Urnietako ikur, Euskal Herriko nortasun - Urnieta - Aiurri.eus\nUrnietako ikur, Euskal Herriko nortasun\nAndoni Urbistondo 2019-10-25 07:52\nJauregi da aizkora ekoizle bakarra Euskal Herrian.\nEuskal Herriko aizkora ekoizle bakarra da Joxerramon Jauregi urnietarra, eta 50 urte betetzear da aizkorak egiten. Euskal artisau aizkora famatu du mundu osoan eta nahiago izan du negozioa handitzeko eskaerei muzin egin, eguneroko martxa xumeari eutsiz.\nJoxerramon Jauregi entziklopedia baten parekoa da (62 urte). Egongo zara berarekin ordu bat, goiz bat, edo egun osoa, eta ez zara aspertuko. Maitasunez deskribatzen du bere eguneroko gogorra, bere bost hamarkadako oroitzapen aberatsak. Berarentzat euskal aizkora zer den galdetuz gero, bere familiaren pare jarri du ia-ia: “nire bizitzako ezinbesteko osagaia”. Erratzu poligonoko eraikinean egiten ditu orduak eta orduak, bere martxan, eguneko 20-30 aizkora ekoizten. Euskal Herriko artisau aizkora ekoizle bakarra da, eta atzerriko jendea bisitan etortzen zaio, liluratuta, bere ofizioaren xarmaren berri zehatz jasotzeko. Negozioa handitzeko eskaintza asko izan ditu, baina uko egin die Jauregik. Berak tradizioaren alde egin du, artisau erako aizkoraren alde, negozioaren alde baino: “Jateko eman digu, eta horrekin konforme”.\nJauregi Erratzun lanean hasi zenean Urraka auzoa onddoak bezala hazten hasia zen. “Lau edo bost urte nituela herreroarengana joaten nintzen, orduan aita han aritzen zelako lanean, idiak eta perratzen. Han aritzen nintzen jolasean: iltze bat eman, mailua hartu eta iltzeak egurrean sartu, eta horrela”. 14 urterekin gaur dauden tokira mugitu ziren, “herria hazten ari zelako, eta Udaletik beste toki batera mugitzeko esan zigutelako, Erratzu aldera”. Ordurako perratzea galtzen hasia omen zen, 1970 urtearen bueltan. Kontuak egiten hasi eta azkar bota du: “50 bat urte daramatzat hemen ia-ia”. Aitzurrak, egurrak, baserriko tresnak konpondu… Horrela hasi ziren. “Gero, pixkanaka, traktore txikiak sartzen hasi ziren, eta horrekin perratze lanak bukatu ziren, eta guk geuk bestelako lan batzuk bilatu behar izan genituen”.\nGaraiko Maestria Industriala ikasi zuen, eta soldadutzatik bueltan, lana uzteko zorian izan zen Joxerramon: “Beste enplegu bat nuen, eta hemengo lana gogorra zen, ordu asko egin behar ziren. Fabrikara joatea erosoagoa zen”. Aitari esan zion, fabrikan hasiko zela, eta ez omen zion ezer esan. Amak, ordea, bai. Aita osasunez nahiko justu zegoela esan omen zion, eta bera fabrikara joaten bazen, ea aitak zer egin behar ote zuen. “Ezin zituen, jada, salmenta kontuak bizkar gain hartu, hara eta hona mugitu, eta hurrengo egunean aitari esan nion enpresan jarraituko nuela”.\n50 urte joan dira ia orduz geroztik. Eta ez da mende erdi atzera hartutako erabakiaz damutzen: “Berriro 20 urte izango banitu, antzera jokatuko nuke. Gustuko lana dut, eta gustukoa izatea derrigor, ordu asko baitira”. 50 urte atzera, gainera, askoz gogorragoa omen zen lana. “Sutegian eta su ondoan zenbat ordu pasatu ditudan zenbatu izan banu… Orain eguneko ordubete egingo dut, asko jota”. Egun aizkorak egiteak iraganean baino askoz meritu txikiagoa daukala dio zintzo. “Lehen bai zen lana, eta gogorra. Egun erosoa da”.\nNola egiten da aizkora bat?\nAizkorak egiteko faseak azaltzen ditu Jauregik: “molde batean aizkora egiten dut, forma eman: beruna, begi zuloa eta altzairua behar dira. Gero hortza, egurra mozten duen filoa mehetzen dut, mailuarekin sutegian berotu eta forjatuta. Lehen horrek denbora asko kentzen zuen, orain prozesua motzagoa da. Hamarkada batzuk atzera lau aizkora egiten ziren ordubetean. Orain 30 egin ditzakezu. Prozesua, orain, berotu eta forjatzea da, mailukatzea. Edo eskuz, edo mailu pneumatiko batekin. Iraganean doblatu egin behar zen, kaldatu, kristoren beroak pasa… gauza asko egin behar ziren”. Behin aizkora egina daukanean esmerilean mehetzen du, eta ondoren, “tenplatu, gogortasuna eman”. Hortxe bere jardunaren sekretu preziatuena: “Txuleta bat oso ona izan daiteke, baina gehiegi egin edo gatz gehiegi botatzen badiozu, akabo txuleta. Aizkorarekin berdin. Altzairu ona eduki dezakezu, baino tratamendu termiko egokia ematen ez badiozu, jai daukazu. Eta nik, ba urteekin ikasi egin dut, noski. Egun prozesu hori labean egiten dute industria handiek. Nik, aldiz, orain 100 urte bezala tenplatzen dut, altzairuaren gorritasunaren arabera”.\nTenplearekin gogortasuna ematen omen zaio hortzari, beruna lo dagoen material bat baita, berotzean bizitza hartzen duena, hainbat osagaiz osatua baitago. “Altzairu guztiak berdin tenplatzen direla uste du jendeak, baina ez da hala. Egun tenplea egiteko tresna modernoak daude, aitaren batean egiten dute. Nik lauzpabost altzairu motarekin egiten dut lana”. Kirtena, aldiz, Igerategi zerrategian erosten du, Urnietan bertan. “Niretzako egiten dituzte preseski”.\nKale ume petoenentzat harrigarria egiten da aizkorak halako erakarpena sortzea. Zergatik, bada? “Aizkora Euskal Herrian betidanik oso inportantea izan da, baso asko eduki dugulako. Baserriak nola egiten ziren? Egurrarekin. Itsasontziak berdin, eta bestea ikatza egiteko, egurra moztu, lehertu eta ikatza egiten zen. Ikatza oinarrizkoa izan da gure herriko garapenean. Olagintza, errementariak, oso inportanteak izan dira, eta lan horretarako aizkorak ere funtsezkoak. Aizkora ezinbesteko tresna izan da Euskal Herriko etxe askotan”. AEBetan azaldu ziren lehen aizkorak Euskal Herrikoak ote ziren susmoa bili-bolo dabilela ere kontatu digu. “Edo bertakoak, edo Siberiakoak behar dute izan”. Bale arrantzan ibiltzen zirenentzat ere aizkora funtsezko tramankulua zela dio aizkora egileak: “Arpoiko soka mozteko funtsezkoak ziren aizkorak, behin baleari arpoia sartu ostean aske utzi behar zelako arpoia. Bestela akabo, baleak airean eramango luke ontzia, eta berarekin arrantzale guztiak”.\nEgun, Jauregi da aizkora ekoizle bakarra Euskal Herrian. Baita Espainian eta ia Europa osoan ere. “Suedian badaude enpresa handi pare bat, eta hemengo enpresa batzuk Txinan ekoitzitako aizkorak saltzen dituzte…”. Jauregiren aizkorek badute eroslearen estimua handitzen duten ezaugarri garrantzitsua: artisau-lanak dira, “eskuz egindakoak, eta mimo handiarekin ekoitziak, banan bana”. Iraganeko kalitatea mantendu dute aizkora enpresan, eta jendea gustura omen dago. “Orain aizkorek bukaera politagoa, zainduagoa dute, eta jendeak horri erreparatzen dio, dagoeneko ez zaio hortzaren eraginkortasunari hainbeste begiratzen”. Aizkora batek oso bizitza luzea eduki omen dezake. “Zaintzen bada, urte asko. Asko eta modu egokian erabiltzen ez bada, ba gutxiago. Orduan eta gehiago zorroztu, orduan eta iraupen txikiagoa”.\nInternet sarearen iraultza\nMerkatuaren oinarria Euskal Herria da, “produkzio guztiaren bi heren edo”, baina atzerrira begira ere lan dezente egiten du. Internet sarearen zabalkundearekin merkatu berria ireki omen da aizkorarentzat, “eta imajinatu ezin duzuen lekuetara iristen ari da. Ez naiz AEBak, edo Kanadari buruz ari, Espainiako bezeroei buruz baizik”, dio Jauregik. “Youtube kanalean bideoak daude, web gunearen bitartez aizkora munduko azken txokora iritsi da, aizkoren inguruko blog-ak ere badaude, eta aizkora miresten duen jendea etortzen zait sarri aizkorak erostera, erabat hunkituta geratu direnak. Oporretan Euskal Herrira etorri eta hona aizkora erostera bakarrik etorri direnak, asko, euskal aizkoraren bila. Eta esplikatzen diezu, eta ikaragarria da nola gozatzen duten”. Egunak enpresan Jauregirekin pasa nahi dituzten bezeroak dira, aizkorak nola ekoizten dituen jakin nahi duten turista japoniarrak! “Nik hau museo bat ez dela esaten diet, baina nekez konbentzitzen ditut”, kontatzen du, natural.\nIraganeko bezero multzo apala asko handitu dute teknologia berriek. “Bildumazaleen munduak asko mugitzen du”. Euskal aizkoraren berezitasun bat azpimarratzen du sarri Jauregik. “Begi zuloa ere ezberdina da, pentsa”. Urnieta eta Aizkora markak jartzen dizkie aizkora guztiei, Jauregi zigiluaz gain, eta artisau aizkorak egin. Esan omen diote, ea zergatik ez duen axe, ingelesezko aizkora hitza jartzen aizkoratan, salmentak handitzeko. Honatx, bere erantzuna: “Niretzat Urnieta, Aizkora eta Jauregi dira nire zigiluak, eta ez dago besterik. Euskal Herria eta Urnieta munduan ezagutarazten dut, nire neurrian, eta horrek poza ematen dit”. Aizkora batek bi kilo eta 400 gramo pisatzen du, eta 250-300 euro inguru balio du. Bizitzeko ematen al du?: “Jateko adina ateratzen dugu, eta gaitzerdi”, dio umoretsu Jauregik.\nAizkora nazioartekotuta, hizkuntzekin eta zer moduz moldatzen ote den galdetu diogu Joxerramoni: “Ondo ez. Gure garaian frantsesa ikasten genuen eskolan, ingelesa batere ez. Orain ere gutxi. Alabak laguntzen dit, eta gauetan berak erantzuten ditu ingelesezko mezuak. Google-eko itzultzailearekin ere oso ondo moldatzen naiz. Moldatu behar, egunero-egunero jasotzen baititut ingelesezko mezuak”. Azken egunetan munduko txoko askora bidali ditu aizkorak: Basileara, Italiara… Arazotxo bat badu, zeregin horretan. “Ameriketara ezin dut aizkorarik postaz bidali, bertan aizkora arma gisa hartua dagoelako”. Finlandiako produktore batekin halako akordio bat dauka, muga hori gainditzeko, “hark baimena baitu aizkorak igortzeko. Baimen eta paper asko bete beharko nituzke akordio hori ez banu”.\nEstatubatuar batek Jauregik egiten duen aizkoren inguruko bideo bat egin zuen, “eta 600.000 ikustaldi ditu, dagoeneko.\nAntton anaia ere etorri zen, eta erdi brometan nola forjatzen nuen grabatu zuen, eta bideo horrek ere 300.000 ikustaldi ditu sarean. Gero eta ezagunagoa naiz aizkora munduan, egia esan. Bada jendea oporretan Euskal Herrira, edo Euskal Herritik gertura etorri, eta enpresa erakusteko erregutzen didana. Askotan egun pasak egiten ditut beraiekin”.\nAzkenaldian ireki gabe zeukan atea ireki du Jauregik, apustuetan parte hartzen duten aizkolariekin harremanetan jarri: “Askok erosten dizkidate aizkorak bai. Aitzol Atutxa berak, adibidez”. Berak hala erabakita egin dio uko luzaro apustu aizkorak ekoizteari, “baina azken bi urteetan ari naiz mundu horretan barneratzen, eta gehienek gustura daudela esaten didate”. Hutsunea ere sumatu du Jauregik, alor horretan: “Aitzol Atutxak Euskadiko Txapela irabazi zuen, baina ez dut inon ikusi 40 urte eta gero berriro Euskal Herriko aizkora batekin irabazi duela txapela. Hemengoa ez famatzeko halako frenoa daukagu”.\nEgunean ze martxa daraman galdetzeko tartea ere hartu dugu. “Hogei bat aizkora ekoizten ditut eguneko. Hori tope. Hortik gora ezin dut, eta hala esaten diet bezero guztiei”. Ez daki zer pasako den negozioarekin, “ez dakit semeak zer egingo duen etorkizunean. Garbi dago ni osasunez ondo mantentzen naizen bitartean iraungo dudala hemen. Agian 20tik 10 aizkorara murriztuko dut eguneko produkzioa, osasunez ere ahultzen joan naitekeelako. Jakitun naiz ezingo dudala gaur egungo erritmoa jarraitu, baina garbi daukat ni osasunak jubilatuko nauela. Ez daukat ezer programatuta. Erabat ez itzaltzea espero dut, seme bat badaukat eta orain beste lan bat baldin badu ere, aita izango da… Ez da erraza hona etortzea, autonomook langile batek dituen eskubideak ez dauzkagulako. Egun bikoteek etxeko lanak partekatzen dituzte, ni gaztea nintzenean igual 12-14 ordu egiten nituen hemen, baina etxean kolperik ez nuen jotzen… Ez da erraza, segida ematea, baina ez dut esperantzarik galdu oraindik”. Garbi dauka ez duela nahi bere enpresa museo antzeko bat bihurtzea. “Aizkora bizirik dagoen zerbait da”.


