bidaia aldizkariak istorioak oinatzak beltzak: esklabotza trail\nAurreanAfrikaBlack aztarna: esklabotza trail\nBlack aztarna 2\nAzal Black oinatzak Diego Cobo\nDena hasi kasualitatez hain arraroa hori ez zen askoz aukera nuen konturatu ondoren. Aste batzuk bidaiatzen Jamaica, Lagun batek esan zidan herrialdeko UK erreklamatu kalteengatik saria esklabo merkataritza-tik, hain izugarria tragedia hartako arrastorik hasi nintzen orain, lau herrialde gehiagorekin (Gambian, US, Kolonbia eta Kubako) It argitaratu da "Oinatzak Negras. esklabotza ibilbide On " (Horizon Line).\nUrtea amaitu zen 2015 eta Karibeko amaitu du tropikala urakan denboraldia, baina bi aste geroago han pentsamendu utzi nuen benetako ekaitza instalatuta izan denbora luzez. Herrialde batek hondoratu moralki, no place munduan, He Lau Teilatu beraien miseria askoz izen osoa izan oihuka. Gero, zer pentsatu nuen istilurik isolatua buruzko istorio bat zen, eman puztu egiten kandela bat bezala eta istorioa jarraitzea erabaki nuen: Herrialde bat zein ere esklabo gisa urratu zituela gizakiak joan (zen azkenik Gambian), eta, ondoren, joan sakona matxinada ere hegoaldeko United States in.\nZer pentsatu nuen istilurik isolatua buruzko istorio bat zen, eman puztu egiten kandela bat bezala eta istorioa jarraitzea erabaki nuen\nTrilogia hori miseria enkoadratzearekin me eta ahotsa eman tragedia bat jasan duten Nazio Batuen gizateriaren historian atrocious gisa deskribatu "dutelako nazkagarria barbarie" horiek ahalbidetuko luke, "Magnitude", "Antolatutako pertsonaia" eta "beren biktimen esentzia ukapena". egindako bidaiak horiekin, txosten bat argitaratu eta bi osoa, Gabriel García Márquez Foundation New Latinoamerikako Kazetaritza (FNPI) Saritutako proiektu beka Crónica Michael Jacobs viajera joan zen ikerketa jarraituko luke Kolonbia eta Kuban.\nOne mirariak, antzeko zerbait ondoren, zer aldatu. Aurretik txostenak lehena hasita ez nekien, ezerezetik gertu, neurri eta esklabo merkataritza ondorioak gaur. zerbait gertatu hain urrun denboran Of, I, zaila da froga aurkitu da, istorioak, zauriak. Eta, Hala ere, bost herrialdetan aurkitu dut aldiz gordinak tan, biktimak oso zehatzak, bere istorioak dituzten, beren oihuak, Beren éxodos- horren zoritxarrak esklabo merkataritza hasi.\nbost herrialdetan aurkitu dut aldiz gordinak tan, biktimak oso zehatz horren zoritxarrak esklabo merkataritza hasi dituzten\nHerrialde bakoitzak prozesu oso ezberdinak bizi izan ditu eta, Hala ere, pairatu orain. Jamaica bertan behera utzi da; Gambian, umiliatua. Hegoaldeko US estatu krimenak txiroenetako eta arrazista berpiztu dute dira, inoiz balira. Urtean Kolonbian, populazio beltza taldearen barne gatazka jasan du da. Eta populazio beltza Cuba - "Hemen arrazakeria arte ezberdina da", bezalako me kolokan researcher- egon esan.\nDa zer saiatu erretratatzen dut liburu honetan horren production've askoz gisa ikasi espero dut irakurleak ikasiko gisa. Ez da beste kazetari lanari gai bat eta pantaila sakonean marraztu publikoki It, gehiago denean, ikerketa honek harritu ondoren zeudela pitzadurak hori hasi, sheer ezjakintasuna, bazekien inoiz ez dut existitu.\nOrri hauek, gainera, pose gure aztarna beltz bidaia bat, ardura gure ekintza guztiak ditugu\nBaina snorkeling orrietan dozena erdi herrialdek ere planteatzen bidaia bat gure aztarna beltza, ardura gure ekintza guztiak behar dugu izan zuten trans-Atlantic esklabo zehar. Horregatik hitzaurrea idatzi nuen sartzen liburuaren esanahia, txostenak oinarriak, eta denbora idatzitako ziren. askatasuna bezalako kontzeptuak, Blackness memoria edo esklabutza biktima asko testigantza jasotzen dituen testuak batzuez zalantzan. bere indargabetzea ondoren bi mende, It ondorio dela overrepresented dira aurkitu harrigarria da.\nThe Ostirala 16 Ots., to 18:00 ordu, en International Press Club (CIP) Madrid, aurkeztuko dugu.\nTags: diego Cobo beka Michael Jacobs, esklabotza, US esklabotza, aztarnak esklabotza, black aztarna diego Cobo, Esklabutza txostenak diego Cobo


Valentziaren historia politiko-kulturala euskal ikuspegitik-\nAzken urteotako bilakaera politikoagatik, kasik oharkabean, parekatu ohi ditugu Nafarroa eta Valentzia, edota bateko egoera politikoak bestekoa ekarri izan digu gogora. Oraintsu arte bietan eskuin espainola izan da nagusi, eta egun ere antzeratsu, eta ahaleginak eta bi egin ditu eskuin espainolak, bertako nafar erregionalisten laguntzarekin, Nafarroa EAEtik albait gehien bereizteko, eta era berean Valentzia Kataluniatik eta gainerako Herrialde Katalanetatik. Baina historiaren eta egoera politiko-kultural-linguistikoaren aldetik pareka ote litezke? Saiatuko naiz azaltzen ezetz, gai hain zabalerako artikulu honen xedea oso mugatua bada ere. Nagusiki Joan Fuster valentziarraren Nosaltres, els valencians liburuari segituko diot. Garbi utzi zuen idatzita hark, kazetari, saiolari eta poeta izan zen Fusterrek ezen valentziarrak izatea katalanak izateko modu bat dela, eta ez besterik. Baina goazen Valentziako erresumaren historia politiko-kulturalari begiratu bat ematera.\nValenciako harresiko atea\n1233-1244 urte-bitartean bururatu zen Valentziaren konkista militar eta diplomatikoa. Hiriburua 1238an errenditu zen Aragoiko Koroako errege Jaume I.aren aurrean. Valentziarrak ordurarte “mairuak” ziren, Al-Andalusekoak bezala. Andaluziarrak bai, baina valentziarrak ere musulmanak ote ziren? Bai, Granadan edo Marokon bizi zirenen antzera, arabieraz mintzo ziren (“algarabieraz”), meskitetan otoitz egiten zioten Alari, eta ohitura zibil musulmanak zituzten; inbaditzaile eta konkistatzaileak nagusiki kristau aragoiar eta katalanak izan ziren, denak ere Aragoiko Koroako eta Jaume I.a erregearen menpekoak. Errege eta erresuma kristauen ikuspegitik, Balear Uharteak kolonizatzea Kataluniako Printzerriari zegokion bezala, merkataritza-xedeetarako bereziki, Valentzialdea inbaditzea eta konkistatzea Aragoiko Erresumari zegokion, hain zuzen itsasorako bidea izateko, eta Aragoiko jaun feudalek -Aragoin Behe Erdi Aroan jaun feudal lurjabe handiak ziren nagusi- Valentzia hiriburua eta inguruko herri eta eskualdeak Aragoiko Koroari anexionatzea zuten xede, baina Jaume errege konkistatzaileak jaun feudal aragoiarrei kontzesio batzuk eginagatik konkistan laguntzeagatik, Valentziako Erresuma sortu zuen argudiatuz ezen Valentziaren konkistan aragoiarrak ez ezik katalanak gudukatu zirela. Horregatik, egungo valentziarrek Jaume I.a dute euren valentziartasunaren aitagoitzat.\nZer gertatu zen 711tik 1238ra bitartean, Valentziako lurretan eta hirietan nagusi izan ziren valentziar musulmanekin? Aurkako erresistentziarik gabe nagusitu bide ziren eta Fusterrek dioenez, bost mende luze horietan valentziarren arabiartzea oso sakona eta orokorra izan zen, eta kristau mantendu ziren mozarabiar gutxiak kristauen eskualdeetara aldatu ziren. Berriro, lehengo galderara etorriz: zer gertatu zen valentziar musulman edo moriskoekin? Jaume I.ak ez zituen kanporatu; ez errukiagatik baizik eta behar-beharrezkoak zirelako herriak eta hiriburua biztanlerik gabe ez gelditzeko. 1270an, konkistatik 30 bat urtera jada, 30.000 kristau eta 100.000 musulman inguru bizi ziren Valentziako erresuman; 1500ean: 160.000; eta, 1609an, Espainiako Filipe III.a erregeak moriskoen kanporaketa agintzean, 130.000 inguru ziren, populazioaren %35 inguru; eta horregatik, kanporaketak krisi demografiko-ekonomiko larria eragin zuen.\nMoriskoen kopuruak behera eta kristauenak gora egin zezan Jaume I.ak eta haren ondorengoek, batez ere katalanen etorrera prestatu zuten XIV. eta XV. mendeetan, eta klase ikuspegitik, monarkia aragoiarra katalan burgesian bermatu zen jaun feudal aragoiarren eragina murrizteko. Eskualde gehienak, ondorioz, katalan-hiztunen esku geratu ziren, eta gaztelania-hiztunen mende mendebaldeko herri eta eskualde batzuk -denborak aurrera egin ahala mendebaldeko eskualde gaztelaniadun gehiago erantsi zizkioten zentralistek-; beraz, Valentziako erresuma, haste-hastetik elebiduna izan zen: katalanek populaturiko eskualdeetan eta Valentziako hiriburuan katalana guztiz hegemoniko, eta gainerako mendebaldeko eskualdeetan gaztelania. Nafarroako erresuman ere garai hartan, zatirik handienean euskara, bereziki klase herrikoietan baina Erriberan, erromantzea zen nagusi. Eta moriskoak? Kopuruz berak ziren nagusi, baina kristau katalan eta aragoiarren mendean; gero eta lege murriztaileagoak jasan beharrean zirelako askok aldegin zuten Granadara edota Ipar Afrikara, eta haietako asko aragoiar jatorriko jaun feudalen menpeko izan ziren, eta besteak beste, hargatik ez zituzten lehenago kanporatu.\nSarreran egindako galderari erantzuten hasirik, oso historia ezberdina izan dugu katalanek eta valentziarrek eta euskaldunok Erdi Aroan. Aragoiko Koroaren menpean, eta horrenbestez, aragoiarrekin batean, katalanak konkistatzaileak izan ziren Iberiar Penintsulan, eta are Mediterraneoan: Balear Uharteetan lehenik, eta aurrerago Sardinian, Sizilian, Napolin eta Atenas eta Neopatrian (Grezia. Egun Ypati) ere. Otomandarrak Konstantinoplaz jabetzean (1453), eta batez ere Gaztela eta Aragoiko koroak elkartzean, eta Ameriketako kolonizazio eta konkistari ekitean, Gaztela gora etorri zen eta Aragoiren Mediterraneo alderako zabalkundea behera.\nHistoria politiko-soziologikotik kultura eta hizkuntzara etorriz, XIII., XIV. eta XV. mendeetan, valentziarrek eta mallorkiarrek ere katalanez idazten zuten, bai literaturan eta halaber, gortean eta administrazioan. XVI. mendetik aurrera hasi zen aldatzen jokabide linguistiko hura, gaztelaniaren mesedetan, valentziar intelektual eta literatoak, salbuespenak salbuespen, ahoz erabiltzen jarraitzen zuten ama-hizkuntzari idazteko orduan uko egiten hasi baitziren, inperio espainolaren lilura eta eraginpean. Gure historia politikoari dagokionez, euskal jauntxoak, euskal eliteak bai izan dira konkistatzaile eta inbaditzaile, baina ez euskaldun gisa, baizik eta espainolen morroi gisa, eta euskaldunok ez dugu jendez ezein lurralde populatu. Kulturara etorriz, gure intelligentsiaren idatzizko jardunari dagokionez, badakizue Nafarroako erresuman beti erromantzeak (nafarra, okzitanoa) eta gero gaztelania izan zirela administrazioko hizkuntza, eta ez euskara. Funtzionarioak XVI. eta XVII. mendeetan ere elebidunak ziren, eta dokumentu bakan batzuetan erabili bide zuten euskara (irakur Monteano historialariaren liburuak), eta ahozko lekukotzak jasotzeko ere bai, baina idazteko hizkuntza gisa ez -latinaren prestigio itzelak eta gurea latin-hizkuntza ez izateak oztopoak areagotu zizkigun, katalanari ez bezala, eliteen klaudikazio edo espiritu nazional ezaz gainera-.\nXVI. mendetik aurrera, eta bereziki XIX. mendeaz geroztik, Espainiak estatuaren lehen baino baliabide indartsuagoz (administrazioa, irakaskuntza, apaizak, fraide eta mojak, soldadutza, hedabideak…) ekitean bere menpeko lurraldean nazio bakarra, nazio gaztelaua gailenarazten, hasten dira katalanen eta valentziarren eta euskaldunen historia hein batean elkarren antza hartzen, gure nazioen aurka indar zapaltzaile bera aritu delako lanean, gure nazioak ahultzen era askotara.\nBerriki izan gara Valentziako hirian eta ingurumarietan. Abertzaletasun politikoaren aldetik, EAEn eta Nafarroan hobeki gara. Honetaz badakien adiskide batek esan didanez, Valentzian boto abertzalea, hots, Herrialde Katalanetan integratu nahi duena, parlamentuz kanpokoa da (Esquerra Republicana de Catalunya-ren botoak bertako parlamenturako: %0,50). Bloc Nacionalista Valencià (Herrialde Katalanetan sinesten duena, baina integrazioa nahi ez duena) kontuan hartzen baldin bada, botoen %9raino igotzen da -Ipar Euskal Herrian bezalatsu, onenean-.\nHizkuntzari dagokionez, esango nuke Euskal Herrian euskara baino zertxobait gehiago entzuten dela katalana Valentziako erkidegoan, eta hiriburuan. Oro har, %20-23k omen darabil. Valentziako Zientzien Museora bazoazte, han ikusiko duzue errotulazioan Valentziako katalana lehenetsita, gaztelania eta ingelesarekin batean. Alabaina, Katalunian baino askoz gutxiago mintzatzen da Valentzian, bereziki hirietan, eta informazioa falta bazait ere, ausartzen naiz esaten gure hizkuntzak gurean dituen zailtasunak baino gutxiago ez dituela katalanak Valentzian, hots, valentzierak, valentziar gehienek dioten moduan -duela gutxi egindako galdeketa baten arabera, %52rentzat valentziera eta katalana bi hizkuntza ezberdin dira; eskola maila ona dutenen artean, aldiz, valentziarren %58 dira hizkuntza bakarra dela diotenak-.\nPolitikoki Kataluniak eta Valentziak bereizirik dirauteino, eta alde horretatik EAE eta Nafarroako Foru Erkidegoa baino elkarrengandik urrunago daude -ez dago Valentzian nagusiki katalan sentitzen den eskualde edo herri handirik-, valentzierak, eta kulturalki katalan sentitzen direnek etorkizun kaxkarra izango dute. Baditugu abantaila batzuk haiekiko: nafar espainolenek ere ez dute zalantzan jartzen Nafarroako euskara eta nonahikoa hizkuntza bakarra dela. Nafarroa Garaian badira euskaldun sentitzen direnak foru erkidegoaren iparraldean ez ezik Iruñerrian eta Lizarra eta Tafallaldean ere. 1978ko Konstituzioak aurreikusten du EAE eta Nafarroa Garaia batzeko aukera -arras zaila izanagatik-, eta Katalunia eta Valentzia ez. Valentziatik Bartzelonara 350 km daude; gu elkarrengandik hurbilago egonik, harreman usuagoak ditugu.\nValentziaren historia politiko-kulturala euskal ikuspegitik Valentziaren historia politiko-kulturala euskal ikuspegitik\nHerrialde Katalanak, historia, nafarroa, valentzia, Valentziaren historia politiko-kulturala euskal ikuspegitik\nAtalak puntuen muga edukita, atal berean beste merituekin ez nahasteko eskaera ez zen onartu ...\n4 pentsamendu “Valentziaren historia politiko-kulturala euskal ikuspegitik”-ri buruz\nMikel 2019-09-04 15:31\nArtikulu interesgarria. Askotan ezjakintasunagatik, konporazio sinpleegiak egiten ditugu eta ondorio okerrak atera. Horrelakoek gauzak hobe kokatzen laguntzen digute.\nPatxi 2019-09-04 16:01\nAmonamantangorri 2019-09-06 19:36\nValentziar Herrialdearen (País Valencià euskaraz? Izan ere, ez dira gauza bera Valentzia probintzia eta Valentziako Erresuma zaharra) eta Nafarroaren arteko antzekotasunen bila hasirik, esango nuke, aldeak alde, Nafarroako abertzaleek eta Valentziar Herrialdekoek taktika berdintsuak erabili dituztela azken hamarkadan.\nNafarroa Bai/Geroa Bai eta Compromís antzeko diagnositik abiatu bide ziren: getotik atera behar zutela, “transbersalitatea” bilatu, eta abar.\nHorren ondorioz ikusi dugu Nafar Buru Batzarreko presidente ohi bat foru-gobernuko lehendakariorde: Manu Aierdi, alegia. EAJk Nafarroan ez luke sekulan halako botere instituzionalik eskuratu izanen bere siglekin aurkeztuta.\nAntzeko moduan, Compromísek lortu du Valentziako alkate Joan Ribó ezkerreko valentzianista egotea, edo Enric Morera Bloc Nacionalista Valenciàko burua izatea valentziar Gorteetako presidentea.\nEta bukatzeko, beste antzekotasun bat gehiago, nolabait, abertzaletasun autokritiko batetik begiratuta: ene uste apal eta irrelevantean, nola País Valenciàn zilegi, natural eta ulergarria den Bartzelonaren zentralismo harrapariaz ez fiatzea, halatsu da Nafarroan ere, non mesfidantza dagoen halako “bizkaitarrismo” (nolabait deitzearren) harroputz batekiko, baita sektore abertzale eta euskaltzaleen artean ere. Mesfidantza hori ez da beti “Que vienen los vascos” paranoiko eta erreakzionarioa, baizik eta, ba hori, gauza nahiko ulergarri eta justifikatua.\nPatxi 2019-09-06 19:48\nEskerrik asko amonamantangorri ekarpenagatik.


