbat gaixotasunekin lotura dutela ikusi da. Esate baterako, aktibo daudela ikusi da minbizi mota batzuetan, esklerosi anizkoitzean eta artritis erreumatoidean. Horrez gain, sekuentzia fosil hauek baliagarriak dira funtzio berriak eskuratzeko ere, berrerabili egiten baitira haien sekuentziak. Adibidez, plazenta osatzeko ezinbestekoa den gene batek birus hauen sekuentzia batean du jatorria. Giza genomaren parte direnez, erraza da haiei buruzko gene-informazioa lortzea eta, hortaz haiek identifikatzea ez da lan zaila.\n1. irudia: Gure genometan badira birus fosilak, antzinako infekzioen aztarna direnak. (Argazkia: Laurent Arroues – Pixabay lizentziapean. Iturria: pixabay.com)\nZelula eukariotoen birusak dira birus hitza irakurtzen dugunean burura etortzen zaizkigun birusak, gaixotasunekin lotura duten birusak, hain zuzen ere. Gizakion zelulak infektatzeko gai diren birusez gain, multzo horretan biltzen dira gurekin bizi diren protozooak eta onddoak infektatzeko gai diren birusak ere. Gaixotasunekin lotzen ditugun arren, horietako hainbat birusek ez dute zertan sintomarik sortu; edo latente gera daitezke. Horren adibiderik argiena herpesaren birusa da, giza populazioaren % 65 inguruk birus hori baitu. Zelula eukariotoen birusen identifikazioa neketsua izan ohi zen sekuentziazio masiboen aurretik. Orain, teknika horiei esker, birusen gene-materiala errazago eskura eta azter daiteke, ez baita beharrezkoa birusak laborategi batean haztea aztertu ahal izateko. Hala, lortu da birusen andui berriak identifikatzea eta ikusi da presente daudela giza gorputzeko hainbat organotan. Horri esker, ondorioztatu da aurretik birusen parte-hartzea ezezaguna zuten hainbat gaixotasunetan parte hartzen dutela; edo gaixotasun berean birus talde edo andui ezberdinek parte hartzen dutela.\n2. irudia: Zelula eukariotoak infektatzen dituzten birusak dira gehien ezagutzen ditugunak. (Argazkia: PIRO4D – Pixabay lizentziapean. Iturria: pixabay.com)\nBakteriofagoak dira bakterioak infektatzeko gai diren birusak, askotan fago deiturara laburtzen direnak. Birus horiek gero eta interes gehiago izaten ari dira mikrobiotan —adibidez, hesteko floran— duten eraginagatik. Dirudienez, dietak baldintzatzen ditu hesteko mikrobiotan agertzen diren fagoak; eta fagoen banaketa gorputzeko atal bakoitzean espezifikoa bada ere, handia da indibiduoen arteko aldakortasuna. Fagoek, gainera, gure bakterioak infektatzeaz gain, bakterio horien arteko gene-elkartrukea errazten dute. Horrela, bakterioek gene-funtzio berriak lor ditzakete. Zelula eukariotoen birusekin gertatzen den bezala, sekuentziazio masiboei esker posible da fagoak identifikatzea.\n3. irudia: Bakterioak infektatzen dituzten birusek gure mikrobiota moldatzen dute (Argazkia: Baroco Ferison – Pixabay lizentziapean. Iturria: pixabay.com)\nHala ere, sekuentziazio masiboei esker zelula eukariotoen eta prokariotoen birusak identifikatzea erraztu bada ere, oraindik erronka handiak daude biroma bere osotasunean behar bezala karakterizatu ahal izateko. Alde batetik, birusak DNAz edo RNAz osotuta egon daitezke eta ezberdina da mota bakoitzetik gene-informazioa eskuratzeko prozedura. Horrek lagin bakoitzetik lor daitekeen gene-informazioa mugatzen du. Beste alde batetik, behin birusen sekuentziak lortu direnean, ezagutzen diren birusen sekuentziekin konparatzen dira sekuentzia horiek identifikatzeko. Hortaz, jada ezaguna denak identifikazioa mugatzen du, eta birusen sekuentzia batzuk sailkatu gabe edo talde oso orokorretan sailkatuta gera daitezke. Bi faktore hauen ondorioz, galdu egiten da biroma behar bezala aztertzeko bereizmena.