Ohiko galderak - AOOD Technology Limited\nZer desberdintasun dago irristagailu eraztunen eta biraketa-juntagailuen artean?\nBi irristailu eraztunak eta bira birakariak biratzen ari diren bitartean zati birakari batetik zati geldi batera igarotzeko erabiltzen dira. Baina eraztun irristagarrien euskarria potentzia, seinalea eta datuak dira, sindikatu birakarien euskarriak likidoak eta gasezkoak dira.\nZer moduz AOOD produktu birakari elektrikoen bermea?\nAOOD-k urtebeteko bermea du biratzen duten produktu elektriko guztientzat, eraztun pertsonalizatuak izan ezik. Unitate batek laneko ingurune normalean ondo funtzionatzen ez badu, AOOD-k doan mantendu edo ordezkatuko du.\nNola hautatu nire aplikaziorako eraztun eredu egokia?\nZirkuitu kopuruak, korronteak eta tentsioak, rpm-k, tamainaren mugak zehaztuko du AOOD irristatzeko eraztunaren zein modelo behar den. Gainera, zure benetako aplikazioa (bibrazioak, etengabeko lan denbora eta seinale mota) kontuan hartuko dugu eta irtenbide zehatza egingo dizugu.\nZergatik hautatu behar dut AOOD TECHNOLOGY LIMITED gure eraztun bikotekide gisa? Zein da zure abantaila?\nAOODen helburua bezeroak asetzea da. Hasierako diseinua, materiala hautatzea, ekoizpena, probak, paketea eta azken entrega. Beti eskaintzen dugu zerbitzu onena eta ziurtatzen dugu gure bezeroek kalitate oneneko produktuak denbora gutxienean lor ditzaketela.\nNola saihestuko du AOODek irristatze-eraztuna seinaleen interferentzietatik?\nAOOD ingeniariek seinaleen interferentzia eragotziko dute azpiko alderdietatik: a. Handitu seinale-eraztunen eta beste potentzia-eraztunen distantzia eraztunaren barnetik. b. Erabili blindatutako hari bereziak seinaleak transferitzeko. c. Gehitu kanpoko armarria seinaleen eraztunak lortzeko.\nZer da AOOD entrega epea eskaera egin ondoren?\nIrristagailu estandar gehienen arrazoizko kantitateak ditugu, beraz, entrega epea astebetekoa izan ohi da. Irristatzeko eraztun berriak lortzeko, ziurrenik 2-4 aste beharko ditugu.\nNola muntatu behar dut eraztunaren eraztunaren bidez?\nNormalean instalazioaren ardatzaren eta torlojuaren bidez muntatzen dugu, behar izanez gero, zure instalazioarekin bat etortzeko brida gehi dezakegu.\nBanda bikoitzeko 2 ardatzeko itsas satelite bidezko antenen sistema digitalerako, irristatzeko eraztun soluzio egokirik gomendatu al dezakezu?\nAOODek eraztun eraztunak eskaintzen ditu antena sistemetarako, itsas antena sistemak eta errepideko antena sistemak barne. Horietako batzuek maiztasun handiko seinalea transferitu behar dute eta beste batzuek babes maila handiagoa behar dute, adibidez IP68. Denok egin dugu. Mesedez, jarri harremanetan AOODekin harremanetan jartzeko eraztun zehatzak lortzeko.\nTeknologia berria gero eta handiagoa denez, irristagailu aurreratuagoak behar dira seinale bereziak transferitzeko. Zein seinale transferi daitezke AOOD eraztunak?\nUrteetako I + G eta lankidetzako esperientziarekin, AOOD eraztun eraztunak arrakastaz transferitu dira bideo seinalea, bideo digitala, frekuentzia altua, PLD kontrola, RS422, RS485, Inter Bus, CanBus, Profibus, Device Net, Giga Ethernet eta abar simulatzen dituzte.\nIrristatze-eraztun baten bila nabil 1080P eta egitura txikiko ohiko beste zenbait seinale kanal transferitzeko. Horrelako zerbait eskain al dezakezu?\nAOODek HD kamera eraztunak garatu ditu IP kameretarako eta HD kameretarako, zeinak HD seinaleak eta seinale arruntak kapsula trinkoen eraztun egitura trinkoan transferi ditzaketen.\nBaduzu 2000A edo handiagoa den korrontea transferi dezakeen zerbait?\nBai, badugu. AOOD konektore birakari elektrikoak atzeko planoaren kolorea transferitzeko besterik ez dira erabiltzen: # f0f0f0; korronte handia.\nIrristatzeko eraztunak babes maila altua behar badu, IP66 adibidez. Momentua itzela izango al da?\nTeknologia aurreratuarekin eta tratamendu bereziarekin, AOODek IP66 ez ezik momentu nahiko txikia ere egin dezake. Tamaina handiko eraztun eraztuna izanik ere, leunki funtzionatzeko aukera ematen dugu, babes handiagoarekin ere bai.\nROV proiektu baterako, juntura birakari batzuk behar ditugu, modu bakarreko zuntz optikoko seinalea eta potentzia itsaso sakonean transmititu ahal izateko. Horrelako zerbait eskain al dezakezu?\nAOOD-k juntura birakari ugari eskaini ditu ROVetarako eta beste itsas aplikazio batzuetarako. Itsas inguruneari dagokionez, zuntz optikoko juntura birakariak korapilatzen ditugu eraztun eraztun elektrikoan, zuntz optikoko seinalea, potentzia, datuak eta seinalea muntaia oso batean transmititzeko. Gainera, erabilera baldintzak guztiz kontuan hartzen ditugu, eraztun irristailuaren karkasa altzairu herdoilezinezkoa izango da, presioaren konpentsazioa eta IP68 babes klasea ere hartuko dira.\nKaixo, gure taldea proiektu robotiko bat diseinatzen ari da, juntura birakari robotiko batzuk behar ditugu kableen arazoak konpontzeko, jakinarazi zer egin dezakezun.\nAplikazio robotikoan, eraztun eraztuna juntura birakari robotikoa edo eraztun eraztuna da. Seinalea eta indarra oinarrizko fotogramatik beso robotikoen kontrol unitatera transmititzeko erabiltzen da. Bi zati ditu: zati geldi bat robotaren besoan muntatuta dago, eta biratzen ari den zati bat robotaren eskumuturrean muntatzen da. Juntura birakari robotikoarekin, robotak 360 biraketa amaigabe lor ditzake kablerik arazorik gabe. Roboten zehaztapenen arabera, juntura birakari robotikoak asko aldatzen dira. Normalean, robot oso batek hainbat robot eraztun eraztun behar ditu eta eraztun eraztun horiek behar adinako baldintzak dituzte. Orain arte, dagoeneko kapsula irristagailu trinkoak eskaini ditugu, mandrin eraztun eraztunak, pan pastel eraztunak, zuntz optikoko juntura birakariak, elektro optikako juntura birakariak eta robotikarako irtenbide birakariak.\nZure eraztun soluzioak ondo ematen du, baina zer proba egingo dituzu? Nola jokatzen duzu?\nIrristagaitz eraztun multzo arruntetarako, hala nola AOOD tamaina txikiko eraztun konpaktuetarako, funtzionamendu tentsioa eta korrontea, seinalea, momentua, zarata elektrikoa, isolamendu erresistentzia, indar dielektrikoa, dimentsioa, materialak eta itxura probatuko ditugu. Estandar militarrak edo eskakizun handiko beste irristatze eraztun batzuetarako, hala nola abiadura handikoak eta urpeko ibilgailuetan, defentsan eta makineria militar eta astunetan erabilitako eraztunetarako erabiliko dira, shock mekanikoa, tenperatura bizikleta, tenperatura altua, tenperatura baxua, ... bibrazioak, hezetasuna, seinaleen interferentziak, abiadura handiko probak eta abar. Proba hauek AEBetako estandar militarraren edo bezeroek zehaztutako proba baldintzen arabera egingo dira.\nZer HD-SDI irristailu dituzu? Horietako askoz gehiago behar ditugu.\nMomentuz, 12 bide, 18, 24 eta 30 bideko SDI eraztunak ditugu. Diseinu trinkoak dira eta erraz instalatzen dira. Definizio handiko bideoen seinale transferentzia leuna bermatzen dute eta telebistako eta zinemako aplikazioen eskakizunak bete ditzakete.


Arkitektura adaxkak - Arkitekturaren azala (I)\nAzala arkitekturaren berebiziko esparru bihurtu da azkenengo hamarkadetan. Sistema teknologikoen bilakaerarekin batera, fatxada txundigarriz estalitako eraikinekin egin dugu topo; askotan, eguneko orduaren arabera eraikinaren irudia aldatu egiten da, argi natural, artifizial eta materialen gardentasun mailekin jolastuz. Azalak bizitza propioa hartu du; agian arkitektura zale ez zaretenontzat honek ez dizue ezer esango, baina arkitekturaren historian sekulako mugarritzat jo da azalaren eta egituraren arteko bereizketa hori.\nModu errazean azaltzen saiatuko naiz: eraikin batek egitura bat du, grabitatearen kontrako indarrak eusten dituena. Pentsa, adibidez, baserri zahar baten karga hormetan. Egitura horrek, antzinaroan, itxitura sortzen zuen. Baserriaren azala eta hezurra bat ziren. Horrela ba, baserriak oso leiho estuekin eraikitzen zituzten, harritzarrok ez baitzuten baimentzen zulo handiagorik irekitzerik.\nGeroago (demagun Gotikora heldu garela), egiturak askoz arinagoak izango dira, eta materialaren disposizioak zuloak irekitzeko beta emango du. Hartu, akaso, Artzain Onaren katedrala, Gotiko estiloan eraikia.\nHain zuzen ere, Artzain Ona eraiki zen garaian -XIX. mendea- burdinek eta altzairuek ingeniaritzaren esparrutik arkitekturaren alorrera egin zuten salto; materialok erabili zituztenok horma desagerrarazi zuten guztiz, nerbioz jositako paramentuak osotuz. Pentsa Tolosako Zerkausia merkatuan, adibidez.\nAzkeneko pausua ematea besterik ez zen falta, eta industrializazioa izango da coup de grâce emateko arduraduna; 1896an, Otto Wagner arkitektoak, «Modern Architektur» saiakera idatzi zuen intelektualitatearen paradisua zen Vienan. Bertan, Wagnerrek arkitektura eta ingeniaritzaren artean den distantziaren kontra jotzen du. Distantzia hori txikitze aldera, Wagnerrek horma-plakatzea asmatu zuen, hots, itxitura baten gainean harri natural lauzak itsastea.\nTeknika horrek -egun erabiltzen jarraitzen duguna, etengabe gainera- azala eta egituraren arteko aldentze bat suposatu zuen, Modernitateari atea irekiz. Ordura arte eraikin askok estilo historikoen imitazio hutsalak besterik ez zituzten egiten: ordutik hona, eraikinak nabarmenduko zuen zer zen egitura eta zer itxitura. Gizakiaren komeriak; gizakiok ez dugu bereizketa hori beti gustuko izan, eta, maiz, gure etxebizitzek adreiluzko kanpo geruza jarraitua aurkezten dute, adreiluzko karga horma bailitzan. Bestelako eraikuntza arazoak daude tartean -adibidez, kanpo itxitura jarraitua ez bada, termikoki eraikina ez da hain eraginkorra-, baina, nonbait, «sendotasuna» nahi dugu, material zurruneko etxeak nahi ditugu; hots, baserriko hormatzarrak gogorarazten dizkiguten materialak.\nManuel Gallego arkitektoak oso ondo adierazten du: «Egungo arkitekturak fatxadaren ideia ordezkatzen du, eta larruazalaren ideia inposatu: kanpoko geruza bilakatzen da eraikina eta inguruaren arteko bitartekari. Ez da altxaera neutroa, baizik eta mintz aktiboa, informazioz josia, komunikatua eta komunikatiboa».\nArkitekturaren azalak, bere fatxadak, hitz egin dezake. Egun, teknologia berriak direla eta, fatxadak bestelako lengoaia teknologikoen oihal bilakatzen dira: XIX. mendeko eraikin publikoek greziar eta erromatar inperioetako eraikinen antza hartzen zuten, demokrazia baitzuten helburu; XX. mendeko abangoardiek, gizarte berri baten gardentasuna irudikatzeko, erabat beiraz osotutako itxiturak proiektatu zituzten; kulturaren aldakortasuna frogatzeko, Piano eta Rogers arkitektoek Pompidou zentroaren azala deuseztatu zuten, kanpotik atondurak besterik ez erakutsiz.\n« Futbol, fuutbol, fuuuutbol!\nArkitekturaren azala (eta II) »\nurria 26th, 2010 at 12:30


Datorren urtean WhatsAppek mugikor hauetan funtzionatzeari utziko dio — Gaztezulo\nDatorren urtean WhatsAppek mugikor hauetan funtzionatzeari utziko dio\nDatorren urtean WhatsAppek mugikor hauetan funtzionatzeari utziko dio Mezu aplikazioa etengabe berritzen doa, eta hainbat mugikorrek ezingo dituzte eguneraketa horiek jasan. https://www.gaztezulo.eus/albisteak/datorren-urtean-whatsappek-mugikor-hauetan-funtzionatzeari-utziko-dio https://www.gaztezulo.eus/albisteak/datorren-urtean-whatsappek-mugikor-hauetan-funtzionatzeari-utziko-dio/@@download/image/16Techfix-videoSixteenByNine768-v2.jpg\nMezu aplikazioa etengabe berritzen doa, eta hainbat mugikorrek ezingo dituzte eguneraketa horiek jasan.\nTeknologia berrien amesgaizto handiena da zaharkitzea. Gaur punta-puntako teknologia dena, bihar atzean geldituko da, eta etzi, iraganeko kontua besterik ez da izango. Mugikorren munduan bereziki krudela da zaharkitze teknologikoa, eta hala, erabiltzaile gehienek bi urtero aldatzen dute mugikorrez.\nGauzak horrela, 2021. urtean mugikor askotan WhatsApp desagertuko da; arrazoia? Eguneraketa berriekin aplikazioak hainbat mugikorrekin bateragarri izateari utziko diola. Gainera, WhatsAppetik abisua igorri dute: ezinezkoa izango da mezuen historia beste telefono batera pasatzea; erremediorik gabe galduko dira mezuak.\nIOS 8 sistema eragilea edo aurrekoa erabiltzen duten iPhone modelo guztiak WhatsApp gabe geratuko dira egun batzuk barru. Hau da, iOS9 edo goragoko terminal bat baduzu, ez duzu zertan kezkatu.\nIPhone 6 eta iPhone 6 Plus: WhatsApp erabiltzen jarrai dezakete iOS 9 bertsiora eguneratzen badute.\nIPhone 5, iPhone 5s eta iPhone 5c: WhatsApp erabiltzen jarrai dezakete iOS 9ren bertsiora eguneratzen badute.\nIPhone4S: iOS 9 eguneratzeko gai direnek bakarrik jarraitu ahal izango dute WhatsApp erabiltzen.\nIPhone 4 eta aurreko ereduak: sistema eragilea eguneratzeko ezintasunak terminal horiek zaharkituta utziko ditu WhatsApp erabiltzeko.\nApplek egindako terminalekin gertatzen den bezala, WhatsAppek Androiden hainbat terminaletan funtzionatzeari utziko dio.\nZehazki, 4.0.3 bertsioa (Ice Cram Sandwich) baino lehenagoko Android sistema eragilea duten terminal guztiek ezingo dute WhatsApp erabili.\nAndroid 2.3.7 sistema eragilea – Gingerbread izenez ezagutzen dena – Edo aurrekoak dituzten Android mugikorrek ezingo dute WhatsApp erabili.


