Espeleologia lanak - Ahotsak.eus\nBideo hau erabili nahi baduzu, jarri gurekin harremanetan eta kalitate onean bidaliko dizugu. Ez ahaztu mezuan AB-084-006 kodeko bideoa nahi duzula aipatzea: ahotsak@ahotsak.eus\nEspeleologia lanak. Espeleologiarako materiala. Mapak egiten ibilitakoa. Eliza askotako planoak egin izan ditu.\nGaia(k): Aisia » Kultura » Beste adierazbide batzuk\n– Beraz, hor dago arlo oso bat. Nik oraindik gehiago ikutuko nituzke zenbait espeleologo bezala, adibidez, zertzuk erabiltzen zenituzten. Gaur gauzak oso aurreratuta daude: pilak eta denak oso aurreratuta daude. Baina zuen garaian karburoa zen.\n– Bai, kuebetan, karburua. Bueno, guretako… Orain ere nik ez nuke utziko, ze karburuak segurantza bat du. Inkonbeniente batzuk be bai, baiña baita segurantza be. Karburuak argia zabaldu egiten du. Eta lurra be ikusi egiten dozu. Eta linternak foko bat ematen dizu. Gure garaian baziran! Nik erabili dut mendian eta badut mendian erabiltzeko. Guk illunian urten izan dugulako Alpesetan eta: gauean, ba, goizeko lau eta erdiak edo bostetan mendira eta illunian zoaz, baiña argi zerarekin. Eta han elurrak-eta ematen dizu zera, grietarik badago. Baiña harpeian ez. Harpian karburuak ematen dizu argi bat, zabala, lurra be ikusten zoazena eta tetxua ere bai. Eta asko hobia da. Linternak erabiltzen gendun, nik bestian esaten nizun bezala: mendirako erabiltzen nuan. Baiña, bestela, guk eramaten gendun karburua, bat. Gure prebisiñua… Ze harpietan arrisgua dakazu argi gabe... Argia da jana baiño lehenago.\n– Bai, inportanteena argia.\n– Argia. Orduan eramaten gendun karburua. Kantinplora bat urakin. Karburo gehiago ipiñi bihar bazan ere, ba, egin bihar zan zerbait, baiña karburua batetik. Bestetik, linterna. Bat gutxienez. Boltsilluan. Eta, bestetik, kandela eta pospoluak.\n– Hori azken...\n– Kandela eta pospoluak, ba, gomazko poltsa baten barruan sartuta –plastikua hasi baiño lehen–, humedaderik… ez bustitzeko. Hori izaten zan azken rekursorako, zeozer pasatuta ere. Eta hori dana. Horretan, gaiñera, oso estrikto edo oso zehatza zen Arkaute, esate baterako. Gu hasi eta gero Gesaltzan, handik urtebetera edo etorri zen handik, Belgikatik, eta hasi zan gurekin eta berak zera egiten zuan harek, rebista pasatu: “Aber, erakutsi linterna. Erakutsi kandela”. Dana. Bestela ez zion uzten sartzen, oso gogorra zen horretan. Eta errezoia zeukan: seguridade guztia aurretik hartu. Hala ere, etorriko dira zerak, eragozpenak.\n– Gero, lehen aipatu dugu: mapak. Egin zenituzten hainbeste mapa oraindik ere batek baino gehiagok erabiltzen dituenak.\n– Bai, bai. Aranzadiko artxibuan, gaiñera, asko egongo da guk egindakua. Ni mapagintzan ibilli nintzen, bueno, Eibar eta inguruko harpiak, ezagunak zirenak, ba, horrek danok, mapak egin nituan. Ez zeuden mapak eta mapak egin nituan. Gero, mapak egiteko ere…\n– Teknika behar zen.\n– Bai, eta noberak egindako aparatuekin.\n– Hori ere bazan?\n– Bai, bai, bai. Nik erabiltzen nuan, ba, beste lagun batek eta nik egindakua: kartaboi bat. Kartaboia esaten dana, baiña metalian; mira batekin, disko erdi, graduauta, eta jartzen genion, ba, tripode baten gaiñian, argazkiak ateratzeko tripodiaren gaiñian, baiña egiten gendun tetxua hartzeko. Ematen zigun, batetik, edozein tokitan inklinazioa. Ematen zizun zenbat graduko inklinaziñoa. Eta, gero, distantziatik ataratzen zendun, ba, alturak. Eta horrelan ibiltzen giñen mapak egiten. Perfekto-perfektuak ez dira izango, baiña bai noziño printzipala… Ez noziño printzipala segurantza guztiarekin... korrekziño gutxi behar duten mapak. Eta mapa asko tokatu zaigu egitia. Eta gero hori polita zen: mapak egitia bera ere polita. Ni gero nere profesiñuan ohituta nenguan, proiektuak egiterakuan, dibujogintzan.