\nBiroma ezagutzea beharrezkoa da hainbat gaixotasunetan duten funtzioagatik. Agerikoa da infekzioak sortzen dituzten birusak hainbat gaixotasunen eragile direla. Baina birusek beste gaixotasun batzuetan hain agerikoa ez den funtzioa ere izan dezakete. Hala, ikertu da biromak zein eragin duen diabetesean, hesteetako hanturazko gaixotasunean edo minbizi mota batzuetan. Gaixotasun horietan, aldaketak detektatu dira biromaren osaketan eta, hortaz, haren ikerketan sakontzea beharrezkoa dela dirudi.\nGugan bizi diren birusak gero eta gehiago ezagutzen baditugu ere, oraindik lan asko dugu aurretik. Batzuek gaixotasunak sor ditzakete, bai, baina beste batzuk gure mikrobiotaren parte diren heinean, garrantzitsuak ere badira gure mikrobiota osasuntsu mantentzeko. Gainera birusek moldatzen dituzte bai gure genoma bai gugan bizi diren bakterioen genomak. Oro har, birusei buruz ikuspuntu negatiboa badugu ere, ezin da ukatu eboluzio-eragile garrantzitsuak direla.\nSantiago-Rodriguez, T. M., et al. (2019). Human Virome and Disease: High-Throughput Sequencing for Virus Discovery, Identification of Phage-Bacteria Dysbiosis and Development of Therapeutic Approaches with Emphasis on the Human Gut. Viruses, 11 (7), 656. DOI: 10.3390/v11070656.\nArgitalpen-data: 2020/04/21 · Atala: Dibulgazioa, Kolaborazioak\nItxialdirako genetika (36): Gainontzeko epidemiak (III) – Kolera – Edonola\n[…] dituztelako. Hiru bide nagusi erabiltzen dituzte gene-zati horiek jasotzeko eta banatzeko. Baga, bakteriofagoek gene-zatiak bakterio batetik bestera mugitzea (txirriporro jarrita transdukzio deitzen zaio […]\n[…] 2020/04/21 Gugan bizi diren birusak […]\nItxialdirako genetika (73): Birusak minbizien aurka – Edonola\n[…] asteetan birusak gaizkile nagusiak bilakatu zaizkigu. Hala ere, biziaren parte dira eta, ingeniaritza genetikoaren bidez, erabilgarriak suerta daitezkeen lanabesak bilaka daitezke. […]\nItxialdirako genetika (82): Omikak gaixotasun infekziosoak ikertzeko – Edonola\n[…] dela eta, oso lagungarriak suertatu dira datu biologiko masiboak aztertzen dituzten teknologiak eta maila omiko ezberdinen (genomika, epigenomika, transkriptomika, proteomika, metabolomika,…) ekarpenek bultzada eman […]


Munduko esmeralda handiena - 2021 eguneratze bikaina - Bideo berria\nMunduko esmeralda handiena Inkalamu da, Lehoiaren Esmeralda, baina Bahiako Esmeralda inoiz aurkitu den esmeralda handiena da.\nHainbat harriz edo kristal bakarrez osatutako bloke bat kontuan hartzen dugunaren araberakoa da.\nInoiz aurkitu den munduko esmeralda handiena\nMunduko esmeralda handiena Bahiako esmeralda da: 1,700,000 kilate\nBahiako Emeraldak inoiz aurkitu den zatirik handienetako bat dauka. Harria, gutxi gorabehera 341 kg edo 1,700,000 kilateko pisua duena, Bahian (Brasil) sortu zen eta harri ostalarian sartutako kristalak dira. 2005ean Katrina urakanaren ondorioz uholdeetatik ihes egin zuen New Orleanseko biltegi batean biltegiratze garaian.\nJabetza auzia izan zen, 2008ko irailean Los Angeles konderrian (Kalifornia), South El Monte-ko ganga segurutik lapurtu zutela salatu ondoren. Harribitxia kokatu zen eta kasua eta jabetza finkatu dira. Harria 400 milioi dolarreko balioa izan da, baina benetako balioa ez dago argi.