Amiantoz kutsatutako arropak garbitzen zituen emakume baten heriotzagatik, lehen zigor-epaia Euskal Herrian\n2018ko irailaren 22a, larunbata | Ordua Euskal Herrian 07:53:46\nBergarako auzitegiak Arcelor Mittal zigortu du hildakoaren seme-alabei 71.519 euro ordaintzera. Amiantoak eragindako heriotzen %11 gisa bereko kasuengatik izan ohi da.\n\_'La Plaza de la música\_' amiantoari buruzko dokumentalean gai kantzerijenoaren fibrak neurtzen.\nAmiantoaren kaltetuek daramaten borrokan epai garrantzitsua kaleratu du Bergarako laugarren instrukzio epaitegiak. Arcelor Mittal enpresa zigortu du, frogatutzat emanez amiantoak hil zuela arropak etxean garbitzen zituen langile baten emaztea, enpresak ez zuelako neurririk hartu.\nEpaiketa joan den irailean izan zen eta enpresa saiatu zen bere erruduntasuna saihesten, esanez gertaera preskribituta zegoela, eta edozein kasutan Bergarako bere lantegiko labe garaietan ez zela amiantoa erabiltzen eta emakumeak ez zuela laneko arropa garbitu.\nBaina epaileak atzera bota ditu horiek denak eta frogatutzat eman du Arcelor Mittalek amiantoarekin lan egin zuela eta ez zuela neurririk hartu legeak zioen bezala arropa lantegian garbitu zedin, eta ez etxean. 2011n hildako emakumearen minbizia amiantoarekin izandako kontaktuagatik baino ezin izan zela sortu ere dio epaileak eta enpresa zigortu du haren seme-alabei 71.519 euro ordaintzera.\nAtea zabaltzen duen epaia\nKausa-efektu hori egiaztatzen duen jurisprudentzia badago jadanik, urtarrilean Espainiako Uralita enpresak lau emakume indemnizatu behar izan zituen arrazoi beragatik. Nolanahi ere, Euskal Herrian lehen aldia da halako kasu bat epaitegietan zigortzen dena, eta atea zabal dezake salaketa gehiago jar daitezen.\nHamarkadatan, amiantoarekin lan egiten zuten fabrika askotako langileek arropa zikinak etxera eraman eta euren emazteek garbitzen zituzten, asbesto edo amianto hautsa arnastuz. Pleurako minbiziaz edo mesoteliomaz gaixotutako emakumeok ukapen bikoitza izan dute orain artean: langile izatearena eta biktima izatearena.\nEusko Legebiltzarrean ekainean onartutako ponentzia baten arabera amiantoaren ondorioz hildakoen %11 langileen senideak dira. Ponentzia horrek proposatzen du amiantoaren biktimentzako konpentsazio funts bat osatzea, hauts hilgarria etxean arnastu zutenak edota ingurumeneko kutsadura jasandakoak ere kontuak hartuko lituzke.\nKanal honetan artxibatua: Amiantoa


GOIERRI KOPA TRAIL - Leharrei Mendi Lasterketa\nPosted on 2016-02-14 2016-02-23 by Leharrei Mendi Lasterketa\nGoierri Kopa Trail antolatu dute 4 mendi lasterketen antolatzaileek:\nProiektu berri honek lau mendi lasterketen antolatzaileak batu ditu: Leharrei (Gabiria), Segura Zerain Mendi lasterketa (Sanson proba), UZ TRAIL (Urretxu-Zumarraga) eta Axari Trail (Idiazabal). Helburua zein den? Goierritarron liga bat antolatzea, aurten 4 lasterketaz osaturikoa, aparteko kirolari eta inguruneak ditugulako.\nBi distantzia ezberdin egongo dira ligan: trail distantzia ( 20-25 km ) eta sprint distantzia ( 10-17 km ). Trail distantzian 4 lasterketa egongo dira eta sprint distantzian 3, Gabirian ibilbide luzea bakarrik izango dute, aurten behintzat.\nAipatu behar da lasterketa hauetako bi berriak direla, eta gehiagotara jo ez bada lehenengo urte honetan proba egin nahi dugulako izan dela. Hala ere, esperientzia positiboa bada, eta oraingoz hala dirudi, parte hartu nahi duten gainerako probetara zabaltzeko aukera egongo da.\nLigan parte hartzeko lasterketa ezberdinetan parte hartzearekin nahikoa da, lasterketa bakoitzean ligako sailkapena ere aterako baita.\nJendea animatzea baino ez da falta!!\n← Ibilbidearen garbiketa


legazpi - Legazpiko Udalak Uztakale programa antolatzen du urtero, herritarrek kultur ekitaldiez kalean gozatzeko aukera eduki dezaten. Aurtengo programa aste honetan bertan hasi da. Asteartean haurren-tzako jolasak, Txan magoaren ikuskizuna eta apar-festa egon ziren. Asteazkenean, berriz, Diablues&Blucifer taldeak kontzertua egin zuen. Atzo, Kukai eta Bordas Bros dantza taldeek Topa ikuskizuna eskaini zuten. Asteburuan ere ekitaldiak egongo dira.\nOstegunean, 19.00etan, La Basu rap abeslariak kontzertua emango du Gernika plazan. Eguraldi txarra eginez gero, Azokan izango da. Ostiralean, 19.30ean, Alaia Martin, Nerea Ibarzabal, Nerea Elustondo eta Eli Pagola bertsolariek Ez da kasualitatea ikuskizuna eskainiko dute Agirre Etxeberri parkean. Egun berean, 22.30ean, Ikatza elkartekoen argazki emanaldia egongo da Azokan. Datorren asteko ekitaldiekin bukatzeko, igandean, 12.00etan, Master Cup pilota egokitu txapelketako finala jokatuko da Urbeltz pilotalekuan. - A.Z.


Zezenaren aurrean, ezpata-dantza dantzatzen • ZUZEU\nDantzan atarian “Jose Zozobarro, zezenaren aurrean ezpata-dantza dantzatu zuen banderilleroa“ izeneko sarrera plazaratu du Kuarrentak, salabardoak jaso ez ezik, euskaratu duena (kronikaren zati nagusia gazteleraz baitago jatorrizkoan).\nJose “Zozobarro“, Itziarko zezenzalea, zezenaren aurrean jarrita eta banderillak eskuetan zituela, Debako San Roke ezpata-dantza dantzatu zuen Madrilen egindako zezenketa batean. Horren kontakizuna jaso du Eduardo Garciak Deba aldizkarian. Horra:\n«[…] 1950eko Debako jaietako programan, Aker-Zulok sinatua, Jose Zozobarrori buruzko artikulo erakargarria plazaratu zen, “Zezenak dira” izenburukoa, interesgarria delakoan transkribatuko duguna.\n[…]Aspaldi-aspaldidanik, toreroan tokian tokikoak eta sona handikoak ziren. Bazegoen bat bere garaian ospetsua oso: Sosobarro (sic). Itziarreko semea, izen bereko baserrian jaioa, eta Frascueloren banderillero izan zena.\nBehin, Madrilgo zezen plazan toreatzen zegoela, debar gazte talde bat zegoen plazan, soldaduska bertan egiten ari zirela-eta, Sosobarro ikustera joanak zirenak. Zezenari banderillak jartzeko unean, Debako San Roquen jotzen den makil-dantzako musika jotzen hasi ziren danborilekin. Hau entzutean, Sosobarrok banderillak jaso, eta makil-dantza dantzatzen hasi zen zezenaren aurrean; eta gero, zart! modu sinestezin batean banderillak jarri zizkion zezenari. Txalo zaparrada gorgarria izan zen!\nAntza, gazte debarren ondoan bazegoen madrildar talde bat, honela esan zuena: “Zelako morroi ausarta!, nondik aterako zuen toreatzeko molde hori?”\nEta debarrek erantzun zuten: “Nondik aterako zuen bada, Debatik!”».\nGARCÍA ELOSUA, Eduardo: “Toreros debarras (y III)”, Revista Deba, negua 2015, 92. zka., Debako Kultur Elkartea.\nDantzan, Debako San Roque ezpata-dantza, Zezenketak, Zozobarro


«Zuhurtziaz diot, baina auzia ireki daitekeela erakusten du» - - Tolosaldeko ataria\n«Zuhurtziaz diot, baina auzia ireki daitekeela erakusten du»\nGurutze Izagirre Intxauspe 2021-02-20 09:33\nPili Zabala zuhurra da urtarrilean Gipuzkoako Auzitegiko Fiskaltzan jarri zuen salaketari fiskalburuak eman dion erantzunari buruzko interpretazioan, baina irmo dio: «Ez dut amore emango».\nGipuzkoako fiskalburuak, Juan Kalparsorok, Auzitegi Nazionalera igorri du zuen eskaera, aurkeztu duzuen informazio berrietan oinarrituta, eta esanez salaketatik ondorioztatzen dela orain arte auzian epaitu ez diren pertsona batzuen ustezko parte hartzea azaleratzen dutela. Eta Felipe Gonzalez aipatzen du. Zer interpretazio egiten duzu?\nZuhurtziaz erantzun nahi nizuke, baina, nire iritziz, Lasa-Zabala auzia ireki daitekeela erakusten du. Aukera hori aztertzen ari gara hainbat aditurekin.\nFiskal batek dio zuk jarritako sa-laketaren arabera datu berriakdaudela Felipe Gonzalez GALauzian egon zen ikertzeko. Zer interpretazio egin diozue fiskalaren azalpenari?\nTestuinguru soziopolitikoa aldatu den seinale da. Duela bi hamarkada ezinezkoa zirudiena orain posible izan daitekeelakoan nago. Baina Kalparsoro haratago doa; jakinarazi dit salaketa jar dezakedala Auzitegi Nazionalaren instrukzioko epaitegian.\nAuzitegi Nazionalaren esku geratuko da orain auzia. Zer espero duzue?\nFiskaltzak benetako independentzia balu, ikerketarako diligentziak irekiko lituzke argi eta garbi. Hala ere, zaila ikusten dut, baina esperantzara kondenatuta egotera behartzen dut neure burua. Ea zer erantzuten diguten. Dena den, ezetza jasoz gero, beste bide batzuk esploratzen jarraituko dugu. Ez dut amore emango.\nGalindo hiltzearekin batera harrotu dira hautsak, eta Kongresuan egin dute eskaera zenbait dokumentazio sekretu kentzeko. Uste duzue egingo dela biderik?\nPSOEk Sekretu Ofizialen Legeari buruz duen jarrera ikusita, gauza gutxi espero dugu. Hori alde batera utzita, isilpeko datu bat ezinbestekoa izango balitz epaile batentzat penalki erabakitzeko norbaiten erruduntasuna edo errugabetasuna, benetako zuzenbide estatu batek automatikoki eskuragarri jarriko lioke behar duen dokumentua. Beste herrialde batzuetan hori egiten da; botere banaketa deitzen zaio.\nZer urrats aurreikusten duzue aurrerantzean?\nPausoz pauso. Jasotzen ditugun erantzunen arabera, joango gara aztertuz zein den hurrengo urrats egokiena. Bitartean, GAL ikertzeko sortu dugun plataformaren barruan, saiatuko gara ebidentzia gehiago eskuratzen. Dena den, argi dago agian beste estatu aurreratu batzuetara jo beharko dugula, Frantziakora adibidez, eta, bestela, hor dago justizia unibertsala ere.


