Assassin's Creed - Wikipedia, entziklopedia askea.\n2007an hasitako bideojoko saga bat\nAssassin's Creed bideo-jokoen serie bat da, istoriotxoak, liburuak, eta labur historikoez osaturikoa. Bideo-jokoak akzio-abenturakoak dira, eta mundu irekikoak. Nagusiki Bideo-jokoetan kontatua eta spin-offsetan ere. Plataformentzat argitaratu dute Playstation hiru, lau Playstation, Xbox 360, Xbox One, Microsoft Windows, MAC OS X, Nintendo Ds, Wii U, PlayStation Portable (PSP), Playstation Vita, iOS, HP webosak, Android, Nokia Symbian eta Windows Phone.\ndigital download (en) eta banaketa digital\nakzio eta abentura bideo-jokoa eta science fiction video game (en)\nmacOS, Microsoft Windows, iOS, PlayStation 3, PlayStation 4, Xbox 360, Xbox One, PlayStation Portable, PlayStation Vita, Nintendo DS, Wii U, Android, Windows Phone, Nintendo Switch, PlayStation 5 eta Xbox Series X and Series S (en)\nUbisoft Anvil (en)\nPatrice Désilets (en)\nUbisoft Montreal (en) , Ubisoft Annecy (en) , Ubisoft Milan (en) , Ubisoft Quebec (en) , Ubisoft Toronto (en) , Ubisoft Blue Byte (en) , Gameloft (en) eta Griptonite Games (en)\nJolas nagusiak Ubisoft Montrealek garatu ditu (jokalari bakar baten modua) eta Ubisoft Annecy (multijokalari modu) eta titulu eramangarriak Gameloftek eta Gryptonite Studios, garatzaile gehigarria Ubisoft Montrealekin. Seriea hau publiko eta kritikeengandik oso ondo hartua izan da. Gainera, 73 milioi kopia saldu ditu 2014ko apirila arte. Seriea esloveniar Vladimir Bartol idazlearen nobela "Alamuten" izenekoan inspiratuta dago, eta batzuek esan dute hau Prince of Persia izeneko bideokogo seriearen jarraipena dela.\n2 Bideo-joko nagusiak (spolerrekin)\n4 Film laburrak eta luzeak\n4.4 Assassin's Creed (pelikula)\n5 Tituluen ordena eta beste informazioa\n6 Nobelak eta liburuak\n6.1 Assassin's Creed: Renaissance\n6.2 Assassin's Creed: Brotherhood\n6.3 Assassin's Creed: The Secret Crusade\n6.4 Assassin's Creed: Revelations\n6.5 Assassin's Creed: Forsaken\n6.6 Assassin's Creed: Black Flag\n6.7 Assassin's Creed: Unity\n6.8 Assassin's Creed: Underworld\n6.9 Assassin's Creed: Desert Oath\n6.10 Assassin's Creed: Heresy\n7.1 Assassin's Creed: The Fall\n7.2 Assassin's Creed: The Chain\n7.3 Assassin's Creed: Brahman\n7.4 Assassin's Creed: 1 Desmond\n7.5 Assassin's Creed: 2 Aquilus\n7.6 Assassin's Creed: 3 Accipiter\n7.7 Assassin's Creed: 4 Hawk\n7.8 Assassin's Creed: 5 El Cakr\n7.9 Assassin's Creed: 6 Leila\n8 Ez argitaratuak\n8.1 Assassin's Creed: Lost Legacy\n8.2 Assassin's Creed: The Invisible Iman\nXiv. Mendeko Nizamen al-mulkenen hilketaren marrazkia hashshashin batek egina.\nAssassin's Creed saga 2012 hasten da eta bertan Desmond Miles izeneko protanista kontrolatzen da. Miles leinu zabal bateko azken ondokoa da, milaka urteko Assassinen anaitasun batekoa. Baina anaitasun honetan hezia egonda izanda ere, Desmonek bizitza lasai baten bila hau uztea erabakitzen du eta taberna barra bateko arduraduna bihurtzen da. Hala ere, Abstergo Industries izeneko mega erakundeak, (Templarioen Zaldunen Ordeneko enkarnazio berria), protagonistaren sekretua ezagutzen du eta bahitzea erabakitzen du. Abstergo Industrisen helburua Animus izeneko asmakizuna erabiliz, Desmonden ADN-a aztertu eta honen arbasoen bizipenak ikustea eta bizitzea da. Honi esker, Abstergok Edeneko Fruituak izeneko trena boteretsuak aurkitzea da, horrela hauen bitartez botere amaigabea izateko eta munduaren ibilbidea aldatzeko. Baina azken unean, Miles Assassinen Anaitasuneko kide batzuek erreskatatzen dute, eta toki seguru batera eramaten dute. Desmondek "Hermandadekin" edo anaitasunarekin lan egitea onartzen du, Animusen bertsio berri bat erabiltzen Animus 2,0. Horrela Edeneko Fruituak Abstergo Industriasek baina lehenago aurkitzeko.\nGainera, garrantzitsua da azpimarratzea Animusa erabiltzeagatik, Desmodek bere arbasoek izandako gaitasunak lortzen dituela, Arrano ikuspegia bezalako, inguruko arriskuak, interesko gauzak... erakusten dituen zentzu mota bat, baina horrez gain bere arbasoen memoriak bizi ditzaken animusetik kanpo, eta borrokan eta parkourrean gaitasunak lortzen ditu, baina batzetan pertsonalitetea aldatzen zaioa. Hau ADN-ko arbaoen memoriak aztertzean gorputzari inpultsuak ematen dizkio gaitasun berriak lortuz.\nJOKUETAKO SPOILERRAK DAUDE\nDesmondek gainera, Abstergok benetan lortu nahi duena aurkitzen du eta bere arbasoak Altairrek kontaktuan izandako Edeneko Fruitua lortu nahi dutela, gainera Assassinak erreskatatu ondoren eta hauekin Ezio izeneko arbaso baten memoriak biziz, Edeneko Fruitu bat baino gehiago daudela ezagutarazten dute. Horrez gain, munduan hainbat templu dudela jakinarazten die Minerva izeneko emakume batek iraganeko holograma batetik Ezioren bitartez, Minervak esaten dio Desmondi misio bat duela tenplu bat aktibatzea munduan babes bat sortzeko eta horrela 2012ko sustsiketatik babesteko, eguzkiak sorturikoa, eta hauek Lehenengo zibilizaioa deituriko espezie bat direla gizakia sortu zutela milaka urte lehenago.\nBideo-joko nagusiak (spolerrekin)Aldatu\nAssassins Creed-eko istorioa bi fakzioen arteko eztabaidan datza, hauek historian zehar normalki: Assassin eta Templarioak deituak, oraingoan hirugarren gurutzadan edo XII kontatua. Alde batetik Templarioak daude hauek, Kristauei laguntzea da beraien itxurazko helburua, baina benetan Edeneko Fruitu bat lortu nahi dute, horrela honen bitartez pertsonak kontrolatzeko eta horrela bakean bizi ahal izateko, baina pertsonek ezingo lukete beren kabuz gauzak egin, kontrolaturik egongo direlako. Hauen "Gran maestre" edo maisu handia Robert de Sable izena du.\nHauen kontra Assassin-ak daude hauen helburu garrantzitsuena munduan bakea mantentzea da, hau suntsitu nahi duten jende boteretsua hiltzen. Hauen maestro handia Al-Mualin izena du eta garai honetan Masyaf izeneko gaztelua da hauen gordelekua, bertan Assassinak prestatzen dira, hurrengo hilketa planeatzen dute. etab. Gainera, protagonista nagusia Altaïr Ibn-la'ahad assassinak ere hemen du bere lekua. Hauen hilketak normalean ezkutuan egiten ziren edo jendearen aurrean (mezu bat transmititu behar bazen), hala ere lege batzuk zituzten hau egiterakoan:\nEzpata errugabeen haragitik urrundu: Honek esan nahi du Assassin batek debekatua duela errugabeak diren pertsonak hiltzea, bakarrik errudunak direnak hil ditzakete, baina beti ere azkeneko errekurtsu bezala.\nJendeare artean ezkutatu eta jendetzan nahastu: Ahal den neurrian zure ingurunea erabili behar duzu eta zure aurkaria aurrez aurre ez eraso, inorrek ezin dizu ikusi.\nAnaitasuna edo hermandadea inoiz ez arriskuan jarri: Zure eginkizunak ezin dute anaitasuna eraso edo kaltetu.\nJoku honetan Damasko, Akre eta Jerusalen ibili daiteke, Altair bezala, eta honek bederatzi templario hil behar ditu istorian zehar, hauek guztiak errealak, beste Assassinetako pertsona asko bezala. Horrez gain, gaur egunean (2012an) Desmond Miles kontrolatuko dugu denbora gutxiz eta horrela jakinaraziko digute Abstergo izeneko erakundeak, Animus izeneko tresna batekin Desmond bere arbasoren (Altair) bizpenak bizitzen ari dela, errealitate birtual bat bezala, baina aurreratuagoa. Baina Abstergok dituen helburuak ezkutuan daude Desmondentzat.\nJoko hau garrantzitsua da izan ere, sagan aurrerago definituko dituen gauzak aterako dira lehen aldiz, eta beste hainbat gauza garrantzitsu ere.\nAltaïr Ibn-la'ahad trajea (cosplay).\nAssassin's Creed IIAldatu\nJoku honek Desmonden historia segitzen du utzitako puntutik baina oraingoan Abstergorentzat lan egin beharrean Assassinentzat egingo du, hauekin lagun batzuk eginaz, eta hauei buruz gehiago ezagutuz. Oraingoan Ezio Auditore La Firenze izeneko errenazimentuko familia boteretsu bateko kidearen kontakizunak kontatzen dira, bere bizitzako hogei urte kontatuz. Desmonden arbaso hau Auditore izeneko familia boteretsu batetik dator, hauek aitaren lagun batek familia hiltzeko saiatzen dira, hauetatik aita, anaia zaharrena eta gazteena Florentziako plaza erdian hilez. Eziok haserreturik bere aitaren Assassin uniformea janzten du eta konturatu gabe Assassinen eta Templarioen milaka urteko borrokan sartzen da, bere familiako gainantzekoak ama eta arreba herriko emakume baten laguntzaz Florentziatik eramatea lortzen ditu horrela bere osaba Mario bizi den lekura eramanez salbu egoteko Monteriggioni izenekoa. Hau baina lehenago bere familia hiltzeko agindu zuen hiltzailea hiltzen du eta Templarioen konspirazio erraldoi bat aurkitzen du hauek pixkanaka hilaz. Horretarako bere ibilbidean zehar aurkituko dituen zenbait pertsona eta familiak elkar lagunduko dira, adibidezm Mariok borrokan, azkar eskalatzen eta beste teknika batzuk erakusten dio Eziori, beste emakume batek nola ezkutatu, lapurrek ere nola teilatuetatatik azkar ibili... eta Eziok hauek laguntzen ibiltzen da eta Leonardo Da Vinci berari ere laguntzen dio honek Altairrek idatzitako testu batzuk ulertarazteko, adibidez bidarren ezkutuko ezpata egiteko (lehena aitarena) eta aurrerago Lehen zibilizazioari buruzko gauzak ulertarazteko balioko dio. Honela hainbat lekuetatik ibiliko da Ezio, horietatik Florentzia, Toscana, Venezia eta Forli dira garrantzitsuenak eta herri horietako leku eta pertsona historikoak jakiteko aukera izango du jokalariak, gainera, Monteriggioni (armadurak, armak, artea, arropa, erikuntzak berrrituz, misioak eginaz... erosiz eta lortuz) hobetzeko aukera izango du Eziok, eta pertsonaia pertsonalizatzeko ere, hainbat misio ere egongo dira, Assassin zaharren hilerriak esploratzekoak...\nBukaeran, Ezioren azken etsaia hiltzean Edeneko beste tresna bat aurkitzen du eta horrekin batikanoren azpian Lehenengo zibilizazioko templu bat. Honetan Minerva izeneko Lehenengo zibilizazioko hologramazko emakume batek hitz egiten dio Eziori, hauei buruz azalduz, templu eta tresna gehiago daudela adieraziz... eta Desmondek misio bat duela esaten dio honek mundua salbatu behar du eguzkiko erukzio batetik templu bat aktibatuz, izan ere, arrazoi hori izan zen Lehengo zibilizarioaren desagerpenaren arrazoia eta gizaki askorena, eta gainera, bi espezie hauen nahasturatik hainbat gaitasun duten gizakiak jaio ziren Altair, Ezio eta Desmond bezalakoak. Azkenean Desmond eta bere lagunek lekutik joan behar dute Florentziaraino Ezioren ibilbidea jarraitzeko eta Abstergoren jarraitzaileetatik ateratzeko.\nEziok elkarri hitz egiten dion pertsona ospetsuenen artean Leonardo Da Vinciri, Nikolas Makiavelo, Lorenzo De Médici eta Catalina Sforza, besteak beste.\nAssassin's Creed: BrotherhoodAldatu\nAssassin creed honek bigarrenaren bukaeratik segitzen du bai iraganetik eta bai gaur egunetik, honek Ezioren bizia jarraitzen du, 1499tik, hau Batikanotik ateratzen da eta Romatik joaten da orain, bere familiaren hiltzaileak hil eta gero, Monteriggioni eta inguruko herriak hobetu ondoren eta Assassinak eta lagun berriak ezagutuz, bizi lasaiago baten bila joaten da Monterioggionira bere familiarekin elkartzera, han herritarrek heroia bezala tratatzen dute, eta orain gainera soldaduak eta kanoiak dituzte. Baina dena ez zen gertatu Eziok uste zuen bezala, eta bere herria Borgia familiak erasotzen du, herria eta hauen etxea hautsiz, horregatik Eziok eta soldaduek tropa etsaien kontra borrokatzen hasten dira, horrela herritarrak Auditore familiaren etxeko pasadizo sekretu batetik ateraz, familiarekin batera. Baina gauzak okerrera doaz, eta Borgiak Catalina Sforza bahitzen dute (lagun bat), eta Mario hil egiten du Borgiak tiro batez, Edeneko fruitua lapurtuz. Honek Eziori erromara itzultzea eramten dio Edeneko fruitua berreskuratzeko eta Mario mendekatzeko. Horretarako Eziok erroman Assassinen anaitasun bat sortu behar du, hango herritarrak lagundu, auzoak Borgien kontroletik kendu, auzoak berritu (Bigarrenean Monteriggioni berritzea bezala)... eta azkenik Borgiekin amaitu.\nGainera, oraingoan jokalariari gaur egunera edozein momentuetan joateko aukera ematen zaio, gaur egungo Monteriggioni esploratzeko. Horrez gain, lehenengo aldiz multijolari bat du jokoak, eta zenbait misio ere badaude Assassinak Europako leku desberdinetara bidaltzeko.\nE3 2010ko Promozioa Assassin's Creed Brotherhood\nAssassin's Creed: RevelationsAldatu\nJoku honek Brotherhoodeko gaur eguna segitzen du. Ezio Auditorek orain nahiko adintsua da, baina hala ere jakintsua eta oso ona da bere lanean. Oraingoan Romatik irteten da, Assassinen sorrera aurkitzeko eta Altairrekin duen elkartasuna aurkitzeko, beraz Masyaf-ra d\nSekretu hauek guztiak liburutegi batean daude ezkutatuta, baina hau bost giltzen bitartez dago itxita, Templarioek horietatik bakarra dutena. Horregatik, Eziok falta diren lau giltzak aurkitu beharko ditu Constatinoplan ezkutatuak. Yusuf izeneko pertsona bat ezagutuko du hau Assassinen jefea da eta Eziori asko lagunduko dio herritik mugitzen, nola ezkutatu... eta horrela Altairren liburutegi sekretua irekitzeko.\nHorrez gain Sofia Sator ezagutuko du liburuen bidez lagunduko diona giltzak aurkitzen baina horretarako Bizantinoen soldaduei kontra borrokatu beharko du.\nAssassin's Creed IIIAldatu\nAssassins Creed III-ko Independintziako Gerran kokaturik dago eta gaur egunean, Desmond kontrolatzen jarraituko dugu Reveletaionsen bukaeratik abiatuz. Honetan hasieran, Haytham Kenway izeneko pertsonaia kontrolatzen dugu, eta honek Londresetik hasi eta Ameriketaraino egiten duen bidaia eta han bizitako bizipenak kontatzen dira. (Spoiler) Gero ezagutarazten da Haytham ez dela Assassin-a bere aita (Edward Kenway) bezala baizik eta bere aita hiltzean Birch izeneko pertsona batek Templarioa izateko entrenatu zuela. Horrela, Connor Kenway kontrolatzera pasatzen gara, honen semea, eta mestizoa ama, bertakoa zelako, eta hau nola hazten den eta ondorioz nola Assassin bihurtzen den erakusten da, Amerikako Anaitasuna berriro eraikitzeko. Gainera bi protagonistak askotan elkartzen dira, eta pertsona historiko asko ateratzen dira: George Washington, Benjamin Franklin, Thomas Jefferson, Charles Lee, Israel Putnam, Paul Revere, el Marqués de La Fayette, John Pitcairn, Wilman Villena, Samuel Adams...\nAssassin's Creed IV: Black FlagAldatu\n*Spoiler alerta: Hemen Assassins creed III edo lehenagokoak jolastu ez badituzu, eta ez baduzu nahi nola bukatzen den jakin ez irakurri.\nJoku hau Assassins creed III-ren ondorengoa da eta Connorren aitonaren gertakariak kontatzen dira Edward Kenway izenekoa hau pirata bat da, denborarekin Assassin bihurtuko dena. Arbaso honen DNA Abstergok lortzen du Desmonden gorputz hila aztertuz hau hil ondoren, eta horrela honen bidez Ikusgailua izeneko Cuban dagoen eraikin bat aurkitu nahi dute, Lehenengo Zibilizazioak sortua. (spoiler) Honek pertsona baten odolaren bitartez honek zer ikusten duen ikus daiteke.\nProtagonistak kontrolatzen duen protagonista gaur egunean, Abstergoko langile bat da eta orain animusa erabili beharrean errealitate birtualeko betaurreko batzuk erabiltzen dira horrela langileei ustearazteko joko bat egiten ari direla. Baita ere, Edward Kenway kontrolatzen dugu, honek bere andregaia Londresen uzten dugu horrela Cariben dirua lortzeko pirata bezala. Baina egun batean Assassin batekin aurkitzen da hau hiltzean bere arropa hartzen du eta assassinekin pixkana ateratzen hasten da. Bidaia horretan barku bat lortuz Jackdaw eta tripulazio bat bereiziki lagun batekin Adewale, Edwardek esklabu izatetik erreskatatu zion beste askorekin batera.\nGainera, bidean pertsona asko ezagutuko ditu Edwardek bizarbeltz bezalakoak, eta hauekin ere hainbat abentura izango ditu. Denborarekin Jackdaw hobetu dezakezu, eta zure gordeleku pirata ere egin dezakezu uharte batean. Horrez gain, hainbat gauza aldatu dira joku honetan asko hobetu da barkuen borrokak, eta bereziki horretaz dijoa jokoa, gainera, buzeaketak, Templarioak heizatzea, baseak haustea... bezalako ekintzak daude, eta Assassins Creed III-ko heizak ere segitzen du.\nHorrez gain, pertsonaia berri bat ere sartu dute Jakintsua edo "Aita" izenekoa hau Juno-ren bitartez behin eta berriz hiltzean beste gorputz batean jaiotzen da, bere memoria mantenduz baina pertsonalitatea ez eta honek inportantzi asko izango du.\nGainera, Assassins Creed IV Freedom cry izeneko DLC-an Adewaleren bizitzaren parte bat kontatzen zaigu, (Spoiler) Edward Londresera itzuli eta geroko gertakizunak dira.\nAssassin's Creed: RogueAldatu\nAssassin's Creed: Rogue akzio-abenturazko bideo-joko bat da eta fikzio historiarekin, Ubisoft Sofia egina eta Ubisoftek argitaratua garatua. Ipar Amerikan jaurti zuten 2014ko azaroaren 11an, azaroaren 13an Australian eta Europarentzat azaroaren 14an, Playstation hiru eta Xbox 360 kontsolentzat. Microsoft Windowsentzat jaurti zuten 2015ko martxoaren 10an.\nZazpigarren Assassans Creed sagako jokoa da eta ipar amerikako Zazpi urtetako gerran dago kokatua (1756-1763), eta honetan New York, Apalache ibaia eta Atlantikoko itsasoan ibil daiteke.\nShay Patrick Cormac-engatik protagonizatuta dago, haren anaitasuna Assassin-ekin haustean hauen kontra hasten da eta Temolarioengana joaten da, horrela mendekua lortzeko. Hau Black Flag-en jarraipena da eta Ameriketako jokoen amaiera.\nJolasean Haytham Kenway eta Achilles Davenport, Adéwalé, Dorian berriketan egin dezazun, Arno Victor Dorian eta Elise De La Serre agertzen dira\nGainera erreferentziak dauzka Assassin's Creed III eta Assassin's Creed: Unity-retaz.\nAssassin's Creed: UnityAldatu\nUnity-ko bi protagonisten trajeak (cosplay).\nJoko hau Frantziako Erreboluzioan gertatzen da Arno Victor Dorian izeneko protagonistarekin. Hau ume bat dela Versallesen dago eta bere aitak hitzordu bat egitera joaten da, Arno Elise izeneko neska batekin jolasean ibiliz. Baina bi hauek etortzean Arnok bere aita hilda aurkitzen du jende askoren ikusmiran, honen ondorioz lehen ezagututako neskaren aitak babesa ematen dio bere etxean eta hauekin hazten da, Elise eta Arnoren arteko amorea hasiz.\nHeldu garaian, Arnok Elisek berriro elkartzen da denbora askoz batera egon ezin ondoren, baina festa batean daudela, (spoiler) Elisen aita hil egiten dute, Arno inguruan dagoela eta ondorioz honi kulpa botaz, eta hau kartzelera joanaz, hemendik aurrera bere bizia betirako aldatuko da, Assassinetara elkartuz, eta Elisen aitaren hiltzailea aurkituz, ondorioz, erreboluzio frantzesan sartuz.\nJoko honek, multijokalariaren hainbat hobekuntza ditut, horietatik lau pertsonen artean batera misioak egiteko aukera, hainbat motatakoak. Gainera, Paris eta Versaleseko mapa osoa beste hiru pertsonekin batera ibiltzeko. Beti bezela, hainbat kolekzionatzeko objetuak, pertsona eta leku historikoak, tresna, arma, arropa..., informazio wikia egongo dira, horrez gain, joko honetan denda eta taberna batzuk berritzeko aukera emango digute misio gehiago egiteko, eta Paris hobetzeko diru gehiago lortuz, eta arropa pertsonalizatzeko menu nahiko konplexu bat ere badago, traje osoak beharrean, banaka pertsonalizatu daitekeena.\nAssassin's Creed protagonistak Cosplayers: Syndicate\nAssassin's Creed: SyndicateAldatu\n2014ko abenduan iragazi zuten Assassin's Creed berri baten informazioa, Victoryen kode izenarekin, Ubisoftek ondoren baieztatu zuen. Victory 2015ko bukaeran editatu izan zen eta Microsoft Windowsentzat, Playstation lauarentzat eta Xbox One-rentzat. Ubisoft Quebecek garatu zuen. 1868an girotuta dago Biktoriar Londresen eta protagonistak bi assassin dira.\n2014ko maiatzean, Kotakuk ezagutarazitu zuen Victory Syndicate-ra izen aldatua izan zela. 2015ko maiatzaren 12an, jolasa ofizialki izan zen Ubisoft-ek iragarria. Bertan bi bixkien gertakariak kontatzen dira Industrializazio garaian, eta hauek Jacob eta Evie Frye dira. Hauek londresera bidaiatzen dute, Edeneko Tresna baten bila, eta bide honetan hainbat pertsona ezagutuko dituzte, batzuk ezagunak ere, adibidez, Charles Darwin, Dickens... Jokuak ez zuen asko saldu Unity-ren kritikengatik eta bere borrokatzeko sistemagatik, baina joku nahiko ona da. Gainera, gauza ezkutu batzuk ere baditu, gaueko ikuspegiaren hobekuntza, mapa handiagoa, pertsona historikoen misioak, tren pertsonalizatu bat, habilidadeen zuhaitz bat, zure taldea edo fakzioa egiteko aukera, eta etxeak azkar igotzeko edo tirolinak egiteko tresna bat ere. Eta lehenengo aldiz, bi protagonisten artean aldatu daiteke ia edozein momentuan, eta lehengo jokuetan bezala, hainbat ekintza daude egiteko.\nAssassin's Creed: OriginsAldatu\nHamargarren Assassin's Creed, joku hau, Assassins Creed Origins izena du eta bertan K.a 49 mendeko Medjay baten gertakariak kontatzen dira Bayek izenekoa eta jokalariak kontrolatzen duena. Mapa hau Egiptoko leku garrantzitsuenak erakusten ditu, eta joku guztietarik handiena da, Black Flag-eko mapa baino lau aldiz handiagoa izanez. Gainera, betiko wiki txikiak izan beharrean garai horretako gauzak azalduz, orain Discovery Tour izeneko modu bat atera dute horrela iterakzio gehiago egoteko, eta dena irakurri beharrean pertsona batek informazioa irakurtzen du. Joku honen bidez, Assassinen taldea (Templarioena pixka bat) nola sortu zen eta zergatik kontatzen da, eta sagan izandako hainbat galdera eta misterio ere argitzen dira. Gainera, joku honek, Cesar eta Cleopatra bezalako pertsona historikoak ageri dira, izugarrizko misio, ekintza, kanpamentu, leku... pilabat, eta gameluan edo zaldian mapa osotik ibiltzeko aukera.\nHorrez gain, arkua eta ezkutua ere erabili daitezke, beste hainbat armarekin batera, eta Syndicateko habilidadeen zuhaitza hobetzen da, eta Assassins II...-ko armaduren hobekuntzak eta Unity..-ko tresnen hobekuntzak ere agertzen dira, hauek garai horretako gaira egokituz. Eta Unity eta Syndicateko beherako parkourra ere agertzen da. Hala ere, sagaren segikuntza ez hausteko Bayekek ez dakizki hainbat mugimentu borrokakoak, akrobatikoak... Assassin modernoagoak dakizkitenak urteen zehar hauen taldean eboluzio bat egon dela erakutsiz.\nAssassin's Creed: Altaïr's ChroniclesAldatu\nAssassin's Creed: Altaïr's Chronicles Nintendo DSarentzat eta Symbian Mobile-rentzat diseinatua dago. Spin off bat da Assassin's Creed jolasarentzat, eta Ubisoftek argitaratu zuen eta Gameloft diseinatu. Estatu batuetan 2008ko otsailaren 5an argitaratu zen. Bi hiri berri erakusten ditu, Tiroa eta Alepo, hiru hiri originalekin batera, Jerusalem, Acre eta Damasko.\nA diferencia de Assassin's Creed, jolasa Desmond Milesen perspektiban barrena ez da gertatzen, baizik Altaïr Ibn-la'ahad. Hala ere, menuko pantaila bai Animusen gertatzen da. Grafikoekin eta gameplaytzen du hobetuta bertsio bat Ubisoftek egin zuen OS iphonetzen du, eta salmentaren antzekoa izan zen App Storen 2009ko apirilaren 23an. Geroago bertsio bat egin zuen Androidentzat eta ondoren Gameloften eskutik eta lorpenak Windows Phonen atera zen 2013ko maiatzaren 1 integratzearekin Xbox Liven.\nAssassin's Creed: BloodlinesAldatu\nAssassin's Creed: Bloodlines PSP-arentzat diseinatutako lehen Assassins Creed jokoa da. Bertan, jokalariak Altair kontrolatzen du berriz ere. Joku honek Altair, Ezio eta Desmonden galdutako lotura azaltzen du.\nAssassin's Creed II: DiscoveryAldatu\nAssassin's Creed II: Discovery Assassin's Creed-en sagaren parte den bideo-joko bat da.\nApple Inc.-eko Steve Job hildako presidenteak ezagutarazi zuen 2009ko irailaren 9an, keynote diskurtsuan. Jolasa Nintendo Dsentzat eta OS iphonentzat atera zen data antzekoan. Altair's Chronicles antzekoa, Assassin's Creed sagaren gailu hauentzako aurreko titulua, Discovery ere 2.5D bat da side-scrollitzea.\nAssassin's Creed: Project LegacyAldatu\nAssassin's Creed: Project Legacy jolas bat izan zen Facebook diseinatuarentzat Assassin's Creed: Hermandad edo Brotherhood bideo-jokoa sustatzeko. Italiako Gerrak izeneko memoriarekin atera zen.\nAssassin's Creed: Hermandadek argitaratzean Erromako sekuentzia sartu zuten, eta Assassins Creed: Revelations aragitaratu zenean sekuentzia berri bat sartu zuten "Ciencia Divina" gaztelaniaz deiturikoa.\nSartu eta segituan Abstergok galdetegi bat bidaltzen ditu. Hau erantzutean, jokalria Abstergora elkartukora eta Animusan sartuko da.\nAssassin's Creed III: LiberationAldatu\n1765an igarotzen da. Estatu batuetako iprarraldean gertatzen ari diren gertakariak hauen erreboluziora eramatera doanean, Espainiako armadak Luisiana hartzea pentsatua dute, hala ere Aveline de Grand Pré-rekin borrokatu beharko dute Assassin arriskutsu bat, bere arma guztiak erabiliko dituena bere bizilekua askatzeko.\nAvelinek bidean izua eragiten du, bere bidean sartzen denarekin, izan ere, honen etsaiak tranpa arriskutsu edo bere hilketekin bidetik kenduz. Aveline laster New Orleansen kaleetara eramango dugu, hango, antzinako templu mayetara eta zingira arriskutsuetara. Bitartean bere askatasunarengatik eta beren herritarrenagatik borrokatuko du.\nAssassin's Creed: PiratesAldatu\n1716tan kokatua, Alonzo Batilla pirataren abenturak kontatzen ditu, La Buser kortsarioaren altxorraren bilaketan. Baina aldi berean Asesinoen eta Tenplarioen milaka urteko gatazkan sartuz. Haren bidean zehar, Alonzo famatuekin aurkituko da Bizarbeltz, Bellamy eta Hornigold bezalakoak.\nSmartphonesen erosotasunerako sortua benetako piraten munduan sartuko gaitu barkuen borrokekin. Borroka bakoitzarekin baliabideak irabazteko aukera izango dugu, horietatik, zura, liburuak, eta garrantzitsuen, dirua izango dira.\nAssassin's Creed: ChroniclesAldatu\nAssassin's Creed Chronicles Saga bigarren mailako Assassin's Creed bat da. Joku hauetaz osaturik dago: Assassin's Creed Chronicles: China, Assassin's Creed Chronicles: India eta Assassin's Creed Chronicles: Russia.\nAssassin's Creed Chronicles: Chinak Assassin eta Templarioen borrokak XVI. menderarte eramango dugute bertan 2.5D irudietan mugituko gara, eta beti bezala parkourra egongo da, isilpean ibiltzeaz gain. Eta Shao Jun izeneko neska bat, bere arte martzialak hobetuz, sarira eramango diguena.\nJokua lehen izandako edozein jokuren desberdina da 2.5D diseinuagatik saga berdineko Assassin's Creed II: Discovery bezala.\nFilm laburrak eta luzeakAldatu\nAssassin's Creed: LineageAldatu\nAssassin's Creed: Lineage hiru ataleko istoria bat da beran Giovanni Auditore, Ezio-ren aitaren gertakariak kontazten dira. Istorio hau Assassin's Creed II hasi baino hilabete batzuk lehenago gertatzen da. Ubisoft-ek egin zuen eta lehengo atala 2009an bota zuten YouTuben. Hiru atalak batera ikus daitezke bakoitza 10 minutu inguruko irupenarekin. Hau Ubisoft zinean sartzeko lehengo saiakera izan zen, eta baita Assassin's Creed II esatarazteko.\nAssassin's Creed: AscendanceAldatu\nAssassin's Creed: Ascendance animazioko korto bat da honetan Cesar Borgia nola boterean jartzen den kontatzen da. Assassins Creed Brotherhood-en hasiera bezala balio du.\nAssassin's Creed: EmbersAldatu\nAssassin's Creed: Embers Ezioren istoria edo bizitza ixten du bertan bere bizitzako azken momentuak kontatzen dira. Beste joko baten hasierarekin elkartuz.\nAssassin's Creed (pelikula)Aldatu\nAssassins Creed lehenengo pelikula da pertsona errealekin zinemetan estrenatzen zena 2016ko abenduaren 23an. Justin Kurzelek agindua, New Regency Productionsy egina, eta aktore protagonistak Michael Fassbender, Marion Cotillard eta Jeremy Irons izanak. 2014an egiaztatu zen Espainian egongo zela pelikula egina, Espainiako inkisizio garaian eta Michael izango zela protagonista nagusia bi eginkizun izanez: Alde batetik, Aguilar de Nerja (Aguilar de Algarrobo hasieran) izeneko espaniar assassinarena eta bere ondorengoarena Callum Lynch. 2015an lehengo argazkia erakutsi zen.\nTituluen ordena eta beste informazioaAldatu\n1191 K.O Assassin's Creed 2007 PlayStation 3, Xbox 360 Windows — — —\n1190 K.O Assassin's Creed: Altaïr's Chronicles 2008 — — Nintendo DS Android, iOS, Symbian, webOS, Windows Phone —\n1191 K.O Assassin's Creed: Bloodlines 2009 — — PlayStation Portable — —\n1476-1499 K.O Assassin's Creed II PlayStation 3, Xbox 360, PlayStation 4, Xbox One OS X, Windows — Symbian OnLive\n1491 K.O Assassin's Creed II: Discovery — — Nintendo DS iOS —\n1499-1507 K.O Assassin's Creed: Brotherhood 2010 PlayStation 3, Xbox 360, PlayStation 4, Xbox One OS X, Windows — — OnLive\n1511-1512 K.O Assassin's Creed: Revelations 2011 Windows Android, Symbian\n1754-1783 K.O Assassin's Creed III 2012 PlayStation 3, Xbox 360, Wii U — Symbian —\n1765-1777 K.O Assassin's Creed III: Liberation PlayStation 3, Xbox 360 PlayStation Vita — —\n1715-1722 K.O Assassin's Creed IV: Black Flag 2013 PlayStation 3, Xbox 360, Wii U, PlayStation 4, Xbox One — — —\n1716-1718 K.O Assassin's Creed: Pirates — Windows — Android, iOS —\n1735-1737 K.O Assassin's Creed: Freedom Cry 2014 PlayStation 3, PlayStation 4, Xbox 360, Xbox One Windows — — —\n1752-1776 K.O Assassin's Creed Rogue PlayStation 3, Xbox 360, PlayStation 4, Xbox One — — —\n1501-1506 K.O Assassin's Creed Identity — — — Android, iOS —\n1776-1800 K.O Assassin's Creed Unity PlayStation 4, Xbox One Windows — — —\n1526-1532 K.O Assassin's Creed Chronicles: China 2015 PlayStation Vita — —\n1868 K.O Assassin's Creed Syndicate — — —\n1841 K.O Assassin's Creed Chronicles: India 2016 PlayStation Vita — —\n1918 K.O Assassin's Creed Chronicles: Russia — —\n49-43 K.A Assassin's Creed Origins 2017 — — —\nK. a. 431tik\nK. a. 404ra\nAssassin's Creed Odyssey 2018 PlayStation 4, Xbox One Windows — — —\nNobelak eta liburuakAldatu\nAssassin's Creed: RenaissanceAldatu\nAssassin's Creed: Renaissance Oliver Bowden idatzitako nobela bat da 2009 Assassin's Creed II bideo-jokoan oinarritua.\nErresuma batuan 2009an atera zen Assassins Creed II atera ondoren eta 2010ko Otsailaren 10an Estatu Batuetan eta Irailaren 14an Espainian.\nAssassin's Creed: Brotherhood izen berdina duen jokoan oinarriturik dago, hau ere Oliver Bowdenek idatzia eta 2010an atera zen. Lehen aipatutako liburuaren jarraipena.\nAssassin's Creed: The Secret CrusadeAldatu\nAssassin's Creed: The Secret Crusade, Oliver Bowdenek ere idatzia eta Nicolo Polo izeneko pertsonaren ikuspuntutik kontatzen da Assassin's Creed, Assassin's Creed: Bloodlines-eko gertaerak, hau 2012an argitaratu zen.\nAssassin's Creed Revelations 2011 ingelesez argitaratua eta 2013an espainieraz Oliver Bowden idazlearen lana da hau ere, honek Ezioren istoria segituko du.\nAssassin's Creed: ForsakenAldatu\nAssassin's Creed: Forsaken lehen aipatutako idazlearen lana da, 2012ko abenduaren 4an argitaratua. Novela hau Assassins Creed III-ren adaptazioa da, eta Haytham Kenway-en egutegietan ere zentratzen da.\nAssassin's Creed: Black FlagAldatu\nAssassins Creed III-ren segikuntza da hau Cariben garaitua XVIII. mendean, piraten garaian.\nLiburu hau Unityren istoria zabaltzen du Élise De La Serre-en bizitza kontatuz, izena berdina duen jokuaren protagonista batena.\nAssassin's Creed: UnderworldAldatu\nNobela honetan Jayadeep Mir, edo Henry Green izeneko pertsonaiaren gertaerak kontatzen dira, Syndicatekin erlazionatuz.\nAssassin's Creed: Desert OathAldatu\nNobela hau Oliver Bowdenek ere idatzia Assassins Creed Originentzako istorioaren sarrera bezala balio du.\nAssassin's Creed: HeresyAldatu\nAssassin's Creed: Heresy Cristie Goldenek idatzia 2016an argitaratu zen eta Juana de Arco, Gabriel Laxart y Simon Hathaway-ren abenturak kontatzen dira.\nAssassin's Creed: The FallAldatu\nAssassin's Creed: The Fall istoriotxoen miniserie bat da Cameron Stewart eta Karl Kerschl egina eta WildStorm argitaratua. Hiru zenbakietan banatzen da, Nikolai Orelov izeneko errusiar Assassin baten bidaia kontatzen du XIX eta XX mendeen artean, bitartean honen memoriak bere ondorengoak ikusten ditu Daniel Cross izekoak berak duen odol efektu batengatik.\nAssassin's Creed: The ChainAldatu\nAssassin's Creed: The Chain nobela grafiko bat 2011an argitaratua DC comics-en gatik, Assassin's Creed: The Fall-en istoria segitzen du Daniel eta Nikolairekin.\nAssassin's Creed: BrahmanAldatu\nAssassin's Creed: Brahman 2013an argitaratu zen Ubiworkshopen gatik eta Brender Fletcher idatzi zuen, Cameron Stewart y Karl Kerschl batera, Assassin's Creed: The Fall y Assassin's Creed: The Chain-en lana egiten zutenak. Istoria hau 1839an kontatzen da Indian, Arbaaz Mir izeneko Assassin baten eta bere ondorengoaren Jot Sooraren istoria.\nAssassin's Creed: 1 DesmondAldatu\nAssassin's Creed y Assassin's Creed II-ren gertakariak kontatatzen dira, hau 2012an atera zen baina ez da Assassins creedeko historiaren barruan sartzen ez delako canonikoa.\nAssassin's Creed: 2 AquilusAldatu\nAssassin's Creed 2: Aquilus lehen aipatutako liburuaren segimendua da eta Planeta DeAgostinik argitaratu arte Espainian, Frantzia eta Kanadan bakarra zegoen.\nAssassin's Creed: 3 AccipiterAldatu\nAssassin's Creed 3: Accipiter lehen aipatutakoren segimentua da eta honek Aquilusen istoriarekin erlazionatuta dago baina oraingoan bere lehengusuren istorioa kontatzen da Accipiter izenekoa.\nAssassin's Creed: 4 HawkAldatu\nAssassin's Creed 4: Hawk 2012an argitaratua. Honek Egyptora eramango gaitu Desmondek bere artxiboan Monteriggioni Hawk-eri entregatu zioen mioduan.\nAssassin's Creed: 5 El CakrAldatu\nAssassins Creed: EL Cakr 2013an argitaratua Black Flag-en argitarapenaren ondoren. Jonathan Hawk-en istorian zentratzen da, Assassins Creed 4 segituz, izan ere, Numa Al'Khamsin-ren edo El Cakr-en hau Egyptoko anaitasuneko kidea izanik XIV. mendean.\nAssassin's Creed: 6 LeilaAldatu\nAssassin's Creed 6: 2014an argitaratua Unity eta Rogue-ren argitarapena baino lehen. Honek Jonathan Hawk-en istorioa segitzen du, honek Numa Al'Khamsin memoriak bizitzen segitzen. Hau bolumeneko azken liburua da.\nAssassin's Creed: Lost LegacyAldatu\nAssassin's Creed: Lost Legacy, Ubisoft eginiko jolas bat da Nintendoren 3DS berriarentzat, hau 2011 inguruan aterako litzateke baina Assassin's Creed: Revelations-en irteerak indargabetu zuen.\nAssassin's Creed: The Invisible ImanAldatu\nAssassin's Creed: "The Invisible Man" Steven Barnesek idatzitako liburu bat zen eta trilogia baten lehen liburua izatera zihoan. Marco Palmierik editoreak interes handia erakutsi zuen liburua indargabetu arte. Nobelako protagonista Abdul Wahid izeneko gizon bat izatera zihoan, mendekuaren bilaketa bat hasten duena haren gurasoen heriotzagatik.\nLehen irudi ofiziala ikustea jaurtita 2015ko abuztuaren 28an Michael Fassbenderrekin Callum Lynch.\nAzken aldaketa 27 ekaina 2020(e)an, 13:45(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 27 ekaina 2020, 13:45.