\n180,000 kilateko esmeralda masiboa atera zen duela gutxi\nBrasilgo Carnaiba meategian 180,000 kilateko bitxi bitxi bat aurkitu zuten duela gutxi meatzariek. Esmeralda ale harrigarri honek 4.3 metroko altuera du eta gutxi gorabehera 309 milioi dolarreko balioa du.\nHarria harribitxi bikainak ekoizten zituen Brasilgo eremu batean aurkitu zuten, Carnaiba meategia Pernambuco estatuan. Harribitxien multzoa meategian 200 metro sakon aurkitu zen eta aste osoan 10 pertsona behar zituen multzoa azalera atera eta altxatzeko.\nAle hau, guztira, 180,000 kilate esmeralda berilo osatzen dute. Kristalen tamaina, bitxitasuna eta kopurua kontuan hartuta, adituek ale osoak 309 milioi dolarreko balioa izan dezakeela uste dute.\nMunduko esmeralda-kristal handiena Inkalamu da, Lehoiaren Esmeralda: 5,655 kilat\nZambiako meategi batean aurkitu da munduko esmeralda handiena, 1.1 kg eta 2 milioi libera inguru balio duena. 5,655 kilateko harribitxia Gemfields meatze konpainiak aurkitu zuen Kagem-en, munduko esmeralda meategirik handienean, 2ko urriaren 2020an.\nInkalamu izena jarri diote, lehoia esan nahi du bertako bemba hizkuntzan. Gemfieldsek esan zuen harri bitxienak eta bitxienak baino ez direla izenak ematen. Meategiaren kontserbazio lanaren omenez Bemba izena aukeratu zen.\nEmerald Unguentarium: 2,860 kilate\nEmerald Unguentarium, 2,860an landutako 20.18 ct (1641 oz) esmeralda loreontzia dago ikusgai Inperio Ogasunean, Vienan, Austrian.\nBuda Esmeralda Sakratua: 2,620 kilate\nZambiako 3,600 ct-ko esmeralda batean landutakoa 2006an, Sacred Emerald Buddha estatua 2,620 ct-ko pisua du.\nSiddhartha Gautamaren irudikapena munduko harribitxi landu handienetako bat da. Bere familiako kideei (sangha edo apaizgoa) beren arteko liskarrak uzteko ohiturarekin lotzen den mudra posizio estandarrean irudikatzen zen.\n2,620 kilateko pisua du eta tonu berde urdinxka ederra du (kromoaren eta banadioaren ezpurutasunak direla eta), niretzat esmeralderako kolorerik onena da, eta nahiko inklusiorik gabe dago.\nOso arraroa da horrelako kalitate zakarrak harri bitxietan zatituta egotea baino beste patua izatea; beraz, enpresak zizelkatzeko hartu zuen erabakia ausarta izan zen. Aung Nyein izeneko jade eskultore maisu batek landu eta leundu zuen, jatorriz birmaniarra baina Thailandian bizi zena.\nGuinness Emerald Crystal: 1,759 kilat\nCoscuezeko esmeralda meategietan aurkitutako Guinness Emerald Kristala munduko bitxi kalitate handiko esmeralda kristal handienetako bat da, eta Bogotako (Nazionaleko Errepublikako Banco) nazioarteko bildumako kristal esmeralda handiena da. Kolonbia.\nGuinness izenaren jatorria ez da ezagutzen, baina kristal berde distiratsuak, luzeak, 1759 kilatekoak, zalantzarik gabe, munduko errekorren Guinness liburuan munduko bitxi kalitate handiko harribitxi handienean sartzeko egiaztagiri guztiak zituen, gutxienez urte batzuk arte. esmeralda kristal natural handiagoak gainditu zituen.\n1,686.3 kilateko LKA eta 1,438 kilateko Stephenson esmeraldak\nNaturak bere handitasunean benetan bihotz gelditzeko zerbait sortzeko asmotan du. 1,686.3an eta 1,438an aurkitu zituzten 1984 kilateko LKA eta 1969 kilateko Stephenson esmeraldak.\nHiddenite eremuan, hurrenez hurren, munduko harri ikusgarrienen artean daude, baina gemologo bikainek estimatu dituzte kristal harrigarrizko bi harri natural izugarri horiek, munduan inoiz aurkitu diren esmeralda handienen artean sailkatuak: LKA eta Stephenson.