Prefetaren beha egon gabe | Enbata\nAccueil / Articles / Opinion / Chroniques / Prefetaren beha egon gabe\n« Bizi! 5 ans et toutes ses dents\n8 000 personnes au nom de la loi »\nIparraldeko lurralde kolektibitate bereziari frantses gobernuak ezetz biribila eman ondotik, prefetak lau lurralde antolakuntza eredu ezberdinen proposamena ateratu du, herri elkargoeri aurkeztuak izanen zaizkienak. Hona hemen, Bateraren animatzaile suharra den Jakes Bortayrouren azterketa.\nUrte hasieran, lurralde honek sekulan ezagutu ez zuen bere ezagupen instituzionalaren aldeko mobilizazio aldi zabalenaren ondotik, prefetak iragarri zuen gobernantzako lau hautabide desberdin proposatuko zizkiela Iparraldeko hautetsiei.\nGeroztik Garapen eta Hautetsien kontseiluetako bilkura guztietan baieztatu du bere asmoa, deus gehiagorik azaldu gabe, herri edo europar hauteskunde kanpainaren estakuruarekin, jakin mina nahitara piztuz. Bilkuretatik at, han hemenka, batekin edo bestearekin “proiektu indartsu” bat aipatu du behin eta berriz, espekulazioak sortuz. Alta ez da misterio handirik izaiten ahal afera honetan, prefetak, dagoen legediarekin jokatu behar baitu.\nBeraz barkatu “scoopa” salatzeagatik bainan hona prefetaren lau proposamenak : oraiko statu quoarekin segitu, “pôle métropolitain” delakoa (2010eko abenduko legeak sortu zuena), “pôle d’équilibre territorial rural” delakoa (2014ko urtarrileko legeak sortu duena), azken bi horiek Iparraldeko hamar herri elkargoen gainetik bilgune bat\nsortuz, edo herri guztiak bilduko dituen EPCI bakar bat, oraiko herri elkargoen ordez.\nPaperean hipotesia hoberena\npraktikan gauza ezina baldin bada,\nhautetsien bizkar botatzeko\narrisku handia da,\nEstatuaren ezeko jarrera xurituz.\nIndar harremana ahultzea\nMaiatzaren 16ko Hautetsien Kontseilu berrituaren aintzinean prefetak erran du bere proposamenak lehenik herri elkargo guztien itzulia eginez presentatuko dituela, berak dionez : “auzapezak baitira demokrazian legitimitatea dutenak”. Itzuli horren beharra onarturik ere, batzuek mespretxu eta jukutria zerbait ikusi dituzte jokaera honetan eta han bertan deplauki horrela adierazi.\nMespretxua Hautetsien Kontseiluari begira, azken urteetan instituzioaren inguruko eztabaida erabaki, antolatu eta oroz gainetik Lurralde Elkargoaren alde agertuz Estatuari desafioa bota diona.\nJukutria, zeren eta prefetak baitaki “demokrazian legitimitatea duten” auzapezen gehiengo zabalak (104) Lurralde elkargoaren alde sinatu zuela 2013ko maiatzean eta kopurua\nberdintsua dela herri hauteskundeetatik landa, Baterak egindako kontaketaren araberan.\nAdostasun zabal hori hautsi eta indar harremana ahultzea du lehen helburua.\nEta ontsa badaki sortu berriak diren eta kontseilari hautatu berri berriak dituzten herri elkargoetan hasiz gero, eztabaidak zer nolako tira bira piztuko duen. Pentsa proposatua zaien alternatiba : eskuartean dituzten konpetentzia batzuk utzi behar, polo bat sortuz gero edo EPCI bakar bat osatzeko hipotesian, hara-kiri egin! Herri elkargoetan, nahita nahiez tokiko interes eta ikusminek dute gaina hartuko eta hamarren itzulia bukatzerakoan auskalo zein panorama aterako den ! Arrunt desberdina litzateke Hautetsien kontseilutik hasiz gero, Ipar Euskal Herriko dimentsioa eta perimetroa abiapuntuak izanen baitira.\nAgeri denez, ondoko hilabeteetan instituzioaren inguruko eztabaidak maila desberdinak izanen ditu.\nLehenik, prefetak hautatuko duen metodologia, eztabaida burutzeko inposa lezakeen epea, izan daitezkeen negoziaketarako tarteak.\nBigarrenik, Estatuak prefetaren bitartez eginen dituen proposamen bakoitzaren interes edo mugak irizpide batzuei begira : Iparraldeko lurraldetasuna ezagutu, konpetentziak kudeatu,\ndiru baliabideak eskuratu eta herriaren ordezkariak hautatzeko moldeak. Parte handi batez 2012an burutu zen lan hori espertoen laguntzarekin.\nHirugarrenik hipotesia bakoitzaren gauzatzeko baldintza politikoak. Paperean hipotesia hoberena praktikan gauza ezina baldin bada, erruaren erantzukizuna hautetsien bizkar botatzeko arrisku handia da, Estatuaren ezeko jarrera xurituz.\nHots, Ipar Euskal Herriak behar eta nahi dituen ezagupen eta berezko instituzioari begira proposatu hautabide baten alde egin ala Lurralde Kolektibitatearen hautua berretsi, horren aldeko estrategia adostuz.\nFrantses Estatu osoan lurralde antolaketari buruzko eztabaida politikoa aktualitate politikoaren lehen lerroan izanen dugu ondoko hilabeteetan, Valls-en gobernamendu berriak erakutsi dituen aldaketa asmoen ondorioz.\nHorrek lagundu behar gaitu Ipar Euskal Herrian eztabaida sozializatzeko, hautetsi eta teknikari batzuen artean gelditu ordez, ahal bezain zabala izan dadin. Ez dira gutti azken hamar urteetan egindako mobilizazio eta gogoetak. Prefetaren beha egon gabe, iaz Euskal Herriko Lurralde koordinaketa osatu zuten egitura guziek (bi kontseiluak, Biltzarra, CCI eta Batera) badute zer pentsa eta zer egin irekitzen den fase honen emaitzak herriaren onerako izan daitezen.


Hitza Arnas Bide pandemiaz : Antxetamedia\nHitza Arnas Bide, egitasmo honen leloak hitzaren indarra islatzen du. Hitza hartzearen garrantzia, modu sinbolikotik haratago. Emakume etorkinen esperientzia ezberdinak bildu nahi izan ditugu aurtengo edizioan ere. BOZAK elkartearekin batera, emakume etorkinen bizipenak batu ditugu. Edizio honetan, osasun izurriteak emakume etorkina nola kolpatu duen jakin nahi izan dugu\nHitza Arnas Bide Jone Urionaguena eta Silvana Luciani pandemiaz\nJone Urionaguena eta Silvana Luciani SOS Arrazakeria taldeko kideak dira. Bizilagunak eta Ongi etorri Eskolara programetan parte hartzen duten familien kasuan, bertan parte hartzen duten emakume etorkinei konfinamenduak eta osasun izurriteak nola eragin duten aztertzeko ikerketa bat burutu berri dute.\nHitza Arnas Bide Jone Urionaguena pandemiaz\nJone Urionaguena SOS Arrazakeria taldeko langilea da, eta gisa horretan, etxeko langile diren emakumeen talde bat dinamizatzen du. Berekin jarduten du taldean, ahalduntze prozesuak burutzen besteak beste, azken hilabeteetan asko sufritu duen taldea izanik ere, indartu ere egin dela aipatzen digu.\nHitza Arnas Bide Maria Juncayrekin pandemiaz\nMaria Juncayrekin, emakume migratu feministak sociosanitarias elkarteaz jardun dugu. Beren aldarrikapenen inguruan eta baita noski aurrera daramaten borrokaren inguruan ere. Dudarik gabe, pandemiak bete betean kolpatu duen sektorea da.\nHitza Arnas Bide Josune Mendigutxi pandemiaz\nJosune Mendigutxi Irungo Harrera sareko kidea da. Migrazio prozesuan dagoen emakume etorkinaren inguruan hitz egin dugu berarekin. Egoera irauli egin baita osasun izarrutea tarteko. Izan ere, 2020.urteko martxoaz geroztik, geroz eta gehiago dira, migrazio prozesua abiatzen duten emakumeak.\nHitza Arnas Bide Luciana Alfaro pandemiaz\nLuciana Alfaro, Beragaran bizi da. Eta berari ere bete betean eragin dio osasun izurriteak. Kolektiboaz eta egoera pertsonalaz jardun dugu Peruarrarekin.


Koronabirusaren krisiaren erdian, ERTE/ERE-en bilakaera EAEn — Manu Robles Arangiz Fundazioa\nKoronabirusaren krisiaren erdian, ERTE/ERE-en bilakaera EAEn\nEAEn, apirilaren 2ra arte, 148.295 langileri eragiten dieten 21.732 espediente aurkeztu dira\nEgunero puzten diren zenbakiak dira EAEko ERTE/EREenak. Martxoaren 23a izan zen ERE gehieneko eguna, 3.763 aurkeztu ziren, 22.443 langileri eraginez.\nEguneroko datuak baino, datu pilatuek bilakaera modu adierazgarriagoan azaltzen dute. Apirilaren 2koak dira azken kontaketak eta 148.295 langile daude momentu honetan ERTE/EREan. Guztira 21.732 Espediente zabaldu dira.\nHala ere, datu hauek ez dituzte jasotzen estadistika hauetan egon beharko luketen, baina alarma egoera deitu eta lehen astean kaleratuak izan ziren behin-behineko langileak eta ohiko langabezia estatistiketan daudenak.\nEspedienteen %91,8a eten edo suspentsio ERE/ERTEak izan dira, eta %96,5ak expedientea irekitzeko ezinbesteko arrazoiari heldu dio. Eragindako langileak kontuan izanik, ERE/ERTEak eragindako langileen %82,8ri eten edo suspentsio egoeran daude, %92 ezinbesteko arrazoiengatik.\nOharra: Nafarroako Gobernuak 5.208 expediente jaso dituela aitortu badu ere ez du onartu dituenen zerrenda fidagarririk eskaini, ezta eragindako langile kopurua, erregulazio mota edo arrazoia.


newtek / #7 / proiektuak eta teknologiak / Prozesu adimendunak etorkizuneko lantokietarako\nMekanizazio-prozesuen errendimendua hobetzea, tresneria-sistema adimenduen bitartez\nINTEFIX europar proiektuaren helburua da europar industriako mekanizazio-prozesuen produktibitatea hobetzea eta balio erantsi handiko industria indartzea. IK4-TEKNIKERek zuzentzen du proiektua, eta EBko VII. Esparru Programak finantzatzen, 7,5 milioi eurorekin.\nErrendimendu handiko materialez egindako balio erantsi handiko produktuak fabrikatzeko —hala nola aeronautikaren, espazioaren eta energiaren sektorean erabiltzen direnak—, doitasun eta kalitate handienak behar dira mekanizazio-prozesuan. Bestalde, ohiko prozesu-ingeniaritzak eraginkortasun mugatua du horrelako produktuen fabrikazioa hobetzeko.\nHorregatik egin du INTEFIX proiektuaren alde Europako Batzordeak —7,5 milioi eurorekin finantzatu du— helburu honekin: prozesuak gainbegiratzeko, kontrolatzeko eta egokitzeko aukera ematen duten tresneria-sistema adimendunak erabiliz, mekanizazio-prozesuen errendimendua hobetzea, doitasun eta kalitate handiagoko eta kostu txikiagoko emaitzak lortuz.\nGaur egun mekanizatuen arloa nola dagoen kontuan izanda, orain arteko eskakizunek ez dute balio, jada ez dira nahikoa; eta abiapuntu hori izan du, hain zuzen, IK4-TEKNIKER buru duen proiektu honek. Gaur egungo enpresek zehaztasun eta errendimendu handia eskatzen dituzte, eta horrek esan nahi du tresneriak kontuan izan behar dituela hainbat alderdi, hala nola produkzio-prozesuan zehar gertatzen diren deformazioak, bibrazioak eta distortsioak.\nINTEFIXen helburua asmo handikoa da. Izan ere, merkatu globaletan eragin handia izan nahi du, eta balio erantsi handiko manufaktura-industria merkatuan posizio hobean jarri. Ekonomia aurreratuetan pisu handia du sektore ekonomiko horrek. Hain zuzen, metalaren industriak EBko industriako balio erantsiaren %10 eta langileen %12,5 osatzen ditu.\nAzken belaunaldiko teknologiak (hala nola sentsoreak, eragingailuak, kontrol-algoritmoak eta simulazio-tresnak) tresneria adimendunen osagarriak lortzeko berariaz garatutako tresna berriekin integratuko ditu INTEFIXek. Dispositibo horiek gai dira mekanizazio-eragiketetan tresneriaren beraren portaera eta prozesu/tresneria/makina interakzioak aldatzeko, eta, hala, eragiketen denbora eta kostuak murriztea lortzen dute.\nIK4-TEKNIKERek proiektuan egingo duen ekarpena lotuta dago pieza handien torneaketan bibrazioak eta deformazioak saihesteko irtenbideak garatzearekin. Horretarako, elementu adimendunak integratuko ditu tresneriaren gune egokietan, piezaren portaera kontrolatzeko eta prozesuan emaitza hobea lortzeko. Aldi berean, fabrikatu beharreko piezaren posizionamendu-arazoak konpontzeko teknologia berritzaileak sortzeko ekimen bat zuzenduko du zentro teknologikoak.\nEkimen horren baitan sartzen dira proiektuaren espezifikazioak definitzeko lanak eta lan-metodologiaren eta irtenbide teknologikoak karakterizatzeko prozesuen diseinua. Gainera, IK4-TEKNIKER arduratuko da INTEFIX proiektua osatzen duten 15 lan-paketeetatik bitako ikerketa-kasuak diseinatzeaz.\nProiektuaren emaitzekin urrats bat aurrera egingo da fabrikazio adimendunaren bidean, fabrikazio-sistema eta ekipoetan funtzionalitate berriak eskainiko baitituzte automatizazioan, malgutasunean, aldakortasunean, eraginkortasunean eta doitasunean oinarrituta.\nHorrez gainera, Europak balio erantsi handiko produktuen fabrikazioaren industrian eta sistema adimendunen alorreko aurrerapen teknologikoen garapenean duen lehiakortasuna hobetzen lagunduko dute. Bestetik, aurrerapen zientifikoak eta teknologikoak ekarriko ditu, zeinei esker unibertsitateak eta ikerketa-zentroak ikerketaren eta garapenaren abangoardian egongo diren.\nThis project has received funding from the European Community's Seventh Framework Programme (FP7-2013- NMP-ICT-FoF) under grant agreement n° 609306.


