Newton eta optika - Elhuyar Aldizkaria\nHasiera » Erreportajeak » Newton eta optika\n1987/08/01 10. zenbakia\nNewton eta optika\nMatematikaren eta Mekanikaren arloetako lanez gain, Newton-en ekarpenetako sail handi bat argiaren izaera eta konportamoldeari buruzko esperimentu eta teoriek osotzen dute, eta horiek aipatzea izango da lan honen helburua. Hain zuzen, Newton fisikari esperimental gisa agertuko zaigu arlo horretan, beste bietan fisikari/matematikari teoriko gisa duen aurpegiaz bestelakoa erakutsiz.\n1. Noiz eta nola idatzi zuen OPTIKA lana.\n1. Irudia: Experimentum crucis.\nBeste arloetako lanen jatorriarekin gertatu zen bezala, kasu honetan ere, Newton-en Optikarekiko loturaren hasiera, epidemiarekin batera hasi zuen erretiroan kokatu behar da, alegia 1666. urte inguruan, hogeitahiru urte zituela. Gero, 1669.ean Optikazko irakasle bihurturik daukagu, eta 1672. urtean, bertako "Fellow" delarik, otsailaren 8an argiari buruzko lan bat irakurri eta aurkeztu zuen Royal Society-n, "Argiari eta koloreei buruzko teoria berri bat" izenburupean. Zientzi elkarte horrek lan horri buruzko txosten bat eskatu zion Hooke-ri eta ondorioz polemika latza sortu zen, bertan Huygens-ek, Pardies-ek eta bestek ere parte hartu zutelarik eta hiruzpalau urtez luzatu zelarik.\nBerriro 1675. urteko abenduaren 9an beste idazki bat aurkeztu zuen Royal Society-n, "Argiaren propietateak azaltzeko hipotesiak" izenburupean, eta hurrengo urteko urtarrilaren 20an "Zehaztasunen Diskurtsoa" . 1703. urtean batetik Royal Society-ko lehendakari izendatu zuten eta bestetik beraren kritikari zen Hooke hil zen. 1704. urtean kaleratzen da Optika lanaren lehenengo argitarapena, ordurako Newton-ek 62 urte zituelarik.\nLanaren izenburu osoa "Optika, edo argiaren isladapen, errefrakzio, inflexio eta koloreei buruzko tratatua" da eta izatez hiru liburutan banaturik dago. 1704.eko apirilaren 1eko data duen sarrerako oharrean Newton-ek berak aitortzen duenez, argitarapena ordurarte atzeratu bazuen, «eztabaidatan sarturik ez aurkitzeko» izan zen. Bizi zelarik, beste bi argitarapen egin zituen ingelesez 1717. eta 1721. urteetan, bakoitzean zenbait aldaketa gehituz; eta hil ondoren (1727.ean), beraren ohar batzuk gehituz, beste argitarapen bat egin zen 1730.ean. Ingelesezkoez gain, latinezko argitarapenak ere egin ziren bera bizi zelarik.\n2. Argiari buruzko teoria Newton heltzean.\nNewton-ek argiari buruzko teoriarekin egindako ekarpenaren norainokoa ulertzeko, ekarpen hori egin zenean zientzilarien artean nagusi ziren eritziak agertzea komeni da, laburki bada ere. Hain zuzen, orduan Descartes-en ideiak onartzen ziren, eta haien arauera argia presio-mota bat zen, higidurarako joera bat, ingurune fluido batean hedatzen zelarik, eta koloreak argiaren izaera den jatorrizko pultsu horren aldaketak besterik ez ziren.\nAlegia, Descartes-ekin argiaren azalpen mekanizista zegoen, argiarekin zerikusirik zuten fenomenoak materia eta higidura modura azalduz, nolabaiteko uhin-mekaniko gisa, baina beti ere argiaren beraren esentziazko kualitateak baztertuz. Kualitateak inguruko partikulen higiduraz azaltzen ziren. Descartes-ek, bestalde, hiru eredu edo hipotesi gehigarri aurkezten zituen, izatez desberdinak eta elkarrekin kontrajarrita zeudenak, argiaren izaera eta propietateak azaltzeko.\n2. Irudia: Aberrazio kromatikoaren funtsa.\nLehenengo hipotesia argiaren ibilbide zuzena azaltzeko asmaturik zegoen, bigarren hipotesia izpiek perturbaziorik gabe elkarrekin gurutzatzeko duten ahalmena azaltzeko, eta hirugarrena argiaren eredu gorpuskular bat zen, isladapena eta errefrakzioa partikulen erreboteen eta biraketen bidez azaltzeko. Edozein kasutan, argia pultsu homogenotzat hartzen zen, nahiz eta hirugarren hipotesia horrekin kontraesanean egon\neta beste biekin ere bai\nGauzak horrela, Newton-ek prisma bat erosten du 1664. urtean, koloreen fenomenoei buruzko zenbait saio egiteko. Newton-en eritzian, argiaren funtsezko fenomenoa zuzen hedatzearena da eta horrek nolabait uhin-ereduaren aurkako jarrerara darama, zeren, fluido batean hedatutako pultsu edo presioa izanik, argiak inguratu egin beharko bait zituzkeen oztopoak, itzal alderantz okertuz, soinuarekin edo uraren gainazaleko uhinekin gertatzen denaren antzera. Newton-en eritziz, hedapen zuzena soilik azal zitekeen argia gorpuskulu txikiz osoturik egonda, argi-iturritik irtenda espazioan zehar hedatzen direlarik. Eta eritzi hori indartu egingo da, 1672. urtean "experimentum crucis" egin ondoren, argi zuriaren osaketa heterogenoa adieraztean.\n3. OPTIKAn erabilitako metodoa.\nBere lan honetan Newton lehenago "Principia" liburuan urratutako bidetik urrundu egin zenez, interesgarria gerta daiteke bertan erabilitako metodoari buruzko zenbait ohar egitea.\n3.1. OPTIKAren izaera.\nOptika izeneko lana, izatez, hiru liburuz dago osoturik. Lehenengo liburuaren hasieran, honako deklarazio positibista hau egiten du: «Liburu honetan ez ditut argiaren propietateak hipotesien bidez azaldu nahi, arrazonamendu eta esperimentuen bidez frogatu baizik». Horretarako, egitura berezia ematen dio liburuari.\nHain zuzen, zenbait definizio eman ondoren (argizpiak zer diren, isladapena eta errefrakzioa zer diren, ..) axioma batzuk aurkezten ditu (isladapenaren eta errefrakzioaren lege direnak) eta hortik aurrera proposizio/teoremak ematen ditu banan-banan, bakoitzaren kasuan froga esperimentalak ematen dituelarik, zenbait esperimentu (beren muntaia eta ondorioekin) aurkeztuz eta, bukatzeko, eskolio deritzen oharrak jartzen dituelarik, lorturiko ondorioak azaltzeko. Modu horretara, behin eta berriro aurkezten ditu proposizioak, zenbait kasutan --gehienetan-- teorema batekin eta beste batzuetan problema batekin batzen dituelarik.\nBigarren liburuan aldatu egiten du pixka bat helburua, eta lehenengo bi ataletan behaketak aurkezten ditu, hirugarren atalean proposizioak egiteko berriz, baina beti ere aurreko behaketetan oinarrituz.\nHirugarren liburuan, behaketekin hasi ondoren, ebatzi gabeko hogeitamaika galdera jartzen ditu airean, berak dioenez «arazo hauek ebazteko esperimentu egokien faltan» dagoelarik.\n3.2. OPTIKA eta PRINCIPIA liburuetako metodoen arteko desberdintasunak.\n3. Irudia: Newton-ek asmatutako isladapen-teleskopioa.\nAurreko puntuan esandakoarekin, erraz ikus daitezke Newton-en bi lan mardul hauen arteko hainbat desberdintasun. "Principia" delakoa lan bukatu eta biribila da, Matematikaren arloan oso trebatuak soilik irakurtzeko modukoa eta, azken batez, aldez aurretik ezagututako arazo batzuen sintesi sistematikoa, hala nola, Kepler-en legeena. Ostera, Optika lan irekia da, eraikitzen ari zen arlo bateko lan esperimentala, eta horregatik galdera batzuekin amaitzen da.\n"Principia" delakoa, nolabait, Dinamikaren arloko iraultzaren bukaera da, eta horregatik XIX. mendeko formulazio analitikoa etorri arte ukitu gabe geratuko da. Optika rekin, ordea, bide berri bat irekitzen da, metodo esperimentala antolatuz, jende askorentzako hizkera ulergarria erabiliz, eta esperimentuen deskribapen zehatza eginez, beste edonork esperimentuok errepikatzeko bidea eskainiz.\n3.3. Teoriak hipotesien kontra: Experimentum crucis.\nNewton-ek Royal Society-ko idazkariari idatzitako eskutitzean, sistematikoki erabiltzen da esperimentuen bidezko argumentazioa teoria baten eraikuntzan. Edozertara, berritasuna ez datza esperimentuak erabiltzean, teoria baten frogapenerako esperimentuak espreski prestatzean baizik.\nLanaren abiapuntua behaketa baten azterketaren ondorioa da, prisma batean errefraktatu ondoren zulo biribil baten irudiaren luzapen anormalaren azterketarena prezeski. Fenomeno hau ezustekoa zen optika geometrikoaren legeen arauera, baina hura azaltzeko, beti ere argiaren izaera homogenoa onartuz, lau hipotesi gehigarri egiten ziren. Newton-en lana lau hipotesi horiek baztertzean oinarritzen da, horretarako esperimentu egoki eta independenteak antolatuz, eta horrela hipotesi horiek faltsuak direla garbi erakutsiz.\nEdozein kasutan, Newton konturatu egin zen ezen etengabe asma zitezkeela hipotesi berriak arazoak ulerterazteko. Horregatik experimentum crucis delakoa antolatzen du, teoria bera ez dela zuzena frogatzeko, eta bere teoria heterogenoa (hots, eguzkitiko argian mota desberdinetako izpiak daudela) zuzena dela frogatzeko.\nIkus dezagun, bada, zertan datzan experimentum crucis hori (1. liburua, 1. atala, II. proposizioa, II. teorema, 6. esperimentua). Muntaia esperimentala, zulo bana duten bi ohol eta bi prismaren bidez egiten da, alboko 1. irudian adierazten den bezala. Argia lehenengo prisman errefraktatu ondoren, oholetako zuloen bidez aukeratu egiten da kolore bati dagokion izpia, bigarren zuloaren ostean dagoen prismara zuzentzen delarik. Lehenengo prismaren biraketaz kolore bat edo beste aukera daiteke. Horrela eginik, lehenengo prisman gehien errefraktatzen zen argia (urdina) bigarrenean ere gehien errefraktatzen zena zela ikusi zuen; neurri berean gainera.\n4. Irudia: Newton-en eraztunak.\nEsperimentua errepikatuz eta beti emaitza berbera lortuz, garbi geratzen zen teoria heterogenoaren aldekoa zela, eta Newton-en hitzetan ondoko bi proposizio/teoremak frogaturik geratzen ziren: «I. Proposizioa. I. Teorema: Kolore desberdinetako argiek errefrakzio-maila desberdina dute ». «II. Proposizioa. II. Teorema: Eguzkitiko argia errefrakzio-maila desberdina duten izpiez osotuta dago».\nEsperimentu giltzarri honetan, beraz, argiaren sakabanaketa argi zuria homogenoa ez delako gertatzen dela frogatzen da, eta errefrakzioak ez dituela propietateak aldatzen. Prisma ez da argiaren aldatzailea; analizatzailea baizik. Modu berean, errefrakzio-maila bakoitzari kolore bat dagokiola ikustean, koloreak izpien jatorrizko propietateak direla pentsatzera zeraman eta horrek argizpien izaera gorpuskularraren ustea indartzen zuen, zeren gorputz batek soilik eduki bait zitzakeen propietate finkoak; eta hori Newton-en aurkakoek defenditzen zuten ingurunearen higiduraren aurka zihoan.\n4. Newton-en garaiko fisikarien erreakzioa.\nBere lanaren bukaeran Newton-ek eskatu egin zion Royal Society-ri era horretako esperimentuak bultzatzea, baina, ikusiko dugunez, oro har izan zuen erantzuna, berarentzat harrigarria eta mingarria izan zen. Hain zuzen, berak teoria bat aurkeztu zuen eta kritikariek teoria hori hipotesitzat hartu zuten.\nRoyal Society-k Hooke-ri eman zion enkargua, Newton-en lanari buruzko txosten bat egiteko, eta berak prestaturiko oharretan nolabaiteko ezeptizismoa agertzen zuen. Nahiz eta lan bikaintzat hartu, Newton-en teoria hipotesi irudikortzat hartu zuen. Modu berean mintzatu zen Pardies, fenomeno horiek ulertzeko bestelako azalpenak eman zitezkeela bide batez esanez. Bere aldetik, Huygens-ek egiantzekotzat (vraysemblable) hartu zuen, baina segidan berak beste bizpahiru hipotesi desberdin asma zitzakeela adierazi zuen.\nNolanahi ere, hasieran eztabaida zientifikoa zena, garraztu egin zen, batez ere 1679. urtean Hooke-k grabitazioaren teoria zela eta Newton-ekin izandako gorabeherekin, zeintzuen ondorioz Principia -n Hooke aipatu ere egin gabe utzi zuen. Eta eztabaida horien ondorioz, Newton-ek atzeratu egin zuen Optika liburuaren argitarapena, harik eta 1703. urtean Hooke hil arte, horrela eztabaidaren arriskua ekidinez. Huygens ordurako hilik zegoen, 1695. urtean.\n5. Irudia: Newton-en azalpena.\nDena den, interesgarria da eztabaidaren funtsa azpimarratzea. Garai hartan, Bacon-en eraginez, garai klasikoetatik zetozen zientzia matematikoetatik urrunduz, jarrera esperimentalista agertu zen natur zientzietan. Ondorioz, hipotesiak era ezeptikoan hartzen ziren eta horregatik latz gertatu ziren argiari buruz Newton-ek egiten zituen afirmazioak. Hain zuzen, Hooke-ren argumentu nagusia Newton-en teoria erabat frogaturik zegoela adierazten zuen dogmatismoaren aurka zihoan, eta modu horretara beraren asmoa ez zen izan hainbeste Newton-ena faltsua zela frogatzea, egin zitezkeen hipotesien arteko bat besterik ez zela frogatzea baizik.\nHots, lan hura hipotesi modura hartzea zen Hooke-ren helburua, teoria izatearen pretentsioa ukatuz. Honelaxe zioen Hooke-k: «Esaten dudana ez da beraren teoriaren kritika bezala hartu behar, zeren hipotesi bat bait da, eta ni ados nago berarekin parte guztietan, eta uste dut oso sutil eta irudikorra dela; koloreen fenomeno guztiak azaltzeko gai gainera. Hala ere, ezin dut sinetsi hori hipotesi posible bakarra denik; ezta frogapen matematikoak bezain egiazkoa denik ere».\nNewton-ek, ostera, ez dio eritzi horri kasurik egiten eta besteen teoriaren faltsutasunean egiten du indar: «Ene eritzian, oinarrizko suposizioa bera da ezina; alegia, uhinak edo fluido baten bibrazioak argizpien modura lerrozuzenean hedatzea, inguratzen dituen ingurunean zehar norabide guztietan barreiatu eta etengabe okertu gabe».\nBeraz, Hooke-k, Pardies-ek eta Huygens-ek metodo newtondarra kritikatzen dute eta aurkipenak aurkezteko duen metodo dogmatikoa. Newton-en erantzuna substantiboa da ordea, bere lehiakideen hipotesiak behin eta berriro baztertuz eta bere teoriaren aldeko argumentazioa eginez. Sakonean, komunikazio-arazoak daude, oso posizio desberdinetatik eztabaidatzen bait da.\n5. Newton-en ekarpenak Optikaren arloan.\nOptika lan mardulean azaldutako esperimentuak eta proposaturiko teoremak asko izanda ere, hemen ekarpen nagusientzat har ditzakegun batzuk soilik aipatuko ditugu.\n5.1. Argi zuria kolore desberdinez osatuta dago.\nLehenago 3.3. puntuan azaldutako experimentum crucis delakoan finkatuz, argiaren izaera heterogenoa aurkitu zuen. Esan dugun legez, lehenengo prismaren bidez argi zuriaren esprektroa lortzen zuen eta bertatik argi monokromatikozko ararte estu bat aukeratzen zuen. Argi monokromatiko hori bigarren prismatik pasatzean, desbidatu egiten zen, baina ez zuen bestelako aldaketarik pairatzen. Horrela, argi zuria kolore desberdinetako izpien nahastea zela ondorioztatu zuen, kolore bakoitzak errefrakzio-maila konkretua zeukalarik.\n6. Irudia: Ur-tantan gertatzen diren isladapen eta errefrakzioak.\nAurreko esperimentuko emaitzen bidetik, Newton konturatu egin zen ezen lente arruntekin egindako teleskopioek muga batzuk zeuzkatela, eta era horretara aberrazio kromatikoaren arazoa azaldu zuen.\nBerak zioenez (VII. Proposizioa. VI. Teorema), «Argizpien errefrakzio-maila desberdinek teleskopioen perfekzioa eragozten dute». Newton-en arrazonamenduaren funtsa ulertzeko, lente ganbila, oinarrian elkar ukitzen dauden bi prismek osotzen duten multzoaren antzekoa dela jo dezakegu (ikus 2. irudia). Bertan erraz ikusten da, kolore bakoitzak bere fokua izango duela eta ondorioz irudi eskasa lortuko dela aberrazio kromatiko horren kausaz.\nArazo hori gainditzeko, Newton-ek teleskopio-mota berri bat egitea proposatu zuen. Prezeski, bere hitzetan, «Errefrakziozkoak izanik luzera bateko teleskopioak hobatzearen ezintasunaz konturaturik, isladapenaren bidezko tresna bat asmatu dut,... ». 3. irudian Newton-ek asmatutako teleskopioaren eskema adierazten da, bere liburuan agertu zuen bezala.\nIkusten denez, barruko gainazala beltza duen hodi luzearen hondoan, ispilu esferiko bat jartzen da, eta horren bidez izpiak kontzentratu egin daitezke eta prisma errektangeluarraren bidez okularera eraman. Teleskopio-mota honek garrantzi handia hartu zuen hurrengo mendean W. Herschel-en eskutik.\n5.3. Newton-en eraztunak.\nOptika lanaren bigarren liburuan gorputz garden meheen isladapenari, errefrakzioari eta koloreei buruzko behaketetan, gaur egun Newton-en eraztunak izeneko fenomenoaren deskripzioa eta zergatikoaren azalpena ematen da (nahiz eta azken hau zuzena ez den; benetako azalpenerako interferentziak eduki behar bait dira kontutan, hots, uhin-eredua). Fenomeno hori argiak oso aire-filme mehea zeharkatzean gertatzen da, kasurako 5. irudiko beirazko AB gainazal laun eta CDE gainazal esferikoaren artean dagoena zeharkatzean (gainazal esferikoa lente laun-ganbil batena izanik).\nOptika lanean agertu zituen irudietan, lehenengoan eraztunen deskripzioa egiten da (4. Irudia) eta bigarrenean (5. Irudia) berak ematen duen azalpena, zeinaren arauera eraztunak gainazal kurboan gertatzen den transmisioaren eta isladapenaren arteko alternantziaz sortzen diren.\n5.4. Ostadarraren azalpena.\n7. Irudia: Ostadar nagusiaren eta sekundarioaren jatorria.\nHonelaxe planteatu zuen arazoa: «IX. Proposizioa. IV. Problema: Aurkitutako argiaren propietateetatik abiatuz, ostadarraren koloreen zergatikoa azaldu». Atal horretan bere aurretiko ikertzaileen zenbait ikerketen berri eman ondoren (Descartes-ek berak Les Météores liburuan azalduta zeukan neurri batez), lotu egiten ditu emaitza horiek argiaren osaketaz egindako azalpenarekin, ostadarraren jatorria eta beraren koloreen izaera azalduz eta finkatuz. Hortaz, 6. eta 7. irudiak bere lanean aurkeztutakoak dira.\n5.5. Newton-ek zeuzkan zenbait arazo.\nArgiaren izaerari buruz, Newton-ek ez zuen eritzi garbirik izan denbora luzez. Izaera gorpuskularra ote zuen ala, bere garaiko gehienek uste zutenez, espazio osoa betetzen zuen ingurune batean hedatzen zen uhin bat ote zen?. Berez, Optika lanaren hirugarren liburuko galderetan bi izaerak erabiltzen ditu inplizituki, baina gero eta gehiago jo zuen eredu gorpuskularra defenditzera.\nUhin-eredua onartzeko zuen oztoporik latzena, argiaren hedapen zuzenean aurkitzen zuen, zeren uhinek inguratu egiten bait dituzte oztopoak. Argiak antzekorik egiten zueneko fenomenorik ez zen bere garaian ezagutzen, nahiz eta 1665. urtean F.M. Grimaldi-k hagaska baten itzalean ararte argitsu eta ilunak behatu zituen. Baina difrakzioa ehun eta berrogeitamar urte geroago ulertuko zen. Hala ere, Newton-en eraztunak interferentzi irudiak ziren, baina berak beste azalpen bat eman zion fenomeno horri.\nPolarizazioaren kasua, uhin-ereduaren aldeko arrazoia izan zitekeena berau, eredu horren aurkako argudiotzat hartu zuen. Hain zuzen, Huygens-ek Islandiatik ekarritako espatu-kristalekin aurkitu zuen fenomeno hori; baina Newton-ek bere buruan uhin eskalarrak zeuzkanez, polarizazioa ulertezina bihurtu zitzaion uhin-ereduan.\nErrefrakzioaren azalpenean ere, Snell-en legea azaltzerakoan, teorikoki alderantzizko erlazioak lortzen dira bi ereduekin, angeluen sinuen arteko zatidurarako: eredu gorpuskularrean v 2 /v 1 erlazioa lortzen bada, uhin-ereduan v 1 /v 2 lortzen da. Hots, eredu gorpuskularrean abiadura handiagoa aurresaten da ingurune dentsoagoetan eta uhin-ereduan alderantziz; beraz, horren arauera bi ereduen artean erabaki zitekeen. Hala ere, erizpide horrek ez zuen balio bi ereduen artean erabakitzeko; argiaren abiadura handiegia bait zen eta bera neurtzeko ahaleginek kale egiten bait zuten. Hortaz, arazoa ebatzi gabe geratu zen.\n"Optics" liburuaren bigarren edizio frantseserako irudia goain, eta jatorrizko edizioan agertu zen bezala behean.\nDena den, Hooke-k eta Huygens-ek egindako lana ahantzi gabe, Newton-en prestigio zientifikoa tartean zela, bere ondorengo urteetan eta, oro har, XVIII. mendean, eredu gorpuskularra nagusitu zen, harik eta XIX. mendean Young, Fresnel, Fraunhofer eta besteren lanak agertu arte.\n6. Amaiera modura.\nAipaturiko ekarpenetako bakoitza zientzilari baten izena goraipatzeko nahikoa izanik ere, zer esanik ez, haiek guztiak egiteko gai izan zen Newton zientzilariak leku berezia bete du Fisikaren historian. Eta Newton zientzilaria diot; zientziaren ikuspuntutik soilik jotzen bait dut eredugarri. Newton gizona ezin bait dut eredutzat hartu, zeren dauzkagun datu guztien arauera, gizon ziztrin, haserrekor, berekoi eta abar izateaz gain, 1697. urtean, Londres-en inguruan soilik, faltsifikatzaile izatearen akusaziopean hemeretzi pertsona eraman bait zituen urkamendira inolako gupidarik gabe.


