183 zenb. 1970, • Otsailak 28\nBIZKAIA, Amabosterokoa, 4\nXVIII-gn. urtea. 183 zenb. 1970, Otsailak, 28.\nDei zoli bat\nErri batek programa bat egiten dauanean, erri bat estrukturatu eta eratu nahi danean, bizitzearen alderdi eta adar guztiak artu behar dira kontuan. Horrexegaitik agertu dira gaurko estaduetan ministerioak: gobernazinokoa, burdin-langintzakoa, lur-langintzakoa, irakaskintzakoa, eta abar. Espainian, uste dot 18 dirala. Izan bere, gure gaurko gizarteari erantzun taxuzko bat emoteko erarik onenak dira egitura* horreek, baldin erri bakoitzaren apartekotasuna onartzen badabe, erri bakoitzak bere izakera berezia* dauka ta.\nGaur egun, eraketa honetan, irakaskintza arloak garrantzi andia artu dau, eta egunetik egunera gorantza doa garrantzi hau. Urtetik urtera gehitzen da irakaskintzarako presupuestua.\nEta ez da zuhurregia izan behar, irakaskintzeak erri bat osotzean garrantzi andi andia daukala ikusteko. Erri batek, aurrera egin gura dauanean, derrigorrezkoa dau irakaskintza arlo hau taxuz* burutzea.\nElburu* honeekaz eta gure erriari gaur dagokion kulturea eta erantzuna emon nahirik sortu dira ikastolak hor hemenka. Beste arazo bat da elburu hori betetzen daben ala ez ikustea, edo baldarka bakarrik betetzen dabela ikustea; baina horretara jo gura dabela ezin ukatu.\nIkastola honeek arazo gogorrak ekarri ditue; ekonomia alderditik, pedagogia alderditik, lokalak dirala, andereñorik ez dagoala, eta abar. Oraingoan, azkenengo honeri oratu* gura neuskio.\nOrainarte, eta oraindik orain bere holan gertatzen da, ikastolarako andereño bat behar dabenak, gazteleraz esaten dan bezala, "a salto de mata" ibili behar dabe, andereño dalako hori bilatzeko. Eta halako neska bat, euskeraz dakiana eta magisterioko ikasketak amaitu dituana, ez dakit non tokitan dagoala entzuten dabeneko, berehala*, derrigorrak beharturik, neska horrengana joaten dira, neska horrekin itz egin eta kito. Jokaera honek arazo andi baino andiagoak dakaz, andereñoen egokitasunaren aldetik batez bere. Eta sarritan, larriagoa dana, ikastola batzuek ezin zabaldu edo itxi egin behar, andereñorik ez dagoalako. Beraz*, alderdi batetik egokitasun mailan arazo bizi bizi bat badago, beste alderdi batetik, eta lehengoaren gainera, jenderik ezaren arazoa ez da txikiagoa.\nArazo hau ikusirik, dei zoli bat euskal gaztetxo eta gazteei, euskal solo horretara begirada bat egin daien eta ikusi daien, beste arazo batzuen artean (irakaskintzea ez da bakarra), andereño eta maisuen premina gorria dagoala, erritik sortutako andereño eta maisuen premina larria. Eta premina hau ikusirik (ez bakarrik ikastolei begira, beste eskola eta bigarren mailako erakundeei begira be bai) arazo horreri oratu egin behar jakola; aurretiaz jakinik, lan gogorra dala, lan andia dala egiteko dagoana, eta sarritan ez dala "positiboa" izango diru aldetik. Baita dehadar bardina gurasoei bere: ahalegindu daitezala, euren seme-alabei arazo honeek ikusi eragiten (aukeramenak, personala izan behar dauala kontuan eukirik), nahiz eta beste karrera batzuek egitea "positiboagoa" izan eta, beste bide batzuek artu ezkero, diru eta fama gehiago lortu.\nUste dot, dei zoli hau erriarena dala, situazino eta arazo batzuen dehadarra. Bestalde, persona batek profesino arazoa planteatzen dauanean (eta taxuz planteatu behar dau, ezkontza arazoa planteatzen dauan besteko seriotasunaz, esate baterako), situazino bateri begira planteatu behar dau. Nire eritxiz, persona bakoitzak bokazino bat dauka, bokazinoa ez baita* abade, monja edo fraileen monopolioa. Eta bokazino hori ez da gau baten sentitzen dan aparteko dei berezi bat. Bokazinoa erriaren dei bat da, munduaren aurrean planteatu behar dana. Bakoitzak, bere munduaren aurrean eta aurrean daukan errealidade hori aztertuaz, erantzun bat emon behar dau, ahal badau (bokazinoaren bigarren elementua). Beraz*, ahalmen batzuek eta beharrizan batzuek osotzen dabe bokazinoa.\nLan andia da eta zabala, arlo honetan agertzen jakuna; eta horretarako, beharrezkoa da jendea gertatzen joatea, kultureak garrantzi andia baitauka* erri baten indartzean. Horregaitik, ba, dei zoli bat euskal gaztetxo, gazte eta gurasoei: Beharrizan larriak dagoz; eta jendea gertatzea da biderik zuzenena, beharrizan horreei erantzun patxadazko bat emoteko. Tituluak ez deutsee nortasunik emoten personei eta erakundeei, baina beharrezkoak dira.\nEgia esan, izkuntzak beharrezkoak dira; eta, eurak ikasita, gehiago irabazten da eta trankilago bizi leiteke. Baina hori ote da gure erriak behar dauana? Sekretariak, pilotuak... behar ote dira? Behar, behar..., danak; baina jerarkia bat derrigorrezkoa da. Etxe baten, oheak falta dirala, labadora bat erostea aldrebeskeria bat iruditzen jat.\nJUAN ANTONIO ARAMBURU\nEjerzizio Espiritualak urtean behin egiten dira errian. Oraindik oraintsu arte, ifernu ta deabruaren gain berba egiten izan da, gutxi gora-behera. Orain gauzak zerbait aldatu dira. Baina orain be, ejerzizioak planteamentu barik edo planteamentu serioso barik egiteko arriskua dago. Eta honetara be, alienatu egin leiteke erria. Gure ustez, ejerzizioak egitera doazanak eurak aukeratu behar leukeez, zelanbait, gaiak, erea eta izlariak.\nGanguren taldeko zuzendaritzea barriztua izan da. Mendigoizale honeek, menditik ibilketak eta holakoak antolatzen ditue. Dana dala, mendigoizale talde honek beste gauza batzuek bere egin leikez, ondo gainera. Ez dogu uste, talde horren zeregin bakarra, mendira igonda, aizea artzea danik.\nKoralean krisis gogorren bat sortu da, eztabaida batzuek izan ondoren. Eztabaida honeek, igazko Santagedetan eta aurtengo Gabonetan "Los Mitos"-ekin nahastean egindako jaialdian erne ta gogortu ziran. Orain, neska abeslari bi taldetik kanpora bota ditue, botazinoak egin ondoren. Hau ikusirik, Koraleko bost onenetarikoak alde egin dabe abeslari talde horretatik.\nBengoetxeko auzunean, zementu fabrika bat egitekotan ei dabiltza. Bertako bizilagunak firma bila asi dira, asmo hori galerazo guran, era horretako lantegiak jendea bizi dan ingurutik urrun egin behar litzakezala adierazoaz.\nEliza barria egiteko antolaketak aurrera ei doaz. Ez da berehala* egitekoa eliza hori!\nJabier Agirreamalloa abade jauna, esku lanean asi da "Angulo"-ren lantegian.\nAzkenengo urteotan sarritan entzun dogu, gure baserriak utsituten doazala, lanik asko ta dirurik gutxi emoten dabela ta. Honen kontra altzatu dira batzuren batzuek, baserria aurrera atera guran.\nGure eskualdean* Elorrio dogu ekintza horretan nagusi. Azkenengo urteotan, bost bat mila makatz landara sartu dira bertan.\n"Extensión Agraria"-koak antolatuta, irakastaldi batzuek emon dira, makatz zuhaitzak zelan inausi* jakin erazoteko. Irakastaldi honeek aste bitan banatuak izan dira: lehenengo astean teorikoak eta bigarren astean praktikoak.\nGarai, Berriz eta Elorrioko 40 bat nekazarik jarraitu ta amaitu ditue irakastaldiok.\nBi ta iru miloi peseta aurreratuko deutsez Bizkaiko Diputazinoak Berriz eta Elorrioko Aiuntamentuei, eskola barriak jasoteko. Baita beste miloi bat, Ermutik asi ta Mallabitik zehar Gomezeagaraino doan bidea konpontzeko.\nBerrizko jaiak amaituaz batera asi jakuz Abadinoko San Blasak. Ospe aundiko jaiak nekazarien artean. Aurten bere, solorako tresna ta makinen azoka* egon da. Jai egun guztietan, gau ta arratsalde, idi probak eta soinulariak egon dira. Aurtengo idi probetan, Lasarteko Korta gelditu da lehenengo, Berrizko Antzuaren aurretik.\nDurangoko Jose A. Egileor, 18 urteko mutil gazteak, otsailaren* 8-an, mendirantz urten eban, Alluizko Atxaren Labargorri tontorrera igon guran. Igoera hau gatxenetariko bat lez ezagutzen da, 6 gn. mailakoa. Tontorrera eltzerakoan, orman egoan egurrezko tako zahar bat apurtu ei jakon eta amildu egin zan. Igande arratsaldeko bostak inguru ziran. Urrengo egunean bere bila urten eben, baina ordurako ilda egoan.\n27 miloi t'erdikoa da Durangoko Aiuntamentuaren aurtengo urterako presupostua.\nDurangoko "Tabira Mendi" alkarteak, martxoaren 15-erako dauka antolatuta bere ileko urteerea. Urteera hau Ayako Aitzak deritxoen mendietara izango da, Oiartzungo lurraldeetan. Honazkoan Donostian geldituko dira, egun horretan Bilboko Athletic eta Real Sociedadek jokatzen dabe ta.\nAurreko ANAITASUNA-n esan genduanez, Durangoko Aiuntamentuak galerazo gura izan dau, Izurtza aldean lantegi bat jasotea, inguruko jendearen osasunarentzat kaltegarri izango zala ta. Halan ta guztiz bere, lantegia eregi* egingo da; baina aldakuntza batzuek egin beharko dira, alboko bizilagunei kalterik ez egiteko.\nOtsailaren* 14 eta 15-ean, Elorrioko "Jolas Leku" dantza tokian "Unai" bikotea egon zan abestuten. Bikote honek, igaz Eibarko Euskal Abeslarien Txapelketan, lehenengo saria atera eban.\nOtsailaren* 14-ean, Ermuko "Arce" alkartearen babespean, jaialdi bat egin zan. Bertan agertu ziran era guztietako abeslariak, lehengoak eta oraingoak.\nEuretariko batzuek honeexek izan ziran: Jose L. Orozko, Natxo de Felipe, Txomin, erriko talde batzuek, eta abar.\nBakixako kofradiak bere jaiak ospatu ditu. San Sebastian egunean, urtarrilaren 20-an, meza errikoia itzaldi jatorragaz eta Orominoko "Danok Bat" ezpata dantzariak. Ilunkeran erromeria, "Bakixa" dantza tokian. Eguna oso ederto igaro zan. Urrengo igandean, ilaren 25-ean, goizetik, karroza ibilketa alaia, txistu ta guzti. Halako deiarekin nor gelditu etxean? Amar t'erdietan, mezea, txistulariekin batera abestua. Sermoia, garratz eta argi. Zotin batzuek somatu ziran, eta bekoki ilunak bere egon ei ziran. Aspaldiko partez poztu ginduzan itzaldi harek; eta igandero bere, holako meza bat gura geunke.\nOndoren, erriko zazpi ezpatadantzari talde. Danak batera, sei dantza eskaiñi* eutsoezan han alkartuta egoan sei kofradietako jendeari. Saioa amaitzeko, "erreglak". Ez da behingoan galduko erriko aurresku hau. Alkartasun giroari jarraituaz, neska-mutil bikoteen arineketea, umeen abestaldia eta Arroita, Imanol eta Iñakiren bertsoak. "Epertargiak" abeslari. Gaztetxo eta gazte mordo baten dantza, kantu ta santzoekin* amaitu ziran aurtengo jaiak. "Agur eta urrengoarte" irakurten zan kartel aundi baten.\nZer jazoten jako gurasoen alkarteari urte batetik honantz?\nEz da ezer askorik egiten; edo egiten dan apurtxoa, gogo gutxigaz ta erdizka. Hauxe ikusi dogu, behintzat, Inazio Otaduiri egindako azken omenaldian: prestaera gutxi eta berotasun gutxiago.\nHolan segitzekotan, oba litzake alkartea desegitea. Bestela bildur gara, jendea engainatu bakarrik egiten ez ote dan, alkartearen bidez zeredozer egiten dalakoan. Horren ordez, arduratu ta berotu daitezala, ta sartu jende barria lanerako gogotsua. Ta ekin, ba dago non eta. Esaterako, eskolak, urak, omenaldiak, zaharren preminak, umeenak, eta abar.\nJendearen eritxiak jakiteko, erri guztietan inkesta* sakon bat egin ondoren, Arratiko Erri Gaztediko arduradunak aurtengo gazteen ejerzizioak gertatu dabez. Itzaldiak nok emon bere, auteskunde* bidez erabagi dabe. Aurten, iru abadek eta seglar bik izango dabe zeregin hau. Hau ta gehiago bere egin beharko da Arratiko gaztediari buruz, erromeria ta "whisky" tokietan bakarrik bihotza jarrita dauken artean.\nBeste alderdi batetik, abadeak erritarrekin batera asi dira eliz arazoak arakatzen*. Ea Arratiko elizea, abadekeria usaina itxiaz, giro erritar baten abiatzen dan!\nAlemania: Nazino bat, Estadu bi\nEuroparen gaurko korapilorik aundienetariko bat, Alemaniaren egoera da. Egia esan, Alemaniaren batasuna ez da izan antzinakoa. 1803-an, Alemania 112 estadutan zatituta egoan. Germaniar Federazinoa Bismarck-en denboran batu zan, 1871-n.\nAlemania, 1945-eko maiatzaren 8-an, bere nortasun politikoa galtzen ebalarik, aliaduen menpean jausi zan. Bigarren Gerra Aundiaren bukaeran* ginan.\nBerlingo Agiriak (1945-eko ekaina*) eta Postdamgo Itunbenak* (1945-eko abuztua) okupazinoko lau zatitan banandu eban Alemania. Rusiaren eta mendebaleko* iru aliaduen (Estadu Batuak, Bretaina Aundia ta Frantzia) arteko alkar ulertu ezinak eta, batez be, gerra otzaren asierak ekarri eben Alemaniaren benetako zatiketa. 