“Erraztasunak eman behar dizkiegu bezeroei” - - Aiaraldea.eus\n“Erraztasunak eman behar dizkiegu bezeroei”\nAiarako Kuadrilla 2020-10-21 07:00\nMARIANNE SANTAMARIA DIAZ Laudioko Santa Maria harategiko kidea da. “Dendatik etxera” dinamikan parte hartuko dute saltoki horretako kideek.\nNola eragin die COVID-19aren pandemiak saltoki txikiei?\nEragina izan du. Martxoan, pandemia hasi zenean, elikagaiak agortuko zirelako beldurra zabaldu zen jendearen artean, baina gero ikusi zen ez zegoela inolako arazorik. Saldu da, baina gutxiago.\nJendearen eskaera motak ere aldatu direla sumatu dugu. Produktu freskoagoak eta gertuagokoak eskatu dizkigute, kalitatea gehiago baloratuz. Ez dakit gaixotasunarekiko beldurra izango den, baina jendeak kalitate gehiagoko gauzak eskatzeari ekin dio.\nTokiko produktuekiko kontzientzia handitu da, beraz?\nBaietz uste dut. Gertukoari laguntzen badiogu komunitatea hobeto egongo dela ikusi dugu, gure alboan daudenei laguntzetik hasita.\nZer eskaintzen dute saltoki txikiek supermerkatu handiek eskaini ezin dezaketena?\nKalitatea, gehienbat. Guk geuk hautatzen ditugu gure hornitzaileak, ezagutzen ditugu. Produktu freskoak dira, egunerokoan kontsumitzen ditugunak. Bezeroak ere ezagutzen ditugu. Nik badakit zer den pertsona bakoitzak bere etxean gustuko duena. Bakoitza ezberdina da, eta badakit bakoitzari zer haragi mota eskaini. Amona, ama eta alabak ditugu bezero moduan, oso ondo ezaguzten dugu elkar.\n“Dendatik etxera” dinamikan parte hartzen ari zarete. Zergatik?\nJendeak ezagutu gaitzan erraztasunak eman behar dizkiegu. Erosketa egiteko zure denboraren zati bat baliatu behar duzu, aisialdirako baliatzea nahiagoko zenukeen denbora. Horregatik, oso ideia ona iruditzen zaigu bezeroek deitu, guk eskaria prestatu eta gero etxera eramatea.\nOrain, sare sozialen bidez, “erakusleiho birtual” moduko bat dugu. Goizero jartzen ditugu gure produktuen argazkiak eta jendeak deitzen gaitu, eskaerak egiteko. Oso sistema aproposa da etxetik atera ezin den jendearentzat edota erosketak egiteko denborarik ez duenarentzat.


Euskalgintza eta kooperatibismoa - Lemmy.eus\nbirasuegimod to BurujabetzaK eta Ekonomia Sozial Eraldatzailea\nEuskalgintzaren kooperatibizazio beharraz idatzi dut ARGIA aldizkarian, UEUren #UI49 Udako Ikastaroetan Kontseilua, GEZKI eta Olatukoopekin landutako ildoaren baitan. Zer eta nola inoiz baino garrantzitsuagoa izanen da:\n«Datozen garai nahasi eta apokaliptikoetan, garrantzitsua izango da euskalgintzak egiten duen hautua: homologazioa ala eraldaketa; sumisioa ala burujabetza»\n#ESE #Koop #BosgarrenOlatua #HirugarrenOlatua #kooperatibismoa #Euskara #Euskalgintza\nZein iritzi duzue euskalgintzaren kooperatibizazio beharraz? Euskalgintza ekonomia sozial eraldatzailearen baitan garatu daiteke?\nEa, nire iritzia azaltzen saiatuko naiz:\nGizartea hobetzen dihardutenen borrokak maiz nahastu eta elkar indartu egiten dira, gizarte mugimenduetan dabiltzanak hainbat borroka partekatzen dituzte eta elkar ulertzen dute: ekologia, feminismoa, beganismoa, antikapitalismoa, euskalgintza eta abar luze-luze bat (amaigabea ez esateagatik). Kooperatibismoak euskalgintzan eragin duela eta eragiten duela uste dut eta etorkizunean ere euskararen presentzia esparru desberdinetan sustatzen jarraituko duela uste dut. Euskalgintza gizarteko hainbat esparrutan ari da, baita kooperatibetan ere: gizarte mugimenduetan, jai-batzordeetan, enpresetan, erakundeetan, auzoko tabernan eta elkarteetan, adibide batzuk jartzeagatik. Kooperatibismoaren eta euskalgintzaren indar eta gogo horiek elkar ukitzen dutela eta elkarri gehiago lagundu diezaioketela, baiezkoan nago, zalantzarik gabe. Bide hori jorratzea polita litzateke, agian beharrezkoa, ez dakit; hainbat gauza lirateke egiteko aproposak…\n@birasuegi@lemmy.eus hori bada adierazi nahi duzuna, guztiz ados nago zurekin. Gogoak badaude, aurrera, nola ez! Kontua da “euskalgintzaren kooperatibizazio beharra” aipatzen zenuela zure testuaren amaieran. Interesgarria da? Onuragarria da? Beharrezkoa da? Bide hori lantzeko egokitasuna talde, herri eta elkarte edo enpresa desberdinetan ez dut ezagutzen. Denetarik egongo dela suposatzen dut. Nik pertsonalki ez dut behar edo premia hori bizi, baina ziur egongo direla horren aldeko apustua egiteko prest egongo direnak (bat edo beste ezagutzen dut gainera, azken hilabeteetan aipatu didalako bide hori egiteko moduen bila dabilela). Nigatik, aurrera egiteko balio badu, dena da ongietorria!


Sainte-Marie-de-Chignac - Wikipedia, entziklopedia askea.\n629 (2018ko urtarrilaren 1a)\nSainte-Marie-de-Chignac (frantsesez eta ofizialki: Sainte-Marie-de-Chignac) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Dordoina departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an 590 biztanle zituen.\n2007an Sainte-Marie-de-Chignac udalerrian erroldatutako biztanleak 553 ziren. Familiak 204 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 52 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 88 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.\n2007an 239 etxebizitza zeuden, 201 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 21 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 226 etxeak ziren eta 12 apartamentuak ziren. 201 etxebizitza nagusietatik 176 bere jabearen bizilekua ziren, 23 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 7 etxek bi zituzten, 29 etxek hiru zituzten, 68 etxek lau zituzten eta 92 etxek bost zituzten. 171 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 77 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 116 etxetan bat baino gehiago zituzten.\nSainte-Marie-de-Chignac udalerriko biztanleria-piramidea 2009an .\n2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 374 ziren, horien artean 280 aktiboak ziren eta 94 inaktiboak ziren. 280 pertsona aktiboetatik 255 lanean zeuden (139 gizon eta 116 emakume) eta 25 langabezian zeuden (11 gizon eta 14 emakume). 94 pertsona inaktiboetatik 31 erretiraturik zeuden, 43 ikasten zeuden eta 20 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.\n2009an Sainte-Marie-de-Chignac udalerrian 212 unitate fiskal zeuden, 541,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.268 euro zen.\n2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.\n2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 autoeskola zen, 2 igeltseroak eta 1 margolaria.\n2000. urtean Sainte-Marie-de-Chignac udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 276 hektarea erabiltzen.\nSaint-Pierre-de-Chignac (2,3 km)\nSaint-Laurent-sur-Manoire (3,3 km)\nEyliac (4,0 km)\nSaint-Crépin-d'Auberoche (4,9 km)\nMarsaneix (5,1 km)\nBoulazac (6,3 km)\nAtur (6,5 km)\nMilhac-d'Auberoche (7,1 km)\nBNF: 15252090h (data)\nOrriaren azken aldaketa: 16 urria 2021, 02:02.


Izaro Bilbaok irabazi du Bizkaiko eskolarteko hirugarren eta azken kanporaketa — Bertsozale Elkartea\nIzaro Bilbaok irabazi du Bizkaiko eskolarteko hirugarren eta azken kanporaketa\nGaur jokatu da Bizkaiko Eskolarteko Txapelketaren hirugarren eta azken kanporaketa; guztira hamar gazte oholtzaratu dira Durangoko Kurutziaga ikastolan izan den saioan, eta erabakita geratu da maiatzaren 28ko finala\nBizkaiko Eskolarteko Txapelketako azken kanporaketa jokatu da gaur Durangon. Gaurko saioan puntu gehien batu dituen bertsolaria Izaro Bilbao izan da, eta beraz, finalerako txartela zuzena lortu du.\nOndorengo bederatzi gazteak izan dira gaurko protagonistak:\nGai-emaile lanetan Xabier Irakulis aritu da eta epaimahaia Ainhoa Arregik, Beñat Romerok eta Iñaki Aurrekoetxeak osatu dute. Idazkari lanetan, berriz, Idoia Anzorandia aritu da.\nBizkaiko Eskolarteko bat-bateko txapelketak hiru kanporaketa izan ditu, eta puntu gehien batu dituzten zortzi bertsolari hauek izango dira, datorren maiatzaren 28an, Larrabetzuko eskolan jokatuko den finalean abestuko dutenak:\nEgun osoko jaia antolatu dugu egun honetarako. Goizean Bizkaiko eskolarteko idatzizko txapelketaren finala izango da, bat-bateko finala gero, bazkaria, eta Bizkaiko taldekako bertsolari txapelketaren finalaurrekoak eta finala ondoren. Bazkarirako txartelak bertsosarrerak.eus atarian dituzue eskuragarri. Azken eguna sarrerak hartzeko maiatzaren 23a izango da.