\nMim Esmeralda: 1,390 kilat\n1,390 kilateko kristal prismatiko handi hexagonala, moztu gabe, kolore berde sakona duena. Gardena da eta inklusio gutxi ditu goiko 2/3 aldean, eta zeharrargia da beheko aldean. Libanoko Mim museoan, Beiruten.\nDevonshire Emerald dukea: 1,383.93 kilat\nDevonshire Emerald dukea moztu gabeko harribitxi handienetako eta ospetsuenetako bat da, 1,383.93 kilateko pisua duena. Kolonbiako Muzoko meategian sortutakoa, Brasilgo Pedro I enperadoreak oparitu edo saldu zion William Cavendish-i, Devonshire-ko 6. Dukeari, 1831. urtean. Londresko Erakusketa Handian erakutsi zen 1851an, eta duela gutxi Naturalen. Historia Museoa 2007an\nIsabel Esmeralda: 964 kilate\nIsabella Emerald, 964 kilateko harri ebakia, Archeological Discovery Ventures, LLC enpresarena da.\nIsabel Esmeraldak Portugalgo Isabel erregina, Carlos V. erregearen (1516tik 1556ra) erregearen ezkontidea, Erromatar Inperio Santua, Espainiako erregea eta Austriako artxidukea jaso zituen. eta Herbehereak Austriara eta Napoliko Erresumara, eta baita Espainiako Amerikako itsasoz haraindiko lurraldeetara ere.\nIsabel erreginak kristala desiratu zuen eta jabetu nahi izan zuen, Hernan Cortez-en harriaren berri bikainak entzun ondoren Mexikotik idatzitako gutunean. "Judizioaren esmeralda" mistikoa izenez ezagutzen den harribitxia Cortez-i aurkeztu zion, Montezuma II.a Azteken Erresumako erregeak, Cortez bere tropekin Tenochtitlan hirian sartu zen unean 8ko azaroaren 1519an. Hernan Cortezek harribitxia izendatu zuen. Isabel erregina, Karlos V.aren erregina ezkontidea, Erromatar Inperio Santuaren eta Espainiako erregearen omenez.\nGachalá Esmeralda: 858 kilate\nGachalá Emerald, munduko esmeralda baliotsu eta ospetsuenetako bat, 1967an aurkitu zen, Vega de San Juan izeneko meategian, Gachala-n kokatuta, Kolonbiako herrian, Bogotatik 142 km-ra dagoena. Gachalá Chibcha-k "Gacha-ren lekua" esan nahi du. Gaur egun kristala Estatu Batuetan dago, eta Smithsonian Institution-i eman dio Harry Winston New Yorkeko bitxigileak.\nPatricia Esmeralda: 632 kilat\nPatricia ale bikaina eta kolore bikaina duena. 632 kilatutan, kristal dihexagonala edo hamabi aldeko kristala munduko esmeralda handietako bat da. 1920an Kolonbian aurkitu zen eta meategiaren jabearen alabaren izena hartu zuen.\nKristal honen akatsak normalak dira, baina harribitxiaren iraunkortasuna arriskuan jartzen dute. Ale hau moztu gabe kontserbatu diren esmeralda handien artean oso gutxi da. Gaur egun, Kolonbia da oraindik munduko esmeralda iturri nagusia.\nMogul Mughal Emerald: 217.80 kilate\nMogul Mughal Emerald ezaguna den esmeralda handienetako bat da. Christie's enkante etxeak honela deskribatu zuen:\nThe Mogul Mughal izenarekin ezagutzen den ebakidura angeluzuzena 217.80 kilo pisatzen du, naskak idazkera bikaineko Shi'a deialdiekin grabatutako aurrealdea, 1107 AH-koa, alderantziz landutako dekorazio foliatua; bi amapola lore txikiagoko lerroarekin alde bietan, ertz alakatuak ebakidura gurutzatuekin ebakita eta herringur dekorazioarekin, eranskinetarako zulatutako lau aldeetako bakoitza, 5.2 * 4.0 * 4.0 cm.