1949-an, Estadu bi jaio ziran: Alemaniar Errepublika Federala, mendebaleko iru aliaduen zatiak osotua, ta Alemaniar Errepublika Demokratikoa, sobietarren okupazinoko zatia. Berlin, antzinako uriburua, Alemaniar Errepublika Demokratikoan aurkitzen da, ta gaur be lau zatitan bananduten dauan "status" berezi bat dauka. Sobietarren zatia, 1961-ean jarri zan-arresi* ospetsua dala bide, beste irurakandik bananduta dago.\nAlemaniar Errepublika Federaleko oin-legea, 1949-ko maiatzaren 23-an atera zan. Mendebaleko aliaduak, 1955-eko maiatzaren 5-ean, Alemaniar Errepublika Federalaren askatasuna ta buru-jabetasuna aitortu ta N. A. T. O.-n artuaz, okupazinoko estatutua kendu eben. Alemaniar Errepublika Federala amar Estadu, edo Lander, federatuk osotzen dabe, bakoitzak bere Konstituzinoa, Parlamentoa ta Ejekutiboa izanik. Gobernu Federalaren egonlekua, Bonn.\nAlemaniar Errepublika Demokratikuko Konstituzinoa 1949-ko urrilaren 7-an atera zan, 1968-ko apirilean referendum baten bitartez Konstituzino barri bat onartuaz. Gobernua, Pankow-en (Berlinen) dago.\nAlemania: Nazino bat Estadu bitan. Halan esan dau Brandt Kanziller federalak, oraindik oraintsu, Parlamentoan, "Nazinoaren egoerari" buruzko itzaldian. Baina lehenago Ulbricht-ek (Alemaniar Errepublika Demokratikuko buruzagiak) horixe berori aditzera emon eban, Estadu bien arteko Alemaniar Konfederazinoa proposatu ebanean.\nDemokristinauen aginte luzean (Adenauer-Erhard-Kiesinger), Estadu biak batzea elburu* sakratua izan da. Brandt, lehenengo kanziller sozial-demokrata, jomuga* horretatik aparte dabil.\nNazino bereko Estadu biak, itunben* orokar* baterako alkarrizketak asteko asmotan dira. Brandten eritxiz, alemaniar estadu biak, nazino bereko zati bereziak izanik, ezin ditue izan eta ez ditue izan behar nazino arteko legediaren arauzko artuemon diplomatikoak, ze nazino bat bakarraren barruan ez dago nazino artetasunik. Nazino artetasunaren posibilidade bakarra nazino ezbardinen artean baitago*. Brandtek, ba, onartzen dau Alemaniar Errepublika Demokratikoa, baina bere nazinoaren zati lez.\nUlbrichtek alkarrizketak asteko gertu dagoala esan dau, baina nazino arteko legediaren arabera* errekonozimentua eskatuaz. Puntu honetaz Bonneko Gobernuak ezetz dino. Dana dala, ogei urteren buruan kanziller federal batek gauzak argi ta garbi agertu ditu. Ez da gutxi Estadu bien bat egitea noiz? Geroak esango dau.\nGabon egunean espetxean egon ginan gu\nZihurtasun guztiarekin ezin geinke esan. Baina, joan dan gabon egunean, Basauriko espetxean 34 euskaldun egon ginan, Burgosen 24, Villafranca de Camposen 3 (irurak abadeak), Carabanchelen 10, Zamoran 14 (danok abadeak), Jaenen 13, Palencian 7, Puerto de Santa Marian 1, Ocañan 2, Cordoban 1. Beste toki batzuetan bere, ba ginan gehiago.\nDeklarazino batzuei buruz\nMadrileko Ikastetxe Nagusiko zuzendari dan Botella Lluria jaunak, honako hau jaurtigi dau: "Sendagintza ikasten diharduen bigarren eta irugarren mailako ikasleen oporra, opor politikua izan da".\nBotella jaunak, holako deklarazino bat egiteko, arrazoi sakonak izango zituala uste dot; osterantzean, bereak bai izango zirala deklarazino politikuak!\nBaina, aurrera jarraiturik, zalantzan* jarri gaituan beste hau be irakurri dogu. Madrileko Ikastetxe Nagusian ikasten dabilen ikasle bakoitzak, 33.000 peseta ordaindu behar ei dauz; eta 33.000 peseta horreetatik, ikasleak berak 3.000 peseta baino ez ei ditu ordaintzen. Hau, ikasle bakoitzak 30.000 pesetako beka bat artuko baleu legez da, Estaduak bakoitzagaitik 30.000 peseta ordaindu behar baditu.\nEta oraindik behiago: "Unibersidadeko zuzendariaren zeregina, diru hori alferrik galdu ez daiten, zuhur jokatzea da".\nNik behintzat, orainarte, ez neban uste Unibersidade bateko zuzendari baten egitekoen artean holakorik egoanik. Kontable bihurtu ote jakuz ba? Ala ez ote da euren ahalegin guztien jokabidea, gizon kontzientziatuak egiten saiatzea*?\n"Zeuk be zeure eritxia emoteko eskubidea dozu". Hauxe dino "Codorniz" aldizkariak. Ba, eskubide horreri oraturik*, neure eritxia azalduko deutsuet.\nNire ustez, Botella jaunak egin dauan planteamentua ez da bape zuzena. Nik neuk, beste era honetara egingo neuke.\nLehenengo ta behin gogoan artu daigun, ikasleen ikaskintzak ordaintzeko eralgiten* diran 30.000 peseta horreek ez dirala Estaduarenak, gizartearenak baino. Eta gero ikasle horreek, euren ikasketak amaitu ostean, diru hori eta gehiago be bai, gizarteari berari bihurtuko deutsoela ordainez, "jokoak" horrela jarraitu daian. Gizarte barruko jokoak honelakoa izan behar dau edo behar leuke. Gaur zeuk emoten deustazu, eta bihar neuk emongo deutsut. Eta hau holan izanik, Unibersidadeko zuzendari baten eginkizuna ez litzake diru kontuak artzea izango, gizonari gizon egiten laguntzea baino.\nGure inguruko beste erri txiki askoren antzera, Aulestia bere txikituten doa, bizilagunei begira jartzen bagara behintzat. 1860-an, 1.419 bizilagun zituan. Harrezkero, gutxituten etorri gara, eta gaur 973 bakarrik gagoz errian. Honeetatik, ehuneko sei inguru Ipar Amerikan artzaintzan dabiltza, euren guraso, etxe, erri ta lagunakandik urrun. Euskalerria maite izanarren, bizibeharrak eraginda joan ziran erbestera. Baina ez danak, euretariko batzuek berton be bizibide politak eukezan eta.\nLantzean behin etorten jakuz batzuek, gugaz egotera. Sarritan, egonaldi laburrak egiten ditue eta atzera buelta. Honeen artean, ba dira ezkongaiak eta baita ezkonduak bere.\nBizilagunez gutxituarren, gure erria azten doa. Orain bere, etxe barriak egiten dihardue: erri aldean bat, eta Telleria baserriaren ondoan beste bat. Iru talde ditugu errian, etxegintza lanerako gertatuta dagozanak. Ba dauke nahiko lanik, bai etxe barriak egiten, bai zaharrak dotoratzen.\n«Euskerazaleak» alkartekoak batzar nagusia ta auteskundeak* egin ditue, otsailaren* 1-ean. Ez da ezer aldatu esandakoetatik.\nKantariak ezin dabe ezer eskaini* uriburu nagusietan. Ez da erraz horretarako baimenik lortzea.\n«Ez dok amairu» talde osoak grabaturik, disko aundi bat agertuko da laster.\n«Enarak» kantariak, Donostiako jailekuetan abestutekotan dira. Jaiak artzea mesedegarri jaku, baina ezin dogu...\nMikel Laboak, Bertolt Bercht-en poesiak kantuz argitaratu ditu.\nGailegoak Biblia ta beste eliz liburu behinenak euren izkuntzara itzuli ditue azken egun honeetan.\nLur editorial etxeak Natxo kantariaren abestiak inprimatu ta eskainiko deuskuzala entzuten da. Natxo hau, "garian" dago.\nBaso aizkolariak (gehienbat nafarrak) asi dira Frantziako Alpes eta Ahuñemendietara joaten. Amar bat ordu egunero lanean egin ondoren, ilean 12 edo 14 mila peseta irabazten dabez, joanetorri, egote ta jatekoa dohan* dituelarik. Aurten 400 bat joango ei dira —beste urteetan baino gutxiago— iru-lau ilabetetan lan latz horreri ekitera.\nDebako errian itzaldi bat emon eban Aldabatreku jaunak "gizonaren lehen historia"-ri buruz, Deba inguruko lezetan aurkituriko lorratzei* jarraituz.\n«Jaunaren Deia» izeneko liturgiazko aldizkariaren 29 gn. alea agertu barria da. Gai interesgarriak dakaz, eta euskera batuan egina da. Eskatzekotan, Lazkanora, Aita Beneditanoei.\nHerri Gogoak antolaturik, euskal aditzari buruz sariketa bat eratu da. Saria 100.000 pesetakoa izango da, era honetan zatitua: 75.000 peseta lanik onenarentzat, eta 25.000 peseta epai mahaikoak lanen osotzea egin daien. Lanak bidaltzeko; Herri Gogoa, Apartado 747, San Sebastián.\nHerri Gogoa argitaratzaileak aditzen emon deutso Euskaltzaindiari, begi onez ikusiko leukela epai mahaikoak jaun honeen artetik osotzea, eurok sariketan parte artzen ez badabe: Lafitte, Mitxelena, Villasante, Lekuona, Iraizoz, Akesolo, Irigarai eta Mendizabal. Imanol Berriatua 20 urte baino gehiagotan lan honetan dabilena, ez da proposatzen mahairako. Gero negar egiten da "indar gutxi daukagu" esanaz, daukaguzanak haintzat artzen ez ditugularik!\n«Gazte» izenburuarekin Erri Gaztediko ekintzaileak argitaratzen daben aldizkariaren 16 gn. alea agertu barria da. Multikopistaz dator, estudio ausartekin* ornidua ta euskera batuan idatzia.\nLezoko errian, Gipuzkoan, Gaztediaren Astea antolatu dabe JOC eta "Ongarri" taldekoak, joan dan urtarrilean. Itzaldiak honetaraxe eratu dira: "Cultura popular vasca", Antonio Lekuonak, euskeraz. "Responsabilidad política y cristiana", Balenziagak, erderaz. "Relación padres e hijos", Mikel Baldak, erderaz. "Sexualidad", Angel Irigaraik, erderaz. "Euskal musikea", Mikel Laboak, euskeraz. Itzaldiok ikastolan emon ziran.\nBeasainen, euskal liburu ta diskoen erakusketa bat izan da urtarrilaren bigarren igandean*, "Usurbe" zinemako atarietan. Bertan parte artu ebenak: Artza anaiak, Bandres albokaria, Oskarbi taldea, Estitxu ta Egurrola kantariak.\nItzaldi batzuek debekatu egin ditue Bilbon, Santiagoko gaztediak parrokiako saloian antolatu dituanak. Lehenengo itzaldia urtarrilaren 31-an izan zan, Aresti, Lizundia ta Kintana jaunak eskainia*. Gaia, euskera batua. Entzule asko, gehienak gazteak. Ondoren, poliziako batzuek parroko jaunarekin egon ziran. Holako itzaldiak egiteko baimenik lortu ez zala ta, ezin zirala egin esan eutsoen. Orain gazteak baimen bila asi dira.\nSanta Agedaren koplak Euskalerriko txoko guztietan entzun dira aurten bere, ohitura dan legez. Toki batzuetan, kartzelatuen alde. Ikastolen alde bere bai; toki batzuetan, umeak eurak abestuten eta dirua batzen. Beste alderdi batzuetan, erriko "zereginetarako": gaixoentzat, elizea barriztatzeko, eta abar. Araba aldean, talde barri askok eta askok urten ei dabe. Zorionak.\nKantari barrien jaialdi bat antolatzen dabiltz, Deustun, San Ignacio auzoko gazteak. Euren asmoa Cine Banderas-en egitea da, martxoaren lehenengoan. Baimenak eskatzen asiak dira. Abeslarien artean, Urretxindorrak, Itxaropen, Natxo, eta abar.\nEuskera batuaren oinarri batzuekin orniduta (h-dun itzak, urteko ilen eta asteko egunen izenak, eta abar), orri batzuek egin dira, erregalu gisa* zabaltzeko. Eskatu: Xabier Gereño. Avenida del Ejército, 18, 3.º Bilbao (14).\n«Otoizlari» izeneko liturgiazko aldizkariaren 55-56 gn. alea agertu barria da. Lapurdin dagoan Beloke auzuneko beneditanoak argitaratzen dabe.\n«Cien herrajes alaveses» izenburuarekin presentatu dau erakusketa bat Gerardo López de Guereñok Gazteizen, Araba aldeko arte errikoiari buruz.\n«Oskarbi» izeneko kantari taldeak saio bat eskaini* dau, joan dan otsailean*, Donostiako Aurrezki Kutxaren kultura gelan. Taldearen zuzendari dan Luis Romerok egiten zituan oharrak eta kantuen itzulpenak.\nIranzo jauna, Gipuzkoako gobernadore barria, otsailaren lehenengoan, Arantzazuko santuarioan izan zan. Eliz ataurrean, Ibarrangeluko seme dan Joan Zubieta Aita Nagusiak onartu eban.\nKarlistak manifestazino bat egin eben Iruñean, otsailaren 8-an. Carlos Hugo ta Irenek lehenengo semea izan dabela ta, mezatara joan ziran katedralera. Gero Castillo plazaraino abiatu ziran, oihu batzuek eginaz; ta "Mutiko Alaiak" taldearen egontokiaren aurrean, "Oriamendi" abestia kantatu eben. Polizia agerturik, alde batekoak eta bestekoak alkarreri arriak eta kolpeak botatzen asi ziran, eta oihuak bere bai. Poliziak zenbait* persona atzemon* zituan, baina laster batean askatu. Ez zan gehiagokorik izan.\nMotibo berberagaitik, Madrilen bere, meza bat izan zan Jesuiten elizan, Santa Cruz kalean. Gero, ohorezko ardoa eskaini zan. Jaio barria bataiatzeko, Nafarroako erreketako ura eroan zan urrezko ontzietan, eta izena Carlos Javier Bernardo Sixto Maria ipini jakon.\nLaikoak emongo dabez garizumako gogojardunak, Oviedoko diosesiko 30 parrokiatan. Euren artean andrazko bat dago, eta elizatik kanpo itz egin gura dauala azaldu dau.\nLaikoak, Euskalerrian bere, toki askotan asi dira elizetan berba egiten. Gauza pozgarria, gizon prestuak diranean batez bere.\nZumalakarregiren etxea izandakoa, bota egingo dabe laster, Iruñean.\n«Mendebaleko* ekonomiaren historia» (merkantilismotik 1914-erarte). Hauxe da LUR editorialetxeak argitaratu dauan azken liburua, R. Saizarbitoria, I. Sarasola eta A. Urretavizcayak egina. Hona bere aurkibidea: Introduzioa. Kapitalismo komertzialaren sortzea. Merkantilismoa, Europako teoria ekonomikoa. Industriaren erreboluzioa. Monopolismoaren hastapenak, 1870-1914. Eskatzekotan: LUR, Villa Zutik, Paseo Arbola, San Sebastián.