eta ekintzaile ekologista\nDiagnostikoari helduta, baina berriki eman den kasu bati helduta, oso hastapenetan dagoen arren hortaz dakigunaren inguruan, zer ikasi dezakegu Volkswagen auziaz, kapitalismoaren jokabideaz?\nOndo iruditzen zait hurbilpen horretatik hastea. Kasu horrek, Volswagenenak, erakusten du, aspalditik komunitate zientifikoak baieztatu duen aldaketa kaltegarri eta arriskutsu baten aurrean, kapitalismoaren printze nagusiek (alegia, multinazionalek), gobernu nagusiak presionatzen dituztela euren enpresen kontrako neurriak har ez ditzaten. Baina era berean, onartutako arau horiek ere, esaterako Europar Batasunak planteatu dituenak eta oso bajuak direnak, urratzen dituzte. Horrelako kasu asko eta asko topa ditzakegu. Batez ere, Kyotoko protokoloan asmatutako “garapen garbia”ren mekanismo horiekin. Arauak bete egingo dira kasu batzuetan, baina tranpeatu egiten dira kasu asko eta askotan. Agerikoa da hori.\nAlde batetik, negazionisten bideak, aldaketa klimatikoak suposatuko duen eragin kaltegarria ukatzen duenak, gero eta eragin txikiagoa eta espazio mediatiko eskasagoa dauka. Baina, oraindik ere krisi klimatikoak agerian jartzen du eredu soziala, eredu ekonomikoa eta eredu energetikoa aldatu egin behar direla. Zer gertatzen da zehazki? Auto eta garraioen irudiarentzako oso kaltegarria izango da azken afera hau. Europar Batasunarentzako ere, ikusten baita kontrol politikoaren falta izugarria izan dela. Beste ustelkeria kasu bat da. Gizarte dinamiketan gaudenontzat argudio indartsu bat gehiago da. Baina jada ez da argudio eta kontra-argudio dinamika bat. Jadanik ez gaude arrazonamenduen fase batean. Nondik atera ditzakegu indarrak, masa kritiko nahikoa aldaketa hori bultzatzeko zientifikoak eta arrazonamenduzkoak hor baitaude? Maila txikian ari gara. Hor dugu Alternatiben Herria esaterako. Hala ere, nire ustez, ezinbestekoa da une honetan aldaketa politikoa bultzatzea.\nKasu berdinari helduz, esango genuke auzi honen inguruko kezka bi norabidetan garatu dela: batetik kezka nagusia klimatikoki eta ingurumenaren ikuspegitik emisio horiekin egiten zaigun erasoa dutenak daude, eta bestetik auzi honek kolokan jar ditzakeen ondasun, enplegu eta inbertsioaz arduratu direnak daude. Interes dibergentzia hori nola egin behar diogu aurre alternatiba komun eta herritar baten ikuspegitik?\nGaurko pentsamoldean lanpostuak sakratuak dira. Eta inbertsio eta garapen ekonomikoak ezinbestekoak dira, antza. Badirudi aurreraka doan lerroa geldiezina dela. Eta ikusi dugu 2008tik aurrera hori guztiz faltsua dela. Deshazkunde prozesu batean sartuta gaude nolabait. Horrek ez du laguntzen aldaketaren logikarako. Kuestionatu beharko dugu horrelako enpresak eta horrela funtziona-tzen dutenak existitzen jarrai dezaketela inolako arazorik gabe.\nPertsona guztiok daukagu bizitza bizigarri eta kalitatezkoa izateko eskubidea. Eta orduan, pertsona guztiok behar dugu lanpostu bat, edo soldata bat edo beharrizanak asetzeko moduren bat. Baina horrek ez du esan nahi automobilak egiten izan behar duenik. Berdin dio krisi energetiko izan, edo aldaketa klimatikoa izan, edo zaintzaren krisia izan, edo Ongizate Estatuaren edo krisi fiskala izan... Une honetan, gauzak egiteko bestelako modu bat topatu behar dugu. Iruzurrak, eskandaluak, ustelkeriak hor daude, baina horiek baieztatzen dutena ereduaren faltsutasuna da. Horren aurrean behar duguna: aliantzak, indarrak, estrategiak eta aldaketa politiko instituzionalak beste eredu politiko-sozial-ekonomiko batetarako.\nEz da erraza. Begiratu Nazio Batuen esperientzia. Rio de Janeiroko 1992ko konferentziaren harira komentatu dugu askotan. Inoizko gobernuburu bilera handiena izan da hori eta koiuntura oso berezian (Sobiet Batasunaren desagerpenaren garaia). Han agertu zen Bush presidentea, Bush aita, ozenki esanez, bera ez zegoela han estatubatuarren bizimodua kolokan jartzeko, eta ez zuen ezer sinatu. Geroztik 23 urte joan dira eta dinamika horiek garatu egin dira (klimari buruzko konferentziak urtero egiten dira, orain Parisen COP21 egingo den bezala). Nazio Batuen Erakundeak behar dute aldaketa sakona behar du. Burokrazia handia, dinamika antidemokratikoa, eta antzeko arazo handiak ditu. Horren zain egon behar dugu aldaketa klimatikoari aurre egiteko? Ez du ematen.\nBerdin dio krisi energetiko izan, edo aldaketa klimatikoa izan, edo zaintzaren krisia izan, edo Ongizate Estatuaren edo krisi fiskala izan... Une honetan, gauzak egiteko bestelako modu bat topatu behar dugu\nZein da beraz, halako konferentzien birtualitatea, aldi berean estatuek TTIP, bezalako hitzarmenak negozia-tzen eta sinatzen dituzten bitartean? Libre merkatuaren arauetan edo desarautzean sakontzeak non uzten ditu konferentzia horietan hartu beharreko konpromisoak?\nParisen irudikatuko dena, Nazio Batuen zaharkitze edo loditze prozesu horren ondorioz, egin behar dena egiteko ezintasuna izango da. Normalean, multinazionalek exekutibo gehiago eramango dituzte gobernu askok baino. Aurrekoetan BMW, Volkswagen eta antzekoek stand izugarriak jarri izan dituzte eta delegazio handiak eramaten dituzte eta estatu batzuk, aldiz, delegazio txikiak bakarrik eraman ahal dituzte. Eredu horretatik etorri diren borondatezko konpromisoek ez dute eraginkortasunik izan eta “erantzukizun sozial korporatiboa”ren asmakizunak ere huts egin du. Ezer ezean geratu dira.\nParisen nik ez dut akordio berririk espero. Ez dago horretarako girorik edo gobernuen agendetan premiarik, akordio sendo bat behartzeko. Egongo dira zertxobait presionatuko duten gobernu batzuk, Latinoamerikako gobernu ezkertiarrak adibidez eta egongo da mobilizazioa noski, mobilizazio inportantea, baina ez dut uste aldaketa klimatikoaren garrantziak eskatzen duen eta munduan gertatzen ari diren fenomeno klimatikoen aurrean egin beharrekoa egongo denik. Aldaketa batetarako engaiamendu, mobilizazio eta konpromezu gehiago behar dira.\nGlobaletik lokalera etorrita, zeintzuk dira erronak Euskal Herrian?\nOndo gogoratzen dut, E.A.E.-an egon den gobernuerik eraginkorrena, sikiera diskurtso eta formetan, Sabin Intxaurraga Jaurlaritzan egon zenean alegia, nola esaten zuen bere kontseilari batek: “gu oso txikiak gara aldaketa klimatikoaren aurrean zer edo zer egiteko” eta guk esaten genien orain Goienerrek esaten duena: “gu oihanean txikiak gara, baina kolibri baten moduan gure ekarpena egin behar dugu”. Euskal Herria txikia da, bai. Erkide Autonomoa txikiagoa. Nafarroa eta Ipar Euskal Herria ere. Denera 3 milioi izango gara. Baina guk gurean bidea egin behar dugu. Energetikoki oso dependienteak gara. Zor ekologiko izugarria dugu beste herrialdeekiko. Daukagun bizimoduaren aztarna ekologikorako, Euskal Herriarena, bi planeta t’erdi beharko genituzke. Badaude okerragoak, baina hobeagoak ere badaude.\nEusko Jaurlaritzak 2050erako planteatu dituen aldaketa klimatikoaren politikak ez dira zuzenak, gure ustez. Guk, gure eredua eraiki behar dugu. Jakin behar dugu zernolako herria garen, zer baliabide energetiko ditugun, zer tekonologia, industria eta nekazaritza ditugun, esaterako. Eta horrekin batera eta eztabaida demokratiko eta garden baten ondoren plan bat ipini behar dugu martxan. Eta ez daude hori egiten ari. Aldaketa klimatikoaren plan nagusiak Petronorrek, Iberdrolak, Abiadura Handiko Trenak eta abarrek markatzen dute, horiek baitira emisio gehien sortzen dituzten enpresak eta azopiegiturek. Horiek baldintzatzen dituzte ingurumen politika nagusiak.\nJauzi bat egiteko beste politikari batzuk, beste diskurtso batzuk behar dira. Adibidez, duela 15 urte Nafarroa izan zen Europako erregiorik ekologikoena energia politiketan. Elektrizitatearen %100 baliabide berriztagarriekin sortzen zen. 2002an energia ministro guztiak Iruñean batu ziren, manifestazio erraldoi bat egin zen (10.000 lagun) . Egun badago energia eolikoaren garapen garrantzitsua, baina bestelako bide kutsakor eta antiekologiko batzuk ere zabaldu dituzte, energiaren alorra negozio lerro huts bezala kontsideratzen dutelako eta ez euskaldun guztiek behar dugun zerbitzua. EAEn, berriztagarrien garapena oso oso eskasa da, %4 edo %5aren bueltan dabil. Etxeko lanak beste batzuentzat uzten dira. Erantzukizuna nazioartean, Europan eta estatuetan jartzen da. Haiei egozten zaie. Eta aldi berean, politikak multinazionaleen egoitzetan diseinatzen dira: EDF iparraldean; Repsol, Petronor, Iberdrola eta abar hegoaldean. Ekologistok erreibindikatzen dugu herritarrok parte hartu behar dutela trantsizio energetikoan edo politika klimatiko berrietan. Ezin dugu multinazionaleen interesek agindu dezaten utzi. Bada momentua politikariek herria multinazionalen aurretik jar dezaten.\nGuk ezagutu genuen 80ko hamarkadako desindustrializazioa. Badakigu noren kaltetan egin zen. Baita noren mesedetan. Herri industriala gara halere. Eta behar dugu industria sustengarri bat. Sozial eta ekologikoki onuragarria dena mantendu behar dugu eta aldatu behar dugu bestea. Petronor berez doa pikutara. Ez du zentzurik. Ez du inoiz izan, baina gaur egun gutxiago. Birfindegi bat petroleo putzutatik 6000 edo 7000 kilometrotara? Petroleorik txarrena ekartzen ari dira, osasun eta kalitate ikuspuntutik, Koke planta horretan birfintzeko eta merkatu bat egiteko. Azken bi urtetan ekonomikoki kale egin du eta hurrengoetan ere egingo du ez direlako lehiakorrak. Guk plazaratu nahi dugun eztabaida hauxe da, Pariseko goi bileraren harira Euskal Herrian zabaldu nahi duguna: Euskal Herriak aldaketa klimatikoarentzako politika berriak behar ditu eta pentsatu behar du zer eredu energetiko eta soziala behar duen, denok bizi gaitezen modu duin batean eta kontutan izanik multinazionalek saldu diguten bidea okerra dela.\nEuskal Herrian posible da aldaketa eta trantsizio energetiko hori?\nEnergia berriztagarrien ekonomiak enplegu gehiago sortzen du, kalitate hobeagokoa eta modu onuragarriagoan mantendu daitekeena. Estatu espainarrean elektrizitatearen multinazionalek, esaterako, energia berriztagarrien kooperatiba txikien dinamika oztopatzea lortu dute, erregulazioaren arauak aldatu eta politika fiskal zigortzaile ezarriz.\nNon dago Garoñako 200 langileen aldarrikapena? Nuclenorrek eta gobernu espainiarrak gure kontra erabili zituzten. Baina, hori oso kostu txikia da haientzat. Nahi dutenean amortizatu ditzakete. Petronorren dauden 9000 langileentzat hemendik urte batzuetara beste leku bat bilatu beharko dugu, hor ezingo dutelako lan egin. Baina ez ekologisten presioagatik, zoritxarrez. Guregatik bihar bertan itxi beharko litzateke. Baizik eta, munduko dinamika finantziero eta ekonomikoek ez dutelako eutsigarri egiten horrelako instalakuntza bat. Mexicon, Venezuelan, Arabian edo beste nonbaiten birfindegia antola dezaketelako petroleo putzuaren ondoan eta petroleoari bertan atera ahal diote balio gehigarri guztia. Eta hori Repsolek jakin badaki.\nEkologistok erreibindikatzen dugu herritarrok parte hartu behar dutela trantsizio energetikoan edo politika klimatiko berrietan. Ezin dugu multinazionaleen interesek agindu dezaten utzi. Bada momentua politikariek herria multinazionalen aurretik jar dezaten.\nAnton Borja zenak, esaten zigun Euskal Herrian berriztagarrien aldeko politiken eza eta politika horiek sektore publikotik ez gauzatzea, lotura zuzena zuela enpresa multinazional horietako batzuk (Iberdrola, Petronor) egoitza Bizkaian izatearekin eta hauek botere politikoarekin dituzten loturengatik. Horrela esan dezakegula uste duzu zuk ere?\nDudarik gabe. Gu herri txikia gara eta baliabide gutxi ditugu. Nafarroan, adibidez, Energia Hidroeléctrica de Navarra sortu zuen gobernuak duela hogei urte baino gehiago eta horiek hasi ziren energia eolikoarekin. Eta horiek eredu izan ziren Europa osoan. Nafarroa zabala da, orografia egokia du eguzkiaren eta haizearen aprobetxamendu energetikorako. Gero bestelako interes batzuk nagusitu dira. Aldiz, beste herrialdek txikiagoak dira. Ente Vasco de Energia, EAEn, beste bide batetik hasi zen, agroerregaien alorrean lan egiten. Baina horretarako ere, ez du zentzurik Indonesiatik edo halako lekutatik palmako olioko kantitate erraldoiak garraiatu behar izatea eta gure zor ekologikoa handitzea.\nGalderari erantzunez, bai. Zoritxarrez, bai. PNV, UPN, PP, PSOE, establishmenteko alderdiak guztiz lotuta daude interes horiei. Horregatik behar dugu aldaketa politiko-instituzionala. Ikusi nahi dugu Nafarroako Gobernuak zer politika energetikoa hasten duen.\nAldaketaren beharra azpimarratzean krisi ezberdinak zerrendatu dituzu: energetikoa, klimatikoa, zaintzarena, demokratikoa,... Azken hau izan da errepikatu duzuna. Sakondu dezakezu horretan?\nDemokratizaziorik gabe ezin dezakegu ulertu krisiaren irteera, edo krisi ezberdinen konponbidea. Joseba Azkarraga soziologoak eszenatoki ezberdinak proiektatzen ditu. Horietako bat “Mad Max” da: autarkia eta kaos energetikoan, norbere armekin besteak akatu. Hori baztertu egiten dugu. Beste bat multinazionalena da, baliabideak eta teknologia dugula eta lasai egoteko, egingo dugula, diote, kapitalismoak soluzioa topatuko duela. Badago ere sozialdemokraziarena, kalte ekologikoak ekonomia kapitalistan integratuko direla eta kontrolatuko dutela.\nEta gure ustez, hiru eszenatoki horiekin ezin da. Muga batzuk daude, muga ekosistemikoak daude. Baliabide guztiek, petrolioak, gasak, uranioak... dute bere gailurra eta ezin dugu pentsatu 250 urte industrialetan altxor hori xahutu ostean, jarraitu ahal izango dugula bide beretik. Gure bidea deshazkunde sustengarri demokratiko batean topatu behar dugu. Zergatik esaten dugu demokratikoa? Uste dugulako munduan benetan gehiengo zabal batek nahi duela aldaketa hori. Oso jende gutxik esango du gaur egun ez duela bere burua ekologistatzat jotzen. Balore hori txertatzen joan da. Naturaren zaintza eta naturarekiko jokaera orekatzea modu orokorrean onartutako jarrera da. Baina gero, praktikara etorriz konturatzen gara jendearen balore, asmo eta gogoak batetik eta konduktak eta jokabideak bestetik, kontraesanean egoten direla. Horregatik esaten dugu aldaketa martxan ipintzeko bide demokratikoak behar ditugula: politika energetikoak, politika klimatikoak, politika sozialak,... ezin dira multinazional eta elite politikoen artean atzeko patioan egiten duten tratu baten bidez erabaki. Eta oraingo sisteman partehartzea berba egiteko eskubidera mugatzen dute hori. Partehartzea, erabakitzeko ahalmena da. Ez dugu bakarrik protestarako eskubidea. Bide demokratikoa eta gardena erabakia hartzerakoan erabili ahal izatea da.\nAzpiegitura politikak diseinatzeko garaian, adibidez, eztabaida demokratikoa egin behar da. Non egin daiteke eztabaida hori? Maila lokalean? Batzutan bai. Ez dago, ordea, markorik eztabaida hori modu gardenean herritarrekin egiteko. Bai aldaketa klimatikoaren politiketan, bai politika energetikoetan, edo zaintzaren politiketan edo politika industrialetan... erabakiak eta praktika berriak behetik gora etorri behar dira: praktika komunitarioak, bailara ezberdinetan aurrera ateratzen diren alternatibak josten eta saretzen... Eta baliabideak joan gara sortzen ere. Udalbiltzatik hasita eta orain osatu diren udaletxeek ere paper bat joka dezakete.\nJakin badakigu demokrazia oso kon-tzeptu likidoa dela. Gaur egun demokraziaren izenean gerrak, inbasioak, eta sarraskiak egiten ari direlarik, are gehiago gainera. Baina nire ustez, guk kontzeptu hori erreibindikatu behar ditugu. Etorri behar diren politika berriak herritik sortuak, herriaren izenean eta herriaren ongizateari begira sortu behar dira.\nAldaketa demokratiko horretan, langileek zer paper izan behar dute? Sindikalismoak zer paper eduki behar duela uste duzu?\nEuskal Herrian mugimendu ekologistan nagusi da ekologismo politikoa edo soziala. Ekosistema eta gizartea ez ditugu bereizten. Euskal Herria txikia da, baina horren barnean badira Gorbea eta Bilbo, Aizkorri eta Ondarroa, Baiona eta Aralar... Dena da Euskal Herria. Nekazal arloak, industria, hiria, herr txikiak... dena sartzen da gure nazioan. Dibertsitatean. Mugimendu ekologista osoa ez da berdina. Sindikalismo guztia ere ez. Eta langileria ere oso desberdina da.\nZorionez Euskal Herrian abantail bat badugu. Badugu mugimendu sindikal bat, gehiengo sindikal bat, ez duena Estatuaren errapeetatik bizi behar. Mugimendu sindikala antikapitalista dena badugu. Badira, bai, kapitalismoan bizitzetik haratago ezer ikusten ez duten sindikatuak ere baditugu gurean.\nGizarte nahikoa orekatua gara, gure bizimodua eta bizi baldintzak inguruko herriekin konparatuta nahikoa onak dira, pobrezia gutxiago dugu,... baina horrek guztiak ez du esan nahi aldatu behar ez dugunik. Trantsizio energetikoa abia-tzeko baldintzak baditugula uste dut. Jakina, “establishment” politiko eta ekonomikoa oso indartsuak dira. Euskal sindikalgintza arma potentea da horren aurka egiteko. Bere momentuan euskal sindikalgintza izan zen Lizarra – Garazi akordioaren garaian aldaketa politikoa martxan jartzeko indarra biltzeko tresna oso inportantea. Nik gehiengo sindikala iksuten dut aldaketa bultzatzeko bidean tresna garrantzitsu bezala. LAB, EHNE, ESK, STEE- EILAS, ELA, HIRU ikusten ditut horretan, agente sindikal eta soziopolitiko bezala ingurumen politika demokratikoak bultzatzen, eremu honen demokratizazioa behartzen.\nSindikatuetan oraindik kostatzen da ingurugiro politikak, edo hizkuntzarenak, edo identitate sexualarena... lehentasun bezala kokatzen. Bigarren mailako kontraesan gisa ikusi izan dira. Euskal sindikalgintzak barneratu behar du hemen ez daudela lehen mailako kontraesanak (sozioekonomikoak) eta gero bigarren eta hirugarren mailakoak. Hori bukatu da. Arazo sozioekonomikoak ezin dira beste baldintza horietatik banatu. Eta Euskal Herrian kultura politiko hori azkar hedatzen ari da.


