Isidro Rodríguez, Ijitoen Idazkaritza Fundazioko zuzendaria | Consumer\nIsidro Rodríguez, Ijitoen Idazkaritza Fundazioko zuzendaria\nIjitoek gabezia gehien dituzten espainiar herritarrak izaten jarraitzen dute\nEgilea: Miren Rodríguez, Iñigo Marauri 2006-ko apirilak 19\nIsidro Rodríguezek, duela urtebete eskas Ijitoen Idazkaritza Fundazioko buruak, hamabi urte baino gehiago daramatza erakunde horrekin lotuta, eta erakunde horretara iritsi zen drogazale ijitoentzako osasun-programa bat martxan jartzeko. Erakunde horrek 700.000 herritar inguru ordezkatzen ditu, "oinazez eta sufrimenduz betetako mendeetan zehar jazarpenez eta muturreko bizi-baldintzez", baina gaur egun, Rodríguezek nabarmendu duenez, bere unerik historikorik onena bizi du. "Sei mende igaro ondoren gaude ia unerik onenean, ijitoak eskubide osoko herritarrak baitira historian lehen aldiz, gizarte-baldintzak asko hobetu dira eta nortasuna berpizteko joera ikusten hasi gara", azaldu du baikortasunez. Hala ere, salatu du "ijitoak direla oraindik ere gabezia gehien dituzten espainiarrak, pobrezian, bazterketan eta gizarte-bazterketan beldur gehiago dutenak".\nIjitoen Idazkaritza Fundazioak forma juridiko hori hartu zuen 2001az geroztik, baina askoz lehenagotik ari zen ijitoekin lanean, zein dira haien jatorria?\n2001. urtea baino lehen Ijitoen Idazkaritza Elkartea zen eta 2001ean Ijitoen Idazkaritza Fundazioa eratu zen. Baina ekimena 1982tik abiatu zen, are lehenagotik ere, 60ko hamarkadaren amaieran baitzituen sustraiak, eta, Caritasen arabera, Espainiako hiri askotan bazeuden ijito-idazkariak, eta haien lana ijitoei laguntzea zen, garai hartan gizarte-egoera ezin txarragoan baitzeuden, eta, beraz, idazkariek presako lanak egiten zituzten oinarrizko beharrekin eta dokumentazioarekin zerikusia zuten arazoekin. Elkarte hau sortzen denean, bere helburua ijitoen komunitatearen gizarte-baldintzak hobetzeko modu profesionalizatuagoan lan egitea da. Batez ere hezkuntza-gaiez arduratzen da, gizarte-eragile nagusiak batez ere botere publikoak eta zerbitzu publikoetako teknikariak sentsibilizatzeko lana egiteaz.\nHorregatik, enplegua sustatzen duten Europako programen parte dira? Europako beste ijito-elkarte batzuekin lotuta daude?\nBai. Aspalditik dabil Fundazioa hanka batekin Europan. Gaur egun, Europako Gizarte Funtsaren programa baten kudeatzaileak gara, beste administrazio publiko batzuek bezala; hain zuzen ere, dagoen programa operatibo baten zati bat, 2000. urtetik 2006. urtera bitarteko iraupena duena. Eraginkortasuna bilatzen duen programa bat da, ijitoak besteen konturako lan-merkatuan modu esanguratsuenean sartzen saiatzen dena. Horretarako, orientazioa, prestakuntza ematen zaie pertsonei eta laguntza ematen zaie lanpostuari eta laneratzeko prozesuari. Adibide ona da nola erabiltzen diren egitura-funtsak baztertutako biztanleriarengana iristeko. Ez da ahaztu behar ijitoen gutxiengoa oso garrantzitsua dela Europan,\n"Ez da ahaztu behar ijito gutxiengoa oso garrantzitsua dela Europan"\nbederatzi eta hamar milioi ijito bitarte egongo dira Errumania eta Bulgaria Europar Batasunean sartzen direnean. Eta duela urte batzuetatik hona, Europako Batzordearen programa komunitarioetan eta hirugarren herrialdeekin lankidetzan aritu dira, batez ere enpleguarekin, hezkuntzarekin eta osasunarekin zerikusia duten gaietan.\nIjitoen komunitateak, Espainiako gutxiengo etniko garrantzitsuena eta zaharrena den aldetik, gizarte-bazterketa eta bazterketa jasan ditu urte askoan. Asko aldatu da errealitate hori?\nEgoera aldatuz doa. Azken bi hamarkadetan, azken 25 urteetan, Espainiako ijitoen gizarte-egoera nabarmen aldatu da gure herrialdea aldatu delako, ongizate-estatuaren babes publikoko sistemetarako sarbidea, hezkuntzarako sarbidea… aldatu direlako. Kontuan hartu behar da ijitoak hezkuntza-sisteman sartu direla 1986an, hau da, duela bi egun, LOE onartu zenean, eta osasun-sistema nazionalean sartu direla. 80ko hamarkadan Espainian eraiki zen etxebizitza publiko handiari esker, ijito familia asko beste ingurune batzuetan bizi ahal izan ziren, gizarteratze prozesua erraztuz. Beraz, ijitoen gizarte-egoera asko hobetu da, baita biztanleriaren kultura-aldaketa ere, baina oraindik gizarteak gehien baztertzen dituen taldeetako bat da.\nGizarte-baldintzei dagokienez, oraindik ere urruntasun nabarmena dago errenta-mailei, bizi-itxaropenari eta abarri dagokienez. Espainiako biztanleria orokorrarekiko nolabaiteko distantzia dago oraindik. Oraindik ere irudi txarra dago ijitoen komunitateari buruz, aurreiritzi oso errotuak daude Espainiako gizartean, eta horrek eragotzi egiten digu gertatu den aurrerapena eta aldaketa hain handia ikustea. Espainiako herritar askok ijito txabolista baten irudia dute, jarduera desegokituak egiten dituena… hori ateratzen baita komunikabideetan, eta ez dugu ikusten familia arrunt eta arruntek izan duten aldaketa eta aurrera egiteko egin duten ahalegina.\nAzken urteotan milioika etorkin iritsi direnez, Espainiako gizartea toleranteagoa da ijitoekin?\nArreta pixka bat genuen eta badugu, orain immigrazioa lehentasun bihurtu baita botere publikoentzat, edozein udalentzat, autonomia-erkidegoentzat eta abarrentzat. Baliabide asko erabiltzen dira etorkinak gizarteratzeko, eta hori oso positiboa iruditzen zaigu. Hasieran uste dugu horrek agian bigarren mailan utz dezakeela ijitoen zaintza, haien egoera okerragoa baita eta gizartean sartzeko oztopo gehiago baititu.\nHala ere, ikusten ari gara, beharbada etorkinenganako mugimendu horren inertzia gisa, orduan administrazio publikoek sentsibilitate handiagoa galtzen ari garela ijitoen egoeraz. Konturatu beharra dago gurea bezalako gizarte aberats batean oraindik ere badirela herri txabolistak.\n"Gurea bezalako gizarte aberats batean oraindik herri txabolistak daude"\nNik uste dut administrazioak egoera horiei begira ari direla.\n700.000 ijito inguru. Etorkinen etorrera baino lehen, ijitoen komunitatea Espainiako biztanleen %2ra hurbiltzen zen, orain portzentajea txikiagoa da, baina, zalantzarik gabe, biztanleria oso garrantzitsua da.\nErakundeak lan egiten duen eremuetako bat enplegua dela esan duzu. Zein beste arlotan oinarritzen da Ijitoen Idazkaritza Fundazioaren jarduera?\nBatez ere osasunean, hezkuntzan eta etxebizitzan, horiek dira egiturazko gaiak, pertsonei aukera ematen dietenak bazterturik egoteko edo gizartean parte hartzeko, gainerako herritarrak bezala. Gai horietatik guztietatik, etxebizitzak funtsezko eginkizuna du, oraindik ere badira txabola-populazioak, gurea bezalako herrialde batean banatuak, non oso aurrerapen positiboa izan baita. Ijitoen komunitateari eragiten dioten bi alderdi oso larri daudela uste dugu: lehenengoa hezkuntzarena da. Egin berri dugun azterlan baten arabera, lehen mailako ikasketak bukatu ez dituzten 16 urtetik gorako ijitoen kopurua %70ekoa da.\n"Lehen mailako ikasketak bukatu ez dituzten 16 urtetik gorako ijitoen kopurua %70ekoa da"\nHorrek komunitate baten etorkizuna hipotekatzen du; horregatik, arazo horrek botere publikoen lehentasunetako bat izan behar du, kasu honetan hezkuntza-agintarien lehentasunetako bat. Hezkuntza bat ez lortzea edo kalitatezko hezkuntza ez eskuratzea, eskola garaiz aurretik uzten bada ere, etorkizuna baldintzatuko du. Ezin duzu kualifikazio jakin bat behar duten lanposturik eskuratu; beraz, soldatak ez dira gizarte-laguntzekin lehiatzen, amesgaiztoa da.\nEta beste alderdia?\nBeste zutabe handia behin baino gehiagotan aipatu duguna da, garrantzi handia duelako, enpleguagatik. Izan ere, enplegua da pertsona behartsuenak lan-merkatuan sartzeko tresna nagusia. Guk inoren konturako lan-merkatuaren alde egiten dugu, eta uste dugu ahaleginak ildo horretatik egin behar direla. Horretarako, lanbide-kualifikazioak eta -prestakuntzak antzekoak izan behar dute, bai eta lan-merkatuan sartzeko laguntza-neurriak ere; izan ere, une honetan, lagundu egin behar zaio, ijitoak baztertzen direnez, zaila baita lanpostu bat lortzea.\nNola sustatzen du Ijitoen Idazkaritza Fundazioak lanpostu hori?\nEuropako, erkidegoko, estatuko eta tokiko administrazioen funts publikoetatik bizi den erakundea gara. Beste GKE batzuek egiten duten bezala, finantzazio pribatura iristeko oztopo bat aurkitzen dugu. Hemen ere ijitoen irudi soziala pisatzen duela pentsatzen dut. Enplegua sustatzeko lan egiten dugu, "Enplegurako sarbidea" izeneko programaren bidez. Programa horrek Europako laguntzen %70 jasotzen ditu, batez ere, eta, gero, Espainiako beste administrazio batzuekin batera finantzatzen da. Funtsean, besteren konturako lan-merkatura sartzeko azken helburuarekin, ijitoentzako metodologia aurreratuak, kultura anitzeko taldeekin egokitutako erakartze-lanak eta lan-orientazioko lanak abian jartzeko aukera ematen duen programa da. Lan horiek funtsezkoak dira, pertsonen ikuspegiak guk edo enpresek ematen ditugun errealitatera eta prestakuntza-ekintzetara egokitzean oinarritzen baitira.\nLan horiek kudeatzen eta koordinatzen, zenbat pertsonak egiten dute lan erakunde horretan?\nFundazioan urtean zehar ia 600 langile izatera iritsi gara, eta gaur egun Espainiako ia herri guztietan gaude.\nZenbat pertsonak jaso dute Fundazioak ematen duen laguntza?\nKalkuluak egitea zaila da, garatzen ditugun programak asko direlako, baina esan dezaket 2005eko abenduaren 31n 28.000 pertsonak jaso dutela onura, eta 20.000 lan-kontratu lortu direla, 9.000 pertsonari dagozkienak.\nHori dela eta, Secretorado Gitano fundazioak "Población Gitana y Empleo" izeneko azterlana aurkeztu zuen martxoaren 31n, Lan eta Gizarte Gaietako Ministerioaren egoitzan. Zein dira lortu zituzten ondorio garrantzitsuenak?\nKontuan hartu behar da ez dagoela ijitoei buruzko datu fidagarririk, eta horrek oso zaila egiten du neurri politiko egokituak abian jartzea, entzute pixka bat ematen baitigu. Horregatik egin dugu azterketa hau, uste baitugu Europan ijitoei buruz egiten den lehena dela, eta metodologikoki zorrotza eta nahiko ona dela. Lagin adierazgarria hartu da, 1.500 inkesta inguru egin dira eta 7.000 pertsonari buruzko informazioa eman da. Horrek fidagarritasun handia ematen dio azterketari. Atera diren ondorio nagusiak honako hauek dira: estereotipoaren aurka, biztanleria ijitoa lan egitera behartuta dago.\n"Estereotipoaren aurka, ijitoak asko lan egitera behartuta daude"\nlan egiten duela eta asko. Ijitoen populazio aktiboaren tasa, oro har, biztanleria aktiboaren tasa baino nabarmen handiagoa da.\nEta datu horiek, komunitate horren egoera prekarioari dagokionez, nola interpretatu behar dira?\nBi irakurketa ditu: ona da biztanleria lanean ari dela, eta oso goiztiarretik, 16 urterekin lan-merkatuan dago eta oso berandu amaitzen da, 65 urterekin, Espainiako biztanleria orokorrak gutxiago lan egiten duenean. Alderdi negatiboa da biztanleria orokorreko gazteak prestatzen ari diren bitartean, ikasten ari diren bitartean… ijito gazteak lanean ari direla eta familia aurrera ateratzen saiatzen ari direla. Beste ondorio bat da soldatapeko ijitoen tasa oso handia dela; 16 urtetik gorako ijitoen %51 soldatapean dago, eta biztanleria orokorrarekin alderatuz gero, oso portzentaje txikia da, baina ijitoen komunitateak duen irudiaren arabera, portzentajea oso adierazgarria da. Hala ere, enpleguaren kalitatea aztertzean hasten dira itzalak. Soldatapeko horietatik% 15 bakarrik dira mugagabeak, behin-behinekotasun tasa% 70ekoa da eta kontratu partzialen tasa ere oso altua da. Gainera, azterlanaren arabera, emakume ijitoa lan-munduan sartzen ari da, eta gizonak baino gehiago prestakuntzan.\nDuela bi aste, Kultura ministroak Ijitoen Kulturaren Institutua aurkeztu zuen ofizialki. Zer adierazten du erakunde horrek ijitoen gizartearentzat?\nOso urrats garrantzitsua da; izan ere, gure herrialdean antolamendu juridikoaz ohartzen bagara, 17 autonomia erkidego daude herrien, herritarren, historiaren, identitatearen, tradizioen eta abarren kultura-ondarea aintzatesteko baliabideak baloratu eta eskaintzen dituztenak, baina komunitate horietan guztietan dagoen ijito-komunitateak ez du bere identitateari buruzko gutxieneko erakunde-aintzatespenik, eta inoiz ez zaio bere kulturari baliorik eman. Bazterkeriarekin lotzen da, eta ez dago instituzio kontserbatu, onartu, positiboki jarri eta ijitoen kultura-gertakariari balioa ematen dion erakunderik…\nEz dago ijitoen kultura babesten, aitortzen, positibatzen eta balioesten duen erakunderik\neta hori herritar guztien ondare komun gisa bizitzea. Gure herrialdeko testuliburuetan ez dugu ijitoak nor diren, haien historia… baina positiboki aurkituko dugu.\nZer zeregin du gizarteak ijitoekin?\nIjitoen komunitateak mendeak igaro ditu minez eta sufrimenduz beteta, miseriak eta gabeziak markatutako jazarpen eta bizi-baldintza oso muturrekoekin. Nik uste dut ia sei mende igaro ondoren gaudela onenean, historian lehen aldiz eskubide osoko herritarrak direlako, gizarte-baldintzak asko hobetu direlako eta nortasuna berpizteko joera ikusten hasi delako… Horregatik uste dut unerik onenean gaudela. Zein da egiteko dagoena? Ijitoak dira, oraindik ere, gabezia gehien dituzten espainiarrak, pobrezian, bazterketan, gizarte-bazterketan beldur gehiago dutenak. Zereginak dira hezkuntza-lanetan nabarmen aurrera egitea, enpleguaren eta kultura-aitorpenaren bidezko inklusioan aurrera egitea, eta irudi txarra eta baztertze eta gizarte-bereizkeria ezabatzea.\nfundación secretariado gitano-eu gitana-eu gitanos-eu población gitana-eu población-eu


