1915-03-05: Oldar handia\nEskualduna-ren aburuz bertze solasik ez da, oldar handia dute denek aipatzen. Joffrek hogeita hamaika eskutik omen du, eta ezin jakin zuhurtziaz edo xuhurtziaz jokatu nahi duen. Presoak ere hizpide hartu ditu kazetak, gobernuak ez omen ditu presoak ahantzi. Bestalde, alemanen gezurrak salatu ditu, Aita Santua ez da Frantziaren kontrako. Saint-Pierrek soldaduen anoaren ingurukoak berritzen dizkigu, ogia, haragia, pinta erdi bat arno egunean, alta xahakoa negu honetan pausan dago, zimurtua, zoko batean dilingo. Bakoitzak baditu bere bihotz min gordeak baina orok dute kuraia erakusten. Usu denez erlijioa aipatzen du Eskualduna-k, “nehun baino hurbilago dugu hemen Jainkoa”. Lau mila emazte sartu omen dira armada ingelesean, diputatu izan nahi zuten “moko bipil” horiek soldadu bihurtu dira. Zuberoako kronistak ez du sozialistak kritikatzeko egokierarik alferrik galtzen. Bestalde, Liginaga herri txipian bederatzi hil, bost desagertu eta hiru kolpatu gerra hasi zenetik. Kirikiñok Euzkadi-n gaztigatzen digunez aliatuak Dardaneloak igaro eta Marmaran sartu berri dira, Konstantinopolis erortzear?\nAgorrilaren lehenetik marxoaren lehenera, huna zazpi hilabethe, gerlan girela; eta nolako gerlan! Egundaino nehon izan ezten bezalakoan.\nLau populu hiruen kontra; edo xuxenago, hauen orde, bortz. Beljikaren, Angleterraren, Rusiaren eta Frantziaren aldean ez baita ahanzteko Serbia; nahiz ez populu handia, zeren hari zitzaion jazarri Otrixia baita hasia gerla izigarri hau guzia; gerlari hautak ere baitire Serbianoak; bat hamar, hogoien kontra gudukatzeko lotsa ez direnak eta Otrixiari hastetik hunat zafraldi onik eman diotenak.\nGizontzez baino areagoko da gerla hau leihorrezko, itsasozko, airezko tresneriaz. Nork egundaino ikusi du, entzun du holakorik?\nEta zer hatsean, zer ausikian hor lothuak elgarri etsai zahar eta berri; gu frantsesak bizirik nehon ezin ikusisko aleman herratsu tzarrek erraiterainokoan, —goraki gero— guretzat baino samurrago direla anglesentzat; gurekin baketzerat ekarriago anglesarekin baino.\nHatsa gezurra duen etsaiaren atheraldia, hori. Eta zozo bat ederra, hori sinets lezakena.\nNola den erraiteko baizik ezta: zoin barna duten hartua, gerla huntan anglesa zuzenaren alde jarririk.\nEta Beljika dohakabearentzat zer haginean ez dire, zeren ez dituen utzi han gaindi sartzerat Frantzian!\nEgundainokoa da: hoben dunenarenak handienik bethi. Handiago hobena eta aiherkundea gaixtoago.\nEta gaixtatuz joaki, denborarekin, eztitzeko orde!\nHortakotz dire udan eta abendoan baino errabiatuago elgarrentzat orai, zazpi hilabetheren buruan; negu hau guzia beren arroila ziloetarik hilka gerla gorrian arizanik, orai primaderaren hastetik, are sukar handiagoarekin lotzekotan. Hil edo bizi...\nHauxe da errabia! Eta nehork ezin gibela, ezin eztiaraz hor hartua duten oldar izigarria, eta geroago handiago hartzen ari.\nEzta hor haratik ez hunatik: leher egin behar duela primadera huntan, alde bat edo bertze, hitz bereko dire oro.\nZer diot? Ez bakarrik eginak hortarat, bainan kasik berandetsiak. Noiz dugun bada hartuko aspaldian aiphu den oldar handi hura? Primaderako zela... hitzemana: Frantziako lurretik azken alemanaren igortzea ihesi, han harat, itzulipurdika, hunat sarthuen erdiak eta gehiago hemen hilak utzirik.\nHuna beraz primadera. Eia, eia ikhus: gure aitzindarien hitzak zer ondorio daukun ekarriko? Eia angles hoik ere hitzeko gizon direnez? Lau, bortz, sei hilabethez soldado eta tresneria zer nahiren biltzen hor arizanik, udazken eta negu, baitzion oraino berritan heien gerlako ministro handi Kitchener harek, marxoan zela hasiko gerla —huna marxoa— eia marxoko obrak ditugun beraz ikus...\nBertze solasik ezta, baizik ere primaderan, marxotik has, hartu beharrezko oldar handiaz.\nOldar handi egitekotan delakoaren orena jina da, edo hurbildua.\nGuk, frantsesek, badugu ja indar gaitzeko armada eta tresneria bildurik. Hastean hanitz gauza eskas baginituen, orai orotarik omen dugu ausarki; dela kanoi, handi eta ttipi; dela mitraillus, dela oinezko, dela zaldizko gizon; dela aeroplan; dela janhari eta edari; jaunztura; behar diren guzietarik, hots.\nPrest omen gira, oldar handiaren hartzeko, aro hau altxatzen delarik. Aroa edertu, edo bederen hein bat xukatu arte, deus onik ez baititake egin; ixtilean, lur bustian lerratzen baitire oro: gizon, zaldi, kanoi puskateriaz bethe karro eta guziak oro.\nNapoleon Handi zenak bere azken gudu handia galdu zuen Waterlo-n, diotenaz, aroak etzuelakotz lagundu.\nGure Joffre, aitzindarien buruzagi, orai arte den bezen zuhur eta xuhur izan denak, erhokeria bat eginen zuen, eta egin lezake oraino ere, hogoi-ta hameka eta esku heldu zaizkolarik, goizegi balu hartu oldarra, edo har baleza.\nZuhurra dela diote eta xuhurra; gizon ahalik gutiena sakrifikatuz nahi, ahal badu, garhaitu etsaia.\nDiote ja aspaldian gaina ginukela, ehun eta berrogoi bat mila gizonen gostuz baginu goizago hartu oldar handia.\nZertako presa ordean? Denbora eta diru gehiago bedi gosta bitoria, gizon gutiagoz irabaztekotan.\nDeusetan egundaino ezta izan xuhurtzia... zuhurrago.\nJa hilik aski balitake, huntan geldi, gehiagoko odol ixurtzerik gabe ahal balitz.\nEzinbertzea baitugu ordean, gauden konfiantzarekin: buruzagiek eginen dutela behar dena, behar den egunean.\nEz lotsa, ez kexa, ez berandets, ez etsi.\nJainkoari galda, lagun gitzan.\nLaguntzaren merezitzerat ar gure egitekoetan. Orduan ez duda gure alde joanen dela oldar handia.\nAstezken, Otsailaren 24an\nGure artilleriak etsaiarena azpitik daukalarik, Rusoek ere ari dute gaina hartzen.\nAisne ur-handiaren hegian, Champañen eta Apremont deithu oihanean aitzinatuz goazi.\nNorteko itsasoan Amerikano untzi bat jauz-arazi dute gure etsaiek. Egin bezate holako, eta laster nehor nehon ezta izanen Alemanari jazarriko etzaionik, gerlan barne ez direnak eta oro xehatu nahi badituzte.\nItsasoan dire orai azkarkienik ari. Hiru angles untzixka jauz-arazi dituzte torpillur alemanek la Manche itsas-arte hertsian.\nDardanelles-etako aldean guk dugu etsaia xahutzen ari.\nBeljikan airez dabiltzan tresna hetarik biga uzkail-arazi daizkotegu.\nGalizian, Otrixianoek ez dute zangorik aski,.. ihes egiteko.\nGure itsas-gizonak, anglesarenekin, azkar dagozi «La Manche»tik Itsas Gorriraino.\nBeljikan, leihorrez, Anglesak du hartu atzotik egunerat, esku-gain handia; la Bassée deithu tokirako bidean puska batez aitzinatu dire.\nChampañen eta Apremont oihanean ere ba, ja irabazi puskaren gainera.\nTorpillur bat galdu dugu; bainan Itsas Gorrian Turkoak aitzinean deramatzagu, ihesi.\nDardanelles hetan eta ba eta airez aire, nausituz goazi. Bana bertze, orotan ere ba.\nAisne uretik Champañe-raino burutik buru, bardintsu, atzo bezalatsu oro.\nErretzen duen ur batez, gain behera, zurrustako huts-arazi daukute arroil-erreka bat. Berehala tiroka haizatu dugu etsaia; andana bat preso hartu dugu.\nMetz-eko hiriaren gainerat aurdiki ditugu hiru bomba.\nChampañen, kilometre erdi batez jabetu gira; ehun bat presoner egiten ditugularik.\nBeljikan, Dixmude hiritik hurbil, Beljikanoen artilleriak lan batzu barreiatu daizkote alemaneri; ba eta ere hartu etxe bat, huts-arazirik.\nAirez dabiltzen tresna hetarik bat igorririk, Ostende leihor hiriari aurdikarazi obuz andana bat.\nErraiteko baizik ez, beljikanoak bizi direla, oraino, eta bizi gogo, hartzeak bildu artino.\nReims-eko hiriari ez dezokete oraino barkha egin dioten kaltea.\nBeauséjour eta Perthes deithu bi tokietan etsaiaren lan batzu aurdikirik, aitzinatu gira puska batez.\nPreso hartu ditugu 200 gizon. Mila aleman baino gehiagok utzi dituzte zortzi egun hautan beren buruak preso altxatzerat.\nHauts-de-Meuse mendi kaskoetan, artilleria orroaz. Veuvre-ko aldean, ezti-eztia oro.\nHartmansvillerkopf delako tokian puxka batez aitzinatu gira.\nAstelehen, marxoaren 1ean\nOraino ere kanoi ukaldika jazarri dire angles eta frantses untziak Dardanelles hetako itsas hegieri. Bolborategi handi bat jauz-arazi dugu, eta etsaiaren kanoi handiak ixil-arazi; haren torpillak ere uretik bildu, artharekin hurbilduz.\nGure banderak ezarri dituzte bandera turkoen ordain.\nRusoek berriz garhaitzen dituztela Otrixianoak, zonbat garren aldia dute? Ez lehena! Gizon hanitz galdurik, eta Koloma, eta Sadagona husturik, ihesari eman behar ukhan dute. Heiek utziez gu jabe.\nTchèques direlako soldado batzu altxatu zaizkote aitzindarien kontra Otrixia hortan. Batzu ihesi, bertzeak hil dituzte; kalitu tiroka.\nAita Sainduak jakinik nola diren mintzo gizon gezurti batzu, sinets-arazi nahiz erlisionearen eta Frantziaren kaltetan, gure etsaien alde dela, goraki dio eta. Frantziako Apezpikueri galdatu du, erran dezaten orotan: eztela den gutienik ere Frantziaren eta hunekilakoen etsai, Aita Saindua.\nItxura mikorik etzuen gezur horrek; zoazte ordean xuxen baino makur mintzatu nahiago dutenen ixil-arazterat!\nOtrixian jendea gogoetatzen hasia da omen azkarki. Deputatuak bildu nahiz ibilki, zer egin, mintzatzeko, gero eta gaizkiago doazilakotz.\nGobernamenduak berriz ez hortarik aditzen; gerlak dirauno eztuela onesten legeak deputatu biltzerik. Lanetan dire.\nEuri eta elhur, jauts ahala, gerla toki hanitzetan. Nehor nehorat ezin higi.\nChampañen, atzo guk hartu lur pozi batzu nehondik ezin beretu dauzkute; hanitz gizon hil diozkategu, eta eskugain pozika bat bertzalde hartu.\nPont-à-Mousson-etik hurbil baita Le Prêtre deithu oihana, han egina zuten atherbe handi batez jabetu gitzazkote.\nIgandetik astelehenerako gauean, ukho egin-arazi diotegu, azkarki oldartu nahi zauzkularik.\nPresuner andana batez jabetu gira.\nLeputatu batzueh galdatik, Millerand, gerlako ministroak deputatuen bilkuran erran du: badirela, iragan abendoaren zortzitik hunat, 500 mila libera, Berlinen, Espainiako enbaxadorearen eskuetan pausatuak gure soldado han preso direnentzat.\nBertzalde, zazpi bagon larru-arraseko, kalzun, athorra galtzerdi, trikota, ilezko eskularru.\nBehin hoik; gerokoak gero.\nEtxekoek presuner bakotxari bidali laguntzak bertzalde, behar bezala igorriak direlarik.\nJatekoa eskastearekin Alemanian, zuhurtzia da han preso ditugunez orhoitzea hemendik guhaur.\nGobernamenduak ere holetan ez dauzka ahantzirik. Zuzen da.\nOtsaila patarra beheiti doa. Ustegabean iragan zauku, eta martxoaren beha gaude. Uhar hotz batzu eman daizku bizkar hezurraren gainerat, bainan oro ahanzten dire, iguzki goxo bat agertzen deneko.\nUste nuen hotzak bere aldia egin zuela, bainan gauaz berriz sartzen zauku larruan barna. Goiz huntan solasean ari nintzen artillur ezagun batekin: «Noiz dugu partitzea? —Ez balinba maiatza baino lehen! —Zertako ez! —Ori, gauaz kanpoan etzateak ez duelakotz deus onik, aro hunekin!\nErreketan bederen lurpean bada zerbeit atherbe; bainan hor harat abiatuz geroz, nork iraun? —Iraunen dugu, iraunen! Xoriak kantuz hasiak dire. Bertzalde etxola egiteko oihaleria emana daukute guzieri, berri berria!»\nAsea bethi badugu. Ogiak iduri zuen azken egun hautan belzten ari zela, bainan laster itzuli zaio lehengo itxura on xuri hura. Ez gira Alamanen ezinbertzean.\nHaragia, gutiz gehienetan, freskoa dugu. Idi edo behi haragia bethi kasik. Artetan xingarra, sasoineko jakia Eskualdunentzat. Gaur baginuen zikhiro azpi bat, ederra.\nHemen gaindi eri arthatzen ari diren serora batzueri egin arazi dugu frikoa, gisa hartako kokelarik ez izankiz. Bere baratxuri xixterrekin, eta ilhar saltsarekin, ahotik ezin utzia zen.\nEta edatekoa? Ministroaren manuz, pinta erdi bat arno egunean emaiten daukute. Burdinazko basotik laster garbitua da. Xahakoa negu huntan pausuan dago, zimurtua, zokho batean dilingo.\nArtetan emaiten diogu begi kolpe bat, adixkide zaharrek ez baitute behar elgar ahantzi. Gero ere elgarrekin ibili beharrak gira.\nHemen gaindi bada hartarik ere nahi bezenbat. Nor nahi den ikus dezagun bide hautan, galdatzen balin badiozu zertan den, emanen dautzu laster arrapostu, eskua tinkatuz irri batekin: «Ontsa, ontsa, eta zu?»\nZinkhurina guti ezpainetan. Bakotxak baditu bere bihotzmin gordeak, bertze zer guzien gainerat: etxeko eta etxekoen griña, bai eta ere lagun hoberenen galtzea, halako huts bat egiten baitu sahetsean eta bihotzean.\nHolakoak gordetzen dire. Bertze hirrisku izigarrien erdian ere gero-ta azkarrago daude gure soldadoak.\nGau hautarik batez, gudu dorphe baten ondotik, bazterrak eztitu zirenean, kolpatuak ereman zituzten soto batzuen barnetik gibeleko ospitale batetarat. Alamanen errekak bizpahiru ehun metrotan ziren. Herri hartan etzen etxerik gelditu xutik. Han hemenka harresi hegal zenbeit, zilhokatuak. Kolpatuak ixilik zeramazten gibelerat, balak oraino hixtuka baitzabiltzan han gaindi.\nIlhargi xuritarat, bi soldado, besoz beso, goizeko bi orenetan, harri meta batzuen gainean ari ziren jauzika, jostetan: «Zer mirakulu ari zirezte hor! Nahuzue hortik kukutzerat joan! —Ez dugu deusen hirriskurik, adixkidea. Gudu guzien erditik atheratu gira biak. Aspaldian zerbeit atzeman nahiak gaude!»\nErdi irriz mintzo ziren hek biak. Bertzelako kuraia erakutsi zuten gure herritar kolpatu batzuek, gerla hunen bigarren hilabethean.\nBeren lagunetarik zonbeit alxatzerat heldu zitzaizkotelarik Alamanak lurpetik ateratu ziren, herrestan, gordeka. Kolpatuek bakharrik ikusten zuten etsaiaren egitatea.\nBerehala hasi ziren oihuz: «Les Boches, les Boches!, n'avancez pas!». Kolpatu hek ez ditu nehork ikusi gehiago, bainan beren anaiak heriotzetik begiraturik iragan dire bertze mundurat.\nNahuzue jakin zerk daukan bereziki gure gizonen kuraia? Jainkoaren laguntzak. Jainkoak berak daki zonbat othoitz ixil igaiten diren erreka zilhoetarik, gau luze horietan, zonbat bihotz diren itzuli aldeaz bertze. Gerlak gizona zahartzen du, eta zuhurtzen.\nGerla toki hegian diren eliza zaharrek balukete zer erran. Goiz eta arats, pausuan diren soldadoek egiten dute beren sar-jalia, meza balin bada, mezako, gero berriz arats othoitzaren egiteko guziek elgarrekin. Astean lau prediku baditugu orai nagon tokian. Ea baduzuen hoinbertze?\nBurhaso batzuek baitzuten griña eta beldur handia, erlisioneko laguntzez gabetuak ikusi beharko zituztela beren haurrak gerlan ibilki, eta menturaz hiltzen, nehun baino hurbilago dugu hemen Jainkoa. Apezak nun nahi badire, grado guzietarik, nahas mahas bertze gizonekin.\nAtzo egin dut itzuli bat gerla hegiko ospitale batean. Ene adixkide bat ikusirik nindohan kanporat. Ohe baten aintzinean iragaitearekin ikusten dut soldado gaizo bat azken hatsetan.\nAzken sakramenduen hartzen ari zen, soldado apez lagun batenganik. Hurbiltzen nitzaiote: «Nungoa da? —Oloron, edo han Sarrantze inguruetakoa naski». Ixildu nintzen.\nApezak erran zion beharrirat: «Ama Birjina Lurdekoa, othoitz egizu neretzat!». Bi eskuak kurutzaturik, eriak eman zuen arrapostu, hitz berak erranez.\nOrduan ukurtu nintzen ni ere: «Ama Birjina Sarranze-koa, othoitz egizu neretzat!». Begiak ideki zituen eta ezpainak higitu. Azken hitzak entzun ginintuen: «Ama Birjina Sarranzekoa, othoitz egizu neretzat!».\nHartan hil zen.\nBerriz ari dire Reimseko katedraleari buruz. Su eman zioten duela lau hilabethe, beren kanoiekin. Orai ikusten dute sekulan ez direla berriz sartuko hiri hortan, urhatsez urhats amor emaiten dutela, gure oldarrari ezin ihardokiz.\nKatedralea bethi xutik ikusteak erhotzen ditu. Bere bi dorre handiekin han dago, ordoki eder batean, lehengo mendetako lan handi xoragarria, Frantziako errege guziak khoroatzen ikusi dituena.\nAlamanek nahi lukete lehertu, herrautsi azken harriraino. Gain batetarik ari zaizko jo eta jo, bi mila kolpe egun batez egin dituzte hiriaren gainerat.\nZer probetxuz? Mendekatzea gatik: kanoien hazkurria xuhurtua dutelarik, ura behera botatzen dute hor zer nahi, tzarkeriaz, errabiaz.\nMarka ona guretzat.\nAnglesen armada azkartuz doha.\nAnglesak Alamanen kontra herra izigarrian daude. Lau mila emazte angles sarthu dire armadan; gibeleko laneri buruz bermatuko dire, karrosa, posta, eta holako zeretan.\nAzken urthe hautan kalapita ederrik alxatu dute Angleterran emazte moko biphil batzuek deputatuen izendatzeko dretxoa bildu nahiz; hetarik omen dire oraiko soldado hoik.\nIgante arristiritan heltü dira Atharratzera 20 soldado, Perthes-eko haitan kolpatürik izan direnak.\nGaihaje ederra heben ükhen die.\nAspaldian hartze zien atherbiaz, mahain hunaz eta ohe marduaz gozatüren dira zunbait denboraz phürü, süialat ützültzeko heniala huntü artino.\nEz dira aments lotsatürik. Einherik jin dira, bena alagera.\nNula Alemanek behar beitie laster gibel juan, soldado hoiek nahi lükeie izan han Boche tramadaren jaüzien ikhusteko.\nBada bat 18 urthe baizik ez dütiana; gazte da, bena ez lotsor.\n19 urthetako muthikuak gerlalako eraiki zütielarik, uste günian etzela haboro soldado berri biltzerik izanen haita huntako.\nOrai 18 urthekuetarik bisitatü araldia ederra. Haboruak, hartürik izan dira ere.\nHortan aski datekia? Bai arauz; gerlak ükhenen dü nunbait müga bat. Beldür izateko da haatik ez girela orano hartara: üda undarra jin daiteke gure gizonak beren lekhietarat ützüli ordüko.\nBedatsiak bazterrak berotüren dütü; bedatsian izanen da gora behera handia. Igaran aspaldian, negü orotan, zolhaka, ürhaska ari gira, partidak haboruetan irabaziz, bena jaüziak txipi eginez.\nAlemanak behar ükhenen dütü oraikuan bere lürpeko hobiak hüstü. Hatsa illabürtüxerik diala dioie; behar dü erori; ez dü ezkapatzerik.\nJoffre jenerala eta haren lagünak ez daüde lo; eta Frantzes odol garbikuak, oro begi, oro beharri, gogoz eta bihotzez haiekin dira thenore handiaren haidürü.\nArte hortan haatik, dolügarri da erraitia, bena erran behar da halarik ere, zozializtak, büriak agertürik abiatzen dira botzen altxatzera; nahi lükeie zerbait heltüra egin Aleman barbaruari; nahi lükeie hura salbatü gerlaren ondoriuetarik.\nAlemana, jentakia abre batek ükheiten ahal dian arima zarrenarekin, jarri da armetara Frantziaren erhaüsteko xedetan; salbajekeriarik itxusienak egin dütü Beljikan eta Frantziako lürretan: herri osuak erre, jente zaharrak, pietaterik gabe, tiroka hil; haürrak xehekatü; emaztiak gaizki erabili, eta hatzemanak oro ebatsi.\nZer ariatako jente da holako nazione baten althe mintzo den Frantzes izenekua? Frantziak zozializten nahiala, behar lüke orai Alemana perekatü.\nBertan günüke berriz ere gerlaa. Balakiak ez dü arima gaxtua xüxentzen. Alemanak khuntatzen zian Frantziako zozializtetan: goguan zabilan haiek gerla bizia phitz eraziren ziela Parisen eta beste hiri handietan, eta holaz bertan Frantzia esküpialatüko ziala.\nSinhesten ahal dügia zozializt nahasietarik badügüla saldoka? Sinhesten ahal dügia zozializt okherrenetarik badügüla biga ministeriuan berian? Ixil egon dira orai artino, lotsaz popüliaren oldarra jaüz eraz. Horra nun abiatürik diren leheneko ürhatsen berriz hartzera. Eta hurak dira gure blokarrek adoratzen dütien saintiak.\nGerla izigarri hunek nahigabe handiak ekarri dütü gure herri txipiaren tako.\nBadügü orai artino bederatzü hil:\nIgnace Aguer, Laxagakua; Baptiste Larre Etxekoparekua; Alexis Arainty Inxauspekua; Dominique Onnabehere, Egürbide-bordakua; Ambroise Iribarne, Magnuen semia; Philipe Agout, Eskapile-bordakua; Henry Ezkürbe, Ezkürbekua; Pierre Irigoyen, Iagoñekua; Julien Etxats, Sallaberikua;\nBadirade bost, berririk ezpeitie emaiten:\nGabriel Aguer, Xübükua; Dominique Sallaber, Ülhürraitekua; Pierre Aguer, Laxagakua; Dominique Behety, Sallaberikua; Larramendy, Agotekua.\nBadirade hirur kolpatürik:\nPierre Etxegorren, Elizabekua; Arnaud Sallaber Üthürrallekua; Pierre Gamon Gamonkua.\nJinko hunak eman dezen hilik direner zelia eta hen familier kontsoliua.\nBerri gabe diener ezperantxa; kolpatürik diener osagarria eta sendotzeko grazia.\nBizi direner oroer aldiz beren etxetarat ültzültzeko bonurra, ahal bezain fite eta bitoriarekin.\nArrandan hartzen duzularik etxe bat bertzerena, zuhaur han egoiteko, hunenbertze pagatzen duzu, hilabetheka edo urtheka.\nModa zaharra da hori; berritzera deramate omen Alemanek. Oraino heien azpiko den Alsace eskualde batean baitu edo baitzuen Suisa-tar jaun batek etxe bat berea, hartan ezarri diozkate alemanek barne guzien bethe soldado. — Urririk othe? — Zer, urririk!?... Ez, ez. — Beraz gizon bakotxarentzat eguneko hunenbertze pagatuz alemanek etxearen jabeari? — Ez eta ere. — Nola beraz? — Etxearen jabeari edekiz, alemanak harten bizitze sari, soldado xoil bakotxarentzat hiru libera eguneko; aitzandari bakotxarentzat lau libera.\nBazautzuea?... Bietan ebastea da.\nBalire oraino suisak alemanen etsai, gerla huntan, gu bezala? Bainan ez. Etsai ez dituzteneri hola aiher direnek zer ez diote eginen etsaiari, ahal duteno?\nHolako tzarkeria gehiago egin eta lehenago aserik bazterrak oro lephoraino, geldituko dire nehor nehon adixkiderik gabe. Handik harat, azkarren izanak ere, nola iraun ororen kontra?\nEuropa gehientsuan jende xehearen janhari nausia, ogiarekin, lur-sagarra da; nehon ez Alemanian bezenbat. Hango jaki nasaiena, bake denboran, hori da; eta gerlaren hastetik hunat, hortan zuten esperantzarik gehiena, lur-sagarrean.\nHuna non eskastera doakoten ja hiri handienetan, hola nola Berlin-en.\nIragan astean, jendea itsuski hasia omen baitzuten kurrinkaz, hiriko-etxera deithu daitzute gosearekin etzauzkenak.\nEmazte andana bat gaitza bildu da. Orori emaitekorik ez baitzuten, oihu egin dute zergak pagatuak zituzteneri baizik etziotela emaiten ahal, behin bederen, lur-sagarrik.\nBaia ba?!... Sekulako kalapita altxatu zaiote. Bortxaz herriko-etxean sarthurik emazteak, harrapaka ereman dituzte hatzemanak oro.\nCarpathes mendi aiphatuetan, dakizuena, gudu gaitza baita rusoen eta Turkoen artean, badituzte bertze bi etsai neguari ardura darraizkonak toki hetan: elhurra eta otsoa. Eta zer etsaiak!\nBehinik behin elhurra lodi dute han itsuski; deus ez da hemen gaindi noiztenka ikusten duguna, —dena ere ez luzaz— hangoaren aldean; asteak eta hilabetheak dirauzkala, eta zoin gora! Zoin barna eta lodi!\nElhurraren ez dire hain beldur rusoak, nola turkoak, toki beroetakoak direlakotz hauk, eta hek negu hotzaren berri dakitenak, urthe gehienez elhurpean direlakotz bizi. Hartua dute.\nBainan otsoak? Hauk ere aspalditik etsaiak dituzte herrialde hartakoek; bainan elhurra baino gaixtoagoak, haren gainera heldu zaizkotelarik... otsoak!\nDenik ere, guti edo aski urthe gehienez ikustearekin, ez dute rusoa otsoek hala izitzen, nola turkoa, hauian tokietan ez baita otsorik.\nDena den, gaitzeko gudu baten ondotik hil eta kolpatuak metaka, batzu bertzen gainka zatzalarik elhurpean, mendi zoko hetan, otsoak ehunka jazarri zaizkote; hil eta bizi, hatzemanak jan.\nHilak otsoen hazkurri, ja lazgarri da; bainan biziak, ihesi ezin joanezko kolpatu dohakakeak! Nork daki zonbat diren hil otsoen ausikiak harriturik, biziko zirenak!\nDakiguna da: tiroka, mitrailla ukaldika, bi aldetarik lothurik kalitu dituztela otsoak rusoek eta turkoek.\nTurko gehiago zuketen ba ruso baino janik edo jaten hasirik otso izigarri heiek; bainan bethi jendea jende. Otsoen ahorat eroriak urrikalgarri bethi, turko izanik are.\nOgitik has, gerlako metalik beharrenetaraino, bala nola kobrea, eskasten hasiak dituzte Alemanian.\nAstean lau libera ogi bakotxarentzat baizik erostea ez haizu, murritz da;... eta bizkitartean ja hortaratuak dire. Hein horrek oraino iraun belezote?... Bainan ez dezan iraun da Gobernamendua beldur. Hortakotz debekatua da bixkotxarik, pastizeriarik eta hola, gormandizazkorik deus egitea.\nOgia bakarrik; eta hura ere ahal bezen guti ogi irin hutsezkoa. Nahastikatuz hobe egitea, herresa, zekale, lur-sagar irin edo zerbeitekin;... iraun dezan jazko ogiak aurthengoa jin arte.\nBerenez beren, ez lukete, hurbiltzeko ere, aski. Ameriketarik eta Indietarik ekartzea eskas duketena, geroago eta nekeago. Japonia etsai; Norte-Amerika ez adixkide. Itsas bideak hertsi eta lanjeros.\nJainkoak beira gosetea nausi! Ez direla hartan diote; bainan hartara eror beldurrez daudela, ez dezakete ukha, ez gorde.\nKobrea berriz, behen egiteko hain beharra xuhurtuz doakote biziki. Nehon diien kobrezko hari, untzi, zerrailu, botoin, edergailuzko pegar, hatzemanak oro harrapaka deramatzate.\nJa xuxur dutena, laster osoki agortuko zeie. Orduan lanak! Gizonez ja gutitzen hasiak azkarki, nahiz baduten oraino guk nahi baino gehiago, gerlako zeren geiek eskar egiten badiote uste baino lehen, non dire?\nHoletan primadera huntan, luzamen handirik gabe, oldar gaitzari lotzekotan girela da gerla tokitik egun hautako berria.\nAro hau altxa dadin beha daudela diote; ongi baino hobeki egiten baitute, ez itsura lotzea holako urhats handiari.\nBainan itxura guziak oldarrerakoak dire. Behinik behin aspaldiko elhea da; eta ikusten ere dugu, ikusten gure begiz, bazter guzietan muimendu bat egundaino ez bezalakoa.\nGizon hanitz hor harat joaki, batzu kolpatuak zirenetarik edo eri, sendo arau deramatzate berriz ehunka, milaka, surat.\nBertze hanitz, gazte eta zahar, depot-etan ikasten zaudenak eta zalhutzen, berro lerro doazila hek ere surat.\nBatzu joan arau, bertzeak altxa, oraino etxean zaudenetarik. Toki betheak huts; berehala berriz bethe. Kasik ez iduri hiri hautako soldadotzeari behatu-ta, badela ere joanik batare. Hain dire zokhoak oraino mukurru betheak gizonez.\nLangilez berriz brokatuak zonbat kaserna, zapateria taililureria, bolborategi, aroztegi, arsenal eta bertze!\nSoldadoen gainera zibil on diren guziak non nahi, tarrapatan, soldado arropa egiten ari, gauak egun igandeak astelegun eginez; holako behar ezinbertzezkoan haizu ere baita alabainan.\nGoizago ernatzea zitaken ba, gisa guziez hobekienik; bainan engoitik huntan gira, eta huntaraz geroz ahal guziaren egitea orok alde guzietarik, zuzen da.\nIzen au dauan itxas-estunea ia arrapau dabe pantzetar ta ingalandar gudontziak. Gero errazago arrapauko dabe Bosforo deritxon estunea Konstantinopoli uri ospatsuaz, turkarrak orretara Europatik at bidaldurik, noz edo noz!\nDardaneletako gurenda orregaz onurea dau emengo alde guztiak, esan gura dogu Europa-sarkalde guzti onek. Ara zegaitik: Errusiko Odessatik, eta Errumaniko Brailatik (biak itxaso Baltzeko izturri edo portuak), gari asko ekartzen da alde onetara. Guda madarikatu au dala ta, turkarrak ito egin dabe gari-ekarte ori, Bosforo ta Dardaneletaren jabeak diralako. Orain pantzetar-ingalandarrak itxas-estuna orreek idigita, asiko da onantz etorten Errusi ta Errumaniko garia, ta asko ei dago salgai.\nOna ba zetatik ondo datorkigun Dardaneleta orren jabe egitea pantzetar-ingalandar itxas-gudariak.\nDardaneletan txibitea dabil\nGeroago ta aurrerago doaz lubitarte artan ingelandar-pantzetarrak. Konstantinopolin larritu ei dira, ta asi dira igesi egiten Asia alderantz.\nIngalandari doixtarren itxaspekook ikara gitxi eragiten dautsoe. Zarata asko ta ezerezean geratuko ete dan antza badauko Ingalandaren moltsotze orrek. Ikusiko dogu.\nLeorrez, errusitarrak gogor eutsiten dautsie doixtarrei. Pantzetarrak eta alkartuak beti aurrera ta beti aurrera, pizkaka bada be gogortuaz-gogortuaz.\nDoitxerrin jatekoa urritzen.\nOraintxe uste dogu ba, oker egon geintekez, laster asiko dala aldazberea doixtarrentzat.\nAtzo etorri zan izparra ingalandar ta pantzetar itxasgudariak Dardaneleta estunearen jabe egin eta sartu dirala Marmara itxaso txikira.\nEz genduan ain laster egingo ebenik zeregin auxe. Itxuraz, Estuna orren aurre-aldean bakarrik egon dira gogortuta gazteluak. Barruragokoak makalago egon dira.\nOrain esan leike Konstantinopoligazkoa ariñago egingo dabela.\nOrduantxe guda oneri bira eragingo dautsoe alkartuak euren aldez. Azkena ikusten asi jako, noz edo noz! Ainbat lasterren izango al da.


