Estatu zelatariak – Ikusi-makusi\nArgazkiaren jatorria: Iñaki Errazkin\nGobernuek diote informazio andana gure segurtasuna bermatzeko behar dutela, baina gezurretan ari dira. Estatuek big data delakoa kontrol sozialerako erabiltzen dute; estatu quoa mantentzeko, herri mugimenduek konpondu nahian gabiltzan arazo larri batzuk inoiz konpon ez daitezen ziurtatzeko.\nEstatuek herritarrak zelatatzearen arrazoi nagusia, autozentsura bultzatzea da, herritarrak otzanagoak bihurtzea. George Orwellek hau idatzi zuen 1948an:\nEdozein unetan zelatatuak izan gaitezkeela uste badugu, uneoro zelatatuak izango bagina bezala jarduten dugu. – 1984 eleberria.\nPanoptikoaren efektua aski ezaguna da kontrol sozialaren esparruan eta estatuek hori baliatzen dute herritarren aurka, gizarte osoa nolabait kartzelaratzea eskatzen duen arren.\nNorbaitek galde lezake: «Estatuek herritarrak zelatatzen dituztela? Ez al ziren bada AEBtako enpresa teknologiko handiak zelatatzen gintuztenak?» Bai, horiek ere bai. Eta maiz estatuei laguntzen diete big data delakoari zuku guztia ateratzen. Baina estatuek ere hainbat baliabide bideratzen dituzte herritarrak zelatatzeko. Hainbat instituzio eta funtzionario mota dago horretan lanean. Eskuineko alderdi politikoek, batzuetan ezkerrekoek lagunduta, herritarrak zelatatzeko legeak onartzen dituzte. Dirutzak ateratzen dira herritarron poltsikotatik, zertarako eta estatuek gu zelata gaitzaten eta informazio horrekin kontrola gaitzaten.\nGrafiko horretan hainbat datu sartu ditut eta hamaika gauza interesgarri esan litezke aipatzen diren izen guzti horietaz, baina ez daukat horretarako denbora eta indar haina. Hala ere, zenbait jenderi deigarriago gerta dakioken aipamen bat behintzat azaldu nahi dut. Grafikoa ikusi eta norbaitek esan lezake: «Zer ikusi du Ertzaintzak IKTen zelatatze masiboarekin? Ertzaintzak ez ditu herritar guztiak zelatatzen!» Galdera horri erantzuteko, azter dezagun adibidez Kataluniako poliziaren ezkutuko jardunei buruz dakiguna.\nAnonymous taldeak, Mossoek herritar xumeak Twitter sarean zelatatzen zituztela erakutsi zuen. Talde honen 2013ko filtrazio horretan, poliziak aurreko urtean idatzi zituen hainbat txosten argitaratu zituen. Isilpeko txosten horietan Twitter plataforman traol berriak sortu ahala poliziek nola identifikatu, sailkatu eta denboran zehar jarraipena egiten zieten argi eta garbi ikusten da, iruzkinak eta balorazioak gehituz. #1demaig, #caixarolada edo #12m15m bezalako traolak zelatatzea inori normala iruditzen al zaio? Traol bakoitza lehen aldiz nork erabiltzen zuen eta bere lagunak nortzuk ziren aztertzea inori normala iruditzen al zaio? Hori ez al da gizarte mugimenduak zelatatzea? Hori ez al da herritarrak masiboki zelatatzea? Zein interes du datu horien jarraipena egitea? Batutako informazio guzti horrekin zer egiten zen/da? Erantzunik gabe geratuko diren galdera asko… Filtrazio bati esker ezagutu genuen kasu hau ikusita, inork uste al du Mossos d’esquadra horretan aritzen bada Ertzaintza ez dela berdintsu jarduten? Litekeena da Ertzaintzak webgune, blog, Twitter, Facebook, Instagram eta abarren edukiak sistematikoki zelatatzea eta informazio horrekin ezagutzen ez ditugun ekintzak burutzea.\nZerrendan agertzen diren SITEL eta VIDGE sistemak edonori oilo-ipurdia jartzeko modukoak dira, baina ez gaitezen gehiegi luzatu. Interesa duenak irakur dezala Wikipediak zelatatze masiboari buruz duen ataria.\nOndoko grafikoan beste hiru gune geografikotan herritarrek estatuengandik pairatzen duten IKTetako zelatatze baliabideak bildu ditut:\nHirugarren zutabean agertzen diren sistema gehienei buruz ezer gutxi badakigu ere, kasu batzuetan behintzat existitzen direla publikoki onartuta dago. Hala ere, kasu gehienetan talde eta norbanakoek egin dituzten filtrazioei esker dugu beraien berri: WikiLeaks webgunea, Edward Snowden informatzailea, Anonymous taldea eta abar luze bat.\nGrafikoan aipatzen diren baliabideak, aurrekoak bezain zuzen ez digute eragiten, baina tamalez, zeharka bai. Izan ere, estatuek herritarren datu pribatuak elkar trukatzen dituztela jakina da. Horretxegatik, litekeena da gure etxetik atera ez arren grafiko horretan agertzen diren atzerriko sistema batzuetan gure datuak erabiltzea.\nEta zuk zer uste duzu larria bezain ezezaguna den gai honi buruz? ez da horrenbesterako? irabazten ei dugun segurtasunak, gizarte bezala galtzen dugun guztia ordaintzen ote du? zer egin genezake bidegabekeria hauek konpontzeko? informatu? filtrazioak egin? gardentasuna eskatu? legeak aldatu?


Mendaroko ospitaleko mantzentze-lanetako langileak konponbide eske - Soraluze - Plaentxia.eus\nMendaroko ospitaleko mantzentze-lanetako langileak konponbide eske\nBarren.eus 2019-09-02 08:00\nUztailaren 2az geroztik greban daude Mendaroko ospitaleko mantentze-lanez arduratzen den Tecman SVA S.L. enpresako langileak. Eskatzen dute KPIaren araberako soldata igoera -soldatak izoztuta dituzte 2011n Gipuzkoako metaleko herrialdeko hitzarmena sinatu zenetik-, bai eta guardian egiten dituzten orduengatik Osakidetzako mantenimenduko langileek beste kobratzea ere. Aner Agirre langileak eta Jon Baranguan LABeko ordezkariak eman dute egoeraren berri.\nAuzitegira ere jo dute Tecmanek eta Osakidetzak greba eskubidea ukatu dietela salatzeko, eta gaur jakinarazi dute irailaren 20an egingo dela epaiketa, Eibarren. Lan Baldintza prekarioetan ezin dela kalitatezko zerbitzurik eskaini ohartarazi dute, asteartean gertatutakoa adibidetzat jarrita. Sabai zati bat behera etorri zen martitzenean larrialdi zerbitzuetako gunean ur-ihes handi baten ondorioz, eta kalte handiak eragin zituen.\nEnpresa berriaren lan baldintza "prekarioak"\nGreba hasi zutenetik ostegunero egin izan duten moduan elkarretaratzea egin zuten atzo Tecmaneko langileek ospitale atarian, 'Tecman borrokan, lan hitzarmen duin baten alde' lelopean. Maiatzaren 1ean hartu zuen Tecman enpresak ospitaleko mantenimendu zerbitzuaren ardura, eta ordutik, langileen lan baldintzak "izugarri" eskastu direla salatu dute LABek eta langileek eurek. Aner Agirre mantenimenduko langilearen esanetan, "ez da betetzen Osakidetzak pliegoetan jasotako lan baldintzetatik bakar bat ere. Oso lan baldintza prekarioetan ari gara lanean, eta eskatzen duguna ez da beste munduko ezer". Jon Baranguan LABek Industria gaietarako daukan eskualdeko ordezkariak zehaztu duenez, "oinarrizko bi hobekuntza eta Tecman sartu aurretik zituzten lan baldintzetara bueltatzea eskatzen dute funtsean".\nLansaria lau aldiz txikiagoa\nGuardia egun bakoitzeko (22:00etatik 7:00ak bitarteko lanaldia) 11 euro kobratzen dituzte Tecmaneko langileek, eta aldiz, lan bera egiteagatik Osakidetzako mantenimenduko langileek 44 euro kobratzen dituzte. Agirreren esanetan, gaueko lanaldia sortu behar litzateke eta langileak ospitalean bertan izan: "zaintzan gauden denboran lantokitik kanpora gaude, sarri etxean, baina deia jasotzen dugunetik orduerdiko tartean agertu beharra daukagu ospitalera. Ez zaigu iruditzen hori eguneko 11 eurorekin ordaintzen denik. Iruditzen zaigu reten hori kendu eta gaueko lanaldia sortu beharko luketela, ospitalean edonoiz gerta daitekeelako larrialdi bat eta larrialdi kasuetan orduerdiko tartea denbora asko delako".\nAgirrek joan zen asteartean gertatutakoa jarri du gaueko txandarik ez izateak eragindako ondorioen adibidetzat. "Larrialdietarako gunean polibutilenozko hodi batzuk dauzkagu, aspaldian matxura asko izan dituztenak. Osakidetza jakinaren gainean dago, aldiro apurtu egiten direlako. Herenegun, hodi horietako bat apurtu zen eta urez bete ziren larrialdi zerbitzuetako gunea eta radiologia gunea". Lankidea "aldatzeko astirik ere eman gabe joan zen larrialdi zerbitzuetara eta kaosa topatu zuen han". Hiru ordu behar izan zituzten matxura konpontzeko, eta tarte horretan urak "kalte handiak" eragin zituen. "Ura 60 graduko tenperaturan zetorren eta ezin genuen esku hutsik jardun. Ahal genuena egin genuen, baina hiru ordu behar izan genituen dena konpontzeko, eta tarte horretan diru asko balio duten makinak egon ziren bustitzen. Eta hori, gaueko txanda balego, saihestu ahalko zatekeen".\nAlbiste hau Barren.eus-ek argitaratu du eta Creative Commons BY-SA 3.0 lizentziari esker ekarri dugu.


Zer dira Pit bull | arrazak Txakurren Mundua\nPit bull txakurrak oso animalia ezaugarriak dira, oso itxura samurra eta gihar sendoak dituzte. Haien izaera, oraindik uste dena izan arren, ezin hobea da familia askorentzat atseginak, lasaiak dira eta oso ondo moldatu daitezke umeekin.\nHala ere, jakin behar dugu termino horrekin ezagutzen diren hainbat txakur daudela. Pit bull arrazak zer diren jakin nahi al duzu? Ez galdu mezu hau. 🙂\n3 Staffordshire Terrier amerikarra\n6 Munstro urdina\n10 Sudurra gorria\nArraza ezagunena da. Hortik abiatuta, tipologia desberdinak sortu dira. Oso txakur inteligenteak dira, beti gauza berriak ikasteko prest. Zer gehiago, Atseginak dira eta izaera orekatua izateagatik nabarmentzen dira. 13 eta 25kg artean pisatzen dute.\nGorputz trinkoa, oso gihartsua eta bizkorra dute ezaugarri. Beste txakur batzuekin lurralde samarrak dira, baina ez dago entrenamendu metodo on batek (sariekin, eta ez oihuka edo indarkeriarekin) konpondu ezin duenik.. Nabarmentzen dira beren adimenagatik eta maitatzeko eta maitatua sentitzeko nahiarengatik. 11 eta 17kg artean pisatzen dute.\nOso gihartsuak dira. Baina ez zaitez engainatu bere itxurarekin: izugarri maitekorrak eta oso lasaiak dira; Bai, pitbull guztiek bezala, ariketa asko egin behar dute. 35 kg pisatu ditzakete.\nOso txakur arraza deigarria da, burua luzanga duena. Bere begiek begirada hunkigarria islatzen dute. Oso maitagarriak eta ausartak dira. 35 kg-ko pisua har dezakete.\nIrudia - Mastiposde.com\nOso garatutako giharrak dituzten txakurrak dira. Bere burua gutxi gora behera biribila da, begi txikiekin. Txakurren borrokarako pentsatu zuten, gaur egun hori jakina den arren txakurraren portaera haien genetikaren araberakoa da, baita batez ere hezten duten moduaren araberakoa. 35 eta 40kg artean pisatu dezakete.\nIrudia - Razasperrospitbull.wordpress.com\nNapoliko Mastiff eta Dogue de Bordeaux arteko gurutzeak dira, beraz, masailezurrean indar handia dute. Bere konstituzioa lodia eta astuna da. Gorputzaren pisu handiena duten pitbulletako bat dira: ale heldu batek 60 kg har ditzake.\nIzaera orekatua izatea dute ezaugarri. Haurren lagunik onenak bihur daitezkepazientzia dutenez. Buru zabal eta sendoa eta mutur laua dituzte. Bere pisua 15-20kg da.\nMexikoko pitbull izenez ere ezagunak, txikienak dira. Txakur meheak baina gihartsuak dira, zoritxarrez erresistentzia dela eta borrokarako txakur gisa erabiltzen direnak. Txakur hauek gizakiekin azkar konfiantza dute, beraz oso lagun eta bidelagun onak izan daitezke. Bere pisua 15-20kg ingurukoa da.