\nJAKIN agertu da, guztion pozerako. Aldizkari bezala ateratzea debekatuta dauka; ta, horretarako baimena lortzen dan bitartean, liburu modura argitaratuko da. «Funtsean* berdin da», dino bere zuzendari Joan Mari Torrealdayk. Hona hemen aurkibidea: Atarian, Joan Mari Torrealday. Kontzientziaren eboluzinoa, Telesforo Monzon. Euskaldungoaren aldaketak Ipar Eskual Herrian (1900-1970), Piarres Larzabal. Eskual Herria Frantziarekin hartuemanetan, Janbattitt Dirassar. Euskara eta euskal literatura Iparraldean, Piarres Xarritton. Ipar aldeko euskaldun gazteek zer dioten hegoaldeko Euskal Herriaz, Daniel Landart. Eskuara eskoletan, Jean Haritschelhar. Gure ekonomiaren hiru pondu, Ramuntxo Camblong. Gure laborantzaz edo nekazaritzaz, Jean Louis Davant. Euskal Herriko frantses idazleak, Pariseko zeruan, Dominique Peillen. Eskatzekotan: JAKIN, Aránzazu, Oñate, Guipúzcoa.\nJose Miguel Barandiaran jaunak, «Folklore en el País Vasco» gaiari buruz, itzaldi bat emon dau Gazteizen, otsail* honetan, bertako «Sociedad excursionista Manuel Iradier» deritxon mendizaleen taldeak antolatuta.\nMario Gamo izeneko abade jauna, 1968-ko otsailean* detenidua izan ondoren «El Paular»-eko komentuan dagoana, berak honan eskaturik, Zamorako espetxera eroango dabe, iru urterako zigorra betetzera. Zamorako kartzela horretan, 12 euskaldun abade dagoz.\nZarautzen, eta Caja Laboral Popular-ek antolatuta, kantu, deklamazino ta ipuin sariketa bat eratu da umeentzat, euskeraz.\nAraban, joan dan urtean, 510 hektareatan erein zan artoa. Hektarea bakoitzean, batez beste, 25 kintal metriko. Pontevedran, ostera, 69.000 hektareatan ereiten da.\n«Xenpelar bertsolaria» izenarekin agertu da Auspoa liburutegiaren 88-89-90 gn. alea. Antonio Zabalaren zuzendaritzapean eta Anbrosio Zatarain eta Yaben jaunen ardurapean egina da. Eskatzekotan: AUSPOA, Plaza Santa Maria, 2. Tolosa.\nHolandako Kristinauen Batzarra Zelibato Legearen Aurka\nJende askok bildur ebana eta beste askok itxaroten ebana gertatu da azkenik: Holandako Pastoral Batzarrak, zelibatoa apaizentzat aukerabide bezala ta ez lege nahi dau.\nEzin dau inok oraindik neurtu, erabagi ta eskari honek biharko egunean ze garrantziko modu barriak ekarriko dituan. Gaur ez dogu hau baino ikusten: eskari hori ekintzara eroaten danean, ausita geldituko dala hainbeste gizalditan katolikoen artean egon dan lege ta ohiturea: apaizak ezkondubakoak izatea. Honek guztiz aldatuko leuke gure artean apaizei buruz egoan ustea.\nAuzi hau, egia esan, ez da Holandakoa bakarrik, mundu osokoa baino, azken urte honeetan alderdi gehienetan aztertua izan da ta. Milaka itzak esan dira, milaka orrialde bete alde batzuetan aurka besteetan. Azkenik, Holandan, zurrumurru ta bakarrizketatik urten dabe eta agirian mintzatu* dira, munduaren aurrean. Horixe, munduaren aurrean, mundu osoa eurei begira euki dabe ta.\nTa esan egin behar da: ez da inor arritu eskari hori egin dala ta. Holandako Pastoral Batzarra asi zanetik, ikusten zan ez zala izango orainarte izan ohi diran batzarrak lakoa. Ez zan tramite edo burokrazikeria utsa. Ez egozan alferrik batzarrean irurogei laiko, euren eritxiak agertzen ikasiak. Horregaitik, asiera asieratik batzar hori test eta proba bat izan da. Ta ondo goitu* dabe probea. Ez da ezer atzean itxi. Gauzak aurretik artuak izan dira. Alderdi hareetako kristinauen izpiri tu ausart* eta irigiaren barri ekien guztiak, zihur egozan batzar horretan problemak zorrozki ta bildur barik aztertuko zirala.\nHolandako batzarrak, lau saio edo jardunaldi izan ditu oraingo hau baino lehen. Mila kezka ta zalantza* gelditu dira honezkero atzean. Baina oraingo batzarraldi honek, gori gori itxi ditu gauzak, askoren eritxian. Ta guztia, erabili dan gaiagaitik.\nTa zegaitik ikutu da gai hau memento* honetan? Gehiago atzeraka joanez ezin egon eitekelako. Mundu osoan egoan egonezina ta aserrea, gaia argi argian agertzen ez zalako. Han eta hemen asko egozan prest, problema honeri erantzun personal bat emoteko, aginduei jaramonik egin barik. Hain zuzen bere, legea dala ta, ezin leiteke beti zain egon legea ea noiz aldatuko, hainbeste gizonek dauken problema gordinari zelan edo halan erantzun bat emon barik. Gaur egunean batez bere, bakoitzaren askatasunak eta aukeramenak hain garrantzi aundia daukenean, eta Elizan bertan gizona oinarri bezala onartu danean. Ta bestalde, gogoan izan behar da, gaur egun zirkunstantzia bereziak* bizi ditugula, zelibatoa lege egin zaneko zirkunstantzietatik guztiz ezbardinak, Zelibatoa antropologia Honeexek dira numeroak. Otzak agirian, baina mamin asko daroe barrenean. Egia da, botazino honeek ez ziran lege indarrekoak, jendearen pentsamentua ta proposamentuak jakiteko baino. Baina edozeinek daki, honaino elduta, gauzea ez dala inkesta* utsean edo botazinoetan geldituko. Gotzainak beste bilera* batzuek egin ditue euren artean, zer egin erabagiteko; baina mundu osoak espero dau, botazinoetan agertu dana aurrera eroango dala.\nEzin ukatu modernizatzen ari* gareala. "Mini" itza, saltsa guztietan sartzen dogu: mini-gonak, mini-gizakiak, eta orain... mini-liturgiak. Hori baino besterik ez bada, gauza gutxi, alajainetan*! Halan bere, antzinako itz zatarrak baino dotoreagoa da. Lehen, makro-liturgia edo mikro-liturgia esan ohi genduan. Gerkerazko kulturatik latinezkora pasatu gara, beraz*. Pausu barri bat egin dogu, nahiz eta hori berori be erdizka egina izan. Gure umeen umeak elduko dira euskal izakera utsezko kulturara.\nGaur gertatzen jakun guztia, zorionez gertatua da, nahiz eta guk sarritan madarikatu une hori. Halan beharrez, edo bizitzea horrela dalako, edo horrela nahi dogulako, gure bizitzea giro barri batean sartu jaku. Erri batean lo, bestean jan, beste batean lan, laugarrenean adiskideak. Eta zein da nire erria? Donostia? (!) Lazkano? (!) Itxasondo? (!) Ezin erantzun. Oso erraz, errazegi litzake beste harek bezala erantzutea: mundua da nire erria. Gaurkoz, Euskalerria dala esan daigun.\nEuskal Elizeaz beste hainbeste dinot. Ez dakit zein parrokiatakoa naizanik. Eta gauzak dagozan bezala, jakin beharrik bere ez. Gure Elizea pekatari legez agertzen jakun bitartean, Euskalerriko Eliza pekatarian sinestuko dot. Aitormen hori, gure Elizearen aintzarik ederrena dala esango neuke.\nErri txikirik ez daukadan bezalaxe, eta parrokiarik ez dodan ezkero, Erri osoa da nire erria, eta parrokia guztiak nire parrokia. Hor nabilkizue, beraz*, erriz erri, parrokia batetik bestera.\nTa hemen asten da nire kezkea. Liturgia bizitzeko, era eta kera asko ikusi ditut. Gehientsuenak, bapere gatzik bakoak. Horreexei deituten deutset nik "mini-liturgiak". Salazino* horretatik ez da inor libratzen. Mini-gonak, batzuetan behintzat, zerbait polita erakusten dabe; mini-liturgiak ezer bere ez. Gure liturgiak, askotan, sarriegi, ez dau itxurarik bere gorde. Abade eta kristinau-erri batzuek ez dabe pausu bat bakarrik egin.\nAskotan gogoratu ditut, "Erleak" izenarekin Pasaiko neska bikote gazteak abestuten dituan itzak: "Mezatara joan gabe, gizona izan diteke; nortasunik gabe, ez dago gizonik". Aurrerago joango nintzake ni. Gure liturgiak, gizatasuna eta nortasuna ukatzen deuskula dirudi. Hain txiroa, hain txikia, hain otza!\nGai hau, beste batean, zehatzago erabiliko dot; halan bere, gaur, nahiz eta azaletik, zerbait esan gura dot.\nGuztiaren txosten gisa*, hauxe ipiniko dot: maxi-elizea, mini-liturgia. Nire ibili-beharrak erakutsi deustanaren egiarik nabarmenena dot hori. Zenbat eta elizea andiagoa, hainbat liturgia kaxkarragoa. Ez dot gero esan nahi, gure erri eta eliza txikietan dana ondo egiten danik. Eliza andietan, jende gehiago bai; horrek ez dau girorik egiten. Batzarrak, oso otzak gertatzen dira; aspergarriak. Beti abesti bardinak; zaharrak. Abadea, urrunegi. Irakurleak, besteentzat irakurten ez dakienak. Ez dago berotasunik. Eta hori guztia, izlaria aipatu barik...! Begiratu batez, hauxe ikusten da: amaren bularrean edaniko ohitura baten azken mailea dirudi. Sokea noiz etengo zain gagozala nabari* da. Gero ta gazte gutxiago ikusten dogu. Gero zer?\nEskandalizatu geintekez Holandako abade, gotzain eta kristinau-erriaren esijentzietaz; baina eskandalu hori beste guzur bat baino ez da izango, gure liturgiak beste bide barri batzuek urratzen ez dituan bitartean. Abadeen apaizgintzeak ez dau indarrik izango, erriaren apaizgintzeari tarte gehiago emoten ez jakon artean. Gure liturgia ez da osotasunera elduko, abadeak dana egin nahi daben bitartean.\nAita Eskolapio Langile bat\nBilboko aita eskolapioen kolejioan egin neban nik batxileratoa. Ez jat inoiz ahaztuko kolejio ha eta han izan nituan irakasle on asko bere. Gaurko lan honetan hareetako bat aipatu nahi nueke zeuen aurrean, bere barri jakitea komeni da ta.\nAita eskolapio hau urte askotan egona da erbestean. Eta, Euskalerritik kanpoan egon dalako, euskera ez galtzeko eta erriko jatorria agortu ez ekion, asi zan batzen hortik eta hemendik, liburu zaharretatik, errebistetatik eta beste hainbat tokitatik esaera jator, euskal mamina eta zentzua nabari* eukenak. Hainbeste urteren ondoren, uzta* izugarria lortu dau: ehun mila esakune jator baino gehiago.\nZetarako esan zenbat baliotakoa diran euskaldunontzat esaera honeek, geure izkuntza obeto berba egin gura badogu? Euskaldun barriok, asko eta asko ikasiko geunke; eta beste horrenbeste, euskaldun zahar alfer batzuek bere.\nBaina aita eskolapio honek ba ditu bere eguneroko lan bat: mutikoei frantses izkuntza irakastea. Honetan dihardu jo ta ke, bere Ordenako erregelak beteaz, hau da, esanekotasuna, obedientzia. Eta frantses klaseak emoten dituan artean, bere urteak joan egiten jakoz (honezkero irurogei urte baino behiago ditu) eta, antza, ez dau sekula ikusiko bere ahaleginen frutu eldua.\nNik neuk hauxe pentsatzen dot, ez ote dagoan beste aita eskolapiorik frantses irakasteko, aita hori euskerarako itxita. Izan bere, lotsagarria da pertsona jakintsu baten bizitzea bere gogoko ez dan lan batean itxitea.\nEskolapioak ez dakie zer dauken nik esandako aita euskaltzale horregan. Orain, Euskalerriak hainbeste laguntasun, eta euskal kulturak hainbeste lan behar dituan une kezkatsu honetan, halako pertsona bat horretarako ez liberatzea benetako krimena iruditzen jat. Pentsa beie, Euskalerriak noizbait juzgatuko dituala eta ez dala goxoa izango epaia.\nIztegi hori oraindixek atera behar da, egilea bera bizi dan artean, gerora itxaroten egon barik. Nik neuk laster botako neuskioe ahurpegira eskolapioei Euskalerriarenganako euki daben ardura gutxia, iztegi hori egin barik itxiko balebe.\nHorrelako pertsona batek ez dau zetan bere denbora galdu behar frantses irakastaldiak emonaz, horretarako beste asko dagoz eta. Gizon horrek zinez* eta bene benetan bere bizitzako lan horreri ekin behar deutso, beste barik. Azkueren lana baizen aundia izango da iztegi hori, duda bage, are* aundiagoa eta probetsugarriagoa ez bada oraindino!\nEne gogoa litzake, aita eskolapioak, nagusiak behintzat, nire eskari hau entzungo balebe; baina beharbada ametsetan ari* naiz eta ez dira konturatuko. Halan bere, geroak, bakoitza juzgatzean, ez dau errukirik eukiko, norberaren utsak eta eginik ezak ikustean.\nBaina nik uste dot, holan nahi dot gutxienez, eskari hau ahal daukanarengana elduko dala eta Euskalerri osoak eukiko dauala zegaitik eskerrak emon bai aita eskolapio horreri eta baita bere nagusi zintzoei. Halan bedi!\nIbon Sarasolaren "Poemagintza" dala ta zenbait eritxi\nArtu barria dot "Lur" editorial etxearen azkenengo alea. Oraingoan, Ibon gaztearen lana azaldu gura izan deusku. "Poemagintza", bere izena. Ez da nire asmoa haren poesia aztertzea. Halan ta guztiz bere, txalogarria poesia arloan Ibonen bide barriak irigi nahia. Bildur naiz, barriegiak izanik, askori gutxi esango ote deutseen. Esplika nadin.