Haurtzaroan hutsegiteak egiten dira elikaduraren arloan eta hutsegite horiek larritu egiten dira nerabezaroan | Revista\nInkesta egin diegu 9 autonomia erkidegotako 1.050 helduri, eta galdetu diegu 2 eta 18 urte arteko haurrek zer-nolako ohiturak dituzten elikatzeko orduan : Haurtzaroan hutsegiteak egiten dira elikaduraren arloan eta hutsegite horiek larritu egiten dira nerabezaroan\nHutsegiterik handienetakoa berdurei eta barazkiei lotuta dago: haurren %51k ez dituzte egunero jaten, eta frutak ere ez %29k\n[1. or] Haurtzaroan hutsegiteak egiten dira elikaduraren arloan eta hutsegite horiek larritu egiten dira nerabezaroan\n[2. or] Menuak planifikatu eta elkarrekin jan\n[3. or] Bost jateko egunean eta gosari egokia\n[4. or] Zer komeni den eta zer ez\nEspainiako Estatuan 2 eta 17 urte artean dituzten haurren %33k gehiegizko pisua edo gizentasuna dute, Nutrizio, Elikadura eta Dietetika Elkarteen Espainiako Federazioak (FESNAD) emandako datuaren arabera. Kezkatzeko moduko datuak dira, ongi frogatuta baitago gehiegizko pisua izateak kalte egiten diola osasunari, baita epe luzera ere. Helduaroan agertzen diren gaitz askok haurtzaroan izan dezakete jatorria: bihotz-hodietako gaixotasunek, diabetesak eta baita minbizi mota batzuek ere. Eta helduaroan gizena izateko joera ere handitu egin daiteke: Estatuko helduen %53k gehiegizko pisua dute.\nAdituen esanetan, Estatuko haurren dieta, hainbatetan, urrundu egiten da gomendatua dagoen eredutik: haurrek proteina eta gantz gehiegi hartzen dituzte, eta, aldiz, karbohidrato gutxiegi. EROSKI CONSUMERek jakin nahi izan du nola elikatzen diren gure etxeetako haurrak. Horretarako, irail bukaeran eta urri hasieran, inkesta egin die haurrak zaintzeko ardura duten 1.050 helduri (gurasoak izan dira batzuk eta senitartekoak beste batzuk). Honako 9 autonomia erkidego hauetara jo dugu: Andaluzia, Balear uharteak, Euskal Autonomia Erkidegoa, Galizia, Gaztela Mantxa, Katalunia, Madril, Nafarroa eta Valentziako Erkidegoa.\nHelduaren eta haurraren profilak\nInkestari erantzun dioten 1.050 helduetatik, emakumeak izan dira lautik hiru. Unibertsitate ikasketak edo garduondokoak eduki dituzte %35ek eta Lanbide Heziketakoak %23k. Gainerakoen artean, %18k borondatezko bigarren hezkuntzako ikasketak zituzten eginak, %19k derrigorrezkoak eta %5ek ez zuten ikasketarik. Horretaz gain, %84 gurasoak izan dira, eta %16 senitartekoak, haurrak zaintzeko ardura dutenak (gehienean, aitona-amonak).\nHorien guztien ezaugarri demografikoen berri jakiteaz gain, zer-nolako bizi-ohiturak dituzten ere aztertu nahi izan dugu. Haurrek ikusitakotik ikasten dute, eta inguruan dituzten helduen jokabideak imitatzen saiatzen dira. Horregatik da garrantzitsua eredu egokiak ematea. EROSKI CONSUMERek ikusi duenez, elkarrizketatu ditugun herritarren %74k bizi-ohitura egokiak dituzte, baina beste %26renak, aldiz, ez dira batere osasungarriak. Azken horien artean, izan ere, %31k alkohola edaten dute, %21ek erre egiten dute eta %55ek ez dute kirolik egiten egunero.\nHaurren ohiturak aztertzeko, etxean bizi den haur edo nerabeetako batek zer-nolako nutrizio-ohitura espezifikoak dituen galdetu zaie helduei. Haur horien ezaugarriak ere eman dizkigute: %57 gizonezkoak dira, %31k 2 eta 6 urte artean dituzte, beste %36k 7 eta 12 urte artean, eta %33k 13 eta 18 artean.\nJoan hurrengo orrialdera Menuak planifikatu eta elkarrekin jan »


Kurtzetxikiko parkearen diseinua bozkatu ahal izango dute arrasatearrek — Arrasateko Udala\nKurtzetxikiko parkearen diseinua bozkatu ahal izango dute arrasatearrek\nInteresdunek Bedoñabeko eskolan ikusi ahal izango dituzte proposamen ezberdinak eta bertan edo webgune bitartez bozkatu ahal izango dute gustukoena irailaren 17tik 30era bitartean\nArrasateko Udalak aurrera pausoak ematen jarraitzen du herriko haur parkeak hobetu eta biziberritzeko apustuan.\nOraingoan San Andreseko Kurtze Txiki jolas parkea eraberritzeko arrasatearrei zuzenduriko parte hartze prozesua abiarazi du, espazio hori herritarren eta bereziki haurren behar eta nahietara egokitzeko, hain zuzen.\nHorretarako, aurrez, enpresa adituei zuzenduriko ideia lehiaketa burutu du. Lehiaketarako bi izan dira Udalak azpimarratu dituen irizpideak: dibertsitate funtzionala duten haurrentzat jolas egokituak izatea batetik eta Kurtzetxiki azpian dauden aparkaleku pribatuen egitura ez kaltetzeko, lurrean zulorik ez egitea, bestetik.\nGuztira 8 diseinu proposamen ezberdin jaso ditu eta proposamen horiek guztiak dagoeneko ikusgai daude Bedoñabeko eskolan. Orain, irailaren 17tik 30era bitartean, arrasatearrek eskolan bertan edo udal webgune bitartez bozkatu ahal izango dute gustukoen duten aukera.\nBehin epea amaituta, urriaren lehenengo astean, boto gehien jaso dituen diseinua izendatuko da irabazte eta hori bera izango da aurrera eramango den proposamena. Horrez gain, enpresa irabazleak 500€ko ordainsaria ere jasoko du.\nObren kontratazioa urria amaitu baino lehen egitea aurreikusi du Udalak eta guztira 68.000€ bideratuko ditu aipatu parkearen eraberritze lanetara.\nHerriko parkeen eraberritze eta egokitzapen lanei lotuta, aipagarriak dira Udalak azken hiru urteotan egindako lanak: Gorostizako parkearen estaltzea eta Munar, Zaldibar, Biteri edota Nao Santiagokoa berritzea, esate baterako. Horrez gain, urtea amaitu aurretik, Kurtze Txiki parkearen berritzearekin batera, Itxaropena parkea estaltzea ere aurreikusi du.\nHelburua da haurrei aisialdia eta jolas gune eta aukera berriak eskaintzea, herriko parkeak egungo behar eta garaietara egokitzeko.


Zer da Harlem Shake? | Hara! | Berria.eus\nLarunbata, 2019ko martxoak 23 - 11:42\nZer da Harlem Shake?\nMiami Heat NBAko saskibaloi taldeak ere grabatu du bere bideoa, azken asteetan sarean piztu den moda jarraituz. Milaka bideo eta milioika bisita jaso ditu fenomenoak, egun gutxitan, "con los terroristas" esaldipean.\n"Zer egiten dute zoro horiek dantzan?", galdetuko du batek baino gehiago. Harlem Shake fenomenoa marka guztiak ari da hausten azken asteetan Interneten. Jendeak grabaturiko bideoak dira, eta urtarrilaren amaieran hasi ziren famatzen, Filthy Frank bloggerrak berea egin zuenean, urtarrilaren 30ean. Horren eratorriak sortzen berehala hasi ziren, eta fenomenoak hartu duen azken formatoa Australiako bost gaztek eman zioten, The Sunny Coast Skate: The Harlem Shake v1 (TSCS original).\nBideo horiek gauza bat dute amankomnuean DJ Baauer & Jeo Art musika ekoizleen nahasketa bat erabiltzen dute, eta hor entzun daiteke Hector el Father reggaeton abeslari ohiaren esaldietako bat: "Con los terroristas". Bideo guztien hasieran lagun bat agertzen da dantzan, baina besteek ez diote jaramonik egiten. Une batean, ordea, erritmoa aldatu eta guztiak hasten dira dantzan, baita lehen pantailan agertzen ez ziren lagunak ere. Gehienetan erdi biluzik edo mozorrotuta agertzen dira pertsonaiak.\nBideoak ez du 50 segundo baino gehiago irauten, eta hain motza izanik azkar zabaldu da. Fenomenoaren lehen bederatzi egunetan 11.000 bertsio baino gehiago igo zituzten sarera, guztira 44 milioi bisita baino gehiagorekin; egunean 4.000 bertsio egin ziren. Bideoa egiten azkenekotako batzuk NBAko Miami Heat taldeko jokalariak izan dira, aldagelan. Boskote australiarraren bideoak soilik 18 milioi bisita jaso ditu hiru astetan. Hauxe da jatorrizko bideo hori:\nSELECT SQL_NO_CACHE id,kopurua FROM albis_ikusiak WHERE albis_id='2310' AND data='2019-03-23' LIMIT 1


Ibon Goikoetxea (GOT): "Europa iparraldean oso hedatua dagoen kirola da orientazioa, txiki-txikitatik hezkuntza sisteman barneratuta" - Cristina Enea Fundazioa\n2019/11/5 Elkarrizketak • Uliako Interpretazio Zentroa\nIbon Goikoetxea (GOT): "Europa iparraldean oso hedatua dagoen kirola da orientazioa, txiki-txikitatik hezkuntza sisteman barneratuta"\nDatorren azaroak 16an, Cristina Enea Fundazioak eta GOT-ek (Gipuzkoako Orientazio Taldea) orientazio kirola ezagutzera emateko ikastaroa antolatu dute Ulia Interpretazio Zentroan. Jarduera hau oso ezaguna da Europa iparraldeko herrialdeetan eta poliki-poliki gure artean sartzen ari da. Kirol hau ezagutzeko aukera ezin-hobea izango da.\nGOT-eko ordezkari Ibon Goikoetxearekin aritu gara solasean kirol hau aurkeztu eta azaroaren 16ko jarduera zertan datzan azal diezagun.\nZer da orientazio kirola?\nOrientazio kirola, mapa eta iparorratzaren laguntzarekin toki batetik bestera mugitzean datza. Horretarako mapan kontrol puntuak zein diren adierazten da eta haietatik igaro beharra dago. Lehia edo kirol moduan, edo jolas bezala egin daiteke.\nGurean kirol ezezaguna bada ere, Europa iparraldean oso hedatua dagoen kirola da, eta txiki-txikitatik hezkuntza sisteman barneratuta dagoen kirol bat da. Normalean oinez edo korrika egiten den kirola bada ere, bizikletan, eskiekin eta eta multi-abentura formatuan ere egin daiteke. Eta hasiera batean maila fisiko izugarria beharrezkoa dela uste bada ere, ez da horrela, lehenengo pentsatu eta ondoren korri (nahi bada) egin behar da kirol honetan, baina beti ere zure burua non dagoen argi duzularik.\nZer behar da praktikatzeko?\nOrientazio kirola egiteko ez da gauza haundirik behar, naturan ibiltzeko jantzi eta oinetako egokiak izan eta proba bakoitzean ezberdina izango den ezinbesteko mapa nahikoak dira. Oinarri horretatik abiatuta, norberaren orientatzen jakiteko dohainak, orientazio mapetako sinbolo eta koloreak egoki interpretatzen jakitea eta iparorratza erabiltzen jakitea, mendian edo hirian orientazio proba batean hobeto orientatzen laguntzeko baliabide gehigarriak lirateke.\nZe aukera daude Gipuzkoan kirol hau praktikatzeko?\nZorionez, Gipuzkoan pixkanaka pixkanaka orientazio kirola praktikatzeko aukerak dezente ugaritu dira azken urteotan. Batetik Gipuzkoako Orientazio Liga (GOL) herrikoia dago, 2020. urtean V. ligaxkari ekingo zaio, eta urtean zehar Gipuzkoako lurraldean zehar ospatzen diren 6 probek osatzen dute. Proba hauetan, 3 orientazio ibilbide izaten dira, horia, umeekin egiteko pentsatutakoak, laranja, orientazio kirolean trebatu nahi duenarentzat, eta gorria, orientazio kirola egiten duenarentzat.\nHorretaz gain, Gipuzkoako lurraldean barrena orientazio ibilbide iraunkorrak egin dira, eta horrela Zegaman, Listorretan (Errenterian), Santa Barbaran (Urretxun), Iturraranen (Aian) edo Ulian (Donostian) norberak nahi duenean eta nahi duen moduan orientazio kirola praktika dezake. Ulian adibidez, zailtasun ezberdineko orientazio ibilbideak daude eta mapak Ulia Interpretazio Zentroan daude eskuragarri (eta laster Cristina Enea Fundazioaren webgunean ere).\nBestalde, Gipuzkoako ikastetxe, elkarte edo norbanakoentzako ere, bere kasa, orientazio proba bat antolatu nahiko balu, hainbat mapa txiki eskuragarri daude nahi duenarentzat GOT -eko web orrian. Orientazio Tx-O-koak deiturikoak: gotorientazioa.org/tx-o-koak/.\nAzaroaren 16an Ulian antolatu duzue jarduera bat. Zertan datza eta nori egongo da zuzenduta?\nOrientazio kirola ezagutu duten askok, kirol honen ezagutzan sakontzeko ikastaroengatik sarritan galdetzen dute. Beste batzuk, ez dira animatzen parte hartzera ez dutelako inoiz orientazio proba batean parte hartu. Horiei zuzendutako oinarrizko ikastaro teoriko-praktiko bat izango da. Orientazio kirola egiteko ez da maila fisiko izugarririk behar, ezta orientazio dohain berezirik ere. Hortaz, kirol ezezagun hau ezagutu nahi duenak ikastaro trinko polit bat izango du datorren azaroak 16an (jarduera euskaraz izango da, izen-emateak hemen), eta horretarako Uliako inguruak paregabeak dira gainera!\nGoizean pare bat orduz, ikastaro teoriko bat izango da Ulia Interpretazio Zentroan. Orientazio mapa baten ezaugarriak zein diren azaldu, koloreak, sinboloak etab.... Orientazio probetako arauak eta oinarriak ezagutu, eta iparorratzaren oinarri teorikoak aurkeztuko dira. Goiza amaitzeko ariketa praktiko txiki bat egingo da. Ondoren arratsaldean, orientazio ibilbide ezberdinak egingo dira, norberak nola moldatzen den ikus dezan.\nKrion, ingurumena errespetatzen duen belaunaldi berriko materiala


