Bigarren kapitulua. Ehundegia | Artitz Guggenheim Bilbao\nBigarren kapitulua. Ehundegia\nEhungintza-artea | Lan-prozesua | Industrializazioa | Teknika eta materialak\nEdozein ehun, denik eta landuena izanda ere, gutxieneko ekipamendu batekin molda daiteke, hartarako denbora izanez gero. Ehungintza perfekzionatzeko pizgarri nagusia, beraz, denbora aurreztu nahia izan da beti. Ehun-lana ongi eta zehazki egina egongo bada, ezinbestekoa izango da, noski, hartarako tresna egokiak izatea, baina badira halere fintasun handiko ehun-lanak laguntza mekaniko handirik gabe ere eginak. Areago oraindik: harien manipulazioak ez du ahalegin fisiko handirik eskatzen, material erresistenteei forma emateak ez bezala. Ehungintzak erabiltzen duen materiala maneia erraza da oso. Baina atal txikiz osatutako osotasun bat moldatzean datzanez —eta prozesu horrek, bere izaeragatik beragatik, denbora eskatzen duenez—, ehungintzarentzat betidanik izan da kezka, lehenengo eskuzko ehundegitik hasi eta azken ehundegi mekanikoraino, denbora aurrezten laguntzen duten tresnak eta gailuak asmatzea. Aurreztutako denboraren proportzioan, ekoizpena handiagoa izan daiteke, noski, baina oihalaren erabilgarritasuna apurka-apurka zabalduz zihoan garai batean, uste izatekoa da ekoizpen-ahalmenarena garrantzi gutxiko kontua izango zela. Egun, oihalaren erabilgarritasuna ondo frogatuta egonda, denbora aurreztearen garrantziaren auzia gainerako kontsiderazio gehienen gainetik nagusitu da, onerako edo txarrerako.\nGizakiak ehungintzan ustez daramatzan 4.500 —edo, kalkulu batzuen arabera, 8.000— urtean zehar, ehun-ekoizpena azkartzen laguntzeko asmatutako tresna horiek ez dute eraginik izan ehuna moldatzeko prozesuan.\nEhungintzaren hastapenetan bezala, hor segitzen dugu erabiltzen oraindik, alde batetik, elkarren paralelo ezarritako hari tenkatuen multzo zurrun bat, eta, bestetik, aurrekoen artetik zeharka pasatzen den beste hari-multzo higikor bat. Gailu nagusiak, bestalde, ez dira zaharkituta gelditu; aitzitik, ehungintzan gaur egun erabiltzen diren tresnen muina izaten jarraitzen dute oraindik ere. Atzera begiratu eta mendez mende asmatu diren tresna mota desberdinei erreparatzen badiegu, atzera-begirada horrek ez gaitu eramango itzulinguru historikoetara —hori ere, bere horretan, gauza interesgarri askoa izango litzatekeen arren—, baizik eta egungo funtzionamendu automatikoko ehundegien azpian dautzan ideietara.\nHasierako arazoetako bat, ekipamenduaren ikuspegitik begiratuta irtenbide bat ematea eskatzen zuena, lehen tokian aipatu ditugun harien multzoa (irazkia) behar beste tenkatu ahal izatearena zen. Puntu honetan ez ditugu aintzat hartuko, adibidez, irazkia prestatzeko zereginekin zerikusia duten kontuak —hala nola haria irazkitzea bera—, eta tresnetan eta haien funtzionamenduan zentratuko gara soilik. Interesgarria da ikustea aipatu puntu tekniko horietako batzuei ehuleek emandako erantzunak sinpletasun harrigarrikoak direla: asmakizun benetan burutsuak. Adibidez, irazkiko harien mutur bat barra edo hagaxka batera loturik, eta beste muturrean hazta edo pisuak jarririk, harrigarriro erraza da ehuntze-lanerako tentsioa egokia lortzea. Horrela sortu zen, beraz, ehundegi pisuduna —ehundegi bertikal bat—, pisu batzuez hornitua dagoelako hala deitua, bistan denez. Greziar ehundegia izenez ezagunagoa da. Ingalaterran ere erabili zuten Brontze Aroaren hasieran, bai eta Suitzako aintziren inguruko giza bizitokietan ere. Aldaera txiki batekin, hori bera da Estatu Batuetako ipar-mendebaldeko kostako chilkat indiarrek zerabilten ehundegia.\nBeharrezko tentsioa lortzeko beste modu bat irazkiko hariak bi barren artean tenkatzea da, gaur arte ezagutzen ditugun irazki-ardatz (irazki-toki edo goisubil) eta oihal-ardatz (behesubil edo ehun-subil) deiturikoen prototipoen artean, hain zuzen. Irazkiko hariak tenkatuta mantentzeko, barrak armazoi batera lotzen dira luzetara edo zeharretara. Aukera biak baliatu izan dituzte munduko hainbat tokitan: zutikako bertsioa ehun trinkoetarako, alfonbra zein tapizetarako, adibidez; zeharkakoa, ekai fin eta arinagoetarako. Zutikako motaren adibideak munduko ia bazter guztietan aurki daitezke, antzinateko garaietatik hasi eta gaur eguneraino. Ezaguna zuten, adibidez, Egipton eta Perun, Indian eta Asia Txikian, Europako herrialdeetan eta Afrikan, eta erabilia da oraindik ere, besteak beste, Frantzian, hormako tapizak egiteko, eta Estatu Batuetan, indiar navajoek, lurreko tapizak egiteko. Zeharkakoen artean ezagunena egiptoar ehundegia da, ia lurraren arrasean jartzen zena. Andeetako goi-lautadan, horren antzeko mota bat aurkitu dute duela nahiko gutxi.\nGerriko ehundegiaren asmaketak tentsioa doitzeko modua gehitu zion antzinako ehundegien inbentarioari. Barra bat —irazkiko hariak luze-luze eta elkarren paralelo jarrita daramatzana— zutoin batera edo zuhaitz batera estekatzen da, eta beste bat, ehuntzen ari den pertsonaren gerrira; modu horretan, ehuleak tentsioa doi dezake gorputza aurrerantz edo atzerantz makurtze hutsarekin. Horrek tentsioa zehazki doitzeko aukera ematen zuen, eta horrekin, ehuntze-lan finagoak egiteko bidea eskaintzen. Gerri-ehundegi hori Ozeano Bare aldeko eskualdeetan aurki daiteke batez ere. Japonian eta Malaysiar artxipelagoan erabili izan zen, adibidez, bai eta Txinan, Birmanian eta Tibeten ere. Perun, Guatemalan eta Mexikon oraindik ere erabiltzen dute, Asiako urrutiko eskualde batzuetan bezala.\nUste izatekoa da irazki-hariei eusteko hagaxkaren eta armazoiaren garapena etorri zela hurrena. Hura asmatu artean, gurutzatu beharreko irazki-hariak hatzez jaso behar izaten ziren, zeharkako hariak —hots, bilbe-hari mugikorrak— haietan barrena sartu ahal izateko. Intersekzio bakoitzaren ondoren, berriro hautatu behar ziren gurutzatu beharreko irazki-hariak—hari kopuru bakoititik bikoitira aldatuz, edo alderantziz— eta aurreko operazioan bezala jaso. Era horretan jardunda, irazki-harien multzo txikiak baino ezin daitezke jaso, esku batean sartzen direnak soilik. Horrek esan nahi du, bilbe-hariaren pasaldi bakoitzean, oihalaren zabalerak eskatzen zuena adina hari hartu behar zirela eskuan: lan nekagarria benetan. Bilbea pasarazteko jaso beharreko harien azpian, ez mugitzeko moduan, barra bat kokatuta, asko sinplifikatzen da zeregin horren zati bat, barraren lodierak tarte bat irekitzen baitu jasotzen diren eta ez diren irazki-harien artean. Irazkiko harien arteko tarteari, edo irekiuneari, kalatua esaten zaio; eta barrari, ondorioz, hari-tarteko barra edo kalatu-barra. Ehungintzaren oinarrizko modua elkarren kontrakoen printzipioan oinarritzen baita, kontra-irekidura edo kontra-kalatuaren arazoa konpondu beharra zegoen. Kalatu-barraren azpitik geratzen diren irazki-hariak hartu eta irazkiaren gainean kokatutako beste hagaxka batera lotzen badira listari batez, haietako bakoitzaren inguruan begizta laxoak eratuz, ondoriozko tresnak, irazki-harietako hagaxkak, kontra-kalatu bat zabaltzen du jasotzen denean. Bilbea, txandaka, orain kalatu-barrak irekitako tartean, orain irazki-harietako hagaxkak irekitakoan sartzean, nabarmen handitzen da prozeduraren eraginkortasuna, hau da, ehungintza-ekoizpena. Oihala ehuntzeko prozesu osoan zehar kalatu-barrari tokitik mugitu gabe eusten zaionez, mugimendu bakar bat —irazki-harietako hagaxka jasotzekoa, askatzekoa kontuan izan gabe— arduratzen da lehenago berezitako hariez, hari-eskutadak behin eta berriz biltzen ibili beharrik gabe. Irazki-harietako hagaxka askatzean, hark jasotako hariak aurreko posiziora itzultzen dira, kalatu-barraren azpiko beren “ohiko” posiziora. “Hari-tarte edo kalatu naturala” terminoa erabiltzen da batzuetan lehen kalatu-formaziorako, eta “kalatu artifiziala”, berriz, bigarrenerako; azken horrek kalatu-barraren gainean bere tokiari eusten dioten harien azpira behartzen ditu bereak.\nDeskribatu berri dugun irazki-harietako hagaxka hori nagusitu zen azkenean, ideia hori esploratu ahala sortu ziren beste guztien kaltean. Irazki-harizko begiztak hagaxkara lotzeko modu desberdinak —toki, herri, garai bakoitzak bereak izaten ditu— eta gisako xehetasunak interesgarriak izan daitezke, agian, gaian adituak direnentzat, baina hemen guri gehiago ardura diguna egungo ehuntzeko makinaren sorrera ekarri zuten ekarpen mekanikoen bilakaeraren ildo nagusiak aztertzea da. Hala ere, badago asmakari burutsu bat aipatu beharrekoa, gailuen tresnen inbentario modernoan sartu ez bazen ere, kalatua eta kontra-kalatua bitartekorik sinpleenen bidez sortzeko egindako beste ahalegin bat bezala interesgarria dena: irazki-harietako armazoi libre eta zurrunaz ari gara. Material sendoz egina izan ohi da —zurezkoa, hezurrezkoa edo are burdinazkoa ere— eta barratxo mehar batzuk ditu, haietako bakoitza zulo txiki batekin erdian, bertatik irazki-haria sarrarazteko. Irazkiko beste hari bat barratxoen arteko tartetik igaroarazten da. Tresna goratu edo beheratu ahala, azken hari horiek zuloetatik sartutakoen gainetik lerratzen dira, eta kalatu bat irekitzen dute hala, aipatu hari horien gainetik edo azpitik txandaka. Asmakizun honek tresna bakar batean biltzen du bi kontra-kalatuetako bakoitza eratzeko gailua. Badu desabantailarik ordea: handiaren handiz erabilgaitz gerta daitekeen irazki-hari bat erabiltzera jo gabe erabil daitekeen irazki-kopurua mugatua izatea; bai eta hariak zirrikituetan gora eta behera mugitzean marruskadura gertatzeko arriskua. Gainera, gogoratu beharra dago gailu honekin oinarrizko bi kalatuak baino ezin direla eratu, eta, beraz, ehun bakuna baino ezin dela moldatu. Hala ere, oihal estuak ehuntzeko tresna baliagarria dela frogatu da, eta hala erabilia izan da Amerikan, Alemanian eta Finlandian, besteak beste. Irazki-harietako armazoia asmatu aurreko garaiko ehungintzak ez zien hitzematen hariak gurutzatzeko teknikei txirikorda, korapilo edota sare bidezko teknikek, adibidez, ekarritakoa baino askoz aurrerabide handiagorik. Irazki-harietako armazoiaren asmaketak ekarri zuen sinplifikazioari esker, zibilizazioan funtsezko papera izateagatik nabarmendu zen ehungintza, hurrengo milaka urte batzuetan.\nIrazki-harietako armazoiaren aztarnarik zaharrenak Egipton aurkitu dira: K.a. 2000. urtea baino lehenago ere erabilia zela uste da. Segur aski loturarik gabeko toki askotan eta garai desberdinetan asmatu zen. Perun ezaguna zuten Kristo baino hainbat mende lehenago. Lau mila urte inguruan, irazki-harietako armazoiaren ideiak aldagabe iraun du, eta aise ezagutu daiteke egungo ehundegi mekanikoaren arnesaren forman. Kalatu-barra, irazki-harietako armazoi enbrionario bezala ulertuta, bertan behera utzia izan da, bigarren irazki-harietako hagaxka oso baten mesedetan.\nHurrengo urratsak, hau da, aurkako irazki-harietako armazoietatik irazki-harietako armazoi anizkunetara igarotzeak, hasierako ideia garatzea dakar. Hariak ordena jakin batean jarrita dituzten eta ordena horren arabera jasotzen diren irazki-harietako armazoien sailek egitura-patroiak eratuko dituzte. Gaur artean, gure industriako ehundegi hagaxkaduna printzipio horretan oinarritzen da.\nIrazki-harietako armazoiak berekin ekarri zuen aurrerapen tekniko handiak masa-ekoizpen izugarri handi baterako bidea prestatu zuen. Baina Luther Hooperrek bere Hand-Loom Weaving liburuan zuhurki gogorazten digun bezala, “ehundegiaren perfektutasun mekanikorako bidean egindako urrats bakoitzak, beste edozein makinarekin gertatzen den bezala, bere mailan, ehuna ehotzen diharduen pertsonaren askatasuna eta diseinuaren gaineko kontrola murrizten du ehuntze-prozesuan zehar”. Hala, irazki-harietako armazoiaren agerpena bera elementu mugatzaile bat da, berez, kalatu-sistema batera zedarritzen baitu —eskema horren barruan garapen mugatua duen sistema batera, alegia— hariarekin eratzeko eta ehuna osatzeko prozesua. Ehunka eta are milaka urte pasatu beharko ziren hasierako zulo-brodatuzko formazio haiez geroztik galdutako askatasunaren zati bat makinaria konplexuago bati esker berreskuratu ahal izateko.\nOrain artean, irazkiarekin zerikusia duten gaien inguruan jardun dugu; orain, berriz, bilbea hartuko dugu hizpide. Bilbeko haria edo hariak irazkiko harien artetik zeharka pasatzeko modurik zaharrena eta oinarrizkoena hatzak erabiltzea zen, eta da, oraindik ere, tapizgintzan: hatzak baino ez. Harizpi bat irazkiko hari tenkatuen gainetik eta azpitik pasatzen da edo harien artean irekitako kalatuan barrena igaroarazten da. Bilbe luzeago eta ehun zabalagoen kasuan, eta lan-prozesua azkartu nahirik, bilbeko haria makila batean lotu zen, hartara haria kalatuan zehar azkarrago pasatu ahal izateko, ehunaren alde batetik bestera. Ehundegien hobekuntzarekin batera, bilbea pasarazteko gailu hobeak asmatu ziren: anezkak. Baina puntu horretan, makila huts bat zen —inoiz kontu handiz leundua eta apaindua— ordu arte asmatutako guztia.\nBilbea irazkiko harien artetik pasaraztea baino zailagoa zen hura bere tokian sartzea, modu tinko eta homogeneo batean, ehunaren zabalera osoan zehar estu-estu egiteraino. Kalatua txandatzerakoan, irazkiko hariek bilbea atxikitzen zuten, haren gainean ixten zirelarik. Berehala ikusi zen hatzak ez zirela oso tresna egokiak ehuntze-lanaren fase horretarako. Beraz, tresna berri bat diseinatu beharra zegoen, behar bezain zapala hari-arteko irekiduratik sartu ahal izateko, behar bezain laua irazkiko harien gainetik aise lerratu ahal izateko, behar bezain zurruna presiopean tolestua ez izateko, eta behar bezain luzea irazkia alderik alde hartu ahal izateko, eta pixka bat gehiago ere bai, hari eroso heldu ahal izateko ere. Gainera, aizto batenaren antzeko ahoa izan behar zuen, baina kamutsa, ertz batean, bere luzera osoan, kalatuaren angeluaren hondoraino iritsi ahal izateko. Ezaugarri espezifiko horiek denak, modu argi eta sinple batean itxura hartu zutelarik, objektu erabilgarri batean mamitzeaz gainera, beste zerbait ere erantsi zioten forma hutsari: irudimena eta soiltasuna, hau da, edertasuna. Tresna gisa dituen dohainak alde batera utzita, makila edo batan hori gauza polita da benetan. Ezpata baten itxura du, eta arrazoiz esaten diote, hori dela eta, ehule-ezpata.\nBehin xede jakin baterako garatua izan ondoren, batan horri beste erabilera bat ematen hasi zitzaion, haren ezaugarri orokorrak —partikularrak ez badira— baliatuta: izan ere, edozein zur zati zapal, luze eta leun batek berdin-berdin bete zezakeen zeregin hori. Bigarren erabilera hori kalatuari zabalik eustean zetzan, edo behin irekita areago zabaltzean, batana bertan saiheska ezarrita.\nNahiz eta orain arte ikusi ditugun ehuntze-tresnak oraindik ere indarrean izan gaur egungo gure ehundegi mekanikoetan berezko osagai gisa, batanak aldaketa batzuk jasan behar izan zituen, eta are bere berezko funtzioa beste elementu batzuekin konbinatu ere, haien artean toki bat aurkitu baino lehen. Ikusi dugunez, gaur egun duen formaren bi oinarrizko osagaietako bat bilbea dagokion lekuan tinkatzeko tresna bat da. Bestea bakartu ahal izateko, tresnak izan zuen bilakabidearen aurreneko etapak aztertzera jo beharko dugu berriro.\nBadakigu irazki-hariak bereizi beharrak arazo berezi bat sortzen zuela. Irazki-hari laburren kasuan, irazkiaren muturrak lokarriekin (burualdeko lokarriak deiturikoekin) lotuz konpondu zen arazoa, ehunaren gainekorako baino hari lodiagoak erabiliz horretarako. Lokarriok elkarrekin bilbatzen ziren, eta hala, bolumen handiagoa izanik, beren tokian atxikitzen zituzten irazkiko hariak; edo, bestela, beren garapenaren hasierako fase batean, elkarrekin gurutzatzen ziren: hau da, lokarri tolestu baten bi muturrak elkarrekin bihurritzen ziren irazkiaren zabalera osoan zehar, halako eran non irazkiko harietako bakoitza bihurduren artean atxikita geratzen baitzen: oso irtenbide egokia zen hariak modu uniformean banatuta gera zitezen. Gainera, burualdeko lokarri horiek, irazkiko hariak banantzeko beren zeregin nagusiaz bestalde, akabera sendoa ematen zioten irazki jarraituetan —eta ez etenetan, orain egiten dugun moduan— bilbatuak ziren lehenengo oihal haiei. Irazki luzeagoen kasuan, hariak bereizteko modu hori eskas gertatu zen, eta arazo horri konponbidea emateko, arraste-makilak (edo pasa-makilak) erabiltzen hasi ziren. Bi hagaxka dira, muturretatik elkarri lotuak eta irazki-tokitik gertu eta irazki-harietako hagaxkaren eta kalatu-barraren atzean jarriak; bakoitzak oinarrizko bi barra horietako baten irazkiko hariak daramatza, ezarritako ordenan: batek hari bikoiti guztiak, eta besteak bakoiti guztiak. Bi barrek eragindako marruskadurak hariak elkarrekin gurutza eta bere lekutik atera daitezen eragozten du. Gainera, hari bat eteten denean, etena non gertatu den aurkitzen laguntzen du. Azken zeregin horretarako, irazki-harizko kordoi bat erabiltzen zen, irazki-barren ordez, irazki laburren kasuan.\nBadakigu irazki-zabalgailu bat erabili zutela Egipton, adibidez, baita Borneon ere, baina haren erabilera ez zegoen oso hedatua nonbait. Zurezko tresna bat da, irazkiaren zabaleraren adinako luzeraduna, zurezko edo kanaberazko hortzak dituena, zeinetan zehar irazki-hariak sartzen baitira, batzuen eta besteen artean nahi den tartea utzita. Berez, irazki-zabalgailua ez da, gailu independente gisa, lan honen ildo orokorrean sartzen, baina garrantzi handia hartu zuen batanarekin batera konbinatuta agertu zenean, eta hori da hemen aipatua izatearen arrazoia.\nLabur esanda: gaur egungo batanak bi zeregin ditu: bilbea bere tokian tinkatzea eta irazkiko hari-tarteak zabaltzea. Ehundegiaren mekanizazioak gorago aipatu ditugun hasierako etapa horiek gainditu eta puska batera agertu zen tresna hori. Erabilgarria izango bazen, ehundegi armazoidun bat behar zuen, bertan eskegi edo lotu ahal izateko, eta, hartara, erraz eragin ahal izateko. kasuan, eta lan-prozesua azkartu nahirik, bilbeko haria makila batean lotu zen, hartara haria kalatuan zehar azkarrago pasatu ahal izateko, ehunaren alde batetik bestera. Ehundegien hobekuntzarekin batera, bilbea pasarazteko gailu hobeak asmatu ziren: anezkak. Baina puntu horretan, makila huts bat zen —inoiz kontu handiz leundua eta apaindua— ordu arte asmatutako guztia.\nIrazki-zabalgailu baten itxura bera du, funtsean. Irazki-hariek zeharkatzen dituzten hortzak kanaberazkoak izaten dira, edo, gaur egun, alanbrezkoak. Armazoi arin batera lotuta egon ohi dira, oraindik ere orrazi deritzon atala eratzen dutela. Orrazi hori, era berean, beste armazoi astunago eta gotorrago batean txertatu ohi da, orrazia sendo atxiki eta irazkia eraginkorki tinkatu ahal izan dezan, haren kontra estutzean.\nIrazkiko hari-tarteak zabaltzeko eta bilbea tinkatzeko lanak mugimendu bakar batean biltzea aurrerapen handia izan zen oihalgintzarentzat. Jada ez zen beharrezkoa batana kalatuan sartzea bilbe-pasaldi bakoitzaren ondoren; orain, toki batean egoten zen beti, eta aski zen tiraldi arin bat bere pisuz bilbearen gainera eror zedin, bilbea ehunaren zabalera osoan modu uniformean tinkatu eta, aldi berean, irazki-hariak modu berean banatuta mantentzeko. Horrela, ehun homogeneoago bat lortzen zen, eta zabalera handiagoko oihalak egin zitezkeen, ahalegin gehigarririk egin beharrik gabe. Eta beste behin ere, denbora aurrezten zen.\nGerora ehungintzaren aurrerapen mekanikoak ugaritasunaren galera ekarri zuela ikusi dugunez, begira diezaiogun orain aurrerapen horren beste aldeari. Gorago aipatu dugun bezala, irazki-harietako hagaxkak ehulearen mugimenduak mugatzen zituen, irazkia maneiatzeko orduan. Orraziak berak ere, batanaren osagai bezala, beste muga batzuk gehitzen zizkion horri, muga txiki batzuk baino ez baziren ere. Orrazirik gabe lan egitean, ehuleak libreki manipula zezakeen irazkia, une hartan erabiltzen ari zen kalatuko sistemak berak markatutako mugen barruan betiere. Horrek esan nahi zuzen aukera zuela, irazki-hariak gurutzatuta, adibidez, gaza-ehunak moldatzeko, hau da, parpaila-efektuak lortzeko. Orrazia erabiltzean, ordea, hortz-tarte berean sartuta dauden irazki-hariak bakarrik gurutza daitezke. Elkarren ondoan dauden hariak —ez bi baino gehiago, orokorrean— bakarrik erabil daitezke modu horretara. Normalean, ehuna moldatzeko orduan, irazki-hari bakar bat sartzen da hortz-tarteetan, eta horrela, erabat baztertzen da hari desbideratuak erabiltzeko posibilitatea. Antzinako Peruko gazazko ehun irudimentsuak irazki-harietako armazoirik gabeko eta orrazirik gabeko ehundegien emaitza dira! Orraziaren erabileraren beste ondorio bat —ezin da abantailen zerrendara gehitu, baina ez da desabantaila ere— irazki-hariak bereizteko lanaren izaera mekanikoa da. Orrazia erabiltzen hasi baino lehen, irazkia eta bilbea modu naturalean egokitzen zitzaizkion elkarri: batera lerratzen ziren beren tamainaren, erresilientziaren eta bihurduraren arabera. Irazkia artifizialki bereizita atxikitzen denean, ondo ezagutu behar dira nolakoak diren erlazio horiek, eta aldez aurreko planifikazio bat ere beharrezkoa izaten da, interkonexio orekatu bat erdietsiko bada. Ehunak lan hori falta badu, hariak aise bereizi edo pilatuko dira, itxurari eta are erabilerari berari ere kaltea eragiteraino. Ekonomia jaun eta jabe dugun garai honetan, modu basatian ustiatu izan da harien arteko erlazio desorekatuak ematean duen aukera. Irazkiko hariak aldian aldiko bilbe-pasaldiek oihal sendo bat moldatzeko behar luketen baino bereiziago kokatzean, eta bilbe-harien arteko tartea ere gehiago handitzean, haria aurrez daiteke eta, beraz, kostuak gutxitu. Oihalari sendo itxura emateko, aprestuzko akabera ematen zaio, hau da, ore-geruza bat gehitzen zaio, hari solteegiak beren tokian atxikitzen zituena, lehen aldiz urarekin kontaktuan jartzen diren arte behintzat. Praktika inprobisatu horrek, baina, akabera mota berrien garapena ekarri du berriki, eta horiek, sendotasunik batere ez kentzeaz gainera, propietate berriak eta baliagarriak gehitu dizkie halakorik aplikatu zaien ehunei.\nAskoz lehenago ere izan zen orrazi baten eta irazki-zabalgailu baten arteko fusioa den gailu bat. Oraindik ere erabiltzen da, tapizak eta ilezko alfonbrak ehuntzeko gailu moduan; hau da, tresna hori ehundegi bertikaletan egiten diren lanetan baliatzen da, horietan bilbe-zati motzak bakarrik tinkatu behar baitira, irazkiko harien kokalekua doitzeaz batera. Orrazi kirtendun baten itxura duen tresna bat da: txarrantxa baten moduko orrazi larri bat. Mundu zabaleko toki askotan agertzen da: Indian, Pertsian, Afrikan, Asia Txikian, Egipton —erromanizazio garaian— eta kolonaurreko Amerikan, besteak beste. Egun, Estatu Batuetako hego-mendebaldeko indiarrek erabiltzen dute. Europan ere erabili izan zen, dudarik gabe, Erdi Aroko tapiz handiak ehundu ziren garaian. Zurezkoa edo metalezkoa izan daiteke, edo bien arteko konbinazioz egina. Hortzak irazkiko harien artetik sartu eta bilbearen kontra edo alfonbra baten korapiloen kontra tinkatzen edo kolpekatzen dira. Orrazi batek, irazkiko harien artean sartuta, korapiloak desegingo lituzke. Kolonaurreko Amerikan ezinbesteko tresna izan zen, ehule-ezpatarekin batera, gerri-ehundegiko lanetan. Izan ere, ehuna mutur bietatik hasi eta elkargune baterako norabidean landu ohi zen. Puntu horretara iristeko gutxi falta zenean, alde batera utzi behar izaten zen orrazia, ordurako irazkiko harien artean ezin baitzitekeen orratz estu bat ere pasatu. Orduan, txarrantxa mota hori —eskuila arrunt baten itxurakoa batzuetan— hasi zen erabiltzen. Hortzak irazkiko harien arteko tartera iristen zirenez, agerian geratzen zen hortz-zatia oso motza izanda ere, txarrantxak bere tokira bultza zezakeen bilbea, baita kalatua ia erabat itxita egonda ere.\nPuntu honetara iritsita, orain arte lortutako guztiaren inbentarioa egiteko unea dugu. Etapa horretan, honako atal hauekin hornituta zegoen ehundegia: irazki-tokia (goisubila), oihal-ardatza (behesubila), irazki-harietako hagaxkak, kalatu-barra, arraste-makilak edo pasa-makilak, batana edo txarrantxa eta (Ozeano Barea aldean) gerri-uhala. Atzera begiratzean, harrigarria da ikustea orduko ehundegiek gaur egungoaren oinarrizko elementu guztiak zituztela. Hain zuzen ere, antzinako Peruko ehundegietan moldatu ziren ehungintza-artearen maisulanik handienak. Peruko ehundegiak ez zuen gero aurrerabide handirik izan, aldaera txiki batzuk gorabehera. Baina ehundegi horretan moldatutako oihalak ehungintza-lanaren sormenaren gailurra dira, eta ez dute beste inon parekorik izan inoiz.\nEhundegi hori kotoia ehuntzeko erabiltzen da gehienbat. Ehundegiaren mekanizazioaren hurrengo fasea beste zuntz bat, zeta, erabiltzen hastearekin batera sortu zela uste da. Izan ere, txinatarrak zetarekin esperimentatzen hasiak ziren garaian, munduko beste toki askotan kotoiaren eta lihoaren erabileraren lehen faseetan zeuden oraindik. Zetazko zuntzen fintasuna zela eta, ehuntzeko tresnak premia berrietara egokitu behar izan ziren, eta horregatik uste da Ekialde Urrunari zor zaizkiola ehuntze-lana azkar eta era kontrolatuan egiteko hain garrantzitsuak gertatu ziren asmakizunak.\nLehenengo hobekuntzetako bat hariak bereizteko mekanismoarena izan zen: leunki mugitu behar zen, hari hauskor haiek ez hondatzeko moduan. Kalatu-barra baztertu eta beste irazki-harietako hagaxka bat jarri zen haren ordez. Eta hagaxkak berak ere zenbait eraldaketa izan zituen. Ordu arte, eskuaz eta gorantz bakarrik mugitzen zen hagaxka arin bat zen funtsean, lokarri-begizten goiko muturrak —irazki-hari banari atxikiak— bertara lotzeko balio zuena; eta orain, beste hagaxka edo listoi bat gehitu zitzaion, lokarri-begizten beheko muturrak bertara lotzeko balio zuena eta beheranzko mugimendua ahalbidetzen zuena.\nBeheko bigarren listoi horrekin, irazki-harietako hagaxkak beste izen bat hartu zuen, aurrekoa irazkiko hariek zeharka pasatzen zituzten begiztak izendatzeko bakarrik utzita. Orduan, langa-pare deitu zitzaion, edota armazoi, goiko eta beheko listoiak, beren muturretan, zutikako beste batzuekin lotuta zeudenean. Industrian, arnes deitzen zaio.\nArmazoia eskuekin ez baina oinekin eta bi norabide desberdinetan mugitzen hastea aldaketa iraultzailea izan zen. Asian nahiko arrunta da lanerako oinak erabiltzea —Europan baino askoz arruntagoa, adibidez—, eta, horregatik, Ekialdeak aurreragoko hobekuntzetan izan zuen paper garrantzitsuaren erakusle gisa interpretatu izan da aldaketa hori. Orduan, langa edo armazoi horiek eskegi egin ziren, eta akoplatu, ehundegiaren beraren gainean kokatutako arrabol batetik pasarazitako lokarrien bidez. Beheko listoi bakoitza pedal bati lotuta zegoen, ehundegiaren azpian. Pedal bat sakatzean, armazoietako bat jaitsi eta bestea, aurrekoari lotua, automatikoki igotzen zen. Irazkiko hariak tenkarazten zituzten irazki-hariak armazoiei lotuta zeudenez, kontra-mugimenduak banandu egiten zituen, eta horrekin, kalatua zabaltzen zuten. Jada ez zen eskuaren beharrik zeregin hori betetzeko, eta, beraz, libre geratzen zen bilbea pasarazi eta tinkatzeko.\nEhundegi primitibo batek, Indian eta beste zenbait tokitan erabili izan zituztenak bezalako batek, ideia bat eman diezaguke arrabola antzinako garaietan esekitzeko moduaz. Ehundegia zuhaitz baten azpian kokatzen zen, eta besanga batera lotzen. Ehulea beti toki jakin batean egon beharraren loturatik eta eguraldiaren gorabeheren mendekotasunetik libratu nahian segur aski, zutikako zutoinez osatutako armazoi bat garatu zen, arrabolaren euskarri gisa erabiltzeko. Ehundegiko tresnak esekita jartzeko ideiak indarra hartu ostean, orrazia —hori ere aldaketa fase batzuetatik igaroa ordurako, gorago aipatu dugunez— barne hartzeraino zabaldu zen ideia hori. Hala sortu zen ehundegi hagaxkaduna, bere oszilazio askeko orrazi eta guzti, hurrengo mendeetan herri askoren ehungintza-premiak aseko zituen ehundegia.\nPedalak eta orrazi eskegia erabiltzen hasteak, arestian aipatu dugun irazki-harietako hagaxkaren asmaketak bezala, ehun-ekoizpena handitzea ekarri zuten, eta horrek bultzada handia eman zion, zalantzarik gabe, ehunen erabilgarritasunaren gaineko hasierako ideiari. Izan ere, beharrak ekintzara akuilatzen duen bezala, ekintzak burutzeko aukerak beharra kitzikatzen du: ziklo sortzaile hori behar eta produktibitate handiko dimentsioak hartzeraino hazi zen, guztiz azkar hazi ere, eta, dudarik gabe, dimentsio horiek neurriz gainekoak iruditu bide zitzaizkien bertan parte hartu ez zuen belaunaldikoei. Nahiz eta uste den txinatarrek zeta ehuntzeko eta ez bestetarako diseinatu zutela, ehundegi hagaxkaduna edo pedalduna edozein lan motetarako erabili zen gerora. Oso litekeena da III. mendera arte ehundegi horren erabilera, zeta ehuntzeko artearekin batera, Txinara bakarrik mugatu izana. Dena dela, pixkana-pixkana, ekialdeko beste eskualde batzuetara zabaldu zen, eta, azkenik, Mendebaldera iritsi zen: Espainia eta Italiara aurrena, Frantzia, Alemania eta Ingalaterrara gero.\nEhundegi horixe erabili zen Europan Erdi Aroan. Bere funtsezko elementuetan, egungo ehundegi bera da, baina zenbait mende igaro behar izan ziren gaur egungo doitasun eta lastertasun handiko tresna hori bihurtu arte. Ez zuen, ordea, geroagoko garapenik izan. Ehunka urtean, iritsitako egoera berberean iraun zuen. Aldaera batzuk asmatu baziren ere, hura eraikia izan zen oinarrizko printzipioen mugen barruan funtzionatzen zuten denek.\nEhundegiko tresnen garapenari erreparatzean, denbora aurreztea kezka orokor bat izan zelako ikuspegia hartu dugu guk lan honetan. Hala ere, makina bat urtean ez zen ehuntze-lanaren abiadura modu nabarian handitzeko moduko asmaketarik egin. Hori bai, beste zentzu batean, aski adierazgarriak izan ziren asmaketak: izan ere, lanen mekanizazioarekin galdua zen ugaritasuna berreskuratzea lortu zen.\nLehenik eta behin, kalatua ireki-ixteko mekanismoa aipatu beharra dago, txinatarren asmakizuna nonbait; hasierako hagaxka-pareen elkarren kontra-mugimendua aldatu zuen, eta hagaxkak banaka-banaka altxatzeko aukera eman. Handik aurrera, molda zitekeen ehun mota desberdinen kopurua asko handitu zen, tresna hari esker kopuru bikoitiko egitura-patroiak ez ezik kopuru bakoitikoak ere egin ahal baitziren.\nPedalen eta hagaxken artean palankak tartekatuta, hagaxken gaineko zuzeneko ekintza batetik zeharkako ekintza batera pasatzen zen. Kalatua ireki-ixteko bi metodo garatu ziren: batak hagaxka bakarra edo edozein hagaxka-konbinazio altxatzeko aukera ematen zuen pedala sakatze hutsarekin. Bestearekin, berriz, hagaxka bakar batek edo edozein hagaxka-konbinaziok kalatu bat era zezakeen; diferentzia bakarra zen hautatuko hagaxkek gora egin bitartean, besteek behera egiten zutela. Hagaxken pisua altxatzeko egin beharreko indarra askoz txikiagoa zen horrela; izan ere, hagaxka batzuek behera egiten zutenez, besteak ez ziren irazkiaren ohiko lautasuna mantendu nahi izanez gero altxatu beharko ziren bezainbeste altxatu behar.\nKalatua ireki-ixteko mekanismoaren beste aurrerapen bat —hori ere txinatarra jatorriz, nonbait— arnes konposatua izan zen, diseinu-efektu txikiak ehuntzeko eta, hartara, hondo desberdinak sortzeko aukera eman zuena. Ehundegiaren aurrealdeko ohiko hagaxka-sortaren atzean beste hagaxka- sorta bat ezarri zen. Eta hagaxka arruntak, orain, begite txikien ordez begite luzangak zituzten irazki-hariz tresnatu ziren. Patroia osatzeko hautatako irazki-hariak gehitutako diseinu-hagaxketako harien begite txikietatik eta ehundegiaren aurrealdeko hagaxka arruntetako harien begite luzangetatik pasarazten ziren. Antolaketa-modu horri esker, kalatu bat ohiko hagaxken bidez ireki zitekeen, diseinu-hagaxkak kontuan hartu gabe. Azken horiek beharrezkoa zenean bakarrik altxa zitezkeen, eta haietatik pasatzen ziren irazki-hariek kalatua eralda zezaketen, zeharkatzen zituzten aurrealdeko hagaxketako irazki-harien begite luzeak zirela eta, horiek altxatuta egon edo ez. Arnes konposatuko ehundegiak bazuen muga bat: ohiko hagaxkez gainera, beharren arabera erabili ahal ziren diseinu-hagaxkak (eta haiei zegozkien pedalak) gutxi samar ziren, kopuru aldetik.\nBereizketa-mekanismoa asmatu zenean galdutako askatasunaren zati bat berreskuratzeko ahalegin ugariek tira-sokadun ehundegiaren asmakizuna izan zuten emaitza, figuradun diseinuak modu mekanikoan egitea ahalbidetzen zuen tresna, alegia. Asmakizun hori, jatorrian pertsiarra ustez, kalatua ireki-ixteko gailuen aldakuntza batean datza, gorago esan dugun bezala. Hala ere, oso ondorio handiak izan zituen, dekorazio-ehungintzaren aro berri bati hasiera eman baitzion. Kalatua ireki-ixteko hagaxken ordez, hari bakarreko eragiketara itzuli zen, baina orduan, mende askoren ondoren, bitarteko mekanikoak erabiliz. Ehundegiko hagaxken tokia xafla zulotxodun batek hartu zuen; zulo horietan zehar irazki-hari begitedunak eskegitzen ziren, eta begite horietako bakoitzetik zehar irazkiko hari bat pasatzen zen, muturrean pisu luze bat zeramala zintzilik. Irazki-hari horiek, multzoka banatuta, lokarrietara lotzen ziren, halako eran non, diseinu bat errepikatzerakoan kokaleku bera hartzen zuten irazki-hariak elkarrekin konbinatzen ziren. Hala, lokarri bat altxatzean, diseinu baten errepikapenaren barruan zeuden lehen hari guztiak altxatuko ziren harekin batera. Diseinuaren konbinazio desberdinak moldatzeko altxatu beharreko lokarriak altxatzeaz arduratzen zen pertsona “tiratzailea” zen; ehundegi-armazoiaren gainean igota egoten zen, eta, geroagoko modeloetan, lokarriak ehundegiaren albo batetik hautatzeaz arduratzen zen. Tira-sokadun ehundegi mota desberdinak, banakako hari-multzoak altxatzeko zein gailu baliatzen duten, “ehundegi sakagailudunak” edo “ehundegi bakunak” izan daitezke.\nTira-sokadun ehundegian mekanikoki maneiatzen ziren irazkiko hariak, banaka hartuta, eta, zentzu horretan, tresnak garapenaren gailurra iritsi zuen. Hala ere, eskala mugatu baten barruan maneiatzen zituen hariok, eta, hori dela eta, errepikapenetara jotzen zuen ehunaren zabaleran zehar. Horrek, harien fintasunarekin eta orduan maneiagarri zen hari-kopuru handiarekin batera, ehundura konposatuko diseinu landuen ehungintzaren lantzea ekarri zuen ondorioz.\nPertsian, 520. urtean jada erabiltzen zen ehundegi mota hori; Wu enperadoreari orduan ordaindu zitzaion zerga bati esker ezagutzen da data. VI eta VII. mendeetan zehar, Alexandriako hiria ehungintza gune garrantzitsu bat izan zen. Aurrerago, Konstantinoplak bere egin zuen langintza hori, eta XII. mendean Siziliak hartu zuen lekukoa. XIII eta XVIII. mendeen artean, Europak ehundegi horretan moldatu zituen ehungintzaren arteari egindako ekarpenaren goren puntua markatzen duten ehun aberatsak.\nHala ere, Europak ehungintzaren garapenari egin zizkion hobekuntza bakarrak beste alor batekoak dira. Ehungintzaren mekanizazioa, Europan, Ekialdeak trebeki eramana zuen puntutik harago joan zen. Hala, Europan, alor honetan eginiko lehen asmakari tekniko erabilgarria anezka hegalaria izan zen, John Kay ehungailu-orrazi fabrikatzaile ingelesak 1733an diseinatua. Halere, oker handia litzateke pentsatzea Europako bururik argienak —tartean Leonardo de Vinci bera— ez zirela ordu arte arduratu ehundegiaren hobekuntzaz, baina egia da proiektu horiek ez zirela inoiz praktikan jarri. 1586an, Danzig-eko Anton Möller-ek ehundegi mekaniko zintadun bat asmatu zuela uste da, baina, dirudienez, asmakaria desagerrarazi, eta ehuleek asmatzailea ito zuten, tramankuluak ekar ziezaiekeen konkurrentziaren beldur.\nEhundegiaren mekanizazioaren arazoarekin zerikusia izan zuten beste izen batzuen artean aipatzekoak dira De Gennes eta Josef Mason: lehenak gailu bat asmatu zuen 1678an, baina erabilera praktikorik gabea; bigarrenak, berriz, tira-sokadun ehundegiaren mekanizazioari buruzko ideia bat patentatu zuen 1687an.\nAnezka hegalariaren asmaketak izugarrizko oihartzuna izan zuen, ehungintzaren fase bat mekanizatzea ekarri baitzuen: bilbea edo zeharraria ehundegiaren alde batetik bestera eramatearena, hain zuzen. Mekanizaziora bidean egindako urrats bakoitzak —hari solteak esku hutsez kiribiltzetik hasi eta zeharraria ehunaren punta batetik bestera eramaten zuen makileraino, edo barruan harila eramanez ertz batetik bestera pasatzen zen eskuzko anezkaraino, eta, azkenik, anezka hegalariraino— denbora aurrezteko asmatutako gailu bat irudikatzen du. Azken tresna horrekin, gailu gidari baten sokatik tiratuz pasarazten da anezka kalatuan zehar, eta bat-batean geldiarazten da gero haren higidura. Anezka kontrako muturrera iristen denean, antzeko gailu batek harrapatu eta era berean itzularazten du bueltan, beste aldera. Anezka hegalaria batanaren azpialdeko ertzaren kontra lerrarazten da, eskuzko anezka ez bezala, zeina arinki pasatzen baita irazkiaren beheko harien gainetik kalatuan barrena. Kayren asmakariak hiru edo lau aldiz biderkatu zuen ehungintzaren abiadura, eta berekin ekarri zuen ez bakarrik ehun-ekoizpenaren gorakada, baizik eta, baita ere, ehunen prezioaren beherakada. Garrantzitsua izan zen ikustea, baita ere, orain ehule batek lehen bik egiten zuten lana egin zezakeela, ehulearen beso-zabalera baino handiagoko oihalak ehuntzerakoan. Kayren asmakariak, lehenago Möllerrenak bezala, ehuleen beldurra eta haserrea eragin zuen, eta Kayk gutxigatik egin zion ihes haien suminari. Haren seme Robert Kayk, asmakaria hobetzeko ahaleginean aurrera segituz, anezka-etxea asmatu zuen, kolore edo mota desberdineko iruna daramaten anezkak trukatzeko lana errazte aldera. Anezka hegalariak eskuzko ehungintzan izan zuen garrantzia handia izanagatik ere, eragin handiagoa izan zuen ehundegi automatikoen funtzionamenduan.\nEhundegiaren mekanizazioak une erabakigarri bat bizi izan zuen Edmund Cartwright izeneko ingeles asmatzaile batek —1783an lehen ehundegi mekanikoa patentatu zuen eta 1786an bertsio hobetu bat— hemeretzi ehundegi mekaniko martxan jarri zituenean. Indarra, aurrena, arnes baten bidez dibidieta batera loturiko idi batek ematen zuen; aurrerago, lurrun-makina batek. Bizia arriskuan izan ez bazuen ere, bera baino lehenago beste asmatzaile batzuek bizitako zorigaitzak bizi izan zituen, bere lehen ehun-fabrika suak kiskalita desagertzen ikusi baitzuen.\nIngalaterra denbora batez munduko ehule-fabrikatzaile handiena izatera heldu zen industria-garapenaren garai hartan; ehundegiak garrantzi handiko papera jokatu zuen orduan, baina horretara heldu baino lehen, alde ugaritatik iritsi ziren askotariko ekarpenak behar izan ziren. XIX. mendearen hasierara arte itxaron behar izan zen ehundegi mekanikoak kopuru handitan fabrikatzen hasteko. Estatu Batuetan, 1813an abiarazi zen lehena. Ehundegi mekanikoak denbora aurrezten eta, beraz, ekoizpena handitzen zenbateraino lagundu zuen neurtzea ezinezkoa da guztiz.\nIngalaterra ehungintzaren mekanizazioaren arazo orokorrean buru-belarri sartuta zegoen bitartean, Frantzian helburu zehatz batean jarrita zuten adimena: diseinu-ehundegian kalatua ireki-ixteko sistema konplexua maneiatzeaz arduratzen zen mutila ordezkatzeko mekanismo bat asmatzean, hain zuzen. Basile Bouchon, Jean-Baptiste Falcon eta Jacques de Vaucanson-ek zenbait ahalegin egin zituzten XVIII. mendearen erdialdean norabide horretan, baina bat bera ere ez zen praktikara eramateko modukoa. 1805ean, ordea, Joseph-Marie Jacquard-ek makina berri bat atera zuen, Vaucansonen makinan oinarrituta egindako hobekuntza bat, guztiz arrakastatsua gertatu zena. Tira-sokadun ehundegiaren kalatua ireki-ixteko mekanismoa automatizatzen zuen, irazkiko hari hautatuak pasarazten ziren uhal pisudunak alanbrezko kako batzuetara lotuta atxikiz; kako horiek metalezko xafla batzuen bidez altxatzen ziren, edo bestela, alde batera desbideratzen ziren, ezin altxatzeko moduan utzita: patroiaren arabera zulatutako txartelen kate batek kontrolatutako hautaketa-sistema bat zen. Kate hori zilindro baten inguruan jiratzen zen, eta zilindroari, aldi berean, buelta-laurdenak emanarazten zitzaizkion pedal baten bidez. Asmakari mekaniko horrek izugarri sinplifikatu zuen diseinu-ehungintza, eta hori gutxi ez balitz, diseinuko motiboak lokarriz lokarri lotu beharrik ez izateko abantaila ere eskaintzen zuen. Txartel zulatu horiek trukatuta —eta hori egitea ez zen batere kostatzen—, edozein diseinu mota molda zitekeen, errepikapen-aldi jakin baten barruan kalkulatutako irazki-hari kopuruaren arabera, ehundegia horretarako tresnatuta baitzegoen bere uhal- eta lokarri-sistemaren bidez. Garai batean, ehundegia patroi jakin baterako prestatzen zen, neke handiak hartuta prestatu ere, eta patroi hartarako bakarrik erabiltzen zen, hura behin eta berriro errepikatuta; baina orain hain zen erraza patroi batetik bestera aldatzea, non era guztietako diseinuak agertu baitziren merkatuan. Erosleen arreta erakartzeko lehian, fabrikatzaileak besteena hobetzen ahalegintzen ziren, etengabe diseinu-aldaketak eginez, eta gaur egun egoera bera bizi dugu oraindik ere.\nJacquardek kalatua ireki-ixteko asmatutako mekanismoa ehundegi mekanikoan txertatu zen unean hasi zen benetan ehungintza mekanikoaren aro modernoa. XIX. mendearen bigarren erdian, Mendebaldeko munduaren jeinu teknikoak egun erdietsia duen punturaino perfekzionatu zuen ehundegia. Gure zerbitzura dauden tresnengandik espero eta hain gogoko dugun abiadurarekin eta zehaztasunarekin funtzionatzen du. Konpondu behar ziren arazoen arteko bat ehundegia geldiarazteko mekanismo automatikoarena zen, irazkiko hariren bat etenez gero edo haria bukatu eta harila aldatu behar izanez gero hala egin behar izaten baitzen. Gainera, irazkia zabaltzea eta ehundutako oihala biltzea modu automatikoan egiteko modua bilatu beharra zegoen. Bestalde, irazkiko hariak zabalera zehatz bateraino luzatuko zituen tresna bat ere asmatu beharra zegoen, hau da, zentimetro gutxi batzuez behin doitu beharrik izango ez zen txantiloi bat; izan ere, eskuzko ehungintzaren kasuan, hala egitera behartuta zeuden. Arazo horiei konponbidea emateko prozesua mendeetan luzatu ez bazen ere, berrogeita hamar urte baino gehiago behar izan ziren beharrezko gailuak asmatu ahal izateko.\nBeste aurrerapen batzuek bilbeko haria alde batetik bestera pasatzeko prozesuan potentzia kontserbatzeko moduarekin zuten zerikusia. Gaur egun erabiltzen den ehundegi estandarrean, ehundegia funtzionarazteko behar den potentziaren erdia, gutxienez, bere baitan hari metro pila bat daramatzan anezka astun bat aurrera eta atzera behar besteko abiaduran jaurtitzeko behar izaten dela kalkulatzen da. 1844an, John Smith delako batek bilbeko haria kalatuan zehar pasarazteko orratzak zerabiltzan ehundegi bat patentatu zuen. 1949an, Estatu Batuetan, anezken ordez bilbe-garraiagailu arinak erabiltzearen azpiko printzipio horretan bertan oinarritutako makina bat eraiki zen. Kasu honetan, bilbea ez da jarraitua, baina behar besteko luzera du oihala alderik alde zeharkatzeko eta oihal-bazterretan errematatua izateko. Modu horretan lan eginda aurrezten den potentziak egungo ehundegi estandarra baino bi edo hiru aldiz azkarragoa den ehundegi honen erabilera errazten du. Gainera, ehundegi honek abantaila erantsi bat dauka: bilbea hautatzeko aukerak ohiko lautik seira bitarteko hautabideetatik harago zabaltzea. Gaur egun arte ehundegi honek ez du oso erabilera zabala izan, bere prezio altua dela-eta, seguruenik, eta ehungintza ikerketarako institutuetan baino ezin daitezke modelo gutxi batzuk ikusi.\nBeste asmakari bat modu elektromagnetikoan eragindako hautaketa-sistema bat duen ehundegia izan zen. Korronte elektromagnetikoa hautagailu gisa erabiltzeko lehenengo esperimentuak Eugene Vincetik egin zituen; 1856an, Jacquard hari-bereizketa selektiboko sistema bat patentatu zuen, modu elektromagnetikoan eraginda ibiltzen zena. Bada beste ehundegi mota bat —gaur egun, zabalera murritzeko laginak ehuntzeko modeloa bakarrik dago eskuragarri—, ehundegi hagaxkadunaren printzipio bera aplikatzen duena; hau da, elektromagnetikoki eragindako gailu batek abiarazten du hagaxken hautaketa. Gaur egun, ehundegi hori ere ez da asko erabiltzen; izan ere, nahiz eta ehun mota batetik bestera erraz pasatzeko abantaila handia izan, oso prezio altua du.\nGure makineria konplikatu egin da; gure lan egiteko modua, azkartu. Hala ere, garai bakoitzak modu bertsuan bizi izan ditu, segur aski, bere lorpenak, eta soilik atzera begiratzean iruditzen zaigu geldoa aurretik gertatutako guztia. Etorkizunetik guri erreparatzen digutenean, gu ere geldotzat hartuko ote gaituzte?\n[Itzultzailea: Rosetta Testu-Zerbitzuak, S.L.\nAlfred Barlow, The History and Principies of Weaving by Hand and Power, Filadelfia: Henry Carey Baird & Co., 1878.\nWendell C. Bennett eta Junius B. Bird, Andean Culture History, New York: American Museum of Natural History Handbook Series, 1960.\nJunius B. Bird, “Before Heddles Were Invented”, Handweaver and Craftsman, 3. liburu- kia, 3. zk., 1952.\nJunius B. Bird eta Joy Mahler: “America’s Oldest Cotton Fabrics”, American Fabrics, 20. zk., 1951–52.\nM.D.C. Crawford, The Conquest of Culture, New York: Greenberg: Publisher, 1938.\nM.D.C. Crawford, The Heritage of Cotton, New York eta Londres: G. P. Putnam’s Sons, 1924.\nGeorge T. Emmons, The Chilkat Blanket (Memoirs of the American Museum of Natural History, III. Liburukia), New York: The Museum, 1907.\nLuther Hooper, Hand-Loom Weaving, New York eta Londres: Pitman Publishing Corp., 1920.\nLuther Hooper, “The Loom and Spindle”, Washington, D.C.: Smithsonian Institution, Annual Report 1913–1914.\n“New Textile Machines Are Ahead”, Fortune, 1949ko otsaila.\nH. Ling Roth, Studies in Primitive Looms, Halifax, Ingalaterra: Bankfield Museum, 1950.\nG. Schaefer, “The Principle of the Loom”, Ciba Review, 16. zk., 1938.\nJohn Watson, The Theory and Practice of the Art of Weaving by Hand and Power, Filadelfia: Henry Carey Baird, 1869.\nEhungintzari eta, bereziki, eskuzko ehungintzako teknikei buruzko bibliografia osoago baterako, ikus Florence House, Notes on Weaving Techniques.\nLehen kapitulua. Ehungintza, eskuzkoa\nHirugarren kapitulua. Diseinuaren notazioa\nLaugarren kapitulua. Oinarrizko ehun-egiturak\nBosgarren kapitulua. Ehun eraldatuak eta konposatuak\nSeigarren kapitulua. Hariak elkarlotzeko antzinako teknikak\nZazpigarren kapitulua. Zuntzaren eta ehungintzaren arteko elkarrekiko erlazioa\nZortzigarren kapitulua. Ukimen-sentiberatasuna\nBederatzigarren kapitulua. Tapizgintza\nHamargarren kapitulua. Diseinua antolamendu bisual gisa\nEsker oneko oharra\nEhungintzaren bi aurpegiak