ELIKA Seguridad Alimentaria | 2013an eta 2014an Euskadin eginiko PNIRen emaitzak - ELIKA Seguridad Alimentaria\nEtoxikina erabiltzea animalien elikagaietan 15/11/26\nBidaltze data 30 azaroa, 2015\nIturria Gobierno Vasco\nEAEn egoki erabiltzen dira farmakologikoki aktiboak diren substantziak, 2013an eta 2014an Euskadin eginiko Hondakinen gaineko Ikerketarako Plan Nazionalaren (PNIR) emaitzen arabera.\nPlana 1990. urtetik gauzatzen da Euskal Autonomia Erkidegoan, eta farmakologikoki aktiboak diren substantzien legez kanpoko erabilera edo erabilera okerra ikuskatzea eta kontrolatzea du helburu. Azken urteetan, jaitsi egin da hautemandako positiboen kopurua: ia ez da bat ere agertu. Horrek esan nahi du gutxitu egin dela sendagai-hondakinen presentzia animalia-jatorriko produktuetan.\n2013. urtean, 960 lagin hartu ziren guztira, eta 2014. urtean, berriz, 828 lagin. Bat ez zetozen bi lagin soilik hauteman ziren, horietako bakoitza ebaluatutako urte bakoitzean; beraz, gainerako lagin guztiak HGMen barruan zeuden.\n2013ko lagin positiboa ardi baten lagina zen, eta beruna zuen gibelean.2014. urteko lagin positiboa hegazti batena zen, eta mikrobioen aurkako substantziak hauteman ziren hegaztiaren muskuluan.\nEAEko plan hau 1749/1998 Errege Dekretuan oinarrituz egiten da, eta, horrez gain, aurrerapen zientifikoak eta hondakinen hautematean izandako bilakaera hartzen dira kontuan.Eusko Jaurlaritzako Osasun eta Ekonomiaren Garapen eta Lehiakortasun Sailak eta foru-aldundietako abeltzaintza-zerbitzuek parte hartzen dute plana gauzatzeaz, jarraitzeaz eta ebaluatzeaz arduratzen den taldean.\n2013-2014ko PNIRen emaitzak