Lege oharra - Idiazabal Turismo\nEuropako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 2016/679 Erregelamendua (EB). 2016ko apirilaren 27koa, Pertsona Fisikoak Datu Pertsonalen Tratamenduari dagokionez babesteari eta Datu horien Zirkulazio Askeari buruzkoa, 2018ko maiatzaren 25etik indarrean dagoena, 95/46/CE Zuzentaraua (DBE) indargabetzen duena.\n3/2018 Lege Organikoa, abenduaren 5ekoa, Datu Pertsonalak Babestekoa eta Eskubide Digitalak Bermatzekoa (DPBEDBLO), 2018ko abenduaren 7tik indarrean dagoena.\nInteresdunak berak emanda, zerbitzuak eskatzean formularioren bat bete duelako edo mezu elektronikoren bat bidali duelako.\nAutomatikoki, www.idiazabal.eus web orria bisitatzean.\nBisitaren da eta ordua.\nErabiltzailea zein URLtik datorren.\nGure webgunean bisitatutako orrialdeak.\nErabilitako nabigatzailearen informazioa (nabigatzailearen mota eta bertsioa, sistema eragilea eta abar).\nUdalak erabilerak, saioak eta lotutako informazio horiek tratatu eta erregistratu ditzake, dela modu independentean, dela hirugarrenen zerbitzuen bidez.\n3. Beste Administrazio Publiko batzuetatik: DPBEDBLOren 8. Xedapen Gehigarriari jarraituz, Administrazioaren egiaztatzeko ahalmena arautzen duenari («edozein bitartekoren bidez eskaerak egiten direnean, eta bertan interesdunak Administrazio Publikoen eskutan dauden datu pertsonalak adierazten baditu, eskaeraren organo hartzaileak bere eskumenak erabiliz dagozkion egiaztapenak egin ahal izango ditu, datuen zehaztasuna berresteko»; 39/2015 Legearen 28.2. artikuluari jarraituz («interesdunek eskubidea dute Administrazio jardulearen eskutan dauden dokumentuak edo beste edozein administraziok egindakoak ez aurkezteko. Administrazio jarduleak dokumentu horiek kontsultatu edo jaso ahal izango ditu, salbu eta interesduna aurka azaltzen bada. Ezingo da horren aurka jo dokumentazioa aurkeztea ezinbestekotzat jotzen badu zigor edo ikuskaritza ahalmenak erabiliz. Administrazio Publikoek dokumentuak elektronikoki batu beharko dituzte beren sare korporatiboen bidez, datuen bitartekaritza sareetan kontsultak eginez edo ondore horietarako gaitutako beste sistema elektronikoren baten bidez»), eta 28.3. artikuluari jarraituz («Horrez gain, Administrazio Publikoek ez dizkiete interesdunei eskatuko aplikagarria den araudi erregulatzaileak eskatzen ez dituen datuak edo dokumentuak, edo interesdunak aurretik edozein administraziori aurkeztutakoak. Ondore horietarako, interesdunak adierazi beharko du zein unetan eta zein organo administratibotan aurkeztu zituen dokumentu horiek, eta Administrazio Publikoek horiek elektronikoki batu beharko dituzte beren sare korporatiboen bidez, datuen bitartekaritza sareetan kontsultak eginez edo ondore horietarako gaitutako beste sistema elektronikoren baten bidez, salbu eta prozeduran interesdunak berariaz baimenik ematen ez badu edo aplikagarria den lege bereziak berariazko baimena eskatzen badu horretarako. Salbuespen modura, Administrazio Publikoek aipatutako dokumentuak batu ezin badituzte, interesdunari berriz eskatu dakioke dokumentu horiek aurkezteko»).\n4. Zuzenbide pribatuko subjektuetatik (adibidez, lankidetza hitzarmenak formalizatzean, hainbat pertsonak esku hartzen duten dirulaguntzetan).\nArraza edo etnia jatorria\nErakunde berberak egindako tratamenduen kopurua eta askotarikotasuna.


← Gaur 18:00etan “Telmoren abenturak” haurrentzako antzerkia Sutegi udal liburutegian\nZubietako eta Aginagako eskolek gaurko greba deialdiarekin bat egin dute →\nIgande honetan (maiatzak 21), 36. Sagardo Egunean, Usurbilen Nahi Ditugu! elkarteak presoen eskubideen aldeko mobilizazioa egingo du. Ohi moduan, eguerdieko 13.00tan Mikel Laboa plaza izkinean (frontoi atzean, txosnaren inguruan) elkarrataratzea egingo da. Ondoren giza-katean Askatasuna plazako bolatokiko terraza gainera joango dira (eguraldiak laguntzen badu). Bertan txotx berezia egingo da presoak ere Sagardo Egunean presente daudela adierazteko. “Aurtengo Sagardo Egunean ere gogoan izango ditugu Olatz Lasagabaster eta Patxi Uranga herriko presoak. Txotx berezia egingo dugu Olatz eta Patxi gurekin nahi ditugulako”.\nMariskada bat zozketan\nBestalde, urtero bezala, mariskada eder bat zozketatuko da egun berean, 19.00tan. Dagoeneko txartelak salgai daude herriko tabernetan (1€ bakoitza) eta egun berean ere salgai izango dira.


Vancouver hirian langile sexualek lehentasuna izango dute koronabirusaren aurkako txertoak jasotzerako orduan — Gaztezulo\nVancouver hirian langile sexualek lehentasuna izango dute koronabirusaren aurkako txertoak jasotzerako orduan Txertaketa kanpaina langile sexualei babesa, defentsa eta hezkuntza eskaintzen dion erakunde batek egingo du. https://www.gaztezulo.eus/albisteak/vancouver-hirian-langile-sexualak-lehentasuna-izango-dute-koronabirusaren-aurkako-txertoak-jasotzerako-orduan https://www.gaztezulo.eus/albisteak/vancouver-hirian-langile-sexualak-lehentasuna-izango-dute-koronabirusaren-aurkako-txertoak-jasotzerako-orduan/@@download/image/VOSS2FXHTFFP7KYTNQOD5AOTQ4.jpg\nTxertaketa kanpaina langile sexualei babesa, defentsa eta hezkuntza eskaintzen dion erakunde batek egingo du.\nBehin txertoak merkaturatuta herrialde bakoitzak bere txertaketa kanpaina zehaztu zuen, oinarrizkoak diren pertsona edo taldeak definituz eta hauei lehentasuna emanez. Vancouver hirian langile sexualak lehenestea erabaki da. Txertaketa Society Page deitutako erakundeak burutuko du. Erakunde honek babesa eskaintzen diote genero guztietako langile sexualei, defentsa eta hezkuntza.\nErakunde honek laginle sexualentzat txertaketa klinika baten antolakuntza darama. Kanpainako iragarkiak zehazten du kanpaina hau soilik lehen dosirako izango dela eta norbere burua eta besteak babesteko modua dela baieztatzen du, kontzientziazioa sortzeko helburuz. Honela, beste oinarrizko taldeekin batera lehenetsi dira langile sexualak Kanadako hiri honetan.


Erakusten 1 - 2 emaitzak -- 2 bilaketa honetara '"Mekanizazio, konformazio eta muntaia prozesuen definizioa (Modulua)"' Joan edukira\nErakusten 1 - 2 emaitzak -- 2 bilaketa honetara '"Mekanizazio, konformazio eta muntaia prozesuen definizioa (Modulua)"', Bilaketaren denbora: 0,06s\n2 Fabrikazio Mekanikoa (Lanbide Arloa) 2 Fabrikazio mekanikoko produkzioaren programazioa (Heziketa Zikloa). Goi maila 2 Lanbide Heziketa 2 Mekanizazio Prozedurak (Modulua) 2 Mekanizazio, konformazio eta muntaia prozesuen definizioa (Modulua) 2 Mekanizazioa (Heziketa Zikloa). Erdi maila Gehiago ... 2 Soldadura eta galdaragintza (Heziketa Zikloa). Erdi maila 1 Elementu finkoak (Modulua) 1 Elementu metalikoak eta sintetikoak (Modulua) 1 Fabrikazio prozesuen gauzatzea (Modulua) 1 Fabrikazio-teknikak (Modulua) 1 Garraioa eta ibilgailuen mantenimendua (Lanbide Arloa) 1 Giro Naturaleko Soldadura (Modulua) 1 Instalazioa eta mantenimendua (Lanbide Arloa) 1 Karrozeria (Heziketa Zikloa). Erdi maila 1 Makina Elementuak (Modulua) 1 Mantentze-lan elektromekanikoa (Heziketa Zikloa). Erdi maila 1 Mekanizazioa (Modulua) 1 Mekatronika Industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Txirbil-harroketa bidezko Fabrikazioa (Modulua) Guztiak ikusi ... gutxiago ...\nR-400 1 D. Bosco Goi-mailako Lanbide Institutua 1 IRALE (1999-2000 ikasturtea) 1 IRALE (2000-2001 ikasturtea) 1 Izagirre, Josu 1 Letona Olano, Martin Gehiago ... 1 Ulanga Egues, Koldo 1 Zabaleta, Mikel Guztiak ikusi ... gutxiago ...


Published by Ainhize on 22/11/2017 22/11/2017\nEUDELek laguntza-proiektu bat jarri du martxan berdintasun eremuan udal ordenantzak egin eta ezartzeko. Horretan 6 udalek eta 2 mankomunitatek hartu dute parte eta horri esker Erakundearen parte diren gainerako udalei esperientzia honen berri emateko aukera egongo da.\nHelburua erakunde parte hartzaileei proposatutako prozesu metodologiko osoan zuzenbide eta genero arloko gaietan laguntza ematea da, posta elektronikoz edo telefonoz. Horrela, horietariko bakoitzak bere udal ordenantza egiterakoan ahalik eta gehien aurrera egin dezaten.\nProzesu honi esker esperientziak jasoko dira eta ondoren, EUDELen gainerako udalentzako gida gisa balio izango duen metodologia zehazteko aukera egongo da.\nEudelek 2011n egindako “Gida EAEko gizon eta emakumeen arteko Berdintasun esparruko ordenantza” dokumentua, www.eudel.eus webgunean dagoen tresna erabilgarria da.\nBerdintasuneko teknikariak kezkatzen duten gaiez edo praktika onak trukatzeaz eztabaidatzeko gunea da. Adibidez: Indarkeriaren emakume biktimentzako elkarri laguntzeko espazioak Laster: Berdintasun-sailak eta mugimendu feministaren arteko topaguneak.


«Coma Berenices»: berrikuspenen arteko aldeak - Wikipedia, entziklopedia askea.\n«Coma Berenices»: berrikuspenen arteko aldeak\nComa Berenices (aldatu)\n18:05, 22 apirila 2015ko berrikusketa\n03:17, 8 abuztua 2013ko berrikusketa (aldatu)\nt (Robota: hizkuntza arteko 1 lotura lekualdatzen; aurrerantzean Wikidata webgunean izango dira, d:q9285 orrian)\n18:05, 22 apirila 2015ko berrikusketa (aldatu) (desegin)\n== Behaketa ==\nDituen 386 gradu karratuak gora-behera, ez da batere ikusgarria begi hutsez. Honako hauek dira konstelazio mugakideak: Leo mendebaldean, Canes Venatici iparraldean, Boötes ekialdean eta Virgo hegoaldean, aurkitzeko erreferentzia bezala erabil daitezkeenak, edo baita α Canum Venaticorum (Ehiza Zakurren α edo [[Cor Caroli]]), β Leonis ([[Denebola]]) ε Virginis ([[Vindemiatrix]]) eta α Bootis ([[Arturo (izarra)|Arcturus]])en artean dagoen eskualdea aurkitzea. Berenizeren Adatsa igoera zuzeneko 11 ordu, 55 minutu eta 13 ordu 35 minutu artean eta deklinazioko 14 eta 34º artean dago. Behin zeruaren eskualde hau aurkitu ondoren, hiru izarrik distiratsuenek (4 magnitudekoak baino ez badira ere, α edo 42 Com, β edo 43 Com eta γ edo 15 Com) osatutako hiruki errektangulu isoszelea ezagutu behar da. Aurretik aipatu bezala, konstelazioak ez du inongo elementu ikusgarririk, mitoaren eta [[Eratostenes]]en aipamen historikoak duen indarra gora-behera, eta []ra arte ez zuen jaso toki bat zeruan, [[Tycho Brahe]]k eman zionean. Bere erakargarritasun urriak ikusteko modurik egokiena gau ikusmenera egokitutako zelai handiko prismatiko batzuekin edo gutxienez 14 zentimetroko irekiera eta handitze txikiko okularrak dituzten teleskopioekin da.\n[[31 Com]] izarretik 24 minutu hegoaldera, hau da, 12 ordu 51 minutuko igoera zuzenera eta 27º 07'ko deklinaziora Galaxiako Ipar Poloa proiektatzen da, eta puntu horren inguruan horrengandik kanpora dauden iturriak, badirudi gure izar sistemaren errotazio efektiboaren kontrako zentzuan biratzen dutela, eta, dakigun bezala, Eguzkiaren posizioagatik, bira oso bat 250 milioi urtetik behin egiten duena, urte kosmikoa deritzona. Puntu honetan begirada Esne Bidetik urrun dago, gure galaxiaren gas eta hautsaren ondoriozko interferentzia ia hutsa da, honen ondorioz galaxia ugari ikusgai direlarik.\n[[Beta Comae Berenices|β Com]] edo 43 Com (1312+2753). Konstelazioko izarrik distiratsuena 4,25 magnitudekoa, eta G0V espektro motakoa da, eta [[EguzkiEguzkia|Eguzkitik]]tik 8 [[parsec]]eko distantziara dago gugandik 6 kilometro segundoko abiaduran aldenduz.\n[[Alfa Comae Berenices|α Com]] edo 42 Com edo Diadem (1310+1732). Bigarren izarrik distiratsuena 4,32ko magnitudearekin, benetan izar hirukoitz bat den arren, non A eta B osagaiak, 5,05 eta 5,08 magnitudekoak elkarrengandik hain gertu dauden tresna txikiekin elkarrengandik banatzerik ez daudelarik. F5 espektro motakoak dira, eta elkarren inguruan 25,87 urtez behin biratzen dute. C osagaia A izar nagusitik 110"ra dago eta 10,1eko magnitudea du.


