Argia :: Abiadura Handiko Trena\n2014ko irailaren 17a | Ordua Euskal Herrian Abiadura Handiko Trena\nIngurumenaAzpiegitura handiakAbiadura Handiko Trena\n47 isun, 20.500 euro, AHTren aurkako ekintzaileentzat\tJon Torner Zabala\tNafarroako AHTren aurkako ekintzaileek 47 isun jaso dituzte azken asteetan, bi ekintzatan parte hartzeagatik, Mugitu! kolektiboak jakinarazi duenez. Orotara 20.450 euro baino gehiago ordaintzera behartu ditzakete.\nAHTren aurka egitea kriminalizatuta dagoela salatu du Mugituk\tJudith Perez 30 pertsona inguru bildu dira asteartean Tuterako epaitegiaren aurrean AHTren aurkako oposizioaren “kriminalizazioa” salatzeko. Herriko bizilagun bati Castejonen egindako protesta batean kalteak eragin izana leporatu dio Foruzaingoak, baina honek dio ez zela bertan egon.\nAHT: herri gisa erantzuteko aukera\tJoxerra Aizpurua\tIruzkinik ez\nKatalanek herri kontsulta antolatze bidean daudenean euskaldunok hasi behar dugu ariketa bateratuen bidea jorratzen eta uste dut AHTk bideak eskaintzen dituela horretarako.\nBiluzik eta trafikoa mozten bukatu dute AHTren aurkako bizikleta martxa\tItziar Ugarte Irizar\tUztailaren 25ean Durangon abiatu zen AHTren aurkako II. Bizikleta Martxa Desobeditzailea, Mugitu! kolektiboak deituta. Martxak iraun duen aste betean parte hartzaileak azpiegituraren obrak eta inguruko herriak bisitatu eta beste azpiegitura handien kontra ari diren eragileekin elkartu dira. Bilboko Arriaga plazan amaitu dute abuztuaren 2an, bezperan hiriko erdigunea kolapsatzeko ekintza egin ostean.\nAske geratu da AHTri buruzko adierazpenak egiteagatik atxilotutako tolosarra\tARGIA\tXabier Otegi tolosarra astearte gauean aske geratu da. Guardia Zibilak atxilotu zuen, Info7 irratian AHTri buruz egindako adierazpen batzuengatik.\nGuardia Zibilak pertsona bat atxilotu du AHTri buruz irratian egindako adierazpenengatik\tARGIA\tGuardia Zibilak Xabier Otegi tolosarra atxilotu du ARGIAk jakin ahal izan duenez. Info7 irratian maiatzaren 8ko saio batean AHTren gaiarekin "terrorismoa goratzea" leporatzen diote.\nAHTren zementutegi �ilegalak� geldiarazteko eskatu diote Gipuzkoako hainbat udalek Eusko Jaurlaritzari\tJudith Perez Andoain, Antzuola eta Zizurkilgo udalek salatu dute AHTren obretan eraikitzen ari diren zementutegiak ilegalak direla. Horien jarduera “lehenbailehen” geldiarazteko eskatu diote Eusko Jaurlaritzari.\nAHTren lanak hiru hilabetez atzeratuko dira, tunel luzeena behera erori ondoren\tUrko Apaolaza\tAHTren tunel luzeena, Zumarragako barrunbeetatik igarotzen dena, behera erori zen maiatzaren 28an. Garak argitaratu duenez, iraila arte hondakinak ateratzen ibiliko dira.\nGipuzkoako AHT aurreikusi baino 247 milioi euro garestiagoa da jada\tARGIA\tEuskal Y trenbidearen Gipuzkoako zatiak, Eusko Jaurlaritzaren esku dagoenak, 1.822 milioi euroko kostua izango du, aurreikusi baino 247 milioi –%15,6– handiagoa, Ingurumen eta Lurralde Antolaketako sailburu Ana Oregik jakinarazi duenez. Izapide guztiak legez egin direla nabarmendu du Oregik: "Ez gara irregulartasunez hitz egiten ari".\nLuizia eta irregulartasun salaketa AHTko tunelik luzeenaren lanetan\tARGIA\tGara egunkariak argitaratu duenez, AHTko lanen tunelik luzeenean, Zumarragakoan, geldirik daude obrak, maiatza bukaeran gertaturiko luizi baten ondorioz. Gainera, aferak irregulartasunak azaleratu ditzake. LAB sindikatuak salaketa aurkeztu du Gipuzkoako Lan eta Gizarte Segurantzaren Ikuskaritzan.\nAHT Gelditu Elkarlana EAJri kontu eske tren lasterra ukitzen duten ustelkeria kasuengatik\tARGIA\tAHTaren inguruan mugitzen ari den informazio publikoa ezkutatzea eta ilunkerietan ibiltzea egotzi dio EAJri AHT Gelditu! Elkarlanak. Herritarren geroz eta erantzun irmoagoari entzungor egin izana salatu eta klase politikoak gai publikoen berri eman dezan eskatu dute.\nAHT, xahuketaren monumentu\tJuan Mari Arregi\tEuskal Herriko AHTren obrak beste behin zurrunbiloaren erdian daude. Beti krisian dagoen proiektu bat da hau, bai Euskal Herrian baita Espainiako eta Frantziako Estatuetan ere. Pasatzen den egun bakoitzeko erokeria milioidun bat iruditzen zaigu, usteldua dagoena, susmoak baitaude gain-kostu... Iritzia\nHipokrisia\tJoxerra Aizpurua\tOrain gutxi Nazio Batuen Erakundeak (NBE) sustatutako txosten batek adierazi zuen berotegi efektuaren eraginez itsas maila hazten ari dela, zenbait lekutako ekosistemak aldatzen ari direla, lur txiroak gero eta gehiago direla, itsasoetako arrainen kantitatea beherantz doala eta beste hainbeste... Abiadura Handiko Trena\nAHTn justifikatu gabeko 9 milioiko kostuak salatu ditu EH Bilduk\tIera Aranburu\tTolosa eta Hernialde lotzen dituen lanetan dauden kostuak azaltzeko exijitu dio EH Bilduk Eusko Jaurlaritzari. Corsan Corviam enpresa madrildarra ari da arduratzen lan horietaz, Bartzelonako obrengatik ikertzen ari diren enpresa bera.\n60 milioi euro zor dizkio Espainiako Estatuak Nafarroari AHTrengatik\tAne Lusarreta\tNafarroako Gobernuak Abiadura Handiko Trena (AHT) eraikitzeko 60 milioi euro aurreratu dizkio jada Espainiako Estatuari, baina Madrilek ez dio oraindik dirurik itzuli, obra publikoetako zuzendari Ignacio Nagorek onartu duenez.\nAHT aurreikusitakoa baino mantsoago joango da Espainiako sarearekin konektatzean\tARGIA\tEspainiako estatuko abiadura handiko tren sarea osatzeko falta diren zatiak, tartean EAErekin konektatzen duena, aurreikusitakoa baino mantsoagoak izango dira.\nBartzelonako AHTren zati batzuetan %230 diru gehiago gastatu zuten\tARGIA\tHasierako proiektuan akatsak zeudela argudiatuta, 415 milioi euro gehiago gastatu zituzten hainbat zatitan. Espainiako Kontu Auzitegia 2013tik ari da gain-kostu horiek ikertzen.\nUstelkeriagatik Guardia Zibilak ikertutako Cors�n enpresa, euskal AHTn lanean\tARGIA\tKataluniako abiadura handiko trenaren (AHT) Bartzelona inguruko lanetan ustez diru publikoa bidegabe erabiltzeagatik, Adif erakundeko eta Isolux Corsán-Corviam enpresako bederatzi goi-kargu atxilotu ditu Guardia Zibilak. Hain justu, EAEko AHTren lau zatitako obren arduraduna da aipatu enpresa. Haietako bat, Amorebieta/Etxano-Lemoa artekoa, %32,22 garestitu zen bi urtean, Iñaki Iriondo Gara egunkariko kazetariak nabarmendu duen moduan.\nAHTren bi zati eraikitzen ari den Corsan enpresa ustelkeria auzi batengatik ikertzen ari dira\tARGIA\tAdifen Madrilgo eta Bartzelonako egoitzak eta Corsan enpresarenak miatu ditu Guardia Zibilak, ustez Kataluniako abiadura handiko trenaren Bartzelona inguruko obretan diru funts publikoak bidegabe erabiltzeagatik.\nBarraskiloak margotu dituzte hainbat herritan AHTren kontra\tIera Aranburu\tMugitu! mugimenduaren ekintzak Euskal Herriko hainbat herritako hormak barraskiloz bete ditu.\nFrantzian SNCF tren zerbitzu publikoa autobusak sustatzen\tPello Zubiria Kamino\tIruzkinik ez\nFrantziako SNCF tren zerbitzu publikoak ekin dio nazioarteko tren expresoen ordez autobus zerbitzuak eskaintzeari. Berak sortu berri duen iDBUS konpainia berriak eskainiko ditu 9 eurotik hasi eta 45 euro arteko tarifak Paris-Brusela, Paris-Londres, Lyon-Milan eta Lyon Bartzelona bidaietarako.\nAHT gelditzeko aukera badagoela nabarmendu dute Bergaran\tARGIA\t"Gezurra da AHTren zati handiena eginda dagoela; oraindik lanen herena ere ez dute egin", nabarmendu dute AHT! Gelditu Elkarlaneko kideek. Obrak gelditzeko aukera oraindik badagoela diote.\nIpar Euskal Herriko 40 hautagai AHTren kontra agertu dira\tAne Lusarreta\tIngurumenaren Aldeko Taldeen Batzordeak, CADEk, Abiadura Handiko Trenari buruz duten iritzia galdetu die Ipar Euskal Herriko herriko bozetako hautagaiei.\nAHTrekin lotuta Nafarroako Gobernuak egin dituen legez kanpoko jarduerak salatu dituzte\tIera Aranburu\tSustrai Erakuntza Fundazioaren arabera Nafarroako Gobernuak ingurumenaren gaineko eraginen txostenik gabe hasi ditu AHTren zenbait lan eta informazioa ukatzen ari da.\nAbiadura Handiko Kultur Hiriburua\tGorka Bereziartua Mitxelena\t2 iruzkin\nNolako harremana dute Donostia 2016k eta Abiadura Handiko Trenak? Gaiaz hizketan aritu ziren astearetan Unai Fernandez de Betoño, Santi Eraso eta Markel Ormazabal.\nAHTren lanak azkartzeko eskaera Europara eraman du EAJk\tARGIA\tEAJko eurodiputatu Izaskun Bilbaok Europako Batzordeari (EB) helarazi dio AHTren Bergarako lotuneak duen atzerapenaren gaineko kezka. "Obra horien atzerapenak, Europak finantzaturiko beste zati batzuen inbertsioen errentagarritasuna zigortzen du".\nAHTren lanak azkartzeko, Jaurlaritza Espainiako Gobernuarekin bildu zen joan den astean\tARGIA\tAna Oregi Eusko Jaurlaritzako Ingurumen eta Lurralde Politikako sailburua Ana Pastor Espainiako Sustapen ministroarekin bildu zen pasa den astean, Gobernuak AHTren Bergarako lotunea ahal bezain azkar lizitatu dezan lortzeko helburuarekin.\nGaliziako tren istripuarenarduradun politikoak ikertzeari uko egin diote PPk eta PSOEk\tEider Madina Berasategi\t2013ko uztailaren 24an gertatu zen Santiagoko trenaren istripuak 79 hildako eta ia 200 zauritu utzi zituen. Kaltetuek eta senitartekoek dolumin eta babes hitz ugari jaso zituzten hurrengo egunetan. Baina eskaera bat ere egin zuten, egia jakin nahi zutela. Eta arduradunak azaldu zitezela halakorik berriro gerta ez dadin.\n�Fomento-Jaurlaritza AHTrik ez!� oihukatu dute Donostian\tUrko Apaolaza\tIruzkin bat\nEspainiako Sustapen Ministerioa eta Eusko Jaurlaritza Donostiako sarbideaz hitz egiteko bildu dira gaur Madrilen. AHTren kontrako kideak Donostiako udaletxe parean elkarretaratzea egin dute.\n2013-02-13\t| Abiadura Handiko Trena\nKontra eztabaida programak ekoitzitako saioa. Une honetan hainbat makro azpiegitura daude martxan Euskal Herrian. Horien artean daude, besteak beste, Abiadura Handiko Trena, Euskal Herria Europa osoarekin lotuko duen trenbide sare erraldoia; Pasaiako Superportua, Jaizkibeleko itsaslabarrean... 2008-11-02\t| Abiadura Handiko Trena\nAzpiegitura handiak. Azkenak\nAHTren aurka egitea kriminalizatuta dagoela salatu du Mugituk\nKanarietako petrolio-zundaketei buruzko galdeketa �ilegala� dela dio Madrilek\nAHT: herri gisa erantzuteko aukera\nBiluzik eta trafikoa mozten bukatu dute AHTren aurkako bizikleta martxa\nAske geratu da AHTri buruzko adierazpenak egiteagatik atxilotutako tolosarra\nGuardia Zibilak pertsona bat atxilotu du AHTri buruz irratian egindako adierazpenengatik\nAHTren zementutegi �ilegalak� geldiarazteko eskatu diote Gipuzkoako hainbat udalek Eusko Jaurlaritzari\n'Esfendemos a Tierra', Esaren handitze lanen aurkako jaialdia Artiedan\nAHTren lanak hiru hilabetez atzeratuko dira, tunel luzeena behera erori ondoren\nGipuzkoako errauskailuaPasaiako portuaNafarroako errauskailuaEsa urtegiaBECGoi tentsioko lineaPirinioetako autobideaIkeaNafarroako ubideaOrkoiengo biomasa errauskailuaBizkaiko errauskailuaSupersur Kazetaritza independentea eta profesionala egiten dugu, euskaraz eta euskaldunontzat.