Larrabetzuko Udala - Bizi Larrabetzu Udaberria 2020\nKoronabirusak gora ipini dauz gure bizitzak. Danean eragin dau, eta Bizi Larrabetzu aldizkaria bere aldatu egin behar izan dogu arean. Sarrera honetan Santa Agedari buruz, Maskaritari buruz, Martxoak 8ri buruz... egin behar geuntsuen berba. Baita Txakolin Egunari buruz eta prestatzen ari ginan Alkartasun Asteari buruz be. Hori zan asmoa, eta horregaz batera, eta horreek guztiengatik, Herri Ekimena goraipatzea. Baina sarrera aldatu behar izan dogu. Sarrera barrian, gauza guztien ganetik, mezu hau helarazi gura deutsuegu: Osasuntsu gura zaituegu! Jagon zeuen buruak eta jagon gertukoak, egin kasu gomendioei, eta ez etsi.\nHorretaz ganera, Udalak egin dauzan gauzatako batzuk azaldu gura deutsueguz Koronabirusak eragindako krisialdia hasi zanetik: Nahiz eta zerbitzua emoten jarraitu, Udaletxea itxi eta langileak etxetik lan egitera bialdu; gomendio- sorta publikatu eta zabaldu, bandoen bidez eta sare sozialen bidez; Udalari zerbitzua emoten deutsien enpresakaz berba egin, lasaitzeko: kontratua mantenduko jakela baina beharginen prestazinoak ez murrizteko, baita beharginak lanera ez bialtzeko, behar-beharrezkoa ez bada; laguntzaile-sarea martxan ipini eta Gurutze Gorriagaz koordinatu, beharrizan bereziak deukezan kolektiboei lagundutearren; herriko nagusiei deitu, banan- banan, zelan dagozan galdetzeko eta, ahal dala, bakotxaren beharrizanei erantzuteko.\nSarrera aldatu behar izan dogu Koronabirusagatik, baina ez guztiz: sarrera honetan Larrabetzuko Herri Ekimena goraipatzen segiduten dogu, lehen baino indar handiagoz, ganera. Larrabetzuko herritar gehienen ardura, konpromisoa eta alkartasuna azpimarratu gura doguz, eta, batez bere, herriko gazteena, prest agertu ziralako, hasiera-hasieratik, edozertan laguntzeko. Gora Larrabetzu! Animo, larrabetzuarrok!


Euskadiko hirugarren sektore soziala arautzen duen legea onartu dute – OVES-GEEB\n31 maiatza, 2016 | Kategoriarik gabe\nUneko orria Euskadiko hirugarren sektore soziala arautzen duen...\nEusko Legebiltzarrak ostegun honetan onartu du lege bakarrean batzea Hirugarren Sektore Sozialean lan egiten duten irabazi-asmorik gabeko erakundeen funtzionamendua eta printzipioak. Erakunde horiek, gizarte politikak prestatzerako orduan, administrazio publikoekin bere harremana indartuta ikusten dute.\nLegea Ganberako osoko bilkuran onartu dute, bozkatzeko zeuden artikulu eta zuzenketa batzuk argitu ostean. EH Bilduk izan ezik, alderdi guztiek babestu dute legea. Koalizio abertzalea abstenitu egin da, sektorearen oinarrizko aspektuetan "aukera bat galdu dela" iritzita.\nBelen Arrondo EH Bilduko legebiltzarkideaak salatu duenez, legeak ez ditu errespetatzen erakunde horientzako finantzazioa eta baliabideak eta langileen lan-baldintzak. Alderdi horren ustez, erakunde hauetan euskararen erabilera bermatuko duen eskaera baten beharra dago.\nBatzarraren hasieran, Angel Toña Enplegu eta Gizarte Politiketako sailburuak azaldu du legeak bi helburu dituela: Hirugarren Sektore Sozialaren garrantzia aitortzea eta kirol zein kultur jardueretatik bereiztea. Toñak adierazi du testuak erakundeen onespena duela, eta "euskal gizartean justizia eta elkartasuna sustatzeaz gainera", "ezinbestekoa" dela gizarte zerbitzuen mesederako.\nLegeak Hirugarren Sektorearen parte hartze aktiboa aurreikusten du gizarte politika publikoen eta arauemaileen gauzatzean. Horretaz gain, erakunde hauek sektore publikoarekin eta administrazioarekin harreman eta kolaborazio bideak arautzen ditu, eta administrazio publikoarekin jarduten duten erakundeekin betebehar batzuk ezarriko ditu, kudeaketa "etikoa eta gardena" lortzeko asmoz.\nLegebiltzarrean onartu duten testuak herritarren ekarpenak ere jaso ditu eta hainbat erakunde ere batu dira ekimenera; Irekia, Gizarte Zerbitzuetako Euskal Kontseilua, Elkarrizketa Zibilerako Mahaia, Ekonomia eta Gizarte Kontseilua, Boluntariotzaren Euskal Kontseilua, Foru Aldundiak, Eudel eta Arartekoa, besteak beste.\nLegea PDF formatuan hemen.\n« Ekainak 23, “Lan autonomoa eta Politika Ekonomikoak: sektore hau baloratzeko gakoak” jardunaldia\nEraldatzeko ekin »