Joxe Mari Korta - Wikipedia, entziklopedia askea.\nZestoa, 1943ko azaroaren 17a\nZumaia, 2000ko abuztuaren 8a (56 urte)\n| hildata = 2000ko abuztuaren 8a | hillekua = Zumaia, Gipuzkoa }}\nJoxe Mari Korta Uranga (Zestoa, Gipuzkoa, 1943ko azaroaren 17a - 2000ko abuztuaren 8a) enpresaburua eta ADEGIko (Gipuzkoako Enpresaburuen Elkartea) presidentea izan zen 1994 eta 2000 bitartean. Kortak, ADEGIko presidentetzatik, alderdien arteko akordioetarako deia egin zuen.\n1.1 Joxe Mari Kortaren hilketa\nArroan jaio zen, Erkisketa Goikoa baserrian, 11 anai-arrebako familian. Familia abertzalea zuen, EAJren ingurukoa. Lehen ikasketak Arroako eta Zestoako eskoletan egin zituen. 1956an Donostiako Apaizgaitegian sartu zen, eta Filosofia eta Giza Zientzia ikasketak egin zituen han. 1966an Apaizgaitegia utzi ondoren, komertzial lanean jardun zuen. 1971. urtean bere bi anaiek sortutako Korta SA enpresan hasi zen lanean, lehenik Zumaiako Narrondo auzoan eta 1999az geroztik Zumaiako bertako Gorostiaga industriagunean. Makina-tresnen alorrerako doitasunezko piezak egiten dituzte enpresa horretan, eta esportazio-ahalmen handia du, Europa, Asia eta Amerikako hainbat merkatutan sartuta baitago.\n32 urterekin ADEGI Gipuzkoako enpresaburuen elkarteko zuzendaritza taldean sartu zen. 1994. urtean ADEGIko lehendakari izendatu zuten, Tomas Aritzetaren ordez, eta 1997. eta 2000. urteetan bere karguan berretsi zuten. Elkarteko zuzendaritza-kontseiluko eta batzorde betearazleko kide ere bazen 1980tik aurrera. Beste hainbat ekimenetan ere parte hartu zuen, besteak beste, Elkargi Berme Elkarkariko Sozietatearekin eta Enpresaren Garapenerako Zentroarekin batera. AMT makina-tresnako fabrikatzaileen elkarteko presidente ere izan zen.\n1971ean Marian Zearretarekin ezkondu zen, eta hiru seme izan zituzten: Andoitz, Ibai eta Lander.\nMendizale eta txirrinduzale handia, Zumaiako Txirrindulari Elkarteko kide zen. Bere euskaltzaletasunak eta hezkuntzaren inguruan zuen kezkak bultzatuta, Zumaiako ikastolako lehendakari izan zen 1976 eta 1980 artean. Ikastolen Federazioko ordezkari ere bazen.\n1980ko maiatzaren 15ean, Kortaren adiskide mina zen Zeferino Peña ETAk erail zuen. Gertaera horrek biziki hunkitu zuen Joxe Mari Korta, eta bakearen aldeko ardura handia eragin zion. Horren erakusle dira Gipuzkoako enpresaburuek aipatu ohi duten «Korta espiritua», eta Ibarretxe lehendakariak bere egin zuen Kortaren esaldi hau: «para alcanzar la paz merece la pena incluso equivocarse» («Bakea iristeko, merezi du baita huts egitea ere»). Kortak, ADEGIko presidentetzatik, alderdien arteko akordioetarako deia egin zuen.\nJoxe Mari Kortak, Brightonen eta Genevan egindako egonaldiei esker, ondo zekizkien ingelesa eta frantsesa, eta lehenagotik ikasiak zituen gaztelania eta bere ama hizkuntza, euskara.\nJoxe Mari Kortaren hilketaAldatu\n2000. urtean, 56 urte zituela, ETAk bonba-auto baten bidez erail zuen Zumaiako Gorostiaga industriagunean, bere enpresaren aurrean.\n↑ Gurutze IZAGIRRE: «"Bakerako oinarriak jartzeko aukera dutenei" adorea eskatu die Adegik»[Betiko hautsitako esteka], Berria, 2005-06-04.\n↑ ADEGI: «Nortzuk gara», ADEGIren webgunea.\n↑ «El presidente de Adegi dice que por conseguir la paz merece la pena "arriesgar e incluso equivocarse"», El Correo, 2006-07-18.\n↑ Javier GUILLENEA: «Adegi advierte de que no aceptará un alto el fuego que mantenga la extorsión», Diario Vasco, 2006-06-16.\nWikiesanetan badira aipuak, gai hau dutenak: Joxe Mari Korta\nJoxe Mari Kortaren BIDETIK fundazioaren webgunea.\n(Gaztelaniaz) Joxe Mari Kortaren BIDETIK fundazioaren Facebook orria.\nAipu famatuak: Joxe Mari Korta\nAzken aldaketa 28 otsaila 2021(e)an, 06:35(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 28 otsaila 2021, 06:35.


20. KORRIKAk apirilaren 7an zeharkatuko du Eibar - etakitto.eus\n20. KORRIKAk apirilaren 7an zeharkatuko du Eibar\n20. KORRIKAk egingo duen ibilibidea aurkeztu du AEK-k. Martxoaren 30ean hasi eta apirilaren 9an amaituta, Otxandio eta Iruñea batuko ditu KORRIKAk, eta Euskal Herri osoa zeharkatuko du Batzuk lelopean. Apirilaren 7an (barixakua) 22:43ak aldera ailegatuko da Ermutik Eibarrera eta Bergarara joko du gero.\nIbilibidearen mapa zehaztazunez ikusteko, sakatu hemen.\n« Auto gidaria hil da Elgoibar eta Eibar artean eguerdian izan den istripu larrian “La vida empieza hoy” zine-foruma, Pagatxak antolatuta »


Galder Kalabia (Aiaraldeako Ikasleen A. S.): “Ikasleontzako presio mekanismo bat da Alexia” - Aiaraldea.eus\nHala Bedi Irratia 2019-01-17 11:14 Hezkuntza Aiaraldea\nAlexia programak funtzio berriak dauzka ikasturte honetan. Notak jartzeko soilik erabiltzetik, puntualitate arazoak, ez etortzeak edota kaleratzeak jakinarazteko erabiltzera pasa da. Aiaraldeko ikasle talde batek programa honen eragina salatu du, “ikasleen kontrola eta irakasleen autoritatea handitzeko” balio duela esanez.\nGalder Kalabia ikaslearekin hitz egin dugu Hizpidean. Haien irakurketaren berri eman digu, eta antolatzen ari diren Aiaraldeako Ikasleen Autodefentsa Sarearen nondik norakoak azaldu dizkigu, besteak beste.\nElkarrizketa osoa hemen entzungai:\nAiaraldea / Hezkuntza\n[ERREPORTAJEA] Aisialdi taldeen loraldi berria\nKokoriko Hezkuntza Faktoriaren udaleku eskaintza\nAlkoholaren kontsumo arduratsua sustatuko dute Amurrio eta Laudioko tren geltokietan\n[INKESTA] Nola joaten zara (edo zinen) eskolara?\nGaur amaituko da Kokoriko Hezkuntza Faktoriaren Jardunaldietan izena emateko epea\nHaur eta gazteak erdigunean jartzeko jaio da Kokoriko Hezkuntza Faktoria\nKokoriko hezkuntza faktoria aurkeztuko dute ostiralean\nGaur hasiko da Haur Hezkuntzarako, LHrako eta DBHrako aurrematrikulazio epea\n"Kokoriko hezkuntza faktoria" aurkeztuko dugu otsailaren 1ean Laudioko kasinoan\nJarraipen txikia izaten ari da greba eskualdeko gizarte ekimeneko itunpeko ikastetxeetan