Etxean gustora egotearen garrantzia, itxialdiak areagotuta - Urumea - Kronika.eus\nEtxean gustora egotearen garrantzia, itxialdiak areagotuta\nKronika - Erredakzioa 2020-11-14 00:00\nKoronabirusaren krisiak ondorio larriak ekarri ditu eta etxean gustura egotearen garrantzia areagotu du. Horretarako jendeak etxea bere behar berrietara egokitu behar izan du eta horretarako erreformen beharra ikusi da. Etxeak ez zeuden honelako egoera berrira egokituak.\nBarruko espazioak eta kanpoko espazioak egokitu behar izan dira; ez bakarrik etxeetan, baita bulegoetan ere. Horrek arkitekto, erreformista eta dekoratzaileen lana haunditzea ekarri du eta herritarrek bere etxebizitzaren egitura birmoldatzea.\nIzan ere, sektorea, oro har, indartu egiten da telelanera egokitutako espazioak izateko beharragatik eta pandemiaren aurretik baino denbora gehiago ematen delako etxean. Bulegoei dagokienez, lan-espazio tradizional «estatikoenak» asko mugitzen ari dira, hala nola ohiko bulegoak coworking ereduetarantz, espazio eta aurrekontu aldetik askoz malguagoak baitira.\n«Orain etxean aireztapen egokiagoa eta barruko eta kanpoko lekuak hobeto aprobetxatuko dira»\nJoera berriak sortu dira etxebizitzak eraberritzeko garaian, bertan denbora gehiago pasatzen baita. «Erabilera anitzeko espazioak sortzeko beharrak paretak kentzea ekarri du»\nInork espero ez bazuen ere, birus batek gure etxeetan giltzapetu gintuen bi hilabete baino gehiagoz eta orain ere horren atarian egon gaitezke. Etxeratze-aginduak ere etxean ordu gehiago egotera behartzen gaitu. Egoera horrek, etortzear zeuden aldaketekin batera, bizi-estilo berri bat birplantearazi du, osasun- -krisi honek ezarritako premiekin bat datorrena.\nn bat datorrena. Konfinamendu berri bat egon zitekeenez eta segurtasun arrazoiengatik etxean denbora gehiago eman behar zenez, joera berriak sortu ziren etxebizitzak eraberritzeko orduan.\nIzan ere, gauzak ez dira lehen bezalakoak izango. Belaunaldi bakoitzak mugarri historiko bat du, bere bizimoduan zuzenean islatzen dena. Hauek dira COVID-19k utzi duen etxebizitza bat eraberritzeko joeretako batzuk.\nEspazio irekiagoak, aireztapen hobea eta argi gehiago\nUrumea bailaran badira barruko erreformak egiten dituzten komertzioak eta beraien iritzia jakin nahi izan dugu etorriko denari buruz. «Duela urte batzuk konturatu ginen, espazio irekiei esker, argia hobeto aprobetxatzeaz gain, aireztapen ezin hobeaz goza genezakeela. Hori dela eta, espazio irekiak are modan jarri dira koronabirusaren krisiarekin. Bestalde, erabilera anitzeko espazioak sortzeko beharrak paretak kentzea ekarri du, eta horien ordez zatiketa mugikorrak ezarri dira. Horrela, espazioak eskatzen duen giroak ireki eta itxi ditzakegu. Izan ere, orain etxebizitza bat eraberritzeak hainbat funtziotarako erabil ditzakegun espazio malguak diseinatzea dakar. Gela berean lo egin, kirola edo telelana egin dezakegu. Horretarako, ate lerragarriak, beirategiak edo kristalezko hormak, trenkada edo pareta moduko liburutegiak, panel mugikorrak eta abar erabiltzen dira.\nKanpoko espazioak , balkoiak eta terrazak haunditu dira\nBalkoiak eta terrazak nabarmen handitu dira pandemian. 80ko eta 90eko hamarkadetan eraikitako etxebizitzek ez zuten 60ko eta 70eko hamarkadetakoak bezalako kanpoko espaziorik. Arrazoia kanpoko espazioa sakrifikatzea izan zen, barruan espazioa irabazteko. «Hori dela eta, eskaera haundienetako bat balkoiak irekitzea edo lehen ez zeuden terrazak prestatzea da. Aire zabaleko espazioak oso kotizatuak bihurtu dira, eta familia askok lorategia duen familia bakarreko etxe bat ordaintzeko zailtasunak dituztenez, beste irtenbide merkeagoak aurkezten dira, baina askatzaileenak ere bai. Mota horretako erreformen bidez, kanpoko espazioak sortu nahi dira, etxebizitzari kalte txikia egin diezaioketen argi naturaleko sarrerekin».\nEra berean, COVID garaiko erreformak In & Out (barrutik kanpora) izeneko bizimodu berri baterantz bideratzen dira. Horren bidez, segida ematen zaie kanpoaldeko eremuei, hala nola terrazari. Dekorazio-estilo horrek espazioen jarraitutasuna bilatzen du, haien artean lotura egon dadin, hobeto goza daitezen. Adibidez, leihate haundiak jartzen hasi dira lurretik sabairaino, gune nagusiak hobeto aprobetxatzeko, hala nola, egongela.\nEspazio argiagoak bilatzen dira. Etxean denbora pasatzea ez da beti atsegina izaten, eta are gehiago inposatua denean. Argi naturala behar dugu, dirua aurrezteko ez ezik, osasuna irabazteko ere. Pandemia garaian etxebizitza bat eraberritzeak leihoak aldatzea dakar. Horrela, baoak zabaldu nahi dira leihate handiak jartzeko, aireztapen hobea eta etxerako argi naturalaren sarrera haundiagoa ahalbidetzeko. Era berean, leihoak kalitate handiagoko beste batzuekin aldatzen dira, etxebizitzaren klima eta akustika hobetzeko. Etxean denbora gehiago ematen dugunean, emisiotasun txikiko kristalak bilatzen ditugu, energiaren kontsumoa % 50era jaisteko. Kontuan izan behar da etxebizitza eroso batean zaratak ez direla sartzen eta tenperatura egokia izaten dela urte osoan zehar.\nEtxea argiagoa izatea lortu nahi da erreformetan.\n«Etxera hurbildu daiteke natura, telelana egiteko egokitu eta kirola egiteko gela bat erabili daiteke»\nKonfinamenduan kanpoan egiten ziren aktibitate asko etxean egin behar izan ziren: lana, kirola, haurren jolasak... eta horretarako etxeko leku desberdinak erabili daitezke modu egokian.\nBiztanlegoaren gehiengoa landetxeetan bizi ez denez, askok berdeguneak sortzea erabaki dute. «Ez bakarrik ekologikoagoak direlako, baita hain desiratua den kanpoko mundura hurbiltzen gaituztelako ere. Horretarako, lorategi txiki bat egin daiteke etxean, baita baratze bat ere. Bilatu ondo argiztatutako txoko txiki bat eta jarri gustukoen dituzun landareak. Gogoratu bertikalean egin dezakezula, leku gutxiago har dezaten eta lorategi eseki bat ere egin dezakezula».\nTerraza izan ala ez, beti sor daiteke baratzea etxean. Aukeratu argi naturalaren zuzeneko sarrera ona duen leku bat. Gogoratu landareek eguzki izpiak behar dituztela fotosintesia egiteko. Oro har, hegoaldeko edo hego-ekialdeko orientazioa da kasu horietarako gehien gomendatzen dena. Leku handirik behar ez duten landareen hazi ekologikoak bilatzen ditu, eskuzko ureztatze-sistema baten bidez mantendu daitezkeenak. Adibidez, tomateak, belar usaintsuak, marrubiak, ilarrak, etab.\nEtxean naturaren airea arnastea gustatzen bazaizu, lore freskoz apaindu. Zurez eta zuntz naturalez ere inguratu zaitezke, naturalaren balioa gogorarazteko. Gainera, zure etxean usain paregabea lortuko duzu, girogailu kimikoen bidez lortzea ezinezkoa dena.\nEtxean lan egiteko espazioa\nTelelana geratzeko etorri da. Koronabirusaren krisiak agerian utzi du, teknologia berriei esker, etxetik mugitu gabe lan egin daitekeela.\nTelelanak, aldi berean, etxean bulego lana egingo duen gune bat prestatzeko beharra sortu du. «Nahi duguna da gela edo eremu bat, gainerakoetatik bereizia, argiztapen eta tenperatura onekoa. Ohiko bulegoa ez izan arren, lan-eremu egokitzat jotzeko gutxieneko baldintzak betetzen dituen leku bat sortzea da helburua. Mota honetako berrikuntzetan, beti bilatzen dugu argi naturalerako sarrera ona duen espazio bat, hainbat entxufe instalatzeko prestatuta egongo dena; altzariak eta biltegiratzeko espazioa ondo aukeratzen ditugu, eta, amaitzeko, koloreak aukeratzen ditugu, espazio hori erabiliko duen pertsonaren gustuaren eta nortasunaren adierazgarri. Izan ere, etxean lan egiteko ez da gela haundi bat behar. Gakoa espazioa ondo banatzea da, bai eta plangintza eta ergonomia ona izatea ere».\nKirola etxean egiten da kutsatzeko arriskua txikitzeko\nKoronabirusaren krisiak ere erakutsi digu etxetik irten gabe sasoian egon daitekeela. Internet entrenatzaile birtual onena bihurtu da pandemia garaian. Sarean errutina ugari aurki daitezke, espazio haundirik gabe trebatzeko.\nKonfinamenduaren ostean, askok ez dute gimnasioetara itzuli nahi izan. Maskarekin egindako entrenamenduekin batera, kutsatzeko arriskua izan da askok ariketa gela propioa etxean jartzea erabaki izanaren arrazoia. «Erabiltzen ez duzun gonbidatuentzako gela bat baduzu, gimnasio txiki bihur dezakezu beti, inbertsio txiki bat eginez. Korrika egiteko makina bat, pisuren bat eta goma elastiko batzuk, eta nahikoa duzu sasoian egoteko. Etxebizitzan espazio gehigarririk ez baduzu, ez da ezer gertatzen. Edozein txoko nahikoa da esterilla bat jartzeko eta ariketa fisikoa egiteko».\nBilatu funtzionaltasuna eta saihestu leku gehiegi hartzen duten osagarriak, adibidez, fitness-pilotak edo fitball pilotak. «Etxean ariketa fisikoa egiteko aparatu gutxiago eta motibazio gehiago behar dira. Benetan erabiliko duzuna eta edozein txokotan gorde daitekeena bakarrik erostea gomendatzen dizugu. Adibidez, konba bat, banda elastikoak, kettlebellak, sliderrak edo disko irristakorrak, etab».\nEtxeko gimnasio txiki horri esker, erosotasun osoz entrenatu ahal izango duzu, beste pertsona batzuekin harremanetan egoteko arriskurik gabe.\nHaurrentzako jolas gunea bere logelan edo trastelekuan\nEtxeko txikiak dira bizitza normala egin ezinik denbora gehien eman dutenak. Duela gutxi arte, eskolara ere ezin ziren joan. Egia esan, pandemia garaian etxebizitza bat eraberritzeak haurrentzako egokitutako espazioetan pentsatzea ekarri du. Zainduta dauden eta aisialdiko jarduerak egin ditzaketen jolas-eremuak.\nEspazio hori bere logelan eta etxeko egongelan egokitu daiteke. Familia batzuek trastelekua edo plantxaren gela helburu horretarako erabiltzea erabaki dute. «Hala ere, gure ustez, haurrek zerbait behar duten ikusteko espazioa izan behar du. Kontuan izan etxean lanean egon zaitezkeela seme-alabak zaintzen dituzun bitartean. Beraz, jolastu ahal izateko leku bat behar duzu, enbarazu egin gabe, baina bistatik galdu gabe».\nEgongelan haurrentzako gune bat integratzeko, haien beharren araberako espazioa prestatu besterik ez duzu egin behar. «Jarri alfonbra bat lurrean, antolatu jostailuak biltegiratzeko espazioetan, eta erakutsi haurrei non gorde behar dituzten gauzak jolasa amaitu ondoren. Horrela, zure egongela ez da lehoi bihurtuko eta familia osoak aprobetxatu ahal izango du».\nTelelana egiteko gela egokitu behar dira.\nPandemiaren ondoren etxeko gela desberdinetan zortzi aldaketa nagusi egin beharko dira\nGarai berrietara egokitzeko; sarreran, bainugelan, sukaldean, egongelan, lan-eremuan, haurrentzako logelan, logela nagusian eta balkoian lehentasunak jakin behar dira.\nPandemiaren ondoren zure etxeak zortzi aldaketa haundi beharko ditu. Covid-19aren aurka borrokatu eta hilabete batzuetara, gauza asko ez dira lehen bezalakoak izango, adibidez, gela bakoitzaren lehentasunak eta funtzio klasikoak. Oraintxe esango dizugu zer hartu beharko zenukeen kontuan inork baino hobeto egokitzeko garai berrietara.\nOrain arte gutxietsita zegoen, baina azken hilabeteetan gertatu den guztiarekin bizi-espazio bihurtu da. Zergatik? «Bada, une honetan gure etxearen eta kalearen arteko ezkutu bat bezala jokatzen duelako eta, hori gutxi balitz, kanpotik etxera ekarri ahal izan ditugun mehatxu guztiak ezabatzen ditugulako».\nEskertzekoa da beti ezinbesteko elementuak eskura izateko apal bat, hala nola maskarak, eskularruak edo gel desinfektatzaileak, bai eta paperontzi txiki bat ere, erabilitako edo kutsatutako materialetik bota ahal izateko. Zapatak, poltsa edo kaskoa uzteko errenkada txiki bat baduzu ere, ez ahaztu metro koadro horiek arintzea, une honetan hain garrantzitsuak ez diren beharrezkoak ez diren elementuekin.\nHarrera-lekuan bezala, sukalde on orotan ere, «erosketa-poltsak bapatean utzi eta produktuak lixiba oihal batekin erraz garbitu ahal izateko beharrezko espazioa izan beharko genuke. Gune libre horrek, eskean jarrita, plastikozko gainazal bat izan lezake gerriaren parean, poltsak esfortzurik gabe uzteko, eta ez gaitu makurtu behar artikulu bat desinfektatu nahi dugun bakoitzean».\nPikak, imajina ditzakezun arrazoiengatik, garai batean baino balio haundiagoa du. Beraz, beti inbertitu nahi izan baduzu tamaina handiagoko batean, bai, orain da unea. «Eta ez dezagun txorrotei buruz hitz egin. Sentsore automatiko elektronikoak dituen txorrota oso kotizatuta dago, eta gauza bera esan daiteke ura goiko hodian estrategikoki jarritako botoi batekin ateratzea ahalbidetzen duten txorrotei buruz. Azken hauek askoz garbiagoak dira eta ukondoarekin piztu daitezke».\nOrdena ez ezik, garbitasuna ere bada edozein etxetako zutabe nagusia. Sofa funtsik gabea beti da esker onekoa, denbora gutxian garbitu ahal izatea errazten duelako. «Eta hori bera aplikatu beharko zenuke etxean dituzun ehun guztietan, baita alfonbretan edo orbanen aurkako tratamendua duten errezeletan ere, duela gutxi arrazoi nabariengatik hain modan jarri direnak». Egunerokoa errazten duen guztia beti da ongi etorria.\nLan egiten den bitartean ahalik eta hondakin gutxien sortzea oso garrantzitsua da; «beraz, paper-fabrika bat eskura izateak aldea markatzen du. Jakina, inguruabarrak kontuan hartuta, gogoratu ordenagailuko teklatua eta sagua behar beste aldiz desinfektatzea. Hobe da beti zuhurra izatea, ustekabe bat hartzea baino».\nZure lan-eremua duzun bezala, txikienek ere gozatu beharko lukete askatasunez jolasteko edo, besterik gabe, eskolako lanak egiteko aukera ematen duen leku batez. «Saihestu egongelan egitea, eta are gehiago, bulego propioaz harro egoteko zortea ez baduzu eta hor telelana egitea behar baduzu. Denok sabai berean bizi zareten arren, espazioak mugatzea bizikidetzaren arau ez-idatzia da».\nEtxea aireztatzeak hamaika onura dakarzkigu gure osasunean, eta pentsa ezazu, beraz, gauero lo egiten duzun eta pilak kargatzen dituzun gelan gauza bera egiten duzunean. «Egunero egin behar duzu, salbuespenik gabe, bai esnatu ondoren, bai ohean sartu baino minutu batzuk lehenago. Eta gauza bera aplika dakioke arropari ere. Adibidez, esekitoki batek logelan pijama zintzilikatzeko ez du inoiz enbarazu egiten. Alderantziz».\nKanpoaldera blindatutako eszenatoki hau aprobetxatzen jakin behar da, batez ere, pribilegio bat delako. Edozein balkoi edo terraza izan daiteke uste duzuna baino leku multifuntzionalagoa; beraz, zentimetro karratu bakoitzak altzari tolesgarriak baino ez ditu. Zenbat eta mugikortasun handiagoa.\nSukaldean ordu asko pasatzen dira eta gune garrantzitsua da.\nBiltegiratzeko altzariak: kaosari etxeko harmonia inbaditzen ez uzteko altzari funtzionalak\nErreformen sektoreak jendea animatzen dute profesionalei laguntza eskatzera. «Zure esanetara jartzen ditugu gure langileak: arotzak, igeltseroak, arkitektoak, margolariak, argiketariak eta behar duzuna».\nIkasteko gela beharrezkoa bihurtu da pandemian. Etxean bizi diren nerabeak baldin badituzu, beren bizitza akademikoa COVID-19aren denboretara egokitu beharko dute. Horrek esan nahi du Internet bidez eta bideo-deien bidez ikasi behar dela ikaskideekin eta irakasleekin. 2020ko etxebizitza-berrikuntzetan, halaber, haur eta nerabeentzako azterketa-guneak dituzten gelak diseinatzea erabaki da.\nIkasteko gune on bat lanerako espazio bat da, etxean telelana egiteko behar diren baldintza berak bete behar dituena. Gune lasaia izan behar du, ondo argiztatua eta ordenagailuak eta Internet konektatzeko aukerekin.\nAzkenik, gogorarazi behar da ikasleek zenbait ordu igaro behar dituzten idazmahaiaren aurrean. Horregatik, funtsezkoa da bere jarrera eta ergonomia errespetatuko dituen kalitatezko altzariak aukeratzea. Bere bizkarrak eskertuko dizu.\nPandemiak iraun zuen bitartean ezarri zen etxebizitzaren kontzeptu berriak gauzak gordetzeko leku gehiago bilatzera eraman gaitu. «Etxean erabilera anitzeko guneak edukitzeak, gainera, uneoro behar bezala erabiltzen direla bermatuko digun ordena mantentzea dakar. Ez luke ezertarako balioko banaketa berri honek gauzak gordetzeko lekurik gabe».\nZorionez, sektoreak jada pilak jarriak zituen espazioa aprobetxatzeko modu berrietan, pisu txikien etorrerarekin. «Gaur egun, hainbat funtzio betetzen dituzten altzariak ez ezik, badira biltegiratzeko lekua duten altzari funtzionalak ere. Horrela lortzen da gauza bakoitza beti bere lekuan egotea kaosari zure etxeko harmonia inbaditzen utzi gabe.\nAzkenik, etxebizitza eraberritzera abiatu behar baduzu, armairu berriak instalatzeko zirrikituen haunditzea sar dezakezu beti. Izan ere, ordena ere etxe baten erosotasunaren parte da». Azkenik erreformen profesionalak gogoratzen dute: «etxebizitza bat arrakastaz eraberritzeko, sektoreko benetako profesionalen laguntza behar duzula. Oso eraberrituta zaudenean, zure esanetara jartzen dugu lantalde oso bat (arotzak, igeltseroak, arkitektoak, margolariak, argiketariak). Ahaztu beharrezkoak ez diren buruhausteak, eta fidatu gure langileen esperientziarekin. Jar zaitez gurekin harremanetan eta eska iezaguzu informazioa, konpromisorik gabe. Zure beharretara egokitutako aurrekontua egingo dizugu, pandemiaren eskakizun berrien arabera zure etxea eraberritzeko».\nIkasteko gune on bat lanerako espazio bat da, etxean telelana egiteko baldintza berak behar dituena\nUmeen gelan ere aldaketak egiten dira garai hauetan.