Lanbide Heziketako zikloetan ekonomiaren inguruko materiala sortzeko pausuak ematen – OVES-GEEB\nLanbide Heziketako zikloetan ekonomiaren inguruko materiala sortzeko pausuak ematen\nUneko orria Lanbide Heziketako zikloetan ekonomiaren inguruko ...\nALBOAN eta REAS Euskadi () antolakundeek lan-mintegi bat antolatu dute, Lanbide Heziketako ziklorako hezkuntza-material bat sortzen lagunduko duten ikaskuntzak eta hausnarketak trukatzeko, ikasleengan ekonomiari eta enpresa egiteko moduari buruzko pentsamendu eta begirada kritikoa sustatze aldera.\nGizarte eta ingurumen justizia bermatuko duen beste ekonomia bat eraikitzeko beharrari buruzko ezagutza kritikoa eta kontzientziazioa sustatuko dituen hezkuntza baten aldeko apustu honetan Euskal Herriko Egibide eta Somorrostro Lanbide Heziketa Zentroek, eta Peñascal Kooperatibak eta El Salvadorreko “Formación para el Trabajo de Fe y Alegría”-k parte hartu dute.\nMintegi horretan, lau erakunde eta erakunde laguntzaile horietako ordezkariek hartu zuten parte, eta argibideak eman zituzten irakasleentzat baliagarria izango den material didaktikoa prestatzeko, ekonomia eta enpresa jasangarriak egiteko, bai gizartean bai ingurumenean.\nHezkuntza-material horren garapena Garapenerako Lankidetzaren Euskal Agentziak eta Bizkaiko Foru Aldundiak finantzatutako proiektu baten barruan kokatzen da: «Ikaszabaltzen II – ezagutza eta diskurtso kritikoa sortuz Latinoamerikako eta Euskadiko praktika ekonomiko solidarioa, sozial eta feministetatik abiatuz».\nIturria: REAS Euskadi, ALBOAN\n« RULESCOOP 2020 Kongresurako komunikazioak aurkezteko deia\n72 jarduera egingo dira 20 unibertsitatetan “1. Gizarte Ekonomiaren Unibertsitate Astearen” barruan, otsailaren 21etik 28ra »


Bizkaia.Net - Bizkaimedia - BIZKAIKO FORU ALDUNDIAK 18 ETE-EI LAGUNTZEN DIE "BIZKAIA SORTZAILEA" PROGRAMAREN BIDEZ saltatu edukira\nBIZKAIKO FORU ALDUNDIAK 18 ETE-EI LAGUNTZEN DIE "BIZKAIA SORTZAILEA" PROGRAMAREN BIDEZ Astelehena, 2012(e)ko Uztailaren 30a 10:30\nProiektu horietatik 8 modari lotuta daude, 4 proiektu industria eta produktu diseinuari, 2 bideo-jokoei eta 4 ikus-entzunezkoen ekoizpenari. Proiektu bakoitzak, batez beste, 27.700 euroko diru-laguntza jaso du.\nAurten Bizkaiko Foru Aldundiak 18 enpresa txiki eta ertaini lagundu die ‘Bizkaia Sortzailea” programaren bidez eta ekimen horri esker, batez beste, 27.700 euroko inbertsioa jaso dute. Helburua da nazioarte mailan bere lekua duen sektore bat sortu eta finkatzea. ETEak hainbat arlotakoak dira: fitness-eko produktuen industriako diseinua, 360 graduko animazioa, “serious games” jokoen sorkuntza hezkuntza arlorako, zientzia zein teknologia eta altzairuzko bitxigintza.\nBizkaiko Foru Aldundiak Ekonomia Sustatzeko Sailaren bitartez eman dituen laguntzak honela banatu dira: modari lotutako 8 proiektu, industria eta produktu diseinuari 4 proiektu, bideo-jokoei buruzko 2 eta ikus-entzunezkoen ekoizpenari buruzko 4.\nModa arloko enpresek guztira 240.850 euro jaso dute, beraz, batez beste 30.106 euroko diru-laguntza. Diru-kopuru horrekin finantzatuko da zortzi enpresa horietako 5 nazioarteko merkatuetara irekitzea, 2 enpresatan negozio-lerro berrien garapena eta enpresa berri bi abiaraztea.\nBideo-jokoen arloan “Bizkaia Sortzailea” programan laguntza eskuratu zuten bi proiektuek, guztira, 86.600 euroko diru laguntza jaso dute, hau da, 34.300 euro, batez beste. Horrela, enpresa biek merkatu eta negozio-lerro berrien irekiera, hurrenez hurren, finantzatuko dute.\nIndustria eta produktu diseinurako eskaeren % 100ek “Bizkaia Sortzailea” programako laguntzak jaso dituzte. Laguntza-deialdi horretan parte hartu duten lau enpresek 75.150 euro jaso dute (18.788 euro, batez beste); haietako bik negozio lerro berrietarako erabiliko dute laguntza, beste batek merkatu berrietara irekitzeko erabiliko du eta besteak, duela gutxi sortutako proiektu bat abiarazteko.\nAzkenik, laguntza horien deialdira aurkeztu ziren ikus-entzunezkoen arloko sei enpresetako lauk 11.5400 euroko diru laguntza jaso dute, hau da, 28.850 euro, batez beste, proiektu bakoitzeko. Laguntza horiek negozio-lerro berriak irekitzeko soilik erabiliko dira.\nBizkaiko Foru Aldundiak ekitaldi honetarako “Bizkaia Sortzailea” programaren barruan diru-laguntzetan ezarri zuen 500.000 euroko diru-kopurua jaso dute enpresa horiek guztiek.\n“Bizkaia Sortzailea” programaren helburua da nazioartean bere lekua izango duen sormenaren sektore bat sortu eta finkatzea gure lurraldean, Bizkaian sortzen ari diren eta egun dauden sormen enpresei lagunduz. Administrazio publiko batek abiarazten duen era horretako lehenengo programa da eta haren bitartez, 2015era arte 4 milioi euro inbertituko dira helburua lortzeko, hau da, Bizkaiak industria sortzaileen arloko 50 enpresa-proiektu izan ditzan 2015. urtean.\nBizkaian sormenari lotutako enpresak garatzeko giro egokia dagoela ikusi da, eta, baita ere, etorkizunean sektorea garatzeko ahalmen handia izango duela; hori dela eta sortu zen “Bizkaia Sortzailea” programa.\nIzan ere, Europan lanaren % 3,8 eta BPGren % 4,5 industria sortzaileei dagokie. Gainera, era horretako enpresek badute enplegu kualifikatua sortzeko ahalmen handia, batez ere, gazteen artean.


Bera Bera - All Star 20-21: bost leku SUPER AMARArentzat; Arruda, MVP\nAll Star 20-21: bost leku SUPER AMARArentzat; Arruda, MVP\nSUPER AMARA Bera Bera Guerreras Iberdrola Ligako aurtengo All Starreko protagonista da, izan ere, bost sari lortu ditu, horien artean, jokalaririk onena, Renata Arruda atezain brasildarrak eskuratu duena.\nAzkeneko urtetan ez bezala, ligako 16 entrenatzaileak izan 20-21 denboraldiko All Star-a osatu dutenak. Ondorioz, Maitane Etxeberria izan da eskuin hegalari onena; Mariane Fernandes, ezker albokorik onena; Renata Arrudak ere atezain onena saria eraman du eta Imanol Álvarezek entrenatzaile onena izendatu dute.\nHorrez gain, bertan dira Silvia Arderius, central onena gisa; Sole López, eskuin hegalaria, Paulina Buforn, eskuin albokoa; Lysa Tchapchet, pibota; Aida Palicio, golegile nagusiena; María Flores, defentsan onena eta Danila So Delgado, etorkizuneko jokalaria.


BANKUAK ADREILUZ LEPO, ETA HALA ERE HIGIEZINAK HARTU ETA HARTU | Blog\n← ESPAINIAKO GOBERNUAK UKO EGIN DIO ADMINISTRAZIO PUBLIKOEK GORDETA ZITUZTEN FAKTURAK ORDAINTZEKO BIGARREN PLANARI\nETXEAK EROSLEA AURKITU EZINIK →\nBANKUAK ADREILUZ LEPO, ETA HALA ERE HIGIEZINAK HARTU ETA HARTU\nBadira kasu bitxi batzuk (Santander bankuak, esate baterako, hartu baino higiezin gehiago saltzen du, hori bai, salneurriak % 40 baino gehiago jaitsi ondoren), baina, Espainiako bankuen artetik, ia bat ere ez dabil lantegi horretan “probetxuzko” ezer egiten.\nIzan ere, urtarriletik ekainera bitartean, finantza-erakundeek 18.000 baino etxebizitza gehiago saldu dituzte (neurri batean, banku txarra badatorrela-eta apur bat behartuta, hark galerak agerian jarraraziko dizkie-eta), baina hala ere, stocka hazi eta hazi ari da.\nKopuruak beldurgarriak dira. 2012ko lehenengo 6 hilabeteetan, CatalunyaCaixak merkatuan 3.700 higiezin “kolokatzen” moldatu da, Bankiak 2.400 jarri ditu, eta Novagalicia ia 1.500z libratu da. Baina, denen artetik finena, Banco Santander, zeinak 6 hilabetetan 6.700 etxebizitza birkolokatu baitu.\nEta nola egin duen? Bankuak berak azaldu duenez, salneurriak asko merkatu ditu, baina, gainera, beste bi gako ere aipatu ditu: multzoka saltzea, ez banan-banan; eta, urrunago begiratuz, eta ez merkatu nazionalera soilik, bigarren etxebizitza bat nahi duten atzerritarrei aukera bat ematea.\nEdonola ere, finantza-erakunde gehiegi dago adreiluz tope eginda, kezkatzeko moduan tope eginda. Kontuak ateratzeko: lehen seihilekoan bertan izandako igoeraren ondorioz, orain, etxebizitza eta lursailetan 11.600 milioi euro gehiago dauzkate, hau da, guztira, 85.000 bat milioi euro.\nOraingoz, aitortu dute esku artean dituzten higiezinen prezioetan 35.000 milioi euro baino gehiagoko jaitsiera izan dela, eta, horri esker, lehen baino hobeto daude finantza-sistemaren azkeneko erreformaz geroztik legeak eskatzen dizkien dotazioak osatzeko: etxebizitza amaituetan, % 35; eta lurzoruan, % 80.


genre_facet:"EIMAk onetsitako materialak" topic_facet:"Fabrikazio mekanikoko produkzioaren programazioa (Heziketa Zikloa). Goi maila" topic_facet:"Metal-eraikuntzak (Heziketa Zikloa). Goi maila" topic_facet:"Galdaketa eta pulbimetalurgiaren bidezko produkzioa (Heziketa Zikloa). Goi maila" topic_facet:"Metal-eraikuntzen industrietako segurtasun-planak (Modulua)" author_facet:"IRALE (2010-2011 ikasturtea)"\nGeneroa / Forma: EIMAk onetsitako materialak Proposatutako gaia: Fabrikazio mekanikoko produkzioaren programazioa (Heziketa Zikloa). Goi maila Proposatutako gaia: Metal-eraikuntzak (Heziketa Zikloa). Goi maila Proposatutako gaia: Galdaketa eta pulbimetalurgiaren bidezko produkzioa (Heziketa Zikloa). Goi maila Proposatutako gaia: Metal-eraikuntzen industrietako segurtasun-planak (Modulua) Egilea: IRALE (2010-2011 ikasturtea)\n1 Fabrikazio Mekanikoa (Lanbide Arloa) 1 Fabrikazio Mekanikoen Industrietako Segurtasun Planak (Modulua) Fabrikazio mekanikoko produkzioaren programazioa (Heziketa Zikloa). Goi maila Galdaketa eta pulbimetalurgiaren bidezko produkzioa (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Instalazioa eta mantenimendua (Lanbide Arloa) 1 Kalitatearen kudeaketa,laneko arriskuen prebentzioa eta ingurumen-babesa (Modulua) Gehiago ... 1 Lan Arriskuen Prebentzioa (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Lanbide Heziketa 1 Laneko prestakuntza eta orientabidea (Zeharkako modulua) 1 Lotura- eta muntai-teknikak (Modulua) 1 Mantentze-lan elektromekanikoa (Heziketa Zikloa). Erdi maila 1 Mekatronika Industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila Metal-eraikuntzak (Heziketa Zikloa). Goi maila Metal-eraikuntzen industrietako segurtasun-planak (Modulua) 1 Sekuritate baldintzetatik deribatutako arriskuak (Modulua) Guztiak ikusi ... gutxiago ...


Nerea Aranbarri: «Iruñeko kulturari eta sanferminei eskaini nahi diegu eraikina» - Azkoitia - Maxixatzen.eus\nNerea Aranbarri: «Iruñeko kulturari eta sanferminei eskaini nahi diegu eraikina»\nMaxixatzen.eus 2019-03-14 13:05\nNerea Aranbarri arkitektoa.\nIruñean dagoen Erorien Monumentuari zer erabilera eman erabakitzeko ideia lehiaketaren finalera sailkatu da Nerea Aranbarri azkoitiarrak taldean aurkeztu duen ‘Pausoz pauso’ proiektua. Irakurri Urola Kostako Hitzak egindako elkarrizketa:\nIruñeko Erorien Monumentuaren eta haren ingurunearen etorkizunaz erabakitzeko ideia lehiaketa zabalik du Iruñeko Udalak. Joan zen hilean bigarren fasean sartu zen lehiaketa, eta udalak zazpi proiektu aukeratu zituen mausoleroarekin zer egin erabakitzeko. Horien artean dago Nerea Aranbarri (Azkoitia, 1986) arkitektoaren proiektua. Borja Gorostiaga eta Aitor Acilurekin batera aurkeztu du azkoitiarrak proiektua.\nZer da Pausoz Pauso proiektuaren funtsa?\nAurrean dugun errealitatea oso konplexua da. Politikoki, historikoki zein urbanistikoki oso puntu estrategikoan dago Erorien Monumentua, eta guneak dituen esanahiak kontuan hartuta, guretzat oso zaila da arkitektura aldetik soilik erantzutea horri guztiari. Horregatik, luzera begirako prozesu bat bezala proposatu dugu proiektua. Egitasmoa batez ere pertsonetan oinarritutakoa izan dadin nahi dugu. Artitektuok bitartekari izanda, arkitektura baliabide bat bezala erabiltzea proposatzen dugu. Finean, gugandik haratago dagoen prozesu bat izango da.\nErorien Monumentuarekin zer egitea proposatzen duzue?\nProiektuak hiru maila ditu, eta lehenengoa hiriari berari dagokio. Puntu estrategikoan dago Erorien Monumentua, Iruñea berriaren eta zaharraren erdian geratu baita. Artikulazio puntu hori berriz diseinatu beharra dago, eta horregatik, monumentuaren bi aldeetan galeria bana irekitzea proposatu dugu.\nBigarren mailan dago eraikina eta haren testuingurua. Eraikinak bi plaza ditu ondoan: Askatasun plaza eta Serapio Esparza plaza. Guk proposatzen duguna da espazio horiek berritzea eta herritarrei itzultzea. Bi plaza horiek eraikinaren menpe eta eraikina bera indartzeko diseinatuta daude, eta oztopo ugari daude han: eskailera pila bat eta hainbat maila daude eta lurretik altxatuta dagoen iturri bat ere badago. Beraz, oinez ibiltzeko zaila da gunea, eta pertsona guztientzako irisgarritasuna bermatu nahi dugu guk. Horrez gain, hango erabilera erraztu nahi diegu herritarrei: eraikina eta hango espazioa ez ezik, inguruko eraikinetako saltokiak edota han egiten diren ekintzak indartu nahi ditugu proiektuaren bidez, bizi berri bat eduki dezan auzoak berak.\nEraikina Nafarroako kulturari eta sanferminei eskaintzea da zuen asmoa.\nHirugarren mailan jaso dugu eraikinak zer erabilera izango lukeen. Iruñeko zein Nafarroako kulturari eta San Fermin jaiei eskaini nahi diegu eraikina. Eraikinak daukan monumentaltasuna aprobetxatu nahi dugu erraldoiak eta buruhandiak ikusgai jartzeko, eta herritarrentzako zein bisitarientzako topagune bilakatu nahi dugu eraikina; izan ere, badu interes komun bat gune horrek: hango bi arkuak itxi eta erakustoki gisa erabiliko ditugu, plazatik bertatik ikusteko barruan dagoen egitaraua. Eraikin nagusiari, gainera, beste eraikin txiki bat erantsiko diogu, tailerrak, sorkuntza kulturalak zein artistikoak bultzatzeko.