Tunidoek ugari ematen dituzte balio biologiko handiko proteinak eta omega-3 asko gantz azidoak, zeinak lagundu egiten baitute odoleko kolesterola eta triglizeridoak murrizten\nArrain urdina laguntzaile aparta da osasunarentzat, osaera egokia baitu nutrizioaren ikuspegitik. Mota guztiak kontuan hartuta, atuna eta hegaluzea dira jendearen begikoenak gure herrialdean. Zalantzarik gabe, arrain urdina “harribitxi” bat da nutrizioaren aldetik, eta ia elikagai perfektua da edozein dieta motatan sartzeko.\nHanturen aurka egiteko gaitasuna dauka eta omega-3 gantzak ere ugari ematen ditu, eta horri esker, murriztu egiten du bihotz-hodietako gaixotasunak izateko arriskua, eta hain zuzen hori da lehenbiziko heriotza arrazoia mendebaldeko herrietan. Tunidoek beste ezaugarri on bat ere badute: balio biologiko handiko proteinak ematen dituzte, gainerako ia arrain eta haragi guztiek baino gehiago. Horretaz gain, mineral iturri ona ere bada arrain hori (fosforoa eta selenioa ematen ditu, besteak beste) eta B multzoko bitaminak ere baditu. Horiek guztiak mikromantenugai funtsezkoak dira gure metabolismoak ongi funtziona dezan.\nBeste alderdi batzuk ez ditu hain onak nutrizioaren ikuspegitik, eta horretaz ere hitz egingo dugu gida honetan; adibidez, merkurioa izaten du -ingurumenaren kutsaduraren ondorioz- eta sodioa ere bai kontserbarik gehienetan.\nKontserbek 200 urtetik gorako historia dute. 1810. urtean, Nicolas Appert-ek beirazko botila hermetiko bat asmatu zuen, janaria eramateko erabil zitekeena. Asmoa zen elikagaiak egoera onean egon zitezela gerrako frontean jateko, baina beira ez zen aukerarik onena, oso astuna baita.\nUrte horretan bertan, Peter Duran-ek patentatu zuen kontserbako lata. Txantxa dirudien arren, lata asmatu zuten, baina ez irekitzeko sistema bat, eta kolpeka ireki behar izaten zituzten, mailuarekin, harriekin, labanekin edo baioneten ezpatarekin. Latak irekitzekoa 1855. urtean asmatu zuten, Ezra J. Warner-ek hain zuzen.\nGaur egun, Espainia, Thailandia eta Ameriketako Estatu Batuak dira kontserba industriarik sendoena duten hiru herrialdeak munduan. Arrain Kontserben Ekoizleen Espainiako Elkarteak emandako datuen arabera (ANFACO-CECOPESCA), 2016. urteko lehen hiruhilekoan, Espainiak 23.000 tona atun baino gehiago esportatu ditu (100 milioi eurotik gorako balioa du horrek). Eta horri gehitu behar zaizkio beste arrain kontserba batzuk: txibia, olagarroa, antxoak, muskuiluak… Tunidoen kontserek arlo horretako salmenten %67 baino gehiago hartzen dute.\nDesberdintasunak eta espezie motak\nAtuna eta hegaluzea: antzekoak, baina ez berdinak\nSalgai jartzen diren espezie guztietatik, hegaluzea eta atun argia daramaten kontserbak eskatzen ditu gehien jendeak. Batzuetan nahasi egiten dira bata eta bestea, antzekoak direlako, nahiz eta berdinak ez izan.\nHaragia. Hegaluzea da atunen artean gorena; arrantza modu tradizionalekin harrapatzen dute, Bizkaiko itsasoan, uztaila eta urria artean. Ugaltzera etorri ohi da ur horietara eta, migrazioa egin ondotik, indarberritu egiten da, elikatu eta atseden hartzen du. Horrek azaltzen du haragiaren kalitatea: askoz zaporetsuagoa da eta testura, berriz, harrigarriki leuna. Haragiaren kolorea du beste ezaugarri adierazgarrienetakoa (gainerako atunena baino askoz zuriagoa da).\nGantza. Hegaluzeak gantz gutxiago izaten du proportzioan. Atun argiak, adibidez, %10 izaten du gantza; haragiz antzekoa da, fina eta delikatua (itsas zabalean harrapatzen dute). Hegaluzeak, berriz, %6 du gantza, eta, ondorioz, zertxobait lehorragoa da.\nNeurria. Bi espezie horien arteko bes te alde nabarmen bat neurria izaten da: hegaluzeak, helduaroan goia jotzen duenean, 15 kilo izaten ditu gehienez ere, nahiz eta ohikoena izaten den arrandegietan 5 eta 7 kilo arteko aleak aurkitzea. Arrain txikia da atun argiarekin alderatuta (Thunnus Albacares edo atun hegal horia), zeina 60 kilora ere irits baitaiteke.\nEra askotako espezieak\nLata baten barrenean beti ez da izaten espezie bera. Gehienean, tunido tropikalak izaten dituzte kontserbek:\nAtun moja edo “bigeye” (Thunnus obesus)\nMarraduna edo “skipjack” (Katsuwonus pelamys)\nBakanago bada ere, hegaluzea edo atunzuria ere aurki daiteke (Thunnus alalunga), Bizkaiko itsasoan harrapatzen den espeziea, baina baita ur tropikaletan ere.\n“Atun argi” ospetsua aipatzen denean, “yellowfin” delakoari buruz aritzeko izaten da, nahiz eta gaur egun beste espezie batzuentzat ere erabiltzen den izen hori. Atungorri edo hegalaburra, berriz (Thunnus thynnus), gero eta gutxiago erabiltzen du kontserba industriak, eta nagusiki Japoniara bidaltzen dute. Zenbait elkarte ekologistak eta Europako Batasuneko herrialde batzuek uste dute egoera larrian dagoela eta, saltzeari utzi ezean, desagertzeko arrisku handia izan dezakeela.\nBeste izen komertzial bat ere kontuan hartu behar dugu. “Atuna” esaten zaiona, besterik gabe. Atun marraduna edo “skipjack” delakoa ontziratzen denean erabiltzen da. Atunen artean apalena da, haragia ilunagoa eta testura lakarragoa izaten baitu. Atun hori izaten dute janari prozesaturik gehienek, adibidez sandwichek eta pizzek.\nLata edo beira?\nKontserbatze prozesua berbera izaten da bientzat. Latan ontziratzeko garaian paketatzeko makinak erabil daitezke. Beira gardena denez, eskuz eta tentu handiz sartu behar da atuna ontzian. Haragia mozteko modua ez da berdina izaten atuna latan sartzeko edo beirazko potean ontziratzeko. Solomo egosia eta garbitua eskuz mozten da komeni den lekutik. Solomoak banan-banan sartzen dira, eskuz, poteen barrenean.\nErabat babesten dute produktua.\nEroso garraiatzen eta biltegiratzen dira.\nOngi eusten diete kolpeei (kolpea duen lata eta deformatua dagoena baztertu egin behar da beti).\nBarrenekoa ikusteko aukera ematen dute.\nPisu gehiago izaten dute eta kolpeei ez diete hain ongi eusten.\nBehin irekita, luzaroago irauten dute (hozkailuan).\nGaur egun, elikadura arloko industriari arazo bat sortu zaio Bisfenol A (BPA) delakoarekin. Edari freskagarrien latak, kontserba latak eta tetrabrickak estaltzeko material gisa erabiltzen da produktu hori. Barrenetik jartzen dioten “plastifikatu” horrekin saihestu egin nahi izaten da lata herdoiltzea. Bisfenol A substantziari “disruptore endokrinoa” esaten zaio, nahasi egiten duelako sistema endokrinoaren jarduna, eta bizkortu edo mantsotu zenbait hormonaren jarduera edo eragina.\nElikadura arloko Segurtasunaren Europako Agentziak (EFSA siglak ditu ingelesez) berriz aztertu du BPAren eragina, eta murriztu egin du egunean onar daitekeen dosia: egunean 50 mikrogramokoa zen lehen gorputzak duen kilo bakoitzeko, eta 4 mikrogramoan utzi du orain. Erakunde horrek dio Europako herritarren osasuna ez dagoela arriskuan substantzia horren eraginagatik, baina erne jarraitzen duela ereduzko erakundeek argitaratzen dituzten datu toxikologiko berriak aztertzeko. Orduan berriro aztertuko du dosi gomendatuaren inguruko auzia. Zenbait herrialdek (Frantzia eta Kanada) erabaki dute aurrea hartzea behin betiko gomendioei, eta galarazi egin dute osagai hori biberoietan eta txupeteetan agertzea. 2011an, Europako Batasunak neurriak hartu zituen eta 2011/8/UE Batzoardearen Araua onartu zuen, 2011ko urtarrilaren 28koa, bisfenol A (BPA) zeramaten plastikozko biberoiak debekatzeko.\nAtuna, hegaluzea eta tunidoak, oro har, arrain gantzatsuak dira. Horrek esan nahi du gantz ugari dutela arrain giharren aldean. Batez beste, 6 eta 12 gramo artean izaten dute gantza 100 gramo bakoitzeko. Gantz horrek ugari izaten du omega-3, eta gantz azido horrek lagundu egiten du odoleko kolesterola eta triglizeridoak murrizten; hori dela eta, “gantz ona” edo kardio-osasungarria esaten zaio. Atunak eta hegaluzeak balio biologiko handia duten proteinak ere ematen dituzte: 100 gramo bakoitzeko, 21 eta 23 gramo artean izaten dituzte.\nBitaminen artean B multzokoak nabarmentzen dira, adibidez B2a, horixe baita ugariena arrain urdinetan, eta B9a. Arrain gantzatsuek dezente izaten dituzte B3 eta B12 bitaminak; azken hori arrain eta haragi askotan baino kopuru handiagoetan ageri da. Oro har, B multzoko bitamina horiek lagundu egiten dute mantenugairik energetikoenei probetxua ateratzen, hau da, karbohidratoei, gantzei eta proteinei, eta organismoarentzat garrantzi handikoak diren hainbat prozesutan parte hartzen dute, besteak beste globulu gorriak eratzeko prozesuan, material genetikoaren sintesian, nerbio sistemaren eta babes sistemaren funtzionamenduan…\nArrain gantzatsuak izaki, badituzte bitamina lipodisolbagarriak ere, A eta D bitaminak esaterako. Horiek erraietan metatzen zaizkie gehienbat eta giharretan ere bai. D bitaminak lagundu egiten du kaltzioa xurgatzen eta hezurretan finkatzen, eta doitu egiten du mineral horrek odolean duen maila; A bitaminaren funtzio nagusia, berriz, muki mintzak, larruazala eta gorputzeko beste ehun batzuk mantentzea, haztea eta lehengoratzea da. Horretaz gain, zeregin oso garrantzitsua du infekzioei erresistentzia egiteko garaian eta ezinbestekoa da nerbio sistemaren bilakaeran eta gaueko ikusmenarentzat. Hezurren hazkundean ere parte hartzen du, eta baita gibeleko entzimen sorreran ere, eta giltzurrun gaineko hormonen eta sexu hormonen sorreran ere bai.\nMineralak aztertzen baditugu, atunak, hegaluzeak eta tunidoek kopuru handi samarretan ematen dituzte potasioa, fosforoa, magnesioa, burdina eta iodoa. Azken hori ezinbestekoa da tiroideko guruinak ongi funtziona dezan, zeina hainbat funtzio metabolikoren arduradun baita -eta haurdun dauden emakumeetan, fetuaren hazkundean parte hartzen du eta garunaren garapenean-. Magnesioa, berriz, hesteak, nerbioek, giharrek… ongi funtziona dezaten erabiltzen dugu. Hezurren eta hortzen zati da, eta hobetu egiten du immunitatea. Burdina beharrezkoa da hemoglobina birsortzeko, eta kopuru egokietan hartzeak lagundu egiten du anemia ferropenikoari aurrea hartzen.\nArrain urdinek badituzte dieta arloko eragozpen batzuk ere; adibidez, purina dezente izaten dute, eta organismoak azido uriko bihurtzen ditu gero. Hori dela eta, ez da komeni horiek jatea hiperurizemia edo hezueria izanez gero. Itsaso eta ozeanoetan dagoen kutsaduraren erruz, merkurioa ere badute arrain horiek (metal astun bat da, eta dosi handietan hartuta toxikoa izaten da, batez ere fetuan eta haur txikietan). Merkurioa espezierik handienetan metatzen da, adibidez ezpata arrainean, marrazoan, utxoan eta atungorrian. Hori dela eta, arrain mota horrekin bereziki kontuz ibili behar dute (ez hegaluzearekin) emakume haurdunek edo haurdun egon daitezkeenek, bularra ematen ari direnek eta 12 urtez azpiko haurrek.\nHerritarrik gehienentzat, ordea, bi eragozpen horiek gorabehera, arrain urdina jateak onura gehiago ditu arriskuak baino.\nZenbat atun edo hegaluze jan dezakegu? Ez dago erantzun errazik galdera horrentzat, Kontsumoaren, Elikadura arloko Segurtasunaren eta Nutrizioaren Espainiako Agentziak (AECOSAN) ez baitu irizpide irmo bat ematen gaiaren inguruan. Horri buruz egin duen azken eguneratzean (2013. urteko urrian egina da), erakundeak dio merkurioa saihestu egin behar dela (metilmerkurioaz ari da, MeHg), toxikoa delako, eta ohar horren ondoan, ikerlan baten aipamena egiten du, zeinak latako 21 atunen laginak aztertu zituen. Emaitzak ondorioztatu zuen batez besteko merkurio maila (0,26 mg/kg) urrun gelditzen dela Europako Batasunak atunak daraman merkurioarentzat jarri duen gehienezko mugatik (1,00 mg/kg). Badago tartea, beraz, astean zenbait aldiz atuna jateko gehienezko muga horretarako iritsi arte, baina zifrek erakusten dute atun kontserbek kopuru aipagarrietan ematen dutela MeHg. Ondorioz, bereziki komenigarria da MeHg kopuruak murriztea herritar multzo sentiberenetan (12 urtez beherako haurrak, haurdun dauden emakumeak eta bularra ematen ari direnak), eta komeni dela, halaber, mugak jartzea merkurio gehien duten arrain espezieei.\nAdostasun argiagoaren bila, Food and Drugs Administration (FDA) erakundeak gomendio zehatzagoak ematen ditu. Herritarrik ahulenek gehienez 6 ontza (170 g) atun jan behar lituzkete astean. Latako atunarentzat jartzen diren mugak ez dira atun freskoarentzat jartzen diren berak, freskoak merkurio gehiago izaten du eta.\nEz dugu ahaztu behar arraina (bereziki arrain urdina) dieta osasungarri baten zati garrantzitsua dela, lehen aipatu ditugun ezaugarriak dituelako nutrizioaren ikuspegitik. Hortaz, kontuan hartzea komeni da arriskua-onura harremana. Kasu honetan (arrisku taldeak kenduta: haurdun dauden emakumeak eta 12 urtetik beherako haurrak), onurak askoz handiagoak dira arriskuak baino, eta, horregatik, jarraitu egin behar genuke arraina jaten. Hori bai, neurrian hartuz ustez merkurio gehien izaten duten espezieak (ezpata arraina, marrazoa eta atuna).\nHortaz, osasuntsu dauden gizonezko helduek 50 gramoko bi lata har ditzakete astean, eta alderdi onuragarriak handiagoak izango dira egon litezkeen arriskuak baino. Ugaltzeko adinean dauden emakumeek, haurdunek eta hiru urtez azpiko haurrek saihestu egin behar lukete, baldin eta ez badute argi atungorria den edo ez (Thunnus thynnus). Hiru eta hamabi urteko haurrek astean lata bat hartu behar lukete (50 gramo), gehienez ere, baldin eta, berriz ere, ez badute argi atungorria den edo ez (Thunnus thynnus).\nAukerak eta iradokizunak\nMerkatuan era askotako atun eta hegaluze kontserbak daude. Nutrizioaren ikuspegitik, alde gutxi daude batzuen eta besteen artean. Hala ere, badira bi aholku garrantzitsu kontuan hartzekoak kontserben kalitatea neurtzeko. Lehenengoa gatzari dagokio: zenbat eta gatz gutxiago produktuak, hainbat hobeto. Bigarrena olioari: zenbat eta kalitate hobea izan atuna estaltzen duen olioak, orduan eta kalitate hobea izango du elikagaiak berak ere.\nKontserban datozen atun eta hegaluzeak aurkezteko modurik ohikoenak hiru dira, “naturalean”, “oliotan” eta “eskabetxean”, baina badira askoz gehiago ere.\nOliba oliotan. Oliba olioaren ospe ona aski da aukeratzeko orduan zalantzarik ez izateko. Ikerketa askok frogatu dute oliba olioa maiz hartzeak mesede egiten diela bihotz-hodiei, batez ere oliba olio birjina estra hartuz gero. Osasungarria izateak, hala ere, ez du esan nahi kaloria gutxikoa dela, oliba olioak gainerakoek adina kaloria ematen ditu eta.\nEkilore oliotan. Duela urte gutxi arte, nutrizionistek uste zuten ekilore olioaren gantz azidoek kalte egiten zutela maiz hartuz gero (batez ere omega-6ak). Datu eta froga berriek erakutsi dutenez, ordea, ez dira kaltegarriak osasunarentzat. Oliba olioari baino gehiago erasaten dio beroak ekilore olioari, baina atun latetako ekilore olioa ez denez egon tenperatura handietan, ez da zertan kezkatu.\nLandare oliotan. Gantz kopuru osoan eta gantz saturatuetan alde handirik ez dagoen arren, egia da olio horiek kaskarxeagoak direla nutrizioaren ikuspegitik (dauzkaten gantz saturatuak ez dira hain osasungarriak), eta, beraz, aukera izanez gero, hobe da oliba edo ekilore oliotan daudenak erostea.\nEskabetxean. Ozpina erabiltzen da horietan. Gainerako atun motek ez bezala, gerta liteke eskabetxean dauden atunek zapore-emaileak izatea, glutamato monosodikoa, esaterako (E-621), eta horiek ez dira onak maiz hartzeko. Gatza ere dezente izaten dute.\nNaturalean. Askoz gantz gutxiago izaten dute, ez baita oliorik erabiltzen horiek kontserbatzeko; hortaz, oso aukera onak dira kaloriak edo gantzak kontrolatu behar dituztenentzat. Kontrolatu beharrik ez badago, ez du zentzurik latako atunaren gantzak murrizten aritzeak.\nTomatearekin. Atuna edo hegaluzea eta tomate saltsa izaten ditu, eta ekilore olioa ere bai. Nutrizioaren ikuspegitik ez dago alde handirik gisa honetan aurkeztutako atunaren eta gainerakoen artean. Tomatea duenak karotenoide gehiago izaten ditu, tomateak berezkoa duen substantzia bat, gure organismoan A bitamina bihurtzen dena.\nGatzik gabea. Hauxe da aukerarik egokiena, herritar askok hipertentsioa baitaukate. Gaixotasun hori ez izanda ere, gauza jakina da gatz gehiegi hartzen dugula (Osasunerako Mundu Erakundeak gomendatzen duena halako bi) eta latako atunek gatz dezente izaten dutela; beraz, gatzik gabeko atuna erostea da onena, aukera izanez gero.\nKontserbako atunak eta hegaluzeak hainbat onura dituzte gure osasunarentzat, eta, gainera, osagai bikainak dira errezeta gustagarriak prestatzeko. Hona hemen gomendio batzuk platerei zapore guztia emateko:\nTxigorki batzuetan zabaltzeko izan daiteke, boloban batzuk betetzeko edo ensaladilla bat egin eta tomatetxo batzuen barrenean sartzeko; horientzat guztientzat, oliba oliotan eta papurtua datorren atuna da aukerarik seguruena. Atun mota hori, izan ere, behin xukatuta, erraz nahasten eta elkartzen da beste osagaiekin eta testura krematsua ematen die, erraz zabaltzen dena eta betegarri izateko ere egokia dena. Garrantzitsua da nahasturari zer-nolako zapore ñabardura eman nahi zaion.\nAtun txigorki krematsu bat pipermin batzuekin lagundu nahi bada, eskabetxeko atunarekin egin daiteke krema, eta horrek kontrapuntu gustagarria emango dio.\nAldiz, zaporean ñabardura gehiago lortu nahi badira (adibidez, ensaladilla bat edo krema leun bat egin nahi bada txigorkietan zabaltzeko tipula edo piper konfitatuarekin), naturalean edo ekilore oliotan datorren atuna izango da aukerarik onena.\nMunduko entsaladarik onena prestatu nahi badugu, kalitatezko produktuak behar ditugu. Atuna hautatzen hasita, oliotan datozen atun solomoak aukeratuko ditugu. Atun zati handiak ateratzea da kontua, itxura ederrekoak, errezetaren arrakasta bermatuko dutenak.\nAskariak eta mokadutxoak prestatzeko.\nOgitartekoa, sandwichak eta etxean atunez egindako pateak prestatzeko (haurrek izugarri maite dituzte), egokiena da ekilore oliotan datorren atuna erostea, latatxo batzuk (papurtua etorri ohi da ia beti). Kontserbak duen olioa xukatu baino ez da egin behar, eta prest egongo da askari gozo eta elikagarri bat prestatzeko.\nGuarnizio gisa zerbitzatzeko.\nPlater hotzak egiteko ez ezik (entsaladak edo sandwichak, esaterako), plater landuxeagoak egiteko ere erabil daiteke kontserbako atuna, adibidez arroza eta pasta errezetetan guarnizio gisa jartzeko. Kasu horretan, kontserbako atun mendreska erabiltzen bada, testura leun-leuna lortuko da pasta entsalada epel bat laguntzeko. Kontserbak hotzean zerbitzatu daitezke edo zertxobait epelduta.\nItsasoa ez da mugarik gabeko biltegia eta, horregatik, arrantza eredu iraunkorrak erabiltzea da bidea. Azken urteetan, arrantza eredu iraunkorrak zabaltzeko eta legez kanpoko arrantza kontrolatzeko ahaleginak emaitza onak ematen ari dira, nahiz eta oraindik bide luzea gelditzen den aurretik. Herritarrek ere egin dezakete eredu iraunkorren alde, Marine Stewardship Council (MSC) erakundeak ematen duen zigilua daramaten arrantza produktuak erosita. WWF erakunde kontserbazionistak eta Unilever enpresak sortu zuten, eta arrantza eredu iraunkorrak eta arrantza produktuen trazabilitatea bermatzen dituen estandarra izatera iritsi da. Espainiako Estatuan, badira atuna ekotietiketa horrekin merkaturatzen duten zenbait marka.\nKontserban datorren atunaren eta hegaluzearen prezioa asko aldatzen da. Badira kiloko 10 euro balio dutenak eta badira 80 eurora iristen direnak ere. Arrazoi bat baino gehiago izaten da alde horiek agertzeko: zer arrain espezie erabiltzen den (atuna edo hegaluzea), nola moztua eta aurkeztua dagoen (mendreska, solomoa edo papurtua), zer-nolako kontserbatzailea erabili den (oliba olioa, eskabetxea, landare olioak…) eta zein markatakoa den.\nBat edo bestea hautatzeko orduan, ikusi egin behar da zertarako erabili nahi den, norberari zer gustatzen zaion eta, jakina, zenbat gastatzeko prest gauden. Ikusi dugun bezala, nutrizioaren ikuspegitik ez dago alde nabarmenik, eta, hortaz, elikagai honen ezaugarri osasungarriei etekina ateratzeko moduan egongo gara diru askorik gastatu gabe.\nKontsumo gomendioek diote astean 100 gramo inguru jan ditzaketela helduek eta 50 gramo haurrek. Zifra horiek oinarri hartuta, bi familia eredu aukeratu ditugu eta erosketa saski batzuk prestatu ditugu (marka batekoak baino gehiagotakoak aukeratuta), betiere hilabete oso baterako beharrizanak asetzeko helburuarekin.\nAlderatzeko ariketa eginda, argi ikusten da aukera batzuek gehiago laguntzen dutela aurrezten beste batzuek baino. Batzuetan, formaturik handienak hautatzea komeni da, neurri familiarrak, atun espezie eta zati batzuk badira-eta aukera hori eskaintzen dutenak eta aurrezteko balio dutenak (oliba oliotan datorren hegaluzea, Arroyabe etxekoa, 1 kiloko lata, 16,50 euro; edo oliba oliotan datorren hegaluzea, Isabel etxekoa, 1 kiloko lata, 19,35 euro).\nNola prestatzen da atun lata bat?\nAtuna dastatzen dugunean modu batean edo bestean prestatua, kontsumitzaileak oso gutxitan jabetzen gara zein garrantzitsua den arrain horiek pasatzen duten fase bakoitza, hasi itsasoan harrapatzen dutenetik eta platerean prestatzen den arte. Atunaren kalitateari dagokionez, fase horietako bakoitzak eragin handia izaten du.\nArrain hori prozesatzeko moduetako bat latan sartzea da. Horretarako, enpresek makina eta tresneria batzuk izaten dituzte latorrizko ontziak eta tapak egiteko, zeinak kontserban doazen produktuz betetzeko eta ixteko erabiliko diren gero.\nArrain freskoa latan sartu eta jateko prest uzteko, honako pauso hauek egin behar izaten dira:\nAtuna lantegian hartzea. Prozesatuko den atuna edo hegaluzea atunontzi batetik dator, eta kalitatea kontrolatzen duen ikuskari batek aztertzen du, nola dagoen ikusteko.\nSailkatzea. Pisuaren eta espeziearen arabera sailkatzen dira tunidoak.\nGarbitzea. Kendu egiten zaizkio materia desegokiak eta zati zikinak, tenperatura txikian dagoen urarekin.\nMoztea eta erraiak kentzea. Giharren ehuna oraindik trinko dagoenean egiten da, eta atunaren neurriak eta lortu nahi den zatiak baldintzatzen du. Moztu ondoren, kontu handiz kentzen zaizkio erraiak.\nGarbitzea. Zatiak garbitu egiten dira ur ugarirekin (giroko tenperaturan egoten da), hondakinak kentzeko.\nEgostea. Egosaldia 100 °C-an ematen da, 4 orduz (35 kilo inguru duten atunentzat erabiltzen da neurri hori).\nBurua eta azala kentzea eta ongi garbitzea. Hoztu ondoren, eskuz bereizten dituzte zatiak. Lehenbizi burua kentzen diete. Gero, labanekin, azala arraspatzen edo kentzen diete. Ondoren, hezurrak eta odola kentzeko garaia izaten da, atun solomo garbiak eta kalitate bikainekoak lortzeko.\nOntziratzea. Zatiak eskuz jartzen dituzte makinaren kanal horizontaletan, modu automatikoan paketatu eta moztu ditzan, ontziaren arabera.\nEstaliko duen likidoa doitzea. Paketatu den atunari gatzun dosi bat eransten zaio eta gero estaltzeko likidoa (ura edo olioa), 60 °C eta 80 °C arteko tenperaturan. Estaltzeko erabiltzen den likidoak beroa transmititzeko bitarteko gisa jokatzen du eta egon litezkeen zenbait bakterio desagerrarazten ditu.\nIxtea eta garbitzea. Latak hermetikoki ixten dira, produktuak iraun egingo duela bermatzeko. Latari kode bat jartzen diote, zein sortatakoa den jakiteko. Ixteko prozesua itxialdi bikoitzeko probak eta huste probak eginez gauzatzen da. Ontzi itxiak presioan datorren ur beroarekin garbitzen dira estaltzeko erabili den likidoak lataren gainazalean utzi dituen hondarrak kentzeko.\nEsterilizatzea. Prozesuko faserik garrantzitsuena da. Produktuari lurruna ematen zaio tenperatura handian ordubetez, mikrobio zama murriztu eta segurutzat jotzen den mailan geldi dadin.\nXukatzea eta lehortzea. Latak lehortu egiten dira.\nEtiketa jartzea eta enbalatzea. Produktua bukatua dagoenean, eskuz jartzen zaizkio etiketak. Aurrez, garbitu egiten da lata bakoitza, eta horri esker, baztertu egiten dira akats fisikoren bat dutenak. Lata etiketadunak kartoizko kutxetan jartzen dira (neurri batekoak baino gehiagokoak izaten dira). Kartoi enbalatuak biltegietara eramaten dituzte, eta han behar bezala zamatzen edo banatzen dituzte.\nBiltegiratzea/berrogeialdia eta banatzea. Prozesuak behar bezala egin badira, naturalean datorren atun lata batek 4 urte arteko iraupena izango du eta gainerakoek 6 urte artekoa.


