Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Eusko Jaurlaritzak eta Kataluniako Gobernuak indarrak batzea adostu dute berezko eskumenak defendatzeko, Gobernantza Digitalaren arloan, estatuaren eskumen-inbasioaren aurrean\n<iframe src="https://www.irekia.euskadi.eus/eu/embed/videos?video_path=2019%2F01%2F24%2Fnews_51519%2Fhtml5%2Ferkoreka_ciberseguridad.mp4" width="320" height="210" allowfullscreen></iframe>\nEusko Jaurlaritzak eta Kataluniako Gobernuak indarrak batzea adostu dute berezko eskumenak defendatzeko, Gobernantza Digitalaren arloan, estatuaren eskumen-inbasioaren aurrean Iturria: Irekia\nJosu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako bozeramailea eta Gobernantza Publikoko eta Autogobernuko sailburua eta Jordi Puigneró Kataluniako Generalitateko Polítiques Digitals-eko Consellerra gaur Eusko Jaurlaritzak Vitoria-Gasteizen duen egoitzan bildu dira. Bileraren motiboa izan da bi gobernuek Gobernu Zentraletik ekartzen diren etorkizuneko Europako arauketen aurrean eta Espainiako Gobernutik bertatik sustatzen diren eta zenbait arlotan, besteak beste administrazio elektronikoan, telekomunikazioetan edo zibersegurtasunean eskumen sektorialen inbasioa ekar dezaketen arauketa eta legeen aurrean baterako estrategia koordinatua ezartzeko duten borondatea.\nBesteak beste, 39/2015 Legea eta Administrazio Prozedura Erkidearen 40/2015 Legea aztertu dira, zeina partzialki eten baitu Konstituzio Auzitegiak. Kataluniako Gobernuak konstituzio-kontrakotasuneko errekurtsoa planteatu zuen, aurreikusitako arauketaren irismena mugatzeko eta administrazio-prozedura erkidea arautu behar duten printzipio orokorrak ez gainditzeko eta, horrela, autonomia-erkidegoetako administrazio publiko guztietarako betebeharrak ez ezartzeko eta Estatuko tresnen eta plataformen erabilera ez inposatzeko.\nTELEKOMUNIKAZIOEN ETA ZIBERSEGURTASUNAREN INGURUKO TRUKEAK\nJordi Puigneró Kataluniako Generalitateko Polítiques Digitals-eko Consellerrak Euskadira egingo duen bisitan Eusko Jaurlaritzak zibersegurtasunaren, telekomunikazioen eta digitalizazioaren arloan dituen funtzionamendua eta politika ezagutuko ditu. Puignerók aurreikusi du ostiralean Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapeneko eta Azpiegituretako sailburuarekin bilera izatea eta Basque CyberSecurity Center eta, Alex Etxebarria EJIEko zuzendari nagusiaren eskutik, EJIE - Eusko Jaurlaritzako Sozietate Informatikoaren egoitza bisitatzea.\nMehatxupean dagoen eskumen berezietako bat zibersegurtasunaren ingurukoa da, NIS “Network Information Systems” Europako zuzentaraua Espainiara eramateak eragingo duena; izan ere, horrek ekarriko du Kataluniako CESICAT eta Euskadiko Basque Cybersecurity Center zibersegurtasuneko zentroetako eskumenak, besteak beste, berriro ere zentralizatzea.\nArauketa-esparru horren aurrean, Kataluniako Gobernua etorkizuneko “Kataluniako Zibersegurtasuneko Agentzia” garatzen ari da, Konstituzio Auzitegiak (KA) Estatuko eskumen esklusiboak urratzen dituela epaitu eta artikuluetako atal batzuk baliogabetu ondoren.


"Magic: The Gathering Arena", mahai gainetik ordenagailura - Berriak - Game Erauntsia - Bideojokoak euskaraz\n"Magic: The Gathering Arena", mahai gainetik ordenagailura\nAntton | 2018/11/21 19:00 AnalisiakArtikuluak\nJoko honi buruz hitz egiten hasi ziren momentutik hitz bat burutik kendu ezinean ibili naiz: nostalgia. Nork ez du umea zela Magic bezalako karta- joko bateko karta bat eskuan izan? Karta horiekin pasatako orduak ezin dira zenbatu. Jolasten jakin gabe ere, zenbat pertsonaren zoriontasuna ekarri ote duten karta horiek galdetu nion neure buruari lehen trailerra atera bezain laster. Horretaz gain, beste hainbat galdera bururatu zitzaizkidan, adibidez, nola ekarriko zuten jokoa ordenagailura, asko aldatuko al zen jatorrizkotik? Edota umetan eman zizkidan une gozoak bizi ahal izango nituen berriro ere.\nBerandu samar izanda ere, azkenean lortu nuen jokoa instalatzea, eta ireki bezain azkar, haurtzarora itzuli nintzen berriro ere. Egia da, hearthstonek karta-jokoak ordenagailura hurbildu gintuela, baina Magic-ek beste mekanika batzuk eskaintzen dizkigu. Biak antzekoak izan arren, beste estilo bat ikus daiteke jokatzen hasi orduko, eta jokoa gehiago ikertzera behartzen zaituen sentsazio bat sortzen dizu gorputzean.\nJokoa tutorialarekin hasten da, oso baliagarria dena. Inoiz jokatu gabe, edo urte askoan jokatu gabe egon ondoren sartzen bazara, tutorialak modu azkar eta entretenigarrian azaltzen dizkizu jokoari buruz jakin beharreko gutxienekoak: karta ezberdinak erakutsi, haien ezaugarriak, mana sistema, erasoak blokeatzea… Hori guztia 5-6 partidatan erakusten zaizu, eta azkar ikasteaz gain, mekanika erraz ulertzen hasiko zara.\nBeste jokalari batzuen aurka jokatzeko orduan, jokoan aritzeko hainbat estilo eskainiko zaizkigu erabil ditzakegun kartekin. “Land”-ak (kartak erabiltzeko mana ezberdinak) konbinatuz, eta gehien gustatzen zaigun estiloa erabiliz, etsaia erasotu, edo berarengandik babestu ahalko dugu.\nPartidak beti berdinak izan ez daitezen, karta berriak lortzeko aukera asko eskaintzen dizkigu jokoak: erronkak beteta, mailaz igota, edo benetako diruarekin sobreak erosita. Gainera, jokoko txanponak lortuta ere karta berriak eros daitezke dendan. Lortutako kartekin karta-sorta berriak sortu ditzakegu.\nKarta sortak sortzean, Magic-ek berrikuntza bat ekarri digu. Hearthstone bezalako jokoek heroi batekin jokatzen uzten zigun bitartean, oinarrizko kartak eta heroi kartak nahastuz, Magic-en bi “land” nahasteko aukera dugu gure joko estiloa aldatzeko eta karta sorta ikaragarriak lortzeko. “Land” nahasketa hauek “land” oinarrizkoaren eta beste batzuen artean, edo edozein “land” nahastuta egin ditzakegu, jokoari aniztasun handia emanez.\nAmaitzeko, azpimarratu nahiko nuke ez dela batere erraza horrelako karta-joko bat bertsio fisikotik ordenagailura pasatzea ia aldaketarik eragin gabe, eta esan beharra dago joko honekin guztiz lortu dutela. Nik uste orain arte nabaritu dela karta-joko zalea naizela, beraz, joko hau ikaragarri gomendatzen dizuet bai mota honetako jokoetan inoiz aritu ez zaretenei eta baita gustuko dituzuen guztioi ere, benetan joko entretenigarria da eta. Artikulua agian motza egingo zitzaizuen, bai, baina uste dut onena zuek probatzea izango dela!