Autonomoen lege berriaren 6 tranpa eta ahaztu | Consumer\nAutonomoen lege berriaren 6 tranpa eta ahaztu\nAutonomoen lege berria nahasgarria da horniduren desgrabazioari dagokionez, ez du jasotzen diru-sarrera errealen bidezko kotizazioa, ez eta langile horien langabezia aipatzen ere\nEgilea: Blanca Álvarez 2017-ko abuztuak 28\nAutonomoen lege berria! Itxaropen asko, baina, azken batean, Gizarte Segurantzan diru-sarrera errealengatik kotizatu ez arren, etxeko gastuen desgrabazioak ez du iragartzen iragartzen den %30era… eta ez da aipatu langile horien langabezia! Autonomoen lege berriak hobekuntzak izan arren, zertan zabiltza? Zer ahaztu? Zein puntutan gerta daiteke engainagarri edo nahasia? Artikulu honek zalantza horiek argitzen ditu eta 2018an indarrean jarriko den lege honen neurri batzuei benetan onura ateratzeko zer ezarri behar den adierazten du.\nAskok egiten dute autonomoen lege berria, eta bere irabaziak, hain zuzen ere, Diego Fernándezek, lan-aholkulariak eta kudeatzaile fiskalak adierazi bezala, “gutxienekoak, hutsaren hurrengoak” diren “gutxienekoak, hutsaren hurrengoak” diren “gutxienekoak, hutsaren hurrengoak” dira, eta ez dira gutxi. “Bere konturako langileen egoera behin betiko hobetzea izan litezkeen aurrerapenak” tintontzian utzi dira. Zer “tranpa”, ahaztu edo desengainu uzten du lege honek?\n1. Diru-sarrera errealengatik kotizatzeko ezer ez\nAutonomoentzako Premiazko Erreformen Legeak talde horren errebindikazio nagusia uzten du, ez baitu barne hartzen Gizarte Segurantzako kotizazioa diru-sarrera errealen arabera. Eta Espainia da hileko kuota altuena duen Europako herrialdeetako bat, diru-sarrerak edozein direla ere. Gaur egun, gutxieneko kuota (joan den uztailetik %3 igo da) 275 eurokoa da hileko, eta ez da aldatzen edo dirua galtzen da. Hala, pertsona askori “dirua kostatzen zaie lan egitea”, adierazi du aholkulariak.\nBideo honek are gehiago erakusten du aldarrikapen hori kontuan hartu beharra, azkenean lege berrian ahaztu egin dena, nahiz eta Gobernuak iragarri duenez, Toledoko Itunaren mahaian eztabaidatuko den.\n2. Autonomoak langabezian, ahaztuta\nLegea, langile autonomoen elkarteek beraiek ikus daitekeenez, ez da sartu profesional horien langabeziaren arazoan. Baina gai filmatu bat da, eta are gehiago kontuan hartzen badugu gaur egun, Profesionalen eta Langile Autonomoen Batasunak (UPTA) adierazten duen bezala, prestazio hori kobratzeko aurkezten diren bi eskabidetik bat ez zaiela ukatzen autonomoei.\n3. Etxeko gastuak arintzea: ez da %30ekoa izango\nEtxean lan egiten duten autonomoek modu esponentzialean hazi dira azken urteotan, aurrerapen teknologikoei esker. Horniketa-gastuen% 30 kendu ahal izango da, ura edo argia adibidez? Ez zehatz-mehatz. Legeak ez du hori esaten; lanerako erabiltzen diren etxebizitzaren metro karratuen araberako koefizientea aplikatuko da.\nEta zer suposatzen du horrek benetan? Victoria Gonzalez abokatuak aitortzen du “hornidurak kentzeko aukera asko mugatzen dela”. Izan ere,% 30 ondoriozta daiteke “engainagarria” dela. Egia esan, 90 metro karratutan bizi badira eta lantoki gisa erabiltzen badira 20, langile autonomoak %6,7 kendu ahal izango du, %30 baino askoz gutxiago, hau da, norbaitek ken dezakeen muga. Muga hori ez da batere arraroa, kontuan hartzen badugu kalkulua Ogasunarekin hitzartu zela”, dio Gonzálezek.\n4. Janaria kendu? Bai, ordainketa telematikoarekin\nAutonomoek 26,67 euro desgrabatu ahal izango dituzte egunean, mantenu-gastuengatik (48 euro, atzerrian badaude). Baina ordainketa kendu ahal izateko, baliabide telematikoen bidez egin behar dela jakitea komeni da: kreditu-txartela, mugikorraren bidezko ordainketa, etab. Gainera, faktura gisa funtzionatzen duen faktura bat egon behar du, eta bertan agertu behar du eguna, zenbatekoa eta kontsumizioa egin den establezimendua. Gastuak kengarriak izango dira jatetxe eta ostalaritzako establezimenduetan jaten bada.\n5. Lana eta pentsioaren% 100aren pertzepzioa bateragarri egitea\nOrain arte, legeak aukera ematen zien langile autonomoei eta besteren konturako langileei erretiroa hartzen dutenean eskubidea duten pentsioaren% 50 kobratzeko eta, aldi berean, lanean jarraitzeko. Araudi berriarekin pentsioaren %100 kobratu ahal izango dute. Kontuz! Autonomoek langile bat kontratatuta badute bakarrik ordainduko da igoera.\n6. Tarifa finkoaren luzapenak ez die guztiei mesederik egiten\nNeurrietako bat da 50 euroko tarifa finkoa (hilean, 6 eta 12 hilabete bitartean) Gizarte Segurantzan hedatzea, eta alta ematen zaio RETAn (Langile Autonomoen Erregimen Berezia). Baina, nahiz eta pertsonak ekintzaile izan daitezen bultzatzeko neurri egokia izan, autonomo berriei baino ez die mesederik egiten, ez profesional guztiei. Batzuek urteak daramatzate alta emanda eta egoera zailetan igarotzen dira, baina ezin dira hobari horiez baliatu.\nautonomoak gizarte-segurantza leyes-eu\nAutonomoentzako tarifa berria: Ez galtzeko 12 gako\nZuk Italian eta ni Espainian, nola ezkondu urrutitik?\nAutonomoen ohiko 6 akats


LagunArok kolektibo babestu osoaren eskura jarraitzen du — TUlankide MONDRAGON\nLagunAroko pertsonak etxetik lan egiten duten arren, mutualistei erantzuten jarraitzen da horretarako prestatutako kanalen bidez.\nLagunAro EPSVk duela gutxi argitaratu du martxoko "tantaka", hilero zabaltzen duten erakundeari buruzko informazio-pilulak.\nMartxoari dagokiona, berriz, #GuEtxeanGeratukoGaraZurekin etiketarekin bidaltzen da, eta hau adierazten du: "orain inoiz baino indar handiagoz esan nahi dizugu LagunAron zure ondoan jarraitzen dugula, zure prestazioekin zerikusia duen edozein beharri erantzunez".\nOsasun-agintarien gomendioei jarraituz, LagunAroren kudeaketaz arduratzen diren pertsonak telelana egiten ari direla adierazten da. Hala ere, kontuan hartuta egun hauetan kontsulta gehiago egin daitezkeela, gogorarazi die mutualista eta pentsiodunei erakundearekin harremanetan jar daitezkeela zenbait kanalen bidez:\nTelefonoa: 943 790 100 (8:00h-15:00h)\nOsasun Laguntza: 913 833 066 (24 horas)\nWebgunean erabiltzaileentzat arreta zenbakia: 943 794 222\nBestelako kontsultak: komunikazioa@lagunaro.es


Bikote-terapiak | Consumer\nPsikologoak lagundu egiten du, baina ahalegina bikoteari dagokio\nErrutinatik, jeloskortasunetik, zailtasun ekonomikoetatik edo komunikazio faltatik eratorritako arazoek arriskuan jartzen dutenean bi pertsonen arteko konpromisoa, bikote-terapiak beren harremana salbatzeko bide gisa aurkezten dira. Beste batzuetan, bizikidetza bideraezina da, eta banantzea aukeratzen da; orduan ere, bikotea terapeutara joaten da irtenbide "zibilizatu" bat bilatzeko. Bigarren aukera hori aspalditik zabaldu da beste herrialde batzuetan, eta duela urte gutxi hasi da gertatzen gure inguruan. Psikologoaren lana bi alderdiei trebetasun jakin batzuk erakustea da, batez ere "gatazkak murrizteko".\nberezi bizikidetza eraginkortasun pareja-eu psikologoak terapiak


Zinetika bideo-dantza sormenerako deialdia Sustatu.eus - Teknologia albisteak\nZinetika bideo-dantza sormenerako deialdia\n2020-01-27 : 12:42\nOtsailaren 1ean irekiko da Zinetika jaialdiaren aurtengo ediziorako lanak aurkezteko deialdia. Bideodantzako film laburretan, performanceetan, instalazioak, lantegietan eta masterclassetan oinarritutako programazioa duen jaialdia da Zinetika. "Gorputza eta Kamera" lelopean garatuko da 2020ko edizioa, bideodantza festibal honen bosgarrena.\nEmanaldiak, izatez, udazkenean izango dira Iruñea, Donostia eta Bilbon (Baluarte, BilbaoArte eta Tabakalerako egoitzetan); baina bertan lanak erakusteko aukera, esan bezala, orain hasten da deialdi honekin.\nAurkeztu daitezkeen obrak dantza edo mugimendua oinarri duten ikus-entzunezko sormen lanak izan behar dute, 15 minutuko gehienezko iraupenekoak. Dantza ikuskizun bat era soilean erregistratzen duten bideoak deialditik kanpo geldituko dira.\nProposamenak 2020ko apirilaren 1eko 14:00ak baino lehen bidaliko dira, izen-emate inprimakiarekin batera. Bideoak digitalki bidaliko dira pasahitzarekin batera.\nBi sari izango dira, film onenari eta zuzendari onenari, bakoitza 500 eurorekin hornitua.\nBaldintzen laburpena da hemen goikoa, zehatzago hemen kontsultatu oinarriak.\nZinetika disziplina anitzeko jaialdia da, non dantza eta teknologia arteko harremanak ikertzen diren. Gorputza eta teknologia, biak elkarrekin sorkuntza prozesuan murgildurik esperientzia artistiko desberdinen bila dabiltza. Gai honen inguruan bideodantza, performanceak, Instalazioak, masterclassak eta lantegiak proposatzen dituen nazioarteko jaialdia da. Gainera, artista eta erakundeen arteko nazioarteko zubiak eraikitzen dituen plataforma da, kultur-elkartrukea aberastuz eta sorkuntza hibridoen aldeko apustua egiten du.


Herri Ondarea :: Ogi-banaketa\nMeza ostean jatordua egiten zan. Mezeak ordubete baino gehiago aguantetan eban. Gainera, mezea atera ebanari, tabernara joan ez bazan bazkaria jaten, han ogi zati bat emoten eutsien.\nEsate baterako, norbera mezatara joan ez eta beste bati dirua emon ezkero mezea aterateko, hari ogia emoten eutsien norberari ekarteko. Hori ogia berezia izaten zan, hiru motroitxukoa. Kilo bat ez, baina kilo erdi baino gehitxuago baeukazan.


Hemen zaude: Euskara-mailak egiaztatzea > Azterketa-deialdiak > Euskaltegietako ikasleentzako deialdia > B2 maila\nIkasleak, matrikulazio-epea hasterako (ikusi deialdiaren egutegia), B2 mailako proba gainditu beharko du euskaltegian. Euskaltegian B2 maila gainditu duen ebaluazio-data oinarri hartuta, ikasleak eskubidea izango du ebaluazio-data horren ondorengo bi azterketaldietan matrikulatzeko B2 maila egiaztatzeko deialdian.\nB2 mailako proba gainditzen ez duen ikasleak aukera izango du hurrengo azterketaldian B1 mailan matrikulatzeko, baldin eta euskaltegian B2 mailako proba egin baina proba hori gainditzen ez badu.\nB2 mailan matrikulatzeko aukera izango du, era berean, euskaltegian C1 maila helburu zuen ikasleak, baldin eta euskaltegian C1 mailako proba egin baina proba hori gainditzen ez badu.\nB2 MAILAKO IDAZMEN-PROBA\nEguna Maiatzak 5, 6 Urriak 7\nB2 MAILAKO MINTZAMEN-PROBA\nEguna Ekainaren 30etik uztailaren 2ra\nAriketa-mota Irakurgai baten edo batzuen gaineko galdera-sorta erantzutea, hutsuneak betetzea eta/edo sinonimoak aukeratzea, betiere aukera anitzen artean dagokion erantzuna edo itema hautatuz. Entzungai baten edo batzuen gaineko galdera-sorta erantzutea, aukera anitzen artean dagokion erantzuna hautatuz.\n200 hitzeko testu bat edo 150 hitz inguruko bi testu idaztea, enuntziatuak adierazitako ekintza komunikatiboa gauzatzeko. Aurrez prestatutako gai bat azaltzea bakarka (2 minutuz) eta bat-bateko elkarrizketa binaka (beste azterketari batekin edo aztertzailearekin, 5 minutuz).\nIraupena 45 minutu 25 minutu inguru 75 minutu 17 minutu inguru (10 minutu proba prestatzen eta 7 minutu inguru hizketan)