Autonomia fisikoa, sentsoriala, psikikoa edo intelektuala falta dituztelako edo galdu egin dituztelako, mendekotasun egoeran dauden eta eguneko jarduerak egiteko, eta batez ere, nork bere burua zaintzeko laguntza behar duten pertsonen mendekotasun maila baloratzea.\nBalorazio honen arabera pertsona bakoitzari jaso ditzakeen zerbitzu eta prestazioak aitortuko zaizkio, Dependentziari buruzko abenduaren 14ko 30/2006 Legearen arabera.\nGipuzkoan erroldatuta dauden pertsona guztiek, espainiar nazionalitatea dutenek 5 urteko antzinatasunarekin . Antzinakotasunaren 5 urte horietako 2 eskaera egin aurrekoak izango dira. Eskatzailea Elgoibarren erroldatuta egon beharko da eskaera egiten duen momentuan.\nEskatzailearen NANaren kopia.\nEskatzailea adin txikikoa bada, familia liburuaren kopia eta gurasoen NANaren kopia.\nTramitea interesduna ez den beste pertsonaren batek egiten edo sinatzen badu, pertsona horren ordezkaritza egiaztatzen duen egiaztagiria aurkeztu beharko da, interesdunaren NANaren, pasaportearen, gidabaimenaren edo bizileku-baimenaren kopiarekin batera.\nOsasun-txostena, Osakidetzako Lehen Mailako Arretarako sendagileak idatzia, eredu ofizialaren arabera.\n60.02 Osasun txostena, Osakidetzako Lehen Mailako Arretarako sendagileak bete dezan.\nEskaera Gipuzkoako Foru Aldundiko Gizarte Politikako Sailera bidaltzea, bertan izapidetua izan dadin.\nInformazioa baliozkoa izango da legea indarrean dagoen bitartean.\nGipuzkoako Foru Aldundiko Gizarte Politikako Sailak onartu behar du.


