Alemaniako gastronomia - Wikipedia, entziklopedia askea.\nBratwurst hestebeteak, Alemaniako gastronomiaren produkturik ezagunenetako bat.\nAlemaniako gastronomiak (alemanez: deutsche Küche) bere lurralde eta eskualdeen artean desberdintasun handiak ditu, gainera, ingurune sozial eta kulturalak eragin handia izaten dute. Adibidez, Bavariako eta Suabiako hainbat plater eta sukaldaritza eredu beraien bizilagun suitzar eta austriarren antzekoak dira. Herrialdearen mendebaldean, kanpoko sukaldaritza-ereduen eragina askoz ere nabarmenagoa da, lurralde hauetan, sukaldaritza frantsesak zeresan handia du, besteak beste, ardogintzaren arloan hainbat gauza partekatzen dituztelako. Bestalde, iparraldeko eskualdeetan Herbehereetako gastronomiaren eragina nabaritzen da eta ekialdekoetan aldiz, Ekialdeko Europako herrialdeen eragina. Kostaldeko lurraldeetan ordea, arrainarekin lotura duten hainbat plater eta errezeta aurki daitezke, izan ere, bertako jakiak sukaldatzeko erak Eskandinaviako gastronomiarekin zerikusia du.\n1 Haragiak, arrainak eta itsaskiak\n3 Plateren osagarriak\nHaragiak, arrainak eta itsaskiakAldatu\nAlemaniako sukaldaritzan gehien erabiltzen diren haragiak, txerrikiak (Alemania da Europa osoan haragi mota hau gehien kontsumitzen duen herrialdeetako bat), txahal-haragia eta eskorta-hegaztien haragia dira. Azken haragi mota honen barruan sailka ditzakegu, besteak beste, oiloaren, antzararen, indioilarraren eta Pomeraniako antzararen haragia (hemendik ateratzen da bularkia ondoren ketzeko). Alemaniar sukaldaritzan ez da ehiza-haragirik falta, basurdea, untxia eta orkatza bertako hainbat errezeta ezagunetan ageri baitira. Arkume eta ahuntz-haragiak ordea, ez dira oso ospetsuak eta zail egiten da bertako merkatuetan aurkitzea. Zaldi-haragiak ere bide berdina jarraitzen du herrialde honetan, eskualde batzuetan baino ez da jaten, adibidez, Saxonia Beherean. Aipatu dugun haragia, normalean, merkatuetan hestebete itxuran saltzen dira (Wurst), beraz, esan dezakegu, alemaniarren sukaldaritzan haragia agertzen den modurik ugariena horixe dela. Hestebete gehienek haragi-xehetua edukitzen dute, hainbat espeziekin batera eta gordinik, galdarraztuta (Brühwurst), egosita, etab. jaten dira. Westfalian, Suabian eta Bavarian, urdaiazpikoa oso ugaria da, normalean oso keztuta jaten da.\nMuskuiluak Rhin eran.\nArrainei dagokienez, oso arruntak dira ipar-kostaldeko eskualdeetan (Iparraldeko itsasoa), bertan, sardinzarra (Rollmops da platerik ezagunenetako bat), izokina, ikazkina, Seelachs-a (Bakailaoaren antzekoa), platuxa leuna eta erreboiloa asko jaten dira. Ibaiak hurbil dituzten guneetan aingira keztuak (Aal) jan ohi dituzte eta amuarrainak (ospetsuena Ohian Beltzekoa da, papillot eran zerbitzatua) erebai. Gehienetan arrainak keztuta, gatzetan jarrita, espezieen zopetan urperatuak edo eskabetxean aurkitzen dira, baina, hutsean ontziratuta aurkitzea ere ez da arraroa. Hegoaldean aldiz, Konstantza bezalako lakuak ur-gezako arrainak arrantzatzeko gune oso garrantzitsuak dira.\nItsaskiak iparraldeko eskualdeetako jaki berezi edo esklusibo gisa ikusten dira, adibidez, Helgolanden, kamartza edo misera bertako plater tradizionaletan asko ikusten da. Frisiako uharteetan ordea, ganbaren antzekoa baina askoz ere txikiagoa den espezie bat oso ospetsua da (Krabben edo Granat), izkiraren antzekoa da eta gosaltzeko orduan jaten da.\nZainzuriak, udaberrian oso ohikoak dira.