\nJatorriz Kolonbian erauzia, Indian saldu zuten, harriak Mughal Inperioko agintariek asko nahi zituztenean. Mogul Mughal berezia da Mughal kristalen artean, seigarren enperadorearen Aurangzeb erregealdiaren barruan dagoen data (1107 AH (1695-1696 AD)) datan. Hala ere, Mughal agintariak sunitak ziren, inskripzioa, berriz, Hassan ibn Ali eta Husayn ibn Ali-ri eskainitako Salawat heterodoxoa, Nad e Ali izenarekin ezaguna, xiita da, litekeena da Aurangzebena ez izatea, bere gortesauak edo ofizialak.\n27eko irailaren 2001an saldu zuen Christie-k 1,543,750 libera, eroslearen saria barne. 17ko abenduaren 2008tik aurrera, Dohako (Qatar) Arte Islamikoaren Museoaren esku zegoen.\nCarolina Enperadorea: 64 kilate\n64.82 kilateko Carolina Emperor NC mendiaren magalean kokatzen ari da mapan! Ipar Karolinako esmeralda ospetsu hau Katalina Handiaren jabetzako antzeko bitxiak inspiratzen omen ziren.\nEnperatrizak Kolonbiako esmeralda hexagonal formako jabea zuen, diamantez inguratua, Christie's enkantean 1.65 milioi dolar baino gehiagotan saldu zen brotxa batean. Carolina Enperadorea, Hiddenite-n (NC) topatua, iaz erosi zen eta orain dela gutxi eman diote Raleigh-eko (NC) North Carolina Museum of Natural Sciences-i.\nHonen guztiaren zatirik garrantzitsuena ongileak anonimotasuna izatea eskatu du. Museoko erakusketak moztu gabeko hiru kristal omen ditu. 1,225 kilateko pisua duen harri horietako handiena nahi duen kolore berde urdina da, oso gogoko Muzo harribitxiekin alderatu daitekeena.\nSaint Louis esmeralda: 51.60 kilate\nFrantziako Erregeen koroa apaintzen zuen Saint-Louis esmeralda Austria meategietatik eta Europako antzinako esmeralda gehienetatik dator. Meategi hauek emankorrak izan ziren XIX. Mendera arte, ia 19. urtean Uralen gordailuak aurkitu ziren arte.\nKlarion esmeralda: 37.82 kilat\nBaroda Estatuko errege agintariak, Indiako printze estatua, behin harriaren jabe ziren. Maharani Sahebak jantzitako esmeralda eta diamantezko lepoko baten ardatza zen, semeari, Cooch Behar maharajari, eman zion.\nXX. Mendean harribitxia 20 kilateko (38.40 g) jatorrizko pisutik kendu zen eta Harry Winston, Inc.-k diseinatutako eraztun batean kokatu zen, non udare itxurako hirurogei diamantez inguratuta dagoen, gutxi gorabehera 7.680 kilateko guztira.\nEraztuna O. Roy Chalk jaunak eta andreak eman zioten Smithsonian Natural History Museum-i 1972an eta zati bat da SmithsonianHarribitxi eta Mineralen Bilduma Nazionala.\nIzenik gabeko esmeraldak\nKolonbiatik moztu gabeko 7,052 kilateko kristala, jabetza pribatua eta preziorik ez duena.\n1,965 kilateko harri errusiar moztu gabea, Los Angeles konderriko Historia Naturaleko Museoan ikusgai.\nHiddenite-ko (NC) 1,861.90 kilateko katu gabeko moztu gabeko eta izenik gabeko harribitxi bat. 2003an aurkitu zen eta gaur egun Ipar Amerikan aurkitu den esmeralda ezagun handiena da.\nKolonbiako Errepublikako Bankuko gangan gordeta dauden Muzoko (Kolonbiako) izenik gabeko bost kristal handik 220 kilatatik 1,796 kilatura pisatzen dute.\nFred Leightonek Mughal harria landutako 430 kilateko saldu zuen hainbat milioi dolar.\nKuwaiteko al-Sabah Bildumak harri eder ugari ditu, besteak beste 398 kilateko kristala forma hexagonalean eta 235 kilateko kristal alea.\nMendeko 17 cm-ko kristal, urre eta esmalte Mughal ardo kopa Christie's-en saldu zen 7 milioi libera 1.79an.\nMughal harriz landutako 161.20 kilatek 1.09 milioi dolar eskuratu zituen Christie's-en 1999an.\nMunduko esmeralda faltsurik handiena\nTeodora: 57,500 kilat\n11.5 kiloko harkaitz berdea munduko esmeralderik handiena zela eta Teodora izenarekin izendatu zuten, grezieratik datorren eta "jainkoaren oparia" esan nahi duen izena.