Zestoan larunbatean eta asteartean ospatuko dituzte Inauteriak - Urola Kostako Hitza : Urola Kostako Hitza\nZestoan larunbatean, otsailaren 22an, eta asteartean, otsailaren 25ean, ospatuko dituzte Inauteriak. Larunbat arratsaldean umeen mozorro desfilea egingo dute, eta iluntzean, Davila disko jartzaileak musika jarriko du. Asteartean, berriz, Ekain guraso elkarteak antolatuta txokolatada izango da udaletxeko arkupeetan.\nZestoako Udalak inauterietako ekintzak antolatzen ari diren elkarte eta norbanako guztiak eskertu ditu, baita egitarauan aipatzen ez diren norbanakoak eta kuadrillak ere: “Horiek guztiak baitira festa hauen benetako antolatzaileak”.\nZestoako Inauterietako egitaraua:\n– Otsailak 22, larunbata.\n17:30. Umeen desfilerako izen-emateak, arkupeetan.\n18:00. Umeen mozorro desfilea, udaletxeko arkupeetan. Gaztelekuak antolatuta.\n20:00. DJ Davila, udaletxeko arkupeetan.\n– Otsailak 25, asteartea:\n16:30. Txokolatada, plazako arkupeetan. Ekain guraso elkarteak antolatuta.\nOndoren, musika animazioa, arkupeetan. Ekain guraso elkarteak antolatuta.


Lehen mailako osasun arretaren egoera kritikoa konpontzeko eskatu dio EH Bilduk Urkulluri - leihoa.info\n2020 August 12, Wednesday 2020 August 13, Thursday adminLeioa, Sarrera\nAzken aste hauetan Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan pandemiaren osasun-ondorioak areagotzen ari dira. Berragerpenak gure lurraldeetako hainbat herritan gertatzen ari dira. Berragerraldiak, bozeramaile politiko eta instituzionalen “adierazpen alarmistak, erantzukizunik ez hartzea eta, ondorioz, egoera horri aurre egiteko neurririk ez hartzea urduritasun eta ezegonkortasun handia eragiten ari dira euskal herritarren artean”, EH Bilduren iritziz.\n“Euskal herritarrek ikusten dute gure osasun-sistema publikoa gainezka dagoela eta egoerak gainditzen duela. Eta hori ez da gertatzen Osakidetzako osasun-langileen profesionaltasun eta arreta faltagatik. Hilabeteak daramatzate dena ematen; beren gaitasun fisiko eta psikologikoen gainetik ari dira lanean. Eta ondorioak nabaritzen ari dira”, esan du Maddalen Iriarte EH Bilduko talde parlamentarioaren bozeramaileak.\nLehen mailako arretan ikusten dira gabeziak argien. EH Bilduren bozeramaile honen arabera: “Lehen mailako arretako profesionalek hilabeteak daramatzate beren egoerari erantzuteko eskatzen: gehiegizko lana giza baliabide faltagatik, material falta, ordezkapenik ez laneko bajen ondorioz…”. Guzti honen ondorioa argia da: “Lehen mailako arretako profesionalak gaindituta daude”, azpimarratu du Iriartek. Pandemiaz betetako azken hilabete hauetan larriagotu egin da jada zaila zen egoera, Iriarteren aburuz: “Lehen mailako arretako osasun-profesional askok oporrak hartu behar izan dituzte udan, eta horrek eragin du anbulatorio askotako egoera kritikoa izatea.“\nOsasun-profesionalak gaindituta daudela irizten dio EH Bilduk: “Ez dute egiten duten lan guztia. Giza baliabideak eta baliabide materialak eskatzen dituzte beren lana egin ahal izateko. Eta egoera horren ondorioak herritarrek pairatzen dituzte orain: itxarote-zerrendak, medikua ezin ikustea eta telefono bidezko arreta… Muturreko egoera da, eta gure arduradun instituzionalek erantzun bat eman behar dute.“\n”Buzoa jantzi eta konponbideak bilatzeko lan egiteko garaia da”\nPandemiaren garapenaren aurrean, kasuen gorakadaran aurrean, egoera bideratu, kontrolatu eta leuntzeko “neurri eraginkorrak behar ditu euskal gizarteak. Ezegonkortasun eta segurtasun falta dagoen garai hauetan, segurtasunak behar dituzte herritarrek. Pedagogia behar dugu, jendearteak ondo ulertu dezan gertatzen ari dena, egoeraren kontzientzia hartu eta egoeraren ardura ere era indibidual eta kolektiboan bereganatzeko” dio EH Bilduk. ”Horretarako, neurri argiak, zentzuzkoak, eraginkorrak eta koherenteak behar ditugu. Oraindik ez dugu horrelakorik ikusi. Elkar zaindu eta babestea dagokigu orain, komunitatea da bakuna eraginkorrena momentu honetan, baina horrek pedagogia eta gardentasuna eskatzen ditu. Komunitate hori osatzen duten eragile eta alderdiekin eskuz eskuz lan egitea tokatzen da orain.”


ELHUYAR Basque Research - Albistea: Untxi eroen gaitza\nHasiera > Albisteak > Untxi eroen gaitza\nUntxi eroen gaitza\nNoiz argitaratua: 12/03/15 | Kategoria: Ikerketa | Gaiak: #Orokorrak #Biziaren zientziak\nJoaquín Castilla eta Natalia Fernández-Borges zientzialariak, Biogune ikerketa-zentroko Prioien Laborategian. , © GUK2011\nBiogune ikerketa-zentroak erakutsi du untxiek gaixotasun prionikoak gara ditzaketela, nahiz eta orain arte pentsatu izan den gaitz prionikoekiko immuneak zirela. Hala ere, ikertutakoaren arabera, 90. hamarkadan behi eroekin izan zena bezalako untxi eroen epidemia bat sortzeko probabilitatea oso txikia da.\nIturria:GUK Komunikazio Aholkularitza on Vimeo.\nLau hamarkada baino gehiagoan uste izan da untxiak erresistenteak zirela prioiek eragindako infekzioekiko. Izan ere, inokulazio esperimental ugari egin zitzaien untxiei hainbat jatorritako prioiekin, eta ez zen emaitzarik lortu. Gainera, naturan ez dago entzefalopatia espongiformearen arrastorik, eta inoiz ez dira diagnostikatu gaixotasun prionikoak zoologikoetako untxietan, nahiz eta untxi horiei ere eman zitzaizkien behi eroen gaitza eragin zuen osagaia zuten pentsuak, eta halako pentsuekin elikatu ziren espezie gatibu gehienak gaixotu ziren garai hartan.\nDatu guztien arabera, beraz, untxiak salbuespen ziren ugaztun guztiak gaixotasun prioniko infekzioso eta kutsakorrak gara ditzaketelako arauari zegokionez. Alegia, untxiak salbu zeuden prioien infekzioaren aurrean.\nEbidentzia horiek guztiak ikusita, dozenaka ikerketa-talde aritu da ikertzen portaera ezohiko horren arrazoia, eta 60 artikulutik gora argitaratu dira gaiarekin lotuta.\nBiogune ikerketa-zentroaren Prioien Laborategian aurkitu da, baina, untxiek bai gara ditzaketela infekzio prionikoak, nahiz eta, beste ugaztun batzuen aldean, oso erresistentzia ezohikoa duten. Joaquín Castilla doktore eta Ikerbasqueko ikertzaileak gidatu du ikerketa, eta Proceedings of the National Academy of Sciences —PNAS— aldizkari espezializatuan argitaratu dute martxoaren 12an.\nAurkikuntza berri horren ondotik, Castilla doktorearen laborategian buruan dute aztertzea prioiek eragina izan ote lezaketen, adibidez, hegaztietan edo arrainetan. Bide horretan, Biogune lantaldearen helburua da ulertzea zer mekanismo molekularren bidez azal daitezkeen espezieek hainbat prioiren aurrean dituzten portaera desberdinak. Hala, entzefalopatia espongiforme kutsakorren aurkako estrategia terapeutiko berriak garatu ahalko dira, natura imitatuta.\nBioguneko Prioien Laborategiko buru den Joaquín Castillaren esanetan, in vitro edo saio-hodian egindako ikerketetan oinarritzen da gure lana, alegia, prioiak animalietan nola erreplikatzen diren errepikatzen dugu, baina modu askoz azkar eta eraginkorragoan. Gure laborategian saiatu gara egiaztatzen ea untxien ustezko erresistentzia hori egiazkoa zen ala ez. Emaitza harrigarria izan da; izan ere, laborategian hainbat jatorritako prioiak erabili ditugu (ardi-, behi-, txerri-jatorrikoak eta beste) eta ia guztiek sortu dute in vitro untxi-prioi bat. Lehen aldia zen untxi-prioi bat ikusten zela”.\nLaborategiko fasearen ondoren, Castilla doktorearen lantaldeak untxietan aztertu zuen in vitro lortutako produktuaren kutsagarritasuna, eta azken hamarkadetan egindako ikerketa-lanen emaitzekin bat etorriz, kutsatzearekiko erresistentzia handia hauteman dute untxietan. Erresistentzia hori, ordea, ez da erabatekoa. Inokulaziotik 800 egunera, animalia bat infektatu zen, nahiz eta lau urteren buruan beste animalia guztiek onik jarraitu zuten.\nPrioi baten ezaugarri nagusia da haren kidekoen artean transmititzeko gai dela; hortaz, untxi-prioi bat aurkitu izanaren behin-betiko froga izan da bi animalia-eredutan inokulatzea: untxi eta sagu transgenikoetan; zehazki, erreplikatzeko gaitasuna duen sagu-proteina produzitu beharrean, untxi-proteina sortzen zuten untxi eta sagu transgenikoek. Sagu transgenikoen kasuan urte bat behar izan da, eta untxien kasuan urte eta erdi, erakusteko untxi-prioia eraginkorra dela espezie berean transmititzeko.\nLortutako datuen arabera, beraz, untxiak ezin dira prioiekiko erresistentetzat jo; hori bai, haien erreplikazioak behar dituen epe luzeak kontuan hartuta, iragar daiteke oso probabilitate txikia dagoela behi eroen kasuaren pareko izurrite bat gertatzeko untxiekin.\nPrioiekin kutsa litezkeen animalien proteinekin animaliak elikatzearen inguruko eztabaida berpiztu du ikerlan honen emaitzak, hamarkadetan erresistentetzat jotzen ziren espezieei dagokienez ere bai. Izan ere, “prioiek espezie batetik bestera transmititzeko duten egokitzapen-gaitasuna kontuan hartuta, pentsatzekoa da edozein ugaztun kutsa litekeela, eta hori ekiditeko bide bakarra da osagaien artean animalia-proteinarik ez duten elikagaiak erabiltzea” ondorioztatu du Castilla doktoreak.\nJoaquín Castilla eta Natalia Fernández-Borges zientzialariak, Biogune ikerketa-zentroko Prioien Laborategian., © GUK2011\nPrentsa-oharra, gazteleraz, GUK\nPrentsa-oharra, inglesez, GUK


Enpresan parte hartu: iritziak eta iradokizunak\nIkasmina inkestaren markoaren barruan, eta enplegua duten pertsonei mugatuta, lan esparruan egiten den parte hartzearen inguruko galdera batzuk egin ziren, baina modu desberdinean aztertuta eta ez ikaskuntzan aztertzen den moduan. Eskuratutako datuak azaltzen dutenaren arabera, pertsonen % 71ak uste du iritzi eta iradokizunak egin ditzakeela enpresan eta %68ak kontutan hartzen direla adierazi du. Bi aspektuetan pertzepzioak arinki hobetzen dira ikasketan maila hobetzen den heinean.\nBestalde, pertsona landunen % 18ak parte hartze ekonomikoren bat duela adierazi du, eta biztanleria landunaren % 9ak soldata aldakorraren bat duela esan du. Bi kasuetan, antzematen da parte hartze tasa altuagoa emakumezkoak artean gizonezkoen artean baino.\nPertsona helduak lan munduan duten parte hartzearen inguruan duten iritziaren inguruko lehen emaitza interesgarri batzuk dira dokumentu honetan aurkitzen ditugunak. Hasierako puntu bat bezala aztertu behar dira, emaitza hauek enpleguren bat duten pertsonen iritzia direlako, hau da, enpresa pribatu eta publikoetako, zuzenean Administrazio Publikoko edota enpresa publikoko- soldatapeko zein norberaren kontuko langileen iritziak biltzen ditu dokumentuak.\nPertsonen parte hartzea lan esparruan