Espainiako Gerra Zibila - hiru Presentacion - Urrutiko Lanbide Heziketako Institutua\nEspainiako Gerra ZibilaLa Guerra Civil española\nEspainiako Gerra Zibila/\nImanolek gogoan du gerraren aurka nola borrokatu zuen 15 urte besterik ez zituenean\nIntxorta, Gerra Zibileko babes lekua\nSanturtzitik Ingalaterrara ihes egin zuten bost anaien istorioa\nEzkutuan orduak egin zituen emakumearen testigantza\nGerrak utzitako hondamendia\nGudariei galtzak josteagatik 18 urte zituela atxilotu zuten emakumezko baten hitzak\nBonbardaketa unea oroituz\n6 urterekin Gerra Zibila nola bizi izan zuen kontatzen du\nGerra Zibilaren erakusketa Biasteri Adiskideen Museoan\nII. Errepublikaren esperimentu demokratizatzaile laburrak amaiera tragikoa izango zuen Espainiako historiako gatazka zibil odoltsuenean. 1936tik 1939ra nazioa odolustu egingo zen guztiz kontrakoak ziren bi kontzepzio politiko eta ekonomikoren arteko gatazka luzean.\nHerri-Frontea eta konspirazioa\n1936ko hauteskundeetan, Herri-Frontearen garaipenak Alfontso XIII.aren erorketaz geroztik prestatzen ari zen errepublikar sistemaren kontrako konspirazio hiri-militarraren prestakuntza bizkortu zuen. 1936ko uztailaren 18ko Estatu-kolpean estamentu ugarik parte hartu zuten:\nEjertzitoaren alderdi kontserbadoreena, hasiera batean Sanjurjo jeneralak gidaturikoa.\nEliza, zeinaren pribilejioak Konstituzio berriarekin desagertzen ziren.\nPatronala eta lurjabe handiak, beren posizio ekonomikoa mehatxupean ikusten zutenak.\nEskuina, bai monarkikoa (Nafarroa eta Euskadiko karlistak barne) bai Espainiar Falangeko faxistak, Jose Antonio Primo de Riverak sorturiko erakundea.\nMelillan unitate militar ugariren matxinadak eman zion hasiera Gerra Zibilari uztailaren 17an. Hurrengo egunean matxinada Kanarietara, Balearretara, Andaluziako mendebaldera eta penintsularen ipar-ekialdeko zati handienera zabaldu zen, Kantauri Itsaso ertzaren salbuespenarekin.\nEspainia gobernuaren aldeko edo errepublikazaleen, eta matxinatu edo nazionalen artean banandua gelditu zen. Gatazkaren garapenean hurrengo faseak nabarmendu daitezke:\n1936: Hasierako operazioak: Afrikar tropek Gibraltarreko itsasartea zeharkatzen dute eta matxinatuek aurrera egiten dute Madrilerantz, baina hiriburua hartzearen saiakeran huts egiten dute. Baina beren Iparraldeko eta Hegoaldeko lurraldeak elkar lotzen dituzte. Herrialde guztietako boluntarioak Errepublika laguntzeko iristen dira; Hitlerrek eta Mussolinik tropak eta armak bidaltzen dituzte Franco laguntzeko.\n1937: Iparraldeko Kanpaina: matxinatuek Asturias, Santander eta Euskadi hartzen dute; Gernikako bonbardaketa. Porrot egindako saiakera berriak Madrilgo frontean; Brunete, Jarama eta Guadalajarako batailak.\n1938: Aragoi eta Kataluniako Kanpainiak: matxinatuak Mediterraneora iristen dira eta gune errepublikarra bitan zatitzen dute. Teruel eta Ebroko batailak.\n1939: Errendizio errepublikanoa: Kataluniaren gaineko okupazioa eta Francoren erregimenaren nazioarteko berrestea. Errepublikar tropak apirilaren 1ean desmobilizatzen dituzte.\nGerran zehar garapen politikoa oso desberdina izan zen alderdi bakoitzean:\nGune errepublikanoa: kontzentrazio-gobernuen ezarketa, gudaroste eraginkor baten antolaketaz eta praktika iraultzaileek ekonomia desegin ez zezaten arduratzen ziren. Alderdi Komunistak irabazitako gailentasunak nazioarteko laguntza kendu zion Espainiari eta alderdi errepublikanoa bitan zatitu zuen.\nGune nazionala: Francisco Franco jeneralaren agintepean, gizartearen eta ekonomiaren militarizazioa eta sistema diktatorial baten ezarpena. Kolpea bermatu zuten joera kontserbadoreak (Falange eta erreketeak) alderdi bakarrean batzea. Erlijioan (nazional-katolizismoa) eta "gorrien" kontrako gurutzadan oinarrituriko gerra-doktrina baten sorrera.\n1936-4 Herri-Frontearen hauteskunde-garaipena.\n1936-7 Errepublikaren kontrako altxamendu militarra.\n1936-8 Matxinatuak Gibraltarreko itsasartea igarotzen hasten dira.\n1936-11 Nazioarteko lehen Brigadak iristen dira. Jaramako bataila.\n1937-4 Gernikaren gaineko bonbardaketa. Matxinatuek Bilbo hartzen dute. Italiar porrota Guadalajaran.\n1937-7 Errepublikar ofentsiba Bruneten.\n1937-8 Errepublikar ofentsiba Beltchiten.\n1937-12 Terueleko bataila.\n1938-4 Francoren armadak Vinaroz hartzen du eta Mediterraneoraino iristen da.\n1938-7 Errepublikar ofentsiba Ebron.\n1938-11 Ebroko bataila amaitzen da errepublikarren atzera egitearekin.\n1939-2 Kataluniaren errendizioa.\n1939-3 Madrilen errendizioa. Errepublikar Gobernuaren kapitulazioa.\n1939-4 Borroken gelditzea.


Eibarko Udal Artxiboak 2.922 kontsulta jaso zituen 2018an, aurreko urtean baino %15 gehiago — Eibarko Udala\nKontsulta gehienak, 2.072, bertara etorrita egin ziren, hau da, Artxiboaren instalazioetan bertan egin ziren. Igoera handiena, aldiz, etortzeke web orriaren bidez edo posta elektronikoz egindako kontsultetan izan da.\nAurreko urtean, Federico Rodríguez Cabezón ingeniariak hitzaldia eman zuen Udal Artxiboan, Condor legioak 1937ko apirilaren 24an Eibarren jaurti zuen lehergailuak eragindako inpaktuari buruz. Horrez gain, Artxiboen Nazioarteko Egunaren harira, idazketa tailer bat antolatu zen, Pepe Sainz Arabako Foru Aldundiaren Artxiboaren zuzendariak gidatu zuena. Tailerrak parte-hartze aurreikuspen guztiak gainditu zituen eta bertaratutakoek idazketaren bilakaera eta haren euskarriak ezagutu zituzten eta praktikatu ahal izan zuten kalamu, hegazti- luma, papiro eta pergaminoekin.\nLankidetzak eta ikerketa\n2018an Udal Artxiboak Ballet Eibarrés-ekin lankidetzan jardun zuen Coliseo Antzokian Juanita Unzueta dantza irakasleari egin zitzaion omenaldian, eta Exfibar Eibarko Filatelia Elkartearekin Udal Artxibategiari eskainia izan den aurtengo erakusketan. Horretarako, triptiko bat sortu zen eta dokumentuen fondoaren irudiak gehitu ziren Elkarteak Kultur Etxean urtero erakusten dituen seilu bildumekin batera.\nUdal funtsen dokumentazioa ikerketa eta zabalkunderako zenbait proiektutan erabili da aurten. Horien artean azpimarratzekoak dira Mikel Aparicio Azpilicueta arkitektoaren Eibarko industria ondarearen inguruko lana, Eusko Ikaskuntzaren mendeurrena dela eta EITBk egindako dokumentala, “Viaje por el País de los recuerdos” Toribio Etxeberriaren liburuaren laugarren edizioa, Niceto Muguruza mediku eibartarraren "Nociones generales de higiene del obrero siderúrgico" lanaren berrargitalpena Lan-medikuntzaren Euskal Elkarteak egindakoa, Star arma-fabrikari buruz Manuel Estirado Blas arma espezialistaren argitalpena.\n2018ko urriaren 7an, eta Ondare Audiobisualaren Mundu Egunarekin bat eginez, KTB tokiko telebistaren irudien artxiboa Udalari lagatzeko hitzarmena sinatu zen. 1.095 zinta dira, hainbat formatutan, Eibarko gertakari gertuenei buruzko ia 2.000 grabazio-ordu biltzen dituztenak. Artxiboaren asmoa da irudi horiek digitalizatzea, hobeto kontserbatu eta zabaldu daitezen.\n2018an Eibarko ondare historiko-dokumentalaren agiri bat zaharberritu zen: Félix de Aramburu eskribauak Frantziako tropen erasoaren eta hirian ondoren sortu zen sutearen inguruan 1794ko irailean egindako txostena. 6 folioetan sutearen kontaketa zehatza egiten du; sutean udaletxea, umeen eskola, Eibarren zeuden bi notariotzatako bat eta 116 etxe baino gehiago desagertu ziren.\nAurreko urtean zehar, Eibarko Udal Artxiboak bisita gidatuak antolatu zituen bere instalazioetara, Udalak berak zein partikularrek sortzen dituzten dokumentuak non tratatu, gorde eta zabaltzen diren erakusteko.\netiketak: Eibar, Udal Artxiboa, kontsultak, 2018