Martxan da 2deo, euskarazko edukiak sortzeko laborategia. Deia, Noticias de Bizkaia\nTabakaleran izango du egoitzaikus-entzunezko laborategi berriak eta hasierako fasea Iban Arantzabalek koordinatuko du. JarriON eta Goazen proiektuak dira egitasmoaren lehen fruituak\nJulene Larrañaga - 2018(e)ko irailaren 2a, igandea - 18:41etan eguneratua\nHain zuzen, hutsune horri erantzuna ematera dator 2deo, euskarazko ikus-entzunezkoak sortzera bideratuko den laborategia. Gipuzkoako Foru Aldundiak bultzatu du proiektua, Etorkizuna eraikiz programaren barruan, eta Donostiako Tabakaleraren esku utzi du orain, proiektua martxan jartzeko 980.000 euroko diru-laguntza eman ostean. 2deo euskarazko ikus-entzunezko edukiak sortzeko laborategia izango da batez ere, eta euskarazko ikus-entzunezkoen ekosistema dinamizatzea izango du helburu. Laborategiak Tabakaleran izango du egoi-tza eta espazioa egokitzeko obrak hasiko dituzte orain. Datozen hilabeteotan jarriko da martxan proiektua, eta hasierako fasea Iban Arantzabalek koordinatuko du.


eta behar baldin bazien xan lo egiten zien egunaz orai guziek eragutzen die ogia atariala oseake nee etxean etzien hitzegiten erdaraz batere Amorziak eta aitaborziak bazakien zerbait erdara eta aitak eta amak beti euskaraz egiten zien ele haien artean akaso kontu da baia esaten zien Erran die xiteko oztekiala. abrek ermaten zien lasterka etxe kontako nagusi-etxekoandriek izan zaela gaba on, abalili B. Laguntzaileen lehenaldiko bigarren pertsona pluraletan: zinien, zintzaien (bat. zenuten, zineten).\nBadakizua non duen xigante goitti kartan? -Erran die xiteko oztekiala. kueban erraten zuen lo egiten zien egunaz 2- Laguntzaile iragangaitza -za- (<izan) erroaren gainean erregularizatu da: nintzan, zintzan, zintzaien, gintzan (baina zen):\noihaneala bai, faten gintzan, oihaneala hobeenian faten nintzan keendik ilunian e baratzen gintzan ongi 3-Nor-nori-nork saila eraikitzeko, -erau- erroa erabiltzen da (eskuarki -au- laburtua), Iparraldeko euskaran bezala:\nta ze behar dauzut erran? Hirugarren pertsonetarako, ordea, -ako- gisako adizkiak erabiltzen dira, amnren zenbait herritan bezala (Mezkiritz, kasu).\nAmorziak eta aitaborziak bazakien zerbait erdara Baina cf -e-rekin:\norduan garbi zegonian igaretzen zen handik Iriña errotan, eho, bazegon Otsagin errota Kanpoko eraginagatik izatea baliteke, baina Aezkoan ere aditzen dira zego bealakoak.\nPues goiti kartan tugu 6- Maiz aditzen dira, halaber, -ke hutseko ahalkera adizki iragangaitzak: daike, zaiken etb. (batua daiteke, zitekeen):\nGogorra, buf! trabajo kura etzaiken sobrelleba Baina estandarretik hurbilagoko formak ere aditzen dira:\nOztekiala enaztekela xin, baia yatekiala fanen nizala. 7- Nor-nork sailaren orainaldiko bigarren pertsona pluralak -zie atzizkia hartzen du (batua -zue), Ultzaman eta iparraldeko goi nafarreraren parte batean bezala.\nanitz fatia Erribrala, tokatu zaida bai 9- Inoizka, -n gabeko lehenaldi adizkiak aditzen dira, hegoaldeko goi nafarreran eta aezkeran erabiltzen direnen modukoak, baina oso bakan. Otsagabian -n dunak baizik ez dira erabiltzen. Espartzan, hego alderago eta hegoaldeko goi nafarreratik hurbilago, bietara jokatzen da, bai -n eta bai -0 (lehenbizikoa maizago):\nizan ze ene senarra, faten zena artzai ta kala xardukitzen ginue Baina cf:\nEtxen, baginuen labea kan bar zen egon 10- -n bukaera duten aditzetan (edan, egon, izan etb.), geroaldiko formak -en hartzen du:\nOztekiala enaztekela xin, baia yatekiala fanen nizala. 11- Hegoaldeko goi nafarreran bezala, euskalki honetan normal erabiltzen dira -rik erantsitako partizipioak, iparraldeko goi nafarreran ez bezala, han oso bakan edo batere ez baita erabiltzen (Sakanan ezik). -tu ren atzean -trik sinkopa karakteristiko bat gertatzen da:\nzonbat biaje dauket eginik eta ni handitrik ere bai borda altzinean bazen leku bat prestatrik hortako ezartzen zen espartzitrik egosten da lebadurara, prestatrik baitago bezperan 12- Subjuntibo, ahalkera eta aginteran, aditz erro soila erabiltzen da beti, bai eta erdaratiko mailegu berri-berrietan ere:\nGogorra, buf! trabajo kura etzaiken sobrelleba 13- Hegoaldeko goi nafarreran bezala, euskalki honetan ez dira erabiltzen -iten gisako aditz izenak (emaiten, erraiten) iparraldeko goi nafarreran eta iparraldeko euskarak hain ohikoak direnak:\nOri kukulian kukulian meza ematen abrek ermaten zien lasterka oihaneala bai, faten gintzan, oihaneala kueban erraten zuen 14- Aurreko ezaugarri sistematiko xamarrez gain, esan gabe doa euskalki honetan estandarraz kanpoko makina bat adizki aditzen direla: niz, ginuen, etb. Batuazko bertsioak argitzen du kasuan kasuko baliokidea zein den.\nzortzi oro bihar nuen nik ogiak egin guziak egiten nuen Oztekiala enaztekela xin, baia yatekiala fanen nizala. Pues, begi, ba, begiak eta ardiak, pues gauza kuetarik ermaten gintzan IZENA\nBaginuen errotara eta orduan galdu zen euskarara esertzeko kozinillara Bai, guti egoten zen musikara, guti... 17- Nora kasua -ala atzizkiarekin egiten da, zuberera eta behe nafarreraren parte batean bezala (Erronkarin -ara: iriara etb.). Atzizki honek, non kasuko -an atzizkiak bezalakoxe jokabidea du, hau da, kontsonantez hasiko balira bezala jokatzen dute biek: bokal atzean soilik eransten da (erdiala, erdian bezala), baina kontsonante atzean -e- loturazko bokala nahitaezkoa du: oihaneala, oihanean bezala. *Oihanala agramatikala litzateke (*oihanan agramatikala den bezalaxe):\noihaneala bai, faten gintzan, oihaneala Keen bai bordala, bordala eta ez gintzan xausten halik eta larunbateala artio labetik elki zaku batiala Erribrala fan bage ala! bazterriala!, ala! erdiala, erdiala! Oztekiala enaztekela xin, baia yatekiala fanen nizala. Batzutan -ealako -e- hori aurreko sabaikariak irensten du:\neuri egiten zuelarik ituxurak gaiñala 18- Ongi bereizten dira nor eta nork pluralean ere (-ak eta -ek):\nEmaztiek, emaztiek egiten ginuen lan yago nik egitatzen nuen gizonek biño yago orai guziek eragutzen die ogia atariala 19- Instrumentala -z da, baina Espartzan nahaste erabiltzen da -s aldakiarekin, hegoaldeko goi nafarrera eta aezkeraren forma propioa baita:\nlo egiten zien egunaz bi behi xuntatu buztarriaz eta ala guri zomait aldiz erraten ginuen erdaraz parva hori da eultzia Baina zalantza hori (-s/-z) Espartzara mugatzen da, iparraldeko goi nafarreratik hurbilen dagoen herria:\nta bihar zen egon hirur orones 20- Genitibo singularraren kontrakzio ohikoa -ain da.\nguzietarik izan ginuen Xei? pues igandetarik leku koitaik faten gintzan, bai 23- -arendako erabiltzen da eta ez -arentzat.\nAbelgorriendako, eta aberendako ere bai... 24- Hegoaldeko goi nafarreran eta iparraldeko goi nafarrera gehienean bezala, artzain, arrain, haurtzain, etb. bezalako hitzetan, zaraitzueran -ai gisako formak erabiltzen dira: artzai, arrai, haurtzai etb. (honetan behenafarreratik aldentzen da):\nizan ze ene senarra, faten zena artzai Artzai, artzai 25- Gazteleraren -ón bukaerari maizenik bere hartan eusten zaio maileguetan (batuaz eskuarki -oi): pantalona, perdigona, kamiona, botona, xabona.\noihaneala, lan egitra kan hobeenian faten nintzan keendik ilunian e eta ni kemen berzeekin ta kala xardukitzen ginue ya konen denbran etzen egiten ogirik Badakizua non duen xigante goitti kartan? orai kau faten da elkitzera kanpo Baina cf. bestalde:\nAnitz, anitz da hori baia lenbizikoa, ikasi nuen hori, euskaraa Nik ez dut izaundu hori, len ez dakit 27- Euskalki honek libre du mugagabeko sintagmak egitea, gaurko euskalki gehienetan debeku den kasuetan ere:\nlen egiten ginuen ogi haundi Ah, bai, zamariarekin, zamari ez, mando ginuen ene denbran beti izan ginuen mando 28- Alderantziz, aditzondo erredoblatu batzuk artikuludun esaten dira, iparraldeko euskaran bezala:\npolliki-pollikia 29- -tarik atzizkia hegoaldeko -ero (igandero) adierazteko erabiltzen da (erabilera hau iparraldeko goi nafarreran ere ezaguna da: hamabost eguntik tortzen da etb.):\nXei? pues igandetarik 30- Izenorde intentsiboak ekialde eitekoak dira: guhaur, nihaur, etb.\nelkitzen zelaik zonbait modorra, pues kurak guaurek hiltzen ta xaten gintzaka 31- Argiro eusten zaio euskalki honetan, zubereran bezala, etxe-ren mugagabe arkaikoari: etxen `gure etxean´, (cf. etxean `besteren etxean, etxe hartan´:\nlarunbatean xauntsi, igandea igare etxen Etxen, baginuen labea egiten ginuen orduan ogia etxen 32- Estandarraz kanpoko forma asko aditzen dira zenbakietan: laur, hirur, bedratzi, egun, bida (izenorde; bi adjetibo):\nlauregun edo kala, edo borzegun edo kala, ermaten zuen egiten nituen hamabi hamahirur ogi bedratzi eta hamar libra ogi bakotxa ta bihar zen egon hirur orones 33- inor, inon etb. bezalako izenordeek -n- gabeko formak ageri dituzte (ior, iora etb.)\nsu gaiñean ginuen labea euri egiten zuelarik ituxurak gaiñala nik egitatzen nuen gizonek biño yago Pues guzietarik, baia oiñez mandoan beño yago. Baina ez i bokala delarik:\nEtxen, baginuen labea zonbat biaje dauket eginik eta Amaberjina ere bai ezta? borda altzinean bazen leku bat prestatrik hortako Oso bakanka, i bokala delarik ere ñ aditzen da, baina badirudi kanpoko eraginagatik dela:\nIriña errotan, eho, bazegon Otsagin errota (Cf: berexi irina )\nastelenean egiten nuen -Jo, jo, Manex, aita hil duk. hobeenian faten nintzan keendik ilunian e ll, hitz adierazkorrez kanpora, mailegu berri batzuetan baizik ez da aditzen:\nesertzeko kozinillara 35- Deklinabidean, -ea (etxea) taldea -ia esaten da:\nhobeenian faten nintzan keendik ilunian e ala! bazterriala!, ala! erdiala, erdiala! Amorziak eta aitaborziak bazakien zerbait erdara xiten zienian Otsagira Ori kukulian kukulian meza ematen Baina -ea ere aditzen da batzuetan:\noihaneala bai, faten gintzan, oihaneala larunbatean xauntsi, igandea igare etxen -oa taldea bere hartan esaten da beti:\nbaia lenbizikoa, ikasi nuen hori, euskaraa -Olloak xan pues al lau, ondoan. 36- Hiato hauek silaba bakarrean, hau da, diptongo, esateko joera dago (baina ez beti), agian azentuaren ondorioz:\npues al lau, ondoan. Horregatik batzutan aurreko kontsonanteak irensten du -e-:\nOri kukulian kukulian meza ematen euri egiten zuelarik ituxurak gaiñala 37- Ez dago bokal harmoniarik (dirua>dirue, ogia>ogie):\nguziak egiten nuen erkaituak erraten baizen orduan 38- Oso maiz gertatu da bokal bat hitz barrenean galtzea (sinkopa):\nabrek ermaten zien lasterka ene denbran beti izan ginuen mando ya konen denbran etzen egiten ogirik kori usatzen ginuen denbra guzian... -Graitzupean. -Graitzua non? bedratzi eta hamar libra ogi bakotxa Ez, ni Erribrala ez nintzan fan batere Erribrala fan bage anitz fatia Erribrala, tokatu zaida bai *Deklinabideko atzizkietan: -tra, trik (<-tara, -tera, -turik):\noihaneala, lan egitra kan hamahirutra etzen heltzen eta ni handitrik ere bai borda altzinean bazen leku bat prestatrik hortako ezartzen zen espartzitrik Baina ez, berriz, nondik kasuan: (-taik, -tarik):\nleku koitaik faten gintzan, bai guzietarik izan ginuen Xei? pues igandetarik 39- Aldizka, behialako h hasperendu batek g bat utzi du ondotik: xagutu, begi, egun:\nxagutu eta orduan sartu ogia Pues, begi, ba, begiak eta ardiak, pues gauza kuetarik ermaten gintzan lauregun edo kala, edo borzegun edo kala, ermaten zuen 40- bait + laguntzailea lotzeko arau fonologikoek bait + d- kasurako bai baina gainerakoetan ez dute balio:\nerkaituak erraten baizen orduan baginuen bertze gauza bat, torno erraten baiginuen egosten da lebadurara, prestatrik baitago bezperan 41- joan, jarri, jende etb. bezalako hitzetan, hasierako soinua -x da euskalki honetan, Erronkarin, Aezkoan eta hegoaldeko goi nafarrera historikoaren parte batean bezala: xan, xin, xei, xunto, xarduki:\nez gintzan xausten arts�artio larunbatean xauntsi, igandea igare etxen eta behar baldin bazien xan bi behi xuntatu buztarriaz eta ala ta kala xardukitzen ginue etxakin zomana, eraukizu kozu bana xakiteko zomana xiten zienian Otsagira -Erran die xiteko oztekiala. Baina batzutan j- ere aditzen da mailegu berrietan eta amaberjina hitzean: (cf. Aezkoan amaberkina, -k-rekin, hemen ere jota batetik).\nzonbat biaje dauket eginik eta Amaberjina ere bai ezta? LEXIKOA\nNik ez dut izaundu hori, len ez dakit -Erran die xiteko oztekiala. Oztekiala enaztekela xin, baia yatekiala fanen nizala. ta kala xardukitzen ginue eta gero zakuetan eseri garia eta han esertzen da ura Esan dut ez nintzala oritzen baia orai oritu naiz, eta da larraiña 43- Euskalki honek itxura lexiko berezia baldin badu, hemen usatzen diren hitz eta aldakiak ekialde eite garbikoak direlako da (askotan hegoaldeko goi nafarreran erabiltzen diren berberak izaten dira): guti `gutxi´, bertze `beste´, erran `esan´, xin `etorri´, Manex `Juan´, murru `pareta´, orai `orain´, zonbait `zenbait´, zomat `zenbat´, zamari `zaldi´, ele egin `hitz egin´, egotzi `bota´, baratu `gelditu´, hirur `hiru´, laur `lau´, biztu `piztu´, xukatu `lehortu´, eragu `ekarri´, altzin `aurre´, elki `atera´, ortzi `lur eman´, yago, yagoen `gehiago, gehien´, igare ´igaro, pasa´, goatze `ohe´, eho `aleak xehetu´:\nBai, guti egoten zen musikara, guti... baginuen bertze gauza bat, torno erraten baiginuen\nta ze behar dauzut erran? halik eta martxoaren azkenial�artio etzen xiten -Jo, jo, Manex, aita hil duk. Baratzeko murrutik erori duk. ez orai bezala, ez guri zomait aldiz zonbat biaje dauket eginik Ah, bai, zamariarekin, zamari ez, mando ginuen eta gero ez niz oroitzen noiz artio elegin nuen eta haiziala egotzi goiti eta agotza ermaten zuen haizea(k) bi semerekin baratzen nintzan egiten nituen hamabi hamahirur ogi eta gero bizten da labea ez zen xukatzen nola oraikoa orai guziek eragutzen die ogia atariala etxakin zomana, eraukizu kozu bana xakiteko zomana borda altzinean bazen leku bat prestatrik hortako labetik elki zaku batiala nik egitatzen nuen gizonek biño yago larunbatean xauntsi, igandea igare etxen hori xateko eta goatzea egiteko ere bai Iriña errotan, eho, bazegon Otsagin errota 44- Maiztasunagatik deigarriak dira Sakanan ere erabiltzen diren bi hitz aldaki: fan `joan´, eta baia `baina´:\noihaneala bai, faten gintzan, oihaneala akaso kontu da baia esaten zien 45- Deigarria da, halaber, euskalkiari arrotz zaizkion hitzak aditzen direla frankotan (oso, asko, esan, hitzegin). Zaraitzueraren azken hiztunak, izan ere, kanpotarrekin baizik ez dira euskaraz mintzatzen aspaldi handitik. Hortik kutsu hori:\nta orduan baratzen zen oso garbi eta nasi anitz anitz, asko Esan dut ez nintzala oritzen baia orai oritu naiz, eta da larraiña amak esaten zuen eskolara fan artio oseake nee etxean etzien hitzegiten erdaraz batere SINTAXIA\nbaginuen bertze gauza bat, torno erraten baiginuen egosten da lebadurara, prestatrik baitago bezperan 47- Galdegilerik gabeko galderetan -a aditz atzizkia erabiltzen da:\nBadakizua non duen xigante goitti kartan? 48- Zehar galdera absolutuetan -nez erabiltzen da:\neztakiat orai Santiago ta festi kuek guardatzen direnez 49- Euskalki honetan -larik atzikia ia erabat gailendu zaio -nean-i denbora funtzioetan, baina ez erabat:\neuri egiten zuelarik ituxurak gaiñala okurritzen zelarik, pues ollo-zopa ere bai elkitzen zelaik zonbait modorra, pues kurak guaurek hiltzen ta xaten gintzaka orduan garbi zegonian igaretzen zen handik xiten zienian Otsagira -nean hain maiztasun gutxikoa izateak susmarazi egiten du kanpoko eraginagatik edo mintzakidearen euskarara moldatu nahiagatik erabiltzen ote den.\nez zen xukatzen nola oraikoa 51- halik eta (=harik eta) juntagailua izen hutsekin ere erabiltzen da, denbora adierazteko:\neta ez gintzan xausten halik eta larunbateala artio halik eta martxoaren azkenial�artio etzen xiten Itzuli aurreko orrira