Juan Soroeta eta bere Club 44 kultura-elkartea | DONOSTIARRAK Kirol-Kluba\nJuan Soroeta eta bere Club 44 kultura-elkartea\n2018, Abendua 9 - 00:00 | muralde\nGure kide eta laguna den Juan Soroetak Donostiarrak klubarekin bere zaletasunik nagusiena partekatu nahi du, kirol-zaletasunaz gain, musikarena. Oraingo honetan bere Club 44 kultura-elkartea aurkezten digu. Zuek guztiokin partekatu nahi dugun mezu hau pasatzen dizuegu.\n““Ongi dakizun bezala, maratoiez gain, nire harrikada pertsonalen artean musika eta Mendebaldeko Saharako gatazka nabarmentzen dira. Orain 5 urte lagun talde batek irabazi asmorik gabeko kultura-elkarte bat sortu genuen, Club44, 70ko hamarkadako Herri Irratiko irratsaio mitiko baten izena, Gregorio Gálvez-ek zuzentzen zuena, jendearen aurrean Lou Reed bezala ezagutzera eman gintuena. Ziur gara bazkideetariko askok, gutxienez ni bezain erdi-gazteak direnak, gogoratzen direla.\nBazkide bakoitzak hilabetero egiten duen 15 eurotako ekarpen batekin, maiztasun horrekin bertan musikariekin kontzertu akustiko bat antolatzen dugu, bereziki amerikar eta ingelesak, baita beste hainbat jatorrietakoak ere. Jada 50 kontzertu baino gehiago antolatu ditugu. Klub hau interesa duten haientzako irekia dago. Hau “Donostiarrak”eko inork interesa izango balu diot. Altxerrik egin ohi dugu ostiral edo larunbatetan, 20,00etatik 22,30era.\nOrain bi urte gure kontzertuetara etortzen diren musikariei, musikari ezagunei, Mendebaldeko Saharari buruzko kanta bat egin zezaten eskatzea bururatu zitzaidan. Hauetariko askoren jatorria Estatu Batuak, Kanada eta Erresuma Batua denez, hauetariko askok izen hori zuen lurralde bat zegoela ez zuten ezagutzen, nahiz eta hauetariko askok munduko beste lekuetan errefuxiatuen defentsan mota honetako proiektuetan parte hartu duten.\nErantzuna bikaina izan da. Egoera zein nolakoa zen azaltzen zuen dokumental pare bat bidali nien eta hauetariko askok estudioan sartu ziren, euren bandekin, modu honetan gure proiekturako kanta bat musu-truk grabatuz. Emaitza bezala 21 kantaz osaturiko CD bikoitz bat lortu da, country-rock-folk-blues musikekin, musikariek gatazka hedatzeko doan eskaini digutena.\nCD bikoitza modu hobeezinean editaturik dago, eta 15 eurotako prezio urrian saltzen dugu. Barruan espainiar, frantziar, ingeles eta euskal gatazkak azaltzen dituen libreto bat aurki dezakegu, baita kantuen letrak ere.\nInork hau erosteko nahia izango balu, bidal iezadazue nire emailera mezu bat: juanfrancisco.soroeta@ehu.es eta elkar geratuko gara Cda eman ahal izateko.\nEgia da helburu solidario bat duela, gatazka hobekiago ezagutu dadin. Baina kilate ugarietako musika dela ziurta dezaket. Europa guztiko 50 irrati baino gehiagotan ematen ari bait dira eta jada hilabete honetan Rockdelux bezalakoen kritika bikainak jaso ditu.\nApirilean, Donostiako giza eskubideen zinemaldiarekin bat eginez, Antzoki Nagusian edo Victoria Eugenian diskoan parte hartzen duten musikariekin kontzertu bat egingo dugu, antolatzera animatu bait naute.””


Politika everywhere • ZUZEU\nZenbatetan entzungo nizkion amonari “politika ustelkeria hutsa da eta kiratsa dario”, “politikariek eurengan besterik ez dute pentsatzen” edota “politikari zintzo bat bera ere ezagutu gabe hilko naiz” bezalako esaldiak. Txikia nintzenean ez nuen tutik ere ulertzen, baina gaur egun bere ideiekin bat natorrela aitortu behar dut, zentzuren baten, behintzat. Politikariek diote politika herri eta herritarrentzat egiten dutela, baina herria eta herritarrak ziur dira politika hori politikariei zuzendurik dagoela. Kontraesana ote?\nOrain, urriaren 21ean Euskal Autonomi Erkidegoko hauteskundeak direla eta, politikarien irudiak everywhere aurkitzen ditugu. Urkullu jaunaren begitarte serioa Tuenti-k babestutako ekitaldietan, Basagoiti jaunaren irribarre susmagarria Donostiako autobusetan, konfiantza sortzea bilatzen duen Mintegi andrearen begirada egunkarietan, eta sinesgarritasuna galdu duen Lopez jaunaren aurpegia Euskotrenen.\nHoni guztiari gehitzen badizkiogu etxera ailegatzen zaizkigun kolorezko papertxo erakargarriak, kaletik banatzen dituzten interes handiko liburuxkak, herritarrontzat gogoraerrazak diren abestiekin auzotik bueltaka dabiltzan autoak, telebistan egiten diren eztabaida esanguratsuak, Africa Baetak aurkeztutako “Euskadi pregunta” telesaio arrakastatsua, amaigabeak diruditen mitin guztiak eta barregura sortzen duten sloganak, saturazioa datorkigu burura.\nEta saturaturik gaude, ohikoa dirudien arren, herritarrak ez baitira ohitzen urtero ikustera “eman iezadazu boza” kopetan idatzita daramaten horien antsietate-aurpegiak. Egun hauetan gizartean Trending Topic bilakatzen dira hauteskunde, ezker/eskuin, demokrazia, independentzia, autodeterminazio, erreferendum, errepublika, abstentzio eta eskubide bezalako hitzak; hori bai, gutxitan erabiliak zentzu positiboarekin. Harri bat altxatzean ere politikariren baten hortz zuriak agertzen dira.\nBaliteke arazoa izatea gehien agertzen diren alderdi edo politikari horiek benetan ez izatea herriarentzako “hoberenak” edo “egokienak”, eta ez eta ere herriak behar duena, baizik eta gastatzeko diru gehien dutenak, eta beraz, baita ospe gehien lor dezaketenak ere. Horrela, gutxiengoan dauden alderdiek berdin jarraitzen dute, betikoei eserlekuak kentzeko aukerarik gabe. Ondorioz, gobernuak sinesgarritasuna galtzen doaz, herritarren etsipena eta hauteskundeetan abstentzio handia dakarrena. Baliteke herritarrek horrexegatik jartzea zalantzan demokraziaren oinarria bera ere.\nHobe lukete alderdiek gutxiago inbertitzea publizitatean eta gehiago gizartearen benetako ongizatean. Azken finean, kartel guztiek amaituko baitute bibote faltsu batekin, izen guztiek “faxista”, “pailazo” edo “lapur” hitzekin nahasturik (Adibidez, Fatxi Lopez eta Fatxagoiti, umore onez zegoen norbaitek asmatua) eta alderdiek ustelkeriarekin erlazionaturik. Hortaz, politikari oro barregarri geratzen da beti. Garrantzitsuena zera da, horrekin guztiarekin nola amaituko dute, orduan, herritarrek? Tira, gure gizartean dena politika-arlora bideratzeko joera handia dagoen arren, galdera horri erantzutea errazegia da: nazkaturik, motel, nazkaturik.\n Everywhere hitzak “toki orotan” esan nahi du ingelesez.\n Trending Topic (TT) kontzeptuak “modan dagoen gaia” esan nahi du ingelesez eta Twitter sare sozialean erabiltzen da momentuko gai nagusien zerrenda egiteko.\nhauteskundeak, politika, publizitatea, saturazioa, ustelkeria