Santamasak. - Sarea.eus\nSarea rank: 50,60\nSeiehun eta berrogeita hamar urte betetzen ei dira aurten, Arrasateko kontzejuari santamasetako feria egin ahal izateko baimena eman zitzaionetik. 1351ko irailaren 20ra arte igo beharko genuke, Gaztela eta Leongo Pedro I erregeak –historiak “Krudela” izengoitiarekin ezagunagoarazi duena- Valladoliden izenpeturiko idazki batean, Arrasateko azoka nagusia abenduaren 21, 22 eta 23an egiteko emandako agindua aurkitzeko. Beraz, oraindik ospatzen den feriaren ohitura ez da atzo goizekoa.\nMondragón sortu berriaren garapenerako onuragarria izango zelakoan, Pedro I erregeak santamasetako feriak instituzionalizatu eta ofizialdu zituen. Garaiko idazkiek dioskutenez, inguruko baserritarrak eta eskutariak hurbiltzen ziren azoka egunetan, beraien gaiak saltzera eta behar zutena erostera. Merkatal operazioaren gaineko balizko zerga kontzejuaren esku geratzen zen. Areago, ordurako bazuen herriko alkateak ahalmena, herrian zorpetzen zen merkataria epaitu ahal izateko. 1345eko irailaren 25eko idazkian Alfontso XI-ak alkate zenari boterea luzatzeko argudiatutako arrazoia bitxia da: “porque la nuestra villa non se hierme e sea mejor poblada”. Zalantzarik gabe, era guztietako erraztasunak eskaintzen zitzaizkion herriari, hazten eta aberasten joan zedin.


Tomas Lizarazu Gonzalez 2016 uzt 18 Azkoitia\nTxalotu ditzagun handiak, entzuteko moduan eta harro plantan. Haiek egindako oro goraipatu eta haien izenak mundura zabaldu. Dantzan, baloiarekin, bizikletaz edo kamera aurrean, berdin dio horrek. ...\nAulki baten haritik\nIñigo Aranbarri 2016 uzt 18 Azkoitia\nOraingoan Bilbon izan da, Martzana moilan. Goizetik gauera desagertu da aulkia auzoak ibaiaz eta Alde Zaharraz begiak gozatzeko duen zabalgunetxoan. Modako tokia bihurtu da azken urteetan ingurua, ...\n1766an Azkoitian sortutako matxinada\nKepa Alberdi 2016 uzt 16 Azkoitia\nMaite Arrate 2016 uzt 14 Azkoitia\nApustua egin dute, apustu zakarra. Zezen plazari bostehun bira eman baietz eta ezetz.\nMedikuntza naturalaren gorabeherak\nItziar Albizuri Alkorta 2016 uzt 14 Azkoitia\nMedikuntza naturalean ezagutzen den dokumenturik zaharrena k.a. 2800. urtekoa da, eta Txinakoa da. Nahiz eta medikuntza mota hori munduko beste herrialde batzuetan ere landu eta garatu zen garai ha...\nIñigo Aranbarri 2016 uzt 11 Azkoitia\nEuskara ez zela Francoren garaian debekupean bizi Gipuzkoan Eugenio Narbaiza azkoitiar kazetariak dio twitterren. Alferrik etorriko dira Torrealdai, Azurmendi eta enparauak ez dakit nongo artxibota...\nIñigo Aranbarri 2016 uzt 04 Azkoitia\nEz zen heroia, baina diktadura militar bateko ikono egin genuen. Torturatua, txikitua, mutilatua, kantari segitzen zuena. Eta hala asmatu genion heriotza ere institutuko garai haietan. Eskuak moztu...\nMaite Arrate 2016 eka 30 Azkoitia\nUda iritsi da. Uda iristen den bakoitzean entzuten eta egiten dudan galdera inozoa: nora zoaz oporretara?\nNi oso tolerantea naiz\nGarazi Arakistain 2016 eka 28 Azkoitia\n"Ni ez nago homosexualen kontra, ni tolerantea naiz". Gorroto dudan hitz bat da tolerantzia, esnea edan eta oka egiten ez baduzu esan dezakezu ez diozula intolerantziarik laktosari, arazorik gabe i...\nBortxa jokoz kanpo\nXabier Euzkitze 2016 eka 28 Azkoitia\nPuta larru zaharra\nIñigo Aranbarri 2016 eka 28 Azkoitia\nEuropa puta larru zaharra» deitu zion poetak, lurraldea hamaika gerlatan sarraskitua, kolonialismoaren minbiziak usteldua ikusita nazkatuta. Jipoitua, urkamenditua, sutua, piltzar morala inon...\nMaite Arrate 2016 eka 24 Azkoitia\nLore bat bezala joan zara udaberria heltzean, ama, baina txerto bat utzi duzu gure bihotzean, ama.\nIñigo Aranbarri 2016 eka 20 Azkoitia\nNahi aldean aspaldi, Aberri Eguna Hendaian. Udaberriko aro betean, tipi-tapa doaz oinak biharko herriaren bila. Hasi dira deiadarrak. Hara hurrengoa: «Euskal Herria, euskaldunentzat!». ...\nXabier Euzkitze 2016 eka 20 Azkoitia\nEgoistak eta lehorrak\nAngel Rocha 2016 eka 15 Azkoitia\nEgoistak gara. Geurea baino ez dugu ikusten; gertukoena axola zaigu soilik. Etxe aurreko espaloi zatia inporta zaigu, haren gainean edo ertzean dagoen postea eta farola, ikastolarako bidean egunero...\nIñigo Aranbarri 2016 eka 14 Azkoitia\nArrunt eri zen ordurako. Halako batean, Alonso Quijanori ikasita bezalaxe, ohe gainean etzan eta liburuak eskatu zituen:\nXabier Euzkitze 2016 eka 13 Azkoitia 3\nAzkoitiko zabor kontuak herritarren ahotan\nKepa Alberdi 2016 eka 07 Azkoitia 1\nBadira hilabete batzuk Azkoitiko Udalak bosgarren edukiontziak ipini zituela herrian zaborra biltzeko dauden guneetan errefusa biltzeko. Herritar askok zabor mota guztiak onartzen dituzten edukiont...\nIñigo Aranbarri 2016 eka 06 Azkoitia\nJendarte hobe baten ametsa du ituan kantuak. 1867ko gau batean egin omen zuen Jean Baptiste Clement idazleak Antoine Renard-en ezagutza Montmatreko cafe batean, non bestela. Batak poema e...\nMaite Arrate 2016 eka 06 Azkoitia\nAkatsak egiten ditut, baina asko kostatzen zait horretaz ohartzea. Neuk egindako guztia ondo dagoela iruditzen zait.


Euskaltzaindiak 692 testu gehitu deutsoz 'Hizkuntza-Zuzenbidea. Testu-bildumea euskeraz' egitasmoari - bizkaie.biz\nBizkaie! 2021-12-29 12:28 Euskerea berbagai\nHiru formatutan eskaintzen da: argitalpen digitala, ePub formatua eta PDF formatuan.\nGotzon Lobera eta Ander Urrutia | Ikusi handiago | Argazki originala\nEuskaltzaindiak 2007an hasitako egitasmo garrantzitsu baten hirugarren emoitzea aurkeztu dau gaur bere egoitzan: hain zuzen, Hizkuntza-zuzenbidea. Testu bildumea euskeraz (III). Proiektu honen helburua ez da sorreratik aldatu, izan be, euskaldunon hizkuntza-eskubideak euskarri digital bakarrera batzea eta hiztunek, legelariek eta ikertzaileek erabilteko modua izatea.\n2007ko lanari eutsi eta 2019an bigarren bersinoa aurkeztu eben, barrikuntza garrantzitsuak zituala, batez be, testuen kopuruari eta argitalpenaren beraren formatuari buruzkoak. Iruñeko Baluarten agertu eben bigarren bersinoa eta Euskaltzaindiak aurkezpenean bertan agindu eban argitalpen ha aldian-aldian barrituko ebala. Esangura horretan, 3. argitalpena barrikusi eta emendatu honen bitartez jarraipena emon jako 2007an hasitako bideari eta zeregin horretan jardun dabe Andres Urrutia euskaltzainburuak, Santiago Larrazabal legelariak eta Gotzon Lobera legelari eta euskaltzain urgazleak.\nArgitalpen honen bereizgarri nagusiak hedadura geografikoa, edukia, denpora-eremua, antolaketea eta testuen kopurua dira.\nArlo honetako barrikuntzarik garrantzitsuena Espainiako Erresumako atalari jagoko, izan be, 2019ko 1. edizino digitalean, Espainiako Erresumako Gorteek, Eusko Legebiltzarrak eta Nafarroako Parlamentuak hizkuntza-zuzenbidearen inguruan onetsitako testuak argitaratu ziran. Oraingo 2. argitaraldi elektroniko honetan, barriz, Espainiako Erresumako gainerako autonomia-erkidegoetako parlamentuen legeak be barruratu dira, legeok hizkuntza-eskubideak zelan edo halan ikututen dituanean.\nAlde batetik, hizkuntza-eskubideen alderdi pertsonala arautzen daben legeak sartu dira, hizkuntza-eskubide kolektiboak arautzen dituenez gan. Bestetik, hizkuntza-eskubideak xede-eskubide dira batzuetan, baina tresna-eskubide be badira besteetan; holan, hizkuntza-eskubideak beste eskubide batzuk babesteko lanabes dira (giza duintasuna, konsumitzaile-izakerea...). Hirugarrenik, estaduaren, autonomia-erkidegoen eta erreginoen testu instituzionalak ekarri dira\nargitalpen honetara, testu horreen araudiak hizkuntza-eskubideak ikututen dituenean (HABEren legea, esaterako). Laugarrenik, hizkuntza-zuzenbideaz kanpoat, lege-testuak eta nazinoarteko hitzarmenak sartu dira gizabanakoen hizkuntza-eskubideak ikututen dituenean. Azkenik, gaztelaniazko eta frantsesezko testu elebakarrak euskeratu egin dira.\nLaburbatuz, 2019ko argitaraldian, 94 testu jasoten ziran, argitaldari elektroniko honetan, barriz, 786 testu jaso dira, hau da, 692 testu barri erantsi dira argitalpenean.\nEuskerearen estandarizazino eta batasunaren ikuspegitik, 2019ko argitaraldirako erabilitako erispide eta oinarriak ezarri dira oraingo argitaraldi elektroniko honetan be, ordutik hona hartutako erabagien ondoriozko aldaketak sartuz.\n2019ko edizinoan egin zan lez, bilaketa zabalak egin daiteke bigarren argitaraldi digital honetan, bai eta bilaketa murriztuak be, eta, gainera, bilaketen emoitzak batera agerrarazo.\nEginkizun hori erraztu eta zehatzago egin ahal izateko, 35.702 bilatzaile gordin landu dira.