\nUstez Dalmatiako odola dutela uste duten zezenak dira, larrua zuria baita orban beltzekin. Muskulatura azpigaratua dute, eta lasai eta atseginak dira, gizakiekin primeran elkarrekin bizi daitezen. Bere pisua 20-25 kg da.\nHaien larrua marroia edo zuria da, ezti koloreko edo begi berdeak ditu. Bere gorputza argala da, hanka luzeak ditu. 25 eta 30kg artean pisatzen dute.\nSudur Gorriaren antzekoak dira, orbanik gabeko zuriak izan ezik. Begiak beltzak edo urdinak dira.\nSudur Gorritik garatu ziren. Muskulu sistema oso garatua, sendoa eta orekatua duten txakurrak dira haurrekin eta helduekin ondo moldatzen dira.\nTxakur meheak eta gihartsuak dira, ilea marroia edo kolore iluna izan dezakete. Ehiza txakur gisa erabili da. 30 kg pisatu ditzakete.\nKirol gaitasun handia dute, eta haien eraikuntza argala eta gihartsua da. 25 eta 30kg artean pisatzen dute. Garai batean borrokarako txakur gisa erabiltzen ziren.\nIrudia - Pinterest\nFisikoki, bulldog-ak gogorarazten dituzte oso. Oso gihartsuak dira eta hanka sendoak dituzte. Ilearen kolorea zuria da orban marroi edo beltzekin, edo zuria. Docile eta geldoak dira, baina indartsuak ere bai. 40 kg pisatu ditzakete.\nArraza hauetatik zein gustatu zaizu gehien?\nArtikuluaren bide osoa: Txakurren mundua » Txakur orokorrak » Txakur arrazak » Zer dira Pit bull arrazak\nGloria Sanchez esan zuen\nOrale! Ez nekien arraza honen hainbeste barietate zeudenik, pertsonalki, asko gustatu zitzaidan Stuffawler, Amstaff zela pentsatu nuen ... jeje\nArtikulua osoagoa izan dadin, lasterketa batzuk ilustratzea besterik ez zenuke behar, hala ere, oso interesgarria da.\nErantzun Gloria Sánchez-i\nBai, hainbat 🙂 daude\nbull terrier esan zuen\nStuffawler Bull Terrier leinuko beste txakur arraza bat baino gehiago da eta Johnson, Johnsons-etik aparte, bull terrier bat baino mastin bat da. sudur luzanga eta beste batzuk sudur eta terrier motzagoa Boston Terrier eta beste batzuentzat bezala\nPedro Pablo esan zuen\nJoder, Pit Bull Terrier amerikarraren inguruko ezagutza eza izugarria da, Staffordshire bull terrier bat, Staffordshire terrier amerikarra eta bull terrier bat ikusiko ditugu, ez dira Pit Bulls, beste arraza batzuk dira, azken argazkia Johnson lerroko bulldog amerikarra da, Amerikar eta Mexikoko hobia berdinak dira odol lerroaren arabera, Colby odol lerroa da, Sudur Gorria Pitbull mota bat da, boilurraren kolorearekin (sudurra) soilik bereizten dena. marroia beltzaren ordez, ez ilearen koloreagatik, stuwfawler eta munstro urdinak Bully amerikarren afixak dira, ez dute zerikusirik Pit Bull, Gamers eta Pinat-ekin, ez dakit nondik atera dituzun arraza horiek eta Villa Liberty da izena eta Madrilgo hazle batena, hala ere ... ..\nErantzun Pedro Pablori\nNola zaindu txakur castratu berri bat\nNola daude txakurren eta katuen mikrotxipak


Onena Milf Sexu Jokoak – Online Ama Sexu Jokoak\nHandiena online helduen komunitate web orrian\nGozatu Onena MILF Sexu Joko Bilduma Web Orrian\nEz dira asko joerak direla, eta datozen joan munduko porno, baina gehien bat gaur kategoria guztiak denbora guztia da cougars. Oraindik gogoan dut garai hasieran internet porn, noiz guztiak sare ziren, batez ere, protagonista MILFs beren filmak. Eta arrazoi asko daude horretarako. The MILFs dute urtsua amilotxak eta big butts, dute esperientzia cocks eta ez dira dauden guztiak, gure fantasiak, nahiz eta geroztik gaztetan. Eta orain etorri da, garai berri bat porno ertain da joan asetzeko zure desioak sexy mommies., Bilduma Onena MILF Sexu Joko da datozen masiboa liburutegia protagonista hardcore porno movies bertan gozatu ahal izango duzu basatiena porno jokoak interneten eskaintzen du. Jokoak guztiak dugun honetan sartzen bilduma dira, batetik, belaunaldi berri HTML5 oharrak. Berri horiek jokoak ez dira soilik datozen grafikoak hobeto eta gehiago aurreratu eta konplexua da jokatzeko, baina, gainera, gurutze-plataforma erabilgarritasuna, eta horrek esan nahi du ahal izango duzu play guztia, gailu mota guztiak, ez du axola dira, bada, ordenagailu edo mugikorrean., Jokatzeko ari da zuzenean zure nabigatzailean exekutatzen da eta ez da beharrezkoa inolako luzapena, deskargatu edo zatikako.\nGune horrek ekarri dugu duzu joko horiek guztiak ere puntu. Doan da, orduan ezaugarri guztiak behar duzu bikaina nabigazioa eta arakatzen, eta, gainera, zaitu batzuk komunitatearen ezaugarriak erabili ahal izango duzu elkarreragin eta beste jokalari batzuk. Irakurri gehiago honi buruz gure jokoak buruz eta gure gune paragrafo beherago.\nSex Free Games Guztiontzat Gustuko Duten Cougars\nNoiz etorri gure gunean, izango duzu nabarituko dugu protagonista dira bilketa masiboa. Eta, gainera, zenbakiak, bilduma Onena MILF Sexu Joko da, halaber, datozen hainbat kinks eta, nahiz eta desberdinak jokatzeko estilo. Diseinatu ahal izango duzu, azken MILF vixen eta, ondoren, arraio bere disko bilduma sexu simuladoreak dugun plataforma honetan. Batzuk kategoria honetan jokoak dira datozen hainbeste pertsonalizazio hori birsortzeko dezakezu edozein MIFL ezagutzen duzu bizitza errealean., Pertsonalizazio nahiz luzatzen utzi duzu aukeratu zure MILF gorputza mota, bere etnia eta, nahiz eta bere sexu-gaitasunak eta nortasuna.\nBeste alde batetik, bilduma gure gunea da datozen batzuk errealista fantasia simuladoreak guztiak maiz sexu ametsak ditugu, pozik daiteke interaktibo batean jokatzeko. Izan dugu, jokoak guztiak eszenatoki nagusiak porno, batetik, irakasle-ikasle fantasia eta bulego sexu abentura basatiena intzestua topaketa horretan, lortuko duzu esperientzia guztia rola semea, nor bai liluratzen edo blackmails bere ama sartu madarikatu hura., Ez dago beste kategoria gure gunean hori da datozen parodia jokoak eta bertan lortuko duzu arraio beraz, ospetsu asko MILFs batetik marrazki bizidunak, anime, manga eta nahiz zeharkakoa jokoak edo filmak.\nNahi duzu bada, erotismoaren eta, ondoren, behin betiko behar duzu saiatu sorta testu-oinarritutako jokoak dugu hemen. Jokoak hauek dira datozen ipuin mota guztiak, forma gozoenak gehien muturreko. Duzu eskaintzen dute bat jokatzeko bertan, zure erabakiak materia eta bertan bakoitzean erantzuna ematen duzu aldatu egingo da lursail line, hartu behar duzu, hainbat mota guztiak amaiera. Ez dago modu bat da, askoz gehiago, eta besterik ez duzu arakatzeko.\nGozatu Helduen Joko Bat Segurua Eta Benetan Aske Gunean\nSexu-jokoak gure gunean datozen behar duzun guztia kalitate zenbait ekintza. Eta eskaintzen dugun guztia doan. Han ez da modu horren bidez, onura dugu off duzu. Iragarkiak ditugu gunean dira azoka eta inoiz ez dugu redirect duzu beste plataforma batzuk. Inoiz ez dugu edozein eskatu zure datu pertsonalak eta gure enkriptatzen zerbitzari, inork ez du inoiz ezagutu zure IP helbidea. Dena gure gunean diseinatu da, mesedez. Etorri horiek guztiak gozatu jokoak free oraintxe!


Yeregui Familiaren Historia · Yeregui Elkartea\nYEREGUITARRAK 5 BELAUNALDI\nEgiarretako ordularia, 1804, ez dauka orduak adierazteko esferarik, kanpaien bidez ematen zituen orduak. Jose Franciscok egindako ordularia\nYereguitarren saga errementari-ordularigile gisa Jose Franciscorekin hasten da.\nJuan Garmendia Larrañaga historialariak kontatzen digunez, Yereguitarren saga errementari-ordularigile gisa Jose Franciscorekin hasten da. Leitzan jaioa, arotza zen lanbidez, eta zurezko ordulari bat egin zuen Iruñea hiriko azoka batean erakutsi zuena. Ordulariak ordu beteak eta erdiak jotzen zituen. Diotenez, jendeari asko gustatu zitzaion eta burdinezko bat egin zezan animatu zuten. José Francisco Leitzatik Arruitzeko sutegi batera joan zen errementari lanbidea ikasteko. Bi urte egin zituen bertan. Han zegoelarik, Beteluko elizarako ordulari bat egiteko eskatu zioten.\nKontratu publikoa Beteluko ordularia egiteko\nOrdularia egiteko lana eskritura publiko baten bidez itaundu zuten, 1796ko apirilaren 15ean.\nKontratuan azpimarratzen direnak: pendulu erreala, brontzezko bost gurpil, ardatz tornuan landuak, altzairuzko pinoi tenkatuak eta 24 ordurako malgukia. Kontratuak zehaztu du halaber ordulari zaharraren ordaina emango zitzaiola (1748koa zen) eta 86 dukat lanaren hasieran. José Francisco ordulariaren kargu egingo da sei urtez, herriak ordainetan sutegia jarriko diolarik eta baita familiaren mantenua ere denbora horretan guztian. Sei urte eta gero, José Franciscok beste 86 dukat jasotzen ditu, oraingoan, elizak eta herriak ordainduak.\nOrdulari honen bitxikeria da arratsaldeko hiruretan kanpaiak 33 aldiz jo behar duela, Kristoren heriotza eta haren adina gogorarazteko. 1962 urtean Gasteizko Murua etxeak beste ordulari bat jarri zuen Yereguirenaren ordez.\nJosé Franciscoren semea. Juan Manuelek egindako ordularirik ezagunena Iruñeako Udaletxekoa da. 1827an Juan Manuelek ordulari bat egin zuen Iruñeako San Lorentzo elizarako. 1849an, haren osotasunarekin kezkatuta bigarren karlistadako lehergailu batek eragindako beldurrez, Iruñeako Udaletxera eraman zuten. Han jardun zuen 1991 arte. Urte hartan ordulari kontrolatu bat jarri zuten haren ordez. Gaur egun, Iruñeako udal biltegi batean jasota dago.\n1877an ordulari bat egin zuen Altzaga herrirako.\n1884ean ordulari bat egin zuen Espinal herrirako.\nJuan Garmendia Larrañaga (Tolosa 1926-2015) etnografo eta historialariak dio:\nBonifacio Yereguik jarriotako ordularietatik gogoratuko ditut Saldias, Gaintza (Nafarroa), Iriberri eta Martziillarako egindakoak.\nJuan Garmendia Larrañagak elkarrizketa bat egin zion Andres Yereguiri 1970 urte inguruan. Honela dio gizonaz:\nGizon altu samarra da, aurpegi gorrixka du. Haren begi argietan begirada bizi adimentsua nabarmentzen da. Solas atsegin adeitsukoa, haren memoria markaz apartekoa da. “Errementari zaharra” Betelu herriko artxibo bizi bat da…\nAndresek egindako ordularien artean, Izurdiaga, Igoa eta Latasakoak dira nabarmenenak.\nBetelun jaio zen “Indiano Etxean”. Berak idatzitako oharren arabera, Zarauzko Frantziskotarrekin sinatutako konkratu batean jaso zituenak, hamalu urtekin hasi zen ordulari bat egiten Beteluko sutegian. 1896an Benitok ordulari bat egin zuen Zarauzko frantziskotarrentzat. Errementari-ordularigile gisa egindako bizitzan, 80 ordulari kontatu dizkiogu. 80garrena Usurbilgo San Salbador parrokiarako egindakoa da.\n1878 Astigarraga, errementaldelgian egina, gelditua jada.\n1879 Zestoa, errementaldegian egina, badabil.\n1884 Urrexola (Oñati), errementaldegian egina, badabil.\n1896 Zarauzko Frantziskotarretan, Frantziako Morezen egina, geldirik.\n1901 Artadiko San Migelekoa, 1985en gelditua, 2015ean berritua.\n1905 Urrestilla, berezia soinuan: ordu erdiaren ondoren, ordua errepikatzen du. Badabil.\n1910 Zarautz, kanpandorrekoa, 2000an berritua, 2015ean automatizatua.\nBenitoren anaia Serapiok egindako ordularien artean, hauen berri dugu:\n1909 Arano (Navarra), badabil.\n1915 Elizondo (Navarra). Gelditua.\n1921 Goizueta (Navarra), eraitsia eta Goizuetako elizako biltegietan jasoa. Goizuetako kanpandorrearen krokisaren argazkia.\n1921 Irungo Junkal elizakoa. Gelditua.