Ibilgailu lapurretak: Zuhur ibiltzea, ze alarma ona! [4tik 1. orria] | Aldizkaria | EROSKI CONSUMER\nIbilgailu lapurretak: Zuhur ibiltzea, ze alarma ona!\nUrtetik urtera, gero eta sistema gehiago eskaintzen dituzte ibilgailu lapurretei aurre egiteko, baina halakoak saihesteko, jabeak zuhur jokatzea bezalakorik ez dago\nAutoa, auto-karabana edo motorra lapurtu ez diezaguten, hainbat sistema aurki ditzakegu merkatuan, gero eta konplexuagoak, sofistikatuagoak eta garestiagoak, gainera. Eraginkorragoak ote diren? Datuek ezetz diote. Espainian, auto bat lapurtzen dute hiru minutuz behin, 480 auto egunean, eta ia 175.000 ibilgailu urtean. Bost ibilgailutatik bat ez da sekula agertzen, eta, ondorioz, urtean 80 milioi euro erabili behar izaten dituzte aseguru konpainiek. Aireportuetan, saltoki handietan, ospitaleetan eta tren geltokietan ibiltzen dira gehienbat lapurrak, auto asko biltzen diren aparkalekuetan, alegia, eta auto asko biltzen diren garaietan: udan eta zubi luzeetan. Behin autoa lapurtuta, era guztietako bideak erabiltzen dituzte horiek saltzeko: autoak desegiteko lekuetara eraman, piezak kendu eta saldu, autoak atzerrira bidali? Lapurretak ugaritzearekin bat, autoak bilatu eta jabeari itzultzen dizkioten enpresa pribatuak ere nonahi agertu dira, eta, zenbaitetan, diru sariak ematen dituzte autoa eskuratu ahal izateko. Luxuzko autoak dira lapurren begikoenak, baina beste edozein ere eramango lukete, aukera izanez gero.\nEstatistikei begiratzen diegunean, auto lapurtuei buruzko datuak ematen dituzte, baina ez autoetatik lapurtu dituzten objektuei buruzkoak, eta, horiek ere, asko izaten dira: hagunak, CD irakurgailuak, poltsak, diru zorroak... Orain dela hiru hamarkada, irratikaseteei luzatzen zieten eskua lapurrek, eta orain, berriz, GPSak nahi izaten dituzte, arropak, eskuak libre edukita hitz egiteko tresnak edo punta-puntako musika aparatuak. Lapurrak adi egoten dira beti, eta auto jabeek baino arreta gehiago jartzen dute. Ate edo leihatilaren bat irekita utziz gero, lapurrak egingo du berea. Horregatik da garrantzitsua zuhur jokatzea eta gauzak arretaz egitea; hola lortuko dugu lapurretak saihestea, tresna teknologikoekin baino gehiago. Guk erraztasunik eman gabe ere, ordea, lapurrak beti asma lezake zerbait: sarraila behartuko digu edo kristalen bat hautsiko.\nAuto lapurtuak bilatzeko, Poliziak egiten du bere lana, baina zenbait enpresa pribatu ere hasi dira lan horretan. Batzuek nazioartean jarduten dute, besteek Espainian soilik (Aid-Car Coche Robado), eta badira eremu txikiagoetan aritzen direnak ere, eskualdeetan, adibidez (Brújula). Laguntzaile talde handiak izaten dituzte (taxilariak, erretiratuak, mezulariak eta talde horietan parte hartu nahi duen oro), eta hainbat bide erabiltzen dituzte autoak bilatzeko: zerrendak jartzen dituzte Interneten, iragarkiak komunikabideetan, txartel txikiak egin eta han-hemenka zabaltzen dituzte... Zenbaitetan, diru sariak ematen dituzte autoa aurkitzeagatik, eta kopuru polita bada, gerta liteke lehenago aurkitzea. Interneten autoaren datuak jartzeko zerbitzua doakoa da (matrikula, marka, kolorea...), eta urtean 10 euro eta 50 euro artean ordainduz gero, beste zenbait aukera izango ditugu: gurekin zuzenean harremanetan jartzeko bidea eman dezakegu, edo beste edozein informazio edo datu lagungarri ipini.\nHurrengo orrira joan: Auto barrutik ezer ez lapurtzeko >>\n[1. orria] Zuhur ibiltzea, ze alarma ona!\n[2. orria] Auto barrutik ezer ez lapurtzeko\n[3. orria] Lapurreten aurkako sistemak\n[4. orria] Lapurreten abisua emateko sistemak