Bi gurpilen fedea - Diario de Noticias de Navarra\nBi gurpilen fedea\nBizikletan bidaiatzeak, aurrez imajina ez zenitzaken lekuak ezagutzera eraman zaitzake. Kaukason, udaberriko ezusteko elurte baten ondorioz, eliza ortodoxoaren eta Georgiako biztanleen barrenak ezagutzeko aukera izan dut\neneko eizagirre 09.02.2020 | 07:16\nLerroon gainean, Georgiako bidaiak utzitako hainbat irudi; tartean, Santa Nino monastegia. ENEKO EIZAGIRRE\nBi egun igaro ditut historian zehar inperio ezberdinen atzaparretan alde batera eta bestera ibili den Georgiako hiriburuan. Kura ibaiaren alde bietara hedatzen da Tbilisi, trafikoz beteriko kale zabalak eta erortzear dauden alde zaharreko eraikinak konbinatuz. Modernoa eta tradizionala, berria eta zaharra, lotura handirik gabeko collage bat osatzen dute, turismoak pixkanaka-pixkanaka dakarren diru iturriaz itsatsita.\nLehen egunean euritik eguzkitara eta eguzkitatik euritara ibili naiz. Bigarren eguneko eguraldiak, aldiz, garbiago jokatu du nirekin. Itxura guztien arabera eguna nazkagarria izango dela ikusarazi baitit goizean goizetik. Eguerdiko ordu biak dira, eta Tsalka izeneko herri arimagabe baten kanpoaldean nago euritik babestua, oinarrizko gauzak saltzen dituen janari denda batean. Denda berdinean beste bizikleta bidaiari bat dago. Baptiste du izena eta orain dela zazpi hile atera zen bere Belgikako jaioterritik. Kontrako norantzan goazenez, aurrean datorkigun ibilbideari buruzko informazioa elkartrukatu dugu. Berak asfaltorik gabeko kilometro zakar asko ditu egiteko; nik, aldiz portu luze-luze bat gainditzeko. Biek ala biek atsedenik gabeko euri zaparrada batez lagunduak. "Zeinen ederra den txirrindularitza" esanez barre batzuk egin eta agur esan diogu elkarri.\nMaldan gora euritan aritzea desatsegina da. Igo ostean aldatzeko arroparik gabe jaistea, ordea, amesgaiztoa. Zorionez, bizikletan zintzilik ditudan lau poltsetan klima ia guztietarako arropak daramatzat. Zoritxarrez, grabitatearekin aliatuta daude arropa horiek eta gorriak eta bi ikusten ditut gorako bidean.\nATERPE BILA Aldapa zena, goi-lautada zabal bat bilakatu da eta errepide bazterreko goroldioa zena, aldiz, elurra. Paravani lakuaren er-tzetik kilometro batzuk egin ostean Poka herritxora iritsi naiz. Arratsaldeko 7ak dira, 2.000 metroko garaieran nago eta elurra dago iragarrita gauerako. Bai ala bai, gaua igaro-tzeko aterpe bat behar dut. Baina zer egin inolako hotel edo ostaturik ez dagoen inguru honetan?\nBost gizon dauden dendatxo batera gerturatu eta eskuak belarrian jarriz "hotel" hitza esan diet behin eta berriz. Eurek, barrez, ezetz diote buruaz, baina guztietan zaharrena dirudienak dendatik irten eta laku ertzeko eraikin bat seinalatu dit. "Monasteri" hitza eta eskuak belarrian konbinatu ostean, dendaren goxora sartu da, barrez lehertzen zeuden lagunengana. Heriotzaren aurrean ezusteko fede zipriztin bat sentitzen duen kondenatuaren an-tzera, argia jarraitzea erabaki dut. Eraikinera gerturatzean, gazte bat bertatik ateratzen ikusi dut. Nika du izena eta nire egoera azaldu diot. Zalantza batzuen ostean "nagusiari" galdetzera joan da, baina aurretik ea kristaua naizen galdetu dit. Zurbil eta aho txikiarekin, baietz esan diot. Dagoen hotzarekin, ea budista naizen galdetu izan balit, berdina erantzungo nioke.\nBost minutu hotz bezain luzeren ostean, monastegi xumeko ateak zabaldu dira, eta Mama Pais, bertako "nagusia" agurtu dut. Euskalduna naizela esan diodanean poz- pozik "basque-georgian friends" oihukatu du. Hau entzunda, bere bedeinkazioa nuela argi geratu da ingurukoen artean.\nBARNE BAKEA Lau elizgizon eta zazpi egoiliar bizi dira une honetan Santa Nino monastegian. Bere izena Georgiako lurraldera kristautasuna ekarri zuen emakumearen omenezkoa da. Hasieran hala pentsatu badut ere, zazpi egoiliar hauek ez dira apaiz bilakatzeko bidean dauden ikasleak. Euren bizitzako gorabeherak direla medio, fedea eta bizi-tza soilarekin barne-bake pixka baten bila datozen jende arrunta dira. Alkohola eta haragia galarazita daude, egunean hiru bider errezoak egiten dira eta hortik aurrera ez dago egiteko gauza gehiegirik. Egoiliar hauek, etxeko eguneroko lanak egitearen truke, bake santua edo salbazioa jasotzen dute, bakoi-tzaren beharren arabera.\nGoizean denak aztoratuta jaiki dira. Elurra mara-mara ari du. Leihotik begira nagoela Mama Pais nigana etorri da eta nahi bezain beste geratu naitekeela esan dit. Ondoren, mezetara gonbidatu nau. Ihesbiderik gabe, Georgiako Eliza Apostoliko Ortodoxo Autozefaloaren nire bizi-tzako lehen mezan hartu dut parte. Elizaren izena luzea bada, imajina ezazue meza bera nolakoa den.\nBigarren goizean martxan jartzeko prest nago. Bisita bat izango dute eta Nikak ni bertan egotea gustatuko li-tzaiekeela esan dit. Gosari-bazkari modukoa izan da eta den- dena probarazi didate, dena "tipikoa" zelakoan. Alkohola galarazita badago ere, bisitekin arauak hausten dituzte eta vodka antzeko zerbait atera dute. Txirrinduan ibiltzea eta alkohola edatea konbinaketa ona ez direla azaldu dit eta barregura besterik ez die eragin. Basoerdi bat edan eta sufrimendu malko bat lehortu ostean, nire arimaren salbazioa lortua dudalakoan, bideari ekin diot.\nFedea dut, inoiz baina gehiago, bizikletari esker, imajina ez nitzakeen bitxikeria gehiago ezagutuko ditudala herrialde honetan.\nLa OSE, con Semyon Bychkov y Judith Jáuregui, en su nueva programación para Pamplona\nAlimentos bio: ¿merece la pena pagar más por los productos ecológicos?