Borroka-arte - Wikipedia, entziklopedia askea.\n2.1Egipto, Grezia, Afrika eta Erroma\n2.2Txina, Korea eta Japon\n2.2.1Arte martzialak Txinan\n2.3Beste herrialde batzuk\n5Onurak eta kalteak\n8Ikuspuntua 21. mendean\n(«Arte martzial» orritik birbideratua)\nMiyamoto Musashi, borroka arteei buruzko Bost eraztunen liburua izeneko liburua idatzi zuena.\nBorroka-arteak edo borroka arteak —arte martzialak ere deituak— borrokako praktika eta tradizio kodetuen sistema zabalak dira, hainbat arrazoiz praktikatzen direnak: autodefentsa, lehia, osasun fisikoa edo garapen fisiko eta espirituala.\nArte martzial terminoa Ekialdeko Asian sortutako hainbat borroka arteri lotuta ageri da askotan, baina jatorriz Europan erabili izan zen XVI. mendetik aurrera, bertan garatutako borroka sistemak izendatzeko. Terminoa latinetik dator (euskaraz "Marteren artea") eta erromatarren gerra jainkoa zen Marteren omenezkoa da.\nBorroka arte batzuk tradizionaltzat hartzen dira eta etnia, kultura edo erlijio bati lotuta daude; beste batzuk elkarte edo pertsonaren batek sortutako sistema modernoak dira.\nArte martzialen hainbat estilo eta eskola daude, suzko armak eta bestelako armamentu modernoak erabiltzea baztertzen dutenak. Gaur egun arte martzialak kirola, osasuna, babes pertsonala, garapen pertsonala, diziplina mentala, izaera lantzea eta autokonfiantza bezalako arrazoiengatik praktikatzen dira. Gainera, esanahi zorrotza "arte militarrena" denez gero, gorputzez gorputz borroka mota guztiei eta arte militar historikoei aplikatzen zaie. Borrokarekin eta armekin duen lotura hori dela-eta, kirol-modalitatetzat hartzen diren sistemei buruzko ezagutzak biltzen ditu (adibidez, boxeoa, esgrima, arkuteria eta borroka askea), baina horien jatorri historikoa arlo militarrean egon zen.\nArte Martzial baten lehen helburu nagusia entrenamendu diziplinatu baten bidez nortasunaren garapen integrala lortzea izan behar da, non oinarri moralak, arte horien oinarrizko zutabeak, sendotuko diren eta hezkuntza-metodo gisa duen balioa ematen dioten. Gazteen artean garapen harmonikoa lortzea, ahalegin psikofisikoa erregulatzea eta adinaren benetako aukerekin bat datorren eskakizuna da, eta helduenetan, berriz, artean mantentze fisikoa, bizi-kalitate hobea emango diena. Izan ere, diziplinaren oinarri teknikoen barruan, autodefentsarako ahalik eta gaitasun onena eta kirol-arloa garatzea da, betiere aurreko hiru helburuen osagarri gisa izanda.\nArte martzialen irakasketari dagokionez hezkuntza-orientazioarekin batera, borroka-arteetara egokitutako askotariko jolasak egitea dute helburu, hau da, tradizionalen jatorriari eta bilakaera historikoari, esanahiari, espazioaren kokapenari eta denborari hurbiltzea. Jokoa eta ariketa fisiko ez-lehiakorra sustatzea. Hari beretik, haurrek eskubidea dute txapeldun izateko eta ez izateko. Ikasleen arteko harremana erraztea eta ikasle guztiak taldean integratzea, mugimen-ezaugarriak edozein direla ere, eta baztertze-egoerak eta egoera konplexuak ezabatzea garrantzitsua da. Ondorioz, kirol-ohituren finkapena bultzatzea, lankidetzan, elkartasunean eta tolerantzian heziz, bai eta aurkariarekiko errespetua ere, jokabide oldarkorrak saihestuz. Gizarteko, higieneko, nutrizioko eta ariketa fisikoko ohiturak indartzea. Ikasleengan gertuko ingurune fisiko eta naturalarekiko errespetuzko jarrera sortzen laguntzea. Denek parte hartuz eta irabaziz, gainditzeko espiritua sustatzea.\nMartzialtasun hitzak Marte zen erromatar kulturaren Jainko Gerlariari zor dio jatorria. Horregatik, gaur egun, martzialtasunak diziplina militarrari, armadari edo gerrari buruzko guztia esan nahi du. Bestalde, artea hitzak gizakiak emozio edo sentimendu bat modu ederrean adierazteko duen aukerari egiten dio erreferentzia. Horrela, esaten da «arte martzialak» gizakiak sortutako sistemen izen generikoa dela, diziplina militarreko eta defentsa pertsonaleko teknikarik onenak adierazteko eta irakasteko helburuarekin.\nIzan ere, borroka-arteak eta agresibitatea indarkeria fisikoarekin bereizten dituena teknikak sistema koherente batean antolatzea eta metodo eraginkorrak kodetzea da. Hala, ekialdeko herrialde nagusiek beren defentsa pertsonaleko sistema garatu zuten, beren kultura- eta erlijio-tradizioen eta ezaugarri fisiko eta etnikoen arabera. Japonia Karate taldearekin, Txina Kung-fu taldearekin eta Korea Taekwondo taldearekin.\nArte martzialen jatorria oso urrutikoa da, Kristoren jaiotza baino 2.000 urte lehenago ere praktikatzen zirela uste da; historialarien arabera, monje budisten irakaspenei esker zabaldu ziren Ekialde osoan, bidelapurren eta animalia basatien bidaietan babesteko defentsa pertsonaleko sistema bat asmatu baitzuten.\nBodhidarma edo Daruma Taishi monje budistari egozten zaio, bereziki, ekialdeko arte martzialen lehen sistematizazioa; monje hindu horrek, bidaia bat egin zuen Txinako Honan probintziara, non Shaolinen tenpluan Zen Budismoairakasten zuen, diziplina fisiko, mental eta borrokako ariketez gain; borroka sistema horri, berriz, wudista deitu zioten.\nEgipto, Grezia, Afrika eta Erroma[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nEz dago arte martzialak noiz sortu ziren zehatz-mehatz kokatzen laguntzen duen dokumenturik, horrek garapen-prozesu luzea baitakar. Hala ere, esan daiteke borroka dela zibilizazio ezberdinetan ezagutzen den borroka-metodorik zaharrena.\nBeni Hassanen hilobietan, Egipton, 2000. urtean datatutako pinturak daude. C. Horietan, borrokalariak agertzen dira, eta hainbat mugimendu egiten dituzte, hala nola jaurtiketak eta sumisioak. Afrikako Nubiako borrokalariak estimu handitan zituzten beren trebetasunagatik. Amarnako Egiptoko hilobietan, K.a. 1350. urtekoak. K. a. Egiptoko borrokalariak makila laburrekin borrokatzen, besaurreetan babesak egiten eta borrokaz gain, borrokatzen erakusten dituzten pinturak agertzen dira. Mesopotamiako artearen horma-irudietan, pertsonen irudiak agertzen dira, baita hura praktikatzen dutenak ere.\nAfrikako hegoaldeko gudari zuluek garrotea, lantza eta ezkutua bezalako armekin borrokatzeko taktikak eta teknikak garatu zituzten. Shaka gerlariak (XVIII. eta XIX. mendeak) masako gerra-teknikak irauli zituen, assagaia gehituz (sastakatzeko lantza bat, helduleku laburrago batekin), baita bere armada entrenatzeko modua eta Afrikako beste tribu batzuen aurka eta ondoren ingelesen aurka erabilitako taktikak ere.\nGrezian, Olinpiako jokoetan parte hartzeaz gain, hiritarren egoera fisikoa mantentzeko eta gerrarako prestatzeko ere balio zuten hiru borroka-sistema mota praktikatzen ziren: boxeoa, borroka eta pankrationa, guztiak borroka-metodoak. Greziako adierazpen artistikoetan borroka-teknika desberdinak ikusten dira, teknika «zikinak» erabiltzea barne, hala nola begiei egindako erasoak eta haginkadak. Aldi berean, armak erabiltzeko teknikak garatu behar izan zituzten. Espartan, berriz, gerra-praktika nabarmendu zen txikitatik. Bere aplikazioaren adibide gisa, falangearen erabilera dago, borroka formazio bat, greziar armadari bere inperioaren hedapenerako balio izan ziona. Alexandro Handia enperadorearen aldetik , borroka grekoko teknikak teknika indiarretan xurgatu ziren, eta teknika horiek, aldi berean, Txinan sartu zituen Bodhidharma monjeak. Hala ere, hipotesi horiek orain arte ez dute inolako euskarri historiko seriorik.\nAntzinako Erroman borroka zegoen, armekin ere egiten zena, besteak beste, Erromako Koliseoko gladiadoreen borroketan. Erromatar armadak taldekako borroka azpimarratzen zuen, gladiadoreak banakako borrokan trebatzen ziren bitartean. Gudari hauek esklaboak ziren, arma kopuru handi baten erabileran eta esku hutsezko borrokan eraginkorrak izan behar zutenak. Bi gladiadore mota ospetsu dira trazioa eta retiariusa. Lehenengoari sika bat (traza-ezpata), kasketa bat eta ezkutu laukizuzen txiki bat (parma) ematen zitzaizkion, eta entrenamendu-eskuliburuak argitaratu ziren. Retiariusari hiruhortzeko edo arpoi bat, sare bat eta daga bat eman zizkioten. Aldi berean, gladiadoreak boxeoan (kaestusa erabiltzen zuten) eta borrokan adituak izan ziren.\nTxina, Korea eta Japon[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nArte martzialak Txinan[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nTxinako arte martzialei buruzko erreferentziek K.a. 2100. urtean kokatzen dute beren jatorria. Arte martzialen biziraupenaren arrazoia borroka fisikoetan defentsa eta eraso metodoak garatzea izan da, gorputzaren, ukabilen, eskuen, ukondoen, belaunen eta abarren erabilera nagusituz, gatazka belikoetan duen adierazpen gorenarekin. Txinan, esaterako, metodo eta filosofia erlijiosoekin elkartzea Ming dinastiaren amaieran gertatu zen, suzko armak agertu zirelako, eta, horren ondorioz, arma zuriak erabiltzeko teknikak, bai eta armekin borrokatzeko teknikak ere, gerraren antzerkian garrantzia galtzen hasi ziren.\nMing dinastiaren amaieran eta Qing dinastian, Txinako arte martzialak osasuna hobetzeko metodo gisa ikusten hasi ziren, eta kalisteniar praktika taoistekin (daoyin) konbinatzen hasi ziren, argiztapena lortzeko modu gisa ikusteaz gain.\nShoubo ("borroka teknikak"), wuji ("gerra teknikak") eta ji ji ("borroka trebetasuna") hitzak agertzen dira jada, shaolin monasterioa eraiki eta Bodhidharmak Txinara egindako ustezko bisitaren aurretik. Gerran monje budisten parte-hartzearen lehen aipamena Wang Shichongen iloba harrapatzen lagundu zuten hamahiru monjeek egin zuten. Ondoren, Li Shimin, Tang dinastiako lehen enperadorea, monasterioa saritu zuen. Hala eta guztiz ere, ez dago monje horiek egindako estilo berezirik aipatzen duen erreferentziarik.\nMonje budistak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nMonje budistek gerra-jardueretan parte hartzeak pentsarazten du ez zirela monjeak hitzaren zentzu hertsian. Irakaskuntza budisten arabera, beste gizaki bat hiltzea da irainik serioena eta karmarik txarrena duena. Zingirako bidelapurrak edo Ur-bazterra eleberriak Lu Zhishen ("Lu, Sagaz") izeneko pertsonaia aipatzen du, edo Monje Eroa, gizon bat hil izanagatik Wutai mendiko monasterioan ezkutatzera behartuta egon zen armadako ofiziala. Hala ere, ardoa edaten zuen, haragia jaten zuen eta borrokatzea gustatzen zitzaion "monje" hori beste monasterio batera bidali zuten, bere portaera txarragatik. Budismoa Indian sortu zen K. a. VI. eta IV. mendeen artean. Izan ere, Asiako ekialdearen zati handi batera hedatu zen, eta Erdi Aroan bere praktika jatorrizko herrialdean bertan behera utzi zuen. Horrelako «monjeak» agertzen dira beste literatur lan batzuetan, Ji Dian-en kasuan bezala («El Loco Ji»). Era berean, XVII. mendean, shaolin monasterioaren inguruan bizi ziren "monje" asko aipatzen dira, budisten arau eta doktrinak urratuz. Horrek azal lezake zergatik "monje" batzuek ez zuten inolako eragozpenik bizitza bat hartzeko edo monje budista baten aurka jokatzeko. Japoniako piraten aurkako kanpainetan edo "Wako" Ming dinastian, shaolin monasterioan sortutako borroka sistema baten lehen aipamena egiten da. Makila-teknikak Qi Jiguang jeneralak aztertu zituen, eta Yu Dayou jeneralak (Qi jeneralaren armakidea), berriz, kritikatu egin zituen, monje talde txiki bat erreklutatu eta makilarekin borrokatzeko teknika propioak erakutsi baitzizkien, bere kideei erakusteko.\nMing dinastian, Qi jeneralak, Ji xiao xin shu (Diziplina eraginkorraren liburua) liburuan, esku biluziz borrokatzeko teknikak armekin borrokatzeko tekniketarako prestaketa direla aipatzen du. Liburu honetan, Qi-k bi eskuei makilarekin eta ezpatarekin egindako borrokari buruzko atalak eskaintzen ditu, pirata japoniarrek erabilitako armetatik kopiatu zituztenak, eraginkortasun hilgarriz erabili zituztenak. Beste atal batzuen artean, lantza, hiruhortza, sablea eta armarria, su-armak, besteak beste, daude. Qik esku biluziko tekniken idatzizko lehen errutina sortu zuen. Bere garaian ezagutzen ziren beste dozena bat sistemen teknikak konbinatu zituen. Mandarin ahatea ere asmatu zuen, buruzagi bat, sableez eta ezkutuz armatutako bi soldadu, banbuzko lantza puntadun bi (langxian), lau lantza luzeekin, bi esku biko hiruhortzekin edo sableekin, eta sukaldari bat. Unitateko buruzagia hiltzen bazen, unitate osoko soldaduak exekutatzen zituzten.\nBorroka-arteak Japonian[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nJaponiako arte martzialen bilakaeraren historia urria da; erregistro zaharrenak Txinako iturrietatik datoz.\nWeizhiren erregealdiaren historian, 297. urtean. K. a. 18- 19- Japoniako uharteetan bakean bizi diren ehunka herri aipatzen dira. Hanen Historian (Hou Hanshu), aldiz, ezegonkortasun eta gerra handiko garai bati buruz irakurtzen da.\nKoreako borroka-arteak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nKoreako penintsulan, borroka praktikaren ebidentziarik zaharrena Txinako ipar-ekialdeko mugatik gertu dauden hilobietan agertzen da, Koguryo erresuman. Korea kolonizatua izan zen eta txinatarren kontrolpean geratu zen K. a. 108 bitartean. K. a. eta abenduaren 313an . Fresko batzuetan borroka-eszenak antzematen dira (jueli, txineraz; kajko, koreeraz).\nSunjo erregeak (1567-1608) Qi Jiguang jeneral txinatarrak idatzitako liburua aztertzeko agindu zien bere ofizialei, eta antzeko liburu bat prestatzeko, Ming dinastiako soldaduen metodoak kopiatuz. Jungjo erregeak (1776-1800) armadak erabilitako eskuliburua zabaltzea agindu zuen, japoniarren borroka-teknikak barne hartzeko. Liburu honen izenburua Muye Dobo Tongji da (Arte martzialen eskuliburu ilustratua). Liburu honen sarreran, Jungjo erregeak idatzi zuen Kwanhaekun erregearen erregealditik (1608tik 1623ra) borroka-sistema ofizial bakarra arku-tiroaren praktika zela.\nKoreako borroka-sistemek, hala nola tang soo do (Tang dinastiaren eskutik), hwa rang do, taekkyon, neikung, kumdo, kuk sool won, besteak beste, erabat korearrak direla diote, eta ehunka urte daramatzatela. Hala ere, Muye Dobo Tongjik kontraesanean jartzen ditu, gaur egungo arte martzial korearren sorrera txinatarren edo japoniarren eraginpean dagoela kontuan hartuta.\nInperioen eraketan ere lagundu zuten, beste borroka sistema batzuen adibide bat nazio mongoliarraren bökh borroka metodoa da.\nArmada mongoliarrek borroka, zaldi-jolasak eta arku-tiroaren eskumenak erabili zituzten tropak sasoi fisiko onean mantentzeko. Gaur egun, naadama izenez ezagutzen den udako festibalean praktikatzen dira oraindik trebetasun horiek.\n1295ean, Alemanian, ezagutzen den eskulibururik zaharrena argitaratu zen. Bertan, ezpata eta ezkutu bidezko borrokarako teknikak jasotzen dira, Europan argitaratutako mota horretako lan askoren artean. Erdi Aroan Europan borroka-eskuliburuak argitaratu ziren, hala nola Flos duellatorum (batailaren lorea), 1410ean, non armak dituzten eta ez dituzten teknikak deskribatzen diren. Bikingoen sagetan, bestalde, borrokarako taktikak eztabaidatzen dira, estrategiaz gain. Thailandian eta Kanputxean sortu ziren gaur egun Thailandiako muay thai edo boxeo eta Bokator izenekoak. Hala ere, ez dago borroka-metodo honen jatorria adierazten duen iturri fidagarririk. Thailandiako jatorria partekatzen duen beste borroka mota bat krabi krabong da, besteak beste, makila, armarria edo sable bikoitzak erabiltzera bideratuta dagoena.\nIndian bi tradizio martzial dira garrantzitsuenak. Tamila (dravidiana) eta Dhanur-veda sanskritoa (arkuaren gaineko egia). Lehenengoan, K.a. 400 urteen artean idatzitako poemak daude. K. a. eta 600. K. a. herrialdearen hegoaldeko gatazka belikoak aipatzen dira. Gudariak lantza (vel), ezpata (val) eta ezkutua (kedaham) erabiltzen trebatzen ziren. Bestalde, tradizio sanskritoan, arkuaren eta geziaren erabilera jotzen zen garrantzitsuentzat, Majabharata eta Ramaianaren idazki indiarretan irakur daitekeen bezala.\nErrusian, klima eta lur baldintza txarretan etsai ezberdinei aurre egin beharrak, kosakoek borroka teknika moldakor eta instintiboak garatzea ekarri zuen. Horrela hasi zen, XX. mendearen lehen erdian, borroka ezagueren pilaketa bat, samboa metodoa sorrarazi zuena.\nEra berean, orain dela gutxi zabaldu diren beste borroka-sistema batzuk ere badaude, hala nola Kali/Arnis/Eskrima (Filipinetan) eta Silat (Indonesian). Sistema horiek oraindik ez dira zabaldu, ez dira sakonki egituratu edo sustatu mendebaldeko borroka-kirol gisa, estilo ugari dituztelako, eta haien ikuspegi nagusia defentsa pertsonala eta borroka armatuan erabiltzea delako.\nKlasifikazioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nArte martzialen sailkapen orokorretako bat armarik gabeko sistemen eta armadun sistemen arteko banaketa da. Arte martzial gehienak arma mota batean edo esku hutsezko teknika mota batean espezializatuta daude (armarik gabe). Hala ere, batzuk sistema osoak dira armekin eta armarik gabe. Horien adibide dira Txinako arte martzial klasiko gehienak, hala nola shaolin motako kung-fu edo estilo taoistak; Japoniako arte martzial batzuk, ninjutsua adibidez, eta baita arte modernoak ere, Hapkido kasu. Armak dituzten sistemek honako hauek hartzen dituzte arma nagusitzat: Arkua, Lantza eta Ezpata.\nLuzera, lodiera eta material desberdinetako makila. Era berean, bigarren mailako arma ugari daude, hala nola kateak, mazoak, aizkorak eta aiztoakArmarik gabeko sistemetan garatutako teknikak hauek izan daitezke: ukabilkadak, esku irekiko kolpeak, ostikoak edo borroka-teknikak, hala nola heldulekuak, luxazioak, itotzeak, proiekzioak eta ibilgetzeak, eta kontuan har dezakete aurkariak armadura duen ala ez.\nEntrenamendu-prozedura komun bat serie batean kateatutako eta kodetutako teknika-multzo bat praktikatzea da. Egitura edo, ezagunago, forma bezala ezagutzen da (kata, poomse, chuan tao, kuen, tao lu, hyung edo tul). Formak praktikatzea teknikak ikasteko eta entrenatzeko metodo bat da, aplikazio espezifiko batekin.\nBeste entrenamendu-sistema bat ikaskide batekin edo binakako ariketekin (sparring, randori, kumite, tui shou, rou shou, chi sao, san shou) simulatutako borroka-sistema da, non borroka-teknikak entrenatzen diren ikaskide batekin ikasteko helburuarekin, borroka edo lehiaketa ez bezala, non helburua garaipena den.\nOnurak eta kalteak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nBorroka-arteek hobeto borrokatzeko eta defendatzen jakiteko baino balio ez dutela uste dutenak oso oker daude. Beste edozein kirolek bezala, onura handiak ekartzen dituzte maila psikikoan zein fisikoan. Arte martzialak ariketa egiteko gero eta modu ezagunagoa dira adin eta sexu guztietako pertsonen artean. Egia da horiek praktikatzeko arintasuna, erresistentzia eta batzuetan indarra eskatzen direla, baina borroka-arteen irakaskuntza askok adimen-egonkortasuna, kontzentrazioa eta kontrola bilatzen dute meditazioaren bidez. Alde horretatik, hona hemen diziplina horien onurak ikuspegi psikikotik:\nEstresa ezabatzen laguntzen du\nEstresa osasun-arazo nagusietako bat bihurtu da herrialde askotan. Urduritasuna, suminkortasuna edo nekea ez dira sortzen dituen arazo bakarrak. Estres-egoera luze batek bihotz-erasoak, antsietatea eta buruko min kronikoak izatera eraman dezake, besteak beste. Arte martzialek maila fisiko ona eta kontzentrazio bikaina eskatzen dute, eta horrek estresa murrizten eta tentsioa alde batera uzten laguntzen du. Bestalde, borroka-arte ugarik arnasketa-ariketak, meditazio-teknikak eta, oro har, diziplina eta beste emozio batzuen kontrola sustatzen dituzte.\nEndorfinak eta dopamina isurtzea\nJarduera fisikoa lagungarria da hobeto aurkitzen laguntzen diguten substantzia kimikoen ekoizpena handitzeko. Hona hemen adibide bat: endorfinak, garunak sintetizatutako elementu naturalak, mina arintzen dutenak eta, batez ere, ongizate-sentsazioa ematen dutenak. Horrek lasai egoten eta eguneroko errutinatik deskonektatzen lagun dezake.\nDopamina ekoizten ere laguntzen du, gogo-aldartea hobetzen laguntzen baitu. Bere eginkizunen artean daude muskulu-mugimendu jakin batzuen koordinazioa, memoriaren erregulazioa, ikaskuntzari lotutako prozesu kognitiboak eta, are gehiago, ikusi da zeregin garrantzitsua duela erabakiak hartzeko garaian.\nAmorrua ezabatzen du\nArte martzialek haserreari irtenbide bat ematen diote. Kirol horiek eginez gero, dena kanpora ateratzeko aukera dago borroka batean. Borroka horrek abantaila bat du: arauak betez eta irakasleek gainbegiratuta egiten da, eta horrek kalte fisikorik ez eragitea eragiten du.\nAutoestimua eta konfiantza hobetzen ditu\nHainbat ikerketen arabera, arte martzialetan trebatzen diren pertsonek gehiago garatzen dute beren barne-boterea, eta ez diete hainbeste eragiten beren emozioen eta kanpoko zirkunstantzien eraginei. Edozein ariketa modu bezala, praktikatzen dutenek sentitzen dute helburu batzuk betetzen dituztela eta arrakasta dutela ahalegintzen direnean. Borroka-arteek, bereziki, konfiantza sustatzen dute, oso erraza baita bakoitzak bere forma fisikoaren eta gaitasunaren hobekuntza eta garapena ikustea. Gainera, emaitza fisikoak ere norberaren ahaleginen eta lorpenen froga dira.\nErlaxatzen eta kontzentratzen laguntzen dute\nArte martzialek erlaxatzeko aukera ematen dute, meditazioaren eta arnasketa-tekniken bidez. Mugak gainditzeko kontrol mentala izateko trebetasuna ere ikas daiteke.\nHorren harira, kirol horiek egitearen beste abantailetako bat zera da, gauza zehatz batean zentratzea eta kontzentratzea ahalbidetzen dutela. Borroka batean oso kontzentratuta egon behar da, kontrakoak jo ez zaitzan. Era berean, arte martzialetako klaseek hobeto kontzentratzeko pentsatutako lasaitasun-uneak dituzte. Ohikoak dira arnasketa-ariketak eta meditazio-uneak. Bi jarduerek gorputza eta burua hobeto sinkronizatzen laguntzen dute.\ntxura fisikoan (azken finean, kirolak dira eta, beraz, sasoi hobean egoteko aukera ematen digute) arte martzialek abantaila asko dituzte. Diziplina guztiak ez dira berdinak, eta egiten denaren arabera, gorputzaren zati bat edo bestea gehiago landuko da. Hala ere, guztiek dituzte onura komun batzuk.\nMunduko heriotza-kausa nagusietako bat bihotzeko gaixotasunak dira, dieta osasungarria eta ariketa asko barne hartzen dituen bizimoduarekin saihestu daitezkeenak. Borroka-arteen klase batean dagoen ariketa-erritmoa bihotza osasuntsu mantentzeko egokiena da.\nMuskuluen tonua eta indarra\nArte martzialak ikastean, gorputzaren muskulu-masa asko hobetzen da. Zenbat eta muskulu-masa handiagoa izan, orduan eta handiagoa da eskari metabolikoa, eta, ondorioz, kaloria gehiago erretzen dira egunetik egunera. Horrela, obesitatea prebenitzen laguntzen da, eta, aldi berean, pisua galtzea sustatzen da. Muskulu-masaren maila altuek ere bizkortasuna areagotuko dute, adinagatik erortzea saihestuz pertsona zaharrenen kasuan.\nTeknika perfektuak gauzatzeko beste funtsezko trebetasun bat oreka ona da. Oreka egokiarekin batera, koordinazio ona ere behar da. Oreka eta koordinazioa ez dira gauza naturala, trebetasun horiek praktikatu eta garatu behar dira. Arte martzialek oso modu bizian garatzen dituzte bi gaitasun horiek. Oreka eta koordinazioa hobetzeak karateka edo judoka hobea izateko ez ezik, beste jarduera batzuetarako ere balio dezake.\nOspetsuenak (Mistak)[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nArte martzial mistoak (ingelesez MMA, Mixed martial arts) borroka-arte desberdinetatik eta borroka-kiroletatik datozen tekniken konbinazioa dira. Oro har, borroka-kirolean lehiatzeko erabiltzen da, baina baita defentsa pertsonalerako ere.\nKick boxing: Kyokushinkai Osamu Noguchi karateko maisu japoniarrak sortutako borroka-kirola, kick boxing-a ukabilak eta oinak erabiltzen dituen borroka-kirola da. Boxeoaren eta karatearen tekniken nahasketa bat da, muay thai-aren izterretako ostiko baxuak barne. Azken horren aldean, ezin du ukondoekin jo, belaunekin kolpe batzuk ditu, ez du ebakirik edo eskobadarik oinetan eta guardia-posizioak aldatzen ditu.\nBrasilgo jiu-jitsu: Japoniako judoaren lurrean borroka edo newazaren aldaera bat da, Brasilgo Gracie familiak moldatua. Giltzaduretarako giltzen teknikak ditu ezaugarri nagusi. Bere armategiaren artean, errenditzeko, luxatzeko eta itotzeko teknikak daude, baita ibilgetzeak ere. MMAko borrokalari profesional gehienek Brasilgo jiu-jitsu jakintzaren bat dute, lurreko arte martzialik eraginkorrena dela uste baita.\nMuay thai: artista martzial mistoek praktikatzen dute, kolpatze eta ostikatze lanerako aproposa delako; izan ere, erasoan espezializatzen da ukondoekin, belaunekin eta oinekin kolpatuz; enborrarekin, buruarekin eta aurkariaren izterrekin. Bere ostikatze-sistema beste borroka-arte batzuena baino hobesten da, kontaktu osoan oinarrituta baitago, eta bere teknikak aurkaria hankarekin "zeharkatzea" aurreikusten du, gorputzeko pisu guztia bertan deskargatuz, beste borroka-kirol batzuen teknikaren aurka, hala nola taekwondoa edo "Koreako karatea"; bertan, zangoak jotzen du; hau da, eraso egiten duen gorputz-adarra (oina) abiapuntura itzuli behar da kolpatu ondoren.\nBorroka askea edo greko-erromatarren borroka: buruz buruko borrokarako, eraiste eta jaurtiketa ugari aurreikusten ditu. Kirol honetan, bi aurkarik, arau batzuei jarraituz, buruz buru borrokatzen dute, aurkaria lurrera bota eta immobilizatzeko asmoz, segundo batzuez bizkarra lurrean ukitzeko moduan. Garaipena kontrarioaren utzikeriaz edo epaileen erabakiz ere lor daiteke. Borrokaldiak 6 × 6 m-ko tapiz batean jokatzen dira (8 × 8 m-koa olinpiadetan eta mundukoetan) eta 10, 12 edo 20 minutu irauten dute, bi zati berdinetan banatuta. "Borroka kirol olinpiko zaharrenetako bat da".\nSan Da: kung fu edo wushu arte martzial tradizionalaren teknika eraginkorrenetan oinarritutako estiloa da. Txinan ofizial militarrek garatu zuten, eta borrokarako edo defentsa pertsonalerako sistema hau borroka errealistarako trebetasunean oinarritzen da. Chino-mongola edo shuai jiao borrokaren proiekzioak, iparraldeko boxeo txinatarraren ostikoak edo changquanak, hegoaldeko boxeo txinatarraren edo nanquanen esku-kolpeak eta hainbat estilo klasikotan dagoen chin naren luxazioak erabiltzen ditu, eta, horrela, ohiko kung fu edo wushu estiloen onena berreskuratzen du, borroka-diziplina moderno oso eraginkorra sortzeko. Praktikatzaile ospetsu batzuk Cung Le (MMA Strikefmudeko antolakuntzako txapelduna) eta Liu Hailong dira, "Sandako Errege" titulua eta "Conquistador del muay thai" titulua lortu zituena.\nJujutsu tradizionala: Japoniako edo samuraiko gerlari feudalen gorputzezko borroka-sistema, estiloetan edo "Ryu" en banatua. Judoaren eta aikidoaren gerra-artearen aita da. Zutik zein lurrean borrokatzen da, eta luxazio artikularrak, jaurtiketak, itotzeak eta sumisioak askotarikoak direlako nabarmentzen da, bai eta arma tradizional batzuk erabiltzeagatik ere.\nUra-nage judo giltz famatua\nJudoa: Japoniako jujutsu tradizionaletik sortutako kirol olinpikoa. Batez ere, itotzeetan, luxazioetan (batez ere ukondoan, kirol-araudiaren arabera), ibilgetzeetan eta, bereziki, jaurtiketetan oinarritutako sistema da, eta emaitza oso erabilgarria eta ondo kulunkatua da zutik eta lurrean borrokatzearen artean. Borroka-sistema eraginkorrenetakotzat jotzen da.\nBoxeoa: Mendebaldeko boxeoa artista martzial mistoek praktikatzen dute ukabilak lantzeko eta distantzia ertaina erabiltzeko aproposa delako,Gizateriaren Kultural Inmateriala, Unescoren eskutik, 2014ko azaroaren 26an.\nArte martzialeko txapelketa guztietan arau berdinak dituzte, pișu kategorietan banatzen dira eta arauak\nEuliaren pisua: 48,7 kg arte\nOilarraren pisua: 48,7 kg eta 61,2 kg artean\nLumaren pisua: 61,2 kg eta 65,7 kg artean\nPisu arina: 65,7 kg eta 70,3 kg artean\nWelter pisua: 70,3 kg eta 77,1 kg artean\nBatez besteko pisua: 77,1 kg eta 83,9 kg artean\nPisu erdiosoa: 83,9 kg eta 92,9 kg artean\nPisu astuna: 92,9 kg eta 120,2 kg artean).\nPisu superastuna: gehienezko pisu-mugarik gabe.\nHonako egintza hauek lehia batean edo arte martzial mistoen erakustaldi batean egindako hutsegiteak dira, eta, arbitroaren nahierara, zigorrak eragin ditzakete, egiten badira:\nBegiko edozein pikete mota\nTu egin aurkariari\nIletik tira egitea\nFish hooking (sartu hatza aurkariaren ahoan eta bota alde batera)\nIngelesaren aurkako edozein eraso mota\nJarri hatza aurkariaren edozein zulo, ebaki edo zulotan\nArtikulazio txikiak manipulatzea\nUkondoaren puntaz beherantz jo\nBizkarrezurrari edo buruaren atzealdeari emandako kolpeak\nOstikatu gibela orpoarekin\nEdozein motatako kolpeak eztarrian, trakeari heltzea barne, inolako mugarik gabe\nLarruazalari heldu, atximur egin edo bihurritu\nEroritako aurkari bati buruan ostikoka aritzea\nEroritako aurkariari belaunikadak ematea buruan\nEroritako aurkari bat zapaltzea\nAurkariaren shortak edo eskularruak hartu\nRing barruan hizkuntza lizuna erabiltzea\nKirolaren aurkako jokabidea izatea, aurkariari lesioa eragiteko modukoa.\nAtseden batean aurkari bati erasotzea\nArbitroa artatzen ari den aurkariari erasotzea\nErasoari amaiera ematen dion kanpaiak jo ondoren, aurkari bati erasotzea\nHerabetasuna; horren barruan sartzen da, mugarik gabe, aurkariarekin kontakturik ez izatea, nahita, edo ahoko babeslea behin eta berriz botatzea, edo lesioaren itxurak egitea.\nAurkari bat ringetik kanpo botatzea\nArbitroaren jarraibideak nahita ez betetzea\nAurkari bat lurrera eroraraztea buru edo lepo gainean\nIleari edo gorputzari substantzia arraroren bat ematea abantaila ateratzeko\nIkuspuntua 21. mendean[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nGaur egun, arte martzialak hainbat arrazoirengatik praktikatzen dira, hala nola kirola, osasuna, babes pertsonala, garapen pertsonala, diziplina mentala, izaeraren forja eta autokonfiantza; gainera, arte militarren esanahi hertsia denez, gorputzez gorputzeko borroka mota guztiei eta arte militar historikoei aplikatzen zaie. Hitz sinpleetan, borroka-arteak antzinako armekin edo arma gabe borrokatzeko estiloak dira; arte guztiak bezala, gizakiaren adierazpen ere badira, eta ez dira nahitaez sistematikoki edo zientifikoki ulertzen.\n↑ Clements, John. (2006ko urtarrila). A Short Introduction to Historical European Martial Arts. in: Meibukan Magazine. Special Edition No. 1, 2–4 or..\n↑ (Gaztelaniaz) Infolibros. (2019-04-02). «¿Qué son las Artes Marciales? | Definición y Mejores Libros» infolibros.org (Noiz kontsultatua: 2022-05-13).\n↑ (Gaztelaniaz) «Los 12 principales tipos de artes marciales» psicologiaymente.com 2019-03-11 (Noiz kontsultatua: 2022-05-13).\n↑ Santurio, José Ignacio Menéndez. (2017). «Las artes marciales y deportes de combate en educación física. Una mirada hacia el kickboxing educativo.» EmásF: revista digital de educación física (48): 108–119. ISSN 1989-8304. (Noiz kontsultatua: 2022-05-13).\n↑ «Objetivos generales y específicos en la enseñanza de artes marciales en educación primaria con una orientación educativa» Ricardo Sanz Orús (Noiz kontsultatua: 2022-05-13).\n↑ (Gaztelaniaz) Arte marcial. 2022-04-14 (Noiz kontsultatua: 2022-05-13).\n↑ Clasificación de las Artes Marciales. (Noiz kontsultatua: 2022-05-13).\n↑ (Gaztelaniaz) «Técnicas Y Métodos De Acondicionamiento En Artes Marciales» www.puntofape.com 2019-04-17 (Noiz kontsultatua: 2022-05-13).\n↑ (Gaztelaniaz) Redacción. «La práctica de artes marciales aporta muchos beneficios» www.economistjurist.es (Noiz kontsultatua: 2022-05-13).\n↑ a b c (Gaztelaniaz) Artes marciales mixtas. 2022-05-07 (Noiz kontsultatua: 2022-05-13).\nOrriaren azken aldaketa: 24 ekaina 2022, 21:26.