Seestadt, diseinatzaile eta arkitektoak emakumeak direnean | Bidaiatu | naiz: bidaiari - bidaia aldizkaria\n2021 AZA. 05\nAne IPARRAGIRRE (Argazkiak: GETTY IMAGES)\nSeestadt, diseinatzaile eta arkitektoak emakumeak direnean\nVienako Seestadt auzo berrian emakumeak dira diseinatzaile eta arkitektoak. Emakumeak dira etxeak, kaleak eta espazio publikoaren inguruko erabakiak hartzen dituztenak. Kale-argien indarra, espaloi arteko tartea, kaleen izenak... Orain arte ez bezala, hirigintza kontuetan euren iritzia da nagusi. “Frauen bauen Stadt” du izena proiektu berritzaileak; hau da, “Emakumeek eraikitzen dute hiria”.\nSeestadt auzoan, emakumeak dira etxeak, kaleak eta espazio publikoaren inguruko erabakiak hartzen dituztenak. (GETTY IMAGES)\nEmakumeak dira auzoko kale berrien protagonista nagusiak: Hannah Arendt, Janis Joplin, Pippi Kaltzaluze...\n‘Frauen bauen Stadt” (Emakumeek eraikitzen dute hiria). Izen hori du Vienako Seestadt auzoan abian jarritako proiektu berritzaileak. Zein da berezitasuna? Bada, emakumeek beraiek diseinatzen dutela auzoko espazio publikoa, etxebizitzak eta kaleak. Orain arte gizonezkoek inori galdetu gabe hartutako erabakiak egun emakume arkitekto eta diseinatzaileen eskuetan daude. Beraz, euren premiak kontuan hartzen dituzten deliberamenduetan oinarritzen da auzoaren bilakaera. Eta ikuspuntu aldaketak, noski, eragin nabarmenak sortu ditu.\nHirigintzaren, espazio publikoaren eta etxebizitzen inguruan erabakiak hartzerakoan emakumeen ahotsak isilarazi dituzte gehienetan. Hain zuzen ere, Vienako egitasmo berritzaileak horixe saihestu nahi du eta, bide batez, esparru inklusiboak lortzea helburu duten aldaketak bultzatu.\nSeestadt auzoa etengabe garatzen ari da azkenaldion. Hiriaren ekialdean kokatua, nabarmen hedatzen ari da eta, etorkizunari begira egindako aurreikuspenen arabera, sekulako hazkundea izango du: gaur egungo 8.300 biztanleetatik 20.000 izatera pasatuko da 2030ean.\nBeraz, auzoa hankaz gora dago zenbait tokitan, eraikitze-prozesuan murgilduta. Dena dela, “Emakumeek eraikitzen dute hiria” hizki handiz dioten kartelak ikus daitezke nonahi, auzoan gertatzen ari denaren berri emanez.\nSabina Riss arkitekto eta unibertsitateko ikertzailea generoaren eta hiri-plangintzaren arteko harremanean aditua da. Akaso horrexegatik du gaitasun berezia Seestadt auzoan gertatzen ari dena era erraz eta argian azaltzeko. Haren arabera, emakumeek hiri-diseinuan duten rol garrantzitsuan arreta jarriz zera lortzen da: agerian uztea gizonek izugarrizko boterea dutela eraikitako ingurunearen konfigurazioan; izan ere, hiri-garapenari buruzko hautu erabakigarriak hartzen dituztenak, tartean bankariak, gizonak dira. Riss-en datuen arabera, hirigintza arloko erabakien %5-10 soilik dago emakumeen esku, kasurik onenean.\nEraikin berrien diseinuan aktiboki parte hartzeaz gain, emakumeak dira kale berrien protagonista nagusiak. Hannah Arendt filosofoa, Janis Joplin abeslaria eta Pippi Kaltzaluze dira auzoko kaleen izenetako batzuk.\nWojciech Czajak zuzenean parte hartu du auzoaren itxuraldaketan, eta Vienako kaleetan orain arte gizonei protagonismoa emateko joerarekin lotzen du emakumeen aintzatespenik eza. «Vienako kaleen %92k gizonen izenak dituzte. Horrek, jakina, ez du historia eta errealitatea islatzen; beraz, hemen, auzo berezi honetan, ia leku guztiek dituzte emakumeen izenak, arte, politika, ekonomia, arkitektura eta beste esparruetan merezimendu osoz gailendu diren emakumeenak».\nAuzoa bera ikusgarria bada ere, egunotan arrazoi bat gehitu zaio bisita egiteko motiboen zerrendari: arkitektoei buruzko erakusketa egon da ikusgai. Bere diseinuekin Seestadt auzoko proiektuari ekarpenak egin dizkion Carla Lo arkitektoaren arabera, Vienako plangintza politika 2018an hasi zen eguneratzen, aldatzen, egokitzen; hain zuzen ere, Kathrin Gaal hiriko Etxebizitza Departamentuaren buru izendatu zutenean. Ardura handiko postu hori lortu zuen lehen emakumea izan zen. «Bitxia izan zen. Adibidez, bera sail horretan sartu bezain laster, ama ezkongabeen beharrizanak kontuan hartzen hasi ziren hirigintza prozesuak lizitatzeko orduan».\nArgi gehiago, segurtasun handiagoa\nEmakumeen beharrak asetzeko nahia Vienako hiri-plangintza modernoaren hainbat esparrutara eraman daiteke: kaleetako argiak areagotzetik kirol-esparruetako sarbideen kopurua handitzera (emakumeak seguruago senti daitezen), edo osasun-instalazioak hobetzera. Gainera, bizitokietan berrikuntzak sartu dira, eta emakumeek asko eskertu dituzte; besteak beste, partekatutako areto komunak izatea, fakturen prezioak jaisten laguntzeaz gain, haurren zaintza banatzeko aukera errazten duelako.\nAldaketak, gainera, areagotuz doaz auzoan bertan, baina Gaali benetan gustatuko litzaiokeena da Vienako proiektua beste leku batzuetan ere praktikan jarri ahal izatea; hau da, euren esperientzia besteekin partekatzea, emakumeak kontura daitezen posible dela orain arte isilarazitako ahotsa askatzea.\nErakusketan, gainera, mundu osoko 18 emakume arkitekto eta hiri-planifikatzaileren lorpen handiak ezagutu ahal izan dituzte bisitariek, haien lanak ez baitira ezagutzera eman merezi bezainbeste. Beste arlo askotan bezala, emakumeak denbora luzez egon dira aktibo hiri-espazioen eraketan, baina gutxitan eman zaie gizonen aintzatespena edo ospea.\nAdibide bat: 1912an, Marion Mahony Griffin arkitekto estatubatuarrak aurkeztutako proiektuak irabazi zuen Canberrako hiri lorategi baten diseinua aukeratzeko nazioarte mailan egindako lehiaketa, baina ez zuen berak jaso saria, bere senarrak baizik.\n«Gaur egun ere, emakumeak proiektuetatik kanpo» daudela uste du Wojciech Czaja erakusketako komisarioak, arkitekturako saririk ospetsuenarekin lotutako gertakizun salagarria aipatuz. «Hor dugu Lu Wenyuren kasua; senarrak irabazi zuen Pritzker saria, proiektuak beti elkarrekin egiten zituzten arren. Eta hori 2012an gertatu zen».\nPritzkerreko kristalezko sabaia hautsi zuen lehen emakumea Zaha Hadid izan zen, 2004an, 25 urtez gizonezkoen eskuetan soilik izan ondoren. Gero, zorionez, beste batzuk etorri ziren: Kazuyo Sejima, 2010ean; Carme Pigem, 2017an; Yvonne Farrell eta Shelley McNamara, 2020an; eta Anne Lacaton, 2021ean.


2019ko otsailaren 16a, larunbata | Ordua Euskal Herrian 23:11:49\nliliak egün jauntsi ederrenetan\nmila kolorez dantzan bihotzetan...\nPier Paul Berzaitz da, gauza anitzen artean kantu xume bat egin zuena pastoral batendako, jakin gabean obra ttipi hark lehenago egin lan guziek baino izen handiagoa emanen ziola.\nPier Paul BerzaitzDani Blanco\nPauen bizi zara. Zuberoako emigrazioaren historian zara zu ere.\nLehenago, ene amatxiren bi anaia baziren Ameriketan. Ondotik, aitaren beste bi anaia ere bai, San Frantzisko iparraldean, Chico ondoan. Artzain joanak. Ni Paue eta Muskildi artean bizi naiz –erdia han, erdia hemen–. Zuberotarrek Paue dugu gure lehen atea. Erran nahi baita, Euskal Herriko lehen emigrazioa honat etorri zela. Hemen, ostatu eta enpresetan, baziren zuberotar andana: Eskiula, Barkoxe, Atharratze, Montoritik etorriak… Kasik hango familia guzietarik bat edo bi hemen dira oraindik, lanean. Bada eskualdun elkarte bat ere, Lagunt eta Maita izena duena. Berrogei urte baditu. Pertsonaia enblematiko bat izana da hemen –oraindik bizi da, Etxebarne deitzen da–, Idauze-Mendikoa. Lan ona bazuen hemen, kooperatiba baten zuzendari, eta langile asko ekarrarazi du Zuberoatik. Gauza asko eginak ditu hemen: trinketa, pilotan aritzeko, frontoia ere Paue ondoan… Luzaz izan da eskualdunen arima hemen.\nZuberotarrak dira Paueko euskaldunak.\nBaina ez bakarrik. Bizkaitarrak ere ezagutzen ditut, aizkoran, zur lanean etorriak. Aragotik ere etorri da hainbat jende.\nEta euskaldun horien artean nola heldu da Pauera Pier Paul Berzaitz?\nLehenik, egona naiz hemen eskolan. Maulen egin ditut lehen mailako ikasketak. Ordea, han bukatzen zen, eta xantza ukan dut hemen estudioen segitzeko. Orduko gazteak, eskolara joaten zirenak, hemen zeuden: edo Bordelen Zuzenbidearen ikasteko, edo Ekonomia, Soziologia eta Humanitate Zientziak, Pauen.\nPauen hasi zinen kantari?\nEz, ez! Euskal Herrian hala ere! Eskualdunak guti ginen unibertsitatean une hartan… Adibidez, hazpandar bat, txistua jotzen zuena. Nik gitarra jotzen nuen, eta egia da hemen ere ari nintzela abesten. Oroitzen naiz greba bortitz bat izan zela Lacq-eko gas fabrika handian. Hara joan nintzen, abesten, eta gero bertan jarraiki Guk-ekin Euskal Herrian zehar.\nIzana zen ordurako Ez Dok Amairuren jaialdia Zuberoan? Badakit erran nahi berezia ukan zuela zure bizian…\nBai, Urdiñarben izana zen, 1969an uste dut. Hura izan zen nire abiatzea. Han ziren [Joxe Anjel] Irigarai, [Mikel] Laboa eta beste bi zuberotar; ez naiz oroitzen nor ziren ere. Zerbait piztu zen nire bihotzean. Garai hartan bagenuen hainbat frustrazio eskualdunek, eta ikustez egun batean bi gazte haiek, Laboa eta Irigarai, abesten –nehoiz entzun ez nuen eskuaran, bestalde, horrelako berotasun eta autentikotasunarekin–, errebelazio handi bat izan zen enetako. Egun ere ikusten ditut oraino biak kantatzen! Geroztik, hainbestetan pentsatu dut kantaldi haren inportantzia. Pentsatu nuen bazela hor altxor bat, gauza inportante bat, ez gure apaltzeko bide bat baina bai ‘argitzeko’. Geroztik, ahalik eta hobekienik, izar hura entseatu naiz defenditzerat, edozein tokitan.\nErran duzu eskualdunek bazutela zenbait frustrazio garai hartan.\nMauleko eskolan, adibidez, baziren Mauleko “burgesak”, alde batetik, eta gu bestetik, erran nahi baita, baserritarrak eta hiritarrak. Pixka bat pairatu dugu egoera. Pentsu nuen eskuaraz mintzatzea gauza naturala zela, baina garai hartan, Maulen hasteko, zokoratuak izanak gara eskualdunak ginelakoz… Esan dezaket gauzak aldatu direla gaur, Mauleko burgesia ikusi dugularik pastoralerat jiten edo euskara kurtsoak hartzen. Halere haur denborako pairamenak ez baitira aisa ahazten, oinarri horren gainean izan ditut geroztik sentimendu asko.\nNola zen giroa Pauen?\nLibertate gehiago bazen eta halako ezberdintasun bat, eskuaraz kantatzen bainuen. Beti oroitzen naiz, lehen diskoa: Xabier Leteren Lore gorrien balada. Pauera etorri zen, ez dakit nola, eta emozio handiarekin oroit dut hura. Maitasuna ematen nien Zuberoako kantuei, gitarra soil batekin.\nGitarra baino lehen, pianoa ikasi zenuen.\nBai, eskolan, pixka bat. Momentu hartan gitarra obligazioa zen gu bezalako hippyentzat. Komodoa ere bazen, ezarri autoan eta aurrera! Eta gitarra falta bazen ere, segitzen genuen. Harekin ibili naiz Larzakeko alderdietan eta Italian ere berdin.\nOraindaino atxiki duzu hippy airea.\nLibertate hura agian! Orain norma gehiagoren artean bizi gara. Nahiz beti pentsatzen dugun leheneko garaia hobea zela, baratze galdua dugu hori... Ohiko perpausak ditugu horiek zuberotar kantari batzuekin. Beti ber historiak kontatzen ditugu, baina ber plazerarekin. Maitasunarengatik, funtsean esaten dugunak inportantzia guti du. Denok badugu guti edo aski leheneko denborako nostalgia hori. Xipri Arbelbidek idatzi duen bezala, Arestiren poema horretaz, baina egia esan ez ditu gauzak horrela ikusten. Pentsatzen dut atzokoa amaitua dela eta behar dugula biharkoa hobeki pentsatu. Xantza dugularik, osasun pixka bat eta gauzak egiteko okasioa eta nahikundea, atzokoa ez da ahantzi behar baina biharkoak du indarra hartzen.\nZertan duzu, egun, Ez Dok Amairuk Urdiñarben egin zuen kantaldi hartan izan zenuen errebelazioa?\nMomentu hartan, eskuara etxeko gauza zen. Ez genuen besterik mintzatzen. Eskola publikoan hasi zen erdara, pazifikoki, hala ere. Gure errejenta ez zen eskualduna baina errespetatzen zuen gure mintzaira. Oraingo kontrarioa gertatzen zen: pauso edo errekreazionetan eskuaraz mintzatzen ginen gure artean, eta eskola barruan erdaraz. Orain, aldiz, ikastolan ere, alderantziz da. Barruan eskuaraz mintzatzeko obligazioa badute, beharrik, baina atera eta erdaraz! Momentu hartan, ene mundua herri auzoan “Urdiñarben” amaitzen zen. Frantziakoa eta gure mintzatzeko manerak diferenteak zirela pentsatzen nuen, baina haur baten begietan ez zen besterik. Eskuara etxeko gauza zen, kantatzen genuen mezan baina uste nuen eskuara gure mundu ttipi horretako afera baizik ez zela. Mauleko eskolan nintzelarik, eskualdun gauzarik ez zen gehiago batere.\nNoizkoa duzu Yesterday zure bihotzean?\n1967-68an egina izan da abesti hori. Uste dut Yesterday izan zela, lehenetarik bat, non Beatlesek ezarri zuten poesia gehiago eta melodia ezinago ederra. Frogatu zuten musikaren unibertsaltasuna. Ez dakit xuxen zergatik hunkitu nauen gehiago kantore horrek. Beti pentsatu nuen horrelako kantore baten egitea zela bizi baten xedea.\nEgina duzu, nolazpait. Horra Baratze bat…\nEz! Agian egunen batean eginen dut…\nBizian behin egiten da hori.\nEgia, bai, bizian behin egiten dugu, eta batere jakin gabe! Baratze bat pastoral abesti bat izan zen. Beste mundu bat enetzat, pastorala. Herri batean egiten delarik, pastoralak emozio handia ekartzen du. Ikustez, adibidez, zure auzoa, nola den egun oroz bere bizian, pentze edo alorrean lanean, eta ikustea zer egiten ahal duen tauladan!\nPastoral afera hori ere egiazko altxorra dugu Zuberoan. Harizpe tragedian, entseatu nintzen pertsonaia militar baten historia egiten. Hura militarra, ni nahikoa antimilitarista, haren garaia interesatzen zitzaidan, nola den gizonaren suertea, nola sortu zen hura bezalako pertsona bat Baigorrin eta haren bizi estonagarria.\nKantu harekin identifikatzen dute zure izena…\nIzena polita du, Yesterday-k bezala. Etxeko baratzea, baratze galdua… Metafora anitz permititzen du baratze batek. Uharte batek ere bai, baina ez dugu horrelako askorik gure kulturan. Baratzeak baditugu gure herrietan. Ez dut nehoiz pentsatu kantore horren arrakastan. Nihaur ere maiz estonatua naiz. Kantaldi batean ez badut ematen, jendea ez da kontent! Baditut testigu anitz. Frankotan pertsona bat heldu zait esatera: “Ene alabaren ezteietan kantatu dute Baratze bat, eta emozio handia banuen”. Pozik naiz horrelako indarra hartu badu kantu xume horrek.\nZinez bestelakoa zen harako hura:\nLagun, etor gurekin,\ngu ez gira lotsatzen,\netsaia nun hazten,\nhan da gudukatzen,\ngure odolez ta ontasunez,\ngure izaitez dirade gosez,\nelkartasunez, erakuts hortzak,\nelgarri josiz buru-gorputzak!…\nGuk taldeak famarazi zuen kantua. Non da Beñat Sarasolarekin hasi zenuen bidea? Herria, laboraria, askatasuna…\nHor bota ditugu gure frustrazioak, partez bederen. Hori militantearen bidea zen. Ez dakit hainbeste ilusio izan dudanez, baina bizitu ditugu momentu bereziak. Ene Euskal Herriko bista zen lehenik Maule, eta ez nuen pentsatzen Donibane Garazi bazela ere! Ez nuen sekula pentsatuko Euskal Herri bat bazela mugatik bestaldera. Baina bestaldean ere bada hori! Jende anitzek ez du Iparraldea ezagutzen. Pentsatzen nuen gehiago kutsatzen zela, baina jende guti etortzen da bestaldetik honat. Gaur ere jendeak aste guzietan ibiltzen dira leku anitzetan, baina hala ere…\nBeñat Sarasolarekin egin bideaz zer diozu?\nApezgaia zen Beñat, baina Baionako gotzainarekin izan zituzten eztabaidak. Han ziren Manex Pagola, Gexan Alfaro eta beste batzuk. Hauek nahi zuten mezan kantika zenbait eskuaraz ezarri. Ez zen galde handia, gero denak hala izan dira. Bota zituzten seminariotik! Beñati xantza eman zioten, purgatorio baten egitera, enpresa batean bere ideien garbitzeko, ikus zezan zer zen mundua. Agian espero zuten joanen zela seminariotik, baina Beñatek beti gogoan bazuen bere bokazioa… Gero bertan Domintxinen elkar ezagutu dugu eta segitu elkarrekin, Guk taldean. Oso garai ona izan da niretzat. Ezagutu dut bestaldeko bizia. Orduan kantaldiak egiten genituen teknika gutxirekin, gitarra maiz desafinatua… baina jendea mukuru biltzen zen. Orain, badugu ezinagoko teknika, baina gelak batzuetan argi. Tendentzia hori da gaur.\nEta Pier Paul Berzaitzen jendea, entzulea?\nBadut nire publiko ttikia eta fidela. Haatik, poesiari edo euskal kantagintzari jendea pixka bat gibeldu dela pentsatzen dut. Agian ez diogu ematen espero duena. Hegoaldean ere berdintsu dela esan nezake. Lehen bizitu dugu momentu ona, militantismoari esker, eta poesia horrek egin du bere lana. Orain, aldiz, ez dugu nahikoa arraberritzen, edo arraberritzen dena ez da jendeen gustuko. Zerbait pasatzen da. Uste dut telebistak ere ez duela anitz lagundu gure musika. Badugu Euskal Telebista, eskuaraz, baina gauza bat ederra zena, ez da beti izan gure laguntzaile ziurra.\nEkonomia ikasia, banketxean lan egina, irakasle izana… Pastoralaren bidean zerk jarri zintuen?\nGauza bitxia izan da enetzat. Muskildin kasik mende bat pasatu da pastorala sortu gabe. 1985ean, ene anaia auzapezak esan zidan: “Behar diagu pastoral bat egin. Baduk mende bat ez dela gure herrian egin. Baduk gazte andana ere!”. Gure herria oso ttipia da, 260 jende. Garai hartan asko ibiltzen ginen Guk-ekin eta ez nuen garbi ikusten pastoralaren afera hori, baina, beste alde batetik, ez nion anaiari ezetz esan nahi ere. Pentsatzen nuen agian esperientzia positiboa izaten ahal zela. Orain esaten ahal dut zein gauza sakona den pastorala herri batendako. Batzuek esaten dute: “Nola da posible, ordea, zuberotarrek urtero pastoral bat, batzuetan bi, egitea?”. Esplikazioa sinplea da: maitasuna sortzen da gauza horien inguruan. Ez dago beste proiekturik, ez egitasmorik, jendea hola biltzen ahal duena. Denetan bereizten gara eta bereizten gaituzte, haserretzen gara, edo bide edo lur edo nik dakit zer!, baina hor, pastoralean, denok bat gara. Zazpi hilabetean ilusioa sortzen da. Alde artistikotik indar handia zuela pastoralak sentitu dut, teatro osoa zela, bai boza, bai kantua, eta zein maitasunarekin egiten duen jendeak… Orain denek kontsumitzen dugu artea, esposizioak, kontzertuak, zinema… baina parte hartzen duzularik, beste indar bat hartzen du. Bere artearen sortzeko kapable den gizadiak uste dut etorkizun ona esperatzen ahal duela.\nPier Paul Berzaitz (Muskildi, 1951). Ekonomia ikasia, kazetari izan da Parisen, eta irakasle eta banketxe langile Pauen. Guk taldean kantatu zuen 70eko hamarkadan. Kantari ezaguna eta aski aipatua da. Izkiriatzen ere abila, bost pastoral ditu emanak (Harizpe, Atharratze Jauregian, Madalena Jauregiberri, Ramuntxo, Bereterretx), eta ikuskizun lanak ere bai: Oihenart bizi urrats, Elkanoren Semeak, Euskal Spiritu, Zamaltzain, Orreaga, Ze Bolada, besteak beste. Lau disko ere agertu ditu. Paue eta Muskildi artean bizi dugu.\nGabia lÃ¼kezu beltza\n“Roger Idiart apaiza, orain pausatu berri dena, emazte xahar batekin mintzatzen zen, omen, pastoralaz, eta gertatzen zen urtean bazela bi pastoral. Roger Idiartek hori zuen buruan eta emazte xahar hark erantzuna eman zion: ‘Gabia lükezu beltza!’. Batere ez izatea litzateke txarra”.\n“Muga hor izan da hainbeste denbora, eta min handia egin du horrek. Burdinazko hesia izan da, fisikoa, materiala, egiazkoa. Marka latza. Orain, Hendaian ezarri dute halako pausoa. Pasatu dute lau edo bost urte lehengo muga hura garbitzen: horrek esan nahi du ez dutela gogo onez egin lan hori. Baina, kasu, egin dute poliziaren tokia ere Euskal Herrian, bai Espainiako aldean, bai Frantziako aldean. Badut aments bat kantu baten egiteko muga horren inguruan, materialki bota zutela esateko, baina aztarnak badirela oraindik. Menturaz, behar dira generazio bat baino gehiago mugaren ezabatzeko”.\n“Enetzat egokia zait Pauen eta Muskildin bizitzea, ezi nehor ez baita profeta bere herrian. Munduaren erdia mintzo da beste erdiaz. Batzuetan, pastoral baten ondoan, eman dezagun, pasatzen nuen Mitikile (Zuberoako azken herria, Matalazena), hor dago muga, Angouseko naban, erran nahi baita Biarnoa. Pentsatu nuen: ‘To, hemen finitzen duk Zuberoa! Ez dakite zer den ere pastorala!’. Garbitzen nuen ene burua, mundua erlatibizatzeko manera zen”.\nAzken hitza: Gizon-orkestra\n«Orokorki Berzaitz artiste handia da, gizon-orkestra: denetarik egiten dü, eta ontsa egiten. Gisa horrez Etxahun Irurikoaren ondokoa dügü ene ustez: itxüraz eta maneraz ez, segürki, denborak ere zinez kanbiatü beitira, bena bai Xiberoan eta beste probintzietan betatzen düan leküaz, eta lehenik gizon-orkestra izateaz».\n“Jean Louis Davantek idatzia da hori, badakit… Duela urte zenbait idatzi zuen. Ez dakit orain berriz hori idatziko zuen! Espero dut baietz, eta eskertzen dut so zorrotza duelakoz. Etxahun Iruri anitz maite dugu zuberotarrek. Haren lana estonagarria da. Laboraria zen, eta uste dut maitasunak gidatu duela Etxahunen obra miresgarria. Orain agian gauzak gehiago ikertzen ditugu, eskolan gehiago izan garelakoz, nahiz ez den eskolan ikasten bizia... Pertsonalki, Etxahun ez bezala, urbanizatua naiz, Parisen bizitu naiz, eta orain Paue eta Muskildi artean”.