\nAlemaniako gastronomian barazkiek paper garrantzitsua edukitzen dute gisatuetan, hala ere, plater nagusien osagarri gisa ere asko erabiltzen dira. Erraz aurki ditzakegu azenarioak, arbiak (mota askotakoak zerbitzatzen dira: Steckrüben-ak, Steckrübeneintopf izeneko eltzekoan parte-hartzen dute; Teltower Rübchen-ak, Brandenburgoko sukaldaritzan ezagunak, etab.); ziazerbak; errefau pinkanteak, haragien osagarri gisa askotan ikusten dira; zainzuriak, iparraldeko eskualdeetan oso ohikoak udaberrian; Kohlrabi-a; babarrunak; dilistak; tomateak, etab. Aipatzekoa da, perrexilaren sustraia bezalako landareak zopetan txertatzen dituztela.\nBarazki guztien artetik badira hiru oso erabiliak izaten direnak plater gehienetan eta zapore berezi zein ezberdinak gehitzen dizkietenak Alemaniako gastronomiari. Hauek patata (oso erabilia plater mota guztietan), tipula (Alemaniako eskualde guztietako plater ia guztietan erabiltzen da, Bavariakoetan izan ezik) eta aza mota ezberdinak (adibidez, aza berdea eta brokolia) dira. Bada aza erabiltzen duen Alemaniako plater bat mundu mailan ospetsu egin dena: sauerkraut-a (aza egurrezko upeletan hatzitua), gaur egun, haragiaren osagarri klasiko bat bihurtu da.\nAlemaniako sukaldaritzan oso ohikoa da osagarri asko gehitzea bai plater nagusiei eta baita ere beste mailetako platerei. Gehienetan barazkiak gehitzen zaizkien arren, bertako pasta mota bat (Nudeln) ere erabilia izaten da eginkizun hori betetzeko, pasta hau italiakoa baino lodiagoa da eta arrautz gehiago du. Hegoaldeko lurralde batzuetan ere pasta mota bat erabiltzen da platerei bizitasuna gehitzeko, Spätzle izena du eta arrautz kantitate handiak eduki ohi ditu. Beste osagarri batzuk Klöße-ak (Knödel izena ere hartzen dute) dira, arrautzdun irinarekin, irin arruntarekin eta patatarekin edo ogiarekin egina dago pasta mota hau. Itxura esferikoa izan ohi dute eta zopetan txertatzen dira osagarri gisa. Unibertsitateetan patata frijituak plater batzuen osagarri gisa ipintzeko ohitura dago.\nHarzer Käse gazta.\nAlemania Europako herrialdeen artean esneki ezberdin gehien dituen lurraldeetako bat da. Supermerkatu bat bisitatzen baduzu, erraz konturatuko zara honetaz. Adibidez, gazta mota asko aurkitu daitezke bertan, hala nola, Harzer Käse-a, Harz mendikatean du jatorria eta bere usain sendoarengatik ezaguna da, esne garratzarekin egina dagoelako du usain bortitz hori. Beste esneki ezagun batzuk Quark-a, alemaniar sukaldaritzan plater askotan erabilia; jogurta; Buttermilch-a (gurin-esnearekin egina, gazurraren antzekoa); Kefirra eta Dickmilch-a (gazta esne gatzatu edo mamituarekin). Aipatutako guztiak Alemaniako plater zein janari ezagunetan asko agertzen dira. Jatorrizko izendapenarekin ondorengo gaztak daude babestuta:\nAlemaniako okintza oso ezaguna da nazioartean, hainbat ogi mota ezberdin dituztelako, adibidez: Pumpernickel ogi beltza; Mischbrot-a (gari eta zekale irinen nahasketa); Vollkornbrot-a (ogi integrala); etab. Normalean, herrialde honetako ogiek haziak agerian edukitzen dituzte. Alemaniako ogi tradizionalak zekale eta gari irinak nahasten dituzten ogi horiek dira, hala nola, ogi beltza eta grisa. Gaur egun badira beste hainbat ogi mota, horien adibide ditugu gari-irinarekin egindakoa (Weißbrot, "ogi zuria") eta Frantziatik ekarritako baguette izeneko ogia.