#OparituEkologismoa kanpaina abiarazi du Ekologistak Martxanek - Ekologistak Martxan - Euskal Herria\n2020ko Decemberren 15\nDigestio astunak, zenbaki gorriko kontuak eta non sartu ez dakigun opari batzuk. Hauek dira hastear dauden festen albo-ondorio nabarienetako batzuk. Janaria, energia eta alferrikako erosketak xahutzea ohitura gisa ezarri da urte bakoitzaren amaieran. Baina badira dirua eta nahigabeak aurrezten dituzten, eta planeta eta beste gizarte batzuk ere hobeto sentiarazten dituzten alternatibak. Ekologistak Martxan taldeak hainbat aholku eman ditu festa hau ospatzeko, burua, diru-zorroa eta arrazoia galdu gabe.\nGomendio sorta bat, urteko gainerako egunetarako balio duena.\nGauza gozoak jan eta ohiturak berreskuratu. Jai hauek une egokia izan daitezke bertako produktu tradizionalen alde egiteko, hala nola, Gabonetako kardoa edo lonbarda sagarrekin. Zure sukaldetik ingurumenean eta gizartean eragin handia duten elikagaiak ateratzeko aukera, otarrainxka tropikalak, esaterako.\nZirkura joan zaitez, magia eta alaitasun ikuskizuna delako. Trapezistak, pailazoak, kontorsionistak ikus ditzakezun espazioa baita, baina ez animalien aurkako tratu txarrak.\nEz erosi animaliarik, adopta itzazu. Eta oparitzen badituzu, egizu bakarrik animalia bat nahi dutela eta bizitza osoan zainduko dutela ziur bazaude.\nDenbora, emozioak eta ideia onak oparitu, eskuz egindako gauzak, kooperatibetako edo truke-merkatuetako produktuak, liburuak…\nGustokoa baduzu, etxea apaindu eta argitu, baina originaltasunez eta zentzuz egin ezazu. Zuhaitzek ez dute ezer galdu zure etxeko egongelan. Eta argiek neurriz erabiliz gero, hobeto distiratzen dute.\nGabon kantak edo, are hobeto, gabon kanta kritikoak abestu itzazu, urte osoan haserretu gaituzten bidegabekerien aurkako protesta-kanta bihurtutako Gabonetako kantak.\nAurrera egiteko eta alternatibak sortzeko zure laguntza behar duten proiektu kolektiboekin bat egin edo babesa emaiezu, hala nola, Ekologistak Martxanek bazkide, aktibista eta boluntario erakartzeko abian jarritako kanpaina: Ekologika Nagusi. Konpromisoa eta aktibismoa oparitzea merkataritza-gunetik kanpo gure bizitzari zentzua emateko modu egokia da.\nEta, batez ere, zoriontsu izaten saiatu, komunitatean ‘bizitza ona’ eraiki, asmo ekologista onak izan eta urte berrirako energia berriztatu eta berriztagarriekin presta zaitez.\n← Europako funtsak jasotzeko Eusko Jaurlaritzak aurkeztutako proiektuen hausnarketa Ingurumen-inpaktuaren adierazpenean ezarritakoa urratuz, enpresak ez direla parke eolikoek faunarengan duten eraginaren jarraipena egiten ari salatu du Ekologistak Martxanek →


Kaloria gutxiago, gehiago bizitzeko - ZientziaEus\nPertsona osasuntsuek epe luzean nahi baino kaloria gutxiago jateak zer ondorio dituen aztertzeko esperimentu osoena eta zorrotzena da CALERIE. Estatu Batuetako Osasun Institutuak (NIH) babestu du, eta hainbat zentroren artean egin dute, bi fasetan.\nLehen fasean, sei hilabeteko epean kaloriak murrizteak pertsonen metabolismoan zituen ondorioak ikertu zituzten. Hiru egoera aztertu zituzten: hasierako pisuari eusteko beharko luketena baino % 20 kaloria gutxiago hartzea, % 25 gutxiago, eta % 30 gutxiago, osasuntsu egoteko behar diren mantenugaiak bermatuta, beti ere.\nParte-hartzaileen artean gizonezkoak zein emakumezkoak zeuden, eta denek 25-30 bitarteko gorputz-masa indizea zuten, hau da, gainpisua zuten.\nEsperimentuaren emaitzak onak izan ziren: oro har, pisua eta gantz biszerala galdu zuten, intsulinarekiko sentsibilitatea hobetu zitzaien, gorputzeko tenperatura jaitsi zitzaien, baita T3 edo triiodotironina tiroide-hormonaren maila ere, besteak beste. Nolabait, luze bizi diren animalia eta pertsonen parametroetara hurbildu ziren.\nBigarrena, pisu egokia dutenekin\nEmaitza horietan oinarrituta diseinatu zuten bigarren fasea. Fase horren ezaugarri nagusia da parte-hartzaileek pisu egokia zutela edo behar baino pixka bat lodiago zeudela. Aipatzekoa da kaloria-murrizketa aurreko fasean baino leunagoa zela, % 15ekoa, bataz beste.\nPennington Ikerketa Biomedikoen Zentroan egin dute esperimentua, bi urtez. Hasieran 73 boluntario ziren, baina, azkenean, 53 boluntarioren datuak hartu dituzte aintzat: 36 emakumezko eta 17 gizonezko, 34-46 urtekoak, eta, gehienak, zuriak. Haietatik 34k kaloria-murrizketa jasan zuten, eta 19k nahi adina jan zuten.\nMª Puy Portillo Baquedano. EHUko Elikadura eta Obesitatea eta CIBERobn taldeko ikertzailea.\nCell zientzia-aldizkarian argitaratu dituzte emaitzak, eta artikuluaren izenburuak berak laburtzen du ondorio nagusia. Hau dio, gutxi gorabehera: “Kaloria-murrizketa jarraituak eragindako metabolismoaren moteltzeak eta kalte oxidatiboaren murrizketak Bizitza-tasaren eta Kalte Oxidatiboaren zahartzearen teoriak berresten ditu” (“Metabolic Slowing and Reduced Oxidative Damage with Sustained Caloric Restriction Support the Rate of Living and Oxidative Damage Theories of Aging”).\nBi teoria, biak zuzenak\nHain zuzen, hau zen bigarren fasearen helburua: azaltzea kaloria-murrizketak zer mekanismoren bidez luzatzen duen bizialdia. Izan ere, mekanismo asko proposatu izan dira, baina ez da guztiz argitzerik lortu. Ikerketan, zahartzeari buruzko bi teoria nagusiei jarri diete arreta. Biak ere aspaldikoak, aldeko zantzu esperimentalekin, baina guztiz frogatu gabeak.\nBizitza-tasa izenekoa da lehena, eta tasa metabolikoarekin du zerikusia: ugaztunetan, espezie jakin baten barruan, masa-unitatearekiko zenbat eta tasa metaboliko handiagoa izan, orduan eta bizialdi laburragoa, eta alderantziz. Kalte Oxidatiboaren teoria da bestea: mitokondrietan gertatzen den fosforilazio oxidatiboaren albo-produktuek (ROS) kalte egiten diete DNAri, lipidoei eta proteinei, eta, horrenbestez, zahartzea azkartzen dute.\nBada, esperimentuan jasotako emaitzen arabera, biak gertatzen direla ondorioztatu dute ikertzaileek. Alegia, haien ustez, metabolismoa motelduz eta kalte oxidatiboa apalduz luzatzen du bizialdia kaloria-murrizketak.\nIzan ere, adibidez, 8,7 kg galdu zituzten bataz beste kaloria-murrizketa zuten boluntarioek, eta 1,8 kg irabazi, berriz, kontrol-taldekoek. Bada, kaloria-murrizketa jasan zutenek pisu-galeragatik aurreikusitakoa baino are energia-gastu txikiagoa zuten, 24 orduko tartean zein lotan (80-120 kcal gutxiago egunean). Ikertzaileen esanean, horrek esan nahi du metabolismoa egokitu egin zitzaiela. Horrekin batera, tiroide-hormonen jarduera eta ROSen maila apaldu zitzaien. Hau da, kalte oxidatiboa txikitu egin zen.\nHorrenbestez, badirudi kaloria-kopurua % 15 murriztea eraginkorra dela bizialdia luzatzeko. Gainera, segurua ere badela baieztatu zuten ikertzaileek, 2016an argitaratutako artikulu batean.\nCALERIE esperimentuaren emaitzek zahartzearen gaineko bi teoria nagusiekin bat egiten duten arren, oraindik galdera asko geratzen dira erantzuteko. Edonola ere, ikerketa “benetan interesgarria” dela iritzi dio Mª Puy Portillo Baquedano EHUko Elikadura eta Obesitatea Ikerketa Taldeko buruak, eta CIBERobn taldeko ikertzaileak.\n2009an Wisconsin-Madison Unibertsitateak egindako ikerketa batean frogatu zuten kaloria-murrizketa eraginkorra dela primateen bizia luzatzeko. ARG.: Jet Miller/ Wisconsin.\nPortillok gogorarazi du kaloria-murrizketak bizialdian duen eraginaren lehen ikerketak legamietan egin zirela, gero nematodoetan, eta, handik aurrera, gero eta animalia konplexuagoetan, primateetara iritsi arte: “Horietan guztietan ikusi dute kaloria-murrizketa apal batek bizialdia luzatzen duela, nahi adina jaten dutenekin alderatuta”.\nGizakietan, baina, horrelako ikerketak egitea oso zaila dela azaldu du Portillok: “Urte luzez bizi garenez, ez da proposatu boluntarioen bizialdi osoa irauten duen ikerketarik. Gainera, batzorde etikoek onartu egin behar dute ikerketa, eta zalantzan jar daiteke zenbateraino den etikoa kaloria gutxiko dieta bat eginaraztea obesitaterik ez duen pertsona bati. Eta abar”.\nHala ere, CALERIE esperimentuaren emaitzek lehendik animalietan ikusitakoa berresten dutela dio Portillok ere, eta, alde horretatik, “esanguratsua” iruditzen zaio: “Aspertuta ere bai baikaude ikusteaz, emaitza batzuk lortzen direla animalietan, eta gero pertsonetan ez dela gauza bera gertatzen. Oraingoan, ez dute frogatu kaloria-murrizketak bizialdia luzatzen duela, baina bi urteko tartean lortutako datuek eragin hori litekeena dela iradokitzen dute”.\nBi teoriak berresteari ere eman dio garrantzia: “Bai metabolismoarena, bai erradikal oxidatzaileena, biak gertatzen direla erakutsi dute”.\nPortillok onartu du erradikal oxidatzaileak gutxitzea espero zuela, beste ikerketa askotan ere frogatu delako ondorio hori, baita beraiek egindakoetan ere. Aldiz, metabolismoa apaltzearena ez zuen hain garbi: “Alde horretatik, mugarri dela iruditzen zait, ganbera metaboliko batean egin baitituzte neurketak, eta lortutako datuak argigarriak dira”.\nGalderak eta aukerak\nPortilloren taldean arratoiekin ikertu dute. Goian, arratoi osasuntsu baten gibela. Behean, gantz ase eta azukre asko hartu duten arratoi batena. ARG.: Portillo.\nGalderak ere sortzen zaizkio, dena den: “Adibidez, zenbat luzatu behar da kaloria-murrizketa? Ikerketak bi urte iraun ditu; ez da hainbeste, eta ondorioak berehala neurtu dituzte. Baina bizi osoan egin behar da, eragina izan dezan? Izan ere, orain berriro normal jaten hasten badira, metabolismoa berriro normalduko zaie, oxidatzaileen maila ere bai… Ez dakit”.\nBeste galdera bat ere bota du: “Zenbateraino luzatzen da bizitza? Funtsezkoa da jakitea zenbat denbora egin behar duzun gutxi jaten, eta, horren arabera, zenbat luzatuko zaizun bizialdia. Behar bada, denbora gutxi irabazten da, eta ez du merezi”.\nHorrekin lotuta, beste bide bat aipatu du Portillok: aldian-aldian eta tarte labur batez murriztea kaloriak. “Hori aukera ona izan daiteke; bizi osoan dieta egitea baino errazagoa, behintzat, bada”.\nEpigenetika aipatu du, segidan: “Baraualdiek eta bestelako estres-egoerek marka epigenetikoak eragiten dituzte, eta iruditzen zait kaloria-murrizketak eragindako markek aukera gehiago dutela irauteko, aldian behin eginez gero. Baina, noski, frogatu egin behar da, eta alderdi guztiak zehaztu: noiz hasi, zenbat iraun behar duen murrizketaldiak, zenbateko tartea utzi hurrengora arte...”.\nHori bai, garbi du kaloria-murrizketak ezin duela handia izan: “Populazio osasuntsuaz ari gara, ez obesoez; hortaz, ezin du dieta hipokalorikoa izan. CALERIE esperimentuan, adibidez, % 15eko murrizketa egin dute; hori nahiko leuna da. Argaldu nahi dutenei % 25etik gorakoa ezartzen zaie. Egia da ikertzaileek esaten dutela boluntarioek 8 kg galdu zituztela, baina hori oso gutxi da, helburua argaltzea izan balitz. Gainera, galera hori lehen urtean izan zen, eta gero pisuari eutsi zioten”.\nOrain artekoa kontuan hartuta, uste du merezi duela ildo horretatik ikertzen jarraitzea. Portilloren ikerketa-taldean arratoiekin ikertzen dute: “Azterketa preklinikoak dira. Polifenolek obesitatean eta hari lotutako patologietan duten eragina ikertzen dugu”.\nErresberatrola da gehien ikertu duten polifenoletako bat. “Guk egindakoaz gain, bibliografia ugari dago polifenolen eraginari buruz, eta ikusi dugu kaloria-murrizketaren akzio-mekanismo antzekoen bidez funtzionatzen dutela. Horregatik esaten da kaloria-murrizketa imitatzen duten molekulak direla”, azaldu du Portillok.\nHala ere, eragina ez da berbera. Adibidez, % 15eko kaloria-murrizketaren eta erresberatrolaren eraginak alderatu dituzte, arratoietan. “Hor ikusi genuen egia dela erresberatrolak kaloria-murrizketa imitatzen duela, baina murrizketaren ondorioak nabarmenagoak dira guk neurtutako parametroetan: gorputzeko gantz-kantitatean, intsulinarekiko erresistentzian eta gibelean metatutako gantzean, hau da, esteatosi hepatikoan”.\nOkinawako biztanleek munduko bizi-itxaropen handiena dute, eta beste leku batzuetan baino kaloria gutxiago hartzen dituzte berez. ARG.: USA.\nKaloriak murriztuta dituzten arratoiei dietan erresberatrola gehitzea ere probatu dute. “Gure hipotesia zen kaloria-murrizketaren eragina areagotu egingo zela, eta hori oso interesgarria izango litzateke argaltzeko jarraibideetan aplikatzeko, askoz ere errazagoa baita % 15eko murrizketa duen dieta bat egitea luzaroan, % 25ekoa duena baino. Emaitza ez zen ona izan, ordea: ez zegoen alderik erresberatrola hartzen zutenen eta hartzen ez zutenen artean”.\nDuela hiru urte ere egin omen zuten antzeko esperimentua, baina % 25eko murrizketarekin. Orduan pentsatu zuten murrizketaren eragina hain zela handia, ezen erresberatrolarena ez baitzen nabaritzen. “Baina, nonbait, ez da hori, baizik eta erresberatrolaren eragina ezerezean geratzen dela kaloria-murrizketa dagoenean”, ondorioztatu du Portillok.\nKaloriak baino gehiago\nHorrenbestez, badirudi kaloria-murrizketa apala bide egokia dela bizialdia luzatzeko. Baina bestelako eragileak ere aintzat hartu behar direla ohartarazi du Portillok: “Askotan aipatzen dira, adibidez, Okinawako biztanleak (Japonia). Munduko bizi-itxaropen handiena dute, eta beste lekutan baino kaloria gutxiago hartzen dituzte berez. Kaloria-kopurua, baina, faktore bat baino ez da”.\nHemengo populazioarekin alderatu du Japoniakoa: “Guk ere bizi-itxaropen oso altua dugu; oker ez banago, munduko bigarrena, Japoniaren atzetik. Eta ez dugu Japonian bezala jaten, baina baditugu antzekotasunak: ez dugu beste lekutan adina gantz ase jaten; guk monoasegabeak jaten ditugu, eta haiek poliasegabeak; polifenol asko hartzen ditugu, zuntz asko… Ondorioa ezin da eragile bakar bati lotu, eragile-multzo bat da”.


