Jean Haritschelhar jaunak lan handi bat egin du, hamar bat urte iraun diona, Pierre Topet Etxahun koblari famatuaz eta haren obraz.\nBi liburu gotor ontu ditu eta Bordelen, 1969ko uztailaren 8an, sei jujarik erabaki dute segur hartze zuela «dotor» titulua, gain-gaineko aipamen ohoragarriarekin.\nLehen liburua agertua da: «Le poète souletin Pierre Topet Echahun» eta Baionan salgai da «Musée Basque» etxean.\nHemen eskuaraz laburpen bat nahi ginuke ager arazi, eskualdun hainitzi J. Haritschelhar gure adixkide jaunaren liburuaren irakurtzeko tirria eman nahiz.\nManexez egiten dugu laburpen hau. Xiberotarrek barka dezagutela. Berdin entzun dugu Altzurukutar batek lan bertsu bat egiten duela Etxahunen eskuara xotilean.\nPIERRE TOPET sortu zen 1786ean, eta itxuren arabera buruilaren 27an, Barkoxe-Etxahunian. Aita Jean Topeta, Barkoxe-Topeteko seme zen; ama, Engrâce Sieur, Etxahuneko prima. Usaia xaharraren arabera etxearen izena emaiten zakoten etxeari, eta beraz Etxahunekoeri Etxahun.\nPierre, gero poeta bilakatu beharra, ez zen segur familiako haur bakarra: bazituen hirur arreba (Marie-Anne, Catherine eta Marguerite), bai eta hirur anaia (Joseph, Jean eta Jean-Pierre). Bera bigarrena zen haurridetarik, gehiena Marie-Anne.\nMutiko horren lehen urteak zer izan ziren? Ez ditake deus ere jakin, haren kantuetan salatu berrien medioz baizik, eta aitortuko dugu ez zaizkigula beti sinets-errexak. Dionaz, bai haurzaroa, bai gaztaroa izigarri dohakabe iragan zituen: aitetamek ez omen zuten sortzean onhartu, ez zuelakoan aitaren eiterik; bastart baten pare ekartzen omen zuten etxeko guziek, amodiorik gabe, artarik gabe, azkurri onik gabe; aldiz erdainatzen zuten, joiten, hil zadin ere desiratuz. Eskolan gauza bera: lagunen gaixtakeriak jasan behar, nehor ere bere alde ukan gabe.\nHamar urtetan, nahiz osagarriak ez duen hanbat laguntzen, lanerat behar du: aintzina laidostatzen dute eta gaizki erabiltzen. Bertsuetan erranen arabera, ez zituen etxen kausitu hiru presuna baizen, urrikaldu zitzaizkonik: amañi, 1803an hil zena; mutil bat; haren hezteko manua ukana-gatik, polliki eskolatzen zuena; eta Marie Rospide deitu neskatoa: hau Larraintarra zen eta bi gaztek elgar maitatu zuten. Geroxago neskatila pobrearen amodioa aipatuko duelarik Etxahunek, Marie Rospide ukanen du gogoan, nahiz behin ere ez duen haren izenik salatzen nehun.\nGauza batek artegatzen gitu. Pierrek bere kantuetan bere aitetamak, zikintzen ditu egin-ahala: aita auzilari zikoitz bihotz gabetzat dauka, herrak derabilena; amaz dio itsuski: «amak idor bihotza bai eta thitia». Bizkitartean Pierre dute biek primutzat hautatu eta ez Marie Anne, hau zelarik bada adinez gehiena. Gure iduriko bada hor xuxen ez doan zerbait.\nAMODIOA ALA PRIMANTZA\nTopeteko osaba, Pierren aitatxi edo goxaita, frango aberatsa zen. Haurrik ez baitzuen, 1804ean bere ontasunak ordenuez utzi ziozkan Jean Topet bere anaia Etxahuneko nausiari. Bereziki hiru etxalde: Topet, Champagne eta Arbispe. Arartekoz horiek behar zaizkon heldu Etxahuneko premuari, amaren dotea zen Bedekaratziarekin. Gisa hortan ezagutzen ditugu kobletan aipu diren «bortz etxalde» famatuak.\nBainan premu-gaiak Marie Rospidekin bazaukan amodioa aintzinatuxegi zen: 1805eko otsailaren 27an Jean Rospide ttipi bat sortu zen Etxahunian.\nPierrek nahiko zuen neskatoarekin ezkondu. Etxekoek ordea zioten, desohorez ere, ez zela holakorik behar; hauta zezala: ala maitea, ala primantza.\nHamahiru ilabetez ez adituarena egin zuen, ustez-eta denborarekin bazterrak jabalduko zirela. Ba, zera... Huna nun mehatxuak obratzen hasten diren: 1806eko apirilaren l6an goxaitak ezeztatzen du bere lehenbiziko ordenua eta bere ondoko osotzat izendatzen Joseph Topet, Jean Topet-Etxahunen hirugarren semea.\nAldi huntan bertsulari gaztea ohartzen da ez dela probetxurik: ez baditu Etxahunia eta Bedekaratzia ere galdu nahi, bertze hiru etxaldeak bezala, amor eman behar du: bihotza erdiraturik, Marie Rospide bere haurrarekin uzten du alde bat. Gutik ere egin zuen ez baitzuen Etxahunek fin gaixto egin memento txar hortan.\nOrduantsu ontu zituzken Urtx'aphalaren kantuak, bi amorosen despeitze etsigarri samina aipatzen baitute. Haren lehen bertsuetarik ditazke.\nEZKONTZA ETA ETXEKO TIRA-BIRA\nEtxekoek «neskatila pobrea» baztertu-eta ez dute Pierre hortan utziko: bortxatuko dute Engrâce Pelentorekin ezkontzerat: andere hori urtez zaharragoa zen gizon-gaia baino, bainan Etxahunerat amodio guti ekartzen bazuen ere, haren dotea polliki estimatua zen: orduko 3.415 libera, heldu baita oraiko 12.977 libera berri. Elizan ezkondu ziren Barkoxen 1808ko buruilaren 27an.\nHandik hemerezi urteren buruan Etxahunek kantatuko du:\nHogei eta bi urthik bethe egünin,\nEmazte bat hartü nin ene zorigaitzin:\nErraiten ahal beitüt zereki zeitan jin,\nEne ürkha bülhürra gorderik altzopin.\nEz da batere segur familiako tira-birak eta pena handiak haste hastetik gertatu zirela. Gauzak emeki-emeki nahasi, makurtu eta gaizkondu zitazken. Dena dela, Barkoxeko merian diren paperek erakusten dute menaiu hortan sei haur sortu zirela 1808tik 1821 arte: Engrâce (1809), Marie (1811), Joseph (1813), Catherine (1816), François (1819), Pierre (1821). Engrâce hil zitzaioten bi ilabetetan eta Catherine bi urtetan.\nBainan itzul gaiten egitekoetarat.\n1809an Topetian hil da goxaita aberats hura, eta haren ondoko Joseph Topetek, 1813an soldado joan aintzin, eskuzko ordenu bat egiten du, bere ontasun guziak Pierre bere anaiari uzten dituela. Poetaren atsegina! Bainan ordenua ez da baliatzen ahalko; ezen Joseph ez da Napoleonen gerletarik itzuliko, eta ezin frogatuko dute hila dela: legez bada, ordenu batek ez du deus balio, haren egilea ofizialki hilez geroz baizik.\nBertzalde goxaitaren ordenua atakatzen dute azken hunen anai-arrebek.\nPierre arras kexu da. Haren arabera aitak ez ditu etxeko intresak aski fermuki begiratzen. Eta noiz nahi familian diru-aharrak pizten dira. Azkenean elgarren arteko hasarrea hainbertzetaraino sumintzen da, nun 1817an poetaren aita, ama eta haurrideak, Etxahunia utzirik, Topeterat joaiten baitira ihesi, goxaitaren alarguntsaren ondorat. Etxahunian menaiu gaztea bera egonen da.\nOndoko urtean Topetian hilen da Etxahunen ama bere etxetik kanpo. Heriotze horrek zati-araziko du Etxahuneko ontasuna, poetari ez baitzaizko lurretarik geldituren erdiak baino gehixago baizik.\nAzen ontzeko, 1819ko apirilaren 16an, Donapaleuko Tribunalak, eskas ttipi baten gatik, ezeztatzen du goxaitaren ordenua, Josephena ere ondorioz desbaliotzen duelarik.\nOrai arte aipatu ditugun urtetan Etxahunek bertsu hainitz ontu ote du? Haritschelhar jaunak erakutsi du Eihartze eta Miñau kantu irriegingarria 1813ko dibortza faltsu baten karietarat sortu zela. Bainan noizkoak diren ezin xilatuzko bertze kantore batzu, baditake urte-alde berekoak diren.\nBORTZ URTE PRESO\n1820-1821 arte hortan, itxuren arabera, gure Etxahunek ez zukeen kantatzeko gogo handirik.\nEzinago zen kexu, idurikor eta oldarkari.\nAiher zitzaion emazteari: hau diru-aharretan ez ten haren alde emaiten; bainan bazen bertzerik, seriosagorik: Engrâcek gobernu txarra zuen Jean Hegiaphal auzoarekin. Senharrak nahi ukan baitzuen «konbertitu» (ez dakigu nola), andrea mendekatu, bi ilabete konbertitzailea preso atxikaraziz. Egia errran, Etxahunen kantuek baizik ez dute preso-aldi hori aipatzen. Orai arte nehun ez da agertu horren frogarik.\nAiher zitzaion (bixtan da) Hegiapal ñapurrari.\nAiher berdin, asko arrazoin edo estakuruz, hainitz jenderi: aiher, ba; bainan (ondikotz!) bortitz, hasarrekor eta borrokari. Azkenean galernak norapait zalapartatu behar.\n1821eko urriaren 26an, Eskiulako Benoit Goyhenex Chope delako batekin astaña-tratu batez hasten da hizketa; eta, beroan bero, ez dioia haizkora-ukaldi bat bularrean emaiten? Zauria zarrapo bat baino gehiago da: sarraski itsusia. Etxahun preso hartzen dute eta Donapaleuko presondegirat eremaiten, doi-doia zonbait egun Pierre familiako azken haurra sortu aintzin. Akusatua da ez bakarrik hil-xedez, bainan ohointzaz eta diru-urhe faltsu bat kurri-arazi nahi izanik.\n1822an «Kaxotik» haren ihes-egitea, ezar ditake, nahiz ez dakigun xuxen ez noiz eskapatu zen, ez eta zonbat denbora egon presondegitik kanpo. Paperik ez da argi gitzazkenik. Jendek, gure iduriko, hainitz emendatu dute eskapu-ixtorio hori.\nBerriz hartu-eta, badu kanore garrazki erabili duten zaintzalek, bere bertsuetan saminki arranguratzen den bezala.\n1823ko abendoaren 30ean Paueko Asisetan kondenatzen dute lehenik bi urte beharko du preso egon, eta gero bertze bi ustez polizak begi atxikiko dio. Dei egiten du, ez da probetxurik: gaztigua oso dago, eta presonera Lot-et-Garonne Eysses-etako «Centrale» delakoan sartua. Presondegiko paperek ez dute aipatzen ez haren oldartzerik, ez eskapu-entsegurik, ez bertze deus ere jakingarririk.\n1826ko otsailaren 11n, Eysses-etarik Etxahun ateratzen dute, bainan ez libratzen. Gakopean daukate behin Pauen, gero Donapaleun: hemendik joaiterat utziko dute 1827 hastean, ezin baitituzte haren gain ezarri hobenak egiztatu.\nDenik ere, bi urteren orde, bortz urte atxiki baitute preso, ez da harritzeko barne guzia kedar, kirets eta mingatx baitzuen, sekulan baino minberago.\nBere kantuetan ixilik dauka Goyhenex-ekilako behar-gabea. Pazientzia eskasa aipatzen du, inpiztatzeleen lana ere bai; bainan oroz gainetik batzutan aita, bertze batzutan emaztea akusatzen ditu, haren preso-denbora luza-razirik. Erran behar du lekukotasun izpirik ez dela kausitu ele hoien alde. Etxahun, bere zorta ezin konprenituz, aieruka ari bide zen bakar-bakarrik bere buruarekin. Eta nork daki? Beharbada federik hoberenean.\nPierre Topet etxen ez izanez, haren emaztea, ongi egin ustez eta lege-gizonak aholkaturik, ari izana da lur trukatzen eta lur saltzen. Senharrak dauka tratu txarrak izan direla, etxe-galgarriak; bertzalde Engrâcek ez du auzoarekilakoa hautsi eta gizonak akusatzen du bederen haur bat ezkontzaz kanpo kontzebiturik.\nErasia horiek gaitziturik, Engrâce Pelentok uzten du senharra eta ihes-leku bat atxemaiten bere ahizpa baten etxean, Barkoxen berean: bi haur eremaiten ditu berekin.\nBertsularia Etxahunian egoiten da bertze bi haurrekin, egoitza-parte batean Ibar bordariak bizi direlarik.\nHainbertzenarekin, 1827ko maiatzaren lehenean gertakari ikaragarri batek inharrosten du Barkoxe guzia: aratseko hamarrak irian, Oloroneko feirietarik itzultzean, Dominique Etchegoyen, Xoxoteko zubian, handizki kolpatua da, hurbil-hurbildik keinatu xixpa tiro batez.\nEz dakite nork tiratu duen.\nBainan famak berandu gabe Etxahun dela dio: gaizki ikusirik, Hegiapal mendekioz hil nahiz, adixkide hobengabea funditu duke. Etxahun durduratzen da, ihesari emaiten, ahal bezala gordetzen.\nOndoko urriaren 23tik 24erako gauean suak sunsitzen du Hegiapalen borda bat, aldean duen belartegi batekin.\nBerriz ere jendea jelosten da Etxahunen eskua lan hortan ari izana dela. Hanbatenaz nun koblariak ilabete beraren azken egunetan Larrañeko artzaineri kantu bat kuriosa eman baitiote: kantu hortan hain xuxen bi lerro hauk adi ditazke Hegiapali buruz:\nBestek eraman derik hik behar kolpia,\nBena kübera dirok orano hartzia.\nDenen arabera, bi lerro hoiek salatzen dute tiro emailea. Justizia bera, ateraldi horren gatik, deliberatzen da Etxahunen arrestatzera. Aintzinttoan gelditu zen haren jaukitzetik, auziari buruz zeri lot ezin atxemanez.\nBerehala kontrako lekukoak sortzen zaizko onjoa bezala; zuhaitz eroriaren inguruan haizkolariak tole; aldi batetik bertzera, jujen beren arabera, akusatzailek soberaxko emendatzen dituzte beren kargak. Hots, ezagun da hainitzek ez dutela gogoan Etxahunen lehertzeko xedea baizik.\nSei ilabete egoiten da preso, eta orduan Deffis jujearen ohoretan ontzen du kantore bat; alabainan haren ganik esperantzazko ele goxo batzu ukan zituen.\nEta huna, 1828ko agorrilaren 18 eta 19etan, Paueko Asisak. Jendeketa gaitza auzi horren aditzeko.\nEtxahunek badaki zeri dagoken: inperkadoreak galdeginen du haren kontra ala hiltzea ala galeretako pena bizi guzikotz. Ez da jostetarik. Bainan bere buruaren jabe da osoki. Galdeka, arrazoinka, irriz edo hasarre-erauntsiz lekuko etsaiak durduzaturik eta hats-bahi ezartzen ditu, batzu bertzeen ondotik. Jujeri buruz plantaturik, adi-arazten diote zonbait herratsuk eta gezurtik elgar berotu dutela haren galtzeko. Hainbertzenarekin norbaitek gutun bat ekartzen du, hogoi bat Barkoxtarrek sinatua, baizik-eta Etxahun gizon lanjerosa dela eta herri guzia haren beldur; otoi, jujek ez badute ere haren kondenatzeko biderik atxemaiten, bederen, bakearen gatik, ez dezaten libra.\nJujek azkenean erabakitzen dute ez duela hobenik. Haritschelhar jaunaren liburuan auzi hau xehe-xedea kondatua da, paper ofizialak berme: 35 plama luze horiek ez dute gatz eskasik: irakurtzen hasi-ta segidan bururatu gabe ezin utz...\n1828ko agorrilaren 20ean Etxahun libratua da. Barkoxen ez dira denak kontent. Herrirat itzuli-ta, herritarrez ez diote egiten «hunkijin». Gehienak gibelaz itzultzen zaizko. Badoa arren Urdiñarberat, han ez duela araiz kausituko hainbertze etsaigo. Han ontzen du 1829an Kantoren kantatzeko: bertsu hoitan musikatzen du Omize-gañeko ezkontza bitxi bat, orduan elepide asko eman zukeena. Han zitakeen oraino 1830ean, Belhaudiko borthian kantorea egin zuelarik artzain batzuen ez-axolkeria hain polliki zirikatuz.\nAnartean entseatzen da egiteko xahar batzuen onez-onean antolatzerat bere etxondoaren berriz osatzeko eta joritzeko xedearekin. Aita hil zitzaion 1831ko buruilaren 28an. Handik laster deliberatu zuen Erromarat joanen zela beilari: preso zelarik egin botu bat nahi zuen konplitu. Bi berset dolorusik kantu hunkigarria ordukoa da: bertsulariak deitoratzen ditu bere hutsak, kontseilu onak emaiten; nasaiki barkatzen, bere haur eta ontasunak Alcat Barkoxeko auzapezari gomendatzen: fedezko eta bakezko kantorea, bat balinbada.\nSei ilabete iraun zuen beila horrek, 1832ko apirilaren 26ean Etxahun Ziberon baitzen, itzulia. Gauza guti dakigu beila hortaz. Paperak galdurik maiz arrestatua izan omen zen arlote gisa. Nunbait berak 55 presondegi aipatzen ditu. Ez dea hanixko? Nimes hirian ospitalean hiltzer ere omen zen. Zer nahi gisaz, presan itzuli zen bere haurrez eta ontasunez arta artzekotan.\nErromaratekoan erakutsi sendimentu ederrak urtu ote zaizkonetz etxeratekoan? 1832ko agorrilaren lehenean Clérisse inperkadoreari letraz galdatzen zion emaztea nunbait gakopean sar zezoten poxolutik.\nHaritschelhar jaunak bere liburuan emaiten dauku haren tratujokoen berri: nola ari ten egun goxotik, biharamunean gogorretik; behin anaia bat kidetzat hartuz bertzeen garraitzeko, gero kidea berrituz behar arau; batzutan gauzak krik eta krak zeramatzala, bertzeri hatsaren hartzeko eperik utzi gabe; bertzetan luza eta luza parada onaren haiduru. Ez gira gu hemen sartuko auzilari tematsuaren zimardika bihurrietan. Aitor dezagun ongi jalgi zela gostaia gosta: hamar bat urterik barne, biltzen zituen ontasun gehientsuak batetaratuak tiren haren eskuetan, Jeanek beretu Topetia salbu.\nIduri duenez, urte hoietan Etxahunen fama xurituxea zen. Jende handi hainitzak atsegin dute harekin elekatzea, hala nola Deffis presidentak edo Clérisse inperkadoreak. Ontarazten diote Bere bizitzearen kantorea, 49 bertsutan; Mundian malerusik berriarazten, Desertüko ihizik bilakatzen baita; eskatzen diozkate berset pollit batzu Ernest Legouvé Pariseko idazlari famatuarentzat.\n1832an, Gaztalondoko prima ateratzen du, dena izpiritu xorrotx eta mendekio.\n1841ean, Udoyen auzia dela karia, Donapauleko jauneria laudorioz loreztatzen du.\nUrte bereko ekainaren 21 ean Sohutarat deitua da «de Rouillan»en ezteietara; ezkont-kantore xarmant baten emaiteko: Sohutako ezteietan.\nPetik goiti hortaratu-eta, zertako behar zuen Etxahunek huts izigarri batean erori?\n1841eko uztailaren 20ean, Nabarrengose-ko notari baten etxera agertzen da, Joannes Ihitsar deitu kideko batekin: hunek dio Jean Topet dela, Etxahunen anaia. Onez-onean antolamendu bai sinatzen dute bi alegiazko haurridek, baizik-eta Jeanek Pierre bere anaia gehienari uzten diozkala Topeteko hamasei partetarik hamahiru.\nZer uste zuen dohakabeak, anaia arrunt xoroa zela, ala bera biziko zela hura baino luzazago? Nork jakin?\nAmetsak amets, ondoko urtean Topeteko Jeanek jakin zuen berri eta anaia jujetara jaukitu.\nKoblariak bazakien kasu txarrean zela: lekuak hustu zituen eta Espainiarat ihes egin: orduan ibili zitakeen «Sen Jaken», beilari; bainan beila hortaz ez da oraino aurkitu orhoitzapenik.\n1843ko maiatzean, Paueko Asisek xuritu zuten Nabarrengoseko itsuskeriaren auzia: bi hobendunak ez baitziren agertu, kondenatu zituzten hamarna urteren galeretara.\nLehen ondorioa: kondenatuen ontasunak bahitzen dituzte. Etxahunia enkantean emana da. Beharrik Joseph Topetek 1845eko otsailean aitaren etxea berrerosi baitzuen.\nHandik laster, Etxahun sartzen da berak hautatu desterrutik, bi urtez goiti Espainian egonik unatua, edo (nork daki?) Frantzian ahantzia duketela ustez.\nBainan ez dute ahantzia. Jandarmek biltzen dute; eta, 1845eko agorrilaren 11 n, Pauen da itzalean.\nZazpi egunen buruan Asisak dira. Jujen aintzinerat heldu da, aspaldiko beilaren trastu bitxienak soinean: xenila, manta-labur, pordoin, kulubitxo, maxkur, arrosaio luze, ez du deusen eskasik.\nOroren buru: jujek pena jausten diote hiru urteren presondegitara. Urrun da jadanik hamar urteren galeretarik!\nBainan Etxahuni iduritzen zaio oraino hobeki atera ditakela. Dei egiten du «Cassation»-erat. Suertez huts bat atxemaiten dute Pauen egin auziko paperetan: sinadura bat ahantzia. Eta horra nun afera Mont-de-Marsan-eko Asisetarat igorria den, han berriz juja dezaten. Hazilaren 7an Etxahunek Paueko komedia emaiten du berriz ere, polliki emendaturik. Ez du denbora galdu. Aldi huntan jujek bi urtetara laburtzen diote gaztigua.\nHasian hasi, zertako ez mentura bigarren dei bat? Oraikoan ez dute hutsik kausitzen. Bi ilabetek finkatuak dira abendoaren 20ean.\n1846eko otsailaren 24ean Etxahun Eysses-etako presondegian sartzen da, hogoi urte baititu hortik ateratu zela!\nBi urte eraman ditu hor, ixtoriorik gabe.\nEtxen, anartean, batasuna ari zaio gero eta gehiago desegiten. 1847ko azilaren 3an emazteak, bere ontasun propiak salbatu nahiz, ardiesten du legez berexirik izan diten bi esposen ukantzak.\nAbendoaren 20ean, bere gaztigua bururaino pairaturik, Etxahun azken aldikotz ateratzen da presondegitik.\nHemendik aintzina Etxahun, erreka-joa, desohoratua, erdi-eskale biziko da, trixtezia handian.\nGarindañen anaia bat bordari jarria baitzuen (Jean-Pierre), hunek berekin hartu zuen 1848an. Zorigaitzez, 1850eko udan-egun batez, bi anaiek aharra gorria ukan zuten elgarren artean, eta bordariak poeta kanporat manatu.\nEtxahunek atxeman zuen aterbe herri hortan berean, selauru-xoko bat alokatuz. Gau batez norbait jin omen zitzaion jazartzerat, puska askoren ebasterat, eta bertsulari xaharrak begi bat galdu zuen borrokan. Haren arabera, Jean-Pierren semea, Pierre bere semetxia zen oldartu zitzaiona. Jujetarat jaukitu zuen.\n1851eko otsailaren 28an Paueko Asisek ez diote Pierri ilobari hobenik ezagutuko: osabaren fama ez doake onduz.\nBainan zen bezalako auzilari tematsua izanez, tribunaletako paperek erakusten dute, Etxahun maiz ibiltzen zela jujetan, bere haurren ganik gero eta haz-pentsione joriagoak beharrez. Paper hoieri esker jakin ditake nola herriz-herri zabilan herratua. Aurkitzen dute, konparazione, Mendikotan, Santa-Grazin, Eskiulan. Azken leku huntarat 1856eko abendoan jin zen, Pierre bere seme gaztenarekin dotzen-erdi bat urte iragan baitzituen: alta, iduriz, lehenago ez zuen bere haurtzat ezagutu nahi ukan.\nOrai, irakurlea, nahi bide duzu jakin, Ziberorat itzuliz geroz, ea koblaka berriz hasi zenetz Topet-Etxahun.\n1848an berean ontu zuen Ahaide delizius huntan, bere bizitzeaz egin duen kanturik hunkigarriena: nahigabea iragan berrien ondotik gogo-bihotzak goratzen eta eztitzen zaizko; gauza bertsua gertatu zitzaion Etxegoyenen auzitik lekora Bi berset dolorusik izkiriatu zuenean. Ez da beraz harritzeko bi kantorek elgarren eite baitute.\nBainan koblakaria, bizitzeko, entseatuko da zonbait kanturen saltzerat.\n 1848an Hegilus senhar-emazten heriotzeaz;\n 1849an Chaho deputatu-gaiaren alde;\n 1850ean Renaud deputatuaren ohoretan;\n 1852an, naski, Idarroki olha, artzain batzuer eskerren emaiteko; Leille, ixtorio arrunxkoa.\n 1853an Abbadieren sariketako igortzen du Montebidorat joaileak; saria ez ukanik garrazki zafrazten ditu Bi bertsetan egitez.\n 1854an Amodio gatik izkiriatzen du, Etchandi hiltzaleaz mendekatuz.\n 1855ean Mrg. Lacroix, Gure jaun apezkupia, lilistatzen du;\n 1859an Barkoxeko eliza kantorean herriko erretorari jazartzen zaio, jaunen alkitik meza denboran ilki-arazi duelakotz;\n 1860an Musde Tiraz, Eskiulako erretoraren aldia da, kofesatu baititake xila noiz egin zituzken.\nHaritschelhar jaunak hurbildik eta barna ikertu ditu Etxahunen kantoreak, mintzairaren aldetik, musikaren aldetik, koblen ontzeko moldearen aldetik, gaien aldetik, eta abar, argitan emanez zertan den bertsulari xuberotarra usaiari jarraiki, eta zertan bere jeinu bereziari. Bada hor zer ikas.\nHalere pondu batzu gelditzen zaizku duda-mudan. Ez jakin, nola Etxahun hasi izan zen koblaka; ea Barkoxeko xahar batzuek eskolatu zutenetz (eta zoinek) ala bere baitarik lotu zenetz, ohiko kantu ezagutueri ohartuz, heien arabera bereen moldatzeko. Ez jakin ere, bat-bateko bertsularia zenetz, aintzinetik deus apailatu gabe ar zitakena ala pausuki, astiki ari zenetz bere bertsuen lantzen eta ontzen, jenderi kantatu baino lehen. Iduri du modu hori zela harena. Bere koinataren etxean apairu txarra eginik, bertsuak ez ziozkan etxeko andereari lekuaren gainean adi-arazi. Berak kobla batean dio, etxerakoan xakur batek ausiki zuela, eta:\nEtxera hel eta kolpia sueñatu nian;\nGero aldiz hoiek kopiatü nütian;\nJeiki argi azkorrian,\nHoien khantatzera, arrebari bortha aitzinian.\nAizinaxka preparaturik, aise dira haren bertsuak hain bildu, tinko eta beteak; hitz alfer guti, luzagai gutiago; eta ateraldia tiroa bezala heltzen bere jo-buruat.\nSegur, denek opa ginezake oraino etxe-xokoetan kausi balezazte Etxahunen hainitz eta hainitz kantore, Haritschelhar jaunak bildu berrogoi eta bien emendatzeko.\nOrai burura dezagun Etxahunen ixtorioa.\nPierre haren semea 1861ean hil-eta, bertsulari xaharra Eskiulatik joan zen eta Etxahunian Josephek hartu zuen, azken egunak etxondoan pasa zitzan. 1862ko urtarrilaren 17an girixtino hil zen, 76 urtetan.\nEz bide zuen amesten ere, egun batez, bere kobleri esker, gorespen handienak ukanen zituela; hasteko, 107 urteren buruan, J. Haritschelhar jaunak Uniberzitatean sar-arazi du, eta Barkoxtarrek ezin ederkiago berritu diote hil-hobia.\nHil-hobiko lauzak Etxahunen bertsu hau ekartzen du:\nKhantore hoiek huntü nütin Unhürritzeko olhetan,\nErrumarat juiten nizala erraiten beitüt hoietan.