\nAlemaniako hamar ogirik ospetsuenak edo garrantzitsuenak hurrengoak dira:\nZekale eta garidun ogia (Roggenmischbrot);\nTxigortutako ogia (Toastbrot);\nOgi integrala (Vollkornbrot);\nOgi zuria (Weißbrot);\nZereal anitzekoa (Mehrkornbrot);\nOhian Beltzeko tarta.\nZekalezko ogia (Roggenbrot);\nEkiloreen haziak dituena (Sonnenblumenkernbrot);\nKuiaren haziak dituena (Kürbiskernbrot);\nTipuladun ogia (Zwiebelbrot).\nAlemanian bereziki mantendu da frutekin tartak edo pastelak egiteko ohitura, besteak beste, gereziak, marrubiak, sagarrak, aranak eta arabarbak erabiltzen dituzte. Tarta mota hauek Alemaniako edozein gozotegietan (Konditoreien) ikus daitezke. Tartarik ezagunenetako batzuk Ohian beltzeko tarta eta Käsekuchen-a dira. 1920ko hamarkadatik herrialde honetan badira italian jatorria duten hainbat izozki-denda, hauek mota askotak izozkiak ekoizten dituzte. Denda motak hauek ia hiri guztietan aurki daitezke, beraz, esan dezakegu alemaniarrak oso helatuzaleak direla, neguan ere helatuak erraz lortu ditzaketelako.\nElikagaiak (barazkiak, haragiak, arrainak, pasta)\nKefirra, jogurta, jatorrizko izendapena\nInguruko herri batzuk: Bavaria, Suitza, Austria, Frantzia, Baden, Berlin, Danimarka


Berriki nere maite batek erran dit; zergatik etzinuke euskar-lan bat egin behar, adiarazteko, nola euskaldundu diteken bat; eta zergatik euskaldun berrien artean, euskaldun garbi (jator) gutxi aurkitzen den...\nErantzun nion; barkatu baiño leenik, elkar adi dezagun garbiaz erran nai duguna: leenik euskararen garbitasuna eztago itzetan bakarrik, baizik eta euskera erabiltzeko eran, euskeraren joskeran, osakeren borobiltzean, aditzaren (berboaren) bereixten eta behar den eran ematen.\nDemagun: euskaldun-berri batekin buruz buru egiten eta galdetu diotala; —mezara?— harek berehala, —ez, entzun dut. Galde bera egin diot, bordari bateri eta hunek, —ez, entzunik nago. —Zein garbiago?— Bordariarena ez ote?\nEuskarak, izkuntza guztiek bezala, bere dituen bideak eta orkoiak baditu; bide horiek, euskaldun garbien artean dagozi; idazti zaharretan ere bai. Oraiko aldi huntan, euskaldun garbi geienak, zaharren artean dagozi, baserritarren eta bordarien artean.\nOrain, lehen bezala, euskara garbia ikasteko, erdara ez dakiten euskaldunekin behar da ikasi, edo erdaraz zerbait jakinik ere, gogoa (pentsamoldea) euskaldun dutenekin.\nHuntaz landara, euskaldun garbi ikasiak dira nagusienak, guri erakasteko. Ez bakarrik itzeginez, baizik eta beren idazti eta irakurgaiaz. Idazti edo liburu horietan, onak baditugu, leenagokoetan eta oraikoetan berdin; berdin mugaz bestealdekoak nola hunaindikoak.\nGuk ezagutzen ditugun garbienak nik uste beste aldekoetan dagozila: mugaz alde huntan, Españia aldean, euskararen erro garbienak euskaldun xaharretan daude. Emakume xahar askoren izenak gogora eldu zaizkit, hekenganik asi bainintzen euskaraz ikasten eta itzegiteko trebatzen.\nIzkuntza guztiak bezala, gurea ere entzuten eta itz-egitez ikasten da; gramatikaz eta irakurtuz xoilik, beinere ezta euskaldun garbiaren joera erdiesten. Entzunez, aurrek ikasten duten bezala asi nintzen ni ere; beharrik banuela leen bai leen ikasteko beharra sendakintzako nere egitekoak betetzeko; euskal herri bateko sendakin egin ninduten, eta nik euskaraz ez jakinki.\nJakintsun bateri entzunik banakien, arrotz batek nekez laketzen duela herri batean herri hortako izkuntzarik ez dakienean: eta aldiz, herritarren begiko egiten dela baldin ikasten badu.