«Herrigintzatik gatoz eta herrigintzan jarraitu nahi dugu» - Zizurkil - Tolosaldeko ataria\n«Herrigintzatik gatoz eta herrigintzan jarraitu nahi dugu»\nTolosaldeko Ataria 2019-05-08 19:59\nOrain arte udal gobernuak egin duen lanari jarraipena eman eta udalak herritarrekin duen harremanean sakondu nahi dutela dio Iker Urruzola EH Bilduko Zizurkilgo alkategaiak.\nLaitasuna ematen dio Iker Urruzola Aizpuruari (Zizurkil, 1976), aurretik herrigintzatik ezaguna dituen kideekin EH Bilduren hautagaitza osatzea. Hainbat mugimendutan aritu da orain arte, besteak beste, herriko Erraldoi eta Buruhandien konpartsan. Elkarrizketa osoa entzungai hemen.\nEH Bilduk udal gobernura iristea lortzen badu, aurrekoaren jarraipena egingo du?\nLehenik eta behin aurreko bi legealdietan ardurak izan dituztenei eskerrona adierazi nahi diet. Hasitako bide horri jarraipena emango diogu, ikusi dugulako egindako lana benetan aberasgarria izan dela: udalaren zorpetze maila jaistea lortu du EH Bilduren udal gobernuak, eta horrez gain, hainbat proiektu eraman ditu aurrera. Alde batera utzi diren gauza batzuei indarra emango diegu, adibidez, hasieran sortu ziren batzordeei. Herritarren eta udalaren arteko harreman indartsu horri da gure altxorra eta udalak izan behar du horren erakusleihoa.\nNolako hautagaitza osatu duzue?\nNi harro nago zerrendarekin. Ezin duzue sinetsi zenbateko poza ematen didan hautagaitzan ondoan dudan jendea aurrez herrigintzatik ezagutzen dudala ikusteak. Oreka mantentzen saiatu gara. Zoriontzekoa da orain arteko alkatea eta alkateordea gurekin batera zerrendan etortzea, atzetik gatozen berrioi babesa eta laguntza ematen digutelako, horrek erakusten du duela zortzi urte hasitako proiektuak ez duela etenik. Zerrendan goazen gainerakoak ere, ez gara arrotzak, jendeak ezagutzen gaitu mila saltsatatik, boluntario bezala aritu garelako lehenengo ilaran, trukean ezer eskatu gabe eta gustura gainera. Adin ezberdinetakoak gara, herrigunekoak batzuk eta Elbarrenakoak besteak. Parekidetasuna ere mantendu dugu hautagaitzan, baina argazkitik harago doa. Zerrenda feminista da, ardatz nagusi bat da guretzat. Edozein arlo jorratzen dugunean presente izango dugu beti.\nFeminismoa, euskara eta parte hartzea. Hiru zehar lerro aipatu dituzue.\nZehar lerro, zutabe eta ardatz, esango nuke. Gure hizkuntza, herriaren altxorra eta bihotza da, hori gabe galduta gaude. Parte hartzeari dagokionez, ondo funtzionatzen duten moduak mantendu nahi ditugu. Batzorde batzuk, kultura, kirol eta euskara batzordeak ederki funtzionatzen dute. Horiek guretzat funtsezkoak dira, herritarrekiko dugun harremana horretan oinarritzen baita. Udala ez da eraikin huts bat, udalak herrira atera behar du, eta batzorde horiek sustatu behar ditugu komunikazio horretan eragiteko.\nHerritarrek esan behar dute udalak zertan gastatu behar duen eta zertan ez?\nAsmoa bada aurrekontu parte hartzaileak sustatzea. Aurretik ere saiakerak egon dira, eta kontuan hartu behar dugu, guztia ez dela aurreneko aldian lortzen. Elkarteetan antolatuta dauden herritarrek batzordeen bidez proposamenak landu eta udalera bideratzen dituztenean, modu batera erabakitzen dituzte zeintzuk diren lehentasunak. Sakondu behar da bide horretan.\nPlazaetxeberri erosi du udalak. Eraikinari zein erabilera eman herritarrekin batera erabakiko duzue?\nUdalak estrategikotzat hartu zuen eraikin historikoa erostea. Herrigunean dauden gabeziak ikusi, eta herriarena denez, herritarrek antolatu dezatela nola kudeatu nahi duten eraikin hori. Parte hartze batzorde bat jarriko dugu martxan hori erabakitzeko. Ostalaritza zerbitzua garrantzitsua da eta mantentzearen aldeko apustua egin da, baina proiektua harago doa. Eraikin osoa da herritarrena.\nBi proiektu inportante direnak Zizurkilentzat: Asteasu erreka bideratzea eta saihesbidea.\nGure herri programa, herritarren artean sortutako herri programa da, eta horren baitan, herritarren kezken eta arduren arabera sortzen dira proiektuak. Asteasuko errekaren bideratzea aspaldiko eskakizuna da, uholdeak egoten direnean egoera arriskutsuak sortzen baitira, horregatik garrantzitsua da lan horiei ekitea. Ez da gure eskumena, baina ahal duguna egingo dugu proiektu nagusienetako bat izan dadin eta gure insistentzia eraginkorra izango da, eskumenak dituenak gai honi hel diezaion.\nBeste kontu bat da saihesbidearena. Herritarrak antolatu dira eta horrek berebiziko poza ematen digu. Jendeak instituzioei belarritik tira egiteak poza ematen digu. Diputazioan daudenak jakin dezatela Zizurkilen trafikoa arazo bat dela. 6.000 ibilgailutik gora ibiltzen da egunero herrian eta horrek herritarren bizimodua okertu egiten du, estresatu egiten da jendea. Hori konpondu beharra dago, bai ala bai eta azkar. Bat egiten dugu saihesbidea eskatzen duten herritarrekin eta gu udalera iristen bagara konpromisoa hartzen dugu foru aldundira eskakizun hori eramateko. Alderdi bat edo bestea egon hango gobernuan. Ez ditugu onartzen orain jaso diren erantzunak, dauden zuloak estaltzea eta partxeak jartzea ez da soluzioa. Horrek ez du herri erditik trafikoa kentzen. Hainbeste ibilgailu ibiltzea ez da osasungarria zizurkildarrentzat.\nBulandegi bidea irisgarria egiteko proiektua, ez dago derrigor lotuta saihesbidearekin?\nGuretzako estrategikoa da Bulandegi bidea txukuntzea. Oraingo udal gobernuaren proiektuari jarraipena emango diogu eta irisgarriago egingo dugu, herritar guztientzat erabilgarria izan dadin. Horretarako ez da ezinbestekoa saihesbidea egitea, baina lagungarri bai. Bulandegi ondo atontzeko ez gara saihesbidearen zain egongo, hori egin daiteke eta guk udal gobernura iritsiz gero, berehala hasiko ditugu lanak. Kale herritarrago bat izan dadila, ez autopista moduko bat, alde banatan espaloiak jarri eta irisgarriago izatea denok eskertuko dugu.\nIlunja edo Area 15 gune horretarako baduzue proiektu bat aurrera begira.\nLuzera begirako proiektua da. Kontuan hartu behar dugu industriagune bat dagoela herriaren erdian. Hainbat zerbitzu eskaintzen dira bertan, herritarrentzat eskuragarri direnak, eta mesede egiten diotenak. Guzti horiek kontuan hartuta, industriagune bat herritik atera eta etxebizitza proiektu bat egin nahi genuke, bertan dauden zerbitzuak mantenduz. Bidean gaude. Azterketa teknikoak egiten ari dira orain eta guk hurrengo agintaldian bide horretan jarraituko dugu.\nZenbaterainoko etxebizitza beharra dago Zizurkilen?\nGuretzat herritarrak herrian geratzea garrantzitsua da. Etxebizitzaren arloa jorratu behar dugu horretarako. Etxe hutsen errolda bat eginda dago baina berritu egin beharra dago eta horrek erakutsiko digu, zein proiektu eraman behar dugun aurrera. Herrigunean, etxebizitza pribatuak egingo dira laster, baina horrek ez du esan nahi, udalak ere sustatu ezin ditzakeenik. Formulak hamaika daude. Ez dugu itsu itsuan eraiki nahi, zentzurik gabe.\nHerriko gazteen beharretara moldatzea ere aurreikusten dugu. Eraiki ere, behar horiek kontutan hartuta eraikiko da etorkizunean, ez eraiki eta gero beharrak sortu. Proiektu garrantzitsu bat badugu, gazteentzako alokairu laguntza bat martxan jartzeko, Azpeitian oso esperientzia interesgarria ari dira jorratzen eta emaitza ematen ari da. Zizurkilera ekarri nahi dugu antzeko egitasmo bat. Alokairuaren kultura sustatu nahi dugu gazteen artean.\nMerkataritza nola sustatuko duzue Zizurkilen?\nEz du oso egoera ona bizi herrian eta indarra eman nahi diogu sektore honi, merkatariekin batera. Beraiek zein behar dituzten kontutan hartuko dugu eta zerk asebeteko lituzkeen galdetuko diegu. Merkatariek baino hobeto inork ez daki zer egin daitekeen sektorea sustatzeko, daudenak mantendu eta berriak erakartzeko. Landa eremu eta industriaguneaz gain, merkatariek ere beren balorea dute eta kontuan hartu behar da.\nAzoka egiteko asmoarekin aurrera segituko al duzue?\nGure hautagaitzan, herriguneko jendea badago eta landa eremua oso ondo ezagutzen duena. Guretzat Zizurkil bat da, ez dira bi, eta landa eremuak garrantzi berezia du. Baserri mundua eta herria lotzeko, azoka ezinbestekoa da. Aurrera doa, martxan dagoen proiektua da, nahiz eta ez den oraindik gauzatu. Zein postu jarriko den lantzen ari gara eta bertako produktuak garrantzi handia izango dute, baserritik datozenek presentzia izango dute. Estalpea eginda dago Joxe Arregi plazan eta toki hori baliatuko da horretarako.\nHerri bizia da Zizurkil. Maiatza Saltsan da horren adibidea. Bide horretatik segitzeko asmoa duzue?\nNi oraindik ere hunkitu egiten naiz duela urte batzuk egindako herri antzerki horrekin gogoratuta. Nola da posible 150 zizurkildar horrela koordinatu eta horrelako ikuskizun zoragarri bat eskaintzea. Horrek ahalbidetu zuen gero Herriola ekimena. Zeinek esango liguke gai izango ginenik Elbarrena 400 urte atzera eramateko? Sortu da herritarren artean horrelako grina bat, bi urtez behin zerbait egiteko asmoa. Su honek ezin du itzali. Aurten ere herriko eragile eta taldeekin batera antolatu da Maiatza Saltsan.\nEz nuke handikeria keinurik egin nahi. Herritarrek ezagutzen gaituzte. Zerrendan goazen denok erakutsi dugu gure gaitasunak zeintzuk diren. Herrigintzatik, egunerokotasunetik eta lanetik ezagutzen gaituzte, borondateko lanetik. Hori da erakutsi nahi dieguna herritarrei. Bide horretan jarraitzeko asmoa dugula eta xumetik lan egiteko gogoa dugula, herrigintzatik gatoz eta herrigintzan jarraitu nahi dugu, herritarrei zabalik aurrerantzean ere, baina udalean.