4 marzo, 2022 by Jokin Erkoreka Dejar un comentario\nArgazkia © Ikusgarri Films\nKulturaren inguruan, gizakiaren begirada aise hertsia izan ohi da; bere inguruabarrak, hezkuntzak eta bestelako isuriek baldintzatzen dute. Elefante bat jostorratzaren begitik igaroarazten saiatzea bezain zaila da zutabe hau. Elefantea: kultura, hizkuntza, eta Historia. Jostorratza: Jokin Erkoreka.\nZinez bidegabea da benetako Historia aztertu eta ilustratu nahi dugunok nahibeste funts ez jasotzea proiektuen garapenerako. Baina maiz halako irrikak korapilatzen zaizkit bestela orokorrean nahikoa pragmatikoa den pertsonalitatean. Ez da zinemagintza ala liburugintza kontu bat, baizik eta epika eta nazio-eraikuntza. Zer izan daiteke interesgarriago? Milioiak banitu, loteria irabaziko banu, jaraunspen ezezagun bat jasoko banu: dena lioake pelikula epikoak finantzatzera. Kontuan hartuta filmak direla kulturaren eramaile nagusiak egun, eta badirudiela epikotasuna, drama eta mezu historikoa direla ildo nagusia –eta baita, fantasia epiko honen barruan (fantasia epikotzat ditut ere bai zinez Historian oinarritutako pasadizoak, finean ez direlako, gehienontzako gutxienez, analisirako aurkezten, gure espirituen aztoratzerako baizik), garaiko pertsonaiekiko fidagaiztasuna eta haien arteko traizioei buruzko kontuak, Game of Thrones telesailaren erara–, Baskoien Historian hainbat eta hainbat eredu daude mundu-mailan interesa sortzeko modukoak, eta bide batez gure nazioaren epika berreskuratzekoak.\nBeti esan izan dut Orreagako setioari buruzko pelikula bat maiteko nukeela, Mel Gibson-ek Apocalypto-rekin egin zuen bezala: bertako hizkuntza errespetatuz, narrazioa txikitik handirantz garatuz, eta bertako paisaia naturalak eta memoria goraipatuz. Aurreratu egin zait, antza denez, Paul Urkijo Alijo zuzendari gasteiztarra. Errementari (Ikusgarri films eta beste batzuk, 2018) ekarri zigun buru berak osatu du Irati (Ikusgarri films, TBA), filme epiko-fantastiko bat, non Baskoi zaharren ohiturak aztertzen diren eta Orreagako setioaren kontu ematen den ere. Gogotsu nabil filme honetaz gozatzeko; esan zatekeen ni bezalako ikuslearentzako asmatua dagoela. Ez dut uste Apocalypto-k zuen thriller kualitatea erreplikatu nahi duenik, baina ez dut ere zalantzarik borroka pasarte zorrozki koreografiatuak egongo direnaz, jantzitegi landuetaz eta Pirinioen aldeko paisaia ederretaz gain. Baina bereziki axola didana hizkuntzaren tratamendua da, eta hemen badago pozteko arrazoirik: Urkijok Errementari-n Gorka Lazkano hizkuntzalariaren laguntza izan zuen, XIX. mendeko hasierako Arabar euskara errepikatzeko (famatua pelikulak jendarteratu zuen Gazin! deia). Nahiz eta askoz hutsune gehiago dagoen IX. mendeko euskararen ezagutzan, ikusi nahiko nuke nola berreraikitzen duten pelikula baterako. Zorionez, Historiaren moldaketa hau doiagoa izango da hizkuntzalaritzarekiko beste saiakera moderno batzuk baino (e.g. Akelarre, 2020).\nBaskoiok Charlemagne buztana hanka tartean sartuta Parisa bidali genueneko aldiaren moldaketa ikusteko zain, otutzen zaizkit beste hainbat garai eta pasadizo pelikularatze bat merezi zezaketenak. Argiena, Nafarroako erresumaren azken hamarkadetan zentratua, eta bereziki, 1512an Amaiurko gazteluan egindako defentsa. Badugu oinarritzeko moduko idatzizko materiala (Joseba Asiron eta Martintxok landutako Amets urratua komikia), zeinak Xabier-ko gazteluko jauntxo militarren ikuspegitik lantzen dituen XV. mendearen amaierako leinu gerren azken astinduak eta nola Gaztelako erresumak, hauek aprobetxatuz, Nafarroako erresuma indarrez hartu zuten, soilik hamarkada gutxi batzuen ondoren Amaiurko gaztelua berrartu zezaten Donibane Garazitik nafar jauntxoek, 300 gizoneko goarnizioak aurre egin ziola bertan 10.000 gizoneko osatutako gaztelar gudarosteari.\nInteresgarriak lirateke ere, beti ikuspegi historikotik, karlistadak, Errementari-k berak ala Handia-k (Moriarti eta beste batzuk, 2018) alboz ukitzen dituztenak. Imajinatu: Fernando Azpisugearen botereagatiko borroka, bere heriotza eta horrek Madrilen eta Forudun lurraldeen artean sortzen dituen arrakalak, egun arte luzatzen direnak. Antso IV. Peinalengoaren gorteko tirabirak eta bere anai-arrebek hura erail zuteneko erak Bardo Hilezkorraren Macbeth-en mailako lana eman ziezaguken. Halaber, Bizkaiko Jaurerriaren osaketa mitikoak ere baditu hainbat elementu interesgarri, hala nola erromatarren osteko independentzia politikoa, jauntxo arabe zein kristauekiko liskarrak, Gernikako batzaren osaketa eta Jaun Zuriaren helduera. Azken aukera gozoago dakusat Anton Erkorekaren Los vikingos en Euskal Herria (Ekain, 1995) irakurri ondoren, non egileak iaioki marrazten duen bikingoek Mundakako itsasadarrean izan zuten presentziaren hipotesia.\nHau idazten ari naizela, San Ildefonsoko umeak badabiltza zenbakiak aldarrika, eta ni hatzak uztarturik nabil, ordainduko badute nire ametsa. Altxor publikotik ezer gutxi espero dezaket, gure garaiko Izurri Beltzari adi baitaude gastuak, behar denez. Akaso horixe da Erdi Arotik hain gustuko duguna: gure garaiarekiko paralelotasunak argi marraztu daitezkeela, gure zeitgeist partikularra oso leku txarrean uzten badu ere.\nBakea eta maitasuna!\nBilbotarra, musikaria, poeta eta athleticzalea, bereziki. Beste hainbat gauza hein askotarikoetan: maitale transozeanikoa, garagardogilea, eta txakur baten gurasoa. Gasteizen, Bartzelonan eta Aberdeen-en bizia. Deustun ikasi nuen zuzenbidea, eta kaleetan beste guztia. XIII. Blas de Otero lehiaketaren irabazlea.\nLatest posts by Jokin Erkoreka (see all)\nIDLES - 14 marzo, 2022\nOrreaga, etab. - 4 marzo, 2022\nEl eucalipto - 12 noviembre, 2021\nazalberritu - 2 junio, 2021\nArchivado en:Columna, Zona critica Etiquetado con:jostorratzaren-begia


San Tomas, zientzialarien patroia? | Faroa\n← Amarauna irratsaioan\n“Puntua” aldizkariaren aurkezpenean →\nThe Unbelievers dokumentala ikusi nuenean, arreta eman zidan Richard Dawkins biologoak eta Lawrence Krauss fisikariaren arteko elkarrizketa batek Royal Society izeneko museoan, Londresen. Bertan, zirela, Kraussek aitortu zion bere lagunari San Andres omen dela Royal Society delakoaren patroia. Eta Dawkinsek erantzun: “Eta zergatik ez Tomas zalantzatia? Bera litzateke Zientziaren patroi egokia”.\nSan Tomas zuen gogoan Richard Dawkinsek, Jesukristoren apostoluetako bat, zergatik eta ez zuelako sinetsi bere lagunek esana, Jesus berpiztu egin zela. Honela kontatzen du San Joanen ebangelioak pasadizo hura, Tomasek zelan erantzun zien beste apostoluei:\nHaren eskuetan iltzezuloak ikusten ez baditut, nire behatza Haren iltzezuloetan sartzen ez baditut, eta nire eskua Haren saihetsean, ez dut sinetsiko.\nAlegia, Tomas ebidentziak eskatzen ari zitzaizkien bere lagunei, orduan eta gaur zientzialariek egiten duten gauza bera, zientzia zalantzak aurreratu baitu beti. Horregatik Dawkinsen proposamena.\nElizak, ordea, gutxietzi egin zuen Tomasen jarrera. Ebangelista berak kontatzen duenez, zortzi egun geroago horrela erantzun omen zion Jesukristok berak Tomas sinesgogorrari:\nEkatzu behatz hori, hona hemen nire eskuak; ekatzu esku hori, eta sar ezazu nire saihetsean; eta ez izan sinesgogor, sinestedun baizik.\nAlegia, utzi alde batera ebidentziak, ez eskatu horrelakorik, eta sinetsi nik esandakoa. Hori izan da Eliza katolikoaren jarrera, eta horrek ekarri zuen Inkisizioa, zeinaren bidez Elizak torturatu eta hil egin zituen sinesgogorrak.\nKategoria: Zientzia Etiketak 2014, dawkins, ebanjelioa, eliza, krauss, tomas, unbelievers. Gorde lotura.


RED Enpresa bat kudeatzen duten RED baimenduen kontsulta fe341581-0456-4f63-ba73-1b7993b6ad61 RED 56a3b65c-d5d6-4023-a2a0-9cb24d2111e3\nEnpresa bat kudeatzen duten RED baimenduen kontsulta < Itzuli\nEnpresentzat, Kotizazio Kontuaren Kodea duten enpresariak barne, Gizarte Segurantzan izena emanda badaude.\nCCC bati lotutako RED baimenduaren kontsulta.\nBanako enpresariek, CCCez gain, beren NAF zenbakia RED baimendu bati esleitu zaion edo ez ere kontsulta dezakete.\nCCC edo NAF zenbakia baimendu bati esleitu bazaio, horren inguruko xehetasunak ere kontsulta ditzake.\nCCC eta/edo NAF bakoitza zein RED baimenduri esleitu zaion ezagutzeko historia kontsultatzea.\nCCC baten RED baimenduei buruzko informazioa pantailan agertuko da zuzenean.\nEnpresa bateko buru diren RED baimendunen kontsulta-zerbitzuaren eskuliburua (PDF, 1180 Kb) 13/10/2020


Herri Ondarea :: Bedarra batzea behar gogorra\nLehen bedar sikua ez zan horrenbeste egoten, soloa egoten zalako gehiago, eta ez egoalako terrenorik libre. Garia ereiteari itxi jakonean, leku gehiago egon zan bedarrarentzat, artoarentzat eta patatearentzat, eta orduan bedar siku gehiago eukiten hasi ziran. Gurdian ekarten eben etxera eta sardeagaz igon lastegira. Goian egoanean bere zabaldu eta behar dan moduan ipini behar izaten eben. Behar handia izaten zan, ze hautsa alderdi guztietan egoan, eta euri-ugerragaz busti ezkero, hondino gehiago. Behar txarra izaten zanez, gazteak ibilten ziran beharrotan, eurek eukien indarra eta.\nHerriko jaietan egoten ziranak


Ikasmaterialen Aholku Batzordea / Irakaskuntza / 2005-07-11 / 07:00\nEusko Jaurlaritzaren Hezkuntza Sailaren Ikasmaterialen Aholku Batzordea estilo-liburua osatzen ari da, ikasmaterialak egiteko hizkuntza-irizpideak finkatuta egon daitezen. Atalka argitaratuko dute: lehen atala "Ortotipografia" izenekoa da. Joxe Ramon Zubimendik prestatu du eta bertan jasotako hainbat irizpidek Euskaltzaindiaren oniritzia ere jaso du. "Ortotipografia" lana oso-osorik erabili.com-en daukazu esku-eskura.\nUrteak dira Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailak, Euskara Zerbitzuaren bidez, euskal ikasmaterialgintzari ekin ziona. Hezkuntzajarduna artez eta moldez aurrera eramateko behar-beharrezkoak diren lanabesen artean, izan ere, lehentasun osoa dute ikas- eta irakasmaterialek. Unibertsitate aurreko ikasmailetarako euskarazko ikasmaterialak sortu, argitara eman eta zabalkundea ziurtatzen saiatzen da Saila. Xede horixe du EIMAk, bere sorreratik.\nIkasmaterial horiek egokiak eta kalitatezkoak direla ziurtatzeko, hizkuntzazko eta edukizko azterketak egiten zaizkie eskola-materialei. Azterketa hori egiteko ardura, aspaldiko urteotan, teknikari berezituen eskuetan ipinia du Sailak. Hizkuntzazko egokitasun-azterketa, konkretuki, Euskara Zerbitzuak bideratzen du hainbat onespen-aztertzaileren lankidetzaz.\nAzterketa modu horri dagokionez, bi dira onespen-aztertzaile horiek baliatzen dituzten egokitasun-irizpideak: alde batetik Euskaltzaindiaren arauak, gomendioak eta aholkuak; bestetik, berriz, Ikasmaterialen Aholku Batzordeak (IABk) emandako argibideak eta aholkuak. Xabier Mendiguren Bereziartu (Euskal Editoreen Elkarteak izendatua), Joxe Ramon Zubimendi (Euskaltzaindiak izendatua), Juan Gartzia Garmendia (EIZIEk izendatua), Andres Alberdi (Hizkuntzazko egokitasun-azterketarako adituen koordinatzailea) eta Euskara Zerbitzua dira aholku-batzorde horren kide.\nItsaso nahasia gertatzen da, askotan, euskararen itsasoa. Hizkuntzaren erabilera zuzen eta egokia izanik helburu, normalizazio-lan horren babes-portua urrutitxo ikusten da sarri. Itsaso nahasi horretan ez da lan samurra izaten, nolanahi ere, araugintzan diharduenarena. Baina ibili beste erremediorik ez dago, are hain oinarrizkoa den eginkizunean asmatu nahi badugu: gure eskola-umeei eta gazteei hizkuntza egokia eta kalitatezkoa eskaintzea.\nHala, bere-bereak dituen eskuduntzen harira, eskola-materialen Estilo Liburua osatzea du asmo aspaldidanik Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailak. Esku artean duzun ortotipografiari buruzko liburuki hau ez da izango langintza bakarra, testuinguru zabalago horren hasierako zatia baizik. Hainbat dira euskarazko ikasmaterialen hizkuntzazko egokitasun-azterketa ahalbidetu aldera finkatu, adostu eta eguneratu beharreko hizkuntza-irizpideak. Horretan dihardu Ikasmaterialen Aholku Batzordeak. Liburuki hau duzu, hortaz, lehena, baina ez azkena. Dagoeneko egin da zenbait urrats, eta abian dira beste hainbat txosten ere (Erdarazko egituren kalkoak, Morfosintaxia, Onomastika, eta abar).\nOrtotipografia izena eman diogun liburuki hau duzu, esan bezala, asmo zabal horren lehen emaitza. Aholku Batzordeko kide den Joxe Ramon Zubimendik atondu du, baina jende askoren ekarpenak jaso ditu bere ibilbide luzean. Aholku Batzordeko kideenak, lehen eta azken faseetan; baina ez haienak bakarrik. Ibilbide kalkulatua eta irekia eman nahi izan zitzaion hasieratik; irakasmaterialen esparrutik landa ere eragina izateko modukoa. Hartara, kontsulta zabala egin zen, eta denbora hartu zen azterketarako: urtebete pasa. Euskaltzain, idazle, onespenaztertzaile, argitaletxeetako teknikari, itzultzaile, eskoletako hainbat irakasle..., jende asko izan da lehen idazkuntza hari bere ekarpen-erreparo-zuzenketak eta hobespen-oharrak egiteko aukera izan eta egin duena. Emankorra gertatu da esperientzia. Eskerrik asko denei.