Murrizketa guztiak bertan behera laga ditu Labik - etakitto.eus\nMurrizketa guztiak bertan behera laga ditu Labik\nETA KITTO 2022, Ots 10\nLabik pandemiaren harira ezarritako murrizketa guztiak bertan behera lagatzea erabaki du. Neurriak astelehenean sartuko dira indarrean eta, osasun larrialdia amaitutzat eman ondoren, Labi bera sakabanatzea erabaki du.\nEusko Jaurlaritzak zapatuan emango du jakitera zehatz-mehatz neurriak nola arinduko dituen, baina gaur eman duten berriaren arabera, ordutegi mugak amaituko dira, ez da gehienez hamarnaka eseri behar izango eta ez da edukiera mugaturik egongo, besteak beste. Hala ere, Espainiako Gobernuak ezarritako mugek indarrean jarraituko dute: barrualdeetan maskara erabiltzearen derrigortasuna eta kirol-estadioetako edukiera.\nIñigo Urkullu lehendakariak hiru arrazoi eman ditu gaur hartutako erabakia arrazoitzeko: txertaketa, datuen hobekuntza eta omikron aldaeraren intzidentzia baxuagoa. Hala ere, “zuhurtasuna mantentzeko” deia egin du. “Orain erantzukizunak aginduak ordezkatzen ditu. Susperraldirako prest gaude”, gehitu du.\n« Photoshop ikastaroa euskeraz eskainiko dute Arrate Kultur Elkartean Eguaztenean greba egingo dute Gipuzkoako zaharren egoitzetan »


MAD MAX 5 KALERATZE DATA: ZER ESPERO DEZAKEGU? - FILMAK\nMad Max 5 kaleratze data: Zer espero dezakegu?\n'Mad Max: Fury Road' filmak ikusle eta kritikari harrituta utzi zituen maisuki koreografiatutako ekintza sekuentziekin, benetako efektu fisikoekin, murgiltze giroarekin,\nMad Max: Fury Roadek harrituta utzi zituen ikusleak eta berrikusleak maisuki koreografiatutako ekintza sekuentziekin, benetako efektu fisikoekin, giro murgiltzailearekin eta pertsonaia liluragarriekin, aspaldiko serieen zaleen eta beste guztien harridurarako. Filma izendatu zuten eta sari ugari irabazi zituen, horien artean sei Oscar sari! Orduz geroztik, zaleek arnasestuka itxaroten dute 'Mad Max 5' estreinaldia. Beraz, 'Mad Max 5' bat egongo da, eta hala bada, zer egingo du? Irakurri mesedez zer dakigun jakiteko.\nArgitaratze data eta zer espero dezakegu?\nGeorge Millerrek Mad Max film berriak berretsi zituen arren, gaur egun ere ez dago garapenean Millerrek Warner Bros bikotekidea ekoizten duen frankizia ekoizleekin dituen legezko zailtasunak direla eta. Tilda Swintonek Hiru mila urte irrika deitu zion. Kontuak kontu, uste dut 'Mad Max 5' 2022 amaieran iritsiko dela.\nGeorge Miller zuzendariak adierazi du 'Mad Max: Fury Road' ez dela bakarra, balizko bi segida baizik. 'Mad Max: Furiosa' izeneko lehen proiektuak Imperator Furiosaren pertsonaia izango zuen ardatz, Charlize Theron aktore hegoafrikarrak antzeztua. Berrabiarazitako frankiziaren lehen filmaren jarraipen zuzena izan daiteke eta bere borroka freskoa deskribatu, Mad Max munduko basamortuan barreiatuta dauden gerrako jaun eta talde kriminalek mantentzen duten Ziudadela mantentzen ari baitira.\nBaliteke ipuin bat izatea eta Furiosaren jatorriari eta historiari buruz hitz egitea Vuvalinirekin eta Leku Berdearekin. Mad Max: Wasteland izena duen beste proiektua pertsonaia homonimoan oinarrituko da ziurrenik. Txostenen arabera, film hau ez da 'Mad Max: Fury Road' filmaren segida zuzena izango eta ez du Furiosa izango. George Millerrek baieztatu du 'Wasteland' aurrekoak baino neurri txikiagoko filma izango dela, ekintza eta esparru gutxiagorekin.\nHasieran erakargarria ez dirudien arren, filma Mad Max unibertsoaren pertsona interesgarrietan eta mitologia aberatsean oinarritzen bada, nahiko ondo funtzionatuko du. Lehenengo argazkia hasieratik bukaerara arte ia etenik gabeko ekintza zen arren, 'Wasteland'-ek mitologiaren ñabarduretan sakontzeko aukera balia dezake.\nEtorkizuneko Mad Max film berriek George Miller, sortzaile eta zuzendaria izango dute proiektuaren protagonista, eta Tom Hardy aktore ingelesak Mad Max Rockatanskyren papera errepikatuko du. Gainera, Charlize Theron Hegoafrikako aktoreak gutxienez film bakarrean errepikatuko du Imperator Furiosa papera. Euren pertsonaien heriotza tragikoa dela eta, Nux eta Angharad, Nicholas Hoult eta Rosie Huntington-Whiteley 'Mad Max: Fury Road' filmekoak ez dira itzuliko.\nNoiz izango da Estreinaldia?\nGeorge Millerrek Mad Max film berriak berretsi zituen arren, bietako bat ez dago garapenean, Millerrek Warner Bros frankizia ekoizten duen bikotekidearekin dituen legezko zailtasunak direla eta. Hori guztia kontuan hartuta, uste dut 'Mad Max 5' 2022 amaieran iritsiko dela.\nTrailer-a atera al da?\nEz, Mad Max 5 filmaren trailer ofiziala zain dago oraindik. Zenbait informazio lortzen dugunean, kategoria hau aldatuko dugu.\nkarten etxea serie berria\ncondor denboraldia 2 epix


Iritzia: 'Moila' - Zarautz - Zarauzkohitza.eus\nZarauzko Hitza 2019-11-20 20:52\nKulixka Sorta (Eibar.org)\nAndoni Egañak ondorengo iritzia idatzi du gaur Berria egunkariko bere Hitz etzanak atalean.\nSare sozialetan eman diete astindu ederra; ez da albistegirik izan irudi horiek eskaini ez dituenik. Zarauzko moilako murruan, olatu apartsuen artean, gazte batzuk barrabaskeriak egiten. Egungo jendartearentzat ikuskizun ezin zirraragarriagoa. Haiei eta haiexei bakarrik begira jartzeko ahalmena duten irudi ia hipnotizatzaileak.\nBaina hara non egun berean aurkeztu zuen Joan Mari Torrealdaik De la hoguera al lápiz rojo liburua, frankismo garaiko kultur zentsurari buruzkoa. Kasualitateak Zarauzko moila txikira garamatza berriz ere. Handik abiatzen baitziren Patxi Unzurrunzaga eta enparauak txalupa koxkor batean txibiatara. Itxaropena argitaletxearen nagusiak harrapaturiko txibiarik onentsuenak Pedro Rocamora Espainiako Prentsa eta Propaganda buruari eramaten zizkion etxera, bere konfiantza irabazte aldera. Eta irabazi zuen nonbait. 1947an, hizketaldi baten ondoren, gerra osteko lehen euskarazko liburuak argitaratzeko baimena eman zion. 1952an Kulixka sorta jarrri zuen abian...\nToki berean bi denboraleri —itsasoarenari eta frankismoarenari— aurre egiteko bi modu desberdin. Mesede handia egin zigun Unzurrunzagaren zentsurari ixkin egiteko moduak; bere baitan agortzen da irudietako gazteen balentria.


Britainiarra izan nahiko nuke – Iruntzitara\nBritainiarra izan nahiko nuke\nDenboratxoa igaroa da britainiarrek Europar Batasunetik urtetea erabaki zutenetik. Denetariko iritziak entzun ditugu, gehienak arranguratzeko erabakiagatik. Niri dagokidanez, gogoeta hau egin nahiko nuke.\nLehenengo eta behin, herri burujabe batek hartutako erabakia da; halandaze, eskubide eta legitimitate osoz jokatu du britainiar herriak.\nBigarrenez, britainiar herriak bere burujabetasuna erabili du, orain urte batzuk erabili zuen moduan, beste taxu bateko erabakia hartzeko. Eta oinarria bat bera da: bai Europar Batasunera sartzeko, bai Europar Batasunetik urteteko.\nHirugarrenez, eta aurrekoaren ondorioz, britainiar herriak Europar Batasunera sartzeko erabakia hartu zuenean, berak ez zuen bere burujabetasuna inoren eskuan laga, ez zion inori eman, ezpada berari doazkion interesak beste batzuekin batera kudeatzea onartu zuen. Betiere, erabaki horrek ez zuen sekula baldintzatu britainiarren burujabetasuna, ez eta etorkizunean baldintzatuko ere.\nBritainia Handiko herriak eta euren ikurrinak\nLaugarrenez, Britainia Handiaren barrura begira, erabakitzeko eskubidea hura osatzen duten herrietan datza, hau da, herri horietako bakoitza subjektu politiko bakarra da. Britainia Handitik kanpora begira, berriz, herri horiei guztiei doazkien erabakiak batera hartzeko, subjektu politiko bakarra eratzen dute: berriro agertzen zaigu burujabetasunaren kontzeptu dinamiko eta erabat demokratikoa.\nBritainia Handiko nazioak\nBosgarrenez, britainiarrek estatu-mailako aitzindariak dituzte. Errepara diezaiogun David Cameroni.\nEskoziak bere burujabetasuna erabiltzeko galdatu zionean, onartu egin zuen. Erreferenduma antolatu zuen, berak kanpaina egin zuen Eskoziak Britainia Handian irauteko, betiere lehendaurrez esanda emaitza izango zena izango zela, horixe beteko zela.\nDavid Cameron bere dimisioa ematen ari dela. Haren ondoan emaztea, Samantha Gwendoline Cameron (Sheffield jaioa)\nOraingoan ere, David Cameronek erreferendumerako deialdia egin du britainiar herriaren baitan nabaria zen nahiari erantzuna emateko. Eta berak oraingoan ere bai kanpaina egin du, Britainia Handia Europar Batasunaren barruan irautearen alde; oraingoan, ostera, Europar Batasunetik urtetearen aldekoak izan dira garaileak, eta berak, ezeri itxaron barik, dimisioa eman du, berak uste duelako bera ez dela Britainia Handiak garai berri honetarako behar duen aitzindaria.\nIkasbidea: estatu indartsu bat ez da ezeren beldur; hezurmamitu barik dagoen estatu bat, ostera, beldurrak airean dabil edozein erabakiren aurrean, eta estatu horren aitzindariak, oro har, edu berekoak dira.\nPublicado el 9 julio, 2016 Autor Gotzon Lobera RevillaEtiquetas David Cameron; burujabetasuna; Brexit\nAnterior Entrada anterior: Zergatik emango diot botoa EAJri?\nSiguiente Entrada siguiente: Abortua eta demokrazia


Betaurreko lurrunduen halabeharra\nMaialen Berasategi Catalán @mberasca\nArauak haustea ez da beti gaiztakeria. Eta, kamarada maiteok, arauak haustea ez da beti transgresioa. Baina literatura ba omen da araua haustea. Logikaren araua, ohizkoarena, halabeharrarena hautsiz pizten ei da literatura neurri handi batean, harik eta, jakina, araua errepikaren errepikaz gehitxotan hautsi eta arau-haustea literatura ez baizik arau bihurtzen den arte, edo topiko, edo klixe, edo kolokazio ihartu (edo literatura txar, lerrake baten batek). Arau-hauste izanagatik, ordea, literaturak baditu bere norma eta zedarriak ere. Besteak beste egiantzekotasunaren legearekin ezkontzera behartu ohi da narratiba, esaterako.\nEztula baino zaharragoa da kontua: egiatan gertatzen diren zenbait gauza (bitxiaren bitxiaz, apartekoaren apartekoaz, kasualitatearen kasualitateaz segituan hurbilekoei kontatu nahi izaten dizkiegun pasadizo edo are aro surrealista batzuk) errealistegiak izaten dira ia, errealitatearenegiak ia, adibidez prosa narratiboan egiantzekoak suertatzeko. Lan eta maisutasun eskerga eta oro har baliabide material gutxienekoak eta zorte pixka bat ere behar izaten dira gauza errealegi horiek literaturara eta artera ekarri eta funtziona dezaten. Zorionez, bada horretarako kapazik.\n“Arteak aukeratuko lukeen amaiera ez du beti bizitzak hautatzen, gero bizitzak arteak kontatzen diona sinesten duen arren. Hori da izan, artearen akabuko garaipena: munduak harekiko duen sinesberatasuna”. Harkaitz Canoren Fakirraren ahotsa-ren narratzailearen hitzak, horra. Galdera pertinentea da, beraz, zertarako ekartzen duten orduan idazleek ekartzen dutena (jakina baita idazleek oro har ekarri egiten dutela, asmatu baino gehiago): zer eta nola gertatu den jakiteko? Ala modu jakin batean gertatu dela sinetsi eta sinetsarazteko? Ala sinetsi eta sinetsarazteko ezen literaturak kontatzen duen zera desiragarriago edo diferenteago edo ameskarago horren isla dela bizitza, eta ez literatura bizitzaren isla desiragarriago edo diferenteago edo ameskaragoa?\n“Konturatu zara […] amets bat kontatzen denean, aldatu egiten direla gauzak, ezin direla amestu diren bezala kontatu, kontatzeko ere lar direla, ezin direla narrazio natural batean eman?”. Unai Elorriagaren Iturria-ren protagonistetako baten hitzak, horra. Eta memoriak beti du kutsu ameskara lauso hori; bestela, ez litzateke hain auzi inportantea eta zaila, ez memoria bera, ez haren errelato edo kontakizun ditxosozkoa. Arazoa da ametsak beste mundu bat diren bezala iragana ere beste mundu bat dela, eta sekula ezin dela mundu horren barrutik mundua xuxen kontatu. Barruegitik, hurbilegitik, ezin da. Hipermetropia esaten diote oftalmologoek. Gertatua nolabait kontatzeko, sailkatzeko eta balioesteko, perspektiba behar da, distantzia eta denbora alegia, baina, perspektiba bat ontzeko bide horretan, galdu egin ohi dira hain justu xehetasunak, izandako hura izan zena bihurtu zuten markak; hots, lausotu egiten da nolakoa izan ote zen kontagai dugun hori: euforia-antsietateen aldi bat ala poz-tristurena, patata-azalena ala odolkiarena ala borondatezko barauarena, aisiarena ala deskantsuarena, sutondoarena ala erresilientziarena, diskurtsoena ala berriketarena… Historiari ezinbestean erortzen zaizkio poltsiko-zulotik istorioak. Besteak beste horiek xorro-xorro biltzeko daukagu literatura, ahozko eta idatzizko arau-hauste hori.\nBiharamunaren leiar lurrunduetatik begiratuz mamituko dute historialariek ez ezik istoriogileek ere gure (kuts)aldi hauen memoria.\nNafarroako hondakin organikoak kutsagarri bihurtzen dituztela salatu du Sustrai Erakuntzak\nDonostiako metroko obrek sortutako azken zuloa aurrekoen hirukoitza da EH Bilduren arabera\nLGTBI+ kolektiboaren kontrako hamalau eraso zenbatu dituzte Araban azken urtean\n"Faktoriarekin jarraitzea da nire mezua. Azken urteetan galdu ditugu egitasmo aski interesgarriak euskaldun kantarientzat"