\n"Lur" editorialaren asmoa, euskaldun guztiokana eltzea izango da nonbait. Egia esan, orainarteko liburuekin lortu dauala uste dot elburu* hori. Baina ale barri hori, euskaldunon arteko minoria batentzat egina dalakoan nago. Minoria horrek lehendik bere ezagutzen dauala uste dot Ibon. Besteak lehen bezala jarraituko dabe aurki*. Espriu ez dabe katalandar guztiak ulertuko, nire eritxian. Horregaitik Espriuk ez dau itxiko bere poesigintzea. Baina konpara daiguzan katalandarren kultura bideak eta gureak. Alde aundia aurkituko dogu, hareen mesederako. Danok dakigu euskal liburuak banaka ateratzen dirala. Gauza okerra litzake, urritasun hori ikusita, minoria batentzat egina izatea, Baina izan gaitezan praktikoak; bestela Ibonen lana, alferrikakoa izango da eta liburutegiko zokoren batean sitsak joko dau.\n«Gaur eguneko herriak\nene hitzak onartzen ez\nPoetak, ulergatxak izan dira historian zehar. Begira zer inoan* Lamartine-k:\n«Gémir, pleurer, prier est également lâche.\npuis, après, comme moi, soufre et meurs sans parler».\nEuskalerrian horixe berori gertatu jako Iboneri, zoritxarrez. "Biharkoari mintzatuko naiz, edo etzikoari". Ibon, beranduegi ez al da izango? Frantzian, Rimbaud-en aurretik bere, kultura errime bat egoan. Euskalerrian ez daukagu oraindino. Gaur eta hemen bizi gara; beraz*, ekin gaurko ta hemengoari.\nEskari bat egin nahi neuskioe "Lur" editorialekoei: begira pixka bat praktikotasunari. Bestela, Ibonen "realismoa" utsean geldituko da ta. Beharrezkoa dogu poesia, Baina ez ote dogu aurreragokorik euskal kulturan?\nEuskaldunon batasuna [Bertsoak]\nEuskerarentzat aurtengo urtea\ngertatu zaigu bikaina.\nNoizbait behar ta, hasia dugu\nHizkuntza, berez, nahiz ta izan\nmunduko edozein aina,\neuskalkietan guk puskaturik,\nebakita zeukan zaina.\nHori zala ta, jakintsuenak\nbildu ziran Arantzazun,\nerabaki batzuek hartzeko\nlan eginaz gau ta egun.\nerraztasuna eman zun,\nbakoitzak bere ikaskizunak\nhantxen agertu baitzitun.\nIritzi mota asko izanik,\naukeratu beharra zen:\nerdi bide bat aukeraturik,\nbertan aurreruntz jo zuten.\nErabaki batzuek hartzera\nere noizbait heldu ziren:\nidazkera bat erabakita\nutzi ziguten hain zuzen.\nHori guztia egin ondoren\nEuskaltzaindiko eta kanpoko\nbatzuek ari direna:\nHatxe dala ta bestea dala,\naitzakiz beterik dena;\nerabaki hoiek betetzeke,\nnork bereari jarraipena.\nUrte batzuek ba daramazkit\neuskera irakasten nik,\nbeste hainbat bezala\nbeharrak bultzaz bide horretatik.\nIkasleeri gauza zihur bat\naurrean ezin jarririk,\natsekabez igaroa dut\nneronek une larririk!\nOrain zerbait zihur danean,\nnegargarriak dirade, jaunak,\nLehen baietza emandakoak,\norain ezetzean eurak:\nholakoekin ez du lortuko\nbehar dun mailik euskerak.\nAstekari eta hileroko,\ndei dagizuet hemendik,\nbatasun idazkera hartzeko\nahal duzuten lehenenik.\nIkastekoak ikasi eta\nbehin betiko baturik,\nhizkuntza hau gora jasotzeko\ngaraian gagoz oraindik.\nBeste zenbait gaietan bezala,\ngazteak du azken hitza.\nGaztedia behar du gerora\negingo diona bultza.\nGaurkoz euskera batuan alde\ngaztedi osoa datza;\nhorrela bakarrik batu leizke\nherria eta hizkuntza.\n"Euzkal Elerti - 69"\nLiburuaren asieran, Juan San Martinen saiaera edo entsaio bat dator, gaia euskerea dala. "Euskaldun zertarako?" itaunarekin asten da; eta Unamuno ta beste euskerearen kontrakoei erantzuna emon nahian, San Martinek sakon eta garbi jokatzen dau euskerearen alde.\nArrazoia dauka San Martinek, 30 gn. orrialdean zera esaten dauanean: "Oraindik zenbat lan egin beharra dogun ardi larruz jantzitako otsoen* kontra".\nOrain ilabete batzuek dirala, eztabaida bat sortu zan ZERUKO ARGIA-n euskereari buruz. Batzuek esaten eben, euskerea galduta bere, gure erriak Euskalerri izaten jarraituko ebala. Beste batzuek, ezetz. Eta San Martin, azken honeen alde agertzen jaku. Horretarako, arrazoi on bat emoten dau, nire ustez: "Hizkuntza ez da elkar adierazle bat bakarrik, baizik pentsatzeko tresna ere bai" (57 gn. orrialdean). Eta, jakina, euskerea galtzen badogu, eta euskerea pentsatzeko tresna ba bada, ezin pentsatu izango geunke euskaldun legez, eta euskal pentsakerea galdu egingo geunke.\nEuskera batuaren alde, ta euskerea eskoletan sartzearen alde dator San Martin. "Lastima gure estudianteeri beren asignaturetan ez erakustea. Ezagutu gabe, zelan maitatu? Ikasi gabe, zelan jakin?" (70 gn. orrialdean).\nSaiaera eder hau, Arestiren itz batzuekin amaitzen da: "Bakeak euskerari kalte egiten bait dio", eta Azurmendiren poematik artutako itz honeekin:\n"Ba zijoan egun batez nire herria\nbizitzaren bidetik... Eta gizonak,\nelkar begiratuaz, esan zuten:\nBa dugu bake: jarri.\nInork ez zuen erantzun:\nhilda zegoen herria."\nSaiaera honen jarraian, Xabier Kintanaren nobela bat dator, "Beste Izakia" tituluarekin.\nOrain, zuentzat lan hau idazten nagoanean, gaueko amaikak dira. Telefonoa artuta, Kintanarekin itz egin dot, eta hara zegaitik.\n"Beste Izakia" nobela honek, irudimenezko zientzia eta misterioa erabilten ditu, biak batean. Nire ustez, nobela ona da; baina Kintanak humilki esan deust, ez dagoala beragaz osorik konforme, eta beste lau obeagoak daukazala.\nNobelearen asieran, gizon bat ilten da, eriotzerik bildurgarrienarekin. Nobelearen amaieran, beste eriotze bat. Iltzailea nor?\nNi ez noa hemen, nobeleari buruz gehiago esatera. Irakurriko dozuenei kalte egingo neuskizue, misterioa aurretiaz argituaz.\nBaina, nobelea amaituta, itaun bat geratzen jaku erantzunik barik: Urlia* (ez dot izena aipatu nahi) ilda gero, zer jazo zan super-erlauntzarekin*?\nOrain, gaueko amaiketan, horixe galdetu deutsat telefonoz Kintanari.\n— Liburuan, hori ilun geratzen da. Ez da horreri buruz ezer esaten.\n— Bai, ba dakit, erantzun deutsat. Baina, nik legez, askok egingo dabe itaun berbera; eta zuk, nobela horren idazlea zarean ezkero, berorren planteamentu osoa eukiko dozu urrean*. Erantzun eidazu, ba.\nBere erantzuna, hauxe izan da:\n— Nobela honetan erleekin jazoten dana, gure artean jazo leiteken gauzea da. Eta nobela honetan, Urlia ilda gero, erleak munduaren jabe izatera eldu ziran, edo izateko bidera behintzat.\nKintanaren nobelearekin liburuaren 254 gn. orrialdera eltzen gara, eta oraindino beste horrenbeste daukagu aurrean.\nSalbador Garmendiaren "Historia Triste Bat" antzerki famadua dator urrengo. Drama hau zer dan ez noa esatera, zuetariko askok antzerkian ikusita daukazue ta. Baina esan daigun, euskal teatroko Lehenengo Sari bat irabazi ebala, eta orain, astiro, zeuen etxeetan, irakurteko aukerea izango dozuela.\nGero, "Makina" tituludun iru egile gazteren teatro lantxu bat, atseginez irakurten dana; ta jarraian, Gabriel Arestiren "Beste mundukoak eta zoro bat". Arestiren lan honetan, San Nereo, deabruak eta neba-arreba batzuek agertzen dira. Euren artean zelango nahasteak sortzen diran jakiteko, irakurri egin behar dozue lan hau, eta zeuok erabagi benetako zoroa nor dan: ala zorotzat eukitakoa ala besteak.\nAurrerago, Bilboko Ekonomiazko Fakultadean joan dan urtean egindako sariketan lehenengo geratu zan-Kintanaren ipuina, ta beste idazlan on batzuek.\nSariketa honeri buruz esan daigun, sari bi eskaini* zirala: bat euskerazko lanentzat, ta beste bat gazteleraz egindakoentzat. Mahaiburukoak, Gabriel Aresti, Angel Zelaieta (ANAITASUNA-ren zuzendari orain dana) eta neu ginan. Ogetalau lan geunkazan esku artean; eta euretariko dozena bat inguru, bata bestea baino obeagoak ziran. Azkenean, erabagi bat artu behar; eta Kintanarena iruditu jakun onena, izkuntzearen aldetik eta gaiaren originaltasunagaitik balio andikoa zalako.\n"Euskal Elerti 69" liburu andi ta eder hau artu nahi badozue, eskatu zuzenbide honetara: Editorial Lur-Villa Zutik-Paseo Arbola-San Sebastián. Bere prezioa, suskritoreentzat 100 peseta, ta besteentzat 200.\nEuskaltzaindiaren araudi zaharrak dinoana batasunari buruz\nLehen partearen 6-gn. kapituloko aurren zatiak dino:\n"Ekingo du euskalki oroen odolez azitako euskal-eredu bat gertutzen, itzez, itz-yoskeraz ta idazkeraz albait erabatetsuena, euskaldun guztiak idatz-irakurketan erabiltzekoa."\nEta bere itzulpena:\n"Trabajará preferentemente en la formación de un lenguaje literario unificado en léxico, sintaxis y grafía, que nutriéndose de la savia de todos los dialectos, nos permita disfrutar de una literatura común."\nLehen partearen 5-gn. kapituloa-ren aurren zatian:\n"Prestará preferentemente ayuda a la fijación de la lengua literaria; uno de cuyos medios habrá de ser la fijación (por parte de la Academia) y orientación de los escritores actuales respecto a los mejores textos del euskera escrito".\nH letreari buruzko lehen erabakia\nEuskera, I-ko urtea (1920), I zenbakia, 64-gn. orrialdean (1920-urtarrilaren 8-ko batzar agiria):\nH letrea, konsonante artean, besteekin batean onartzen dau. Eta, dino:\n"Beraz, Euskaltzaindiak beretzakotu duan euskal abeze auxe da (eta bokalen ondotik jartzen dau konsonante zerrenda, honeen artean H ere bai. Eta bukatzeko, jarraitzen dau, esanaz): "Euskaltzaindiak gure izkerazko idazle guztiei eskatzen die arren, ahal dalarik beintzat, idazkera auxe, ta besterik ez, erabili dagiela".\nUrteetan zehar, argitasun ahaleginean ta borondate obeagoan urratukako pausoak, batasunaren bidean, honexeek dira, beste batzuen artean. Euskalerriaren historia mingotsean jaritxi diran aurrerakuntza horreek ez onartzea, gure uste apalez, arrazoiaren indarrari kontra egitea da.\nManuel Lekuona, Euskaltzaindiaren Lehendakariak, itzaldi bat egin dau, bere zereginaren irugarren urtea kunplitzean, Euskaltzaindikoak entzule zituala. Arantzazuko batzarra bukatu* baizen laster —Arantzazuko batzarrean euskerearen batasunerako bideak asko urratu ziran— batzuren batzuek izugarrizko pozez asi ziran, hango erakutsien "konklusioak" mundu guztiari ezarri beharrez. Lekuona jaunak, ostera, epea* eskatzen dau bere itzaldian, Pompeu Fabrak Katalunian bezala, gauzak patxadaz egiteko. Euskaltzaindiari neutraltasun bat eskatzen deutso, eta Arantzazun artutako erabagiak "normativoak" dirala ta ez "prezeptivoak".\nAspaldi batean batasun bidean serioski lortutako pausuak ez ditu betetzen Lekuona jaunak itzaldian, nahiz eta ezina dan neutralidade bat eskatu.\nIpar Euskalerritik. Gure ekonomiaren iru puntu (Lehenengo zatia)\nHemen presentatzen dogun lan hau egitean, gehien kostatu jakuna zifrak batzea izan da. Gauza guztiz gatxa da, izan bere, Ipar Euskalerriaz estudio sakon bat egitea, estadistika ofizialak egiten dituan INSEE etxearentzat Euskalerririk ez dago ta.\nLan hau asiera bat baino ez da, beraz*. Iru puntu aztertu nahi izan ditugu, gure ustez geroari buruz preminatsuenak: demografia, industria eta Ego Aldearekin ditugun artuemonak.\nGure iturburuak honeexek izan dira: INSEE-ko kolezinoak, G.E.T.I.S.-ko lan bat (Ego Aldeari buruz) eta batezbere Enbatak egindako azterketak (Davant, Aita Larzabal, Etxemendy, Goyenetche...). Esan bere egin daigun Baionako "Chambre de Commerce et d'Industrie"-k asko lagundu deuskula industriako gauzetarako.\nIru estudio honek irakurri orduko, gogoan artu behar dira zifra honeek (1962-koak).\nProbintziak Eremua* JENDETZEA\nDanetara Km.2 Bakoitzeko\nLapurdi 800 km.2 152.000 190\nBasa Nafarra 1.284 » 35.000 27\nXuberoa 785 » 20.000 25\nDanetara 2.869 » 207.000 72\nIru probintzia horreetaz gainera, beste zati bi aipatzen ditugu hemen:\n- Kosta edo itsas aldea (Baiona, Biarritze eta Donibane Lohitzuneko kantonamentuak).\n- Barrua edo mendi aldea (gelditzen dan eremu* guztia).\nIpar Euskalerriko jendetzearen gora-beherak azken 150 urteotan.\nEstadistika honeek, geuk eginak dira, INSEE Frantzia-ko etxe ofizialak agerturiko liburuetako zifrekin. Oso gatxa izan da lan hau egitea, etxe honentzako ez baitago* Ipar Euskalerririk, departamentuak (guretzako Basses-Pyrénées-koa) eta kantonamentuak bakarrik haintzat artzen ditu ta. Danok dakigu gure demografiaren karakteristika bat emigrazinoa dala. Hona hemen zifra batzuek.\nEmigrazinoa XIX gn. mendean\nLouis Etcheverry, Garaztar kementsuak, estudio bat oso baliotsua egin eban, Euskalerri barruko diputadu izan zan denboran. Hona hemen estudio sakon horrek ekarten dituan zifrak. Bertan ikusten dogu, 60 urtetan kasik 80.000 emigrante atera zirala Euskalerritik! Denbora berean, 1832-tik 1891-erarte, 4.729 arimaz baino ez zan gutxitu hemengo jendetzea. Umeak ugari ziran eta gure Erriaren indarra arrigarria.