Diabetesa lortzeko dieta - Keto BodyTone\n"Diabetes mellitus ez da esaldi bat, bizitzeko modu bat baizik" - endokrinologoek esaldi hau errepikatzen jarraitzen dute. Dieta terapeutikoa betetzea funtsezko puntuetako bat da diabetes mellitusaren tratamenduan, eta horrek gaixoak bizitza osoa izatea ahalbidetzen du.\nDiabetesaren dieta tratamenduaren osagai nagusia da. Gaixotasun horretan, intsulina falta da - karbohidratoen metabolismoa erregulatzen duen pankreako hormona berezi bat. Diabetes mellitusaren seinale nagusia odoleko azukrea handitzea da. Hala ere, karbohidratoen metabolismoaren urraketa ez da isolatuta geratzen, baina bai proteinen bai koipeen metabolismoan desoreka eragiten du.\nDiabetesaren dieta ez da soilik karbohidratoak murriztea. Gaixoaren dietak beste organo eta sistema batzuen lana normalizatzen laguntzen duten produktuak ere biltzen ditu, eta, normalean, gaixotasun endokrino honek eragiten die. Beraz, adibidez, maiz gertatzen den gizentasunarekin batera, menuak kaloria kopuru txikia duten ahalik eta barazki gehien biltzen ditu, baina betetasun sentsazioa ematen dute: pepinoak, tomateak, espinakak, ilarrak, aza, letxuga. Kontuan izanik, kasu askotan diabeteak gibelean ere eragina duela, erauzgarriak (haragi eta arrain saldak) mugatuak dira dietan, baina nahitaez sartzen dira gaztanbera, soja eta oloa, gibeleko funtzioan eragin onuragarria dutenak. Eta sistema kardiobaskularrak porrot egiteak dietan gatzaren murrizketa agintzen du diabetes mellitusa duten gaixoentzat.\nEgun dauden bi diabetes mellitusek dieta ikuspuntu desberdina behar dute. 1. motako diabetean, dieta ez da hain garrantzitsua; tratamenduan garrantzia ematen zaio intsulina emateari eta horrek gaixo horien dieta gutxiago murrizten du. Baina 2. motako diabetes mellitusean, dietak berebiziko garrantzia du - gaixotasunaren hasierako fasean, kasu askotan, odoleko azukre maila kontrolatzea posible da, dieta gomendioak jarraituz, medikamentu antihipergluzemikoak eman gabe.\nHala ere, edozein motatako diabetearen dietak printzipio orokorrak ditu, eta hori betetzeak karbohidratoen metabolismoa maila batean edo bestean egonkortzea ahalbidetzen du.\nDiabetesaren dieta: oinarrizko printzipioak\nOtorduak maiz izaten dira, erregularrak, aldi berean - egunean gutxienez 4 aldiz.\nDietaren kaloria edukiaren eta nutrizio balioaren banaketa berdina otordu nagusien arabera.\nBarietatea, diabetikoentzako gomendatutako produktuen aukera zabala barne.\nXilitol edo sorbitola jatea janaria gozatzeko.\nEguneko dietaren kaloria kontrolatzea, taula bereziak erabiliz.\nLikidoaren muga 1200 ml-ra, lehen platerak barne.\nBitaminetan aberatsak diren jakiak elikagaietan sartzea: arrosa-salda, legamia eta abar.\nOdoleko azukre-edukia aldizka kontrolatzea dieta zuzentzearekin, lortutako emaitzen arabera.\nMedikuntza modernoko dieta terapeutiko guztiak zenbakien bidez izendatu ohi dira, erabiltzeko erraztasunak lortzeko. Diabetearen kasuan, dieta klasikoak 9. zenbakia du - bestela, "9. taula taula" esaten dute.\nZer da diabetesaren 9. zenbakia?\nogia (zekalezko opilak azpimarratuz) 200-300 g;\nbarazki salda zopak;\nharagia eta hegaztiak egosita edo lurrunetan egosita;\ngantz gutxiko egosi edo lurrunetan egindako arraina;\nbarazkiak: aza zuria edo azalorea, letxuga, rutabagak, pepinoak, errefautxoak, erremolatxa, azenarioak, patatak;\narrautzak - egunean 2 pieza;\ngozorik gabeko fruituak eta baia: Antonov sagarrak, laranjak, limoiak, murtzoiak, ahabiak, currants gorriak;\nkefir edo jogurta - 200-400 ml egunean;\ngaztanbera eguneko 200 mg arte;\nsaltsa leunak, esne saltsak barne;\npintxoak: ozpinetakoa, entsalada, gelatina duten arraina;\nedariak: tomate zukua, tea esnearekin, zuku gabeko zukuak, azukrerik gabeko konpotak;\ngurina eta landare olioa - 40g eguneko.\nzerealak, lekaleak eta pastak neurri mugatuan hartzen dira, ogiaren kontsumoa murrizten den bitartean;\narrain ahuletan edo haragi saldan oinarritutako zopak - astean 2 aldiz baino gehiago ez;\nazukrea eta diabetikoen gozokiak - medikuak gomendatzen duen moduan;\nesnea - mediku batek gomendatzen duen moduan;\ngazta, krema, krema garratza - mugatua;\ntxokolatea, gozokiak, pastelak, opilak, eztia, marmelada eta antzekoak;\ntxerri eta arkume koipea;\nplater minak, gaziak eta ketuak:\nfruta gozoak: platanoak, mahaspasak, mahatsa;\nalkohola edozein modutan.\n9. taula gaixoa egonkortzeko garaian diabetikoentzako dieta da. Arrazoiren batengatik gaixoaren egoerak okerrera egiten badu, normalean dieta murriztu egiten da. Edonola ere, medikuak bakarrik eman ditzake behin betiko gomendio dietetikoak 2 motako diabetearentzat.\n1 motako diabetean, dieta intsulina ematean zehazten da, beraz, normalean gomendio berdinak ematen dira intsulina injektatzeko beharra duten 2 motako diabetesa duten pazienteek.\nOsaerari dagokionez, menu hori ez da 2. motako diabetearentzako dietatik oso desberdina, baina azukrea guztiz baztertzen da. Debeku hori gorabehera, intsulina jasotzen duten pazienteei gomendatzen zaie azukre edo goxoki zati bat beti edukitzea, egoera hipogluzemiko baten mehatxua izanez gero - odoleko azukre maila baxuko egoera, egoera larria larria izan daitekeena - koma.\nGlukometro modernoek eta karbohidratoen taulek gaixo horiei bizimodu elikagarriagoa izateko aukera ematen diete. Lehendik dagoen kontzeptuak - ogi unitateak (XE), 12 g karbohidrato berdina - intsulina jasotzen duten gaixo diabetikoei gomendatzen ez zaizkien jakiak nahiz aldian behin karbohidrato gehiago jatea ahalbidetzen die. Hala ere, horretarako, gaixoak odoleko azukrea neurtu behar du otordu bakoitzaren aurretik eta, datozen menuan oinarrituta, XEn adierazita, efektu laburreko intsulina kopuru bera injektatu behar dio. Ogi unitateak kalkulatzeko taula berezi bat erabiltzen da.\nAurreko guztiak ez du esan nahi 1 motako diabetesa duen gaixo batek dena eta edozein kantitatetan jan dezakeenik: otordu batek ez luke 7-8 XE baino gehiago izan behar. Gehiegizko pisua duten pazienteentzat, murrizketa horiek are zorrotzagoak dira.\n1 motako diabetearen dietaren ezaugarri bat proteina-eduki altua da. Betekizun hau bereziki garrantzitsua da konplikazio infekziosoak eta muturreko nahaste trofikoen agerpenak dituzten gaixoentzat.\nDieta zehatza osatzea, otorduak txandakatzea eta orduko intsulina administratzea medikuak bertaratu behar ditu.\nDiabetes pisua galtzeko dieta\ndiabetes mellitusa duten gaixoek, batez ere 2. motakoak, gehiegizko pisua izaten dute. Horregatik, dietaren kaloria edukia gaixo horientzat mugatzeko galdera bereziki garrantzitsua izan daiteke. Hala ere, kasu honetan ez da mono dieta "azkarra" erabili behar. Debeku hori egoera hipogluzemiko larria (odoleko azukrearen jaitsiera kritikoa) garatzeko arrisku handiak azaltzen du dieta orekatua urratzen bada, eta 1 motako diabetes mellitusa eta 2 motako diabetes moderatua duten pazienteetan ia saihestezina da.\nGehiegizko pisua baduzu, diabetean pisua galtzeko dietak 9. zenbakiko ohiko dieta terapeutikoa zuzentzea suposatzen du, karbohidrato findu (azukrea) eta murriztutako koipeak murriztuta. Hala ere, horrelako erabakiak ez lirateke medikuaren aholkularitzarik hartu behar: medikuarekin batera bakarrik lortuko du pazienteak kaloria gutxiko dieta seguru bat osatzea.


Denbora zizelkatzen | El Correo\nHARKAITZ CANO Miércoles, 18 octubre 2017, 14:33\nUrtero izaten dira Donostiako Zinemaldian errepikatzen diren gaiak, eta aurtengoa ez zen salbuespena izan. Behin eta berriro agertu zenetako bat, deus berria ez den arren, zahartzarora iritsitakoan hartu beharreko erabakien gaineko kezka nabarmena izan zen. Denboraren joana eta heriotzaren itzala, finean, ba al da beste gairik? Nobuhiro Suwaren 'Le lion est mort ce soir' ez da lan bereziki ona (astuna eta narritagarria ere badela esango nuke, tarteka), baina pantailan Jean-Pierre Léaud aktore handia agertzen den bakoitzean, hunkitu egiten gaitu adineko gizon hori (bera da, egiaz, 'lehoia') Truffaut-ren 'Les 400 coups' filmeko azken sekuentziako Antoine Doinel mutiko bihurri ahaztezina dela gogoratzean. «Gizaki baten bizitzako sasoi garrantzitsuena 70-80 urte bitartekoa da, hor deliberatzen da guztia», esaten digu. Heriotza «enkontru bat» bezala deskribatzen du Léauden pertsonaiak, eta aktore ere badenez gero fikzioan, kezka agertzen du heriotza bat -norberarena- antzeztu ote daitekeen ala ez ebazteko orduan.\nZinema egitea denbora zizelkatzea dela zioen Tarkovskik, eta bada gaur ere bere esana primeran betetzen jarraitzen duenik, Richard Linklaterren 'Boyhood' lekuko. Zuzendari iparramerikarrak baino zalaparta gutxiagorekin, Robert Guédiguiainek hiru hamarkada baino gehiago daramatza aktore berberekin lanean: 'La Villa' filmean, esate baterako, duela hogeita hamar urte filmatutako irudiak erabili ahal izan ditu aktoreen gaztaroa 'flash back' erreal batekin irudikatzeko. Gauza ederra behar du izan norbere lan zaharrak orain egiten ari zaren berrietan txertatu eta birziklatzeko aukera izateak, ala? Efektu berezien premiarik ez. Zahartzen diren leku, ideia eta pertsonen istorioak kontatzen dituztenen ildo berean, Paolo Virziren 'The Leisure Seeker' bizitzaren amaierara heltzen ari den bikote bati buruzkoa da, Donald Sutherlandek eta Helen Mirrenek ezin hobeto hezurmamitua: minbizia du batak eta dementzia besteak, eta haien azken bidaia izango dela jakinaren gainean, autokarabana hartu eta elefanteen hilerrirako bidea abiatzen dute, bizi izandakoen errepasoa azken eskailera mailak igotzeko erregai bilakatu eta orainaldiak uzten dizkien zirrikitu urrietan umorea eta konplizitatea bilatzen saiatzeko, noiz goxo eta noiz mikatz. Michael Hanekeren 'Happy End' izenburu ironikoko filmean ere aipatzen da gaia, Mendebaldeko kulturak konpondu gabe daukan heriotzarekiko 'enkontru' hori, bizitza alferrik luzatzearen agoniari, erantzun instituzionalik ezean, irtenbide pertsonal bat topatu beharra.\nZinemaldiko beste gaietako bat gurasoen seme-alabekiko desatxikimendua izan zen. Badirela, alegia, guraso karneta kentzea merezi luketen hainbat aita-ama, eta ez gutxi. Andréi Zviáguintseven ‘Loveless’ da adibide bat. Ez ama eta ez aita, ez dira hamar urteko semeaz sobera arduratzen; banatzen ari dira, traba zaie semea euren bizitzak berregiteko. Eztabaida guztiak atearen bestaldetik negarrez entzuten dituen mutikoak («barnetegi batera sartzea onena»), etxetik ihes egingo du, Moskuko negu hotzean desagertzen den Antoine Doinel errusiar bilakatzeko. Horren aurrean gurasoek hartzen duten jarrera oso modu trebean kontatzen zaigu, bukaera durduzagarriraino heldu arte. Klima hotzetik klima berora, Sean Bakerren 'The Florida Project' filmean aske ageri dira haurrak jolasean («Umeek txantxetan harrikatzen dituzte igelak, baina igelak benetan hiltzen dira» esamoldea ez legoke hemen soberan), haiek baino umeago diren ama arduragabeen orbita lausoan. Film amerikarrean zein errusiarrean, bataren eta bestearen tonua eta garapena oso ezberdinak izanagatik ere, bada errepikatzen den zerbait: sakelakoaren argi urdinaren protagonismo etengabea. Haurrak ez, gurasoak zurrupatzen ditu telefonoak, gauez zein egunez; totem horretan dute ihesbidea, bertan aurkitu nahi dute orakuluaren konponbidea, aholkua, komunikazioa, iristen ez den mezua… 80ko hamarkadako kinkien filmak ikusten nituenetik ez nuen jonki baten hain irudi nabarmenik atzeman. Telefonomenpekotasun horrekin identifikaturik sentitu beharko genuke, baina badakigu ukoarena dela adikzio guztietan gainditu beharreko lehen pausoa.\nSmartphonearen garaia pasatzen denean -inork zalantzarik ba al du pasako dela hau ere?-, nola so egingo ote diete etorkizuneko zinezaleek garaiotan grabatutako film hauei guztiei? Gaur egungo nerabeek zuri-beltzezko film batean Jean Moreau bakelitazko telefono erraldoitik hizketan ikusten dutenean pentsatzen duten gauza bera pentsatuko dute, agian: «Nola bizi zitezkeen horrela, koitaduak?».\nIrrikaz nago egun hori iristeko.\nErrefuxiatuak eta salaketa gisako arteak, TOPAKEtalk jardunaldien azken ekitaldiaren protagonistak Smart Green City Plana Gasteiz erreferente bihurtuko du zerbitzu publikoei aplikatutako berrikuntzaren alorrean