Twitter | Aldapangora\nMozilla FireFox, lehen aukera\tBerriaren eta Berriketan.inforen inguruan\nmartxoa 3, 2011\nAldapangora\tUncategorized\tsare sozial, Twitter\tUtzi iruzkina\nGaurkoan Joxek Twitter sare sozialari buruz hitz egin digu. Twitterren historiaren inguruan ere mintzo zaigu. Sare sozial honek gizartean gertatutako hainbat gertakizunetan izan duen garrantzia azpimarratu digu, azken egunetan Egipton gertatutako iraultzan esaterako.\nAzalpena entzun ondoren klasekide bakoitzak Twitter kontu bat egin dugu. Bertan gure datuak sartu ditugu eta baita argazki bat ere. Horrela gure jarraitzaile izan nahi dutenek gu nor garen jakiteko aukera izango dute. Egia esan maneiatzeko oso herraminta erraza iruditu zait, Tuenti baino errazagoa bai behintzat. Pare bat tweet ere idatzi ditut, momentuan egiten ari nintzena jendeari jakinarazteko. Ni ere jendea jarraitzen hasi naiz, zenbait aktore eta musikari adibidez. Oso dibertigarria iruditzen zait pertsona horiek momentuoro zer egiten ari diren jakitea.\nArgazki bat txertatu dut ondoren Twitpic-en bidez. Interesgarria da tweet-ak idazteaz gain argazkiak txertatzeko aukera ere ematea.


Bigarren erlazio-mota hori aztertu dute FFren prestasun-testetan. Subjektuek garraiobideetan pentsatu behar zuten eta beraz, camión, train, avión, eta antzeko hitzak eman zituzten, egoera bakar batean oso maiz aurkitzen ez direnak.\nRichards-en ustez (1970: 92) interesgunea izan balitz bidaian abiatu, subjektuek bagage, train, billet. hôtel, appareil-photo edo antzeko hitzak esango zituzten. Bere usteen alde prestasunaren gaineko ikerketa irlandar bat dakar tartera: subjektuek oso erantzun desberdinak eman zituzten gaia gaisotasuna zenean eta pentsa ezazu ospitalean zaudela gaisorik, eta esan hor ikusten dituzun gauza guztiak zenean.\nGero eztabaidatuko dut nik egoera-kontu hori (ikus 4.3.4). Bigarren puntuari erantzun dakioke hitz batzuek lotura handiagoa dutela testuinguruarekin beste batzuek baino eta batzuk arlo jakin batzuei oso lotuta daudela, baina inolako zalantzarik gabe gogora ekarri daitezkeela hitz konkretu guztiak, beti erraza ez bada ere, eta horretarako badirela seguraski prestasun-testak baino bide hobeak.