\nHarribitxia, ordea, agian ez da milioi bat dolarreko harria izan, bere ustezko jabeak, Regan Reaney-k sustatu zuena.\nReaney jauna 2012ko urtarrilean atxilotu zuten Kelownan, BC barnealdean, Kanadako Errege Mendiko Poliziak atxilotuta eraman baitzuen. Reaney jaunari Ontarioko iruzur delitu ugari leporatzen dizkiotela esan du RCMPk agiri labur batean, eta Hamilton Poliziak atxilotzeko agindu bikainak dituela.\nReaney jauna ez zen Kelownako poliziaren aurretik ezagutzen, baina ez zuen profil baxua mantentzeko sena sentitzen. Sandiaren tamainako harribitxi preziatua zuen saltzeko, azken finean.\nEgia esan, benetako berila zen, baina tindatuta zegoen.\nMunduko esmeralda handiena: FAQ\nZenbat balio du munduko esmeralda handienak?\nBahia Emerald-ek zatitxo bakar batean aurkitu ez den munduko harribitxi handiena 1.7 milioi kilo edo 752 kilo inguru pisatzen du. Brasil ekialdeko Bahia eskualdean aurkitu zuten. Los Angeleseko ganga batean dagoen harri erraldoiak 925 milioi dolarreko balioa izan dezake.\nNor da munduko esmeralda handiena?\nZambiako meategi batean aurkitu den munduko kristalik handiena, 1.1 kg-koa eta gutxi gorabehera £ 2 milioi balio duena, aurkitu dute. 5,655 kilateko harribitxia Gemfields meatze enpresak aurkitu zuen Kagem-en, munduko esmeralda meategirik handienean, 2ko urriaren 2020an.\ngehiago informazio gemologikoa esmeraldak salgai gure dendan\nIstorio hau posted in Berriak ataletan esmeralda handiena, munduko esmeralda handiena, esmeralda handiena, munduko esmeralda handiena, munduko esmeralda handiena.


Donosti Cup lehiaketa Karla Lekuona futbol zelaian | El Diario Vasco\nOiartzunDonosti Cup lehiaketa Karla Lekuona futbol zelaian\nDonosti Cup lehiaketa Karla Lekuona futbol zelaian\nG18 mailako oiartzungo nesken taldea Zambiako talde baten aurka jokatutako partidan. / GARAÑO\nGARAÑO OIARTZUN. Sábado, 7 julio 2018, 00:49\nAstelehenetik ostiralera Donosti Cup txapelketako partidak izan ziren Karla Lekuonan. Aurten, uztailaren 2tik 8ra izango da txapelketa eta, Donostian izan arren, inguruko zenbait herritan ere jokatu da; hain zuzen ere, 30 zelai ezberdinetan izango dira partidak. 27.edizioa du txapelketak eta, aurten, 623 talde eta 8.500 parte hartzaile inguru bertaratuko dira Donostiara. Karla Lekuonan 42 partidu izango dira eta, bertan, mundu osoko taldeak egongo dira.\nOiartzun Kirol Elkartetik hiru talde aritu dira txapelketa honetan: B13 mailan jokatuko duen mutilen taldea eta nesken bi talde, G16 mailan eta G18 mailan. Denboraldia bukatu den arren, entrenamenduetan ibili dira hiru taldeak eta maila ona eman dute txapelketan.\nB13 mailako Oiartzungo taldea final laurdenetan txapelketatik kanpo geratu zen, Urnietaren kontra 3-1 galdu ondoren. G16koak, berriz, final zortzirenetako playoffean geratu ziren, 0-1 galdu baitzuten TC Uniteden kontra. G18ko nesken taldeak, azkenik, atzo goizean final laurdenetako playoffa jokatu zuen Herrerako futbol zelaian, Molins de Rei CFren aurka eta 0-1 egin zuten. Atzo eguerdian final erdietako playoffa jokatu zuten eta 0-2 irabazi zuten Escuela RFEFren aurka. Arratsaldeko 19etan playoffeko finala jokatu zuten (kronika hau bidaltzerako emaitzarik ez genuen). Indartsu datoz neskak, ea zer moduz amaitzen duten txapelketa.\nLaguntasuna fanfarrea eta Bohas orchestra Herri Musikaren Udako kontzertuan Oiartzungo VII. Pasaka txapelketa aurrera doa