Haurrei, nerabeei eta familiei zuzendutako gizarte zerbitzuei buruzko ohiko galderak\nZer egin dezaket, baldin eta familian seme-alaben inguruko arazorik badut?\nGurasoek behar bezala zaintzen ez duten haur baten kasuaren susmoa dut, baina ez nago seguru; zer egin dezaket?\nNire semea edo alaba nerabearekiko elkarbizitza eutsiezina da; zer egin dezaket?\nDenbora librerik badut, eta hirian seme-alabak zaintzeko laguntza behar duten familiei lagundu nahi diet; zer egin behar dut?\nZe programa ditu Haurtzaro Zerbitzuak familiei laguntzeko?\nZer da haur eta nerabeen parte hartzerako LAGUNKIDE programa? Nola har dezaket parte bertan?\nEmozio Lantegiaren berri izan dut, nori zuzendua dago?\nHiru urte baino gutxiagoko haurra dut, eta nire ardura, esperientzia eta abarrak beste guraso batzuekin konpartitu nahiko nituzke; nola egin dezaket?\nHiru urtetik beherako semea/alaba dut, eta haren heziketari buruzko zalantzak sortzen zaizkit. Laguntza nahi nuke; nora jo dezaket?\nNire seme/alaba nerabeak iseka eta mehatxu egiten dit eta arazoak ditut egoerari aurre egiteko. Non aurki dezaket laguntza?\n1. Zer egin dezaket, baldin eta familian seme-alaben inguruko arazorik badut?\nArazo edo zailtasunen berri eman dezakezu zure helbidearen arabera dagokizun Oinarrizko Gizarte Zerbitzuan(gizarte etxean dago). Bertan, aldez aurretik hitz ordua eskatu behar duzu, Gizarte Langile batek hartuko zaitu eta zure egoera baloratu ondoren orientazioa emango dizu, eta beharrezko jotzen badu Udaleko Haurtzaro eta Senitarte Zerbitzuarekin harremanetan jarriko zaitu.\n2. Gurasoek behar bezala zaintzen ez duten haur baten kasuaren susmoa dut, baina ez nago seguru; zer egin dezaket?\nEzagutzen duzun egoera haurrarentzat arriskutsua den edo ez argitzeko orientazioa behar baduzu, jo ezazu zure inguruko Oinarrizko Gizarte Zerbitzura; bertan hartuko zaituzte, eta informazioa eskatuko dizute, babesgabezia egoera den baloratzeko, eta horrela bada, kasu horietarako dagoen prozedura martxan jartzeko.\nEzagutzen duzun egoerak haurra babestuko premiazko eskuhartzea behar duela uste baduzu, jo ezazu Udalaren Gizarte Larrialdietarako Zerbitzura(San Antonio kalea, 10; telefonoa 945 13 44 44).\n3. Nire semea edo alaba nerabearekiko elkarbizitza eutsiezina da; zer egin dezaket?\nArazo edo zailtasunen berri eman dezakezu zure helbidearen arabera dagokizun Oinarrizko Gizarte Zerbitzuan(gizarte etxean dago). Bertan, hitzordua eskatu behar duzu gizarte langile batekin egoteko, eta berak orientazioa emango dizu baita, beharrezko jotzen badu, Udaleko Haurtzaro eta Senitarte Zerbitzuarekin harremanetan jarriko ere. Zerbitzu horretan zuri eta zure seme edo alabari laguntzeko zerbitzuak dituen baliabide egokiak zeintzuk diren baloratuko dute.\n4. Denbora librerik badut, eta hirian seme-alabak zaintzeko laguntza behar duten familiei lagundu nahi diet; zer egin behar dut?\nJo ezazu Haurtzaro eta Senitarte Zerbitzura(telefonoa 945 16 13 79) edo 010 telefonora; bertan, Familietan Aldi Baterako Laguntza Emateko "Orain" Programari buruzko informazioa emango dizute. Programa horretan laguntza ematen duten familia-taldean parte hartu ahalko duzu, haur eta nerabeei arreta eman, behar puntualetan edo aldi baterako, horien gurasoek haien ardura hartu ezin duten bitartean.\n5. Ze programa ditu Haurtzaro Zerbitzuak familiei laguntzeko?\nFamiliek seme-alabei arreta eta hezkuntza ematerakoan izan ditzaketen beharrizanak eta oztopoak identifikatzen ditu Haurtzaro eta Senitarte Zerbitzuak eta, hartara, guraso diren aldetik dagozkien erantzukizunei aurre egiten laguntzeko baliabideak ezartzen.\nBalioespen eta esku-hartze programa hauek ditugu:\n- Pausoka programa: haurren babesgabetasuna dela eta ikerketa- eta ebaluazio-aldian dauden familiei psikologia eta heziketa sostengua eskaintzen zaie.\n- ASASI programa: laguntza psikologia sexu gehiegikerien kasuetan.\nHaurren ongizatearen aldeko baliabideak sustatzeko asmoz:\n-\tGurasoei orientazioa eskaintzeko lantegiak: Senidegune, jardunbide egokiak, familia-dibertsitatea...\n-\tHaur eta nerabeentzako lantegiak: emozioak, jardunbide egokiak...\nAhultasun-egoeretan sostengu emateko eta tresnak emateko, programa hauek ditugu:\n- Orain programa: seme-alaben zaintza eta zenbait jarduera —beren prestakuntza osatzeko, enplegu bati eutsi edo enplegua lortzeko, osasuna berreskuratzeko, etab.— bateratzeko arazoez gain, baliabide ekonomikorik edo senideen edo gizarte laguntzarik ez duten gurasoei zuzendua.\n- Prólogo programa: gurasoei familiak dituen gabeziak konpontzeko gaitasunak eskuratzen laguntzeko esku-hartzea, hazkuntza jokabide ezegokiak finkatu eta kroniko bihurtzea eragozte aldera.\n-Egokitzen programa, gurasokidetasun positiboa lantzeko: banantze edo dibortzio egoeran dauden gurasoentzat. Familian ingurune segurua sortzeko trebetasun eraginkorrak lantzea da helburua, gurasoen arteko banaketa gertatu ondoren seme-alabek moldatu eta egoki hazterik izan dezaten, baita gurasokidetasun positiboa sustatzea eta umeei emozioak kudeatzen laguntzea ere.\n-\tFamilientzako sostengu psikologikoa.\nFamiliak babesteko baliabideak, psikologia eta heziketa sostengua emateko:\n-\tGizarte eta hezkuntza zentroak: haur eta nerabeei ematen zaie laguntza hezkuntza esku-hartze indibidualaren bidez, zentroan bertan, eta aldi berean, familiarekin lan egiten da zailtasunak gainditzeko.\n- Lanerako prestakuntzarako gizarte eta hezkuntza zentroa: 16 eta 18 urte bitarteko nerabeei zuzendua, horien gizarte- eta lan-integrazio osoa ahalbidetzeko.\n- Familiak babesteko Salburua programa: gizarte eta hezkuntza arloetako esku-hartze programa da, non diziplinarteko lantalde batek gaitzeko estrategiak jorratzen dituen guraso eta haur eta nerabeekin.\nADA programa (Laguntza eta Garapen Egokituko Programa): hainbat baliabide biltzen ditu (hezkuntza sostengua, familia zein norbanakoentzako terapia, autolaguntza taldeak eta abar), familien beharren arabera.\n- Bidatu programa: 8 urtetik beherako seme-alabak dituzten ama bakarrei zuzendua, guraso-trebetasun nahikorik ez badute eta sostengu txikia edo batere ez badute.\n6. Zer da haur eta nerabeen parte hartzerako LAGUNKIDE programa? Nola har dezaket parte bertan?\nHaurtzaro eta Senitarte Zerbitzuko programa Gasteizko udalerriko haurrek eta nerabeek beren eskubide zein betebeharrak ezagutu ditzaten saiatzen da, eta aldi berean gizarteak aintzat har ditzan lortzen du, haiei dagozkien gaietan parte hartzen dutela ikusita.\n16 urtetik beherakoei zuzendutako programa da.\nHainbat modutan hartu daiteke parte:\nHaurrentzako parte hartzeko foroak\nParte hartzeko web-gunea\nZabalkunde eta sentsibilizazio jardunaldiak\nHaur eta nerabeen eskubideei buruzko hitzarmenaren urtemuga ospatzeko jaia\n7. Emozio Lantegiaren berri izan dut, nori zuzendua dago?\nEmozio lantegien helburua emozioen mundura hurbiltzea da, horiek adierazi eta sozializatzeko espazioak eskainiz. Hartzaile mota desberdinei zuzentzen zaizkie lantegiak:\n3 eta 18 urte bitarteko haur eta nerabeei zuzendutako emozio lantegiak (lantegi bakoitzaren adin zehatzak kontsultatu):\n•\tNola bideratu nire emozioak.\n•\tEnpatiterapia – besteen lekuan jartzea.\n•\tLagunek gogaitzen nautenean, planto egiten dut.\n•\tNik neure burua estimatzen dut, zuk zeure burua estimatzen duzu...\n•\tErlaxatzen ikasi.\n•\tEmozioen mundua (mindfulness).\nGurasoentzako emozio lantegiak:\n•\tEmozioak familian.\nIrakasleei eta haur eta nerabeekin lanean diharduten profesionalei zuzenduriko emozio lantegiak:\n•\tEmozioak lantzen.\nGuraso eta seme-alabei zuzenduriko emozio lantegiak:\n•\tEmozioak eta mindfulnessa.\n8. Hiru urte baino gutxiagoko haurra dut, eta nire ardura, esperientzia eta abarrak beste guraso batzuekin konpartitu nahiko nituzke; nola egin dezaket?\nHaurtzaro eta Senitarte Zerbitzuak badu heziketarako gune bat, Senidegune programa, non 0-3 urte bitarteko haurren gurasoek (edo laster guraso izango direnek) hainbat gai lantzen baitituzte seme-alabekin batera, jolasen bidez; besteak beste, harremana, komunikazioa eta maitasuna.\nHalaber, esperientzia eta ikasketak beste guraso batzuekin konpartitzea ahalbidetzen du gune horrek. Gizarte etxeetako ludoteketan eta Lehen Hezkuntzako hainbat ikastetxetan garatzen da programa, baita hiriko osasun zentro batzuetan ere. Hiru hilabeteko lantegiak dira. Zozketa eta izen-ematea gizarte etxeetan, udalaren web-orrian eta 010 telefono zenbakian egiten dira. 4 eta 5 urteko seme-alabak dituzten gurasoei ere zabaldu zaie programa.\n9. Hiru urtetik beherako semea/alaba dut, eta haren heziketari buruzko zalantzak sortzen zaizkit. Laguntza nahi nuke; nora jo dezaket?\n"Jabetu zaitez seme-alabak hezteko duzun gaitasunaz" doako programak tresnak eta jarraibideak eskaintzen dizkie gurasoei haurrak hazi eta hezteko dituzten gaitasunak eta hobetu beharreko alderdiak identifikatzeko. Programa gurasotasun positiboan oinarritzen da, amek zein aitek seme-alaben erabateko ongizatea kontuan har dezaten haiek heztean.\nXehetasun gehiago nahi izanez gero, Haurtzaro eta Senitarte Zerbitzura dei egin dezakezu (945 161379) edo mezu bat idatzi helbide honetara: infanciayfamilia@vitoria-gasteiz.org.\n10. Nire seme/alaba nerabeak iseka eta mehatxu egiten dit eta arazoak ditut egoerari aurre egiteko. Non aurki dezaket laguntza?\n"Gurasoen aurkako indarkeria egoeretan garaiz esku hartzeko programak" familiei harremanak hobetzen eta gatazka bideratzen laguntzen die familiei. Horretarako, taldeko saioak egiten dira nerabeekin eta gurasoekin, baita familia bakoitzarekin ere.\n12 eta 17 urteko seme-alabak izanik egoera hori pairatzen ari diren familiei zuzendua dago.\nArgibide gehiago behar izanez gero, deitu 647304752 zenbakira. Ordutegia: 10:00etatik 13:00etara eta 16:00etatik 19:00etara, astelehenetik ostegunera, eta 10:00etatik 13:00etara, ostiraletan.\nHitzordua eskatu nahi baduzu, dagokizun Oinarrizko Gizarte Zerbitzura deitu edo jo dezakezu, 09:00etatik 14:00etara.\nZein dagokizun ez badakizu, 010 doako telefonoan galde dezakezu, 8:00etatik 20:00etara, edo udalaren web orria (www.vitoria-gasteiz.org) kontsultatu. Egoera larria bada, Gizarte Larrialdietarako Zerbitzura (945 13 44 44) dei egin dezakezu.\nHemen zaude Herritarren postontzia › Gai-arloak › Gizarte zerbitzuak eta programak ›\tHaurrak, nerabeak eta senitartea › Página web: Preguntas frecuentes sobre servicios sociales para infancia y familia\nPágina web: Preguntas frecuentes sobre servicios sociales para infancia y familia\nSi no escolarizas un hijo me lo quitan? y si soy gitano no? La manga de ustedes es estrecha o ancha con según quién?\nPutinReloaded 2018/01/22 15:26:32