Zaldibar inguruko Postako langileen kezka eta haserrea | LAB SINDIKATUA\nZerbitzu Publikoak Posta Zaldibar inguruko Postako langileen kezka eta haserrea\nGipuzkoako Postako sindikatuok (LAB, CCOO, ESK, UGT eta ELA) Zaldibarreko zabortegiaren inguruko herrietako Postako langileen egoeraren berri eman nahi dugu, eta bereziki, banaketan ari diren langileenaren berri, egunean lauzpabost ordu pasatzen baitituzte kalean lanean.\nLangileek salatu nahi dute enpresak erakutsitako arduragabekeria, ez duelako inolako neurririk ez jarduera protokolo espezifikorik hartu. Langileak eztarri, begi, azal eta ahoko hazkureak jasaten ari dira, buruko minak, urdaileko mina, metal zaporea arnasa hartzerakoan eta antzerakoak.\nAirearen kalitatearen azterketaren ondoren eta dioxina eta furano maila altuak jasotzen dituzten emaitzak lortu ondoren, gutxienez deigarria iruditzen zaigu eman diren osasunerako aholku apurrak afektatuetako batzuk soilik jarraituak izateko modukoak izatea.\nFutbol partida bat eta ihauteriak bertan behera uztearen moduko neurriak hartu dira, aholkatu da kalean jarduera fisikorik ez egitea, leihoak itxita edukitzea eta umeak barruan izatea. Oso zaila da aipatu neurriok euren lagunaren zati handiena kalean pasa behar duten langileek bete ahal izatea, eta honek, babesgabetasun egoeran uzten ditu.\nTamalgarria da enpresaren erantzun bakarra autoritateek emandako informazio ofiziala bidaltzea izatea, “ez da beharrezkoa neurri bereziak hartzea”, langileok bizi dugun egoeraren inguruko interes gehiagorik izan barik.


Biomasa da Euskadin gehien erabiltzen den energia-iturri berriztagarria, eta hazteko ahalmen handia - EVE\nInicio - Jardunaldiak eta albisteak - Albisteak - Biomasa da Euskadin gehien erabiltzen den energia-iturri berriztagarria, eta hazteko ahalmen handia\nBiomasa da Euskadin gehien erabiltzen den energia-iturri berriztagarria, eta hazteko ahalmen handia du gainera\nEnergiaren Euskal Erakundeak eta Hazi Fundazioak antolaturik, gaur goizean prestakuntza-jardunaldi bat burutu da Gasteizen, gure basoetako zurari energia-erabilera areagotzeko helburuarekin.\n2030erako Euskadiko Energia Estrategiak planteatzen du efizientzia sustatzea eta lehendik dauden baliabideak aprobetxatzea.Azken 40 urteetan, Euskadiko zurgaiak bikoiztu egin dira\nGaur goizean, Iñigo Ansola Energiaren Euskal Erakundeko zuzendari nagusiak eta Peli Manterola Elikagaien Kalitate eta Industriako zuzendariak parte hartu dute “Biomasa erabilera termikoetarako” prestakuntza-jardunaldian, Gasteizko Artium Museoan. Agente instalatzaileen zein ingeniaritza- eta arkitektura-enpresen interesa piztu du hitzorduak, baita zur-sektoreko enpresen eta biomasaren aprobetxamendurako instalazioetan interesatuta dauden toki-erakundeen interesa ere.\nEuskadin biomasa da gehien erabiltzen den energia-iturri berriztagarria. Euskal Autonomia Erkidegoan, zuhaitzez hornitutako baso-azalera handituz doa, urtetik urtera. Zur ugari dugu beraz, eta haren kudeaketak aukera eskaintzen digu zura energia-xedeetarako erabiltzeko, nagusiki berokuntzarako eta ur bero sanitariorako. Egindako kalkuluen arabera, gure basoetako zura 62,6 milioi metro kubiko da guztira, eta baso-sektoreak 400.000 hektarea ditu, gutxi gorabehera, hau da, Euskadiko azalera osoaren % 55.\nErrealitate horren aurrean, Iñigo Ansola EEEko zuzendari nagusiak nabarmendu du biomasak euskal energia-politikan betetzen duen zeregina. Euskadik lortu nahi du energia berriztagarrien erabilera % 125 igotzea, eta “hazteko ahalmena baduen” biomasaren kasuan, berriz, 10 urte barru mix energetikoaren % 72 gaindituko duela aurreikusten da. “Agian, iraganera begiratu behar dugu egun dauzkagun energia-premiei, neurri batean behintzat, erantzuteko, garai batean gure baso eta ibaietako baliabideak erabiltzen genituelako, ingurumenari zor zaion errespetuarekin”, Iñigo Ansolak azaldu duenez.\nBerriztagarrien mix energetikoaren % 67,8 da biomasa une honetan. Ansolak erantsi duenez, “helburu horiek lortzeko, EEEk laguntza-ildo batzuk sustatzen ditu urtero, hala nola biomasaren energia aprobetxatzeko instalazio eta inbertsioetarako laguntza-programa edo energia-iturri berriztagarri hori bultzatzeko helburua duten enpresetako energia-efizientziarako laguntzak”. Hiru hamarkadatan EEEk, gutxi gorabehera, biomasa termikoko 4.000 instalazio sustatu ditu Euskadin bere laguntza-programen bitartez, hainbat instalazio publikotan bereziki —kiroldegiak, administrazioaren eraikinak—, baina baita etxebizitza partikularretan ere ikus ditzakegunak. Garapen-aukera ugari dauzka gainera, baso- eta nekazaritza-baliabideetan oinarritutako ahalmena duelako.\nBestetik, HAZIk hainbat lankidetza-proiektu bultzatzen ditu nekazaritzako elikagaien sektoreko eta landa-inguruneko eta itsas inguruneko premiei erantzuteko, Euskadiko lehen sektorearen produkzioa garatzeko, eta, aldi berean, gure landa-eremuetako aurrerabide jasangarria bideratzeko helburuarekin. Ildo horretan, Peli Manterola Elikagaien Kalitate eta Industriako zuzendariak azpimarratu duenez, “bioekonomia berrien garapenak Euskadiko basogintzan du oinarrietako bat. Egurraren aplikazio desberdinek etorkizunean zeresan handia izango dute, Manterolak azaldu duenez, basoko baliabideen jasangarritasunerako eta baliabide horiei etekina ateratzeko proiektu desberdinak abiarazi beharko ditugu eta biomasa bultzatzea ere aurrikusten dugu nekazal guneak garatzeko ekimenetako bat bezala”.\nJardunaldian zehar, biomasaren baliabidea sakonetik aztertu da, baita hainbat sektoretan inplementatzeko duen ahalmena aztertu ere.Gure lurraldeetako pinudietan azkenaldian hedatu den zerrenda marroi eta gorriaren egungo egoerari heldu zaio, eta horrek zuraren aprobetxamenduan eragiten dituen ondorioak azaldu dira. Zur-merkatuaren egungo egoera eta nekazaritza-inausketen ahalmena aztertu dira, eta, horrez gain, Arabako Errioxako mahastietako aihenen balio energetikoaz hitz egiteko aukera ere izan da.\nTeknologiarekin zerikusi handiagoa duten gaiei dagokienez, eraginkortasun handiko galdaretarako soluzioak, ekodiseinua eta pelleten galdaretarako 4.0 konektibitatea aztertu dira. Jardunaldiari amaiera emateko, zenbait kasu arrakastatsu eta praktika eredugarri errepasatu dira, esate baterako, Sestaoko eremu bat bere onera ekartzeko aurrera eraman den proiektu bat, biomasaz elikatutako bero-sare publiko bat ezarriz bideratu dena. Sestaoko kasua eta Bastidako Bodegas Remelluriren bero-premiak asetzeko district heating-a ezagutzera eman dira panelen laguntzarekin, beste jardunbide egoki batzuekin batera, eguerdian egin den networkingean.