Mahaia, Rekalde Aretoak, La Caracola (Iruñea) eta La Maisonek (Baiona) antolatua eta Alexandra Baurès eta François Loustauk komisariotutako ikusizko arteen proiektu bat da. Euskadi-Nafarroa-Akitania berria euro-eskualdeko laguntza jasotzen du.\nMahaia, Yves Chaudoüet artistak in situ imajinatutako instalazioa da eta programari izena ematen dio. Zortzi metroko diametroa duen eta hiru zati berdinetan banatua dagoen mahai biribila da. Heren bakoitza probintzia bakoitzeko erakusketa gune batean jarriko da: Rekalde aretoko ezkaratzean (Bilbon), Hiriartea / Ziudadelako Labean (Iruñean) eta Bolborategian (Baionan) 2020ko apirilaren 1etik, maiatzaren 17ra.\nMahaia, hiru lurraldeetako hiru artisten bila dabil (Euskadi-Nafarroa-Akitania berria) mahaiaren aktibazioa modu bateratuan egin dezaten, hau da, mugaz gaindiko mahai honen balizko topaketen inguruan hausnartu dezaten eta bi alorren inguruan proposamen bat egin dezaten:\n•In situ, espazio bakoitzean lekuko publikoari zuzendutako ekintza edo obren ingurukoa.\n•Errealitate areagotuaren alorrean, hiru herrietako publikoen elkarrekintza bilatuz eta bisitarien esku jarriko den aplikazio birtual baten diseinu eta ekoizpenerako gidoi bat.\nSorkuntza prozesu hau hiru artisten arteko elkarlan efektibo gisa planteatzen da. Hiru lurraldeen arteko trukaketak abiarazteko elkarlan bat.\n40 urtez behitiko artistei (norbanakoak zein kolektiboak), Euskadi, Nafarroa edo Akitania berria, hots, Euskal Herrian edozein alor artistikoan aritzen direnei zuzendua.\nHuarte Zentroa: https://www.centrohuarte.es/mahaia-proiektuaren-aktibazio-prozesurako-deialdia/\nIzena emateko epea: 2019ko abenduak 20


Bizikletan - Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa\nEtxea nahi zuen elefantea by guest57a3b857 3889 views\nIpuinak: Haur Hezkuntza by Asier Romero Ando... 4385 views\n¿Con respeto! euskaraz by Kristina Gago 3849 views\nLaguntzen nauzu.osoa by Kristina Gago 5895 views\nHaxe kasketa osoa by Kristina Gago 20204 views\n1. Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan\n2. 2 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan Ezer baino lehen, eskerrik asko ikasmaterial hau erabiltzeagatik. Espero dugu baliagarria izatea ikasleak bide-segurtasuneko gaietan hezteko. Irakasle zaren aldetik, funtsezkoa da zure ekarpena baterako lan pedagogikoan, ikas-le belaunaldiek gure kaleen eta errepideen bide-segurtasuneko eta bide-segurtasuna-ren balioetako, eskubideetako eta betebe-harretako hezkuntza jasotzeko. Hala, aldi berean, ohitura seguru eta arduratsuak eskuratuko dituzte, oinezko, garraio publikoaren erabiltzaile, ibilgailu pribatuetako bidaiari eta txirrin-dulari hasiberri diren aldetik. Beharrezkoa da haurren artean talde-kontzientzia sustatzea eta txikie-nek mugikortasunari buruz gogoeta egitea, oinezko, txirrindulari eta ga-rraio publikoaren erabiltzaile diren aldetik. Zalantzarik gabe, oinarrizko prestakuntza hori funtsezkoa izango da gure herrietan eta hirietan mu-gikortasun seguru eta jasangarria sustatu eta sendotzeko. Aurkezpena Gure ardura politikoentzat eta administratiboentzat laguntza handia da zuen ekarpen pedagogikoa, bai istripuak ekiditeari dagokionez, bai is-tripu- tasak murrizteari dagokionez. Bitarteko naturala eta garrantzitsua zarete belaunaldi berriak kaleak eta espaloiak, autobideak eta errepi-deak, bidegorriak, garraiobide publikoak edo pribatuak, banakakoak edo kolektiboak, partekatzen ditugun erabiltzaileon arteko begirunean hezi, eta egungo zein etorkizuneko mugikortasuna seguruagoa, adeitsua-goa eta arduratsuagoa izan dadin. Lehen nahiz Bigarren Hezkuntzan irakatsiko dituzuen Segurtasun Saila-ren Trafiko Zuzendaritzak atondutako hezkuntza-unitate hauek baliaga-rriak izango zaizkizuelakoan nago, egunez eguneko lan pedagogikoan laguntza praktikoa izateko sortu direnez. Eskerrak ematen dizkizuet lan pedagogiko horregatik. Estefanía Beltrán de Heredia Arróniz Segurtasuneko sailburua\n3. 3 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan Programazio honen asmoa da bizikletaren erabilera sustatzea, ga-rraiobide seguru eta jasangarritzat. Azken urteotan, Euskadin ugaritu egin dira bidegorriak, eta zabaldu egin da garraiobide hori erabiltzeak osasunerako eta ingurumenerako dakartzan onuren kontzientzia. Hala ere, oraindik hobetzeko daude bizikletak ingurunearekin —bereziki, oi-nezkoekin— izan behar duen bizikidetzari dagozkion zenbait gai, eta sustatu egin behar da txirrindularien kolektiboak bere kalteberatasunaz duen kontzientzia. Sarrera\n4. 4 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan Bizikletaz joatea Jarduerari eta haren edukiari lotutako bibliografia, interesa duten estekak edota dokumentuak. Dokumentuak, jardueran egindako materialak, eta azken ondorioak. Jarduera egiteko behar diren dokumentuak. Batzuetan, Trafiko Zuzendaritzako Baliabideen Katalogora daramaten estekak dira eranskinak. Eranskinak: Emaitza: Argibide eta baliabide gehiago: Nola egin: HEZITZAILEARENTZAKO SARRERAKO INFORMAZIOAK ETA KONTZEPTUAK: Proposatutako jarduera egoki gauzatzeko behar diren informazio eta kontzeptuak zehazten eta azaltzen dira hemen. IKASLEENTZAKO JARDUERAK: Proposatutako jarduera nola egin, hezitzailearentzako jarraibideak emanda. Helburuak: Jardueraren helburu pedagogikoak. Jardueraren izenburua • Eskola curriculumeko arloak: atal honetan adierazten dira estuen loturiko eskola curriculumeko arloak. • Agenda 21eko gaiak: jarduera honetan landu diren Agenda 21eko gaiak adierazten dira. • Mugikortasun segururako gaitasunak: Eusko Jaurlaritzako Trafiko Zuzendaritzak argitaratu duen Mugikortasun segururako hezkuntza. Gaitasunen gida li-buruko gaitasuna adierazten da. Izenburua: Programazioa jardueretan egituratuta dago. Honelako fitxetan jaso dira jarduerak:\n5. 5 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan Aurkibidea SENTIBERATZEA 1. 75. autobusa Eranskina: 75. autobusa DIAGNOSTIKOA 1. Bizikletaz Eranskina: Argazkia 2. Behatzen dut, beraz aztertzen dut! Eranskina: Behaketa taula 3. Denbora 4. Bizikletentzako oztopo pista EKINTZA PLANA 1. Bizikletak alokatzen ditugu Eranskina: Negozio planaren eredua 2. Bidegorria 3. Esperimentuak 4. Ibilaldia bizikletaz 5. Hondartzara bizikletaz Eranskina: Kasua: Hondartzara bizikletaz 6. Adituen lantegia 06 06 09 09 12 15 17 20 20 22 24 27 29 31 EBALUAZIOA 1. Horma-irudiak 2. Trukea ERANSKINAK 32 32 34 35\n6. 6 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA SENTIBERATZEA 1. 75. autobusa 75. autobusa Dugun denbora nola erabiltzen dugun hausnartzea. Patxadaz joan behar dugula eta presaka ibiltzea saihestu behar dugula ohartzea. Eztabaidatzea ea egiten ditugun joan-etorriak aisialdiko eta aurkikuntzako uneak izan daitezkeen. • Eskola curriculumeko arloak: Hizkuntzak. • Agenda 21eko gaiak: Aisia - Garraio eta mugikortasun jasangarria. • Mugikortasun segururako gaitasunak: Egokitzapena eta malgutasuna. Izenburua: Helburuak: Nola egin: HEZITZAILEARENTZAKO SARRERAKO INFORMAZIOAK ETA KONTZEPTUAK: Gure jarduerak egiteko joan-etorrietan, gero eta den-bora gehiago ematen dugu. Askotan, denbora hori jarduera batetik bestera bitarteko trantsiziotzat hartzen da. Horregatik, batzuetan denbora galdua dirudi. Tar-te hori, baina, aisialdi bihur dezakegu (musika entzu-nez), gizartekotzeko aldi (laguntzen diogunarekin edo laguntzen digunarekin hitz eginez), eta abar. 2003an, Euskadiko Denboraren Erabileren Inkestak dioenez, Euskal Autonomia Erkidegoko biztanleek ba-tez beste egunero ordubete eta 8 minutu eman zituz-ten joan-etorrietan. Kopuru hori Europakoa baino han-dixeagoa da; izan ere, europarrek egunero ordubete ematen dute joan-etorrietan batez beste.\n7. 7 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA SENTIBERATZEA 1. 75. autobusa Nola egin: Hezitzaileak ipuina banaka edo taldean irakurtzea pro-posatuko die. Gero, galdera hauek egingo ditu: • Zer iruditu zaizu istorioa? • Uste duzu joan-etorrietako denbora denbora galdua dela? Arrazoitu ezazu zure erantzuna. • Toki batetik bestera zoazenean, etxetik eskolara, edo parkera, edo beste edonora, presaka joaten zara? Las- IKASLEENTZAKO JARDUERAK terka joaten zara, ingurura begiratu gabe? Adi joaten zara, gauza berriak ezagutzeko? Askotan gelditzen zara jendearekin hitz egiteko edo inguruneari behatzeko? • Inoiz gertatu al zaizu, toki batetik bestera zoazela, gauza interesgarriren bat ezagutzea edo aurkitzea? • Zure ustez zer irakaspen dakar ipuin honek? Eranskinak: - 75. autobusa ipuina (egilea: Gianni Rodari).\n8. 8 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA Argibide eta baliabide gehiago: SENTIBERATZEA 1. 75. autobusa Emaitza: - www.eustat.es Denbora-aurrekontuen inkesta. Mugikortasunaren eta joan-etorrien monografikoa. 2006. Euskadi. - Trafiko Zuzendaritzaren Baliabideen Katalogoa. Ipuinaren ondorio posibleak: - Presa izatearen sentipenak, arreta-galtzeekin batera, istripu asko eragiten ditu. - Segurtasun aholku bat: irten zaitez garaiz, ibilbidea patxadaz egin ahal izateko. - Patxadaz joatearen abantaila batzuk: ibilbideaz go-zatzea, behatzeko eta paseatzeko astia izatea, bidean aurkitzen ditugun pertsonekin hizketan aritzeko auke-ra, eta abar.\n9. 9 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA DIAGNOSTIKOA 1. Bizikletaz Bizikletaz Kontziente izatea, bizikleta ibilgailu jasangarri bat dela. Bizikleta garraiobide jasangarritzat identifikatzea. Bizikletaz ibiltzeko beharrezko diren segurtasun neurriak ezagutzea. • Eskola curriculumeko arloak: Natura, gizarte eta kultura ingurunearen ezaguera. • Agenda 21eko gaiak: Eskola eta herria - Garraio eta mugikortasun jasangarria. • Mugikortasun segururako gaitasunak: Zaurgarritasunaren eta arriskuaren kontzientzia. Izenburua: Helburuak: Nola egin: HEZITZAILEARENTZAKO SARRERAKO INFORMAZIOAK ETA KONTZEPTUAK: Bizikleta ibilgailu bat da. Horrenbestez, zirkulazio arauak errespetatuz erabili behar dugu, gerta dai-tezkeen istripuetatik geure burua babestuz, eta ibilga-ilua egoera onean mantenduz. Euskadin 120.000 lagun baino gehiago irteten dira bi-zikletaz ibiltzera asteburuetan. Bizikleta garraiobide jasangarria da, baina segurtasun neurriak behar ditu, txirrindularia oso kaltebera baita (min handia har dezake, istripurik izanez gero). Trafiko asko dabilenean galtzadatik ibiltzeak istripua nozitzeko arrisku handia dakar. Bide Segurtasunaren Legean (2014ko maiatzaren 9an eguneratua), edonolako bidetatik bizikletaz ibiltzeko, kaskoa jarri beharra ezarri zaie 16 urtez beherakoei. Gogoan izan: errepidean bizikletaz ibiltzeko, kaskoa nahitaezkoa da guztientzat, edozein adinetakoa izan-da ere.