Master en Dirección de F&B - Basque Culinary Center\n• Masterraren hurrengo ikasturtea 2023ko urtarrilean hasiko da\nZERGAITIK EGIN BEHAR ZENUKE MASTER HAU?\nBeharrezko prestakuntza emango dizu turismoaren egungo errealitatea ezagutzeko. Horrela, ikuspegi jasangarri eta global batetik ulertuko duzu hotelen sektorea, oro har, eta sektore gastronomikoa, zehazkiago.\nF&B-ko aditu onenekin eta HORECAren kudeaketaren alorreko irakasle espezializatuekin ikasiko duzu.\nModu praktiko eta aplikatuan ikasiko duzu, kasuen, erronken, dastatzeen, showcookingen eta zentzumenen pertzepzioko saioen eta ikasteko bisitaldien bidez.\nGainera, tutore adituak izango dituzu ondoan prozesu guztian, zure proiektuaren inguruko orientabideak emateko eta horren bideragarritasuna bermatzeko banakako tutoretza-saioekin.\nHotelen eta gastronomiaren mundu mailako erreferente diren kate nagusien eta Basque Culinary Centerren babesa duen master baten parte izango zara.\nErreferentziazko profesional aktiboen kasu praktikoak, horiekin esperientziak partekatzeko, gertuko formatu ireki eta dinamiko batean.\nBerritzeko eta negozio-aukera berriak sortzeko gaitasunak garatuko dituzu.\nIkaskuntza osatu ahal izango duzu F&B-ko sailetan kanpoko curriculum-praktikak eginda.\nHoteleko jatetxeetako negozio-ereduaren joera berriak ezagutuko dituzu eta formatu errentagarri eta jasangarriak sortzeko gakoak emango dizkizugu.\nFakultateak antolatutako aparteko jardueren programan parte hartu ahal izango duzu (hitzaldiak, erakusketak eta kongresu espezializatu batzuk barne hartzen ditu).\nJauzi kualitatiboa egingo duzu zure ibilbide profesionalean, kualifikazio handiko F&B manager bihurtuta, egungo merkatuan zeure burua nabarmenduz.\n• Sektorean kudeaketarako bokazioa duten gastronomiako graduatuak, baita beste diziplina batzuetakoak ere (turismoa, hotelen sektorea, enpresen kudeaketa...).\n• Sukaldaritza edo jatetxe-zerbitzuetako tituludunak, edo ostalaritzaren alorreko lanbide-heziketa dutenak.\nGomendagarria da ikasleak esperientzia profesionala izatea hotelen sektorean, sukaldeburu, maître/jantokiburu edo hotel-zuzendari gisa.\n* Saioetako batzuk ingelesez emango direnez, ingeleseko gutxieneko maila bat baloratuko da (B2, maila ertain altua).\nGARATU ZURE LANEKO IBILBIDEA HOTELEN SEKTOREKO F&B-EN ETA FOODSERVICE-AREN ALORREAN\nMaster honetan honako gaitasun hauek eskuratuko dituzu:\n• Sektore turistikoaren eta, zehazkiago, hotelen sektorearen egungo errealitatea ezagutzea, ikuspegi jasangarri eta globalarekin.\n• Hotelentzat, oro har, eta F&B sailarentzat, zehazkiago, egokiak diren estrategiak garatzearen garrantzia ulertzea, tresna aproposak ikasiz, lehiaren arloko abantaila eta balio-proposamena sustatzen laguntzeko, negozioaren alor guztiei erreparatuko dien ikuspegi integral batekin.\n• Ulertzea jatetxe-ereduen bilakaera, ezaugarriak eta tresnak, establezimenduaren eta estrategien araberako gastronomia- eta zerbitzu-eskaintza koherente bat sortzeko, bezeroaren espektatibak ere kontuan hartuz, egungo joeren ezagutzatik abiatuta.\n• F&B sail baten kudeaketa ekonomiko-finantzarioaren funtsezko alor guztiak ezagutu eta ulertzea; horrela, oinarritutako erabakiak hartu ahal izango dituzu teknika aurreratuak aplikatuz, estrategia onenak garatzeko gaitasuna zein proiektuak eta horien bideragarritasuna aztertzeko agertokiak sortzeko abileziak garatuz, desbideratzeak identifikatuz eta hotelaren araberako konponbideak proposatuz.\n• Baliabideak, gaitasunak eta abileziak, norberarenak zein lantaldearenak, garatu eta sustatzen ikastea, talentua kudeatzeak eta mantentzeak duen garrantzia ulertuz.\nMaster honek parte-hartzaileak gaitzen ditu hotelen sektoreko enpresetan lan-arlo hauekin lotutako kargu eta funtzio hauetan aritzeko:\n• Hotel-kateen lidergo korporatiboko lantaldearen parte izatea, batik bat F&B-ren, Operazioen eta Estandarren sailean, hainbat mailatan.\n• Eskaintza gastronomikoaren buru izatea beste ostatu turistiko mota batzuetan.\n• Antolatutako jatetxe-industrian lanean hastea, Jatetxegintza, Kalitate eta Berrikuntza Zuzendaritzan.\n• HORECA sektoreko kontsultore eta aholkulari gastronomiko bihurtzea.\nGastronomia, operazioak eta outletak\nEkonomiaren eta finantzen kudeaketa\nIRAKASKUNTZA ALDIA: 2023ko urtarriletik ekainera\nORDUTEGIA: astelehenetik ostegunera, 15:00etatik 20:00ak arte.*\nPRAKTIKA KURRIKULARREN ALDIA: 2023ko ekaina eta abendu artean (3 hilabete).\nMATRIKULA: 2022ko uztailetik aurrera irekita egongo da.\nMasterreko zuzeneko eskolaldia amaitzean egingo dira praktikak. 480 ordu iraungo dute.\n*Ordutegia astelehenetik ostegunera arte eta 15:00etatik 20:00ak arte bada ere, ikasteko bisitaldiak, dastamen gelak, marketing saioren bat, mintegi edo master class-en bat (salbuespen gisa) goizeko ordutegian edo finkatutako egunetan ez baizik eta asteko beste egunen batean eskaini ahal izango dira jarduerak hala eskatzen badu.\nIrakaskuntza/ikaskuntzaren prozesua kontzeptu metodologiko hauetan oinarritzen da:\n• Azalpen-saio kontzeptualak: Saio horietan moduluaren irakasgai bakoitzaren funtsezko kontzeptuak azalduko dituzte adituek\n• Master Classa: Saio horietan zuzenean azalduko dituzte eredu edo esperientzia arrakastatsuak F&B-ko erreferentziako profesionalek, sukaldariek eta talentuaren kudeaketako, ekonomia eta finantzetako edo operazioetako adituek.\n• Kasu praktikoen azterketak eta bideoak: Arrakasta motibagarrien eta porroten adibide praktikoak, sektoreko pertsona garrantzitsuen eskutik. Ikasleek ikasitako gakoak planteatuko dituzte, ikaskuntzaren fase bakoitzaren oinarri izango direnak.\n• Erronkak: Kasu errealak, enpresa/taldearen arduradunek azaldutakoak, ikasleek landu ditzaten eta gero beren proposamena defenda dezaten.\n• Dastamenaren ikasgelak: BCCren instalazioetan antolatutako dastatzeak, probaketak, tailerrak eta gastronomiarekin lotutako beste jarduera batzuk, programaren edukiak esperimentatu ahal izateko.\n• Learning Journey: Jarduera gastronomikoak eta intereseko guneetara eginiko bisitak, irakasgaien edukiak argitzeko.\nParte-hartzaileen eta BCCko profesional adituen eta koordinatzaileen arteko elkarbizitza.\nMaster-amaierako lana proiektu original bat egitean datza, masterreko irakaskuntza-aldian ikasitako ezagutzak, abileziak eta jarrerak integratuz, aplikatuz eta garatuz. Lan horrek, beraz, izaera integratzailea du, titulazioarekin lotutako eskumen orokor eta espezifikoen multzoa martxan jartzen duelako.\nProiektua banaka edo binaka egingo da, eta ikasleek, esleitu zaien tutorearen, masterreko zuzendaritzaren eta irakasleen laguntzarekin, hotelen sektorerako F&B proiektu bat idatzi, garatu eta aurkeztuko dute, kudeaketaren funtsezko alderdi guztiak kontuan hartuta.\nMasterra mundu profesionalera zuzendua dago, eta hortaz praktikaldi bat egin behar da enpresa batean (480 ordu, 19 ECTS kreditu).\nBCCk hitzarmenak ditu sinatuta hotel-kate nagusiekin. Gure ikasleen eta gradudunek profilak oso balorazio positiboa du, gastronomiaren inguruan duten ikuspegi berritzailea dela eta.\nMasterraren prezioa 10.295 eurokoa da, eta zenbateko hori honela ordaindu beharko da:\n• 2536,25 € onarpena baieztatzean, plaza gordetzeko kontzeptu modura.\n• Gainontzeko zenbatekoa 2536,25 €-ko hiru kuotetan.\n*Hautagaiek urte osoan zehar aurkeztu ahal izango dute beren hautagaitza, nahiz eta izena emateko epea apirilean zabalduko den.\n• Curriculum Vitae-a\n• Prestakuntza Hotelen eta/edo gastronomiaren alorrean.\n• Laneko esperientzia Hotelen eta/edo gastronomian.\n• Laneko esperientzia\n2. fasea: Egiaztatzeko elkarrizketa (Skype bidez)\n• Hautagaitzak aurkezteko epea plazak amaitu arte egongo da zabalik. Gehienez ere 18 ikasle onartuko dira.\nKontsultak eta informazio gehiago hemen: cursos@bculinary.com\nAstelehenetik ostegunera, 15:15etatik 20:15 etara\nPRAKTIKA ALDIA: 2023ko ekaina - iraila de 15:15-20:15\nF&B ZUZENDARITZA MASTERRA Masterra interesatzen zaizu?


Jateko portaerako trastornoak\nZer da depresioa?\nNola tratatzen da depresioa?\nNoiz eta nola eskatu profesionalen laguntza\nNola egin dezaket hobera, depresioa badut?\nNola lagundu depresioa duen pertsona bati? jarraibide batzuk senide eta lagunentzat\nIntereseko estekak eta informazioa\nOsasun heziketa insomnioari dagokionez\nArnasketa abdominal diafragmatikoa\nLoari buruzko informazioa\nLoa organismoaren atseden-egoera da.\nEsna-aldian ez bezala, loaren ezaugarriak dira jarduera fisiologikoko maila baxuak (odol-presioa, arnasketa, bihotz-taupadak…) eta kanpoko estimuluen aurreko erantzun eskasagoa.\nLoa aldatzen doa bizitzan zehar, bai denboran bai moduan; urteak bete ahala, lo-ordu gutxiago behar izango dugu. Lo-ordu kopururik egokiena eguneko jarduerak normaltasunez egitea ahalbidetzen diguna da.\nLoa eta ikaskuntza: Egunean zehar hartutako ezagutzak loaldiko prozesuetan metatu eta finkatzen dira.\nLoaren faseak: Loaldian bi fase handi daude: REM fasea eta NO-REM fasea; bigarren horretan, 4 estadio daude. Lehenengo biak arinagoak dira, baina 3 eta 4 estadioetan loa sakonagoa eta berriztatzaileagoa da (horiek murriztuz gero, loak kalitate eskasa izango du).\nZergatik da beharrezkoa lo egitea?\nGizakiak, batez beste, bizitzaren herena ematen du lotan. Lo egitea beharrezko jarduera da, horrela pertsonen oinarrizko oreka fisiko eta psikologikoa berreskuratzen baitira.\nBehar beste lo-ordu egiten ez badira, nerbio-sistema alteratzen da, suminkortasun-egoera sortzen da, sistema immunologikoak behera egiten du, gorputzeko organoak desorekatzen dira, uzkurdurak agertzen dira eta izaera alteratzen da. Gainera, zereginak betetzerakoan, kontzentrazioak eta errendimenduak behera egiten dute. Lo-faltak, atal fisikoari ez ezik, alderdi psikosozialei ere eragiten die (lan-arlokoei, pertsonalei eta harreman-eremukoei).\nZer da insomnioa?\nLoaren iraupenaren edota kalitatearen gaineko ondoez-sentsazio subjektiboa da. Izan ere, pertsonak nabaritzen du loa ez dela nahikoa izan, eta ez da berrituta sentitzen; ondorioz, horrek negatiboki eragiten dio subjektuaren eguneroko jarduerari.\nInsomnioa modu ezberdinetan agertzen da:\nInsomnio primarioa: Lokartzeko, loari eusteko eta lo berriztatzailea eskuratzeko zailtasuna; horrek ondoez klinikoki garrantzitsua eragiten du.\nInsomnio sekundarioa: Bestelako koadro kliniko edo egokitzapen-egoeren ondorioz:\nLoaren higiene txarra eta ohitura disfuntzionalak.\nLoari eragiten dioten alterazio fisiko/psikiatrikoak.\nLoari hasiera emateko eta eusteko zailtasunak.\nAzken esnatzearen aurrerapena.\nEsnaldi-loaldi erritmo irregularra: Ez da oreka lortzen egun/gau zikloen artean. (Lotuta dago erritmo zirkadiano edo biologikoekin, inguruneko erritmoen arabera –argia, tenperatura...- sinkronizatzen direnak).\nTxandakako lana: Ezin da orekarik lortu egun/gau zikloen artean.\n"Jet lag"-a: Ordu-zona ezberdinetan zehar bidaiatzen denean sortzen den deskonpentsazioa.\nKalkulu baikorrenen arabera, 12 milioi espainiarrek, gutxi gorabehera, loari lotutako trastornoren bat dute.\nBiztanleen laurden batek loaren trastorno-motaren bat du. Hori ohikoagoa da adin ertaineko emakumeen artean, eta eragin handiagoa du 50-65 urte bitarteko adin-tartean (bi sexuetan) eta trastorno mediko edota psikiatrikoak dituzten pazienteen kasuan.\nGainera, loaren zenbait trastorno izatea arrisku-eragile bat da, bestelako arazo psikologiko, mediko edo sozialak garatzeari dagokionez (narriadura funtzionala, istripu-tasak gora egitea, gogo-aldartearen alterazioak, arazo baskularrak...).\nLoa, aldatu daitekeen jokabidea\n"Txarto lo egiten ikasi dugu; hobeto lo egiten ikas dezakegu".\nLo-espektatiba errealistak izan behar ditugu. Normala izan daiteke gutxi lo egitea, egunean zehar nekatua edo loguraz egon ezean.\nAdinarekin batera, lo-denbora gutxitu eta lo egiteko modua aldatu egiten da. Urteak bete ahala, fisiologikoki azaltzen dira aldaketak lo-egituran eta lo-ereduan, eta hori ez da nahastu behar loaren trastornoekin.\nAzken eguneratzea: 2014/03/14


Gurutzi Arregi Azpeitia, ekintzaile nekaezina (1936/11/12-2020/05/06) | Labayru Fundazioa\nGazte-gaztetarik beste lanbide batzuetan ibili eta ostean, jakin-minak bultzatuta Deustuko Unibertsitatean sartu zen 25 urtetik gorakoen sarrera gaindituta. Soziologia ikasi eta 1975ean lizentziatu zen. Etnografia arloan egindako ibilbide profesional luzean ikerketa bi izan ziren ardatz: D. Jose Migel Barandiaranek asmatutako Euskal Herriko Atlas Etnografikoa, Ander Manterolarekin batera gidatu eta koordinatu zuena; eta Bizkai osoan herririk herri ibili eta gero, 1987an ermiten gainean hiru liburukitan argitaratu zuen lan mardula. Gerora, 1996an doktoradutza tesia egiteko lan horretan oinarritu zen, eta 1999an Origen y significación de las ermitas de Bizkaia izenburupean kaleratu zuen.\nIzan ere, arlo horretan nabarmendu zen gehien-gehien Gurutzi. Ermitak eurak, santorala, ospakizunak, ermita-inguruko ohiturak, esangurak, auzunean izan dituzten betekizunak, kofradiak eta ermiten inguruko antolaketa sozialak ikertu zituen.\nEtniker Euskalerria Taldeen urteko batzarra. Leioa 2018.\nBeste gai batzuez ere asko idatzi zuen hainbat aldizkari eta liburutan, baita euretako idazketa-taldeetan parte hartu ere.\nErakunde askotako kide izan zen. Labayru Fundazioaren sortzaileetakoa eta bertan Etnografia arloko eta Etniker Bizkaia aldizkariko zuzendaria; Eusko Ikaskuntzako idazkariorde eta Antropologia-Etnografia ataleko presidentea; Bilboko Euskal Museoko bokala; José Miguel de Barandiaran Fundazioaren bokala; Durangoko Arte eta Historia Museoko bokala…\nGurutzi, lagunen laguna; mendizalea, familiazalea, kuadrillazalea, ameslaria bai baina oinak lurrean zituena; euskalzalea eta euskal kulturazalea. Berba batean, emakume paregabea! Beti irribarretsu eta alai gogoratuko dugu.\n2021-04-26 Hurrengo artikulua