Baltistan - Wikipedia, entziklopedia askea.\nBaltistan (Urdu: بلتستان) Pakistango iparraldean dagoen herrialdea da, Txinako mugaldean eta Iparraldeko Eremuak izeneko lurraldean kokatutakoa, Kaxmiren. Oso inguru menditsua da, batez beste 3.500 metroko altueran. 300.000-400.000 pertsona bizi dira bertan.\n5 Felix Iñurrategi\nIparraldean Xinjiang (Txina) eta Brooshal (Pakistan), hegoaldean Kargil eta Ladakh (India), mendebaldean Dardistan eta Brooshal (Pakistan) eta ekialdean Siachen glaziarra mugakide ditu.\nGhanche (Khaplu hiriburua).\nPakistango mendirik altuenak hemen daude kokaturik, Karakorumeko mendigunearen barruan: K2 (8.611 m), Nanga Parbat (8.125 m), Gasherbrum I (8.068 m), Broad Peak (8.047 m) eta Gasherbrum II (8.035 m).\nBestela, sei ibar nagusi ditugu inguru honetan: Gultari, Kharmang (Kartakhsha), Khaplu, Skardu, Shigar eta Rondu.\nBaltiera da bertako hizkuntza nagusia, tibeteraren aldaera zaharra dena, Kham dialektotik gertu. Izan ere tibetarrak dira populazioaren %60 ingurua. VIII. mendekoak dira lehenengo idatzizko lekukotzak, Manthal herrian, Skardutik hurbil. Jatorrizko idazkera hasi ziren aldatzen XVI. mendean, persierazkoarekin ordezkatuz. Literatura ahozko tradizioan transmititu egin da nagusiki. Ladakheko hizkuntzarekin parekotasun handiak daude.\nGaur egun, eragin handia daukate buruxaski, turkiera eta urdu hizkuntzek baltieran, baita persierazko literatura musulmanak ere. Modu horretan, tibetar jatorritik desbideratu egin da.\nFelix Iñurrategi mendigoizale aretxabaletar ezaguna herrialde honetan hil zen 2000. urtean, istripuz, Gasherbrum II mendian behera egiten ari zela.\nBere omenez, eta herrialde honetako biztanleek hainbat urtez Iñurrategi anaiei eta beste mendizale batzuei emandako laguntza eskertuz, 2001ean sortu zuten Gipuzkoan "Felix Baltistan Fundazioa", inguru honetako garapena sustatu nahian.\n(Ingelesez) Baltierari buruzko artikulua\nAzken aldaketa 1 iraila 2020(e)an, 12:31(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 1 iraila 2020, 12:31.


Julen de Carlos: «Miraria izango da Zarauzkoa bezalako afizio bat topatzea» - Zarauzkohitza.eus\nJulen de Carlos: «Miraria izango da Zarauzkoa bezalako afizio bat topatzea»\nAritz Mutiozabal 2018-07-11 08:00\nJulen de Carlos atezaina (Aritz Mutiozabal).\nBost urtez Amenabar Zarautzen jokatu ondoren, Belgikako Initia Hasselt taldearen atea defendatuko du Julen de Carlosek (Iruñea, 1992) hurrengo bi denboraldietan.\nNola sortu zaizu Belgikan jokatzeko aukera?\nDuela urte batzuk entrenatzaile izan nuen lagun batekin harremana mantendu dut, eta hark deitu zidan Belgikan jokatzeko aukeraren berri emanez. Egia esan, sorpresaz harrapatu ninduen. Proba bat egitera joan nintzen Aste Santuan: ongi atera zen dena, eta orduan lotu genuen akordioa.\nZalantzarik izan al duzu erabakia hartzerakoan?\nBelaunarekin hainbat arazo izan ditut, eta egoerak horrela jarraitzen bazuen, datorren denboraldian eskubaloia uztea ere pentsatu nuen. Baina pixkanaka-pixkanaka egoerari buelta eman nion eta partida onak jokatzen hasi nintzen, berriro gustua hartzen eskubaloiari. Belgikako deia jaso nuenean, pentsatu nuen: orain edo inoiz ez. Eskubaloia utzi edo erronka berriari heldu, alegia.\nBeraz, azken denboraldia inflexio puntu baten modukoa izan da zuretzat.\nHori da, bai. Denboraldiko lehen itzuli osoa, Gabonak bitartean, ia jokatu gabe egon nintzen, belaunean ebakuntza egin zidatelako. Gabonetan hasi nintzen jokatzen, eta astetik astera hobetzen nindoala ikusi nuen. Aste Santuan jada oso ongi sentitzen nintzen, arazo fisikoak gaindituta, eta Initia Hasselt taldean jokatzeko aukera hau orduan etorri zitzaidan ezustean.\nProba egitera joateko esan zizutenean...\nZalantza izan nuen, baina behin asimilatu nuenean proba egitea, garbi neukan hautatzen baninduten hara joango nintzela. Esperientzia berri bat bizitzera noa.\nEta zer dakizu Belgikako ligaz? Zer Initia Hasselt taldeaz?\nBelgikako lehen mailako taldea da, eta bi liga jokatzen dituzte: bata, Belgikakoa, eta bestea, Belgikako eta Herbehereetako taldeek osatutakoa. Bi ligetan bigarren bukatu zuen aurreko denboraldian, eta Belgikako kopako txapeldun ere izan zen. Behintzat, Belgika mailako talde onenetako batera noa.\nBaina eskubaloiko maila ez al da zertxobait apalagoa?\nBartzelona taldea salbu, esango nuke Asobal ligako maila bertsua dagoela han, baina ekonomikoki hobeto dago. Eskubaloia sustatzen ari diren herrialdea da, eta poliki-poliki garatzen ari direnez, inbertsio handia egiten ari dira.\nBeste behin, lehen mailan jokatzeko aukera izango duzu.\nBazirudien ez nuela gehiago aukerarik izango! Zarautzen oso gustura aritu naiz, eta bertako maila oso egokia iruditzen zitzaidan niretzako. Ondorioz, ez nuen uste jada Asobal ligara jauzi egingo nuenik, eta are gutxiago Belgikako lehen mailara.\nZuk debuta egina duzu Asobalen Anaitasunarekin, ezta?\nDuela zazpi bat urte igo ginen Anaitasunarekin Asobal ligara, eta partida batzuk jokatu nituen lehen urtean; eta bigarren urtean zertxobait gehixeago. Ni, hasiera batean, lehen nazional mailako atezaina nintzen, eta tarteka igotzen ninduten Asobalen jokatzera. Oso ongi gogoratzen ditut nire debuteko partidak. Lehena, Naturhousen aurka izan zen eta segundotxo batzuk bakarrik jokatu banituen ere, une ahaztezina izan zen. Bigarrena, Atletico Madrilen kontra izan zen, baina, harrezkero, gehiago jokatzeko asmoz, Zilarrezko mailako talde batera etorri nintzen: Amenabar Zarautzera. Iritsi nintzen urtean sekulako maila zegoen, eta Asobal ligara igotzeko fasea jokatu genuen.\nKirol aldetik, Amenabar Zarautzekin bizitako lorpenik garrantzitsuena izan al da?\nBai, dudarik gabe. Azkenean ezin izan nuen jokatu lesioagatik, baina urte horretan egin genuena sekulakoa izan zen. Jendeak igoera fase hura nola bizi zuen ikustea ikaragarria izan zen. Zerbait oso handia egiten ari ginen seinale zen.\nBost denboraldi egin dituzu Zarautzen. Zer oroitzapenekin geratzen zara?\nAmenabarrekin gauza asko bizi izan ditut, eta niretzako gauzarik onena da eskubaloia beste ikuspuntu batetik begiratzen ikasi dudala. Orain arte, errendimendu gisa ikusten nuen, eta hemen ikusi dut errendimendua eskatu egiten dela, baina guztiaren gainetik familia bat dela. Eskubaloi giro bat dago, eta giro horretan murgiltzen bazara, emaitzak etorri egiten dira lehenago ala beranduago. Eta irabazi ala galdu, jendea beti gainean dago, animatzen eta bultzatzen. Aritzbataldeko gotorlekua esaten diogu.\nBelgikan horrelako afizioa nekez tokatuko duzu, ezta?\nZaila izango da, bai. Zarauzkoa bezalako afizio bat topatzen badut miraria izango da. Ez dut uste suertatuko denik.


Sueltoan dabiltza - Tolosa - Tolosaldeko ataria\nTolosaldeko Ataria 2018-03-24 17:42\nIa 500 dantzari bildu dira goizean Tolosan Udaberri dantza taldeak ospatutako XIII. Dantzari Txiki egunean. Iluntzean helduagoek erromeria egingo dute.\nArabatik Amurrioko Aiara, Bizkaitik Algortako Itxartu, Lapurditik Hendaiako Akelarre, Nafarroatik Iruñeko Muthiko Alaiak eta, Gipuzkoatik, Errenteriako Ereintza, Oiarttzungo Haurtzaro eta Oñatiko Oñatz dantza taldeak gonbidatu dituzte gaur Tolosara. Dantzari txikiak Plaza Zaharrean bildu dira 11:30ean eta handik aurrera Tolosako hainbat kale zeharkatu dituzte kalejiran. Herriko hainbat puntutan emanaldiak eskaini dituzte.\nEguerdian Aiz Orratz, Casino, Ero Etxe, Kabi Alai, Oargi, San Esteban, Txinparta, Urdina Txiki, Lizardi, Iurre eta Aurrera elkarteetan bildu dira gaztetxoak bazkaltzeko eta elkarte horietako bazkideak eskertu nahi izan ditu Udaberri dantza taldeak arratsaldeko emanaldian, baita ekimena lagundu duten merkatariak ere. 16:30ean eta eguraldi txarrari aurre eginez, Zerkausian bildu dira dantzari txikiak euren saioak eskaintzeko.\n19:00etan egin dute hitzordua Plaza Zaharrean. Poteo musikatua izango da hasteko eta ondoren afaria Zerkausian. Afalostean Laket taldeak alaituko ditu bazterrak.