Ez ohiko urtaroa\n26 martxoa, 2019 Asteko Gaia 222\nElurrik ez, izotz eta euri gutxi, eta tenperatura epelak, batzuetan altuak. Negua ez ohikoa izan da, eta ez ohikoak Goierriko estazio meteorologikoetan jasotako datuak. Pronostikoen arabera, udaberriko eguraldiak antzeko bidetik joko du.\nAmaitu berria den neguak aparteko datuak utzi ditu, urtaro horri dagozkionak baino tenperatura altuagoak eta prezipitazio gutxiago izan direlako. Denen ahotan ibili den kontua izan da aurten ez duela ia negurik egin. Goierriko hiru estazio metereologikoetan egindako neurketak bat datoz herritarren pertzeptzioarekin: negua ez ohikoa izan da.\nIazko abenduaren 21ean, 23:23an hasi zen, eta 88 egun eta 23 ordu eta gero, martxoaren 20an 22:58an amaitu zen. Eguzkitsu eta tenperatura epelekin iritsi zen, eta halaxe agurtu zen, bere azken egunetako prezipitazioek Aizkorri eta Aralar inguruko mendietan elurra utzi bazuten ere. Horrelako panoramarekin eman zion erreleboa udaberriari.\nNegua iritsi bezain pronto, tenperaturak hozten hasi ziren, eta abenduko azken egunetan 0tik behera jaitsi ziren Legazpin eta Zegaman.\nHala ere, egunik hotzenak urtarrilaren hasierakoak izan ziren. Urtarrilaren 3an neurtu zen, hain justu, negu osoko tenperaturarik baxuena: 5 gradu zero azpitik, Legazpin. Egun horren ingurukoak izan ziren Zegaman eta Ordizian ere tenperatura baxuenak: -4,5 eta -3, hurrenez hurren. Ez zen hotza, hala ere, hilabete hartako ezaugarri nagusia izan, termometroak sei bat egunetan bakarrik jaitsi zirelako 0 azpiko zenbakietara (Legazpiko datuak). Hilabeteak aurrera egin ahala, epeltzen hasi zen giroa, eta hasieran 4-6 gradu artean ibili ziren maximoak 12-16 graduetara iritsi ziren.\nUda bete-beteko tenperaturak neurtu dira Ordizian otsailean eta martxoan, 27 gradu\nAurtengoa, 1946tik zazpigarren urtarrilik euritsuena izan da Legazpin:362 litro guztira 21 egunetan\nMaximo horiek gorago egin zuten otsailean, batez ere hilaren amaieran: 27,8 gradu neurtu ziren Ordizian 27an, uda bete-beteko tenperatura! (24 graduren bueltakoa izan zen Zegamako eta Legazpiko maximoa egun berean). Gainera, otsaila, orokorrean, urtarrila baina epelagoa izan zen: batez bestekoa 9,46 gradukoa izan zen Legazpin, eta urtarrilekoa 5,08 gradukoa. Martxoa oraindik epelagoa izan da, 13,25eko batez bestekoarekin. Neguaren amaieran ere termometroak 27 gradu gainditu zituen, martxoaren 16an hain zuzen, Ordizian.\nPrezipitazioen aldetik ere ez ohikoa izan da negua; elurrik ez du egin, mendi altuetan izan ezik, eta euria ere, gutxi orokorrean. Hala, abendu amaieran ez zen ia prezipitaziorik izan, eta otsaila oso lehorra izan zen; hilaren 12tik martxoaren 5era arte ez zuen euririk egin, 22 egun jarraian lehor. Handik aurrera egin zuen euria, baina ez nabarmen.\nHala ere, izan da alderantzizkoa adierazten duen daturik, urtarrila oso euritsua izan baita. Legazpin, esaterako, 1946tik ezagutzen den zazpigarren urtarrilik euritsuena izan da: 362 litro jaso dira 21 egunetan zehar.\nUdaberria ere berdintsu Hasi berria den udaberriak ekainaren 21era arte iraungo du, 92 egun eta 18 ordu guztira. Giro ederrarekin hasi zen martxoaren 20an: goizak hotzak dira, eta eguerdirako epeldu egiten da eguna. Euririk ere ez da izan orain arte. Baina, aurrerantzean zer?\nEpe luzerako pronostikoak ezin direla egin ohartarazi eta gero, Euskalmet Euskal Metereologia Agentziak azken urteetako udaberrietako joera aztertu du, eta aurten ere, urtaro hori epela eta ez dela hotza izango aurreratu du. Espainiako Aemet agentziak, berriz, euri gutxi aurreikusi du; apirilerako eta maiatzerako batez bestekoaren azpitik, eta ekainerako «aterki gehiago».\n« Kioskoan, tinko\n«Pertsona autistak gure modukoak dira,babes plusa behar dute soilik» »