\nBaiño orduan, norbaitek ohartuazi zidan, nere deiturak eta nere sorterriko leku-izenak, erri hartakoak bezala, euskarazkoak direla. Orduan, argitasun handi bat egin zen nere gogoan, argi ta garbi ikusi bainuen, nere izatea euskalduna dela, eta nere arbasoen izkuntza euskara izandu zela.\nBerehala zerbait ikasten asi nintzen, galde-modu zenbeit egiteko bederen. Herri hartan bazen emakume aberats bat, saratarra, eta andere huni Baionatik Eskualduna astekaria bialtzen zioten.\nIkasia agertu beharrez, edo neri lagundu naiez, astero ematen zidan Eskualduna. Egia errateko, leenbizian guti irakurtzen nuela adigaitza baizitzaidan.\nBaiño ni ere, euskara ikasteko gai nintzela edo aski erne, ikasiago agertzeko andere haren aurrean, egin ahalak egin nituen kazeta hura irakurtzera, eta ikasteko.\nOrduez geroz euskaldun arrontenak, bordariak, nituen irakasletzat artu, eta Baionako Eskualduna ene bidari. Gisa hontan, horren bide ederrez, laster asi nintzan euskararen gozotasunari ohartzen. Jarraikitzen bai nitzaion Eskualdunaren irakurtzeari, arriturik nindagon ikusiz, edozein gaiari buruz nolako erreztasunarekin zerabilaten euskara, ez bakarrik kazetaren idazle nagusienek, baizik herrietako berrielzale guztiek.\nOrai duela 40 eta zenbait urte, nolako jakintsunak (euskara) Eskualdunaren egiletan! Bereziki 3 idazlez oroitzen naiz; Iriart-Urruty, Abaddie, eta Adema, apez-kalonjeak iruak. Orduez geroz iñoiz eta iñon ez dut Abaddie laborariez mintzo zen baño obeki irakurtu. Eskualdunari zenbar zor diotan, ezin dezaket erran.\nEuskalerriko beste erri batera aldatu nintzalarik, leenengoan bi urtez egonik, ia orduko trebe nintzen eta arrontean guztiekin asi nintzen euskaraz egiten, non ta orduez geroz izan nituen umeeri euskaraz baizik ez nioten mintzatzen ahal. Nere ume geiena, nik euskaraz ez nakielarik sortuak etzakien euskaraz, eta ondokoek etzakiten erdaraz; zaharrenak bere anaiekin bereala ikasi zuen.\nHorrek adiarazten, umeenganik aisago eta lasterrago, beste izkuntzak bezala, euskara ere ikasten dela.\nNere umeetarik bat lau edo bortz urtekoa erdal-itzik etzakiekenak, eman zioten pilota batek bote motela zuela, behauzue nola adiarazi zigun: ari zen lurrean bota eta bota eta huntan erran, pilota hau ezta eldu: nork erran dezake euskara garbiagoaz?\nOrduez geroz, errate batera, nere izkuntza bakarra, etxean eta atean euskara izandu zen. Orduko asi nintzaioten euskaldun garbieri ohartzen; garbienak, emakume xaharretan aurkitzen nituen. Zenbat esakera polit bildu nituen orduan; jakina, emakumea ohartu gabe.\nAsia nintzen orduko euskaraz idazten, baiño euskaldun berria nintzela ezagutzen ninduten, euskarazko idazkietan nere gogoa bazkatzen nuelarik ere; Axularren Guero liburua, nik ez dakit zenbat aldiz irakurturik nagon, jakina, beste idazti asko izan ditudala ikasgaitako berdin Españialdekoak nola mugaz haindikoak.\nErabili ditudan idaztietarik nere irizpideko, euskara garbiena eta mamitsuena derabilatenak, leenengo ogeita amar urtetako Eskualdunaren egileena (Herriaren aitzineko astekaria). Jainkoak daki zenbat urtez, aipatu lan horien mintzoari egon naizen ohartzen arriturik, heken jakinduriari ahoa zabalik!\nZein politak Elissanburu handiaren ipuin eta olerkiak! Ipuinetan politena Piarres Adame. Gero daude Adema bi anaien olerki ederrak; Daranatz oroiturilariarenak, Saint Pierre, Oxobi, Elisalde Zerbitzari, Diharassarry, Lafitte, Soubelet eta beste askoren irakurgai mamitsuak.