Bertsoa eta antzerkia uztartu ziren joan den larunbatean Kultur Etxean | El Diario Vasco\nLasarteBertsoa eta antzerkia uztartu ziren joan den larunbatean Kultur Etxean\nEgaña, Lujanbio eta Labaka bertsolariak, Mailu Arruti, Ane Huizi eta Miren Egizabalen esanetara. / TXEMA\n'Keinutik puntura' saioak ondo baino hobeto bete zituen ikusleen aurreikuspenak\nTXEMA VALLÉS LASARTE-ORIA. Martes, 15 mayo 2018, 00:18\nJoan den larunbatean, gaueko hamar eta erdietan hasita, azken urteotan ohikoa bilakatu den Udaberriko saioa egin zen Manuel Lekuona kultur-etxean, Ttakun eta Bertso-eskolaren eskutik. Jakina den moduan, azken urteotan kultur munduko arlo bat aukeratu, eta hori bertsoarekin uztartzeko ahalegina egin izan da. Besteak beste, literatura, bakarrizketak, dantza, umorea, trikitixa eta abar, izan dira landutako gaiak, betiere Lasarte-Oriako eragileen eskutik; hau da, herrikoak izan dira oholtzaratu diren artistak. Horiekin batera, bertsolariak dira saio hauetan izar nagusiak. Punta-puntako bertsolariak. Joan den larunbateko saioan aurkezpenik behar ez duten Andoni Egaña, Maialen Lujanbio eta Ane Labaka herritarra aritu ziren bat-batean kantuan. Azken horri, egunetik egunera, gutxiago nabari- tzen zaio Euskal Herriko bertsolaritzak historian eman duen bi izen handienetakoekin ari dela kantuan, ez baitu bi horiekin berdinetik berdinera aritzeko inolako zailtasunik, ez erritmoan ezta gaien trataeran ere.\nIa betea zegoen kultur-etxeko beheko solairua. Gogotik gozatu ahal izan zuten bertaratutakoek, bai bertsoekin, eta baita oholtzaratutako herriko aktoreek eskainitako lanarekin. Kukuka taldeko gaztetxoek eman zioten hasiera saioari, eta aipatzekoa izan zen erakutsi zuten patxada eta gaitasuna, barre-algara handiak eraginez ikusleen artean. Betsoaldiei dagokionez, oso maila altuan hasi zen saioa, Andonik eta Anek sekulako aleak utzi baitzituzten Cupidoren geziak zirela-eta, era magistralean bibibildutako jardunean. Uxue Loinaz Urruzola aritu zen gai-jartzaile lanetan, primeran uztartuz antzezleek eginikoa, bertsolariei eskatu nahi zienarekin. Era eta molde guzietako bertsoak entzun ahal izan ziren, baita horien artean ikusleen memorian gordeko direnak ere. Aipatzekoa da, Udaberriko saio hauetan lehen aldiz, 'kartzelako lana' ere izan genuela. Hau da, hiru bertsolariei lan bera eskatu zitzaien, Kukuka taldeko helduek hiru bider, antzeztuz, gaia aurkeztu ondoren. Hausnarketa sakonak entzuteko parada izan zen bertsolarien ahotik saio honetan.\nAntzerkilariak kantuan ere\nKukukako aktoreez gain, Intza Alkainek lan aparta egin zuen bakarka jardunda, ikusleentzat oso gertutakoak ziren kontuak aipatuz. Ane Huizik, Miren Egizabalek eta Mailu Arrutik, berriz, ohikoa duten eran, barre-algaraka jarri zituzten ikusleak, bat-batean inork espero gabe kantuan jardun zirenean, eta baita ondoren eginiko esketx laburrean ere.\nAntzerkilariei dagokionez, amai-tzeko, azken bolada honetan Euskal Herri osoan gero eta ezagunago bilakatu den Bea Egizabalek zapaldu zuen oholtza. Komunikazio teknikak primeran menderatzen dituela argi eta garbi geratu zen, berehala konektatu baitzuen ikusleekin, umorez, gertutasunez eta goxotasunez bertaratutako guztiak poltsikoratuz.\nEl director de cine Antton Mercero, fallecido el sábado, nos deja un gran legado cultural El Ostadar de Regional Preferente venció (2-1) en Michelin al Trintxerpe


Jai giroan ematen diren eraso matxisten aurkako protokoloa aurkeztuko du udalak datorren asteazkenean - Aiaraldea.eus\nJai giroan ematen diren eraso matxisten aurkako protokoloa aurkeztuko du udalak datorren asteazkenean\nTxabi Alvarado Bañares 2018-06-22 13:04 Jendartea Laudio\nEmakundek emandako diru-laguntza bat baliatu dute protokoloa osatzeko. Asteazkenean aurkeztuko dute dokumentua, erabilera anitzeko udal aretoan egingo dituzten 2 formazio saio irekietan.\nEraso matxisten aurkako bideo bat plazaratu zuen iaz udalak. / Laudioko Udala | Ikusi handiago | Argazki originala\nProtokoloa aurkeztuko du Laudioko Udalak jai giroan ematen diren eraso matxistei aurre egiteko. Datorren asteazkenean -ekainak 27- egingo dituzte formazio saio irekiak, erabilera anitzeko udal aretoan.\nBi saio egingo dituzte: 11:00etatik 13:00etara bata eta 18:00etatik 20:00etara bestea. Saio irekiak izango dira, herriko norbanako zein kolektiboa zuzenduak. “Jaiak Koordinakundeko, mugimendu feministako, emakume taldeetako, jai koadriletako, ostalaritzako edota txosna batzordeko kideei luzatu nahi diegu bereziki bertan parte hartzeko gonbita”, adierazi du Amets Meatzak.\nAlkateordeak adierazi du honakoa ez dela jaietan ematen diren eraso matxisten aurka egin duten lehen ekimena. “Kartelak atera eta erasoen aurkako bertso-saioak antolatu ditugu azken urteetan. Horrez gain, bideo bat plazaratu genuen iaz, sare sozialetan zabalpen handia izan zuena”.\nBagara Nor taldearen protokoloa\nBagara Nor taldeak, bere aldetik, protokolo propioa atondu du. Hala adierazi dute Laudioko talde feminista horretako kideek sare sozialen bidez. Adierazi dutenez, duela hilabete batzuk ekin zioten lanari. “Lan handia eta gai arantzatsuen inguruko eztabaida luzeak izan dira bidean”.\nEraso matxisten aurkako protokoloa bateratzea, Aiaraldeko Berdintasun Foroaren xede


Euskaltelen bezeroek beren 4K deskodetzaileen funtzionalitate guztia aprobetxatzen dute, eta ETBren zuzeneko eta grabatutako kontsumoaren alde egiten dute; ETBren pantaila-kuota % 38 handitu da osasun-krisiaren garaian\nETBren kuota % 12ra iritsi zen, urte-hasieran baino % 38 gorago, eta ETB2 ikusizen gehien.\nEuskaltelen Telebistako bezeroek hurbiltasuna aukeratu dute COVID-19areninguruko berriak izateko, eta hori islatzen da ETBko kanalen audientziarenbilakaeran.\nKontsumoaren % 10 baino gehiago eskariaren arabera edo aurrez grabatutaegiten da jada, Euskaltelen 4K deskodetzailearen funtzionalitateetako bataprobetxatuz.\nBilbon, 2020ko uztailaren 14an. Hurbileko telebista-edukiak eta hurbileko informazioa aukeratu dituzte Euskaltelen bezero gehienek osasun-krisiaren garaian; batez ere, konfinamendu-asteetan pandemiak izan duen bilakaerari eta deskonfinamendu-faseei buruzko aktualitateari jarraitzeko.\nHorren ondorioz, nabarmen handitu da kanal autonomikoen audientzia. Hala, ETBren audientzia-kuota % 12ra iritsi zen hilabete horietan; hau da, urte-hasieran baino %38 gorago. ETB2 izan zen gehien ikusi zen kanala, 40 ordu inguruko kontsumo metatuarekin; hots, eguneko ordubete baino gehixeago ikusle bakoitzeko. ETB3 haurrentzako kanalaren kasuan, eskaripeko edukien kontsumoa % 30 baino handiagoa izan zen.\nKontsumoaren % 10 baino gehiago eskariaren arabera edo aurrez grabatuta egiten da jada, Euskaltelen 4K deskodetzailearen funtzionalitateetako bat aprobetxatuz.\nOsasun-krisia amaitu ondoren, berdintsu apalduz joan dira telebistako audientzien indizeak, eta alarma-deklarazioaren aurreko hilabeteetako zifretan gelditu dira berriro. Hala ere, nabarmendu behar da azken hilabeteetan informatuta egoteko beharrak urte-hasieran espero ez ziren ehunekoak ekarri dituela telebista-kontsumoan. Euskaltelek, oro har, ohi baino % 45 gehiagoko kontsumoa izan zuen bere Telebistako kanaletan, batez beste, eta haurrentzako edukien kontsumoa % 48 hazi zen. Adina kontuan izanda, lau urtetik beherako haurren telebista-kontsumoa hazi zen gehien, ohiko kontsumoa halako 9 izan baitzen. Lau urtetik gorakoen telebista-kontsumoa % 29 hazi zen, eta % 54 gaztetxoentzako edukiena.\nKalitatezko telebista eskaintzen du Euskaltelek, zuntz optikoaren bidez. Bi harpidetza-modalitate ditu: Aisia TB eta Guztia TB, 90 eta 120 kanalekin, hurrenez hurren. Edukiei dagokienez, telesailak, dokumentalak, kirolak, zinema, musika eta gazteentzakoak eta beste eskaintzen ditu, eskaintza osatua eta kalitatekoa, Euskaltelen zuntzaren bidez. Eta horri gehitu behar zaizkio Android TV duen 4K deskodetzailearen funtzionalitateak eta zerbitzuak, erabiltzaile guztiek goza dezaten telebistaren munduak eskaintzen dituen erabilera berriez. Zerbitzu hauek eskaintzen dira, besteak beste: Replay zerbitzua (erabiltzaileak telebista nahi bezala kontrola dezake, eta programa hasieratik ikus dezake hasita egonda ere), Replayteka (familia osoarentzako milaka eduki, nahieran), Ez Zenuen Ikusi (Euskaltelek zazpi egunez gordetzen ditu programak, berreskuratu eta ikusi ahal izateko), eta bilatzeko eta grabatzeko aukerak. Horietaz gain, aplikazio pila bat eskaintzen ditu, hala noa Netflix eta Amazon Prime Video. Horiek guztiek erabilera berri bat sortzen dute, erraza eta intuitiboa, edozein eduki ikusleak nahi duenean ikusteko aukera ematen duena. Gainera, Euskaltelen Telebistak 5 gailu mugikor ere erabiltzeko aukera ematen du bere edukietara Edonon gailu anitzeko zerbitzuaren bidez sartzeko.\nEuskal bezero gehienek Euskaltelen TBko eskaintzaren alde egiten jarraitzen dute, merkatuko kalitate-prezio erlaziorik onena baitu. Hori dela eta, Telebista Digitaleko liderra da Euskadin.


Udaleko talde guztiek babestutako Memoriaren Plaza Arrasaten - Arrasate - Goiena.eus\nUdaleko talde guztiek babestutako Memoriaren Plaza Arrasaten\nJokin Bereziartua Lizarazu 2016-11-22 15:35\nEusko Jaurlaritzako Gogora Institutuak Memoriaren Plaza jarriko du Arrasateko Herriko Plazan azaroaren 28tik abenduaren 4ra bitartean. Udaleko talde guztiek babestu dute ekimena, nahiz eta gaurko aurkezpenean Baleikeko ordezkariek ez duten egoterik izan. "Izugarrizko garrantzia du halako proiektuak bultzatzerakoan guztion parte-hartzea eta babesa izatea", adierazi du Gogorako zuzendari Aintzane Ezenarrok.\nOtsailean martxan jarri zenetik, Memoriaren Plaza erakusketak zortzigarren geldialdia egingo du Arrasaten azaroaren 28tik abenduaren 4ra. Herriko Plazan jarriko den karpan, besteak beste, Arrasateko bi biktimen testigantzak zuzenean entzun ahal izango dira; Olatz Etxaberenak eta Sandra Carrascorenak, hain zuzen.\nMemoriaren Plazaren karpak gune ezberdinak izango ditu. Biktimen esparruan, espazio baten egongo dira terrorismoaren biktimak direnak, hau da, talde armatu ezberdinek eragin dituzten biktimak; bigarren espazio baten egongo dira legez kanpoko indarkeria polizialaren barruan orain arte errekonozitu diren biktimak; eta hirugarren gune baten memoria historikoa lantzen duten elkarte ezberdinek jasotako testigantzak entzun ahal izango dira.\nErakusketaren helburu nagusietako bat herritarren parte-hartzea sustatzea denez, testigantzak grabatzeko edota Gogora Institutuari idatziz helarazteko aukera ere egongo da.\nKarpak beste espazio bat izango du hitzaldietarako eta tailerretarako. Izan ere, goizetan 16 eta 18 urte bitarteko ikasleekin tailerrak egingo dituzte, bereziki biktimen testigantzekin. Egitarauari erreparatuz, nabarmentzekoa da abenduaren 1eko hitzaldia. Saio horretan Arrasateko bi biktima izango dira gonbidatuak; batetik, Batallon Vasco Español erakundeak eraildako Iñaki Etxaberen alaba, Olatz Etxabe. Eta, bestetik, ETAk eraildako Isaias Carrascoren alaba, Sandra Carrasco. Biktima horien jarrera txalotu dute antolatzaileek.\nKarpak hartuko duen beste ekitaldi esanguratsu bat izango dira azaroaren 29ko hitzaldiak. Aranzadi elkarteko presidente Paco Etxeberriak eta Intxorta 1937 Kultur Elkarteko kide batek hitzaldi bana eskainiko dute.\nMemoriaren Plaza Arrasatera helduko da\nEneko Azkarate 2016 aza 15 Arrasate\nMemoriaren Plaza Arrasatera helduko da azaroaren 28an. Eusko Jaurlaritzaren -Gogora Institutuaren bidez- ekimena da. Arrasateko Udalarekin elkarlan...\nSandra Carrascok eta Olatz Etxabek Memoriaren Plazan partekatuko dituzte testigantzak\nEneko Azkarate 2016 aza 18 Arrasate\nMemoriaren Plaza Arrasaten jarriko dute azaroaren 28tik abenduaren 4ra bitartean, aste osoan. Eusko Jaurlaritzako Bake eta Bizikidetzarako Idazkari...