Antolatu Eta Garbitu | Maiatza 2022\nKategoria Antolatu Eta Garbitu\nZure horman markoak zintzilikatzea parkean paseatzea izan daiteke edo zure amesgaizto txarrena (amesgaiztoen arabera, gauza bera izan liteke, baina desbideratzen dut). Ikusi markoak beldurgarrizko bi kakoarekin nola eskegi, erraz eta salto egin ondoren lehenengo saiakeran. Paretan zintzilikatutako markoak nahiko zuzen daude, igeltsua edo hormigoia bezalako zailtasunen bat izan ezean.\nJakitegia garbitzeko garaian lanean jarri ditzakezun eguneroko gauzez josita dago.\nSukalde elektrikoen tanta zartaginak garbitzeko 3 metodo probatu ditut.\nTiraderak erabiltzeko modua birpentsatzeak —haiek bezalako produktu burutsu eta horrelako brikolaje batzuen laguntza pixka batekin batera— zure apaindegia guztiz maneia dezake.\nKafe-makina garbitzea nahiko erraza da. Izan ere, ziurrenik etxean duzu dagoeneko behar duzun guztia. Prozesuak ez du zapore hobea lortuko; zure makinaren osotasuna ere babestuko du.\nProbatu etxeko irtenbide sinple eta naturala eta igo berehala asteko garbiketa errutina.\nMacGyver-ing irtenbideek ematen duten gogobetetze berezia dago dagoeneko esku artean dituzun gauzetatik.\nEguraldi hotzeko arropa zakarrontzira edo espazio poltsara eramatea konponbide azkarra izan daiteke, baina etorkizunean ez duzu mesederik egingo erorketa tenperatura hotzagoak iristen direnean. Biltegiratze desegokiak sitsak jarritako grapak berriro erosi behar izatea edo gogor lan egitea zure beroki garestiari funky usaina ateratzeko.\nEgurrezko esekigailuak oso garestiak izan daitezke, baina ez duzu bankua hautsi beharrik eskuratzeko; aukera hauek esekigailu bakoitzeko $ 1 baino gutxiago balio dute.\nJakin nahi duzu nola erabili gozogintza soda bere etxean ahal den neurrian? Hemen duzu nola garbitu segurtasunez eta modu eraginkorrean despentsako graparekin.\nGarbigailua paseatzen ari al da garbigunetik? Karga irregularrak garbitzeak edo garbigailua zoru irregularrean ezartzeak tresnak gehiegi dardara eta arropa garbigailuan zehar mugitzea eragin dezake (zientzialariek portaera etiketatu dute, oinez). Zalantzarik izanez gero, ez omen da hori egiten ari. Baina aurreko urteetan aurrez kargatutako garbigailuak pairatu dituen arazoa da. Hona hemen nola gelditu.\nJakitegia osagai leunekin baina eraginkorrak diren produktu kimiko sendoagoak eta arriskutsuak trukatu nahi dituzun edo pandemiaren eraginez zure produktuak stockean egon ez direlako etsita zaude, pentsa ezazu zure etxeko garbigailuak egitea.\nZer da benetan sukalde irekiko apalategiekin bizitzea\nBenetako etxeetako benetako jendeak bere sukaldean apal irekiak edukitzea zer den partekatzen dute.\nUnitateko arropa garbitzeko luxua da, baina aplikazio hauekin garbigunera ibilbidea salta dezakezu eta arropa garbitu eta zuzenean atarira eraman dezakezu.\nGarbitzeko beste produktu batzuk ez dira labe garbitzailea bezain eraginkorrak izango, baina albiste ona da zure etxeko beste gauza asko garbitzeko erabil ditzakezula. Hemen dituzue hamar iradokizun.\nGarbiketa zatia, zalantzarik gabe, ez da sukaldaritza bezain dibertigarria (edo zaporetsua), baina egin beharreko lana da. Ikusi zure amaz harro egongo litzatekeen sukalde baterako aholku erabilgarri hauek! Joan ahala garbitzea goian bezalako nahaste-borrastea garbitu beharrik ez izateko modurik onena da. Baina batzuetan bizitza lanpetuta egoten da eta sukaldaritza jan eta arratsaldeko konpromisoen artean ez dago denborarik sukalde hori garbitzeko.\nEz duzu armairurik zure logelan (edo ez duzu armairu nahikoa)? Eutsi arropa zure etxeko gainerako tokietara isuri ez dadin alternatiba dotore hauekin.\nZure etxea egun batean garbitzeko estrategia adimendunak


Testamentua aldatu | Consumer\nTestamentugileak nahi adina aldiz alda dezake testamentua, 40 euro inguruko izapide erraz eta merke baten bidez.\nKode Zibilak honela definitzen du testamentua: pertsona batek, hil ondoren, bere ondasun guztiak edo horietako batzuk izateko duen egintza. Forma erraz eta fidagarriena da, hiltzen denean bere borondatea bere ondasunen etorkizunari begira betetzen dela bermatzeko. Ondoren azaltzen den bezala, testamentu mota asko daude, baina gehien erabiltzen dena notario irekia da. Hori egin ondoren zerbait aldatu nahi bada, ez dago arazorik; nahi adina aldiz egin daiteke. Nahikoa da notarioarengana NANa eramatea eta ondarearen banaketan sartzen diren berrikuntzak azaltzea. Kostua 40 euro ingurukoa da, baina ohikoa baino zabalagoa bada -bi folioak- prezioa igo egin daiteke.\nNoiz alda daiteke testamentua?\nTestamenturik arruntena notario irekia da. Horretarako, NANa duen notarioarengana joan eta ondarea nola utzi nahi den azaldu besterik ez da egin behar.\nTestamentua nahi adina aldiz alda daiteke; ez dago lege-mugarik aldaketa-kopuruari dagokionez.\nDuen konplexutasunaren arabera, notarioak ondasunen eskriturak eskatuko ditu, testamentua idatziz idatziko du eta egiletsiko du. Oro har, ez da beharrezkoa lekukoen presentzia, ezta ondasunen inbentarioa egitea ere. Testamentugilearen ondasunen balioa edo konplexutasun juridikoa kontuan hartu gabe, kostua 40 euro ingurukoa da. Hala ere, ohikoa baino zabalagoa bada, prezioa igo egingo da.\nTestamentu edo azken borondate hori edozein unetan erreboka daitekeen egintza juridikoa da. Ezaugarri hauek ditu:\nEmandako azken testamentuak aurrekoa ezeztatzen du. Hau da, egindako aurreko guztiak baliogabetzen dira.\nEz dago lege-mugarik aldaketa-kopuruari dagokionez; nahi adina aldiz alda daiteke.\nPremisa bakarra, Kode Zibilean xedatutakoaren arabera, 14 urtetik gorakoa izatea eta ahalmen mentalak bete-betean erabiltzea da.\nPrezioa ez da aldatzen zenbat aldiz egiten den.\nTestamentua formalizatu ondoren, Azken Nahiaren Egintzen Erregistro Orokorrean inskribatzen da, Justizia Ministerioaren mende. Erregistro horretan, pertsona jakin batek Espainian zenbat testamentu eman dituen, zein notariotzaren aurrean eta zein egunetan jakin ahal izango da.\nEspainiako testamentuaren legezko erregulazioa Kode Zibilean dago, eta 662. artikulutik 743. artikulura bitarte biltzen du, zuzenbide erkideko lurralde guztietan.\nAplikatzen den legea Kode Zibilarena den lurraldeak alde batera utzita, foru-zuzenbide propioa duten hainbat eremuk, hala nola Kataluniak, Nafarroak, Balearrek, Aragoik, Galiziak eta Euskadiko zati batek, berariazko araudia dute.\nTestamentu mota ezberdinak daude. Kode Zibilean araututako zenbait forma, hala nola testamentu militarra, itsasokoa edo notario itxia, oso gutxi erabiltzen dira. Hala, praktikan gehien erabiltzen direnak olografoa eta notario irekia dira.\nTestamentugileak eskuz idatzita eta sinatuta egon behar du, zein urte, hilabete eta egunetan ematen den adierazita. Adin nagusikoek baino ezin izanen dituzte aurkeztu.\nNahiz eta abantaila batzuk dituen, hala nola berehalakotasuna, sinpletasuna edo edozein unetan idaztea, hainbat eragozpen ditu: agiria ez agertzea edo egoera txarrean egotea; agiria zaintzen duenak desegitea erabakitzea, bere interesen aurka joateagatik; testua balioztatzeko prozesua dakar, luzea eta garestia izan ohi dena (hildakoaren letra baliozkotzea, bere ahalmenez bete-betean baliaturik egotea, hirugarrenen hertsapenik gabe…); eta ez notarioari.\nAbantaila gehien dituena eta erabiliena. Horren bidez, notarioaren aurreko eskritura publikoan azken borondatea jaso da. Horrela, testamentugileak bere aholkularitza jaso dezake eta legezko formalitate guztiak betetzen direla eta testamentuaren edukia Zuzenbidearekin bat datorrela bermatu. Notarioak ondorio fiskalen berri ere eman dezake, konfidentzialtasun hertsiaren barruan.\nbanaketa heredero-eu herencia-eu notario-eu testamentu