Ezagutza edo erabilera - - Goiena.eus\nIñigo Ramirez de Okariz 2017-09-17 00:00\nIzan ere, uztailean argitaratuko datu soziolinguistikoek eta ni neuk lan egiten dudan fakultatean nahiz bizi naizen herrian jasotako esperientziek ez dute besterik adierazten, eta, etsipenaz jota-edo, itxaropen-galera edo krisi batera naramate euskaltzale bezala, naramana galdetzera zein den gure identitatean hizkuntzari ematen diogun garrantzia.\nKatalunia dugu une honetan estatu-nazio bat osatzeko nahi baten erreferentea. Esan beharrik ez dago zer jarri duten egitura politiko juridiko berri horren ardatz: katalana. Guk, berriz, kontzientzia nazionalik balego, eta berdin zait ze kolore politikoa den, non kokatuko genuke euskara? Gaur, euskaldun zaharrengan ere euskara erabiltzeko orduan gero eta larriagoak diren pitzadurak antzemanda, nork daki.\nEsaera zaharrak diosku: euskara ez da dena Euskal Herrian, baina euskararik gabe ez dago Euskal Herririk. Ala bai?


Deskargatu Microsoft Office Word Viewer 12.0.6038.3000 – Vessoft\nWindowsBulegoaBulegoko softwareaMicrosoft Office Word Viewer\nKategoria: Bulegoko softwarea\nMicrosoft Office Word Viewer – ikusi, kopiatu eta dokumentuak inprimatu doc edo docx formatuan software bat. Software aukera ematen dizu fitxategiekin lan Microsoft Word softwarea instalatu gabe. Microsoft Office Word Viewer esker, itxura pertsonalizatzeko dokumentuak lantzeko eta irakurketa modu bat dauka. Software ditu intuitiboa eta erraz erabiltzeko interfaze.\nMicrosoft Word dokumentuak ikusteko\nKopiatzea eta dokumentuak inprimatzeko\nSimple eta erosoa interfazea\nDeskargatu Microsoft Office Word Viewer\nIruzkinak Microsoft Office Word Viewer\nMicrosoft Office Word Viewer erlazionatutako softwarea\nLibreOffice – Microsoft Office-ren analogo garrantzitsuen eta doako bat. Programak formatu ezagunenak onartzen ditu bulegoko beste softwareekin bateragarritasun handiena lortzeko.\nbulegoko suite den testu dokumentuak eta taulekin lan. formatu eta funtzio kopuru handi bat Microsoft Office alternatiba gisa onartzen ditu.\ndoPDF – software batek testu eta fitxategi grafikoak PDF formatura bihurtzen ditu, modu independentean sortutako inprimagailu birtuala erabiliz.


BIZITZA JOKOAN: KRIMINALIZAZIOA ETA GIZA ESKUBIDEEN DEFENTSA - Donostia Mundu Artean\nBIZITZA JOKOAN: KRIMINALIZAZIOA ETA GIZA ESKUBIDEEN DEFENTSA\nData: Maiatza 29, 30 eta 31-2017\nTamalez, sarritan, bizitza jokoan dago BIZITZA bera defendatzen denean... pertsona errefuxiatuen bizitza, emakumeen bizitza eta Ama Lurraren bizitza, besteak beste.\nFinantza-sistema eta enpresari handien (gizonak nagusiki) boterea areagotzen doan heinean, pertsona gehienen eta herrien eskubide eta askatasunak murriztu eta desagertzen dira. Emakume eta gizon asko gaur egun kriminalizatuak dira eta jazarpena jasaten dute, hain zuzen, eskubide horiek defendatu eta botere horiei aurre egiteagatik.\n3 mahai-inguruen bitartez, bai hemengo eta bai Latinoamerikako pertsona hauekin tarte bat konpartitu ahal izango dugu. Euren bizitzak, lurra eta lurraldearekiko eskubidea, asilo-eskubidea eta emakumeen indarkeriarik gabe bizitzeko eskubidea defendatzeko eskaintzen duten pertsonak alegia. Entzun dezagun zer duten kontatzeko eta ikus dezagun kolektiboki nola lagundu ditzakegun euren borrokak.


kritiken hemeroteka » Usteldura herrixkan\n« Fakirraren ahotsa | Bakardade jendetsuak »\nUsteldura herrixkan Javier Rojo / El Correo, 2019-02-16\nJon Arretxek “Ez erran deus” izenburuko nobela honetan Toure burkinafasoarraren abenturen beste entrega bat eskaintzen digu. Honetan, pertsonaiak Bilboko kaleak utzi eta Nafarroako mendialdeko herri txiki batean jarri du bere egonlekua. Protagonista honi eskainitako nobeletan zehar haren izaera garatuz joan da, abenturaz abentura. Edonola ere, Tourek oinarrizko ezaugarriak mantentzen ditu. Legez kanpoko etorkina da, eta Afrika pobretik Europa ustez aberatsera egin du bidaia, lehenengo momentuan bidaia horren helmuga Bilboko San Frantzisko auzoa izan delarik. Pertsonaiak bizirautea du helburu, eta horretarako edozein lan hartzen du, besteak beste, ikerketa txikiak egitea. Ikertzaile pribatuarena egin du, beraz, baina mailarik kutreenean, nolabait esateko, inolako glamourrik gabe, eta ikerketa horiek arazo gero eta handiagoetan sartzera eraman dute.\nEntrega honetan Tourek, arazo horietatik ihesi, artzain baten morroi amaitu du Nafarroako herri txiki batean. Leku batetik egin daiteke ihes, baina patuari itzuri egitea ezinezkoa delarik, herri horretan eskema berbera errepikatzen da, zeren nahi gabe ere beste ikerketa batean katramilatuta geratzen baita, asto baten hilketa baten ikerketan oraingoan. Herri txikia hirian geratzen denaren ispilua izango balitz bezala, hemen ere azaleko irudi idilikoaren eta azpiko ustelduraren arteko kontrajarpena agertzen zaigu, herri txikian jende guztiak dakizkien baina gutxitan azaleratzen diren tentsioak baitaude. Eta tentsio horiek nabarmentzen direnean, eztanda bortitz batez egiten dute, biolentzia osoz.\nArretxeren bilduma honetako liburu gehienetan bezala, “Ez erran deus”en ere umorea dago noizean behin, baina umore horren aurrean sortu daitekeen irribarrea izoztuta geratzen da, azalaren azpian zer dagoen ikusten dugunean. Bilboko kaleetan kokatutako istorioetan beti agertzen zitzaigun kameren bidez dena kontrolatzen duen pertsonaia baten presentzia. Herri txikian ez dago kamerarik, baina ia ezinezkoa da sekretu bat isilpean mantentzea. Toureren bilakaeraren beste urrats bat da nobela hau, non pertsonaia gero eta arazo larriagoetan sarturik dagoen, patua beti ekidinezina baita.


UDARREGI IKASTOLAk, ondorengo helbidea du: Gernika ibilbidea 11, 20170 Usurbil. Website honekin edo bere zerbitzuekin zerikusia duen edozein gaitarako hurrengo telefono zenbakian harremanetan jar zaitezke: 943 36 12 16. Bestela, hurrengo posta elektronikora bidera zaitezke:\nwww.udarregi.eus domeinua UDARREGI IKASTOLA-rena da.\n2. ZER DA UDARREGI IKASTOLAREN WEB SITE DELAKOA?\nOrain www.udarregi.eus tokian zaude. Hori espazio elkarreragilea da eta UDARREGI IKASTOLAk sortu du produktu eta zerbitzuei buruz informazio handiagoa eskaintzeko.\nWeb orri hau UDARREGI IKASTOLArena da. Markak, domeinu-izenak eta jabetza intelektualaren gainerako eskubideak UDARREGI IKASTOLArenak dira. Beraz, ezin daiteke edukirik laga, kopia, erreproduzi, argitara, karga, transmiti, bana edo ustia. Salbuespen bakarra web orria eta helburuekin bat web orria erabiltzea da. Ildo horri jarraiki, deskarga eta kopia pribatuak egin daitezke, baina baldintza hauetan zehaztutako erabileretatik kanpo atera gabe. Aurrekoaren kontra eginez gero, egilearen edo UDARREGI IKASTOLAren jabetza-eskubideak bortxatuko dira. Edukiak hemen baimentzen ditugun helburuetatik kanpo erabiliz gero edo helburu horiek aldatuz gero, egilearen jabetza-eskubideak eta UDARREGI IKASTOLAren jabetza-eskubideak bortxatuko dira. Erabilera-baldintza hauetarako debekatuta dago eduki hauek beste edozein web orritan edo sare informatikotan erabiltzea.\nErabilera-baldintza website delakoan aldatu gabe dirauten bitartean mantenduko dira. Ildo horri jarraiki, UDARREGI IKASTOLAk edozein unetan horiek aldatzeko edo deuseztatzeko eskubidea izango du. Aldaketa horiek web orrian bertan agertu beharko dira.\nUDARREGI IKASTOLAk ahalegin handiak egin ditu web honek kalitatea izateko eta eskaintzen duen informazioan eta zerbitzuetan berariaz bermatzen du erabiltzaileen partaidetza. Hala eta guztiz ere, Internetek dituen ezaugarriengatik, UDARREGI IKASTOLAk ez ditu bermatzen web orriko edukiak, ezta web orriaren funtzionamenduaren eskuragarritasuna eta jarraipena ere. Gauza bera aipa dezake matxurak konpontzeari buruz. Halaber, zerbitzarian edo web orrian sistemarentzat birusak edo bestelako elementu kaltegarriak izan daitezke. Dena delakoa, halako ezer ez gertatzeko, etengabe lanean dihardugu. Nolanahi ere, UDARREGI IKASTOLAk web orri honen edukien erabilerari dagokionez ez du erantzukizunik.\nAurreko atalean adierazitakoaren ondorioz, eta internetek dituen berezitasunengatik, UDARREGI IKASTOLA ez da izango web orriaren edukiak erabiltzearen ondorioz edo ezin erabiltzearen ondorioz sortutako edozein kalte eta galeraren arduraduna, arduragabekeria barne, baina mugatu gabe. Are gehiago, ez du erantzukizunik izango UDARREGI IKASTOLAk edo UDARREGI IKASTOLAk baimendutako edozein ordezkarik kalei buruz jakinean jarriz gero. Kalte eta galera guztiengatik, axolagabekeria barne, baina ez mugatuta, galerengatik eta eskaerengatik erabiltzailearen aurrean UDARREGI IKASTOLAren erantzukizunak erabiltzailea web orrira sartzeko ordaindutako zenbatekoa ez du gaindituko.\nUDARREGI IKASTOLAk ez du kontrolik web orrialdea erabil dezaketenekiko eta beren kokaguneekiko. Web orriko erabiltzaileak eta UDARREGI IKASTOLAk, bere eskumenei berariaz uko eginez, Donostiako Epaitegiek eta Auzitegiek agindutakoa beteko dute web orriarekin zerikusia duten erreklamazio eta gatazka guztietan.\nwww.udarregi.eus web orriaren helburu nagusia UDARREGI IKASTOLAren produktuen, zerbitzuen eta jardueren berri ematea da.\nDatu pertsonalak babesteari buruz, UDARREGI IKASTOLAk legezko betebeharrak onartzen ditu, bereziki hurrengo eremuetan:\nUDARREGI IKASTOLAk erabiltzaileak informazio egokia izatea nahi du. Hala, berariaz, aske eta borondatez erabaki ahal izango du datuak eman nahi dituen. Ildo horri jarraiki, erabiltzaileari datuak fitxategi automatizatuan sartuko direla jakinaraziko zaio. Fitxategi automatizatuaren titularra eta arduraduna UDARREGI IKASTOLA izango da. Helbidea honako tokia du: Gernika ibilibidea 11, 20107 Usurbil; Datuekin tratamendu automatizatua gauzatuko da eta helburua honakoa izango da:\nAurkakoa adierazten ez bada, galdeketetan biltzen diren datuak website eta web orriaren jardueretan parte hartzeko eta horietan sartzeko beharrezkoak eta derrigorrezkoak dira. UDARREGI IKASTOLAk ezingo ditu erregistratu derrigorrezkoak diren datuak ematen ez dituztenak.\nIndarrean dagoen legerian datu pertsonalak babesteari buruz, UDARREGI IKASTOLAk segurtasuna ziurtatzeko konpromisoa du. Ildo horri jarraiki, galerak, erabilera okerrak, aldaketak, baimenik gabeko sarrerak eta gainerako arriskuak saihesteko neurri teknikoak eta antolakuntzazkoak hartu ditu. Era berean, ondorengoaren berri eman nahi da: segurtasun-mekanismoen artean pasahitzaren formula erabiltzen dela. Pasahitza erabiltzaileak eta UDARREGI IKASTOLAk besterik ez dakite.\nHalaber, UDARREGI IKASTOLAk fitxategi automatizatuek duten datuei buruz isilpea gorde behar du. Hori indarrean dagoen legeriak xedatzen du.\nErabiltzaileak edo eskuordetzen duen pertsonak, baita gurasoek edo tutoreek ere edozein unetan sartzeko, berresteko, deuseztatzeko eta, hala badagokio, kontra egiteko erabakia har dezakete, Datuak Babesteari buruzko Lege Organikoak eta gainerako araudi aplikagarriak xedatutakoarekin bat. Horretarako, idatziz jakinarazi beharko dio UDARREGI IKASTOLAri eta arestian aipatu diren helbideak erabili ahal izango ditu. Halakoetan erabiltzailearen identitatea egiaztatu beharko da.\nUDARREGI IKASTOLA da fitxategiaren arduraduna eta titularra. Hala ere, tratamenduaren kudeaketa hirugarrenak egitea eska dezake. Horretarako, erabiltzaileek berariaz adostasuna azaldu beharko dute.\nCookiak erabiltzeari dagokionez, UDARREGI IKASTOLAk honakoaren berri eman nahi dio erabiltzaileari: web tokiaren pantailetan eta orrietan zehar nabigatzen duenean, cookiak erabiltzen direla eta erregistratu diren erabiltzaileak hautematea eta zerbitzu pertsonalizatua eskaintzea dela beren helburua. Gainera, bisitaren data eta orduari buruz informazioa ematen dute, web tokiaren barruan zirkulazio-parametroak neurtzen dituzte eta bisita-kopurua balioztatzen dute. Horri esker, UDARREGI IKASTOLAk eraginkortasunez bidera eta doi ditzake eskaintzen dituen zerbitzuak. Cookiak erabiltzailearen disko gogorrean gordetzen dira, baina bertan dauden datuak ezin daitezke irakur. Halaber, ezin daitezke beste hornitzaileek eratutako cooki artxiboak irakur. Cookiak ez dira inbaditzaileak, ezta kaltegarriak ere. Nabigatzailean ageri den aukeraren bidez desaktiba daitezke.\nErabiltzailearen erregistro-datuak pasahitzaren bidez babesten dira. Hala, bakarrik erabiltzaileak edo UDARREGI IKASTOLAk erabil eta ikus, deusezta, berretsi edo ezaba ditzake datuak erregistrotik. Erabiltzaileari bere pasahitza inori ez ematea gomendatzen diogu.\nAzkenik, honakoa gomendatzen da: erabiltzaileak bere ordenagailua ez badu erabiltzen, www.udarregi.eus web orritik irten baino lehen saioa ixtea ala nabigatzailea ixtea. Horrekin datu pertsonalak eta korrespondentzia inork ez erabiltzea ziurtatzen da, batez ere, ordenagailua beste norbaitek erabiltzen badu edo beste batzuekin partekatzen bada edo ordenagailua toki publikoan erabiltzen bada, hala nola liburutegian edo "internet kafean".\nWeb hau erabiltzean, erabiltzaileak dokumentu hau arretaz irakurri duela onartzen dugu, baita ulertu eta aholkuak jarraitu dituela ere. Erabiltzailea datuak babesteko politikarekin edo aholkuekin ados ez badago, mesedez, ez erabili gure web orria. Beharrezkotzat jotzen dugunean, erabilera-baldintza aldatzeko eskubidea gordetzen dugu. Aldaketak eginez gero, erabiltzaileak web orri hau edo UDARREGI IKASTOLAren beste web orriak erabiltzen jarraitzen badu, baldintza berriak guztiz onartuko ditu.