Vitoria-Gasteiz « Prentsa oharrak\nBihar ezarriko ditu TUVISAk garraio publikoen alorrerako jarraibide berriak koronabirusaren aurka\nKategoriak: Prentsa oharrak — Etiketak: Vitoria-Gasteiz — Komunikazio Zerbitzua / Servicio de Comunicación — 16 martxoa 2020 10:14\nBihartik aurrera, Herritarrei laguntzeko bulegoetako lana 010 telefonoan zentralizatuko dira\nGasteizko Udalak neurri osagarri berriak hartzen jarraitzen du, COVID-19 gaitzaren transmisioa ekiditeko\nJende-pilaketak eta beharrezkoak ez diren joan-etorriak ekiditen jarraitzea: horixe da Gasteizko Udalak koronabirusari aurre egiteko operatibo bereziaren bitartez asteburuan hartu dituen erabakien muina eta ardatz nagusia. Atzo hartutako neurrien artean, azpimarratzekoak dira gaueko autobus zerbitzua (Gautxori) etetea, igandeetan Espainia plazan egiten den Bildumagileen azoka bertan behera uztea, eta Turismo Bulegoa ixtea. Aldi berean, bihar ezarriko dira TUVISAren zerbitzurako jarraibide berriak, eta bihartik aurrera, gainera, Herritarrei laguntzeko bulegoek telefonoz artatuko dituzte herritarrak.\nGainerako garraio publikoak bezala (errepide bidezkoak, trenbideak eta tranbiak), TUVISAk % 40 eta 60 artean murriztuko du jarduera-eskaintza, unean-unean estimatutako eskariaren arabera. Neurri hau ezarrita ere, bermatuta egongo da herritar orok beren lantokietara eta oinarrizko zerbitzuetara iritsi ahal izango duela.\nHerritarrentzako Arreta 010 telefonoaren bidez / Gizarte-zerbitzuak\nBihar hasita, Herritarrei laguntzeko bulegoen zeregina 010 informazio telefonoan zentralizatuko da; hartu dira horretarako beharrezko berrantolaketa-neurriak. Turismo Bulegoak ez du zerbitzurik emango igandetik beretik. Bat egingo du, hartara, ostiralean agindu zen Gazteen Argibideetarako Udal Bulegoaren itxierarekin.\nBestalde, Oinarrizko Gizarte Zerbitzuak ez dute aurrez aurreko arta emango, premiazko kasuetan izan ezik, zeinetarako lehenago hitzordua eskatu beharko den telefonoz. Esteka honetan biltzen dira Oinarrizko Gizarte Zerbitzuen telefonoak.\nEra berean, bizitegi-bazterketa egoeran dauden pertsonentzako harrera-zentroen alorrean hartu beharreko neurriak zehazten ari dira, baliabide horien erabiltzaileen artean gutxieneko segurtasun-tartea bermatu ahal izateko.\nInstalazioen itxierak Europa biltzar-jauregira ere zabalduko da gaurtik; azken egunetan bertan egitekoak ziren jardueren etenak eta atzeratzeak koordinatzen aritu dira, datozen egunetarako agenda hutsik utzi arte.\nAzkenik, eten egin zen atzo igandeetan Espainia plazako arkupeetan 10:00etatik 15:00era bitartean egiten den bildumagileen asteko azoka.\nInformazio gehiago: Gasteizen COVID-19 gaitzaren eragina murrizteko prebentzio-neurriak\nNeurri berriak garraio publikoan, eta berariaz adinekoei bideratutako zerbitzuetan, COVID-19 gaitzari aurre egiteko\nKategoriak: Prentsa oharrak — Etiketak: Vitoria-Gasteiz — Komunikazio Zerbitzua / Servicio de Comunicación — 08:28\nGaur goizean Eusko Jaurlaritzak iragarritako Osasun-Larrialdiko Adierazpena osatzeko neurriak hartzen jarraitzen du Gasteizko Udala, horien bidez koronabirusaren transmititzeko arriskua ahalik eta gehien murrizteko. Atzo bezala, esku-hartze nagusienak –zein aurreko egunetakoetara gehitu behar baitzaizkie–, neurri berriak oinarrizko zerbitzuei eragiten diete, esaterako garraio publikoari eta adinekoak artatzekoei.\nNeurri berriak garraio publikoan\nEuskadiko Garraio publikoaren erakunde arteko batzordearen azken bileran neurri gehiago hartzea erabaki da, zein TUVISA 00:00ettaik aurrera indarrean jartzek moduan den, azken egunetan TUVISAk iragarri dituenei gehituta.\nBidaiariek BAT txartelarekin ordaindu beharko dute zerbitzua, bertan behera utziko delarik txanpon/txartel bidezko ordainketa.\nIbilgailuen lehen ilarako eserlekuak ezin izango dira erabili. Xingola edo kartelen bidez adieraziko da horiek erabiltzeko debekua. Gidariak kutsatzea saihesteko neurria da.\nErdiko atetik egin beharko dira sartu-irtenak. Txartelaren balidazioa ere autobusen erdiko aldean dauden makinetan egingo da.\nzerbitzua egoeraren arabera egokituko da; gerta daiteke unean-unean zerbitzuak indartzea edo ezabatzea erabakitzea, baliabideak optimizatzeko. Gaur egun, bidaiarien kopurua % 45-50 inguru murriztu da, TUVISAk dituen estimazioen arabera.\nAutobus barruan metro bateko tartea gordetzea gomendatzen zaie TUVISAren zerbitzua erabili behar dutenei.\nZerbitzua amaitzean, gidari bakoitzak desinfektatuko du bere lan-tokia, TUVISAk emandako materialarekin.\nArabako Foru Aldundiak hartutako ebazpenarekin batera, eten egingo dira, aldi baterako, Adinekoei laguntzeko San Prudentzio zentro integralean eta etxebizitza komunitarioetara bisitak oro; aldi berean, sustatu egingo da zerbitzu horien erabiltzaileen eta beren senideen arteko telefono bidezko komunikazioa. Segurtasunaren aldeko neurria da, kutsaketak ekiditeko asmoz.\nGainera, astelehenetik aurrera Oinarrizko Gizarte Zerbitzuek batez ere telefonoz artatuko dute; aurrez aurreko arta ere emango die hala eskatzen duten kasuetan, baina aldez aurretik hitzordua eskatuta. Aurretiazko hitzordua emango da, nahitaez telefonoz.\nTelelana eta lanaldia malgutzeko neurri osagarriak udal-langileentzat\nIndarrean dira oraindik ere Udaleko langileen artean arriskuak minimizatzeko neurriak. Zehazki, zabaldu egin dira telelanean aritzeko aukerak, familiako bizitza eta lana uztartzetik eratorritako hutsez gain. Aldi berean, antolaketa-aldaketak egin dira Gazteen Enplegurako Programa Eragilean zein Eskualdeko Enplegu Planean diharduten langileei bideratuta.\nGainera, aldaketak ezarri dira Herritarrei laguntzeko bulegoetan; izan ere, astelehenik aurrera aurretiazko hitzordu bidez artatuko dira herritarrak, hartara jende-pilaketak ekiditeko. Hitzorduak 010 telefonoan eskatu daitezke, martxoaren 14tik aurrera, 08:00etatik 20:00etara astelehenetik ostiralera, eta 08:00etatik 14:00etara larunbatetan.\nHalaber, garbiketa-kontratua esleitu zaion enpresak prebentzio-neurriak hartu ditu, enpresa barruan koronabirusa kutsatzeko aukera ahalik eta gehien murrizteko. Horrenbestez, aldageletan sartzeko txandak ezarri dira, eta langileei eskatu zaie ez daitezela taldetan bilduta edo leku itxietan egon. Behin lan.txanda bakoitza amaituta, lantokia ahalik eta azkarren eta ahalik eta jende gutxienarekin harremana izanda uztea eskatzen zaie langileei.\nBatzar-ekipamenduak eta beste udal-bulego batzuk\nUdalaren batzar-ekipamenduei dagokienez, Gasteizko Udalak Europa batzar-jauregian egitekoak ziren beste bi jarduera bertan behera geratuko direla jakin du. Zehazki, UAGAk hilaren 19an egitekoa zuen Batzar Nagusia bertan behera uztea erabaki du; ez da egingo, ezta ere, martxoaren 23tik apirilaren 1era bitartean egitekoa zen Arabako LHko III. Azoka.\nBestalde, astelehenik aurrera Turismo bulegoaren ordutegia murriztuko da. Astelehenetik ostiralera 10:00etatik 17:00etara egongo da irekita, eta larunbat, igande eta jaiegunetan 11:00etatik 14:00etara,\nMartxoaren 16tik aurrera (asteartea) Gazteen Argibideetarako Udal Bulegoa itxita egongo da jendearentzat. Bulego horren erabiltzaileak 30 urtetik beherako gazteak direnez gero, nahitaezko jo izan da segurtasun-neurri hau hartzea. Gazteei zuzenduriko arreta posta elektronikoko helbide honen bidez emango da:infogaztea@vitoria-gasteiz.org\nEragina udal-jarduera politikoan\nGaur eguerdian Eledunen Batzarraren aparteko saioan bildu dira udal-taldeak, eta bertan adostu dira udal-jarduera politikoari eta erakundeari dagozkien neurriak. Aho batez erabaki da hemendik aurrera ez dela batzorderik egingo, baldin eta gai-zerrendan ez erabakitzeko gairik ez badago. Udalbatzari dagokionez ere modu berean jokatuko da. Udalbatzaren bileretan boto eskuordetua baliatuko da, jende-pilaketa ahalik eta gehien murrizteko asmoz.\nINFORMAZIO GEHIAGO ETA GOMENDIOAK: Udalaren esku-hartzea CO)VID-19 gaitzaren aurrean\nUdalak adinekoen zentro soziokulturaletako jarduera mugatu du, eta jantoki zerbitzua baino ez dute eskainiko\nKategoriak: Prentsa oharrak — Etiketak: Vitoria-Gasteiz — Komunikazio Zerbitzua / Servicio de Comunicación — 12 martxoa 2020 09:39\nSan Prudentzio adinekoentzako zentro integralean ezarritako neurriak ere indartu dira\nEusko Jaurlaritzako Osasun Sailaren eta Osakidetzaren gomendio sorta berria aplikatuz, Gasteizko Udalak adinekoen zentro soziokulturalen jarduera mugatzea erabaki du, eta jantoki zerbitzua baino ez da eskainiko. Neurri horren bidez, COVID-19 kutsatzeko arriskua ahalik eta gehien murriztu nahi da populazio ahulenetako bati arreta ematen dioten eremuetan. Astelehenean jada ikastaro eta lantegiak eten ziren adinekoentzako 15 udal zentroetan; oraingoan, elkartze aretoak, ile-apaindegia eta podologia zerbitzua itxi dira. Beste ezer adierazi arte, jarduera jantoki-zerbitzura mugatuko da.\nAldi berean, San Prudentzio adinekoentzako zentro integralean langile ez-sanitarioetako batek positibo eman duenez, Eusko Jaurlaritzako Osasun Saila egoera horretarako une oro ematen ari den jarraibideak aintzat hartzen ari dira, zentroko langileekin zein egoiliarrekin. Horretarako, langileentzako protokolo espezifiko bat aplikatu behar da, egoiliarrei jarraipen handiagoa egiteko neurriak jasotzen dituena.\nGarraio publikoaren arloko berariazko neurriak\nTUVISA udalaren garraio agentzia etengabe ari da Gasteizko Udaleko Osasun Publikoko Zerbitzuarekin koordinatzen, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailetik datozen gomendioak betetzearren. Besteak beste, autobusen eta enpresako lantokien garbiketa areagotu dute.\nOrain arte, autobusen higienea eta garbiketa areagotzeko agindua eman da, eta gidarien postuetan gel hidroalkoholikoak jarri dira. Hemendik aurrera, beste produktu desinfektatzaile batzuk erabiliko dira. Zehazki, alkidimetilbentzilamonio kloruroa eta etilen diamino tetrazetatoa. Langileei prebentziozko informazio guztia ere bidali zaie, eta autobusetan Osasun Sailaren gomendio eguneratuak dituzten kartelak jarri dira.\nEra berean, ikastetxeak eta udal instalazioak itxita daudenez, TUVISA kontziliazio-neurriak, lizentziak eta baimenak aztertzen ari da, langileen beharrei erantzuteko. Malgutzeko neurriak ere aztertzen ari dira, lanpostuak eta haien beharrak aztertuz, zerbitzua bete ahal izateko.\nBiltzar izaerako ekitaldi publikoak\nEra berean, Gasteizko Europa eta Goiuri jauregietan aurreikusitako sei ekitaldi edo jarduera bertan behera geratu dira, atzo Osasun Ministerioak emandako aginduei jarraituz koronabirusaren transmisio komunitario handiko lekuetan 1.000 lagunetik beherako edukiera duten gune itxietan egiten diren ekitaldi publikoei dagokienez.\nHain zuzen ere, Fabio Baggiren ‘Immigranteak eta errefuxiatuak, bizikidetza eta herritartasun sortzaileak’ hitzaldi-solasaldia (hilaren 13an, Europa Jauregian), Plan Biko tailerra (hilaren 16an, Europan), Startup Europe Week (16tik 27ra, Goiurin), Eudelen Prestakuntza Jardunaldiak (hilaren 17an, Europan), 2020ko Etxe Berdeak programareb aurkezpena (hilaren 17an, Goiurin) eta Berritzeguneak haur hezkuntzari buruz antolatutako jardunaldiak (hilaren 28an, Europan).\nGainera, bi atzerapen izan dira. Lehena, Goiuri jauregian gaur egitekoa zen Erizaintzaren Historiari buruzko Jardunaldia, azkenean “udazkenean” egingo baita. Bigarrena, Gasteiz On merkatarien elkartearen ohiko moda pasarela da; hilaren 24tik 27ra bitartean egitekoa zen, eta apirilera atzeratu dute.\nBestalde, Turismo Bulegoak irekita jarraitzen du eta normaltasunez artatzen ditu erabiltzaileak, baina aldi baterako bertan behera utzi ditu bisita gidatu guztiak, hilaren 23ra arte.\nKultur jarduerak eta bestelakoak\nKultur ekitaldiei dagokienez, atzo bertan behera utzi zen Udal Antzoki Sarearen jarduera martxoaren 23ra arte, egun hori barne. Funtzioak ahal den guztietan atzeratzeko izapideak egiten ari dira, baina sarrera eskuratu duten erabiltzaileek zenbatekoa itzultzeko aukera izango dute. Dagokionean jakinaraziko da noiztik aurrera itzuliko den sarreren zenbatekoa. Bertan behera utzitako ikuskizunak ematekoak ziren konpainiekin egindako kontratuei dagokienez, izapidetze administratibo bakoitza berrikusten ari dira, bai arte eszenikoen sektorearentzat bai kutxa publikoentzat ahalik eta kalte gutxien sortzen duten neurriak aplikatzeko.\nEra berean, atzo Osasun Ministerioak emandako jarraibide berriak ikusita koronabirusaren transmisio komunitario handiko lekuetan 1.000 lagunetik beherako edukiera duten gune itxietan egiten diren ekitaldi publikoei dagokienez, Monterhemoso kulturuneko jarduera guztia bertan behera utzi da gaurtik martxoaren 23ra arte, egun hori barne. Izan ere, datozen bi asteetarako aurreikusitako ekitaldi guztietan gainditzen da edukiera osoaren herena.\nEkitaldi publikoen esparruan, orobat, Gasteizko udaletxean egin ohi diren ezkontzei eragingo dieten neurriak hartu dira. Gaurtik aurrera, udaletxeko bulegoetara sartu ahal izango diren pertsonen gehieneko kopurua ez da, inolaz ere, 50 lagunetik gorakoa izango, bi aretotan banatuta: harrera aretoa eta Kinten aretoa. Hartara, espazio horien edukiera osoaren herena ez gainditzeko jarraibidea betetzen da.\nBestalde, eta ostalaritzako elikagaien esposizioari buruzko neurri espezifikorik dagoen kontsultatu denez, esan behar da elikagaiak ez direla identifikatu koronabirusaren transmisio-iturri edo -bide posible gisa. Hala ere, Gasteizko Udaleko Osasun Publikoko Zerbitzuak ostalaritza-sektoreari gogorarazten dio oso garrantzitsua dela higiene- eta osasun-arauak betetzea, edozein birus-mikroorganismo edo haren toxinak elikagaien bidez transmiti ez daitezen.\nGasteizko Udaleko Osasun Publikoko Zerbitzuak aldizka ikuskapen higieniko-sanitarioak egiten ditu elikagai-establezimenduetan, besteak beste ostalaritza-establezimenduetan. Pintxoak babestea nahitaezko neurria da, eta horretan eragingo dute ikuskapenek, elikagaien higieneari buruzko gainerako neurriekin batera. Ikuskapenean ez-betetze bat hautematen bada, administrazio-dosierra irekiko da.\nUdal bulegoetan telelana ezartzea\nBestalde, Giza Baliabideen Sailak jada identifikatuta ditu telelanaren bidez bete daitezkeen profilak. Plantilla osoa hiru taldetan sailkatu du, ezaugarrien arabera. Batetik, nahitaez fisikoki egon beharra duten langileak, hirugarrenen eskubideak edo zaintzak bermatzen dituztenak: horiek ezin dute telelana egin. Beste bi taldeetan kideen balorazioa egiten ari dira sailetako zuzendariak eta Giza Baliabideen Saila.\nGiza Baliabideei dagokienez, halaber, COVID-19aren transmisioari eusteko oraingo fase indartuaren barruan, aldatu egin da A eta B taldeetarako lan-eskaintza publikoan lanpostua lortu duten langileak sartzeko aurreikusita zegoen data: zehazki, apirilaren 1a praktiken hasiera-data gisa ezarrita duten pertsona guztiei maiatzaren 13ra aldatu zaie data hori.\nZehaztapen horietako gehienak alkate dekretu batean jasoko dira, COVID-19ari eusteko fase indartuari dagozkion prebentzio-neurriak eguneratzeko.\nINFORMAZIOA ETA GOMENDIOAK: aurreko egunetan hartutako prebentzio-neurriak\nGasteizek aitorpena jaso du Parisen, ingurumenaren arloan nazioarteko buru izateagatik\nKategoriak: Prentsa oharrak — Etiketak: Vitoria-Gasteiz — Komunikazio Zerbitzua / Servicio de Comunicación — 25 otsaila 2020 18:52\nAna Oregi zinegotziaren adierazpenak\nAna Oregi alkateordeak CDP erakundearen 2019ko A-List hirien aitorpen gorena jaso du, “beste hiri batzuek baino hiru aldiz ekintza klimatiko handiagoa egiten ari delako”\nEuskadiko hiriburua eta Bartzelona dira nazioarteko sailkapen horretan dauden estatuko bi hiri bakarrak, beste hainbatekin (Europa, Estatu Batu, Kanada, Australia, Hego Amerika, Japonia, Korea edo Hegoafrikakoak)\nGasteiz ekintza eta gardentasun klimatikoaren munduko lider izendatu dute Parisen, CDP (Carbon Disclosure Project) erakundearen hirien zerrendan aintzatespen handiena (A+) lortu baitu; nazioarteko erakunde horrek enpresa eta hiriei laguntzen die, korporazio handien ingurumen-inpaktua ezagutaraztearren.\nAna Oregi alkateordeak gaur arratsaldean jaso du aitortza, gure hiria “klimaren aldeko ekintzan zerrenda horretan ez dauden hiriek baino hiru aldiz gehiago egiten ari delako. Horrek emisioak murrizteko eta berotze globalari aurre egiteko bost aldiz ekintza gehiago adierazten du, eta bikoitza egungo arrisku klimatikoetara egokitzeko, uholdeetatik hasi eta bero-boladetaraino “, nabarmendu du erakundeak.\nAtzerri Gaietako Ministerioak Parisen duen egoitzan egin da CDP Europe Awards ekitaldia. Saritutako hirietako ordezkariek eta erakundeetako ordezkariek parte hartu dute, hala nola, Europako Batzordeko presidente Ursula Von der Leyen (bideokonferentziaz) eta Frantziako Atzerri Gaietarako Estatu idazkari Jean Baptiste Lemoyne; lehen mailako enpresa eta konpainien nazioarteko arduradun gorenek ere hartu dute parte.\nAna Oregik nabarmendu duenez, “hiri eta eskualdeek bermatzen dute kudeaketa eraginkorrena klima aldaketaren aurrean; izan ere, prebentzio- eta arintze-neurri nagusien % 80 inguru hurbilenean diseinatu eta garatzen dira, beharrezkoak ez diren energia-kontsumoak saihestuz, garraio orekatuak sustatuz, hondakinak murriztuz eta azpiegitura berriak eraikitzean lurralde-plangintza hobea eginez”.\nHorren haritik, alkateorde eta Lurraldearen eta Klimaren aldeko Ekintzaren zinegotziak gogorarazi du: “Gasteiz duela ia hiru hamarkada jabetu zen gure munduak dituen premiez eta aurre egin beharreko arazoez, eta neurriak hartzen hasi ginen, planak idazten, iraunkortasunaren bide hori urratzen jarraitzeko ongi kokatuta egotera garamatzaten politikak bideratzen. Ikusten dugu, eta pozgarri da, larrialdi klimatikoaren gainean kontzientzia hartzen ari dela jendea han eta hemen, mundu osoan, eta erakunde publikoei eskatzen dietela planak idatz ditzatela, neurriak ezar ditzatela. Harro gaude aitzindari izateaz, horretan ere, eta beste behin ere adierazten dugu gure konpromisoa, klimaren aldeko ekintzari dagokionez, hura murriztu eta hartara egokitu beharra baitaukagu, planetak bizi duen egoera oso larria dela onartuta”, nabarmendu du Ana Oregik.\nCDPren kalifikazioa hiriak klima-aldaketarekin lotutako ekintza areagotzera bultzatzeko diseinatu zen. Kalifikazioa 850 hirik baino gehiagok 2019an CDP-ICLEI Txosten Bateratuen Sistemaren bidez emandako datuetan eta Ebaluazio-metodologian oinarritzen da.\nPlataforma bateratuaren bidez, hiriek ingurumen-datu garrantzitsuak neurtzen dituzte, besteak beste, berotegi-efektuko gasen (BEG) emisioak, klimarekin lotutako ahulguneak, eta isuriak murrizteko eta arriskuetara egokitzeko ekintzak. Sailkapena ‘A’-tik D- ‘-era doa, gardentasuna, datuen kalitatea eta ekintza-maila aintzat hartuta.\n“A” kalifikazioa lortzeko, hiriak egokitze eta arintze praktika onenak erakutsi behar ditu, helburu anbiziotsu eta errealistak ezarri, eta helburu horiek lortzeko bidean aurrera egin duela erakutsi. Azkenik, hiriak plan estrategiko eta integralak izan behar ditu hartzen ari diren ekintzen arrakasta bermatzeko, klima-inpaktuak eta hirian dauden herritarren, enpresen eta erakundeen kalteberatasuna murriztuz.\n“COP 26 gailurraren urtean, munduko arreta estatuetako gobernuei zuzentzen zaie, karbonoa murrizteko konpromisoak areagotu ditzaten. Hiriak, ordea, aparteko lekuan daude premiazko neurriak hartzeko. 105 hiri horiek, Gasteiz barne, erakusten dute nola egin, beste batzuek jarraitu beharreko adibidea emanez, eta zorionak ematen dizkiegu buruan egoteagatik“, aipatu du CDPko hiri, estatu eta eskualdeetako zuzendari global Kyra Applebyk.\nCDPk azaldu dutenez, Gasteiz arrazoi hauengatik hartu dute aintzat: klima-aldaketarekin lotuta estrategia sendoak garatzea; isuriak murriztu eta ebaluatzeko eta klima-arriskuak arintzeko azterketak eta ekintzak sustatzea, eta horiei buruzko informazio gardena ematea.\nZientziak ohartarazi duenez, emisio globalak erdira murriztu behar dira 2030erako, berotze globala 1,5 ºC-ra mugatu ahal izateko.\nGasteizek aurkeztutako txostena (https://81cf2db64486fa633062-3b335fb421c16cc71467d740b79b5793.ssl.cf3.rackcdn.com/comfy/cms/files/files/000/001/920/original/Ayuntamiento-de-Vitoria-Gasteiz-Cities_2019.pdf)\nGasteizi buruzko informazioa CDPren orrian (https://www.cdp.net/en/articles/cities/vitoria-gasteiz)\n(Argazkiaz eguneratuta) Gasteizek Klimaren eta Energia Iraunkorraren aldeko Alkateen Itunarekiko konpromisoa berritu du, klima-aldaketaren kontrako borrokan helburu zorrotzagoak ezarriz\nKategoriak: Sailkatu gabea — Etiketak: Vitoria-Gasteiz — Komunikazio Zerbitzua / Servicio de Comunicación — 14 otsaila 2020 11:25\nGasteizko Udala Klimaren eta Energia Iraunkorraren aldeko Europako Alkateen Itunari atxikitzea onetsi du Gobernu Batzarrak. Hartara, Gasteizek europar ekimen horrekiko konpromisoa berritu du, klima-aldaketaren kontrako borrokan bide-orri zorrotzagoa ezarriz.\nIzan ere, Energia Iraunkorraren aldeko Europako Alkateen Itunak asmo handiagoei heldu nahi izan die azken urteetan, klima-aldaketa arindu eta hari ikuspegi integral batetik egokitzearren. “Hiriak Europa eta mundu mailan jaso dituen errekonozimenduak garrantzitsuak dira, baina orain erronka hiri benetan iraunkorra lortzeko neurriak arrakastaz garatzea da. Bide luzea dugu aurretik, eta ziur gaude egin beharra dagoela. Gure hiriak pauso garrantzitsuak eman ditu karbonoan neutraltasuna lortzeko. Eraikuntzetan emisioak murriztea eta mugikortasun eredu iraunkorrago baten aldeko apustua funtsezkoak dira modu koordinatuan garatzen ari garen zeregin horretan“, azaldu du Gorka Urtaran alkateak.\nKlimaren eta Energia Iraunkorraren aldeko Alkateen Ituna sinatuz, Udalak konpromiso hauek hartu ditu: berotegi efektuko gasen isurketen erreferentziazko inbentarioa eta klima-aldaketarekin lotutako kalteberatasunaren eta arriskuen ebaluazioa prestatzea; itunari atxiki eta bi urteko epean Klimaren eta Energia Iraunkorraren aldeko Ekintza Plana lantzea, eraginak arindu eta horietara egokitzeko alderdiak barne hartuz, eta egoeraren txostena egitea bi urtean behin, ekintza-plana ekimenaren plataforman argitaratzen denez geroztik.\nAlkateak gogorarazi du Udala dagoeneko prestatzen ari dela udalerriko energia eta klimarekin lotutako bide-orri berria 2030erako, eta 2020-2021erako helburu hauek ezarri direla: 2019ko emaitzen tarteko ebaluazioa egitea, Klimaren eta Energia Iraunkorraren aldeko Ekintza Plan berria definitzeko abiapuntutzat erabiltzearren; Gasteizko 2030erako trantsizio energetikoko ekintza-plan integratu bat lantzea, berotegi-efektuko gasen emisioen inbentario eguneratua barne hartuko duena, eta 2030erako isurketak eta energia-kontsumoa murrizteko ikuspegia eta berariazko helburua ezarriko dituena.\nOrobat, Lurraldearen eta Klimaren aldeko Ekintzaren Saila klima-aldaketara egokitzeko tokiko plana lantzen ari da, besteak beste, klimarekin lotutako kalteberatasunaren eta arriskuen ebaluazioa eguneratuko duena.\nKategoriak: Prentsa oharrak — Etiketak: Vitoria-Gasteiz — Komunikazio Zerbitzua / Servicio de Comunicación — 16 urtarrila 2020 12:38\nGasteiz “haurren laguna den hiria” dela gogorarazten duten seinaleak jarri dira Gasteizko kaleetan.\nKategoriak: Prentsa oharrak — Etiketak: Vitoria-Gasteiz — Komunikazio Zerbitzua / Servicio de Comunicación — 20 azaroa 2019 13:52\nHaurren Eskubideei buruzko Hitzarmenaren 30. urteurrenean\nGasteiz haurren lagun den hiria dela gogorarazten duten seinaleak jartzen hasi dira hirian. UNICEFek duela urtebete egin zion aitorpen hori Gasteizi,Oviedon.\nSeinale berezi hauek Haurren Eskubideei buruzko Hitzarmenaren 30. urteurrenean jarri dira. Udalean ospatu egin du urteurren hori, eta honakoek hartu dute parte harrera ekitaldian: ehun haur inguruk, Gorka Urtaran alkateak, Gizarte Politiken, Adinekoen eta Haurren zinegotzi Jon Armentiak, UNICEFeko euskal komiteko lehendakari Isidro Elezgaraik eta udalbatzako beste zenbait zinegotzik.\nAlkateak esan duenez, Gasteiz haurren eskubideen defentsan inplikatuta dagoen hiria da, eta horren adierazgarri da UNICEFek emandako ziurtagiria. “Lortu duguna ospatzeko eguna dugu gaur, baina batez ere , lortzear dugun horretan arreta jartzekoa. Udala garen aldetik, haurren eskubideen defentsan lanean jarraitu behar dugu, beren beharrak estalita izan ditzaten beti” adierazi du.\nBestetik, Isidro Elezgaraik azpimarratu egin du “Gasteizko udalak azken urteotan haurren eta nerabeen eskubideen alde egiten diharduen lana. Ilusio handia egiten digu seinale hori Gasteizko udalak hartutako konpromisoaren adierazlea izatea, haurren eta nerabeen partaidetza aktiboaren aldeko apustua egiten duen hiriaren adierazgarria”.\nEkitaldian, haurren eskubideekin loturiko hainbat testu irakurri dituzte hainbat haurrek. Irakurketa hauen ondoren, Haurren zinegotzi Jon Armentiak haurrei adierazi dienez “hiriak haurren lagun den hiriaren aitorpena jasotzea ez zen arlo honetako lanen amaiera, baizik eta pizgarri bat egunez egun zuen eskubideen alde lanean eta zuek adierazten dizkiguzuen eskari eta kezkei erantzuten jarraitzeko”.\nEkitaldia amaituta, bertaratuak Andre Maria Zuriaren plazara joan dira, eta bertan ikusi ahal izan dute hiriko hainbat tokitan jarriko diren seinaleetako lehena. Hauxe da seinalearen testua: “Vitoria-Gasteiz. Haurren lagun den hiria. 2018-2022”\nEtxanobetarren etxeko parkea, autobus geltokia, Aranbizkarreko parkeko jolasgunea, Zabalganeko skatepark-a, Andre Maria Zuriaren plaza, Florida parkea, Mendizorrotzeko aparkalekua, Europa jauregia, Olarizurako oinezko sarbidea eta Salburuko parkea.\nAlkateak 2019-2023 agintaldirako plana aurkeztu die herritarrei; kalitateko zerbitzu publikoak, ekonomia berdea eta abangoardiako azpiegiturak dira horren helburuak\nKategoriak: Prentsa oharrak — Etiketak: Vitoria-Gasteiz — Komunikazio Zerbitzua / Servicio de Comunicación — 15 azaroa 2019 09:22\nUdal gobernuak gizartearen ehun bat ordezkarirekin partekatu ditu datozen urteetarako Agenda Gasteiztarrak jasotzen dituen edukiak\nGasteizko alkateak, udal gobernua lagun, datozen lau urteetarako agintaldi-plana aurkeztu du gaur arratsaldean herritarren ordezkarien aurrean, hamarkada osoaren ikuspegia ere kontuan hartuta osatu dena. Abian jartzekoak diren ekimen nagusiak biltzen ditu Agendak. Hobeto kudeatzeko entzutea eta partekatzea beharrezkoa delakoan, alkatearen miltzaldiaren ondoren sektorekako mahaietan hasi dira lanean; plana balioetsi eta hainbat gairen inguruko proposamenak eta lehentasunak azaldu dira: mugikortasuna, gizarte politikak, jarduera ekonomikoa eta enplegua, hirigintza eta ingurumena, kultura eta kirola, etab.\nGorka Urtaranek azpimarratu du agintaldi-planak oinarriak ezarri nahi dituela kalitateko zerbitzu publikoak mantentzeko, ekonomia berde eta dinamikoa garatzeko, eta Europako tamaina ertaineko hirien artean abangoardian egotea ahalbidetuko duten azpiegiturak edukitzeko. “Azken batean, superhiri bat izateko”, laburbildu du.\nAgenda Gasteiztarrak jasotzen ditu zehatz-mehatz proposatutako ekintzak: “gure etorkizunerako agenda da, datozkigun erronkei eta aldaketei aurre egin ahal izateko, klima-aldaketatik hasita“. Hori dela eta, Agenda Gasteiztarraren hiru lehentasunak dira ekonomia berdea sustatzea, hiri berdetik ekonomia berdera hurbilduz; kalitateko zerbitzu publikoen aldeko apustua egitea, hobekuntzak sartuz bizi-kalitate onena duen hiria izaten jarraitu dezagun, eta hiriko proiektu handiak garatzea, gero eta lehiakorragoak diren hirien artean Gasteizen kokapena indartu ahal izateko.\nParte hartzeko topaketan bildutako ehun pertsonaren eta gehiagoren aurrean, alkateak Udalaren “argazkia” erakutsi du: 3.200 langile ditu erakundeak, eta horiei udal zerbitzuak ematen dituzten enpresetan diharduten beste 1.500 langile gehitu behar zaizkie, garbitzaileak edo berdeguneen zaintzaileak, esaterako. Erakundearen aurrekontu-proiektua 2020rako 438 milioi eurokoa da udal enpresak barne hartuta, eta 300 milioitik gora eguneroko funtzionamendura bideratzen dira.\nUdal gobernuak aurkeztutako plana 6 ardatz eta 85 proiektutan egituratzen da, eta 500 milioi euroko aurrekontua du.\nMugikortasun iraunkor eta seguruaren ardatzak funtsezko proiektuak barne hartzen ditu: abiadura handiko trenaren etorrera lurpetik, Forondako aireportua bultzatzea eta autobus elektriko adimentsua martxan jartzea. Ildo horri jarraituz, Mobility lab delakoak mugikortasunaren alorreko berrikuntzarako nazioarteko zentroa bihurtu nahi du gure hiria, irtenbide berriak sortu eta enplegurako eta garapen ekonomikorako nitxoak bilatuko baititu. Horri bide-segurtasunaren planaren hobekuntza gehituko zaio, patin elektrikoak eta bizikletak erabiltzeko araudi berria barne.\nBigarren ardatza pertsonen segurtasuna da. Udaltzaingoak baliabide gehiago eta hobeak izango ditu: agente gehiago, prestakuntza hobea, koordinazio hobea eta ibilgailu-flota berritua. Zerbitzu publikoei dagokienez, garbiketarako eta hondakinen bilketarako zerbitzu berria nabarmentzen da, birziklatzea handitzea ahalbidetuko baitu, baliabide hobeak izatea eta zerbitzua indartzea, hiri garbiagoa izatearren. Adinekoei arreta berezia ematen zaie, programa eta jarduera berriak eskainiko baitzaizkie eta bi zentro soziokultural berri irekiko baitira.\nEkonomiak eta enpleguak osatzen dute hirugarren ardatza, lehentasunetan lehenak baitira. Ekonomia berderantz hurbiltzea da asmoa. “Munduko hiri berdea izatera ekarri gaituen aldaketa-prozesuan izandako esperientziaren balioa nabarmendu behar dugu, gure ekonomia ere berdea izan dadin, eta erreferentziazkoa gainerakoentzat“, adierazi du Urtaranek. Hori gauzatzeko zenbait tresna prestatzen ari dira: industria plan berria; toki garapeneko bulegoa abian jartzea, inbertsioak erakartzearren; industrialdeak eraberritzea; ekitaldiak eta turismoa sustatzea, eta ekintzaileei laguntzea.\nLaugarren ardatzak auzoak eta hiriaren diseinua lantzen ditu. “Lanean ari gara hiri trinkoagoa eta kohesionatuagoa lortzeko. Horregatik, auzoetan 100 milioi euro inbertitzeko programa sustatuko dugu agintaldian“, gogoratu du alkateak. Arlo horretan ezinbestekoa da auzoak zaindu eta mantentzea, kaleak eta plazak eraberrituz, berdeguneak eta argiteria hobetuz… Erdi Aroko hirigunea biziberritzeko estrategia ere barne hartzen du ardatz horrek, biziagoa izan dadin, ondare historikoaren balio nabarmenduz eta bertako kaleetan merkataritza eta jarduera sustatuz.\nTokiko merkataritzari laguntzeko neurriek leku berezia dute agintaldi-planean. Horri gehitu behar zaio izapideak malgutzea, aparkatzeko beharrei erantzutea, negozio berriak irekitzea erraztea… Kirol eta kultur proiektuei laguntzeko ekintzak ere sustatuko dira, aisialdi eta kultura eskaintza hobetzearren, zenbait entitateri sostengu emanez jarduerak antolatu ditzaten. Hiriko kultur eta kirol azpiegitura handien bultzada nabarmentzen da alor horretan, eta horien artean, Principal antzokia eraberritzea eta entzunaretoa eraikitzea.\nSeigarren ardatzean, azkenik, Herritarren Partaidetzaren Plana ageri da: Herritartasun Eskola Irekiaren jarraipena eta gardentasun-atariaren hobekuntza aurreikusten dira, iruzur fiskalaren kontrako plana eta zergetan murrizketak eginez birziklatzea sustatzeko plana ahaztu gabe.\nSaioan parte hartu duten pertsonak udal partaidetza-organoetako kideak ziren, batetik, eta ausaz aukeratu ondoren telefonoz deitutako herritarrak, bestetik. Agintaldi-planean jasotako ekintzez haiek azaldutako balioespena eta iritziak kontuan hartuko dira, urtero antolatzekoak diren beste topaketa batzuetan jarraipena egitearren. Parte hartzeko dinamika baten bidez jaso dira ekarpenak, sektorekako mahaietan, aldez aurretik interesgarritzat jotako gaien arabera.