Babesgabetasunaren alde | Iritzia | Berria\nOstiraletik aurrera indarrean izango da Europako araudi berri bat, pribatutasuna eta datuen babesaren ingurukoa. Zalaparta handiegia eragin gabe gertatzen diren horietakoa da kontua, gero gure bizimoduetan eragin handia izaten duena. Tema handia dago aspaldion datuen babesaren kontuarekin, herritarron pribatutasuna gorde eta babestu beharraren grinarekin. Pribatutasuna balio goren bilakatzen ari da, eta munduaren aurrean inoiz baino ageriago azaltzea ahalbidetzen duten teknologiak eskura izanik, bada arautu beharra dago.\nBeti bezala, asmoaren alde azalduko naiz hasiera batean, eta inork gure datuak nahieran erabili ahal izan ditzanaren kontra, baina berehala hasiko naiz asmoari gibelak sumatzen. Eta esan dezadan garbi: irudipena dut batzuetan pertsonon datuak gehiago babesten dituztela pertsonak eurak baino. Datu batzuk, eta pertsona batzuk, noski baino noskiago.\nAlde bi ikusten dizkiot auziari. Bata lehor xamarra da, eta egoista. Jarduera ekonomiko txikia daukanari, edo enpresa koxkor bat, edo elkarte bat ez da dena ekonomia, burokrazia handiagoa eskatzen dio honek, papergintza-ri denbora gehiago eskaini beharra bere jardunari baino. Aholkularitza espezializatuak sortzen dira —lehen prebentzio eta lan-arriskuekin gertatu bezala—, ordezkariak, hileroko kuotak eta batez ere betebeharrak. Denbora eta dirua. Eta beraz jarduera ekonomiko edo sozialak galgatzen dituzte (kultura elkarte baten betebehar fiskal eta paperezkoak eta sinadura elektronikoak eta... zenbat buruhauste!). Auzia ez da noski arautze hauen guztien kontra egitea: langileen eskubideak zaintzeak (amatasun kontuak datozkit burura, adibidez) jarduera ekonomikoari kalte egiten dion enpresariaren argumentuak erabiltzen amai baitezaket. Ez. Dena ez da libre. Baina, era berean, gehiegizko erregulazioak ito egiten du jendea, zenbait proiektu abiarazi edo mantentzeko nagitu —eta proiektu sozialak ditut buruan, ez enpresarialak—. Inori izena galdetzeko ere ohartarazpen legala egin beharko diogu datu horren erabileraren inguruan!\nBaina beste alderdi bat ere badu, larriagoa, datu eta pribatutasunaren babesaren gezurraren ingurukoa. Datuak eta pribatutasuna gorde eta babestu nahi dira, justu kontrakoa bizi dugunean. Enpresa handiek gure datuak nahieran ibiltzen dituzte —araua Facebook-ekoa jakin baino lehenagokoa da—, eta etengabe moldatzen dute eskaintza datu horien arabera. Nire izen-deiturak eta dni zenbakiak eta beste ez dakit zenbat datu giltzapean gorde nahi dira, baina nire bizitza ohituren ingurukoak libre dabiltza. Eta horrek ernegatzen nau. Zeren eta egia esango dizuet, nire ordenadoreez arduratzen den enpresak, etxepeko administradoreak edo ez dakit zein elkartek (Gure Esku Dago, adibidez) nire datuekin egingo duenak ez dit beldurrik ematen. Bat ere ez. Izango da akaso katolizismoaren ponteko urek bustitako komunidadean hazi garelako, baina sozializazioak ez dit ikararik eragiten. Ikara eragiten didana da komunidadeko kide izan gabe erabiliko nauenak. Ezagutzen ere ez ditudanen bonbaketa eta kontrolak izutzen naute, nire deiturak jakin edo ez.\nEta gainera, hainbat daturen publikotasunerako arauak botatzen ditut faltan, ez babesekoak. Enpresa eta konpainia handienak, nortzuk diren, non dauden, zein diren haien diru eta negozioak, nola banatzen dituzten... horiek denak jakin nahi nituzke eta eskura izan. Baina ez, datu horiek benetan gordeta daude, arauen beharrik gabe. Arauak, soilik guretzat.\nParadoxa bikaina osatuz, Mediterraneoa nola edo hala gaindituta iritsi den errefuxiatuarena: Europako lurra zapaltzen duen unetik, bere datuek eskubide gehiago izango dituzte berak baino.


Lanbidea: Legebiltzarkidea, Donostiako alkateordea eta Gipuzkoako PPko presidentea\nAtentatuaren data: 23/01/1995\nErrudunak: Juan Manuel Carasatorre Aldaz, Valentín Lasarte Oliden, Francisco Javier García Gaztelu\nArratsaldeko hiru eta erdiak ziren, bi terrorista Donostiako Alde Zaharreko La Cepa tabernan sartu zirenean, Gregorio Ordóñez, Donostiako Udaleko PPren zinegotzia, lagun batzuekin bazkaltzen ari zela. Lagun horien artean zegoen María San Gil, urte batzuk geroago euskal PPren presidente izango zena bera. Etakideetako batek, zira gorri batez estalita, tiro egin zion Gregoriori, eta hantxe bertan hil zuen. Denek berehala egin zuten ihes, hilketaren ondoren. Tabernan inor ez zen harritu terrorista burua estalirik ikusi zutenean, euria ari zuen eta.\nGregorio Ordóñez Fenollar Caracasen (Venezuela) jaio zen, Espainiako Gerra Zibilaren ondotik gurasoek herrialde hegoamerikar hartara emigratu baitzuten. Zazpi urte zituela etorri zen Donostiara, eta bertan egin zituen lehen eta erdi mailako ikasketak. Ikasketa horiek amaitu ondoren, Nafarroako Unibertsitateko Komunikazio Fakultatean kazetaritza egitea erabaki zuen. Unibertsitatea amaitu eta gutxira, Gregoriok politikan sartu nahi izan zuen, indarkeria terrorista beldurgarri eta etengabeko garai zeharo asalduzko haietan bere alea jartzearren. Alianza Popularreko (AP) Nuevas Generaciones-en sartu ondoren, Donostiako Udaleko zinegotzi hautatu zuten 24 urte baino ez zituela.\nGregoriok defendatzen zuen alderdi politikoek bitartekoa izan behar zutela herritarren arazoak konpontzeko eta herritarren beren printzipio eta balioak aldezteko. Donostiako Udalean Hirigintzako Legezkotasunaren kartera eta, geroago, Turismo eta Hirigintzarena hartu zituen. Donostiako Udalean eman zituen urteetan, PPren siglak ia-ia ordezkaritza politikorik ez zuen alderdi batenak izatetik gobernatzeko aukera errealak zeuzkan batenak izatera eraman zituen. 1990eko azaroan Eusko Legebiltzarreko diputatu hautatu zuten Gipuzkoako barrutian, eta handik hilabete batzuetara, 1991n, Donostiako alkateorde lehen aukeratu zuten.\nIntrantsigenteen kontra egin zuen nabarmen, ETAko terroristen kontra, eta haiei babesa ematen zien mundu politiko eta sozialaren kontra. Horrek guztiak terroristen jopuntuan jarri zuen, eta etengabe jakinarazten zioten, mehatxu agerikoen bitartez, hil egingo zutela. Hala, 1995eko maiatzeko udal hauteskundeetarako hilabete gutxi falta zirela –Gregorio zen buru PPk Donostiako Udalerako zuen hautagai-zerrendan– ETAk hil egin zuen.


Anton Borja Alvarez – Tranpaldotik\nAntonen azken agurreko ekitaldian ez zen banderarik ikusi, ez banderarik ezta bestelako ikurrik ere. Lore sortak, lore sorta ugari, besterik ez. Lore sortak eta senideak, lagun minak eta adiskide asko. Jendetza bildu ginen Antonen omenez.\nAnton Borja Alvarez Iralatik Oroimen Plazara etorri da, gure baitako plazara, alegia. Gerra osteko belaunaldikoa, askatasunaren umezurtz horietakoa, hori zen Anton. Diktadura faxista bizi arren, inoiz eta inor ez zuen makurrarazi. Bere belaunaldiko matxino horietako zen. Matxinoak ez ziren asko baina elkarren artean ezagunak ziren nor-nor zen ez bazekiten ere. Klandestinitatearen arauak.\nBizitza osoa borrokatzen eta, hala ere, bizi. Elkartasunak bizi gaitu, Anton, justiziak eta askatasunak, zoriontasunak eta berdintasunak, … Gizon lasaia eta tematia. Oroimenaren Plazara mudatu zara, zure kontakizuna memoria ofizialen erregistroan arrastorik utzi gabe joan zara.\nLasai, Anton, zure kontakizuna gurea baita, borrokatzen jarraitzen dugunon berbera. Baina guk ere ez diegu ezer kontatuko. Ez diegu deus esango klandestinitatean bizi izandako beldurraz eta egonezinaz, ez balukete ulertuko. Ez diegu kontatuko zerk lotu gintzaizkion borrokari eta elkarrekiko engaiamendua nolakoa zen. Ez ziguketen sinetsiko.\nJarraituko borrokan, Anton. Galdetzen badigute zergatik, esango diegu askatasuna behar dugulako, jendarte justuagoa beharrezkoa eta posiblea delako. Galdetzen badigute, Anton, orduan kontatuko diegu gu baino lehen eta gurekin zu lako matxinoak ibili zirela, ibili ginela. Jakinaraziko diegu zer lan egiten zenuen, zer pentsatzen zenuen, zer nahi zenuen eta nola bizi zinen. Orduan zure ametsa biziberrituko dugu. Oroimenaren Plazan. Besarkada bana, Asun eta Eneko. Agur eta ohore, Anton.


Lagundu eta ikasi — Gaztezulo\nLagundu eta ikasi https://www.gaztezulo.eus/albisteak/lagundu-eta-ikasi https://www.gaztezulo.eus/albisteak/lagundu-eta-ikasi/@@download/image/20101215012odei_1361876506.jpg\nGipuzkoa, Bizkaia eta Arabako 72 gazte kooperante jardun dira hiru hilabetez. Eusko Jaurlaritzaren Kultura eta Enplegu eta Gizarte Gaietako sailen "Gazteak Lankidetzan" proiektuaren bitartez, haietako batzuek Hego Amerika bidaiatu zuten, beste batzuk Afrikara joan ziren, eta gainerakoak Asiara.\nSan Juan de Lurigancho Peruko hiriburuko, Limako, auzo txiroenetako bat da. Eta baita jendetsuena ere: milioi bat biztanle ditu, horien erdia 29 urtetik beherakoak. Auzo gaztea dela esan daiteke, beraz. Googlen auzoaren izena jarrita aurtengo udaran izandako politika ika-mikari buruzkoa da ageri den lehen albisteetako bat. Oposizioak hauteskunde kanpainako ekitaldiak egiteko garaian trabak jartzea leporatu zion Carlos Burgos alkateari. Estitxu Aldeiturriaga bertan izan da. Gorputz hezkuntza ikasi du igorreztarrak eta beste bost lagunekin aritu da lanean Perun: beste hiru soin heziketa irakasle, eta psikologo eta nutruzionista bana. Bi eta bost urte bitarteko haurrekin jardun dira.\nSan Juan de Luriganchora iritsita zer? Harrituta geratu ginen: hautsa eta harea besterik ez zegoen. Azken batean begi aurrean fabelak genituen, baina egunak aurrera joan ahala konturatu nintzen sekulakoa zela bertan egoteko aukera izatea; hara joatea ez dago edozeinen esku. Horrelako esperientzia batean etxetik gidoi bat buruan eramatea alferrik da. Gurekin egondako haurrek ez zuten gauez lo hartzen, euren amek lanera joan behar zutelako. Psikomotrizitatean lantzen diren oreka jakin batzuk alde batera utzi eta musika lasaia ipintzen genien umeei, lokartu zitezen.\nEtxera iritsita, balantzea egiteko garaia da. Estitxurentzat esperientzia ezin aberasgarriagoa izan da. Urtetan boluntariotzan aritu naiz eta Perura bidaiatzea azken urratsaren modukoa da. Egun gogorrik izan zen, neure burua tokiz kanpo ikusten nuen, baina ingurukoen laguntzaz eusten nion goiari. Perura bueltatzea gustatuko litzaioke. Are gehiago, oraindik ere bertan dela iruditzen zaio. Hankak Euskal Herrian ditut, baina burua, aldiz, Perun.\nObretan jardun, animaliei txertoak jarri\nOdei Artutxak begi aurrean hiru hilabetez izandako paisaiak ez du zer ikusirik Estitxuk ezagututakoarekin. 21 urteko tolosarra Bolivian izan da, Cochabamba eskualdean. Betiereko udaberriaren hiria esaten diote hiriburuari, tenperatura atseginagatik. Bilbon basozaina izateko ikasi zuen aurrena, eta mendi gida izateko Donostian jarraian. Hori horrela, eskualdeko indigenekin besoz beso aritu da lanean: ura biltzeko obretan, animaliei txertoak jartzen, fruitu zuhaitzak kimatzen\nSexu berdintasunari buruzko tailerretan ere parte hartu du.\nEmakumezkoek sekulako lan karga jasotzen dute egunero. Etxean lan egin eta umeak zaintzeaz gain, gizonari baratzean edo ganaduarekin laguntzen diote askotan. Tailerrak emakumeei zuzenduak izan arren, senarrak ere bertara joaten ziren emaztea kontrolatzeko.\nAsteburua hirian igarotzen zuen Odeik eta astegunak mendian, indigenekin, 4.000 metrotan: oxigeno falta nabaritzen zuen bertan. Joan-etorrietan jabetu zen hiriko eta nekazarien komunitateetako giroaren arteko aldeaz. Gaua eta eguna bezalakoak. Hiriko jendeak ez dituela indigenak begi onez ikusten ere nabaritu zuen. Arrazakeria handia dago. Gainerakoan, etxean baino kirol gehiago egin zuen Bolivian. Futbolean jokatzen genuen kale gorrian; futbol zelaia arroparekin mugatzen genuen. Xabi Alonso ezagutzen zuten eta haren herrikidea naizela esatean harritu egiten ziren. Hari ere etxetik milaka kilometrora jarritako aletxoak zer nolako ahogozo utzi dion galdetu diogu. Lan egin baino gehiago, ikasi egin dut han. Badago jendea horrelako tokietara salbatzaile gisa abiatzen dena, pobrezia eta gosetea errotik kentzeko asmoz, baina ohitu behar duzu egunero pobrezia aurrez aurre ikusten. Hara joateko, gazteek jarrera irekia behar dute izan.