Pasaiako Kanpo Portuarekin biraka - GARA\nJuan M. Sansinenea Industria ingeniaritzan doktorea\nPasaiako Kanpo Portuarekin biraka\nPasaiako Portuaren gaiari heltzen badiogu, egia da egitasmo horrek lotura handia duela Gipuzkoako altzairu ekoizpen aktibitatearekin. Garraio kostuek, ingurugiro arauek ekoizpen kostuek etab. altzairua azaleratzen ari diren herrietan ekoiztera eramaten dute\nEgun hauetan, eta azken hauteskundeek emandako emaitzak direla-eta, asko hitz egiten da Gipuzkoako Egitasmo Estrategikoez eta batez ere Pasaiako Kanpoko Portuaz. Hauteskunde hauek galdu edo behintzat espero zuten baino emaitza kaxkarragoak lortu dituzten alderdiak lotsagabeki hasi dira hitzegiten «Erakundeetatik Bildu baztertzeko beharraz, egitasmo estrategiko horien aurrean oztopoa delako». Orain dela egun batzuk, eta «Berria»-k antolatutako mahai inguru batean, Gipuzkoako Aldundiko ordezkari Xabier Barandiarani harriturik entzun genion hitz egiten «Bilduren hormigoiaren kontrako jarreraz». Eta harriturik esaten dut, zilegitasun berdinarekin bere alderdiari (EAJri), «hormigoiaren aldeko jarrera bat» leporatu geniezaiokeelako. Baina auzia ez da hori, baizik eta bi aldeetako ikuspuntuen alde ekonomiko, soziala eta ingurugirokoa, noski, aztertzea.\nEgia da alor horretan gauza anitz nahasten dela, ez da gauza bera Pasaiako Portua, AHT edo errauste planta. Baina orain Pasaiako Portuaren gaiari heltzen badiogu, egia da, halaber, egitasmo horrek lotura handia duela Gipuzkoako altzairu ekoizpen aktibitatearekin, eta horretaz hitz egitea ArcelorMittal (AM) enpresak, batez ere, eta beste enpresa batzuek herrialde honetan eta inguruan dituzten altzairu ekoizpen plantez hitzegitea da. Badakit hori ez dela kontuan hartu behar den elementu bakarra (hor daude esportatzen diren kotxeak eta hainbeste produktu desberdin) horrelako inbertsioa ekiteko, baina ados egon gaitezke altzairu ekoizpena (bukatutako produktuen esportazioa, txatarra inportazioa, etab.) elementu erabakigarria dela (Pasaiako Portuko webgunetik ateratako datuen arabera, 2009ko urterako, produktu siderurgiko eta metalurgikoen batura, toneladatan, Portuko guztizkotik, %67 zen).\nEgia da kostalde ondoan dauden (zehaztasunez hizt eginda, portuen ondoan dauden) altzairua ekoizteko plantek abantaila bat dutela, produktuak esportatzeko unean edo prozesuan beharrezkoa den txatarra inportatzeko. Itsasontziz egindako garraioak abantaila ekonomiko nabarmena dauka eta zentzu horretan Olaberria, Bergara eta Zumarragako plantak ondo kokatuta daude (Villaverdekoarekin -Madrid ondoko aitzineko Aristrain- alderatzen badugu), baina hori ez da inondik inora, planta berrietan -etorkizuna, azken finean- inbertitzeko unean, dela AMk, dela edozein altzairu ekoizle-taldek erabiltzen duen elementu erabakigarria. Hori erabakitzeko askoz garrantzitsuagoa da eskaria eta hori uneotan azaleratzen ari diren herriez (AH) (emerging countries) pentsatzea da: Txina (nahiz eta herri hau zaila izan kanpotik sartzeko, altzairua estrategikotzat jota dagoelako), India, Brasil, Errusia, etab. Garraio kostuek, ingurugiro arauek (leunagoak AHetan), ekoizpen kostuek (baxuagoak AHetan), etab. altzairua AHetan bertan ekoiztera eramaten dute.\nDatu sinple batzuk ematearren, 2007ko eta 2000ko altzairu gordinaren ekoizpen datuak alderatzen baditugu, ikusiko dugu Txina %285,12 igo dela (%392,5ko igoera 2010. urtea kontutan hartzen badugu), India, %97,17 (%148,3 % 2010. urtea aintzat hartuta), Brasil, %21,25, Errusia, %67,02. Konparazio moduan eta denbora tarte berean, herri industrialen esparruan kokatzen direnak, EB-27 %10,16 igo da, Japonia %12,92, AEB %-3,77 (jaitsiera). Alderatzeko 2007ko datuak lehenetsi ditut, nahiz eta 2010koak eskuragarriak izan, krisi ekonomikoak -oso gogorra altzairu ekoizpenari dagokionez- panorama zerbait nahastu duelako (egia esan, AHen alderago eramateko). Hau dena, esateko etorkizuneko altzairu ekoizleen Champions league-an jokatuko duten herriak AHetakoak izango direla eta ez dagoeneko industrializatuak (berez, badira dagoeneko). Hor kokatuko dira, gehienbat, eskari berria eta, ondorioz, inbertsio berriak, eta hori guztiz logikoa da, atzairu kontsumoa garapen ekonomikoaren lehenengo faseekin oso lotuta dagoelako. Testuinguru honetan, logika osoa dauka galdetzeak zer zentzu daukan hipotekatuko gaituen (1.000 milioi euro?) eta gure ingurugiroa larriki eragingo duen inbertsio bat planteatzeak. Eta planteatzea esaten dudanean ez naiz esaten ari baztertu behar dela hasieratik. Badakit, eta errepikatu egiten dut, idazki honetan ez direla kontutan hartzen auzi honetan aztertu behar diren elementu guztiak, baina bai garrantzitsu batzuk, nire ustez. Eta bukatzeko, hau ez da «hormigoiaren aurkako jarrera bat» izatea, arrazionaltasunari jarraitzen diona izatea baizik.