Etxerat Elkartea: “Koronabirusak sortutako larrialdiaren baitan ekimen eta elkarretaratzeak bertan behera geratu dira” – Usurbil Eginez\nEtxerat Elkartea: “Koronabirusak sortutako larrialdiaren baitan ekimen eta elkarretaratzeak bertan behera geratu dira”\nEtxerat Elkarteak Koronabirusak sortutako egoeraren larritasuna kontuan izanda, datozen bi asteetarako antolatuak zituzten ekimen eta elkarretaratzeak bertan behera utzi dituela jakinarazi du.\nEtxerat Elkartea: “Koronabirusak sortutako egoeraren larritasuna kontuan izanda, gure senide presoak inoiz baino gertuago ditugu eta presoen senide eta gertukoei laguntza eskaintzen jarraituko dugu. Dena dela, osasun agintarien gomendioei jarraituz, datorren igandean, hilak 15, Algortan ospatzeko genuen dispertsioaren biktima den Antonia Fernandezen omenezko ekitaldia eta egunotan aurreikusten genituen gainontzeko elkarretaratzeak eta ekimen publikoak bertan behera uzten ditugu, beste abisu bat eman arte. Bide batez, arrazoi berdinagatik, Lasterbidean egitasmoaren arduradunek datorren larunbatean, hilak 14, Kanpezun egitekoa ziren aurkezpen ekitaldia atzeratzea erabaki dute”.\nAndaluziarako autobusa eta hainbat espetxetarako furgoneten zerbitzua bertan behera\nEra berean, Etxeratek jakinarazi du astebururo euskal preso politikoen senide eta gertukoak Andaluziara trasladatzen dituen autobusaren zerbitzua bertan behera geratu dela. Mirentxin Gidariak-eko bolondresekin espaniar Estatuko hainbat espetxeetara joaten diren furgonetak ere ez dira asteburu honetan errepideetan izango: “Elkarretaratze eta gainontzeko ekimen publikoak bertan behera utzi genituen bezala, ardura osoz, oraingoan, senidei eskaintzen dizkiegun garraio zerbitzua eteta erabaki dugu, osasun agintarien gomendioei jarraituz. Berriro diogu, gure senide presoak inoiz baino gertuago ditugula eta presoen senide eta gertukoei laguntza eskaintzen jarraituko dugula”.\nAurrekoa Aurreko sarrera: Alarma egoera arautzen duen errege dekretua indarrean jarri da estatu osoan\nHurrengoa Hurrengo sarrera: Herritarren Babes Sarea martxan jarri dute hainbat herritar boluntariok, Hurbilagok eta udalak elkarlanean


"Sanferminak kaos kontrolatu bat dira” - Sakana - Guaixe.eus\n"Sanferminak kaos kontrolatu bat dira”\nMaider Betelu Ganboa 2019-07-12 08:30\nSakanako DYAk makina bat urte daramatza sanferminetan ezin eskertu daitekeen lan boluntarioa egiten. Gonzalo Montoya Serrano altsasuarra da horietako bat; Osasun-Larrialdi Teknikaria da, eta DYAko boluntario sakandarrek egunotan egiten duten lanaz aritu zaigu.\n1.Noiz egin zinen DYAko boluntario?\nAurten 24 urte egingo ditut boluntariotzan; hasieran Gurutze Gorriko boluntario nintzen, eta duela 17-18 urte DYAko boluntarioa naiz.\n2.Sanferminetarako larrialdiak nola antolatzen dira?\nSanferminetakoa larrialdietarako gailu berezia da. Festak hasi baino 3 hilabete lehenago hasten da prestatzen. Hainbat koordinatzaile biltzen dira horretarako, eta aurten niri ere egokitu zait bertan egotea. Guztia planifikatzen da: sareko zerbitzuak, 112 larrialdi zerbitzua, babesgailu bereziak –txupinazoa, su artifizialak, zezensuzkoa, haurren-guneak…–. Babesgailu berezietako kasuetan, txandaka egiten dugu lan. Aurten, esaterako, egun bikoitietan Gurutze Gorrikoak aritzen dira; eta egun bakoitietan gu, DYAkoak.\n3.Entzierroetan ere aritzen zarete?\nBai, entzierroak Gurutze Gorrikoekin batera egiten ditugu. DYAk udaletxe atzealdean, Santiago plazan, postua jartzen du, beste bat Bajada Javier kalean eta errefortzua. Postuez gain, anbulantziak daude. Santo Domingon oinarrizko bizi-euskarriko anbulantzia eta bizi-euskarri aurreratutako anbulantzia edo “uvi-movil” ditugu, Santiago plazan bizi-euskarri aurreratutako anbulantzia eta Bajada Javier kalean oinarrizko anbulantzia eta aurreratutakoa. Horretaz gain, entzierroko itxituran dauden boluntarioak daude, egunero DYAko 35 boluntario inguru.\n4.Sanferminetako larrialdi guztia koordinatzea zaila izan beharko da…\nAurreko egunean gure artean aipatzen genuen: hau estresa da, baina koordinatutako estresa; kaosa da, baina kaos kontrolatua. Txupinazoak eztanda egitearekin batera lanean hasten gara, zurrunbiloan sartu eta guztia ateratzen da; gutxi gorabehera urteroko kontu berbera da.\n5.Sakana DYAko zenbat boluntario zaudete lanean?\nSanferminetara sei kide gatoz: Marta Barquilla Barroso, Jose Antonio Barquilla Pulido, Alfredo Zelaia Goikoetxea, Santi Saldaña, Juan Jose Calvo de la Fuente eta ni. Gure ohiko lanek uzten dizkiguten tarteetan etortzen gara: Martak DYAn lan egiten du, berez; Alfredok eta biok anbulantzia enpresa batean egiten dugu lan, eta gure egun libreetan gatoz; Jose Antonio jubilatua da eta denbora asko du; Juanjo entzierroetara dator eta gero bere tailerra zabaltzera doa… bakoitzak ahal duena ematen du.\n6.Urtero larrialdi berberak artatzen dituzue? Erorketak, zauriak, koma-etilikoak…\nKuriositatez, gutxien artatzen ditugunak koma-etilikoak dira, beste asistentziekin alderatuta: erasoak, erorketak, zauriak, traumatismoak, ebakiak… Mito faltsua da: Sanferminak, festa, alkohola, gaua… Sanferminak hori baino askoz ere gehiago dira. Goizetik entzierrora ateratzen da, erraldoiak, vermoutha… Navarreriako iturria kendu zutenean, politraumatismoen asistentziak nabarmen egin zuten behera; jaitsiera nabaritu zen. Hau antzinako Oestea dela saltzen dute; edozein etorri eta nahi duena egin dezakeela, eta hori ez da horrela. Oraindik pedagogia lan handia dago egiteko, tour-operadoreek bereziki. Honek guztiak bere arauak ditu, bere segurtasuna; eta nahiz eta ez iruditu, Iruñea oso hiri segurua da sanferminetan. Polizia ugarik egiten dute lan: udaltzainek, foruzainek, guardia civilak, polizia nazionalak… Horretaz gain, Frantziako Poliziak hainbat urte daramatza zaintza-lanak egiten; aurten Italiako polizia etorri da; eta Amerikako Enbaxadak ere poliziak bidali ditu. Herrialdeen artean egiten diren akordioak dira, hangoak estatura etortzeko eta estatukoak bertara joateko, bertako hiritar asko daudelako. Eta aurten Polizia Nazionalaren zaldi-unitatea ekarri dute, Media Lunan eta hainbat tokitan zaintza-lanak egitera. Segurtasun handia dago.\n7.Eraso sexisten aurrean aldaketa nabari da?\nZalantzarik gabe. Nafarroako gizartea kontzientziatuago dago; edozein motako eraso sexisten aurrean batasuna dago. Espero dezagun eraso hauek desagertu eta halakorik gehiago ez gertatzea. Sanferminak guztien festak dira, guztiok errespetatu beharrekoak.\n8. Nola doaz aurtengo sanferminak?\nAurreko urteetakoen antzera. Txupinazoan bereziki beroak eragindako intzidentziak atenditu behar izan genituen: lipotimiak, bero-kolpeak, konorte-galerak… Intzidentzia gehienak, kopuruz, gauez gertatzen direla esango nuke: ebakiak, kolpeak, bihurrituak… Drogen kasuan ez dago aparteko aldaketarik. Ohiko droga kasuak dira iristen zaizkigunak: diseinu-drogak, kokaina, speeda, LSD… burundanga eta heroinarik, sanferminetan behintzat, ez zaigu iritsi.\nSanferminetan alerta-segurtasun 4 mailan gaudenez, trebakuntza berezia egin dugu biktima askotariko gertakarietan egin beharreko odol hemorragia-kontrolean. Gehiegizko odolusteak nola kontrolatu. Eta kit bereziak erosi ditugu, entzierroetara eramaten ditugunak: tornikete berezi eta espezifikoak, taktikoak deritzonak; agente demostatikoak, zaurira botatzen den botika, odolusteak berehala gelditzeko; bendatze-israeldarrak deritzonak, odoluste bereziak kontrolatzeko… eta, bestetik, sexu erasoak artatzean zein pausu jarraitu behar ditugun trebatzeko formazioa jaso dugu, psikologoen eskutik.\n9.Urte luze hauetan denetariko pasadizoak gertatuko zitzaizkizuen…\nDenetatik! Txisparekin, alai datozenekin barre asko egiten dugu, umorez etortzen baitira. Egoera barregarriak egoten dira ere, eta tarteka errespetu falta duen jendea. Denetarik dago, varieté hutsa da hau. Baina, oro har, jendea ongi portatzen da. Momentuz ez dugu erasorik jasan. Dena den, hau ekiditeko, Alde Zaharrean intzidentziaren bat dagoenean segurtasun indarrak dira zauritutakoa bertatik atera eta gure postuetara ekartzen dutenak. Udaltzainen eta foruzainen babes handia dugu. Larrialdia jaso, eurei abisua eman, gurekin datoz eta babesten gaituzte. Lan handia egiten dute. Bestalde, duela urte batzuk txupinazoan botilakada jaso zuen mutil madrildarra artatzea tokatu zitzaigun. Oraindik oilo-ipurdia jartzen zait. Izugarri ukitu gintuen.\n10.Sanferminez gozatzeko aukerarik baduzue?\nBai, lana eta aisialdia tartekatu behar dira; bestela jasanezina litzateke. Uniformez jantzitako ordu asko dira gureak, baina tartea egiten dugu festaz gozatzeko. DYA Nafarroaz gain, beste probintzietako kideak datoz: DYA Extremadura, Valentzia, Alacante, Gipuzkoa… tarteka eguna hartu eta eurekin ateratzen gara, parrandatxoa egin… eta hurrengo egunean gerrara buelta (kar-kar).\n11. Zein mezu emango zenieke herritarrei?\nEtor daitezela festara, ongi pasa dezatela, baina errespetatu dezatela. Guztien festa da, guztiok askatasunean ospatu beharrekoa. Eta jakin dezatela edozein arazo badute 112 larrialdietara deitu dezaketela, edo sanferminetan Diputazioan jartzen ditugun postuetan han gaudela, ohiko arazoak artatzen: erorketak, kolpeak, ebakiak… hor gaude eta hor jarraituko dugu.


HIZKUNTZ PROIEKTUA |\nZERGATIK IKASI IBAIALDE IKASTOLAN?\nKALITATE PROIEKTUA (KEI)\nIDAZKARITZA eta ZUZENDARITZA\nFAMILIAN – BISITAREN\nBistakoa da Europan bizi eta gizarteratzeko beharrezkoa dela Nafarroako bi hizkuntza ofizialez gain, beste hizkuntza europear batzuk ikastea. Hau eleaniztasun proiektu baten bidez lortu eta bideratzen dugu, haur hezkuntzatik, proiektu finko baten bidez atzerriko hizkuntza (Ingelera) ikaskuntza bultzatuz eta datozen hezkuntza etapa desberdinetan jarraipena emanez. Hizkuntzen ezagutzak, ateak zabalduko dizkigu gizarte, arlo akademiko eta lan arloan.\nGainera mundu guztian planteatzen da inguru elebiduna duten herrialdeetan, herrialdeko beste bi hizkuntza ikastea, normalean, ingelera eta sarriki, frantsesa.\nHorregatik, ikastolan Nafarroako 2 hizkuntza ofizialekin batera, ingelera ikasten dute eta frantsesarekin familiarizatzeko aukera izaten dute.\nELEANITZ proiektua da erabiltzen duguna, euskarazko “eleaniztasun “ hitzetik datorrena, eleaniztasuna esan nahi duena.\nOso arrakastatsua den proiektua bat da, bai ikasleen motibazioan, bai jasotzen diren emaitza akademikoetan ere, Nafarroako ikaskuntza mailaren batazbestekoa gaindituz.\nGainera, proiektu hau, Erresuma Batuaz kanpoko material saritu bakarra izan da, President´s award 2006 sariarekin. Ondoren, “premio europeo a la calidad” saria ere irabazi zuen.\nBurutu diren ikerketa guztiak erakusten dute hizkuntzak jakitea aberasgarria dela. Hezkuntza elebiduna jasotzen duten haurrek, elebakarra jasotzen dutenekin konparatuta, hizkuntzetan erreztasun handiagoak eta emaitza akademiko hobeak dituztela.\n-President´s award 2006 saria\n-Kalitatezko europear saria\n-2016-ko ELTons sarien finalista ( English language teaching innovation awards) British Councille-k antolatua.\nEuskarada oinarrizko hizkuntza. Ingelesa eta gaztelania ikasgaiak izan ezik beste ikasgai guztiak euskaraz ematen dira. Ikastolen hizkuntza ereduak euskeararen ezagutza ziurtatzen du gaitasun guztietan: hitz egin, entzun, irakurri eta idatzi.\nBi hizkuntza ezagutzeak hirugarren hizkuntza bat ikasten laguntzen du. Zuen seme-alabek elebitasunetik eleaniztazurena igarotzeko aukera izango dute. Lasai asko esan dezakegu gure ikasleak eleanitzak direla hiru hizkuntzetan.\nIkastolako lehen hizkuntza euskara izan arren, jakitun gara eremu honetako lehen hizkuntza ofiziala eta ikastolako ikasle gehienen ama hizkuntza gaztelera dela. Horregatik gaztelaniak garrantzia handia dauka gure hezkuntza proiektuan. Lehen hezkuntzako lehen urtetik hasten gara gaztelania lantzen. Gure ikasleek hezkuntza elebakarrean bezain maila ona lortzen dute hizkuntza honetan, baina kontuan hartuz beste bi hizkuntza ere badakizkitela.\nAdin goiztiarreko ingeleran aitzindari eta Erresuma batutik kanpo saritua izan den proiektua:\n3 urterekin ELEANITZ proiektua lantzen hasten gara. Helburua hizkuntza kontestu natural batean ikastea da, hizkuntza bera ikaskuntza tresna moduan erabiliz.( Hizkuntza bat erabiliz ikasten da)\nParte harttzea eta hizkuntzaren erabilera sustatzeko espazio komunikatibo desberdinak eskeintzen dizkiegu.\nEgunerokotasunera egokituak dauden abestiak, antzerkiak, ipuinak…lantzen ditugu.\nELEANITZ proiektuan dauden Ikasleek, emaitza oso onak lortzen dituzte, kanpo ebaluaketak eta hezkuntza esparruan egindako ikerketek honela egiaztatzen dute\nTailer honen helburu nagusia hizkuntzaren eta Frantses kulturaren hezagutza da,DBHra iristean hizkuntza ezezaguna ez dedin izan.\nBatez ere ulermen eta hizkuntz adierazpena lantzen da, frantzesezko ohiko abesti baten bidez eta ikasitakoa antzerkietan antzeztuz.\nLehen hezkuntzako 4. mailatik 6. mailara hautazko moduan eskeintzen dugu astean ordu batez.