Lau Haizetara Gogoan: Falange y Tradicionen inguruan alderdiak isilik egotea salatu dute.\nFalange y Tradicionen inguruan alderdiak isilik egotea salatu dute.\nEgileak zigortu gabe daudela salatu dute Lau Haizetara Gogoan plataformak eta AAMk.\nAlderdi politikoak eta erakundeak Falange y Tradicion taldearen adierazpenak entzunda isilik geratzea salatu dute Lau Haizetara Gogoan plataformak eta Amnistiaren Aldeko Mugimenduak. Taldearen atzean daudenak «erabateko zigorgabetasunean» daudela salatu dute. «UPNren eta PSOEren arduradun polizialek ez dute ezer egin haien erasoaldia geratzeko, ezta epaileek ere», Lau Haizetara Gogoan plataformaren arabera. Falange y Tradicion taldeak 25 pintaketa eta mehatxu faxista bere egin ditu.\nEusko Jaurlaritzak adierazpenik ez egitea «kezkagarria» dela iruditu zaio Lau Haizeetara Gogoan plataformari. «Gerra zikinaren» beste gertaera bat dela uste du: «Agerian geratu da Nafarroako Gobernuarentzat eta Eusko Jaurlaritzarentzat laugarren mailako biktimak direla frankismoan hildakoak».\nAAMk, bestalde, honakoa jo du susmagarritzat: ekintzak burutzeko erabili duten informazioa (helburuak zehazteko, adibidez), ekintzak burutzerakoan izan duten askatasuna, eta ekintzen inguruan Poliziaren ikerketen emaitzak ez izatea.\nAmnistiaren Aldeko Mugimenduarentzat inpunitate osoa dute, eta horrek guztiak erakusten du polizia indarrek eta botere politikoek ez dutela inolako asmorik ekintza horien egileak nor diren argitzeko.\nFalange y Tradicionen inguruan alderdiak isilik eg...\nGenozidioa Donostia 1936


Karea musika taldearen lehendabiziko notak\n30 apirila, 2019 Gazteak 1111\nXabier Mendizabal, Beñat Arribas, Ibai Arrizabalaga eta Alba Arraiza.\nIa bi urte dira Xabier Mendizabal ordiziarra (bateria), Beñat Arribas idiazabaldarra (baxua), Ibai Arrizabalaga zegamarra (gitarra) eta Alba Arraiza beasaindarra (gitarra eta ahotsa) elkartzen hasi zirela musika talde bat sortzeko helburuarekin. Bi urteko lanak fruitua eman du: Karea musika taldea. Lehenengo kontzertua martxoaren 16an egin zuten, Seguran, Atseden tabernan. Karea taldeko kideen esanetan, «martxoan Seguran lehen kontzertua jo genuen arren, ia 2 urte dira taldea sortzeko asmotan gelditzen eta kanturen bat sortzen hasi ginenetik. Azkenean gauza bat eta beste, luzatzen joan ziren eta poliki-poliki joan gara gauzak egiten, baina esan daiteke joan den udatik ari garela jarraitasun handienaz».\nGehientsuak beste talde batzuetan ibili izan dira, «baina hau izan da gure abestiak sortu eta kontzertuak emateko lehen aldia». Izan ere, helburu horrekin sortu zen Karea: «Gure abestiak sortu nahi ditugu eta horiek kontzertuetan jo».\nDagoeneko bost abestiko maketa bat grabatua dute: «Youtuben igota daude, eta ‘Karea taldea’ jarrita entzun daitezke. Aurrerago beste zerbait grabatzea ere ondo legoke». Youtubeko bost kantu horiez gain, hiru gehiago ere sortu dituzte dagoneko, «eta beste batzuk bidean ditugu». Hala ere, «kontzertuen martxa nola doan ikusi, jendeak gure musika nola jasotzen duen hauteman eta nork daki… etorkizun batean diskoa grabatzera animatuko garelakoan gaude».\nPop-rock estiloa gogoko\nKantuen letrak denen artean egiten dituzte eta orain arte egindakoak euskaraz idatzi dituzte, «horrela ateratzen» zaizkielako. «Bidean badago bakarren bat gazteleraz dagoena. Gazteleraz edo ingelesez egin behar baldin baditugu ere egingo ditugu, libre daukagu. Ateratzen zaiguna. Pare bat bertsio kantatzen ditugu ingelesez».\nEstiloari dagokionez, ez daude estilo batera itxiak. «Azkenean abestiak gu sortzen ari garenez, ateratzen zaigunari ateak zabaldu eta horrekin aurrera egiten dugu. Taldekide bakoitzak bere erreferentzia musikalak ditu – Mr, Big, Queen, Fito… – eta hauek ezberdinak izanik, sortu ditzakegun abestiak ere estilo ezberdinetakoak izan daitezke». Dena den, orokorrean, taldekideei pop eta rock estiloak gustatzen zaizkiela aitortu dute; «eta abestiak norabide horretan joan daitezke. Gure estiloa definitu behar izanez gero rock-pop estilora gerturatzen da».\nSeguran, Hernanin eta Legazpin kontzertu bana jo dute eta «gogoz daude» kontzertu gehiago jotzeko ere. «Sare sozialetan publikatuko ditugu hemendik aurrera suertatzen zaizkigun berriak».\n« «Pazientzia pixka batekin edonork ikas dezake erraldoi bat eramaten»\nEhiztariak greban »


Arabako Lautadan trenbidea modernizatu eta tren soziala abian jarri nahi du EH Bilduk\nIñaki Ruiz de Pinedo: “AHT baztertzen dugu dirua xahutuko delako, Arabako Lautadan ez duelako onurarik ekarriko eta ingurumenean inpaktu larriak izango dituelako”\n| 2019-04-22 13:37:00\nEH Bilduk Gasteiz eta Iruñea batzen dituen tren korridorearen modernizazioa defendatu du ekonomikoki bideragarria eta herrietako jendeari zerbitzua emango dion tren soziala ezartzeko. Horrela defendatu du Arabako Madrilgo Kongresurako zerrendaburua Iñaki Ruiz de Pinedok Agurainen, Saiurtegi festan. “Herriak, eskualdeak, hiriak eta industria poligonoak batuko dituen tren bat nahi dugu, pertsonentzako zein garraiorako. Trenen maiztasuna handitu nahi dugu eta egungo azpiegitura modernizatu nahi dugu. Horregatik, hirugarren haria ezarri nahi dugu Europako zabalerako trenak eta kapazitate handikoak ibili ahal izateko” zehaztu du Ruiz de Pinedok.\nArabatik EH Bilduko hautagaiak iragarri du Madrilen Araban proiektatu diren abiadura handiko proiektuak baztertuko dituela: Arabako Lautadan, Arabako Haranetan eta Arabar Errioxan. “AHTren aurka gaude diru publikoa xahutuko delako, Arabako Lautadan ez duelako onurarik ekarriko eta ingurumenean inpaktu larriak izango dituelako”, gaineratu du.\nZentzu horretan, gogoratu du gero eta ahots gehiago azaldu direla proiektu horien aurka. Izan ere, duela gutxi Europako Garraio Batzordeak baieztatu du Espainiako Estatuan, abiadura handia ez dela bateragarria merkantzia garraioarekin. Era berean, Europako Kontuen Auzitegiak dio AHTren linea berriak gainkostu eta atzerapen larriak jasaten ari direla, eta ondorioztatzen du, hobe dela egungo linea eguneratzea.


Bere lana egiterakoan, Luzek azal-azaletik azalduko ditugun honako pauso hauek jarraitzen ditu:\nGure artisauak egindako giltzatakoa\nGaur egun buztinlariak ez dira ibiltzen mendira edo ibai bazterretara buztin bila joaten, buztina zanpatzen, dekantatzen uzten, etab. Orain, lan horiek guztiak egiten aritu beharrean, zuzenean buztin garbia saltzen duten enpresetara jotzen dute. Baina buztin hori ezin da dagoen moduan erabili. Aurrez, plastikotasuna eman behar zaio, eta hori buztina eskuz lantzen lortzen da, edota, hobe esanda, eta buztinlariek dioten moduan, eskumuturrez lantzen. Izan ere, eskuztatu egin behar izaten da (lehen gure baserrietan ogia oraskatan egiten zutenean bezala). Nahiko lan gogor eta ezatsegina da, baina guztiz beharrezkoa emaitza ona lortzeko.\nLan hori taula baten gainean egiten den bitartean, noizean behin ur pixka bat ere bota behar izaten zaio artisauak nahi duen plastikotasuna lortu arte.\nMasa prest dagoenean, zati bat hartu eta tornuan ipintzen da. Luzek tornu elektronikoa erabiltzen du. Bertan masa puska bat ipini, eta eskuekin berak nahi duen forma ematen hasten da. Eskuaz maiz busti behar izaten dira buztinean ondo irrista daitezen.\nLuz Ares-ek apaingarri berriak erakusten dizkigu\nNahi zuen forma eman dionean, pitazko soka batekin pieza oinarritik mozten du, tornutik atera ahal izateko.\n3. Lehen aldiz lehortu\nGiltzatakoa sintzilikatzeko objetu multzoa\nPieza horiek itzalean jartzen dira lehortzen, hezetasun apur bat galtzen, "larru gogortasuna" eskuratzen duten arte. Horregatik, ez da komeni eguzkiak ematea, gehiegi berotuz gero piezak pitzatu egingo liratekeelako.\nGainera, piezen neurriaren, hezetasun mailaren eta giroko tenperaturaren arabera (ez baita gauza bera prozesu hau udan edo neguan egitea), denbora gehiago edo gutxiago beharko dute lehortzeko.\n4. Berriz torneatu\nPiezak, lehortutakoan, apur bat gogortu egingo dira, eta beraz artisauak deformatzeko beldurrik izan gabe manipulatu ahal izango ditu. Hain zuzen ere une honetan emango dizkio azken ukituak. Honi, "berriz torneatzea" deitzen zaio. Pieza berriz ere tornuan ipini, eta xafla batzuen laguntzarekin, perfekzionatu egingo ditu, eta soberan dauden zatiak kendu. Lixen bidez, hainbat zona pulituko ditu.\n5. Azken aldiz lehortu\nArtisauaren iritzian pieza amaituta dagoenean, berriz ere lehortzen utziko du, buztinlariek "hezur gogortasuna" deitzen dioten gogortasun maila lortu arte, labean sartu ahal izateko.\nHurrengo pausoa, labean ahalik eta pieza gehien sartzea izango da, eta horretarako pieza batzuk besteen gainean ipiniko dira (hain zuzen ere horregatik da hain garrantzitsua aurreko pausoa ondo betetzea, piezak behar bezala lehortzea, ez daitezen zamaren eraginez deformatu).\nLuzen labea elektrikoa da. Pirometro bat dauka barruko tenperatura kontrolatzeko. 850º Ctara igotzen denean, itzali egiten da, eta pixkanaka hozten uzten zaio, tenperatura aldaketa bortitza izango balitz piezak hautsi egingo liratekeelako.\nLabetik atera berriak dauden piezen egoerari "bizkotxo" egoera deitzen diote buztinlariek.\nLabe barruko tenperatura pixkanaka jaitsi denean, atea zabaldu eta piezak ateratzen dira. Baten bat hautsi egin baldin bada, edota akatsen bat sortu bazaio, bota egiten da. Ondo atera direnak hartu eta apaindu egiten dira.\nDekorazio ezberdinak giltzatakoak zintzilikatzeko\nKontuan izan behar da buztinezko pieza guztiak ez direla apaintzen. Guztiok ikusi izan ditugu inolako apainketarik gabeko loreontzi, pitxer, platera, irudiak eta abar, buztin egosi hutsezkoak. Baina, gainera, apaintzeko modu desberdin asko daude. Artisau bakoitzak gustukoen duen modua erabiliko du. Gure artisauak "soka lehorraren" teknika erabiltzen du: horretarako, pieza hartu eta, arkatzez, egin nahi dizkion irudiak marrazten ditu, eta orduan, pintzel batez, masa bat aplikatzen du (hainbat produktuz egina: besteak beste, landare olioaz, grasa mineralaz eta manganesoaz). Horrela, hesi moduko bat egiten du, koloreak nahas ez daitezen. Irtengune kimiko txiki moduko bat sortzen du (ez da hesi fisiko bat), gero koloreztatu ahal izateko. Hori da "soka lehorraren" teknika deitzen dena.\nBeste batzuetan, baina, baldosa industrialarekin aritzen da (buztin egosiz egindako xafla bat besterik ez da. Jakin ezazue xafla honi esmaltea eman eta labean sartzean azulejoa lortzen dela). Baldosa hauek dendan erosten ditu, eta prozesua antzekoa da, baina desberdintasun batekin: kasu honetan artisauak ez duela materia egin.\n"Soka lehorraren" teknikak jatorri arabiarra du. Ezagutzen diren piezarik zaharrenak XVI. mendekoak dira. Dakigunez, asko erabiltzen zen Andaluzia musulmanean: Malagan, Granadan (gogoratu Alhambrako ardoaren ateko azulejoak, teknika hau erabiliz eginak), etab.\nErrege Katolikoen garaian Sevilla eta Toledoko buztinolatan erabiltzen zuten teknika hau, batik bat platera eta azulejoak egiteko.\nTeknika honek zenbat aukera ematen dituen ikusteko, bilduma eder bat dago Sevillako Museo Etnografikoan.\n"Soka lehorraren" prozesua amaitutakoan, berak mugatutako eremuak artisauak aukeratutako koloreetako esmaltez betetzen dira. Esate baterako, baserritar bat irudikatu baldin badu, gona gorria ipiniko dio, gorputzaren goialdea arrosa (haragi kolorekoa), blusa urdina eta buruko zapia beltza, adibidez.\nLuz Aresen lanak\nPieza, apaindutakoan, lehortzen uzten da, berriz ere labean sartu baino lehen.\nPieza berriz ere labean sartuko dugu, oraingo honetan 1.020º Ctara, esmalteak beira daitezen.\nPiezak elkarri ez itsasteko, buztinlariek material erregogorrez egindako pieza batzuk ipintzen dituzte tartean. Forma eta neurri desberdin askotakoak daude, eta artisauek beren gustu edo beharren arabera aukeratzen dute bat edo bestea.\nLuz Aresek egindako poteak\nLabea, tenperatura horretara iristerakoan, termostato bati esker geldituko da. Atea ireki eta obra nola gelditu den ikusi baino lehen, tenperaturari jaisten utziko diogu.\nJakin ezazue koloreak aldatu egiten direla tenperaturarekin, eta beraz artisaua dela, bere esperientziaz baliatuz, esmaltea tonu batean edo bestearen ematearen ondorioz bukaerako produktuari, egosi ostean, kolore bat edo beste emango diona. Eta, ikusi ahal izan dugunez, ia artisau guztiek egositako zatitxo batzuk lagin gisa gordetzen dituzte, beren lanean irizpide gisa erabili ahal izateko.