\nUrteak Emigranteak Urtero\n1832-1835 (4 urte) 828 208\n1836-1845 (10 urte) 10.162 1.016\n1846-1855 (9 urte) 16.111 1.614\n1856-1864 (9 urte) 12.833 1.425\n1865-1874 (10 urte) 17.750 1.775\n1875-1883 (8 urte) 5.157 273\n1884-1831 (8 urte) 16.421 2.052\nDanetara 60 urtetan 79.262 1.321\nBeste gauza bat ikusi geinke: 1836-tik gora, emigrazinoa andiago izan zala. Ba dakigu, lehenengo karlistadearen ostean, ekonomiaren mugea Ebrotik orain dagoan tokira ekarri ebela, eta Ipar Aldeko ekonomiak kolpe gogor bat artu ebala, aldakuntza hori zala kausa. Gazteak bizibide gutxiago euken hemen, eta Ameriketara joaten ziran.\nBistan da, Ipar Euskalerrian, Europa guztian bezala, industria leku ta urietarantz abiatu zirala denbora horretan baserritar gazteak. Baina uririk ez genduan eta industria gutxi.\nEmigrazinoa XX gn. mendean\n1. Garazi-Baigorrin eta Amikuze-Ostibarren\nAita Grandin ekonomisteak, toki horreetako gizon azkar batzuen laguntzearekin egin ditu eskualde* bi horreetaz, barru edo mendi aldeari buruz ezagutzen ditugun estudiorik onenak. Hor ikusten da eskualde bi horreek, 1954-tik 1962-rarte, bakoitzak 1.100 bat bizilagun galdu dituela.\nDenbora berean, 1.000 bat inmigrante sartu dira eskualde horreetan, edo beste euskal errietatik, edo kanpotik.\nEsan leiteke beraz*, Aita Grandinek berak dinoan legez, 8 urtetan 1.500 bat emigrante izan dituala eskualde bakoitzak. Kanpora joan dan jende gehiena, gaztea zan.\nBeraz emigrazinoaren ritmoa, XIX gn. mendekoaren* bardin antzekoa da.\n2. Kosta aldean\nArrigarri dana, Baionako Ingurua, jubiladuakaz, barruko Euskalerritik etorritako jendeagaz eta 1962 inguruan Algeriatik eldutako "Pied Noir" edo "Zango Baltz"-ekin asko gehitu baldin bada bere, bertako jendea, bertako gazteak igesi doaz Frantziako uri andietara. Hona hemen zifra arrigarri batzuek.\n1954 eta 1962 artean, 9.500 bizilagunek itxi dabe Baiona-ko eskualdea. (Danetara, 95.183 bizilagun ditu).\nHona hemen emigrante horreen adinak:\n20-tik 45 urterartekoak 55 %\n44 urtetik beherakoak 85 %\nDonibane Lohitzuneko kantonamentuan bardin.\n1954-etik 1962-ra, jendetzea 600 bizilagunez gehitu da urtero, baina debora berean urtero 100 gaztek iges egin dabe Euskalerritik kanpora.\nBeraz*, Ipar Euskalerri guztia joten dau min berak. Ikaragarrizko min biziak! Jende gaztearen emigrazinoak. Lerro honeek idazterakoan, aurrean izan dogu, barruko Euskalerrian Euskaldun Gazteriak aurten egin dauan inkesta baliotsua. Hor irakurten dogu, 1968-an, 15-tik 20 urterarteko gazte guztietarik 9,3 % joan dirala erritik kanpora.\nHona hemen, 20 urtetik behera eta 20 urtetik gora gelditzen diran gazteak zelan banatzen diran barruko Ipar Euskalerrian.\n20 urtetik behera\nmutilak 34 %\nmutilak 21 %\nneskak 33 %\nneskak 12 %\nBeraz, guztitara, ba dira 67 % 20 urtetik beherakoak, eta 33 % bakarrik 20 urtetik gorakoak. Diferentzia andi horretan ikusten da zenbatek iges egin daben lan bila.\nNoizarte iraungo ote dau, horrenbeste gazte galtzen dituan Erri ahulduak*?\nARRESI, arrizko esi, muro.\nARROBI, arria ateraten dan obi, cantera.\nAURKI, nonbait, urrean, seguramente.\nAZOKA, feria, mercado.\nEGITURA, erakunde, estructura.\nEREGI, eraiki, jaso.\nEURREZ, oparo, ugari.\nGOITU, superar, vencer.\nITUNBEN, tratado, acuerdo.\nJOMUGA, asmo, fin, objetivo.\nORATU, eutsi, eldu.\nUDALETXE, Aiuntamentu etxe.\nBAITAUKA, bait dauka, dauka ta.\nBEREZI, aparteko, especial.\nFUNTS, fondo, sustancia.\nNABARI, evidente, notorio.\nSAIATU, arduratu, esforzarse.\nTAXUZKO, egoki, conveniente.\nALAJAINETAN, alajaina, pardiez, por cierto.\nBILERA, batzar, reunión.\nBUKAERA, amaiera, fin, término.\nGrezian, lehengo denbora zahar ta zoriontsu hareetan, ba zan gizon bat, izenez Mezenas deitzen zana.\nOso aberatsa zan, ta Greziako artistei diruz eta ezagupidez laguntzen eutsen, obra eta frutu ederrak emon eiezan. Grekoen kulturea asko landu, findu eta goratu zan honela, Mezenasen borondate onari esker.\nHarrezkero, artistei laguntasuna emoten deutseenei "Mezenas" esaten jake. Italian, bere Erdi Aro osteko Bizkunde eder ta oparo haretan, ba ziran Mezenas batzuek. Honelakoen artean, Aita Santu batzuek aipa daitekez eta italiar familia andiki batzuek bere. Guztion "mezenastasun" hareri esker, orduko kulturea zeruetaraino jaso zan. Medicitarrei zor jake, Michel Angelo artista paregabeak egindako hainbat eskultura ta fresko imitagatx.\nDenbora guztietan, laguntza ofizialak urri izan diranean, Mezenas laguntzaileen auspokadak oso onuragarriak izan dira kultura guztietan.\nAzkenetako Mezenas bat, Alfred Nobel izan zan, dinamitearen asmatzailea, bere eriotze ondoan hain ezaguna dan Saria ipini ebana.\nNoizik behinka, Ameriketatik etorritako indiano aberatsen batek, Asturiasen-edo, bere errian hospitale edo eskolaren bat eginazoten dau, erriarenganako maitasunak bultz eginda. Egite txalogarriak euronak!\nEuskalerrian bere, noizik behin, beste horrelakoren bat ezagutu izan da, urri izan arren; baina, zoritxarrez, ia beti erdal kulturearen alde edo gure kulturearekin zerikusirik ez daben gauzetarako (pelotaleku baterako-edo).\nAurten, baina, Amerikatik, Caracasetik hain zuzen, Andima Ibiñagabeitia idazle famatuaren izenean mila dolarreko sari bat eskaini* da literaturarako, Ikastoletarako textoak egiteko, urteroko saria izateko gogoz, antza.\nGure txalorik beroenak hain asmo ederra euki daben Euskera Lagunen Elkartekoei (E.L.E.).\nBaina sari hori ez da nahiko. Hori badakigu ta berorrek penatzen gaitu, gure kultura ta izkuntzea ohi ez lako diru laguntzen preminan dagoz eta.\nZenbat eta zenbat pertsona euskaldun dagoz gurean, dirua eurrez* eta atzak betean dabenak, zetarako gura daben bere ez dakiela (ilgo diranean, euron lehengusu, ahaide ta loba diru-goseztoentzako ez bada!) euskal kulturearen alde hainbat egin leikeenak! Hor, gainera, euron izenen gomutagarri ta betikotasuna dauke, sari bat euron izenaz jarri ezkero.\nPenagarria da, gure literaturearen egoera honetan, ez bankuk, ez erakundek, ez inongo aberatsek txakur txikirik ez emotea. Katalunian, barriz, gauza jakina da goikoen laguntza mesedegarria norainokoa dan.\nAmeslari utsa nintzateke antza, hau idatzi dodalako pentsatuko baneu, euskaldun irakurleen artean mezenasik sortuko dala, gure kultureari laguntza emoteko; baina, basamortuan dehadarka alferrik banengo bere, nok daki zer jazo daitekean.\nEa gure Erriko Mezenas-gai batzuek biztuten jakuzan. Batzuetan, gutxien uste zan lekutik egiten dau salto erbiak.\nEzagutu gure erria (11)\nGernika ta Lumo\nAxangiz eta guzti, 15,62 km.2 ditu, ta 8.940 bizilagun. Bere auzoak: Arana, Zallo, Lumoko San Pedro, Foruko uriauzoak* eta uria bera. 1882-ko urtarrilaren 8-an, bat egin ziran Gernika ta Lumo. Lehen ez egoan igartzerik non zan bat edo bestea, Arbolea bera be Lumoko lurretan egoan eta. Bizkaiko Batzar Nagusiak dirala, batzarlekuko Arbolea dala, azkenengo gerratea ta Picasso dirala, mundu guztian ezaguna da erri hau. Euskaldunontzat gure lege ta askatasunen abia ta sinbolu, guk bedeinkatua, ta beste edo besteratuak madarikatua ta kiskaildua. Gernikaren unibersaltasuna alde batera itxita, lan honen zera ez baita*, uria bera ikusi daigun.\nUrigintza* polit eta apainekoa; kafetegiz eta jatetxez ondo ornidua; pelotariz, probagizonez eta drogagizonez bere bai; burgeskumez baita. Baina hori bakarrik ez da Gernika; langile erri bat bere ba da, baita eskualde guztiko baserritarren astelehenetako azoka ta artuemonen erria bere bai. Bertako dendak, Busturi eskualde guztiari saltzen deutsoe. Industria aldetik, orfebreria ta mahaiko tresna lantegiak, 1.010 behargin dabez; iskilo fabrikak, 465; ta beste ola* ta lantegiak, 600 inguru. Urteko produzinoa 650 miloi peseta ingurukoa da, ehuneko 20 bat esportazinokoa. Erri zerbitzuetarako ba ditu: auzitegi, notaria, jabetasun errejistro, baserri zabalkunde (extensión agraria), banku etxeak eta abar; baina urigintza kontuan eta beste arazo askotan eskubide gehiago eukiko leuke, eskualdeko errien mankomunidade on bategaz. Esate baterako: trenbidea bere kontu artu ta erriaren zerbitzuan jarri; autobusak, bigarren mailako ikastetxea, umeak eskolara autoz igarotea ta turismo arazo guztia eskualdearen eskuan ipini, eta abar.\nKosnoaga mendiaren bizkar baten dago Lumo, erri apal, baketsu, baina ikusmira* zoragarriekin.\n19,98 km.2 ta 1.488 bizilagun. Bere auzoak: Astelarra, Basangiz, Ordorika-Areatza, ta Ugarte edo Elexaldea. Andramendi, Oka ta beste torretxe batzuek, bere barrutian egon ziran edo dagoz, eta batez bere Muxikatarrena, erriari izena emon eutsona ta Oñaz-Ganboarren arteko burruketako jauntxoen bizilekua. Bere ondoan San Roman ermitea aurkitizen da, arte aldetik interesgarria. Baserri erria, baina Astelarra inguruan industria sartzen asi da. Uriburua Kurtzerua deitzen jakon tokira aldatzen dabiltza, frontoe, Udaletxe* ta abar. Kepa Enbeita "Urretxindor" bertsolari maisuaren erria, bere iturria ez da agortu oraindik, seme ta loba ugarien artean jarraitzen baitau* bertso emoia eten barik emoten.\nErri honek, Zornotzako merindadearen erri bi beraganatu ditu, orain dala lau urte: Gorozika ta Ibarruri. Gernikak egin dauan antzera.\n9,09 km.2 ta 331 bizilagun. Bere auzoak: Agirre, Ziritza, Esturo, Zugaztieta eta erriburua. Bizkargi bizkarrean dagoan baserri ta arrobi* erria, Zugaztieta auzoan zelai polita dauka, tren geltoki ta guzti. Axuritik zehar Markinara doan bideak eta Ibarruritik igarota Durangorakoak, bertan bat egiten dabe Zornotzatik Bermeora doan bideagaz.\n20,82 km.2 ta 670 bizilagun. Bere auzoak: Ibarruriko Elexaldea (erriburua), Axuria, Maguna ta Zugaztieta. Bizilagunez urritu dan erria, baserriak utsituta, basoz bete da. Gorozikak eta Ibarrurik bien artean euken Zugaztieta auzoa, etorkizun oneko tokia, lurrez eta komunikazinoz. Horregaitik edo alkar ikusi ezinagaitik, ez dabe jarraitu Bedarona ta Natxituk behinola egin ebenari, eta Muxikak iruntsi ditu.\n22,81 km.2 ta 736 bizilagun. 1860-an, 1.153 bizilagun eukazan. Bere auzoak: Albiz, Marmiz, Olabe ta erriburua. Lehen baserri erria, orain geroago ta gehiago baso erria. Lehen Gernikako uriak irunsterik ez eban gura izan, ta ondo dago; baina Gernika buru dan eskualdean ez alkartzea, ta horren ordez Markina buru danekoan egitea bere, ez da astakeria makala! Erri honek parrokia bi ditu, bata erriburuan eta Albizen bestea.\n15,96 km.2 ta 879 bizilagun. Erri honek bere, atzerakada ederra: 1860-an, 1.267 bizilagun eukazan. Bere auzoak: Atxika-Errekalde, Metxika, Olabarri, Elexaldea ta uria. Joan I, Gaztelako errege ta Bizkaiko jaunak sortu eban erri hau, hain zuzen bere, Mungia ta Larrabetzu sortu ebazan egun berean, 1376-ko abuztuaren 1-ean. Mendi gainean dagoan erria, bertan dago Bizkaigane deritxon tontorra, ikusbide ederrekoa. Baserri erria, probalari ta Gernikako taberneru gehienen sorterria.\n13,88 km.2 ta. 1.053 bizilagun. Bere auzoak: Agirreta, Arteaga-Uria, Basetxeta, Kanala, Islak, Mendialdua, Orueta, Errekalde ta Zelaieta (erriburua). Ortuarietan erri famatua, bere alboko erri Kortezubiren antzera. Arteaga torretxea egoan lekuan, Frantziako Napoleon III garrenaren emazte zan Eugenia Montijokoak gaztelu barri bat jaso eban, jatorriz bertakoa zalako. Gaur, azkenengo lapurreten ondoren, oso ganora barik aurkitzen da gaztelu hau. Aurrera joanda, itsasalderantz, Kanala erritxoa dago, etxe batzuek Arteagaren mende ta besteak Sukarrietaren mende. Erdibituta egon barik eta bere toki edertasunaz baliaturik, etorkizunak batasun bat emongo ahal deutsa!\n10,72 km.2 ta 499 bizilagun. Bere auzoak: Akorta, Atxoste, Basetxeta, Bollar, Zea, Gabika ta Elexaldea (erriburua). Lurrez ez hain aberatsa, ordainez arrobiz* ba da. Arrobiak dira, hain zuzen bere, erri honen bigarren aberaspiderik aundiena, lehenengoa baita* Amerika ta Australiatik erriko semeak bidaltzen daben dirua. Gabika bere bigarren parrokiatik Nabarnizera bidea egiteak, erri bien antzinako amets bat beteko dau.