Idiazabalgo Udalak Berdintasun Diagnostikoa egingo du - Berriak - idiazabal\nIDIAZABAL PAREKIDE BATEN BIDEAN, PAUSO BAT AURRERA!\nPlana diseinatzeko prozesuak bi fase nagusi izango ditu. Lehenik eta behin, irailetik abendura bitarte, Idiazabalgo berdintasun-egoeraren inguruko diagnostikoa egingo da. Behin gaur egungo egoeraren argazkia aterata, eta diagnostikoaren emaitza nagusiak kontuan hartuta, urtarriletik aurrera Berdintasunerako Plana diseinatuko da.\nProzesua irailean abiatu zen. Hasteko, Talde Eragilea sortu zen prozesuari etengabeko jarraipena egiteko. Bertan, berdintasuneko arduradun politikoak, arduradun teknikoak eta Elhuyarreko teknikariek hartzen dute parte.\nLehenengo zereginetako bat izan da udal-teknikari eta ordezkari politikoekin lan-saioa egitea. Saio hori urriaren 5ean egin zen. Bi lanketa-gai nagusi izan ziren: batetik, berdintasunaren inguruko sentsibilizazioa landu zen, eta, bestetik, martxan jarritako prozesua aurkeztu eta kontrastatu zen. Guztira 14 pertsonak hartu zuten parte.\nOndoren, diagnostikoaren lanketari heldu zaio. Diagnostikoak balioko du Idiazabalgo emakumeen eta gizonen errealitatea ezagutzeko.\nBatetik, informazio kuantitatiboa jasoko da, hau da, iturri desberdinetatik eskuratutako hainbat eremuetako gaur egungo datuak bilduko dira: kultura, kirola, hezkuntza eta gazteria, euskara… Bestetik, informazio kualitatiboa jasoko da. Herriko emakume-kolektiboekin talde-elkarrizketak egingo dira, gaur egun dituzten arazoak, beharrak, kezkak.., zeintzuk diren gertutik ezagutzeko, eta aurrera begirako erronkak identifikatzeko. Zehazki, emakume-kolektibo hauek elkarrizketatuko dira:\nAizan! Talde feministako emakumeak\nAdineko emakumeak edota emakume jubilatuak\nEmakume adituak, edo genero-gaiak lantzen dituztenak\nUdalerriko beste hainbat alorretan diharduten emakumeak: kulturan eta kirolean dabiltzan emakumeak; lan-sektore jakinetan (industrian, merkataritzan, lehen sektorean…) dabiltzan emakumeak\nGuztira 5 elkarrizketa egingo dira.\nJasotako informazio guztiarekin, diagnostiko-txostena landuko da, eta lan-saio irekia egingo da berau herritarrei aurkezteko eta euren ekarpenekin aberasteko.\nDiagnostikoan identifikatutako hobetu beharreko alderdiak aintzat hartuta, Berdintasunerako I. Plana diseinatuko da datorren urtean. Garrantzitsua izango da diseinatzen den plana egingarria, pragmatikoa, errealista eta ongi dimentsionatutakoa izatea.\nIkusi aurkezpena hemen


Lagun tematia - - Goiena.eus\nJose Antonio Cot Velasco\nJose Antonio Cot Velasco 2021-01-09 00:00\nBasogintza eredua aldatzeko asmoz, Antzuolako Udalak azalpena eman zuen abenduan. Beldurrez joaten naiz holakoetara, jakinda nirekin joaten den lagunak gero nola astintzen didan burua. Baina, hara, joan ginen.\nUste nuen bezala, hitzalditik atera eta segidan, etxera heltzeko astirik gabe, hitz gutxirekin baina zorrotz hasi zen bera: "Lurra ez da inorena, bizibidea besterik ez da izan behar gizakiontzat". Gaixoa! "Non ote bizi zaren... Negozioak eta kapitalak mugitzen du mundua", nik, horretan geratzeko asmoz, bakean uzteko. Bai, zera! Jarraitu egin zuen: "Antzina, mendi gehiena komunala zen, herriarena, harentzat bizibidea, Bizidun guztiontzat ama". Nik, aspertu samar: "Bai, oso polita; utzi erretzeari, eta itzuli ilargitik. Orain, gizartea bestelakoa da". Zergatik jarraitu ote nion! Amorrua azaltzen hasi zen: "Mendiaren jabetasuna ez da bidezkoa; gehienetan, saltzera herriak behartu zituzten, gizartearena suntsituz; erregeen, estatuen gerrak eta boterea elikatzeko; eta dirudunek erosten zuten". Honetan gogor zetorren. Nik, haserrea azaltzen: "Hori kontu zaharra da, oraingo jabeek ez dakite ezer horretaz; ahaztu, eta utzi nazazu bakean". Alferrik. Tematia: "Nahiko irabazi diote lurrari, nahiko suntsitu dute. Lurra ere herriak berreskuratu behar du, desjabetu egin behar diegu, amak jabetu eta bizia berpizteko, piztiak birsortzeko". "Ixo", nik.\nEskerrak holako txapa niri bakarrik ematen didan, bestela... Tartean, etxera heldu eta telebista piztu nuen, bera isiltzeko. Urkullu han, robot bat bezala. Ez nekien zer zioen, baina a ze bakea eman zidan! Isildu egin zen laguna, bost minutu; afaria prestatzen hasi, eta berera jo zuen berriro. Hala ibili da gaur arte, nik ia loa hartu ezinean. Zergatik azaltzen ote dizuet ergelkeria hau, lagunak, ba, ez dakit ze ostia piztu duen hor goian, baina ezin dut burutik kendu, zalantzan, eta neure buruari galdezka: ea arrazoi puska ote duen gixajoak!