Erraldoiekin kalejiran - Josu Torre Altonaga - Uriola.eus\nArreta! Bihar ez, bihar Plaza biribiletik eta ordu erdi lehenago, paseo ezberdin edo bereizi bat egingo dute. Edozein urteko Aste Nagusian, gutxienez behin, galdu behar ez den ikuskizuna. Puxikaz armaturik dauden buruhandi taldeaz lagundurik, bira eta dantza, Bilboko Konpartsa osatzen duten 12 bikote daude. Gautxorientzat edota aste hau ordu batetik aurrera soilik bizi dutenentzat, goiz giro ederrean galtzen duten gaietarik, baten azalpen txiki bat ematea otu zait, jai nagusi honen azken aurreko larunbat honetan.\n1654. urteko "Santisimo Sacramento de Santiago" Kofradiako kantu liburuan omen dago, Bilboko erraldoiei buruzko lehen erreferentzia. Bi bikote omen ziren baina ez da datu zehatzik agertzen liburu horretan. Aste Nagusitik landa, edozein egunetan, zehaztuko dut historia hedatuagoa, gaurkoan eta Aste Nagusi modernoari dagozkion berri emateko. Hirugarren urtea ospatzekotan (1980) sortu zen erraldoi berriak egiteko ideia eta, garaiko"Comicos de la Legua-koa" zen Pedro Goiriena aktore eta artista arduratu zen horretaz. Zortzi urte geroago, eta batzuk hondatzen hasiak zirela eta, Jose Ignazio Urbietari eman zitzaion berriak egiteko ardura eta aurreko belaunaldiko pertsonaiekin osatu zituen. 1998.ean Athletic-en mendeurrenaren omenez, sortu ziren Pitxitxi eta honen emazte Mina. Aurreko batzuk aipatzearren, "El Ingles" y la Bilbainita, kantu ezagunak, Zumalakarregi edo Isabel II, ingelesa; el Aldeano y la Aldeana, bi bikote, Santutxuko Cigarrerak, Don Terencio y Doña Tomasa, bi marinel eta abar. Gehienak XIX. mende bukaerako edo XX mende hasierako pertsonaiak dira. Batik bat, gazte jendeari deia luzatzen diet, konpartsa honekin kalejira bat egitera. Sindromeak joten ba digu ere ez arduratu, kalez kale marianito batzuk arraba beroez, diseinuzko pintxoz edo tortilla zati batez laguntzeko aukera ematen duelako paseoak.\nAstean zehar, jolgorioz, kontzertuz edo gau jaiaz ari naizen bezala, goiz eta eguerdian gozatzeko aukera bat eman nahi izan dut. Ez bakarra, alegia. Arriagako plazen egunero eskaintzen duten kale antzerkia, Udal Bandaren kontzertua, txikiguneak, gastronomi lehia eta beste, euskal kirolak eta gehiago izan direlako eta, direlako, Aste Nagusian. Eutsi goiari! Oraindik gaur eta igandea falta dira eta.


topic_facet:"Mekanizazioa (Heziketa Zikloa). Erdi maila" topic_facet:"Automatizazioa eta robotika industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila" topic_facet:"Instalazio domotikoen eta automatikoen konfigurazioa (Modulua)" topic_facet:"Fabrikazio-teknikak (Modulua)" topic_facet:"Galdaketa eta pulbimetalurgiaren bidezko produkzioa (Heziketa Zikloa). Goi maila" topic_facet:"Instalazioa eta mantenimendua (Lanbide Arloa)" author_facet:"IRALE (2005-2006 ikasturtea)" author_facet:"R-400"\nProposatutako gaia: Mekanizazioa (Heziketa Zikloa). Erdi maila Proposatutako gaia: Automatizazioa eta robotika industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila Proposatutako gaia: Instalazio domotikoen eta automatikoen konfigurazioa (Modulua) Proposatutako gaia: Fabrikazio-teknikak (Modulua) Proposatutako gaia: Galdaketa eta pulbimetalurgiaren bidezko produkzioa (Heziketa Zikloa). Goi maila Proposatutako gaia: Instalazioa eta mantenimendua (Lanbide Arloa) Egilea: IRALE (2005-2006 ikasturtea) Egilea: R-400\n1 Automatismo Elektrikoak, Pneumatikoak eta Hidraulikoak (Modulua) Automatizazioa eta robotika industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Elektrizitatea eta Elektronika (Lanbide Arloa) 1 Fabrikazio Mekanikoa (Lanbide Arloa) 1 Fabrikazio Mekanikoko Sistema Automatikoen Programazioa (Modulua) 1 Fabrikazio mekanikoko produkzioaren programazioa (Heziketa Zikloa). Goi maila Gehiago ... Fabrikazio-teknikak (Modulua) Galdaketa eta pulbimetalurgiaren bidezko produkzioa (Heziketa Zikloa). Goi maila Instalazio domotikoen eta automatikoen konfigurazioa (Modulua) Instalazioa eta mantenimendua (Lanbide Arloa) 1 Lanbide Heziketa 1 Mantentze-lan elektromekanikoa (Heziketa Zikloa). Erdi maila Mekanizazioa (Heziketa Zikloa). Erdi maila 1 Sistema automatizatuak (Modulua) 1 Sistema elektroteknikoak eta automatizatuak (Heziketa zikloa). Goi maila 1 Sistema sekuentzial programagarriak (Modulua) Guztiak ikusi ... gutxiago ...


Google-k Bulegora itzultzen diren langile guztiei txertoa jartzeko eskatzen die\nHasiera » Azken albisteak » Azken Bidaia Albisteak » Google-k Bulegora itzultzen diren langile guztiei txertoa jartzeko eskatzen die\nNazioarteko Azken Albisteak • Azken Bidaia Albisteak • Negozio Bidaiak • Osasun albisteak • Berriak • Pertsonak • Arduraduna • Teknologia • Turismo • Travel Wire News • Joerak • USA Azken Albisteak • Hainbat Albiste\nGoogle-ren Sundar Pichai zuzendari nagusia\nGoogle da orain arte bere langileentzako COVID-19 txertoa derrigorrez egin duen korporazio pribatu handiena.\nGoogle campusetan lan egitera etortzen denak txertoa hartu beharko du.\nPolitika AEBetan zabalduko da datozen asteetan eta ondoren mundu osoan.\nJoe Biden presidenteak esan du AEBetako langile federalentzako txertoaren baldintza "une honetan aztertzen ari direla".\nAEBetako teknologia konpainia multinazionala Google LLC-k jakinarazi du bere campusetara lanera itzultzen diren langile guztiei COVID-19 txertoa txertatu beharko zaiela.\nCOVID-19 pandemia hasi zenean, Google-k joan den martxoan bere ia 140,000 langile gehienak etxera bidali zituen urrutira lan egitera. Orain, ordea, Googleren campusak berriro irekitzen ari dira eta langileak bulegoetara itzuliko dira, baina txertoa hartu ondoren BAKARRIK, Sundar Pichai zuzendari nagusiak Googleko langileei mezu elektroniko bidez esan die gaur.\n"Gure campusetara lan egitera etortzen denak txertoa hartu beharko du", idatzi du Pichaik, eta gaineratu du politika datozen asteetan AEBetan zabalduko dela eta ondoren mundu osoan.\nLan pertsonalera itzuli nahi ez duten langileek urritik aurrera lan egin ahal izango dute etxetik, jarraitu zuen, eta enpresak, gainera, langile batzuei baimena emango die batez ere etxetik urte amaierara arte lan egiteko.\nGoogle da orain arte bere langileei inokulazioa derrigorrez egin duen korporazio pribaturik handiena, baina AEBetako gobernu osoak laster jarraituko luke.\nGoogleren erabakia Joe Biden AEBetako presidenteak langile federal guztiei derrigorrezko tiroak erreparatzen dizkielarik dator.\nBiden-ek kazetariei asteartean esan zien langile federalentzako txertoaren eskakizuna "orain aztertzen ari direla", eta hedabideek jakinarazi dutenez, gaiari buruzko iragarkia ostegunetik aurrera etor liteke.\nBidenek eta Googlek, antza denez, badute boterea beren langileei zorrotzak jasotzeko eskatzeko. Justizia Sailak egindako azterketak aste honetan ondorioztatu du erakunde publiko zein pribatuek langileak txertoa hartzeko agindua eman dezaketela.\nGoogle-k, ordea, mundu osoko 50 herrialdetan ditu bulegoak, eta txertoaren aginduaren aurkako legezko erronkak koka litezke kokapen horietako batzuetan. Pichairen posta elektronikoan adierazi zen agintaldia "tokiko baldintzen eta araudien arabera aldatuko dela", baina xehetasun gehiagorik eman ez zen arren.\nPichaik adierazpena egin eta gutxira, Netflix iragarri du AEBetan bere ekoizpenetan lanean ari diren eragile guztiei eta haiekin harreman estuan dauden langileei txertoa hartzeko eskatuko diela.\nHarry Johnson izan da lanen editorea eTurboNews ia 20 urtez.\nHarry Honolulun (Hawaii) bizi da eta jatorri europarra du.\nIdaztea gustatzen zaio eta lanen editorea estaltzen aritu da eTurboNews.\nCOVID-19 kasu berria gutxituta, Balik berriro irekiko du ...\nZailtasunik gabeko COVID-19 probak bisitatzen dituzten turistentzat ...\nAmerikako hotel bikainak Urrezko Aroan ...\nHawaiik txertoen salbuespen programa jarri du abian ...\nAlbania Bidaiak eta Turismoa: COVID Eraginaren Txostena\nInbertsio bidezko herritartasuna gaizki doa?\nPertsonak: Ez erabili animalia har zizar parasitoetarako ...\nMilaka pertsona geldituta Spirit Airlines-ek ia bertan behera uzten duenez ...\nEman bisita turistiko elektronikoak Indian orain IATO ohia eskatzen du ...\nJaurtitako planoak: Pentagonoaren eraikuntza blokeatzean\nMurrizketak murriztu dira Bangkoken, COVID zenbakiak% 30 jaitsi direlako\nGlobal Tourism Resilience Center berreskuratzeko konpromisoa hartu du ...\nBritaniarretatik batek pornoan lan egingo luke soldata egokia balitz ...\nLineako askatasunak asko murrizten dira 11. urtez jarraian\nZenbat denboran eragiten dute berandu egindako ordainketek zure kreditu puntuazioan?\nTLEE Spas-ek azken proiektua aurkeztu du: Willowbrook Spa ...\nTurista estatubatuarra Ukrainan atxilotuta ...\nNegozio bidaiak abantaila gisa ikusten dira COVID osteko AEBetan\nCOVID-19 Delta Aldaeren Aurkako Armadura Onena\nIMEX America Smart Asteleheneko gertaerak mediku bat nabarmentzen du ...\nEl Salvadorrek Bitcoin hartzen du legezko moneta gisa ...\nMaltako Turismoa Bidaia Errazagoa Turistei ...\nNola ziurtatu zure prentsa oharra gizakiek irakurtzen dutela ...\nLotte Hotels & Resorts-ek Ameriketako zuzendari nagusi berria izendatzen du\nMoskuko Sheremetyevo aireportuak irtenbide berria garatzen du ...\nBoeing-ek Finantza zuzendari berria izendatu du\nLufthansa Taldeak Estrategia zuzendari berria iragarri du\nPortugal AEBetako bidaiarientzat irekita dago EB ...\nDominikar turismo berreskurapena faltsua? Simpson-en ...\nCOVID Afrikan lehertzen: 7.7 mila milioi dolar AEBetan ...\nUnited Airlines: lortu COVID-19 jab bat edo galdu