Hurbilduko dituen errepidea, bidean | Otamotz\nLabakaren hitzetan, “ikustekoa” da auzotarrak nola iristen diren auzoko tabernara: “Bizitza arriskuan jartzen dute errepidea gurutzatu behar duten bakoitzean, ez dagoelako zebra biderik, eta errepide ertzetik oinez joan behar izaten dutelako, autoen atzerako ispiluetatik zentimetro batzuetara”. Haietako asko adinekoak direla azaldu du, 80 urtetik gorakoak. “Gugatik ez bada, gutxienez egin dezatela haienganako errespetuagatik. Badirudi zerbait pasatzeko zain daudela neurriak hartzen hasteko”. Aizpurutxo erabat baztertuta daukatela gaineratu du. “Lehen ere hogei urte behar izan zituzten auzoaren bi aldeak lotzeko zubi bat egitera etortzeko, eta goiz bakarrean egin zuten. Lotsagarria da”.\n“Lehen ere hogei urte behar izan zituzten zubi bat\negitera etortzeko, eta goiz bakarrean egin zuten”\nMikel Labaka (Aizpurutxoko bizilaguna)\n“Onerako izango dira lanak; egiten ari diren bitartean\nsor daitekeen kaosak eragiten dit beldurrik handiena”\nAmaia Errazkin (Gi-631 errepidearen erabiltzailea)\n“Arazoa ez dute konponduko. Nahikoa da eskualdera\nenpresa indarstu bat etortzea bide hori kolapsatzeko”\nPello Eizagirre (Gi-631 errepidearen erabiltzailea)\nAldundiak espero du urtea bukatzerako amaituko dituztela Aizpurutxon egin beharrekoak, eta gero hasiko dira bigarren zatiko lanekin. Aizpurutxotik Urretxura arteko errepidea egokituko dute orduan. Hiru gunetan hirugarren erraila egingo dute, aurreratzeak errazteko, eta zenbait bihurgune egokituko dituzte. “Ea nola moldatzen diren lanak egiteko, errepidea ezingo baitute guztiz itxi”, esan du Labakak. Urola Erdia eta Garaia lotzen dituen errepide bakarra da. Errepidea zabalik dela egin beharko dituzte lanak, beraz.\nAmaia Errazkin azkoitiarra da izatez, baina Azpeitian bizi da, eta Urretxun lan egiten du. Astean bost aldiz egiten du joan-etorria. Aitortu du “poztu” egin zela errepidea berrituko dutela jakitean. “Egiten dutena hoberako izango delako”. Trafiko handia izaten da eguneko zenbait garaitan. “Dudarik gabe, eguerdi partea da astunena, 14:00ak-15:00ak inguru hori”. Errazkinen arabera, kamioi asko ibiltzen da, eta zirkulazioa moteltzen dute. “Errepidea estua denez, segurtasunez aurreratzeko leku gutxi daude, eta atzetik poliki-poliki joatea tokatzen da batzuetan”. Okerrenak zama berezia daramaten ibilgailuak direla azaldu du. “Haietakoren bat egokitzen bada, pazientziaz hartu behar, ez dago beste erremediorik; ezinezkoa da aurreratzea”. Horregatik, uste du ibilbideari “sekulako arindua” emango diola zenbait zatitan hirugarren erraila ateratzeak.\nDena dela, Urretxura joan-etorrian dabilen hiru urteotan ez zaio egokitu errepidean denbora luzez geldituta egon beharreko egoerarik. “Errepidea moztu izan dute istripuen ondorioz, eta auto ilara luzeak sortu izan dira, baina ez nire parean. Errepideko lanengatik egin behar izan ditut geldialdirik luzeenak, eta, egia esan, horiek bai, nahiko sarri tokatzen zaizkit. Bestela, geldituta egon izan naiz harrobian leherketaren bat egin behar zutelako, baina, gainontzean, ez”.\nErrazkin jabetuta dago Azkoitia eta Urretxu arteko errepidea moldatzeko lanen zailtasunaz. Aukerak asko mugatzen ditu alde batera mendia eta bestera ibaia izateak, eta baita ibilbide bera egiteko beste biderik ez egoteak ere. “Beldurrik handiena horrexek eragiten dit: lanak egiten ari diren bitartean sor daitekeen kaosak. Dena erabiltzaileon onerako izango dela pentsatu, eta pazientziaz hartu beharko dugu”.\nErrepideak hobekuntzak behar dituela uste du Pello Eizagirre Lurraldebuseko gidariak ere, “orain penagarri dago eta”. Ondo ezagutzen du bidea, Zumaia eta Zumarraga arteko zerbitzua ematea egokitzen zaionean egunean dozena erdi bat joan-etorri egin behar izaten baititu inguru horretan. Haren ustez, ordea, aldundiak esku artean duen proiektua “berehala” geldituko da txiki. “Arazoa arinduko du, bai, baina ez du konponduko. Krisiaren ondorioz, industria arloko enpresetako eguneroko jarduna asko jaitsita egon da azken urteotan, eta baita kamioien joan-etorria ere. Baina nahikoa litzateke eskualdera enpresa indartsu bat etortzea errepide hori kolapsatzeko. Hala gertatzen zen Corrugados martxan zenean”.


Gobierno Vasco Irekia :: Euskadik azken hiru urteotan lehiakortasunaren arloan egindako aurrerapenak aztertuko ditu Harvardko Unibertsitateak\nEuskadik azken hiru urteotan… http://www.irekia.euskadi.net/eu/news/9308 berria\nSektorearen ustez arlo horretan munduan dagoen aditu handienak, Michael Porter irakasleak, Eusko Jaurlaritza gonbidatu du legegintzaldi honetan hartu dituen erabakiak azal ditzan.\nBernabé Unda bihar joango da Harvard Business School zentroak emango duen eskolara, bertan ari baitira aztertzen garapen ekonomikoko 'euskal kasua'. Iazko urrian, estatubatuar unibertsitate horretan azaldu zituen azken urteotan Euskadik egin dituen aurrerapauso garrantzitsuak Patxi Lopez lehendakariak.\nLehiakortasunean Euskadik egiten dituen aurrerapausoekin adi dago Harvardko Unibertsitatea. Urteak dira zentro ospetsu horrek arlo horretako 'euskal kasua' aztertzen duela, 'Euskadi: Garapen Ekonomikoko Estrategia bat' izenburuko ikasgaiarekin. Michael E. Porter irakasleak zuzentzen du, espezialitate horretan mundu osoan dagoen aditurik handienak, sektorearen ustez klusterren ereduaren sortzaile denak, hain zuzen ere.\nHurbiletik ezagutzen du Euskadi eta Euskadiren garapen ekonomikoko eredua Michael Porterrek. Azken hamarkadetan ezarritako lehiakortasunarekin loturiko politiken jarraipena egin du, eta bere ezagutzak eta 'euskal kasua' ikasten ari diren ikasleenak eguneratu nahi ditu.\nIkastaroaren ikasleen artean Harvard Business School zentroko ikasleak hautatu dituzte, baita Harvard Kennedy School eta Massachussets Institute of Technology (MIT) zentroetako eta Tufts Unibertsitateko ikasleak ere.\nIazko urrian izan zen Harvardko Unibertsitatearen eta Eusko Jaurlaritzaren arteko lehenengo harremana, lehendakariak estatubatuar unibertsitate horretan azaldu baitzituen hitzaldi batean Euskadiri egungo krisialdi honi bere inguruneko eskualde batzuek baino hobeto aurre egitea ahalbidetzen dioten politika ekonomikoetako batzuk.\nEzagutza horiek sakontzeko, Industria, Berrikuntza, Merkataritza eta Turismoko sailburu Bernabé Unda gonbidatu du Michael Porterrek, lehiakortasunarekin loturiko politiketan legegintzaldi honetan izan diren aurrerapausoei buruzko informazioa eman dezan.\nGauzak horrela, sailburuak azalduko ditu, bihar izango den eskolan, etapa berriaren erronkei aurre egiteko azken hiru urteotan harturiko erabakiak.\nBernabé Undak Harvard Business School zentroan azalduko ditu 2009ko erdialdeaz geroztik harturiko neurri garrantzitsuenetako batzuk. Eutsi estrategia nola aplikatu den zehaztuko du, euskal enpresei egungo egoera gaindi dezaten laguntzeko, baita Euskadiko enpresa-sarearen finantzaketa errazteko garaturiko erreminta guztiak ere.\nJaurlaritzak onarturiko 2010-2013 aldiko Enpresa Lehiakortasuneko Planaren ardatz nagusiak ere errepasatuko ditu sailburuak, Euskadiren lehiakortasun-eraldaketarako gida-lanak betetzen dituen planarenak.\nBostongo Unibertsitatean emango duen hitzaldian, Berrikuntza eta Teknologiako sailburuorde Juan Goicolea eta Plangintza eta Estrategiako zuzendari Inmaculada Freije izango ditu berekin Undak. Eskolan izango da, halaber, Orkestra Lehiakortasunerako Euskal Institutuaren zuzendari José Luis Curbelo.\nGuztiek ere Harvardko ikasleen eta ikastaroaren zuzendariaren aurrean defendatuko dute azken urteotan izan den garapena, egungo testuinguru ekonomikoan Euskadiri Espainiako autonomia-erkidegoen artean hobekien eusten ari dena izatea ahalbidetu dion garapena, hain zuzen ere.\nVitoria-Gasteiz, 2012ko otsailaren 27a\nIndustria Berrikuntza Merkataritza eta Turismo Saila euskal auzia lehiakortasuna aurrerapenak Euskadi Harvard unibertsitateak Michael Porter Berri honen iruzkinen RSSa\nLa Universidad de Harvard estudia los avances de #Euskadi en competitividad en los tres últimos años http://t.co/qbCdnbW7” @emprenderzitek duela urte bat gutxi gora behera


Oroitzapenak (Tocqueville) — Wikiteka\n1848ko iraultzak baino maltzurragoak izan dira, baina ez dut uste inoiz ergelagorik izan denik: sufragio unibertsalaz baliatzen ere ez zuten jakin, ez eta bera gabe moldatzen ere. Otsailaren 24aren biharamunean hauteskundeak egin izan balituzte, goi-klaseak nahasturik edo zorabiaturik zeudenean jaso berri zuten kolpearengatik, eta herria atsekabeturik baino gehiago hunkiturik zegoenean, beharbada bere desioen araberako Biltzarra lortu bide zuten. Ausardiaz, diktaduraren aldeko aukera egin izan balute, zenbait denboran mantendu ahal izango zuten beren eskuetan. Baina nazioaren alde jokatu zuten, eta, une berean, berarengandik urrunaraz zitzakeen guztia egin zuten. Mehatxatu egin zuten erabat lotzen zitzaizkion bitartean. Beren proiektuen ausardiaz eta beren mintzairaren indarkeriaz ikaratu egin zuten, eta erresistentziara gonbidatu zuten beren ekintzen ahuleziaz. Bere zaindariak izateko itxura hartu zuten, eta une berean bere menpe jarri ziren. Garaipenaren ondoren beren lerroak ireki ordez, arreta handiz itxi zituzten eta, hitz bitan esateko, bazirudien arazo konponezin hori konpontzeari ekin ziotela, alegia, gehiengoarekin gobernatu, baina horren nahiaren aurka.\nIraganeko ereduak ulertu gabe jarraituz, pentsatu zuten, ergelki, nahikoa zela jendea bizitza politikora deitzea denak bat egiteko, eta, errepublika maitarazteko nahikoa zela eskubide batzuk ematea onura batzuk eskuratu gabe. Ez zuten gogoratzen bere aitzindariek, nekazari guztiak hautesle bihurtu ahala, feudoa suntsitu egiten zutela, corvee deiturikoa debekatzen zutela, jauntxoen gainerantzeko pribilegioak baztertzen zituztela eta antzinako morroien artean antzinako nobleen ondasunak banatzen zituztela; hauek, aldiz, ezin zuten horrelako ezer egin. Sufragio unibertsala ezartzean, uste izan zuten herria deitu zutela iraultzaren alde, eta egin zuten gauza bakarra aurka egiteko armak ematea izan zen. Hala eta guztiz ere, ez dut uste ezinezkoa izan zenik grina iraultzailea sortaraztea nekazarien artean ere. Frantzian, nekazari guztiek dute lur sailen bat, eta, gehienek, hipotekaturik dute euren hazienda txikia. Euren etsaia jadanik ez zen noblea, hartzekoduna baizik, eta azken honi eraso behar zitzaion. Ez zen agindu behar jabetza-eskubidea indargabetzea, baizik eta zorrak indargabetzea. 1848ko demagogoak ez ziren jabetu bide horretaz. Euren aitzindariak baino askozaz dorpeagoak izan ziren, ez horregatik ondratuagoak, izan ere besteak ekintzetan izan ziren bezain bortitzak eta zitalak izan baitziren hauek desioetan. Baina zitalkeria bortitzeko ekintzak burutzeko gobernu batek ez du aski nahi izatearekin, ez eta ahal izatearekin ere, baizik eta beharrezko da garaiko ohiturek, ideiek eta grinek hori ahalbidetzea.\nHauteskundeak, bada, oro har, iraultza burutu zuen alderdiaren aurkakoak izan ziren, eta horrela izan behar zuten.\nLehen iturria: ZZEE (1998): Historia testu bidez , Arabako Foru Aldundia - EHU, Gasteiz. (Itzulpenaren arduradun den Mikel Aizpururen baimenaz).


Espainia, eguzki-energiako sorgailuen Europako lehen ekoizlea, txosten baten arabera | Consumer\nEspainia, eguzki-energiako sorgailuen Europako lehen ekoizlea, txosten baten arabera\nMerkatu fotovoltaiko globala %30 hazi da, batez beste, azken urteotan.\nEguzki-energiako sorgailuen Europako lehen ekoizlea da Espainia, Industria Fotovoltaikoaren Elkarteko (ASIF) lehendakariak aurkeztutako txosten baten arabera. Javier Antak adierazi zuenez, “2002an instalazio fotovoltaikoak nahi dituzten partikularren merkatua urteko merkatua baino bost aldiz handiagoa da”. Txosten horretatik ondorioztatzen da Espainiak 2001ean energia-mota horretako sorgailuen %9 ekoitzi zuela mundu osoan, “eguzki-izpiak dira horien erregaia, datozen bost mila milioi urteetan mugarik gabe erabil daitezkeenak”, eta ekoizpenaren %95 baino gehiago esportatzen duela.\nAgiri horren arabera, azken urteotan merkatu fotovoltaiko globalak %30 egin du gora, batez beste, eta hurrengo urteetan hazkunde horri eutsiz gero, aurreikuspenen arabera, 2020an urtean 165 milioi tona karbono dioxido gutxiago isuriko dira, hau da, 44 milioi auto gutxiago.\nHala ere, ASIFen arabera, Espainian hazkundea nahi baino txikiagoa da, eta horrek “enplegua sortzeko eta sorkuntza garbiko teknologia bat finkatzeko aukera paregabea galtzea” ekar lezake.\nIldo horretatik, ASIFeko lehendakariak esan zuen gure herrialdean “eraiki beharko liratekeen instalazioen %25 soilik ezartzen ari direla, Ministroen Kontseiluak 1999ko abenduan onartutako Energia Berriztagarriak Sustatzeko Planean (PFER) finkatutako helburuak betetzeko”.\nHori dela eta, Antak ekintza-plan bat egiteko eskatu zion Gobernuari, besteak beste, energia fotovoltaikoko inbertitzaileei 20 urterako primak emateko eta egungo laguntzak handitzeko.\nGainera, partikularrek instalazio mota horietan egiten dituzten inbertsioetan %10eko kenkaria ezartzea iradoki zuen, eta horiek eraikitzea erabakitzen duten erabiltzaile guztiei kreditu bigunak ematea.\neguzki-orube energia generadores-eu