San Prudentzio eta San Andresen basilika (Armentia) | Ondare Irekia / Patrimonio Abierto\nDonejakue bidea Araban\nArabako Lautadako erromanikoa\nVitoria-Gasteizko eraztun erromanikoa\nSan Prudentzio eta San Andresen basilika (Armentia)\nArabako gotzaindegi zaharra\nGasteizko kanpoaldean, Armentiako San Prudentzio eta San Andresen basilika dago, Arabako patroiaren gurtzarako egoitza. XII. mendean kolegiata gisa eraikia, Gasteiz hiribilduaren handitzeak bere gainbehera eragin zuen. Horrela, XVIII. mendean Armentiak bere hondoa jo zuen, klaustroa eta bestelako aretoak galdu ondoren. 1776. urtean, seguruenik oinaldearen erortze partzialagatik, zaharberritze-lanekin hasi ziren. Ondorioz, bere itxura betirako aldatu zen. Tenpluko arrasto erromaniko batzuk sakabanatu ziren, eta bestea asko portikoan jarri zituzten, inolako testuingururik gabe. Nahiz eta aldaketa gehienak zoritxarrekoak izan, oraindik ere Armentiako basilika euskal erromanikoko tenplu garrantzitsuenen artean dago.\nPentsaezina badirudi ere, Erdi Aroan zehar Armentian katedral bat zegoen. Tamalez, garai horretako aztarnarik ez dugu kontserbatu. Halere, dokumentu historikoek diotenez, Arabako gotzaindegi zaharraren egoitza hor zegoen. Gotzaindegi horren lehen aipamena 876. urteko dokumentu batean aurki daiteke. Antza denez, mende horren amaieran, gotzaindegia Iruña-Veleiako hiri erromatarrean zegoen. Hala ere, Armentia gotzain-egoitza bezala azaltzen da Vela apezpikuaren garaiko dokumentuetan, hau da, 1055 eta 1062. urteen arteko agirietan. Hortik aurrera, katedral gisa funtzionatu omen zuen. Baina 1087. urtean, Fortunio apezpikua hil ondoren, Araba Calahorrako elizbarruti berriaren menpe geratu zen. Bitxia bada ere, egungo eliza XII. mendean eraiki zen, Armentia kolegiatan bihurtu zen mendean. Horregatik, ez da kontserbatu gotzaindegi zaharreko aztarna bakar bat ere.\nEgun ikus daitekeen tenplu erromanikoa sakonki zaharberritu zen 1776. urtean. Oro har, XX. mendean zehar egindako zaharberritze batzuez gain, eraikinak oso aldaketa gutxi izan ditu. Argazki zaharrenak kontsultatuz gero, gurutzadurako ganga barrokoak ikusiko ditugu, Tetramorfoko eskulturak argitara ateratzeko kendu zirenak. Gauza bera gertatzen da absideko behealdea ezkutatzen zuen erretaula zaharrarekin. Bestalde, jatorrizko sagrario gotikoa bere leku originalean agertzen da. Egun, ordea, iparraldeko gurutzaduran kokatuta dago, absideko leiho batean. Kanpoaldean, argazki batzuk abside inguruan egondako hilerri zahar baten berri ematen digute, XX. mendean eraitsi zena.\nXII. mendean zehar, Armentiako eliza eraiki zen hainbat fasetan. Zatirik zaharrena eta eraikitako lehena zirkuluerdiko absidea izan zen, ikonografikoki oso bereziak diren hiru leihate dituena.\nAbsideko leihateen kapiteletako irudiak interpretatzeko zailtasun ugari egon dira. Izan ere, pertsonaia batzuk itxura groteskoan eginda daude, lehoi, zaldi eta grifoekin batera. Azpimarratzekoak dira iparraldeko leihoan dauden emankortasunaren kapitelak. Ezkerraldeko kapitelaren beheko aldean ipurdia eta sexua erakusten ari den emakume biluzi bat dago, eta goian bere aurpegia eta gorputz-enborra ikusten dira. Ondoan, buru eta hanka batzuk gehitu zaizkien genital femenino batzuk aurki daitezke. Gainontzeko azalean, errepresentazio sexual horiek gero eta modu eskematikoagoan irudikatzen dira. Bestalde, pareko kapitelean bi emakume eta bizarra heltzen ari den gizon bat agertzen dira. Horietako emakume bat haurdunaldi oso aurreratuan dago eta, bestea, bere sabelaldea heltzen ari da. Pertsonaia guztiek beren eskuetan landare adar batzuk dituzte, emankortasunaren sinbolo.\nBarruko kapiteletan, ordea, ikonografia ezagunagoa irudikatzen da: arkulariak, arranoak, hegaztiak, lehoiak, gerlariak eta, beharbada, Daniel lehoien artean errepresentatzen duen kapitela. Mende askotan zehar erretaula batek kapitel guztiak estali zituen, baina urteak pasa ahala, kendu zuten. Egun, erretaula horretan Mendekostea errepresentatzen zuen eszena nabearen murruan mantendu egin da.\nAdituen iritziz, portiko osoan aurkitu ahal diren testuingururik gabeko irudiak ez dira absidean lan egin zuen lantegiarenak, beste batenak baizik. Arkumearen tinpanoan mantentzen den inskripzioari esker, XII. mendeko irudikapenak direla jakin daiteke. Izan ere, “Rodericus Eps” izeneko baten egiletza agertzen da, hots, Calahorrako apezpikua izandako Rodrigo de Cascantearen sinadura. Zehazki, artelana 1146 eta 1190. urteen artean kokatu egin da. Originali, arkumearen tinpanoa gaur egun galduta dagoen ate baten gainaldean kokatuta egon beharko liteke. Zirkulu batean Agnus dei-aren edo Jainkoaren arkumearen irudia agertzen da, eta alboetan Isaias eta San Joan Bataiatzailea irudikatu dira. Behean, krismoi bat sostengatzen duten bi aingeru ditugu, modu sinbolikoan hirutasuna errepresentatzen ari direnak. Tinpanoaren azpian, elizgizon baten hilobia dago, harrizko barrote batzuen atzean.\nHau ez da portikoan dagoen tinpano bakarra. Ondoan, tamaina handiagoa duen beste tinpano bat aurki daiteke. Oso interesgarria da, elizara sartzeko balizko ate baten berri ematen digu-eta. Bertan Kristo hamaika apostoluekin batera ageri da. Bere irudia izarrartearen zati da bi aingerurekin batera. Azkenik, Itun Zaharreko bi pertsonaia ditugu, Elias eta Enoc, zerura igo zirenak.\nPortikoaren amaieran eta paretari atxikitua, bi erliebe handi kontserbatzen dira. Eskuinaldean, hiru eszena topatuko ditugu. Lehenengo eszenan, Josef Arimateakoa eta Nikodemo agertzen dira Kristoren gorpuaren gainean. Nahiko hondatuak badaude ere, hileta santuaren aurrean gaudela argi dago. Ondoan, hiru Mariak Kristoren hilobira egiten duten bisita dago. Hilobia hutsik dagoela konturatzen direnean, aingeru batek Kristo berpiztu egin dela esaten die. Egoera txarrean egon arren, ezkerreko goiko izkinan, Kristoren arima oihal batekin zerura eramaten ari diren bi aingeru desberdintzen dira.\nBeste erliebean Anastasis-a irudikatzen da. Hau da, Kristoren jaitsiera infernuetara lehen bekatariak salbatzeko. Eszenaren protagonistak, Adam eta Eva, Kristoren atzean agertzen dira, eta infernuko hainbat izaki eta munstro haien atzean geratzen dira. Bestalde, infernuko ateak ikus daitezke ere bai, Leviatanaren ahutzekin irudikatuta.\nTestuinguru gabeko elementu mota gehiago daude: portiko erromaniko baten zati ziren arku eta zutabe-eskultura batzuk, Isaaken sakrifizioa irudikatzen duen zutabea, inprobisatutako portada osatzen duten jatorrizko arkiboltetako piezak eta erlaitzak, Deikundea errepresentatzen duen erliebea edota Konstantino enperadore erromatarra bezalako zaldun baten errepresentazioa.\nDudarik gabe, Armentiak Araba osoko erromanikoan aurkitu ahal diren hagaburu bildumarik hoberena dauka. Zaharberritzetan lekuz aldatu zirenez, haien jatorrizko kokapena ezezaguna da. Hagaburuetako irudietan alegiazko imajinarioa gailentzen da: sirenak, grifoak, harpiak, izaki hibridoak, hostoak ahotik jaurtitzen ari diren gizon adardunak… Hala ere, eguneroko pertsonaia eta animaliak ere ikusi ahal dira, esaterako, monjeak, emakumeak eta gizonak, espinario delako bat, hau da, hankatik arantza kentzen ari den mutil baten irudia, hontzak, lehoiak, ahuntzak edota Erdi Aroko eraikuntza batetik ateratzen ari den gizona.\nBarruan, XVIII. mendean egindako aldaketa sakonak argi ikusten dira. Lan horien ondorioen artean, harlangaitz-horman egindako nabeetako murru edo ertz gangak nabarmenak dira. Bestalde, gurutzaduratik aurrerago dagoen egituran modu trebean landutako harlantzak ditugu, Erdi Aroko lantegi bati dagozkionak. Dakigunez, zinborrio aldean dagoen ganga XX. mendean berreraiki zen. Bertan hauteman daitezke gurutze latindarreko oinplanoa osatzen duten bi gurutzadurak edo abside erdizirkularra, eta labe gangak. Gurutzadurako iparraldeko besoan, oraindik ere ate batzuk ikusi ahal dira, eta 1776. urtean suntsitutako koroaren eta klaustro atxikituaren sarbide originala ere bai.\nJatorrizko koroa sostengatzen zuten zutabeetatik bakarrik bi kapitel kontserbatzen dira. Egun, elizaren oinaldean kokatuta daude, eta piztiak errepresentatzen dituzte. Kapiteletan bi tamainako munstroak agertzen dira, handienak astakumeak jaten. Bestalde, tamaina txikiagoa duten munstroak, erdian kokatuta daude, eta horietako bat hankak ikusten zaizkion gizaki bat irensten ari da.\nTenpluko gurutzaduran kalitate handiko kapitel batzuk ditugu, landareekin, grifoekin edo arranoekin dekoratuta daudenak. Kapitelen artean, deigarriena zentauro eta zaldun batzuen arteko borroka irudikatzen duen eszena konplexua da, orbelez eta landaredi oparoz betea.\nXVIII. mendeko zaharberritzearen ondorioz, gurutzaduran kokatzen zen ganga faltsuaren atzean kalitate handiko lau eskultura estali ziren. 1870. urtean, Armentiako parrokoak gangen gainean irudi batzuk zeudela ohartarazi zuen. Ondoren, 1904 eta 1908. urteen bitartean, zinborrioan zenbait aldaketa egin ostean, eskulturak agerian utzi ziren. Lau eskultura hauek ebanjelisten edo Tetramorfoaren errepresentazioak dira, bakoitzaren ikurrekin batera: Lukas (zezena), Juan (arranoa), Markos (lehoia) eta Mateo (aingerua). Haien gainean, lau aingeru tronpetalarik Itun Berria iragartzen dute munduko lau puntu kardinaletara. Behean, mentsula gisa, lau gizonezkoen errepresentazioak ditugu.\nArmentiako bataiarria bere sendotasun eta soiltasunarengatik nabarmentzen da. Kopa karratua da, Araban gutxitan ikusten dugun tipologia mota. Izkinen dekorazioa ferraketan inspiratuta dago eta arkuteria itxurarekin koparen ertzean eta harroinetan. Behealdean, erlaitz baten arrastoak hautematen dira, portikoan lan egin zuten tailerraren bezalakoak. Bertan, roleoak ez ezik, hegaztiak, harpiak eta herensugeak ere irudikatu ziren.\nGaur egungo argazkiak: © Álava Medieval / Erdi Aroko Araba\nArgazki zaharrak: Gasteizko Udal Artxiboa / Armentiako barrualdea: Manuel Díaz de Arcaya, Armentia, su basílica y su obispado, 1901.