Apelazio aurpezkena Broward County-ko auzitegian\nBroward County Auzitegian izandako Audientzia Frogagarria\nPablo Ibarren audientzia frogaldi buruzko dokumentazioa 2009ko martxoak 16tik 19ra\n> 2012-ko otsailaren 12-an, Broward konderriko Zirkuituko epailea den Jeffrey R. Levinson-ek Ibar-ek aurkeztutako Zigor-ondoko Berraztertze Mozioa ukatzen du. Aldez aurretik, 2008-ko abenduak 15-ean Epaileak Pablo Ibarren kasuari buruzko agindu bat igorri zuen.Agindu honek, (hona hemen itzulpena), epaileak Pablo Ibarren defentsak aurkeztutako Zigor-ondoko Berraztertze Mozioaren aurretiazko erabakia barne hartzen zuen. Zigor-ondoko Berraztertze Mozioan, Pablo Ibarren defentsak zenbait froga aurkeztu zituen.\nOndoko froga hauek 2009ko martxoak 16-tik 19-ra bitartean egin zen Audientzia frogagarrian aztertuak izan zitezen onartuak izan ziren:\n– Aurpegi-azterketan nazioarteko ospea duen Manchesterko Unibertsitateko (Erresuma Batua)Raymond Evans adituaren zinpeko-aitortza.\n– Kayo Morgan ofiziozko abokatuaren zinpeko-aitortza. Pablo Ibar heriotza-zigorrera kondenatua izan zen epaiketan aritu zen. Pablo Ibar egoki defendatzeko gai ez dela onartzen du adierazpen honetan.\n– Anthony Falsetti Floridako Unibertsitateko auzitegi-antropologia irakaslearen zinpeko-aitortza. Pablo Ibarren ofiziozko defentsak ez zion bere iritzia eskatu epaiketa garaian.\n– DNA analisi txostena: txosten honetan argi azaltzen da hiltzailearen elastikoaren DNAk ez duela Pablo Ibarrenarekin bat egiten, ezta biktimen DNArekin. Pablo Ibarren aurkako kargu froga nagusia izan zen bideoan, argi ikusten da nola hiltzaileetariko batek aurpegia estaltzearren buruan daraman elastikoa kendu, izerdia garbitu eta lurrera botatzen duen. Memento horretatik hartutako fotograma bat, ukitua izan dena gainera, Pablo Ibarren aurkako kargu froga nagusiena da.\n– Miramargo Polizia Sailak egindako txostena, erasotzaileak hilketaren eskenatokira eraman zituen gidariari buruzko informazio berriaren gainean. Froga hau ez zen defentsaren esku jarri Pablo heriotza zigorrera kondenantua izan zen epaiketan.\n– Argazki lausoaren bestelako interpretazioak badirela azaltzen duten pistak erabili zituen Poliziak, bainan ez ziren Pablo Ibarren defentsaren esku utzi.\nOndoko froga hauek 2009ko martxoak 16-tik 19-ra bitartean egin zen Audientzia frogagarrian aztertuak izan zitezen EZ ziren onartuak izan:\n– Robert Stotler ikertzaile pribatuaren zinpeko-aitortza. Defentsak eskatuta, Pablo Ibar heriotza-zigorrera kondenatua izan zen epaiketan lan egin zuen bainan inoiz ez zen deklaratzera deitua izan.\n– Clifford Mugnier ingeniariaren zinpeko-aitortza. Defentsak kontratatu zuen Pablo Ibar heriotza-zigorrera kondenatua izan zen epaiketan. Ofiziozko abokatuari emandako txosten batean,Pablo Ibar hilketa burutu zuen pertsona baino 5 zentimetro altuagoa dela zehaztu zuen. Pablo Ibarren kontrako kargu-froga nagusiena hiltzailearen argazkia da.\n– Stephen Kiraly “Riley, Kiraly Investigations” ikerketa-bulegoko zuzendariaren zinpeko-aitortza. Estatu Batuetako eta mundu osoko enpresetako abokatuen kasuak ikertzen eta prestatzen laguntzen du bulego honek. Pablo Ibarren oraingo abokatuak hala eskatuta, Pablo Ibar heriotza-zigorrera kondenatua izan zen moduko kasuetan behar bezalako ikerketak nola eraman behar diren azaltzen du. Era berean, egindako ikerketa gaur egun argitzen ahal dezaketen hautatze-lanen jarraipena egiten du.\n– Ronald Fisher Floridako Nazioarteko Unibertsitateko psikologia irakaslearen zinpeko-aitortza. Unibertsitate horretan Lege Psikologikoa Programaren koordinatzailea den irakasle hau Pablo Ibarren gaurko abokatuak kontaktatu du identifikazio prozeduran izandako gertakariak azter ditzan, hilketen goizean, biktimaren etxetik atera zen pertsona Pablo Ibar zela adierazi zuen Gary Fox lekukoaren identifikazioaren fidagarritasuna neurtzeko, eta Ronald Fisher bera edota antzeko esperientzia duen beste batek abokatua laguntzerik ba ote zuen Foyrek egindako identifikazioren inguruko gaiak auzian argitzen.


Babes sozial eredu anitzak Euskal Herrian | Gaindegia\n2020-04-24·an argitaratua , 2020-05-13·an eguneratua\n2017 urtean Euskal Herriak babes sozialera BPGren %24,5a bideratu du. BPGrekiko proportzioan gizarte babeseko gastu-maila handiena 2013 urtean izan zen, harrez geroztik gastu-maila gutxitu egin da. Milurteko hasieratik babes sozialeko gastua ez da inoiz kopuru gordinetan gutxitu, baina azken urteotan BPGk hazkunde handiagoa izan duenez proportzioan apaldu egin da.\nEuskal Herriko gizarte babes-maila egun Portugalen parekoa da (%24,6) eta urrun da Europar Batasunean (%28,2), Danimarkan (%32,2), Finlandian (%30,6), Alemanian (%29,7) edota Italian (%29,1) bideratzen den gastu-mailatik. Hala diote datuek Gizarte-Babeserako Estatistika Integratuen Europako Sisteman (GBEIES) oinarrituz gero.\nEuroparekiko alderaketan Euskal Herriko bataz bestekoa aipatu arren, aldea nabarmena da Bidasoa ibaiaren bi aldeen artean, behintzat. Euskal Herriko hiru administrazioen artean (Trebiñu eta Turtzioz Villaverde alde batera) babes sozialerako gastua aise indartsuagoa da Ipar Euskal Herrian (%34,1) Hego Euskal Herrian (%24,1) baino, iparraldean Frantziako gastu-maila bera dela aintzat hartuz bederen. Hiru administrazioen artean, Nafarroa Garaiak du babes sozialeko gastu-maila apalena (%21,0), Nafarroako Estatistika Institutuko azken datuen arabera (2015).\nEuskal herritarrek estatu mailako administrazioen, autonomia-erkidegoen, aldundien, lurralde elkargo eta udaletxeen zein hauen menpeko agentzia sare konplexu baten bitartez erakunde publikoen gizarte-babesa jasotzen dute. Eskala desberdinetan eragiten duten sistemak dira eta, lurralde batetik bestera, sarritan eredu desberdinak dira. COVID-19ak sorrarazitako osasun larrialdiaren osteko agertokiak gizarte-babeseko sistemak tentsioan jarriko ditu, eta sistema bakoitzaren indarguneak eta ahulguneak behatuz, bada zer ikasi euskal lurraldeen arteko lankidetza bidez.


SKAIJAI - Aurkezpena\n“...eta erretxinekin, injekzio-zesta eta pilotekin, frontoi modularrekin, sustapen-gertakizunekin eta abarrekin esperimentatu”\nNork esango zidan duela 28 urte meccanoaren piezak eta zerrenda amerikarra baliatuta nire lehen zesta egin nuenean aurrera doan ibilbide zoragarri honen hasiera zela hura. Hura genuen liluratzen gintuen kirol hartara jolasteko modu bakarra; Amerikako auzo tipiko batetako bazter eta txokoetan ezerezetik ateratzen genituen frontoietan, golfeko pilota bat hartu eta haren aurka pilota behin eta berriro jaurtitzea.\n13 urterekin, meccano zesta hura utzi eta biltzeko zumitz urdinekin egin nuen beste zesta bat. Gero, zuntz eta erretxinekin, injekzio-zesta eta pilotekin, frontoi modularrekin, sustapen-gertakizunekin eta abarrekin jarraitu nuen, beti ere zesta puntan sartzeko eta praktikatzeko orduan edonork izan ditzakeen arazo handiei konponbidea aurkitze aldera.\nHerri guztiek ez dituzte Markinakoak bezalako instalazio hobezinak, zesta-jokalariak, pilota-jokalariak eta pilotariak. Oasia basamortuaren erdian. Oasia sortu dut lekurik lehorrenetara haren zatitxo bat eramateko. Guk 12 urterekin genituen arazoei irtenbidea ematea eta besteei pilotaz gozatzen laguntzea espero dut.\nPilotari profesional ohia eta SKAIJAIren gerentea\nSKAIJAI baita ere Sare Sozialetan\nCopyright 2011 © Skaijai S.L.U. eskubide guztiak erreserbatuta daude\nCioka Creativa-k garatutako webgunea


Mundakako Udala - Mundakako udal liburutegiak J.M Etxeitaren heriotzaren urteurrena ospatuko dau\nMundakako udal liburutegiak J.M Etxeitaren heriotzaren urteurrena ospatuko dau\nMundakak Jose Manuel Etxeita (Mundaka 1842-1915) herriko idazlea omenduko dau, aurton bere heriotzaren urteurrena ospatzen delako. Udal Liburutegiak bere izena darama eta ekintza ugari antolatu dauz ekaina eta abuztua bitartean.\nJose Manuel Etxeita eta Luzarraga Mundakan jaio zan 1842.urtean. Gaztetatik ibili zen itsasoan txo legez, gerora Bilbon nautika ikasteko. Pilotu-titulua eskuratuta, mundu zabaleko itsasoetan ibili zen hainbat urtez. Manilan: “Larrinaga y Compania” etxekoekin jardun zuen lanean, geroago Mundakara itzultzea erabaki zuen betiko.\nItsas astronomiaz jardun zuen; musikari ekingo eutson eta euskarari arreta eta lana handia eskeini eutson. Mundakan azken urteetarako eraikiarazi zuen etxean emango zituen ezagutzera euskal munduari oparitu zizkion lanik baliotsuenak. Domingo Aguirreren ildoak jarraitu ebazan, horrela agertzen da bere Josecho (1909) eta Jayoterri maittia (1910) lanetan. Hauek, kostunbrista arauak jarraitzen dauz foiletoi eta abentura eleberrien elementuak gehituz.\nIdazle mundakarri omenaldia eskeintzeko Udal Liburutegiak artistaren gaineko erakusketa bat antolatu dau, datorren egueztenean, ekainaren 10ean. Mundakako Alkateak, Aitor Egurrolak inauguratuko dau esposizinoa 18:45etan. Jarraian, Edorta Jimenez idazle mundakarrak hitzaldia emongo dau: "Etxeitaren negua Irlandan". Uztailaren 10ean, hitzaldi ezberdinak izango dira Euskaltzaindiaren eskutik: sarrera-diskurtsoa Mundakako Alkateak, Aitor Egurrolak egingo dau (19:00h.); ondoren, Jon Kortazarrek, Euskaltzain urgazle eta idazleak, "Josetxo eta Etxeitaren biografia" hitzaldia eskeiniko dau 19:10etan, eta Antzuolako idazle eta Euskaltzaina den Ana Toledo "Ardibasotik Ardibasorako joan-etorria"ren gainean arituko da 19:40etan; amaiera-diskurtsoa Andres Urrutiak, Euskaltzainburuak emango dau.\nEtxeitaren heriotzaren urteurrena ospatzeko ekitaldiek abuztuaren 10ean izango dabe jarraipena, egun honetan Udal Liburutegiko erakusketari amaiera eman eta idazleari omenaldia eskeiniko jako.


Kazakhstango poni - Wikipedia, entziklopedia askea.\nKazakhstango ponia, Kazakheraz Қазақ жылқысы, Kazakhstango bertako zaldi arraza zahar bat da. Bere tamaina zein ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen da.\nKazakhstango zaldia Estepetako zaldi basatien ondorengo zuzena dela uste da.\nEmakume Kazakhstandar poni baten zaldun\nKazashtango zaldia Asiako estepetako zaldi basatien ondorengo zuzena da. Zaldi txiki hau bazegoen bere jatorizko herrialdeko estepetan behintzat V. mendetik. Handik arraza beste hainbat zaldi arrazen odolo ekarpena izan du. Arabiar zaldiena, Karabair , Akhal-Teke zein mongoliar zaldiarena. XX. mendetik aurrera odol garbiko zaldi ingelesa, Orloveko zaldia zein Dongo zaldia erabiliak izan dira arraza hobetzeko.\nMultimedia: Kazakh horse\nKazakhstango bertako zaldi arrazak