Udako TAO zerbitzua beste hiru eremutara zabaltzeko aukera aztertuko dute zapatutik, auzokideen parte-hartzeaz - Sopela - Hiruka.eus\nUnai Brea 2019-11-21 10:06\nHainbat herritarrek egindako eskariari erantzunez, Sopelako Udalak Asu, Bareño eta Loiolako auzokideen iritziak jasoko ditu zapatu honetan, azaroak 23, udan TAO zerbitzua hiru gune horietan ere ipintzea edo ez ipintzea erabakitzeko. Bertakoek internet bidez bozkatu ahal izango dute gaiaren gainean.\nJosu Landaluze alkateak eguaztenero herritarrakaz egiten dituen bileretan gune horietako hainbat auzokidek agertutako kezka izan da prozesuaren abiapuntua. "Hondartzak paraje daude auzo horietatik", azaldu du Landaluzek, "eta TAOrik ez dagoenez udan jende askok aparkatzen du han". Honenbestez, zapatuan, 10:00etatik 14:00etara, karpa bana paratuko dute Asun, Bareñon eta Loiolan, eta alkateak berak eta udal-gobernuko zinegotziek hurbiltzen diren herritarrei azalduko diete zein izan den euren auzokideetako batzuek azaldutako kezka.\nOndoren, internet bidezko bozketa egingo da datorren astean, bertakoek hondartza-sasoian TAO ipini gura duten edo ez esan dezaten. Gehiengoaren erantzuna baiezkoa balitz, Udalak izapideak hasiko ditu datorren urteko udan TAO egoteko aipatutako guneetan.\nHonako lekuetan kokatuko dituzte karpak:\nAsun: Arnabar kalea, Martxoak 8 kalearen ertzean\nBareñon: Bareño kalean, Uribe Bazterra etorbidearen ertzean\nLoiolan: Loiola zeharbideko aparkalekuan


Eremu-teoria kuantiko - Wikipedia, entziklopedia askea.\nEremu-teoria kuantikoa (edo QFT, Quantum Field Theory ingelesez) mekanika kuantikoaren printzipioak jarraikako eremuen sistema klasikoei aplikatzen dizkien marko teoriko bat da. Formaltasun honen bidez bere kopurua konstantea ez den partikula kuantikoez osatutako sistema baten eboluzioa eta elkarreraginak deskriba daitezke, hau da, partikula-antipartikula suntsiketa|sortu edo suntsitu]] egin daitezkeenak.\nHonen aplikazio nagusia energia altuko fisikan da, non erlatibitate bereziaren teoriak dioenarekin uztartzen den. Erregimen horretan partikula subatomiko mota guztiak eta hauen arteko elkarreraginak har ditzake, baita iragarpen oso orokorrak egin ere, CPT simetria, spina eta estatistikaren arteko harremana, eta antimateriaren existentzia kasu. Gainera, oso tresna garrantzitsua da materia kondentsatuaren fisikaren testuinguruan, non supereroankortasuna bezalako fenomenoak azaltzeko erabiltzen den.\nMultimedia: Quantum field theory


“OINEZ GUREKIN” lemapean dator aurten Europako mugikortasun astea Arrasatera irailaren 16tik 22ra — Arrasateko Udala\n2002an hasi zen Arrasate Europako Mugikortasun Iraunkorraren Astea ospatzen, aurtengoa, beraz, 18. edizioa izango da gurean. Europa mailan ospatzen den aste honek urtero lema bat izan ohi du, “oinez gurekin” da, hain zuzen ere, aurtengoa eta irailaren 16tik 22ra ospatuko da.\nAste honek helburu du Arrasaten mugikortasun iraunkorra sustatzea eta sentsibilizazioaren bidez herritarren artean eztabaida eta hausnarketa sortzea. Azaldu nahi da, kotxearen gehiegizko erabilera murriztu behar dela eta hori oinez, bizikletaz edo garraio publikoa erabiliz egin daitekeela. Mugikortasunak herriko bizi kalitatean eragin handia du eta horregatik herritarrei mezu hori helarazteak berebiziko garrantzia dauka.\nAutoaren gehiegizko erabilerak ondorio negatibo asko sortzen ditu: CO2 emisioak, klima aldaketa areagotzea, airearen kalitate txarra, herritarren arnasketa gaixotasunak gero eta ohikoagoak izatea, lurraren okupazioa, herritarrengan arriskuak sortzea, zarata… Osasunean eta ingurumenean inpaktu handia dauka.\nIrailaren 15ean, “oinez gurekin” lemari jarraiki, ibilaldi gidatu bat egingo da herritik Udala auzora, bidean masustak batuz, ondoren Udalako Ingurumen Eskolan marmelada egiteko.\nIrailaren 16tik 20ra, Arrasateko Udalak, GFArekin elkarlanean helduek bizikletan ibiltzen ikasteko doako ikastaroa antolatu du. Bi orduko saioak izango dira egunero, astelehenetik ostiralera, talde bat goizez eta beste bat arratsaldez.\nUrritik aurrera bizikleten erregistroa abian jarriko da Udaltzaingoan. Edozein herritarrek erregistratu ahal izango du bere bizikleta udalean. Horretarako ekarri beharko da bizikletaren erosketa faktura (balego), bizikletaren argazki bat eta NANa.\nIrailaren 18an, MUGIpuzkoa kanpaina. Mugi txartelaren erabilera sustatzeko kanpaina aurkeztuko dute Udalak eta Gipuzkoako Garraio Lurralde Agintaritzak, Herriko plazan. Urritik aurrera, udal Gazte Bulegoan Mugi txartela kargatzeko zerbitzua abian jarriko da.\nIrailaren 21ean, BirZikleta, bigarren eskuko bizikleta azoka ospatuko da. Azoka hau tradizio bihurtu da dagoeneko, aurtengoa 16. edizioa du eta. Bestalde, bizikleta erakusketa ere izango da, herriko dendetako bizikleta eskaintza erakusteko. Bir-zikleta azokarako material bilketa irailaren 14an, 17an eta 19an egingo da.\nIrailaren 16tik 20ra “eskolara oinez” izango dugu eta azken egunean Ausolanen eskutik gosari osasuntsu bat banatuko da.\nGainera, aste osoan zehar, herri busa doan izango da.\nMugikortasun adimentsuaren inguruko informazio kanpaina egingo da. Kanpaina horren bitartez, mugikortasun iraunkorraren inguruko aholku zein datuak jaso ahal izango dituzte interesdunek.\nArrasateko Emakumeen Txokoak urritik abendura bitarteko ikastaro eta ekintzen egitaraua aurkeztu du 2020/09/15\nKultur ekintzetako laguntzaileak 2020/09/14\nHizkuntza Eskolak kokapen berria izango du Debagoieneko Mankomunitatearen eraikinean segurtasun neurriak bermatzeko eta izen ematea zabalik dago 2020/09/11\nUdalako Ingurumen Eskolan egon dira Mondra futbol taldeko udako campuseko parte-hartzaileak 2020/07/23


Probeta - Wikipedia, entziklopedia askea.\n500 ml-tako probeta\nProbeta laborategian bolumenak neurtzeko erabiltzen den ontzi bat da. Pipetak baino bolumen handiagoak neurtzen ditu, eta azkarrago gainera, baina zehaztasun txikiagoarekin. Hala ere, erlenmeyer matraze edo hauspeakin ontziak baino zehatzagoa da.\nZentimetro batzuetako diametroa duen hodi zilindriko gardena da. Graduatuta dago, 0 ml-tatik hasi eta probetaren bukaeraraino bolumen desberdinak adierazten dituzten markekin. Beheko aldean itxita dago eta euskarri gisa funtzionatzen duen oinarri bat du. Goiko aldea aldiz, irekia da eta bertatik neurtu nahi dugun likidoa botatzen da. Gainera, neurtutako likidoaren isurketa errazten duen erpin bat du. Normalean 25 edo 50 ml-takoak izaten dira, baina tamaina desberdinetakoak daude, baita 2000 ml-takoak ere.\nBeirazkoa edo plastikozkoa izan daiteke, nahiz eta normalean beirazkoa izan. Plastikozkoa den kasuetan, zehaztasun txikiagoa izango du, baina baditu zenbait abantaila ere. Ez da hain erraz apurtuko eta azido fluorhidrikoak ez dio erasoko.\nMultimedia: Graduated cylinders


Komikia leku bila, hitza nagusi den kulturan\n2019ko maiatzaren 19a, igandea | Ordua Euskal Herrian 08:52:14\nDurangoko Azokak euskal kulturaren mundutxoa elkartzen duen egunotan, liburuak, liburuak eta liburuak izango ditugu hizketarako gai, letrak, letrak eta letrak. Eta irudiak zer? Loraldi txiki bat gertatzen ari da euskarazko komikigintzan edo, zabalago esateko, literatura grafikoaren alorrean. Aurtengo zenbait nobedade interesgarri aipatu nahi ditugu ondorengo lerroetan, hizkiak bakarrik erabiliz, hori bai.\nDani Fanoren 'Migel Marmolen hamaika eta bat jaiotzak' da aurtengo komiki-uztak utzi duen ale esanguratsuenetako bat.\n“Komikizaleoi oso gutxitan gertatzen zaigu gustuko ditugun autoreak gure hizkuntzan irakurtzeko aukera izatea eta horregatik, autore interesgarri bat plazaratzen den bakoitzean, eta hura, beste behin ere, frantsesez, edo gaztelaniaz, edo ingelesez, edo beste edozein erdaratan irakurri behar izaten dugun bakoitzean, beti galdera bat eta berbera etortzen zaigu burura: ze astro-gurutzaketa gertatu behar da hemen gu besteen pare jarri ahal izateko eta gure hizkuntzan halako deskubrimenduak egin ahal izateko?”, galdetu zuen Garbiñe Ubeda idazle, kazetari eta Euskal Idazleen Elkarteko presidenteak Zerocalcare komikigile italiarraren Hondamuinean liburuaren aurkezpenean. Kuestioak bi erantzun posible dauzka: bat Ubedak berak eman zion prentsari Donostiako Komikigunean, mahaiaren albo banatan zeuzkalako gurutzatu diren bi astro, David Zapirain eta Koldo Izagirre, zeintzuei esker izan den posible komiki hau italieratik euskarara ekartzea eta publikatzea Farmazia Beltza argitaletxean, gaztelaniazko itzulpenari aurrea hartuz eta ia-ia frantsesezkoaren une berean jarriz euskal irakurlearen eskuetan.\nBaina galderak –gogoratu: ze astro-gurutzaketa gertatu behar den komikiak gure hizkuntzan irakurtzeko– eduki zezakeen beste erantzun posible bat gutxienez, kazetariari eskatzen ziona euskal komikigintzaren une honetako argazki bat egiteko; hori bururatu zitzaion prentsaurreko hartan esaten ari zirenak koaderno txikian zirriborratzen ari zen bitartean. Burua altxa zuen, horrek pentsatzen lagunduko balio bezala, eta hara non ikusi zuen Dani Fano ondoko aulkian. Irakurriak zizkion Teleatoi eta Anubis 3.0 eta bazekien argitaratu berria zuela Migel Marmolen hamaika eta bat jaiotzak Astiberri argitaletxearen eskutik.\nAmua bota zion: “Aizu Dani, zer iruditzen Durangoko Azokaren bueltan publikatuko dugun aldizkarirako galdera batzuk egingo banizkizu?”. Eta hemen gaude, aste pare bat geroago, eguneroko martxa itoari ordu laurden lapurtuta telefonoz hizketan, publikatu berri duen El Salvadorreko iraultzaileari buruzko liburuaz.\n“Duela gutxi entzun nion Iratxe Retolazari euskal kultura hitzari eta hizkuntzari oso lotuta egon dela, bai ahozkoari eta bai idatziari;\nez horrenbeste irudiari”\nEuskaraz eta erdaraz batera\nEsplikatu digunez, ozeanoaren bestaldean ere argitaratu da, Hitzaren eta Irudiaren Museo salvadortarrari esker. Esperientzia berria da Fanorentzat, orain arte ia dena euskaraz argitaratu izan baitu. “Oso mundu ezberdina aurkitzen ari naiz”. Adibide bat: liburuaren aurkezpenera Euskal Herrian bizi diren salvadortarrak etortzea, hango pertsonaia historikoa hemendik nola kontatzen dugun jakin nahian edo. “Gainera, Astibe rrik sekulako ahalegina egiten du euren produktuak beste hainbat hizkuntzetan ere saltzeko. Frantsesez, italieraz edo ingelesez mugitzeko aukera handia daukazu, horretan oso trebeak direlako”.\nBi hizkuntzatan argitaratzea eta normalean euskaraz funtzionatzen ez duen argitaletxe baten eskutik: esperientzia horrek badu antzekotasunik Maite Mutuberriak aurten bizi izan duenarekin. Lohia argitaratu zuen udaberrian Errioxako Pepitas de Calabaza editorialarekin, nobela grafiko bat edo, tira, nobela ilustratu bat; baina ez, ez da hori ere, ea, mezu bat bidaliko diogu galdezka, gure azalpena trakets samarra izango da-eta: “Gustatzen zait sailkatzen erraza ez izatea, ez dut uste irakurleek sailkapenik behar dutenik. Agian sailkatzea egileon, liburu-denden eta kazetarien kontua da bakarrik. Krisialdi baten koadernoa da Lohia, koaderno intimoetan jaio zen eta forma hori mantendu du: marrazkiak, zirriborroak, aipuak, ohar txikiak, argi-ilunak…”. Aurtengo nobedadeen artean sorpresetako bat izan da krisi pertsonal baten berri ematen duen lana, rara avis bat euskarazko argitalpenen artean. Eta gaztelaniaz ere plazaratu denez, bakoitzaren harrera nolakoa izan den jakin nahi izan dugu: “Sumatu dut hemen harridura handiagoarekin jaso dela, ziurrenik nire aurreko lana gehiago ezagutzen delako. Hainbatek esan dit ez zutela nigandik horrelako marrazkirik espero, nik ordea, oso nire sentitzen dut liburu hau”.\nBi esperientzia positibo beraz, euskal zirkuitutik kanpoko editorialetan: hori izan daiteke bideetako bat hemengo irudigileek gehiago publikatzeko? Ez dago hain konbentzituta Mikel Begoña: ibilbide luzeko komikigilea da, iaz Bertsolari aldizkariaren eskutik argitaratu zuen Arditutakoak du azken erreferentzia oraingoz, eta azken sei urteetan Komikeri blogean euskarazko ekoizpena gertutik jarraitzen ari da. Paco Rocaren Zimurrak edo Peetersen Pilula urdinak aipatu ditu, Astiberrik argitaratuak biak, baina gaztelaniazko edizioak baino beranduago. “Interesaren parte handi bat galdu egin dute. Lanak ezagunak dira gehienetan”, esplikatu du e-postaz bidali diogun interrogatorioari erantzunez. “Aldi berean kaleratzen direnean ere, uste dut euskarak galdu egiten duela, askoz gehiago promozionatzen direlako gaztelaniazko produktuak. Euskarazko edizioak gaztelaniazkoen suzedaneoak baino ez direla ematen du askotan”.\nApustuak onartzen dira\n“Marrazkiek aukera eman didate hitzen bidez atera ezin nituenak adierazteko, modu zintzoagoan gainera. Askotan hitz egitean edo idaztean gehiegi pentsatzen dugu; marraztean aldiz, intuitiboagoak gara”\nIkuspegiak ikuspegi, gauza bat dago argi: literatura grafikoan euskal argitaletxe gehienen eskaintza ez da oso zabala, saiakerak egin diren arren. Alberdaniak duela ia hamar urte Ihes ederra (Hedoi Etxarte, Alain Urrutia, 2009) argitaratu zuenean bazirudien ildo baten hasiera izan zitekeela, baina gerora ez zuen jarraipenik izan, argitaletxeak izan zituen gorabeherak tarteko.\nFanoren ustez, Txalaparta argitaletxea izan daiteke salbuespena orokorrean komikiaren alde fitxa askorik jokatzen ez duen erruleta editorialean. “Duela gutxi entzun nion Iratxe Retolazari euskal kultura hitzari eta hizkuntzari oso lotuta egon dela, bai ahozkoari eta bai idatziari; ez horrenbeste irudiari. Ez dakit hori izango den esplikazioa”. Arrazoi ekonomikoak ere ez dira baztertzekoak, Begoñaren arabera: “Komikiak kaleratzeak kostu handiagoa dauka liburu arruntak kaleratzeak baino, eta salmenta baten porrota diru galera handia da argitaletxeentzat”. Hortaz, erronka irakurle-kopurua handitzea da haren ustez.\nEi, baina zertan ari gara? Azken urteetan zerbait berria sumatzen hasi garela esan nahi genuen erreportaje honen bidez, lehen ez bezalako dinamismo bat dagoela alor honetan azkenik, eta gure gabeziekin bueltaka hasi gara batere konturatu gabe. Ea, zenbaki batzuk: 2012tik gaur arte komikien ekoizpenak gora egin du, 2017an argitaratutako titulu-kopurua hirukoitza izateraino, Begoñak egindako jarraipenaren arabera. “Aurtengo uzta ere oso ona dator, bai kopuruaren aldetik, baita kalitatearen aldetik ere”. Pozteko moduko kontuak dira, “baina” batzuekin bada ere –beti daukagu halakoren bat, ai–: produkzio horren parte esanguratsu bat Gregorio Muroren Harriet argitaletxeak bultzatu du, aurten bederatzi album publikatuko baititu eta iazko 30 liburuetatik ere zortzi editorial horren lanari zor zaizkio. “Orain arte oztopo guztien gainetik ibili da –eta komikiak merkaturatzeko bidea oztopoz gainezka dago–, baina Harriet Ediciones-ek bere martxa noiz arte mantenduko duen ez dakigu”.\nBadaude beste ezaugarri batzuk ordea, pentsatzeko literatura grafikoa azkenaldian indar pixka bat hartuta ibiltzeak badituela oinarri sendo samar batzuk, ez dela kasualitatearen emaitza. Ikastolen Elkartearen ekimenez argitaratzen den Xabiroi aldizkariak irakurle berriak ekarri dizkio euskal komikiari; horiek zenbat diren neurtzen zaila da, baina hori bezain argi dago beste albo-efektu bat ere eragin duela: egileen sare bat antolatu da aldizkariaren inguruan, erregularki elkarren berri dutenak; eta gainera, komikiekin harremanik ez zuten egileak ere ekarri ditu generora. “Harkaitz Cano, Eider Rodriguez, Arantxa Iturbe, Pako Aristi, Iban Zaldua… komikira erakartzeak beste foku bat jarri digu”, Fanoren ustez.\n“Aurreko urteetako tendentziari eutsiz, aurtengo uzta ere oso ona dator, bai kopuruaren aldetik, baita kalitatearen aldetik ere”\nIrudiek errealitateaz esan dezaketena\nAsmo eta joera desberdinekoak izanik, azkenaldiko zenbait publikazio batzen dituen ezaugarria da errealitateak elikatzen dituela marrazkien bidez kontatzen diren istorioak. Begoñak dio nobela “BIOgrafikoa”-ren alorrean –Adur Larreari zor diogu espresioa– aurten aparteko lanak argitaratu direla, Asisko Urmenetak Agosti Xahoren bizitza kontatuz osatu duen AztiHitza (Erroa) eta Mikel Santos “Belatz”-ek Lucio Urtubia ekintzaile anarkistaren ibileren inguruan osatu duen Gerezi garaia (Txalaparta), adibidez, Fanoren azken lanaz gain.\nAutobiografikoa da Mutuberriaren Lohia ere. Zergatik? “Marrazkiek aukera eman didate hitzen bidez atera ezin nituenak adierazteko, modu zintzoagoan gainera. Izan ere, askotan hitz egitean edo idaztean gehiegi pentsatzen dugu; marraztean aldiz, intuitiboagoak gara”, erantzun digu. Badirudi egile askok bat egiten dutela iritzi horrekin, geroz eta gehiagotan ikusten baititugu liburu-dendetan komiki autofikzionatuak, baita bineten bidez kontatutako kronika periodistikoak ere: bizipen pertsonalak, kazetaritza edo historia; fikzio hutsa baino, egilea edo haren inguruko komunitatea lehengai gisa duten narratibak.\nLohia-ren kasuan proiektuaren abiapuntuan zegoen benetako zerbait kontatzeko asmoa, “nire egunerokotasunetik jaio eta aldi berean edonork ulertu eta sentitu zezakeen istorio bat” osatzea zen abiapuntua. Filosofia horren aldekoa da Fano ere: “Oso naturala da zerbait kontatzerako orduan inguratzen zaituzten historiak kontatzea”. Komikigile donostiarraren ustez, denetarik egiten ari da orain komikiaren alorrean eta literatura grafikoa izan daiteke modu bat “eredugarriak edo nobeleskoak iruditzen zaizkigun bizitzak kontatzeko”.\nKazetaria behintzat konbentzitu dute: denbora pixka bat gehixeagorekin ibiliko balitz, erreportaje hau bera ere komiki formatuan publikatuko zuen. Astro batzuk gurutzatu beharko dira oraindik hori gertatu ahal izateko.\n'Tupust!' komiki antologia feminista aurkeztu dute Donostian\n2019-02-24 | Ane Irazabal\n2019-02-14 | Jon Torner Zabala\n2018-12-14 | Ipar Euskal Herriko Hitza | Joanes Etxebarria\n‘Aztihitza. Xahoren Biografikoa’ komikia plazaratu berri du Asiskok. Agosti Xahok 1934 urtean egin zuen bidaia da istoriaren harietako bat. Kontakizunak gaurkotasuna ere badu, Atharratzeko gazteen ahotik.\n2018-11-26 | Hala Bedi\nAsisko Urmeneta. Marrazkilaria.\n"Ez dugu botererik, Espainiak eta Frantziak kudeatzen dute gure irla"\nEusklabo Alaiak izeneko komikia aurkeztu du Asisko Urmenetak, Intzura Handia uhartean kokatutako istorioa kontatzen duena. Asisko bera izan dugu gaur Hizpidean, eta komikiaz hitz egiten hasita, Euskal Herriaren egoera nazionalaz hausnarketa batzuk banatu dizkigu.\n2018-11-15 | Gorka Bereziartua Mitxelena\nZerocalcare komikigile italiarraren Hondamuinean argitaratu du Farmazia Beltza editorialak. Koldo Izagirrek egin du italieratik euskararako itzulpena eta Donostiako Komikigunean egin duten aurkezpenean nabarmendu dutenez, gaztelaniaz baino lehenago eta ia frantsesezko bertsioarekin batera irakurri ahal izango da euskaraz lan hau, 1980ko hamarkadan jaiotako gazteen erretratu gordina eskaintzen duena.