Smithsonian Folklife Festival 2016: Euskal kulturaren arragoa\nWashington, euskal kulturarentzat erakusleiho\nAzken eguneratzea: 2016/06/29 11:09 (UTC+2)\nEuskadik parte hartuko du egunotan egiten ari diren kulturen Smithsonian Folklife jaialdian.\nSmithsonian Folklife jaialdiari jarraipen berezia ETBn\nEuskal kultura izango da gonbidatu Smithsonian Folklife Festivalen\nEuskal Herriaren zati bat, AEBren bihotzean\nEuskadik bere burua aurkeztuko du gaur AEBen, Washingtoneko Smithsonian Folklife jaialdian parte-hartzea aprobetxatuz. Ohitura eta modernitatearekin amerikarrak zur eta lur utzi nahi ditu, eta bide batez turistak erakarri eta EAEko enpresei negozio bide berriak zabaldu.\nWashingtoneko erdigunean, AEBeko hiriburuaren National Mallen, Euskal Herriaren erakusleiho bat eraiki dute; plaza, pilotaleku, portu, euskaltegi, baserri eta guzti, Smithsonian Folklife jaialdiaren markoan. Munduko kulturen jaialdi handia ekainaren 29tik uztailaren 4ra eta uztailaren 7tik 10era egingo dute.\nJaialdira gonbidatu duten Europa hegoaldeko lehen eskualdea izan da Euskadi. Jaialdiak milioi bat bisitari baino gehiago hartzen ditu, baina 40 milioi lagun baino gehiagok online jarraitzen dute.\nHorregatik, Euskadi AEBen ezagutzera emateko aukera paregabe bat bezala ikusten dute EAEko erakundeek.\nProiektuaren alderdi kulturalaz gain, bisitariak euskal musika, gastronomia, literatura, dantza, kirola eta hizkuntzarekin harremanetan jarriko ditu jaialdiak. Bidaiak alderdi ekonomikoa ere badu; izan ere, AEBeko eragile ekonomikoekin bilduko dira EAEko buruzagiak.\n"Erakusleihoa aprobetxatuko dugu (…) gure kulturan, nortasunean, hizkuntzan, azken finean, gurean sakontzeko… eta baita gure gaitasun industrial eta teknologikoa erakusteko ere", azaldu zuen Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Garapen Ekonomiko eta Lehiakortasunerako sailburuak.\nAldundietako eta Eusko Jaurlaritzako arduradunak AEBera joango dira, baita enpresetako eta euskal kulturako 30 bat ordezkari ere, besteak beste, Kepa Junkera trikitilaria, Joaquin Achucarro piano-jolea, Lucia Lacarra dantzaria, Andoni Luis Aduriz sukaldaria eta Juan Ignacio Vidarte Guggenheim Bilbao Museoko zuzendaria.\nWashingtoneko Smithsonian Folklife. Argazkia: EiTB\nAEBen euskal herritarren presentzia aspaldikoa dela gogorarazi du Tapia sailburuak. "Diaspora ugari bertan" dagoela gaineratu du.\nAzken lau urteetan, EAEko esportazioen hirugarren helburua da, Frantzia eta Alemaniaren atzetik. Era berean, Euskadiko inbertsioen lehen helburua da atzerrian (2000-2015).\nSailburuaren hitzetan, Iparramerikako merkatuan Euskadi helburu turistiko bezala sendotzea da asmoa, "hazkunde gaitasun oso handia duelako".\nAzken bost urteetan, turista amerikarren bisitek % 45 gora egin dute Euskadin, Basquetour turismo agentziaren arabera.\nTapiaren ahotan, euskal gastronomia erakusteko "saiakera" berezia egingo dute, ’50 beste Restaurant’ ekitaldiaren "akuilua" aprobetxatuta; izan ere, Mugaritz, Asador Etxebarri, Azurmendi eta Arzak jatetxeak munduko onenen artean kokatu zituen aldizkariaren zerrendak.\nBestalde, ekainaren 27tik 30era Washington, Connecticut, Houston, Milwaukee eta Baltimoren bilerak egingo dituzte Euskadiko enpresen zuzendariek.\nEnergiak agendaren zatirik handiena bereganatuko du, energia berriztagarri, sare elektriko adimendun (Smart grids) eta petrolio eta gasean oinarritutako bilerekin.\nSailburuaren esanetan, energia berriztagarrien esparruan, eolikoak "hazkunde ahalmen handia" du AEBen, baita "off-shore berriztagarriek ere, aukera asko dituztelako" bertan.