HABE IKASBIL: Zein sare sozial erabiltzen duzu?\n1995. urtearen inguruan, hainbat sare sozial asmatu zituzten. Horien helburua pertsonen arteko harreman digitalak sustatzea zen. Hala ere, garai hartako sarerik famatuena 1999. urtean iritsi zen: Microsoft Messenger. Berehalako mezularitza ahalbidetzen zuen, eta jende-multzo handi batek erabili zuen urte askoan. Ordutik asko eta asko asmatu dituzte, baina inork ez du lortu 2004. urtean sortu zen Facebookek adinako jarraitzaile-kopururik. Hasiera batean, Harvard unibertsitateko ikasleen arteko harremana bultzatzeko jarri zuten martxan, baina sortzaileak berehala konturatu ziren ibilbide luze eta aberatsa izango zuela aurretik.\nBusiness Insider eta Statista enpresek emandako datuen arabera, 2014 eta 2016. urteen artean, mezularitza-tresnak gero eta indartsuagoak izan dira. Hazkunderik handiena Whatsappek eta Messengerrek izan dute. Ikerketa estatistiko horretan, Facebook da sare sozial nagusia, azken bi urteetan erabiltzaile gehien bereganatzea lortu duelako. Bere atzetik Instagram, Snapchat eta Twitter. Azken hau iparra aurkitu ezinik dabil: eragin mediatiko handia badu ere, kostatzen ari zaio erabiltzaile berriak lortzea.\n"Azkue Fundazioaren lanaren zati handiena sarean zabaltzen da”, argitu digu teknikariak.\nSareen egungo egoerari buruz hitz egiteko, Amaia Ocerinekin elkartu gara Bilboko Euskararen Etxean. Bera, Azkue Fundazioko Marketing eta Social Media managerra izateaz gain, Komunikazio-arloko teknikaria ere bada. Internet soziala erabiliz, proiektu berriak sortzea gustatzen zaio. Berak sareetan murgilduta igarotzen du laneguna.\nADINAREN ARABERAKO LEHENTASUNAK\nAipatu ditugun sare sozial horietatik askok 500 milioi jarraitzaile baino gehiago dituzte, baina nola sailkatzen da adin-tartea? “Facebook sarea Snapchat edo Instagram baino helduagoek erabiltzen dute. Hala ere, Instagram azken bi urteetan heldutasun-maila batera heldu da, eta horrek adin tartea zabaltzea eragin du”, azaldu digu Amaiak.\nGaur egungo nerabeak natibo digitalak dira. Hau da, jaio direnetik teknologia berriak izan dituzte bizikide. “Horrek gauza bakarra esan nahi du: teknologiari ez diotela beldurrik, berarekin batera hazi direlako eta erabiltzeko ohitura dutelako. Hala ere, garrantzitsuena gai honetan ondo heztea da; behin eta berriz errepikatu behar dugu hori”. Badakite sare sozialak erabiltzen, baina ezjakintasuna dute oinarrizko balore batzuen inguruan: “Beraien identitate digitala, pribatutasuna, sexting-a, ciberbullyng-a… Horren inguruan hitz egin behar dugu beraiekin. Heziketa hori bideratu behar dugu, gazteek eta euren familiek ikasi behar dute-eta”.\n"Sare sozialak ez dira moda, gure eguneroko bizitzaren parte dira”, azaldu digu Ocerinek.\nHelduen kasua, berriz, alderantzizkoa da: haientzat askotan teknologia arrotza da. “Gure eguneroko bizitzan aparteko osagai bat bezala sartu da; beraz, ezjakintasun teknologikoa izan dezakegu”, kontatu digu.\nAutobusaren zain gaudenean, Facebookeko gure profila begiratzea; zerbait hartzen egon, argazkia egin eta Instagramen zintzilikatzea; telefono mugikorrarekin kalean, oinez, Whatsapp edo Messenger bidez hitz egitea… Horietako egoeraren batekin identifikatuta sentitzen zara? Hala bada, agian, mendekotasuna duzu edo sare sozialetara ‘engantxatuta’ zaude. “Ez dira gazteak bakarrik, erretiroa hartu duten askok ere egunero erabiltzen baitituzte. Lehen aipatu dudan heziketa denok jaso behar dugu”.\n“Urte hauetan guztietan, sare sozial asko desagertu dira”, kontatu digu bilbotarrak.\nAzken batean, pertsonak gara, eta aurrez aurreko harremanak behar ditugu, batak ezin baitu bestea ordezkatu. Zygmunt Bauman soziologo eta filosofo poloniarrak honako hau dio: “Teknologia berriek ezin dute gure bakardadea amaitu”. Arrazoi duela uste duzu? Sare sozialen arrakastaren gakoa bakardadea al da? Gure harremanak sare sozialetara mugatzea zer iruditzen zaizu? Eta zuk, zein sare sozial erabiltzen duzu?\n1. Noiz sortu zen lehenengo sare soziala eta zein zen helburua?\nLehenengo sare sozialak 1995. urte inguru horretan sortu ziren, eta batez ere bideratuta zeuden pertsonen arteko erlazioak, erlazio digitalak sustatzeko: bai kontaktua izateko antzinako ikaskideekin, bai norberak bere eguneroko bizitzari buruzko mezuak eta abar botatzeko… Eta sare sozial horietatik, sortu zen 1999an Microsoft Messenger, hain famatua izan zen berehalako mezularitzako aplikazio hori, eta hainbat urtetan hain erabilia izan zena. Eta Facebook, adibidez, 2004an sortu zen, hasierako sare sozial horien helburu berdintsuarekin. Hasiera batean, Harvardeko ikasleen arteko erlazioa bultzatzeko plataforma bezala sortu zen, baina sortzaileek berehala ikusi zuten bazeukala ibilbide luzeagoa edo askoz aberatsagoa egiterik.\n2. Zein izan da sare sozialen bilakaera?\nUrte guzti hauetan (hauetan guztietan), sare sozial asko desagertu dira; hasierako horiek eta erlazioak bultzatzen zituzten horiek, ia denak desagertu dira. Facebook agertu zenean, oso gogor ekin zuelako eta berehala lortu zuelako arrakasta handia, eta orduan, besteak geratu ziren atzeraka, atzeraka, atzeraka. Adibidez, HiFive deitzen den bat, gaur egun badabil ere, baina lehenengotarikoa izan zen, Facebook baino askoz arinago sortu zen. Baina, gero, erabiltzaile aldetik beherakada eman zuen. Mantentzen dira batzuk: adibidez, Flicker ere urte horietakoa da, eta argazkiak partekatzeko eta abar, eta hori mantentzen da. Baina esan genezake Facebookek besteak arrapalada batean gainditu zituela eta orduan nagusitu zen alor horretan. Eta orduan, bidean asko geratu dira.\n3. Sare sozialek mendekotasuna sortzen dute?\nBai, badaukagu maila batean mendekotasuna, adin tarte desberdinetan. Adibidez, askotan aipatzen da nerabeen mendekotasun hori, baina ezin dugu ahaztu heldu eta heldu-nagusiek, erretiro adin horren ingurukoek, mendekotasuna ere adierazten ari direla. Ikasi dute askok sare sozialak erabiltzen eta batzuentzat bilakatu da erlazioak egiteko baliabide bezala, deskubritu berri izan dutena, eta badago mendekotasun kutsu hori. Oso beharrezkoa iruditzen zaigu aipatu beharra ardura edo heziketa behar dugula sare sozialen inguruan, adin guztietan. Ez bakarrik nerabe eta gazteei begira, helduei begira baita ere. Ezin dugu ahaztu sare sozialak hor ditugula, balio, onurak badituztela, eta balio batzuk erantsita doazela, eta erlazioak egiteko eta gure eguneroko erlazioak izateko eta jende berria ezagutzeko, eta informazioa lortzeko baliabide oso egokiak direla, baina pertsonak garela, eta aurrez aurreko erlazioak ere behar ditugula. Batak ez du bestea ordezkatzen, ezta gutxiago ere. Orduan, hori asko azpimarratu behar dugu eta gainera, gure lanaren zati bat hori da ere. Horren inguruko, teknologiaren erabilpenaren inguruko heziketa egokia ematea eta balore egokiak transmititzea.\nTwitter sortu zenetik jende askorentzat tresna aproposa bihurtu da, besteak beste, informazioa erraz eta eroso eskuratzeko nahiz partekatzeko.\nTwitter: 10 urte komunikazioa eraldatzen\nTwitterrek 10 urte bete ditu. Sare sozial honek hilean 320 milioi erabiltzaile ditu, eta 1.000 milioi pertsona baino gehiagok txioren bat bidaltzen dute hilero.\nSare sozialak makina bat gauzatarako erabiltzen ditugu, eta gure eguneroko errutinaren zati garrantzitsu bihurtu dira. Ondorioz, zail egiten zaigu beraiek gabe bizitzea.\nSare sozialak, tresna bizkor eta indartsuak (ataza)\nFacebook, Youtube, QQ, Qzone, WeChat, Twitter, WhatsApp... gure lagunak dira. Egunero komunikatzen gara horien bitartez. Sarean harremanei eusteko bideak dira, orain arte batez ere lagun-harremanak. Lehen herriko kaleetan edo tabernetan izaten zena gaur egun edonondik eta edozein momentutan egin daiteke.\nGero eta nerabe gehiagok erabiltzen dute Twitter\nUne honetan, Facebooken atzetik gehien erabiltzen duten sare soziala da.\nNumber of visits: 7484


Ostrakodermo - Wikipedia, entziklopedia askea.\nOstrakodermo kordatuen filumeko Ostracodermi klaseko arrain fosilez esaten da. Ordoviziarrean eta Devoniarrean bizi izan ziren. Munduan izan diren arrainik antzinakoenak dira, gaur arte aurkitutako fosilen arabera. Burugainean hezurrezko oskol sendo bat zuten; gorputzaren gainerako aldeak ezkata lodiz estaliak zituzten. Gorputza horrela lotua edukitzeak igeri egiteko egokitasun handirik ematen ez zienez, itsas azpian ematen zuten bizitza. Ornodunak ziren, eta ez zuten barailarik.


Lau Bide jatetxearen web orri berria - Innova\nWeb orri diseinua, SEO posizionamendua, Argazki reportajea, Logo diseinua\n3 Eka, 2020\nwww.laubidejatetxea.com web orriaren diseinu guztia aldatu da, horretarako jatetxeko logoari irudi berriago bat emateaz gain, argazki-erreportaje oso bat egin dugu. Horrela atera diren argazkiak erabiliz, “Menuak”, “Jatetxea” eta “Taberna” opzioen bidez, jendeak jatetxeko jangelak eta beraien platerak hobeto ezagutzeko aukera du.\nResponsive motako web orria da, gailu elektronikoetara eta interneteko nabigatzaile ezagunetarikoetan ikusteko egokitua. Era berean bilatzaileek orriak ongi indexatzeko prestatuta daude (SEO teknikak erabili dira).\nWebguneko atalak eroso eta erraz administratzeko, eduki-kudeatzaile bat du. Gainera jatetxekoek, eguneko menua, egunero online modu egoki eta erraz batean jartzeko, kudeatzaile berezi bat jarri da.