\n– Hori kasi esan liteke Euskal Herrian... Galdera bat egin behar dizut…\n– Gero elizenak be egin ditut pilla bat, e! bobedak eta. Oin be egiten ari nauk. Nik egin ditut ezagutzen ez ziran eliza gotikuak, bueno, ba, platereskoa, gotiko itxura oindiok… Bobedak eta. Baiña, bueno, Angiozargua edo Usurbilgua –ez dana publikatu–, baita ere Oiartzungua. Horrek egiñak ditut. Hamengua. Hamenguak baditu hiru edo lau plano, ezagutzen ditut, baiña nik esaten dutena, hamen esan diet batzueri: karikaturak dira. Oso txarrak. Eta Usurbilguak ez zeukan eta eliza gotikua oso interesantea da. Eta nik bai dut, publikatu gabe, baiña... Publikatuta daukat, ba, Elgetakoa, Angiozargoa... monografia egin nuanian han. Eta besteren bat be egongo da ‘Hoja del Lunes’en egin artikulua eta gero liburua pasatzerakuan hor egin nituan hiru liburu hango artikuluen bildumarekin. Eta hor publikatu ditut zenbait dibujo, ermitenak eta zerak.\nFamiliak gaitzizenen bitartez ezagutu\nFeliciano Castrillo argazkilari ezaguna\nArkitektura barrokoa gogoko\nBere kontura gaitasuna lantzen\n`Oñatz´ elkartearen sorrera


Muskizko Udala - Gabon desberdinak baina ilusioz betetakoak prestatu ditu Muskizko Udalak\nGabon desberdinak baina ilusioz betetakoak prestatu ditu Muskizko Udalak\nMuskizko Udalak, zehazki, Euskara, Gazteria eta Kultura Sailaren bidez, Gabonetako ekintza txikiak egokitu egin ditu, Covid-19aren eraginez. Mugez inguratutako urtea izan arren, Muskizko Udalak ahalegin guztiak egin ditu, Muskizko txikienek ilusioz, eta, batez ere, segurtasunez, aurten ere Gabonetan gozatu ahal izateko. Hori horrela, aurten ere Meatzari Aretoan lurreratuko dira Olentzero eta Mari Domingi eta Errege Magoak.\nOlentzero eta Mari Domingiren kasuan, harrera bat izango da, eta umeak harrera horretara hurbildu ahalko dira, desioz betetako euren gutunak ematera (distantzia eta higiene neurri guztiak betez). Abenduaren 21etik 23ra, arratsaldez, 17:00etatik 20:00etara; eta ostegunean, 24an, goizean, 11:00etatik 14:00etara. Errege Magoen harrera, berriz, berdin egingo da, kasu honetan, igandean, urtarrilaren 3an; astelehenean, 4an, 17:00etatik 20:00etara; eta asteartean, 5ean, 11:00etatik 14:00etara.\nHarrera hauetaz gain, Gabonetako egitarau txiki bat ere prestatu du Udalak, eta bertan ekintza desberdinak bildu dira. Abenduaren 18an, Alex Txikonen “La montaña desnuda” dokumentalaz gozatu ahalko da, arratsaldeko 19:00etan, sarrera dohainik izango da. Gospel saioak maite dituztenentzat, berriz, larunbatean abenduaren 19an, SPRIT taldearen ekitaldi bat izango da, 10 euroren truke. Abenduaren 20an, etxeko txikienek “Olentzeroren zaku magikoa” haur antzezlanaz gozatu ahalko dute, eguerdiko 12:00etan, eta, kasu horretan, 3 euroan salduko dira sarrerak. Komeni da gogoraraztea jarduera hauetan guztietan mugatuta egongo dela aforoa.\nAurten, Gabonetarako ekintza desberdinak antolatu dituzte Gazteguneko arduradunek, besteak beste, 18an, ihes jolasa izango da; 23an, YouTube tailerra. Abenduaren 29an, berriz, teknologia tailer bat eskainiko da; eta urtarrilaren 5ean, FIFA txapelketa. Horretaz gain, abenduan eta urtarrilean, ohi bezala, zinema eskainiko da Meatzari Aretoan.\nKartela (PDF 318KB)