«Europa berekoia da; ez daki iheslariak hartzen» | «Europa berekoia da; ez daki iheslariak hartzen» – iparraldekohitza\n«Europa berekoia da; ez daki iheslariak hartzen»\nFrantziako filosofo erreferente bat da Debray. Gizartean gertatzen den transmisio kulturala ikertzeko asmatu zuen mediologia kontzeptua. Irakasle eta kontseilari izan zen. Idazle ere bada.\nFrantziako pentsalari bat da Regis Debray (Paris, 1940). Medium aldizkaria sortu zuen duela urte batzuk. Erakunde askotako kide eta zuzendari izan da, eta, gaztaroan, Latinoamerikako mugimendu iraultzaileen lekuko izan zen. Baionan izan berri da Carnet de route liburua aurkezten.\nLiburu autobiografiko bat da?\nUrteetan idatzitako denetariko testuak batu ditut, nire bizitzako azken 50 urteetakoak.\nErlijio Zientzien Europako Institutuko zuzendari izan zinen. Egungo gatazketan zenbateko pisua du faktore erlijiosoak, eta zenbatekoa politikoak?\nEz dago, nire ustez, erlijio gerrarik. Beharbada, xiiten eta suniten artean bai. Badaude beti faktore politikoak, hegemoniarekin edota lurraldetasunarekin zerikusia dutenak. Ezin dugu jo erlijioa gertatzen den guztiaren errudun jo. Beti dago beste faktoreekin nahasirik. Baina zera erran dezakegu: politika dago oinarrian, eta erlijioa goialdean.\nMediologia kontzeptua garatu duzu, transmisio kulturalaren misterio eta paradoxak argitzea helburu duena. Zein eragin du memoria kolektiboak?\nMemoria kolektiborik gabe, ez dago identitaterik. Orduan, komunikaziotik erauzi behar dugu, eta transmisiotik bereizi. Komunikazioa espazio batean gertatzen da, eta transmisioa gertatzen da denboran. Izan behar dugu jarraitutasun bat denboran. Eta, zoritxarrez, hain ongi komunikatzen dugu, oso gaizki transmititzen dugu.\nGaztetan, lehen pertsonan ezagutu zenuen Latinoamerikako mugimendu iraultzailea, Che Gevararen alboan. Zahartu ahala, moderatuagoa da jendea?\nKlixe bat da, baina ez da gezurra. Zorrotzagoak gara geure buruarekin gazteak garenean, konpromiso gutxiago ditugu aldi berean. Baina, heldu egitean, lasaitu egiten gara; burgestu egiten gara, erran ohi den moduan. Baina ez da hala ezinbestean. Jendea ezagutzen dut gero eta ezkertiarragoa dena zahartzen den heinean. Nire laguna, Edgar Morin, 94 urterekin, ezkertiar ezkertiarra da.\nAsko hitz egin duzu mugen inguruan. Frantziako Gobernuak Calaiseko Oihana kanpalekuan egin duen husteari buruz zer deritzozu? Neurri egokiak hartu al dituzte?\nEz, Frantziak ez ditu erabaki onak hartu, Sarkozyk bere garaian hartu zituen neurriak bezalaxe; hark baimendu zien ingelesei Frantzian izaten haien mugak. Ez da oso zentzuzkoa hori egitea. Abantailak ematen dizkio horrek Britainia Handiari, baina ez guri, frantsesei. Orain, Europa hain da berekoia, errefuxiatuak hartzen ere ez daki. Lotsa izan dezakegu, edo izan beharko genuke, ikusten ditugunean Siriako milaka errefuxiatu Libanon, txiki-txikia den lurralde horretan, hiru milioi errefuxiatu Turkian, eta gurean, milaka batzuk bakarrik. Ez da espantu egitekoa.