Prestige-ren eragina Galiziako arrantzan | Consumer\nPrestige-ren eragina Galiziako arrantzan\nPrestige Galiziako kostetatik hurbil hondoratzeak marea beltza eragin du, eta, inguruko ingurumen-osasuna ez ezik, itsaskiz eta itsasoko beste produktu batzuez bereziki aberatsa den kostaldearen produktibitatea ere arriskuan jarri du. Haren afektazioak kostu gehigarria dakarkio jasandako inpaktu ekologiko larriari.\nPetrolioa edo haren eratorri batzuk kostatik hurbil dauden itsas eremuetan isurtzeak alarma sozial handia sortzen du, eta horren arrazoia ez da sortzen dituen ingurumen-arazo larriak bakarrik, baita eragin ekonomiko txarra ere. Horixe da Prestige-ren kasua, egokitasun-bandera duen petrolio-ontzia. Galiziako kostetatik hurbil hondoratu baino lehen, fuel-olioko erreguontzi bat utzi du bizkarrean. Zenbait petrolio-orbanen itxurako marea beltza Galizian itsas- eta arrantza-aberastasun handiko eremuetara iritsi da, eta orain Kantauriko kostaldeak mehatxatzen ditu. Ekonomiaren ikuspegitik, mehatxua ez da soilik tokian egiten diren arrantza-aparailuetan gertatzen. Itsaski-bilketari kalte handia egin diezaioke.\nAlertaren arrazoiak itsaskiaren berezko ezaugarrietan oinarritzen dira. Jakina denez, horrelako animaliak eremu geografiko jakin batzuetan ainguratzen dira eta oso gutxitan mugitzen dira distantzia handietara. Horregatik, bizi den lekuko ura kutsatzen bada, nekez saihestuko ditu ondorioak. Kutsaduraren ondorio zuzenak animaliaren heriotza ekartzen du, bai isurketen toxikotasun arazoengatik, bai asfixia fenomenoagatik.\nMarea beltz baten inpaktua isuritako hidrokarburoen toxikotasunaren eta ekosisteman eragiten dituen ondorio fisikoen arabera neurtzen da.\nKontsumitzaile potentzial batek kutsatutako animaliak irensteko aukera aldakorra da, eta neurri handi batean administrazioen eta arrantzaleen ekintza arduratsuaren araberakoa da. Produktu kutsatua kontsumitzailearengana iristea, azkenean, osasun-agintariek eta arrantza-sektorean eskumena dutenek ziurta dezaketen immobilizazio-ahalmenarekiko zuzenki proportzionala izango da.\nPetrolio-gordinkiak eta haien produktu eratorriak desberdinak dira toxikotasunari dagokionez. Landareekin eta animaliekin egindako esperimentuek erakutsi dutenez, ondorio toxiko larrienak irakite-puntu txikiak dituzten konposatuei dagozkie. Ondorioz, kalte toxikorik okerrenak petrolio arinen isurketek eragindakoak izan dira, bereziki eremu mugatu batean kontzentratu direnean.\nHorrek ez du esan nahi, ordea, Prestigek Galiziako kostetan isuritako fuel-olioa bezalako olio <em<Prestige astunen isurketak ondorio negatiborik izango ez duenik. Oro har, olio astunek, ondorio toxikoek baino gehiago, asfixiaz (efektu fisikoa) hil ditzakete kostako eremu zabalak.\nPetrolioaren toxikotasuna hura osatzen duten substantziek eragiten dute. Substantzia horiek guztiak gantzetan disolbagarriak dira, eta zelulak lesionatu, mintzak ezegonkortu edo zelula-egitura desberdinekin erreakzionatu dezakete. Material genetikoaren gaineko efektuak ere dokumentatu dira, eta, beraz, oso esposizio jarraituetan zenbait minbizi-mota ager daitezke.\nHala ere, petrolioaren eta haren deribatuen ondorio kaltegarriak murriztu egiten dira aire zabalean egoteak. Hala, itsasertzera azkar iristen den petrolio gordinaren isurketa kaltegarriagoa izango da kostaldeko bizitzarako, hura iritsi baino egun batzuk lehenago eguraldi txarraren eraginpean geratu bada baino.\nExxon Valdez petrolio-ontziak 1989ko martxoan Alaskan isuritako petrolioa Príncipe Guillermo kanaleko kostalde gehienera iritsi baino egun batzuk lehenago egon zen jendaurrean. Petrolio gordina ingurunearekiko esposizioak airearen eta argiaren oxidazio-ekintza bultzatu zuen, baita isuritako petrolioaren zati handi bat lurruntzea ere. Bi faktore horiek, itsasoko olatuen desegite-efektuarekin batera (faktore horrek petrolio gordinaren orbanak hausten ditu, agregatu txikiagoak sortuz eta uretan oxigenoa disolbatzea erraztuz), inpaktu ekologikoa murriztu zuten, halako moldez non, denbora bat igaro ondoren, landare- eta animalia-bizitza suspertzen hasi baitzen, toxikotasun txikiko zeinu argia epe ertainean.\nToxikotasuna txikiagoa da hidrokarburo astunetan, baina eragin fisikoa handiagoa izan dezake kostaldean, geruza lodi isolatzaileak eratzen baititu.\nErrekuperazio handi hori gorabehera, Exxon Valdez ontziaren istripua bere historiako hondamendi ekologiko handienetakotzat eta munduko okerrenetarikotzat jotzen da AEBetako analetan. Arrezife batzuetan itsasontziak izandako talkak eragindako istripuan, 42 milioi litro petrolio isuri ziren, eta 5.000 kilometro baino gehiagoko kostaldea eragin zuten. Basa-bizitzaren berreskuratze osoa 30 urte inguruan zenbatetsi da, baina, gaur egun, inguru horretako jarduera biologiko gehiena normalizatuta dagoela dirudi, baita hondar-petrolioa dagoenean ere.\nExxon Valdez itsasoak eta edozein marea beltzek eragin ekologiko negatiboak dituzte, batez ere, uraren edo lurraren azalean geruza isolatzaile bat eratzen delako, kostaldera iritsi ondoren. Geruza horrek oxigenoa eta argia sartzea eragozten du, eta horrek animalien eta itsas landareen heriotza eragiten du.\nPetrolio gordinaren zatirik arinenak lurruntzen diren heinean (guztiaren %50eraino, ingurumen-baldintzak onak badira), biskositate-indize handiko bolak edo agregatuak eratzen dira, uraren azalean zehar mugitzen direnak. Denboraren poderioz, olatuen eraginez gero eta zatituagoak diren masa likatsu horiek itsas hondoan metatzen dira eta hondarrarekin nahasten dira. Horrela, koralezko arrezifeek eta gainerako kate trofikoaren elikagaia diren organismoek kalte egiten diete.\nHidrokarburo-karga handia bada, sedimentu batzuetan errazago sar daiteke, eta handiagoa da masa likatsuek harriak eta hartxintxarra xurgatzeko probabilitatea. Hala, zoladura asfaltikoko geruza iraunkor samarra eratzen da. Horrelako zoladurek 5-10 cm-ko lodiera eta 1-30 m-ko zabalera izaten dute. Iraunkortasun handiagoa dute itsasertzaren goialdean, eta hesi fisikoa izan daitezke, birkolonizazioa eragozten duena, belarra eta zuhaixkak, esaterako.\nAsfaltozko zoladura hori eratzea da marea beltzei lotutako arazo nagusietako bat. Desegitea zaila da eratu ondoren, eta bateraezina da landare eta animaliekin. Kasu horietan, premiazkoa eta funtsezkoa da, isurketa baten ondoren, garbiketa-ekipoek petrolioa azkar kentzea; izan ere, petrolioa ez da gogortzen, ez da asfaltozko zoladurarik sortzen, eta berreskurapena bizkortu edo ondorio itogarriak gutxitu daitezke. Jarduera horiek guztiek kutsadura gutxiago sortzen dute eta ekoizpen-jarduera suspertzen dute.\nAlaskako Golkoko Exxon Valdez ibaiaren eta Magallaes itsasarteko Metularen isuriek (1974ko abuztuan 50.000 tona petrolio gordin baino gehiago isuri zituen istripuak) konparazio interesgarria egiten dute. Bi kasuetan isuria ur hotzetan eta petrolio-bolumen handietan gertatu zen (batez ere emultsio moduan), eta hainbat kosta-motatara iritsi zen. Metularen kasuan ez zen garbiketarik egin, baina bai Exxon Valdez delakoaren kasuan. Magallaes itsasartean, harearekin, legarrarekin eta harriekin konbinatutako petrolio-emultsioaren masak gogortu egin ziren, eta, hala, zoladura asfaltikoak sortu ziren, 400 m-ko zabalera ezin hobean. Zoladura horiek pixkanaka higatuz joan ziren, baina isuria gertatu eta 28 urtera oraindik hondakinak daude. Gilermo Printzearen itsasartean, Alaskako Golkoan, asfaltozko zoladurak sortzea saihestu zen neurri handi batean, eta horrek kaltetutako eremua askoz modu eraginkorragoan berreskuratzea ekarri zuen.