Lorea jaten zaion landare bakanetakoa. Landare handia da, 1,5 metrora ere iritsi daitezkeen hosto gris-urdinskak ditu. Ikusgarria da, baratzean deigarria, eta lore pipilak jaten ez badizkiogu, irekitzean are eta dotoreagoa. Mediterranearra da, aspalditik jaten den gutizia hau. Mikatza da eta beraz oso osasuntsua. Bere osagai mikatz horrekin bermutaren tankerako edariak ere egiten dira.\nLandare berezia da: ez hotza ez hezetasuna ez zaizkio gustatzen. 5º tik behera edota lur buztintsu itoetan jai dauka. Lur aberatsa behar du eta ahal bada sakona eta ongi drainatzen duena. Jarri behar dugun saila aurrez ongarritu, ugari ongarritu ere. Gero, neguaren amaiera aldera, tartea izakitu edo zopizartu eta atzera berriro lodi ongarritu.\nHazitik sortu badaiteke ere batez ere ipurdiko altsumetatik ugaritzen da. Kontu pixka bat eskatzen duen lana da. Hiru eratara egin daiteke:\nIraila aldera, Udako geldialdiaren ondoren landarearen ipurdian altsumak haziko dira. Horiek erabiliko ditugu. Lur pixka bat kendu beharko da. Pare bat landarean bertan utzi, hurrengo urteko uzta emateko, gainontzekoak enborraren ondotik labana zorrotz batekin moztu. 4-5 hostotxo eta sustrairen bat dutenak dira onenak. Altsumak aldatu aurretik hostoak eta sustraiak pixka bat moztu.\nLan hau bera udaberrian ere egin daiteke, loretan dagoenean. Baina, zehar aldatu eta gero abuztuan behin betiko tokian jarri.\nUdako geldialdian, uztaila aldera, lehengo uztako altsumak ihartuta daudenean, zortenak sustrai eta guzti kendu eta aldatu. Laster berrituko da.\nMetro beteko tartearekin aldatu, gurutzetara, zulo bakoitzean bi jarriz. Ez gehiegi lurperatu eta, batez ere, erdiko kimua ez estali. Hasieran erruz ureztatu. Uda eta udazkenean, landare tartea izakitu eta jorratu. Negura begira landareak lurreztatu. Neguan lurra ongarritu, eta hotz handiak badatoz garo, lasto, belar ondu edo antzeko edozerekin babestu.\nBerez, orburu landarea iraunkorra da, baina 3-4 urtetik behin, udako aldatze garaian landare osoa atera eta berritzea komeni da.\nNeguan eta udaberrian izaten da uzta. Hotza pasa duenean tontortu, garatu egingo da, lore garak luzatuko ditu. Lore gara bakoitzak, jeneralean lore handi bat muturrean eta txikiagoko beste batzuk alboetara emango ditu. Lehen urtean gutxi eta ahulak izango dira. Hauek kentzeak landarea indartuko du. Lore pipilak hostotxoak estu-estu itxita eta barruan loreak sortu gabe dituenean moztu eta jan behar dira. Irekitzen hasi eta jateko alferrik galtzea bat dira.\nToki hezeetan bareek kalte handiak eragiten dituzte. Baita ustelduak sortzen dituzten onddoek ere. Batez ere, landare txikiak zaindu.\nSataginak ipurdia jatera hurbiltzen zaizkio.\nOrburu landare gazteen artean uraza, eskarola, aza, babarrun motza... ia edozer jarri daiteke.\nLurra nitrogenoz aberasten duten lekadunak (baba, ilarra, babarruna...) inguruan izatea atsegin du.\nNeguan euritik eta hotzetik enborra ondo babestea da kakoa. Txapela edo txano tankerako zerbait jarri gainean eta inaurkina inguruan. Azken hau harro jarri, hotzetik babestu, baina hezetasunari eusten ez diola. Bustia ez du batere gustuko.\nItsasoko gatz ttantta bat erantsi urteroko ongarriari.\nAldatu berritan, mindarekin ureztatu, bat-batean igarriko duzu. Minda egiteko urez betetako ontzi batean simaurra jarri oihal batean edo sare sarrizko zaku batean. Ur horrekin ureztatu.\nToki hotzetan ubel koloreko aldaerak hobeto etortzen dira.\nBero handiarekin eta lurra erabat lehortzen bada, kemen handiagoz berritzen dira.\nEz dugu loreak jateko ohitura handirik. Jaten dugunean, lorea ahoratzen ari garela jakin ere ez, askotan. Orburua (Cynara cardunculus var. scolymus), esaterako, ez dugu loretzat. Landareak neguan ernamuina mugitu eta kimua