Gipuzkoako dantza gogoangarrien kondaira\nITZAURREA EDO PROLOGOA\nEUSKALDUN ANZIÑA ANZIÑAKO\nIZ NEURTU EDO BERSOAK\nGIPUZKOA TXIT LEÑARGITI ETA GUZIZ LEIAL ILLEZKORRA\nGIPUZKUATARREN KONDAIRA ERROMATARREN DENBORAN\nIturria: Gipuzkoako dantza gogoangarrien kondaira edo historia, Juan Inazio Iztueta (Mari Jose Ezeizabarrenaren edizioa). Euskal Editoreen Elkartea, 1990\nEGITEN DIONA D. JUAN INAZIO IZTUETAK\nAPEZ D. JUAN JOSE MOGELI,\nAita beakurtsu fraile Santa Teresakoak\nPlauto euskaldunaren izenarekin izkidatu duen\nobratxoaren ganean, zeña argitaratu duen Mogel berak.\nBEAR DAN ESKUBIDEAREKIN\nInazio Ramon Barojaren moldiztegian,\n1829 garren urtean\nOn Juan Jose Mogel-eneko jauna.\nNere nagusi ta jabea: irakurri det oarrez ta artezaz Plauto eskaldunaren izenarekin, eta Mr. Leclusek Baiona Franziakoan moldizki erazo zuen euskaldun izkuntzarekiko obraren esamesanagaz bedorrek azaldu duen librutxoa.\nGuziz asko ta txit begirakizun andikoak dira egin nitzakean oarkerak, ala Plautoren amar itz neurtuetan ikusten ditudan josiaskatuen aldean, nola euskarazko obraren esamesana bedorrek deitzen duenaren gañean, baña lagatzen diodalarik egiteko oni gizon jakintsunen iritzira egin dezaten esan dan nekeaz bear dan onesbedatzea, eta Mr. Lecluseri legezko eskubidea adiarretu dedin, aita fraile Bartolome Santa Teresako beakurtsuarekin ongien derizkion moduan, mugartuko naiz eskudatzera ukitzen zaidan zatian, ikusteragiten diodalarik bedorri, txit pisu gutxi edo batere ez duela izan bear euskaldun jakintsunen begietan, aita fraileak Mr. Leclusen obrari egiten dion erizmateak.\nTxit gaitz anditzat artu du fraile Bartolome jaunak Leclusen euskarazko obrari nik egin diodan andigotzea eta agertaratzen du begirunezkoak ez diraden itzakin izendatzen badu ere Astarloa jakintsunaren modera egokidea, zeña begirakizun guztiaz bear zuen irudikatu doaiñ eder onetan. Egia da errazago dana asko: ere ala onetan nola gañerako eginbide prestuetan mirestea, ezen ez irudikatzea. Mr. Leclusen obra andigotzeaz ez det egin besterik ez bada Gipuzkoar egiazkoa naizan aldetik biotzari dirakiona mingañaz jalkitzea, ikustearekin atzerritar argidore bortiz darraikari bat aiñ gogotsu ekiñik nekeaz ere oroitu bage ari dala, zeña iritsi dan zañik meenetarañokoak ezagutzera bere oarkera ta zentzu garbiko argitasuna beste laguntza bagetanik, beragati egiten dala mundu izkerazkoa miresteko diña, eta euskaldun bere erria ta erriko izkuntza maite dituzten guzien onesbedagarri.\nBereala igarotzen da aita karmentarra nik 1824garren urtean Guipuzcoaco dantza gogoangarrien condaira edo historia, beren soñu zar ta itz neurtu edo versoen izenarekin argitaratu nuen obrari txirola jotzera, eta itztxo bat bakarra ere dauzkanetatik esan bage, egiten dalarik goz-itztun, gozo bage badarauskio onela «Erakidatzen naiz ni (esan bear zuek zertan) Iztueta jaunari menturaz gaintemango diozkala bere obra dantza... joku...-etakoagatik ezarpe beakurtsuak arako jende dantzari, ipintzirudi, eta ergel buruzpide berezkatura jaiera duen ark, eta ez du egilleak bere obragatik zer uste izan beakurtza geiago Euskal erri donedati oneskiagandik. Galde zaiezu beraren erritarrai esan dan obra dantzetakoaz agerriak eraztu duen ustegoa, eta ekusiko dezu engañatu ez naizana nere zentzuan».\nZenbat eta nola engañatzen dan bada aita beakurtsua! Ezagun da beraren mesedea dana arako aizebelatskiro itz egin oi duten aietakoa, ezkillak enzun jakin bage nun, eta nere obraren berririk geiago ez duela ez bada izena bakar bakarrik debede edo fallo gogorrak bota dizkidana. Irakurri izan balitu oarrez ta artezaz Unzeta beakurgarriaren eta apez Elorza jaunaren ontzate edo aprobazioak, ikusiko zuen argiroki nolako begiruneaz etartua izan dan nere obra, non eta aita karmentarrak ukatu nai ez dien bi osansi oek nere obra doaingoakin ontzat eman duten Gipuzkoatar argidotar biai. Eta, zer esango du aita Bartolomek jakiten duenean Probinzia Gipuzkoako leñargitiak eta bere Ekautuak gallaldiatu nautela, lenengoak bere guziakiko Batzarre Bergarakoan erabakitzen zuela biral zekidala, igorri zitzairan bezela, esker-onezko itzkida bat nere obrari egin zion onesbedatzearen oroitgarri, eta bigarrenak agintzen duelarik, Unzeta jaunak bere ontzatetzean oartarazitzen duen bezala, Gipuzkoako orubean diraden erri guzietako gordeleku bakoitzean ifiñi derilla obra beraren araude edo ejenplar bat asaba maitagarriak erakutsi zizkiguten oitura gogoangarrien oroitzapenerako? Donedatitzat eta oneskitzat dauzka edo ez fraile Bartolomek Gipuzkoar leñargiti au eta bere Ekautua? Nor atzematen du orain bete betean aita Karmentarrak irugarrengo kantaren bukaeran ezarten duen Iriarteren ipuñetako itz neurtuak?\nGorde beza bere erregalotzat\nDebede au Aslea batek\nJakintsunak ezbadauka ontzat\nBarbullariak olagaratzea obe ez dek.\nNere obraren ontzatetzalle Probintzia Gipukoakoa, bere Ekautua, eta aita Bartolome Santa Teresakoaren artean, nor da jakintsuna, eta zein barbulloa? Nik esan degiokedana da Mogel jaunari atsegin andietan arkitzen naizala aita karmentarrak olagaratu ez nauelako.\nNere jakinduriaren gañean baldin aita Santa Teresakoak debedeak bota baño lenago irakurri balu nere obraren itzaurrea bederik ikusiko zituen argiroki gai onen aldean nik ditudan goitiristeak. Mr. Leclusez itz egitean esaten du aita fraileak 105 eta 106 garren orrietan: «Egiazki baldin euskarazko obraren asiera ezarri balu egilleak adieraki au, lagatzen det biotzetik erizmatera bigarren zati au, esaten zuelarik, bigarren zatiaren ordez, eskugarri edo manual euskarazko itzkuntzaren au, ezagutuko zuten jakintsunak beraren tolesbageko senzildea, eta enzungor egiñik beraren utsaldi zuzenkaitzaz, esker onduko ziozkaten bere fede ona eta ekai ontagitua, jakintzara duen amodioaren onesbedeagatik». Ezarri det bada nik, ez nere obraren asieran, baizikan beraren itzaurrean tolesbage ta buru makurtze guziarekin nere ezjakiña. Nola da bada aita beakurtsuak nerekin izatea aiñ barkazio gutxi? Zergatik tratatzen nau ainbeste gogortasun eta urruñekin? Baldin beraren mesedea urritu baliz ukatzera niri beakurtzarekin jakintiaren izena, zeñarekin ondratu nauen Mr. Leclusek onkai ez derala, ez nuen izango zer esanik, aitorturik daukaralako artoatzen deran bezala nere ezjakiña, tolesbage ta lokaberik andienarekin, baña aita fraileak segurutu bedorri eta bedorrek moldezko letran agertaratu duelako ez derala onkai beakurtzarik, eta ain gutxi nere obrak erritar oneski donedatien onesbedatzerik, ezin utzi izan det or¡ isillik igarotzen, zergatik eritzen nauen portizki nere arimako zatirik miñberaenean.\nEsan diot Mogel jauna bedorri aita Bartolomek Mr. Leclusen obran egiten dion erizmateak txit pisu gutxi edo batere ez duela izan bear euskaldun jakintsunen begietan. Eta badaki nondik igarten diodan? ez izatetik aita frailea ez igaburtari edo sumulista ez itzen jaiotza ezagutzen duena, ez edolarik erdalduna. Goazen ikustera.\nDarauskigun librutxoaren 80 garren orrian aita Karmentarrak itz egiten du Mr. Leclusek euskarazko izkuntz guzierakoaren kontra ateratzen duen jarraikida txit txatar eta arkisuri batez; edota ni na¡z asto andi bat, edo aita Santa Teresakoa da ezjakin bat, zergatik jarraikida txit txatarra eta arkisuria ateratzen duena ez dan Mr. Lecluse, baizikan beraren mesedea: Mr. Leclusek ez du esaten beste gauzarik ez bada berak irakurri dituen euskarazko 16 garrengo bersikuloan lendabiziko kapitulu san Matiasenean ondoreatzen dala sentidu illun bat, edo okertu bat fraileak nai duen bezala, eta eraisten dio aitak «Da esatea Mr. Leclusen iritzian ez duela euskarazko itzkerak itzik sentidu argian iraulkeratzeko esan dan beretitz edo testo San Matiasena». Esan begit arren Jaungoikoagatik Mogel jauna zein da emen somagetzen duena? Mr. Leclusek itz egiten du bi iraulkera ikusi dituenengatik, eta dio ezik aurkeztutzen dutela sentidu illun bat; aita fraileak berriz ateratzen du jarraikida ezen Mr. Leclusen iritzian ez duela euskarazko izkuntzak itzik sentidu argian iraulkeratzeko esan degun beretitz San Matiasena. Nork zilibokatzen du emen Mogel jauna? Eukidatu beza farra al badezake!\n93 garren orrian dio aita Santa Teresakoak, ezik izkuntza euskaraz dakiten guzien artean dala ezaguna janaiortzaren boza, eta ez neolojikoz dakitenetan; ederra dek auxe! Nik diot, etzuen ezagutzen aita Larramendik janaiortzaren boza, beraz aita Larramendik etzekien izkuntza euskaraz, ez bada neolojikoz. Zer derizkio Mogel jauna? Zeñek ezkairo itz egiten du emen? Ni ote naiz edo aita Santa Teresakoa ote da? Aita Larramendik boz au ezagutzen etzuena ikusteko, aski du beraren Hiztegia irikitzea, eta irakurrri itz tenedor para comer, zeña dan aita karmentarrak janaiortzari ematen dion senantza itxurarik gabe.\nIpuintzat dijoa au Mogel jauna eta enzun begit gogoz ta donarioz zerren dan goz-itztxo jostallua. Bedorren librutxoa irakurtzen ari nintzala nere aldamenean mullo iruten ar¡ zan atso zar ortz gabetu batek, nere irakurritik entzutean maisarditxoari deitzen diola aita beakurtsuak janaiortza, algara andi gozo luze bat egin ondoan esan zuen onela: maisarditxoari deitzen dio aitak janaiotza?\nHa nere zorion ta poza\nbat bederik banu zorrotza!\nEsatea ere ez da lotsa\nasmatu duen kalpar motza.\nOroitzen naiz ni enzun izan dedala milla aldiz, izaerak ematen ez duena Salamancak biurtzitzen ez duela, eta ez dala ere asko oialuzeak arrastatzea eta jakintegietan anitz ergotizatzea ongi aritaditzeko, eta beatu beza emen gure aita frailea bere txintxarri guziakin, eta librugillearen izen andiagaz agertzen dala sumulista txit urri bat. Ote da suertez ere itzen jaiotza obeki ezagutzen duena? Ikus dezagun.\n93 garren orri eta darraizkionetan itzegiten du aita karmentarrak sardia eta sardiskaren itzengatik, eta Mr. Lecluseri txirola jotzen diolarik txit agitz, ta maisuaren gisa dio ezik «Sardia da boz sinkopatu konpondua bi aditza edo berbo euskarazko oekin "sartu" eta "atera", eta esan nai dute lenengoak "entrar" eta bigarrenak "sacar". Beraren usua da ziertzak errazkiro sartzea». Engañatzen da bada erdi erditik aita beakurtsua. Emen bai esan nezakeala nik beraren mesedeak Mr. Lecluseri baño zerbait bide geiagorekin «Au da ez jakitia euskararen lendabiziko ezagupenak». Sardia ez da konpontzen sartu eta ateratik, baizikan sartu entrar eta di silaba frekuentatibatik, eta esan nai du "sartu usuroro" eta ez "errazkiro" aita fraileak segurutzen duen bezala. Bestela or dago bere erritar Astarloa jakintsuna, zeñak ez nauen gezurtatuko Apologiako 76 garren orrian.\nSardiskaz itzegitean esaten du aita beakurtsuak «Iduki ezazu aurkezean ez dala sardiska euskara, zergatik ska ez dan gure izkuntzaren azgarria». Gerta diteke ez izatea aita Bartolomeren euskararena, iñolaz ere bear duelako izan txit urria, baña euskararen itzkuntzakoa dana ontzatetzera noakio bedorri Mogel jauna. Esan begit, euskarazkoak dira edo itz oiek aska, arraska, piska, biska, kezka, eska, neska? Baietz esango du bedorrek, baña aita Santa Teresakoak esango du ezetz, zergatik ska ez dan gure izkuntzaren azgarria; dionez, euskarazkoak dira edo ez kaska motz naskagarria, irriska ari, milliska zak eta beste berreun bedere gaiari dagozkion bezala ezarri nitzakeanak? Ala izango dira bedorren arauz, baña ez dira izango bedorren adiskide karmentarraren arauera, zergatik ska ez dan beraren itzkuntzako azgarria.\n87 garren orrian esaten du aita karmentarrak «Yanaldia vuelta de comer... Yanaldiak ez du esan nai ez birunka ez iraulka ez oen antza duen beste gauzarik, baizikan jaten dagoeneko egoitza edo denbora» Auxen bai auxen! Ezagun da aita Santa Teresakoak aditaratzen duena franzesez, euskara ta gaztelaniaz bezala. Bada jauna tour de manger ez da buelta jatekoa, baizikan jateko aldia, eta ori bera esan nai du erazkiro. Yanaldia dator de yan comer y aldia bez, ez bada ikusbide Larramendiren Hiztegia bi itz oetan, egia da aita karmentarrak 72 garren orrian dionez Hiztegi Larramendirena arkitzen dala gabendaz betea, eta ala gai onetan nola gañerakoetan izango du menturaz obetandutzeko asmoa.\nBedorrek galdetzea nai nuke nik Mogel jauna bere adiskide Santa Teresakoari zer esan nai duten oraingo juan aldian, etorri aldian, ibili aldian, joan aldi bakoitzean, etorri aldi bakoitzean, ibilli aldi bakoitzean? Ikusi nai nuke nik nola iraulkeratzen dituen itzera oek, zer moduz konpontzen ote duen beren egoitza, aditza mugikor oekin. Baña zer iraulkera ta zer konpontza al dagike itzen jaiotz-billatzalle aiñ urri dan batek? Ikus dezagun edolarik ote dan erdaldun obea.\n77 garren orrian esaten du aita fraileak «Beñere ez bukatzea litzake baldin tratatuko banuke nik egitera "un detalle por menor" (gutxizka piskazka) Mr. Leclusek bere obran ixuri dituen erratu ta utsune egopearrena, batez ere gramatikarren gañean, non ikusten ditudan ainbeste s manerarik bagekoak nola oker esan ta jakinezak, itzegiten duen gaiaren gañean». Segurutzen diot bedorri Mogel jauna izango litzakeala ere beñere ez bukatzea baldin nik naiko banuke egin adierazte bat bakarrik bedorrek azaldu duen librutxoaren utsaldi zuzenkaitz gramatikarren gañean, beragatik asiko naiz bakar batzuek siñalatzen detalle por menoretik zeñari gaztelarrak esan oi dioten albarda sobre albarda, eta guk berriz\nTxalma txalma gañean\nArto lizundua maiean\nAtorra zikiña jaiean\nEta neska zarra ezkondu naiean\nEz datoz eder gaiean.\nEz det arkitzen Hiztegi Ikasolakoan itz inconocible, zeñegaz aita fraileak usu egiten duen 49 garren orrian, beraz boz au irten da beraren burutik, beraz aita frailea da boz-asmatzallea edo neolojista, beraz eri da ta mintsu alere Mr. Lecluse jakintia tatxatu nai izan duen zaiñ utsaldietakoan, berriztatzen duelarik nazkatzeraño esan dan boza berarekin arpegian emateagatik.\n81 garren orrian Mr. Leclusez itzegitean, esaten du «Quien le metio en maestro». Nork sartu zuen maisuan. Esan bear zuena maestro maisutzan. Ez bada ikus dezala gramatika Ikasolakoan.\n118 garren orrian «La descripción que hace (Abade Bidassouetek) con título de geografía está muy ignorante». Onela itz\negin oi dute franzes paziagille ta txikiratzalle gure errira datozenak zu dago txist asko jakiña jauna, ni dago ezjakin batere. Beraz erdara mordollo.\n70 eta 71 garren orrietan «Con unos sales ironicos». Gatza emagokia da gaztelaniazko itzkuntzan Gramatika ta Hiztegi Ikasolakoak diotenez. Beraz maisu andiari utsaldia arrapatua. 74 garren orrian «Pues dígale Vmd. que las lea la gramatica y vocabulario doble...». Beste utsaldia bat mendia ainbatekoa. Badakustgu bada Mogel jauna, aita karmentarra ez dana erdaldun obea sumulista eta itzen jaiotzbillatzallea baño, ote du suertez ere bere itzegiteko moduan begirunearekin kortesiaren onkairik? Asitzen nain irakurtzen irugarren karta bedorri itzkidatu diona eta arkitzen naiz itz eztitsu gozooekin 117 garren orrian «Y á saber que Vmd. me había de incomodar tanto con sus impertinentes preguntas y superiores pretensiones á mis facultades». Zer iritzi Mogel jauna? Zer goxotasun aita frailearena! Zer eranzunkida gutunekoaren modera dan berarena!\nBegien aurrean dakusku argiro aita fraile Santa Teresakoa dana billegidari guziz txarra, euskara ezagutzen ez duena ta are gutriago erdara, ez edolarik bere eranzunkidan duela itzkera begirunezkoa ta kortesa, zeña arkitu oi dan azkera sarritango ta traturik gutxiena ere jende ongi aziakin izandako edozeñegan, beragatik da bedorren adiskidea jakiñez bat izateaz gañera, moldakaitz andi bat. Esanik dago beraren erizmateak utsbetatu dezakean lekuan Dieronde edo Republika asko jakiñekoan. Bedorrek Mogel jauna iñolaz ere eresiarik onenakin eta ekasi senzildezkoagaz animaturik nai izan ditu argitzera atera aita fraileraren txintxarriak, eta ikus beza otseztatzen dutena dumba zarren gisa. Sinistu ere du bedorrek etzala iñor ausartatuko txist bat egitera ere guzia jakintsun dan baten erabaki ezarkatsien kontra, baña oroitu bear zuen bedorrek ez dala aski itzkidatzea, ez moldeari izer eragitea, begirunezko izen ondroso au onkaitutzeko, badirala ere jakintsunen izenekoak jakintsunak izan bagetanik nola deitu oi diegun ille bagekoai kalpar motzak, eta\nSoillki atze epakiak mandoai\nEuliak zerekin kendu ez dutenai.\nBedorrena da beti, eskuetan muñ egiten diolarik