Injection Moldeen, injekzioa, Plastikozko Moldeen Maker China\nMold aurrerapen query-ERP\nZergatik aukeratu HKY\nProduktuen diseinua gida\n2005. urtean sortu zen, HKY Mold gehien lehiakorra injekzio-molde fabrikatzaile eta injekzioa enpresei Shenzhen, Txina da. industrien automobilgintza barruak, automobilgintza hozte sistemak, elektronika, etxeko aplikazioak, mediku, energia, industria eta gehiago barne sorta zabal bat zerbitzatzeko dugu.\nEmaten injekzio-molde eta injekzioa zerbitzuak\nHKY Moldeen, injekzio-molde Chian enpresa bat, Ohiko injekzio moldeatutako piezak eta moldeak irtenbide onena eskaintzen dizu\nProfessional China injekzio pertsonalizatua moldea eta moldura enpresek IATF-16949 ziurtagiria eta ERP kudeaketa-sistema duten\ndugu ez bakarrik fabrikatzen moldeak eta piezak moldatu zuretzat, baina baita zati diseinua, ionikoa, pintura, serigrafia eta beste fabrikazio-zerikusia duten zerbitzuak eskaintzeko aukera.\nKalitatea eta gure bezeroen asebetetzea bermatuz eta asebetetzea bermatuz konpromisoa hartu du.\nZer bertan irtenbide badakizu\nzure negozio neesd egokitzen\nKONTAKTUA GURE PROIEKTUA ELITE\nAukeratu MAKING SERVICE A\nproiektuen askotan, plastikozko piezak gain, badaude aleazio piezak, hala nola, gure aluminio ohikoa aleazio, zinka aleazio, titaniozko aleazio bezala, aleazio piezak horiek ere moldatu behar dira. Ordena bezeroei zerbitzu hobea gain, profesionalak die-casting die talde bat ezarri dugu 2015. Orain, metatu dugun esperientzia aberatsa bezeroek gehien beharrei erantzuteko.\naurreratuak ditugu plastikozko injekzioa makinak eta injekzioa industria taldearen esperientzia urte, 2 QC shift bakoitzeko teknikari batekin. ere bidali dugu laginak lehen sorta bezeroari ikuskatzeko. QC laginak frogatzen CMM, proiektorea, 2DMI, altimeter, blokeatu zabalera, orratz zabalera, L-plazan, caliper, mikrometroa, gogortasuna eta bestelako probak ekipamendua bidez. Bidali kalitate txostenak bezeroei ikuskatzeko, esaterako Segurola, SPC, CPK, etab lana egin dugu guztiak kalitate handiko Chinese pertsonalizatua injekzioa baino ez da eta.\nHKY Mold bikoitza kolore injekzio moldeak eskarmentu handia biratzen sistemak dituzten, zein produktu mota eta ate kokapenak aukeraketa zuzena ahalbidetzen, bi kolore errazagoa eta zehatzagoa konexioa egiten du. Horrez gain, bezeroaren beharren arabera, halaber, bigarren mailako gomazko moldura zerbitzua eskaintzen dizugu.\nOndo diseinatutako eta doitasun fabrikatzen molde ona plastikozko piezen ekoizpen eraginkorragoa izateko gakoa. HKY taldeak Zehaztasun molde diseinatzeko esperientzia aberatsa, fabrikazio urte hauetan guztietan ikasteko, eta horrek gure bezeroei zerbitzatzeko gurekin moldeak eraikin zatiak onartzeko duela egitura konplexua eta estuak dimentsio eskakizun batekin.\nZERGATIK AUKERATU HKY Mold\n√ Gurekin, denbora eta dirua aurreztu ahal izango duzu. Fabrika gara, gurekin lan dendari batzorde saihestu ahal\n√ Gure ingeniaritza talde zabala industria esperientzia eta proiektuen kudeaketa gaitasunak, baita ingelesez eta eraginkorra komunikazio tekniko onak ditu.\n√ guztiz bete zure kalitate estandarrak, molde esportazio moldeak egiteko osagai guztiak DME, Hasco estandarrak, esaterako, gida intsigniak, bushings, titareak bezala betez fabrikatzen dira edo bezeroaren beharren arabera.\n√ Saioa ez-dibulgazioa hitzarmena (Ez-Dibulgazioa Hitzarmena) dokumentu bat zure proiektua informazioa babesteko eta inoiz ez dugu zure datuak partekatzeko beste edozein hirugarren.\n√ DFM (fabrikazioa diseinu) zati bakoitza azterketa eta identifikazio arrisku potentzial gaiak (parte diseinua eta molde arazoak) eta aurretiazko diseinu eta fabrikazio moldea\n√ bezeroaren 2D marrazkiak arabera, moldeak guztiak dira altzairuzko ziurtagiria, tratamendu termikoak ziurtagiria, molde proba parametro eta eskala neurtzeko txosten batek lagunduta.\n√ 20 urte baino molde diseinua, injekzio molde, bi koloretan molde esperientzia daukagu, Die galdaketa, injekzioa Fabrikazio\n√ Beti gure bezeroei iritzia modu egokia eta komunikatzeko azkar, tokiko hornitzaile gisa\n√ izan da injekzio-molde proiektuan bezero asko, eta horrek Automotive, Aerospace, Makineria, Appliance, Elektronika, Packaging, Makineria eta abar bezalako industria desberdinetan okupatu lankidetzan\nAzken Blog Post\nHelbidea Room # 102, Eraikina # 50, Shu Tianpu Xin xing Industria Zone B, Matian Street, Guang Ming Barrutia, Shen Zhen hiria, Guang Dong Probintzia, Txina, 518101\nTelefonoa +86 075523573733\nMesedez, utzi zure kontaktu-informazioa han pertsonalizatua injekzio edozein Mold bada, injekzio-proiektuak egitea moldura kotizatzen emateko behar, gure ordezkaria zurekin harremanetan jarriko puntuala.\nPlastic Injection, Plastikozko moldea injekzio, moldea injekzio Plastikoa For , Plastic Injection Bottle Cap Mold,


Laudio | Bilduk Espainiako bandera jartzeko agindua errekurrituko du\nBilduk Laudion Espainiako bandera jartzeko agindua errekurrituko du\nArabako epaile batek hilabeteko epea eman dio Udal Gobernuari bandera teilatutik kendu eta balkoian jartzeko. Autoa "demokraziaren kontrako inposizioa" dela salatu dute.\nLaudioko udaletxeko balkoian Espainiako bandera jarri beharko dute\nLaudioko Udal Gobernuaren (Bildu) ustean, Espainiako bandera udaletxeko balkoian jartzea agintzen dion autoa "demokraziaren kontrako inposizioa" da, eta, hori dela eta, horren kontrako helegitea aurkeztuko dute.\nHorrela, Bilduk Gasteizko epaile batek hartutako erabakiaren kontra egin du. Epaileak hilabeteko epea eman dio Udal Gobernuari bandera teilatutik kendu eta balkoian jartzeko. Agindua betetzen ez badu, baliteke isun bat ordaindu behar izatea, desobedientzia delitua leporatuta.\nBilduren ustean, erabakia "neurrigabea" da "erabat", Laudioko Udalak "legea behar beste betetzen du" eta, bandera eraikineko teilatuan jarri zuelako.\nGainera, "erabaki judizialaren itxura duen demokraziaren kontrako inposizioa da", alderdiaren arabera.\n"Erabaki politiko batek botere judizialean eragin duen ekintza baten aurrean gaude, eta herritarren gehiengoaren nahia zapaltzen du", esan du Bilduk ohar baten bidez. Halaber, gogora ekarri du ez dela lehenengo aldia "horren moduko inposizioak jasaten dituela", iazko jaietan Pablo Gorostiaga alkate ohiari pregoia irakurtzea galarazi baitzioten, "ETAren kolaboratzaile izateagatik".