Köppenen sailkapen klimatikoa - Meteo Navarra\nKöppenen sailkapen klimatikoa\nWladimir Köppen klimatologo alemanak 1884. urtean sortutako sailkapena da hau. Ondoren Rudolf Geiger-ekin batera, sailkapenaren berrikuspena egin zuten. Klima mota desberdinak hizki sorta batekin deskribatzen ditu, normalean hiru hizki izaten dira, tenperatura eta prezipitazioen arabera. Köppenen sailkapen klimatologikoa oso erabilia da, orokorra eta erraza baita.\nKöppenen sailkapenaren araberako klima mota desberdinen deskribapen orokorra\nKöppenen sailkapena jatorrizko landarediaren eta klimaren arteko harremanean oinarritzen da, klima desberdinen arteko mugak zehazteko jatorrizko landarediaren banaketa kontutan hartzen delarik. Klima desberdinak bereizteko urteko eta hilabeteko batez-besteko tenperatura eta prezipitazioak kontutan hartzen ditu, baita prezipitazioen urtarokotasuna ere.\nKöppenen sailkapenak, munduko klimak bost multzo orokorretan banatzen ditu: tropikala, lehorra, epela, kontinentala eta polarra. Multzo bakoitza lehen hizki maiuskula batez izendatzen delarik. Aldiberean, multzo bakoitza azpimultzotan zatitzen du, eta azpimultzo bakoitza klima mota desberdinetan. Beraz, klima mota bakoitza 2 edo 3 hizkirekin definituta gelditzen da.\nHurrengo tauletan, klima multzo, azpimultzo eta klima mota desberdinak zehazteko prozedura deskribatzen da. Klima multzo orokor bakoitzeko taula bat erakusten da, multzo handi horrek barne hartzen dituen klima mota desberdinak, jatorrizko landaredia, eta munduko ze zonaldetan garatzen den zehaztuz.\nA MULTZOA: KLIMA TROPIKALAK\nHilabete guztietan, batez-besteko tenperatura 18ºC-tatik gorakoa da, eta urtean metatutako prezipitazioak ebapotranspirazioa gailentzen du (beraz, ez da B klima multzokoa). Oihan tropikaletan ematen den klimak dira.\nBigarren hizkiak prezipitazioen banaketari erreferentzia egiten dio:\nf Ekuatoriala Hilabete guztietan prezipitazioa 60 mm-tik gorakoa da.\nm Montzonikoa Hilabete batek behintzat 60 mm-tik beherako prezipitazioa du eta hilabete lehorrenaren prezipitazioa [100-(Urteko prezipitazioa/25)] formularen emaitza baino handiago da.\nw Sabana Hilabete batek behintzat 60 mm-tik beherako prezipitazioa du eta hilabete lehorrenaren prezipitazioa [100-(Urteko prezipitazioa/25)] formularen emaitza baino txikiagoa da.\nA Multzoaren barne hurrengo klima motak bereizten dira:\nA MULTZOA KLIMA TROPIKALAK\nHezeak, hilabete guztietan batez-besteko tenperatura 18ºC-tatik gorakoa\nAf: Ekuatoriala Beroa eta euritsua urte guztian zehar, urtarorik gabekoa.\nOihan euritsuen klima mota da. Ekuadorrean ematen da, 0º eta 10º latitudeen artean kokatzen da, 25ºko latitudea arte ekialdeko zenbait kostaldetan. Amazonas eta Kongo ibaien arroetako edo Asia hegoekialdeko zenbait zonaldetako klima da.\nAm: Montzonikoa Beroa urte osoan zehar, urtaro lehor motz batek eurite bizietako beste urtaro heze bati aurre egiten dio.\nOihan montzonikoen klima mota da. Afrikako mendebaldean eta batik bat Asiako hegoekialdean garatzen den klima mota: Thailandia eta Indonesian, adibidez.\nAw: Sabana Beroa urte osoan zehar, eta urtaro lehorrarekin.\nSabanan ematen den klima mota da. Ekuadorretik aldentzean agertzen hasten den klima mota da, Af klima zonaldea igaro ondoren: Kuban, Brasileko zonalde askotan, Afrika tropikalean eta Indiako leku gehienetan ematen den klima mota da.\nB MULTZOA: KLIMA LEHORRAK\nKlima multzo honetan urteko prezipitazioa ebapotranspirazio potentziala baino baxuagoa da. Basamortu eta estepetako klima mota da.\nKlima bat lehorra den jakiteko, prezipitazio atalase bat finkatzen dugu mm-tan: atalasea kalkulatzeko, urteko batez-besteko tenperatura 20 aldiz biderkatzen da. Ondoren hiru kasu eman daitezke: Lehenengo kasuan, prezipitazioaren %70 edo gehiago eguzkia altuen dagoen seihilabetekoan botatzen badu (apiriletik irailera ipar-hemisferioan, urritik martxora hego-hemisferioan) 280 gehituko zaio. Bigarren kasuan, seihilabeteko horretan prezipitazioaren %30 eta %70 artean botatzen badu, 140 gehituko zaio, eta hirugarren kasuan seihilabeteko horretan prezipitazioaren %30 baino gutxiago botatzen badu, 0 gehituko zaio.\nUrteko prezipitazio guztia atalase hori baino altuagoa bada, ez da B Multzoko klima.\nBigarren hizkiak idortasun maila adierazten du:\ns Estepako klima Urteko prezipitazio guztia atalasea baino txikiagoa da, baina atalase horren erdia baino handiago. Klima honek zenbait zonaldetan mediterraneo lehor izena hartzen du, klima mediterraneo eta basamortuko klimaren arteko trantsizioko zonaldetan ematen baita.\nw Basamortukoa Urteko prezipitazio guztia atalasearen erdia baino txikiagoa da.\nHirugarren hizki batek tenperaturen banaketari erreferentzia egiten dio:\nh Beroa Urteko batez-besteko tenperatura 18ºC baino altuagoa da.\nk Hotza Urteko batez-besteko tenperatura 18ºC baino baxuagoa da.\nB Multzoaren barne hurrengo klima motak bereizten dira:\nB MULTZOA KLIMA LEHORRAK\nUrteko prezipitazioak ebapotranspirazio potentziala baino baxuagoak dira\nBsh: Estepako klima beroa Negu epelak eta uda bero edo oso beroak. Prezipitazioak urriak izaten dira.\nEstepako jatorrizko landaredi mota da. Tropiko eta subtropikoetan ematen da, basamortu subtropikalen mugetan: iberiar penintsulako hegoekialdeko ertzean, Maroko, Kalahari eta Kalifornia hegoaldeko kostaldean, Australiako barnealdeko zonaldeak.\nBsk: Estepako klima hotza Negu hotzak edo oso hotzak dira, eta uda epelak edo beroak izan daitezke. Prezipitazioak urriak izaten dira.\nEstepako jatorrizko landaredi mota da. Leku epeletan kokatzen ohi da, itsasotik urrun. Ipar Amerika barnealdeko, Ebro arro barnealdeko, Iran barnealdeko, eta Asia barnealdeko estepetako klima mota da.\nBwh: Basamortuko klima beroa Negu epelak dira, baina barnealdeko zonaldetan gauez tenperaturak 0ºC-tara hurbildu daitezke. Uda beroak edo oso beroak dira. Zenbait lekutan udan bero samina egiten du, munduko tenperatura maximoak eman direlarik. Prezipitazioak oso urriak dira.\nBasamortuko landaredia garatzen da edo landaredi eza. Bi hemisferioetako zerro subtropikaletan ematen da: Estatu Batuetako hegomendebaldeko basamortuak, Sahara, Arabiar penintsulako basarmotua, Peruko kostaldea eta Txileko iparraldea, Namibeko basamortua eta Australiako basamortuak.\nBwk: Basamortuko klima hotza Negu oso hotzak dira eta uda epelak edo beroak. Prezipitazioak oso urriak dira.\nBasamortuko landaredia da edo landaredi eza. Latitude epeletan topatzen da: Patagonia argentinarrean, Estatu Batuetako mendebaldeko basamortuetan, edo Asiako barnealdean.\nC MULTZOA: KLIMA EPELAK\nEz dira B Multzoko klimak. Hilabete hotzenaren batez-besteko tenperatura -3ºC (0ºC zenbait sailkapenetan) eta 18ºC artean dago, eta hilabete beroenarenak 10ºC-ak gainditzen ditu. Klima multzo honen zonaldetan baso epelak garatzen dira.\nBigarren hizkiak prezipitazioen banaketa adierazten du:\ns Uda lehorra Uda lehorra da, prezipitazio minimo bat duelarik: udako hilabeterik lehorrenaren prezipitazioa hilabete hezeenaren prezipitazioaren herena baino txikiagoa da, eta hilabeteren batek 30 mm-ko prezipitazioa baino txikiagoa du.\nw Negu lehorra Negua lehorra da, prezipitazio minimo bat duelarik: neguko hilabeterik lehorrenaren prezipitazioa hilabete hezeenaren prezipitazioaren hamarrena baino txikiagoa da.\nf Hezea Ez da ez s ez w. Prezipitazio konstanteak urtean zehar, urtaro lehorrik gabe.\nHirugarren hizki batek udako tenperaturen portaera adierazten du:\na Subtropikala Uda beroa da, hilabete beroenaren batez-besteko tenperatura 22ºC-tik gorakoa baita. Batez-besteko tenperatura 10ºC-tik gorakoa da gutxienez urteko lau hilabetetan.\nb Epela Uda freskoa da, hilabete beroenaren batez-besteko tenperatura 22ºC-tik beherakoa baita. Batez-besteko tenperatura 10ºC-tik gorakoa da gutxienez urteko lau hilabetetan.\nc Hotza Uda hotza da. Batez-besteko tenperatura 10ºC-tik gorakoa da 4 hilabete baino gutxiagotan.\nC Multzoaren barne hurrengo klima motak bereizten dira:\nC MULTZOA KLIMA EPELAK\nHezea, hilabete hotzenaren batez-besteko tenperatura -3ºC (edo 0ºC) eta 18ºC artean, eta hilabete beroenaren batez-besteko tenperatura 10ºC baino altuagoa\nCfb: Mendebaldar kostaldeko itsasaldekoa (Ozeanikoa) Negu hotz edo epelak, eta uda freskoak. Prezipitazioak ongi banatzen dira urte guztian zehar.\nJatorrizko landaredia hosto-zabalen familiako basoak dira. Kontinenteen mendebaldar kostaldean garatzen da, 45º eta 55º latitudeen artean, normalean klima mediterraneoari jarraipena ematen dio. Europako kostalde atlantikoko klima da, Norvegiako hegoaldetik iberiar penintsulako iparraldea arte doana, Estatu Batuetako ipar-mendebaldeko kostaldekoa, Txileko hegoaldekoa, Zeelanda Berrikoa.\nCfc: Itsasaldeko subartikoa (Ozeaniko hotza) Negu hotzak eta benetazko udarik gabekoa. Euriak urte osoan zehar.\nZenbait zonaldetan haize bortitzek landaredia urritzen dute. Cfb klimari jarraipena ematen dio, Poloetara hurbiltzen garen heinean. Islandiako kostaldean, Norvegiako iparmendebaldeko kostaldean edo Argentina eta Txileko hego muturrean ematen den klima mota da.\nCsa: Mediterraneoa Negu epelak eta uda bero eta lehorrak. Prezipitazioen gehiengoa neguan edo tarteko urtaroetan ematen dira.\nJatorrizko landaredia baso mediterraneoa da. Kontinenteen mendebaldar kostaldean ematen da, 30º eta 40º latitudeen artean, Europaren kasuan 45º latitudea arte: arro mediterraneoa, Kalifornia barnealdeko zonaldeak, eta Australia hegoaldeko zonaldeak hartzen ditu.\nCsb: Mediterraneoa, uda freskoekin Negu hotz edo epelak eta uda lehor eta freskoak. Prezipitazioen gehiengoa neguan edo tarteko urtaroetan ematen dira.\nJatorrizko landaredia baso mediterraneoa da. Csa klima ematen den latitude berdinetan agertzen da. Txile erdialdeko, Kalifornia erdialde kostaldeko, Hegoafrikako lurmutur zonaldeko, eta iberiar penintsula barnealdeko leku altuetako (900-1000 metrotatik gorakoa) klima da.\nCfa: Subtropikal hezea Negu hotz edo epelak eta uda heze eta beroak. Euria ongi banatzen da urte osoan zehar.\nIraunkorki berde mantentzen den basoetan, edo baso epeletan ematen da. Klima mota hauek kontinenteen barnealde eta ekialdeko kostaldean ematen dira, 20º eta 30º latitudeen artean (48º latitudea arte Europaren kasuan). Europan klima ozeanikoaren mugan agertzen da, itsasoraino dagoen distantziak uda beroak izaten uzten hasten denean. Txina hegoekialdeko, Japon hegoaldeko, Ipar Amerika hegoekialdeko, Argentina ipar kostaldeko, Australia ekialdeko eta Hegoafrika hegoekialdeko klima da.\nCwa: Subtropikala negu lehorrekin Negu hotz edo epelak eta uda beroak. Urtaro lehorra neguan ematen da.\nBaso epelen klima mota da. Klima mota hauek kontinenteen barnealde eta ekialdeko kostaldean ematen dira, 20º eta 30º latitudeen artean. Asiako ekialdean (Txinako zonalde batzuetan), Afrikako barnealdean (Zambian, Angolan) eta Hego Amerikako barnealdean.\nCwb: Epela, negu lehorrekin Negu hotz edo epelak eta uda freskoak. Uda euritsuak dira eta negu lehorrak. Tropikoetako zonalde altuetan ematen da: Peruko Andeetan; Mexikoko, Angolako eta Etiopiako goi-lautadetan, baita Argentinako barnealdean ere.\nD MULTZOA: KLIMA KONTINENTALAK (NEGU OSO HOTZETAKOAK)\nHilabete hotzenaren batez-besteko tenperatura -3ºC (edo 0ºC) baino baxuagoa da eta hilabete beroenarena 10 ºC-tik gorakoa da. Tenperatura-bitarte handiko klimak dira (tenperatura minimo eta maximoen arteko diferentzia handia da).\nKlima mota hauetan tarteko urtaroak, udazken eta udaberria, oso motzak izateko joera dute. Prezipitazioak ebapotranspirazioa gailentzen du. Klima mota hauetan baso mikrotermikoak garatzen dira. Ez dira hego-hemisferioan ematen, bertan ez baita azalera handiko kontinenterik topatzen, latitude altuetan. Bigarren eta hirugarren hizkiek C Multzoan duten esanahi berdina dute. Hirugarren hizkiaren kasuan beste mota bat gehitzen da:\nd Negua behe-mutur tenperaturekin Hiru hilabetez edo gutxiagoz, batez-besteko tenperatura 10ºC-tik gora dago eta hilabete hotzenaren batez-besteko tenperatura -38ºC baino baxuagoa da.\nD Multzoaren barne hurrengo klima motak bereizten dira:\nD MULTZOA KLIMA KONTINENTALAK EDO NEGU OSO HOTZETAKOAK\nHezea, hilabete hotzenaren batez-besteko tenperatura -3ºC (edo 0ºC) baino baxuagoa da eta hilabete beroenarena 10ºC-tik gorakoa.\nDfa, Dwa, Dsa: Klima kontinentalak, uda beroekin Negu oso hotz eta elurtuak, uda beroak.\nJatorrizko landaredia hosto erorkorreko basoak dira. Kontinenteen barnealde eta ekialdeko kostaldean ematen dira. Dfa eta Dwa 30º eta 40º latitudeen artean kokatzen dira (Dwa Asia ekialdean bakarrik, eta hegoalderago zabaltzen da). Dsa barnealdean ematen da, latitude txikiagoetan, zonalde altuetan. Klima hauek Estatu Batuetako ipar-ekialdean, Txinako ipar-ekialdean, Koreako Penintsulan eta Japoneko iparraldean ematen dira.\nDfb, Dwb, Dsb: Klima kontinentalak, uda freskoekin Negu oso hotz eta elurtuak eta uda freskoak.\nJatorrizko landaredia koniferek eta hostozabalek osatutako basoa da. Dfb eta Dwb aurreko taldearen iparraldean ematen dira, 40º eta 50º latitudeen artean: Kanadako ekialdean eta Japoneko ipar ertza adibidez. Europako erdialde eta ekialdean eta Errusian ematen dira ere, itsasaldeko klima eta klima kontinental subartikoaren artean. Dsb Dsa ematen den zonalde antzekoetan agertzen da, baina kota altuagoetan edo latitude handiagoetan.\nDfc, Dwc: Kontinental subartiko edo boreala Negu oso hotz eta luzeak, elurteekin, eta uda hotz eta oso motzak.\nTaiga edo konifera baso hotzen klima mota da. 50º eta 60º ipar latitude artean ematen da, 70º latituderaino zenbait tokitan. Kanada barnealdeko, Alaska eta Siberia gehiengoko klima mota da, estepako klima hotz eta tundra arteko zerro batetan gauzatzen delarik.\nDfd, Dwd: Klima kontinental subartikoak, negua behe-mutur tenperaturekin Negu bereziki hotzak, muturreko tenperaturekin (ipar hemisferioko negu hotzenak), bederatzi hilabetez luzatu daitezkenak. Maiatzan udaran sartzeko eta irailan udaratik irteteko trantsizio azkar bat egiten da. Uda oso motza da, baina beroa urte guztiko tenperaturekin alderatuz. Klima mota hauek Siberiako ipar-ekialdean besterik ez dira ematen.\nE MULTZOA: KLIMA POLARRAK\nHilabete guztien batez-besteko tenperaturak 10ºC-tik beherakoak dira. Klima lehorrak eta iraunkorki hotzak dira.\nE Multzoaren barne hurrengo klima motak bereizten dira:\nE MULTZOA KLIMA POLARRAK\nHilabete guztien batez-besteko tenperaturak 10ºC-tik beherakoak\nEt: Tundra Hilabete beroenaren batez-besteko tenperatura 0ºC eta 10ºC artean dago.\nBatez-besteko tenperatura 0ºC-tik gora igotzen denean goroldio eta belarren bat ernetzen da. Ipar Amerika eta Eurasiako ipar muturrean ematen da, eta ondoko irletan, eta Taigaren ipar mugatik gora hasten da.\nEf: Betiereko izotzen klima Hilabete beroenaren batez-besteko tenperatura 0ºC-tik beherakoa da. Ez da inongo landaredirik garatzen. Izotz iraunkorren klima da. Antartika, Groenlandia barnealdeko eta Himalaiako klima mota da.\nH MULTZOA: LURRALDE GARAIEN KLIMAK\nKlima multzo hau ez zen Köppenen jatorrizko sailkapenean agertzen. Ondoren ezarri zen leku garaien klima motak barne hartzeko. Klima mota hauek ez ziren beste multzoei egokitzen, altuerak eragina baitu lekuan-lekuko klimetan. Mendilerro handietan ematen dira: Andeak, Rocky Mountains, Himalaia eta Tibet.\nKlimen banaketa latitudearen arabera\nLurra bost zonaldetan bana daiteke latitudearen arabera: zonalde tropikal bat, bi zonalde epel eta bi zonalde polar. Aldi berean, zonalde epela bitan bana daiteke, zonalde subtropikala tropikoari jarraipena emanez eta latitude ertainetako zonaldea. Oro har, Lurreko klimak horrela banatzen dira zonaldeen arabera:\nNafarroan klima ozeaniko eta klima mediterraneoaren arteko trantsizioa gutxinaka ematen da, bi zonalde klimatikoak bereizten dituzten mendiak altuera gutxikoak baitira. Horren ondorioz, trantsizioko klima ugari agertzen dira. Sakonago deskribatzeko, Cfb klimen kasuan zenbaki bat gehitu dugu bigarren hizkia ondoren, prezipitazioen banaketa deskribatzen duena. Zenbaki honek hilabete lehor kopurua adierazten du. Hilabete lehortzat 2t > p betetzen duena hartzen dugu, t batez-besteko tenperatura eta p hilabetean metatutako prezipitazioa delarik. Zenbakirik agertzen ez bada, ez dago hilabete lehorrik.\nKlima mota bakoitzeko landaredi potentziala azaltzen da. Zenbait aldiz, Nafarroako hegoaldean batez ere, ez da landaredi hori garatzen, laborantza edo beste zuhaitz motekin birbasoketa egin delako.\nKöppenen sailkapenaren arabera Nafarroan hurrengo klima motak aurkitzen ditugu:\nCfb: Mendebaldar kostaldeko itsasaldekoa (ozeanikoa)\nCf2b: Mendebaldar kostaldeko itsasaldekoa (Bi hilabete 2t<p)\nB Multzoa, Klima lehorrak:\nD Multzoa, Klima kontinentalak:\nCfb: Mendebaldar kostaldeko itsasaldekoa edo Ozeanikoa Klima epela da, uda freskoekin, prezipitazio ugariak eta urte guztian zehar banatuak, baina Nafarroan prezipitazioen murrizketa nabari bat somatzen da udan. Ez dago hilabete lehorrik.\nJatorrizko landaredia baso epela da: zonalde beroenetatik hotzeetaraino, altitudea handitzen den heinean haritz kandudun (Quercus robur) eta haritz kandugabeak (Quercus petraea), pagoak (Fagus sylvatica) eta izeiak (Abies alba) topatzen ditugu hurrenez hurren. Nafarroako iparraldean ematen da: Kantauriar isurialdea, Arakil ibaiaren haranean, Urbasa, Iruñeako arroaren iparraldean eta Pirinio aldean.\nCf2b: Mendebaldar kostaldeko itsasaldekoa edo Ozeanikoa Klima epela, uda fresko eta prezipitazio ugariekin, baina bi hilabete lehorrekin (2*t > p).\nAmetz ilaundunez osatutako basoak garatzen dira (Quercus pubescens). Iruñerria eta Erreniega, Alaitz eta Izko mendilerroetan ematen da, baita Agoitz-Ilunberriko arroen iparran eta Pirinio ibarretako behe zatian.\nCsb: Mediterraneoa, uda freskoekin Klima epela, uda lehor eta freskoekin. Prezipitazio aldetik klima mediterraneoa da, baina tenperatura baxuagoekin. Kasu gehienetan Cfb eta Csa arteko trantsizio bezala agertzen da, eta bestetan Csa-ren zonalde berdinetan, baina altitudearen ondorioz tenperaturak baxu mantentzen direnean.\nJatorrizko landaredia baso submediterraneoa da: erkametz (Quercus faginea) eta karrakez (Quercus rotundifolia) osatutako basoa. Cf2b-ren hegoaldeko zerro batetan ematen da: Kodesko mendilerroan, Lizarra inguruetan eta Uxueko mendilerroan.\nCfa: Subtropikal hezea Klima epel hezea, uda beroekin. Nafarroan Cf2b-ren mugan topatzen da, itsasoraino dagoen distantziak uda beroak izatera laguntzen duenean.\nJatorrizko landaredia baso submediterraneoa da: erkametz (Quercus faginea) eta karraskez (Quercus rotundifolia) osatutako basoa. Nafarroako Erdialdearen ekialdean ematen da, Irunberriko arroaren hegoaldean, Esaraino, baita Oibargo inguruetan ere.\nCsa: Mediterraneoa Klima epela, uda lehor eta beroekin. Prezipitazioen murrizketa nabari bat somatzen da udan. Klima mediterraneoren adibide garbia da.\nJatorrizko landaredia baso mediterraneoa da: karrakez (Quercus rotundifolia) osatutako basoa.. Csb eta Cfa-ren hegoaldean agertzen da. Nafarroako Erdialdeako hegoaldean eta Erriberako iparraldean topatzen da: Viana, Gares eta Oibar iparraldeko muga bezala eta gutxi gorabehera Villafranca hegoaldeko mugan.\nUrteko prezipitazioak ebapotranspirazio potentziala baino baxuago\nBsk: Estepako klima hotza edo mediterraneo lehorra Prezipitazio urriak urte osoan zehar. Udan ez da prezipitazioren murrizketa nabari bat somatzen, prezipitazio urriak dira urte osoan. Urteko batez-besteko tenperatura 18ºC baino baxuagoa da.\nJatorrizko landaredia sastrakak dira (abaritza Quercus coccifera, ezkaia Thymus vulgaris, erromeroa Rosmarinus officinalis) eta Alepo pinuz osatutako pinudiak (Pinus halepensis). Klima hau Erriberako hegoaldean ematen da, Andosilla ingurutik hegoalderantz Ebroren ibarra jarraituz.\nDfb: Klima kontinentala, uda freskoekin Basoko klima hotza, prezipitazio ugariekin, elur moduan neguan. Piriniotako kota altuenetan eman liteke, oso negu hotz eta elurtuak ematen diren lekuetan, hilabete hotzenaren batez-besteko tenperatura adierazten diren baloreetatik jeisten badira. Bestela Cfb bat izango litzateke.\nJatorrizko landaredia goi mendiko baso mota da, pinu beltzekin (Pinus uncinata) eta larredi alpinoak. Klima mota hau Larran eman liteke eta Hiru Erregeen Mahaian.