IGARTUA BENGOA, Karmele "Ehunduz igual" (Narrazioak)\nGaur haria etenda bezala sentitzen naun, eta hutsetik ehuntzen hasi beharrean nagoela pentsatzeak nekatu egiten nain. Eta hirekin akordatu naun, gure etxe atzeko balkoian, behin eta berriz sarea ehuntzen dun armiarma horrekin eta hik ehundu ahala nik, hautsak ganoraz astintzen ditudan bakoitzean, suntsitzen dudan bizi-sarearekin.\nErabakiz, amorruz esango ninake, ezerezten dinat hire ehungintza artetsua, noiz edo noiz gure alaba, atzeko balkoira ematen duen gela urdinean ziztatu izan dun gauak gogoan; aspaldiko ziztadak aitzaki, aspaldiko mendeku gurak asetzen bezala. Ganoraz, amorruz, erabakiz suntsitu, arretaz, soseguz ehundutako hire izatea.\nHonez gero haserre edukiko haut; edo agian haserre ez, beldurrez igual, hurrengo, balkoian nire trapu zuria eskutan noiz azalduko naizen beldurrez; edo ez, edo nekatuta izango haiz, hire egite hauskorra onartuz, eta berriz eta berriz eta berriz izaten hasi beharraren markaz jaio ote hintzen pentsatzen, ehundutakoa zaintzeko\ngai ez eta etsiko dunan behingoz, ala ez, deliberatzen izango haiz agian, isilik.\nEta errukitu egin naun, armiarma nire balkoikoa, errukitu higatik, armiarma azti, langilea; inoiz ikusi ez haudan armiarma beltz-atzeko balkoitakoa. Eta gero esan nahi izan dinat badakidala neke horretaz apur bat, eta ez gaituela hi edo ni sortzeak nekatzen, sortzean garelako egiten, ehundu ahala bizitzen; baina nekatzen gaitin, igual, sortzea ere errutina bihurtzeak; edo inorentzat ezer ez izateak, gure eskaintza inork ez jasotzeak; edo edozeinek trapu zuri-zuri batekin gure egintza zapuzteak.\nEz dun haserrea, ez; ez dun beldurra, ez; dun nekea.\nEta horrelakoxe burutazioetan, eta burutazioz- burutazio, atzeko balkoira atera naun erreka-haizea arnastearren, eta balkoia arakatu dinat hi topatzearren. Alferrik gaurkoan ere; baina nire burutazioek iraun bitartean ehundutako hire sare dotore, delikatua deskubritu dinat berriz, edo lehendabizikoz hamaikagarren aldiz; ihintzetan busti-busti, eguzki printzetan zintzilik, isilik.\nHantxe zegonan, hi ez bahengoen ere, hire sena sarean. Behatu haut hire izate ederrenean, eskarmentuak eta gero sortutako bide berrietan.\nInguruak txukundu dizkinat ganoraz.\nEta ez haut trapu zuriarekin desagerrarazi.


Sexu eta genero aniztasuna eskolan lantzeko unitate didaktikoa – Euskal Herriko Gay-Les Askapen Mugimendua\nYou are here: Home1 / MASS-MEDIA @eu2 / ARGIA3 / Sexu eta genero aniztasuna eskolan lantzeko unitate didaktikoa\nIraultzeko prest! unitate didaktikoa argitaratu berri dute, sexu eta genero aniztasuna ikasgelan lantzeko. Haur Hezkuntzatik Batxilergoraino, maila bakoitzera egokitutako materiala eta ekintzak proposatzen dira. “Jaio aurretik heterosexualak izango garela aurreikusten duen araua zalantzan jartzea” du helburu unitateak, “neska eta mutiletan, femeninoan eta maskulinoan banatzen gaituen eta rol jakinak esleitzen dizkigun heteroarauak guztiongan nola eragiten duen hausnartzea”.\nMaiatzaren 17a Homofobiaren, Bifobiaren eta Transfobiaren Aurkako Nazioarteko Eguna dela aprobetxatuz atera du unitate didaktikoa Steilas sindikatuko LGTBI+ lantaldeak.\nOinarrizko hiztegia du abiapuntu (matxismoa, maskulinitatea, feminitatea, generoa, sexu-genero sistema bitarra…) eta ondoren, hainbat ekintza, artikulu eta ikus-entzunezko proposatzen ditu. Adibidez, ikasle eta irakasleak itxuraldatzea, arropa, osagarriak eta makillajea elkar trukatuz: “Mozorrorik ez –dio unitateak–, gure generoagatik egunerokoan erabiltzeko baimenik ez dugun arropa baizik”. Estereotipoak lantzeko, ipuinak “hankaz gora” jartzera gonbidatzen du, edota arraza/erlijio/genero-identitate/orientazio sexu-afektibo anitza duten hainbat pertsona ezaguni buruz galderak erantzutera (beheko irudian, horietako batzuk).\nHeterosexual bat armairutik ateratzen\nEnpatia garatzeko, armairutik ateratzen den heterosexualaren ariketa planteatzen du, baita rolen jokoa ere (“zuetako bat gay da; zu sokasaltoa maite duen mutila; zuk lesbiana zarela esan diozu lagun-minari eta klasean zabaldu du…”). Lumafobia, transexualitatea, feminitatea eta abarren inguruan ere hausnartuko dute ikasleek.\nUnitate didaktikoa ondorengo loturan deskargatu dezakezu: Iraultzeko prest!


Juan Luis Goenaga margolariari buruzko liburua argitaratu dabe - bizkaie.biz\nJuan Luis Goenaga margolariari buruzko liburua argitaratu dabe\nBizkaie! 2018-11-12 08:00 Kulturea\nMikel Lertxundik idatzi dau liburua eta Nerea argitaletxeak argitaratu.\nJuan Luis Goenaga eta Mikel Lertxundi. | Ikusi handiago | Argazki originala\nPetronor-ek, 50. urteurreneko ekimenen barruan, Goenaga izenburuko liburua argitaratu dau Juan Luis Goenaga margolariaren bizitza eta lana gainbegiratzeko. Kulturearen eta artearen arloko lanen argitalpenean esperientzia luzea dauen Nerea Argitaletxea arduratu da liburua editau eta plazaratzeaz.\nMikel Lertxundi arte-historialariak idatzitako liburua euskeraz, ingelesez eta gaztelaniaz argitaratu dabe. Ganera, liburuak Bilboko Arte Eder Museoko zuzendaria dan Miguel Zugaza museografo ospetsuaren hitzaurrea dakar.\nLiburu honen argitalpenak Petronorrek artea eta kulturearen bultzadan dauen konpromisoa bistan itxi dau; konpromiso horri lotuta, beste horrenbeste lan argitaratu ditu: Muñatones-Punta Lucero, Gure hegaztiak, Itxaskaria, Arrantzaria, Marcelo Gangoiti y Urrutia, San Martín de Muñatones, el Castillo, el Palacio, la Ermita eta Nudibranquios de la Costa Vasca liburuak, besteak beste. Era berean, igaz, Lazkano izenburuko liburuaren argitalpena babestu eban. Bergarako margolari errealistearen omenezko liburu hau Nerea Argitaletxeak plazaratu eban. 2017an, barriz, 100.000 bisita baino gehiago izan zituan Koplowich bildumearen erakusketea babestu eban Bilboko Arte Eder Museoan.\nGoenaga 70eko hamarkadan nabarmendu zan eta euskal pinturako izenik handienetakoa bihurtu da gaur egun. Haren lanak euskal orografian eta kliman inspirauta dagoz, sorterriagaz sentiduten dauen atxikimendu sakona islatuz.\nHaren estilo espresionista eta materikoak labar-pinturearen eta euskal paisajearen eta mitologiaren inguruko gai etnografikoak lantzen ditu; horreetara distira gorri, berde eta hori biziakaz buztartutako tonalidade ilunen laguntzaz.\nJardunean egindako ibilbide luzean, margolaria bikoteen munduaz eta biluztasunaz be interesau da, gai horreen inguruko serieak eta erakusketak landu ditualarik.\nJuan Luis Goenagaren obrea erreferentzien amalgama baten ondorioa da; paisajeagazko lotura zuzena, kokalekuetan eta horreetako historia, irakurketa zientifikoak eta literarioak, bizipen personalak eta ondare kultural eta artistikoa dira, besteak beste, erreferentziak.\nBuru-argitasun eta interes jarraitu hori izan arren, Goenagak ez dau ikasketa aldagatxa egin, kapaz izan da, bide desbardinak aztertu eta, batzuetan, baita bere burua guzurtatzeko be; kapaz izan da beste hainbat gauza txandakatzeko: monokromia eta kolorearenganako gogoberotasuna, Alkizan gordean bizitea eta mundua arnasteko preminea, eta naturalismoa, informalismoa eta berari guztiaren gainetik nagusitzen jakon muin espresionistea. Halan da guztiz be, ahots bere-bereaz egin dau berba beti, eta, noizbait garaiakazko atxikimendua sentidu izan badau be, jokeretatik urrun euki dau Goenagak bere ahotsa. Azken batean, bere buruarentzat pintetan dau. Adierazo nahi bati baino, autokontzientziazko konpromiso bati erantzuten deutso Goenagaren obreak, bere pertzepzinoa kezkatzen dauen guztiaz hutsitzeko premineari. Pinturea bere izatetik ezin bereiz daitekeen errealidade bat da.


Irisgarritasunari eta diseinuari buruzko ebaluazioa egingo du Fekoor erakundeak Galdakaon | Geuria\nEbaluatuko dituzten lokaletatik puntuazio onena dutenei irisgarritasunaren eta inklusioaren aldeko apostua aitortzeko egiaztagiria emango diete.\nJuan Carlos Sola Fekoor erakundeko bozeramailea eta Ibon Uribe alkatea // Geuria\nEbaluatuko dituzten lokaletatik puntuazio onena dutenei irisgarritasunaren eta inklusioaren aldeko apostua aitortzeko egiaztagiria emango diete\nGaldakaoko ostalaritza eta merkataritza establezimenduen irisgarritasuna ebaluatuko du Fekoor irabazi-asmorik gabeko erakundeak (Gutxitasun Fisikoa edo Organikoa duten Pertsonen Bizkaiko Federazio Koordinatzailea), Irisgarriak Gara kanpainaren baitan.\nAzterlana maiatzean zehar izango da eta mugikortasun murriztua duten eta ez duten herritarrek ebaluatuko dituzte udalerriko lokalak: “Irisgarritasun-baldintzak ebaluatuko ditugu zonaldeka, pertsona guztientzako irisgarritasun eta diseinu baldintzak betetzen dituzten antzemateko”, dio Juan Carlos Sola Fekoor erakundeko bozeramaileak: “Zentzu horretan, ebaluazioa ez da negatiboa izango, baizik eta irisgarritasun-baldintzak betetzen dituztenei errekonozimendua egitea”.\nIrisgarriak Gara kanpaina era positiboan planteatzen da, inklusio eta irisgarritasun unibertsalaren arloan praktika onak aitortzeko. Herritarren sentsibilizazio eta mobilizazio kanpaina hau 2015ean jarri zen martxan, eta Bilbo Zazpi Kaleetan, Deustu eta Indautxu auzoetan, edo Barakaldon garatu izan da, ondoren Bizkaiko beste herri batzuetara ere zabaltzeko asmoarekin.\n“Aniztasun funtzionala duten pertsonen irisgarritasuna jendartearen erronka da eta ez du aurrera egingo pertsona guztiei aukera berberak ematen ez dizkiegun neurrian”, dio Ibon Uribe Galdakaoko alkateak: “Era berean, kontuan hartu beharrekoa da gizartea zaharkitzen ari dela eta irisgarritasuna ere eurentzako garrantzistua dela oztopo barik mugitu ahal izateko”.\nEmaitzak, ekainaren 7an\nLokalak ebaluatzen hasi dira dagoeneko mugikortasun murriztua duten eta ez duten pertsonek. Taldea 50 lagun inguruz osatuta dago eta maiatzaren 10ean landa-lana egiten hasi dira Galdakaoko ostalaritzako eta merkataritzako lokalen errealitatea ezagutzeko.\nEbaluazioaren emaitzak ekainaren 7an emango dituzte jakitera Torrezabal Kultur Etxean izango den ekitaldian. Jardunaldia 11:00etan hasiko da eta puntuazio onena izan duten lokalek irisgarritasunaren eta inklusioaren aldeko egiaztagiria jasoko dute.\nKultur Etxeko intsonorizazioa eta irisgarritasuna hobetuko dituzte udan


Bizikletan ibiltzen erakusteko ikastaroak, helduentzat - Oarsoaldeko Hitza : Oarsoaldeko Hitza\nBizikletan ibiltzen erakusteko ikastaroak, helduentzat\nTrintxerpen eta Antxon, ekainean\nBizikletaren erabilera sustatzea da helburua.\nEz dira gutxi bizikleta hartzeari beldur dioten helduak, txikitan ikasteko aukera izan ez zutelako, edota aspaldi hartu zutelako azkenekoz. Bada, jende horrekin guztiarekin pentsatzen Pasaian bi ikastaro antolatu dituzte, biak helduei bizikletan ibiltzeko irakasteko helburuarekin.\nTrintxerpeko ikastaroa ekainaren 3tik 14rabitartean egingo dute, Aranederreko pistetan, 10:00etatik 12:00etara, eta Antxokoa, Ibaiondon, ekainaren 17tik 28ra Antxon, bi ordutegiekin: 10:00etatik 12:00etara eta 16:00etatik 18:00ak arte. Ikastaroak aste barruan izango dira, astelehenetik ostiralera, guztira, 18 orduko ikastaroak dira.\nBizikleta gainean ibiltzen ikasteaz gain, bizikletaren mantentze-lanetarako oinarrizko ezagutzak, bide-segurtasunerako gomendioak, eta zirkulazio-arauak erakutsiko dizkiete izena ematen dutenei. Gainera, partaide guztiek kaskoa jasoko dute opari.\nIkastaroak doan dira eta izena eman daiteke jada, Pasaiako Udaleko HAZ bulegoetan, telefonoz eta udalaren webgunearen bitartez.\nBizikletak elektrifikatzeko tailerra\nIkastaro horien osagarri gisa, ekainaren 30ean Trintxerpeko Ziriza etxean bizikletak elektrifikatzeko tailerra egingo dute. Partaideek merkatuan zer aukera dauden, haien ezaugarriak zein diren eta muntaketak nola egiten diren ezagutuko dute. Horretarako tailerra emango dutenek bi kit elektriko jarriko dituzte udalaren bizikleta-mailegu zerbitzuko bi bizikletetan.\nTailerra 10:00etatik 13:00etara izango da, doakoa da eta izena emateko bide berberak ditu: hau da, HAZ bulegoak, telefonoa edo udalaren webgunea.