Erakargarria sentitzen den emakume bizarduna - Gazteberri.eus\nErakargarria sentitzen den emakume bizarduna\nPublished23 apirila, 2013\nMariam iraniar jatorria duen 49 urteko alemaniar emakumea da. 20 urtez bere aurpegian ateratzen zen bizarra ezabatzen saiatu da, elektrolisis bidezko depilazioaren bidez eta beste hainbat metodo jarraituz, baina ezin. Etsituta, depilazio metodo guztiak alde batera utzi eta orain gustura bizi omen da bere bizarrarekin.\nMariamen arazoak 28 urte zituenean hasi ziren, bere lehen semea izan ondoren, hain zuzen ere. Medikuen ustetan, haurdunaldian izandako aldaketa hormonalak biloaren sorrera azalduko luke. 20 urtez gero eta nabariagoa zen bizarra izkutatzen saiatu ostean, 2008an Marianek bizarra uztea erabaki zuen.\nGaur egun, zirko batean egiten du lan emakume bizardunak. Hamar urtez bikoterik gabe izan bada orain, orain bere burua prest dagoela adierazi du Marianek Britain handiko telebista bati eskeinitako elkarrizketa batean, “orain bai, erakargarri sentitzen naizelako”.\nPrevious Garbantzuak eta iltzeak\nNext Tamaina beti izan da garrantzitsua