CAF Power & Automation-ek Joint Venture kontratu bat sinatu du Txinan - Trenbide sistemak CAF Power & Automation\nCAF Power & Automation-ek Joint Venture kontratu bat sinatu du Txinan\nIgandea, 07 Uztaila 2019 09:06\nCAF Power & Automation Txinako enpresa batekin bazkidetu da Asiako herrialde horretan merkatua zabaltzeko.\nCAF Power & Automation-ek joint venture kontratu bat sinatu du Txinako Changzhou Tiansheng New Materials Co. Ltd. enpresarekin, Asiako herrialde horretan merkatua zabaltzeko helburuz. Bat-egite horri esker, euskal enpresak tranbia, metro, EMU eta monorrailen kontrol, trakzio eta energia metatzeko sistemak hornitzeko eta trenak birgaitzeko proiektuetako lizitazioetan parte hartu ahal izango du.\nCAF Tiansheng Power System elkarte estrategikoa sortzeko Jesús María Ibarbia eta Iñigo Balda (General Manager and Director of Business and Technology, hurrenez hurren) eta HaiZhou Wu eta Yi Xu (Chairman eta CEO, hurrenez hurren) bildu dira Chanzhoun (Jiangsu probintzian). Arturo Lanz, Shanghaiko Espainiako Kontsulatuko agregatu komertziala, eta Mikel Yang, SPRIren ordezkaria hiri horretan, ere bileran izan dira.\nAzken urteetan, Txinako Gobernuak tranbia, metro, EMU eta monorrailen proiektu ugari onartu ditu. Izan ere, Txina kontinentalean, trenbide-trakzioaren merkatua 2.000 milioi euro ingurukoa da.\nChangzhou Tiansheng New Materials Co. Ltd. enpresa Jiangsuko polimero-fabrikatzaile handienetako bat da. 1998. urtean sortu zuten, eta egun 1.000 langile ditu.\nGainera, hiri-trenbiderako ibilgailuak ekoizten dituen CRRTEC enpresaren bazkide jabea da (tranbiak, EMUak eta monorrailak).\nCAF P&Ak monorailerako trakzio-sistemaren prototipo bat sortu du CRRTECrako. Proiektua, proba-fasean dagoena, lorpen handia da, eta gure enpresari Txinako monorrailen merkatuan sartzeko aukera emango dio.\nEkimen horrez gain, CAF Power & Automation Xintian Rail Transit Technology Co. ingeniaritza-enpresarekin proiektu bat gauzatzen ari da 2017ko udaberriaz geroztik. POWER DC 750 V trakzio-sistemak eta COSMOS kontrol-sistemak Changzhouko T1 tranbia-linearen hamaika unitateetan integratzen ari dira\nHitzarmen honi esker, CAF Tianseng Power System-ek hiriko T2 eta T3 tranbia-linea berrietarako sistemak hornitzeko lehiaketan parte hartzea aurreikusi dute.