\nEz pentsa gero, mugaz hunaindian ez dugula euskar-idazle onik; huna hemen, Mogel, Lizarraga, Gregorio Arrue, Agirre, Mendiburu, oberenetarik eta azken denboretan, Azkue, Altube, Olabide, Urruzuno, Kirikiño, Orixe, Lauaxeta, Zamarripa, Enbeita, Aranzadi, etc.\nGai huntarik bukatzeko, ez dut uste ziberotarrez zerbait erran gabe utzi ditekela. Eskualduna astekarian leku berezi bat bazuten (eta Herrian ere dute) beren euskalkiarendako. Gizon erneak eta buru argidunak direnez geroz, bere euskalkiak besteengandik bereixtasun handia badu; Erronkarikoaren eitea dauka eta hunek bezala aberastasuna hitzetan.\nBesteetan erabiltzen ez diren hitz asko baño Ziberoan bizirik euskara eta Erronkarin hil urren. Bizkaiko euskalkian ere bada garbitasuna, eta ziberotarrarekin elkar ikusteko zerbait badu.\nEuskalki guztien gainetik eta euskal idazle guztien buruan Axular handia dugu; eta bere omen handiko Guero liburua da mamitsuena eta aberatsena euskaraz denen aburuz. Erran ditudanetan eta beste asko idaztietan nago nere izpiritua bazkaturik, eta eztakitela noraraiño euskaldundurik.


“Krimena eta delitua” gaiaz, Bilboko Gutun Zuria jaialdian | Nontzeberri\nHasiera/LITERATURA/“Krimena eta delitua” gaiaz, Bilboko Gutun Zuria jaialdian\n“Krimena eta delitua” gaiaz, Bilboko Gutun Zuria jaialdian\nAzkuna Zentroak Gutun Zuria-Letren Nazioarteko Jaialdiaren IX. edizioa antolatu du apirilaren 19tik 24ra bitartean, eta ohikoa denez, egungo panorama literarioko hainbat idazle bertaratuko dira, tartean, Sergio Gonzalez, Dacia Maraini, Ernesto Mallo, Ricardo Menédez Salmón edota Rodrigo Rey Rosa. Idazleekiko ohiko hitzorduez gain, mahai-inguruak eta zinema ziloa bat ere programatu dira data horietan.\nAurtengo edizioan gonbidatutako idazleek bere narrazioetan “krimena eta delitua nola aztertzen duten azaltzeko aukera izango dute, eta gai horren gertaerak, fikziozkoak zein errealak, eta literatura aldetik erronka horri nola ekiten zion argituko dute”.\nEuskarak ere presentzia izango du aurten; Jon Kortazarrek antolatu du egitaraua. Apirilaren 22an, Katixa Agirrek moderatuta Jon Alonso, Garbiñe Ubeda eta Jon Arretxe bilduko dira goian aipaturiko gaiaz mintzatzeko. Ubedak Hobe ixilik argitaratu zuen duela urte batzuk, gerra garaikoez mintzatzeko. Arretxek egungo detektiberik interesgarrienetako bat sortu du bere pertsonaien artean, eta Alonsok Beltzaren koloreak izeneko entsegua kaleratu du, nobelaren beltzaren inguruko ikerketa eginez.\nEgun horretan ere, baina Loraldia jaialdiaren barruan, Mikel Markez, Arkaitz Miner, Karlos Panera, Itziar Ituño eta Oier Gillanek Poeta gorri horiek! izeneko ikusgarria egingo dute, non Aresti, Otero, Celaya eta Figueroaren poemak errezitatuko dituzten.\nEta egun horretako azken orduetan, 22:00etan, errezitaldi-kontzertua antolatu da Ruper Ordorikarekin, Izkiriaturik aurkitu ditudanak titulupean. Bereak ez diren testuak (Atxaga, Aresti, Anselmi, Artze, Sarrionandia, …) kantatuko ditu Ordorikak.\nGutun Zuriaren bederatzigarren edizioa honetan ere, zine ziklo, ikuskizun eta errezitaldiak antolatu dira. Zinematekak ziklo berezia eskainiko du krimena, mafia eta espioitza aztertzen dituzten filmekin ondua. Pantailaratuko diren filmak honakoak dituzue: Missing (Costa-Gavras, 1982), Yriana (Stephen Gaghan, 2005), Gomorra (Matteo Garrone, 2008) eta Poulet Au Vinaigre (Claude Chabrol, 1985).\nProgramazio guztia Azkuan Zentroko webgunean eskuratuko duzue.