\nZabalkundeari eta eraginkortasunari begira, azkenik, Euskaltzaindiaren oniritzia ere behar zuen lanak. Horixe eskatu zitzaion Akademiari. Hona hemen bertako Jagon Sailaren erantzuna:\nEuskaltzaindiko Jagon Sailak, Corpus batzordearen bidez, puntuz puntu aztertu du Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailak, 2003ko apirilaren 11n, irizpen eske, Euskaltzaindiari aurkeztutako Ortotipografia lana.\nJagon Saileko Corpus batzordeak egoki eta taxuzkoa deritzo Ortotipografia lan horri, eta oniritzia eman dio.\nOniritzi honek ez ditu ez murriztuko eta ez baldintzatuko Euskaltzaindiak gerora alor horretan erabaki ditzakeenak.\nBestalde, Jagon Saileko Corpus batzordeak erabaki du Ortotipografia lanak eranskin gisa dakarren "Hitz elkartuen idazkera" izeneko atala ez epaitzea eta atal horri buruzko irizpenik ez ematea. Hortaz, oniritzi honek ez du bere barruan hartzen "Hitz elkartuen idazkera" izeneko eranskina.\nBilbon, 2003ko urriaren 17an\n"Egoki eta taxuzkoa deritzo" Euskaltzaindiak, beraz, aholku-batzordeak egindako lanari. Berri ona da hori, esparru honetan lanean ari garenontzat: urtean ehunka ikasliburu idazten dituzten egileentzat, argitaletxeetan material horien orrazketa-lanaz arduratzen diren teknikarientzat eta, nola ez, ikasmaterial horiek hizkuntza aldetik egokiak diren ala ez aztertu behar duten espezialistentzat. Babes sendoa dakar Euskaltzaindiaren oniritziak, horrezaz gainera, Joxe Ramon Zubimendik eta batzordekide guztiek egindako lan-saioarentzat. Egindako lanaren babesa, batetik; eginbidean ditugun gainerakoekin antzera jokatzeko konfiantza, bestetik. Eskerrak eman nahi dizkio Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailak Euskaltzaindiari. Bere oniritzia kontuan hartzen eta betearazten ahaleginduko da Saila, araubidezkoa denez.\nKonpondu ez den arazo batek hor dirau, hala ere: Sailak ez du arazo hori ezkutatu nahi. "Hitz elkartuen idazkera" atala da, hain zuzen, auzitan dagoena. Euskaltzaindiak ez du atal hori epaitu, eta ez du horretaz irizpenik eman. Ulertzekoa da, Euskaltzaindiaren beraren ARAUetako baten -25. arauaren- garapena baitakar horrek eta, nolabait, jatorrizko arauaren estutzea inondik ere.\nGauzak horrela, zer eskakizun molde eta maila ezarriko dira hemendik aurrera, ortotipografiari dagokionez, EIMAko onespen-azterketetan? Erantzuna argia eta zehatza da:\nLiburuki honek jasotzen duen ortotipografia-araudia eskatuko du Hezkuntza Sailak hemendik aurrera, bere laguntzaz kaleratzekoak diren ikasmaterialetan.\nHitz elkartuen idazkera kontuan, bestalde, ortotipografiako liburuki honetan egin den hautuari eustea irizten dio egokiena Ikas-materialen Aholku Batzordeak. Iritzi hori gogoan izanik, horixe gomendatzen du Sailak bere alorreko ikasmaterialetarako.\nGomendio hori gomendio baino ez da, jakina. Euskaltzaindiak bere garaian ebatzi moduan, hitz elkartuetako marratxoaren auzi horretan idazkera bat baino gehiago daude, egon, aukeran (kultur astea, kultura astea, kultura-astea). Hala ere, aukerak aukera, logikoa eta zilegizkoa dirudi gutxieneko koherentzia bati jarraitu behar zaiola esatea: nahi den arau moldeari jarraitu, baina betiere koherente izanaz egindako aukerarekin. Horixe bera gomendatzen du Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailak.\nBesterik ez, honenbestez. Beti bezala zeu zara, irakurle, afera honetan epaile eta eragile. Euskararen onerako, ahalegin honetan asmatu izana da gure uste eta desio bakarra. Zernahi dela ere, ordea, jakizu zure ekarpen baliotsuak jasotzeko prest gauzkazula noiznahi. Hemen gaude: huiseus4@ej-gv.es\nLehenengo liburuki hau probetxugarri gerta dakigula guztioi, eta bere ondoren etorriko direnen bide-erakusle argia gerta dadila. Hala desio du Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailak, eta halaxe adierazten dut bere izenean.\n1. Letra arruntez idazten dira testuak, bereziki zehaztuko ditugunak izan ezik.\n2. Letra arruntez (eta kakotxik gabe) idazten dira honelako izen bereziak:\nErlijio, mito, ipuin zahar eta abarretan ageri diren izenak\nMari, Jainkoa, Ortzi, Zeus, Thor, Ala, Manitu, Wakantanka, Mikelats, Basajaun, San Martin, Apolo, Bako, Herkules, Thule, Atlantida...\nBerezko nahiz legezko pertsona, enpresa eta erakundeen izenak; baita erdal izena dutenenak ere\nJokin Retegi, Beatriz Arregi, Juan Luis Gallego eraikuntzak, Ocaso aseguruak, American Airlines, La Roncalesa, Ediciones B, Telecinco, Radio France, Euskaltel, Eusko Jaurlaritza, Euskaltzaindia...\nIzenordeak (goitizenak, ezizenak, izengaiztoak, izen artistikoak...)\nBilintx, Antso Jakituna, Orixe, Bernardo Atxaga, Sakabi, Urtain, Markinako Lehoia, Argala, Idi Zuria, Oilaloka, Xelebre, Txapas, Cantinflas, Bob Dylan...\nIzenarekin batera datorrenean, kakotx artean idaztekoa da izenordea (letrakera etzana ere erabiltzen da horretarako): Indalezio Bizkarrondo «Bilintx», Nikolas Ormaetxea «Orixe», Jose Manuel Lujanbio «Txirrita»ren bertsoak...\nOrkestra, musika-talde, antzerki-talde, dantza-talde eta abarren izenak\nEuskadiko Orkestra Sinfonikoa, Oskorri, Eskifaia abesbatza, Lin Ton Taun, Beatles, Ttanttaka, Orain, Udaberri dantza-taldea...\nKomiki, film, antzerki eta ipuinetako protagonisten izenak eta etxe-abereei ezarritako banakako izenak\nPintto, Bat, Xola, Xarpa, Linda, Mixi, Nala, Pluto, Milu, Tintin, Asterix, Corto Maltese, Sam Spade, Indiana Jones, Sherlock Holmes, Maigret, Madame Kontxesi, James Bond, Superman, Philip Marlowe...\nEtxe, baserri, mendi, ibai, zubi, etxadi, kale, plaza, auzo, herri, hiri eta abarren izenak; baita denda, taberna, zinema, antzoki, jatetxe, ostatu, hotel, dantzaleku eta abarrenak ere\nArotzenea, Aiztondo baserria, Ernio mendia, Araxes ibaia, Aliriko zubia, Errotaburu etxadia, Artekale, Foruen plaza, Urdaiaga auzoa, Zubieta herria, Bilbo hiria, Irutxulo oihal-denda, Denontzat taberna, Gure Txokoa elkartea, Astoria zinema, Arriaga antzokia, Akelarre jatetxea, Iturri ostatua, Arantzazu hotela...\nMerkataritzako marka, modelo eta salgaien izenak\nCitroen Vip berria, Remelluri ardo zaharra, Cola Cao beroa, Coca Cola hotza, bi Aspirina...\nLetra xehez ere idatz daitezke izen arrunt bihurtu diren markak: esate baterako, aspirina.\nLege, dekretu, arau eta gainerako agiri ofizialen izenak\n6/89 Legea, uztailaren 6koa, Euskal Funtzio Publikoari buruzkoa.\n222/2001 Dekretua, urriaren 16koa, Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailaren egitura organikoa ezartzen duena.\nAgindua, 1999ko maiatzaren 11koa, Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa sailburuarena, Euskal Autonomia Erkidegoko irakasle-lantaldeei laguntzak emateko deia egiten duena.\n3. Letra arruntez (eta punturik gabe) idazten dira siglak, baita izen osoa letra etzanez idatzi beharreko izenenak ere.\nNiri berdin dit AEB irakurri nahiz Ameriketako Estatu Batuak irakurri.\nOrduan hasi zen EGLU argitaratzen; alegia, Euskal Gramatika: Lehen Urratsak.\n4. Letra arruntez idazten dira, nazioarteko arauak betez, zientziaren alorreko hainbat sinbolo-eta: unitateak, elementu kimikoak... Beraz, matematika, fisika, teknologia eta gisako zientziak idatziz lantzean, nazioarteko estandarraren arabera erabiliko da letrakera arrunta euskaraz ere (ikus, adibidez, neurri-izenen atala).\nLetra arruntez idazten dira, esaterako, h (ordu), min (minutu), s (segundo), g (gramo), kg (kilogramo), m (metro) eta cm (zentimetro).\n5. Letra arruntez idazten dira Interneteko helbideak.\nwww.euskaltzaindia.net, info@euskaltzaindia.net, urlia@auskalo.com...\n6. Letra arruntez eta kakotx artean idazten dira:\nHitzez hitzeko aipamenak\nOharrak zera dio: «Legebiltzarraren erabakien jakinarazpenak dira legeak, eta Gobernuak bere osoan hartutako erabakiak dira Dekretuak. Baina Aginduak (eta horrelakoak dira Ebazpenak eta Deialdiak) maila beheragoko organoren baten erabakiak dira; horregatik, Agindu bakoitzaren izenean, organoa zehazten da lehenik».\nIragarki, armarri eta abarretako ikurritzen aipamenak\nOrduan ikusi zuen, ateburuan erdi ezkutaturik, "Ezina ekinaz egina" idazkuna.\nGogoratu Euskadi Irratiaren «Esan eta izan» leloa eta ETBko «Ibai zikina? Hi bai zikina!» iragarkia.\nNorbaiten izenaz gainera, izenaren ondoren aipatutako norbait horren izenordea(k)\nIndalezio Bizkarrondo «Bilintx», Nikolas Ormaetxea «Orixe», Jose Manuel Lujanbio «Txirrita»ren bertsoak...\nArgitalpen nagusiago baten zati baizik ez diren artikulu eta abarren izenak\nArgia aldizkariaren joan den asteko aleak dakar "Festarik behar bada" artikulua.\nBihar, Goenkale telesaileko atal berezia, "Gabon, bonbon" izenekoa.\nHitzaldi, mahai-inguru, erakusketa eta abarren izenak\nEuskaltzaindiaren XV. biltzarrean, Bilbon, "Euskalkiak gaur" mahai-ingurua egin zen.\nAltxerri galerian dago Fernando Arenazaren "Begi-bihotzez" saileko margolanen erakusketa.\n7. Letra arruntez idazten dira ortografiako puntuazio-markak (komak, puntu eta komak, puntuak...), marra ortografikoak, galderamarkak, harridura-markak eta itxitura-markak (parentesiak, taketak, giltzak...); bestelako letrakera duten testuetan izan ezik.\nEuskal Herrian bertakoak dira gaztainondoa (Castanea sativa) eta pagoa (Fagus sylvatica), erdal jatorriko izenagatik besterik dirudien arren.\nAzter dezagun [-(e)kiko + izenondoa + izan] kasua.\n1. Letra etzanez idazten dira argitalpenen izenak: liburuen eta tesien izenburuak, aldizkari (egunkari, astekari, hilabetekari...) eta komiki guztien izenak, ikus-entzunezko (abesti, antzerki, film, disko, irratsaio, telesaio...) guztien izenak eta bestelako artelan (pintura, eskultura...) jakinen izenak.\nOrixeren Euskaldunak liburua, Mikel Amondarainen Baliabide teknikoak gorren irakaskuntzan tesia, Argia aldizkaria, El Capitán Trueno komikia, Blade Runner filma, Goizean behin irratsaioa...\nLetra etzanez idatzitako izen horiek, gainera, kakotx artean sartu behar dira beste izenburu baten zati direnean.\nAtzo aurkeztu zen Orixeren "Euskaldunak" edo paradisu galdua liburua.\nBaina lana argitalpenaren zati besterik ez denean, hau da, ale bereko beste zenbait lanekin batera argitaratua denean (aldizkariko artikulu bat, liburuko atal bat, zenbait kantaren arteko abesti bat...), orduan ez da letra etzanez idatzi behar izena, baizik eta letra arruntez eta kakotx artean.\n2. Letra etzanez idazten dira izen berezia ezarri izan zaien itsasontzi, hegazkin, espaziontzi, ezpata, kanpai, kanoi eta abar jakinen izenak.\nHondarribikoen Ama Guadalupekoa trainerua, Tolosako Nairobitarra autobusa, Txirri eta Mirri Tortolika hegazkinean, emakume bakarra Mir espaziontzian, Excalibur ezpata, karlisten Izeba Maria kanoia eta alemanen Berta Handia kanoitzarra...\nBaina letra arruntez idazten dira ibilgailuen markak eta modeloak eta, oro har, gainerako tresna eta tramankuluen izenak ere.\nGarajean, berriz, Renault Espace bat eta bi bizikleta Orbea.\nOgia txigortzeko, Fagor Elegance duzu egokiena.\nLurrera eraitsi dituzte Concorde bat eta Boeing 747 bat.\n3. Letra etzanez idazten dira, eta letra larriz hasita, izakiak (animaliak, landareak, birusak...) zehazki aipatzeko dauden latinezko izen zientifikoak.\nIzokina (Salmo salar) oso ugaria omen zen, lehen, Oria ibaiko uretan. Bi etsai zituen: gizakia eta igaraba (Lutra lutra). Baina, azkenean, kutsaduraren kutsaduraz galdu ziren Oriako izokinak.\nVaccinia birusaren diametroa 0,267 mikrakoa da.\nBaina letra arruntez idazten da izen zientifiko horietako zenbaitek, bereziki landareen izenek, inoiz amaieran daramaten laburdura.\nEkainaren hasieran landatu edota kimatu behar da mimosa (Acacia dealbata L.).\n4. Letra etzanez idazten dira testuan nabarmendu nahi direnak:\nHitza ohartukiago adierazteko\nLanean dagoela? Ez dira gauza bera lanean egotea eta lan egitea.\nHitzari berari buruz jarduteko (metahizkuntza)\nBeharrezkoa da, hala dagokionean, koma jartzea eta lokailuaren aurrean.\nHitzaren esanahia edo adiera aipatzeko\nHaurrek pitxitxi esaten diote katuari.\nHitza jakinaren gainean gaizki idatzita dagoela adierazteko\nHauxe bizikleta edela! Honen gainean kolika-kolika ibiliko nauk.\nAdiera bereziko hitza dela adierazteko\nErtzainak agertzean, bazterrera bota zuen txokolate puska.\nErdal hitza dela adierazteko\nBaina zer password eta zer arraio!?