\n10. 10 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA DIAGNOSTIKOA 1. Bizikletaz Nola egin: Hezitzaileak galdera hauek egingo dizkie ikasleei: • Zuetako zenbatek dakizue bizikletaz ibiltzen? Zenba-tek duzue bizikleta? Noiz erabiltzen duzue egunero? • Non erabiltzen duzue, zer motatako tokitan (parkea, bidegorria, espaloia…)? • Aurrez definitutako ibilbide bat egiten duzue, ala ibilbidea inprobisatzen duzue? Solasaldi labur baten ondoren, eranskinean doan ar-gazkia erakutsiko du hezitzaileak, eta ikasleek, talde txikietan, argazkian ageri den egoerari buruzko iruzkina egingo dute. • Zer elementu daude argazkian? • Zer sentipen sortzen dizue? Lasaitasuna, estresa, arriskua, normaltasuna eta abar. • Bizikletan egiten dituzuen joan-etorriak argazkikoaren antzekoak al dira? • Zer antzekotasun eta zer ezberdintasun daude? MUGIKORTASUN JASANGARRIA: Ikasle talde batek beren udalerrian joan-etorriak bizikle-taz egitearen abantaila eta desabantailen zerrenda egin- IKASLEENTZAKO JARDUERAK: go du, argazkian eta beren esperientzian oinarrituta. Beste ikasle talde batek beren udalerrian joan-etorriak autoz egitearen abantaila eta desabantailen zerrenda egingo du. Beste ikasle talde batek beren udalerrian joan-etorriak oinez egitearen abantaila eta desabantailen zerrenda egingo du. Udalerrian garraiobide gehiago baldin badago, horiek ere aukera daitezke. Zerrenda guztiak egindakoan, hezitzaileak proposatuko du guztiek elkarrekin azter ditzatela: - Ikasleek azalduko dute zer garraiobideri esleitu dizkio-ten abantaila gehien, eta zein garraiobideri desabantaila gehien. • Zer motatako abantailak dira (merkeagoa izatea, den-bora aurreztea, egiten den ariketa fisikoaren kantitatea, aspergarritasuna…)?\n11. 11 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA DIAGNOSTIKOA 1. Bizikletaz • Guztien onerako abantailak dira (naturarentzat, uda-lerriarentzat, eskolarentzat…) edota banakoentzako abantailak dira (ni ez nekatzeko, nik dirurik ez gastatze-ko, eta abar)? • Eta desabantailak, zer motatakoak dira? Desabantaila orokorrak ala banakoentzakoak? MUGIKORTASUN SEGURUA: Lantalde txikietan, ikasleek argazkiko istorioa osatuko dute, ondorengo galdera hauen erantzunak asmatuz, eta bere helmugara iristea irudikatzen duen kartel bat marraztuko dute: • Nondik dator? Nora doa? • Deskriba ezazue zuen ustez nola sentitzen den ar- Nola egin: gazkiko pertsonaia, une horretan. • Zer segurtasun neurri hartu ditu, bizikletaz irten baino lehen? • Bizikletaz ibiltzean, zuen ustez istripua izateko zer arrisku maila du: handia, ertaina ala txikia? • Uste duzue segurtasun neurriek (adibidez: kaskoa ja-rrita izatea) arriskua kentzen diotela egoerari? • Nola eta noiz iritsi zen bere helmugara? Onik eta osorik iritsi zen? Nola sentitu zen iritsi zenean? Talde bakoitzak bere kontakizuna irakurriko du, iritsiera-ren marrazkia erakutsiko du, eta kontakizunen eta ma-rrazkien arteko ezberdintasun eta berdintasunei buruzko iruzkina egingo dute. Eranskinak: Argibide eta baliabide gehiago: - Bizikleta hirian. - Guía Educativa por una movilidad escolar sostenible y segura de la Diputación de Albacete. Agenda 21. Ekologistak Martxan taldearen bideoa: - Una bicicleta que cambió el mundo. - Trafiko Zuzendaritzaren Baliabideen Katalogoa. Emaitza: Hirian zehar bizikletaz joateari buruzko kontakizunak eta marrazkiak - Argazki bat, Albaceteko Diputazioak argitaratu duen eskola mugikortasun jasangarri eta seguru baten aldeko hezkuntza gidatik aterea. Agenda 21.\n12. 12 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA DIAGNOSTIKOA 2. Behatzen dut, beraz aztertzen dut! Behatzen dut, beraz aztertzen dut! Oinezkoen eta txirrindularien jokabide segurua eta ez-segurua behatzea. Eskolaren inguruetan oinezkoentzako eta txirrindularientzako arriskuak identifikatzea. Jokabide arriskutsuak izatera garamatzaten arrazoiez eztabaidatzea. • Eskola curriculumeko arloak: Matematika - Natura, gizarte eta kultura ingurunearen ezaguera. • Agenda 21eko gaiak: Garraio eta mugikortasun jasangarria. • Mugikortasun segururako gaitasunak: Ingurunearen azterketa - Zaurgarritasunaren eta arriskuaren kontzientzia. Izenburua: Helburuak: Nola egin: HEZITZAILEARENTZAKO SARRERAKO INFORMAZIOAK ETA KONTZEPTUAK: Ingurunea behatzeak eta haren inguruko elementuak aztertzeak zer testuingurutan bizi garen hobeto ulertzen laguntzen digute. Behaketa datuetara eta informazioe-tara bihurtzeak ingurunea ezagutzeko aukera ematen digu, bai eta errealitatean oinarritutako erabaki arrazoi-tuak hartzeko aukera ere. Bide ingurunea eta haren konplexutasuna ezagutzeak ingurune horretan kontuz ibiltzen lagunduko digu. Hezitzaileak 3-4 laguneko talde txikiak antolatuko ditu. Talde bakoitzak argazki kamera bat izango du. Posible ez bada, kamera bakarra erabil daiteke, taldeen artean txandakatuz, guztiek gutxienez argazki bat egin dezaten. IKASLEENTZAKO JARDUERAK: Talde txikietako bakoitza gune estrategiko batean ja-rriko da, eskolaren ingurumarietan, toki seguru batetik oinezkoen igarobide bat eta bidegorri bat behatzeko. Taldeek 15 minutuz behatuko dute, eta honekin batera doan taula betez oharrak hartuko dituzte.\n13. 13 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA DIAGNOSTIKOA 2. Behatzen dut, beraz aztertzen dut! Nola egin: Gainera, ikusten dituzten jokabide ez-seguruen eta atze-maten dituzten arriskuen argazkiak egingo dituzte (gutxienez bat). Adibidez: galtzada diagonalean ze-harkatzea, bizikletaz dabilela mugikorretik hitz egitea (zirkulazio kodean debekatuta dago). Ikasgelara itzulitakoan, hezitzaileak ikasleei proposa-tuko die behaketan bildutako informazioaren azterketa zehatza egin dezatela, jarduera hauek eginez: • Kalkulatu eta eztabaidatu lortutako emaitzen ehune-koak. Behatutako kasu guztietatik, zer ehunekok egin ditu jokabide arriskutsuak? Eta seguruak? Zein da ez-berdintasunaren arrazoia? • Hautatu behaketetako bat, eta marraztu hura iru-dikatzeko grafiko bat. Esaterako, behatu dituzun pertso-na guztien datuak hartuta, marraz ezazu grafiko zirkular bat, kalea behar bezala zeharkatu zutenen ehunekoa eta gaizki egin zutenen ehunekoa islatuko dituena. Hezitzaileak agerian esekiko ditu grafikoak, eta guztien artean iruzkina egingo da. Gero, eztabaida proposa-tuko da, antzeko bide egoeretan eurek nola jokatzen duten. Eztabaidarako egin daitezkeen galderak. Bizikletaz: • Zuek beti errespetatzen duzue semaforoa? • Espaloitik ibiltzen zarete? Galtzadatik? • Zuen ustez, zer zirkulazio arau dira zuei eragiten di-zuetenak, bizikletaz zabiltzatenean? • Zer gomendatuko zeniokete adiskide bati, bizikletaz seguruago ibil dadin? Oinezko gisa: • Oinezkoen igarobidetik zeharkatzen duzue kalea beti? • Zuek beti errespetatzen duzue semaforoa? • Zer gomendatuko zeniokete adiskide bati, oinez se-guruago ibil dadin?\n14. 14 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA DIAGNOSTIKOA 2. Behatzen dut, beraz aztertzen dut! Eranskinak: Argibide eta baliabide gehiago: - Trafiko Zuzendaritzaren Baliabideen Katalogoa. Emaitza: Eskolaren inguruetan oinezkoek eta txirrindulariek dituzten bide jokabideak jasotzen dituzten grafikoak. - Behaketa taula.\n15. 15 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA DIAGNOSTIKOA 3. Denbora Denbora Gure joan-etorrietarako erabiltzen dugun denboraz hausnartzea. Jakitun izatea denbora aldagai bat dela gure joan-etorriei dagozkien erabakiak hartzean eta garraiobidea auke-ratzean. Abiaduraren eta jasangarritasunaren arteko erlazioa identifikatzea. • Eskola curriculumeko arloak: Matematika - Natura, gizarte eta kultura ingurunearen ezaguera. • Agenda 21eko gaiak: Garraio eta mugikortasun jasangarria - Airearen kutsadura. • Mugikortasun segururako gaitasunak: Zaurgarritasunaren eta arriskuaren kontzientzia. Izenburua: Helburuak: Nola egin: HEZITZAILEARENTZAKO SARRERAKO INFORMAZIOAK ETA KONTZEPTUAK: Euskal Autonomia Erkidegoan, kutsadura handia izan da hainbat urtez, zenbait eremutan industria eta biz-tanleak kontzentratu zirelako. Izan ere, horrek berekin dakar isurpen handiak izatea, berokuntzak edota ibilga-ilu motordunen trafikoak sortuak. • Zenbat denbora ematen dugu joan-etorrietan? Kalkula ezazu zenbat metro edo kilometro dauden zure etxetik eskolara? • Kronometra zaitez , eta kalkula ezazu zenbat denbora ematen duzun etxetik eskolara etortzen, oinez etorrita (4 km / h), autoz etorrita (40 km / h), autobusez etorrita (30 km / h). IKASLEENTZAKO JARDUERAK: • Orain badakizu zenbat kilometro edo metro dauden zure etxetik eskolara. Bila ezazu Interneten, eta kalkula itzazu CO2 isurpenak, autoz etorrita, oinez etorrita eta autobusez etorrita. Gogoan izan: autobusean eta au-toan, bidaiari kopuruarekin zatitu behar duzu.\n16. 16 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA DIAGNOSTIKOA 3. Denbora Nola egin: Eranskinak: Argibide eta baliabide gehiago: - Berotegi efektuko gasen isurpena kalkulatzeko gida praktikoa. - Trafiko Zuzendaritzaren Baliabideen Katalogoa. Emaitza: Azken ondorioak: - Garraiobide jasangarrienak motorgabeak dira, ez baitute CO2 isurtzen: hala nola oinez edota bizikletaz joatea. - Garraio kolektiboek abantaila ekonomiko eta ekologikoak dituzte, automobilen aldean. - Bizikletaz joatea bizkorragoa da oinez joatea baino, baina segurtasun urriagoa du. -- • Nola mugi daitezke bizkorrago, etxetik eskolara etortze-ko? • Zure ustez, zergatik dago bizkorrago joateko beharra? Polikiago joan gintezke? • Zenbat denbora egoten da semaforoa berde, zenbat gorri? • Nork du denbora gehien igarotzeko: oinezkoak ala au-toak? • Aurrez kalkulatu dituzun datuek diotenez, bizkorrago joateak CO2 gehiago sortzea dakar? Zure ustez, zein ga-rraiobide da bizkorrena? Eta jasangarriena? Eta segurue-na?\n17. 17 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA DIAGNOSTIKOA 4. Bizikletentzako oztopo pista Bizikletentzako oztopo pista Ibilbide ohikoenez jakitun izatea. Gure ibilbide ohikoenetan dauden eta ibilbide horiek bizikletaz egitea zailtzen duten oztopoak identifikatzea. Bizikletaz ibiltzea oztopatzen duten zailtasunak kentzeko aukerak proposatzea. • Eskola curriculumeko arloak: Matematika - Natura, gizarte eta kultura ingurunearen ezaguera. • Agenda 21eko gaiak: Garraio eta mugikortasun jasangarria. • Mugikortasun segururako gaitasunak: Ingurunearen azterketa. Izenburua: Helburuak: Nola egin: HEZITZAILEARENTZAKO SARRERAKO INFORMAZIOAK ETA KONTZEPTUAK: Bizikleta garraiobide jasangarria da: - Abantailak: Ez du kutsatzen, eta sasoian mantentzen zaitu. Hirian edo hiriguneetan mugitzeko, bizikleta eta patinetea dira garraiobide lasterrenak. Bizikleta merkea da, aparkatzen erraza, trafikoan ez ditu pilaketak eragi-ten, eta ez du zaratarik egiten (txirrina jotzen ez baduzu). - Eragozpenak: Eragozpenik handiena segurtasunik eza da, baldin bizi garen herria behar bezala antolatuta ez badago bizikletak garraiobidetzat erabil daitezen. Bi-zikletaz seguruago ibiltzeko, babes ezazu zeure burua kaskoarekin, belaunetakoekin eta ukondokoekin; auke-ra ezazu trafiko gutxi edo bidegorria duen ibilbide bat; erabil ezazu arropa erosoa eta islatzailea; eta ibil zaitez arretaz. Askotan, gure hirian bizikletaz ibiltzea oztopoz beteriko pista batean ibiltzea bezala da: aparkatutako autoak, irekitzen diren ateak, bidegorrian dabiltzan oinezkoak, sar-bide baten erdian dagoen zaborrontzia, bizikletentzako aparkaleku falta.