Maisu-maistren lanak idatzitako intrahistoria - Nafarroako Hitza Maisu-maistren lanak idatzitako intrahistoria – Nafarroako Hitza\nMaisu-maistren lanak idatzitako intrahistoria\n2019, maiatzak 31 Albisteak, Astekoa, Gizartea, Hezkuntza, nafarroa 510\nMaisu izan naiz ni. Orain irakasle anitz dago, baina maisu gutxi. Dena aldatu da”. Malenkonia pixka bat sumatzen zaio Guillermo Iriarte Aranazi, eskolari buruz hitz egiten duenean. Bokazioak eraman zuen irakaskuntzaren esparrura, eta bokazioak bultzatuta idatzi du, orain, Nafarroako Gobernuko Hezkuntza Departamentuak argitaratu berri duen Nafarroako eskolaren historia ilustratua (1828-1970) liburua.\nIriartek Hezkuntza Departamentuko jarduneko agintari nagusien aurrean aurkeztu du bere lana, Nafarroako eskoletan maisu eta maistra izandako lagun anitzen babespean. Pertsonak jarri nahi izan ditu Iriartek erdigunean, bere liburuaren bidez: ikasleen ahaleginak eta maisu eta maistren lanak idatzitako intrahistoria utzi du agerian; eraikin zaharretako gelek xurgatutako istorioak gogoratu ditu; jaso ditu pedagogiaren esparruko gako nagusiak; eta, oro har, herrialdeko eskolen garapena jorratu du, hitzak eta irudiak uztartuz.\nBostehun orri baino gehiago eta bostehun argazki baino gehiago biltzen dituen lana da emaitza, eta euskaraz eta gaztelaniaz argitaratu du Hezkuntza Departamentuak.\nMaisu eta orientatzaile izan da Iriarte, 2009an erretiroa hartu zuen arte. “Eskola da garaian garaiko testuinguru historikoa hobekien islatzen duen esparrua”, erran du. Hain zuzen, garaian garaiko testuinguruari egin dio so bere liburuan, urte luzez eta bere lanbideari esker lortutako materialak lagunduta.\nJasotako agiri, argazki eta testu horiekin liburua osatzeko prozesuan, Nafarroako Eskola Kontseiluko lehendakari Aitor Etxarte izan du Iriartek bultzatzaile nagusi. Liburua aurkezteko agerraldian ere ondoan izan du egileak eskola kontseiluko burua. “Gazte eta zaharrentzako liburu bat da hau, hamaika irakurketa eskaintzen dituena. Gure eskolen errealitate historikoa kontatzen du; gustuko duguna, bai eta gustuko ez duguna ere, gustuko ez dugunari buruz ere hitz egin behar baitugu”, erran du Etxartek, Iriarteren lanari buruz.\nIriartek ia mende eta erdiko bidea egin du Nafarroako eskolaren historian, 1828tik 1970era. Bost atalen bidez kontatu du historia hori: XIX. mendeko eskolari buruzkoa da lehenengoa; XX. mendeko lehen hereneko hezkuntza politikari egin dio so bigarrenean, eta, hirugarrenean, berriz, Espainiako II. Errepublikan egindako urratsei eta 1936ko gerrak eragin zuen atzerakadari. Laugarren atala da frankismoaren garaiko hezkuntzari buruzkoa, eta bosgarrenak, azkenik, irakaskuntzan lanean aritutako hainbat maisu eta maistraren ibilbideak nabarmendu nahi izan ditu.\nNafarroako hezkuntza publikoaren lehendabiziko urratsak izan ditu Iriartek ardatz, liburuko aurreneko atalean. Egileak nabarmendu du 1831n Hezkuntzako Batzorde Nagusiak egindako Lehen Hizkien Eskoletako Araudia. “Irakaskuntzaren oinarriak ezarri zituen”. Nafarroa bere berezitasunei eusten saiatu zela erantsi du Iriartek, eta, ahalegin horren ondorioz, 5 eta 12 urte bitarteko haurrentzat derrigorrezkoa zen eskolara joatea. “Estatuan, 5 eta 9 urte bitartekoek joan behar zuten; Nafarroan, gainera, 150 biztanle baino gehiagoko herrietan nesken eskolak baziren, estatuko gainerako herrietan ez bezala”.\nXIX. mendekoak dira Nafarroan maisuentzat eta maistrentzat sortutako lehen eskolak. Gizonena 1840. urtean jarri zuten martxan. Gisako bertze eskola bat bazen, garai hartan, Madrilen. “1847an, berriz, maistren lehen eskola ireki zuten Nafarroan”, azaldu du Iriartek.\nXX. mendeko lehen herenari buruz, Iriartek liburuan nabarmendu du ikasteko eta irakasteko modu berriak sartu zirela eskoletan. “Neurri pedagogikoak eta sozialak hartu zituen administrazioak, eta ahalegina egin zuen Heziketa Libreko Erakundearen korronte berritzaileetara eta Eskola Berriak defendatzen zuen hezkuntza mugimendura egokitzeko”.\nPrimo de Riveraren diktadurak izan zuen ondoriorik hezkuntzaren esparruan. “Aberria goratzeko jarduerek gora egin zuten eskoletan; eraikin guztietako aurrealdean armarriak jarri zituzten. Askatasuna galdu zen, baina eskola anitz eraiki zituzten”, kontatu du Iriartek.\nEspainiako II. Errepublikak loraldia eragin zuen irakaskuntzan. “Eskola eredu moderno, aske, laiko eta sozial bat lortu zen. Eskolak denentzako toki bilakatu ziren; hezkuntza eraman zuten herrialdeko txoko guztietara, eta eskolek gogoz egin zuten lan analfabetismoaren aurka. Elebitasuna eta hezkidetza bultzatu zituzten”, azaldu du egileak. Nafarroako lehen ikastolak ere garai horretan sortu zirela gogoratu du Iriartek, eta sortu zirela hezkuntza zabaltzeko jarduera anitz: “Liburutegi ibiltariak eta misio pedagogikoak, bertzeak bertze”.\nFederico Garcia Lorca Nafarroan izan zeneko aldia nabarmendu du Iriartek, hain zuzen ere. “Iruñean eta Lizarran izan zen, baina prentsan ez zen horren berririk agertu. Garcia Lorcak Argentinatik idatzi zuen hemengo esperientzia, ordea: Iruñeko Gaiarre antzokia doan utzi zietela, eta Lizarran harrika hartu zituztela bera eta La Barraca bere taldeko gainerako kideak. Gero, ordea, oholtza gainera igo zirenean, txalo egin zieten”.\n1936ko altxamendu militarrak bertan behera utzi zituen ordura arte egindako urratsak. “Errepresio latza jasan zuten irakasleek eta eskolek”, nabarmendu du Iriartek. Frankismoarekin “hezkuntzarentzako eta askatasunarentzako etaparik ilunena” garatu zen. “Eskolak aberriaren eta erlijioaren aldeko tresna bilakatu ziren, doktrinamendu politiko eta erlijiosorako tresna”, erran du liburuaren egileak.\n1970eko Hezkuntza Lege Nagusia da Guillermo Iriarteren liburuko azken helmuga. “Franco hil ondokoa da hezkuntzaren urrezko aroa”, erran du Iriartek. “Hezkuntza eskumenen transferentzia garaia da, eta Nafarroa gai izan zen bere hezkuntza sistema antolatzeko”. Hezkidetzaren esparruan egindako urratsak ekarri nahi izan ditu Iriartek gogora, azken hilabeteotan Skolae programaren inguruan sortutako eztabaidei aurre egiteko: “Harrigarria da, oraindik ere, erabat gaindituta egon beharko lukeen eztabaida bati eutsi nahi izatea. Aspaldikoak dira hezkidetzaren inguruko saioak Nafarroan”, erran du.\n“Eztabaida hutsalak” ez dira egungo hezkuntza sistemaren arazo bakarra, egilearen hitzetan. “Sakonera ailegatu ordez, azalean gelditzen gara, eta irakasleak ez dira gai ezartzen diren aldaketa guztietara egokitzeko. Ez genuke ahaztu behar eskolaren lana dela ikasleak gai izatea beren ezagutza eraikitzeko, elkarlanean”.\nElkarlanaren ideia nabarmendu nahi izan du Iriartek. “Arlo guztiek inplikatu behar dute haurren hezkuntzan”. Iritzi berekoa da Esther Pagola. 83 urte ditu, eta maistra izan zen urte luzez, bai eta Hezkuntza Departamentuko aholkulari ere. Pagolarena da Iriartek liburuko azken atalean jaso dituen testigantzetako bat. Kontent da lanarekin, eta eskertu du aitortza. “1950eko hamarkadan bilakatu nintzen maistra. Madrilen aritu nintzen lanean, eta, gero, Nafarroan. Behar bereziak zituzten haurrekin egin nuen lan urte luzez”. Pagolak ez du zalantzarik: “Hezkuntza sistemak helburu hartu behar du nork bere onena ematea, inguruan dituenen laguntzarekin eta babesarekin”.\nPagolari eta hezkuntzaren esparruan inplikatu diren maisu eta maistrei eskaini die Iriartek bere liburua: “Atzoko, gaurko eta betiko maisu eta maistrei, nire omenaldirik beroena”, idatzi du lehendabiziko orrietan. Liburua aurkezteko hautatu duen aretoko paretetako batean ageri diren izenei egin die so egileak, atzoko eta betiko maisu-maistra horiek aipatu dituenean. Frankismoaren garaian errepresioa pairatu zutenen aldeko plaka dago Hezkuntza Departamentuko areto nagusian zintzilik. Haiek izan nahi ditu gogoan Iriartek; bai eta aurrerantzean ere hezkuntzaren ardura hartuko dutenak ere.\nIrudiak: Nafarroako Eskolaren Historia Ilustratua-Nafarroako Gobernua\n« Txibiteren poltsikoan da giltza\nIritzia: Desaldaketaren faseak »


Abian da Arkupe Hotsak egitasmoaren II. edizioa | El Diario Vasco\nAzpeitiaAbian da Arkupe Hotsak egitasmoaren II. edizioa\nAbian da Arkupe Hotsak egitasmoaren II. edizioa\nEgitasmoan parte hartzen duten eragile desberdinak eta musika taldeak, aurkezpen ekitaldian.\nSortzaile berriak plazaratu eta ahotsa ematea du helburu Kulturaz kooperatibak gidatutako proiektuak | Honela, 10 talde berriren proposamenak entzun ahal izango dira Sanagustingo arkupeko oholtzan, maiatzera bitartean\nELI AIZPURU AZPEITIA. Viernes, 11 enero 2019, 00:28\nArkupe Hotsak, sor- tzaile berriak plazaratu eta ahotsa ematea helburu duen egitasmoaren bigarren edizioa abian da. Kulturaz kooperatibako kideek, herriko sortzaileek, Azpeitiko Kultur Mahaiko kideek, Udaleko kideek, Izei eta Deus ez taldeetako kideek eta Bankoako ordezkariek parte hartu dute aurkezpen ekitaldian, Sanagustinen bertan.\n2011tik, sortzaile berriei «babesa eskaintzea» da Kulturaz kooperatibaren xedeetako bat. Bide horretan, abian jarri zuten Arkupe Hotsak egitasmoa, 2017an. Honela, Sanagustin kulturguneko arkupean atondutako oholtzan, euskal musikaren alorrean sortzaile berriei eta musika ekimen berriei bide eman ohi zaie.\n«Aukeratutako taldeei kontzertua emateko abagunea, ekipamendu osoa, afaria eta promozioa eskaintzen dizkiegu. Gainera, zuzenekoak eskainiko dituzten talde horien artean aukeratutako bati disko bat grabatu eta 500 kopia argitaratuko dizkiogu edota bideoklipa grabatuko diogu. Eta, beste talde batek, eszenatoki handian talde ezagun batekin jotzeko aukera izango du», azaldu dute Kulturazeko kideek.\n2018ko irailean jarri zen martxan den bigarren edizioan parte hartu ahal izateko izenematea, eta behin epe hori amaituta, denboraldi honetan 10 talde berriren proposamenak entzun ahal izango dira. Soma Cul, Dunne, Izei eta Deus Ez taldeak izan dute jada horretarako aukera eta datorren maia- tzera bitartean beste sei talde pasako dira Sanagustin kulturguneko arkupeko oholtzatik. Nomadak eta Dekot taldeak, esaterako, otsailaren 8an izango dira bertan.\nBultzatzaieen esanetan, lehen edizioak «uzta ona» utzi zuen. «Musika proposamen interesgarriak plazaratzeaz gain Hazparneko Falta taldearen diska plazaratzea ahalbideratu zuen». Hala ere, jardun hauek lanketa eta denbora behar izaten dute, eta «badago zer hobetua», diote, «proiektua bere bidea marraztuz joango da».\nMusika sortzaile berriei nahiz garatze bidean dauden musika proiektu berriei plaza duin bat eskaintzea; Herriko, eskualdeko eta oro har Euskal Herriko sortzaileen dinamika aktibatzea; Euskarazko sorkuntzarako baliabideak jarri eta euskal musikari hedapena ematea; Musika sortzaile berrien erreferentzia puntu bat izatea eta inguruan ditugun sortzaileak balioan jarri eta euren jardunerako tresnak eskaintzea dira Arkupe Hotsak egitasmoaren helburu nagusiak.\nIpuin kontaketa saioa eskainiko da Ekoetxean igande honetan Maria Otaegi eta Paula Sanjuan Espainiako txapelketan, Huelvan, Euskadiko selekzioarekin