BASQUETOUR: Madrilen diren Euskadiko "enbaxadoreekin" bildu da Sonia Pérez Ezquerra sailburua\n2019 AZAROA 27 • TURISMO, MERKATARITZA ETA KONTSUMO SAILA\nMadrilen diren Euskadiko "enbaxadoreekin" bildu da Sonia Pérez Ezquerra sailburua\nEusko Jaurlaritzako Turismo, Merkataritza eta Kontsumoko sailburu Sonia Pérez Ezquerrak elkarraldi bat izan du Madrilen diren euskaldun ospetsuekin enpresaren, politikaren, kirolaren, kulturaren eta komunikazioaren munduan. Berarekin batera izan da ekitaldian Turismo eta Merkataritzako sailburuorde Isabel Muela, eta Sailaren proiektuak zehaztu ditu hark.\nBertan izan diren “enbaxadoreen” artean zeuden CEOEko presidente Antonio Garamendi; Mediaset España-ko presidente Alejandro Echevarría; AEFAMEko presidente Andrés Sendagorta; Iñaki López, Jorge Fernández, Emma García eta Juanma L. Iturriaga aurkezleak; Imanol Uribe zinegilea, Ainhoa Arteta sopranoa eta Modesto Lomba diseinatzailea, beste askoren artean.\nSonia Pérez Ezquerra sailburuak gogora ekarri duenez “Euskadi berandu iritsi zen turismoaren fenomeno globalera guztiok ezagutu eta jasan ditugun arrazoi desberdinengatik. Eta a priori desabantaila bat izanik beste autonomia-erkidego batzuen aldean, horrek aukera eman digu hausnarketa bat egiteko orain gauden lekura iristeko. Industria lehiakor baina iraunkorrago batera, gako bakar batekin lan egitera behartzen gaituenera: iraunkortasuna”.\nSailetik egin zenean Plan Estrategikoa, harago joan zen Turismoaren gida-planean, ikuspegi zabalago baten bila, 2030aren aurretik emaitza handiak lortzea barnean hartuko zituena. 20-30 analisi horrek garrantzi handiko datu bat uzten zuen agerian, alegia Euskadiko turismoa 4 puntu gehiago igo litekeela BPG horren gainetik, (% 6). “Oraindik geratzen da marjina hazteko”, esanez jarraitu du sailburuak. “Espainia osoaren batez bestekoaren oso azpitik kokatzen da Euskadi turismo-intentsitatean, 19 postuetatik 16an, 3,5eko intentsitatearekin, Espainiaren batez bestekoa 10ekoa den bitartean”.\nTurismoak merkataritzaren eskutik joan behar du gainera, adierazi du Sonia Pérez Ezquerrak. Bi sektoreek Euskadiko enpleguaren % 25 batzen dute, 236.000 afiliazio baino gehiagorekin Gizarte Segurantzan. Zenbakitan, bi sektore horiek gure BPGaren ia % 17 dira, industriatik 4 puntura bakarrik. “Jardueraren eragile izateaz gain, hurbileko merkataritzak lagundu egiten dio gure herri eta hirietako gizartearen eta lurraldearen kohesioari, eta identitatea eta berezitasuna ematen dizkie gure auzoei”.\n“Zalantzarik ez dago gastronomia dela gure identitate-ikurretako bat eta sustatzen eta babesten jarraituko dugula enoturismoa eta turismo gastronomikoa. Apustu horri, ordea, beste proiektu berri batzuk gehitu nahi izan dizkiogu. Haietako bat da Turismo Industriala, kontuan hartuta laster elkartuko garela Ondare Industrialaren Europako Sarera (ERIH)”.\nBeste proiektu nabarmenetako bat da Erosketa arduratsuko turismoa, “merkataritzaren eta turismoaren sektoreak batzen dituena. Aukera dugu merkatuaren sinergia eta joera hori aprobetxatzeko eta erosketaren esperientzia benetakoak eta paregabeak indartu eta garatzeko”.\nSailburuak bertaratuei azaldu dizkie irudi eta sintonia turistiko berriak, #Basquexperience lemarekin, helburutzat hartuta erakustea Euskadi, milaka esperientzia bere baitan hartzeaz gainera, berez esperientzia bat dela. “Turismoa da gure aurkezpen-gutun nagusietako bat, bidaiariak erakartzeko ez ezik, gure bisita komertzialak edo enpresarialak atzerrira heltzea ahalbidetzeko ere, edo kasu honetan bezala, Espainiako beste erkidego batzuetara. Horregatik merezi zituen jada lema bat eta melodia bat, propioak, Euskadiren usaina, zaporea eta izaera itxuratuko zituztenak”.\n2021 URTARRILA 15 • COVID-19\nJavier Hurtado sailburua: "Euskal turismoa sostengatzeko planak zuzeneko laguntzak eta sustapen-neurriak jasoko ditu, besteak beste"\n2021 URTARRILA 12 • EUSKADIKO BEHATOKI TURISTIKOA\nArgitaratuta familia-turismoak Euskadin duen portaerari buruzko txostena\n2020 ABENDUA 29 • ERAKUNDEEN ARTEKO MAHAIA\n2020 ABENDUA 23 • EUSKO JAURLARITZA-AURREKONTUAK\n2020 ABENDUA 22 • MICE TURISMOA\nBasquetourrek parte hartu du Euskadiko OPC-en elkartearen formakuntza jardunaldian\n2020 ABENDUA 21 • TURISMO MAHAIA


Aiaraldeko eraldatze sozioekonomikoa.- Elkarrekin Araba (Podemos-Ezker Anitza-Equo) Batzarkide Taldea Arabako diputatu nagusiaren agerraldi-eskaera, Lehendakaritza, Euskara, Berdintasun, Lankidetza eta Giza Eskubideen Batzordean, xehetasunez azaldu dezan zein diren Aiaraldeko eraldatze sozio-ekonomikorako ekintza zehatzak eta aurrekontuak, AFAk EBren funtsetara aurkeztu dituen proiektu traktoreen barruan.\nSektore aeronautikoa bultzatzeko proiektu traktoreak.- Elkarrekin Araba (Podemos-Ezker Anitza-Equo) Batzarkide Taldeak Arabako diputatu nagusiaren agerraldi-eskaera, Lehendakaritza, Euskara, Berdintasun, Lankidetza eta Giza Eskubideen Batzordean, xehetasunez azaldu dezan zein diren Arabako industria aeronautikorako ekintza zehatzak eta aurrekontuak, AFAk EBren funtsetara aurkeztu dituen proiektu traktoreen barruan.\nTurismoko instituzio arteko mahaia.- Arabako Popularrak Batzarkide Taldeak idatziz erantzuteko galdera bat aurkeztu du, Enplegu, Merkataritza, eta Turismo Sustapenaren eta Foru Administrazioaren Saileko foru diputatuari zuzendua, abenduaren 29an Eusko Jaurlaritzan turismoko instituzio arteko mahaiak egin zuen bilerari buruz.\nKreditu-atxikipenak.- Arabako Popularrak Batzarkide Taldeak bi informazio-eskaera egin dizkio Enplegu, Merkataritza eta Turismo Sustapenaren eta Foru Administrazioren Saileko foru diputatuari eta Nekazaritza Saileko foru diputatuari, eskatzeko bere sailek 2020ko aurrekontuan egindako behin-behineko kreditu-atxikipenen zerrenda eta partida bakoitzaren zenbatekoa.\nBabesletzak.- Arabako Popularrak Batzarkide Taldeak informazio-eskaera bat egin dio Enplegu, Merkataritza eta Turismo Sustapenaren eta Foru Administrazioren Saileko foru diputatuari, eskatzeko 2020. urtean aurrekontuek izandako 31.000 euroko kreditu-atxikipenaren eragina jasan duten babesletzen zerrenda eta haien zenbatekoa.


Etxebizitza politika hizpide hartuko dute Ezkion : Goierriko Hitza\nEtxebizitza politika izango dute hizpide Ezkion\nBilera ostiralean egingo dute udaletxean eta helburua ezkiotarren ekarpenak jasotzea da\nEzkioko Udalak etxebizitza politikari buruzko bilera bat deitu du. Bilera ostiralean izango da, 19:00etan udaletxean. Herritarren beharrak zeintzuk diren ezagutu nahi dute, baita ekarpenak jaso ere. Aurretik Ezkioko Udalak etxebizitza tasatuen eraikuntza bultzatu du eta bizilagunentzat, erosteko garaian, onuragarria izan zela diote udaletik. Aurrera begirako norabidea zehaztea da etziko bileraren helburua.