Sareaneuskaraz - Gazteak, euskara eta teknologia berriak Iruñeko Baluarten elkar saretuta\nGazteak, euskara eta teknologia berriak Iruñeko Baluarten elkar saretuta\nAlaiz, Biurdana, Iturrama, Mendillorri eta Pedro de Atarrabia BHI ikastetxeetako kasik 500 ikasle kutsatu ziren urriaren 29an euskarazko kultura digitalarekin, horixe baitzen Iruñeko Baluarten antolatutako III. Sarean Euskaraz Jardunaldiaren helburu nagusia.\nNafarroako Gobernuak, Euskarabidea – Euskararen Nafar Institutoaren bidez, hirugarren urtez eman dio bultzada euskara, gazteria eta teknologia berriak erpinak elkar lotzen dituen ekimen honi. Hala, Mikel Arregi Euskarabideako zuzendaria eta Ana Ollo Nafarroako Herritarrekiko eta Erakundeekiko Harremanetarako kontseilaria bera hurbildu ziren hitzordura, egitarauaren nondik norakoak bertatik bertara segitzeko.\nGazteek “egun ona” pasatzea espero zuela adierazi zuen Arregik ikasleei egindako ongietorrian, eta eduki ezberdinei “etekina” aterako dietela argi duela ere azpimarratu zuen. Ollok, bestalde, tankera honetako ekimenak “oso garrantzitsuak” direla nabarmendu eta horrela arrazoitu zuen: “Gazteentzat mundu erreala mundu digitala da, eta ezinbestekoa da horretan ere euskara txertatzea, euskaraz aritzea”.\nSarean Euskaraz Jardunaldiak euskarazko software eta baliabide ezberdinak ezagutzeko aukera eman zien atzo hurbildu ziren neska-mutilei; bai eta hainbat teknologia berritara euskaraz hurbiltzeko eta hauen erabilgarritasuna euskaraz ulertzeko ere: 3D inprimagailuak, errealitate birtuala, appak diseinatzeko tresnak, Sarean musika sortu nahiz zabaltzeko moduak… eta abar. Bestalde, zuzen-zuzenean eragiten dieten bi gairen bueltan euskaraz hausnartzeko bidea zabaldu duten bi hitzaldi interaktibotan ere hartu zuten parte: pribatutasuna eta harremanak 3.0.\nIII. Sarean Euskaraz Jardunaldiko egitarau osoa HEMEN


Goliart tropa sonatua, Erdi Aroko kalonje, apez eta apezgai gurmant, putaner, paseiant, ingañadore haiek aipatzen dira Treveriseko kontzilioan: "Kasu egin zezatela goliart eta ikasle erromesez, zeren eta Mezaren saindutasuna eta ofizio dibinoak urdintzen eta poxelatzen baitituzte beren kantore infamanteekin" Bonbezia eta bankezia oro, geroko ballade egileen aintzindari eta prekursore.\nBeñat Etxepareren sasoiko apezgo eta fraideteria ohoratzen zuten ofizioa. Orduko manamenduen arabera itxuratzen ahal ditugu: "Apez gizonik ez dadin sar serora komentuetara... Ohaiderik duen apez sakratuki kontsagratuari... Seme-alabarik duen apezak ez ditzala haiek haz, bataia, eskontaraz... Jakin ukan dugu, ezi zenbait apez bere serbitzurako dituen neskamekin infamanteki bizi direla, halaber eskontarazten dituela eta beraiek baliatzen dituela berriz senarrarekin batera..." Toulouseko parlamentak gibel egin zuen apez konkubinarien kuntre goratu epaian zeren "apez sobera, apezpiku eta kardinal andana ere hobendun baitzen."