\n18. 18 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA DIAGNOSTIKOA 4. Bizikletentzako oztopo pista Nola egin: Hezitzaileak ikasleei proposatuko die egin dezatela be-ren ohiko ibilbideen mapa. Horretarako, talde txikietan lan egingo dute. Talde bakoitzak mapa bat lortu behar du, hor bere ohiko ibilbideak markatzeko (adibidez: etxetik liburutegira, parketik aitona-amonen etxera, eta abar). Ibilbideak identifikatutakoan, behaketako fase bat egingo dute. Ikasle bakoitzak galdera hauei erantzun-go die: • Zer garraiobide erabil ditzaket ibilbide hori egiteko? • Ibilbide hori bizikletaz egin daiteke? • Har ezazu bizkar zorro bat, papera eta bolaluma, eta egizu ibilbidea oinez edo bizikletaz. Idatz ezazu ibilbi-dean aurkitzen dituzun zailtasun guztiak, ibilbidea bi-zikletaz egitea oztopatzen dutenak (zaborrontziak, bide seinaleak, oinezkoen taldeak, eskailerak, espaloi es-tuak, gaizki aparkatutako autoak, malda gogorra, eta abar). IKASLEENTZAKO JARDUERAK: Ikasgelara itzulita, ikasle guztiak talde handian bilduko dira, hezitzailea moderatzaile dutela, oztopoen berri emateko eta ranking bat egiteko (oztopoen zerrenda, ohikoenetik hasita bakanena deneraino). Berriz ere ausaz banatuko ditugu ikasleak, talde txikie-tan. Talde txikietako bakoitzak gogoeta egin behar du zerrendako oztopo bati buruz: • Zertarako balio du? • Hor egon behar du bere eginkizuna egiteko? • Nola izan beharko litzateke, bizikletentzat oztopo ez izateko? • Zer aukera asma ditzakegu, bizikleta erabiltzea era-gozten digun oztopoak oztopo izateari utz diezaion? Bai ibilbideen mapa, bai oztopoen zerrenda, bai al-daketa proposamenak, udal arduradunei bidal diezaz-kiekegu.\n19. 19 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA DIAGNOSTIKOA 4. Bizikletentzako oztopo pista Eranskinak: Argibide eta baliabide gehiago: Gasteizko espaloietan bizikletaz ibiltzearen debekuari buruzko artikulua. - http://www.elmundo.es/pais-vasco/2014/01/27/52e6b212e2704ebd7e8b458f.html - Trafiko Zuzendaritzaren Baliabideen Katalogoa. Emaitza: Ibilbide ohikoenen mapa Ibilbide horiek egiteko oztopoen rankinga Oztopoak eta zailtasunak kentzeko proposamenak --\n20. 20 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA EKINTZA PLANA 1. Bizikletak alokatzen ditugu Bizikletak alokatzen ditugu Bizikleta baten ezaugarriak (mekanika, prezioa, motak, segurtasuna eta abar) hobeto ezagutzea. Garraiobide jasangarria den aldetik, bizikleta erabil dadin sustatzea, bizikletak alokatzeko negozio bat sortuz. • Eskola curriculumeko arloak: Matematika - Natura, gizarte eta kultura ingurunearen ezaguera. • Agenda 21eko gaiak: Hirigintza - Garraio eta mugikortasun jasangarria. • Mugikortasun segururako gaitasunak: Zaurgarritasunaren eta arriskuaren kontzientzia. Izenburua: Helburuak: Nola egin: HEZITZAILEARENTZAKO SARRERAKO INFORMAZIOAK ETA KONTZEPTUAK: Bizikletaz ibiltzea guztien onerako da: ez du kutsatzen, hiriko trafikoa hobetzen du, eta pertsonaren osasuna zaintzen du. Gizabanako guztiek bizikleta erabiltzeko aukera izan dezaten, badira alokatze zerbitzu ugari. He-rrian halako zerbitzuren bat baldin bada, nola funtzio-natzen duen iker dezakegu, eta zerbitzu paralelo bat sortu. Herrian halakorik ez bada, zerbitzu hori ezartzeko lehen urratsak egin ditzakegu. Hezitzaileak jardueraren lehen fasea aurkeztuko du, enpresa, negozio edo zerbitzu publiko baten planaren aurretiko ikerketatzat. Erantzunak aurkitzeko, Argibide eta baliabide gehiago atalean estekatutako dokumen-tuak erabil daitezke lagungarritzat. Banaka edo talde txikietan, bizikletei buruzko galderei erantzungo diete: IKASLEENTZAKO JARDUERAK: • Zenbat bizikleta mota daude? • Zenbat balio du paseoko bizikleta batek? Zenbat kostatzen da alokatzea? • Zenbat pisatzen du? • Zein dira bizikleta batek behar dituen konponketa na-gusiak? • Zein da bizikletaz ibiltzeko jantzi egokiena?\n21. 21 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA EKINTZA PLANA 1. Bizikletak alokatzen ditugu Eranskinak: - Negozio planaren eredua Argibide eta baliabide gehiago: - http://www.bilbao.net/agenda21/pdf/bilbon_bizi_folleto.pdf - Bizikleta segurtasunez erabiltzeko familia-gida. - Bizikleta hirian. - Trafiko Zuzendaritzaren Baliabideen Katalogoa. Emaitza: Bizikletak alokatzeko negozio plana Bizikletak alokatzeko zerbitzuaren triptikoa Nola egin: • Zein dira bizikletaz ibiltzeko segurtasun neurri nagu-siak? Ikerketa egindakoan, hezitzaileak ikasleei negozio plan bat sortzea proposatuko die, 20.000 euroren hasierako aurrekontuarekin. Ikasleek eranskinean doan negozio plana bete behar dute. Era berean, triptiko bat sortuko dute. Horretarako, adibi-deren batean inspiratu ahalko dute, hala nola Bilboko alokairu zerbitzuaren eskuorrian (Argibide eta baliabide gehiago atalean dago eskuorriaren esteka). Eskuorriak argibide hauek jaso behar ditu: - Zerbitzuaren oinarrizko funtzionamendu arauak - Alokatzearen prezioa - Bizikleta motaren deskribapena - Zirkulazioko gomendioak - Interes bereziko tokiak eta bidegorriak\n22. 22 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA EKINTZA PLANA 2. Bidegorria Bidegorria Bidegorri bat diseinatzea. Bizikletaren erabilera sustatzea, garraiobide jasangarritzat. • Eskola curriculumeko arloak: Natura, gizarte eta kultura ingurunearen ezaguera. • Agenda 21eko gaiak: Hirigintza - Garraio eta mugikortasun jasangarria. • Mugikortasun segururako gaitasunak: Ingurunearen azterketa. Izenburua: Helburuak: Nola egin: HEZITZAILEARENTZAKO SARRERAKO INFORMAZIOAK ETA KONTZEPTUAK: Herri batean bidegorriak proposatzeko funtsezko alder-diak: - Bidegorri bat galtzadako gainerakotik bereizteko, beste kolore bat erabil daiteke, adibidez; edo partekatua izan daiteke, baldin zolan dagokion seinalea jarrita badago. - Bidegorriak bere erabiltzaileen segurtasuna bermatu behar du. - Kontuan izan beharrekoak: maldak, trazadura eta galtzadaren zabalera. Hezitzaileak bidegorri bat diseinatzeko funtsezko al-derdiak azalduko dizkie. Ikasleek, lehendabizi, herriko interes bereziko tokiak identifikatuko dituzte mapa ba-tean (eskolak, lanerako gune nagusiak, turismo eta kultura intereseko guneak, eta abar). IKASLEENTZAKO JARDUERAK: Ondoren, ikasleak taldetan banatuta, talde bakoitzak arkatz markatzaileekin ibilbide bat marraztuko du, in-teres bereziko toki horietatik bi lotzeko. Hezitzaileak zainduko du ibilbideak errepika ez daitezen.\n23. 23 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA EKINTZA PLANA 2. Bidegorria Eranskinak: -- Argibide eta baliabide gehiago: - http://moveuskadi.com/en-bicicleta-por-euskadi?lang=eu - http://www.donostiamovilidad.com/eu/bizikletak/bidegorri-sarea/ - Trafiko Zuzendaritzaren Baliabideen Katalogoa. Emaitza: Bidegorrien ibilbideak dituen mapa Ibilbide bakoitzaren ezaugarri nagusien kartelak edo zerrenda Nola egin: Ikasleek, ondoko paper orri batean, ibilbidea non hasten eta bukatzen den adieraziko dute, ibilbidea zer bide mo-tatatik egiten den (galtzada, galtzadarrizko kalea, espaloia eta abar), bizikletaz ibiltzeko izan daitezkeen oztopoak (trafiko handia, malda gogorra eta abar), eta kilometrotan eta minututan zenbat iraungo duen gutxi gorabehera.\n24. 24 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA EKINTZA PLANA 3. Esperimentuak Esperimentuak Airearen kutsaduraz kontzienteago izatea. Natura Zientzietako esperimentuak egitea. Airearen kutsadura txikiagotzeko ekintzak garatzea. • Eskola curriculumeko arloak: Natura, gizarte eta kultura ingurunearen ezaguera. • Agenda 21eko gaiak: Airearen kutsadura. • Mugikortasun segururako gaitasunak: Ingurunearen azterketa. Izenburua: Helburuak: Nola egin: HEZITZAILEARENTZAKO SARRERAKO INFORMAZIOAK ETA KONTZEPTUAK: Hurrengo jarduera Ingurugiro Etxea museoak propo-satzen dituen jardueretatik atera dugu. Airearen kutsadura da atmosferan materia, substantzia edo energia forma batzuk izatea, gizakien segurtasun edo osasunerako, ingurumenerako eta edonolako bes-te ondasunetarako eragozpen larria, arriskua edo kaltea dakartenak. Kutsagarriak airean agertzen dira prozesu naturalen on-dorioz (sumendiak, paduretako hartzidura eta abar) edota giza prozesuen ondorioz (industriak, ibilgailuen trafikoa, berogailuak...). Horrelako kutsadura ez da agerikoa izaten batzuetan. Izan ere, zenbaitetan ez da ikusten, eta ezin da ukitu. Hala ere, arnastu egiten dugu, eta ondorio larria du orokorrean eta bakoitzarengan.\n25. 25 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA EKINTZA PLANA 3. Esperimentuak Nola egin: Hezitzaileak ikasleei airearen kutsaduraren kontzeptua azalduko die, ideia jasa batetik abiatuta: • Zer hitz iradokitzen dizkizue «airearen kutsadura» ize-nak? Hezitzaileak arbelean idatziko ditu ikastaldeak esaten dizkion hitz guztiak. Hitzak biltzen minutu batzuk eman eta gero, hezitzaileak definizioa irakurriko du, eta arbe-lean definizioarekin bat datozen eta definizioari hurbil-tzen zaizkion hitzak azpimarratuko ditu. Hezitzaileak ikasleak bultzatuko ditu esperimentuen bitartez erakuts dezaten airearen kutsadura, nahiz eta ikusterik eta ukitzerik ez dagoen, existitzen dela egiazta daitekeela. 1. esperimentua. CO2 ekoiztea. Binaka, beirazko ontzi bat prestatuko dute, bikarbonato eta ozpin pixka bat, paper bat eta arkatz bat. Ondoren, bikarbonatoa eta ozpina nahasiko dituzte. Paperean idatziko dute: • Zer gertatzen da gai horiek nahastean? IKASLEENTZAKO JARDUERAK: • Zer gas da burbuiletakoa? • Nolako usaina du? 2. esperimentua. Ibilgailu baten ihes hodiko kutsadura. Materialak: metalezko iragazki handi bat, kotoia, pape-ra eta arkatz bat. Heldu baten laguntza beharko da. Ipini kotoi puska bat iragazki handiaren barrenean. Eskatu helduari jar dezala iragazkia motorra martxan duen auto baten ihes hodian, une labur batez. Iragazkia ez zaio gehiegi hurbildu behar ihes hodiari: izan ere, gasak oso bero ateratzen dira, eta karbono monoxidoa daukate, gas kaltegarri bat. Paperean idatziko dute: • Nola geratu da iragazkiko kotoia? • Nolako usaina du? Hezitzaileak galdera hauek egingo dizkie ikasleei:\n26. 26 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA Eranskinak: -- Argibide eta baliabide gehiago: Ingurugiro Etxea museoa: - http://www.ingurugiroetxea.org/index.php/museo?Itemid=178 - Trafiko Zuzendaritzaren Baliabideen Katalogoa. Emaitza: Arazoak eta eman dakizkiokeen konponbideak azaltzen dituen horma-irudia. EKINTZA PLANA 3. Esperimentuak Nola egin: • Zuen ustez, zuen esperimentuekin asko ala gutxi kutsatu duzue? Nahiz eta gutxi kutsatu duten, egunero milaka pertso-nak eta industriak kutsadura pixka bat sortzen dute bakoitzak; hori guztia batu egiten da, eta ASKO bi-hurtzen da. Airearen kutsaduraren beste froga bat dira hirien gai-neko kutsadurazko txapelak. Hezitzaileak, kontzeptu hori azaltzeko, Argibide eta baliabide gehiago atalean estekatutako bideoa erabil dezake lagungarritzat. • Zure eguneroko jardueretatik, zure ustez zein dira eragin hori sortzen laguntzen dutenak? ACTIVIDADES PARA LOS/LAS ESTUDIANTES: • Zuen hirian zer ondorio ditu airearen kutsadurak, zuen ustez? Aire kutsatuaren txapelak sortzen dira? • Zuen osasunean zer ondorio ditu airearen kutsadu-rak, zuen ustez? Hezitzaileak horma-irudi bat prestatuko du, bi zutabe-ko taula batekin. Lehenengo zutabean ikasleek airea-ren kutsaduraren eragile nagusiak idatzi eta marraz-tuko dituzte (trafikoa, industria, eta abar), bai eta haien ondorioak ere (berotegi efektua, alergiak, arnas ara-zoak, eta abar). Beste taldeak, berriz, eragilea saihes-teko edo arazoari aurre egiteko ekintza bat edo batzuk idatziko ditu.