Josu Martinezek jasoko du ikus-entzunezkoen Lauaxeta sariaEuskal pantailaren gunea\nJosu Martinezek jasoko du ikus-entzunezkoen Lauaxeta saria\nGaurko egunez, euskararen eguna denaren testuingurua probestuz, Lauaxeta Sariak banatuko ditu Bizkaiko Aldundiak, goiz partean Foru Jauregian egingo duten ekitaldi batean. Josu Martinez zuzendariak jasoko du ikus-entzunezko arloari dagokion aitortza, Jainkoak ez dit barkatzen lanagatik.\nSari banaketa, Bizkaian euskararen sustapen zabalkunde eta normalizazioaren aldeko ahaleginetan nabarmendutako lagunei edo taldei beren jarduna eskertzeko modu bat da , bai eta horien lana jendaurrean aitortzeko modua ere bai. Ohorezko sari bat banatzen dute urtero, eta, horrekin batera, kategoria desberdinetako subjektuak saritzen dituzte ere beste hainbat errekonozimenduren bidez.\nKontuak kontu, Euskaltzaindiak jasoko du 2018ko Ohorezko Saria. Era berean, Josu Martinezek jasoko du ikus-entzunezko arloari dagokiona. Herriz herri aurkezten hasi berri diren Jainkoak ez dit barkatzen (2018) dokumentalean egindako lanagatik jasoko du aitortza Martinezek.\nAurkeztu dituzte 2019ko Laburbirak erakutsiko dituen filmak\n2018/11/29\tInes Arrue\nEstreinaldiak: Azaroak 30\nAlbisteak Dokumentala Erakundeak Filmak euskaraz Motzean Sariak Zinegileak\nBizkaiko Aldundia Euskaltzaindia Jainkoak ez dit barkatzen Josu Martinez Lauaxeta Sariak Ohorezko Saria\nAbenduaren 6an, euskal animazioa hizpide Durangoko Azokan!\nLaboaren unibertsoa, pantaila handira


Martinez: "PSOEren eta POdemosen erantzukizuna da liskarrak murriztea"\nIñigo Martinez Faktorian\n"PSOEren eta Unidas Podemosen erantzukizuna da azken asteetako liskarrak murriztea"\nGobernu-programa lehenetsi behar dela esan du Faktorian Iñigo Martinez Elkarrekin Podemoseko bozeramaileak, eta PSOE hitzartutakoari iskin egiten ari dela iradoki du.\nIñigo Martinez Elkarrekin Podemosen bozeramailea izan dugu gonbidatu Euskadi Irratiko "Faktoria"ko elkarrizketa politikoan. Pablo Hasel rap-abeslariaren espetxeratzearen ondotik lehertutako mobilizazio-oldeaz, Martinezek esan du azken egunetako istiluek ez dutela "ezkutatu" behar auziaren benetako mamia: "Pablo Hasel indultatzea eta zigor kodea aldatzea ezinbestekoa da, adierazpenak ezin baitira espetxaratu".\nProtesta- eta istilu-oldeak Espainiako gobernuan hauspotutako barne-arrakalez, Elkarrekin Podemosen bozeramaileak esan du PSOEren eta Unidas Podemosen erantzunkizuna dela "gobernu-programa betetzea eta liskarrak murriztea", eta iradoki du sozialistak hitzartutako hainbat punturi iskin egiten ari direla, adibidez trans legeari.\nPandemiari lotutakoei berriz, Martinezek gardentasuna eskatu du, "ez duelako zentzurik anbulantzietako langileek oraindik txertorik jaso ez izana". Txertakera irregularrei buruzko ikerketa-batzordea eskatu du, eta informazioa aztertuta, ez du baztertu Gotzone Sagarduiren dimisioa eskatzea.


'Osasunaren autogestioa' hitzaldia eskainiko du Eneko Landaburuk Ziortza-Bolibarren - Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza : Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza\n'Osasunaren autogestioa' hitzaldia eskainiko du Eneko Landaburuk Ziortza-Bolibarren\nOskola Osasun Eskola Herrikoiak antolatu du solasaldia, eta elkarteak herritarren osasun eskubideak defendatzea du helburu. Hitzaldia barikuan [irailak 13] izango da.\nOsasunaren autogestioa izeneko hitzaldia emango du barikuan railak 13] Oskola Osasun Eskola Herrikoia elkarteko Eneko Landaburuk Ziortza-Bolibarko udal aretoan, 18:30ean. Hizlaria “medikuntza konbentzionalak” dituen arriskuez ariko da.\n“Medikuntza eredu honek gaixotasunak sendatzen laguntzen badigu ere, askotan botika toxikoak hartzen ditugu eta horiek ondorio kaltegarriak izaten dituzte gure osasunean”, azaldu du hizlariak. Hala, “gure gorputza eta burua ezagutzea oso garrantzitsua” dela dio Landaburuk, eta bakoitzak bere kabuz sendatzen ikasteko garrantzia aldarrikatuko du. Udalak “herritarrengandik hurbilen dauden instituzio publikoak” izanik, industria farmazeutikoen propraganda engainagarriengandik babesteko ikastaroak eskaini edo bideratu beharko lituzketela gehitu du.\nLandaburu Argentinan bizi da, baina udan Ziortza-Bolibarrera hurbildu da Oskola elkartearekin batera tailerrak antolatzera. “Hazkuntza, zaintza eta osasuna lantzea” helburu duen taldea da Oskola, eta “osasun autogestionatuan” sinesten dute kideek. Hauek ez dira medikuak, ezta osasun arloko profesionalak ere, boluntarioak baizik, eta herritarren osasun eskubideak defendatzeko lan egiten dute.\nLunbierren, Donostian, Bilbon, Urduñan, Orion, Seguran eta Bergara eman zituen hitzaldiak landaburuk, eta Gernika-Lumon izan da aurten.


Zerotik hasi eta neurrira sortutako artistak • ZUZEU\nZerotik hasi eta neurrira sortutako artistak\nZerotik hasi eta neurrira sortutako artistak –\nLorea Argaratek www.sarean.eus atarian.\nJaponi askotan begiratzen diot teknologia eta robotikarekin duten harremana dela-eta. Nahiz eta Bilboko Xing Yuan jatetxean badugun iada mahaiak zerbitzen dituen robota (kasu honetan txinatarra) oraindik ez gaude batere gertu datozen berrikuntzetik.\nOraingoan Hatsune Miku ezagutu dut lagun on bati esker, eta Urtarrilaren 28an Bartzelonan egongo da kontzertua ematen. Nor da Hatsune?\nHatsune Miku holograma bat da. Antzinako gauza ezta? Billie Holliday ikusi dugu horrela, baita Maria Callas edo Tupac raperoa (Snoop Dogg-ekin kantatu zuen Coachella-n). Mugimendua duen argazki multidimentzional honi esker, zuzeneko musikaren industrian pauso bat aurrera egin da eta zerotik diseinatutako artista bat sortu dute, alegia, neurrira egindakoa.\nHau gutxi balitz, bere software-ak (Vocaloid) Creative Commons lizentziapean egiten du lan, eta horri esker, bere jarraitzaileek kanten sormen prozesuan parte har dezakete, 100.000 kanta baino gehiago izanez iada. Esan dezakegu, honek, obra kolaboratibo batean bihurtzen duela Hatsune. Edonork sor dezake kanta bat eta Hatsuneren ahotan jarri.\nEgia da Inteligentzia Artifizialak musikaren kasuan ere eragina izango dituela, eta gizakiaren sormenean pausu desberdin batzuk eman ahalko dituela, entzumenaz gain ikusmena edo usaimena gehituz. Eszenatoki gainean, hori bai, Hatsune oraindik hezur-haragizko gizaki musikariz lagundua dago.\nJ-pop estiloaren barruan koloka dezakegu izar hau eta 2014ean Lady Gaga-ren hasierako gonbidatu gisa ibili zen. Ai ama!! 2014ean Euskal Herrian Las Tea Party Djs geneuzkan, (zeinak hologramekin saiatu ziren eta baita porrot egin), eta gaur egun Zetak daukagu etorkizunetik (Londresetik) etorritako artista berritzaileena bezela…\nAgian ondo gabiltza gauzak poliki eginez, ondorioetan pentsatzen eta teknologiaren aplikazio zoroen irakurketa kritikoago bat eginez.\nBatzuk, gaur egungo etengabeko aurrerakuntzen mugak non dauden ikusten saiatzen gara. Ilustraziotik irakatsi baitigute zientzia eta teknologiak mugarik gabeko aurrerapena sortuko zutela. Ekologiak erakutsi digu ostera, muga horiek existitzen direla eta, beraz, ideia hori krisian dagoela.\n[Venezuela 4] Bachaqueo-a\n[Putzutik Plazara] Agua da ura\nAndoni Perez Cuadrado joan zaigu\nEpikarik gabe, hobe\nEz da gaitzik, onik ez dakarrenik\n[COVID-19aren izurria argitzen] Sukarra, adierazle\nEl conquis: ikurrina eta gaztelania