Olioa: osasunerako urre likidoa | Consumer\nEgilea: Egilea analopez\nIrudia: Pawel Kryj\nGure herrialdean gehien kontsumitzen den zukua ez da laranjatik lortzen, olibatik baizik. Oliba-olioa altxor gastronomikoa da, eta gutxi batzuek bezala ahosabaiaren plazera eta osasuna zaintzea batzen ditu. Organismoaren kolesterol txarra murrizten laguntzen du, gaixotasun koronarioak izateko arriskutik babesten du, digestioa errazten du eta, gainera, propietate antioxidatzaileak ditu. Eta hori guztia entsaladetako gozokietan klasikoa izateari utzi gabe, saltsetan nortasuna ematen duen baliabidea, eta frijituetan lagunik onena. Baina oliba-olioa da nagusi, baina ez du monopolizatzen. Ekilore-olioa da Espainian gehien kontsumitzen den bigarren olio-mota. Etxe askotan, prezio apala du aurkezpen-gutunik onenak. Ongi merezitako ospea duen arren, ekilore-olioa ere alternatiba ekonomiko bat da, nutrizio-propietateak dituelako eta kontsumitzeak eragin kardiobabeslea duelako. Haren propietateak ahalik eta gehien aprobetxatzeko, komeni da organismoarentzat dituen ezaugarriak ezagutzea eta horiek erabiltzeko eta kontserbatzeko aholku erraz batzuei jarraitzea.\nOlio birjina estraren miraria\n/imgs/2010/03/olivevirgen1.jpgOliba olioa gorputzerako baltsamoa da, bere osaerari esker: daukan gantzaren %85 inguru asegabea da, osasuntsuena. Han kontzentratzen dira azido monoasegabeak, hala nola oleikoa (orekatuena) eta poliinsaturatu azido linoleikoa. Koktel nutritibo horrek organismoaren kolesterol txarra (ldl-c) gutxitzen laguntzen du, onari eusten dion bitartean (hdl-c) eta, ondorioz, gaixotasun kardiobaskularrei aurrea hartzen die. Konponbideen zerrenda ez da hor amaitzen. Oliba-olioak ere odol-presioa jaisten laguntzen du eta artritisaren ondorioak arintzen ditu. Bere ahalmen antioxidatzaileari esker, olio mota honek fluxu kardiobaskularra hobetzen du eta zelulen zahartze-prozesua atzeratzen laguntzen du. Gainera, A eta E bitaminak ditu, eta horien kontsumoak azalaren itxura eta tersura hobetzen laguntzen du. Merkaturatzen diren oliba-olio mota guztien artean, sukaldaritzan eta elikaduran gehien estimatzen dena oliba-olio birjina estra da. Kategoria komertzial gorena da, eta olibak mekanika ez den beste manipulaziorik gabe prentsatuz lortzen da. Ezin du 0,8º-ko azidotasuna gainditu. Ondoren, olio birjina dator sailkapenean, eta aurreko olioaren elaborazio-prozesu berari jarraitzen zaio. Hala ere, puntuazio txikiagoa du dastaketan, eta azidotasun desberdina du; 2º-ra arteko maximoa du. Zenbaki horiek gantz-azido libreen, olibak egoera txarrean daudenean edo olioa behar bezala tratatu edo kontserbatu ez denean agertzen diren azidoen ehunekoa adierazten dute. Beraz, olio birjinetan, zenbat eta azidotasun txikiagoa, orduan eta kalitate handiagoa. Hirugarren motari oliba-olio deritzo. Gehien kontsumitzen dena da, eta oliba-olio findu eta birjina nahastuz osatua dago. Olio mota horretan, azidotasun-maila (onartutako maximoa 1 da) ez da kalitatearen adierazlea. Azkenik, oliba-patsaren olioa dago, birjinen familiakoa ez dena eta kalitate txarrenekoa.\nJoan hurrengo orrira: Gure osasunari kalte handiena egiten dioten olioak »\ngirasol-eu olio oliva-eu organismo-eu osasuna


Fundamentalismo V. Topaketak. Eman izena! – medicusmundigipuzkoa.org\nHitzaldia: “Medikamentuak: osasuna ala negozio hutsa?”\nPsikologia Fakultateak eta Hezkuntza, Filosofia eta Antropologia Fakultateko Areto Nagusian, UPV/EHUren Donostiako Campusean (Tolosa hirib. 70)\nAzaroaren 28an eta 29an “Fundamentalismo politiko, ekonomiko, erlijioso eta kulturalen inpaktua sexu- eta ugalketa-eskubideetan” V. Topaketak egingo dira Donostian. Psikologia Fakultateak eta Hezkuntza, Filosofia eta Antropologia Fakultateak partekatzen duten Areto Nagusian egingo dira, UPV/EHUren Donostiako Campusean (Tolosa hirib. 70). Aurtengoan, Medicus Mundi Gipuzkoak baditu erakunde antolatzaile berriak bere ondoan. Movimiento Manuela Ramos ohikoaz gain, CREA antolakunde feminista (Medicus Mundi Gipuzkoak berarekin lan egiten du Indian), UKS (Unibertsitate Kritiko Sarea) eta UPV/EHU ari dira lankidetzan edizio honetan. Ekitaldiaren finantzaketa Gipuzkoako Foru Aldundiak jartzen du.\nTopaketen bosgarren edizio honetarako, CREAk Nepalen, apirilean, egin zuen “Rethink, Reimagine, Reboot” (“Bir‑pentsatu, Bir‑irudikatu, Bir‑abiatu”) biltzarra hartu da erreferentziatzat. Azken horretan mundu guztiko 500 aktibistak baino gehiagok parte hartu zuten, Medicus Mundi Gipuzkoako bi kide tartean zirela. Goiburuak berak dioenez, topaketa hauen asmoa ere bada espazio bat izatea politika eta erresistentzia birpentsatzeko, aldaketa eta eraldaketa berrirudikatzeko, eta borroka-estrategiak berrabiatzeko; kasu honetan, fundamentalismo batzuek zein besteek pertsonen eskubideetan duten inpaktuei dagokienez eta, zehazki, haien sexu-eskubideetan eta ugalketa-eskubideetan.\nBIZITZAK ETA GORPUTZAK MEHATXU FUNDAMENTALISTAREN PEAN\nBi urtean behingo topaketa hauek espazio bat dira egungo testuinguru politikoa eta fundamentalismoek askatasun eta eskubideen urraketan jokatzen duten rola aztertzeko. “Fundamentalismoen askotariko agerpenak aintzat hartzen ditugu, agerpenok kulturalak, erlijiosoak, ekonomikoak zein politikoak izan; fundamentalismo horiek guztiek, hain zuzen, pentsaera bakar eta aldaezin bat aldezten dute gizartearentzako arautzat, eta ondorio ezin kaltegarriagoak dakartzate gizakientzat oro har, eta sexu-eskubideak eta ugalketa-eskubideak gauzatzeko bereziki”, argitzen du Gema Hierrok, Medicus Mundi Gipuzkoako topaketen arduradunak.\nHorregatik, Gipuzkoako GGKEko kidearen hitzetan, “orain dela bost edizio jada, topaketa hauek helburu jakin batzuk hartuta sortu genituen. Lehena, egun dauden desafio handieneko arazo soziopolitikoak aztertzea, bai eta feminismoarekin eta giza eskubideen aldeko borrokarekin halakoek dituzten intersekzioak ere, jarrera fundamentalisten atzean dauden faktore sozial, politiko, erlijioso eta ekonomikoak analizatuz”. Helburu horrekin, topaketetan aztertuko diren gaien artean hauek egongo dira, besteak beste: hautaketa eta onespena; emakumeen eta LGTBIQ+ kolektiboen eskubideen aurka doazen mugimendu fundamentalisten goraldia munduan; sexualitatea eta sexu-aniztasuna; erresistentzia feministak ingurumenaren eta lurralde okupatuen defentsan; eta abortatzeko eskubidearen aldeko borroka nazioartean.\nTopaketa hauek duten beste helburu bat da jendeari fundamentalismoen aurkako borroka hurbiltzea, munduko hainbat eskualdetan, halakoei aurre egiteko xedez, aurrera eramaten ari diren estrategia feministen bidez. Hori lortzeko, topaketek ahalegina egiten dute edizio bakoitzean Donostiara nazioarteko espezialista eta aktibista ospetsuak ekartzeko. Aurten, izen ezaguneko parte-hartzaileak egongo dira, hala nola Aura Lolita Chávez –aktibista eta lider indigena baliabide naturalen aldeko borrokan, Guatemalakoa–, Dolores Juliano –antropologoa eta ikertzaile feminista, argentinarra jatorriz–, Njeri Gateru –Kenyako Gay eta Lesbianen Giza Eskubideen Batzorde Nazionaleko zuzendari exekutiboa–, edo Agnieszka Król –poloniar aktibista eta ikertzaile feminista–, beste askoren artean.\nGogoeta eta elkarrizketarako egun hauen azken helburuari dagokionez, antolatzaileek sexu-eskubideen eta ugalketa-eskubideen alde diharduten mugimendu, antolakunde eta sareen lana ikusarazi eta zabaldu nahi dute, sinergiak sortzeko eta borroka-estrategiak berriz pentsatu, irudikatu eta abiatzeko.


‘CLIFFORD, THE BIG DOG’: Kuttuna den hori beldurgarri bilakatzen denean\nBy Txomin Lasa Manterola|2021-12-15T11:13:34+02:0015 abendua, 2021|\nZuzendaria: Walt Becker\n-Kuttuna den hori beldurgarri bihurtzen denean-\nIzan dute film-ekoiztetxe amerikarrek, azken urteotan batez ere, iraganeko animazio lan arrakastatsuak zinemara birmoldatzeko premia —Disneyena izan da kasu paradigmatikoena, jo eta ke ari baitira pasaden mendean izan zuten arrakasta eta prestigioa berreskuratu nahian—. Film berri hauek ez dira izan, ordea, animazio klasikoen estiloko ekoizpenak. ‘CGI’aren (ordenagailuz sortutako irudien) azken aurrerapen teknologikoak harrokeriaz erakusteko beharbada, edota haurtzaroko istorioak berriz “erreal” bihurtzeko gestu nostalgikoak bultzatuta, Jungle Book, Dumbo, Lion King, eta beste horrenbesteren ‘live action’ delako bertsioak egiten ari dira etengabe; hots, benetako aktoreekin, eta pertsonaia fantastikoen bertsio “errealistak” ordenagailuz birsortuz. Paramounten eskutik datorkigu moda honen azken adibidea: ‘Clifford: The big red dog’ izeneko haur liburuen adaptazio errealista, Garfield, Stuart Little, edota Paddingtonekin batera, CGIz egindako maskota-filmen subgenero bitxi horretan sailka dezakegun ekoizpen berria.\nHala eta guztiz ere, animazio produktuak “erreal” bihurtzeko saiakera nostalgiko hauek ez dituzte gehienetan espero diren emaitzak betetzen, zer esanik ez, oraindik ere gutxiago “benetakoak” bihurtu nahi diren elementuak hasiera batetik guztiz fantastikoak direnean. Adibidetzat, hortxe da, Clifforden kasua baino lehenago, orain bi bat urte estreinatu zuten Detective Pikachuren akatsa: antza denez, Warner Broseko animatzaile taldeak pokemon izakien bertsio errealistak egiten zituzten instagrameko kontuetatik hartu zuen inspirazioa, sareko irudi arraro haiek zuten efektu beldurgarria eta nabariko ironia puntua atzeman gabe, ordea (Joshua Dunlopen lan barregarri eta beldurgarriak sarean dira ikusgai). Freudek eman zuen, duela mende bat jada, fenomeno horren irakurketa interesgarriena, honelaxe definitu baitzituen sentipen “aztoragarria” (gaztelerara “siniestro” hitzarekin itzuli zen): lehen familiarra zen hori arraro eta arrotz hautematen denean izaten den sentipena, hain zuzen ere.\nHortaz, Clifforden haur-liburu haiekiko zein animaziozko telesailarekiko atxikimendu emozionala duen orok, lehen kuttuna zuen zakur politak orain gorputzaldi txarra uztea nahi baldin badu, badauka zer ikusi karteldegian (eta egun estreinatzen diren beldurrezko generoarekin baino emaitza hobeak izango ditu, seguraski). Bestalde, eta alde zerbait azpimarratzeko, ikuslea filmari berari falta zaion ironia auto-kontzientearekin zinemara joanez gero, ezingo dizkio produktuari emaitza komikoak ukatu. Izan ere, ez dugu askotan izaten (argi-argi kroma batekin egindako) zakur gorri erraldoi bat Manhattaneko pisu txikietan sartzen eta irteten ikusteko aukera.