FAOk ohartarazi du akuikultura gehiegi ustiatzen dela | Consumer\nFAOk ohartarazi du akuikultura gehiegi ustiatzen dela\nNekazaritzarako eta Elikadurarako Nazio Batuen Erakundeak (FAO) alerta-mezua eman du akuikulturaren hazkunde handiari buruz. Organismoaren arabera, akuikultura azkarrago hazten da animalia-jatorriko elikagaiak ekoizten dituen beste edozein elikagai-sektorek baino.\n2001. urtean bakarrik, akuikulturaren ekarpena %29 baino gehiago hazi zen, eta munduko arrain, krustazeo eta moluskuen hornikuntzak 1970eko ekoizpen osoaren %3,9 izatetik 2000n %27,3 izatera igaro ziren, FAOren “Arrantzaren eta akuikulturaren munduko egoera (SOFIA)” 2002ko txostenaren arabera. “Akuikulturatik datorren ekoizpena, uretako landareak barne, 45,7 milioi tonakoa izan zen (pisuagatik) eta 56.500 milioi dolarrekoa 2000. urtean”, adierazi du txostenak, eta FAOren (COFI) Arrantza Batzordearen XXV. Bilkuran aurkeztuko da otsailaren 24tik 28ra bitartean.\nArlo horretan ekoizpen handiena duen herrialdea Txina da, bolumen osoaren %71 baitu. Harrapaketa-arrantzak barne hartzen ditu itsasoko arrantza eta barruko uretako ekoizpena; hala ere, behera egin du 2001ean, 2000rekin alderatuz gero. Hala ere, azken urteetako harrapaketa-ekoizpenaren aldaketa handiak Peruko antxoaren harrapaketa-aldaketei zor zaizkie.\nHazkunde horren ondorioz, banku edo espezie-talde nagusiak erabat ustiatuta daude, eta, beraz, “horietatik datozen harrapaketak gehienezko muga jasangarrira iritsi dira edo egiteko puntuan daude”, dio dokumentuak. Itsas zabaleko arrantza ere gehiegi ustiatuta dago; izan ere, espezie ozeanikoen harrapaketak, atunenak bereziki, hirukoiztu egin dira, 1976an 3 milioi tonatik 2000n 8,5 milioi tonara igaro baitira.\nAurreikuspenen arabera, itsas zabaleko arrantzak geldialdia izango du 2015/10/30erako, baina ez akuikulturaren ondoriozko ekoizpenak, ur gezako eta moluskuetako espezieekin hazten jarraituko baitu. Kontsumo-joerek adierazten dute osasun-arloan sentsibilitate handiagoa dutela eta janaria prestatzeko edo kontsumitzeko prest daudela. Arraina supermerkatuetan banatuz gero, arrantzarako elikagaiak itsasotik urrun aterako dira, FAOren arabera.\nakuikultura fao gehiegizko ustiapena