APUNTE ZAR BATZUK (1,2,3 eta 4 HASTEKO) – Kontu Lepo\n2018-10-07 / sugegorri / 0 Iritzi\nInterneteko zoko honetan idazteko gonbidapenari hutsik egin gabe, “apunte zar batzuk” elkarbanatzeko intentzioan nator. Guztiak publikatzeko konpromisorik gabe, atal hauen inguruko apunteak ekartzea da nire hasierako asmoa:\nApunte hauen edukirik gehiena Dussel mexikarraren liburutik aterata dago, zati batzuk itzulpen zuzenak izanik eta kopia pega batzuk ere aurkitu ditzazkezularik.\nLan honek ez du euskaraz baliabideak eskaintzea beste asmorik.\nEkarpenak zinez eskertuak izango dira.\nGizakiak beharrezkoa du kontsumitzea bizi ahal izateko. Kontsumitzeko ekintza egitean, gure eskuetan den objetua, beharrizana asetzera pasako da.\nKomunitateko kideen beharrizanak asetzea (jatea, edatea, janztea, aterpea izatea, kultura izatea…), edozein ekonomiaren helburua litzateke.\nKomunitateaz mintzo gara, izan ere komunitatea beste premisetako bat dugu. Beti bizi izan da gizakia komunitatean (jaiotzeko soilik bi gizakiren harremana beharrezkoa da), gizakiaren existentziarako modu bat da eta baita ekonomiaren haserako puntua ere.\nGizakiak “naturan” egiten dituen eraldaketei (beharrizanak asetzeko objetuak eskuratzeko) lana deituko diogu eta eraldaketaren objetua den horri produktu. “Natura” eraldatzen da, beharrizana asetzeko erabiliko den objetua ez denean objetu hori naturalki(aurretik) existitzen. Produktua beraz, ez da gauza naturala, baizik eta lan objetibatua gehitzen zaio (lanak objetu egiten du). Beharrizanak dituen sujetua izanik, eta bera asetuko dion elementuaren faltan, sujetu hau sujetu ekoizle (produktore) bilakatuko da. Hau edozein eremu produktibo eta ekonomikoren abiapuntua da.\nLan prozesu bat aurrera eramateko garatu beharreko jakintzari, teknika deituko diogu. Lan prozesu bakoitzetik lortuko dugun produktu bakoitzak , erabilera balio bati erantzungo dio (adibidez, ogiak gosea asetzeari eta gasoleoak motorra mugitzeari).\nKomunitate sinple eta txikienetan ere (klanetan, tribuetan…) lan banaketa beti existitu izan da, izan ere, beharrizan desberdinek, erantzun (produktu) desberdinak behar dituzte (Ogiak gosea asetzeko balio du, baina egarria asetzeko ez). Produktu desberdindu bakoitza ekoizteak, lan eta teknika desberdinak erabili eta antolatzea eskatzen dizkio komunitateari. Honi deitu izan zaio lanaren banaketa teknikoa.\nLanaren helburua beraz, beharrizanak asetu ahal dituzten produktuen ekoizpena da. Produktu guztiak ordea, ezin dituzte komunitateko kide guztiek ekoiztu. Gaitasun teknikoek mugatzen dute ekoizpen-praktika (lana): zerbait ekoizteko beharrezko jakintzak, eskura ditugun materia eta instrumentuek, eskakizun fisikoek…\nKomunitate primitiboenetan, norbanako bakoitzak ia funtzio edo lan guztiak burutu ditzake, baina berehala hasi beharra dago espezializatzen. Honela pixkanaka, komunitateko kide bakoitza produktu berezituak ekoizten hasiko da, beharrizan konkretuak asetzeko gai izango direnak. Lan banaketak, ezinbestean, erlazio ekonomikoen sorrera dakar (historikoki, Paleolito garaian dagoeneko finkatua omen zen).\nErlazio ekonomikoan, produktuak, berau egin duen gizakiaren (produktorearen) eta beharra asetzeko produktua behar duen gizakiaren arteko bitartekaritza egiten du. Erlazio honetako ezinbesteko elementua da bestalde, natura/ingurunea/materia non lanaren bitartez eraldatua izango den.\nA Kidea – P (produktua) – B kidea\n2.JATORRIZKO ERLAZIO EKONOMIKOAK\n“Komunismo primitibo” deitu izan zaie historian garatutako lehenengo erlazio ekonomikoei. Elkarrekikotasuna (reciprocidad) da sistema hauen oinarria, eta dohantza (donatzea, erregalatzea) da erlazio orokortua.\nAmak (ekoizlea) umerari (kontsumitzailea) ematen dion esnea (produktua) bezala, non, dohantzan, ezer bueltan eskatu gabe, maitasun desinteresatuan behar duena eskeintzen dion umeari. Umeak, lan egin gabe, ezer erosi gabe, sufritu gabe, esnea kontsumitzearen (besteak beste) plazera jasoko du. Gizakia, izatez, dohantzako ekintza “desinteresatu” baten ondorio da.\nAma horregatik da gurtua, jainkotua, bizitzaren donatzailea da, donatzaile absolutua gainera, ezin baitzaio behin ere ordaindu, ezin diogu inoiz bizitza dohaintzat eman (donatu) amari retribuzio (ordainsari) gisara.\nEra berean, komunitate hauetan, kide batek zerbait dohaintzan ematen dio beste bati; dohaintza jaso eta onartzen duenak, hau dohakoa izanik ere, badaki donatzen duenak bere egitekoa betetzen duela eta jainkoekin (bizitzaren donatzaileekin) duen zorretik askatzen dela. Dohaintza jaso duena berriz, ez da hasiera batean onuraduna sentitzen, izan ere, bere “zorra” handitzen da dohantza jasotzean. Txikiagoa sentitzen da, debilagoa. Modu honetan beraz, hobe da donatzailea izan hartzailea baino.\nDonatzea edo dohaintzat ematea (erregalatzea guretzat) beraz, justizia baino lehenagokoa da ez duelako ordainetan ezer eskatzen. Justizia, norberari dagokiona ematea bada, dohaintzan, zerbait ematen zaio besteari merezi izateko aukera izan aurretik edota ez merezita ere. Dohakotasuna da dohaintzaren (donazioaren, erregaloaren) esentzia: zerbait eman bueltan ezer espero gabe. Hau da erlazio ekonomiko perfektua, jatorrizkoa eta utopikoa, zalantzarik gabe.\nOso kontutan hartu beharreko kontua honakoa da ordea. Erlazio hau deskribatzean ez da propietate pribatuaren donazio bezala ulertu behar, ez dago propietate pribatua ortzimugan, ez dago propietate pribatuaren gainean eraikitako “derecho” formarik. Ez da honelakorik existitzen. Kide guztiak kontziente dira, norbanako bakoitzaren biziraupena elkarrekiko erantzunkizun partekatuaren fruitua dela. Donazioa (edo eskainitako zerbitzua), komunitateko kide batek egindako ekintza produktiboa da, non, zer gutxiago, dena (bere existentzia, ondasun guztiak eta ingurunea) zor dion komunitatean bertan parte hartzea baino.\nModu honetan antolaturiko komunitateak, sozialismo utopikoaren aurrekariak izan dira. Sozialismo utopikoak berriz, “sozialismo zientifiko” deitutakoari irekiko dio atea.\nSozialismo utopikoa, kapitalismo industrialarekin batera agertu zen. Garaiko miseriaren aurrean, justizian eta arrazoimenean oinarrituko ziren esperientzia komunisten multzoa barnebiltzen dira izen honen atzean. Berdintasunaren erreibindikazioak, ez ziren iada eskubide politikoetara mugatzen, baizik eta norbanako bakoitzaren bizi-baldintza guztietara luzatzen zen; iada ez zen helburua klase-pribilegioak ezabatzea, klase-diferentziak suntsitzea baizik, eta honetarako zenbait gako ematen saiatu ziren zenbait autore humanista (ezagunenak Saint Simon, Fourier eta Owen). Oraindik kapitalismoaren garapena oso mugatua izanik, proletargoa bera ere, desjabetuen artean beste estamentu bat gehiago zen oraindik, eta honenbestez, ezinezkoa zuen aktibitate politiko propioa garatzea. Kapitalismoaren kontraesan nagusiak eta bera suntsitzeko gai den klasea (proletargoa) oraindik nahikoa heldu gabe zeuden. Autore guzti hauek ez zuten langile klasea errepresentatzen, ez zuten lehenengo klase baten emantzipazioa billatzen, baizik eta kolpetik gizarte guztiarena. Ez zeuzkaten baliabideak errealitatea ongi aztertzeko, eta ondorioz, “huts egitera” kondenaturik zeuden .\nTratábase por eso de descubrir un sistema nuevo y más perfecto de orden social, para implantarlo en la sociedad desde fuera, por medio de la propaganda, y a ser posible, con el ejemplo, mediante experimentos que sirviesen de modelo. Estos nuevos sistemas sociales nacían condenados a moverse en el reino de la utopía; cuanto más detallados y minuciosos fueran, mas tenían que degenerar en puras fantasías.\nEl socialismo es, para todos ellos, la expresión de la verdad absoluta, de la razón y de la justicia, y basta con descubrirlo para que por su propia virtud conquiste el mundo. Y, como la verdad absoluta no está sujeta a condiciones de espacio ni de tiempo, ni al desarrollo histórico de la humanidad, sólo el azar puede decidir cuándo y dónde este descubrimiento ha de revelarse. (…) Para convertir el socialismo en una ciencia, era indispensable, ante todo, situarlo en el terreno de la realidad. (F. Engels, Del socialismo utopico al socialismo cientifico)\nHonela bada, sozialismoa errealitatearen lurraldera eramateko bideari ekin zioten testu horren idazle F. Engels eta K. Marx-ek elkarlanean klaseen arteko gudan aro berri bat irekiz.\nAipatu dugun moduan, komunitate primitiboetako kideak ia lan guztiak burutu zitzazkeen, hauek ez baitziren oso ugariak. Behin Neolitikoan sartuta ordea, herrietan asentatzen hasi ziren komunitateak (nomada izaera galduz) eta teknika artesanal edo ofizioak biderkatu egin ziren. Azteken artean esaterako, 360 ofizio desberdin bereiztu zituen Benardino Sahagunek. Kultura neolitiko handiak beraz, erabilera balio ezberdinak dituzten produktu espezifiko bakoitza lortzeko teknika espezifikoak garatzen dituzte. Hainbeste behar, horrenbeste teknika. Komunitate bat garatzen (historikoki zein kulturalki) joan ahala beraz, behar berriak sortzen joango da, eta ondorioz, baita ofizio eta lan mota berriak asmatzen ere.\nHain beharrezkoa suertatu zen lan banaketa ordea, dominazio iturri ere bilakatu zen hainbat alditan, genero zapalkuntzaren kasuan esaterako. Milaka urtetan emakumeak paper garrantzitsuagoa izan du espeziearen erreprodukzioari lotutako lanetan (ugalketa, umeen elikatzea, sua zaintzea…) eta gizonak berriz bizitzarako beharrezkoak diren bitartekoekin loturikoetan (ehizatik hasi eta komunitatearen defentsa armatura). Lan banaketa hau dominazio erlazioak ezartzeko baliatu zen orain azalduko ez ditudan hainbat faktore tartean zirela.\nGizartearen garapenak aurrera egitean sortzen ari ziren egoerek eta eskakizun multzoek, beste erlazio bat ezartzea ekarri zuten. Produktore (kide) ezberdinek ekoitzitako produktuen apropiazioa emango zen kideen artean. Ekoizleen arteko elkartrukeak gidatuko du erlazioa, non, Ekoizle batek beste baten produktuaren beharra daukan kontsumo propiorako eta alderantziz. Apropiazio erlazioan oinarritutako elkartrukea, ezin zen iada donazioa izan. Donazioaren partez, (elkartrukeko momentuan bertan) merkantzia bilakatutako produktuaren salmenta (ez da zertan diruaren bidez izan) eta erosketa (truke erlazioan bertan bada ere) ezarri ziren.\nGiza-lanaren produktua, beste gizaki baten lanaren produktuarekin trukatzean, ekintza gauzatzen den momentuan bertan, aldaketa balioaren (valor de cambio) ezaugarria hartzen du. Aldaketa balioa hartzea posibilitate bat baino ez da, produktua kontsumitzeko ekoiztu bada; baina helburu nagusitzat bilakatzen da, elkartrukerako ekoitzi bada eta ez kontsumorako soilik.\nAdibidez: langile batek bere erabilerarako ekoitzitako oinetako batek, erabilera balioa dauka (bere beharrizanak asetzeko da). Baina oinetakoak ekoizteaz soilik (ofizioz) arduratzen den zapatariak, hasiera hasieratik, trukerako ekoizten du (constituye intencionalmente al producto como medio para el intercambio, sea dentro del clan mismo, entre las tribus, o en una ciudad que ya tiene mercado).\nEkoiztitako gauza erreala orain merkantzia da, non beste merkantziekin erlazioan jarriko den merkatuan.\nBi merkantziren elkartrukeak, bi merkantzien aldaketa balioak jartzen ditu parez pare. Hau ezinezkoa litzateke ordea, eskainitako merkantzia eta ordaintzeko balio duen merkantzia berdindu edo konparatzeko ezer eduki ezean. Horregatik beharrezkoa da hirugarren merkantzia bat, lehenengo bi merkantziak neurtu eta bi produktu baliagarrien (con valor de uso) baliokidea izango dena. Lehenengo bi merkantziak kuantitatiboki konparagarriak izatea lortuko da honela.\nMerkantzia bat, bere erabilera balioagatik eskuratzen da, bere aldaketa balioa ordainduta (beste merkantzia bategatik edo diruagatik trukatuta). Bestalde, beste merkantziak ez bezala, diruaren erabilera balioa, beste merkantzia guztien aldaketa balioen neurria izatea da. Diruak honela funtzio bereziak hartzen ditu, besteak beste, aldaketa balioa metatzea (acumular) fisikoki merkantzia deituriko objetu errealak toki batean bildu gabe. Hau dela eta, akumulazioak infinitora jo dezake eta baita honekin batera diru-goseak ere.\nZein izan daiteke orduan, aldaketa balioaren (edo diruaren beraren) neurria? Urrea (XVI. mendean), zillarra baino 18 aldiz urriagoa izanda, berak baino 18 aldiz gehiago balio zuen. Beste era batetara esanda, urrea lortzeko 18 aldiz denbora gehiago egin behar zuten lan meatzariek (batazbeste), zillar unitate bat lortzeko behar zuten lan-denborarekin alderatuz. Merkantziaren balioaren oinarria beraz, lan-denbora da. Alde honetatik, diruak merkantzia baten aldaketa balioa neurtzen duenean, bere prezioa ezagutzen dugula esaten dugu. Alderantziz, prezioa, merkantziaren aldaketa balioa da dirutan adierazita.


2019ko maiatzaren 23a, osteguna | Ordua Euskal Herrian 11:22:15\nEzker-eskubi, Jérôme Douzelet sukaldaria eta Gilles-Eric Séralini biologoa. Pestiziden dastaketak antolatu dituzte, ardoetan topatutako pestiziden dosiak uretan dastatzera emanaz.\nProduktu kimiko gehienak sintetikoak dira, hau da, industrietan sortutakoak. Gutxi batzuk besterik ez dira naturalak. Produktu kimiko horiek arrastoa uzten dute bai lurrean, bai ingurumenean, bai landareetan, bai fruituetan, bai ardoetan, bai sagardoetan. Beraz, argi izan behar dugu: produktu horietako asko guregana iristen dira. Honezkero igarri diozu, gure aho sabaiaren eta berarekin hertsiki uztartua dagoen garunaren gozamenerako hartzen dugun mama gozoak zure gorputzean ere arrasto ederra utziko du.\nSagardoak eta ardoak edaten ditugunean, edariaren kalitateari buruzko iritzia ematean, gero eta ohikoagoa da azalpen zabal, zehatz eta zorrotzagoak entzutea. Ikasten ari gara. Edariaren ezaugarrietatik abiatuta, bere bizitzari buruzko datu harrigarrienetara irits gaitezke: zein lur eta lurpe motatan bizi den fruitu arbola, zein aldaerako fruitua den, zein eguraldi segidak baldintzatu duen uzta hori, nola landu den upategian... Horretarako hizkuntza osatzen ari gara. Sagardo-ardoa edan duen aho berak esango ditu aho sabaian eta garunean sortu dizkion irudipenak, zirrarak, usteak eta iritziak.\nEdaria hizkuntza bilakatzeko itzultzaile egokia izateari aho sabaia izatea deitzen zaio gure etxean. Aho sabaia edo jakintza hori dastamen papiletan eta sudur mintzean edo pituitarioan datza. Eta, jakintza guztia bezala, landu eta hezi egin behar da. Eta jantzia izatea jan hitzetik baletor, edarietan jantzia izateari edantzia edo nola arraio esan behar diogu?\nEdantzi edo jantzi izateko asmo horretan, bi lagun frantsesek urrats izugarria egin dute. Jérôme Douzelet sukaldariak eta Gilles-Eric Séralini biologoak pestiziden dastaketak antolatu dituzte. Ardoetan topatutako pestiziden dosiak uretan dastatzera ematen dituzte. Ardogintza kimikoa edo ez ekologikoa, munduko pestizida erabiltzaile handiena dela diote. Kasu euskal ardogileak eta sagardogileak! Jantzi eta edantzi ekologikoan.\nKanal hauetan artxibatua: Mahatsa | Laborantza ekologikoa


Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Andatza — Wikibooks\nEuskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Andatza\nAndatza, Txokoalde, Usurbil, Lartzandieta, San Esteban, Txurrigilleta\n9,4 km. 3 ordu eta 15 mn.\nJuanasoro edo Andatzako gurutzea tontorretik gertu dago, Txurrigilletako mendi bizkarrean kokatuta.\nIbilaldi honetan, Usurbilgo (Gipuzkoa) Txokoalde auzotik abiatu, eta bertara itzuliko gara, Andatza mendian ibilbide zirkular bat eginez. Ibilbidea ez dago balizatuta, eta zenbait tartetan zalantzak sortzen dira norabide egokia aukeratzerako orduan. Beraz, egokia litzateke GPSaren laguntza izatea, xenda, pista eta bide asko gurutzatzen baitira, eta ingurua ondo ezagutzen ez duenari zaila gertatuko baitzaio bide zuzena aukeratzea.\nOria ibaia gainditzeko zubia pasatu, eta trenbidea baino lehenago dagoen aparkalekutik abiatuko gara. Auzoan murgildu eta berehala, pilotalekuaren atzetik pasatzen den porlanezko bidetik igotzen hasiko gara. Kilometro eskas beteko dugu, eta Lartzandieta baserri bikainaren ondora iritsiko gara. Puntu horretan, porlana amaituko da, eta, lurrezko pistara atera, eta berehala ohartuko gara gasaren trazatuaren gainetik goazela. Horren paralelo, bide zaharraren arrastoak ikusiko ditugu, baina, tarte batzuetan zikin samarra dagoenez, gasaren bide zabaletik jarraituko dugu igotzen. Aldapa amaitzean, gasarena utzi, eta, ezkerretik, ote artean zabaltzen den bidea hartuko dugu, harrizko pista zabalera ateratzeko.\nPistatik eroso segituko dugu, Armiarmategi bidearekin bat egin arte. Bidegurutze honetan, pista zabalak utzi eta aurrez aurre, basoan murgiltzen den xendan barrena igotzen hasiko gara berriro, lurrezko pistaraino ailegatu arte. Ezker-eskuineko pista utzi, eta aurrez aurre dagoena aukeratuko dugu; gorantz jarraituko dugu. Laster, beste bidegurutze batekin egingo dugu topo, eta, ezkerrerantz doan pista lagata, hasieran belar artean ikusgaitz den xenda aukeratu, eta azken aldapari ekingo diogu. Azken tartean pinudi txiki batean sartuko gara, eta bertatik ateratzen ikusi ahal izango dugu Andatzako tontorra. Lursail soil bat zeharkatu eta berehala helduko gara buzoira eta aterpe txikira, baita antena txiki batera ere. Tontorra bada ere, ez dugu bertatik inolako ikuspegirik, koniferoek ia erabat inguratzen dute eta.\nItzultzeko, Usurbildik Andatzara igotzeko ohiko bidetik joango gara. Xenda nabarmen batetik, goiko lautada txikia zeharkatuko dugu, eta Txurrigilletako mendi-bizkarrean kokaturik dagoen Juanasoro edo Andatzako gurutzearen ondora iritsiko gara. Porlanezko gurutze hori 1933. urtean altxatu zuten, batzokiko gazteek, Arrueneberri etxearen azpiko aldean, eta idi pare bat erabili zuten gaur egun kokatuta dagoen lekuraino igotzeko. Garai hartan Andatzako tontorra estatuaren jabetzako lurretan zegoenez, han jarri ordez, 480 metroko altueran, Usurbili begira dagoen puntan zutitu zuten, Urdaiaga Torreko Zatarain familiaren lurretan. Gurutzean plaka bat jarri zuten, idazki honekin: «1933ko oŕilan 3'an Usurbil'go mendigoixaliak Andatza-mendian jaŕitako-oroigaŕia Gora-Euzkadi». Frankismo garaian, inguruko baserritar batek gorde egin zuen plaka, eta, Franco hil ondoren, berriz jarri zuen bere lekuan.\nGurutzearen ondotik xenda bat jaisten da, baina guk orain arte erabilitako bidetik segituko dugu; pinudian sartu, eta altuera galduko dugu berehala. Pista pare bat gurutzatu ostean, marra urdin-laranjez balizatutako bidearekin bat egingo dugu. Aldapa bizian jaisten hasi, eta azkar helduko gara Puela Berri baserriaren ondora; gertu, izen bera duen mugarria ikusi ahal izango dugu. Andatza inguruetan, zazpi mugarri daude, zeinak Orreagako monasterioarenak baitziren: Puelakoaz gain, Igartzabal, Juanasoro, Etumeta, Mugarriluze, Ondarbiribil eta Sagatzukoak. Porlanezko pistatik, Igartzabal baserri bikainaren ondora jaitsiko gara berehala, eta aurrera jarraituko dugu Urdaiaga auzoan, buruko minak kentzeko ahalmenagatik ezaguna den San Esteban ermitaraino. Andatza mendira oinez igotzeko ohiko bidearen abiapuntua den leku polit honetatik, Txokoaldera jaitsiko gara; abiapuntura, hain zuzen.


Twitter: axierlLoiolan bizitakoaz oso laburpen bideo txukuna egin dute @askegunea -ko kideek http://t.co/HFZzlAVjlt @argia http://t.co/QBiJ4XrbV5 about 23 hours ago\tNor gara zu?\nIrailak 24, 2014\nArratseko 19:00ak aldera Ertzaintza Loiolako Askegunera zetorrela abisatzeko alarma jo zuenetik, hiru ordu beranduago “gaur guk irabazi dugu” oihuen artean amaitu zen asanbladara arte egindako argazkiak bildu ditut hemen. Segi irakurtzen →\nAbuztuak 26, 2014\nMexikoko jatorrizko hizkuntzetan irakurritako animaziozko ipuinak biltzen ditu 68 voces proiektu interesgarriak, eta Combo diseinu eta animazio enpresa mexikarra dago proiektu honen atzean. 68 dira egungo Mexikoko mugen barruan hitz egiten diren hizkuntzak. 11 hizkuntza familiatan eta 364 aldaeratan banatuta paisai linguistiko oparoa sortzen dute. Aberatsa baina arrisku bizian dagoena. Izan ere, 68 hizkuntza horietatik erdia desagertzeko arriskuan dago. Kalifornia Beherea eskualdeko herrienak kasu, 100 hiztun baino gutxiago dituzten mintzairak dira batzuk. Segi irakurtzen →\nAbuztuak 8, 2014\nMugaz gaindiko elkarlana argazkigintza sozialaren esparrura eramana. Aurten Brasilen ospatu den Munduko Futbol Txapelketaren harira Hego Amerikako hamaika kolektiboren lana bildu du Jogo Bonito webguneak. Brasil, Argentina, Uruguay edo Espainiako Estatuko hainbat argazkilariren lanik esanguratsuenak jaso dituzte: Ospakizunak, protestak, bitxikeriak… polemikoetan polemikoena izan den Koparen beste aldea erakusteko. Segi irakurtzen →\nHebron inguruko kolonia batetik irtetean hil zituzten hiru gazte israeldarren kasuak mendeku politikari ateak ireki zizkion: ehunka hildako eta milaka zauritu eragin ditu Israelgo armadaren azken operazio militarrak. Eta sorburuan kolonien arazoa agertzen zaigu. Segi irakurtzen →\nUztailak 21, 2014\nBideoa azken egunetan bonbardaketa bortitzak jaso dituen Gazako Shujaiya auzoan grabatuta dago. Ehunetik gertu dira hildakoak hiriko zonalde horretan. Israelgo armadako frankotiratzaileek senideen bila ari den palestinar bat nola akabatzen duten erakusten du. Nazioarteko behatzaileen aurrean eta su-etena indarrean zen orduetan. Gerra krimena. Segi irakurtzen →\nAzken bi asteetan munduko bost kontinentetan piztu da Palestinarekiko elkartasuna. Miloika lagun atera da kalera Israelgo Gobernuaren mendeku politikaren azken erasoaldiari ezetz esateko. Euskal Herrian ere herri askotan izan dira protestak. The world stands with BPalestine webgunean elkartasun keinuak biltzen ari dira. Euskal Herriko erreferentziak nagusiki Askapena eta Komite Internazionalistak taldeei esker lortu ditugu. Mobilizazioen bideo eta argazkiak sarea okupatu dute egunotan eta horietako batzuk hona ekarri ditugu. Argazki edo bideo ikusgarri gehiagoren berri izanez gero, mesedez utzi erreferentzia iruzkinetan. Segi irakurtzen →\nUztailak 16, 2014\nOso ezagunak egin ziren 2006ko Palestinako Bil’in herrian grabatutako irudi hauek baina orain arte ez genuen bideoz ikusi. 2006ko egun horietan ETB2ko Teleberrian agertutako irudiak dira. Segi irakurtzen →\nGazako eraso militarrean Israel arma kimikoak erabiltzen ari dela salatu du Norvegiako Erik Fosse medikuak. Arma hauen osagai kimikoek minbizia sortzeko gaitasuna dute. Euskal Herria ondo ezagutzen duen Stein Torger kazetari samiak eman digu albistearen pista. Segi irakurtzen →\nUztailak 3, 2014\nAljeriako futbol selekzioko jokalari guztiek Munduko Txapelketan irabazitako diru-saria Gazako herritarrei emango diete. Hala zabaldu du Waleed Abu Nada kazetari jordaniarrak Islam Slimani aurrelariak egindako adierazpenetan oinarrituta. Segi irakurtzen →\n« Aurreko idatziak\tBilatzailea\tIdatzi


Album bat konfesio bat | Txapa Irratia 97.20 FM\nIrratsaio honek, txandaka, bi formato diferente eukiko ditxu. Aste baten musika popularran historixan garrantzitsua izan dan disko oso bat entzungo da, lana bere osotasunean apreziatzeko, irratsaiotan gutxitan gertatzen dan gauza bat, eta hurrengo astean musikari bati elkarrizketa bat egingo zaio, musikari buruzko beran pentsamoldia zein dan ateratzeko asmoz.\nOraingo hontan gure artean Santiago Outes musikari argentinar gaztea daukagu. Musika ikasi eta gero kabitik abiatu eta bere konposizio propioak egiten hasi da. Oraintxe bertan disko bat grabatzeko prozesuan dago eta gurera etorri da bere esperientzia musikal bitalari buruz hitzegitera. Zuzenean bi abesti ere jo dizkigu eta plazer bat izan da berarekin eta bere neska […]\nJazza musiken musika da. Jazzaren baitan dago gaur egun ezagutzen dugun musika popular denaren oinarria. EEBBetan XIX. mendearen bukaeran sortu zenetik, hamaika transformazio eta egunerapen eduki izan ditu. Gaur egun ere eboluzionatzen dijoa oraindik. Abangaordiako musika nagusia izan da beti eta musikari onenak beti egon izan dira estilo honekin erlazionatuta. Hirukoteak edo “big band”ak izan, […]\nAlbum bat, konfesio bat #49 Dr. Feelgood – Malpractice (1975)\nCanvey Island moduko paraje batetik rock’n’roll talde bat sortzea ez zen askok espero zuten gauza bat, baina 1971an lau gazte hauek elkartu zirenean heurek maite zituzten erreferentziak batu eta Ingalaterran hasi berria zen hamarkadako talde garrantzitsuenetako bat sortu zuten. Ia lau urte eman zituzten lehen diska argitaratu arte, baina pena merezi izan zuen itxaroteak. 1975 […]\nAskotan ez da erreza izaten musikaren aldaketa konkretu bat adibide batekin erakustea. Album hau, aldiz, adibide bat azaltzeko oso egokia da. 60. hamarkadako pop, soul eta horrelako estilo “arinak” psikodeliaren filtrotik pasa eta gero minutu gehiago irauntzen zuten eresiak sortu ziren abestiaren garapenari denbora gehiago emanez. Ondorioz instrumentuak protagonismoa irabazi zuten ahotsen aurrean. Eta instrumentuen […]


Oholtza orekatzen hasi da | Bizigiro | Berria\nOholtza orekatzen hasi da\nIruñeko sanferminetan ohi baino emakume gehiago izanen dira oholtza gainean. Oraindik aldea handia bada ere, udalak berdintasunaren aldeko hautua egin duela antzeman liteke egitarau ofiziala begiraturik. Hiriko tauletan ariko diren taldeen %63tan emakumeren bat ariko da jotzen.\nGeroz eta emakume gehiago igotzen dira Iruñeko oholtzara. I. ZABALETA / FOKU Tamaina handiagoan ikusi\nHerren dago oholtza. Geroz eta gehiago dira bertara igotzen diren emakume musikariak, baina, oraindik ere, taula gainean urruti da parekidetasuna. Euskal Herrian egiten diren musika jaialdi nagusietan gutxiengo dira emakumeak, nabarmen, gainera. Zer gertatzen da sanferminetan? Iruñeko bestetan kontzertu eta ikuskizun anitz antolatzen dira, baina, beste jaialdi batzuetan ez bezala, genero ikuspegia txertaturik dago egitaraua antolatzerakoan.\nUrruti da parekidetasuna, baina ohikoa izanen da aurtengo bestetan emakumeak oholtza gainean ikustea. Kontzertuak eskainiko dituzten talde gehienetan emakumeak badaude, kasu batzuetan emakumeak soilik, nahiz eta horiek ez diren gehiengo. Hala ere, desoreka nabarmena da talde horietan dauden emakume eta gizon kopurua zenbatuz gero. Oholtza gainean izanen diren hamar musikaritik bi baizik ez dira emakumeak izanen.\nTalde misto anitz bada, baina kontuan izan beharra dago talde mistoetan gizonak izan ohi direla nagusi, batik bat, musika tresnak jotzen. Hori da berbena orkestretan gertatu ohi dena. Emakumeak, nagusiki, kantuan ariko dira, nahiz eta badiren salbuespenak. Bestalde, kide anitzez osaturiko taldeak gizonenak izaten dira. Horren adibide dira bihar joko duten La Pegatina —zortzi gizon— eta Los Caligari —hamabi gizon— taldeak. Disko jartzaileen artean ere, gizonezkoak izanen dira nagusi aurtengo sanferminetan.\nBestelako errealitatea ikus liteke jota emanaldietan eta bertso saioetan. Horietan, emakumeak gehiago dira. Jota emanaldietan oholtzara igoko diren hamar musikaritik sei emakumeak izanen dira. Bertso saioak parekideak izanen dira. Dena den, bertso saio nagusian gizonak izanen dira nagusi: Eneko Lazkoz, Amets Arzallus, Xabi Paya eta Miren Amuriza ariko dira uztailaren 9an. Denak emakumeak izanen dira, berriz, uztailaren 12ko saio musikatuan: Alazne Untxalo, Alaia Martin, Miren Artetxe eta Saioa Alkaiza.\nAurten, Iruñeko Udalak su bestak azpimarratu ditu, emakumeak ere ariko baitira. Su bestetako diseinatzaileen artean bi emakume izanen dira: Maria Jose Barbara Zamorano eta Shannon Nicole Tyree. Gehiengoa, baina, gizonak izanen dira, bederatzi piroteknieren eskutan izanen baita sanferminetako gauak kolorez eta zarataz atontzeko ardura.\nGeneroa, irizpideen artean\n«Emakumearen presentziaren igoera nabarmena da, eta ez da kasualitate hutsa. Horren atzean badago borondate politikoa», azaldu du Zaloa Basabe Iruñeko Berdintasun teknikariak. «Aspaldiko aldarrikapen feminista bat da». Hala, Sanferminak Berdintasunean taldeak emakumeen parte hartzea handitzeko eskatu zuen. Udaletik kanpo direnek ere antzeman dute jarrera aldaketa. Astelehenean, Skakeitan taldea igoko da Foruen plazako oholtzara. Tartean, Olatz Salvador musikaria ariko da, eta hark ere ezohiko plaza topatu du Iruñean. «Jo dudan leku gehienetan gutxienez %90 gizonak dira. Aurten, Iruñeko egitarauan iruditzen zait beste leku askotan baino presentzia femenino handiagoa dagoela». Kontent agertu da jarrera aldaketa ikusirik: «Jaialdietako datuak ikusita, beldurgarria da egoera. Ez dute gutxieneko hausnarketarik ere egiten».\nEH Bilduk alkatetza lortu zuenez geroztik, sanferminetako mahaia da Iruñeko bestetako nondik norakoak zehazten dituena. Urrian hasten dira lanean, azkenengo besten balorazioa eginez, hutsuneak antzeman eta egin beharreko aldaketak zehazteko. Programazio irizpideak ere mahai horrek zehazten ditu. Maider Beloki Kultura zinegotziak azaldu duenez, musika taldeetan emakumeen eta gizonen arteko oreka izatea eta bertako taldeak ere egotea zehaztu dute, baita euskara bermatzea ere. Aniztasuna ere lantzen dute.\nUrtarrilean hasten dira taldeak kontratatzen. Arloari dagokion programatzaile bat arduratzen da lan horretaz, baina, noski, aldez aurretik jarritako irizpideei jarraituta. «Emakumezko bandak daude, gizonezkoenak... denetarik dago, eta oreka bermatzen dugu. Saiatzen gara gutxienik emakume abeslariak egotea, eta bisibilizazio hori handiagoa izatea», azaldu du Belokik. Kopurua orekatzetik harago doaz: «Kantuetan mezu feministak izatea ere kontuan hartzen dugu».\nIkusgarritasuna izan da arazo nagusia, orain arte, Basaberen aburuz. «Sanferminetan emakumeak beti hor egon gara, beti parte hartu dugu jaietan, baina ez zen hainbeste ikusten, protagonismoarekin lotutako guneak oso maskulinizatuak zeudelako». Egoera horren aurrean, askok zailtasunaren aitzakia jartzen dute: oholtzan berdintasuna bermatzea zaila dela, alegia. «Aitzakiak izaten dira erresistentzien adibide. Edozein aldaketa ematerakoan, erretizentziak forma ezberdinetan agertzen dira», dio Basabek. Haren aburuz, afera sorgin gurpil bat da: «Zaila da proiekzio publikorik ez dutelako, ez badute proiekziorik ez da erreferenterik sortzen, eta erreferenteak badaude errazagoa da talde berriak sortzea». Hala ere, baikor da berdintasun teknikaria: «Pixkanaka hori apurtzen ari da. Badaude, eta egin behar dugun bakarra da haiei tokia ematea».\nSalvadorrek ere ikusgarritasunaren beharra nabarmendu du. «Pixka bat bakarrik sentitzen gara», onartu du. Baina ez hori bakarrik, emakumeen lanari askotan ez zaiola balioa ematen azaldu du. Adibide bat ere eman du: orain dela urte batzuk Gora Iruñea plataformak antolatutako gunean jo zuen, Skakeitan taldearekin orduan ere. «Antolakuntzako batek hiru aldiz edo errepikatu zuen niri esker joko genuela, ni emakumea nintzelako. Diskurtso horrek ez du balio ahalduntzeko, esaten dizulako zure meritu bakarra dela emakumea izatea». Beraz, emakumeen presentzia bermatu behar da, bai, baina ez soilik horretarako, haien musika aditzeko baizik. «Zaindu behar dira emakumeak, bestela iruditzen ahal zaigu ez dela gure espazioa».\nDena den, Salvadorrek aldaketak antzeman ditu musikan hasi zenetik. «Lehenengo, neure buruarengan. Kostatu zitzaidan ikustea ez nuela beste emakumerik ikusten kontzertuetan». Are, teknikari, manager, sustatzaile eta antolakuntzako jendea gizonezkoak izatea «erabat normaltzat» jotzen zela azaldu du. Adibide argia eman du: bere lehenbiziko Hatortxu Rock jaialdian, 65 musikaritik bera izan zen emakume bakarra. «Normalizatuta genuen emakumeak ez zirela musikan ibiltzen edo ez genuela proiekturik». Ordutik proiektu anitz sortu direla dio: «Ez bakarrik musika proiektuak, baita ahalduntzearekin lotutakoak ere». Adibidez, mistoak ez diren jam session-ak.\nEmakumeak oholtzara igotzeko beharra hainbat faktorerengatik ikusten du Skakeitan taldeko musikariak: beste emakumeek ikusteko ez daudela bakarrik, emakumezkoen talde gehiago sortzeko, baina baita publikoa feminizatzeko ere. «Taulan emakumeak daudenean, ikusleen aurreko ilaran ere emakumeak daude». Hori argi ikusi zuen Tremenda Jauriarekin oholtza partekatu zutenean. «Aldaketa erabatekoa izan zen». Haien kontzertuan gizonak ziren nagusi; Tremenda Jauriaren kontzertuan, emakumeak.\nOraindik ere oreka ez da lortu, baina bide horretan aurrera doa gizartea. Udaleko ikuspegitik mintzatu da Beloki: «Duela hiru urte eztabaida hori ez zegoen, inork ez zuen honetaz hitz egiten, ez udalean, ez sektorean». Hala, uste du oraindik urratsak egiteko beharra dagoela, baina ez soilik sanferminetako egitarauan. «Sektore guzietan lan pila bat dago egiteko, ez bakarrik agertokietan: argiak, soinu teknikariak, sustatzaileak... Atzean ere lan handia dago, eta hor ere oreka egon behar da». Bide horretan, kulturak aitzindaria izan behar duela uste du.