Astelehenean (23) Korrika etorriko da Eibarrera. Zuk ere parte hartu! | Mogel Guraso Elkartea\n← “Tarteka” sormen espazioa Eibarren\nSeme-alabentzat jarduerak uztailerako →\nAstelehenean (23) Korrika etorriko da Eibarrera. Zuk ere parte hartu!\n2015/03/18 atalean gurasoelkartea -k publikatua\nBihar (martxoak 19) abiatuko da Urepeletik Korrika 2015. Aurtengoa 19. edizioa da eta Euskahaldun lelopean egingo da. Eibarrera datorren astelehenean (martxoak 23) helduko da, arratsaldeko 5etan, eta ikastolak ere eramango du lekukoa hainbat tartetan. Ikastolaren eta Guraso Elkartearen txanda Bidebarrieta kalean izango da, Arikitxaneko zubitik Urkizuraino. Mogel Isasiko ordezkariek, berriz, Isasin egingo dute euren zatia.\nLekukoa eramateko orduan, aurten nork eramango duen zozketatu egin dugu familien artean, eta Paula Arosa Salbide eta bere familiari egokitu zaie. Eurak izango dira ikastolako haur eta guraso guztion ordezkari. Zorionak, familia!\nHortaz, badakizue: astelehen arratsaldean guztiok KORRIKAra! Eta ez ahaztu Ikastolako kamiseta eta sudadera gorriak eramaten.\nKorrika handiaren aurretik, Eibarko ikastetxe eta ikasle guztiek Korrika Txikia egingo dute. Arratsaldeko 15.30etan hasiko da Aldapatxon, eta Bizikleta Plazan amaituko da.\nDena dela, Korrika Txikiaren egitaraua eguraldiaren arabera aldatu egin daiteke. Oso eguraldi txarra badago bertan behera geratuko da, eta haurrek eguneroko ordutegia izango dute. Ikastolatik abixatuko dute horren inguruan.


Gizarteratzea sustatzen duten sukaldaritza-tailerrak | AGIFES\nUrtarrilean hasi zen ekimena eta Aste Santura arte gauzatuko da. Hala, astero, gure erabiltzaileak Eibarko LHIra hurbilduko dira errezetak landu eta Azitainen sukaldaritzako bigarren ikasturtea burutzen ari diren ikasleekin elkar ezagutzera.\nLehen edizio arrakastatsua\nAgifesen eta Azitainen arteko lankidetza 2018an hasi zen. Hainbat tailer landu genituen etaharrera bikaina izan zuten. Agifeseko erabiltzaileak eta Azitaingo ikasleak oso pozik agertu ziren ekimenarekin, eta baliagarria izan zen, gainera, buru-osasunari buruz sentsibilizatzen laguntzeko. Halaber, talde-lana eta lan-dizipilina sustatzen lagundu zien parte-hartzaileei, baita sukaldaritzaren munduan trebeziak lortzen ere.\nAgifesetik gure esker ona adierazi nahi diegu Azitaingo langile eta ikasle guztiei, eta bereziki, ekimen hau aurrera ateratzeko hainbeste lan egin duten bi sukalde arduradunei: Begoña Garateri eta Miriam Amestiri.


Raoul Coutard, Godarden kameralaria, hil da – LANDER GARRO\nRaoul Coutard, Godarden kameralaria, hil da\nEskuinean, Godard zuzendaria, ezkerrean, kamera sorbaldan hartuta, Raoul Coutard\nRaoul Coutard ez da zinemaren historiako izen handienetakoa, apenas ezagutzen du inork, baina askoren begi-ninietan betikoturik geratu diren eszenetako asko filmatu zituen, bai Godardekin, eta bai Casta-Gavrasekin. Niri Baionako Elkar liburu-dendako Lorentxa Saraguetak eman zidan haren berri. Esan zidan Landetan bizi zela, azken urteak han emateko asmotan etorri zela, eta Baionako Elkarrera hurbiltzen zela lantzean behin, liburuak lardaskatzera. Ezin nuen sinetsi Godarden kameralaria gugandik hain hurbil ibiltzen zenik. Coutard izan zen zinemagile petoa, artista osoa, eskola zaharreko buhamea, erretzailea, eta munduan lehenetakoa kamera sorbaldan ibiltzen (ordura arte zineman kamerak tripodean soilik erabiltzen ziren). Hark filmatu zuen, esaterako, Godarden Á bout de souffle zoragarria, Jean Sebergek eta Jean Paul Belmondok jokatutako maitasun istorio bitxia, izan daitekeena, nahi baduzue, historian filmatu zen lehen ‘indie’ maitasun istorioa, non protagonistak ziren garaiko gazte ‘errebeldeak’, legetik aparte zebiltzanak, sentsualak (ordurarte ez bezala), ‘bertute’ sozialik gabeak, alferrak eta erdi gaizkileak.\nBelmondoren hatz keinu hiper famatua.\nFilm hartan Belmondok egiten zuen keinu bat, hatz potoloarekin bere ezpaina laztantzearena, gerora Martini edari markak berreskuratu duena, eta mundu guztiak Martiniren keinutzat daukana, Godardek asmatu zuena, Belmondoren pertsonaiaren sentsualtasuna azpimarratzeko. Bref: bazuela filmak asko berritik, eta gehiago interesgarritik. Ez dezagun ahaztu, zinema frantsesa bera eta baita zinema guztia ere astinduko zuen ‘nouvelle vague’ (olatu berria, alegia) mugimendua osatu zuela Godardek, Truffaut, Chabrol eta beste hainbatekin batera. Bon, mugimendu guztiek bezala zeukan pittin bat faltsutik mugimendu honek ere, propagandatik, baina tira… Ni ez naiz inoiz izan (eta hemen aitortzen dut) zinema klasikoa sobera ikusi zalea. Badut inpresioa zinemak eboluzionatu egin duela, hitzaren zentzu zorrotzean, eta lengoaia zinematografikoa orain lehen baino interesgarriagoa dela. Garaian Eider Rodriguezek bultzatuta ikusi nuen Á bout de souffle (Bande à part Bartzelonako filmotekan ikusita neukan, hura ni bizi nintzen etxearen ondoan zegoelako, eta hangoa da Godarden eszena memorableenetako bat, Louvre museo barruan gertatzen dena, mila bider imitatu dena, eta Coutardek filmatu zuena). Eta benetan filmarekin flipatuta geratu nintzen, bereziki kamera sorbaldan hartzen zuelako (gaur askotan egiten den bezala), eta filmari gaurkotasun izugarria ematen ziolako horrek.\nRaoul Coutard, 1959an, Á bout de souffle filmaren filmaketan, gaur egun guztiz debekatua dagoen moduan lan egiten.\nGodarden lehen filma zen hura, 1959an eginda zegoen… tira, benetan harrigarria zen! Bazuen filmak eszena bat historikoa dena, Jean Seberg eta Jean Paul Belmondo autoan doazen eszena, haien atzetik (atzeko eserlekutik) filmatuta dagoena, non ez den ikusten aktoreek esaten dutena. Ez nago seguru, baina uste dut zinemako lehen elkarrizketa dela atzetik filmatua. Ez dakit zeinen ideia izan ote zen, izan ote zen Godardena edo Coutard handiarena, baina zinemak nola funtzionatzen duen jakinik, baliteke Coutardena izatea. Edonola ere, film hark zeukan planteamendu filmiko guztia iruditzen zait guztiz apartekoa eta iraultzailea, nahiz eta aportazio guztiak diren sotilak, aipatu dugun atzetik filmatutako elkarrizketa bezalakoak. Enfin, joan dela Raoul Coutard, eta gu bizi garela, horregatik, pittin bat tristeago.\nAurrekoa Previous post: Bizitza zatiak\nHurrengoa Next post: Raoul Coutarden heriotza (II)


Kore (satelitea) - Wikipedia, entziklopedia askea.\nKore (grekoa: Κόρη), edo Jupiter XLIX, Jupiter planetaren satelite natural irregular bat da.\nKore satelite txikia da (2 km inguruko diametroa du), eta erretrogradoa. Haren beste ezaugarri asko ezezagunak dira oraindik.\nPasifaeren taldeko satelitea da: 22.800.000 km eta 24.1000.000 km arteko erradioarekin Jupiter orbitatzen duten satelite erretrogrado irregularrak dira talde horretako guztiak. Talde horretako gainerako sateliteak Pasifae, Sinope, Kalirroe, Megaklite, Autonoe, Euridome eta Esponde dira.\nScott Sheppard-ek gidatutako Hawaiiko Unibertsitateko astronomo-talde batek aurkitu zuen, 2003ko otsailaren 8an hartutako irudiak aztertzean. Aurkikuntzaren berri 2003ko apirilaren 3an eman zen.\nKore satelite-izena mitologia grekoko Kore pertsonaian du jatorria. Kore izena Pertsefone jainkosaren beste izen bat da; Zeusen eta Demeterren alaba zen.\nHasieran, S/2003 J 14 izendapen sistematikoa eman zitzaion sateliteari; kode horrek adierazten du 2003. urtean lehen aldiz ikusitako Jupiterren hamalaugarren satelitea zela. Kore behin betiko izena 2007ko apirilaren 5ean eman zitzaion.\nMultimedia: Category:Kore (moon)


Sikem (hebreeraz: שְׁכֶם / שְׁכָם, estandar Š(ə)ḫem tiberieraz Šəḵem, "sorbalda") Kanaango hiria izan zen. Amarnako eskutitzetan eta Biblian agertzen da Israelgo Erresumako lehenengo hiriburua izanik. Antzinean Nablusen zegoela uste arren, egun ondoan dagoen Tell Balatah izeneko aztarnategian zegoela diote, Zisjordaniako Balata al-Balad herrian.\nSikem (hebreeraz: שְׁכֶם / שְׁכָם, estandar Š(ə)ḫem tiberieraz Šəḵem, "sorbalda") Kanaango hiria izan zen. Amarnako eskutitzetan eta Biblian agertzen da Israelgo Erresumako lehenengo hiriburua izanik. Antzinean Nablusen zegoela uste arren, egun ondoan dagoen Tell Balatah izeneko aztarnategian zegoela diote, Zisjordaniako Balata al-Balad herrian. (eu)


Udalak abian jarri du 3,1 milio eurotik gorako guztiko diru languntzez baliatzeko programa :: Observatorio la Diversidad de Mugak\nDeia, DEIA, 03-01-2018\nBilboko Udalak abian jarri du diru – laguntzetarako programa. Plan horretan 3.150.953 euro erabiliko dira aurten, iaz baino % 8 gehiago hain justu. Garrantzizko bultzagarria da Udaleko sailek irabazi asmorik gabeko erakundeen bitartez abiatutako jardueretarako.\nBILBO. Bilboko Udalak 2018ko diru – laguntzetarako kopurua gehitu izanak eragin berezia izango du garapenerako lankidetzaren eta giza eskubideen arloetan elkarteek aurkeztuko dituzten proiektuetan.\nDiru – laguntzetarako eskariak aurkezteko epea 2018ko urtarrilaren 3tik eta 2018ko otsailaren 12ra arte egongo da zabalik.\nLaguntza horiek jasotzeko aukera izango dute gizarte – itzulkin garrantzitsuko proiektuak garatzeko interesa duten erakundeek, udal jardueraren osagarriak eta Udaleko sailen helburuak betetzeko lagungarriak badira: Gizarte Ekintza, Partaidetza eta Barrutiak, Kultura, Euskara, Immigrazioa, Jaiak, Hezkuntza, Berdintasuna eta genero – indarkeriarekin amaitzeko arloa, Gazteria, Ingurumena, Osasuna eta Kontsumoa, eta Garapenerako Lankidetza.\nDiru – laguntzetako partidarik handiena aurten Garapenerako Lankidetza eta Giza Eskubideen arloa izango da, 2.224.653 euro, iaz baino % 12 gehiago hain zuzen.\nDiru – laguntzen eskariak aurkezteko Udalak zenbait mekanismo jarri ditu. On line egin daiteke Udalaren web orrian (www.bilbao.eus), Herritarren Informazio Bulegoan eta Barrutietako Udaltegietan, bertan baitago prozesu osoaren dokumentazioa.\nInformazio – saioak ere egingo dira eta kontsultak egiteko telefonoa jarri da: 010/944.010.010.\nDiru – laguntzak aurkeztea eta kontsultatzea (www.bilbao.eus)\nHerritarrentzako informazio – bulegoak eta Barrutietako udal bulegoak\nDiru – laguntzei buruzko prestakuntza – saio bi egingo dira (baldintza orokorrak, aurrekontuak, justifikazioa…): urtarrilaren 15ean (gaztelaniaz) eta urtarrilaren 16an (euskaraz) Ibaiondoko Udaltegian (“La Bolsa” eraikina), 18:30etik 21:30era. Saiootan parte hartzeko izena eman behar da aurretik 010/944.010.010 telefonora deituta (pertsona bakarra entitate bakoitzeko).\nEra berean, Ibaiondoko Udaltegian informazio – saio berezi bi egingo dira deialdi hauei buruz:\n2018ko DIRU LAGUNTZAK12 ARLO ETA 26 JARDUERA ILDO\n2018ko deialdi honetarako 3.150.953 euro bideratu dira guztira diru – laguntzetan, 12 esparru eta 26 laguntza – ildotan banatuta, honela:\nAurrekontua 24.800 eurokoa da. Kopuru hori Herritarren Partaidetzako Erakundeen Udal Erroldan izena emanda duten auzo – elkarteen garapenean laguntzeko, elkarte horien jarduteko eremua auzoa edo barrutia denean, eta herritarren partaidetza bultzatzeko izango da.\nGuztira 79.200 euroko diru – laguntza emango da, kultura – jarduerak sustatzeko.\nEuskararen erabilerarako diru – laguntzak 158.600 eurora iritsiko dira, kontzeptu hauetan banatuta:\nBerdintasuna eta genero – indarkeriarekin amaitzeko arloa