Astronomia eta arkitektura, eskutik - Arrasate - Goiena.eus\nAstronomia eta arkitektura, eskutik\nLeire Kortabarria 2013-06-22 02:00\nEgunotan, Arrasateko parrokia inguruan ikuskizuna egon daiteke, doakoa eta polita. Behar den gauza bakarra eguraldiak laguntzea da, eguzkia egitea ezinbestekoa delako ikuskizun horretaz gozatzeko.\nHain zuzen, ekainaren 24an, San Juan eguna, astronomia eta arkitektura askotan eskutik joan direla ikusteko aukera izan daiteke, eguraldiaren arabera. Arrasate Zientzia Elkarteko Antton del Campo astronomoak honela azaltzen du, artikulu baten: "Egun hauetan eta arratsaldeko zortzietan, hau da, eguzki orduko arratsaldeko seietan, kanpandorrearen arku baten itzala modu berezi batean proiektatzen da ate nagusiaren gainean. Eguzkiaren izpiak arkuaren erditik pasa eta San Joan Bataiatzailea erdi-erdian argiztatzen dute". Del Campok azaltzen duenez, "ekainaren 23an, ordu horretan, eguzki orduko arratsaldeko seietan, San Juan bezperak hasten dira".\nUdako solstizioa gaur, ekainaren 21ean da. Esandako fenomenoa San Juan egunean eta aurreko pare bat egun eta San Juan eguna eta geroko pare bat egunetan ikus daiteke.\nEliza erromanikoen orientazioa\nArrasateko kasua ez da bakarra; eguzkiarekiko orientazio berezia lortzeko gurata horrela eraikita dauden eraikin eta monumentu asko daude munduan. Antton del Campok idazten duen moduan, "eliza erromaniko guztietan, absidea ekialdera begira dago, honela, egunsentiko lehen minutuetan, eguzkiaren lehen izpiek absidearen erdia argiztatzen dute, eta horma horretan leiho bat zabalduko balitz, argia elizaren mendebaldeko hormaraino iritsiko litzateke".\nAdibide ezagun gehiago badaude. Hala, Egipton, haitzean zulatutako Abu-Simbel tenpluan, ordu zehatz baten eta faraoiaren urtebetetzean, eguzki-izpiak ate batetik sartu eta Amon-Ra jainkoaren irudia argiztatzen dute.


Udako igerileku inguruko trafikoak antolaketa berria izango du udan . diariovasco.com\nUdako igerileku inguruko trafikoak antolaketa berria izango du udan\nAparkalekuak txukunduko dira espaloiak oinezkoentzako izan daitezen\nUdako igerilekuaren inguruan sortzen diren trafiko arazoak direla eta, Oiartzungo Udalak antolaketa berria jarriko du martxan udan honetan, «igerilekura joateko egun aproposa dagoenetan».\nOndorioz, «Pikabeneko biribilgunetik hilerrira ezingo da autoz pasa, bidea Goizueta kale parean itxiko baita. Igerilekuko aparkalekura heltzeko bidea Sibeluts kaletik izango da, alegia, Haurtzaro Ikastolatik hilerrira doan bidetik», argitu dute.\nHonela, hilerritik Goizueta kalera bitarteko bide zatia norabide bakarrekoa izango da eta zirkulaziorako errail bakarra izango du. Aparkatzeko, hilerriko aparkalekua eta igerileku gainekoaz gain, Sibeluts kaleko bigarren erraila erabiliko da. Honela, besteak beste, espaloiak oinezkoentzako libre geratuko dira.\nInguru horretan xanistebanetan eta azaroaren 1ean egiten den trafiko antolaketa izango da, beraz, udako egun eguzkitsuetan.


Laguntzaileak behar ditu Gure Esku Dagok ekainaren 8rako - Bergara - Goiena.eus\nLaguntzaileak behar ditu Gure Esku Dagok ekainaren 8rako\nMonika Belastegi 2014-05-17 10:51\nHilabete eskas falta da erabakitzeko eskubidea aldarrikatzeko giza katearen egunerako, ekainaren 8rako, eta prestaketa lanak aurrera doaz.\nGiza katea Bergaratik pasako denez, kanpotik datozen herrien antolakuntza ere Bergarako Gure Esku Taldeari dagokio, hein handi batean –12.000 lagun espero dira–. "Jende kopuru izugarria behar da antolakuntza lanetarako", Gure Esku Dagotik esan dutenez.\nBereziki, hiru zereginetarako beharko dira boluntarioak: batetik, Bergaratik igarotzen diren kilometroez arduratzeko herritarrak behar dira, 10:00 inguruan hasi eta giza katea amaitu arte. Parte-hartzaileen mugimendua zaintzea, azalpenak ematea, koordinatzea... izango da arduradun horien zeregina.\nBestetik, kilometroetako informazio puntuetarako laguntzaileak ere behar dira. Kanpoko autobusak iristean azalpenak ematea eta kilometroetako arduradunei laguntzea izango da boluntario horien zeregina. Litekeena da metroen salmenta postuan ere egon behar izatea. Eta autobusetatik pertsonak jaitsi zein igotzeko guneetan, horiek koordinatzeko ere behar dute laguntza.\nLaguntzeko interesa duten herritarrek bergarakogureeskudago@gmail.com helbidera idatz dezakete, edo 649 89 94 17 zenbakira deitu (Aitor).\nHorrez guztiaz gain, eskerrak eman nahi dizkiete Bergarako Gure Esku Dago lantaldeko kideek herritarrei: "Metroen eta kamiseten salmenta izugarrizko arrakasta izaten ari da. Hala ere, ekainaren 8ra bitarteko egun hauetan, oraindik zatia erosi ez dutenak ere animatu nahi ditugu parte hartzera".


2019ko AURREKONTU PARTE HARTZAILEA - BOZKETA - Ayuntamiento de Ansoáin / Antsoaingo Udala HOME\n2019an, eta hirugarren aldiz, Antsoaingo Udalak aurrekontu parte-hartzailea abian jarri du. Aurten, 60.000 euro bideratuko dira herritarrek proposatu eta aukeratzen dituzten proiektuetara.\nAntsoainen erroldatua bazaude eta 16 urtetik gora badituzu (2019an betetzen badituzu ere) bozketan parte hartu dezakezu!\nAukeratu hiru proposamen eta lehenengo (3 puntu), bigarren (2 puntu) eta hirugarren (puntu 1) aukera bezala ordenatu.\nZenbaketa egiterakoan, puntuazioak batu eta lortutako puntuazio altuenaren arabera ordenatuko dira.


Arrautzak markatzeko baldintza berriak pixkanaka sartzen ari dira | Consumer\nArrautzak markatzeko baldintza berriak pixkanaka sartzen ari dira\nInprobok kalkulatu duenez, urtarrilean, arrautzak hazkuntza-, herrialde- eta jatorri-sistemaren kode adierazgarriekin markatzea pixkanaka sartzen ari da, eta, aldi berean, txikizkako eta banaketa handiko bezeroek araudia ezagutzen dute, eta arrautzak jasotzen hasi dira, oskolean inprimatutako jarraibideekin.\nUrtarrilaren 1etik aurrera, nahitaez markatu behar dira zuzenean kontsumitzeko diren eta ontziratuta edo ontziratu gabe saltzen diren arrautza guztiak (A kategoriako arrautzak), kode batekin, oiloak hazteko sistema, jatorrizko herrialdea eta ekoizlearen zenbaki bereizgarria identifikatzeko. Hazteko modua adierazteko, ekoizpen ekologikoko arrautzak, landako oiloak, lurrean hazitakoak edo kaiolan hazitakoak adierazi behar dira.\nKodea bederatzi zifrakoa da, eta Espainiako sailkapen-zentroetarako 1114 zenbakiaz hasten da… Hori da Osasun eta Kontsumo Ministerioak zentroari emandako baimen ofizialaren zenbakia. Nahi izanez gero, etiketan oiloaren errute-datari, elikadurari, jatorriari eta abarri buruzko informazioa erants daiteke.\nGainera, giza kontsumorako diren eta ontziratuta edo ontziratu gabe saltzen diren arrautza guztiek, zuzenean baserritik saltzen badira izan ezik, beren oskolean kode bat izan behar dute. Kode horrek oilo erruleen hazteko modua, jatorrizko herrialdea eta ekoizle zenbakia adierazten ditu.\nOntziratu gabe saldutako arrautzetan, honako hauek adierazi behar dira: erosketaren unean emandako kartel edo ohar baten bidez, kalitatearen eta pisuaren kategoria, bilgarri-zentroaren identifikazioa, lehentasunezko kontsumoaren data eta kontserbatzeko modua, eta inportatutako arrautzen kasuan jatorrizko herrialdea.\nArrautzaren sektoreak administrazioekin eta kontsumitzaile eta banatzaileen erakundeekin lankidetzan aritzeko asmoa du, arrautzaren markaketari eta arrautzaren garrantziari buruzko informazioa emateko elikagai horren trazabilitateari buruzko informazioa jatorritik bertatik emateko. Hori urrats garrantzitsua da produktuaren segurtasuna areagotzeko, Inproboren arabera.\ngranel-eu inprovo-eu kategoria marcado huevos-eu trazabilitatea


EAEko Auzitegi Nagusiak Otxandioko Udalaren aurka jo du, Ruben Garate eta Luzia Urigoitia oroitzeagatik | Politika | Berria\nEAEko Auzitegi Nagusiak Otxandioko Udalaren aurka jo du, Ruben Garate eta Luzia Urigoitia oroitzeagatik\nBesteak beste, ebatzi du udalak neutraltasun printzipioa apurtu duela Garateren heriotza espetxe politikarekin lotuta, eta Urigoitiaren kasuan, hura oroitzeko muralak ez duela jasotzen haren ETAko kidetza.\nLuzia Urigoitiaren omenezko murala, prentsako tituluekin osatua, Otxandion (Bizkaia). RAUL BOGAJO / FOKU Tamaina handiagoan ikusi\nEuskal Autonomia Erkidegoko Auzitegi Nagusiak berretsi egin du Bilboko Administrazio Auzietarako Auzitegiak Otxandioko Udalaren (Bizkaia) aurka emandako ebazpen bat. Epai horretan, epaitegiak udalari agindu zion Luzia Urigoitia tiroz hildako ETAko kidea eta Ruben Garate euskal presoak sakabanatzeko politikaren ondorioz auto istripuz hildako herritarra oroitzeko olana kentzeko.\nUdalak helegitea aurkeztu zuen, eta orain, EAEko Auzitegi Nagusiak arrazoia eman dio instrukzio epaileari. Baina deigarriak dira horretarako erabilitako argudioak. Ruben Garateren kasuan, epaileak gogora dakar olana ezezagun batzuek jarri zutela, eta udalak, hura kendu beharrean, plaka bat jarri zuela, Garate sakabanaketa politikaren biktima gisa aitortuz.\nOlanak Garateren aurpegiaren irudi bat zuen, esaldi batekin: Berriro gertatu ez dadin, sakabanaketari ez. «Leloak nahiz pertsona baten heriotza estatuak ezarritako espetxe politikari egozteak eragiten dute udalak posizio bat hartzea dispertsioaren aurka, eta estatuari kritika egitea hura ezartzeagatik», dio epaileak, eta gaineratu du: «Horrek esan nahi du aukera ideologiko batetiko atxikimendua dagoela eta administrazio publikoen neutraltasun politikoaren printzipioa urratzen duela».\nUrigoitiaren kasuan, mural bat margotu zuten. Udalak argudiatu zuen asmoa dela «memoria kritiko bat osatzeko ekarpena» izan nahi duela muralak, baina EAEko Auzitegi Nagusia ez dator bat: «Murala talde terrorista bateko kide baten aldeko omenaldi bat da, eta [muralak] ez du inolako kritikarik inguruabar horrekiko». Larunbatean agerraldi bat egingo dute Otxandion, ebazpenari buruzko irakurketa bat plazaratzeko.\n1987ko uztailaren 23an hil zuten Urigoitia. Guardia Zibilak operazio zabal bat egin zuen Donostian, Hernanin eta Pasaian (Gipuzkoa). Zortzi pertsona atxilotu zituen, ETAko militante izatea egotzita. Urigoitia ordurako Ipar Euskal Herrira alde egina zegoen, baina Trintxerpeko (Pasaia) etxe batean harrapatu zuen operazioak, beste bi kiderekin. Goizaldean sartu ziren guardia zibilak etxera, eta Urigoitia hil zuten, gainerako kideak atxilotzearekin batera.\nHaren heriotzak, ordea, hainbat argi-ilun izan zituen. El Pais eta El Independiente egunkariek biharamunean autopsiaren emaitzak argitaratu zituzten, eta, horien arabera, bi tiro jo zizkioten: bata, sabelaldean, eta bestea, garondoan, lurrean zaurituta zegoela. Bertsio ofizialak, berriz, baieztatu zuen hilketa Poliziaren eta etakideen arteko tiroketa baten ondorio izan zela. Gerora, 1995ean, El Mundo-k Espainiako zerbitzu sekretuen dokumentu bat argitaratu zuen: haren arabera, Guardia Zibileko kapitain batek frogak faltsutu zituen, bertsioa sinesgarria izan zedin.