Blog - bloga, Arquicosmos\nOpari ezazu tailer bat\nDecember 15, 2012, Patricia\t— 0 ↓\nOpari ezazu tailer bat Harri eta zur utzi nahi dituzu etxeko txikiak, eta ez hain txikiak, opari berezi batekin? Gure tailerretako bat opari iezaiezu. Zuk zeuk aukeratu ditzakezu edo beraiek erabakitzea utzi dezakezu. Jarduera Ordu eta erdi edo 2 orduko…\nNovember 27, 2012, Patricia\t— 0 ↓\nNovember 15, 2012, Patricia\t— 0 ↓\nAsteburu honetan, Arquicosmos-ek Urnietan ospatuko den artisau azokan hartuko du parte. Bertan, inguruko enpresek eta partikularrek egiten ditugun lanak ikusteko aukera izango duzue. Lanen erakusketaz gain, egun osoan zehar tailerrak aurkituko dituzue, parte hartzeko eta gauza berri asko ikasteko. Gonbidatuak…\nUmeentzako arkitektura. Txikienentzat diseinatutako eraikuntzak.\nOctober 1, 2012, Arquicosmos\t— 0 ↓\nBlog-a estreinatzeko, Arquicosmos-eko protagonistei eskainitako aurkezpen bat prestatu dizuet. Umeentzako sortutako gune dibertigarrietatik bidaiatu nahi duzue? Jakinarazten dizuet orainarte arkitektoek eta diseinatzaileek landu ez zuten gaia izan dela hau. Hori dela eta, etxeko txikiek beraien guneak behetik ikusi behar izaten…\nTweets por @arquicosmos\n© 2020 Arquicosmos


Bidaia aldizkaria HistoriaS-k Keniako ospitaleko artxiboekin - Historia duzu aldizkari bidaia\nMaria Ferreira (argazkiak Teresa Basanta)\nPostalak Covid garaian (III)\nbat 10 2021\t Postalak Covid garaian\nBiziraupen horretan hitzez bidaiak egiten ditugu. Horregatik idazten dugu. Horregatik irakurri dugu. Gertatzen zaigun hori guztia sublimatzen saiatzeko, batzuetan izendatzeko gai ere ez garela.\nSomaliako indarkeriaren garaipena eskatuta kazetariak hiltzean bizi diren mertzenario ugaritan islatzen da, duela urtebete ikertzen hasi nintzen errealitatea.\nApr 27 2016\t Maltzurrak Makuyu-n\nPresaka bizi zen eta begiak zabalik zituen, Beldurrik gabe ibili nintzen errepideak; hauts gorrixkak arropak zikindu nituen eta betileak apaintzen nituen. Hitz berriak borobildu zituen, besteen mina asaldatu zuen, injustizia areagotu eta gosea gogaitu zuen. Eguzki eguzki ikusgarriak eta ilunabar etsigarriak ikustea errutina bihurtu zen, Legez kanpoko drogei buruz asko ikasi nuen, prostituzioa eta hilketak. Bizitza zela pentsatu nuen. Hori nahikoa zela pentsatu nuen.


Ingurumen Ministerioak katamotz iberiarra eta arrano inperiala babesteko neurriak txalotu ditu Doñanan | Consumer\nIngurumen Ministerioak katamotz iberiarra eta arrano inperiala babesteko neurriak txalotu ditu Doñanan\nEKPZk parkeko biodibertsitatearen kontserbazioa ere sustatuko du\nIngurumen Ministerioa pozik agertu da aho batez onartu baitu Erabilera eta Kudeaketarako Plan Zuzentzailea (EKPZ) Doñanako Parke Nazionaleko Patronatuaren osoko bilkuran; izan ere, haren ustez, desagertzeko zorian dauden espezieak (katamotz iberiarra, arrano inperiala edo zertzeta pardela) berreskuratzeko kudeaketa-estrategiak finkatzen dira.\nEKPAk eukaliptoak erauzteko, urbazterreko landaredia lehengoratzeko, baso-espezie autoktonoekin basoberritzeko, tuberkulosiaren aurka borrokatzeko edo Ansareseko muinoan berunak garbitzeko programaren jarraipena ezartzen du, eremu horretako biodibertsitatea mantentzeko.\nKatamotz iberiarrari dagokionez, untxi-populazioak sustatzeko programa bat eta beste neurri batzuk ezartzen ditu, hala nola La Rocinako lurpeko pasabidearen erabileraren jarraipena, areketako belar-sastrakak kentzea edo perimetroko hesiak mantentzea, dauden berreskuratze-plan nazionalekin koordinatuta. Arrano inperiala honako hauen bidez babestuko da: elikadura osagarriarekin jarraitzea, produktu zoosanitario eta pozoi jakin batzuen erabilera kontrolatzea, habiak kokatzen diren plataformak aldizka berrikustea eta umatze-garaian inguruan jarduerak debekatzea.\nEspezie horien babesa sustatzeaz gain, dokumentu horrek Parkea Erabili eta Kudeatzeko Hirugarren Plan Zuzentzailea osatzen du, eta prestatze-prozesu luzea izan du. Horrez gain, babestutako eremuaren barruan egiten diren iragaiteak arautu eta murrizten ditu, ermandadeen erromesaldien bidez.\nDokumentuak ikerketa-gaiak ere aipatzen ditu, batez ere azterketa hidrikoetan. Hala, padurako eredu hidrauliko bat eta akuiferoko eredu hidrogeologiko bat egitea aurreikusten du, sedimentazio- eta garraio-prozesuen azterketa barne hartuko duena eta kudeaketa-neurriak garatzea ahalbidetuko duena.\nPlanak aurreikusten du, halaber, mendiko ibilaldietarako kontzesioen kopurua hamaikara igotzea, oraingo bi ibilaldien ordez. Garatuko diren ekipamendu berrien artean daude Manecorroko hego-ekialdeko muturreko hegaztien behatoki berria eta Rocioko hondartzetako oinezkoentzako bidea, egungo Rocío pasealekuko mendebaldeko muturraren eta Manecorroko behatokiaren artean.\nbabes Doñana lince-eu


Zure kontsumoa ekintza politiko bat da - Saretuz Donostiako kontsumo eraldatzaiearen sarea - Red de consumo transformador de Donostia\ngure identitate propioa, eta gure zoriona ere, daukagunarekin lotuta daudela dirudi, eta\nerosten dugunari gehiago, garenari baino. Gizarte kontsumistan bihurtu gara.\nGehiago begiratzen diogu zilborrari (edo mugikorrari), eta benetan axola duena ahazten zaigu. Kontsumistak eta indibidualistak bihurtu gara, eta arlo komunitarioa, bizikidetza eta beste balio batzuk galtzen joan dira. Daukadana balio dut.\nEta horren guztiaren ondorioz, gaur egun 1,7 planeta gastatzen ari gara ekoizpen eta kontsumo etengabean eta masiboan, zabor kantitate izugarriak ekarriz, gizartean, kulturan, ingurumenean eta generoan eragin konponezinak dituztenak, eta jada bizitza soziala, digitala baizik, ez duen gizartea.\nGizarte moderno honen aurrean, Brenda Chavezek aurreko larunbateko topaketetan aipatzen zigun bezela, kontsumitzea ekintza politikoa da. Beraz, pertsonok botere handia dugu desberdintasun horiek areagotzen ez dituen eta solidarioa, bidezkoa eta bidezkoa izango den ekoizpen- eta kontsumo-eredu bat sustatzeko. Botere handia dugu, eta erantzukizun handia ere bai, izaki bizidun gehiago baitaude planetan, eta, gainera, ezin dugulako etorkizuneko belaunaldiek beren beharrak asetzeko duten gaitasuna arriskuan jarri.\nSare sozialen, teknologiaren eta gehiegizko marketinaren bidez, etengabe sustatzen da ustez zoriontasuna emateko ahalmena duten produktuen kontsumoa. Baina errealitatea oso bestelakoa da, kontsumitzen ditugun gauza gehienak ez ditugu behar, eta are gutxiago zorionaren giltza dira.\nSaretuzetik gure bizitzetan aldaketa bat egitea proposatzen dizuegu:\nLehenik eta behin, egungo ekoizpen- eta kontsumo-eredua eta horrek dakartzan inplikazio konplexuak zalantzan jartzen ditu. Ondoren, birplanteatu ditzagun pertsona gisa ditugun beharrak, eta ondasun, elikagai eta zerbitzuen kontsumo-ohiturak murrizten eta aldatzen jarrai dezagun, baita harremanak izateko dugun modua ere.\nEta, bestetik, alternatiba jasangarriak, lokalak eta hurbilekoak, sustatu nahi ditugu, elikagaien kasuan ekologikoak eta sasoikoak ere izan daitezen, ekoizpenean, banaketan eta garraioan ingurumen-inpaktua minimizatzeko helburuarekin.\nGaur bezalako egunetan, kontsumitzea festa bat dela dirudienean, badira planteatu beharko genituzkeen gauza batzuk:\nBenetan behar dut?\nNola ase dezaket behar hori beste modu batera?: berrerabiliz, BERRITUZ, edo BIGARREN ESKULIK erosiz.\nEta egin genitzakeen galdera batzuk:\nNondik dator? Zer ingurumen- edo gizarte-baldintzatan gertatu da?\nNon erosiko dut? Azalera handi batean edo saltoki txiki eta hurbil batean? Zer lan-baldintza dituzte bertan lan egiten duten pertsonek? Emakumeek gizonen baldintza berberetan lan egiten dute?\nNola saltzen didate erosten dudana? Publizitate sexista erabiltzen duzu? Engainagarria?\nNola doa ontziratuta? Zer hondakin sortuko dira ontziekin?\nElikagaia bada… Nola landu/ekoitzi da? Lurraren eta/edo animalien erritmoak errespetatu dira edo gehiegi ustiatu dira? Transgenikoa da? Pestizidak eta antibiotikoak gehitu al zaizkio?\nProduktua erabiltzean, zer egin dezaket produktua zaintzeko eta ahalik eta gehien irauteko?\nBehin erabilera amaituta, konpon al daiteke? Berrerabil daiteke? Ba al dut birziklatzeko sistemarik?\nGehiago begiratzen diogu zilborrari (edo mugikorrari), eta benetan axola duena ahazten zaigu. Kontsumistak eta indibidualistak bihurtu gara, eta arlo komunitarioa, bizikidetza eta…