24 Azaroa 2017 19:00 – 25 Martxoa 2018 22:00\nTopografiak lanak Berenice Abbott estatubatuar argazkilariaren obra ikonikoaren berri emango digu, 1926 eta 1961 artean egindako 82 obraren bitartez. Erakusketak, diChroma photographyrekin elkarlanean antolatutakoa, aukera ezin hobea ematen du begirada adimenduneko eta bizimodu zirraragarriko argazkilari honen obra bertatik bertara ezagutzeko.\nBerenice Abbott argazkilari nekaezin eta polifazetikoa izan zen, eta haren lanek eragin berezia izan zuten XX. mendeko argazkilaritza dokumental eta artistikoan.Baina horrek ez zuen eragotzi gutxietsia izatea, eta ez zuten aintzat hartu zahartu zen arte. Emakume honek gaitasun handia erakutsi zuen beti familia-, ekonomia- eta lan-arloko gabeziak gainditu eta aurrera egiteko.\nErakusketa kronologikoki ikus daiteke: hasieran, bere inguruko pertsona –eta pertsonaia- intelektualen erretratuak; ondoren, XX. mendearen erdialdeko hamarkadetan New York hirian eta Estatu Batuetako beste hiri batzuetan izandako aldaketak biltzen dituzten hiri paisaien argazkiak; eta, amaitzeko, jardun harrigarri eta moderno bat, hots, argazkilaritza zientifikoa, egiazki liluragarriak eta edertasun plastiko handikoak diren emaitzak lortuta.


Qatargo Munduko Kopa\nMultzo buruek bide samurra izango dute aurrera egiteko\nGaur egin da lehen ligaxkako zozketa. Qatar-Ekuador izango da txapelketako lehen partida. Bigarren ontziko aurkaririk gogorrenak Espainiari eta Belgikari egokitu zaizkie, Alemania eta Kroazia, hain zuzen.\nSelekzioaren ofizialtasunaren alde nahikoa ez egitea egotzi dio EH Bilduk Jaurlaritzari\nLehendakariak esan du Federazioak Kirola Arbitratzeko Epaitegira jotzen badu Jaurlaritzak «laguntza osoa» eskainiko diola.\n«Pilotariak eta enpresa gustura egotea nahi dut»\nAimar Olaizolak hilabete eta erdi darama Baikoko kirol zuzendari lanetan. Enpresak ia bost urte daramatza maila nagusian txapelik irabazi gabe, eta bolada etetea du asmoetako bat. «Lehena irabaztea mugarri izan daiteke», dio. Etzi du lehen aukera.\nBinakako Txapelketako finala\nZuhaitz batek ez dezala estal baso ederra\nJokin Etxaniz «oso pozik» dago Aspeko bikoteek egin duten lanarekin: «Baiko baino askoz gehiago izan gara». Lana biribildu nahi du, txapela irabazita, baina ez du uste horrek neurgailu bakarra izan behar duenik.


Oraingo legeari eutsi nahi diote EH Bilduk ez beste alderdiek | Harian | Berria\nEuskara. EAEko Euskararen Legeak 30 urte (II)\nOraingo legeari eutsi nahi diote EH Bilduk ez beste alderdiek\nEuskararen Legeak nahikoa ahalmen duela nabarmendu dute EAJk, PSE-EEk eta PPk; gainditu beharra ikusten du EH Bilduk\nAlderdi guztiak bat datoz etorkizuneko erronkak erabilera handitzea izan behar duela\nEuskararen Egunaren karietara atzo Eusko Legebiltzarrean egindako ekitaldia. Legea adosteko lan egin zutenak izan ziren bertan. JUANAN RUIZ / ARGAZKI PRESS\n2012ko abenduak 4 - Donostia\nEuskal Autonomia Erkidegoko Euskararen Legea onartu zenetik 30 urte igarota, normalizazioan urratsak egin direla aitortu dute alderdi politikoek. Batzuentzat, pauso horiek nahikoak dira, eta beste batzuentzat, eskasak. Ados daude erronka erabilera handitzea dela. Baina errezeta desberdinak dituzte lortzeko: EAJk, oraingo legeari «ahalmen handiagoa» ateratzea; EH Bilduk, akordio nazional bat egitea; PSE-EEk, orain artekoari eustea; eta PPk, «askatasuna» bermatzea.\nLOREA BILBAO EAJren EBBko Euskara arduraduna\n«Egungo legearen ahalmenei zukurik handiena ateratzea da gure etorkizuneko apustua»\nEAJren ustez, 1982ko Euskararen Legea da azken 30 urteetan euskarak eman duen «jauzi ikaragarriaren» motorra. Haren balioa berretsi du. «Adostasun sozial eta politikoari eta gizartearen atxikimenduari zor zaio Euskararen Legea baliatuz eman den aurrerakada», dio Lorea Bilbaok. Legeak gaur egungo premiei erantzuteko ahalmen handiak izaten jarraitzen duela berretsi du. «Ahalmen horiei zuku gehiago atera behar diegu, eta adostasunak sendotu».\nPolitika «aktiboagoen eta progresiboagoen» alde egingo du EAJk. «Euskararen prestigio soziala areagotzea, eta herritarrek gero eta gehiago erabiltzea dira aurrera jarraitzeko gakoak. Horretarako bidea erabat irekitzen du oraingo legeak».\nHizkuntz ereduen inguruko ebaluazio zorrotz bat egitea nahi du EAJk, proposamen zehatz bat egin aurretik: «Helburu handiak jarri behar dira, baina lorgarriak; egoera soziolinguistikora egokituz, ikastetxeen autonomia garatuz, alderdikeriak bazterrean utziz, eta adostasuna zabalduz».\nAdministrazioa euskalduntzeko eman diren pausoak «batzuek aitortzen dutena baino handiagoak, baina besteek diotena baino txikiagoak» direla iritzi diote jeltzaleek. Bilbao: «Jaurlaritzak eraginkorra izan behar du. Abiadurak errealitate bakoitzera egokitu behar dira, baina lo hartu gabe».\nEAJk salatu du azken legegintzaldian atzera egin dela kontsumitzaileen hizkuntz eskubideetan. «Araudia garatzen jarraitu beharra dago, esparru publikoan zein pribatuan».\nESTITXU BREÑAS EH Bilduko legebiltzarkidea\n«Euskara normalizatzea nahi badugu, akordio nazional bat behar dugu»\nOinarri batzuk finkatzen lagundu duela onartu arren, Euskararen Legea aldatzeko eta berritzeko unea dela uste du EH Bilduk. «Euskaraz bizitzeko aukera emango digun lege bat abiatu beharra dago, gaurkoa berraztertuz, osatuz eta hobetuz», defendatu du Estitxu Breñasek. Lege horrek euskararen eremu osoari, Euskal Herriari, egin beharko lioke erreferentzia.\nHala, euskararen normalizaziorako akordio nazional bat adosteko proposamena egin du EH Bilduk. Gizarte eragileekin, alderdi politikoekin eta norbanakoekin osatu nahiko lukete akordio horren bide orria. Breñas: «Euskarari Euskal Herri osoan izaera ofiziala aitortu behar dio, eta normalizazioa erdiesteko plan integral estrategiko bat jaso; beti ere, tokian tokiko errealitatea, baldintzak eta erritmoak kontuan hartuz».\nHizkuntz politikek orain artekoak baino eraginkorragoak izan behar dute, koalizioaren esanetan. «Orain artekoak intentsitate gutxikoak izan dira, euskararen garapenak behar dituen minimoen azpikoak. Gaur egun herritar askok ez dute bermatua euskaraz bizitzea».\nEuskararen Gizarte Erakundeen Kontseiluak proposatutako gutxieneko helburuak jarri ditu oinarri gisa EH Bilduk. Horien artean daude: alor publikoan, euskara lan eta zerbitzu hizkuntza bihurtzea; lan mundua, merkataritza eta berrikuntza-sistema euskalduntzea; arnasgune euskaldunetan euskararen ofizialtasun bakarra praktikan jartzea; ETB euskararen normalizazioaren zerbitzuan jartzea; helduen euskalduntzea berrantolatzea eta doakotasuna lortzea; hezkuntza sisteman euskaldun eleanitzak lortzea ahalbidetuko duen murgiltze eredu bakarra progresiboki abiatzea; euskara eta euskal kultura sustatzea...\nVICENTE REYES PSE-EEko legebiltzarkidea\n«Sozialki eta linguistikoki aparta izan da; onartu zenean baino babes handiagoa du»\n30 urte hauetan legeak emaitza «zoragarriak» eman dituela uste du PSE-EEko Vicente Reyesek. «Sozialki eta linguistikoki lege aparta izan da. Denek sustatu dugu, eta hiztunen kopurua nabarmen biderkatu da. Esparru guztietan eman dira aurrerapausoak. Gainera, onartu zenean baino babes handiagoa du».\nAdierazi du administrazioarekin tratuan herritarrek ia erabat bermatuTa dutela euskaraz artatuak izateko eskubidea. «Urraketak gutxi dira. Gabezia, agian, estatuko administrazioan dago». Hizkuntz ereduek urte hauetan lan aparta egin dutela esan du Reyesek. «Legegintzaldi honetan sozialistek hiru eleko eredua sustatu dugu, ereduen sistema gaindituz. Izan ere, ezinbestekoa da ikasleak ingelesez moldatzea, XXI. mendeko hizkuntza frankoa baita». Lan munduan ere urratsak egin direla uste du. «Baina kasu honetan, beste alorretan bezala, inposaketaren bidez baino, erakarriz EGIN dira urratsak».\nOnartzen du, dena den, ez dela lortu erabilera eta ezagutza abiadura berdinean joatea. «Hori da erronka. Baina normala da ez lortu izana. Legea onartu zenean euskara ia diglosi egoeran zegoen. Hori gainditzea kosta egiten da. Bide horretan, uste dugu lehen urratsa ezagutza handitzea izan behar zela, eta lortu da».\nHori erdiesteko legearen hasierako izpiritua berreskuratu behar dela nabarmendu du Reyesek. «Bai politikoki, eta sozialki ere. Euskara erakargarri egin behar dugu jendearentzat, eta kontzientzia eragin. Gainontzean ez du erabiliko».\nGaraiak aldatu arren, egungo legeak baditu horretarako tresnak, haren ustez. «Lege bat ez da betiko. Baina lege hau nahikoa malgua da, eta bere barnean eta oinarrian darama euskararen erabilera sustatzea. Beraz, aukera eman du gizarte honen izaera elebiduna berretsi eta indartzeko». Erritmoei dagokionez, administrazioak baino gehiago gizarteak ezarri behar dituela nabarmendu du Reyesek.\n«Legeak ez ditu eman espero izandako emaitzak, ezarritako politika inposatzaileengatik»\n1982ko Euskararen Legea onartzerakoan izan zen adostasuna nabarmendu PPko Laura Garridok. «Hori kontuan hartuta, gu legea mantentzearen aldekoak gara». Iritzi dio urte hauetan ezarri diren hizkuntz politikak ez direla aproposak izan. «Legeak ez ditu bere emaitzak eman, ezarri diren politika inposatzaileengatik. Batetik, euskalduntzeko erritmoak zehazterako orduan ez da kontuan hartu leku bakoitzeko errealitatea. Inposaketak, gainera, disfuntzioak eragin ditu». Horren adibide bat jarri du: «Ezagutzen dut jendea behartuta atera duena hizkuntz perfila. Behin hori lortuta, euskara ikasteari eta erabiltzeari utzi dio. Halakoek eragin dute, besteak beste, ezagutza handitu izana, eta erabilera ez».\nUrte hauetan euskararen inguruan egin den erabilera «alderdikoia» salatu du Garridok. «Aurrez aurre jarri nahi izan dituzte euskara eta gaztelania. Hori ez da ona elkarbizitzarako. Gainera, ez da behar beste aitortu euskara ez zekitenek euskara ikasteko egin duten ahalegina».\nEtorkizunari begira, legearen inguruan zegoen adostasuna berreskuratu behar dela defendatu du Garridok. «Politikak ezartzerakoan argi izan behar da bi hizkuntza ofizial daudela: euskara eta gaztelania. Askatasunaren printzipioa errespetatu behar da. Euskara ikastea, jakitea eta erabiltzea borondatearen esku utzi behar da, ez inposaketaren esku». Hala, ez du beharrezkoa ikusten, adibidez, langile publiko guztiek euskaraz jakin behar izatea. «Herritarrei bermatu behar zaie euskaraz kasu egitea, baina horretarako ez da derrigorrezkoa langile publiko guztiek euskaraz jakitea. Nahikoa da dakien bati abisua eman, eta hark kasu egitea».\nBihar BERRIAn: Ezagutzaren eta erabileraren bilakaera Euskararen Legea indarrean jarri zenetik.\nLegearen artikulu nagusiak\nLegebiltzarrak politika «orekatuak» agindu ditu euskararen alde