F. Xavier Medina / Antropologoa - Elkarrizketa - Euskonews\n2010 / 07 / 09-16\nF. Xavier Medina (Barcelona, 1968)\nGizarte Antropologian doktore Bartzelonako Unibertsitatearen eskutik.\nElikadura-sistemak, Kultura eta Gizartea saileko zuzendaria UOC (Universitat Oberta de Catalunya) unibertsitatean.\nInternational Commission on the Anthropology of Food (ICAF) erakundearen Europarako lehendakaria.\nElikaduraren antropologiari eta identitate kolektiboei buruzko ikerlanetan aditua. Hainbat liburu eta artikulu argitaratu ditu espezializatutako argitalpenetan, batez ere elikadura-kulturaren ingurukoak.\nF. Xavier Medina / Antropologoa\n"Elikagaien segurtasuna inoiz baino handiagoa da gaur egun"\nBartzelonan jaio zen 1968ko urriaren 29an. Gerra zibilaren garaian Bartzelonara joandako euskaldunen ondorengoa da Francisco Xavier Medina. UOC (Universitat Oberta de Catalunya) unibertsitateko “Elikadura-sistemak, kultura eta gizartea” saileko zuzendariak bere bulegotik erantzun die telefonoz egin dizkiogun galderei.\nEuskaldun katalana ala katalan euskalduna?\nKatalan euskalduna esango nuke (dio irribarrez).\nEuskal Herriarekiko loturari eusten al diozu?\nBai, urtean hainbat aldiz joaten naiz Euskal Herrira, batez ere Gasteizera eta Bilbora, eta baita Miraballesera eta Bermeora ere. Toki askotan ditut senideak. Gogoan ditut oso txikia nintzenetik familia bisitatzeko egiten genituen bidaiak. Egia esan, Araba eta Bizkaia ondo ezagutzen ditut, agian Gipuzkoa apur bat gehiago ezagutzea falta zait... Izan ere, hamar urte baino gehiago nituen Gipuzkoan izan nintzen lehen aldian, Donostian hain zuzen.\nUmetako bidaia horiek gogoratzen dituzunez, zer oroitzapen dituzu haurtzaroaz?\nBeno, haurtzaro estandarra eta oso zoriontsua izan nuela uste dut. Arreba ni baino ia hamahiru urte nagusiagoa da, eta ia-ia bigarren amatxo izan zen... Txikitatik ikasle ona izan nintzen, eta gero zortea izan nuen, nahi nuena ikasteko aukera eman zidaten eta.\nNolatan erakarri zintuen Antropologiak?\nEgia esan ez nekien Antropologia zer zen ere, eta Historia ikastea aukeratu nuen. Etxean esan nuenean Historia ikasi nahi nuela beste ikasketaren bat hautatzeko aholkatu zidaten, baina azkenean nahi nuena ikasteko aukera eman zidaten. Horrela iritsi nintzen fakultatera, Historian lizentziatzeko asmoarekin, eta orduan izan nuen Antropologiaren berri.\nBartzelonako Unibertsitatean. Hasieran Antropologiara Sarrera ikasgaia izan zena azkenean nire karrera izatera iritsi zen. Eta hortik abiatuta aurrera jarraitu nuen...\nIrakasleren batek bultzatu al zintuen norabide hori hartzera?\nBatek baino gehiagok, baina agian mundu hori erakutsi zidan lehena Mercedes Fernandez Martorell izan zen bere garaian, eta gero batez ere Jesus Contreras. Azken horrekin sartu nintzen elikaduraren alorrera.\nOrduan, lizentziatura amaituta, nola erabaki zenuen ikasten jarraitzea?\nIkasketak amaituta nahiko azkar aurkitu nuen lana, Suitzan, arkeologia-aztarnategi batean. Kultura materialaren arloan kolaboratzaile izateko kontratua sinatu nuen. Antropologo modura joan nintzen, aurkitzen ari zirenari interpretazio kulturala eta testuingurua emango zion pertsona behar zutelako. Ezohiko zerbait zen, ez zekiten nola irtengo zen, eta nirekin proba egitea erabaki zuten.\nInmaculada Sánchez, Itziar Salces, Xavier Medina eta Esther Rebato. Elikadura, Nutrizio eta Osasunaren V. Antropologia Jardunaldiak. Bilbo, 2010.\nArgazkia: Eva Elorza / Archivo Eusko Ikaskuntza\nZer moduzko esperientzia izan zen?\nBa nahiko ona, baina kontratua amaitu zen eta Bartzelonara itzuli nintzen. Eta zortea izan nuen, iritsi bezain pronto ikertzaile-plaza lehiaketara atera baitzuten sortu berria zen Institutu batean, garai hartan “Instituto Catalán de Estudios Mediterráneos” izena zuen erakundean. Aurkeztu nintzen eta plaza irabazi nuen.\nZein urtetan izan zen hori?\nBa 90eko hamarkadaren hasieran.\nOrduan erabaki al zenuen doktoregoa egitea?\nEz. Doktoregoarena nahiko garbi neukan karreraren hirugarren mailatik. Are gehiago, erabakita nuen euskal diasporaren gaia izango zela nire lanaren ardatza, Kataluniaren eta Bartzelonaren kasua, hain zuzen. Beraz, karrera amaitu aurretik hasi nintzen datuak biltzen eta harremanak lantzen.\nGoiz hasi zinen...\nBai, (dio barrez) goiz hasi nintzen baina berandu amaitu nuen. Guztira, 88an hasi nintzenetik 2000n aurkeztu nuen arte... ba ia hamabi urteko ikerketa-lana.\nAgian beharrezkoa da gaia ondo lantzeko.\nProzesua nahiko luzea izan zen niretzat, hainbat arrazoi medio. Batetik lanean nenbilen, eta denboraz eta baliabideen aldetik mugak nituen. Bestetik, nahiko denbora eman nuen gaia lantzen eta erabakitzen benetan zer egin eta zer jakin nahi nuen, datuek norantz ninderamaten ikusten. Nire ekarpena eta ikerketaren emaitza izan zitekeena argi ikusi arte nahiko denbora igaro zen.\nHel diezaiogun Bartzelonara lanera itzuli zinen garaiari.\n91n hasi nintzen ikerlari-lanetan Instituto Catalán de Estudios Mediterráneos (Ikasketa Mediterraneoen Institutu Katalana) erakundean. Gerora, 95ean, Instituto Catalán del Mediterráneo de Estudios y Cooperación (Ikasketa eta Lankidetzarako Mediterraneoko Institutu Katalana) izena hartu zuen eta gaur egun Instituto Europeo del Mediterráneo (Mediterraneoko Europako Institutua) da. Han hasi nintzen ikerlari-lanetan eta proiektu-buru gisa jarraitu nuen 2009ra arte. Urte horretan UOCen sail berri bat zuzentzeko aukera eskaini zidaten eta onartu egin nuen, interesgarria zelakoan.\nZein izan zen UOCen eskaintza?\nElikadura Ikasketei buruzko sailaren zuzendaritza. Diziplinaz gaindiko saila da, “Elikadura-sistemak, kultura eta gizartea” ardatz dituena.\nDieta mediterraneoa: Gizateriaren Ondare?\nEgitasmo horretan aritu gara lanean azken urteotan Dieta Mediterránea fundazioarekin batera. Medikuntzaren esparruko fundazioa da hori, hein handi batean, eta elikadura-kulturaren gaia landuko zuen norbaiten bila zebiltzan. Horrela, hautagaitza idatzi zuen taldetxoa osatu zen, eta nik ere hartu nuen parte.\nGastronomiarekin eta elikadura-kulturarekin lotutako espedienteak aurkezten dira UNESCOn Gizateriaren Ondare izendatuak izateko helburuarekin, baina ez dira aurrera ateratzen. Hor dago, adibidez, Mexikok duela urte batzuk aurkeztutakoa. Zergatik gertatzen da hori?\nOraingoz behintzat horrela izan da… Gaiak alde asko ditu. Batetik uste dut UNESCO ez dagoela (orain arte) prestatuta elikadura kultura dela onartzeko. Elikatzea egunerokotasunaren barruan dagoenez, batzuetan ez gara konturatzen kulturaren osagai izan litekeela. Letra larriz idatzitako Kultura da aintzat hartzen dena, joera hori dago. Monumentu handiak edo Egiptoko piramideak ditugu buruan, baina ez dugu uste plater bat dilista kultura izan litekeenik, eta hortxe dugu lehen oztopoa. Bestalde, UNESCOren izendapenen ezaugarriak nahiko espezifikoak dira eta ez daude egokituta elikadura eta antzeko kultur gertakari zabaletara.\nHau da, objektu bereziak ondare izendatzeko prestatuta daudela.\nBai, objektu oso bereziak. Amazoniako oihan batean musika-tresna bitxia jotzen duten hiru lagunen komunitatea onartzeko gai dira, edo zeramika oso zehatz batzuen fabrikazioa. Baina hedapen zabalagoa duten elikadura-prozesuez ari garenean gauza ez dago horren argi, eta ez daude prestatuta halako izendapenak egiteko. Agian horregatik ez dute aurrera egin orain arte aurkeztutako espedienteek.\nHartzen ditugun lehen elikagaiek geure kultura baldintzatzen al dute?\nBai, baietz uste dut. Izan ere, haurtzaroko zapore-oroitzapena osatzen dute, sukaldeko usainak, mahaikoak..., egia esateko, ohitura dituzun elikagaiek, etxekoak dituzun horiek, beti dute esanahi bereziren bat.\nJaten duguna gara ala jaten dugun modukoak gara?\nBiak, esango nuke nik. Jaten duguna gara, gauza batzuk jaten ditugulako eta beste batzuk ez, eta hori, gizaki garen aldetik, kulturalki aukeratzen dugu. Badira gauzak inoiz jango ez ditugunak, eta kilometro batzuk haratago, berriz, jendeak jaten ditu, zerbait kulturala delako. Baina batez ere, jateko moduak eragina du guregan, hau da, zergatik, norekin, noiz eta abarrek gure elikadura-kultura osatzen dute.\nGaur egun deslokalizazioa da nagusi elikagaien produkzioan. Orduan, hainbat erakundek eta gobernuk zergatik sustatzen dituzte tokiko produktuak? Benetan garrantzitsua al da bizi garen tokiko produktuak jatea, ala marketin kanpaina baten alde ikusgarria da hori?\nAgian apur bat denetik dago. Dena den, prozesua ezin da sinplifikatu. Mugimendu horiek globalizaziotik bertatik sortzen dira. Orain inoiz baino eskurago ditugu elikagaiak, ekoizten diren tokitik milaka kilometrora eramaten ditugu, elikagaien multinazionalak daude, etab. Hau da, edonoiz edozein elikagai eskuratzeko aukera dugu (batez ere herrialde industrializatuez ari naiz), baina aldi berean tokikoa eskura izatea ere bilatzen da, berezia, sasoikoa, kulturarekiko eta naturarekiko hurbila dena (edo behintzat “naturaltzat” jotzen duguna).\nAgian trazabilitatearekin edo jaten dugunaren jatorria kontrolatzearekin lotutako zerbait?\nMugimendu globalizatzaileak behar genuen guztia eman digu, baina aldi berean jaten dugunarekiko nolabaiteko kontrol falta ere ekarri du, batez ere kontsumitzaileen ikuspuntutik begiratuta. Egun, kontsumitzaile gehienek elikagaien produkzio-prozesuaren azken atala bakarrik dute eskura, hau da, supermerkatuko apaletan dagoeneko paketatuta dagoen produktua. Agian, zelofanez bildutako produktu hori mahai gainera eta horik platerera joango da zuzenean. Horrek nolabaiteko kontrol falta eragiten du kontsumitzailearengan jaten ari den hori zer den eta nondik datorren jakiterako orduan (nahiz eta, bitxia bada ere, inoiz baino informazio gehiago dakarren produktuaren etiketak).\nXavier Medina, Helen Macbeth eta Recardo Ávila. Elikadura, Nutrizio eta Osasunaren V. Antropologia Jardunaldiak. Bilbo, 2010.\nBaina, jatorriaren gaineko kontrolik ez badu ere, kontsumitzailearentzat segurtasuna da iraungitze-data ikustea eta produktua makinek prozesatu dutela jakitea, eta ez gizakiek, ezta?\nAlde batetik bai, elikagaien segurtasuna inoiz baino handiagoa baita gaur egun, horretan zalantzarik ez dago. Baina bestalde, kontrol ezak erakusten du kontsumitzailea jabetzen dela informazio faltaz, eta prozesuan makinek parte hartzean produktuak hein batean naturaltasuna galtzen du. Agian horregatik sustatzen da tokiko elikagaien balioa, naturatik hurbilago egonik jaten dugunaren gainean kontrol handiagoa izango dugulakoan. Gure pertzepzioan behintzat, gutxiago manipulatutako produktuak izango dira, eta beraz, garbiagoak. Bide paraleloak dira eta gauza batek ez du bestea kentzen; izan ere, kultura eta ingurumena errespetatzen duten elikagaiak atsegin ditugu, baina aldi berean supermerkatuan denetatik aurkitu nahi izaten dugu.\nUdan laranjak jateko, esaterako.\nHori da. Baina gero eta jende gehiagok hartzen ditu kontuan baliozko xehetasunak, hala nola, sasoia, “zero kilometro” dituzten produktuak, tokikoak, garraiobidean kilometro gutxi batzuk besterik egin ez dituztenak... produktu “iraunkorragoak”...\nIa-ia luxuzkoak diren produktuez ari gara. Nola da posible ortutik kontsumitzailearen mahaira metro batzuk besterik egin ez dituen tomatearen prezioa hegazkinean ekarri dutenarena baino bost aldiz handiagoa izatea?\nHorrela da, bai. “Artisau erako” edo nekazaritza biologikoko prozesu horien guztien ondorioz uztak urriagoak izaten dira, agian ez horren produktiboak, eta horrek ere prezioak garestitzen ditu...\nEz da batere demokratikoa, beraz.\nEz halabeharrez. Berez oso demokratikoa den prozesuaren barruan aukera bat da. Produktu gehiago dituzu aukeran. Beste ikuspegi batetik ere begira daiteke auzia. Duela urte batzuk tokiko produktuak, eskura genituenak, ez ziren oso erakargarriak. Produktu exotikoak erakargarriagoak ziren, berriak zirelako. Urrutitik zetozen produktuei balio handiagoa ematen genien, lan handia baitzen haiek gurera ekartzea. Gaur egun ehunka edo milaka kilometro egiten dituzten produktuak edo urrutiko herrialdeetatik datozenak masiboki ekoizten dira, eta beraz, merkeago. Ondorioz, normalean merkagoak izaten dira. Baina beti aurkitzen diegu gabeziaren bat edo akatsen bat, zapore gutxi dutela, adibidez...\nBai, baina bestalde hor dago oilaskoaren kasua. Jende askok ez du gustuko baserriko oilaskoa, gogorra dela eta zapore gehiegi duela diote. Zaporeen, testuren eta abarren inguruko gure kultura galdu al dugu?\nBaliteke. Kontuan izan behar dugu urte asko daramatzagula lehen jaten ez ziren gauzak jaten. Plater tradizionalekin antzera gertatzen da. Badira lehen bezala egin ezin diren plater tradizionalak, gure eguneroko bizimoduan onartezina den koipe-kantitatea dutelako. Plater horiei espazio- eta denbora-testuinguru jakina dagokie, baserriko lanen inguruko bizimodua kasu; ordenagailuaren aurrean eserita lan egiten duenak bestelako elikadura-beharrak ditu. Dastamena ere bilakatu egiten da, bai gure kulturaren inguruan eta baita murgilduta gauden prozesuen esparruan ere. Gaur egun ez genuke inolaz ere edango Erdi Aroan edaten zuten ardoa, edo duela mende bat edaten zutena, ezingo genuke jasan. Garai haietan ere urarekin nahasten zuten, edo eztiarekin, belarrekin...\nMerkatuaren ala osasunaren araberakoak izaten dira gustuak edo zaletasunak?\nErabaki batzuk osasunaren araberakoak izaten dira. Patologia batzuk ugaritzea ekarri duten elikadura-ohiturak aldatzeko erabili izan da dieta mediterraneoa. Erakundeetatik saiatzen dira jendeak elikagai jakin batzuk kontsumi ditzan, osasun maila hobetzeko. Publizitateari erreparatzen badiogu, elikagai-marka askok osasunaren gaia nabarmentzen dute, agian diskurtso ofizialaren barruan dagoelako. Erakundeetatik indibidualki hartzen gaituzte eta gu geu egiten gaituzte gure erabakien erantzule: erretzen baduzu honako hau gerta dakizuke, baina jakizu, gero, gaixotzen zarenean guztiok ordaindu beharko dugula, gizarte segurantzaren bidez, zure erretzeko erabakia. Beste horrenbeste egiten hasi dira obesitatearen gaiaren inguruan, elikadura okerraren ondorioz sor daitezkeen gaixotasunekin, etab.\nBaina, hori ez al da hipokrita samarra? Tabakoaren salmenta eta kontsumoa debekatu besterik ez dute...\nBaina tabakoaren eta beste gauza batzuen gaineko zergak handiak dira... gurpil zoroa da. Dena den, aukeratzeko gaitasuna hor dago, guk geuk jarri behar ditugu mugak, eta baten edo bestearen aldeko aukera egitea posible da, betiere gure kulturaren esparruan.


Euskal Egitura | Nekazaritza eta Lurrama\nNekazaritzaren gaiari helduko diogu datozen lau saioetan. Gurean, Ipar Euskal Herrian du, zalantzarik gabe, presentzia handiena nekazaritzak. Bertako errealitatera hurbiltzeko asmoz, Miarritzera egin dugu salto. Lurrama azokan izan gara, eta bertako hainbat laborarirekin hitz egiteaz gain, Iker Elosegirekin izan gara, Euskal Herriko Laborantza Ganbarako arduradunarekin.\nIoseba Villarreal: "Elkarrizketa sozialeko mahaiaren xedea UGT, CCOO eta patronalak finantzatzea da"\nGurean Gaur elkarrizketa saioan, Ioseba Villarreal izan dugu, ELA sindikatuko negoziazio kolektiboko arduraduna. Azaroaren bukaeran Juan Maria Aburtok deituko duen elkarrizketa sozialaren mahaiaren inguruan aritu gara berarekin. ELA ez da, berriz ere, mahaian eseriko. Zergatik?\nPublizitatea / Spotak\nEuskarazko Hedabideak EZBAIAN!\nEusko Jaurlaritzak iragarritakoaren arabera, 4.875.000 euro banatuko ditu euskarazko hedabideen artean. Diru-laguntza horren %75a, paperezko komunikabideek jasoko dute. %10a baino ez tokiko telebistek. Interneteko hedabideek %10a jasoko dute eta euskarazko irratiek %5a. Telebisten multzoan, Hamaika Bilbo eta Hamaika Donostia telebistek %20ko jaitsiera izango dute. Guztira, 40.000 euro gutxiago. Zergatik?\nAdrian Zelaia: "Aurrezki kutxak kreditu kooperatiba bihurtu beharko lirateke"\nGurean Gaur elkarrizketa saioan, Adrian Zelaia EKAI Center -eko lehendakaria izan dugu. Besteak beste, Kutxabank aferari heldu diogu. Izan ere, legea tarteko bada ere, bere ustez, badira kudeaketarako alternatiba ezberdinak.\nEuskal Egitura | Gizarte Berrikuntza eta Gureak Taldea\nBerrikuntza oinarri duen azken atal honetan, Gizarte Berrikuntza izan dugu oinarri. Geografia ekonomiko eta soziala albistegian errepasatu ondoren, Gureak Taldea hurbiletik ezagutu dugu. Gizarte Berrikuntza kontzeptua ondo islatzen dute eta erreferente dira eremu horretan.


Txinako fabrikazioko milioi bat sehaska merkatutik kenduko dituzte AEBetako agintariek | Consumer\nTxinako fabrikazioko milioi bat sehaska merkatutik kenduko dituzte AEBetako agintariek\nZenbait gorabeherez gain, gutxienez bi haur hil zituztela uste da.\nEgilea: mediatrader 2007-ko irailak 24\nTxinako fabrikazioko milioi bat sehaska aterako dituzte Estatu Batuetako merkatutik, Estatu Batuetako kontsumitzaileak babesteaz arduratzen diren agintariek jakinarazi zutenez, gutxienez bi haur hil zituztela eta beste hirurogei gorabehera baino gehiago eragin zituztela uste baitute.\nEstatu Batuetako Kontsumo Produktuen Segurtasunerako Batzordeak zehaztu zuen sehaskako horma irristakorra, gurasoei haurra besoetan kargatzen uzten diena, atera egin daitekeela, eta espazio bat sortu, umea trabatu eta min hartzeko. Bi kasu hilgarrietan, biktimak sei hilabeteko eta bederatziko haurtxo bat izan zirenean, horma irristagarria gaizki instalatua zegoen.\n1998ko urtarriletik 2007ko maiatzera bitartean merkaturatuta, sehaskak Simplicity markakoak dira, eta 100 eta 300 dolar arteko prezioak dituzte (71 eta 213 euro bitartekoak), iturri berak adierazi zuenez.\nerretiratze sehaskak txinera