Madrid CFF, kontuan hartzeko aurkaria | Athletic Club\nHasieraAlbisteakMadrid CFF, kontuan hartzeko aurkaria\nErrekuperatzeko eta partida prestatzeko ia denborarik gabe, Primera Iberdrolaren hurrengo jardunaldia heldu da lehoientzat. Gaur, 17:00etatik aurrera, Matapiñoneran, Madrid CFF eta Athletic Cluben artekoa jokatuko da hogeigarren jardunaldian. Madrilgo taldea denboraldi bikaina egiten ari da eta bosgarren postuan dago 35 punturekin. Zalantzarik gabe, denboraldi honetan kontuan hartzeko taldea da.\nOscar Fernandezen neskek 16 puntu lortu dituzte jokoan egon diren azken 18 puntuetatik eta azken jardunaldian berdindu egin zuten Zubietan Realaren aurka. Talde trinkoa da, eta aurrelari azkar eta trebeak ditu: Geyse, Valeria eta udan Betisetik fitxatutako Priscila, besteak beste. Gainera, Matapiñonera belar artifizialeko estadioa da, eta bertan oso talde gogorra eta gainditzeko zaila da; izan ere, partida bat bakarrik galdu dute.\nBestalde, Iraia Iturregiren jokalariek garaipen garrantzitsua lortu zuten RCD Espanyolen aurka iragan igandean, eta sailkapenean gora egiteko asmoa dute. Egun, hamaikagarren postuan 18 punturekin dago hasi berri den bigarren itzulian. Lehoiek, gainera, ez dute jardunaldirik jokatuko ez asteburuan ezta hurrengo astean ere, eta sentsazio onenekin heldu nahi dute otsaileko etenaldira.


Ordenagailu eramangarriak eta ordenagailuen zorroen fabrikatzaileak eta hornitzaileak - Txina ordenagailu eramangarriak eta ordenagailuen zorroen fabrika\nDiseinatu zure neurrira eramateko maletak\n1, zure irabazien marjinak zabalduko dituzten goi mailako produktuen bilgarriak sortzea.\n2, Gure izar estaliak, gainerakoen artean nabarmentzen zaitu eta bezero gehiago erakarriko zaitu.\n3, Pertsonalizatzeko aukeren artean materialen akabera, logotipoa, kremailerak, heldulekuak, tiranteak, moldeak eta gehiago daude.\n13-14 hazbeteko EVA Beti lanean ordenagailuko ordenagailu eramangarrientzako maleta zorroa Chromebooketarako\nPertsonalizatutako aparrezko eva zorroak plastiko gogorrerako eta zorro bigunen alternatiba ezin hobea dira, babes-propietateari uko egin gabe. Laminatze-prozesuak estaldurako materiala eratutako aparrarekiko hobeto atxikitzen du. Horrek iraunkortasuna areagotzen du eta kasu gehiago diseinatzeko aukera gehiago eskaintzen dizkigu. Edozein kasutan, edozein diseinu zuretzat bakarrik egin daiteke.\nChromebook zorroa Nortasun Agiriaren Titularra duen poltsa Nerabeak Ordenagailu eramangarria Chromebook Mahuka\nNabarmendutako produktuak, Web mapa, Makillaje Bistaratzeko Kutxa, Makillaje gogorra, 25. Ward Zilarrezko Kaxa, Azken Makillaje Maleta, Ordenagailu eramangarrien babes 15.6, Kaxa Estetikoa Orga, Produktu guztiak


Kanten kantoia - Abesteko ohitura\nAbesteko ohitura Garai batean asko abesten zen. Elizako kanta asko jakiten zituzten. Rantxerak abesteko ohitura. Lurdesek dio loterian tokatutako diruarekin disko-jogailua erosi zutela, berak 12 urte zituela. Enrike Zelaia, Pepe Yanci... jartzen zituzten. Lehenengo irrati eta telebistak. Etxean jasotako kanta zaharrak. Bertsotarako zaletasuna.\nHizlaria(k): Mari Karmen Arrastua Sarasola (1944) Lurdes Esnaola Sein (1950) Maria Luisa Navarro Lujanbio (1939)\nInformazio gehiago: Abesteko ohitura


San Benito Menniren ondarea, iraganeko ikasgaiak gure garaiari aurre egiteko\nGure sortzaileak lortu zuen gaixotasun mentala zuten pertsonei osasun arreta ematea oso testuinguru historiko kritikoan, gaur egungo egoeraren antzeko batean. Manuel Martin Carrasco doktoreak haren figuraren garrantzia, ikuspegi berritzailea eta hainbeste zentro sortu izanaren garrantzia azpimarratu zituen.\nIragana ezagutzen duena etorkizunari hobeto aurre egiteko gai dela esan ohi da. Garai arraro eta ziurgabe batean bizitzea tokatu zaigula uste badugu, San Benito Menniren bizitzara jo besterik ez dugu egin behar haren obraren garrantziaz jabetzeko, benetan asaldatutako garai batean eraiki baitzen.\nGure zuzendari mediko Manuel Martin Carrasco doktorearen eskutik –Psikiatriako Espainiako Elkarteko presidenteordea ere bada–, Aita Menni Ospitalearen sortzaile eta Aizpa Ospitalarioen kofundatzailearen bizitza errepasatu genuen, gaixotasun mentala duten pertsonen arreta integralari egin zion ekarpena azpimarratuz. XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran, Aita Menni aitzindaria izan zen arreta psikiatrikoan, Espainiako gaixotasun mentala artatzeko zentroen lehen sarea sortu baitzuen. Halaber, pertsonan oinarritutako arretaren sustatzailetzat jotzen da.\nHitzaldia areto nagusian egin zen, San Benito Menniri eskainitako hospitalitatearen astean. Ahizpa Matilde Porras Gonzalez kongregazioko probintziako ama nagusiaren eta Alberto Martin de la Mata Probintziako gerentearen zorion mezua ikusiz hasi zen ekitaldia –bideoan ikusi daiteke–.\nAngelo Hercules Menni Milanen jaio zen (Italia), 1841ean, eta Dinanen hil zen (Frantzia), 1914ko apirilaren 24an. Horregatik ospatzen dugu aste honetan haren aldeko eguna. Klase ertaineko familia kristau batean hazia, banku batean zuen lana utzi ondoren, Italiako independentziaren bigarren gerran boluntario lagundu zuen zaurituak artatuz. 1860an San Joan Jainkoarenaren Ordena Hospitalarioan (OHSJD) sartu zen eta izena aldatu zuen, Benito jartzeko. San Joan Jainkoarenaren ordenaren barruan erizain gisa trebatu zen eta 1866an apaiz ordenatu zuten. Urtebete geroago, Pio IX.a aita santuak, Espainian desagertuta zegoen San Joan Jainkoarenaren Ordena berrezartzeko eskatu zion. Berrezartzeaz gain, ordena erreformatu zuen, hospitalitatearen proiektu integralera itzultzeko, karitatearen bidetik.\nAitzindaria arreta psikiatrikoan\nEzin da San Benito Menniren irudiaz hitz egin bizitzea egokitu zitzaion garai konplexuari erreferentzia egin gabe. Indarkeriazko urteak, gerrak, etengabeko matxinadak eta krisi ekonomiko orokorra, non eskubide sozialen defentsarako mugimenduak bor-bor zebiltzan. Garaia haietan erlijioaren aurkako korronteak loratzen ziren, sistema politikoak elizarekin egin zituen aliantza handien aurka, elizaren hierarkia estamentu pribilegiatuenetako bat zelarik.\nPsikiatria, espezialitate mediko gisa –¬hasieran alienismo esaten zitzaion–, eta asilo terapeutikoaren bidezko tratamendua berriak ziren. Eromena artatzeko osasun etxeak, Pinel eta Esquirol mediku frantsesek XIX. mendearen hasieran defendatutakoak, aurrerapen handia izan ziren garai hartan.\nGarai historiko kritiko horretan, desamortizazio neurriek erlijio konpainien hospizioak eta zentroak itxi zituzten, eta orduan jarri zituen martxan gure fundatzaileak arreta psikiatrikoko 14 zentro eta haurrei arreta emateko 15 babes etxe. Lehenengoa, “batez ere haurrak babesteko eta ahien gaitzak sendatzeko” sortu zena, Asilo Hospital de Sant Joan de Deu izan zen, Bartzelonan sortua 1867. urtean. Arrazoi horregatik aitortzen da pediatriaren historian ere Benito Menniren eta Ahizpa Ospitalarioen lan aitzindaria.\nAita Menni eta San Boi (San Baudilio) bezalako zentroen jabetza babesteko, aita Mennik merkataritza sozietateak eratu zituen.\nTestuinguru horretan aldaketa politikoak gertatu ziren –gogorarazi zigun Martin Carrascok–, eta, besteak beste, gabezia asko izan arren, osasun arreta, ordura arte bakoitzaren kontua zena, osasun publikoko kontua izatera igaro zen, gaixotasun mentala barne. Madrilgo Diputazio Probintzialak emakumeentzako arreta mediko-psikiatrikoa ere eskatu zuen. San Joan Jainkoarenaren anaiek, euren botoengatik, gizonezkoak baino ezin zituztenez artatu, eta osasun etxerik zeukan emakumezkoen ordenarik ez zegoenez, 1881eko maiatzaren 31n, Aita Mennik, Maria Josefa Reciorekin eta Maria Angustias Gimenezekin batera, Jesusen Bihotzaren Ahizpa Ospitalarioen Kongregazioa sortu zuen, Ciempozuelosen.\nEuskadiko lehen erietxe psikiatrikoa\n1897ko udan, Arrasateko Santa Ageda bainuetxean Canovas del Castillo presidentearen hilketa gertaera garrantzitsua izan zen. Hurrengo urtean, aita Benito Mennik bainuetxe hori erosi zuen, eta, Ahizpa Ospitalarioetako ahizpa eta San Joan Jainkoarenaren anaia erlijioso batzuekin batera, establezimendua Euskadiko lehen erietxe psikiatriko bihurtu zuen. Orduan, Zaragozako eta Valladolideko psikiatrikoetan zeuden paziente mentalak hartzen hasi zen. Aita Menniren "karitatea eta zientzia" gorenak agerian uzten du ahalegin handia egiten zela gaixoaren duintasuna azpimarratzeko, emakumeei laguntza berdina emateko eta kalitatezko laguntza izateko, eta, horretarako, kualifikazio handieneko profesionalak kontratatzen ziren.\nHorrela sortu zen Aita Menni Ospitalea, eroetxe moral (psikologiko) baten moduan. Garaiko hizkuntzan, tratamenduan, inguruko elementu kaltegarriak aldatzea planteatzen zen, hala nola pobrezia, eta tratu humanitarioa ematea. Benito Mennik Eskoriatzan sortutako zentro aitzindariaren araudiak debekatu egiten zuen gaixoen aurkako "berberazioa" (jotzea eta tratu txarrak ematea).\nZalantzarik gabe, garai zailak izan ziren. Eta, momentua bera ez bada ere, antzekotasunak aurkitzen ditugu gaur egungo egoerarekin. Horietako bat da Espainian lau kolera epidemia handiren existentzia (1833, 1853, 1865 eta 1885). Ahizpa Ospitalarioek ehunka pertsona artatu zituzten beren zentroetan, "karitatea eta zientzia" uztartuz, sendatuz eta zainduz.\nOsasun laguntzari dagokionez, gaur egungo eredu klinikoaren barruan, berrikuntza berriro jotzen ari da pertsonan oinarritutako arreta integralerantz. Ebidentzian oinarritutako medikuntza eta pertsonan oinarritutako arreta ez dira kontraesankorrak, Robin Murray bezalako psikiatrek aldarrikatzen dutenez.\nGaixo dagoen pertsona azpimarratzen da, eskubide eta aukera berberak merezi dituena, horren helburua izanik errehabilitazioa eta funtzionaltasuna berreskuratzea, alta medikoa ematea baino gehiago. Gaur inplementatzen saiatzen ari garen eredu biopsikosozialak berriro ekartzen ditu alderdi espiritualak, nortasunekoak, eta baita erlijiosoak ere. Ikerketa enpirikoek nabarmentzen dute bizitza espirituala ongizatearen iturri eta faktore babeslea dela gizakiaren bizitzako arlo guztietan.\nSan Benito Menniren bizitzatik eta obratik atera ditzakegun ondorioen artean, Martin Carrasco doktoreak errealitatea aldatu egin daitekeela azpimarratu zuen. Horretarako, lidergoa behar da, baikortasuna, sormena. "Ekarpen bat egin dezakegula sinetsita egotea, eta horren alde borrokatzea. Gure gaitasunetan sinestea, eta ez desanimatzea halabeharrezko porrotengatik. Irtenbide berriak bilatzea, edo zaharrak berrasmatzea. Bidea egin duenarengandik ikastea, baina horrekin bakarrik ez geratzea. Eta beti gogoratzea paziente, senide eta pertsona guztien garrantzia".