kritiken hemeroteka » Ipuin kontagarriak\n« Baretasuna | Barne-erabakiak »\nKriseiluaren argipean / Anxel Fole (Josemari Navascues) / Alberdania-Elkar, 2010\nIpuin kontagarriak Iker Zaldua / Gara, 2011-04-30\nAnxel Fole Lugon jaio zen XX. mendearen hastapen urteetan eta galiziarra izaki, galizieraz idazten zuen, trataera jakin bat emanez gainera. Galiziera sustatzeko nahiaren atzean hizkuntzaren diglosia-egoera salatzeko asmoa ezkutatzen da. Hala, lokalismoak, galiziera formalizatuaren formak eta gaztelaniazko esaldiak ere erabiltzen ditu. Neronek euskaraz irakurri dut, baina itzultzaileak ere egin du bere ahalegina Anxel Foleren asmoa errespetatzeko; tarteka galizierazko hitz eta esamoldeak eransten ditu azpian oharra adierazita eta idazleak jatorrizkoan gaztelaniaz idatzitakoak halaxe islatu ditu itzultzaileak, harekiko leialtasuna adieraziz.\nIdazle gisa deskriba dezakegu edo ipuin-ehiztari gisa, izan ere, bere obra gehienak ipuinekin harilkatzen dira. Kasu honetan ahozko tradiziotik jasotako ipuinak dira gehienak, inori inoiz entzundakoak, berak asmatutakoak tartekatzen baditu ere; izan ere, Folek nahimen hori ere bazuen, hots, ahozko tradizioa jasotzea, ipuin kontagarriak idatziz ematea, eta Lugoko taberna bateko txoko batean jarri zuen luma dantzan, han hasi zen, beraz, ehiza.\nGalizian kokatzen dira ipuinok, Lugoko lurralde paradisuzko batean. Halaxe aurkezten ditu, behinik behin, Folek; zenbaitetan Joanez artzaina ere irudikatu izan dut neronek garo artean. Dirudienez, gerrak harrapatuta ez zuen erbestera egin eta lurralde baketsu eta bakarti hartan gorde zen Fole, eta, itxuraz, ez zuen damurik izan, aitzitik, paradisua topatu zuen etxeko atarian.\nXX. mendearen erdialdera idatzitako ipuinak dira, gerraondoan, tiro hotsak isildu eta artean armei kea zeriela. Beldurrezkoak batzuk, umorezkoak beste batzuk, eta intriga iradokitzen dutenik ere bai. Sutondoan eseri eta kriseiluaren argipean entzuteko modukoak, baldin eta ohitura zahar horrek tximiniatik alde egin ez badu, bestenaz, liburua hartu eta norberak nahi duen lekuan irakurtzeko modukoak.\nZiurrenera, idazleak lehenengoa aukeratuko luke gaur ere, orduan behintzat hala gomendatzen zuen; horretarako idatzia dela dirudi “Caureleko lurraldea” izeneko sarrerak. Ehiztariak mendira abiatu dira baina elurrak ehizaldia atzeratu du eta mendiko etxolan eseri dira denak, su handia egin dute eta ipuinak kontatzen hasi dira, leihoetan elur maluta handiak kateatzen diren bitartean; kanpoan hotz da eta otsoen uluak entzuten dira.\nSarrera egin ostean datoz 14 ipuinak, laburrak gehienak. Garai hartako kontuak dira mintzagai, orduko sinesmenak, ehizaldiak eta festaondoko ajeak. Sorginak eta apaizak ere ez dira falta eta heriotza misteriotsuak ere ez. Hala ere, idazlearen asmoa errealitatea islatzea zen, sorginkeria eta magiaren inguruan batzen den guztia ez baita sorginkeria hutsa, errealitatearen hazia, fede eta sinesmenaren hazia baita sorginkeria. “Hilkutxa” eta “Altxorra” izeneko ipuinak azpimarratu ditut nik mardulen. Lehenengoan, Troiako zaldiarena gogora ekarriz, lapurreta eta eraso saiakera bat da kontatzen dena, hilkutxa batean ezkutatuta dago erasotzailea, zaldiak, baina, kasu honetan ez du arrakastarik ukanen.\n“Altxorra” da liburuko azken ipuina eta luzeena, dorretxe batean ezkutatutako altxorra da jomuga, eta, jakina, haren atzetik, kristo guztia. Ipuinean bertan argi adierazten den bezala, ordea, altxorra araoak jota dago eta kutxa irekitzen duenak zoritxarra baino ez du pilatuko patriketan.


"Ikusmira Berriak"ikus-entzunezko programara aurkezteko epea ostegunean bukatuko da. Deia, Noticias de Bizkaia\n"Ikusmira Berriak" ikus-entzunezko programara aurkezteko epea ostegunean bukatuko da\nEUROPA PRESS - 2018(e)ko apirilaren 3a, asteartea - 11:08etan eguneratua\nIkusmira Berriak egonaldi programara ikus-entzunezko proiektuak aurkezteko epea apirilaren 5ean bukatuko da\nTabakalera Kultura Garaikidearen Nazioarteko Zentroak eta Donostia Zinemaldiak sustatzen duten programaren laugarren ediziora aurkezteko epea bukatzear dago.\nDONOSTIA. Zinema Ikasleen Nazioarteko Topaketaren azken bost edizioetako parte hartzaileek, Euskal Autonomia Erkidegoko (EAE) zinemagileek, Espainiako lurraldeetako zinemagileek eta atzerriko zuzendariek beren proiektuak aurkez ditzakete. Tabakalerak eta Donostia Zinemaldiak REC Grabaketa Estudioaren eta Euskadiko Filmategiaren lankidetzarekin sustatze duten programa.\nIkusmira Berriak programa Donostia 2016 Europako Kultur Hiriburuaren legatuaren parte da, eta 20.000 euroko diru laguntza ematen du aukeratutako proiektuen artean banatzeko. Era berean, REC Grabaketa Estudioak bere zerbitzuak eskaintzen ditu sari gisa, film labur baten postprodukziorako (10.500 euroan balioztatua) eta film luze baten postprodukziorako (35.000 euroan balioztatua).\nProposamenak aurkezteko epea apirilaren 5ean bukatuko da. Egonaldien betekizunak eta baldintzak programaren web orrian zehaztuta daude (www.ikusmiraberriak.eu). Ekainean jakinaraziko da zein diren aukeratutako lau proiektuak.\nBere arduradunek gogoratu dutenez, Ikusmira Berriak programak sei asteko egonaldia eskaintzen du. Lehenengo lau asteetan, errealizadoreek Tabakalerako Sortzaileen Gunean garatzen dituzte beren proiektuak, hainbat profesionalen aholkuak eta tailerrak jasotzen dituzten bitartean.\nEgonaldiaren bosgarren astean "pitching" saioa prestatzen dute, hau da, egonaldiaren azken astean Donostia Zinemaldiaren esparruan proiektua industriako profesionalei aurkezteko saioa. Egoiliarrek beren proiektuetan elkarlanean aritzeko interesa duten profesionalekin hitzorduak ezartzeko aukera izango dute, eta, gainera, zinemaldiarn emanaldietara eta industria jardueretara joateko akreditazioa izango dute.\nIkusmira Berriak programako lehen hiru edizioetan aukeratutako hiru proiektu amaituta daude jada, eta Donostia Zinemaldian eman ziren aurkeztera: Pablo Alvarezen "El extraño", Leo Calice eta Gerhard Tremlen "Calipatria" eta Tamyka Smithen "Gwendolyn Green" film laburrak 2016ko eta 2017ko Zabaltegi-Tabakalera sailean aurkeztu ziren. Aurten, lehen edizioko bi film luzeren estreinaldia aurreikusi dute: "Trote", Xacio Bañok zuzendua, eta "Muga deitzen da Pausoa", Maider Oleagarena;biak ala biak postprodukzio fasean daude jadanik.\nGainera, Tándem Entertainment eta Lastor Media ekoiztetxeek Mikel Gurrearen "Suro" ekoitziko dute. Proiektu hori Bartzelonako L'Alternativa del Festival de Cinema Independent jaialdiko profesionalen jardunaldietarako, MEDIA Cataluñaren Sources2 lantegirako eta Sam Spiegel Film Lab-erako hautatua izan da; uztailera arte azken horrekin jarraituko du garapen lanetan.\nHalaber, Kiro Russoren "Loba" proiektuak Mar del Platako zinemaldiaren LoboLABen lehen saria irabazi zuen, hau da, Argentinako 100.000 peso (6.000 euro). Aitor eta Amaia Merinoren "Fantasía" lanak Doxa Producciones etxearen babesa du, eta International Documentary Film Festival Amsterdam jaialdian aurkeztu zen.\nAzken edizioko proiektuei dagokienez, "Eles Transportan a Morte", Samuel M. Delgado eta Helena Gironena, Filmika Galaika eta El Viaje Films ekoiztetxeek ekoitziko dute elkarrekin;Julia Pesce "Aguila de Papel" proiektua garatzeko lanetan ari da;Leonardo van Dijl zuzendariaren "Stephanie filmak" De Wereldvrede ekoiztetxearen babesa jaso du, eta Maider Fernandez Iriarteren "Las letras de Jordi" proiektuak REC Grabaketa Estudioaren postprodukzio saria jaso eta Sr. y Sra. etxeak ekoitziko du.


Miriam Mendoza ipuin-kontalaria izango da martxoaren 16an kultur etxean\nAlbisteak 10 Marzo 2020\nLiburutegiak aldian behin antolatzen dituen ipuin-kontaketa saioetako bat izango da datorren astelehenean, martxoak 16, 18:00etan hasita.\nMiriam Mendoza ipuin-kontalariak emango du saioa. Miriam ezaguna da Orioko haurrentzat, lehenago ere askotan etorri izan da-eta liburutegira.\nSaioa kultur etxeko areto nagusian egingo da eta 3 eta 6 urte arteko haurrentzat eta gurasoentzat da.\nUEMAk gazte-topaketa ibiltaria antolatu du aurten ere\nAlbisteak 09 Marzo 2020\nZumaiatik abiatuko da aurtengo topaketa ekainaren 29an eta Lekeition bukatuko da uztailaren 5ean. UEMAk antolatu du gazte-topaketa, Eusko Jaurlaritzaren babesarekin eta Zumaia, Deba, Lekeitio eta Ondarroako udalen laguntzarekin. Hau da topaketa ibiltariaren helburua: gazteak euskararen inguruan sentsibilizatzea, kontzientziatzea eta eragile aktibo bihurtzea.\n50 gazterentzako lekua izango da, eta martxoaren 31 bitartean zabalik dago izena emateko epea.\nHerriko aparkalekuei buruzko gogoeta abiatuko du Udalak\nDatorren ostegunean, martxoak 12, izango da lehenbiziko gogoeta-saioa eta gaiarekin interesa duten herritar guztiak gonbidatu nahi ditu Udalak. Saioa kultur etxean izango da eta 19:00etan hasiko da.\nHerriko aparkalekuei buruzko gogoeta egin nahi du Udalak herritarrekin batera eta, horretarako, zenbait gogoeta-saio antolatu ditu, gaia guztion artean lantzeko. Ostegunekoa izango da aurreneko saioa.\nSaioa euskaraz izango da eta herritarrek aukera izango dute beren ekarpenak euskaraz nahiz gaztelaniaz egiteko.\nEuskara eta turismoa uztartuko dituen kanpaina aurkeztuko zaie Orioko turismo-eragileei\nOrioko Udalak herriko denda, taberna, jatetxe eta alojamenduak gonbidatu ditu bi informazio-saiotara:\nMartxoaren 10ean, 14:00etan, Salatxo aretoan, euskaraz\nMartxoaren 26an, 17:00etan. Salatxo aretoan, gaztelaniaz\nBi informazio-saio horietan kanpainaren xehetasunak emango dituzte UEMAko eta Udaleko teknikariek. Saioak irekiak dira eta herriko denda, taberna, jatetxe eta alojamendu guztiek parte hartu dezakete.\nBi dira Aste Santuan abiatuko den kanpainaren helburu nagusiak: turismo-sektorean euskarari dagokion garrantzia ematea, eta gure hizkuntza eskaintza turistikoaren barruan sartzea.\nUdako lanpostuen deialdia egin du Udalak\nAlbisteak 06 Marzo 2020\nUdalak hainbat pertsona hartuko ditu lanerako uda honetan, eta deialdia egiten du lanpostu horiek betetzeko.\nDeialdian parte hartzeko, langabetua izan behar da eta Orion erroldatua (txu-txu trenaren gidari, udaltzain laguntzaile eta turismo bulegorako lanpostuetarako ezik), gutxienez 2020ko urtarrilaren 1az geroztik. Hartuko diren langileen kontratuak lan-zuzenbidezko erregimenean egingo dira, denboraldi baterako.\nIkusi hemen lan-deialdiaren zehaztasunak:\nUdako lanpostuak 2020\n«Orio eta itsas ondarea» bisita gidatua antolatu du Done Jakue Bidearen Interpretazio Zentroak\nMartxoaren 14an, larunbatarekin, bisita gidatua eskainiko du Done Jakue Bidearen Interpretazio Zentroak Orion, herriko itsas ondareari buruz.\nBisita Goiko Kaleko Pilliku plazan hasiko da 11:00etan eta doan izango da. Hala ere, parte hartzeko, erreserba egin behar da, aldez aurretik, turismo bulegora deituta: 943 835 565.\nMartxoaren 8ko ekitaldietan parte hartzeko gonbita egin dute Orioko Ahalduntze Eskolak, Udalak, Etxeluze gaztetxeak eta Xaltxerak taldeak\nAlbisteak 05 Marzo 2020\nOrioko Ahalduntze Eskolak, Udalak, Etxeluze gaztetxeak eta Xaltxerak taldeak elkarlanean antolatu dute martxoaren 8ko programa:\n9.30 Txokolate-banaketa Aritzaga kalean.\n10.00 Zumba feminista Aritzaga kalean.\n11.30 Eguerdiko manifestaziorako materiala sortzeko elkarketa Ibai-Ondo plazan. Euria egiten badu, frontoian.\n13.00 Manifestazio zaratatsua Antolatu indarrak, batu borroka feministara lelopean. Ibai-Ondo plazatik abiatuta.\n14.30 Emakumeon* bazkari autogestionatua gaztetxean. Ondoren, mikro irekia.\nDatorren asteazkenean, martxoak 11, bukatuko da epea kultura eta gazteria alorreko dirulaguntzak eskatzeko\nAlbisteak 04 Marzo 2020\nKultura eta gazteria alorreko eskariak martxoaren 11rako aurkeztu behar dituzte herriko elkarteek.\n«Evaren alabak» antzerki-emanaldia izango da Orion martxoaren 13an\nAlbisteak 03 Marzo 2020\nMartxoaren 13an, ostiralarekin, «Evaren alabak» kale-ikuskizuna izango da Orion.\nAntzerkiaren bi saio izango dira, elkarren segidan: lehenbizikoa 21:00etan hasita, eta bigarrena, berriz, 21:45ean. Saio bakoitzerako 30 bat sarrera salduko dira. Bi saioak toki beretik abiatuko dira: Zakilaneko aldapatik, Pietatearen azpitik; handik zimitorio zaharrera joango dira aktoreak eta ikusleak eta, bukatzeko, Salatxo aretora joko dute.\nEuskalmetek alerta laranja aktibatu du 12:00etatik 18:00etara, itsaso zakarragatik\nEgun hauetan euskal kostaldea jotzen ari ekaitza dela-eta, Euskalmetek igo egin du alerta-maila, horian zegoena, eta alerta laranja aktibatuko du gaur, martxoak 3, 12:00etatik 18:00etara.\nUdaltzaingoak debekatu egin du hondartza aldeko arrisku-guneetan ibiltzea alerta aktibatuta dagoen bitartean eta zuhurtzia eskatu die herritarrei, egoera arriskutsuak saihesteko.\nGoizez ere irekita izango da udal-liburutegia aurrerantzean\nMartxoaren 2tik aurrera udal-liburutegiak ordutegi zabalagoa izango du eta goizez ere irekita izango da. Hala erabaki du Udalak eta, horretarako, udal-liburutegiaren arduradunaren lansaioa handitu du: lehen egun erdiz egiten zuen lan eta, hemendik aurrera, egun osoz arituko da. Otsailaren 27ko udalbatzarrean erabaki zuen Udalak aldaketa hori, aho batez.\nUdal-liburutegiaren ordutegia, hortaz, hau izango da aurrerantzean: 10:00etatik 13:00etara eta 16:00-19:30era.\nSan Pedro jaietako proposamenak bidaltzeko deia egin du Kultura Sailak\nAlbisteak 28 Febrero 2020\nOrioko Udaleko Kultura Sailak, aurtengo San Pedro jaietako festa-batzordea antolatzen hasi aurretik, herritarrei, herriko elkarteei eta eragileei beren proposamenak aurrez bidaltzeko deialdia egiten die.\nFesta-batzordearen lehenengo bilera martxoaren 10ean izango da, arratsaldeko 19:00etan Kultur Etxean.\nMartxoaren 8a dela eta, balkoian jartzeko banderolak eskuratu daitezke Ahalduntze Eskolan\nUdal-garajeak erosteko edo errentan hartzeko aukera dute herritarrek futbol-zelaiaren azpian\nUdalbatzarrak ohiko bilkura egingo du ostegunean, otsailak 27\nMartxoko eta apirileko jardueren programa argitaratu du Udalak