Marcelino, gertutik | Athletic Club\nAthletic Clubeko entrenatzaileak Bilbon bizi izan dituen lehen egunak eta bere alderik pertsonalena errepasatu ditu elkarrizketa honetan\nMarcelino Garcia Toral Lezamara iritsi eta astebetera, berarekin eseri gara bere alde pertsonalena ezagutzeko.\nEntrenatzaile zuri-gorri berria “ilusioz gainezka” agertu da klub historiko handi honetan hasitako proiektuarekin. “Zintzotasun osoz, zaila da egunen batean Athletic entrenatu dezakezula pentsatzea. Oso pozik gaude gugan jarritako konfiantzagatik eta gure lanarekin itzultzen saiatuko gara”.\nMarcelinok Lezamako jokalarien “errotzea” eta “kidetasun sentimendua” azpimarratu ditu: “Futbolaren munduan beti aipatu izan den zerbait da, baina hona iristen zarenean, benetan pentsatzen duzu. Athletic futbolari hauen ilusio handia dela konturatzen zara. Hemen hazten dira, Lezaman, lehen taldearen atetik pasatzen diren arte. Merezi du, zalantzarik gabe, hau probatzea”.\nAulki zuri-gorrian lehen astea osatu ondoren, Athleticeko entrenatzaileak jokalarien batasuna azpimarratu du: “Berehala ikusten duzu nola moldatzen diren euren artean. Talde bakarra da, sendoa, eta Athleticen alde lan egiteko asmo argia duena, bihotzean daramaten klub honen alde dena emango duena. Guk bat egiten dugu sentimendu horrekin, eta haiekin batera saiatuko gara ahalik eta etekin handiena ateratzen zalegoa gu guztiokin harro senti dadin”.\nElkarrizketan zehar, Marcelinok bere aitarekin batera bost urte zituenean kamioian egindako bidaiez, Villaviciosako zelaietan baloiari emandako lehen ostikoez eta Mareon emandako lehen pausoez hitz egin du, “beti futbolarekin lotuta, nire pasioa. Lanbide honetan gozatzen dut, eta jokalariei transmititzen diezuna da sentitzen duzuna”.\nMarcelinoren hitzetan, “zalantzarik gabe pasioa da San Mamesen arnasten dena. Hemengo partidak beti izan dira handienetakoak. Pena handia ematen dit zelai honen handitasunaz gozatu ezin izana Athleticen aulkitik harmailak beteta daudela. Une handi hori bizitzearekin amets egiten dut. Ziur iritsiko dela”.


Raul Aduna Mont-de-Marsango espetxera lekualdatu dute - halabedi\nRaul Aduna Mont-de-Marsango espetxera lekualdatu dute\nErredakzioa | Mar 9, 2018\nRaul Aduna gasteizko preso politikoa Vivonneko kartzelan zegoen, etxetik 550 kilometrotara. Frantziako estatuak euskal presoak hurbilduko zituela iragarri zuen eta Aduna izan da horietako bat.\nIgor Uriarte eta Raul Aduna gasteiztarrak irailean epaitu zituzten Parisen, Frantziako epaitegietan. Uriarte eta Aduna 2013ko uztailean atxilotu zituzten Frantziako indar polizialek, beste lau kiderekin batera. Epaiketan, beraz, sei lagun epaitu zituzten guztira, prozedura korrekzionala baliatuz: gehienez 10 urteko zigorra ezarri ahal zieten. Azkenean, 6 urte ezarri zizkioten Uriarteri eta 7 Adunari.\nUriarte gasteiztarrak Frantziako espetxealdia amaitzeko data berria dauka: martxoaren 23a. Aduna, berriz, Euskal Herrira hurbildu dute, Mont-de-Marsango espetxera, Gasteiztik 250 kilometrotara. Lehen, Vivonneko kartzelan zegoen, 300 kilometro urrutiago.


"Aske izan arte" borrokan jarraituko dute emakumeek : Irutxuloko Hitza\nBizikletaz egin dute Martutene eta Bulebarra arteko bidea. (Argazkia: Aritz Sorzabal)\nEmakumeen Mundu Martxa martxoaren 6an abiatu zuten Kurdistandik, eta Euskal Herrira astelehenean iritsi zen; Tafallara, hain justu. Orduz geroztik, Euskal Herriko hainbat herritik igaro da, eta igandean agur esango dio Euskal Herriari, Bilbon azken geldialdia egin ostean. Martxa gaur sartu da Donostian. Hain zuzen ere, Martutenetik iritsi da, Bulebarreko bidea bertatik hatzeko. Martuteneko kartzela aurrean bildu dira, Hondarribitik zetorren martxari ongi etorria egiteko. Hori egin aurretik, ekitaldi xume bat egin dute espetxearen kanpoaldean. Globo bat aireratu dute, askatasunaren isla. “Kartzela leku aproposa iruditu zaigu gure aldarria zabaltzeko, emakume guztiak aske izan arte borroka egingo baitugu”, adierazi du martxaren ordezkari Nagore Iturriozek. Martuteneko kartzelako emakume presoekin lanean ari direla nabarmendu du, eta hori dela-eta ere aukeratu dute irteera puntu gisa. “Emakume presoek kartzelatik kanpo atera eta martxan parte hartzeko baimena eskatu dugu, espetxe kanpoko jarduera gisa, baina ez digute utzi. Era berean, kartzela barrura sartzeko eskatu dugu, kamiseta batzuk banatzeko. Baimena eman digute kasu honetan, baina hemendik astebeterako”, jakinarazi du Iturriozek. Ekitaldia eginda, Bulebarreruntz abiatu dira Martutenen bildutakoak; bizikletaz egin dute bidea, globoen eta pankarten laguntzarekin. Auto batek girotu du ibilbidea, musika eta aldarrikapenekin. Modu horretan iritsi dira Bulebarreko kioskora, eta bertan batukada izan dute zain. Dantzatzeari ia utzi gabe, eguneko beste jarduera nagusienetako bati ekin diote: landatzeari, alegia. Herri bakoitzean landare mota desberdin bat landatu dute. Donostian perrexila aukeratu dute landatzeko, hainbat arrazoiengatik. “Abortua eragiteko landare bat da, eta guk abortatzeko eskubidea aldarrikatzen dugu. Era berean, jakituriarekin lotzen dugu, eta emakumeek harreman historikoa izan dute landareekin; sorginek, adibide. Bestalde, perrexila saltsa guztietan omen dago, eta umoreari ere begi-keinua egin nahi izan diogu”, azaldu du Iturriozek berak. Aldarrikapenak aldarrikapen, jendetza bildu da Bulebarrean, eta festa giroa Parte Zaharrera zabaldu dute: “Ezustea hartu dugu orain arte. Ongi etorri beroa egin diote martxari herri guztietan. Uste baino jende gehiago elkartu da, eta hori oso pozgarria da”, aipatu du martxaren lehen egunetik autoan bidaiatzen ari den Kattalin Minerrek.\nBidea ireki duen autoa. (Argazkia: Aritz Sorzabal)


Donostiako Gero Axularko Onintza Unzurrunzaga eta Jon Egurretxea dantzariak. Taldeko zuzendari Juan Luis Unzurrunzagarekin txetxeniaratu ziren.\nDonostia-San Sebastian. Irakurle zintzo ditugu Gero Axular-eko kideak eta gurekin partekatu nahi izan dute dantza taldearentzat ilusionagarria izan den esperientzia. Taldeko Gurutze Telleriak azaldu digunez, berri pozgarria da oso hainbeste dantzari profesionalen artean euskaldunak nabarmendu izana, eurak izan baitira jaialdian parte hartutako 7 herrialdeetako eta Errusiako 26 herrialde eta eskualdeetako ordezkarien artean dantzari profesionalak ez ziren bakarrak, Frantziakoekin batera.\nGora Gero ta Gerotarrak\nGora Gero ta Gerotarrak!!!!!\nJone, 2016/10/19 12:01


Bizkaiko H & M dendetan lanuzteak izango dira larunbatero\nH & M enpresak iragarri duelarik Max Centerreko bere denda itxiko duela, Bizkaiko lau dendetako (Max Center, Zubiarte, Ballonti eta Artea) langileek mugarik gabe larunbatero greba egitea erabaki dute, datorren urtarrilaren 26tik aurrera; goizeko hamaiketatik eguerdiko ordubatera bitartean bilkura egingo dute Max Centerren.\nUrtarrilaren 9an H & M taldeak jakinarazi zigun Max Centerreko denda ixteko asmoa; Estatuan urteko lehen seihilekoan beste sei denda ere ixtekotan da, alokairu kontratuak amaitu ahala. Langileak Estatuko beste denda batzutan birkokatzeko plana badago, baina ELAk uste du eskaintza hori kaleratze hutsa dela, mozorrotua izanagatik ere, izan ere, langile gehienak emakumeak baitira, kasu askotan lanaldi murriztua eta lanaldi partziala dutenak.\nBartzelonan gaia aztertzeko izan zen negoziazio-batzordearen eratze bileran ELAk galdegin zuen dosierra lantoki bakoitzean negoziatzea, probintzia bakoitzeko gehiengo sindikala desberdina izanik. Bizkaian enpresa-batzordeak 9 kide ditu (ELAko 5, CCOOeko 3 eta LABeko 1). Bilboko Moyua plazako denda itxi zenean lor zitekeen kalteordainik handiena irabazi zen, langileen birkokapena eta laguntza handiak lekualdatzeak egiteko.


Ez da berdina praktikatzea edo kontsumitzea! – Guraso.eus\nEz da berdina praktikatzea edo kontsumitzea!\n2015-10-23\tMikel Egibar\t2 iruzkin\nDatozen asteetan, “Gurasoak.eus” plataforma baliatuz (mila esker ematen didaten aukeragatik) hainbat gogoeta aztergai jarriko ditut. Idazlea baino guraso ikusten dut nire burua eta denok dakigun bezala, gurasoa garen neurrian, zalantza iraunkor batean bizi ohi gara, ez baitakigu beti egiten duguna zuzena ala okerra den. Guretzat, beraz, eztabaida sustatzea behar-beharrezkoa da eta eztabaida elikatzeko nire idatzi hauek tresna gisa eskaini nahi ditut. Espero dut baliagarriak suertatuko zaizkizuela, eta, neurri berean, zuen ekarpenaren bitartez niretzat ere prozesu aberasgarria izatea nahiko nuke.\nDatozen asteetan 5 idatzi bilduma irakurriko dituzue. Lehenengo idatzian kirola eta jarduera motorraren arteko desberdintasunak aztertuko ditugu. Kirola gaur egun gure jendartean guztiz kutsatuta dagoen kontzeptua baino ia paradigma osoa bilakatu da eta hasi beharko gara bereizten ea zer den “kirola kontsumitzea” edo “jarduera motorra praktikatzea”. Jarduera motorrean gure alaba-semea subjektua da eta azken helburua gozamena sentitzea izan beharko litzateke. Horretarako jarduera autotelikoa zer den aztertuko dugu bigarren idatzian. Gaurko kirol paradigma honetan konpetentzia eta konpetizioa kontzeptuak guztiz kutsatuta daude. Horretaz arituko gara hirugarren idatzian. Jarduerak dibertigarriak izan behar dira eta horretarako norberak bere esperientzietatik aztertu behar du bere bilakaera. Kirol mundua hierarkikoa denez, sailkatzeko estereotipoak erabiliz, batzuetan haratago joan eta estigmatizatu egiten da. Hori izango da laugarren idatziaren edukia. Eta amaitzeko, ezinbestean, ebaluazioaz hitz egin behar genuen eta bertan ebaluazio formatzailearen defentsa egiteaz gain, guk, gurasok gure baitan eman behar dugun aldaketa ere azpimarratzen dut.\nEspero dut zuen gustukoa izatea eskaintzen dizkizuedan idatzi hauek eta baliagarriak izango direla hain beharrezkoa den eztabaida eraikitzailea sustatzeko. Mila esker zuen arretagatik.\nEgun, kirola tresna inperialista bihurtu da, Herri zapalduen lurraldeak kolonizatu ez ezik, beren kulturak etengabe erasotu egiten dituguna.\nHasiera gogor samarra irudituko zaio artikulu honen irakurketari hasiera eman dion guraso horri, baina ez dezagun utz kirolaren izenean dena ontzat ematen eta has gaitezen (edota jarrai dezagun) kirolaren fenomenoa bere tokian jartzen. Izan ere, askotan ahaztu egiten zaigu ez garela kirol praktikatzaileak besterik gabe; zati handi batean kirol paradigma osoaren kontsumitzailea gara, eta errealitatea hau larriago bilakatzen da eredu berdinarekin gure alaba-semeak kirol kontsumitzaile izatera bultzatzen ditugunean.\nZein punturaino benetan dago enfrentamendu bat kultur zapalduek duten ludikotasuna eta kirol diziplina globalizatzaileen artean? Neoliberalismoaren testuinguru lazgarria honetan, Nazioen kirol praktika bere jatorriz “erabiltzeko balorea” bazen ere, egun, globalizazioaren izenean, praktika bera “trukaketarako balorea” bilakatu da. Horren ondorioz konpetizioa xedea duen kirolak, gorputza bereganatzen du eta kirolaren praktika “lan indarra” eredu berria bihurtzerakoan, lan indarra esplotatzeko xedea amaitzen du izaten. Edo beste era batean esanda; gorputzaren errendimenduaren izenean, kapitalismoak mekanizazioa zein eredu tayloristarekin gorputza erabiltzen duen eran kirola globalizatzaileak pertsona txikitzen du.\nGaurko gazteria apatia zein despolitizazio bidean maldan behera doa. Hemendik urte gutxitara harriduraz jabetuko gara gaurko errealitatearen ondorioz jendartea zein sedentario zein konformista izango den; azken finean bi ezaugarri hauek, sedentarismoa eta konformismoa, binomioa baitira.\nGero eta kirol praktikatzaile gutxiago ikusten ditugu gure inguruan; kirol kontsumitzaileak, berriz, gero eta gehiago. Praktikak gure ohituran, gure izaeran heziketa den arrastoa uzten du. Ez da horrela kontsumoarekin, azken honek oso epe laburra du, edozein merkatu produktu bezala iraungitasun epea dauka. Edozein pantailetatik (TV, Ordenagailua, Telefonoa, …) gazteek jasotzen duten eredua guztiz akritikoa da eta lerdatzeaz gain, jarduera fisikoaren inguruko heziketa faltsua sorrarazten du.\nGero eta gehiago gure gazteak lan baldintza kaxkarrak izango dute proletario klaseko partaide goiztiarraren mentalitatea barneratuz. Utopiaren indarra guztiz neutralizatuta gelditzen ari da, zeinaren ondorioz ametsa pantaila eskaintzen dituen eredu prefabrikatuen arabera eraikitzen dira. Pentsamolde kritikoa guztiz ahulduta dago eta kapitalismo bortitzak behar dituen subjektu / prototipo kontsumitzaile pasiboen multzoan sartu nahi ditu gure gazteak.\nAzken finean aipaturiko despolitizazioa gazteen kirol globalizatzaile kontzientzia berriaren bidez bultzatzen ari da. Eta guk uste genuen “kirola, populuaren opio da” esaldia zaharkituta zegoela…\nMikel Egibarrekin hitz egin genuen idatzi hau oinarri hartuta.\n2 iruzkin "Ez da berdina praktikatzea edo kontsumitzea!"\n[…] Egibarek kirolaren inguruko hausnarketa eskaini […]