Txinako strongman hareazko poltsen fabrika eta hornitzaileak | Feiqing\nStrongman harea poltsa diseinatu berri den harea da eta oso ezaguna da gimnasioan entrenatzeko.\nErabili ahal izango duzu entrenamendu astunak egiteko, baloi edo harri gogorren ordez. Indartsu hareazko poltsa hau eramangarria da, edozein lekutan egin dezakezu entrenamendua, etxean, itsasertzean, parkean, baserrian eta abar. Harea bete, harria apurtu, alea .... pisua doitzeko.\nHornidun harea poltsa bakoitza forruarekin,% 100 nylonezko materialez egina, 1050D Cordura, YKK KREMAILERA, hari sendoa 3 josturekin. Betetze poltsa belkro bikoitzarekin entrenamendua egitean harea erortzea ekiditeko. Helduleku txikia ere josten dugu, inbutua azkar eta erraz ireki dezakezu. YKK kremailerak azalaren irekitzean harea poltsa indartsuagoa izan dadin eta erabiltzerakoan apurtu ez dadin, harea poltsa arrunten bermea luzeagoa da.\nStrongman harea-poltsaren bermea: Zer gauza beteko dituzu poltsan? Non egingo duzu entrenamendua poltsarekin? Nola egin entrenamendua poltsarekin? Strongman sandbag bermea eragingo dute. Entrenatzaileek gomazko zoruan, lurrean harea leunarekin .... entrenatzea gomendatzen dugu, bermea luzeagoa izan daiteke. Strongman harea-poltsa materiala ehuna da, hobe harea leuna eta isuri handiagoa edo burdinazko harea aukeratzeko. gauza gogorrak betetzen badira, harri gogorra, burdinazko bola ... indartsu harea poltsa higatuko bada.\nUSS / Strongman Games ofizialak / Ultimate Strongman / Giants Live lehiaketetan erabiltzen den moduan.\n3.Dimentsioa: 41 diametro edo 16 "\n4. Neurri pertsonalizatua: 20kg-200kg, 50lb-400lb\n5. Betegarri poltsa inbutu irekidurarekin\n6. Ontzia hutsik bidaliko da inolako betegarririk gabe.\n7. Ohiko logotipoa 1 pieza kantitatearentzat.\n8. Inprimatzeko logotipoa, brodatutako logotipoa eskuragarri dago\nAurreko: Harea kettlebell\nHurrengoa: Strongman botatzeko poltsa\nfitness plataforma hanka\nStrongman zikloia harea-poltsa\ngimnasio lera 1


Mozilla eta 'flash', komenentziako ezkontza | Consumer\nMozilla eta 'flash', komenentziako ezkontza\nDuela aste batzuk jakinarazi zen Adobek 'flash' kodearen zati bat libre zuela Mozillarentzat, Firefox-en ardura duen fundazioarentzat, baina zergatik da hori garrantzitsua?\nFlash-ez gainezka dago webgunea. Teknologia horri esker posible dira iragarki bizidun horiek, YouTube-ren bideo-leihoa eta Gabonetako zorion-emate interaktiboak. Gainera, web aplikazioak daude. Testu-prozesadoreetatik posta elektronikora, gero eta programa gehiago daude nabigatzailearen leihoan. Batzuek flash-arekin funtzionatzen dute, beste batzuek ez. Etorkizuna askoz gehiago datorkigu, eta software-enpresa handiek, batez ere Microsoft eta Adobek, beren partea nahi dute.\n‘flash’-ak luzapena (“plugin”) instalatu behar du,\n‘Flash Payer’ doakoa da eta %90ean dago\nInternetera konektatutako ordenagailuak. Baina animazioak sortzeko\n‘flash’ programa Adoberi erosi behar zaio. Posizio honekin:\ndomeinua, zergatik utzi nahi luke Adobek irekita\nFlash animazioak sortzeko, programa erosi behar zaio Adoberi\nzer zati askatu den ulertzea. Honako hauek hornitzeko:\nelkarrekintza-animazioak, ‘flash’-ak bere lengoaia du\nprogramazioa, ActionScript izenekoa. Bat deskargatzen denean\n‘flash’ animazioa ‘flash’ erreproduzitzailea da\nanimazioa erreproduzitzen duen erabiltzailearen ordenagailua\neta ActionScript-en programaren aginduei jarraitu,\nadibidea, gelditu filma botoia sakatuz gero\nweb orrietan. Adobe\ninterpretearen kodea askatu du\nMozilla. Horrek esan nahi du Firefox nabigatzaileak\nActionScript-ekin ‘flash’ aplikazioak exekutatzea, eta\nErabiltzaileari nola eragiten dion\nGalimatia horiek guztiak\nondorioak ditu Interneteko erabiltzaileentzat. Adobek\nposizio pribilegiatua ‘flash’-arekin, baina gero eta gehiago sortzen dira\nweb orri interaktiboak sortzeko aukerak. Alde batetik\nAJAX dago, atzean teknologien konbinazioa\nDocs eta beste aplikazio asko. Bestetik,\nGnash bezalako ekimen libreak,\neta Microsoftek bere lehiakide-programa ere badu,\nHorien guztien aurrean, Adobek ‘flash’-aren etorkizuna ziurtatu behar du.\nPrograma liberatzeak Microsoft-en bulego-programetarako online eta doako alternatiba bat sor lezake, ordainpekoak baitira.\n‘Flash Player’ kritikatzen dute, software jabea baita. Erabiltzen bada\nsistema libre bat, Linux bezala, luzapena deskargatu behar da\n‘flash’-a Adobetik, eta ezin da aldatu. Integrazioarekin\nkodearen zati bat Mozillaren proiektuan irabaz daiteke\nLinux komunitatearen alde, eta, gainera,\nekartzen dituzten hobekuntzak.\nBeste analista batzuk\nAdobek bere integrazioaren bila jardun dezakeela planteatu dute\nproduktu izarra, ‘Flash Player’ eta Acrobat (PDF formatuarekin), beste batean\nzer nabigazio-programatatik egin ahal izango den\nweb-ean era guztietako aplikazioak exekutatzea. Horrek\nMicrosoft-en planei kolpea ematea, Office zerbitzu gisa eskaintzeko\nordaintzekoa. Kontuan hartu behar da Office-ren salmenta oraindik ere\nMicrosoften diru-sarreren zati handiena da.\nOptimistenek espero dute ‘flash’ teknologia erabat askatzeko lehen urratsa izatea, Web 2.0ren estandarra bihur dadin\nBeste batzuk, gehiago\noptimistak, askapenerako lehen urratsa izatea espero dute\n‘flash’ teknologiaren guztizkoa,\nWeb 2.0ren estandarra, eta beste aukera batzuetara mugitu. Adobe\nmantendu eta hazi egin liteke, programak saltzeari esker\nezagunagoak, hala nola DreamWeaver,\nweb orriak sortzea, edo ‘Flash Player’ programa bera sortzea\nanimazioak, lehiakideak izan arren.\nFlash Player-en motor berria\nhilabete gutxi barru aterako da. Bitartean, erabiltzaileek\nbideoez eta animazioez gozatzen jarraitzea. Onena\noraindik iristeke dago.\nadobe animazioak flash-eu programa-eu sortu


Txistua eta flamenkoa, Hernanitik Aste Nagusira\nURUMEA Urtarrilak 24\nalbistea//DONOSTIAKO ASTE NAGUSIA\nTxistulariak 20:30etan ariko dira alardean, eta Sonakay talde flamenkoa, 23:30etan. Autobusak gau osoan ibiliko dira.\n2018/08/11 00:00 Larunbata\nAstebetez luzatuko da gaur hasiko den Donostiako Aste Nagusia. Arratsaldeko 19:00etan botako da, hain zuzen, festari hasiera emango dion kanoikada, baina lehenago ere hainbat ekitaldi izango dira, eta ez da hernaniarrik faltako, ez festaz gozatzen, eta ezta festa jartzen ere.\nHainbat musikari, hernaniarrak\nEz da gauza berria; Hernaniko hainbat musikari Donostiako Aste Nagusian ariko dira, jotzen, aurten ere.\nBatetik, 41garren Txistulari Alardean izango dira Hernani eta inguruetako hainbat txistulari. Urtero bezala, Konstituzio Plazan joko dute, iluntzeko 20:30etan.\nHorren aurretik ere izango da musika jarriko duenik: Erraldoi eta Buruhaundiak ibiliko dira Donostiako erdialdean eta Parte Zaharrean, arratsaldeko 18:00etatik aurrera, eta bai gaur, eta baita datozen egunetan ere, Hernaniko txistulari eta dultzaineroak izango dituzte lagun, besteak beste.\nBestelako musika egiten duenik ere izango da, hala ere, gaurkoan. Sonakay talde flamenkoak Boulevardeko kioskoan emango du kontzertua gaur gaueko 23:30etatik aurrera, eta bertako partaide da Jose Luis Jimenez Beltza; bajoa jotzen du Tele5 telebistako kateko Got Talent saioan ezagun egin zen taldean.\nEkitaldi guztiekin gozatu ahal izateko, aurten ere zerbitzu berezia emango dute Garayarreko autobusek, Aste Nagusiko gau guztietan.\nG1 linea 15 minuturo hartu ahal izango da Donostian, 22:15etatik 02:30ak arte, eta Urnietaraino joango da. Donostiara joateko, berriz, 02:00etan aterako da azken autobusa. Gero, 06:30ak arte, ordu erdiro izango da autobusa; azken irteera, Donostiatik.\nEgun osoan zehar, Euskal Herriko nekazal produktuen VII. azoka berezia, Loiola kalean; Zurriola Street Food, Kursaaleko terrazan; Euskalgintza azoka, Vinuesa plazan; eta Euskal Herriko Landa produktuen dastaketa eta salmenta, Okendo plazan.\n10:00-20:00, Donostiako Aste Nagusiko Hondartza-Errugbi txapelketa. Zurriolako hondartzan.\n10:00-20:00, Hondartza-Boleibol herri txapelketa, Zurriolako hondartzan.\n13:00, Bela estropaden zeharkaldia badian, Paseo Berrian eta Zurriolan, moila berritik aterata.\n17:30, Ihi bihotzez izarrak egiteko tailerra, Kursaaleko Urumea terrazan.\n18:00, Erraldoiak eta buruhandiak, Erdialdean eta Parte Zaharrean.\n18:00, Zezenak, Ilunben.\n18:15, Goazen Kanoikadara! Irteera Trinitate plazatik.\n19:00, Festa hasierako Kanoikada. Alderdi Ederren.\n19:00, Los Bebes de la Bulla, erdialdeko kaleetan.\n19:00, Rockalean elektrotxaranga, Boulevardeko kioskoan.\n19:00, Taupada batukada, Parte Zaharrean.\n19:00, Musika Hamabostaldia: G. Rossiniren La italaiana en Argel, Kursaaleko Auditorioan.\n19:30, Igeldoko Harria. Harrijasotzaileak Trinitate plazan.\n20:00, Noa Volldamn & The Hell Drinkers, blues,. Kursaaleko terrazetan.\n20:00, UD-HA: Kutxa kultur Gauak, Tabakaleran.\n20:30, XLI. Txistulari Alardea. Konstituzio plazan.\n22:45, Su artifizialen Nazioarteko 55. Lehiaketa, Kontxako Badian. Esteban Martin piroteknia (Granada).\n23:30, Zezensuzkoen entzierroa, Miramar kaletik abiatuta.\n23:30-03:30, Kursaal Gune Zabala. DJ Gaua Kursaaleko terrazetan.\n23:30>, Aste Nagusiko DJ Gazteen III. Erakustaldia: Biggo.\n23:30, Carisma orkestra, dantzaldia Easo Plazan.\n23:30, Sonakay, flamenkoa Boulevardeko kioskoan.\n23:45, Amaia Montero, pop musika Saguesen.\n17:30, Kalejira, Alde Zaharretik.\n19:15, Ezkila eta Mattiri ongietorria, Kaian.\n19:30, Txupinazoa, La Flamenkan.\n20:30, Righteous Way Sound System ft. Kusasi Sound, Flamenkan.\n21:00, Afari musikatuak, Trinian.\n23:05, Kontzertua: Mikel Karton, Trinian.\n23:30, Kontzertua: Fan&Go, Flamekan.\n20:00 Nahasteka. Dantza\nEsku harriak Oteizaren (h)aria\nSagardotegietara aurten ere, ... (1)\nLogela bat alokatzen du hernaniko gazte batek asteburutan.\nErrugbia: Errege Kopak...


kritiken hemeroteka » Egunaren hondarrak\n« 50 urte aurrera | Malkoak lur antzuan »\nEgunaren hondarrak / Kazuo Ishiguro (Amaia Apalauza / Iñigo Roque) / Elkar, 2018\nEgunaren hondarrak Igor Elordui Etxebarria / Aizu!, 2019-02\nEgunaren hondarrak aipatuta (jatorrizkoan, ingelesez, The Remains of the Day; gaztelaniaz, Lo que queda del día; eta frantsesez, Les Vestiges du jour), zera gogoratuko duzue askok: Anthony Hopkins, Emma Thompson eta abar agertzen ziren izen bereko filma (James Ivory, 1993). Baina Egunaren hondarrak Kazuo Ishiguro 2017ko Nobel saridunaren lanik esanguratsuenetako bat da, filma estreinatu baino lau urte lehenago idatzia, alegia, 1989an. Euskarazko itzulpena Jokin Zaitegi bekaren laguntzaz egin da, eta, zaila denez, horra irakurtzeko beste motibo bat.\nBitxia-edo bada liburua: jatorri japoniarreko idazle ingeles batek idatzia (ez edonork: Nobel sariaz gain, historiako 50 idazle britainiar onenen artean dago, The Times egunkariaren arabera), ahalik eta jende gehienarengana iristeko helburuaz egin zuen, baina girorik eta garairik ingelesenean kokatuta. Gainera, pertsonaia nagusia maiordomoa da, hau da, irudi ingelesen artean tipikoa.\n50eko hamarkadako maiordomo baten gogoetak jasotzen ditu liburuak, sei eguneko (kapituluak beste) bidaian, hainbat konturen gainean: lana, bizitza, aita zena (maiordomoa hura ere)… Eta, azkenean, ondorioa: zenbat gauzari egin dion uko lana guztiaren gainetik jarri duelako.