[Kafe Aleak] Beñat Sarasolak Ama Say • ZUZEU\n[Kafe Aleak] Beñat Sarasolak Ama Say\n[Kafe Aleak] Beñat Sarasolak Ama Say –\n“Say Ama” (Esan Ozenki, 1994)\nLaurogeita hamarreko hamarkadaren hondarrean deskubritu nuen Ama Say taldea. Ordurako taldea bananduta zegoen, eta beste behin ere, berandu iritsi nintzelako sentipen faltsua eduki nuen. Faltsua diot, zeren, besteren artean, orduan hasi bainintzen, halaber, Dut, Lisabo, Anari eta abar entzuten; esan nahi baita, bete-betean jardunean zebiltzan puntako taldeak entzuten. Baina, ordukoan, Kortatu eta Negu Gorriak ziren gure arteko euskal talde entzunenak. Horren aldean, Ama Sayk, bai eta Beti Muganek ere, musika forma aski berriak ekartzen zizkidaten. Garai hartan hasi nintzen, gutxi gorabehera, Neil Young, Sonic Youth, Pavement, Pixies eta enparauak aditzen, eta jakina, Ama Sayk egiten zuena entzutea sekulako ziztada zen; hain gustukoak nituen nazioarteko talde horien oihartzunak entzun zitezkeen Ortuellakoen diskoetan, beren euskanglish berezi horrekin.\nSay ama izan zen entzun nuen taldearen lehenengo diskoa. Donostiako Udal Liburutegira joaten nintzen diskoak mailegatzera eta handik hartu nuen. Hasieran pentsatu nuen eskuztatzearen ondorioz portada maiztua zegoela, baina gero ohartu nintzen berez zela halakoa. Musikarekin ere antzera gertatu zitzaidan. Izan ere, etxean CD grabagailua musika katean genuen atxikia eta bertatik grabatzen genituen diskoak; ez zen ohiko ordenagailuko CD grabatzaile horietako bat. Aitaren kontuak. Gauza bitxia, sekula ez baitut beste inon ikusi halako CD grabagailurik. Bada, grabagailu hartan, grabatu aurretik baxu eta altuak neurtu behar ziren, eta ondo neurtu ezean, grabatutako CDaren soinua distortsionatua entzuten zen. Hasieran, beraz, pentsatu nuen nire grabazio akats baten kariaz entzuten zela hain distortsionatuta, portada ere xahututa zegoela pentsatu nuen bezalaxe. Soinu honengatik, iruditzen zait disko ezin egokiagoa litzatekeela biniloan entzuteko. Eta galdera bat bururatzen zait: inor animatuko al litzateke, berriki Lisabok Ezarian diskoarekin egin bezala, Say ama biniloan berrargitaratzen? Har beza nahi duenak enbidoa.\nEdonola ere, agian artean soinu berezi hartara ohituta ez nengoelako, diskoko kantu entzunena, orduan, Mila kolore zen, bere hastapeneko zimikatze aratz-aratzekin. Astindu txiki bat behar izanez gero, Beti mugan zen entzun beharreko abestia, hain zuzen, Hondarribiko taldearen omenezkoa. Nagore Santamariak, Beti Muganeko kideak, aipatu bi kantuetan -eta Papillons noirs izenekoan- abesten du, eta uste dut hori dela disko hau aukeratu izanaren arrazoietako bat, eta ez Ikusi ditut umeak kalean ametsak akatzen, hura ere bikaina den arren. Nagoreren ahotsa Ibon Bilbaorenarekin ezin hobeki lotzen da. Hala ere, diskoko abesti guztiak dira apartekoak. Entzun hasiera, esaterako, Leolo. Hortik aurrera nekez egingo duzu atzera, eta bata bestearen atzetik entzungo dituzu kantu guztiak. Ez du huts egiten diskoak.\nTaldea deskubritu eta denbora gutxira, Ttanttakun irratian musika programa bat egiten hasi nintzen. Irratiak txosna bat jartzen zuen Porrontxo jaietan eta gogoan dut nola ipini nuen Zerbait ezberdina txanda egokitu zitzaidan egun batean. Tipo bat erotu beharrean igo zen barrara “Give me something! Gime me something!” oihuka. Zerbait ezberdina nahi zuen hark ere, agidanez.\nBeñat Sarasolak Ama Say Beñat Sarasolak Ama Say Beñat Sarasolak Ama Say\nAma Say, Beñat Sarasola, diskoak, gomendioa, Kafe Aleak, musika\n[Buru Ariketa] Fitxen balio altuena


ELAk Israelek palestinarraren aurka egindako sarraskia kondenatu eta AEBek Jerusalemen enbaxada irekitzea salatzen du — ELA Sindikatua\nELAk Israelek palestinarraren aurka egindako sarraskia kondenatu eta AEBek Jerusalemen enbaxada irekitzea salatzen du\nELAk Israelek palestinarraren aurka egindako sarraskia kondenatu eta AEBek Jerusalemen enbaxada irekitzea salatzen du Atzo Gazan Israelgo armadak eragindako masakrea salatu nahi du ELAk, baita Estatu Batuek Jerusalemen enbaxada ireki izana ere. Israelen okupazio eta kolonizazio politiken hasieratik 70 urte pasa diren honetan, giza eskubideen urraketek aurrera jarraitzen dute, nazioartearen konplizitatearekin. Egoera honen aurrean ELAtik gure elkartasun guztia adierazi nahi diogu herri palestinarrari. https://www.ela.eus/eu/nazioartekoa/albisteak/elak-estatu-batuek-jerusalemen-enbaxadaren-irekitzea-eta-israelen-palestinarren-aurkako-erasoak-salatzen-ditu https://www.ela.eus/eu/nazioartekoa/albisteak/elak-estatu-batuek-jerusalemen-enbaxadaren-irekitzea-eta-israelen-palestinarren-aurkako-erasoak-salatzen-ditu/@@download/image/palestina.jpg\nAtzo Gazan Israelgo armadak eragindako masakrea salatu nahi du ELAk, baita Estatu Batuek Jerusalemen enbaxada ireki izana ere. Israelen okupazio eta kolonizazio politiken hasieratik 70 urte pasa diren honetan, giza eskubideen urraketek aurrera jarraitzen dute, nazioartearen konplizitatearekin. Egoera honen aurrean ELAtik gure elkartasun guztia adierazi nahi diogu herri palestinarrari.\nAtzo Gazan Israelgo armadaren masakrea, non 59 palestinar hildako eta 2.700 baino gehiago zaurituak izan ziren Zerrendako mugan Estatu Batuen enbaxada Jerusalemera lekualdatzeagatik protestatzen ari zirelarik, nazioarteko zuzenbidearen urraketa bat da eta Israelek giza eskubideei dien errespetu ezaren adierazgarri berria.\nHalaber, ELAk Estatu Batuek Jerusalemen enbaxada ireki izana ren irekitzea salatzen du. Alde bateko erabaki honek Palestinaren inguruko Nazio Batuen ebazpenen haustea eta Palestinaren izatearen ukapena suposatzen du.\nHilketa hauen hurrengo egunean herri palestinarrak Israelgo Estatuaren sorreraren 70. urteurrena, Nakba (“hondamendia” arabieraz), oroitzen du. Nakbak 800.000 palestinar baino gehiagorentzat bere etxeak utzi beharra eta erbestealdia suposatu zuen.\nIsraelen okupazio eta kolonizazio politiken hasieratik 70 urte pasa dira, baina giza eskubideen urraketek jarraitu egiten dute nazioartearen konplizitatearekin.\nHonen aurrean ELAtik gure elkartasun guztia adierazi nahi diogu herri palestinarrari. Bestalde nazioarteari Israeli nazioarteko zuzenbidea eta Palestinaren inguruko Nazio Batuen ebazpenak betetzera eta palestinarren giza eskubideak errespetatzera behartzeko neurriak hartzea eskatzen dio, okupazioarekin amaitzeko eta errefuxiatuek etxera itzultzeko legezko eskubidea bete dezaten.


César Alcoz. Forjaketa artistikoa eta berriztapena: Sarrera - Artisautza - Euskonews\nLanaren ezaugarriak direla eta, enkarguen prezioa aurrekontuaren araberakoa izaten da. Dena den, egindako piezak ere saltzen ditu tailerrean, adibidez:\n- 25 - 150 € arteko apaingarriak.\n- 75 - 200 € arteko aldabak.\n- 80 €-tik gorako pareta-argiak.\nForjaketa artistikoa eta berriztapena\nKareaga industrialdea II, 42. zk.\nTel. / Faxa: 94 616 00 77\nPosta elektronikoa: cesaralcozforja@arbaso.com\nEUSKONEWSeko 186. zenbakian, Pedro Zapata artisau forjariaz mintzatu ginen. Arizkuneko (Nafarroako) semea da Pedro Zapata. Sarreran, bide batez, forjariak euskal mitologian nola azaltzen diren aztertu genuen. EUSKONEWSeko 427. zenbakian, Juan Ignacio Lanz Telletxea artisau beratarraren (Nafarroa) fitxa argitaratzeaz gain, mitologia unibertsalaren xehetasunak azaldu genituen. Azkenik, EUSKONEWSeko 453. zenbakian, Óscar Abaden (Ttakun-Ttakun) lanaren nondik norakoak adierazi eta burdinolei, industria aurreko gure lantegiei, buruzko datu historikoak eman genituen.\nGaurkoan, beste artisau edo maisu forjari batez hitz egingo dizuegu. César Alcoz, Markina-Xemeingoa (Bizkaia), benetako aditua da arte horretan; izan ere, “burdinaren eskultore” deituko nioke.\nCésar Alcoz San Martín Lizarran (Nafarroan) jaio zen, 1969an. José María (1935ean jaioa) zuen aita, eta Sagrario San Martín ama.\nAita errementaria zen. Tailerra zuen Urbiolan, Lizarratik gertu, anaiekin batera. Anaiek, ordea, bertan lan egiteari utzi zioten gutxika, eta, azkenean, Jose María bakarrik geratu zen. 5 seme-alaba zituen, 4 mutil eta neska 1, eta seme guztiak aitari laguntzen hasi ziren forjaketa-lanetan.\nGure gaurko artisauak, Césarrek, oinarrizko ikasketak burutu ondoren, Lanbide Hezkuntza egin zuen, industria-mantentzearen alorrean, bere jaioterrian. Gero, aitarekin hasi zen lanean.\nForjaketa garaikideko adituentzako bi uda-ikastaro egin ditu Leongo Ofizioen Etxean, eta brontze-galdaketari buruzko ikastaro bat Debako Eskolan (Gipuzkoa). Aipatutako bi uda-ikastaroak Gabriele Curtolok, Veneziako (Italia) Eskolako irakasleak, eman zituen.\nBestalde, forjaketari buruzko nazioarteko biltzar batean parte hartu zuen. Bi urtetik behin egin ohi da Stian (Italia), Veneziatik hurbil.\nHalaber, Espainiako hainbat udaletan (Bartzelonan, Galizian...) txandaka antolatzen diren artisau forjarien bileretara ere joaten da.\n2004an Markina-Xemeinen, bere emazte Elenaren jaioterrian, finkatu zen. Forjaketa-tailerra ireki zuen Gizaburuagan (Bizkaia), eta, 2008an, egungo kokalekura eraman zuen.\nArbasoko artisau-elkarteko kidea da.\nCésarren eskuek ezin konta ahala elementu sortzen dituzten arren, erakusketa ikusiz gero, denak lan orijinalak direla egiaztatuko dugu, ia ezinezkoa baita bi pieza berdin aurkitzea.\nHonako lan hauek egiten ditu, besteak beste: apaingarriak, aldabak, pareta-argiak, atrilak, balkoiak, aulkiak, bisagrak, botilategiak, ohe-buruak, mahaierdikoak, iltzeak, eguzki-loreak, lanparak (era eta tamaina guztietakoak), apalak, ispilu-markoak, mahaiak, suburdinak, kako-altzariak, txaletetarako ateak, leihoetarako burdin hesiak, liburu-euskarriak, kandela-oinarriak, eserlekuak eta haize-orratzak.\nBeste alderdi bat ere jorratzen du: berriztapen-lanak, are garrantzitsuagoak, nire ustez. Askotan, burdin hesiak, balkoiak edo antzeko osagaiak eramaten dizkiote, berrizta ditzan. Batzuetan, piezak garbitu eta muntatu egin behar izaten ditu; beste batzuetan, garbitu eta osatu. Zenbaitetan, atalen bat berregitea egokitzen zaio, jatorrizko itxura emateko. Horretarako, antzinako materialak eta forjaketa-teknikak zehatz-mehatz ezagutu behar dira, eta, noski, funtsezkoa da gustu ona eta gauzak moldez egiteko gaitasuna izatea.\nHona hemen gure gaurko artisauak egindako berriztapen-lan batzuk:\n- Lekeition, Sosoaga jauregiko balkoiak.\n- Orozkon, Bengoa jauregiko burdin hesiak eta balkoiak.\n- Era guztietako burdinazko piezak (bisagrak, iltzeak, morroiloak, aldabak...) berriztatu, berreskuratu eta berregin ditu eliza ugaritako ateetarako.\nProduktuak tailerrera joaten dien partikularrei saltzen dizkie nagusiki, eta artisautza tradizionalaren edo burdinaren inguruko zenbait azoka berezitara ere joaten da. Artisautza-azoka orokorrak ez ditu gogoko, “edozer saltzen delako”.\nOro har, artisautza-azoketan pieza txikiak saltzen ditu: liburu-euskarriak, apaingarriak, etab. Altzari handiagoak nahi dituzten bezeroak tailerrera joaten dira, eta, Césarrekin batera, kasuan kasuko enkargua aztertzen dute. Bezeroari tailerreko zerbait gustatzen bazaio, artisauak piezari moldaketa-lanak egiten dizkio, bezeroak nahi dituen ezaugarriak edo tamaina emateko. Bestela, diseinatu, aurrekontua finkatu eta sortu egiten du.\nGehienetan, burdina gozoa erabiltzen du, F-112 edo F-116 izenekoa, eta, batzuetan, eraitsitako eraikin zaharretako burdina. Bigarrenari dagokionez, Lizarra aldeko lagunek ematen diote horrelako materiala erosteko aukeren berri, baina normalean burdinaren kalitatea txarragoa izaten da, eta gehiago kostatzen zaio lantzea.\nBehin elementua diseinatutakoan, lehengaia prestatzeari ekiten dio, xafla, haga, hagatxoak edo dena delakoa zatituz.\nErrementariaren funtsezko lehen zeregina lehengaia, burdin metal gogorra, elementu moldagarri bihurtzea izaten da. Horretarako, burdina goritu edo berotu egin behar izaten da, biguntzeko, sutegiaz eta egur-ikatzaz baliatuta. Césarrek propano gasa erabiltzen du, azkarragoa eta garbiagoa iruditzen zaiolako eta metalaren tenperatura hobeto kontrolatzen duelako.\nErrementariak koloreari erreparatzen dio metala noiz bigundu den jakiteko, eta, prest dagoenean, moldatzen hasten da, gabiarekin edo ingudearekin. Beharrezkoa bada, pieza berriz berotzen du.\nHurrengo urratsa objektuaren piezak edo atalak itsastea izaten da, galdaketa, soldadura, torloju edo errematxe bidez, beharraren arabera.\nPieza bukatu ondoren, argizari-geruza eransten zaio, itxura distiratsu erakargarria izan dezan. Kanpoaldeko piezei berniz iragazgaitza ere ematen zaie, ez ugertzeko. Beharrezkoa ez bada, ez zaio gustatzen burdina pintatzea eta berezko kolorea ezkutatzea.\nTailerrean lanabes guztiak ditu: zinta-zerra, metalezko trontzatzeko makina, mahai gaineko zulagailua, esmerilagailu elektrikoa, soldagailua, propano gasezko sutegia, ingudeak, erauzgailuak, gabi pneumatiko txiki bat, konprimagailua, polipastoa, etab. Horiez guztiez gain, mailuak, kurrikak, taielak, puntzoiak eta beharrezko gainerako erremintak ditu.\nCésarren zehaztasunak atentzioa ematen dit. Tailerra oso argitsua, garbia eta txukuna da, eta lanabes bakoitza bere tokian dago. Ezaugarri duen perfekzio-nahia lanean eta tailerrean ere islatzen du.