Glasgow / Ama lurra - - Tolosaldeko ataria\nGlasgow / Ama lurra\nJoxe Agustin Arrieta 2021-11-13 20:58\nZalantzan egon naiz ze izenburu jarri: Naturaren larrialdiak edo Ama lurra. Une batzuetan, gure planeta urdinari begiratzen diogu eta nahiko ilun ikusten dugu; are gehiago, munduko panorama inoiz baino ilunagoa da. Hau diot Glasgow-en egin den Klima Krisiari buruzko munduko herrialde garrantzitsuenen bileragatik (urriaren 31tik azaroaren 12ra): nola kontrolatu berotze globala, berotegi-efektuko gasen isurketaren emaitza, eta nola birbideratu munduko ekonomia.\nAzken batean, horrek guztiak injustizia bikoitza eragiten du: ekologikoa, ekosistema osoak suntsitzean (zuhaitzen eraitsia, energia fosilaren gehiegizko erabilera, basamortutzea gero eta handiagoa, etab.); eta soziala, mundu mailan pobrezia eta miseria areagotuz.\nBadirudi hamarkada bat baino ez dugula CO2 isuriak gutxienez erdira murrizteko. Bestela 1,5 gradu zentigraduko berotzea lortuko dugu, eta horrek naturaren suntsipen larria ekarriko luke, milioika emigratu klimatiko, haien nazioak beroaren eraginez bizitzeko eta ekoizteko ez bailirateke gauza izango; gainera, egungo COVID-19a baino okerragoa den birus bat ager liteke.\nUne batzuetan, gure planeta urdinari begiratzen diogu eta nahiko ilun ikusten dugu; are gehiago, munduko panorama inoiz baino ilunagoa da\nZalantzarik gabe, funtsezkoa da natura salbatzea eta, horrekin batera, gu geu ere bai. Uste dut funtsezkoa dela domeinuaren edo nagusi izatearen paradigmatik (naturarekin loturarik ez duen eta bere burua haren jabe eta menperatzailetzat hartzen duen gizakia) gizatasunaren paradigmara (Giza Eskubideena) igarotzea, gizakia naturaren parte eta gizakien eta naturako gainerako izaki guztien anaia eta arreba sentituz. Edo kosmosean emandako ondasunez abusatzeagatik zulora joaten ez bagara. Eta horrela gertatzen da, lurra gaizki tratatzen badugu, geure buruari kalte egiten diogula. Ez al da horrela? Ze gogorra bizi nahi eta ezin bizi. Pausorik pauso sendo aurrera, ez dezagula itxaropena galdu. Inoiz ez izatea baino berandu izatea hobe.


Meatzariak gure etxean — Eibar.ORG | Eibarko peoria\nHemen zaude: Hasiera / Blogak / Nire uste harroan / Meatzariak gure etxean\nMeatzariak gure etxean\nXabier Mendiguren 2012/07/11 10:01\nEgunotako meatzarien protestek gogora ekarri dizkidate gai horrekin egindako abestiak: "Nel pozu Maria Luisa" epiko eta erreibindikatiboa, "Soy minero" hunkigarri eta neurri batean alienatua, Victor Manuel asturiarrak bere aitonari eskainitakoa... Meatzaritzak gure familian izan duen eragina landu nuen, besteak beste, orain dela urte batzuetako liburu batean: "Arbelaren gainean". Hango pasartetxo bat dakarkizuet hona.\nHamalau urte bete zituenetik ezkondu zen arte (1951tik 1963ra) arbelgintzan lanean aritu zen gure ama. Ez pikatxoiarekin harrobian, ezpada arbela mozten, eskolan garai batean erabiltzen ziren pizarra txikiak eta halakoak egiteko. Fabrikako lana zen hori, ez noski meatze barrukoa.\nMeatzari-meatzaria, aitona izan nuen. Hau ere esan gabe neukan orain arte, baina ez datua ezkutatzen ibili naizelako, esateko beharrik edo aitzakiarik ez zegoelako baizik. Orain bai. Meatzari nuen aitona, hitz horrek zer esan nahi zuen oso ondo ez banekien ere: telebistakoak edo egunkarietakoak izango nituen lanbide horri buruzko lehenengo berriak, hango edo hemengo meatzari-kontuak agertzen zituztenekoak, Asturias aldekoak segur aski: grisu-leherketa bat eta hildakoak, silikosia, zulo barruko ilunpea eta klaustrofobia... Aski epikoak eta tragikoak denak ere. Ziurtasunez gogoratzen dudan estreinako erreferentzia kulturala, nolabait deitzearren, Antonio Molina kantari espainiarraren abesti bat izan zen, “Soy minero” izenekoa, Segura Irratiko kantu eskainien tartean ia egunero entzunarazten zutena; ondo gogoan dut haren doinu flamenkoa, ahots zoli berezia, baina hala ere, txikitan behin eta berriz entzunagatik, hitzak ez nituen inoiz ikasi, batetik ulertzen ez nituen berba arraroak zeudelako, eta bestetik tarteka hitzak luzatu eta luzatu egiten zituelako, Molinak ohi zuen gisan, desitxuratzeraino. Buruan betiko iltzatua daukat ordea harrotasunezko amaiera hura, meatzaritza zerbait handia eta sekulakoa zela pentsarazten zuena: “... Repetirle al mundo entero yo, yo soy minero”.\nOso bestelako mezua zabaltzen zuen beste kantari espainiar batek: Victor Manuelek bere aitona meatzariari eskaini zion kantu hunkigarri bat, aspaldikoa izan arren nik garai hartan ezagutu ez nuena (Segura Irratiko programazioan sartu gabe zegoelako-edo). Molinarenak ez zuen esperientzia pertsonalaren usainik, bere borondate onenarekin kantatuko zuen akaso baina meatzari zapalduak kontentu edukitzeko egina zirudien abestiak, frankismoko politika alienatzailearen barruan. Bestea, berriz, asturiarra zen behintzat, eta pentsatzekoa zen, beraz, egiazki ari zela. Haren kantaren hitzak itzulita, apala da baina ez itsusia geratzen zaigun poema:\nAte aurrean eserita\nzigarro-mutur itzalia ezpainetan\ntxapela buruan, eta eskuan\nZer oroitzen ote du bere kopeta zabal-argiak?\nUdaberri hostogabetua agian,\nbolbora bustiaren usaina\nedo ikatzaren gustua, pikatzen ari zela.\nPikatzailea izan zen aitona\neta ikatz beltza erauziaz\nerre zuen bizia.\nEskaileran eseri da aitona\ngoizaldeko eguzki epelaren zain\nbegia mendian iltzatuta.\nHuraxe du lagun zintzoena, ziririk sartuko ez diona.\nEskua dardarka patrikara darama\ntabako eta paperaren bila\neta azkenean beti bezala marmarka\nMariak tabakoa ezkutatzen diola eta.\nEn vez de pico, metralleta / en vez de casco, un embudo...


Elikagaien barne-analisia | Consumer\nSistema batek 3D-tan aztertu nahi du elikagaien barnealdea, kalitatea eta propietateak zehazteko\nElikagaien analisiak aldaketa eta aurrerapen ugari izan ditu. Espainiako adituen eskutik etorri da azkena, hain zuzen ere, Madrilgo Unibertsitate Politeknikoko Nekazaritza Ingeniarien Eskolatik (UPM), elikagaien barnealdea 3D-tan aztertu nahi duen sistema berritzaile batean lan egiten baitute, haien kalitatea eta propietateak zehazteko, salgai jarri aurretik. Ekimen hori beste metodo bat izango litzateke elikagaien kalitatea eta, beraz, segurtasuna bermatzeko, horien egituran inolako aldaketarik eragin gabe. Artikuluak azaltzen du nola sortzen diren 3d datuak, eta, horietatik abiatuta, kalitate hobea lortzen da elikagaietan.\nEuropako Insi Food proiektuaren barruan kokatzen da ikerketa, eta erresonantzia magnetikoaren eta erresonantzia magnetiko nuklearraren (EMN) teknika elikagaietara egokitzen saiatzen da. Giza gorputza aztertzeko asko erabiltzen diren teknikak dira, eta horietatik nukleo atomikoen propietate mekanikokuantikoetan oinarritutako fenomeno fisikoa gertatzen da; hau da, molekulak eta ehunak aztertzen dira. Margarita Ruiz zientzialariak gaineratu du, teknikak elikagaietara egokitzeaz gain, sistema horrekin kostuak aurreztu nahi direla, oso proba garestiak baitira. Ikertzaileek azaldu dutenez, elikagaien ezaugarri fisikokimiko eta organoleptikoak, hau da, zaporea eta itxura, uraren barne-banaketaren, egungo gasen, konektibitatearen eta partikulen mugigarritasunaren araberakoak dira, poroen bidez. Horiek dira a priori lortutako emaitzak, 3dko tekniken bidez elikagaiak aztertu ondoren.\n3dko ereduen sorrerak elikagaien errainuei buruzko informazio garrantzitsua eskaintzen du\nErresonantzia magnetiko nuklearra (EMN) erabiliz, elikagaien inguruko datu garrantzitsuak lor daitezke, horien eskema tridimentsionala egiten laguntzen dutenak, eta, hala, materiaren 3dko eredu bat birsortzeko aukera ematen dutenak. Ulertzeko edo imajinatzeko prozesu konplexuak dira, baina elikagaien errainuei buruzko informazio garrantzitsua ematen dute. Hiru dimentsioko eskemekin, a posteriori irudi-sekuentzia espezifikoak inplementa daitezke sailkapen-lerroetan erabiltzeko, eta, horrela, kasuan kasuko elikagaien kalitate-parametroak hautemateko.\nProzedura horiek konplexuak dira, denbora eta dedikazioa eskatzen dute, nahiz eta haiekin emaitza bikainak lortzen diren. Ikerketa eta kontrolerako laborategiak izango dira teknika horiek aplikatzeko arduradunak. Horietan, elikagaiak sakonago aztertu ahal izango dira jatorrian, eta gero, lortutako informazioa elikagai-industrietara, esportatzaileetara eta elikagai-banatzaileetara bidaliko da.\nTeknologia berri horren aplikazioak elikagaien kalitateari buruzko aurrerapausoa esan nahi du, elikagaien material biologikoaren barnealdea ikusteko aukera ematen baitu, “elikagaien barne-kalitatea” deiturikoa. Orain arte, ez dago eskuragarri elikagaien barneko geruza analizatzeko antzeko metodorik. Ikertzaileek adierazten dutenez, egungo sistemek (X izpiek bezala) ez dute sartze-maila eta zehaztasun bera lortzen. Metodo horien kanpoko itxura irudi-tekniken bidez baino ezin da ikuskatu, eta, ondoren, hondakinen presentzia aztertu, hala nola metala edo beira, gainazalean edo barruan. Teknika horiek ez dute ahalbidetzen egitura aztertzea; ekintza hori, 3d erabileraren bidez, posible izango da.\nEMN erabiltzea, gainera, X izpien adibideari jarraitzen dion metodo garbiagoa da. Ikertzaileek, halaber, ziurtatzen dute etorkizunean teknika hori aplikatzeak elikagaien kalitatea eta, beraz, elikagaien prezioen kalitatea hobetu ahal izango duela, kalitatearen arabera.\nSistema berri horren prototipoa argitara ateratzea eta gehienez ere bi urteko epean martxan jartzea aurreikusten da.\nX izpietatik EMMra\nElikadura-arloan, X izpien erabilera, elikaduraren eremuan, ontziratutako produktuen barnealdea aztertzeko eta ikusteko erabili da, ontziratzean edo ixtean, ezpurutasunean, hondakin poluitzaileetan, dagoeneko prozesatutako arrainaren arantzetan, oskoletan eta abarretan egon daitezkeen akatsak detektatzeko. X izpiak elikagaiak kontserbatzeko tratamendu fisiko gisa ere erabiltzen dira, elikagaietan patogenoak ezabatzeko gaitasuna baitute eta, beraz, azken produktuaren balio-bizitza luzatzen baitute. Teknika horren erabilera elikagaigintzan azaleratzen ari dela jotzen da; izan ere, elikagaiak ez dira ikusten eta ez dira hondatzen, eta segurtasuna eta kalitatea bermatzen dira ekoizpen-prozesu osoan.\nOrain EMN sortzen da, elikagaien kontrolerako antzeko sistema, baina hobea. Teknika hori ere sortzen ari da, aurrekoa hobetzen baitu, eta elikagaien barruan antzeman eta sakontzeko gai da. Elikagaiei buruzko informazioa ematen du erresonantzia magnetiko nuklearrak: aminoazido libreen proportzioa, frakzio lipidikoa… Azken batean, kalitate-kontrola da.\n3d elikadura investigación-eu x izpiak