Auzia Euskaraz (epaiBi): Diputatuen Kongresuan aurkeztu dira Euskadiko justizia leheneratzaile ereduaren onurak\n2017-11-17 Auzia Euskaraz!\nRoberto Moreno Álvarez, Eusko Jaurlaritzako Lan eta Justizia Sailaren Justizia zuzendari eta Helduen Justizia Zerbitzuaren arduraduna, Diputatuen Kongresuko Justizia Batzordean egon da, justizia leheneratzaile ereduaren onurak azaltzen.\nEusko Jaurlaritzak bultzatutako ohiko zigor-arloko justizia ereduaren, 2007tik Bitartekaritza Judizialeko Zerbitzuaren bitartez gauzatzen duenaren, osagarri da justizia mota hori. Morenok azaldu duenez, Euskadin “justizia leheneratzaile prozesuetan inplikatutako pertsona gehienek esandakoaren arabera, euren adierazpenak norbaitek entzuten dituen lehenengo aldia izan da; bestalde, justizia arloko langileek motibazio handiagoarekin egiten dute lan, eta egindakoak asebete egiten dituela adierazi dute”.\nJustizia leheneratzailearen onura nagusia da biktima sistema judizialaren erdigunean jartzen dela; izan ere, eredu horrek delitua pertsona zehatz baten aurka egin dela ezartzen du. Zigor-arloko justizia ereduan, aldiz, delitua arau juridiko baten aurkako erasoa da, eta biktima nagusia Estatua da. “Egindako kaltea ordaintzetik, egindako kaltea konpontzera” pasatu gara, Morenok dioenez.\nJustizia Leheneratzailearen Europako Foroan eskubide osoko kide da Eusko Jaurlaritza; erakunde hori 2000. urtean sortu zen, eta Europako oinarrizko erreferentea da arlo horretan.\nJatorrizko iturria: Justizia.eus\nGaia: Arlo juridikoko albisteak, Aurkezpenak


Zubietako erraustegia eta Zaldibarko kasua salatu ditu Ernaik hainbat mobilizaziotan | Euskal Herria | Naiz\n‘Ustelen legea, errautsa eta kea’ lelopean mobilizazioak deitu ditu Ernaik gaur hainbat herritan, Zubietako erraustegia gaitzetsi eta Zaldibarko zabortegian gertatu dena salatzeko. «Gutxi batzuen alde egiten duen herri eredu kutsakor eta ustela ez dugu onartzen», azpimarratu dute.\nEguerdian, Ernaik deituta, egin duten elkarretaratzeetako bat. (@ernaigazte)\nZubietako erraustegia eta Zaldibarko zabortegiaren inguruan gertatutako guztia salatu asmoz Ernaik protestak eginen ditu egun guztian zehar ‘Ustelen legea, errautsa eta kea’ lelopean. Luizia gertatu eta hiru aste beranduago desagertutako bi langileen berririk ez dela gogorarazi dute.\nEguerdian elkarretaratzeak egin dituzte Gipuzkoako hainbat herri eta hiritan. «Ikasgelak hustu eta kalea hartu dugu gaur goizean», adierazi du gazte erakundeak sare sozialen bitartez.\n«Gutxi batzuen alde egiten duen herri eredu kutsakor eta ustela ez dugu onartzen», gehitu du Ernaik. «PNV eta PSE alderdien erantzukizuna da gure lurretan gertatzen ari den guztia. Kudeaketa negargarria izaten ari da. Gezurretan oinarritutako erantzunak eman eta herritarrak engainatu nahiean dabiltza», adierazi dute, Topatuk dakarren informazioaren arabera.\nArratsalderako mobilizazioak deitu dituzte Gipuzkoako hainbat herritan. Eta larunbatean Donostian egingo den manifestazioarekin ere bat egin dute.\nEguraldi txarraren aurrean ikasle eta gazte ugari bildu gara diputazio aurrean PSOE-PNVren ustelkeria salatzeko!!!\nEz dugu errautegirik nahi, ustelen legea errautsa eta kea!! #EHBizi pic.twitter.com/LfaioUrfKA\n— Ernai Donostia (@ErnaiDonostia) February 27, 2020


Garbiñe Aranburuk babesa eskaini die erraustegiaren kontrako grebalariei | Euskal Herria | GARA Euskal Herriko egunkaria\nGarbiñe Aranburuk babesa eskaini die erraustegiaren kontrako grebalariei\nLABeko idazkari nagusiak babesa eskaini zien atzo Donostian gose greba egiten ari direnei. Bere ustez Zubietako errausketa planta «ez da beharrezkoa», badaudelako hondakinak murriztu eta birziklatzeko beste modu batzuk. Proiektua «gutxi batzuen mesederako» dela nabarmendu du.\nLAB sindikatuko idazkari nagusi Garbiñe Aranburuk pasa den asteazkenetik Zubietako erraustegiaren kontrako protesta gisa gose greba egiten ari diren sei lagunei babesa eskaini zien atzo. Donostiako Easo plazara gerturatu zen eta bere elkartasuna adierazi zien. Nabarmendu zuenez, errausketa planta eraikitzeak Gipuzkoa «hainbat urterako» hipotekatuko du, beste mota bateko politika sozialak garatzea ekidinez. «Inbertituko duten dirutza herritarren kalterako izango da; besteak beste, politika sozialen edo ingurumen politiken kalterako», nabarmendu zuen.\nAranbururen ustez, proiektu honek argi erakusten du «gutxi batzuen mesederako, elite ekonomiko baten mesederako» egiten dela politika. Azken finean, proiektuak elite ekonomikoei, eraikuntza enpresei eta finantza erakundeei soilik egingo diela mesede nabarmendu zuen Aranburuk.\nHorren aurrean, beste mota bateko neurriak hartzearen aldeko apustua egiten du LABeko idazkari nagusiak. «Errauste planta ez da beharrezkoa, eta, gainera, hondakinen gaiari beste irtenbide bat eman ahal zaio, bestelako politika batzuk sustatuz; lehenik eta behin, hondakin gutxiago sortzeko, eta, ondoren, sortzen diren hondakin horiek birziklatzeko», azpimarratu zuen.\nAranburuz gain, gose grebalarietako bik, Hernani Zero Zabor taldeko Iñaki Armendarizek eta Donostia Bizirik elkarteko Teresa Lopez de Muniainek ere hartu zuten hitza atzo Easo plazan. Azken horrek adierazi zuen badaudela ikerketak errausketak osasunean duen eragin txarra frogatzen dutenak, eta, horregatik, erraustegia eraiki ez dezaten «bide legal guztiak» agortzearen alde azaldu zen. Lopez de Muniainen ustez, zabaldu nahi dituzten «mito faltsuak» gorabehera, badaude beste aukera batzuk: «Esaten da ez dagoela beste aukerarik, eta baldin badago zikinak eta neketsuak direla. Bada, hori ez da egia». Zazpi eguneko baraualdia egiteko izandako zailtasunak ere aipatu zituzten grebalariek. Politikariei mezu bat bidaltzeaz gain, helburua nagusia «herritarrengana iristea» dela nabarmendu zuten.\nGose greba bihar arte luzatuko da, astebeteko epea betez. Egunero egitarau oparoa eskaini dute herritarrak erraustegiaren arriskuez jabe daitezen. Euren protesta erdigunean kokatuz, herriz herri dinamika bat osatu dute babesa eskaintzeko egitarau batekin. Gipuzkoako Sortuk ere deia luzatu die sare sozialen bidez «gipuzkoar zentzudunei» erraustegiaren kontra egiteko.\nEaso plazari dagokionez, gaur 17.00etan “Erraustegiaren inguruetan dauden gerra garaiko aztarnak” hitzaldia eskainiko du Carlos Almorza arkeologoak. Ondoren, 19.00etan, Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioko lehendakari ohi Ainhoa Intxaurrandietak hartuko du hitza. Azken ekitaldia bihar egingo dute, protestari amaiera emateko salda edate kolektibo bat eginez 19.00etan.\nBestalde, Erraustegiaren Aurkako Mugimenduak hainbat hedabidek egunotan izandako jarrera salatu nahi izan zuen. Izan ere, baraualdia egiten ari dela erabat isilarazi dute hedabide horiek. Horregatik, atzo arratsaldean urgentziazko mobilizazioa egin zuten EITBk Miramonen duen egoitzaren atarian.\nMiramongo EITBren egoitzaren aurrean zentsura salatu zuten atzo arratsaldean, astebeteko baraualdiaren berri ematen ari ez direlako.\nGipuzkoako Sortuk «gipuzkoar zentzudunei» erraustegiaren kontrako ekimenekin bat egiteko deia luzatu die Twitter bidez.