Zaurgarritasun digitala – HarituLab\nEsteka // https://www.argia.eus/argia-astekaria/2775/teknologia\nAzken bi urteetan zaurgarritasun digitalaren inguruan lan egiten aritu naiz, eta ohartu naiz arrakala digitalak ez dituela biltzen bazterkeria digitalean egoteko arrisku guztiak. Arrakala digitalaz hitz egiterakoan eremu digitalaren aprobetxamendurako aukerak aztertzen dira: azpiegiturak erabiltzeko, gailuak erabiltzeko, ditugun ezagutzak (konpetentziak…), teknologiarekiko dugun harremana…\nNolabait, arrakala digitala murrizteak berarekin dakar pertsonak gai izatea eremu digitalak garai bakoitzean ematen dizkigun aukerak erabiltzeko. Aukera hauek aldakorrak dira, beraz arrakala digitalaren forma nahiko mutantea da, une oro aztertu beharrekoa.\nBaina zelan definituko genuke pantailatik begiak ezin kendu bizi den pertsonaren egoera? Eremu digitalean bortizkeria pairatzen duenarena? Bazterkeria jasaten ari denarena?…. Hori, arrakala digitala da? Behin, Ane Ortiz de Zarate sexologoari zera entzun nion: “Errealitatea dena da”. Hau da, askotan mundu errealaz eta digitala den beste mundu horretaz hitz egiten dugu, gure denbora eta indarrak eten egingo bailiran hor gaudenean, gure bizitzetan eraginik ez balu bezala. Baina eskaintzen dizkiogun neurrian hartuko ditu eremu digitalak gure denborara eta indarrak. Joan den astean lantegi baten itxieran langileek honakoa adierazi zuten: “Bortizkeriak egokitzeko ahalmena du”.\nHots, ardurak ez du soilik zerikusia arrakala digital tekniko eta konpententzialekin, kontuan hartu behar da eremu digitalean zelan, zertarako eta zenbat gauden ere. Eta horretarako, beharbada gure arrakala digitala ezagutzeaz gain gure zaurgarritasun digitala ere ezagutu beharko genuke. Eremu digitalean dauden eragileen interes eta jokabideen aurrean gure zaurgarritasuna hobeto ezagutu behar dugu. Hala, kontzienteki hasiko gara ulertzen noraino gauden prestatuta dugun digitalizazio eredu honi aurre egiteko, bere gauza onenak geureganatzeko eta txarrenak eragozteko, eta animatzen bagara, alternatibak eraikitzeko.\nIrudia // neuetani // https://www.instagram.com/neuetani/\nLizentzai // CC 3.0


"Treblinkarako azken trena" izeneko ikuskizuna Ciriza etxean - Berria - Pasaia\n"Treblinkarako azken trena" izeneko ikuskizuna Ciriza etxean\nOstegunean, maiatzaren 11n, 19:30ean Trintxerpeko Ciriza etxean (gazteleraz)\nSarrerak: 10€tan (salmenta egunean bertan 17:30etatik aurrera)\nGoizean saio berezia antolatu da Pasaiako ikastetxeekin\n1942ko abuztuaren 5a, asteazkena, Varsovia. Umezurztegi bat, 200 haur judutarren bizilekua.\nJanusz Kòrczak mediku eta pedagogoak, hango buru zelarik, haur-errepublika zinezko bat sortu zuen bere laguntzaile min Stefania Wilzynskarekin batera. Haurrekin eskuz esku jardunez, konstituzio bat sortu zuen, bere lege, araudiekin, bai eta bere zigorkodearekin ere. Ikus-entzuleek parte hartuko dute horretan, beren ohe-literetan egongo baitira, umezurztegiaren azken egunean, eta hartara parte hartuko dute barne-antolamenduan, eguneroko errutinan, hango beldur eta alaitasunetan. Ikus-entzuleak epaiketa baten lekuko izango dira, non jakinarazpen izugarri batek amaiera emango baitie hango ametsei, bizitzari: umezurztegitik alde egin behar dute, eta tren bat hartu, Treblinkako sarraski-esparrura eramango dituen trena. Gure ikuskizuna biktima guztiei egindako omenaldi bat da eta Janusz Korczaki eskeinitako oroipena, haurren bizitza duin egiteko borrokatu zen izaki aparta; baina baita hatz salatzailez ezagutarazteko bidea ere, munduko behartsu gehienak haurrak baitira eta munduko haur gehienak behartsuak.\nHain da liluragarria Janusz Korczak-en nortasuna, hain gizon poliedrikoa zen bera, eta hain ideia pegagogiko hausleak sumatu eta gauzatu zituen, non, amaiera epiko hartako protagonista izan gabe ere, haren irudiak gure arreta mereziko bailuke. Haren bizitza iruditzen zaigu liluragarria, ez haren heriotza, zeren eta, zaila izanik ideia baten alde hiltzea, ideia baten alde bizitzea baita benetan heroikoa; orduz ordu, egunez egun bizitzea. Eta hark haurtzaroa izan zuen bere ideia, bere grina eta obsesioa. Ordura arte, inork ez zituen ikusi haurrak Korczaken begiez; ez biharko gizon eta emakumeak balira bezala, baizik eta eskubideak dituzten pertsonak bezala, beste ezer baino lehen errespetua merezi duten pertsonak. Errespetua haurrari; errespetua, bere ezjakintasunagatik; errespetua, jakiteko bilaketa nekosoagatik; errespetua haren porrot eta malkoei. Errespetua, orainaldiko minutuengatik. Errespetua, joan doan une bakoitzagatik. Korczakek beti egin zien muzin bere lan zaila zela-eta egiten zizkioten laudorioei. Hark ez zuen sentitzen halako “sakrifiziorik”, haren bizitza osoko lana haurrengana sentitzen zuen maitasunaren ondorio zuzena zen.\n“Ez naiz sakrifikatzen haurrengatik, neuregatik baizik. Neuk behar dut sakrifizio hori”.\nKorczakek aitortzen du, bizitza ederra eta zaila eman ziezaiola eskatu ziola Jainkoari gaztetan, nahiz eta ia sinetsi ere ez Harengan. Eta izan zuen, bai. Bere heriotza bezain ederra eta zaila. Historia ederra dugu kontatzeko, Korczakena, bere ardurapekoekin eta umezurtzekin. Hura gogoratu behar dugu, berriz gertatu ezin denaren oroigarri; hura omendu behar dugu, haren historiaren inguruko gertaera haietan ageri baita giza arimaren alderdirik ilunena eta argiz beteena, bata bestea gabe ezinezko balitz bezala. Eta haren bizitzako zerik heroikoena ez zen izan haren immolazioa, hori ere handia izan arren, baizik eta egunez eguneko bizitza. Korczakek zioenez, “errazena ideia baten alde hiltzea da, film batean bezala; zailena, berriz, egunez egun ideia baten alde bizitzea da. Liluratu egiten gaitu, noski, biziraupenaren sena indartsu sentituko zuen norbaitek–gizaki orok sentitzen duen bezala–hura menderatzea maitasunagatik eta koherentziagatik. Baina haren benetako balentria ingurua aldatzeko egindako borroka izan zen, ahulenen alde bere burua osorik eman izana, ahuletan ahulenen alde, “ero txikien” alde, eta haien bizimodua hobetzeko eta bizitza duintzeko borroka. Eta hori proiektuaren beste helburu batekin lotzen da: haren ondare pedagogiko, humano eta soziala zertxobait ezagutaraztea, joera pedagogiko modernoenek egin duten bezala, haren autokudeaketa-praktika sakon aztertuz eta aplikatuz.\nBadakigu, halaber, Korczaken planteamenduen arabera osatu zela Haurren Eskubideen Konbentzioa(Geneva, 1959), gauza goresgarria, berez, haurren eskubideak aitortzeko balio izan zuenagatik; lorpen bat, batez ere gure lehen mundu honetarako. Baina badakigu, halaber,\nhaurrei dagokienez, asko falta dela egiteko, zoritxarrez. Era berean, gure lanak egoera hori salatzea nahi dugu, ez iraganeko egoera, ezpada gaurkoa; akuilu izan dadila, gizarte hipokrita baten hatz salatzaile izan dadila, gizarte horrek oraindik ere egoera horrek iraun dezan uzten baitu. “Gaixorik gaude akats askorekin eta beste hainbat errurekin, baina gure deliturik larriena haurren bazterketada; biziaren iturriaren bazterketa. Behar ditugun gauza askok itxaron dezakete; Haurrak, ez. Hari ezin zaio erantzun Bihar. Hark Orain du izena". Aldarrikatunahi dugu, halaber, Korczaken unibertsaltasuna; judua eta poloniarra izan zen, eta inguruabar horiek erabaki zituzten haren bizitza eta haren heriotza, baina batez ere ohiz kanpoko izaki bat izan zen, aurreratua bere garairako; bere indar guztia, bere ezagutza eta nahimen indartsua, gatazketan arrisku handienean diren biktimen alde jarri baitzuen, haurren alde.\n“Haurrekin eman zituen eguneko eta gaueko ordu guztiak. Sendagilea izan zen, zapatagarbitzailea, ipuin-kontalaria, jolaskidea, liburuzaina, bihotz-kontuetako tutorea, mahaia jasotzen zuena, Justizia Batzarreko fiskala, Gazetaren argitaratzailea, txirula-jotzailea, aktorea, pailazoa, patata-zuritzailea, bizitzeko behar zen dirua lortzen zuen borrokaria. Haien sekretuak, lotsak, ilusioak ezagutzen zituen, eta umezurztegiko isiltasuna entzun zitekeenean, azken egitekoa betetzen zuen: lo zeuden haurren arnasari erreparatzea”.\nUztailaren hasieratik urriaren amaieraraino, Larratxo Kultur Etxea Varsoviako ghettoan sortutako umezurztegi bihurtuko da. Han izango dugu egoitza, Donostia Kulturaren eskuzabaltasunari esker eta, bereziki, Larratxo K. E.ri esker. Aktoreek, teknikariek, eszenografoek, musikariek, produktoreek... osatutako talde jendetsu bat Altzako jendearekin biziko gara, hango kaleetan, kafetegietan, hango supermerkatu eta tabernetan, eta urriaren 1ean estreinatu eta ikusentzuleen aurrean jarriko dugu; astegun buruzurian, gazteentzako saioetan, eta asteburuetan, nornahirentzat. Ikuskizun harrigarri eta hunkigarri hau 2016ko Hiriburutzaren barruan aurkeztu zen, Donostia Kulturaren, Gipuzkoako Foru Aldundiaren eta Eusko Jaurlaritzaren laguntzari esker, eta Larratxo Kultur Etxean izan ziren funtzioak; astegunetan, gazteentzat, eta asteburuetan, edonorentzat. “Familientzako ikuskizuna” da, baina ez da ohikoa, batetik helduak hartuko baititu, baina 10 urtetik gorako haurrak ere etorri ahal izango baitira; hartara, belaunaldi batzuk besteekin izango dira emankizunetan.\nANA PIMENTA –FERNANDO BERNUES\nMUSIKA ETA SOINU GUNEA\nZUZENDARITZA TEKNIKOA ETA SOINUZTAPENA


Gazteek proposatuta, Iheskide taldeak kontzertua eskainiko du zapatu honetan – Berbaro\nGazteek proposatuta, Iheskide taldeak kontzertua eskainiko du zapatu honetan\n8 maiatza, 2020\tBy\tberbaro\t0 Comments\n#KLAK! egitasmotik zuzeneko kontzertua antolatu dugu zapatu honetarako. Gaueko 21:30etik aurrera Elorrioko Iheskide punk rock taldea oholtza birtualera igoko da gazteen gozamenerako. Iaz bezala, ekainean antolatu nahi genuen jaialdia, baina egoerak hala behartuta bertan behera utzi behar izan dugu. Horren alternatiba gisa kontzertua streaming erara eskaintzea bururatu zitzaigun, Gazte #KLAK! izeneko YouTubeko kanaletik. Gazteek hainbat talde proposatu zituzten, Iheskide besteak beste. Erreferentziazko euskal taldea da gazteriarentzat.\nEskualdeko gazteen artean euskara bultzatzeko asmoz sortu zen #KLAK! 2018an, Berbaro elkartearen ekimenez eta Durangaldeko Amankomunazgoak diruz lagunduta. Ekintza ugari egin ditugu ikasturte bi hauetan, euskaratik eta euskaraz, erronka ezberdinak, asteburupasa, jaialdia, tailerrak, etab. Durango eta Iurretako bost institutuetako ikasleek hartzen dute parte #KLAK!-en.\nHurrengo ekintza, bingo musikatua izango da. Maiatzaren 16an 21:00etan, zuzenean hau ere. Bingo klasikoa baino biziagoa da bingo musikatua, zenbaki bakoitzari abesti bat egokitzen baitzaio. Linea edo bingo kantatzen duenarentzat saria egongo da noski, musikarekin lotura duten sari ederrak!\nMisterio-jolas bi sortu ditugu konfinamendurako\nMatematikale, kalea eta matematikak uztartzen dituen erronka\n0 Comments on "Gazteek proposatuta, Iheskide taldeak kontzertua eskainiko du zapatu honetan"


Aia Herriak - Urola Kostako Hitza : Urola Kostako Hitza\nKirol eskaintza zabala izango da udan\nHaur eta nerabeei zuzendutako era guztietako ikastaro eta udalekuak antolatu dituzte eskualdeko kostaldeko herrietan: igeriketa, surfa, tenisa...\nGipuzkoako Herriarteko Txapelketaren final laurdenetara sailkatu dira Azkoitiko eta Aiako palistak\nLehendabiziko kanporaketako joaneko eta itzulerako partidak jokatuta, Azkoitiak 5 eta 1 menderatu du Zarautz, eta Aiak ere 5 eta 1 irabazi dio Errenteriari. Hurrengo kanporaketan, final laurdenetan, Azkoitiak Soraluze izango du aurkari, eta Aiak Donostia. Zarautz eta Zestoa, ostera, txapelketatik kanpo gelditu dira.\nAiako bost marka saiakerak egitea lortu dute\nUdane Ostolaza, Aroa Sanchez, Naiara Zumeta, Imanol Royo 'Lartain' eta Jokin Eizmendik marka pertsonalak jartzea lortu zuten atzo, Aiako probalekuan egindako saiakeretan.\n1936an faxistek Oikian hildako bi lagun omendu ditu Usurbil 1936 elkarteak\nPedro Julian Agirre aiarra eta Juan Bautista Aginaga usurbildarra faxistek hil zituzten 1936ko urriaren 1ean, eta ondoren, bide bazterrean botata utzi. 1980an, haien gorpuzkinak hobitik atera eta norbere herrira eramatea lortu zuten familiek. Orain, Usurbil 1936 elkarteak omenaldia egin die Agirreri eta Aginagari, Meagan egindako ekitaldi batean. Handik gertu hil zituzten, Oikiako lurretan.\nAlex Txikonek hitzaldia emango du gaur arratsaldean Aian\nAlex Txikon mendigoizale lemoiztarrak bere espedizioez eta proiektuez jardungo du gaur arratsaldean Aian. Saioa eskolako psikomotrizitate gelan izango da, 17:30ean hasita.