\nBaina letra arruntez idazten dira Euskaltzaindiak batasunerako onetsitako erdal jatorriko hitzak: camping, laser, radar... Zalantzazkoetan, ikus Hiztegi Batua.\nNoiz hasi zinen marihuana erretzen?\n5. Letra etzanez idazten dira, nazioarteko arauak betez, zientziaren alorreko hainbat sinbolo-eta: magnitudeak, ekuazioak... Beraz, matematika, fisika, teknologia eta gisakoak idatziz lantzean, nazioarteko estandarraren arabera erabiliko da letrakera etzana euskaraz ere.\nLetra etzanez adierazten dira, besteak beste, P presioa, t denbora, T tenperatura eta c argiaren abiadura.\n6. Letra etzanez (edo lodiz edo kakotx artean) idatzitako hitzak deklinatzean, letra arruntez erantsi behar zaie aldian aldiko deklinabide-atzizkia; baita horrek "-a" itsatsiaren galera badakar ere. Ez dago marratxoa erabili beharrik bien arteko lotura egiteko, eta marratxorik gabeko lotura hobesten da.\nPoemako "begietan eoki" dela eta, uste dut ehoren forma dugula aurrean, ez egonena.\nHonako hau, ordea, Laborantzako liburutik hartua da; ez Hiztegi Batutik.\nAndu Lertxundiren Hamaseigarrenean aidanezeko pertsonaia da Kornelio.\nMikel Zarateren Euskal literaturatik hartutako adibidea duzu hori.\nHorrelakoetan, ohiturei begiratzen die historialariak, ez jarrerei.\n7. Egunkarietako izenburuetan-eta, salbuespenez, ez da letra etzanik erabiltzen, eta kakotx artean eman ohi dira letra etzanez idatzi beharrekoak.\nGogoratu, bestalde, liburuen azalean, aldizkarien izenean, iragarkietan eta halakoetan, salbuespen modura, erabil daitekeela letra larririk, ortografiako legeez dagokienaz gainerakorik.\nHor ari zen Euskaldunon Egunkaria ere irakurleak euskaraz trebatzen.\nEsaterako, hainbat alez osatutako liburu-bildumen tituluetako hitz nagusiak letra larriz hasita idazten dira testu barruan ere. Baita, ale bakarra izan arren, argitaraldiz argitaraldi osatuz doazen obren tituluetako hitz nagusiak ere.\nLan bikainak dira Euskal Gramatika: Lehen Urratsak eta Orotariko Euskal Hiztegia.\nArgitaraldiz argitaraldi nabarmen osatuago helduko zaigu Hiztegi Batua.\nKontu eman «hitz nagusiak» esan dugula (izenak, izenondoak...); horrelako lanen tituluetako hitz guzti-guztiak ez baitira letra larriz hasita idaztekoak.\nGogoan izan, hala ere, letra larriaren erabilera horiek denak salbuespenak direla.\n8. Adibideak eta gisakoak ematean, ez da gomendagarria letrakera etzana hartzea oinarritzat; izan ere, horrela jokatuz gero, sistema guztia berrantolatu behar da. Adibideak, aipamenak eta abar testu arruntetik bereizteko, askoz hobe da aukerako baliabide tipografikoak erabiltzea: letratipoa aldatzea, letratipoaren neurria aldatzea...\nLetra lodia nekez irakurtzen da, baina erraz ikusten. Horregatik da horren erabilia iragarkietan: hain zuzen ere, oso nabarmena delako. Beraz, oso erabilia da publizitatean, aski erabilia aldizkarietan (koloretako irudiz jositako astekarietan-eta gehiago egunkarietan baino) eta gutxi erabilia liburuetan.\nEguneroko testugintzan edota liburugintzan, letra lodiz idazten dira izenburuak, atalburuak, azpiatalburuak eta gisakoak. Horrez gainera, oso gutxitan erabiliko da, ez bada ohar-markaren bat ikusarazteko nahiz letra etzanez idatzitako testu zatietako hitzen bat nabarmentzeko edo.\nHiztegietan bai, sarri erabiltzen da; begiak albait arinen aurki dezan bila dabilen hitza. Baina hiztegigintza alor berezia da eta tipografia-arau bereziak ditu, honako adibide hauetan ikus daitekeenez:\nagiri. iz. (1761). Zerbait frogatzeko, zerbaiten berri emateko balio duen izkribua. Ik. dokumentu.\nagiritegi. iz. (1945). Artxiboa.\nagirizain. iz. (1859). Artxibozaina.\nagitu, agi, agitzen. da ad. (1760). Gertatu.\nAdibide horietako zenbait erabilera tipografiko okerrak edo desegokiak lirateke testugintza arruntean. Esate baterako:\nLaburdurak (iz. eta ad.) letra arruntez idatzi behar dira, ez letra etzanez.\nHitz laburrak ez dira laburtu behar. Ez da egokia ikus hitza laburturik idaztea testu arruntetan.\nEz da egokia dokumentu hitza letra lodiz idaztea testu arrunt batean.\nEz da egokia letraren neurria horrela aldatzea testu arrunteko lerro batean.\nBaina, esan bezala, hiztegigintza alor berezia da eta tipografia-arau bereziak ditu.\nAlboko kakotxak [« »] dira nagusi, baina kasu sinpleetan kakotx bikoitzak [" "] ere erabil daitezke.\n1. Kakotx artean (eta letra arruntez) idatzi behar dira:\nAzalpenak zera dio: «Legebiltzarraren erabakien jakinarazpenak dira Legeak, eta Gobernuak bere osoan hartutako erabakiak dira Dekretuak. Baina Aginduak (eta horrelakoak dira Ebazpenak eta Deialdiak) maila beheragoko organoren baten erabakiak dira; horregatik, Agindu bakoitzaren izenean, organoa zehazten da lehenik».\nHitzez hitz aipatutako pasarteak, berez, kakotx arteko zatirik balu jatorrizko testuan, orduan beste kakotx mota bat erabili behar da aipamen osoaren hasieran eta bukaeran. Hauxe da kakotx moten maila-antolaketa: «aaa "bbb `ccc' bbb" aaa».\nNorbaiten izenaz gainera, izenaren ondoren aipatutako norbait horren beraren izenordea(k)\nArgitalpen nagusiago baten zati diren artikulu eta abarren izenak\nEuskaltzaindiaren XV. biltzarrean, Bilbon, "Euskalkiak gaur" mahaiingurua egin zen.\n2. Kakotx artean sartu behar dira (eta dena letra etzanez idatzi) beste izenburu baten zati diren izenburuak-eta.\n3. Kakotx artean sartu ohi dira ironiaz (hitzaz bestera) adierazitako hitzak: alegia, hitz jakin baten adiera ohiko esanahiaren aurkakoa dela adierazi nahi denean.\nOso gizon «zintzo»aren ospea zuen diruzainak. Kutxan genuen guztia hartuta hanka egin zuen!\nLetra etzanez ere adieraz daitezke horrelakoak.\n4. Honela eragiten diote kakotxek puntuazioari amaieran:\nHitzez hitzeko aipamenari akotazioak eranstean, alboko kakotxak erabili behar dira; baina aipamenaren hasieran eta bukaeran bakarrik (gero, testuok inprentara eramatean, begiratu kakotx motak).\n«Herri oso bat itzultzaile bihurtzeak dio Mitxelenak baditu bere arriskuak, ongi agerikoak gainera».\nMolde hori hobesten dugu, eta ez honako hau:\n«Herri oso bat itzultzaile bihurtzeak», dio Mitxelenak, «baditu bere arriskuak, ongi agerikoak gainera».\nKakotx artekoa hiru puntuz, galdera-markaz nahiz harridura-markaz amaitzen denean, ez da galtzen amaierako marka hori: ipini egin behar da. Eta ondoren, kakotxen ondoren, perpaus osoari dagokion puntuazioa.\nHala esan dio: «Saiatu, saiatu naiz; baina...». Eta gero: «Baina nor zara zu ni horrela estutzeko?». Eta geroago: «Alde hemendik!». Eta zer egin ez dakiela utzi du.\nKakotx artekoa puntuazio-markarik gabe amaitzen denean, kakotxen ondoren jarri behar da, hala dagokionean, puntua, hiru puntu, galdera-marka, koma edo dena delako marka.\nGogoratu haren hitzak: "bildu eta hitz egin", eta ahaleginak egin behar ditugula.\nOso gizon «zintzoa» genuen diruzaina, oso «maitagarria».\nOinarrizko adieraz besteko izen berezien deklinabidea\nEuskaltzaindiak aspaldi arautu zuen izen berezien deklinabidea; zehazki arautu ere, gure atal honetakoa izan ezik. Baina arazoa zera da: zenbaitek ez duela inoiz ere kentzen izenaren bukaerako -a artikulua eta, beraz, ez duela deklinatzen izenaren erroa. Jokaera trakets horren ondorio dira honelako okerrak:\n*Euskaltzaindiara, Euskaltzaindiatik, Euskaltzaindiako... OKER\nEuskaltzaindira, Euskaltzainditik, Euskaltzaindiko... ZUZEN\n*Eusko Legebiltzarrara, Legebiltzarratik, Legebiltzarrako... OKER\nEusko Legebiltzarrera, Legebiltzarretik, Legebiltzarreko... ZUZEN\n*Oñatiko Unibertsitateara, Unibertsitateako... OKER\nOñatiko Unibertsitatera, Unibertsitatetik, Unibertsitateko... ZUZEN\nIkusten denez, oker horixe bera egiten da udal eta antzeko zenbait izen arruntekin ere, eta bereziki urteko hilen eta asteko egunen izenekin:\n*Gure udalara, udalatik, udalako... OKER\nGure udalera, udaletik, udaleko... ZUZEN\n*Iazko urtarrilako, otsailako eta martxoako soldatak. OKER\nIazko urtarrileko, otsaileko eta martxoko soldatak. ZUZEN\n*Aurtengo apirilan, maiatzan eta ekainan sartutako orduak. OKER\nAurtengo apirilean, maiatzean eta ekainean sartutako orduak. ZUZEN\n*Astelehenatik asteazkenara, astearteako eta ostegunako, ostiralatik... OKER\nAstelehenetik asteazkenera, astearteko eta osteguneko, ostiraletik... ZUZEN\nBada, bestalde, izen arrunta eta izen berezia nahastetik sortutako okerrik ere:\nDonostiako bulebarrean atzera eta aurrera dabil jendea.\nDonostiako Café Boulevarden elkartu ginen. [Boulevard izeneko kafetegian]\nBaina gatozen harira, idazkera landuan arazoak sortzen dituzten izen berezien auzira. Bi jokabide ditugu aukeran:\nDeklinabideko katramilak saihestea (ikus 1. puntua).\nIzena deklinabidean sartzea (ikus 2. eta 3. puntuak).\n1. Deklinabideko katramilak saihesteko, egokiena da zalantza eragiten duten izen bereziak batere atzizkirik gabe idaztea (absolutiboan utziz izen-sintagma), aukerako baliabideak erabiliz.\nTrebetasun handia erakutsi zigun Aitorkizunak itzultzean.\nBereziki aipagarria da Literatura motak lanak dakarren sailkapena.\nUrte hartantxe argitaratu zuten Errusiar literaturak delakoa.\nLauaxetak Euskaltzaleak izeneko taldearekin zituen harremanak aipatu ditut.\nEstrategia nagusi horren arriskua estiloaren alorrekoa da; izan ere, oso sarri erabiltzen bada, arintasuna gal daiteke testu laburretan. Hala ere, bistan denez, galera baino nabarmen gehiago dakar irabazia.\n2. Izen berezi eta titulu askotan bat datoz izena eta izana: Hiztegi Batua hiztegia da, Laborantzako liburua liburua da, Euskaldunon Egunkaria egunkaria zen, Erbesteko oroitzapenak oroitzapen-liburua da, Aitorkizunak aitorpen-liburua da, Gerrako kronikak kronika-liburua da, UNESCOren albistaria albistez beterik zetorren, Euskal Gramatika: Lehen Urratsak gramatika-liburua da, Orotariko Euskal Hiztegia hiztegia da... Horrelakoak deklinabide arruntean sartu behar dira, izenaren erroari erantsiz deklinabide-atzizkia; baita bukaerako -a/-ak artikulua galtzen bada ere.\nAlderatu Orotariko Euskal Hiztegitik hartutako adibideak eta Euskal Gramatika: Lehen Urratsetako liburukietan datozenak.\nGerrako kroniketatik atera dut: alegia, Gerrako kronikak liburutik.\nIturriagaren Ipuinetan dator hori: hots, Iturriagaren Ipuinak liburuan.\nOrixek itzulitako San Agustinen Aitorkizunen ale bat.\nHiztegi Batuko zerrendaz galdezka heldu zen Euskaldunon Egunkariko kazetaria.\n3. Zenbait izen berezi eta titulu deklinatzean, ordea, zalantzak sor daitezke izenari atzizkia eransterakoan. Auzia zertan den azaltzeko, har dezagun, adibidez, herri hitza, NONGO kasuan eta mugatu singularrean:\n1. Izen arrunta denean, herriko da zuzena: herriko kazetariak\n2. Izen berezia denean, Herriko da zuzena: Euskal Herriko kazetariak\n3. Oinarrizko adieraz besteko izen berezia denean, ordea, Herriako da zuzena: Herriako kazetariak (esan nahi baita Herria aldizkariko kazetariak)\nHirugarren adibideko izen berezi horrek izendatzen duena ez baita herria, baizik eta Herria aldizkaria. Izan ere, hor, Herria ez da herri; aldizkari bat baizik. Kasu horretan, beraz, izena eta izana ez datoz bat, eta hortxe dago koska, hortxe dago zalantzaren eta salbuespenaren sorburua.\nIzena eta izana bat ez etortze hori, jakina denez, sarri gertatzen da izen berezietan eta tituluetan: Garoa eleberria da eta ez garolandarea, Osasuna futbol-taldea da eta ez osasuna, Argia astekaria da eta ez argia, Euskadi Gaztea irratia da eta ez inolako Euskadi... Horrelakoei deklinabide-atzizkia eransterakoan gertatzen da salbuespena, izenak ez baitu galdu behar bukaerako -a/-ak artikulua. Beraz, oinarrizko adieraz besteko izen berezi horiek oso-osorik agertu behar dute beti.\nGaroatik eta Kresalatik hartutako adibideak azaldu zituen.\nHerriatik eta Deiatik heldu zaizkigu eskari horiek.\nPozik ageri dira Osasunako jokalariak Argiako argazkian.\nOrixeren Euskaldunakeko eredua eta Lauaxetak Euskaltzaleaken agertutakoa.\nEspezieen jatorriatik hartutako datuak datoz Berriaken.\nKirolakeko artikuluan irakurri ditut Olinpiar Jokoei buruz Lagun Onakeko jokalariek egindako adierazpenak.\nBernardo Atxagaren Obabakoaken irakurri nuen.\nEuskadi Irratiko kazetariak eta Euskadi Gazteakoak elkarren lankide dira.\nToki Onan bazkaldu dugu.\nBaina, esan bezala, egokiena da zalantza eragiten duten izen bereziak batere atzizkirik gabe idaztea, nahasketa bideak saihestuz beti.\nEusko Alkartasunera eta Herri Batasunean / Batasuna alderditik\nGazte Abertzaleetako eta Gazte Sozialistetako kideak / Senideak taldearen\nErdal izen bereziak\n1. Euskara baturako onartutako erdal izen bereziak (leku-izenak edota bestelakoak) Euskaltzaindiak erabaki bezalaxe idatzi behar dira.