Fauna – AXIERREN TXOKOA\nBERRIEMAILEA: Almike Mintegi Olabarri Erleak gai dira erlauntzerako bidea gogoratzeko. Hegazti eta ugaztunek tokietako erreferentzia erabiliaz orientatzeko, burmuinean mapa kognitiboak garatzen dituzte. Baina erleen kasuan ez genuen espero orientazio gaitasun hori zutenik, zeren eta intsektuen burmuina egituraz oso desberdina da ugaztunen eta hegaztien ondoan. Izan ere, gaur egun arte pentsatu izan da eguzkiaren posizioaz baliatzen zirela erlauntzerako …\nBerriemailea: Elene Bilbao Larrabe. Neiker-Teknaliako ikerlariek Vespa Velutina Nigritorax liztorra aurkitu dute Irunen. Asiatik etorritako liztorra da (Txinatik). Liztor hau, Europara heldu zen, 2004ean Bordeleko portutik etorritako kontainer handi batean. Espezie inbaditzaile honek erleak jaten ditu eta horregatik Europako erleak arriskuan daude. Liztor maltzur hauek, Frantzia erdia kolonizatu dute lau urte ingurutan. Gipuzkoako erlezainek informatu …


'Aita Mari' ezin izan da irten, hala aurreikusi zuten arren\nItsasora irten ahal izateko, aurrena segurtasun proba batzuk egin behar dizkiote ontziari; atzo ziren horiek egitekoak, baina Pasaiako Komandantziak baimena ukatu zien.\nArrazakeriaren aurkako laugarren futbol txapelketa egingo dute Bilbon\nArrazakeriarik gabeko espazioak eta gizarte inklusiboak aldarrikatzeko asmoz antolatu dute beste urte batez jarduna Bilbo Reggae Skins kolektiboak, larunbaterako. Antolatzaileen arabera, aurtengoa inoizko jendetsuena izango da: ehun parte hartzaile baino gehiago espero dituzte.\nSexu-eraso kasuetan «gogorrago» aritzeko deia egin die epaileei Barakaldoko alkateak\nGizonezko bat atxilotu dute emakumezko bati eraso egitea egotzita, eta aurrez sexu abusuak egin izan dituela jakin da. Elkarretaratze bat egin dute herrian erasoa gaitzesteko\nDesfileek «kointzidi» ez dezaten ari da udala\nHondarribiko Udalak aintzat hartu du alarde baztertzailearen aldekoen aspaldiko eskea: ordutegia aldatu nahi du. Jaizkibel konpainiako kideek diote beraiei ez dietela ezertxo ere jakinarazi\nBandera marroia eman diote Aburtori, Poliziaren «gehiegikeriengatik»\nKonpartsek salatu dute udaltzainek haien kide bat atxilotua izan dutela 19 orduz. «Poliziaren zuzendari» gisa azalpenak eskatu dizkiote alkateari\n'Aita Mari'-k ezingo du gaur irten, aurreikusi zuten moduan\nOntziari segurtasun froga batzuk egin behar dizkiote aurretik, baina Pasaiako komandantziak atzeratu egin ditu


Bilboko Ganberak espero du 2020an 12.000 lanpostu sortzea Bizkaian | Ekonomia | Berria\nBilboko Ganberak espero du 2020an 12.000 lanpostu sortzea Bizkaian\nArabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako BPGa %2,3 haziko da aurten. Nazioarteko egoerak industriaren bilakaera geldotu lezake\nJuan Carlos Landeta eta Jose Angel Corres, atzo, Bilbon egindako agerraldian. MARISOL RAMIREZ / FOKU Tamaina handiagoan ikusi\nAurreikuspen ekonomiko positiboa egin zuen atzo Jose Angel Corres Bilboko Ganberako presidenteak. Positiboa, ekonomia bide onean dagoelako, eta Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako BPGa haztea espero duelako 2019. eta 2020. urteetarako: %2,3 eta %2, hurrenez hurren. Ekonomiaren hazkunde horren eraginez, datorren urtean langabezia tasa %10etik jaitsiko dela islatu du ganberak egindako txostenak, eta Bizkaian 12.000 lanpostu berri sortuko direla. Halere, Corresek nabarmendu zuen goraldi horrek ahulguneak dituela. Horregatik, zuhurtzia erantsi zion baikortasunari, Bizkaiko enpresarien konfiantza adierazlea iazkoa baino apalagoa baita.\nBilboko Ganberak lurraldeko enpresen artean egiten duen inkestaren datuak aurkeztu zituen Corresek, eta, azaldu zuenez, nazioarteko testuinguru aldakorrak eragina izango du euskal enpresen artean. Brexit-aren, AEBen eta Txinaren arteko gerra komertzialaren, eta autogintza sektorearen erronken garapenei beha daude enpresa asko, zer gertatuko. «Kanpoko eskaera jaisten ari da, eta horrek ezegonkortasuna ekarriko du; ondorioz, aurreko urteetako hazkunde ekonomikoa bultzatu zuen eragilea geldotu egingo da». Horregatik hitz egin zuen hain zuhur, nazioarteko testuinguruak zuzenean eragingo diolako bertako ekonomiari.\nEzegonkortasun horrek zuzenean eragingo lioke industriaren sektorea, azaldu zuenez. Izan ere, «enpresa indartsuenak horiek izan ohi diren arren, kanpoko merkatuen bilakaerarekiko ahulenak ere badira era berean». Sektore horietako enpresek nazioartekotze tasa handiak dituzte, eta kanpoko egoerak lehenago eragiten die eurei. Corresek azaldu zuenez, gainera, euskal ekonomiak esportazioari esker eutsi zion krisialdi ekonomikoaren garaian, baina «gaur egungo dinamismo gabeziak geldotu egingo du goranzko bilakaera hori».\nBilakaera horren lekuko jarri du autogintza sektorea. Izan ere, «orain, etorkizuneko egitura nolakoa izango den definitzen ari da, eta horrek ahulgune hori ekarri du».\nBestalde, txostenak zehaztu du Bilboko Portuko trafikoa iazko zenbatekoetan dagoela. Maiatzera arte bildutako joan-etorriei dagokienez, 14,9 milioi tonako trafikoa izan du portuak. Corresek gogora ekarri zuen, ordea, hilabete hauetan Petronorrek geldialdi teknikoa egin duela, eta hala ere iazko zenbatekoetan jarraitzen duela. Kontuan hartu behar da findegiak portuko trafikoaren heren bat ordezkatzen duela. Hori dela eta, ohartarazi zuen ikusteko dagoela ea zer bilakaera izango duen urteko bigarren seihilekoan.\nTurismoa azken urteetan hartzen ari den indarra ere nabarmendu zuen Bilboko Ganberako presidenteak. Izan ere, Loiuko aireportuko bidaiarien joan-etorriak %5,2 handitu dira maiatzera arte, eta turistek Bizkaian egiten dituzten lo egunak ere %4,9 ugaritu dira. Hala ere, ostalaritza sektorean gehienek uste dute negozioa ez dela hobetuko. «Egia da sektoreko eragile batzuek gehiago irabaztea espero dutela, eta hori begiratu egin beharko da».


EH Bilduren, Elea mugimenduaren eta Ondarroako Udalaren adierazpenak - Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza : Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza\nEH Bilduren, Elea mugimenduaren eta Ondarroako Udalaren adierazpenak\nHerri harresia egin aurretik, politika alorreko eta eragile ezberdinetako ordezkariak batu dira Ondarroako Alamedan. Egoeraren aurrean hainbat adierazpen egin dituzte. Hona hemen haien hitzak:\nMaribi Ugarteburu (EH Bildu): Euskal Herria Bildutik ekimen honegaz bat egin dugu uste dugulako dagoeneko sasoia dala era guztietako jazarpen politikoak amaitzeko. Bai atxiloketak, kasu honetan Urtzagaz pasatzear dagoen hau, eta baita epaiketa politikoak ere. Konponbide garaia da eta Euskal Herrian gehigo sozial oso zabal eta askotarikoa dago, benetan bakea finkatzea nahi dueña eta ikusten dugu estatuaren aldetik saikera horreta tematzen ari direla. Egin ahal duguna eta egiten ari garena erantzun bat ematea da. Erantzun hori modu herritarrean, zabalean eta lasaiean ematen ari gara; lasai bezain tinko. Herri harresia Donostian egindakoaren ildotik egin da Ondarroan. Guk filosofia honekin bat egiten dugu eta guretzat hau da jarraitu beharreko bidea, dagoeneko gauzak beste modu batera egin behar dira eta egiten ari gara. Erantzun tinkoa eta era berean lasaia eta baketsua izaten ari da eta eskatzen duguna ondokoa da: Ertzantzari eta beraien arduradun politikoei EAJko gobernu kideei be hori kasu egin dezatela gizartea beste modu batez erantzuteko deia egiten ari baita. Guk gure aldetik eskaria egiten diogu haiei herritarren eskariei kasu egin eta estatuari salbuespeneko politikakekin amaitzeko eskaria egiteko. Inok ez daki zer gertatuko den beraien aldetik, baina badakigu herritarrek zein erantzun emango duten, Ondarroako Alamedan egongo gara Urtza kartzelara eramatea eragozteko eta horretarako erresistentzia pasiboaren bidea erabiliko dogu.\nUnai Urruzuno (EH Bildu): Guk gaurko herri harresiarekin bat egiten dugu ikusten dugulako Euskal Herrian ziklo bat zabaldu dela non herritarrek konponbidea eskatzen duten eta gatazka politikoaren behin betiko gainditzea. Estatu Espainolaren aldetik behin eta berriz saiakera egiten dute zentzu horretan aurrerapausoarik ez emateko. Lehengo eskematara buelta egin nahi dute. PPk Ezker Abertzalea lehengo eskemetan kokatu nahi du, gatazka baten. Urteetan ezagutu dugun testuingurua behin betiko bihurtzea nahi dugu eta dinamika hori apurtu egin behar dugu. Gaurko (atzoko) moduko ekimenak jendea erakartzea dute helburu eta hori da eskatzen duguna, jendearen konpromisoa. Donostian egindakoa formatu berria izan zen eta Ondarroan ere filosofia berberagaz funtzionatuko dugu. Dena den, herri danetan ezinezkoa izango da formatu berbera mantentzea. Dena den, jarrera horrekin hasi ginen eta horrela jarraituko dugu bukaerara arte.\nArgia Ituarte (Ondarroako alkatea): Edozein herritar horrelako egoera baten aurrean dagoen heinean, alkate moduan babesteko prest nago. Gaurko testuinguruan, kartzelak hustutzeko momentuan, ez dago inolako arrazoirik Urtza Alkorta kartzelara bidaltzeko. Ekimen hau erabat babesten dugu.\nTxerra Bolinaga Eleak mugimenduko bozeramailea: “Argi dago aurreko Aske Gunea eta gero hau dela bidea. Herritarrek antolatuta, ispiritu eta filosofia berberagaz ari da Ondarroakoa be egiten. Erresistentzia bide bat da, jendeak aski da dio eta bada garaia herritar gehiago ez kartzelaratzeko. Gure babesa adierazteko etorri gara. Aurrera begira egiteko asko daukagu eta baina azken boladan egiten ari garena oihartzun handia ari da edukitzen. Pauso garrantzitsua ematen ari gara, guztion artean”.