Oliba-olioaren egiazkotasuna bermatzeko etiketatzea | Consumer\nEtiketatzeari buruzko legeriak behartzen du kontsumitzaileari produktuaren ezaugarriei buruzko errorerik ez eragitera\nOliba olioaren merkaturatzearekin ("berretiketatzearekin") edo etiketarekin bat ez zetozen kategorietako produktuen salmentarekin lotutako elikadura-iruzurrak agertu dira, eta, horren ondorioz, Europako Erkidegoko legegileari garrantzi berezia eman zaio. 2002ko ekainaren 1019/2002 (EE) Erregelamenduak azken produktuaren etiketatzean eta aurkezpenean berariaz eragiten zuten berrikuntzak sartu zituen. Helburua zen kontsumitzaileari bermatzea produktuaren edukia bat datorrela haren izenarekin eta kontsumituko den olio-kategoriaren berezko ezaugarriekin.\nKontsumitzailearen esku jartzen den azken produktuaren ontziari dagokionez, arau honen xede diren oliba-olioak, gehienez ere, bost litroko ontzietan aurkeztu behar dira, eta lehenengo erabileraren ondoren bere osotasuna galduko duen irekiera-sistema batekin. Horrela, produktua\nmerkaturatu ondoren, kontsumitzailea izango da lehenengo erabileraren aurretik irekiera-sistema osorik kontrolatzeko arduraduna.\nKasu horietan, produktua erosi zen establezimendu berean itzuliko da, araudian ezarritakoa betetzen duen eta edukiaren benetakotasuna behar bezala bermatzen duen beste batekin ordezka dadin. Alde horretatik, eta beste batzuetan gogoratu dugunez, garrantzitsua da erosketaren gordekina gordetzea, itzulketa egiaztatzeko. Kasu batzuetan, eta kontsumitzailearen edo banatzailearen manipulazio-jatorriaren edo -moduaren arabera, detektatutako irregulartasunen berri eman beharko litzaieke kontsumoko agintari eskudunei, elikadura-iruzurrak izan baitaitezke.\nKolektibitateen kontsumorako produktuak ontziratzeari dagokionez, hala nola jatetxeak, ospitaleak, jantokiak eta antzeko beste establezimendu batzuk, salbuespen bat ezarri da ontzien eduki maximoari dagokionez, eta Estatu kideek aukera izango dute, produktua zein establezimendutan erabiltzen den kontuan hartuta, baimendutako gehienezko edukiera (bost litrotik gorakoa) onartzeko. Produktua ireki eta etiketatzeko sistemari dagokionez, azken kontsumitzaileari zuzendutako produktuen baldintza berak bete behar dira.\nAzken produktua ontziratzeko betebeharrak aipatutako Erregelamenduaren 2. artikuluan arautzen dira, eta 2002ko ekainaren 21ean jarri ziren indarrean.\nAldaketak olioaren etiketatzean\nKontsumo-produktuen ezaugarriei buruzko informazioak, eta bereziki elikagaiei buruzkoak, mugak ditu: EZIN zaio kontsumitzaileari produktuaren ezaugarriei buruzko errorerik eragin, ez dituenen propietateak emanez edo produktu gehienen propietate komunak zehaztuz, eta salmentan jartzen den produktuaren ezaugarri partikularrak direla sinestaraziz.\nOliba-olioaren etiketak kontsumitzaileari eman beharreko informazioari buruzko printzipio hauetan parte hartzen du. Orain, eskaintzen den informazioa objektiboa eta egiaztatua izan behar da, elikadura-iruzurra eta -iruzurra saihestuz eta indarrean dagoen araudia betetzea erabaki duten produktuen kalitatea eta ezaugarriak babestuz.\nOliba-olioaren etiketatzeari buruzko araudiak nahitaezko etiketatzearen eta fakultatiboaren artean bereizten du. Edukiak aztertuko ditugu:\nNahitaezko oharrak. Oliba-olioaren etiketatzeari buruzko araudia elikagaien etiketei, aurkezpenari eta publizitateari buruzko araudi orokorraren berezitasuna da. Produktu berezi horren gainean egiten den babes bereziak, bai kontsumitzailearen eskubideen ikuspegitik, bai ekoizlearen interes ekonomikoak babestearen ikuspegitik, zenbait baldintza ezartzen ditu, erosten dena gertatu denarekin bat datorrela bermatzeko.\nHori dela eta, aurreko araudian ezarritako oliba-olioaren kategorietarako aurreikusitako nahitaezko izendapenez gain, kontsumitzailearen esku jartzen den olio-motari buruzko informazioa emateko betebeharra ezartzen da. Hala, garbi eta ezabaezin sartuko dira bai salmenta-izendapena, bai olioaren kategoriari buruzko informazio jakin bat. Arau hori, ordea, ez da aplikatuko 2003ko azaroaren 1a arte.\nhau agertuko da:\nMedikuaren argibideak. Horiek produktuaren etiketan agertu behar dute, nahiz eta Erregelamenduak berak ezartzen dituen baldintza guztiak bete. Fakultatiboen oharrak eta ezartzen diren baldintzak hauek dira:\nAurreko oharrak, fakultatibotzat jotzen direnak, maiz erabiltzen ziren oliba-olioaren etiketan, baina ez zuten irizpide objektiboekin egiaztatu, egiaztatu edo onartu beharrik. Aurreko adierazpenetako edukien definizio zehatzak eta haien egiazkotasuna alderatzeko aukerak bermatzen dute aipatzen denaren eta kontsumitzailearen esku jartzen denaren arteko egiazkotasuna. Oliba-olioaren etiketan ohikoak ziren zenbait adierazpen ere (azidotasuna, esaterako), produktuaren beste parametro kualitatibo batzuetatik isolatuta agertzen zirenak, bakarka eta bakarrik agertzeko aukera galtzen dute, beste indikazio batzuekin batera ez badoa (peroxido-indizea, argizari-edukia eta ultramoreko xurgatze-maila), kontsumitzaileari azken produktuaren kalitatea modu absolutuan kontrastatzeko aukera ematen diotenak.\nLegegilea saiatu da kontsumitzailea engainatu ez dadin oliba-olioaren ezaugarriei buruzko adierazpen bakar baten aurrean; izan ere, horrek ez du inola ere adierazten produktuaren kalitatea bere osotasunean, eta, kasu batzuetan, kontsumitzaile batzuen jarraibide okerra izan da kontsumitzen zuten oliba-olioa ontzat emateko, kualitatiboki.\naukerako etiketei buruz ezartzen den araudia, nahitaezko etiketei dagokiena bezala (arestian aipatu bezala), ez da aplikatuko 2003ko azaroaren 1a arte.\nKontseiluaren 136/66 (EEE) Erregelamendua, 1966ko irailaren 22koa, gai koipetsuen sektoreko merkatuen antolaketa komuna ezartzen duena.\n(EEE) Erregelamendua 2568/91 Batzordea, 1991ko uztailaren 11koa, oliba-olioen eta oliba-patsaren olioen ezaugarriei eta horiek aztertzeko metodoei buruzkoa.\n"berretiketatzea" 1019/2002 (EE) Erregelamendua indicaciones facultativas-eu indicaciones obligatorias-eu normativa europea-eu oliba-olio oliba-olioaren benetakotasuna


“Ongi etorri, gazte!” futbito txapelketa - Berria - Pasaia\n“Ongi etorri, gazte!” futbito txapelketa\nAniztasuna oinarri harturik, ondo pasa eta elkar ezagutu\nHelburua izango da Pasaiako gazteek ondo pasatzea eta elkar ezagutzea, aniztasuna oinarri harturik, eta aldi berean, Pasaiara etorri berri diren gazteei harrera egitea.\nEgitasmo hau “Ongi etorri, gazte!” ekimenaren baitan kokatzen da. Pasaiako Udalak herrira etorri berri direnei harrera egiteko erakunde-hitzarmena eta Harrera Protokoloa onartu zituen iaz, eta aurten, urrats bat gehiago emanez, gazteak bildu nahi ditu, guztien artean etorri berri diren gazteei ongi-etorria egin diezaieten. Horretarako, partaidetza prozesu bat egin da gazteekin, eta gazteek beraiek erabaki dute zer egin nahi duten eta nola egin nahi dieten harrera gazte etorri berriei. Guztira, hiru jarduera adostu eta jarri dituzte martxan.\nGazte etorri berri batzuei futbolak aukera eman die leku berriak ezagutzeko, lagunak egiteko eta gizarteratzeko, eta egitasmo honen bitartez, aukera horiek indartu nahi dira. 12 eta 17 urte bitarteko pasaitar guztiek hartu ahal izango dute parte, eta partaidetza, inklusioa eta aniztasuna landuko dira. Nesken arteko partidak eta mutilen arteko partidak egingo dira, eta nesken partaidetza sustatzeko saiakera berezia egiten ari gara.\nTxapelketa Antxoko frontoi zaharrean izango da apirilaren 2an 16:30etik aurrera. Taldeak bertan egingo dira, hainbat dinamikaren bitartez. Eta jolastu ondoren, denok elkarrekin meriendatzera joango gara! Animatu eta parte hartu!


Azaroaren 7 eta 8an iraganen da topaketa Iruñeko planetarioan. Parte hartzeko izen emate fasea irekia dute eta azaroaren 3ra arte iraunen du.\nAldaketa globala Euskal Herrian nola hezurmamitzen den ezagutaraztea dute Natur Zientzien IV. Topaketaren antolatzaileek helburu. Hain zuzen, klima larrialdiaz hitz egiterakoan konkretuki Euskal Herrian ondorioztatu kalteak izanen dituzte aztergai. Bestelako ingurumen gatazkak ere ukanen dituzte hizpide: "Izan ere, tokiko ingurumen arazoak isilpean geratzen dira maiz, klima larrialdiari lotutako mezuen artean estalita".\nHona hitzaldi zein mahai-inguruen bidez jorratuko dituzten gaiak: lurzoruen erabilera aldaketak; dibertsitate genetikoaren galerak; elikadura burujabetza; aldaketa globala ingurumen hezkuntzan txertatzearen onurak; komunikabideetan ingurumen arazoek duten oihartzuna, eta abar.\nPoster bidez ikerketen berri emateko aukera\nNatur taldeek, ikerketa taldeek, erakunde publikoek zein naturzaleek haien ikerketen berri emateko aukera izango dute IV. topaketa honetan ere. Poster bidez informatu beharko dute eta parte hartzeko izena urriaren 26a aitzin eman beharko dute. Gogotsu daude antolatzaileak: "Saio irekia dugu, malgua, eta guztion ekarpenekin ziur euskal ikerlarien aurkikuntzen, elkarteen lanen eta tokiko ingurumen arazoen bozgorailu bikaina izanen dela".\nTopaketari buruzko informazioa (baita poster saioei buruzkoa ere) www.nztopaketa.eus webgunean jartzen dabiltza antolatzaileak –EuskalNatura elkarteko eta UEUko kideak–.\nKanal hauetan artxibatua: Ingurumena | Larrialdi klimatikoa | Ekologismoa | Iruñea\n2022-05-16 | Usurbilgo Noaua\nMartxa girotu batek Zubietako erraustegia geratzea eskatu du larunbatean\nErrausketaren Aurkako Mugimenduak eragile anitzen babesarekin antolatuta, martxa girotu batek Lasarte-Oria eta Zubietako erraustegia lotu ditu larunbat honetan.


Eraztunen Erronka - Ezarri Eraztunen Erronka Free\nJokoak Eraztunen Erronka\nHorrela nahi izanez gero Eraztunen Erronka , mesedez, saiatu jokoak horietako bat:\nRugby Kicks HTML5 kirol jokoa da.\nJendeak garrasi egiten du ... Begi guztiak zuregan daude ...\nZenbat puntu lortuko dituzu?\nBasket Puzzle labaineko joko erronka da. Mugitu pilota eta saskia taula gainean aldi berean, baloia behar bezala jaurtitzeko. Amaitu maila 3 izarrekin, bildu txanponak bola berriak erosteko! Antolatu zure estrategia eta zorte on!\nAukeratu zure gogokoena eskuragarri dauden 4 ikastaroen artean. Erabili geziak edo, mugikorretik badago, ukitu eraztun zehatza bolak pasatzen diren unean. Golden Balls-ek automatikoki arrakasta handia emango dizu. Zenbat puntu lortuko dituzu?\nDunk Jumps beste pilota joko bat da, baloia iltzez betetako horman salto egin behar duzu. Baloiak hormaren ezkerraldetik eta eskuinaldetik egingo du salto. Bi aldeetan iltzeak daude eta zehatza izan behar da eta ildoen gainetik edo azpitik salto egin behar duzu. Haiek joz gero, baloia lehertu eta jokoa amaitu egingo da. Puntu gehiago lortzeko metatu behar dituzun izarrak daude. Kontuz, batzuetan gailur azpian izarrak daude eta horrek zure pilota suntsituko du.


ARDATZ KRONOLOGIKOA timeline | Timetoast timelines\nFrantziako Iraultza gatazka sozial eta politikoa izan zen, indarkeria aldi desberdinekin, eta Frantzia aztoratu zuen. Eta haren ondorioen hedaduraz, Europako beste nazio batzuk, Antzinako Erregimena deritzon sistemaren aldekoen eta oposiziogileen aurka zeudenak.\nGerra 1914ko uztailaren 28an hasi zen, Inperio Austrohungariarraren gerra deklarazioarekin, Serbiari, eta Francisco Fernando artxidukea eta haren emaztea hil zituzten. Hortik aurrera, nazioarteko bi aliantza egin ziren: Aliantza Hirukoitza, Alemaniar Inperioak eta Austria-Hungariak osatua.\nLehen mundu guerra amaiera\nLehen Mundu Gerra 1919ko ekainaren 28an amaitu zen. Versaillesko Ituna sinatu zenean, Alemaniarekin lapidarioa izan zena, lau urteko landa borrokaren ondoren borrokak eragindako zoritxarren erantzulea.\nIlargiko lehen gizona\nApolo 11 Estatu Batuetako Apolo programako bosgarren misio tripulatua izan zen, eta gizakia Ilargira iristea lortu zuen lehen misioa.\nTxernobileko istripu nuklearra 1986ko apirilaren 26an izan zen, Ukrainaren iparraldean dagoen Vladimir Illich Lenin zentral nuklearrean. Une hartan SESBeko kide zela (Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna). Historiako istripu nuklearrik okerrena eta ingurumen hondamendi handienetako bat da.\nBerlingo harresia erorketa\nHarresia erori egin zen 1989ko maiatzean Austria eta Hungaria arteko mugak ireki zirelako; izan ere, gero eta alemanago joaten ziren Hungariara Alemaniako Errepublika Federaleko enbaxadetan babesa eskatzera.\n2001eko irailaren 11ko atentatuak, Espainian 11S zenbakiek ere ezagutzen dituztenak, Estatu Batuetan 2001eko irailaren 11n, asteartean, militante talde terrorista islamiar militanteak egindako lau eraso terrorista suizida izan ziren.\nTxampon eta billeteak heldu\nTxanpon eta billeteak 2002ko urtarrilaren 1ean sartu ziren zirkulazioan urte hartan euroa hartu zuten Europar Batasuneko 12 Estatuetan: Alemania, Austria, Belgika, Espainia, Finlandia, Frantzia, Grezia, Irlanda, Italia, Luxenburgo, Herbehereak eta Portugal. Euroak ekarri zuen aldaketa nagusietako bat subiranotasun monetarioaren lagapena izan zen, lagapen horrek handi samarra ekarri zion Espainiako ekonomiari.


Nashville, TN • Gorputz igurtzia eta NuRu masajea\nEsnatu eta SinG! Nashville da, haurra. Abestu ere zure hurrengo gorputzera bidean Nuru masajea igurtzi Nashville-n.\nNashville AEBetako Tennessee estatuko hiriburua eta hiririk jendetsuena da. Hiria ezaguna da bere country musikagatik eta noski, nuru masaje gorputz igurtziak. Probatu al duzu "Country Music Rub"? Txantxetan bakarrik .. edo .. ba al gara? :)\nBISITATZEKO UNERIK ONENA Apirila - Urria\n# 1 puntuatutako estudioa


Saint-Cézert - Wikipedia, entziklopedia askea.\nClaude BUTTO (2014-2020)\n43° 46′ 54″ N, 1° 11′ 40″ E / 43.781666666667°N,1.1944444444444°E / 43.781666666667; 1.1944444444444Koordenatuak: 43° 46′ 54″ N, 1° 11′ 40″ E / 43.781666666667°N,1.1944444444444°E / 43.781666666667; 1.1944444444444\nAucamville, Le Burgaud, Grenade eta Launac\nSaint-Cézert (frantsesez eta ofizialki: Saint-Cézert) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Garona Garaia departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an 423 biztanle zituen.\n2007an Saint-Cézert udalerrian erroldatutako biztanleak 341 ziren. Familiak 120 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 52 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.\n2007an 146 etxebizitza zeuden, 129 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 140 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 129 etxebizitza nagusietatik 104 bere jabearen bizilekua ziren, 19 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 39 etxek lau zituzten eta 73 etxek bost zituzten. 89 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 56 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 68 etxetan bat baino gehiago zituzten.\nSaint-Cézert udalerriko biztanleria-piramidea 2009an .\n2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 210 ziren, horien artean 159 aktiboak ziren eta 51 inaktiboak ziren. 159 pertsona aktiboetatik 149 lanean zeuden (84 gizon eta 65 emakume) eta 10 langabezian zeuden (2 gizon eta 8 emakume). 51 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.\n2009an Saint-Cézert udalerrian 123 unitate fiskal zeuden, 328,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.141 euro zen.\n2007an zeuden 10 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.\n2000. urtean Saint-Cézert udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 357 hektarea erabiltzen.\nLe Burgaud (3,0 km)\nLaunac (4,4 km)\nSavenès (5,4 km)\nBellesserre (7,0 km)\nBeaupuy (7,6 km)\nGrenade (7,9 km)\nPelleport (8,0 km)\nWikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Saint-Cézert\nOrriaren azken aldaketa: 19 uztaila 2016, 20:02.