\nValentzia, Kordoba (Espainia), Córdoba (Argentina), Aragoi, Madril, Bretainia...\nAzentu grafikorik gabe ere idatz daitezke León/Leon, Málaga/Malaga, Roselló/Rosello, René Bèrtol / Rene Bertol, Jesús Pérez / Jesus Perez eta abar. Etxekotu gabeko izen-deituren kasuan, ordea, azentu grafiko eta guzti idaztea hobesten da: René Bèrtol, Sóstenes...\n2. Batasunerako onartu gabeko erdal izen bereziak txertatzen direnean euskarazko testuan, erdarazko izen horiek jatorrizko beren ortografiako lege-arauak betez idatzi behar dira, ahal den neurrian.\nCowie, Federici, Hausmann, Hotopf, Kjellmer, Kozlowska, McLean...\nGureaz bestelako alfabetoa darabilten hizkuntzetakoak idazteko, ikus horretarako dauden transkripzio-taulak.\n3. Nahasgarri gerta daitezkeen erdal izen bereziak\nDeklinabide-atzizkirik gabe idatzi pasarteko lehen aipamenean.\nHASIERAN: Koike hizkuntzalaria; Dzierzanowska poloniarra\nGERORA: Koikek idatzitako tesia; Dzierzanowskarentzat\nPasarteko lehen aipamenean izenaren eta deklinabideatzizkiaren artean marratxoa jarriz ere konpon daiteke arazoa (bereziki "r" letraz amaitutakoetan). Ikus 53. or.\nDzierzanowska-rentzat oso esanguratsua da Koike-k idatzitako tesia.\nPasteur-en aurkikuntza goraipatu zuen Letelier-ek.\nEAE, HPS, HABE, AEK, EHU, EUTG, MCC, ELA, LAB, UGT, BBK, BBVA, BEZ, CD, DVD...\nErabiliaren erabiliz izen arrunt bihurtu direlako letra xehez idazten direnak: adibidez, radar (radio detecting and ranging).\nLetra xehez ere idatzi ohi den zenbait sigla eta akronimo: UNESCO/Unesco, RENFE/Renfe, SEAT/Seat, ICONA/Icona...\nTestu osoa letra larriz dagoenean (tituluetan eta), puntu eta guzti idatz daitezke siglak: U.E.U./UEU LAGUNTZA ESKE, A.E.B./AEB KINKA LARRIAN...\nEAE (Euskal Autonomia Erkidegoa) aipatu ondoren, EUTG (Estudios Universitarios y Técnicos de Gipuzkoa) eta MCC (Mondragón Corporación Cooperativa) goraipatu zituen atzerritarrak.\nAldizkarien sailean, begiratu RIEV (Revista Internacional de Estudios Vascos) eta BRSVAP (Boletín de la Real Sociedad Vascongada de los Amigos del País).\nEHU (e-hatxe-u): Euskal Herriko Unibertsitatea\nEGA (e-ga): Euskararen Gaitasun Agiria\nSiglaren azken letra R gogorra denean, ez da "r" errepikatu behar lotura egiteko. Beti ere, atzizkiaren berezko "r"ari eutsi egin behar zaio.\nTestu osoa letra larriz dagoenean, hona aukerak:\nU.Z.E.I.REN GUNE BERRIA / UZEI-REN GUNE BERRIA\n5. Deklinatzerakoan, izen berezitzat hartzen da sigla, eta lekuizen bereziak bezala deklinatzen, izen arrunt gisako siglak izan ezik.\n6. Izen arrunt gisako siglak, ordea, hitz arruntak bezalaxe deklinatuko dira. Sail horretakoak dira NA (Nortasun Agiri), BEZ (Balio Erantsiaren Zerga), CD (Compact Disc), PC (Personal Computer), GKE (Gobernuz Kanpoko Erakunde) eta abar, eta baita hiztegi berezietako DM (datu mota), DMA (Datu Mota Abstraktu) eta beste asko ere.\n1. Laburdurak letra arruntez idazten dira. Oso laburdura gutxi erabili behar da idazki arruntetan, helbideetan izan ezik:\njn. (jauna), and. (andrea), k. (kalea, karrika), esk. (eskuina), ezk. (ezkerra), zk.g. (zenbakirik gabea), pl. (plaza), etorb. (etorbidea), pas. (pasealekua), zum. (zumardia), zehb. (zeharbidea), etx. (etxea), bas. (baserria), ind. (industrialdea), pol. (poligonoa)...\nHona gutunazal eta abarretarako hainbat helbideren idazkera-adibideak:\nEstafeta, 8 / Estafeta k., 8 / Estafeta kalea, 8 / Estafeta, 8, 2. ezk.\nEtxebeste, 7, 3-B / Etxebeste pl., 7, 3-B / Etxebeste plaza, 7, 3-B\nAllerru ind. / Allerru industrialdea\nPadura zehb., zk.g. / Padura zeharbidea, zk.g. / Padura zeharbidea, zenbakirik gabea\nEstafeta kaleko 8tik\nEtxebeste plazako 7ra\nSua dago Askatasunaren etorbidean, 12an. / Sua dago Askatasunaren etorbideko 12an.\nHorrelakoetan, jakina, deklinaturik eman behar dira "kale, plaza" eta abar.\n2. Esanahi jakina eta oso ezaguna duten laburdurak bakarrik erabiliko dira (bai euskarazkoak eta bai erdal jatorrikoak):\nadib. (adibidez), or. (orrialdea), fra. (faktura), koop. (kooperatiba), tel. (telefonoa), etab. (eta abar), etc. (etcetera), id. (idem), zk. (zenbakia), k.k. (kontu korrontea)...\nBeti "or." erabiltzea hobesten da "orrialdea" nahiz "orrialdeak" laburturik ematerakoan.\nIkus 14. or. / Ikus 14.-19. or. / Ikus 14., 16. eta 19. or.\n3. Testu berezietan, alorrean alorreko laburdurak ere idatz daitezke; baina sarreran agertu beharko da erabilitako laburdura ezohiko edo antzemangaitzen zerrenda eta horietako bakoitzaren esanahia.\nTestu berezietan izan ezik, hitz laburrak ez dira laburtu behar. Ez da egokia, esate baterako, ikus hitza laburturik idaztea (ik.) testu arruntetan; baina hiztegietan, adibidez, ulermenaren lagungarri izaten da laburdura hori. Beste horrenbeste gertatzen da euro hitzarekin ere: ez da laburtu behar, bere ikurraz (€) ordezkatzeko izan ezik.\n4. Laburdurak puntu eta guzti idatzi behar dira (siglak, akronimoak eta neurri-izenak ez bezala).\nSalbuespen ezaguna da "vs" laburdura: alegia, versus (aurka, kontra...) hitzaren laburdura.\n5. Laburdura gehienak letra xehez idazten dira, baina ez den-denak:\nLetra larriz: P.D. (post data), P.S. (post scriptum), N.B. (nota bene), R.I.P. (requiescat in pace), G.B. (goian bego)...\nLetra larriz eta xehez: K.a. (Kristo aurreko), K.o. (Kristo ondorengo)...\n6. Asteko egunen eta urteko hilen izenen laburdurak ere letra xehez eta puntu eta guzti idatzi behar dira:\n7. Laburdurari ez zaio atzizkirik erantsi behar; beraz, laburduraren bukaerako puntuaren ondoren hutsune zuria besterik ez da onartzen (ez marratxorik eta ez besterik, testu berezietan izan ezik).\nOker idatziak dira, hortaz, "*alkate jn.-k, *27. or.-ko, *fra.-rena, *etab.-etan" eta gisakoak. Horrelakoetan, oso-osorik idatzi behar dira hitzak: alkate jaunak, 27. orrialdeko, fakturarena, eta abarretan...\n8. Ahal dela, ez da laburduraz hasi behar esaldia; ezta laburdura bera letra larriz hasten bada ere.\nKristo aurreko VI. mendean gauza bitxi asko gertatu zen.\nGauza bitxi asko gertatu zen K.a. VI. mendean.\nMolde horiek hobesten ditugu, eta ez honako hau:\nK.a. VI. mendean gauza bitxi asko gertatu zen.\n9. Laburdura ahoskatzean, laburtutako hitza irakurri behar da: hitz osoa, eta ez laburdura bera.\nIrakurri, lehenengo(a) edo lehen(a) irakurri behar da "1". laburduraz adierazitako ordinala. Beraz, batgarren(a) irakurtzea, jakina denez, hogeita batgarren(a), ehun eta batgarren(a) eta horrelakoetan bakarrik da zuzena.\nBide beretik, "eta abar" irakurri behar da beti "etab." laburdura\n1. Euskaraz ere nazioarteko arauak beteko dira zientziaren alorrean. Beraz, matematika, fisika, teknologia eta gisakoak idatziz lantzean, nazioarteko sinbolo estandarrak erabiliko dira neurri-izenak adierazteko.\nAdibidez: mm (milimetro), cm (zentimetro), m (metro), km (kilometro), ml (mililitro), cl (zentilitro), l (litro), mg (miligramo), g (gramo), kg (kilogramo), km/h (kilometro orduko), m/s (metro segundoko), b (bit), B (byte), kb (kilobit), kB (kilobyte), MB (megabyte), Hz (hertz), MHz (megahertz), h (ordu), min (minutu), s (segundo), cal (kaloria), t (tona), W (watt), kWh (kilowatt-ordu), ºC (gradu zentigradu nahiz Celsius gradu)...\nNeurri-izenen sinboloak punturik gabe idazten dira eta aurrean hutsune bat dutela.\nIkasmaterialetako testuetan, lerro berean agerrarazi behar dira neurriaren kopurua eta neurri-izenaren sinboloa (zutabe estu-estuetan izan ezik).\n2. Joskerari dagokionez, neurri-izenaren aurrean idazten da kopurua. Kopurua bat zenbakia denean eta digitoz emana, orduan zenbaki hori ere aurrean idatziko da (baina ez da aurrean irakurriko, euskal tradizioaren arabera baizik).\nLuzera: 5 cm [bost zentimetro]\nAbiadura: 6 m/s [sei metro segundoko]\nTenperatura: 20 ºC [hogei gradu]\nTirabidea: 1 km eta 200 m [kilometro bat eta berrehun metro]\nMakila bakoitza 50 cm-koa bada, zenbat makila sartuko dira kilometro batean?\nMakila bakoitza 50 cm-koa bada, zenbat makila sartuko dira 1 km-ean?\nKilo laurdenak 40 euro balio baditu, zenbat balio du kiloak / kilo batek?\nKilo laurdenak 40 euro balio baditu, zenbat balio du 1 kg-ek?\nBost euro lituzke orduan, euro baten ordez.\n5 € lituzke orduan, 1 €-en ordez.\n3. Deklinatzerakoan, neurri-izenen sinboloei marratxoz erantsiko zaie aldian aldiko deklinabide-atzizkia.\nEtxetik 3 km-ra baduzu eskola, zenbat kilometro egiten duzu joan-etorri bakoitzean?\n50 kg-ko karga bati eusteko, 0,5 cm-ko diametroa eta 1,5 m-ko luzera duen...\nUraren tenperatura 82 ºC bada, zenbat gradu falta zaizkio irakiten hasteko? Hau da, zenbat gradu falta zaizkio 100 ºC-ra iristeko?\nEgizu kontu 5 cm dela luzean eta 6 m/s-an doala...\nBeraz, eman dezagun 5 cm-ko luzera duela eta 6 m/s-ko abiaduran doala...\nIbilgailuak moteldu egin du abiadura: 6 m/s-tik 4 m/s-ra aldatu da 15 segundoan.\nZenbat kW-ekoa da?\nHonela irakurri behar dira abiaduraren kontuak:\nZenbat galderari dagokionean (hots, absolutiboan), 6 m/s irakurtzeko, bietara esan daiteke: "segundoko sei metro" nahiz "sei metro segundoko". Berdin-berdin jokatuko da km/h sinboloarekin: 100 km/h "orduko ehun kilometro" nahiz "ehun kilometro orduko".\nNeurri-izen horiek deklinabide-atzizkia daramatenean, ordea, ez dago irakurketaren ordena aldatzeko aukerarik. Honela irakurri behar dira: 6 m/s-tik "segundoko sei metrotik", 4 m/s-ra "segundoko lau metrora", 100 km/h-an "orduko ehun kilometroan"...\nJakina, zenbateko galderari dagokionean, -(e)ko erantsi behar zaio: 6 m/s-ko abiadura "segundoko sei metroko abiadura" da, eta abar.\nIkasmaterialetarako, halako abiaduran egitura hobesten eta gomendatzen dugu "ibili, joan" eta gisako aditzekin erabiltzeko; eta ez halako abiaduraz forma.\nEuskaraz, zenbat hitza erabiltzen da neurriak-eta galdetzeko; baita zenbat erroari -(e)ko atzizkia erantsita sortutako zenbateko izenlaguna ere. Lehenengoaren erabilera, oinarrizko zenbat soilarena, tradizio handikoa dugu; baina, gaur egungo testuak ikusita, ematen du zenbateko besterik ez dugula aukeran, hartaraino ari baita baztertzen zenbat soilari dagokion moldea.\nZenbat da aurrekontua? Aurrekontua 1.000 da/dira. Mila euroren aurrekontua.\nAzken adibideko molde horren ordez (zer aurrekontu), zenbateko ere erabiltzen da sarri. Onargarria da, aldeak alde; baina zenbateko izenlaguna den kasuan. Bestela, zenbat erabiltzea da egokiena. Beraz, hobe da azken adibide horretako moldea erabiltzea ("Zenbat da aurrekontua? Aurrekontua 1.000 euro dira") eta ez "Zenbatekoa da aurrekontua? Aurrekontua 1.000 eurokoa da".\nAuzi hau hobeto aztertu beharra dago eta dagozkion mugak eta ondorioak erabaki. Bitartean, hona hemen Orotariko Euskal Hiztegiko corpusetik hartutako zenbait adibide, -(e)ko atzizkirik gabeko erabilerarenak:\nHor dugu, besteak beste, "txakur-txiki baten karameluak" dioen kantu zaharra ere. Hortaz, gure egunerokoan, adibidez, "30 euroren gasolina edo ezantza" eskatzea da egokiena.\nBestalde, eta nazioartean bestelako joerarik ageri bazaigu ere, honela ematen segituko dugu zenbakiak: batetik, milatik gorako zenbaki osoetan, digitoak hirunaka multzokatuz eta puntuz bereiziz; bestetik, zatiki hamartarrak komaz bereiziz.\n15.756.552,1724 15[puntu ]756[puntu ]552[koma ]1724\n100 = 16.638,6 pezeta 16[puntu ]638[koma ]6[hutsunea ]pezeta\n1. Ehunekoa digitoz idazten da, % sinboloaren eskuin aldean kopuru zehatza emanez eta bien artean hutsune bat utziz.\n% 7 % 15 % 82 % 7,3 % 11,45\n2. % sinboloaren euskal izena ehuneko da. Hortaz, ehunetik, ehunetarik eta gisako hitzak letraz letra baizik ezin dira idatzi; ez baita kasu bera.\n3. Ehunekoa deklinatzeko, % sinboloaren eskuinean digitoz adierazitako zenbakia deklinatu behar da, kasuan kasuko atzizkia erantsiz marratxorik gabe.\nIrabaziak % 7tik % 15era igo arren, % 7,3ko etekina atera du bazkideen % 82k.\n4. Ehunekoa zenbat hitzaren ereduan deklinatzen da eta, beraz, mugagabean jokatzen da; salbu eta, aurretik emandako ehuneko kopuru(ar)en osagarri delako, mugatu singularrean jokatzen den kasuan.\nKontinentearen % 5 izotza da. (eta ez "% 5a")\nUdalak % 35 ordaintzekotan, Foru Aldundiak % 25, eta gainerako % 40a geuk.\n5. Ehunekoak singularrean egiten du aditzaren komunztadura.\nIkasleen % 78k garaiz egin ditu lanak. Bezeroen % 57,32 pozik dago.\nSagarren % 31 kanpotik ekartzen dute. Gaixoen % 7ri gertatu zaio.\nTestuinguru bereziren batean, pluraleko erreferenteak berera ekar dezake komunztadura.\nZuetariko % 87k ondo gainditu du/duzue azterketa.\nZein bere hizkuntzan mintzatu zen/ziren hizlarien % 20.\n6. Ehunekoa dagokion hitzaren ondoren idatzi behar da % sinboloa.\nBotoen % 24 bereganatu du alderdi horrek.\n* % 24 boto bereganatu du alderdi horrek.