\n27. 27 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA EKINTZA PLANA 4. Ibilaldia bizikletaz Ibilaldia bizikletaz Bizikletaz egingo den ibilaldi bat antolatzea, bizikletaren erabilera sustatzeko. Bizikleta erabiltzean segurtasuna garrantzitsua dela ohartzea. • Eskola curriculumeko arloak: Hizkuntzak. • Agenda 21eko gaiak: Aisia - Garraio eta mugikortasun jasangarria. • Mugikortasun segururako gaitasunak: Ingurunearen azterketa. Izenburua: Helburuak: Nola egin: HEZITZAILEARENTZAKO SARRERAKO INFORMAZIOAK ETA KONTZEPTUAK: Kirol ekitaldiak antolatzeko, garrantzitsua da zenbait al-derdi aintzat hartzea, hala nola: - Ekitaldiaren izena eta martxaren ordena kronologikoa. - Martxaren krokis zehatza (ibilbidea, profila, igarotze or-dutegia, batezbestekoa). - Parte-hartzaileen kopurua, gutxi gorabehera. - Seinaleztatzeko neurrien eta segurtasun antolakuntza-ren proposamenak. - Gutxieneko osasun zerbitzuak (medikua eta anbulan-tzia), parte-hartzaile guztien arretarako. Hezitzaileak ikasleei proposatuko die hirian zehar ibi-laldi bat antolatzea (egun berezi batean izan daiteke, hala nola herriko jai nagusian edota mugikortasunaren astean). Ikasleak arduratuko dira martxaren ibilbidea zehazteaz, kontuan hartuta ibilbide segurua izan behar duela (kale IKASLEENTZAKO JARDUERAK: bakoitzeko zirkulazioaren noranzkoa, noranzko debe-katuak, bidegorriak, errepide zabalak edo trafiko gu-txikoak…). Ibilaldiaren kartela prestatuko dute, izena emateari, datari eta ordutegiari buruzko datuekin eta segurtasun gomendio batzuekin.\n28. 28 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA Eranskinak: -- Argibide eta baliabide gehiago: - Kirol proba bat antolatzeko aurkeztu beharreko agiriak. - Euskadiko Antolatzaileentzako Oinarrizko Gidoia. - Trafiko Zuzendaritzaren Baliabideen Katalogoa. Emaitza: Ibilaldia, bizikletaz, hirian barrena. EKINTZA PLANA 4. Ibilaldia bizikletaz\n29. 29 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA EKINTZA PLANA 5. Hondartzara bizikletaz Hondartzara bizikletaz Bizikletaz ibiltzeak dakarren arriskuaz ohartzea. Beharrezko segurtasun elementuak erabiltzearen beharra sumatzea. Erabakiak hartzeko prozesuaren aldagaitzat, taldearen presioa identifikatzea. • Eskola curriculumeko arloak: Hizkuntzak. • Agenda 21eko gaiak: Garraio eta mugikortasun jasangarria. • Mugikortasun segururako gaitasunak: Taldeko presioarekiko erresistentzia - Zaurgarritasunaren eta arriskuaren kontzientzia. Izenburua: Helburuak: Nola egin: HEZITZAILEARENTZAKO SARRERAKO INFORMAZIOAK ETA KONTZEPTUAK: Sarritan, bizikleta ariketa fisikoarekin eta jolas jarduerarekin erlazionatzen da. Nabarmentzekoa da jarduera hori hirian egiten badugu —nahiz galtzadan, nahiz espaloian—, ja-kitun izan behar dugula oso kaltebera den ibilgailu baten gidaritzat dugun arduraz. Adin jakin batzuetan, taldean eta bizikletaz joanez gero, di-lema batzuk edo hartu beharreko erabaki batzuk agertzen zaizkigu, ia automatikoki ebatzi beharrekoak, ea aukerarik seguruena, jasangarriena... den pentsatzeko asti handirik gabe. Hezitzaileak kasuari buruzko dokumentua banatuko die ikasleei. Ikasleek nork bere aldetik irakurriko dute, eta galderei erantzungo diete. IKASLEENTZAKO JARDUERAK: Ondoren, hezitzaileak ikasleak talde txikietan banatuko ditu, eta ikasleek erantzunak elkarri azalduko dizkiote, ezberdintasunak konparatzeko. Talde bakoitzak isto-rioaren bukaera berridatziko du eta ozenki irakurriko du.\n30. 30 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA Eranskinak: - Kasua: Hondartzara bizikletaz. Argibide eta baliabide gehiago: - Trafiko Zuzendaritzaren Baliabideen Katalogoa. Emaitza: Bizikletaren erabilerari buruzko zenbait istorio. EKINTZA PLANA 5. Hondartzara bizikletaz\n31. 31 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA EKINTZA PLANA 6. Adituen lantegia Adituen lantegian, 3 – 6 ordu eskainiko dizkiogu aditu bati, mugikortasun seguruaren gai batzuetan sakondu dezan. Aditu horiek udaltzainak izan daitezke, edo mu-gikortasuneko monitoreak; saio praktiko eta atseginak egingo dituzte, honekin batera doazen programazioen antzekoak.\n32. 32 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA EBALUAZIOA 1. Horma-irudiak Horma-irudiak Programazioaren eragina ebaluatzea. • Eskola curriculumeko arloak: Arte Hezkuntza. • Agenda 21eko gaiak: Airearen kutsadura - Garraio eta mugikortasun jasangarria. • Mugikortasun segururako gaitasunak: Zaurgarritasunaren eta arriskuaren kontzientzia. Izenburua: Helburuak: Nola egin: HEZITZAILEARENTZAKO SARRERAKO INFORMAZIOAK ETA KONTZEPTUAK: Ebaluazio jarduera honetan sortutako kartelak hasie-rako diagnosi kartel eta zerrendekin konparatuko di-tugu. Talde txikietan, kartelak eta horma-irudiak egingo dituzte: - Airearen kutsadura murrizteko proposamenak jasotzen dituen kartela. - Bizikleta erabil dadin sustatzeko proposamenak jasotzen dituen kartela. - Txirrindulari eta oinezkoentzako proposamenak jasotzen dituen kartela. IKASLEENTZAKO JARDUERAK: - Nolakoa litzatekeen hiria inork presarik ez balu eta guz-tiok nahi duguna egiteko astia izango bagenu. Programazioan erabilitako kartel, marrazki, argazki eta mapetako materiala birzikla dezakete ikasleek.\n33. 33 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA EBALUAZIOA 1. Horma-irudiak Eranskinak: -- Argibide eta baliabide gehiago: - Trafiko Zuzendaritzaren Baliabideen Katalogoa. Emaitza: Ekintzak azaltzen dituzten kartelak eta horma-irudiak.\n34. 34 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA Eranskinak: -- Argibide eta baliabide gehiago: - Trafiko Zuzendaritzaren Baliabideen Katalogoa. Emaitza: Hezkuntza komunitateko eta udalerriko gainerako kideekin bilerak eta batzarrak egitea. EBALUAZIOA 2. Trukea Trukea Programazioaren eragina ebaluatzea • Eskola curriculumeko arloak: Hizkuntzak. • Agenda 21eko gaiak: Garraio eta mugikortasun jasangarria. • Mugikortasun segururako gaitasunak: Zaurgarritasunaren eta arriskuaren kontzientzia - Arreta - Egokitzapena eta malgutasuna - Ingurunearen azterketa. Izenburua: Helburuak: Nola egin: Gomendatzen dizugu zure ikastaldearekin egin duzun lana trukatzeko eta zabaltzeko ekintzak egin ditzazula. Hona hemen zenbait ideia: - Erakuts itzazue ikastetxean egindako kartel eta horma-irudiak. - Jar zaitez harremanetan ikastetxe bereko bosgarren eta seigarren mailetako beste ikastaldeen irakasleekin, eta konpara itzazue ondorioak. - Truka itzazu ondorioak ardatz bera egin duten beste eskoletako ikastaldeekin. - Helaraz iezazkiozu ondorioak Udalari. - Jakinaraz iezazkiezu ondorioak gurasoei.\n35. 35 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA 75. autobusa (egilea: Gianni Rodari). Goiz batean, 75. autobusa, Monteverde Vecchiotik Piazza Fiumeraino doana, Trasteveretik igaro beharrean Giani-colotik pasatu zen, Via Aurelia Antican biratu zuen, eta minutu batzuk geroago Erromako aldirietako belardien artean lasterka zihoan, oporretan erbia bezala. Ordu hartan, ia bidaiari guztiak bulegariak ziren eta egunkaria irakurtzen zuten, baita erosi ez zutenek ere, ondoan eseritakoari bizkar gainetik irakurrita. Gizon ba-tek, orrialdea pasatzean, begiak altxatu zituen une ba-tez, kalera begiratu zuen eta oihuka hasi zen: —Kobratzaile, zer gertatzen da, baina? Traizioa, traizioa! Beste bidaiariek ere begiak egunkaritik jaso zituzten, eta protestak koru zaratatsu bihurtu ziren: —Hemendik Civitavecchiara joaten da! —Zer egiten du gidariak, baina? —Erotu egin da, lotu ezazue! —A zer nolako zerbitzu publikoa! —Bederatziak hamar gutxi dira, eta bederatzietan pun-tuan Justizia jauregian izan behar dut! —oihu egin zuen abokatu batek—. Prozesua galtzen badut, auzitara era-mango dut konpainia. Kobratzailea eta txoferra bidaiariak lasaitzen saiatu zi-ren, eurek ezer ez zekitela esanez, autobusak ez ziela aginteei kasu egiten eta nahi zuena egiten ari zela. Une hartan autobusa bidetik irten zen, eta basotxo fresko eta lurrindu baten sarreran gelditu zen. —O, txerri-ogiak! —deiadar egin zuen, pozik, andre ba-tek. —Orain ez da txerri-ogietan pentsatzeko unea —egin zuen protesta abokatuak. —Berdin dio —adierazi zuen andreak—, berandu iritsiko naiz ministeriora eta errieta egingo didate, baina berdin dit, eta hemen nagoenez txerri-ogiak biltzen gozatu nahi dut. Gutxienez izango dira hamar urte halakorik egiten ez nuela. Autobusetik jaitsi zen, ahoa zabalik goiz bitxi hartako ai-rea arnastuz, eta txerri-ogien sortatxo bat biltzeari ekin zion. Ikusita autobusak itzultzeko batere asmorik ez zue-la, bidaiariak banan-banan jaitsiz joan ziren, zangoak luzatzera edo zigarreta erretzera. Aldi berean, haien umore txarra desagertzen zen, lainoa eguzkitan bezala. Batek bitxilore bat hartu eta botoi zuloan jartzen zuen; beste batek oraindik heldu gabeko marrubi bat aurkitu eta garrasi egiten zuen. —Nik aurkitu dut. Hemen utziko dut nire txartela, eta marrubia heldutakoan jasotzera etorriko naiz, eta hobe izango da hemen aurkitzea. Eta, halaxe, txartel bat atera zuen diru zorrotik, zotz batekin zeharkatu zuen, eta zotza marrubiaren ondoan iltzatu zuen. Txartelak hauxe zioen: «Julio Pikortatxoak doktorea». Eskolatze Ministerioko bi enplegatuk pilota bat egin zu-ten beren aldizkariekin, eta futbol partida jokatzen hasi ziren. Eta pilotari ostikoa ematen zioten aldiro, oihu egi-ten zuten: —Pikutara! ERANSKINAK 75. autobusa (egilea: Gianni Rodari). Sentiberatzea ATZERA\n36. 36 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA ANEXO 75. autobusa (egilea: Gianni Rodari). Azken batean, ez ziruditen lehentxoago autobus konpai-niako enplegatuak egurtu nahi zituzten bulegari berak. Autobus konpainiako langileek, berriz, arrautzopil bat banatua zuten beren artean, eta piknika egiten ari ziren belardian. —Adi! —oihu egin zuen gero bat-batean abokatuak. Autobusa, astinaldi bat eginda, bazihoan bakarrik, pixkanaka. Doi-doi izan zuten igotzeko denbora. Azke-na, txerri-ogien andrea izan zen, protestaka: —E, horrek ez du balio! Apenas hasia nintzen diber-titzen. —Zer ordu da? —galdetu zuen batek. —Uf, oso berandu izango da! Eta nork bere eskumuturrari begiratu zion. Ustekabea: erlojuetan bederatziak hamar gutxi zirela ageri zen orain-dik. Antza denez, txangoak iraun zuen denboran, ordu-larien orratzak ez ziren mugitu. Eskupeko denbora izan zen, gehigarri txiki bat, hala nola xaboi hautsaren pakete bat erosita barruan jostailu bat aurkitzen denean. —Hau ez daiteke izan, ordea! —zioen, harrituta, txerri-ogien andreak, autobusa dagoeneko bere ohiko ibilbide-tik zihoala eta Dandolo kalean aurrera arin zebilela. Guztiak txundituta geratu ziren. Berriz ere begien au-rrean zuten egunkariaren goialdean, baina, argi eta garbi zegoen idatzita egun hartako data: martxoaren 21a. Eta dena da posible udaberriko lehen egunean.\n37. 