[Albistea] Biodiesel hobea eta merkeagoa egiteko bidean\nBa al dute elkarrekin zerikusirik ardoak eta biodieselak? Erantzuna baiezkoa da, harrigarria bada ere.\n[Albistea] Eguzkia ustiatzeko teknologia berrien bila\nEz dago zalantzarik etorkizun handiko energia-iturria izango dela eguzki-energia, baina gaur egungo teknologiak hainbat zailtasun ditu, hala nola eguzki-argia elektrizitate bihurtzeko eraginkortasun eskasa.\n[Albistea] Bioziden ingurumen-ebaluazioa behar bezala egiteko metodologia berritzaile bat garatuko dute Aenor eta Tecnaliak\nTecnalia eta Aenor lanean ari dira dagoeneko “Europako araudi-esparruan bioziden ingurumen-ebaluazioa egiteko landa- eta laborategi-metodoak” LIFE BIOREG Europako proiektuan, produktu bioziden ingurumen-arriskuaren ebaluazioen kalitatea eta sendotasuna hobetzeko.\n[Albistea] Energia-kalitate handiagoz hornitutako etxebizitzak eraikitzeko probetarako bankua\nUPV/EHUko ENEDI Taldeak (Energetika Eraikuntzan) etxebizitzen eta, oro har, eraikin guztien kalitatea hobetzeko xedez dihardu lanean.\n[Albistea] Argitasunaren ondorioz itsas belarra horitzen\n2010 eta 2011ko udetan Bizkaiko kostaldeko bost gunetako alga-populazioetako laginak erabili ditu ikerketarako UPV/EHUko Itsas Bentos taldeak, eta guneetako argitasuna eta tenperatura neurtu zituen uda osoan zehar.\n[Albistea] Landare-estalkiarekin, kanpoan bero egin arren, etxean fresko\nUdan bero handia egiten duen lekuetan, landare-estaldurak aproposak direla frogatu du Aitor Erkoreka UPV/EHUko irakasle eta ikertzaileak.\n[Albistea] Aeronautikako pieza konplexuak mekanizatzeko konponbide bat garatu du CIC marGUNEk\nElektrohigaduran oinarritutako mekanizazioan, elektrodo baten eta mekanizatu beharreko piezaren artean behin eta berriz errepikatzen diren deskarga elektrikoen bidez ezabatzen da materiala.\n[Albistea] 2012an, 10.172 tona olio industrial erabilia berreskuratu zen Euskal Autonomia Erkidegoan\nEuskal Autonomia Erkidegoan, batez beste, urtero, 32.000 tona olio industrial kontsumitzen dira, eta, horrenbestez, kontsumo handiena duen Espainiako laugarren erkidegoa da gaur egun.\n[Albistea] La Bacaladera enpresak elektrizitate- eta ur-kontsumoa murriztea lortu du AZTI-Tecnaliari esker\nArrantza-produktuak transformatzen eta merkaturatzen dituen La Bacaladera enpresak % 35 murriztu du energia elektrikoaren tarifa, eta 400 metro kubiko ur aurreztu ditu urtean, AZTI-Tecnaliak egindako ekoizpen garbiko planari esker.


Estrategia berritzaileak frailitatearen sindromea identifikatu eta ebaluatzeko tresna eta produktuak garatzeko\nEosasuna eta erabaki klinikoetarako euskarri-sistemak\nFRAILTEK proiektuaren ardatza hauskortasun sindromea da, faktore anitzek erlazioa duten egoera bat izanik, erreserba funtzionala eta erresistentzia murriztua duten pertsona nagusiengan eragin handia duena. Autonomiaren galeraren ohiko aitzindaria da eta beraz, menpekotasunaren aurreko egoera. Hauskortasuna, mendekotasuna ez bezala, sendagarria da. Beraz, pairatzen dutenen identifikazio goiztiarra eta haien ebaluazio egokia menpekotasuna saihesteko edota agerpena atzeratzeko balio dezake, pertsona horien bizi-kalitatea hobetuz eta gizarte, familia eta osasun kostuen zama kontrolatuz.\nPertsona hauskorren Identifikazioak eta ebaluazio prozesuak hazkunde esponentziala duten ikerketa eta berrikuntza alorrak osatzen dituzte, bai zerbitzu eta teknologietan. Proiektu honen helburua ohikoak diren identifikazio eta ebaluazio metodoak komplementatzen dituzten metodo berritzaileak garatzea da, hauskortasunaren identifikazioa sistematizatuz eta egungo arreta prozeduren barnean integratuz.\nFRAILTEK proiektuaren helburu nagusia da "dimentsio anitzeko hauskortasun karakterizazioa eta identifikazio estrategia berritzaileen garapena osagai teknologikoak eraikiz euskal industriara transferigarriak diren produktu eta zerbitzu aurreratuen sorrera bultzatuz zahartzearekin erlazioa duten osasunaren arazoen inguruko merkatu berrirako ".


Ordenantza fiskala, Udal Musika Eskolako prezioak arautzen dituena (2019-2020 ikasturtea). Behin betiko onespena\nOrkoiengo Udalak, 2019ko apirilaren 17an egin osoko bilkuran, hasiera batean onetsi zuen Orkoiengo Udalaren Musika Eskolan 2019-2020 ikasturtean emanen diren ikastaroetan izena emateko eta parte hartzeko prezio publikoak arautzen dituen ordenantza fiskala.\nAurkeztutako alegazioak ebatzirik 2019ko uztailaren 18ko osoko bilkuran, ordenantza behin betiko onesten da, eta haren testu osoa argitara ematen, behar diren ondorioak izan ditzan.\nOrkoienen, 2019ko uztailaren 19an.–Alkatea, Carlos Arróniz Loyola.\nORDENANTZA FISKALA, ORKOIENGO UDALAREN MUSIKA ESKOLAN 2019-2020 IKASTURTEAN EMANEN DIREN IKASTAROETAN IZENA EMATEKO ETA PARTE HARTZEKO PREZIO PUBLIKOAK ARAUTZEN DITUENA\nNafarroako Toki Ogasunei buruzko martxoaren 10eko 2/1995 Foru Legearen 28. artikuluan eta hurrengoetan xedatutakoaren babespean ezarri da arau honetako prezio publikoa.\nTasak ordainduko dira kontzeptu hauengatik: matrikula eta hilabeteko kuota.\nOrdaintzeko beharra sortzen da ikastaroetan izena ematen denean edo matrikula egiten den unean berean, eta parte-hartzaileek ordaindu beharko dute.\nMatrikulagatik hilabeteko kuotaren zenbatekoa ordainduko da izena ematen den bakoitzean. Hileko ordainketak egin beharko dira, ezarritakoari jarraikiz.\nBi hilabetetako kuota ez ordaintzeak ikaslearen klaseak bertan behera gelditzea ekarriko du.\nKurtsoa bukatutakoan kuotaren bat ordaindu gabe geldituz gero, berriz matrikulatzeko aukera galduko du.\nKudeaketako eta diru-bilketako arauak.\nMatrikulazioa eta prezio publikoen kudeaketa Musika Eskolako udal egoitzetan eginen da.\nMatrikularen zenbatekoa uztailean ordainduko da, plaza erreserbatu ahal izateko.\nOrdainagiriak matrikulazio orrian adierazitako kontutik kobratuko dira, horretarako ezarritako egunetan. Matrikulazioari dagokion uztaileko kuota, aurkeztutako datuen arabera kobratuko da.\nMatrikulatu ondoren eta ikasturte akademikoa bukatu baino lehen eskola utzi nahi dutenek eskolako zuzendaritzari adierazi beharko diote hori idazki baten bidez; testu horretan, nahi izanez gero, bajaren arrazoiak aipatzen ahalko dituzte.\nIkasleak bere borondatez uzten badu eskola, ez zaio itzuliko matrikulazioaren zenbatekoa, eskolak tokiaren erreserba egin baitu, ikasleari espazio bat esleituz irakasle baten irakastorduen barruan, eta eskolak irakaslearekin urte osorako lanbide-lotura egin baitu.\nHonako hauek dira onartzen ahal diren bajak:\n–Ikasleak istripu larria izatea, baldin eta horren ondorioz ezin badu bere musika-tresnak jo, betiere mediku espezialistak egindako txosten medikua aurkezturik.\n–Ikasleak gaixotasun larria izatea, baldin eta galarzten badio musika-tresnak jotzea, betiere mediku espezialistak egindako txosten medikua aurkezturik.\nBaja irailaren 2a eta 5a bitarte egiten bada, ez da ordaindu behar izanen kuota gehiagorik.\nBaja irailaren 6tik aurrera gertatzen bada (hori barne), ikasturte osoari dagokion kuota guztiak kobratuko dira.\nIkasturte osoaren kostua eranskineko tarifetan ezarria dago.\nTarifak honela ordaintzen ahalko dira:\nOrdainketa bakarrean, matrikulazioaren unean.\nHilero, 10 kuotatan banatuta.\nIkasturtea hasitakoan izena emanez gero, matrikula osorik ordainduko da eta irakasgaiak hilabete naturaletan, aurreko artikuluan adierazitako daten arabera.\nArau honen eranskineko 2. epigrafean agertzen diren hobariak eskuratu nahi dituzten eskatzaileek nahitaez aurkeztu beharko dituzte eranskinean aipatzen diren frogagiriak.\nKontzeptu bakoitzarengatik ordaindu beharreko tarifak ondoko eranskinean ezartzen dira.\n1. epigrafea.–2019-2020 ikasturteko tarifa orokorra.\nIndarrean jarraitzen dute 2018-2019 ikasturteko tarifek.\n2. epigrafea.–Beherapenak eta horiek aplikatzeko arauak.\nTarifen apartatuan adierazten diren prezioei hobariak aplikatuko zaizkie zenbait inguruabarretan laguntzeko. Hobari horiek kuoten gainean baizik ez dira aplikatuko, inoiz ez matrikularen gainean, eta Orkoienen eta Oltza Zendeako Udalean erroldaturiko ikasleei eta erroldatu gabekoei ere aplikatu ahalko zaizkie.\n–Ikasle bakoitzak beherapen mota bakarraren onura izaten ahalko du. Ikasle batek beherapen mota bat baino gehiago lortzen ahal badu, ikaslearentzat onuragarriena dena bakarrik aplikatuko da.\n–Familia-unitatetzat hartzen da etxebizitza berean erroldaturik dauden kideak, izena emana badute familia liburuan edo familia-unitate horretako kide direla frogatzen duen agiri ofizialean.\n–Orkoiengo Udalak, zalantzazko kasuetan, eskubidea izanen du erabakitzeko ea beherapen mota bat aplikatu behar den ala ez, eta hiru motetan zein aplikatu behar den.\nHobaria duten tarifak.\n–Musika eskolan bi kide matrikulaturik dituzten familia-unitateek %10eko hobaria izanen dute familia-unitatearen kuotan. Musika eskolan hiru kide matrikulaturik dituzten familia-unitateek %25eko hobaria izanen dute familia-unitatearen kuotan.\n–%10eko hobaria tasetan, Orkoiengo Udalaren Musika Eskolan izena ematen duten pertsonek familia ugarikoak direla frogatuz gero.\nTarifa horien onuradun izateko, dokumentazioa aurkeztuko da horretarako iragarritako matrikulazio epean.\nUdal ordenantzan jasotzen diren hobarien onuradun izateko eskaerek, aipatu epetik kanpo aurkezten direnean, soilik edukiko dituzte ondorioak eskatu diren egunetik aurrera.\nBehar den dokumentazioa Orkoiengo Udalaren Musika Eskolan aurkeztuko da, ondoren Orkoiengo Udalaren Erregistro Orokorrera eramateko (Iturgain plaza z.g., 31160, Orkoien).\nOrdenantza honen ondorioetarako, erroldatutzat hartuko dira adingabeak, baldin eta bereizketaren edo dibortzioaren ondorioz gurasoetako bat Orkoienen erroldaturik badago.\nEgoera hori frogatu beharko da ezkontzaz kanpoko haurraren behin betiko neurriekin edo bereizketaren eta dibortzioaren epaiarekin.\nAurkezteko modua eta epea.\nTarifa horien onuradun izateko, dokumentazioa aurkeztuko da 2019-2020 ikasturteko matrikulazio epean.\nBehar den dokumentazioa, matrikulazio orriarekin batera, Orkoiengo Udalaren Musika Eskolan aurkeztuko da, ondoren Orkoiengo Udalaren Erregistro Orokorrera eramateko (Iturgain plaza z.g., 31160, Orkoien).\nArau hausteak eta zehapenak.\n1.–Arau-hauste arinak dira ordenantza honetan ezartzen diren betebeharrak ez betetzea, arau-hauste astunen kalifikazioa ez dutelarik.\n2.–Arau-hauste astunak dira:\n–Tarifa osorik edo partez ez ordaintzea horretarako ezarritako epeetan.\n–Modu bidegabean eskuratzea salbuespenak, behar diren ez bezalako tarifak edo itzultze bidegabeak.\n–Arau-hausteak zehatuko dira ikaslearen klaseak bertan behera utziz.\nAplikatu beharreko zehapen prozedura ordenantza fiskal orokorraren 32. artikuluan ezarritakoa izanen da.\nOrdenantza honek 2019ko irailaren 1ean hartuko du indarra, betiere haren testua Nafarroako Aldizkari Ofizialean egun horren aurretik argitaratzen bada. Hala izan ezean, argitaratzen den egunean hartuko du indarra. Nolanahi ere, berariaz aldatu edo indargabetu arte izanen du indarra.\nURTEKO PREZIO PUBLIKOAK, 2019-2020 IKASTURTERAKO\nMusika Hizkuntza + musika-tresna 30’ (1. eta 2. mailak)\nMusika Hizkuntza + musika-tresna 35’ (3. eta 4. mailak)\nMusika Hizkuntza + musika-tresna 35’ + klase kolektiboa (3. eta 4. mailak)\nMusika Hizkuntza + musika-tresna 40’ + instrumentu-taldea (5. eta 6. mailak)\n18 URTETIK BEHEITI\n18TIK 25 URTE BITARTE\n25 URTETIK GOITI\n25 URTETIK BEHEITI\nSolfeo dakitenendako musika-tresnak\nSolfeorik ez dakitenendako musika-tresnak\nMusika-tresna 30’ + Musika-tresnen multzoa\nMusika-tresna 40’ + Musika-tresnen multzoa\nArautu gabeko ikastaroak\nIragarkiaren kodea: L1910169