Ibon Urreisti: "Azkenean, proiektuak berak bere burua eutsi beharko du" -Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza : Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza\nIbon Urreisti: "Azkenean, proiektuak berak bere burua eutsi beharko du"\nIbon Urreisti (Mutriku, 1961) halabeharrez sartu da Xistera proiektuan. Mutrikuko Danok Bat Pelotazale Elkarteko gurasoetako bat da, eta berak ere egitasmoan laguntzen parte hartzea erabaki du. Nolatan aukeratu zaituzte Xistera egitasmoko presidente? Goxerriren bitartez –Danok Bateko entrenatzailea– aspaldi entzunda nuen hainbat klub zesta-punta indartzeko proiektu bat sortu nahian zebiltzala. Izan ere, gazteek adin batera ailegatuz gero, zesta-punta utzi egiten zuten, eta egoera nola zegoen ikusita, egitasmoa martxan jartzea erabaki zen. Bere garaian laguntza eskatu zidan, eta hor aritu naiz laguntzen, buru-belarri.\nIbon Urreisti, Mutrikuko Miruaitz pilotalekuan\nEgitasmoa bera zelan sortu zen? Orain bi urte pasatxo zesta-puntaren egoeraren inguruko eztabaidagune bat egin zen Gernika-Lumon. Taldeetako hainbat partaide eta horien inguruan lan egiten duten beste hainbat batu ziren, eta kirola gainbeheran zegoela ikusita, zerbait egin behar zela adostu zuten. Arazo horri irtenbidea eman nahian, klubak batzen hasi ziren. Zein zer hor aipatzen zer arazorik larriena? Talde guztietan umeak koskortzen zirenean, horiek zesta-punta utzi egiten zutela konturatu ziren. Hau da, jarraipenik ez zuen euren lanak. Horrez gainera, AEBetan profesional maila ere gainbehera dagoela ikusita, pilotariek ez zuten jarraitzeko irteerarik ikusten, eta askok, arrazoi horregatik ere jokatzeari uzten zioten. Eta taldeen lanak jarraipena izan dezan, zer da beharrezkoa? Nire ustez, neurri handi batean zaletasuna bera ere indartu eta landu ere egin behar litzateke, baina horretarako ere, beste hainbat lan egin beharko dira talde barnean ere.\nIbon Urreisti, Xisterako presidentea\nZeintzuk, esaterako? Etorkizunean pilotari asko edukitzeko harrobia lantzea ezinbestekoa da, baina horiei pizgarriren bat edo beste eman behar zaie. Zer pizgarri? Txapelketak sortu behar dira. Modu horretara, pilotariek elkarren aurka jokatzen jarraitzeko aukera izango dute. Proiektua berea nola gauzatuko da? Epe luzerako proiektua baldin bada ere, pixkanaka egin nahi ditugu gauzak. Oraingoz, epe motzerako helburuak ezarri ditugu. Hiru urtean proiektua errotzea nahiko genuke. Denbora horretan, proiektua bera bakarrik joan beharko da indartzen, eta, era berean, eskolak indartzen eta afizionatu maila lantzen jarraituko dugu. Xisterari dagokionez, hemendik aurrera elkartean zein izango da zure lana? Xistera, orain momentuan, 21 klubek osatzen dugu, eta nire lana horiek guztiak koordinatzea izango da. Horrez gain, aurrerantzean neu izango naiz Xisteraren ordezkari erakundeen aurrean. Talde horiek guztiak proiektu bakar batean batzea zaila izan da? Ez da erraza izan denak batzea, eta proiektu baten barruan gauzatzea, baina Patxi Jauregi Euskadiko Pilota Federakundeko presidenteari eskerrak, lortu dugu. Zesta-puntaren gainbehera igarria da. Hori indartzeko ezer pentsatuta duzue? Gauzaren bat edo beste prestatzen hasita gaude. Urte guztia iraungo duen zirkuitu bat egitea pentsatuta daukagu. Horrez gain, gazteei ilusioa eragiteko nahiarekin, zirkuituan jokatuko diren partida horiek guztiak telebistaz emango dira. Eta hori? Euskal Telebistarekin akordio batera ailegatu gara, eta urte osoan gaztetxoen partidaz gain, afizionatu mailako hainbat partida ere emango dituzte telebistan. Eskupilota partida ugari ematen dira telebistan, baina zesta-punta indartzeko, hori egitea ere garrantzitsua zela iruditzen zaigu. Hori guztiaz gain, harrobia ere landu beharra dagoela deritzogu.\nXisterako presidentea Miruaitz pilotalekuan\nZer mailatan? Zesta-punta indartu nahi baldin badugu, gaztetxoak erakarri behar ditugu, ezinbestean. Lan horretan klub handienek zeresan handia izango dute. Izan ere, indar gutxiago duten klubei laguntzea ezinbesteko bihurtuko da, etorkizunean denek ere bide berdinetik jarraitzeko. Xistera proiektu honetan denok batera egin behar dugu lana, eta parte hartzea ere zabala izan beharko da. Taldeak, gurasoak, erakundeak, udalak, enpresak… arlo askoren laguntza behar da gaztetxo horiei etorkizun bat emateko. Proiektuari berari indarra emateko zer behar da? Momentu honetan hainbat erakunderen menpe gaude, baina horiek ez dira betiko gu laguntzeko egongo. Azkenean, proiektuak bere burua eutsi beharko du. Babesleak bilatzeko ahaleginetan ari gara, eta erakundeekin babesarekin, hainbat enpresa hurreraratzen hasita daude. Xisterak eman dituen datuen arabera klub berriak sortu dira, eta beste batzuk ere bidean dira. Zer iritzi duzue? Ondo iruditzen zaigu, horrek guztiak aurrera jarraitzeko ilusioa ematen digu, eta era berean, bide onetik lan egiten goazela erakusten digu. Zure iritziz, zer izango litzateke onena, dauden taldeak ondo antolatzea ala berri gehiago sortzea? Nire ustez, orain arte lanean aritu diren taldeek lan ona egin dute eta ondo antolatuta daude. Orain, horiek indartzea dagokigu etorkizunean eraiki nahi dugun proiektua sendotzeko. Klub bakoitzak bere taldea indartzen jarraitu beharko du, eta zailtasunak dituztenei ere lagundu egin beharko zaie. Gure lehentasuna talde txikiak indartzea izango da, gerokoan handiekin batera bide berdinetik jarraitzeko. Klub sortu berriei laguntza emango diozuela aipatu zenuten aurkezpenean. Horiek nola lagunduko dituzue? Oraindik ez daukagu argi dena zelan egingo dugun. Laguntza hori nola banatu eta klub bakoitzaren egoera ezagutu ahal izateko diagnostiko bat egitekotan gaude. Zer aztertuko du diagnostikoak? Diagnostiko horrek klub bakoitzak duena hartuko du kontutan: materiala, ikasle, irakasle eta guraso kopurua, frontoiaren egoera, baliabide ekonomikoak… Talde guztiak aztertuko dira, eta datu horien arabera, klub bakoitzean laguntzak nola gauzatu daitezkeen erakutsiko digu. Lehentasuna, baliabide gutxien duten klubek izango dute.


�Sustraik lagundu zidan kartzelako egonaldian energia kargatzen� - GARA\n�Sustraik lagundu zidan kartzelako egonaldian energia kargatzen�\nIPARRALDEKO BERTSULARI TXAPELDUNA\nZortziko txikian trabatu egin zen. Eta ez da batere ohikoa bera trabatzea. Trantze txarra pasatu zuen. Tabladu azpitik ez zitzaion igarri, nahiz eta gertukoek sumatu zuten Arzallusen ezina. Kartzelan ordu eta erdi eman zuen. Sustrai eta biak bakarrik geratu zirenean, hark lagundu zion burua altxatzen. Tabladura bueltan, pauso sendoz igo zituen eskailerak, dagoeneko txapela janztea erabaki izan balu bezala.\nArratsaldeko futbol partidara abiatu aurretik harrapatu zuen GARAk Amets Arzallus, Iparraldeko Bertsulari Xapelketako finalaren biharamunean. Hendaiako taldean jokatzen du. Bertan, taldeko atzelaria baino ez da, 4 edo 5 zenbakiarekin jokatzen duena. Taldeko kasik inork ez daki euskaraz. Hartara, kasik inork daki bertsolaritzaren berri. Taldekideentzat beraz, Arzallusen asteburuko balentria atearen ingurutik ostikoz ateratzea lortu duen baloi kopuruan neurtzen da. Eta mesede egiten omen dio bertso anonimotasun horrek. Beretzat, terapia modukoa da ordu pare batez, behinik behin, bertsoaren inguruko elkarrizketarik ez izatea.\nOndo nago, ez daukat aje handirik. Ez genuen gau luzeegia egin atzo. Nahiko goiz jaiki naiz eta egunkariak erosi eta irakurri ditut. Igande goiz normal samarra izan da.\nNormal samar esnatu zara, baina txapeldun.\nPoz eta ilusio bereziarekin joaten zaizu asteburua eta horren indarrarekin nago. Baina igual oraindik atzoko sentsazioak erabat erantzi gabe ditut. Hanka bat han daukat oraindik eta bestea tabladutik erabat jaitsita. Sentsazio berezia ere izaten da eta nahaste horretan nago.\nSeguru final bezperan baino hobeto egin duzula lo.\nEz pentsa. Lo egiteko eta jateko ez dut arazorik izaten final bezperatan. Pasa eta gero askotan arazo gehiago izaten dira, buruari buelta asko ematen dizkiozulako. Gauza bakoitza nola egin duzun, zuzentzen eta okertzen, bueltaka aritzen zara. Askotan, saioa pasata buelta gehiago ematen dizkiozu.\nZer dabilkizu, bada, buruan bueltaka?\nBukatu eta gero gustura geratu nintzen, pentsatu nuelako banuela etxera eramateko zerbait. Behintzat, kartzelatik etorri ginenean egin eta gerokoa etxera eramateko modukoa zela pentsatu nuen, eta gustura sentitu nintzen horrekin. Hori baino lehen ez nintzen oso gustura ibili, burua ilundu zitzaidan momentu batean. Bi sentsazio izan nituen, beraz: bat ez hain ona eta bestea, bukatu eta gero, oso ona. Txanponaren bi aldeak probatu nituen saioan barna. Gero, gauean, jendearekin hitz egin eta gero, lasaiago geratu nintzen.\nKartzelakoa oso luze joan zen.\nGuretzat kartzelako egonaldia oso luzea izan zen. Oso ondo irudikatuta zegoen kartzela. Frontoian bertan geunden, oso aldagela txikian, tabladutik hamabost metrora igual. Musika jarrita zegoen. Musika entzuten ordu eta erdian eta oso leku txikian egon ginen eta, egia esan, kartzela oso luze joan zitzaigun.\nSustrai eta zu izan zineten azkenak kartzelatik irteten. Denbora asko eman zenuten elkarrekin. Itxaronaldi berezia izan zen, ezta?\nOrdu eta erdian denetik egiteko denbora daukazu. Hitz egin, agobiatu, berriz hitz egin eta berriz agobiatu. Hasieran sei bertsolari eta bi kartzelero ginen, taldean geunden. Gero, lau eta bi. Eta, azkenerako, biok bakarrik. Elkarrizketa aldatzen joaten da horrelakoetan. Atzoko kasuan, Sustrai eta biok bakarrik geratu ginenean, zuzenago hitz egin genion elkarri. Eta atzo Sustraik asko lagundu zidan. Hamarreko txikitik nahiko konforme atera nintzen, baina, aurretik zulo bat utzitako sentsazioa neukan. Beste finaletan edo beste saioetan oroitzen ez dudan trantze sentsazio bat izan zen, nire buruari buelta ezin niola eman sentitu nuen. Kartzela oso luzea izan zen baina, era berean, mesede egin zidan, bukaeran Sustrairekin geratu nintzelako eta hark lagundu zidalako energia kargatzen. Horregatik, kartzelatik etorri ginenean zerotik hastea bezala izan zen.\nEta saio osoan lehen aldiz kartzelan aritu zineten elkarrekin.\nOso arraroa izan zen. Zozketa egin genuenean 7. eta 8. atera ginen eta pentsatu nuen elkarrekin hasiko ginela. `Ez, kartzelan zarete elkarrekin' esan ziguten. Egia esan zorteak lagundu zigula uste dut. Kartzelatik elkarrekin ateratzeak uztarrian bezala ekartzen zaitu eta bien indarra bildu egiten da. Eta Sustrai eta biok egokitu ginen egoera horretan. Niri horrek asko lagundu zidan.\nIgo zineten kartzelako lanari ekiteko eta seiko motzean saio ederra josi zenuten. Bistakoa zen askotan aritu zaretela elkarrekin.\nBai, eta nik baneukan sentsazio hori izateko beharra. Aurreko lanean barruan korapilatuta neuzkanak askatzeko beharra nuen. Asko nabaritzen da konfiantza, aurretik askotan kantatu duzun pertsona batekin ari zarenean bide errazagoan bezala sentitzen zara. Eta behin ofizioak bide on samarra hartu baldin badu, orduan eta gehiago hazten zara.\nEta bakarka ere kartzelako oso dotorea osatu zenuen.\nLehen inpresioa gaiak oso zabal uzten ninduela izan zen, edozein lekura joan nintekeela. Zabaltasun horretan galtzeko arriskua ikusi nuen eta lekuari berari heldu nion. Larrunen inguruan sortutako istorio bat sortu nahi nuen eta kontrabandoaren ideia etorri zitzaidan. Zortez, azkenaldian Larrun inguruan asko ibiltzea egokitu zait eta tokia ez zitzaidan oso arrotza. Kontrabandistaren istorioa aukeratu nuen eta niretzat asmatutakoa zen, nire aitona ez baita kontrabandoan ibilitakoa. Gerora, buruari bueltaka, konturatu naiz Xanti Iparragirrerengan pertsonifikatu nuela istorioa. Lehen lerroan zegoen saioa ikusten eta bera ikusten nuen. Horrek asko lagundu zidan istorioa aurrera eramaten.\nEz zitzaizun egokitu Maddalenekin kantatzea.\nEz, eta penatxo horrekin geratu nintzen. Nik nahi nuen, baina zozketak horrela erabaki zuen. Ez zitzaidan tokatu berarekin kantatzea eta, gainera, oso urruti geunden. Bera, lehena eta ni, zazpigarrena. Bakoitzak bere mundua bizi izan zuen atzo.\nSaio oso txukuna egin zuen Maddalenek.\nBai, nik atzetik sumatzen nuen ondo ari zela. Igual falta izan zitzaion saio bat oso-osoa egitea, bete-beteko ariketa bat, nahiz eta kartzelako lana ez nion entzun. Maddalen ondo aritu zen, nahiz eta Garazin saio hobea egin zuen segur aski. Maddalenek txapelketa oso buruan eduki du, oso ondo prestatzen aritu da eta agian bere puntu onenetik pasata bezala iritsi da finalera. Berak ere badauka sentsazio hori. Baina, dena den, Maddalenek oso txapelketa txukuna egin duela uste dut.\nFinal polita izan zen eta Jai Alai bete zen.\nFesta borobil batekin bukatzea garrantzitsua zen. Azken argazki hori garrantzitsua zen bai kanpora begira eta baita guretzat ere. Iparraldean euskara dagoen egoeran baikortasun dosiak behar-beharrezkoak ditugu aurrera egiteko eta bidea urratzeko. Atzo ilusio dosi handi bat hartu genuen eta iraun dezala horrek aurrera begira.\nKritikaren bat egitekotan, saioa luzeegi joan zen akaso.\nEgia da. Batez ere kartzela luzeegia izan zen; guk hori aipatu genuen kartzelan geundenean. Hurrengorako kartzela ezin dela hain luzea egin aipatu genuen, ez jendearentzako eta ez guretzako ez direlako baldintza onenak horiek.\nEta behin hasita, sekulako hotza egiten zuen, ezta?\nBai, ni harritu nintzen berogailua daukan frontoia delako. Baten bati entzun nion sekulako soinua egiten duela eta horregatik ez zutela martxan jarri. Gaur egun konpondu eta neurtu daitezkeen gauzak dira eta hor kritika batzuk egin beharko dira barrura begira. Lehen aldia izan da eta hurrengorako hobetu egin beharko da.\nTxapela janzteko unea oso hunkigarria izan zen. Zuretzat berezia izan zen Xanti Iparragirrek janztea, ezta?\nXanti ume-umeak ginenetik ikusi dugu inguruan, zenbat aldiz egon ote gara elkarrekin! Oilo ipurdia jartzeko moduko bizitza dauka. Eta bera den bezala ezagututa, zenbat lan egin duen ikusita... Pertsona umila eta gozoa da, edozer esan behar dizunean ondradu eta garbi esaten dizu Xantik. Berak txapela ematea ez, berak janztea merezi du. Txapela bere eskutatik jasotzea niretzat beste sari handi bat izan zen. Atzoko momentu politena izan zen.\nEta, eskaintza, amonari.\nOrain dela gutxi hil zitzaigun Zumaiako amona eta harreman oso estua genuen. Bere belaunaldiko emakume askok bezala, amonak bizitza guztia besteentzako lanean eman du. Bizitza guztia eman du besteentzako eta hil da inori lanik eman gabe eta isil-isilik. Amonarekin inoiz kitatu ezingo dugun zorra daukagu eta txapela etorri zenean ez nuen zalantzarik egin hari tokatzen zitzaiola.\n«Kartzelatik elkarrekin ateratzeak uztarrian bezala ekartzen zaitu eta bien indarra bildu egiten da. Sustrai eta biok egokitu izanak mesede egin zidan»\n«Orain dela gutxi hil da amona. Bizitza guztia besteentzako lanean eman du eta isil-isilik hil da, inori lanik eman gabe. Ez nuen zalantzarik egin txapela hari tokatzen zitzaiola»