\nFaktore geografikoaren garrantzia\nPetrolio gordina kostatik gertu dagoen eremu batean isurtzen bada, kalteak itsaso zabalean baino handiagoak izan daitezke. Izan ere, ur babestuetan eta sakonera txikikoetan, hala nola badietan eta itsasadarretan, non petrolioak kontzentrazio handiagoa izan baitezake, eta ingurumeneko baldintza oxidatzaileekiko (argia edo airea, esaterako) interakzio-denbora askoz txikiagoa bada, inpaktu ekologikoa askoz larriagoa izan daiteke.\nKostalde arrokatsu biluzietan, organismo bizidunen gaineko eraginak oso txikiak izaten dira, eta berreskuratze-abiadura handia izaten da, petrolioa ez baita erraz itsasten kostalde horietara. Zati txiki batek egiten badu ere, desagertu egingo da olatuen eragin handiagatik. Kostalde harritsuetako landare-babesa handitu ahala, petrolioak irauteko probabilitatea ere handitu egiten da, eta, ondorioz, alga-masak edo itsasoko beste landare-espezie batzuek petrolio gordina harrapatzeko gaitasuna areagotzen dute.\nPetrolioa substratuan sartzen bada, haren ezaugarrien\narabera askatzen diren iraupen-denborak. Drainatzea ahalbidetzen duten harea, legarra edo harriak dituzten energia-mailen aniztasunari lotutako kostaldeak porotsuak dira eta petrolioa nahiko erraz sartzen da. Ondoren, substratuko pikorren azalera handienak xurgatzen badu eta in situ geratzen bada likatsuago, urte askoan egon daiteke sedimentuan. Petrolioa, berriz, ez da erraz sartzen harea irmoan edo lohi estutuan.\nEKINTZA KUTSATZAILEA ITSASKI-EREMUETAN Hidrokarburo-isuri baten\nekintza kutsatzailea oso garrantzitsua izan daiteke babestutako hareazko eta lokatzezko kostuei eragiten badie, horietan produktibitate biologiko handia baitago. Eremu horietan, harrek, moluskuek eta krustazeoek irekitako ildoetatik eta padurako landareen zurtoin eta sustraietatik sartzen da petrolioa. Egoera normalean, ildo horiek oxigenoa sedimentuetan sartzea ahalbidetzen dute. Isuri baten ondorioz sor daitekeen arazo bat substratua sartzea izan daiteke, eta ondoren, ildoak zulatzen dituzten organismoak hiltzea. Ondoren, galeria horiek eraitsi egiten dira, hau da, ildaskak goiko aldetik datorren sedimentutik betetzen dira, animaliek mantentzen ez badituzte. Horregatik, petrolioa sedimentu anaerobiko batean harrapatuta gera daiteke. Sedimentu horretan, oso degradazio-tasa txikia izango du, eta birkolonizatzen saiatzen diren organismoek hidrokarburo toxikoak izan ditzakete. Baldintza horietan, hidrokarburoak onartzen dituzten espezieak ugaltzen dira.\nLanpernak eta lapak ornogabeak dira nagusi kostalde harritsu askotan. Hidrokarburo-isuri baten ondoren hilez gero, komunitatea berreskuratzea planktonetik kanpo espezie horietako ale gazteak ezartzearen mende dago. Geroko ezarpena eta hazkundea petrolio-hondakinen bolumena eta toxikotasuna behar bezala murriztearen mende daude.\nArrainei dagokienez, sakonera txikiko badietako arrabak eta larbak oso hilgarriak izan daitezke isurien ondorioz, bereziki sakabanatzaileak erabiltzen badira, arrain helduak hidrokarburoetatik urrundu ohi baitira. Orain arte ez dago frogarik isuriek itsaso zabaleko arrain helduen populazioei nabarmen eragin dietenik. Larba asko hilda egon badira ere, hori ez da gerora egiaztatu herri helduetan, seguru asko bizirik atera direnek lehia-abantaila bat izan dutelako (elikagai gehiago eta harraparienganako arrisku gutxiago). Hala ere, akuikulturako arrainak ia guztiak hilda edo hondakin toxikoz kutsatuta daude.\nKontsumitzeko aukerak Horrekin lotutako\nbeste arazo bat mota horretako produktuak elikadura-katean sartzea da. Normalean, poluitutako guneetatik datorren arraina edo itsaskia nekez sartzen da krisia gertatzen den faseetan. Normalean, substantzia liposolublea denez, usainak eta zaporeak emango dizkiote petrolioari edo haren deribatuei. Ondorioz, oso gutxitan onartuko ditu kontsumitzaileak.\nArazo nagusia da organoleptikoki onargarriak diren animaliak egon daitezkeela, baina gai toxikoen kontzentrazioa onargarria baino handiagoa denean (hidrokarburo-hondarrak, bentzopirenoak edo dioxinak). Kasu horretan, ahalegin gehigarria egin behar da produkzioa kontrolatzeko, kontsumitzaileei bermeak emateko.\nEtxarri Prim, L. 2000. Lurraren eta ingurumenaren zientziak. Liburu elektronikoa. http://www1.ceit.es/Temas/Ecologia/Hipertestua/indice.html\nIPIECA 1991. Hidrokarburoek eragindako kutsaduraren ondorio biologikoei buruzko jarraibideak. International Petroleum Industry Environmental Conservation Association.\nPérez Pérez, C. 1993. Hidrokarburo-isurketek eragindako kutsaduraren aurkako borroka. Madril.\nZebrowski, E. 1997. A restess planet, scientific perspectives on natural disasters. Cambridge University Press.\nexxontasun Galicia-eu hidrocarburo-eu isuri isurpen kutsadura marisco-eu metula-eu pesca-eu petróleo-eu Prestige-eu


Bilbao.net, Emakumea, Aisia, kultur eta kirol jardueren bila nabil, Adin guztietarako jarduerak, Txistubandaren kontzertu programatuak\nKokapena: Hasiera Hiritarrak Emakumea\nAisia, kultur eta kirol jardueren bila nabil\nAdin guztietarako jarduerak Txistubandaren kontzertu programatuak\nBilboko Udalak egiten dituen ikuskapenak, mantentze-lanak eta kontrolak Ziurtagiri/txosten bat behar dut Lizentzia/baimen bat behar dut Kexa, erreklamazio edo salaketa bat egin nahi dut Nire auzoa/hiria/ingurumena hobetu nahi dut Galdutako objektuak eta animaliak Turistak Informazio praktikoa Hirian ibili nahi dut Aisiako jarduerak Ostatua behar dut Erreklamazioak edo salaketak Larrialdiak edo emergentziak Txistubandaren kontzertu programatuak\nBilboko Txistularien Udal Bandak hainbat eszenatokitan (Euskalduna Jauregia, Bilboko Euskal Museoa...) emandako kontzertuen programa bat da.\ndenboraldia hasi aurreko hilabetean, Zuzendaritzak egutegia zehazten du:\n- Kontzertua emango den eszenatokiaren erabilgarritasunaren arabera. - Jasotako eskaeren arabera. - Taldearen egun libreen arabera.\ninformazioa adierazten eta zabaltzen da, departamentu bakoitzak bere behar eta/edo prozesuak bideratzeko:\n- Langileen departamentuari, langile (errefortzu) gehiago kontratatzeko. - Informatikako departamentuari, web-orriko agenda eguneratzeko.\n- Jardueren Koordinazioari, garraioa eta soinuztapen-ekipamendua kontratatzeko, kontratuak eta publizitatea egiteko, gonbidapenak eta informazioa pertsona eta instituzio interesatuei bidaltzeko, etab.\nNon ikus dezaket kontzertuen programazioa?\nJarduerak estekan, programatutako Txistularien Udal Bandaren kontzertu guztiak kontsulta daitezke, eszenatokika sailkatuta.\nBILBAOMusika Sorkunde Kalea, 8\nTelefonoa: 94.416.47.85 (Amaia Bilbao)\nAstelehenetik barikura: 9:00etatik 14:00etara.