Kontxan zerbitzu publikoak bakarrik: borondate politikoa besterik ez dugu behar – Kalapie\nKontxan zerbitzu publikoak bakarrik: borondate politikoa besterik ez dugu behar\nKontxa pasealekua donostiarrek zein bisitariek gogokoen duten hiriko lekuetako bat da. 1990eko hamarkadan, Kalapiek behin eta berriro eskatutako proiektua gauzatu zen, hiriaren transformazio-prozesuan mugarri izan den Kontxako bidegorria. Elkarteak eragozpen asko gainditu eta kontrako iritzi asko entzun behar izan zituen. Gero, denok ikusi dugu hiriaren historia berriko bide-eraikuntza garrantzitsuenetako bat izan zela, mugikortasuna ez ezik, tokiko merkataritza ere sustatzeko. Irisgarritasuna ahalbidetu zuen eta tunelaren bi aldeetako pertsonak konektatu zituen; are gehiago, hiriguneko gaur egungo ardatz komertziala oinezkoentzat jartzen hasi zen hortik aurrera.\nMugarri gisa duen balioa alde batera utzita, La Perla eta Loretopea arteko tarte osoan oinezko eta txirrindulari asko ibiltzen dira, eta argi gelditu da oinezkoek espazio-falta dutela. Azken urteotan, eztabaida ugari piztu dira horren inguruan. 2018ko udal-aurrekontu parte-hartzaileetan, babes gehien jaso zuen eskaera bidegorriaren segurtasuna handitzeko hesiak aldatzeko eskaera izan zen. Eskaera horri eta baranda berritzeko Udalaren proiektuari esker, 3 erreiko galtzada 2 erreiko galtzada bihurtzeko proposamena gorpuzten hasi zen.\nProiektua duela gutxi abiatu zen, Covid19 garaiko konfinamendua baino lehen, eta aurrera egiten jarraitzen du. Aurreikuspenen arabera, Eduardo Chillidaren Omenaldia Flemingi eskulturaren plataformaren eta tunelaren arteko tartea ekainean amaituko dute, eta azken asteotan ikusi dugu motordun ibilgailuentzako errei bakarra, 2 semaforok (errei bakarrerako sarreraren alde bakoitzean semaforo bat dago) erregulatzen dutena, ezin hobeki funtzionatzen ari dela. Horrek argi uzten du, behar izatekotan, pasealekua errei bakarreko galtzada izan daitekeela.\nDonostiak hiri europarren antzeko pasealeku bat merezi du; horretarako, bidegorriak gaur egun eta etorkizunean hirian zehar ibiltzen eta ibiliko diren txirrindularien zirkulazioa ahalbidetzeko behar bezain zabala izan behar du, Europako iparraldean eta Herbeheretan dituztenen antzekoa. Gogoan izan behar dugu hiriko txirrindulariek gehien erabiltzen duten bidegorria dela eta urtetik urtera txirrindulari-kopuruak gora egiten duela. Ez dakigu zein izango den etorkizuneko bidegorriaren zabalera, baina prentsan irakurri dugunaren arabera, gutxienez, 3 metroko zabalera duen bidegorri duin bat espero dugu.\nHorregatik, Kalapiek Udalari eskatzen dio, une honetan, espazio publikoa banatzeko beharrak kontuan hartzea, oinezkoentzat, txirrindularientzat eta desplazamendu aktiboetarako hiri atseginago eta osasungarriago bat eraikitzeko eta, autoaren aldeko klixe faltsuak alde batera utzita, Donostia Europako hiri aurreratuenen mailan jartzeko. Ausardia politikoa eskatzen diegu Eneko Goia hiriko alkateari eta Pilar Arana Mugikortasun-zinegotziari, aukera paregabe hau aprobetxatu eta pasealekua berriz konfiguratzeko. Hau da gure proposamena:\nKontxako bidegorriak, gutxienez, 3 metroko zabalera izatea, une honetan egiten ari den obraren ibilbidean ez ezik, erdigunerako eta Antiguo auzorako etorkizuneko luzapenetan ere.\nGaltzadako bi erreietan garraio publikoak, taxiak eta larrialdi-zerbitzuak bakarrik zirkulatzea, eta autoei zein motorrei galtzada erabiltzea debekatzea. Googlemaps bidez, Donostiako auzo batzuetatik besteetara joateko behar den denbora aztertzen badugu, alternatiba hauekin, kasurik okerrenean, aztertutako ibilbideak 4 minutuz luzatuko lirateke. Onargarria iruditzen zaigu hori.\nCovid19aren ondorengo egoerari aurre egiteko eratu den mugikortasun-mahairi eskatzen diogu, aurreko ekintzak kaltetu dituen eragileekin (DBus, Lurraldebus, taxilariak eta larrialdi-zerbitzuak) batera, Kontxa pasealekuko galtzadan erabilera esklusiboa bi erreitik errei bakarrera mugatzeko aukera baloratzeko eta aztertzeko. Horrela, zerbitzu horiek uste badute errei bakarrarekin gai direla ondo lan egiteko eta haien funtzioa betetzeko, pasealekuan espazio gehiago geldituko litzateke oinezkoentzat, txirrindularientzat eta desplazamendu aktiboetarako. Denak aterako ginateke irabazle: garraio publikoa eta desplazamendu aktiboak.\nJakin dugu, berriki, Pilar Arana Mugikortasun-zinegotzia Kontxa pasealekua igande eta jaiegunetan trafikorako ixtearen alde agertu dela. Ekimen bikain hori gauzatzeko aukera lehenbailehen baloratzea eskatzen dugu.\nEta Udalak Kontxako bidegorria Antiguoko anbulatorioraino (Zumalakarregi etorbidetik pasata) luzatzeko aukera aztertzea eta gauzatzea, 3 metroko zabalerari eutsita. Horrela espaloietan gertatzen diren pilaketak saihestuko lirateke. Sigi-saga dabilen bidegorri baten ordez, txirrindulari eta oinezkoen onerako, bidegorri zuzen bat egitea eskatzen dugu, oraingo bidegorriak uzten duen espazioa berreskuratzen duena; izan ere espaloiaren gainean eraikita dago, nola tuneletik Satrustegi etorbiderantz doan aldapan hala Vitoria-Gasteiz eta Logroño kaleetan.\nBizikleta aparkaleku, bizikletak kentzea eta isunen inguruan (lehen zatia)\nBizikleta aparkaleku, bizikletak kentzea eta isunen inguruan (bigarren zatia)\n13 ekaina, 2020 at 22:39\nGuztiz ados eskatutakoarekin! Batez ere Zumalakarregi hiribidean bidegorri zuzen eta erosoa egiteko proposamenarekin. Egungo bidegorriak sigi-saga dabil eta ez du ibilbide argirik (autoen eta busen bilbideak ez bezala, zeinak zuzen-zuzen doaz Zumalakarregitik). Bizikleta garraio sistema eraginkorra izatea nahi badugu, ibilgailu motordunen pareko baliabideak eman behar diogu (gutxienez).\nDesadostasuna bizikletaren egoerarekin Egia Auzoan 8 uztaila, 2020\n#DonostiakoSemaforoak azterketa sakona: Analisia, ondorioak, proposamenak 5 uztaila, 2020\n#OrainBizikletaz Bizikletaren egoera eztabaidan 2020/05/25eko Udalbatzarrean 2 uztaila, 2020\nBizikleta aparkaleku, bizikletak kentzea eta isunen inguruan (bigarren zatia) 18 ekaina, 2020\nKontxan zerbitzu publikoak bakarrik: borondate politikoa besterik ez dugu behar 12 ekaina, 2020\nRT @irutxulo: Kontxako bidegorri berriaren erabiltzaileekin egon gara haien iritzia jakiteko eta txirrindaren sustapenari buruz hitz egitek… 7 hace 1 hora\n@EgiaBizirik 7 hace 1 hora


Jokoak > Tag > edad media - Denbora-lerroko jokoak\nNoiz Gertatu Zen? (7)\nOrdena Kronologikoan (7)\nJokoak > edad media\nMendebaldeko filosofiaren garaietan klikatzen du eta leku egokira eramaten du.Handitu edo txikitu irudia zoomarekin, eta doitu tamaina zure gailuaren pantailara. Irudiaren gainean eragin eta zentratze ...\nEuropako historiaren etapak ordena kronologikoan kokatzen ditu.Handitu edo txikitu irudia zoomarekin, eta doitu tamaina zure gailuaren pantailara. Irudiaren gainean eragin eta zentratzeko arrastatu er ...\nErdi Aroko etapak\nErdi Aroko etapak ordena kronologikoan kokatzen ditu.Handitu edo txikitu irudia zoomarekin, eta doitu tamaina zure gailuaren pantailara. Irudiaren gainean eragin eta zentratzeko arrastatu ere egin dez ...\nMendebaldeko filosofiaren garaiak ordena kronologikoan kokatzen ditu.Handitu edo txikitu irudia zoomarekin, eta doitu tamaina zure gailuaren pantailara. Irudiaren gainean eragin eta zentratzeko arrast ...\nZabaldu zerrenda eta hautatu Errege Katolikoen erregealdiaren etapak.Handitu edo txikitu irudia zoomarekin, eta doitu tamaina zure gailuaren pantailara. Irudiaren gainean eragin eta zentratzeko arrast ...\nErrege Katolikoen erregealdiko etapak ordena kronologikoan kokatzen ditu.Handitu edo txikitu irudia zoomarekin, eta doitu tamaina zure gailuaren pantailara. Irudiaren gainean eragin eta zentratzeko ar ...


Ene adineko herritarrek ezagutu ginien gizon xahar eta lerden hura, bere eiharan, Baxoa-ko erreka hartan, bethi lanian ari zena.\nBazterretxetan gaindi ikhusten ginien ardura bere mando herbailarekin, kraixtia besapian, pipa ahoan, batzutan behiti zakhu bihien ehotzerat , bertzetan patarrari goiti, phikorrak irin bilhakaturik etxeetarat eremaiten.\nSudurra luze, bilhoa xuri-xuria, begiño xorrotxak gorphutz mehaila, bazoan bere bidian ttapa, ttapa, hurrats hurriekin, mandoa behaztopaka bidexka lohitsu eta ixtilduetan eta xakurra sahets-hezurrak agerian, haren ondotik.\nEta ikhustekoa zen nola Yanpiarreeneko lasterbideko patar xuta iraiten zien dremenden akhidurarik gabe.\nBana Dominixe, beste anitz bezala, soberaxko emana zen ukhondoaren altxatzerat, eta Luzaide-ko karrikan sekhulan etzen phastuko ostatian phausu aldiño bat egin gabe, hurrupa bat edateko.\nEta, egun batez, izaria gainditurik, etxeratekoan, oixteñuan aiphatu dutan lasterbidian lerratu eta gain-behera bere mandoarekin yuan zen itzulipurdika erregebideraino. Eta gure gizonttoa, hezurrak oso eta zarramiska batzuekin bakharrik, xutitu eta buria arindurik, makhur gehiagorik gabe sarthu zen eiharan... bere lauetan hogoi urtheekin bizkarrian.\nHaurren arthian arrakasta gaitza zuen atxo hunek. Doniane-Garazin, Plaza gaineko ixkina hartan zien bere sal-tokia. Bixkotxak eta bunbunak saltzen zitien, eta bethi haurrez inguratia, begiak handik ezin baztertuz. Sakhelan bi soseko bat balin bazuten, ze lorian milikatzen, murtzikatzen, eta klikatzen zituzten goxokeria hek!\nBana, guziz, Mari-Kanttonek egiten zitien kauserak omen haundia zuten. Ihauteritan inhala saltzen zitien, eta harrapaka khentzen zazkoten eskuetaik.\nUdan yuaiten zen herrietako besteetarat, eta Luzaideraino ere heltzen zen. Haurren arthian berehala hedatzen zen berria, «Mari-Kantton yin duk». Eta ze hur zukretia, zitroin yusarekin, saltzen zien, frexko-frexkua! Eta bunbuna gorri hek, sosian sei!...\nGaixo atxo xilhar hura aspaldian yuana da. Phentsemazie!\nEne haur denboran yada xaharra zen. Eta ez niz atzokoa...\nXixtapur eta laxkor\nZer edo nor dira hok? errain dute ene irakurleek. Zaharrek gauza behialakoetaik lakhet dugu mintzatzea.\nBiak soinulari aiphatiak ziren, orai dela... berrogoita hamar urthe. Xixtapur, arrabitaria, eta Laxkor, tanbur yoilea, aitzineko eskualdun yantzetan nausiak zirenak. Xixtapur ikhustekoa zen Yatza-yauzian! Bere bonet haundiarekin, eta zetazko xamar laburrarekin (orduko gisan), arrabita kokotzpian, soinuarekin bathian emaiten zitien yantzako manuak. «Ezker, eskuin, erdizka, ozka, pika, zote, ebats, lau hurrats»... eta haren oihuen arau denak ibiltzen.\nBestia, Laxkor, tanburlari gaitza zen. Ze dardarikak, ze burrunbak, aphalak edo ozenak, makil miresgarri heekin, ze harrigarrizko trebetasuna eskutan, Kontra-yantzan, Atxotatupin edo Xilo-xiloan! Bethi bere aitzinian bazen yende multxo bat.\nNapoleon-ekin egona zen tanburlari aiphatua. Etzen nor nahi, gero.\nNik seurik sekhula eztut holakorik entzun.\nBakhotxak bere eskuara\nBehin, Doniane-Garaziko merkhatian arno saltzen ari zen oihu kalapitan mendiz hunaindiko arnoketari eskualdun bat. «Milla demonio, erosi ezazute ardo fuertia merienda bat egiteko. Erosi, erosi, ardo onek barrua berotu egiten du, eta ler egiten badezute bildurrik gabe sartuko zarete kanposantuan».\nEta Izpura-tar bathek erraiten zakon ondoko lagun bathi:\n «Bana errak, ze debru dio kalakari horrek?»\n Arno azkarra eros dezagun atsalaskari bathen iteko.\nArno horrek barnia berotzen diela, eta leher iten balin badugu beldurrik gabe sarthuko girela hilherrian.\n To, banindiokan, ba, hori etzela Ezterenzubikoa...\n(La Voz de Navarra, 1936/4/12)


Nicolas Garcia Urriz hil da\nGaurko egunez –eguena, urriak 10-, Nicolas Garcia Urriz eleizbarrutiko abadea hil da Bilbon, 91 urteko zala. Bere arimaren aldeko hileta-eleizkizuna datorren astelehenez, urriak 14, ospatuko da Begoñako basilikan.\nNicolas Garcia Urriz –gaur egun erretiratuta egoana- Begoñako Beneragarrien abade-etxean bizi izan da azken urteetan, erretiratuta dagoan beste hainbat abade lagunegaz batera. Abade lez, “parrokiako abade” izan zan, Jose Angel Ubieta abade lagunak azaldu dauanez. Honen esanetan, Urriz “ondo hartu eta asko estimatu eben” egon zan leku guztietan eta, kide lez, “gizon hurkoa, atsegina zan eta oso positiboa bere erispideetan”. Nicolas ondo moldatu zan aldaketa teknologikoetara eta “azkeneraino jarraitu eban lanean eta eguneratzen. Komunikazinoaren inguruko jakin-min handia eban”.\nNicolas, gainera, pozik joaten zan, ahal eban guztietan, ospakizunetara edo beste jarduera batzuetara –ordenazinoak, urteurrenak,…- bere kideakaz batera. Azkenaldian, gero eta gatxagoa egiten jakon ibiltea eta komunikatzea, baina, halanda be, ez eban hara edo hona joateko ilusinoa galdu eta joan egiten zan, gurpil-aulkian bazan be.\nNicolas Garcia Urriz Bilbon jaio zan 1928.eko irailaren 10ean eta 1953.eko ekainaren 28an egin zan abade Santiago katedralean. 2003an hartu eban erretiroa.\nBere heziketa, Gasteizko seminarioaren sasoikoa izan zan. Abade lez, Dimara bialdu eben lehenengo eta han, abade lagunkide izan zan. Handik Igorrera joan zan eta lehenengo abade lagunkide izan zan eta gero parroko. Denporaldi batez, Arantzazuko behin-behineko arduradun izan zan eta baita Otxarkoaga eta Txurdinagako ekipo ministerialeko kide be. Erretiratu aurretik, azken arduraldian, Gorlizen egon zan eta parrokia administratzailea izan zan.\nNicolas Garcia argazkia ataraten, 2013an bere abadegintzaren diamantezko ezteguetan, gogarte etxean izan zan berbaldian