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Harreman afektibo-sexualak eta ondoez psikologikoa dira adingabearen telefonoari egindako kontsulten arrazoi nagusia\nHarreman afektibo-sexualak eta ondoez…\nBikote-harremanen, sexu-erakarpenaren eta neurri antikontzeptiboei buruzko orientazioaren inguruko interesa erakusten dute adingabeek\nLaguntza-telefonoak ia 2.000 kontsulta izan ditu abiarazi zenetik, hau da, egunean lau dei baino gehiago batez beste\nMartxan jarri zenetik igaro den urte eta erdian, Eusko Jaurlaritzaren Haurrei eta Nerabeei Orientazioa, Aholkularitza eta Informazioa emateko Zerbitzuak 2.264 kontsulta jaso ditu guztira, hau da, egunean lau dei baino gehiago batez beste. Kopuru esanguratsua da zerbitzu hori artatzen duten psikologo eta gizarte-hezitzaileen ustez, adingabeek garrantzi handia ematen dieten arrazoiak direla-eta erabiltzen baita zerbitzua, eta sarritan beste informazio- eta aholkularitza-bide batzuk agortu dituztenean.\nAldi horretan, zerbitzua 116111-Zeuk Esan telefono-zenbakiaren bidez baliatzea izan da alde handiarekin biderik erabiliena, baina apurka-apurka gizarte-sareak indartzen ari dira 2010eko urrian Gemma Zabaletak zuzentzen duen Enplegu eta Gizarte Gaietako Sailak abiarazitako zerbitzu horrekin harremanetan jartzeko modalitate gisa.\nZerbitzuaren erabiltzaileen erdiak baino gehiago emakumezkoak dira, % 55,3, eta 12-18 urteko adina dute -% 85ek, gutxi gorabehera- Gehienek kezkak adierazten dituzte harreman afektibo-sexualei, ondoez psikologikoari eta berdinen arteko harremanei dagokienez, ordena horretan.\nDeien arrazoi nagusiak harreman afektibo-sozialekin du zerikusia, eta kontsulten % 22,4 hartzen du. Atal horrek bikote-harremanekin, sexu-erakarpenarekin eta neurri antikontzeptiboei buruzko orientazioarekin loturiko kasuak biltzen ditu, besteak beste. Ondoez psikologikoak, eskaeren % 16,4 biltzen duen atalak, hainbat kasu biltzen ditu, hala nola ezegonkortasun emozionaleko adierazpenak, zalantzak, hainbat arlotako segurtasunik ezak (edertasuna, adimena edo jarduera fisikoetako trebetasuna), edo lagunen hausturak, bikote-hausturak edo pertsona maiteen banantzeek eragindako tristezia-egoerak. Berdinen arteko harremanen esparruan -hots, kasuen % 15,3arenean- hainbat egoera biltzen dira, hala nola koadrila-aldaketa, bakardade-sentimenduak gizarte-harremanik ez izateagatik edo traizio-sentimenduak lagunek abandonatu dituztela nabaritzeagatik, eta laguntasun-kasuak, egoera emozional txarra igarotzen ari den lagun bati lagundu ahal izateko moduari buruz orientazioa eskatzean.\nAdingabeen eskaera eta esku-hartze nagusiak\n2010eko urria - 2012ko apirila\nBerdinen arteko indarkeria eta jazarpena\nArrisku-egoeran, tratu txarreko egoeran edo euren eskubideen urraketako egoeran dauden adingabeei orientazioa emateaz gain, Enplegu eta Gizarte Gaietako Sailaren zerbitzua horrelako egoeren berri duten helduei ere zuzentzen zaie.\nIldo horretan, 2010eko urritik hona 560 kontsulta egin dizkiote orientazio-zerbitzuari, eta erdiak baino gehiago gurasoek egindakoak izan dira. Helduek egindako kontsultak berdinen arteko indarkeria- eta jazarpen-egoerei buruz (jazarpena eskola-ingurunean edo online, haurren aurkako tratu txarren arriskuaren (zabarkeriak) aurreikuspenari buruz eta familia-harremanei buruz (elkarrizketa eskasa seme edo alabarekin, konfiantza gutxi seme edo alabarekin, seme edo alabarekin arauak negoziatzeko moduan, seme edo alabarekin izaten diren eztabaidak).\nHelduen eskaera eta esku-hartze nagusiak\nEskaera eta esku-hartzeak\nBerdinen arteko indarkeriaren eta jazarpenaren aurreikuspena\nHaurren aurkako tratu txarraren aurreikuspena\nBeste baliabide batzuei buruzko informazioa\nGaur egun, Orientazio Zerbitzuari egiten zaizkion kontsulten % 90,8 telefonoz egiten dira, azken hilabeteetan Interneten erabileran igoera txikia nabaritu bada ere, kontsulten guztizkoaren % 6 baitira. Modalitate horren erabilera sustatzeko, hain zuzen ere, joan den hilabetean jarri zen martxan Tuentin "YO CONOZCO A ALGUIEN QUE... / NEUK EZAGUTZEN DUT NORBAIT...". deituriko kanpaina. Zabaletaren ustez, "gizarte-sareak bitarteko egokia dira haurren eta nerabeen premiei erantzuteko, baita beren garapen pertsonala hobetzeko lagungarriak izango zaizkien baliabide eta erremintak haiei helarazteko ere".\nOrientazio Zerbitzua baliatzeko bideak\nEuren inguruneko lagunak bizitzen ari diren egoera problematikoak edo babesgabetasun-egoerak ezagutarazteko aukera dutela gogorarazten die kanpaina honek euskal nerabeei. Istorio horietako batzuk, guztiak ere egiazkoak baina, halaber, anonimoak, 116111 telefonoak artaturiko kontsulten adibide gisa erabiliko dira, apirilaren 16tik aurrera gizarte-sareetan eta zerbitzuaren www.euskadi.net/zeukesan webgunean zabalduko diren bideo batzuetan.


Biktima guztien alde, eta batez ere biktima bakoitzaren alde | Iritzia | Berria\nMaite Leanizbarrutia Biritxinaga - Gogoan elkarteko kidea -\n2021eko azaroak 4 11:52\nHorma-irudi bat egiteko auzokideen hausnarketa eta parte-hartze prozesuak irekitzen diren garai honetan, nire haurtzaroa eta gaztaroa datozkit burura, neure herria: inork ez zidan inoiz iritzia eskatu teorian guztiona zen eremu publikoan jartzen zutenaren inguruan, eta batzuek espazio hori bere egin zuten hamarkadetan zehar kartel eta pintadaz josiz. Bertan gizakien aurkako eraso larriak burutu zituzten edo horretan lagundu zuten presoen amnistia eskatzen zuten; edo gure bizilagunen irudiak jartzen zituzten diana barruan; beste batzuetan ETAk bahituak zituen pertsonak aske uzteko ordainketa exijitzen zuten; edo heriotza-zigorra ekar zezaketen txibato edo traidore hitzak idazten zituzten; eta ETAk akabatu berri zuen gizonarentzat izorra hadi bezalako espresio mingarriak margotu ere bai.\nInguru hartan sozializatu ginen, hark guztiak etika publikoarentzat zuen eragin suntsigarriaz konturatu gabe. Horma haiek ETAko preso eta militanteen aurka egiten ziren edo egin zitezkeen erasoekiko guztiz bihozbera bilakatu gintuen, eta militante hauen biktimekiko erabat bihozgabe. Eta ETAren biktima hauen bizitza eta eskubideak ez ziren inolako horma edo eremu publikotan aldarrikatzen.\nEta giza eskubideen defentsan sektario hutsak ziren arren, zoritxarrez frogatuta geratu zen, askotan salatzen zuten bezala, torturak eta tratu txarrak egon zirela eta estatu terrorismoak ere izugarrikeria ugari egin zituela, horrek guztiak suposatzen zuenarekin: biktima horiei eta beren senitartekoei eragiten zitzaien oinaze bidegabea, eta zuzenbide estatuari egiten zitzaion kaltea.\nEta hainbeste denboran zehar nagusitu zen indarkeriak guztiz hondatuta utzi zuen gure herria: ehunka hildako eta zauriturekin, lur jota geratu ziren milaka lagunekin eta gizartea ere oso ukituta geratu zen. Orain zatitxoak batu eta apurtutakoa konpontzea dagokigu, eta bakoitzak bere erantzukizuna bere gain hartu beharko luke.\nEstatuari eta botere publikoei dagokienez, espainiar Konstituzioari begiratu bat egitea besterik ez dago —babesik handiena jasotzen duen muinari adibidez— askotan Estatuak inoiz zeharkatu behar ez zituen mugak gainditu zituela ikusteko. Eta hau esateko Espainiako auzitegiek, segurtasun indarrek eta administrazioko goi-karguek pertsonen bizitza eta osotasunaren aurka egindako delitu larriengatik emandako epaietan oinarritzen naiz, eta nazioarteko auzitegiek tortura eta tratu txarrak ez ikertzeagatik emandako ebazpenetan. Boterea izan zutenek eta boterea dutenek autokritika egin beharko lukete, eta berroneratze demokratikoa egiteko eta gertatutakoa ez errepikatzeko konpromiso sendoa hartu.\nBestalde, ETAren eta bere inguru politiko eta sozialaren erroek gure gizarteak duen onena kutsatu zuten: gizarte mugimenduak, kultura, politika… Mugimendu ekologistan, adibidez, ETA bere jarduketa eremuan muturra sartzearen aurka zeudenen ahotsa guztiz isilduta geratzen zen ETAk egiten zituen izugarrikerien aurrean pasibo mantentzen zirenen artean edo ETAren jarduera justifikatzen zutenen artean. Mugimendu feministari dagokionez, ez dakigu inoiz ETAren indarkeriak emakumeengan izan duen eraginaren inguruko hausnarketa edo ikerketarik egin ote duten, esate baterako zenbat emakume alargun atera zen Euskaditik senarraren hilkutxarekin batera, asko beren ume txikiak besoetan hartuta, edo zer garrantzi izan zuen emakume biktima askoren ahaleginak gorrotoari eutsi eta seme-alabei ez helarazteko. Sindikatuak, askotan ezker abertzalearen deialdietara biltzeko prest, hain kritiko eta gogor —eta horrela izan behar du— lan-istripuekin, ez dut gogoratzen horrelako jarrera zorrotzik ETAren hilketen aurrean, nahiz eta hildakoa sindikatuko kidea izan. Zein epel jokatzen zuten ETAk enpresariak mehatxatu eta hiltzen zituenean; penagarria da langileen borrokan jokabide horiek sobera zeudela argi zutenen ahotsa ez gailentzea. Eta zer esan kultura eta euskarari buruz… Zein arrotza egiten den giro batzuetan indarkeriari zilegitasuna euskaraz kentzea, txarto ikusita dagoela esango nuke; baina zorionez gero eta gehiago gara konpromiso hori geureganatzen ari garenok.\nGizarte-mugimenduetan aritzen diren pertsonak beraien militantziaren inguruko hausnarketa sakona egitera animatzen ditut, eta ondo legoke biktima ezberdinen lekukotasunen argipean egitea. Zeren eta, indarkeriaren aldeko kultura edo indarkeriarekiko jarrera akritikoa gailendu den azken hamarkada hauen ondoren, urteak beharko ditugu hau guztia gainditzeko, eta biktimak, gutxietsiak eta isilduak izan diren arren, txertoa eta sendagarria izan daitezke, eta gizartearen erdigunean jarri beharko genituzke gizarte eta politikako ekimen guztietan zeharka eraginez; lehenengo eta behin bidezkoa delako, eta bigarrenik guztion onerako izango litzatekeelako. Etorkizun hobea lortze aldera, biktimek eta gizarteak eskutik helduta aurrera egin beharko lukete, biktimek erabateko aitortza lortu arte eta gizarteak normaltasuna berreskuratzen duen bitartean.\nEta, bukatu baino lehen, goiburuan jasotzen dudan ideia azaldu nahiko nuke: azken boladan erraz esaten dugu biktima guztien alde gaudela, baina jada desagertuta dagoen Bakearen Aldeko Koordinakundeko lagun batek zioen bezala, "biktima guztien alde esan beharrean, biktima bakoitzaren alde gaudela esan beharko genuke”. Ñabardura hau ez da huskeria, eta beharrezkoa da horrela sentitzen dugun hausnartzea, zeren eta hori horrela bada giza eskubideen alde gaudela esan ahal izango dugu, eta indarkeriari zilegitasuna errotik kentzeko gai izango gara.\nBukatze aldera, lau biktima zehatz gogoratu nahi ditut, eta beraiekin batera beste guztiak, denek merezi dutelako plaka bat, lore bat, oroitzapen bat.\nSebastian Aizpiri Lejaristi: ETAk hil zuen, Eibarren, 1988ko maiatzaren 25ean; bere hilketaren inguruabarrak inflexio-puntu bat izan ziren niretzat, eta Euskal Herriko Bakearen Aldeko Koordinakundearekin bat egiteko erabakian berretsi ninduten.\nJuan Carlos García Goena: GAL taldeek hil zuten, Hendaian, 1987ko uztailaren 24an, eta harekin batera bere alarguna eta alabak ere gogoan izan nahi ditut, eta estatu terrorismoaren eta tortura eta tratu txarren biktima guztiak\nPatxi Elola Azpeitia: Zarauzko Udaleko zinegotzi sozialista, berak eta bere familiak mehatxua eta jazarpen indarkeria jasan behar izan zuten milaka euskaldunek bezala.\nAzkenik, Jose Manuel Piñuel Villalón: ETAk akabatu zuen, Legutioko Guardia Zibilaren kuartelean jarri zuen bonba-auto baten bidez, 2008ko maiatzaren 14an. Bere hil-kaperara joan nintzen eta agian horregatik bere hilketa bereziki sentitu nuen. Legutiotik pasatzen naizen bakoitzean bere argazkia ikusten dut kuartela zegoen eremua inguratzen duen hesian jarrita, eta bere alargunaz eta semeaz gogoratzen naiz, eta bere lankideez ere bai, eta indarkeriaren zentzugabekeria eta injustizia datorkit burura. Zer pena.\nEta amaitzeko Coviteko kideei eskerrak eman nahi dizkiet aurten azaroaren 11n Iruñean antolatu dituzten jardunaldietan parte hartzeko egin didaten gonbidapenagatik. Ezingo naiz joan baina idatzi hau eskaini nahi diet; nahiz eta neurri handi baten biktimak beraiek emandako guztiaren emaitza den.