Kilkirra naiz. Kilkir kantaria eta bel-beltza.\nHegoek, eguzkitara zabaltzen ditudanean, dizdira berezia botatzen dute.\nOinak oso luzeak dauzkat, eta buruaren gainean, bi aldeetara, haizeak mugitzen dituen antena-adarrak.\nEgia esan ezkero, kilkir guziak bezalakoa naiz. Kilkir kantaria.\nJende nagusiak, hau irakurtzean, «Txorakeriak!» esango du. Baina ipuin hau ez doa telebisioa ikusten besterik ez dakien jende nagusiarentzat, nere lagun haur eta gaztetxoentzat baizik.\nBadakit haiei kilkirrak zergatik ez zaizkien gustatzen. Haserre bizian jartzen dira gure kanta luzeak entzutean. Haurrak ordea gure lagunak dira; horregatik, nere historia hasieratik kontatuko diet:\nAspaldi batean hemen, Zarautzen, jaioa naiz, margaritalore eta mendabeltzez estalitako belar soro ederrean.\nGauden urteetan, lehenagoko belardi hontan ehunka etxe egin dute, eta mendabeltzen usainik ez dago. Baina ni jaio nintzen egunean, Hego Haizea paseatzera aterea zen.\nHego Haizea, belardien, loreen eta kilkirren laguna da, eta ni jaio nintzen arratsalde hartan loreak haizetara zabaltzen ziren; udaberri usaina zegoen nonahi, eta landareen sustraietatik gora zuku berria igotzen zen.\nKilkir beltz sendoa zen nere aita etxeko atarian kantari zegoen. Etxe hura belar tarteko xulo beltz bat zen, aurreko udaberrian aitonak egina.\nJaio eta handik laster, nere amak, bere hegoen bultzada xamur batez, etxeko atarira eraman ninduen. Mundua lehenengoz orduan ikusi nuen: lorez estalitako zelai bat, belarrak, zuhaitzak, baita mila lagun ere: lagun karakola, lagun txingurria, lagun mitxeleta... eta hainbeste!\nGuzti haien gainetik, eguzki dizdiratsu haundia.\nHego haizeak antena-adarretan kilimakur egin zidan, eta honela zioen hegoak astintzen zizkidan bitartean:\n— Kilkirrak kantatzeko jaioak zarete, kantuz eta abestiz mundua betetzeko... Kanta, kilkirra, kanta ezazu!\nNik aitari begiratu nion, ea nola kantatzen zuen. Hegoak mugitzen zituen, zirrizzzt, zirrizzzt eginaz...\nNi ere saiatu nintzen. Hasieran alferrik, baina azkenerako zerbait ikasi nuen. Kri-kri-kri apal eta mehe bat nere hegoetatik noizbait atera zen.\n— Hori, hori! —oihu egin zidan haizeak—. Orain jakitun haiz, kantari jakituna. Bota ezak bazter guztietara hire askatasunaren oharra.\nPozez beterik, salto eta korrika hasi nintzen.\n— Hator honuntz, eroa! —esan zidan haizeak.\nLotsatua itzuli nintzenean, honela jarraitu zuen:\n— Ez al dakik, kilkirtxoa, hor zehar ibiltzeko ttikia haizela? Gal hinteke, edo hegoren bat hautsi... Belardi hontan jaio haiz eta hemen zehar ibiltzeko libertatea daukak. Josta hadi txitxarrekin eta momorroekin, baina ez hadi urrundu.\nGaua erori zen eta hego haizea isildu. Izar dizdiratsuek goia estali egin zuten. Ipurtargiak bezalakoak ziren, baina belarrean egon beharrean, goian zeuden.\nPozik eta nekatua, lotara joan nintzen.\nHurrengo goizean iparraldeko haizea gu bisitatzera etorria zen. Ipar haizea hotza zetorren, eta loreek, beldurti, beren burua bildu eta gorde egiten zuten. Errua ez zen ordea ipar haizearena, ipar haizea hotza edo freskoa izateko sortua baita.\nHark ere agurtu ninduen.\n— Egun on, kilkertxoa —esan zidan—, zu ikustera etorri naiz.\n— Ni ikustera?\n— Bai, zu ikustera. Hego haizeak bart esana dit belardi hontan kilkir berria sortu dela, eta zu ikustera etorria nauzu.\n— Mila esker, Ipar haize jauna! Baina orain zoaz azkar, bestela hotzez hilko nauzu eta!\n— Ez hadi txepela izan! —erantzun zidan ipar haizeak—. Hire gorputza sendotu behar duk, aita bezala kilkir indartsua izatera iristeko. Begira, gauza bat erakutsi nahi diat. Hator nerekin...\nGure etxeko atariraino jarraitu nion. Egunsenti hotz eta euritsua zegoen. Zarautz aldeko mendiak laino artetik doi-doi ageri ziren, eta hurbilago herriko etxeen teilatu bustiak ikusten genituen.\n— Entzun ongi —esan zidan haizeak—. Ea zer nabaritzen duan...\nAntena-adarrak tente jarri eta erne geratu nintzen. Hasieran ipar-haizearen hotsa besterik ez nuen entzuten; baina handik laster durrundara haundi bat nagusitu zen, ahots sendo baten deia bezain sakona eta zaratatsua...\n— Zer da hori? —ikaraturik galdegin nuen.\n— Ez beldurtu, lagun —erantzun zidan haizeak.\n— Baina zer da, zer da hori?\n— Hori itsasoa duk.\n— Itsasoa? Eta zer da itsasoa? Nolakoa da?\n— Itsasoa haundia duk.\nZabala eta sakona\nUra bazter guztietatik; ura eta ura nonahitik. Mugarik gabeko putzu bat bezalakoa.\nHego Haizea dabilenean, uraren kolorea urdina izaten da.\nNi etortzean berriz aldatu egiten da, eta urari, kolore berdearen gainetik apar zuria ateratzen zaio.\nHego Haizea dabilenean ura isildu egiten da, eta hondartzaren bazterrean lo hartzen dut.\nNerekin berriz saltoka dabil eta arroketan lehertzen da.\nUrrutira begiratzen baduk, laster ikusiko duk...\nGoiz guzia nire etxe-aurrean igaro nuen, itsasoari begira. Ipar-haizeak hura gogor astintzen zuen, eta uhinek, saltoka lehertzen zirenean, bazter guztietara apar zuria zabaltzen zuten.\nPlauuup! Urak, hondartzan baretu baino lehen, izugarrizko durrundara ateratzen zuen.\nNere lehenengo udaberria horrela pasa zen. Belardien, itsaso eta haizearen lagun egin nintzen. Txitxarra, karakola eta ni elkarrekin jostatzen ginen. Ipurtargi eta xomorroen ibilerek barrea eragiten zidaten, eta eguzkiak hegoak berotzen zizkidanean etxeko atarian eserita egoten nintzen, lasai eta baketsu, nire kri-kri-kri luzea itsasoraino boteaz.\nBaina bizitza eta historia guztiek\nberen alde txarra izan ohi dute.\nEta nireak ere izan zuen.\noraindik ere negarra datorkit begietara.\nGoiz batean belardi hartara gizon asko etorri zen. Makina eta tresnaz beterik zetozen, eta haiekin ateratzen zuten hotsa izugarria zen. Ez ordea haizearena edo itsasoarena bezalakoa, zakarra eta itsusia baizik.\nHura entzutean zeharo beldurtu egin ginen.\nNik ez nekien oraindik gizonak eta makinak zer eta nolakoak ziren, baina aitak haien berri laster eman zidan. Gure belardia hautsi eta urratzera zetozen; han zulo haundi batzuk egingo zituzten, eta zulo haiek zementuz eta porlanez betetzean, gainean etxe aundiak jasoko zituzten jendea bertan bizi zedin.\nAmak isildu gabe negar egiten zuen, eta nik negar hura ez nuen ongi ulertzen.\nIzan ere, jaio ezkeroztik behin bakarra nuen etxe bat ikusia, eta hura asko gustatu zitzaidan. Baserri xahar bat zen, zurezko ate haundiarekin, oiloz, behiez eta lanerako tresnez inguratua; aitzur, gurdi, aizkora, arraztalo, golde, eta abar. Atearen aurrean, etxezain, txakur jostagarri pintto bat zegoen, eta etxeko leihoak lorez hornituak zeuden.\nIle gorrizko ume batzuk ikusi nituen bai eta ere, eta haiek zerabilkiten hizkerak txoriena bezain alai eta kantaria zirudien. Kilkir bat zoriontsu bizitzeko toki atsegina huraxe zela pentsatu nuen...\n—Ez ezazu negarrik egin —esaten zion aitak amari—. Tresna horiek ez dira gure atariraino iritsiko.\nBaina, zoritxarrez, tresna haiek egunetik egunera bertarago eta hurbilago zeuden. Belardi guztia burniz, egurrez eta porlanez bete zuten, eta makina haundienak lurra altxatu eta zeharo desegiten zuen. Horrela, goiz batez, makinaren hotsa berta-bertan entzun genuen, eta mamu izugarri baten orroa bezalakoa zen; berehala, lurra astindu, zartatu eta urratu egin zen... Amaren deadarra aditu nuen.\n—Zoaz azkar hemendik! Zoaz! Goazen!!...\nEro batek bezala korri egin nuen, ez dakit nola eta nondik zehar. Egur tartetik, burni tartetik, gizonen oinen tartetik, makinen azpitik... Zeharo nekatua, akitua, noizbait beste zulo batean ezkutatu nintzen.\nEguna hotza zen. Negu gorria gainean genuen. Nere gurasoak, ziur asko, ordurako hilda zeuden... Ilunpean bakarrik, nere antena-adarrak hegoetan bildu eta negu guztia lotan igarotzeko asmoz lur-zuloan etzan nintzen...\nHandik hilabete batzuetara berriz esnatu nintzenean, udaberria atarian zen. Gorputz guztian zehar epeltasun goxo bat nabaritzen nuen. Zuloa pozik utzi eta itsasoaren bila abiatu nintzen.\nBaina berehala negarra nuen begietara. Han ez zegoen belarrik, lorerik eta xomorrorik. Nere lehengo belardian etxeak eta etxeak zeuden. Etxe tartetatik orroa eta zarata besterik ez zen entzuten. Eguzkiak goian oso ttikia zirudien; eta itsasoaren ordez, berebilen eta motoen tarratekoa aditzen zen.\nEgun osoa zuloan gordeta igaro nuen. Jendetza haren erdian zeharo ikaraturik nengoen.\nArratsalderako ekaitza lehertu zen. Goialdea tximistek urratu zuten, eta euria goitik behera indartsu zetorren. Orduan gertatu zen isiltasun hartan, Hego Haizearen ahotsa entzun nuen:\n—Arratsalde on, kilkirtxo. Azkenik aurkitu zaitut!\n—Arratsalde on, Hego Haize jauna; aspaldian ez zintudan ikusten. Orain oso bakarrik eta oso triste bizi naiz...\n—Lasaitu, laguntxo, lasaitu... Jaso kemen hori!\nHura entzutean negarrari ekin nion.\n—Etxea urratu ziguten! Nere gurasoak hilak izango dira! Hemen ez dago ez eguzki eta ez lorerik, eta itsasoa ere ezin dut ongi ikusi... Horrela bizitzerik ez du merezi!\n—Ea, ez ezazu negarrik egin! —haizeak kontsolatu egin nahi ninduen—. Egia da bai zure lehengo gauzetatik ez zaizula ia ezer geratzen; baina gauza bat baduzu oraindik zurea, eta beste guziak baino estimagarriagoa...\n—Zer gauza da ba hori? —galdetu nion haizeari.\n—Bizia eta askatasuna, laguntxo... Ez aurpegi hori jarri. Zure askatasuna esan dut; bizitzeko eta kantatzeko askatasuna, adibidez. Edo ez ote zera oroitzen, kilkirra kantatzeko jaioa dela?... Aurrera beti, kilkirtxo. Jaso burua! Aurrera beti!\nHitz hauek esanda, Hego Haizea azkeneko euri tantoekin batera joan egin zen. Ni ere kanpora atera nintzen. Gaua isila zegoen. Gizonak lotan zeuden beren etxetan, beren etxe berdinetan. Haizeak aipatutako askatasun haren pozez, kantari hasi nintzen. Indar berri bat sentitzen nuen barruan. Isildu gabe kantatu nuen, kri-kri-kri! Handik laster, leiho bat ireki zen. Ahots zakar batek haserre biziz oihu egin zuen:\n—Kilkir hori! Isil dadila, loa galerazten digu-ta!\nIzutua, isildu egin nintzen.\nHurrengo goizean, goizik, hiru mutil koxkor nere bizilekura inguratu ziren.\n—Bart gauean kilkirra hemen kantari zegoen —esan zuen batek.\n—Bai; harrapatzen badiagu, atzeko leihoan daukagun kaiolan sartuko diagu.\n—Neskameak letxuga eta ogi-papurrak jarriko zizkiok.\n—Hire neskameak eman beharko ziok! Guk ez diagu neskamerik, zera hi, pepito!\n—Berdin zaiok, motil! Arrebak zaituko dik... Ardoa eman ezkero alaiago kantatzen omen ditek!\nHorrelakoak entzutean, ikaratu eta barrurago sartu nintzen. Nik ez nuen etxearen atzeko leihoko kaiola batean bizi nahi!\n—Non sartu ote duk?... —zioten umeek.\nBurua ezkutatu egin nuen. Nik askatasuna nahi nuen, nahiz eta batzuetan gosea pasa. Ez nituen eguneroko letxuga eta ogi lehorra maite. Nik gogoak ematean kantatu nahi nuen, ez besteri gogoratzen zitzaionean.\nHandik laster haurrak aspertu egin ziren. Haien ahotsak urruntzen nabaritu nituen, eta geroago zeharo isildu egin ziren.\nArratsaldean, haur haien etxetako leihoetan ehun telebisio tresna berdinek zarata berdina ateratzen zuten. Gaueko ordu berean, bai eta ere, ehun tresna haiek batera isiltzen ziren. Ni orduantxe hasten nintzen kantari.\nOrdutik honuntz berriro pozik bizi naiz. Etxe eta pertsonak, berdin eta aspergarriak dira. Baina neri berdin zait. Nik eguzki pixka batekin nahikoa dut, eta gizonei aske bizitzearen alaitasuna kantatzen die\nBadakit gauez nerekin asko haserretzen direla; baina badakit, bai eta, bihotzean pena sentitzen duten guztiei nere kanta atsegingarri izango zaiela ere.\nAgian ni entzutean askeago izateko desio ederra sortuko zaie barruan. Aske, haizea bezala, ipurtargia bezala, xomorroak bezala.\nAskeago, gau eta egun, nekatu gabe... Bere apar gazia hondartzara bultzatzen duen itsaso aldakorra bezala.