Uberan - Euskal Idazleen Elkartea - Amelia Rosselli: Hitzak soinu\nAmelia Rosselli: Hitzak soinu\nPoesia eta musika uztartzen aztiaAsteartea, 2015-02-24\nMilitante politiko ingeles eta italiarren alaba, garai nahasietan jaioa, hainbat herrialdetan bizi izan zen Amelia Rosselli poeta, behin eta betiko Erroman ostatu hartu arte. Musikarekin lotura handia izan zuen olerkari honen hitz batzuk eta bere figurari eta obrari buruzko zertzeladak bildu ditugu amu honetan. Era berean, eleaniztasunak ezaugarritutako haren ahotsa ezagutzeko astia ere hartuko dugu, zorionez, hainbat grabazio eta bideo daude-eta sarean eskuragai.\n1930ean jaio zen Amelia Rosselli poeta, Parisen, han bizi baitziren gurasoak, ama, Marion Cave Alderdi Laboristako militante ingelesa, eta, aita, Carlo Rosselli militante antifaxista, Italiako erregimentik ihes eginda. Erbesteak ez zituen, hala ere, onik gorde, La Cagoule Frantziako milizia faxistak erail baitzituen Rosselliren aita eta osaba, 1937an. Horren ondoren, Rosselli artean haurra zela, hainbat herrialdetan zehar ibili zen sendia: lehenik Suitzan, ondoren AEBetan, eta Ingalaterran gero. Ingalaterran egin zituen, hain zuzen, musika-ikasketak Rossellik.\n1946an, 16 urterekin, Italiara itzuli zen, eta inguruabar horietan, batez ere Erroman, eman zuen bizitza osoa, 1996an bere buruaz beste egin arte, hain zuzen, Sylvia Plathek ere, zenbait urte lehenago, alde egitea erabaki zuen egun bera hautatuta. Hiriburuan ezagutu zituen Rossellik hainbat idazle eta musikari, zirkulu haietan egin zen ezagun poeta gisa, 1963an, estreinakoz, zenbait poema argitaratu ostean, Il Menabò aldizkarian.\nLiteraturaren alorrean lanean segitu arren, musikarekiko harremanari ere estu eutsi zion. Musikologiari buruzko ikasketak zituen eginak, eta musikari buruzko ikerketak egin zituen, bizitza osoan zehar. Bere lengoaia poetikoa ulertzeko gakoa da musikarekiko kar hori, eta baita eleaniztasuna ere, txikitandik ikasi baitzitue ingelesa, italiera eta frantsesa.\nEsan bezala, 1964an argitaratu zituen lehen poemak, italieraz, Amelia Rossellik, Il Menabò aldizkarian. Pier Paolo Pasolini idazle eta zinegilearen sarrera batekin zetozen lerroak, hain justu ere, Pasolinik esaten zuen Rosselliren poesiari buruz, lapsus-aren poesia dela. Gainera, Pasoliniren ustez, nahiz eta Rosselliniren obra, bere ezaugarriei erreparatuta, sailka daitekeen 63ko taldekoen eta surrealisten atalean, egiatan hori baino askoz harago iristen da.\n1964tik aurrera eta hil arte, hainbat poesia-bilduma kaleratu zituen. Italieraz idazten hasi aurretik, frantsesez eta ingelesez ere eginak zituen idatziak, eta horiek bilduma batean batu ziren gerora. Horretaz gain, ezagunak ditu La libellula (1985) poema luzea (sarritan egin izan zituen horrelakoak), Variazioni Belliche (1964) eta Serie ospedaliera (1969). Bere literaturari buruzko testu hausnarketagoagoak ere idatzi zituen. Besteak bestea, Spazi Mettici delako testuan, zera esan zuen, poesiaren eta musikaren harremanari buruz:\n“Poesiaren arazoetako bat beti izan da, niretzat behintzat, huts-hutsean musikarekin lotura duen forma horri dagokiona, eta ez, benetan, neuk ez ditut sekula ere bi diziplinak bereizi, silaba ez dut sekula jo soilik lotura ortografikotzat, ezpaza, baita ere, soinutzat, eta, era berean, esaldia ez da soilik gramatika-egitura bat ezpada sistema bat. […] Baina, baldin eta musikako eta margolaritzako elementu indibidualak nabarmendu egiten badira, gauzatzerakoan, errimoak edo koloreak askatuz, idazterakoan eta irakurtzerakoan kontua ez da berdin-berdina: guk, aldi berean, pentsatu egiten dugu. Kasu horretan, ez dago soilik soinua, hitza; batzuetan ez dago inon, baina ideia modura aditzen da, buru barruan. […]Idazten dudan hizkuntza hau, tartean behin, bakarra da, nahiz eta nire soinuaren esperientzia, esperientzia logikoa eta loturak egitearena, herri askorena da, izan, eta hizkuntza askoren bidez isla daiteke”.\nItzultzaile gisa ere jardun zuen, batik bat ingelesetik italierara. Sylvia Plath poeta miretsia itzuli zuen, eta baita Emily Dickinson poeta ere.\nROSSELLI AHOZ GORA\nZorionez, zen garaikoa izanik, hainbat grabazio eta bideotan gorde da Rosselliren ahotsa. Honako bide honetan, solasean adi dezakegu, elkarrizketa batean, eta baita bere liburuetako pasarte eta poemak ahoz gora irakurtzen.