ikasbil.eus: Dokuteka: Mundu guztiko jaiotzak Artziniegan\nXabier Santxotena eskultoreak museoan ikus daitezkeen jaiotzen berri ematen du Euskadi Irratiko entzungai honetan.\nXabier Santxotena Artziniegako museoan. Argazkia: Euskadi Irratia\nAlaia Martin kazetaria. Artziniegan elkartu gara jaiotzaz hitz egiteko. Izena eta nongo zaren galdetuko dizut hasteko.\nXabier Santxotena eskultorea. Ni naiz agotea, Bozatekoa. Bozate Arizkunen dago, Baztanen. Eta hemen laketuta nago, zergatik? Andrea hemengoa delako. Eta bueno, hementxe, abenturak. Eta abentura handiena, momentuz, hauxe da: jaiotza. 2.430 ale badaude ezberdinak, mundu guztikoak, eta, bueno, hauxe, erakusketa zoragarri da desde luego (jakina!).\nAlaia Martin. Ze material desberdin aurki genitzake, horrela oro har, denak ezingo dituzu zerrendatu baina.\nXabier Santxotena. Ez, baina, bueno, zeramika, egurra, burdina, oihalak… Badaude handiak, txikiak… Txikiena daukagu pistatxo-azal batean egindakoa, concha (oskol) batean ere bai, hur, hur baten azalean ere bai; intxaur baten azalean… hainbeste-mota ezberdin baitaude, ikusgarri da. O sea (alegia) ez dago gelditzerik, bueno materiala… Estañoa (eztainua) dela, brontzea dela, txokolatea dela… Oi, ikusten ari naiz txokolatezkoa… Eta bueno, gero eta gehiago.\nAlaia Martin. Marrazo-hezurrekin ere ikusi ditugu. Hainbat material desberdin ikusi ditugu. Eta zergatik jaiotzak? Zergatik biltzen dituzu/dituzue?\nXabier Santxotena. Hasi ginen orain dela 21 urte. Eta hasi ginen Bozaten, Gorrieneko museoan. Bueno, hantxe izan zen aukera bat, aukera, nola hango umetxoak… Haiekin egin gendun (genuen) programa bat. Egin behar zituzten marraztu Gabonetako gauzak, eta bueno, orduan sari bat ematen gendun, eta bueno, saria emateko hasi ginen 35 alekin, erakusketa. Bueno, sekulako arrakasta eduki zuen hura [hark]. Eta bueno, hasi ginen 35ekin, hurrengo urtean 70, eta halaxe, gaurko egunean, beitu (begiratu) ezazu zenbat ale, ezta?, gero eta gehiago. Bueno, hantxe, 2009a arte, hantxe, egiten gendun erakusketa, eta ondoren, nola hau tailerra da [den], eta museo bezala jarri gendun 2010ean, eta harrez gero ja hementxe gaude.\nBueno, garai batez Donostiako Aquarium-en egin gendun, 2009an gainera. Orduan, 200 ale baino gehiago, eta sekulako jende pasa… Bueno, 25.000 pertsona pasatu ziren handik(en). Bueno, hau da bizio bat, eta bizio hori andreak dauka, Teresak, Teresak. Bueno, nik nire partez [aldetik], nik ez nion hainbeste inportantziarik ematen. Zergatik? Gure etxean beti gure aitak jartzen zu(e)n jaiotza, eta gainera, hortxe badago, taillaz egina, berak egindako bat. Baina orain, begiratu ezazu sartuta gaude leporaino.\nEta bueno, gauza bat da zoragarria, nola jendea etortzen da [den], eta normalik erakusketa, erakusketa batean, belenismoa, por ejemplo (adibidez), hor, Bilbon, pasatzen dituzu 15-20 minutu. En cambio (Baina) hemen, etortzen diren jendea [den jendeak] gutxienez, gutxienez, pasatzen dituzte [ditu] ordu bat eta erdi, eta zenbaitzu etortzen dira goizean eta arratsaldean.\nBAGOAZ! B1-16- Gabonetarako planak


Egilea: Anonimoa Data: apirila 03, 2017\nHesteetako mikrobiota eraldatzen du; erantzun immunea erregulatzen duten zitokinen kontzentrazioa handitzen du garunean; hesi hematoentzefalikoaren iragazkortasuna aldatzen du; eta, azkenik, portaera soziala murriztu eta jarrera jazarkorra areagotzen du. Bi sexuetan ikertu dute, eta berdin uzten ditu kalteak epe luzean. Nature Communications aldizkarian argitaratu dute ikerketa.


Oihan Mendo: «Amorrua eta pena dugu, altxor ekologiko bat galdu dugulako» | Politika | Berria\nOihan Mendo. Garesko alkatea\n2022ko ekainak 24 - Gares\nSuteak izan baino lehenago egin zitzaion elkarrizketa Oihan Mendo Garesko alkateari, EH Bildukoa (Gares, 1986), udal politikaz eta aurreko astertako gertaerez mintzatzeko. Suak ingurune dena kiskali du, eta, ondorioei begira, min handia dute Garesen zein Izarbeibarko eskualdean.\nNola bizi izan dituzu egunok?\nIntentsitate handiarekin, urduri, beldurrez eta ezintasunez. Larunbat eguerdian hasi zen, deitu ziguten esanez Legarda eta Obanos hustuko zituztela sute handi baten ondorioz, eta Garesen herritarrak jasotzeko eskatu ziguten. Azkar batean, frontoia ireki genuen, eta elkartasun olatua sortu zen: gazteak gerturatu ziren laguntzera, ostalariek edariak eta janaria ekarri zituzten, dendariek ere bai... Lo egiteko tokien zerrenda egin genuen, baina handik ordubetera sutea jada Garesen genuen.\nArazoa zuengana heldu zen.\nSuteak oso abiadura handian egin zuen aurrera. Zabalgain auzoa husterako, deitu ziguten une horretan hegoaldeko partean zela eta hustu behar genituela beste bi auzo. Egun osoa lanean eman genuen. Burua hotz, bestela urduritasunak janda, kontrol gabe geundekeen. Guztira, bost auzo hustu behar izan genituen. Emozioz bizi du egoera jendeak, denek nahi zuten lagundu sua itzaltzen, eta hori dena ere antolatu behar zen. Zorionez, gauerako Garesen mundu guztia bere etxera itzuli zen, eta egoera nahiko baretu zen. Igandean, egon ginen mendia ureztatzen sute berriak ez sortzeko, eta hasi ginen ondoko herriak laguntzen. Artazura joan ginen, eta bertako jendea hartu genuen, herria hustu zutelako.\nOndorioak neurtzeko garaia da?\nBai, egoera kontrolpean dago. Urduritasuna amorru bilakatu zaigu. Kalkulatzen dugu Garesen lurraren %70 kiskalita dagoela, bai eta gure basoen %90 ere. Obanosen eta Legardan, oraindik gehiago. Amorrua sortzen du. Pena ematen du, 500 urteko basoak genituelako: haritzak, artadiak... Altxor ekologiko bat galdu dugu.\nNekazarientzat uzta biltzeko garaia zen hau. Galera gogorra da.\nBai, oso gogorra. Espero dugu aseguruak hor egotea. Dagokion balioa eman nahi diet nekazarien lanari. Egunak eta egunak eman dituzte suebakiak egiten. Adibidez, Garesen funtsezkoak izan ziren, Zabalgain auzoaren inguruetan sutea etxeetara ez ailegatzeko.\nZer eskatu nahi duzu?\nBirlandaketa ezin da herrien edo auzolanaren eskuetan utzi bakarrik. Guk joan den urtean 200 zuhaitz landatu genituen; aurten, beste horrenbeste, eta jarraituko dugu landatzen, baina suaren ondorio hauek orokorrak dira. Plan berezi bat behar dugu, eta basoaren bestelako kudeaketa bat. Gainera eskertu egin nahi nieke bai zerbitzu publikoei eta bai boluntarioei. Gazteei, batez ere. Pandemian oso kritikatuak izan dira, eta Garesen hor egon dira, edozertan laguntzeko prest. Eskertzekoa da.\nSuteen aurretik, bi lan istriputan hiru langile hil ziren. Bi dolu egun deklaratu zenituzten.\nOso egun gogorrak izan dira. 3.000 biztanleko herri baten bi lan istriputan hiru lagun hiltzeak gogor jotzen du gizartea, eta nola ez, udala. Pertsonak ezagutzen dituzu, eta oso gertutik bizi izan duzu.\nHerrian 0-3 zikloko haur eskola duzue, eta langileak greban dira maiatzaren 2tik. Zer iritzi duzu lan gatazkari buruz?\nGuk haur eskola kudeatzen dugu, baina inposatuta datorkigu. Udalean erabaki genuen hezitzaileen lan baldintzak hobetzea, soldatak osatzen ditugu, kontratatzen dugu langile gehiago garbiketarako eta jantokirako, baina udalaren ahalmena mugatua da. Uste dugu langileen aldarrikapenak bidezkoak direla eta Hezkuntza Departamentuak haiekin eta Nafarroako Udal eta Kontzejuen Federazioarekin negoziatu behar duela, konponbide batera ailegatzeko lehenbailehen.\nZer zailtasun eta abantaila ditu Gares kudeatzeak?\nEuskal Herri mailan, ziurrenik herri txikia gara, baina Nafarroako errealitateari begira, tamaina ertaina du, eta gure eskualdean motor moduan funtzionatzen du. Izarbeibarko herriekiko erantzukizun bat dugu, zerbitzu batzuk eskaini behar dizkiegulako: eskola, haur eskola, osasun etxea. Oso argi dugu gure erantzunak izan behar direla komunitarioak: guztion esfortzua da. Adibidez, 2016an lan poltsa bat jarri genuen abian langabeei lanpostu bat eskaintzeko, eta, orain, Garesekin batera, Obanos, Mañeru, Mendigorria eta Zirauki daude. Ez du zentzurik Gares gisa soilik lan egitea.\nPolitikoki, EH Bilduk ez du gehiengorik. Alderdi tradizionalik ez egoteak errazten al du?\nIzan liteke. Hauteskundeetan talde independenteak aurkezteak errazten du akordioak egitea, ez direlako hain zurrunak. Batzuetan, independenteak baldintza gabeko talde gisa ager daitezke, baina baldintza politikoak eta ekologia propioa dituzte gizartearen barruan, eta hori ere kontuan izan behar da. Garesen ikasi dugu elkarrekin lan egiten eta hiru talde ditugu. Gobernu erantzukizunak ditugu; batzuek gehiago, besteek gutxiago. Bilatu dugu modu bat elkarrekin lan egiteko. EH Bilduk hori ere lortu du beste herri batzuetan; adibidez, Tafallan eta Galdakaon. Gertutasunean oinarritutako politikak erraztasun horiek ditu.\nNafarroako udal finantzaketaren erreforma da Legealdiko mugarririk garrantzitsuenetako bat.\nGaurkotu egin du zahar geratu zen finantzaketa sistema. Bermatzen du eragile diren herriek zerbitzuak eskaintzea ibarreko herriei.\nZer ahalbidetzen dizue?\nOso urte konplikatua izaten ari da. Adibidez, argindarraren prezioa nabarmen igo da: iaz, 80.000 euro ordaindu genuen kaleko argiterian, eta, aurten, 160.000. Udalek behar ditugu baliabideak, eta oso garai onean etorri da. Dena den, ez ditu erantzun guztiak ematen.\nNavarra Sumak, aldiz, kontra egin du, eta Iruñea hiriburua kaltetua izango den mezua zabaldu du. Zer deritzozu?\nBiktimarena egin du. Iruñeak baliabide ugari ditu, eta horregatik kexatzea ere! Udal gehienek babestu dute erreforma, eta horren aurrean biktima gisa aurkeztea, ez da zentzuzkoa. Tutera bera ere kexatu da, nahiz eta finantzaketa hobetzen zaion.\nEH Bilduk Euskal Eredua izeneko estrategia aurkeztu du. Zer ekarpen egin dezakezue hor udalek?\nKrisi anitzeko une batean gaude: ekonomikoa, zaintzarena, energetikoa... Udalek asko dugu horri buruz esateko, txikitasunetik zein handitasunetik. Herritarrengandik gertuen den administrazioa gara, eta horrek baliabide batzuk ematen dizkigu herritarrekin lan egiteko. Hori da EH Bilduren eredua: eragileekin eta herritarrekin lan egitea, proiektuak elkarrekin ateratzea eta erronka horiei guztiei erantzun propioak ematea.\nGaresen, adibidez, zertan ari zarete?\n2015etik daramagu lanean proiektu energetikoekin. Ibilbide luze horretan asko ikasi dugu. Trantsizio energetikoan oso garrantzitsua da nola ekoitzi, baina baita nola murriztu kontsumoa eta behar energetikoak ere. Ezingo dugu dena elektrifikatu, eta horrek eramaten gaitu kontsumo eredua aldatzera. Adibidez, uste badugu auto elektrikoarekin gure parke guztia elektrifikatuko dugula, oso zaila izango da. Garraiorako beste ereduak sustatu behar ditugu. Oso erronka sendoa eta konplexua da, baina aldi berean oso interesgarria.\nBestelako gobernantza eredua aldarrikatu duzue.\nGure eredua da herritarrekin eta eragileekin lan egitea eta komunitatea ahalduntzea. Erabakiak hartzeko aukera eman behar zaie, eta hori errespetatzea funtsezkoa da, gustatu edo ez. Garesen, adibidez, igerilekuak eraberritu behar genituen legedira egokitzeko, eta erabaki genuen hori herriarekin batera egingo genuela. Gestio kolektiboa da gure ezaugarrietako bat, baita beste taldeekin lan egiteko gaitasuna ere.\nUdal arloan lehen indar munizipalista da EH Bildu, 1.100 zinegotzirekin. Zein da erronka: eustea ala haztea? Eta nola?\nOso norabide onean gaude. Udalek urtebete dugu lan egiteko. Ez dugu saldu behar, herritarrek ikusten dutelako egiteko beste modu bat dugula. Norabidean antzematen da: 2015ean, EH Bildu ezinbesteko izan zen aldaketan, bai gobernuan eta bai hainbat udaletan. 2019an, lehen indar munizipalista bihurtu ginen, eta, 2023koari begira, perspektiba onak ditugu. Laura Aznal da gure hautagaia gobernurako eta Joseba Asiron Iruñerako.


Udal rokodromoen egoera salatu dute berriro ere - Gasteiz - Alea.eus\nUdal rokodromoen egoera salatu dute berriro ere\nMirian Biteri 2019-07-09 08:11\nElkarretaratzea egin dute gaur goizean, Plaza Berrian.\nGasteizko Plaza Berrian egin dute elkarretaratzea ESK sindikatuak eta hiriko udal rokodromoetako langileek, zerbitzuaren gaur egungo egoera salatzeko eta horren kudeaketa zuzena exijitzeko.\nOhar baten bidez, Gasteizko Eskalatzaileak Sutan plataformak azaldu du dagoeneko hilabete baino gehiago pasa dela udal rokodromoak berriz ere zabaldu zirela eta erabiltzaileek iragarritakoa egiaztatu dutela: hain zuzen ere, "zerbitzuaren kalitatearen murrizketa, prezioen igoera, instalazioen irekiera ordutegiaren murrizketa itzela eta Ebone Servicios Educativos y Deporte SL enpresaren kudeaketarekin hiru langile kaleratuak izan dira subrogatuak izan ez direlako".\nGasteizko Udalak gatazka "amaitutzat" eman duela dirudien arren, ohartarazi dute ez dutela rokodromoen kudeaketa "edonolako baldintzetan" onartuko. Horrekin lotuta, arbuiatu dute Udalak ez diela galdetu erabiltzaileen beharrak zeintzuk diren.\nKaleratutako hiru langileei dagokionez, plataformak adierazi du "onartezina" iruditzen zaiela zerbitzu publiko batek "prekarietate maila hau" eman ahal izatea, eta ez duela "inolaz ere" onartuko. Gaur egindako elkarretaratzean "babes guztia" helarazi zaie langile horiei.