La kraftería de Corazón. About us. Nosotros. Conócenos\nHelen eta La Kraftería de Corazón\nKaixo, Elena naiz, ia denek Helen deitzen nauten arren, eta La Kraftería-ren sortzailea naiz. Bilbon, Euskal Herrian, jaio nintzen duela 38 udaberri baino gehiago. Ala ere munduko zenbait lekutako parte sentitzen naiz, haietatik bidaiatu eta bizi izan naizelako.\nTxikitatik eskulanak eta kreatibitatea lantzea izugarri gustatzen zitzaidan. Basikoena josten hasi nintzen, nire ama ikusten nuelako patroi aldizkari zaharrekin. Zerbait nire buru barnean geratu zen. 26 urte nituela josten hasteko irrikia hasi zitzaidan, horrez, jantzigintza ikasteko lehen ikastaroa egin nuen, Nire lehenengo sorkuntzak brotxe batzuk izan ziren beldurtzeko puntadekin , baina gutxi gutxika klaseekin, konstante izanez , hobetzen joan nintzen.\nNorberto Castaños-ekin gauza izugarriak ikasi nituen, Manizales-en, Kolonbia, miresmentzeko pertsona, profesionala, zein laguna da, horrekin batera harengatik daukadan estimua.\nHainbat urte eman nituen Hego Amerikatik bidaiatzen nire josteko makina zaharrarekin, ehuna birziklatzeko tailerrak emanez eta gehigarriak sortzen, nire proiektu pertsonalarekin jarraituz eremu desabantailetan esku-hartze bat eginez (NOMADAK MUNDUTIK). Bilbora bueltatzerakoan, La Krafteria de Corazon-i aukera bat eman nion.\nLa Krafeteria de Corazon kreatibitate espazio bat baino gehiago da, arropa eta gehigarri alegre eta fresko sortzen dituen marka da.Bai disenatu bai sortzen ditugu janzki bakoitza postasunez betea.Modalitate iraunkorra eta tokikoarekin konpromisoa hartzen dugu, batez ere gure bezeroekiko gertutasuna azpimarratuz, produktu esklusibo eta pertsonalizatua sortzeko. Konbinazio alaiak eta ausartak maite ditugu, koloreak kontrastatzen dituztenak. Berezia sentitzea sortarazten dizun janzki bakarra, asko gustatzen baitzait prenda bakoitza bakarra izatea munduan.\nSentimendu hori gustuko izatea eta Krafteríak daukan estiloarekin maiteminduta egotea espero dugu, desberdina, zoriontsua eta errespetuzkoa. Eskerrik asko gu gehiago ezagutzeagatik, jende normala gara, guk gustuko dugunarengandik, bizitzearen aldeko


Ponparik gabe joandako Ennio Morricone in memoriam - Begizolia\nPonparik gabe joandako Ennio Morricone in memoriam\nBegizolia | 2020-11-04 09:49\nMusikaren pasioa sentitzen dugunok, musika pasioz bizi dugunok, melomanook, baditugu hainbat disko kuttun. Ez dira horregatik, zure bizitzan gehien entzun duzun musikarien diskoa. Dulce Pontes da kasua. Kantari eta musikari aparta izan arren, bada, ez dut beste musikari batzuk bezainbeste entzun.\nEnnio Morricone-ren kasua bestelakoa da. Bere musika eurrez entzuteaz beste, jende askoren bizitzaren soinu-banda da, edo hori da nire kasua. Ez da bakarra noski, baina hagitz adierazgarria edonola ere. Erroman jaio eta Erroman hil zen italiar musikariak uhin aire eta doinu zoragarriak laga dizkigu.\nEnnio Morricone & Dulce Pontes (Focus) lanak, aipatutako bi sortzaile hauen izen daramatza. Aintzat hartzeko moduko lana, gozatzekoa.\nEnnio Morricone, handi-handika, Sergio Leone zinema zuzendariaren filmen musikagilea da, baita haren txikitako eta eskolako laguna ere. Leone, Morricone legez, erromatarra, nerabezaroan Benito Mussoliniren faxismo pean hezituak biak ala biak. Leone nire zinemagile kuttuna da, eta Bazen Behin Amerikan filma nire maiteen artean, film gogokoen eta begikoa. Ez bakarrik bere filmen artean, zinema historia osoan film bakarra hautatu beharko banu, hori nirea. Sergio Leoneren jarraitzaile porrokatua naiz.\nAlta, hitz hauen sujeta nagusia ez da Sergio Leone, Ennio Morricone baizik. (Dulce Pontes izanen da egunen batean agian). Morricone aurtengo uztailaren 6an zendu zen. Berak hala eskatuta, familia artean joan zen, isil-isilean. Ponparik gabe. Filmetan bere musika nola, ondo baino hobeto egokituta beti, egokiro joan zen erromatar maisua.\nMelomanoa naiz, baina ez musika aditua. Alabaina, disko honek barne-biltzen duena adierazteko, bere osotasunean eta kantak banan-bana, tesi moduko bat beharko litzateke. Hainbat musikarien kasuan –eta bereziki zinemaren soinu-bandaren egileen kasuan–, beren musikaren bitartez ikusi genituen irudiak txertatuta daramatzagu, giza historiaren lekuko dira. Bada, buru eta bihotz, Ennio Morriconeren musika.\nNire aburuz eta gustuz, Sergio Leone da Ameriketako Estatu Batuen (AEBak) historia eta sorrera ulertzeko zinemagile onenetako bat. Eta ezbairik gabe, Ennio Morriconek haren filmei emaniko giroa, ezinbestekoa Ipar Amerika ulertzeko.\nAzken hitzak, Dulce Pontes-entzat. Kantari aparta da. Fado kantari gisa ezagutu nuen, baina ederto erakutsi du popean bidean eta musika klasikoan aritzeko gaitasun itzela. Izugarria halaber, musika diferentetan hizkuntza diferentez moldatzeko ahalmena. Eleak sobran daude. Eskuratu diskoa. Ez zara zapuztuko.\nP. S. Erran gabe doa, disko honetako Morricone musika eta Pontesen kantak ez dira Sergio Leonen filmetako soilik. Badira beste film interesgarriak ere zinemaren historian, noski, Morriconeren musikak areago interesgarriak bihurtzen dituztenak.


Katia eta Alex Dominguez: "Quidditch muggle kirolean ez dugu hegan egiten" - - Alea.eus\nKatia eta Alex Dominguez: "Quidditch muggle kirolean ez dugu hegan egiten"\nAiaraldea Gaur 2016-02-27 09:00\nKatia Dominguez (Artziniega, 2000) eta Alex Dominguez (Artziniega, 1995) neba-arrebek Barakaldoko Bizkaia Boggarts quidditch taldean jokatzen dute. Bigarren postua lortu berri dute Espainiako Kopan.\nNola sartu zineten Bizkaia Boggarts izeneko quidditch taldean?\nAlex: Lagun batek esan zidan taldeko bi pertsona ezagutzen zituela. Azkenean, iragan abuztu partean, gure buruari galdetu genion: "Eta zergatik ez dugu probatzen?". Orduz geroztik taldean gabiltza.\nKatia: Nire nebak esan zidan quidditch taldean nesken beharra zutela. Izan ere, kirol misto bat da quidditcha. Zazpi jokalaritik gutxienez bi sexu ezberdinekoak izan behar dira. Nik esan nion entrenamendu batera joango nintzela eta gustatzen bazitzaidan taldean sartuko nintzela. Bi hilabete daramatzat taldean.\nZuek jokatzen duzuena "quidditch mugglea" da. Hau da, aztiak ez direnek praktikatutako quidditcha. Zer ezberdintasun ditu Harry Potterren liburuetan azaltzen den quidditcharekiko?\nAlex: Jendeak esaten du guk praktikatzen duguna Harry Potterren liburuetan azaltzen den kirola dela; eta hori ez da egia. Dugun berdintasun bakarra baloi eta jokalari kopuruan datza. Ez dugu hegan egiten. Jende askok galdetzen digu hori, baina ez dugu hegan egiten. Korrika egiten dugu. Egin behar duguna zera da: baloia hiru uztaietatik sartu.\nNola jokatzen da, beraz, quidditch mugglean?\nKatia: Hiru baloi daude. Bata quafflea izango litzateke. Golak markatzeko balio du. Uztaitik sartu behar da horretarako.\nAlex: Beste pilotetako bat bludgerra deitzen da. "Kolpatzaileak" diren jokalariek soilik ukitu dezakete, eta gainontzeko taldekideak "jotzeko" baliatzen da, zelai errean bezala.Azken "pilota" snitcha da. 17. minutuan ateratzen da. Pertsona bat da, atzean tenis pilota moduko bat zintzilik duena. "Bilatzaile" funtzioa duten jokalariak tenis pilota hori hartzen saiatu beharko dira. Bilatzaileetako batek pilota hartzen duenean amaitzen da partida, eta bere taldeak 30 puntu gehiago jasotzen ditu.\nZer esango zeniete quidditcha frikia dela esaten dutenei?\nAlex: Niri gustatuko litzaidake kirol hau frikia dela esaten dutenek gurekin entrenamendu bat egitera animatzea. Horrela ikusiko lukete gure artean badagoela maratoiak, errugbia, eskubaloia edota futbola bezalako kirolak egiten dituen kirolari asko. Ez gara denak asmatikoak.\nKatia: Kirol guztiek izan zuten hasiera bat. Egia da kirol hau liburuetan hasi zela, baina beste kirol bat da, azken finean. Futbolariak ere hasiera batean friki batzuk zirela kontsideratu dezakegu. Ba quidditcharekin berdin.\nAlex: Bai. Ez da bakarrik pilota uztaietatik sartzea. Plakaketak eta kontra-erasoak egin behar dira, korrika egin behar da, lurrera erortzen zara... eta halakoak.\nEspainiako Kopan bigarren geratu zarete. Beste erronkarik duzue buruan?\nAlex: Apirilean European Quidditch lehiaketa egingo da, Championsaren antzekoa dena. Herrialde bakoitzean lehen eta bigarren postuan geratu diren taldeek parte hartuko dute. Gu, zoritxarrez, ezingo gara bertaratu, ikasketengatik batez ere. Uztailean, Quidditch-eko mundiala jokatuko da, eta 25 herrialde egongo dira ordezkatuak.\nKirola Aiaraldea Artziniega


Denak ahariaren atzetik - Ahotsak.eus\nHizlaria(k): Miner Irastorza, Juan Bautista\nBideo hau erabili nahi baduzu, jarri gurekin harremanetan eta kalitate onean bidaliko dizugu. Ez ahaztu mezuan URN-006-009 kodeko bideoa nahi duzula aipatzea: ahotsak@ahotsak.eus\nBehin, Idiazabalgo artzain baten ahari bat ekarri zuten etxera. Udazkenean, San Migel inguruan, ahari denbora etortzen zenean, ordea, artzain horrek berekin eramaten zuen. Ahariari kontu egin behar izaten zitzaion. Ahari onaren ezaugarriak aipatzen dituzte: gorputz ona, kolore gorri-horia... Beraien ahariak kolore iluna zuen, baina ahari ederra zen. Denak saiatzen ziren ahari hari etekina ateratzen, arkumeak izan zitzaten.\n- Guk behin ekarri gendun, Idiazabalgo artzai bat eoten zan hemen, Urnietan negutzen, "o sea", negua pasatzen ta handik ekarri gendun ahari bat ta zan ahari bikaiña, hemengo aharik baiño mardutxuo, haundigoa ta ahariren bat etortzen zanian kendu itten ziguen. Hartu ta bere arditara eaman. Haren umiak izateko.\n- Han bolada batian ibili.\n- Bai, udazkenian izaten da hemen gutxi gorabehera. Bestela ez zan izaten arkumeik. Ta udazkenian izaten da San Migel inguru hortan, ahari denbora-o esaten giñuna ta ordun egunien bitan askotan jun nitzan ni. Goizian jun ta etzanda daon tokin harrapatzen zenun ahariya. Uzten bazendun geoxoako, baten batek eaman ta arrastoik be geatzen giñan. Illuntzian'e bai jun ta aseuratu, aber ardikin geratzen dan ta hortako kontu itten giñun ahariai.\n- Ta ahariai kontu in behar ordun, ze ibiltzen zen auzuan bere kaxa ibiltzen zen?\n- Bere kasa juten bazan, ordun bai izaten zan. Hartu ta eaman igual itten zittuen mendi batetik bestea ta kontu in behar izaten zan, bestela.\n- Ahari ona zer da? Nolakoa da? Artzai bakoitzak bere zea du, ez? Mutur beltxa gustatuko zait ta bestiai adarduna ta bestiai ez ta? Zuentzat zer da ahari politta?\n- Gorputz onekua aurrena behintzat ta baakizu koloria batzuntzako inportantea izaten zan. Jeneralian, gorri-hori kolore hoi maitte izaten zan, baiño gure horrek illuna zun, gris illuna. Baiño zan, lehen esan dedana, larrigoa ta ahari earra zan. Jendiak ez zun errespetatzen. Ahal baldin bazan haren umiak bihar, danak.\n- Baiño eskatu eo ingo zizuen, ezta?\n- Bai zea!\n- Ez? Eaman? Hartu ta eaman?\n- Eskatu ezkeo ez zeon emateik. Ardik arkea pasatzen zian ta arkumeik be geatzen ziñen geo, ahariya ez zeon iñoi emateik tenporada hortan. Horreatikan kontu in bihar izaten zan, ardik ahari gabe ez eoteagatik.\n- A ze errespetu gutxi, ezta?\n- Ahari politta izateagatikan jo ta bestiai kendu ta.\nAzeria, ardien etsairik handiena\nArdiari erditzen laguntzen\nElurte izugarria egin zuenekoa