Blog Hop Project: hala idazten juat nik blogian — Eibar.ORG | Eibarko peoria\nHemen zaude: Hasiera / Blogak / Garagoittiko Orakulua / Blog Hop Project: hala idazten juat nik blogian\nBlog Hop Project: hala idazten juat nik blogian\nOier Gorosabel 2014/07/04 08:19\nMikel Iturrian blogetik hartutako gonbidapena (hau bai hau meme bat egitteko modu egokixa, Iturri, nominaziño agresibo barik).\nBlogakin hasi nintzaneko beste irudi bat (arropa horigorrixekin ez baiña...).\nErreza dok, baiña era berian pizkat sakontzeko aukeria emoten dabena. Nik be egingo juat ba. Eta, gura dabenak, jarraipena emongotsa bere blogian, bere borondatez. Lekukua Iturrin mezu honetatik hartu juat: Blog Hop Project: blogean horrela idazten dut.\nLau galdera erantzutia dok kontua; hortxe doiaz ba.\nAurretik argittu bihar juat antxiñan Garagoittiko Orakulo hau bakarrik banekan be, denporiakin osasun arloko material guztia FisioLanTaldea blogera mobidu najuan, pazientien erreztasunerako, eta espeleologiako gauzak be ADES-en multiblogetan argitaratzen jittuadaz.\nOrduan: gaur egunian denpora gehixen osasun asuntuak jorratzen ibiltzen nok (izperringirako artikuluetarako gaixak, hor zihar topautako material interesgarrixak...). Kueben blogari, barriz, oso denpora gitxi eskintzen jetsat (justu-justu asteko partiakin corta/pega egittia dok, normalian). Orakulua, azkenik, beste gai guztiendako kajoia dok, eta maiztasun irregular xamarra erabiltzen juat. Ointxe momentuan... meme honi buruz idazten jiharduat :-P\nEz jaukat erreferente argirik. Genero bakarrera mugatzen ez naizen neurrixan, adabakiz adabaki “patchwork” ojala dok neuria; esango neuke iñolako blogik baiño, Toribio Etxebarria idazliak eragin nabela gehixen estilo aldetik.\nOrduan: ez nok gai nere burua iñokin konparatzeko. Gauzak etorri ahala idazten jittuadaz, kronika edo egunkari estiluan, eta formak asko zaindu barik (emoten doten azken errepasua akats ortografikuei zuzenduta egoten dok batez be –fallo garrafalegixak ez egitteko-).\nHasierakuak arrazoi bi zittuan: bat, arazuak berbatan formulatzia oso mesedegarrixa dala neretako. Horrekin 17 bat urtekin konturatu nintzuan, eta ordutik idazten juat (toka, juan dan aspaldixan). Beste arrazoi nagusixa utilitarixua dok: nabillen saltsan nabillela, “akta” pertsonalak gordetzeko ohitturia hartu juat (gerra zibilla, radixua, irakurketak, speleo, fisioterapia...).\nHasieran idazteko motibuak hórrek izan zittuan. Baiña... argitaratzeko motibuak? Diferentiak zirala esango najeukek, garrantzitsuenetako bat exhibizionismo hutsa. Izan be, zertarako hamen argitaratu hórrek guztiak? Ixilpian be, bardin-bardin idazten jarraittuko neukez...\nEibar.org-eko aittabitxixak, baiña, blog bana erregalau jeskuen oin dala 10 urte. Zerekin bete? Naturalena nere idazkixetatik aukeratzia izan zuan (dana ezin da argitaratu), ordurarte pribauan erabillittako hori erakutsitta.\nGerora, bai, gauzia pizkat aldatu egin dok: blogakin hastian, idazteko joko horretan hirugarren elementua sartzen dalako, irakorlia. Harrezkero, nere bitakora pertsonalian publikuari espreski zuzendutako idazkixak ugaldu egin dittuk.\nEsandako moduan, bitakora pertsonal bat jarabixat; antxiñan papelezkua zuan, eta ordenadore portatilla erosi nebanetik (2001 inguruan?) word dokumentu bat dok, momentu honetan 666 pajina dittuana (ene! esangura kabalistikoren bat ete?). Atzetik aurrera idazten juat, hau da, lehelengo apuntiak dittuk barrixenak, eta azkenak zaharrenak (2003kuak, ointxe begiratu juat –nun ete dagoz zaharraguak??-). Dana dala, lehelengo 16 pajinak (joder! ez neban uste hainbeste ziranik) adabakixak baiño ez dittuk, erdi idatzittako gauzen kaosa. Batzu urtiak jaroiek hor, bestiak ostera hasi eta di-da amaittu, fetxau eta artxibatzen jituadaz. Eta gairik ez dakatenian (izperringirako artikuluak, esate baterako) nahikua dok bertoko hari bat hartu eta tiratzen hastia.\nLehenago be esan dot: etxata gustatzen iñor seiñalatzia, gogoz kontrako idazki bat egitteko. Beraz, Iturriri kopixauta, “pentsatu dut egokiena izango dela hemen bertan esatea nahi duenak jarraitu dezala memea. Polita izango litzateke norbaitek jarraitzea... eta bestela, ba zer egingo diogu!”.


Beltranek musika berria eta hots zaharrak nahasi ditu — dantzan.eus\nHemen zaude: Hasiera › Hemeroteka › Beltranek musika berria eta hots zaharrak nahasi ditu\nBeltranek musika berria eta hots zaharrak nahasi ditu\nEgunsentian hasi eta gauera arte iristen den bidaia bat egin du Juan Mari Beltranek Hots-larretan izeneneko disko berrian. “Egun bateko momentu ezberdinak irudikatzeaz gain, leku ezberdinetan ere kokatu naiz”, adierazi zuen atzo diskoaren aurkezpenean. Horiek horrela, naturako soinuak, eguneroko bizitzan entzuten direnak, eta baita herriko plazako giroa ere islatu ditu musikari donostiarrak bere azken laneko 18 abestietan. “Kasu batzuetan, grabadora jarrita utzi dut gauean zehar, gero benetako soinuak erabili ahal izateko”, onartu zuen, txorien txioak eta pottoken hotsak benetakoak direla erakusteko.\nMarta Esnaola / Ruben Plaza\nOinarrizko hirukotea osatu du Errege Beldarekin (akordeoia) eta Ander Barrenetxearekin (txalaparta, perkusioa eta ahotsa) batera osatzen duena-, beste artista ba-tzuen, baina beste hainbat artisten laguntza izan du. Esaterako, Peio Ramirez aritu da txeloarekin; Aitor Beltranek, txalaparta, harmonika, perkusioa eta ahotsa erantsi dizkio taldeari; Mikel Irazokik baxua jo du; Andoitz Antzizarrek, trikitixa, eta Gema Inesek gitarra eta ahotsa jarri ditu. Produkzioan, berriz, Juan Mari Beltranen azken sei diskoetan bezalaxe, Suso Sáiz aritu da aginduak ematen.\n“Musika berria egin dut, baina hots zaharrak agertzen dira diskoan”, azaldu zuen Beltranek, jada dozena bat disko baino gehiago dituenak. Izan ere, historiaurreko soinu bat ekarri du: Isturi-tzen aurkitutako xirulak kopiatu ditu berea sortzerako orduan, putrearen hezurra erabiliz, eta tresna historiko horiek bezala fun-tzionatzen duela gaineratu zuen. Bestalde, lehenago egindako bi grabaketa erabili ditu. Lehenengoa, Astitzen kokatzen den Mendukilo kobazuloa girotzeko egindako grabazioa da. “Taupaden sentsazioa ematen zuen, eta erabilgarria izan da disko honetarako”, argitu zuen. Bestalde, Chillida Lekun udako solstizio batean egindako grabaketa ere erabili du. “Eskultura bat jo genuen, barruan sartuta, eta oso harro gelditu ginen sortu genuen musikarekin, kanpai hotsen an-tzekoa”.\nikuskizunetik sortua Disko honen ideia nagusiak Musika Hamabostaldiaren eskaera bat izan zuen oinarri. “Zerbait berezia egiteko eskatu zidaten, eta eginda neuzkan melodia batzuk lotzen hasi nintzen, horretarako hari bat erabiliz”, adierazi zuen. Horrela, musikari Kukai dantza taldeko bi partaide gehitzea erabaki zuen, ikuskizunean dantza zezaten, eta baita poesia errezitatzeaz arduratuko zen gidari bat ere. “Ikuskizunak ez ditu aldaketa handiak jasan disko bilakatzerako orduan, hari bera jarraitu dugu”, baieztatu zuen Beltranek. Hala ere, testuak ez dira errezitatu atzo aurkeztutako lanean, baina liburuxkan guztiak datoz.\nZuzenekoei dagokienez, talde guztia batera ikusteko aukera egongo da Oñatiko Santa Ana an-tzokian, hilaren 19an. Hurrengo hitzordua 2015eko maiatzean izango da, Donostiako Kursaal Auditorioan. Hala ere, oraingoz formatu txikiagoan arituko dira kontzertuetan, beren promozioa datorren astean Galizian hasiko dutelarik.\nJuan Mari Beltran musikaria, atzo, Donostiako Alde Zaharrean.


Lenny (filma) - Wikipedia, entziklopedia askea.\nFilm biografikoa, flashback film , LGBTeei buruzko filma eta film dramatikoa\n[[Kategoria:Julian Barry idatzitako filmak]]\nDustin Hoffman (Lenny Bruce)\n[[Kategoria:Rashel Novikoff antzeztutako filmak]]\n[[Kategoria:Jan Miner antzeztutako filmak]]\n[[Kategoria:Kathryn Witt antzeztutako filmak]]\n[[Kategoria:Marvin Worth ekoitzitako filmak]]\nLenny 1974ko Bob Fosse estatubatuar zinema zuzendariaren biografia filma bat da. Dustin Hoffman eta Valerie Perrine aktoreek antzeztu zuten. Filmak Lenny Bruce (1925-1966) estatubatuar umoristaren bizitza kontatzen du.\nSei Oscar Sarien izendapena jaso zuen, nahiz eta bat bera ere irabazi ez izan. Canneseko Zinemaldian Valerie Perrine aktoreak Emakumezko Aktore Onenaren Saria irabazi zuen, kategoria horreako BAFTA Saria ere irabazi zuelarik.\nLenny Bruce (Dustin Hoffman) umoristaren bizitza kontatzen da, taula edo eszenatoki gainean zuen berehalakotasunerako talentua eta sormenari esker AEBtako historiako umorista onenatzat jo ohi dena, bere lehen urratsetatik hasi eta bizitza eta familia azaleratzen dira. 1950-1960 hamarkadetako AEBtan bere umore libertario eta satirikoak estatubatuar umorista belaunaldi oso batek adierazpen askatasuna izan zezan lagundu zuelarik. Zoritxarrez, apurka-apurka konplexu mesianiko bat garatzen hasi eta bere buruaren suntsiketa lasterketa bati ekin zion, 1966ean morfina gaindosi baten ondorioz hil zelarik.\nRashel Novikoff: Izeba Mema\nLenny filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)\nBob Fossek antzeztutako filmak


KIRURGIA BARIATRIKOKO ETA NUTRIZIOKO ERIZAINEK ARRAKASTA IZAN DUTE GASTEIZEN IZANDAKO KONGRESUAN - Osaraba\nKIRURGIA BARIATRIKOKO ETA NUTRIZIOKO ERIZAINEK ARRAKASTA IZAN DUTE GASTEIZEN IZANDAKO KONGRESUAN\nDuela gutxi Gasteizen izandako Kirurgia Bariatrikoaren Kongresuak izan zuen Erizaintzarako atal berezi bat, eta gainera, garrantzi handiarekin. Arabako Unibertsitate Ospitaleko bost profesional aritu dira urte osoan zehar jardunaldiak antolatzen, osasuneko arlo garrantzitsu horretan erizainen lanari buruzko eztabaida egiteko.\nKongresu honen prestaketan buru belarri lanean aritu diren erizainak hauek dira:\nBlanca Serrano, Nutrizioko kontsultako erizaina\nMiren Fernandez de Gobeo, 2. Solairuko ebakuntza-gelako gainbegiralea\nOiane Martin, Nutrizioko erizaina\nCarmen Elvira Gómez-Miranda, Endokrinoko kontsultakoa\nRemedios Hilera, 2. B eta C-eko gainbegiralea\nAUO-k lan hauek aurkeztu zituen: Blanca Serrano-ren “Kirurgia bariatrikoaren zirkuituan erizainaren lanari” buruzko komunikazio bat; Nutrizio, Ebakuntza-gela eta ospitaleratze zerbitzuen beste komunikazio bat, “Ebakuntza egin aurretik pisua galtzea: dieta versus baloi intragastrikoa” izenekoa; beste bat “Ospitaleratu eta ABU-ko alta jaso arte kirurgia bariatrikoaren prozesuan sartuta dauden profesionalek dituzten arriskuen pertzepzioa”; eta azkena “Kirurgia bariatrikoaren osteko zainketak eta aholkuak”.\nGainera, Batzorde zientifikoko kideen, Estíbaliz Cristóbal eta David Miguel, laguntza jaso zuten, ahaztu gabe AUO-ko lankide guztiena.\nKongresuaren egitaraua egiteko erreferentziako ospitaleekin jarri ziren harremanetan kirurgia aurretiko eta ondoko dietei, ebakuntza gelako eta orokorrean kirurgia bariatrikoaren zirkuituan erizainaren lanari buruz hausnartzeko.\nBesteak beste, Bartzelona, Madril, Sevilla eta Iruñeko profesionalak egon ziren kongresuan, non ponentzia garrantzitsuenetariko batek aztertu zuen psikologoaren lana diziplina askotariko prozesu asistentzial honetan.\nPazienteekin mahi-inguru bat ere antolatu zuten, zeinean David de Jorge sukaldariak parte hartu zuen bere kasua azaltzeko.\nTalde hauen eguneroko lana nutrizioko kontsultan hasten da. Han ikerketa egiten dute inkonpatibilitateak baztertzeko. Hori dela eta, garrantzia handia dauka dietari buruzko inkesta on bat egiteak, azturen heziketarekin hasteko, eta disponibilitatea ona bada, zehazten da nor den hautagaia itxaron-zerrendara pasatzeko ebakuntzaren zain.\nHala ere, erizainek aipatzen dute kirurgia prozesuaren zati bat dela. Era berean aitortzen dute pazienteak zailak direla maneiatzeko, bestelako patologiak izan baititzakete. Hori dela eta, beharrezkoa da profesional guztien hobekuntza-ekintzak eta nutrizioaren inguruko hezkuntza bat. Azkenik, garrantzi handikoa da gero kontrolak eta aztura onak mantentzea.\nNext story OSAKIDETZAKO ESTRATEGIA: LANGILEEN PROTAGONISMOA ETA INPLIKAZIOA\nPrevious story AUO-K JASO DU ODOL-EMATE ALTRUISTAREN SARIA