37 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA ERANSKINAK Argazkia Diagnostikoa ATZERA\n38. 38 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA TALDEA: TOKIA: Oinezkoak semaforoa errespetatu du (berde zegoela zeharkatu du, eta gorri zegoela gelditu da). BAI EZ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Oinezkoa oinezkoen igarobidetik pasatu da (bi alboetarantz begira, diagonalean zeharkatu gabe, eta abar). BAI EZ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Txirrindulariak semaforoa errespetatu du (berde zegoela egin du aurrera, eta gorri zegoela gelditu da). BAI EZ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ERANSKINAK Behaketa taula Diagnostikoa ATZERA\n39. 39 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA Txirrindulariek kaskoa daramate. BAI EZ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Oinezkorik baldin bada, bizikleta gelditu egiten da oinezkoen igarobidean, oinezkoak pasa daitezen. BAI EZ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Txirrindulariak ez du zirkulazioko araurik hautsi (ez du mugikorretik hitz egiten, ez da bere bidetik atera, eta abar). BAI EZ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Bizikletak errepidetik dabiltza. BAI EZ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ERANSKINAK Behaketa taula Diagnostikoa\n40. 40 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA NEGOZIOAREN IZENA PARTE-HARTZAILEAK Zuen negozio planaren HELBURUAK (zer alokatzen duzuen eta zergatik egiten duzuen) • • • • • • • • ERANSKINAK Negozio planaren eredua Ekintza plana ATZERA\n41. 41 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA ZENBAT BIZIKLETA EROSIKO DITUZUE, ALOKATZEKO? ZER PREZIOTAN EROSIKO DI-TUZUE? NON DAGO ALOKAIRU ZERBITZUAREN LOKA-LA? ZENBAT KOSTATZEN DA LOKALA? LAN-GILEREN BAT BA AL DA JENDEARI ARRETA EGITEN? ZENBAT KOBRATZEN DU HILEAN? ZENBAT INFORMAZIO TRIPTIKO INPRIMA-TUKO DITUZUE? ZENBAT KOSTATZEN DA INPRIMATZEA? Adieraz ezazu bizikleta bakoitzaren prezioa: ...... Biderkatu bizikleta kopuruarekin: ...... Idatzi zenbat den guztira: ..... Idatz ezazu lokalaren hileko gastua: ..... Idatzi langilearen hileko soldata: ..... Idatzi zenbat den guztira: ..... Idatzi inprimatzearen prezioa: ..... Biderkatu ale kopuruarekin: ..... Idatzi zenbat den guztira: ..... Idatzi kostuak zenbat diren guztira: ..... KOSTUAK BATU ITZAZU ZURE NEGOZIOAREN KOSTUAK ERANSKINAK Negozio planaren eredua Ekintza plana\n42. 42 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA ZENBAT KOSTATUKO DA BIZIKLETA BAT EGUN BATEZ ALOKATZEA? ZUEN USTEZ ZENBAT BIZIKLETA ALOKATUKO DITUZUE EGUNEAN? BESTE DIRU ITURRIRIK IZANGO DUZUE? BI-ZIKLETETAN EDO TRIPTIKOAN PUBLIZITATEA JARRIKO DUZUE? HILEAN ZENBAT DIRU LOR DEZAKEZUE PUBLIZITATEAN? BATU ITZAZU ZURE NEGOZIOAREN DIRU SARRERAK Adieraz ezazu alokatze bakoitzaren prezioa: ..... Biderkatu alokatze kopuruarekin: ..... Eta biderkatu 30 egunekin: ..... Idatzi zenbat den guztira: ..... Apunta el total ..... Idatzi diru sarrerak zenbat diren guztira: ..... DIRU SARRERAK Hasierako aurrekontua 20.000 € - ...............€ + ...............€ € Kendu kostuak Batu diru sarrerak KALKULA ITZAZU DIRU IRABAZIAK: Irabaziak, guztira ERANSKINAK Negozio planaren eredua Ekintza plana\n43. 43 Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan AURKIBIDEA Esplika itzazu, labur, ekonomikoak ez diren zure negozio planeko irabaziak (ingurumena, osasuna, eta abar): ERANSKINAK Negozio planaren eredua Ekintza plana\n44. 44 AURKIBIDEA Unaik hamaika urte ditu eta Hondarribiko aldirietan bizi da. Hala Unairi nola haren adiskideei izugarri gustatzen zaie hondartzara eta portura arrantzara eta eguna pasa-tzera joatea, bereziki udan. Uda honetan lehendabizikoz guztiek dute gurasoen baimena, hondartzara bizikletaz joateko. Hala ere, baldintza batzuk jarri dizkiete: - Jar ezazue kaskoa - Ez ezazue astoarena egin - Ez itzazue zeharkatu trafiko handiko errepideak - Ez itzazue entzungailuak jarrita eraman - Eta oroitzen ez duten zerrenda luze bat… Azkenean heldu zen lehenengo eguna! Unai adiskideekin elkartzekotan geratu zen, hondartzara bizikletaz joateko. Arrantzarako kanabera eta bizikleta hartuta, erritmo onean ekin zion pedalei eragiteari. Adiskideekin pasealekuan elkartzekotan zen, gero guztiak elkarrekin arrantzarako txoko egoki baten bila joateko. Eta hantxe bildu ziren, bai-na iritsi bezain laster guztiek aurpegi arraroarekin begiratu zioten. —Unai, nora zoaz hain kasko barregarriarekin, eta gainera bizkar zorrorik gabe? Ez al duzu egun osoan ezer jateko eta edateko asmorik? Edota kasko hori jan egiten da eta gainera arrainentzako amu gisa balio du? —eta guztiek barreari eman zioten. Unaik ahaztuta utzia zuen bizkar zorroa, eta protestarik gabe kasu egin zien gurasoei, handiagoa baitzen hon-dartzara bizikletaz joan ahal izatearen poza. —Mugi zaitez, zoaz berriro etxera bizkar zorroaren bila, eta utz ezazu buruan daramazun hori. Pixka batean itxarongo Galderak: • Zer jokabide seguru izan zituen Unaik? Eta zer jokabide ez-seguru? • Zure ustez zergatik ez zituen bete gurasoen aginduak? • Uste duzu Unai konturatzen zela bizikletaz joatearen arriskuaz? Eta errepidea zeharkatzeaz? • Zer egin zezakeen Unaik istripu arriskua txikiagoa izateko? • Uste duzu Unairen adiskideak jakitun zirela bizikletaz ibiltzeko nahitaezkoa dela kaskoa? • Uste duzu Unairi adiskideek eragin diotela erabakiak hartzean? • Antzeko egoeraren batean izan zara inoiz? dizugu, baina zabiltza bizkor —oihu egin zion adiskidee-tako batek. Unaik arrantzarako kanabera utzi zien, eta tximistaren gi-san abiatu zen etxerantz. Bidean, errepide nagusitik igo-tzea erabaki zuen, bizkorragoa zelako eta, kaskoa jan-tzita zeramanez, hain arriskutsua ez zela izango iruditu zitzaiolako. Etxera heldu zen, bizkar zorroa hartu zuen eta kaskoa utzi zuen, ohepean ezkutatuta. Ziztu bizian itzuli zen hondartzarantz, biderik lasterrena hartuta. Errepide-ra iristean, trafikoa hain trinkoa zen, geldituta zegoen bi noranzkoetan. Arnasa hartuta, errepidea zeharkatu zuen. Bestaldera iristean, bidearen albotik zetorren motozale ba-tek balaztatu eta ozta-ozta saihestu zuen Unai. Unai zurbil heldu zen hondartzara, dardarka, bizkar zorroarekin eta kaskorik gabe. ERANSKINAK Hondartzara bizikletaz Ekintza plana ATZERA Mugikortasun seguru eta jasangarriaren unitate didaktikoa Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloa Bizikletan\n45. 2014 MATERIAL HAU EGIN DUTE:


«AEBetan migratzaileen kultura nahi dute, baina ez dute pertsona nahi» | Berria.eus\nBizigiro «AEBetan migratzaileen kultura nahi dute, baina ez dute pertsona nahi»\nATZEKOZ AURRERA. Chhoti Maa. Rap abeslaria\n«AEBetan migratzaileen kultura nahi dute, baina ez dute pertsona nahi»\nMendebaldeko gizartean migratzailea objektu edo terrorista gisa ikusten dela salatu du Maa rap abeslariak. «Haiek gure baliabideak ustiatzearen eraginez migratu behar dugula ahazten zaie, ordea».\nArgazkia: MONIKA DEL VALLE / ARGAZKI PRESS\n2017-01-11 / Lander Muñagorri Garmendia\nMexikoko kikapu komunitate indigenako kidea eta migratzailea da Chhoti Maa (Guanajuato, Mexiko, 1988). Egun AEBetan bizi da, baina ez du jatorria ahazten. Migratzaileen ahalduntzea eta deskolonizazioa sustatzen ditu bere musikaren bitartez. Hau da, kolonialismoak utzitako arrastoak saihesten saiatzen da, «baina sustrai sakonak ditu». Egunero egin beharreko lan bat dela dio.\nRapa zure amonari esker egiten duzula esan izan duzu. Hori ez dute askok esango, ezta?\n[Barreak] Bai, hala da. Hari, ordea, ez zaio gustatzen egiten dudana. Esaten dit maitasun kantuak egin beharko nituzkeela, jendeari ez zaiola gustatzen oihu egin diezaioten. Ni ahozko tradizioaren ondorioz hasi nintzen rapa egiten, hori ere badelako. Mexikoko kulturan ahozkotasun tradizio hori oso garrantzitsua da, eta horren ondorio ere bada. Dena den, nire amonari asko gustatzen zaio poesia. Haurra nintzela, irakurtzen eta film zaharrak ikusten ematen genituen arratsaldeak. 11 urterekin, ordea, emigratu egin behar izan nuen, eta nire amonaren falta sumatzen nuen. Horren eraginez, idazten hasi nintzen, eta ordutik jarraitzen dut.\nAskatzeko modu bat da?\nBai, hala da, barrutik garbitzeko modu bat da. 20 urte ingururekin abusuzko harreman bat eduki nuen, abortu bat ere bai, eta berriz migratu behar izan nuen. Ezin izan nintzen unibertsitatera joan, paperengatik. Frustrazio asko eduki nituen, eta rapean topatu nuen nire frustrazioari aurre egiteko bide bat. Ordura arte kantatzen banekien, baina ez neukan zer kontatua. Garai hartan jabetu nintzen, ordea, ahots bat banuela. Nire bakarkako proiektua abiatu nuen, kontzertuak ematen, baita migratzaileen aldeko aktibista moduan ere. Egia esan, rapean askotan aktibista lana egiten dut.\nHorrela hasi zinen amonari gustatzen ez zaion musika egiten?\n[Barreak] Mexikon askotan esaten da: «Neskato, hobeto zaude isilik». Hori bada hezkuntza matxistaren ondorioetako bat. Nik, ordea, hitz egiten dut, eta denon ongizaterako egiten dut oihu. Ez da erraza, nire amona ez delako oihu horretan ordezkatua sentituko, baina bera bada feminista. Nire aitonak jo egiten zuen, eta amonak utzi egin zuen aitona, esaterako. Horregatik, niretzat oso figura garrantzitsua da harena, maitasun kantuak abestea nahiago izango balu ere.\nGeneroak eta migratzaile izateak eragin handia dauka zure musikan eta hitzetan. Nolakoa da zuretzat egoera hori?\nMigrazioa mundu mailako krisi bat da. Askok nahi ez gaituzten arren, behar gaituzte. Munduak migratzaileak behar ditu, gutxiago ordaintzen digutelako, jendeak onartu nahi ez badu ere. Ekonomia kapitalista horri guk eusten diogu.\nBaina jendeak gorrotoa behar du, etsai bat, horri aurre egiteko. Hori esan nahi duzu?\nHori da. Baina AEBetan gure kultura nahi dute, gure artea, musika, janaria, liburuak... Baina ez gaituzte pertsona moduan nahi, mehatxu gisa ikusten gaituztelako. Beraz, migratzailea objektu moduan ikusten dute askotan, migratzaile terrorista moduan. Baina kontrakoa da. Gure jatorrizko herrialdeetatik beharragatik joaten gara, eta Mendebaldeko konpainiek gure lurrak ustiatzen dituztelako. Gure baliabideak hartzen dituzte, ez digute behar bezalako soldatarik ematen, eta, horregatik, hipokrisia handia dago hirugarren munduko pertsonekin.\nHorregatik hitz egiten duzu zure abestietan hainbeste deskolonizazioari buruz?\nBai. Kalifornian eta Latinoamerikako herrialde askotan hitz egiten da horri buruz. Barruko lan bat da hori, oso kolonizatuta gaudelako. Tristea eta mingarria da, prozesu luze bat, zure bizitza osoan gertatuko dena. Nire birramona indigena zen, eta, ezkontzera zihoanean, esan zioten begian limoia jarriz gero berdetu egingo zitzaizkiola. Hala egin zuen, baina ez zitzaizkion berdetu. Horrek erakusten du zer egiteko gai garen: azala zuritu, ilea argitu... Latinoamerikarrek beti begiratzen diegu Europari eta AEBei, izan beharko litzatekeenaren eredu gisa. Baina AEBetan atzerritarrak bizi garen auzoetan ez dago barazki dendarik, ezta okindegirik ere. Deskolonizazioari buruz ari garenean, horri buruz ari gara. Zertan gastatzen duzun eskura daukazun diru apur hori.\nHorregatik nabarmendu nahi izaten duzu zure jatorria?\nNoski. Gu bizirik mantendu gaituena hori izan da, baina, askotan, ezkutatu egin behar izan dugu. Kolonialismo garaian, gure herriaren dantza batzuk egiteagatik eskuak eta hankak mozten zizkiguten. Ohitura horiek berreskuratzea sekulakoa da niretzat.