\nBaina zuzenak dira honelakoak:\nEhunetik (ehunetarik) hogeita lau boto bereganatu ditu alderdi horrek.\n% 1,4 igo dira prezioak. (eta ez "% 1,4an")\n1. Zenbakia letraz letra idatziz gero, ordinalari dagokion -garren atzizkia ere letraz letra idatzi behar da beti.\nZazpigarren zigilua izeneko filma\n2. Zenbakia digitoz edo zifra erromatarrez ematen denean, puntua erabili behar da -garren atzizkiaren laburdura gisa. Orduan, beraz, ezin idatziko da letraz.\n18. arauko 2. atala\nEuskaltzaindiaren XV. biltzarra Bilbon eta Baionan egin zen\nDonostiako VI. zinemaldia aurrekoa baino hobea izan omen zen\n3. Ordinalaren -garren atzizkia aldiro eta beti adierazi beharko da (letraz nahiz puntuz) elkarren segidan datozen zenbaki bati baino gehiagori dagokienean.\nIkus 14. or.\nIkus 2. eta 3. atalak\nIkus 14.-19. or.\nIkus 14., 16. eta 19. or.\nAraudiko bigarren, hirugarren, seigarren eta hamargarren atalak aztertuko dira.\nXVII. eta XVIII. mendeetan gerra ugari izan zen Europan.\n4. Ordinalaren -garren atzizkia letraz nahiz puntuz adierazi, marratxorik erabili gabe erantsi behar zaio beti deklinabide-atzizkia.\nAurtengo zazpigarrena da.\nSailkapeneko 14.etik 18.era bitartekoak falta dira.\n5. Sailkapenak eta zerrendak taula erara idaztean, puntuz adierazi behar da beti ordinalaren -garren atzizkia. Horrelakoetan, ez da ezer jarri behar puntuaren ondoren: ez mugatzailerik eta ez marka tipografikorik.\nEGOKI DESEGOKI DESEGOKI\n1. Urlia 1.a Urlia 1. Urlia\n2. Sandia 2.a Sandia 2. Sandia\n3. Berendia 3.a Berendia 3. Berendia\n6. Datari dagokion urtea idaztean, ez da erabili behar -garren atzizkia (ez letraz eta ez puntuz), urte kopuruaren ondoren urte hitza idazten denean izan ezik (eta orduan, nahitaez erabili behar da -garren atzizkia).\n1982an (eta ez "1982gn", ez "1982gn.", ez "1982.ean")\n2001eko abenduaren 13an\n1952. urtean, 1952an\nUrtearen zenbakia bera punturik gabe idatzi behar da. Ikus goiko adibideak.\nBestalde, urte hamarkadak adierazteko, molde hau da egokia:\n60ko hamarkada (eta ez "60. hamarkada")\nBi puntuen ondorengo idazkera\n1. Bi puntuen ondoren lerro berean segitzen denean, honako irizpide hauen arabera ebazten da letra xehez ala letra larriz idatzi behar den:\nEsaldi osoko aipamenak letra larriz hasi behar dira.\nGogoratu haren hitzak: "Herri oso bat itzultzaile bihurtzeak baditu bere arriskuak, ongi agerikoak gainera".\nEsaldi oso baten zati baizik ez diren aipamenak, letra xehez.\nGogoratu zer esan zigun: "bildu eta hitz egitea" dela premiazkoena.\nAurreko zatiaren osagarriak letra xehez hasi behar dira.\nHizkuntza hori ez da bere buruaren jabe: besteren legeak dauzka gogoan.\nBi puntuen ondorengo osagarriak esaldi bat baino gehiago baditu, orduan, paragrafo berria hasi nahi ez bada, bi puntuen ordez puntu bakarra idaztea da irtenbidea.\n1. Honela gertatu zen istripua. Autoa bere bidetik zetorren, baina azkarregi. Errepidea bustita zegoen. Oinezkoa errepidea zeharkatzen hasi zen, eta...\n2. Honela gertatu zen istripua:\nAutoa bere bidetik zetorren, baina azkarregi; eta errepidea bustita zegoen. Oinezkoa errepidea zeharkatzen hasi zen, eta...\n3. Honela gertatu zen istripua: autoa bere bidetik zetorren, baina azkarregi; eta errepidea bustita zegoen. Oinezkoa errepidea zeharkatzen hasi zen, eta...\n2. Bi puntuen ondoren paragrafo berria hasten denean, honako irizpide hauen arabera ebazten da letra xehez ala letra larriz idatzi behar den:\nGutun hasierako diosal eta deikien ondoren, letra larriz hasi behar da.\nAgur, irakurle maitea:\nZuri eskerrak eman beharrean gara, berriro ere, gure liburuak erosten segitzeagatik.\nZerrendak letra larriz hasi behar dira esaldi osoak dituztenean.\nDatorren astearteko bileran egitekoak:\n- Aurreko bileraren agiria irakurri eta, ongi irudituz gero, onartu.\n- Hurrengo jardunaldiko programaren xehetasunak aztertu.\n- Norberak dakartzan proposamenak aurkeztu.\nZerrendak letra xehez hasi behar dira esaldi osokoak ez direnean.\nHauek dira alorrez alorreko euskalgintzako profesionalak:\n- irakasleak (hezkuntza orokorrekoak nahiz euskaltegietakoak)\n- itzultzaileak, idazleak eta argitaratzaileak\n- administrazioko langileak\nHorrelakoetan ez da punturik jartzen bukaeran.\n1. Bertsoak, olerkiak edota abestien letrak lerro betean idazten direnean, barra erabili behar da bertso-lerroak bereizteko.\nAbanikodun mulatak / gauari haize egiten, / musiken aire nagiek / odola erretzen zuten.\nHorrelakoetan, barraren alboetan hutsune bana utzi behar da.\nEz da zuzena aurreko lerrotik datorren barraz hastea hurrengo lerroa.\n2. Bata bestearen segidan idatzitako hitzen artetik bat aukeratu beharra-edo dagoela adierazteko, barra erabiltzen da. Baita aurkaritza edo nabarmentzeko ere.\nGutun orokorretako agurra Bezero jauna/andrea da singularrean idazten zaienean, eta Bezero jaun-andreak pluralean idazten zaienean.\nBarraren alboetan hutsune bana utzi behar da, baldin eta alde bateko nahiz besteko aurkariak-edo hitz bat baino gehiagokoak badira. Ikus honako adibide hau:\nIdazlea, mendia/mundua, luma/ezpata, izan/ukan eta gisakoez mintzatu ondoren, metafisikan murgildu zen hutsune hutsa / hutsune betea harturik gaitzat.\n3. Herri bakar bat esateko bi izen erabiltzen direnean (gehienetan, bata bestearen itzulpen modura edo), barra tartekatzen zaie.\nBarraz idazten dira Donostia/San Sebastián, Vitoria/Gasteiz, Lizarra/Estella eta abar; baina ez, Ezkio-Itsasoren kasuan bezala, bi herri elkartzean sortutako leku-izenak.\n4. Legeen eta dekretuen izenetako zenbakien artean barra erabiltzen da, alboetan hutsunerik utzi gabe.\nEuskal Funtzio Publikoari buruzko uztailaren 6ko 6/89 Legearen arabera jokatuko da.\n5. Barra erabiltzen da aritmetikako zatiketak eta zatikiak adierazteko ere, eta zenbait neurri-izenen nazioarteko sinboloetan.\n2/3 (bi zati hiru / bi heren), 4/7 (lau zati zazpi / lau zazpiren)...\n6 km/h (orduko sei kilometro), 4 m/s (segundoko lau metro)...\n6. Zenbait gaitan agertzen diren erlazio multzoak aditzera emateko, barra erabiltzen da.\nBegiratu iaz saldutako automobilen urteak/prezioa grafikoari.\nAdierazi haurdunaldiko astea / fetuaren pisua (kg-tan) funtzioa.\n1. Lerro bukaeran, hitzak silabaka zatitu behar dira; baina silaba bakarreko zatirik utzi gabe inongo lerrotan. Hitzaren lehen zatiari marratxoa eransten zaio.\nLerrokada bat orrialde bitan zatitu beharra egokitzen denean, gutxienez bi lerro beteko zatia utzi behar da orrialde bakoitzean. Horrez gainera, orrialdea hasteko ez da onartu behar hitz zatirik, neurri-izenen sinbolorik, laburdurarik eta gisakorik. Zutabeak salbuespen dira.\n2. Hitz-elkarketan marratxoa erabiltzen da, hala erabakita dagoen kasuetan (ikus eranskina, "Hitz elkartuen idazkera" izenekoa).\n3. Lerro-bukaerako marratxoa hitz-elkarketarena izanez gero, ez dago marratxo hori errepikatu beharrik hurrengo lerroaren hasieran.\n4. Hitz elkartuaren osagaietako bat bakuna ez denean, errepikatu egin behar da marratxoa.\nLehen osagaia anizkuna denean, honela, adibidez: edari- eta izozki-saltzaileak.\nBigarren osagaia anizkuna denean, honela: auto-saltzaile eta -konpontzaileak.\n5. Izen berezien kasuan, beharrezkoa ez denean, marratxorik ez erabiltzea gomendatzen da. Nahasgarri gerta daitezkeen izen berezien arazoa bi eratara konpon daiteke:\nDeklinabide-atzizkirik gabe idatziz pasarteko lehen aipamenean, izena zein den argi uzteko.\nJon gureak esandakoa Jonek esandakoa\nJone gureak esandakoa Jonek esandakoa\nLafitte euskaltzainaren iritziz Lafitteren iritziz\nLagun Onak taldeko jokalaria Lagun Onakeko jokalaria\nJon-ek esandakoa Jonek esandakoa\nJone-k esandakoa Jonek esandakoa\nLafitte-ren iritziz Lafitteren iritziz\nLagun Onak-eko jokalaria Lagun Onakeko jokalaria\nBibliografia nola aipatu\n1. Liburuetan, tesietan eta abarretan bertako atal berezia denean, honela adieraziko da Bibliografia:\nIdazlearen deitura(k) (inprentan, letra larri txikiz) [koma ] eta izena [bi puntu]\nIdazlanaren izenburua (letra etzanez) [koma ]\nArgitaletxearen izena [koma ] eta herria [koma ]\nArgitalpen-urtea [puntu ]\nHona hemen zenbait adibide, ohikoenetik hasita:\nARRATIBEL, Joxe: Kontu zaarrak, Editorial La Gran Enciclopedia Vasca, Bilbo, 1980.\nEgilea izenordez aipatzen denean:\nXALBADOR, Fernando Aire: Odolaren mintzoa, Auspoa, Tolosa, 1976.\nEgilea bakarra ez denean:\nEgileak hiruzpalau baino gehiago direnean:\nZENBAITEN ARTEAN: Itzulpen antologia, EIZIE, Donostia, 1998.\nEgilea ezezaguna denean:\nIZENGABEA: De Geographia [Anonymus Ravenatis], Paris, 1688.\nLehen argitalpena ez denean:\nPUJOL, Josep; SOLÀ, Joan: Ortotipografia, 2. argit., Columna, Barcelona, 1995.\nIzenburuaz gainera, izenburuordea ere baduenean:\nJAUREGI, Luis: Xenpelar bertsolaria. Bizitza ta bertsoak, Itxaropena, Zarautz, 1958.\nIzen bereko liburu bat baino gehiago direnean:\nFRAZER, James George: Urrezko abarra, 1. lib., Klasikoak, Bilbo, 1995.\nJatorrizko argitalpena eta itzulpena aipatu nahi direnean:\nONG, Walter J.: Orality and literacy, Methuen, London, 1982 / Oralidad y escritura, Editorial Fondo de Cultura Económica, México, 1987.\nItzultzailearen izena ere aipatu nahi denean:\nFRAZER, James George: Urrezko abarra, 1. lib., Klasikoak, Bilbo, 1995 (euskaratzailea, Iñaki Iñurrieta).\n2. Bibliografian sartu nahi dena argitalpenaren atal bat besterik ez denean, in idatzi behar da liburu osoaren aipamenaren aurrean:\nBARANDIARAN, Joxe Migel in Ugalde, Martin: Hablando con los vascos, Ariel, Barcelona, 1974.\nAldizkarien kasuan, in idazteaz gainera, alearen zenbakia eta orrialde-bitartea ere zehaztu egin behar dira; baina ez herriaren izena:\nMITXELENA, Koldo: "Nuestra irresistible ascensión de la poesía a la ciencia", in Muga, 19 (1982), 52-64.\nElkarrizketa-edo denean, ez dago izenburua nahitaez aipatu beharrik:\nOTEIZA, Jorge in Pamiela, 15 (1993), 17-23.\nBeraz, in horren ondorengoa honela osatzen da: aldizkariaren izena (letra arruntez) [koma ], alearen zenbakia, data (parentesi artean) [koma ] eta orrialde-bitartea (baina nazioartean egiten den bezala: alegia, ordinaleko -garren puntuz ordezkatu gabe).\nAldizkariaren izena letra arruntez idaztea salbuespena da. Horregatik idatzi behar da, esate baterako, Zutabe aldizkaria, baina in Zutabe.\n3. Testuarekin batera doazenean, honela egiten dira orrialdean orrialdeko aipamen bibliografikoak:\nTestuaren barruan txertatuta doazenak [batere punturik gabe]:\nIpuin horien lehenengo argitalpena zera da: Joxe Arratibel, Kontu zaarrak (Bilbo, 1980). Ortografia batuan agertutakoak beranduagokoak dira.\nHiztegigintzaren egoera zein zen jakiteko, irakur Koldo Mitxelenaren "Nuestra irresistible ascensión de la poesía a la ciencia", in Muga, 19 (1982), 52-64, eta bilatu artikulu horrek eragin zituen erantzun min eta saminak.\nTitulurik gabe eta orrialde-zenbakirik gabe ere txerta daitezke artikuluen aipamen bibliografikoak:\nGogoratu Fishmanek esandakoak hizkuntzen hedapenaz eta arriskuan dauden hizkuntzetarako hizkuntza politikaz. Irakur, besteak beste, Joshua Fishman in Zutabe, 15 (1987), eta Jakin aldizkariaren 48. zenbakikoak.\nTestutik aparte, orri barrenean doazenak, testuaren barruan txertatutako ohar-marka (izarñoa, zenbakia...) aurrean dutela eta testukoa baino neurri txikiagoko letraz:\n(1) MITXELENA, Koldo: Historia de la literatura vasca, Erein, Donostia, 1988.\n(2) Garai hartako Bizkaiko lexikoaren eta atsotitzen berri jakiteko, irakur Juan Gorostiaga Bilbaoren Vocabulario del refranero vizcaíno de 1596 (Salamanca, 1953), eta horrek ere lagunduko dizu, agian, orduko bizimoduari eta pentsakerari buruzko azterketa osatzen.\n4. Aipamen bibliografiko formalaren ordez egile edota obra jakin baten erreferentzia laburra ematekotan testu aipatuen barrenean, honela eman:\negilearen izen-deiturak (osorik nahiz laburturik)\nGeroak esan beza: «Herri bat izan zen». Edota hats emaiogun, honetan iraun dezan.\nobraren izenburua (dagokion grafian)\negilearen izen-deiturak eta obraren izenburua, komaz bereizirik\n1. Euskaltzaindiak bereiz idaztekoak direla esana duen hitz elkartuak bereiz idatziko dira. Hortaz, honako elkarte moduok bereiz idaztekoak dira:\nAposizioak: Bidasoa ibaia, Aralar mendia, Larramendi kalea, Arriaga antzokia, Axular liburutegia, Euskalzale albistaria, Auspoa liburutegia, Gerediaga elkartea, Xalbador ikastegia, Uztapide bertsolaria; izeba Maria, aitona Domingo, arreba Klara, maisu Juan; B eredua, D dokumentua...\nEgin, eragin, eman eta harturekin osatzen diren aditzelkarteak: hitz egin, hots egin, huts egin, lo egin, negar egin, barre egin, oihu egin, berba egin; negar eragin, barre eragin, leher eragin; beldur eman, hots eman, kontu eman, su eman; min hartu, kargu hartu, parte hartu, kontu hartu, Jauna hartu...