\nApezen serbitzarisak zinez ospe gaiztoko dira, trufa eta kantore irringarrien sujet. XV. mendeko finean legeztatzen da prostituzionea Namur eta Liejan: irabazpide zaharraren sosak aginteak sakelaratu nahi ditu. Eta horri buruz emanikako ordenantzetan, emagalduen ariaz, "apezen serbitzarisak" agertzen dira. Liejan ezagun da kalonjerik gehienak eskont gisa bizi direla, baita horietarik zenbaitek serbitzarisak prostituitzen dituztela, sos errezibitzen goxo eta segurki. 1565ean, emanikako edikt batetan hauxe zaigu agerrira: "Eskonturiko gizon guziei, apez serbitzarisarik frekuentatzea debekatzen zaie, are debekatzenago haiekin bizi izaitea."\nBizkaian den Lekeitio herriko aipamen bat, Iñazio Irazuri zor diogun berria hain zuzen, ekarriko dugu plama honetara. 1508an herriko kontseilua behartu izan zen manatzera ezi "kalonjeek konforma zitezela beren etxeetan seme-alabarik ez eta mancebarik (sic) ez ukaitera, halaber ez ibiltzera laiko arropetan, ez eta armaturik ere." Lekeitioko kalonjegoa kondenatua izan zen 50 dukat pagatzera, zeren bertako apezek sastrearen pagamenduaz, mancebaren solizitazioneaz, armaz eta seme-alabez sobera lanpetuak segurki ez baitzuten predikatzen ibili nahi.\nInkisizioneko hauzi paperetan maiz ageri dira eliz gizonak kastitatearen kontrako pekatuez. Emazteez isiaturik, baita urrikaldurik gisala: kontsolatzeko amoreagatik, konfesatzeko tenorean, hortik eta handik heldurik pott eta gerokoa egiten zien, fede onean bistan da. Baina ez dezagula hargatik pentsa xoil haietaz zirenik kalenturetan. L'homme Espagnol deitu liburuan Benasarrek hango "mercedario" baten berri ekartzen digu: hiru salbu, apezgaiak oro itsuski korronpitu zituen. Ildo beretik aintzina beste bat: "Komentu batetan egitate dorpe eta sodomitikotarako errekeritu zuen erlijios bat, eta sarri egin zuen bere itsuskeria sodomitikoa harekin, bere menbroa sartzen ziola aipatu dugun pazientearen prepospero hutsetik eta berean ixuritzen zuelarik bere hazia. Halaber komentu bereko beste batekin egitate dorperik egin eta konplitu zuela."\n«Herexi eta Gizartea XVI mendean» bere liburuan, Garcia Corcelek aipamen polit hau dakarkigu: "Eta bere zelda eraman zuen eta kolpe batez atea zerratu; giltzaren sarlekuan, bazegoen barneko aldetik ohialtto bat xiloa estaltzen zuena, kanpotik ikus ez zedin; eta behin barneraz gero, jantziak erantzi zituen eta haren kontra arrimatu besarkatu nahiz; besteak eskua baratu eta erran ere geldi egon zedin; baina aipatu Señor Pizarrok, dena lausengu eta xaramel, erraiten zion zinez maite zuela, oroitarazten baitzion serbitzari ohi bat... azkenik zaragueiletako zirritotik eskua sartu zion haren menbroa atxik nahiz, eta honek eskua baratu, non Señor Pizarrok erraiten baitio: «Hik ez dukek zakilik, ezi ez duk uzten hunkitzera» eta besteak arrapostua: «Dutan ala ez dutan ez dio berorri aferarik egiten...» eta hain zituen begiak gori eta bisaia guziz kordoka begietatik su garrak elkitzeraino. Eta hau da gertatzen dena eta ez besterik."