Legazpiko lezioak |\n← Vídeos sobre recogida puerta a puerta\nEl Diario Fatxo: Manipulazioaren salaketa eta kritika, umorez eta ironiaz →\nData: 2014/03/07 Egilea: admin\nLegazpi, gaikako bilketa eraginkorraren alde egiteadeliberatu duten herrietako bat da. Udalak sistema misto bat jarri zuen abian 2013ko urrian. Gaikako bilketan lortu dituen emaitza bikainez gain, beste hainbat irakaspen utzi dizkigu esperientzia honek.\nLegazpik, sistema berria ezarri eta segituan lortu zuen %78ko gaikako bilketara iristea. Aurretik, %30 inguruan zebilen. Horretarako ondorengo ezaugarriak dituen sistema jarri zuen martxan.\nErrefusa modu pertsonalizatuan biltzen dute, atez ateko sistemarekin kubo grix batzuen bidez. Errefusan ez da material birziklagarririk onartzen.\nHondakin organikoa. Bi eratara jasotzen dute. Herritarrek bata ala bestea aukeratu behar izan dute. Batzuei (familien %70) edukiontzi bidez biltzen zaie, horretarako propio jarri diren edukiontzi marroien bidez. Besteei familien %30), atez ate biltzen zaie organikoa errefusa ateratzeko jarritako zintzilikario berberetan.\nPardel eta konpresentzat edukiontzi batzuk daude. Behar dituenak erabiltzeko giltza eskuratu behar du.\nGainerako atalak, lehen bezala biltzen dira edukiontzietan.\nZenbait datu aipagarri:\nHondakinak nahasteko aukera ematen duen edukiontzia kentzean, eta errefusa modu pertsonalizatuan biltzean, zabortegira birziklagarria den materialik ez bidaltzea bermatzen da neurri handi batean. Gaikako bilketan jauzi nabarmena emateko gako nagusia hau dela berresten du honek. Legazpin lortutako emaitzak Atez Atekoarekin lortzen direnen pare daude lehen hilabete hauetan.\nMateria organikoaren bilketa maila ona lortu da, bai Atez Ate bildu denaren bidez, bain edukiontzian bildutakoaren bidez. Norbaitek ondorio nahasiak ateratzeko tentazioa izan badu ere, horren arrazoia ez da edukiontzi marroiak jendea organikoa gaika ateratzera bultzatzen duela, lehen esan dugun bezala, hondakin organikoa zaborretara botatzeko aukerarik ez egotea baizik. Baieztapen hau logikan oinarritzen da, baina baita ere errealitatearen behaketan. 5 edukiontzi bidezko bilketa, leku askotan eta urte askotan zabaldua dago, eta horren bidez lortzen diren emaitzak, ez dira Legazpin lortutakoen erdira iristen. Ondorengo puntuan emango ditugun datuek esan duguna berresten dute.\nEdukiontzi bidez lehen ere gaika biltzen ziren ontzi arin eta paper kopuruak gora egin du sistema berria jartzearekin batera, %55 igo da ontzi arinen kasuan eta %25 paperaren kasuan. Hauek nahasian ateratzeko aukera kendu izanaren eragina nabarmentzen du honek berriz ere.\nEdukiontziak itsuak dira, ez dute barrura zer botatzen den kontrolatzeko gaitasunik. Horrek, zabar jokatu nahi duenak, gaikako edukiontzietan zabor nahasia botaz adibidez, arduraz jokatzen ari den jendearen lana hondatzeko aukera ematen du. Legazpin, oraingoz, ez da gaika bildutako hondakinen kalitatean eragin kaltegarri nabarmenik nabaritu. Legazpin hondakinen bilketaren inguruan hitzegin den guztiak bete duen kontzientziazio lanaren ondorio izan daiteke hori.\nDatu ekonomiko ona\nSistema mistoarekin Legazpiarrek 11.000 euro aurrezten dituzte hilean. Kutsatzea garestia da eta materialak gaika biltzean asko aurrezten da tratamendutan.\nAtez Ateko bilketa berme gehien ematen duen bilketa sistema da, besteak beste, hondakin atal bakoitza pertsonalizatuta biltzeak atal hoietako bakoitzarengan eragiteko aukera ematen duelako. Legazpiko eredu mistoak, hirugarren sistema bat gehitu dio gaikako bilketa eraginkorraren taldea osatzen zuten Atez Ateko sistema eta herri txikietako sistemari.\nGaikako bilketa eraginkor bat egiteko gaitasuna dutela frogatu duten geroz eta bilketa eredu gehiago dituzte aukeran udalek. Baldintza politiko, soziologiko eta urbanistiko bakoitzari hoberen egokituko zaion sistema aukeratzea eta abian jartzea dagokie oraindik hondakin gehienak zabor bihurtuta biltzen darraiten udalei. Geroz eta bide gehiago daude, urratsez urrats, Gipuzkoa zero zabor lurralde bilakatzen ari den aldaketaren parte izateko. Ez dago atzean geratzeko aitzakiarik.\nSasietan ere emaitza paregabeak Atez Atekoarekin\nBil ta Garbi Iparraldeko hondakinen parte bat errausten hasi daiteke\nEz erosi hondakinik! Ez ditugu behar.\nHondakinen %81 gaika biltzea lortu dute Eskoriatzan atez atekoaren lehen hilabetean\nKategoria: Atez Ate, Uncategorized, Zero zabor, ZZ berriak. Gorde lotura.\nErantzun bat Legazpiko lezioak-ri\nPingback: Azken egunetako beste zenbait albiste | Zero Zabor\nThank you for (not) smoking: a story from Matera\nThe Nordics addiction to incineration fuels the controversy on renewable energy\nRethink Plastic challenges the European Parliament to break free from plastic bottles\n976Reads last week:\n567Visitors last week:


Ezkutuko altxorraren bila joango dira bihar Aretxabaletako Koruetara - Debagoiena - Goiena.eus\nEzkutuko altxorraren bila joango dira bihar Aretxabaletako Koruetara\nZuriñe Velez de Mendizabal 2013-05-31 12:13\nIgnaziotar Lurraldeak antolatuta, Ezkutuko Altxorrak ekimenaren baitan Aretxabaletako Korueta auzoko Santiago elizaren erretaula ezagutzeko bisita gidatua egingo dute bihar, zapatua, 17:00etan.\nEzkutuko altxorrak aurkitzeko ez da urrutira joan behar. Gordeta dauden harri bitxi horiek edonoren begi-bistara egon daitezke, gainera. Haien historia ezagutzeak mundu berri bat irekitzen laguntzen du, eta Debagoienean ere badaude horrelako aukerak eskaintzen dituztenak ere.\nIgnaziotar Lurraldea deiturikoa Gipuzkoako hiru eskualdetako –Debagoiena, Urola Erdia eta Urola Garaia – garapen turistikorako proiektu komuna da eta toki ezberdin eta bitxiak ezagutzeko aukera ematen die herritarrei.\n"Normalean bisita gidatuak egiten ez diren lekuak hautatu eta bisitaldia egiten da aditu batekin". Hala azaldu du Ana Heriz Debagoieneko Mankomunitateko Turismo teknikariak.\nAurten eman diete hasiera Ezkutuko Altxorrak deituriko bisita gidatuei. "XVI. mendea ardatz hartuta hiru eskualdeetan bisitak egiten dira. Proiektu pilotua da, eta, momentuz, jendeak ongi erantzun du. Ekainaren 23an amaituko da, eta orduan balorazioa egingo dugu. Gure asmoa antzerako ekintzekin jarraitzea litzateke".\nBihar Aretxabaletako Korueta auzoan egingo dute bisitaldia, 17:00etan hasita. Santiago eliza ezagutzeko zertzeladak emango ditu Arantza Otadui arrasatearrak; Historian aditua da Otadui, eta harekin batera erretaularen nondik norakoak ezagutzeko aukera egongo da.\n(Koruetako Santiago elizako erretaula)\n"Bisitan gai ezberdinez egingo dut berba. Santiago bidea kokatzen hasten naiz. Ondoren, erretaulan zentratuta, ikonografikoki dituen berezitasunez egiten dut berba. Izan ere, ez da oso ohikoa Santiago apostoluari osotasunean eskainitako erretaularik aurkitzea eta horrek berezia egiten du".\nOtaduik, gainera, XVI. mendeko eskulturgintza tailerretan sakontzen du, haien garrantzia bisita gidatuan parte fhartzera animatzen direnei azalduz.\nDebagoieneko azken bisitak\nMankomunitateko Turismo teknikariak azaldu bezala, Inaziotar Lurraldetik egingo duten azken bisita ekainaren 23an izango da. Debagoienari dagokionez, Arrasateko Garagartzako San Migel elizako erretaula bisitatuko dute ekainaren 8an, 17:00etan. Hurrengo egunean, hilak 9, Leintz Gatzagako Gatz Museoa izango dute jomugan, 12:00etan.\nIbarreko azken bisita berezia, berriz, Antzuolan kokatuko da: Antiguako ermita eta herriaren erdigunea ezagutzeko aukera egongo da ekainaren 16an, 12:00etan hasita.