\nLoturik idatzi beharreko salbuespenak: antzeman, atzeman, hauteman, hitzeman; hitzartu, lokartu, onartu... (ikus Hiztegi Batua).\nEtxez etxe ereduko bikoiztapenak (lehen osagaia deklinaturik, bigarrena ez): aurrez aurre, gainez gain, gizaldiz gizaldi, herriz herri, parez pare, pausoz pauso; adarrik adar, bazterrik bazter, eskurik esku, kalerik kale, sasirik sasi; menderen mende, bururen buru...\nEgin berri eredukoak: amaitu berri, esan berri, hasi berri, sartu berri, sortu berri... Loturik idazten diren "ezkonberri" modukoak salbuespen dira (ikus Hiztegi Batua).\nMahai gainean, etxe aurretik gisako postposizioak: esku artean, gerra aurretik, aste barruan, hiri barnera, ikastetxe mailan, geltoki ondora, kable bidez; Urola aldeko (herriak), eskualde mailako (zerbitzua), denda osteko (almazena)...\nLoturik ematen diren "nazioarteko, hiriarteko, jendaurrean, jendaurreko, prentsaurreko..." formetarako, ikus Hiztegi Batua.\nBigarren osagaia bila, eske edo falta duten elkarteak: ur bila, bake bila, ardo bila, ogi bila; diru eske, barkamen eske, argibide eske, aholku eske; egur falta, harreman falta, lo falta, batasun falta...\nLehen osagaia erdal, euskal, giza, itsas duten elkarte berriak: erdal gramatika, erdal itzulpena, euskal olerkiak, euskal idazleak; giza zientziak, giza adimena; itsas garraioa, itsas ekologia...\nForma zahar-ihartuetarako, ikus Hiztegi Batua.\n2. Euskaltzaindiak marratxoz idaztekoak direla esana duen hitz elkartuak marratxoz idatziko dira. Hortaz, honako elkarte moduok marratxoz idaztekoak dira:\nGorri-gorri(a) ereduko bikoiztapen indargarriak (lehen osagaia deklinabide-atzizkirik gabe dutenak): labur-labur (azaldu), adi-adi (egon), erne-erne (gidatu), ozta-ozta (entzun); (hitzaldi) luze-luzea, (egun) argi-argia, (euskaldun) garbi-garbia, (bazkari) arin-arina; alfer-alferrik (saiatu), gazte-gazterik (hil), zabal-zabalik (utzi), doi-doia (jasan), gaur-gaurkoz, zuzen-zuzenean, azken-azkenean, betebetean, bihotz-bihotzetik, hasiera-hasieratik, zin-zinez, gain-gainera; gehien-gehiena(k); asper-asper egin, dagoen-dagoen(ean)...\nApurka-apurka ereduko bikoiztapenak (bi osagaiek atzizki berbera): tarteka-tarteka, banaka-banaka, launakalaunaka; aldian-aldian, ezarian-ezarian; egunero-egunero, astero-astero; emeki-emeki; polito-polito; astiro-astiro...\nSeme-alabak, zuri-gorriak ereduko elkarteak: anai-arrebak, aitona-amonak, aita-amak, senar-emazteak, zerulurrak, galde-erantzunak, maisu-maistrak, izen-deiturak; txuri-urdin, gazi-geza, luze-zabal, argi-ilun; han-hemen, ezker-eskuin, harat-honat; laztan-musuka, negar-zotinka; sartu-irten, joan-etorri; hamar-hamaika (lagun), gutxiasko...\nBarra-barra, plisti-plasta eta zehatz-mehatz eredukoak: bor-bor, dar-dar, dir-dir, diz-diz, kili-kili, mara-mara, pil-pil, txin-txin, txio-txio(ka); binbi-banba, dinbili-danbala, hinki-hanka, kili-kolo, tirriki-tarraka, zirti-zarta; auzi-mauzi, duda-muda, erran-merran, handi-mandi, nahas-mahas, tarteka-marteka...\nLoturik idatzi beharreko salbuespenak: esamesa, tirabira, tximista, zirriborro, zurrumurru; dardara, dirdira, distira, kuku, marmar, ttunttun... (ikus Hiztegi Batua).\nEzkio-Itsaso ereduko leku-izen elkartuak: AbantoZierbena, Gernika-Lumo, Lasarte-Oria, Biurrun-Olkotz, Etxarri-Aranatz, Arratzu-Ubarrundia, Iruraitz-Gauna, Ainhize-Monjolose, Ürrüxtoi-Larrabile...\nBi herri elkartzean sortutako leku-izen horiek marratxoz idatzi behar dira; baina, Donostia/San Sebastián eta gisakoetan, herri bakar bat esateko bi izen erabiltzen direnean (gehienetan, bata bestearen itzulpen modura edo), barra idatzi behar da.\n3. Euskaltzaindiak loturik idaztekoak direla esana duen hitz elkartuak loturik idatziko dira. Hortaz, honako elkarte moduok loturik idaztekoak dira:\nJarleku ereduko elkarteak (aditz-erro + izen): egongela, aldagela, abiaburu, helmuga, idazmakina, mintzapraktika, salneurri, irakasmaila; agerbide, eskabide, jokabide, komunikabide; agerraldi, egonaldi, emanaldi; galdegai, irakurgai, osagai; pausaleku, sorleku; biltoki, geltoki, erakustoki; jokamolde, pentsamolde; aztergune, lehiakide, sortalde, idazlan, ikerlan; ikasgela, ikastetxe...\nJuntura ilun geratzen den kasuetan, marratxoz idaztea hobesten da: ibil-leku, ikas-sail, irakas-sistema... (ikus Hiztegi Batua).\nAldagaitz moduko izaera-elkarteak (aditz-erro + izenondo): konformagaitz, pairagaitz, uxagaitz, herdoilgaitz; asmaezin, nekaezin, bateraezin, pentsaezin; ulerterraz, moldaerraz; isurbera, minbera...\nOdolustu moduko aditz-elkarte arruntak: indargaldu, uranditu, gaitzetsi, antzaldatu, biziberritu, indargabetu; azpimarratu, aurreikusi...\nBigarren osagaia -gin, -gile, -zain, -zale, -dun, -gabe edota -gintza, -za(i)ntza duten elkarteak: hargin, ikazkin, zurgin, uztargin; bertsogile, eltzegile, langile, liburugile; mugazain, diruzain, bidezain, atezain; bertsozale, haragizale, aurrerazale, neskazale; dirudun, arduradun, bizardun; lotsagabe, mugagabe, zentzugabe; gaztagintza, barkugintza, burdingintza; egurgite, etxegite, talogite; gaixozaintza, ertzaintza, liburuzaintza...\nBigarren osagaia -aldi, -buru, -gizon, -(g)une, -(k)ide, -(k)ume, -orde duten izen-elkarteak: agintealdi, belaunaldi; batzordeburu, sailburu; legegizon, elizgizon; argiune, naturagune, zerbitzugune; baliokide, solaskide; kalekume, bulegokume; izenorde, sailburuorde...\nLoturik idazten dira, orobat, bigarren osagaia -gai edo -alde duten hainbat elkarte ere: "abadegai, erregegai, aztigai" modukoak edota "industrialde, eskualde, lurralde, hegoalde, iparralde, ekialde" gisakoak.\nLehen osagaia aurre-, azpi-, gain- edo sasi- duten izenelkarteak: aurreiritzi, aurrelan, aurreproiektu; azpiegitura, azpimarra, azpimultzo; gainazal, gainbalio, gainkarga, sasijakintsu, sasieskola, sasimediku... Salbuespen diren formetarako, ikus Hiztegi Batua.\nBaina lehen osagaia erdi duten izen-elkarteak, bereiz: Erdi Aro, erdi inozo, erdi maila... Salbuespen diren formetarako (erdialde, erdibide, erdigune...), ikus Hiztegi Batua.\nLauburu ereduko elkarteak (zenbatzaile + izen): hiruadar, bostortz, hamalauzango, ehunzango; adarbakar, asmobakar, begibakar, zelulabakar...\n4. Euskaltzaindiak marratxoz nahiz bereiz idazteko aukera emana duen hitz elkartuak marratxoz idaztea hobesten eta gomendatzen da ikasmaterialetan. Eskola-liburuen eta irakaslanaren nondik norakoa kontuan izanik, motibo sendoak daude bide jakin hori hobesteko. Besteak beste, honako hiru hauek:\nDoinuera zuzena zurkaizten laguntzea, egunetik egunera zarpailduagoa ageri baita ikasle-irakasleen ezpainetan.\nBateratze-indarrak bultzatzea egungo aniztasun-giro nahasian.\nIrakurleari garaiz iragarri eta ongi jasotzen laguntzea sintagma-egitura bakoitza eta, are, esaldi atal bakoitza.\nHortaz, honako elkarte modu hauek marratxoz idaztekoak dira ikasmaterialetan:\nEguzki-lore ereduko izen-elkarte arruntak. Atal honetan sartzen dira, bereziki, hiztunak edo idazleak unean-unean eratzen dituen izen-elkarte berri, bizi, ugariak: akordeoisoinu, lan-hitzarmen, arau-proposamen, merkatarimundu, gizarte-bizitza, arazo-iturri, sakontze-ikastaro, osasun-egoera, elebitasun-formula, garapen-maila, eskabide-orri...\nHobespen orokor horren salbuespen, bada hitz multzo bat elkarketaren bigarren osagai izateko berezitua. Halakoak bereiz idaztea hobesten dugu. Hiru azpisailetan (sorta, puska eta mota) bana daitezke:\nlore sorta ereduko multzo-elkarteak; alegia, bigarren osagaia honelakoren bat dutenak:\naldra, andana, bikote, ilara, kantitate, kopuru, mordo, multzo, oste, pare, pila, sail, sorta, talde, tropel...\nUso aldra, jende andana, kantari bikote, auto ilara, diru kantitate, euro kopuru, liburu mordo, ikasle multzo, jende oste, idi pare, diru pila, etxe sail, galdera sorta, neska talde, zaldi tropel...\nogi puska ereduko zati-elkarteak; alegia, bigarren osagaia honelakoren bat dutenak:\nale, apur, atal, atomo, ioi, izpi, molekula, pittin, pixka, poxi, puska, pusketa, tanta, zati...\n7.354 hondar ale, ogi apur, gorputz atal, bi kloro atomok osatzen dute kloro molekula, sodio ioia, belar izpi, haize pittin, gatz pixka, iraupen poxi, lan puska, ogi pusketa, esne tanta, lukainka zati...\neskola mota ereduko molde-elkarteak; alegia, bigarren osagaia honelakoren bat dutenak:\nera, fase, klase, modu, molde, mota...\nZibilizazio era, ilargi fase, arbola klase, banaketa modu, politika molde, arrain mota...\nOHARRA: Esanahi bat baino gehiago izan dezaketen sorta, puska edo mota ereduetako hainbat hitz-elkarte ez dira eguzki-lore arruntetatik bereizten errazak. Adibidez, neska taldeak neska asko adierazten du; baina zuzendaritza-taldeak ez du zuzendaritza asko adierazten, zuzendaritzaz arduratzen den taldea baizik; eta futbol-taldeak ere ez du futbol asko adierazten, futbolean jokatzen duen taldea baizik. Beraz, eguzki-lore moduko hitz-elkarte arruntak dira zuzendaritza-talde eta futbol-talde gisakoak, eta, gure proposamenean, marratxoz lotuta idaztekoak.\nAntzeko arrazoiengatik, aukeran uzten da bigarren osagaitzat maila (edo gradu) daramaten elkarteak marratxoz lotuta idaztea.\nKontuan harturik ez dela beti erraza izaten sail batekoak eta bestekoak bereiztea, malgu hartu behar dira alor horretako hobespenak.\nKale-garbitzaile, adar-jotze edo ate-joka ereduko elkarte sintetiko arruntak (bigarren osagaia aditz-izenkia dute, eta lehena, bigarrenaren osagarri zuzen). Halakoak ere oso ugariak dira:\negile-elkarteak: kale-garbitzaile, bide-urratzaile, harri-jasotzaile, odol-emaile, soinu-jole, eguraldi-iragarle; aho-gozagarri, bihotz-hunkigarri, begi-mingarri; euri-neurgailu, orri-zulagailu; behor-gidari, erbiehiztari...\nekintza-elkarteak: adar-jotze, zikiro-jate, odol-isurtze, denbora-galtze; diru-bilketa, adimen-azterketa; txosten-prestaera, hitz-osaera; fede-ukapen, laneskaintza...\njardun-elkarteak: ate-joka, aho-zabalka, errosarioesaka; kantu-kantari, kontu-kontari...\nOHARRA: Osagai biak letra larriz hasten direnean, hitz elkartuak marratxorik gabe idaztea hobesten eta gomendatzen da ikasmaterialetan ere, aukerakoa denean. Errotuluetan, zenbait titulutan eta izendapenetan agertzen da hori, batez ere:\nEusko Jaurlaritza, Foru Aldundia, Garraio Zuzendaritza, Medikuntza Fakultatea, Bertsolari Txapelketa, Zinema Jaialdia, Herri Literatura batzordea...\nODOL EMAILEEN BATZARRA MEDIKUNTZA FAKULTATEAN\nFORU ALDUNDIAREN LAN ESKAINTZA AZTERGAI\n5. Euskaltzaindiak marratxoz nahiz loturik idazteko aukera emana duen sudurluze ereduko hitz-elkarte arruntak, antzemangaitzak ez direnean, loturik idaztea hobesten eta gomendatzen da ikasmaterialetan: (neska) sudurluze, (zezen) adarmotz, (agure) burusoil, (mutiko) musugorri, (marinel) odolbero, (adiskide) eskuzabal, (esparru) angeluzuzen, (teilatu) puntazorrotz...\n6. Elkarketako lehen osagaiak berezko "-a" duen kasuan, Euskaltzaindiak aukera bat baino gehiago utzi du. Halakoetan, hitz elkartua "-a" itsatsia kendu gabe eta marratxoz idaztea hobesten eta gomendatzen da ikasmaterialetan.\nBai amaieran -ia dutenetan: egia-maila, industria-sare, familia-liburu, ortografia-arau, geografia-izen, metodologia-arazo, infografia-kontu, astronomia-datu, filosofiaiturri, sinonimia-maila, toponimia-ikerketa, berritsukeria-liburu, indarkeria-arazo...\nBai hizkuntza, kultura, literatura nahiz natura osagaia dutenetan: hizkuntza-ariketa, hizkuntza-eskakizun, kultura-gaitasun, kultura-oinarri, literatura-lehiaketa, literatura-sari, natura-babesgune, natura-zientzia... Besteko arnasa/arnas, burdina/burdin, eliza/eliz kasuetan, ikus Hiztegi Batua.\nBai gainerako elkarte berri guztietan: eskola-liburu, hezkuntza-mundu, jaiotza-kontrol...\n7. Hitz-elkarketak berez dakar berrelkarketarako aukera. Bide hori egokia da inoizka (hor dugu "artobero-usaina", esaterako), baina gehienetan irakurlearen kalterako izaten da: bihurriak dira «zerga-bilketa-bulegoa, udal-kirol-erakundea, auto-saltzaile-elkartea, fisika-hastapen-baldintzak» eta antzekoak. Horrelakoetan, oro har, azkena elkartutako hitza hautatu, hitz-elkartetik atera eta sintaxi arruntera ekartzea hobesten eta gomendatzen da ikasmaterialetan: «zerga-bilketarako bulegoa, udalaren kirol-erakundea, auto-saltzaileen elkartea, fisika(z)ko hastapen-baldintzak, kobre-eztainu aleazioa» eta abar.\nAzkena elkartutako hitza, jakina denez, amaierakoa izan daiteke (zergabilketarako bulegoa, auto-saltzaileen elkartea...) nahiz hasierakoa (udalaren kirol-erakundea, fisika(z)ko hastapen-baldintzak...).\nLiburua oso-osorik eskuratzeko, sakatu HEMEN