DEKRETUA EZ DU ZERTARAKO BALIOKO | Zuialde Herri Informazioa\nPosted: 2012/11/15 in ETXE KALERATZEAK\nEtxe kaleratzeei aurre egiteko dekretua onartu du Espainiako Gobernuak. Urtean 19.000 euroko diru sarrerak baino gutxiago izatea ez da aski; horiekin batera, beste baldintza batzuk bete beharko dira: familia ugari izatea, ezindua…\nEtxea jada galdu dutenentzat ez dute babesik ekarriko neurri horiek.\nTrukean, gobernuak hitzeman du alokairu soziala martxan jartzeko negoziazioetan hasiko dela.\nGobernuak onartutako dekretua ez da itxia, eta Espainiako Kongresura igorriko dute. Han beste neurri batzuk adosteko asmoa dute: etxea ordainetan noiz eman ahalko den, enkanteak nola egin behar diren, hipoteketako gehiegikeriak nola saihestu… Santamariak itxaropena azaldu du beste alderdiekin ados jartzeko.\nDekretuak ez duela “ezertarako” balioko uste du Stop Kaleratzeak elkarteak\nBizkaiko Stop Kaleratzeak elkarteak kritikatu egin du Espainiako Gobernuak etxe desjabetzeei buruz gaur onartutako dekretua, uste baitu neurri horrek ez duela “ezertarako” balioko. Elkartearen Bizkaiko ordezkari Marta Uriarteren esanetan, dekretuak “kolektibo asko” utziko ditu babesik gabe.\nHipoteken Legea eta Prozedura Zibilaren Legea moldatzeko eskatu du Uriartek, lege “zeharo bidegabeak eta arkaikoak” direlakoan. Hortaz, Stop Kaleratzeak-ek bere jardunean jarraituko duela iragarri du.\nIÑAKI IMAZ ATXILOTUTA


Andaluzia Eguna ospatu du asteburuan Semblante Andaluzek - Lasarte-oria - Txintxarri.eus\nAndaluzia Eguna ospatu du asteburuan Semblante Andaluzek\nTxintxarri Aldizkaria 2020-03-01 20:08\nAsteburu berezia izan da Semblante Andaluzena. Ostiralean Andaluzia Eguna izan zen eta horren harira hainbat jarduera egin dituzte.\nOtsailaren 28an 40 urte bete zituen Andaluziako Estatutuak. Andaluzia Eguna bera ospatzeko arrazoi nahikoa izango ez balitz, urteurren biribilak beste bat gehitu dio. Ostiral iluntzean Ohorezko ardoarekin egin zuten topa Atsobakar auzoko egoitzan. Bertan izan ziren, Agustin Valdivia alkatearekin batera, Jon Antxordoki eta Boris Nogales, Nuria Fernandez, Joxe Pikabea, Pablo Barrio eta David Ares. Elkarteko ordezkariak eskerrak eman zizkien bertaratzeagatik, topa egin aurretik.\nAtzo, haurrak izan ziren protagonistak. Elkarteko agertokian dantzan aritu ziren Duende eta Gitanillas del Alba taldeetako neskatoak. Hainbat pieza dantzatu zituen talde bakoitzak, baina ez zen txikienentzat nahikoa izan, antza, goian zeudenei begira dantzan jarraitu baitzuten. Ondoren, Bea Egizabalek eta Cesarrek amonarengandik ikasitako ipuinak partekatu zituzten haurrekin. Belarri handitik unibertsoko, planetetako... kontuak entzuten zituen amonak eta txikitik lurzorukoak, zomorroenak... Bizikleta nahi zuen Kattalinen istorioa kontatu zieten, bi belarrietako zeinetatik entzuna zuen ez bazekiten ere. Aldi berean, aurpegia margotzeko aukera zuten haurrek, baina nahiago izan zuten ipuina amaitu arte itxaron, beraz, Amaia eta Patricia, dena prest zutela, lanean hasteko zain egon ziren. Askaria eginda eta jolasean amaitu zuten arratsaldea.\nGaur, eguerdian hasi dituzte jarduerak. Zumaburuko Arantzazuko Ama parrokia bete dute herritarrek meza rocieroa entzuteko. Ohi bezala, Ramon Uribe-Etxebarriak gidatu du ordubete baino gehiago luzatu den elizkizuna. Bere hitzei tartekatuta otoitzak eta kantak abestu ditu Semblante Rociero koruak. Duende taldeko kideek, berriz, eskaintzak egin dituzte: Andaluziako gozoak, olioa eta olibondo adarra kasu. Amaiera gisa, Salve rocieroa abestu du abesbatzak, eta ondoren, neskatoek dantza egin dute.\nEdozein ospakizunek duen ezinbesteko osagaia da janaria, eta honetan ez du hutsik egin. Lagun ugari joan dira bazkarira eta elkartea lepo zegoen, Ohorezko mahaian alkatea, Lourdes Acevedo, Jon Martin, David Ares eta Boris Nogales eseri dira. Elkarteko presidentearen eta alkatearen agurraren ondoren, Andaluziako ereserkia abestu dute bertaratutako guztiek, jaki goxoak dastatu aurretik. Jandakoa jaisteko, Aurelio Gallardok dantzan jarri ditu. Extremadurarrak fandango batzuekin hasi du saioa, baina pare bat abesti geroago, jendea agertokiaren aurrekaldera jaitsi eta runbak jotzeari ekin dio, festa giroa piztuz.\nAndaluzia Eguna ospatu du Semblante Andaluz elkarteak\nMaitane Aldanondo mar 01 Lasarte-Oria


Denak gara besteak\n«Migratzea giza eskubide bat da», «Nire gorputza da, nire eskubideak dira», «Bizitza aldatu, mundua eraldatu», «Eskubide gehiago, pribilegio gutxiago» lelopean 50.000 lagun batu ginen Buenos Airesen ospatu den Pentsamendu Kritikoaren Nazioarteko I Foroan. Ekitaldia Clacso izenez ezagutzen den Gizarte Zientzien Latinoamerikako Kontseiluak antolatutako zortzigarren konferentzian kokatuta egon da, eta mundu zabaleko hainbat politiko, akademiko eta aktibista bildu ditu. Brasilgo, Argentinako eta Kolonbiako presidente ohiek -Dilma Rousseffek, Cristina Kirchnerrek eta Ernesto Samperrek-, Boliviako presidenteorde Garcia Linerak, Beatriz Sanchezek, Chantal Mouffek, Boaventura de Sousa Santosek, Estela de Carlottok, Adolfo Perez Esquivelek, Ahed Tamimik, Saskia Sassenek, Rita Segatok, eta abarrek eta abarrek parte hartu genuen. Zehazki, 26.000 argentinar eta 24.000 atzerritar bildu ginen nazioarteko eztabaidarako topaketa horietan, batasunaren aniztasunean oinarritzen den jendarte parekide eta bidezkoago baten alde borrokatzeko ideiak eta praktikak elkar trukatzeko asmoarekin.\nDilma Roussefek eman zion hasiera Pentsamendu Kritikoaren Foroari, aurten Latinoamerikan gertatu den aldaketa politiko nagusienetako bat azaldu nahian, hots, Bolsonaro ultra eskuindarraren garaipena. Roussefen ustez, Latinoamerikan alerta piztu behar da aldaera neoliberal eta neofaxista honen aurrean. Ultraeskuindarren gorakada Europan aspalditik ezagutzen dugun fenomenoa da. 2014an egin ziren Europar Batasuna osatzen duten 28 herrialdeetako azken hauteskundeei erreparatuz, alderdi ultraeskuindarrek hainbat herritan lortutako emaitza onak topatuko ditugu. Erresuma Batuan (%29), Danimarkan (%23), Frantzian (%25), Grezian (%10), Hungarian (%15), Finlandian (%13) eta Austrian (%20) kasu. Europan abstentzioaren igoera nabarmenarekin lotu da fenomeno hori. Aipatutako azken Europar hauteskundeetan, abstentzioa irabazle suertatu baitzen, bozketa derrigorrezkoa den herrialdeetan izan ezik. Brasilen kasuan, Bolsonaro presidente bilakatzeko sare sozialek izan duten eginkizun erabakigarria azpimarratu zen foroan. Batez ere konfiantzazko esparruetatik bideratutako mezuak aipatu ziren, hots, familiako edo laneko Whatsapp taldeen erabilera.\nAldi berean, aztertutako beste fenomeno bat Lawfare edo gerra judiziala izan zen. Euskal Herrian aski ezaguna dugun fenomeno hori tresna juridikoen erabilera bidegabean oinarritzen da. Bere helburua jazarpen politikoa, irudi publikoaren suntsipena eta aurkari politikoa gaitasunik gabe uztea litzateke. Kontzeptu horrek gerra metodo ez konbentzional bat deskribatzen du, legea helburu militarra lortzeko erabiltzen denean, alegia. 1999an publikatutako estrategia militarreko Unrestricted Warfare liburuan azaltzen da, eta 2001ean Estatu Batuetako Indar Armatuen barruan ezaguna egingo da Duke Law Schooleko Charles Dunlap jeneralak honen inguruko artikulu bat plazaratu ondoren. Horrela, AEBak, Nazioarteko Garapenerako Estatu Batuetako Agentziaren bitartez (USAID), Latinoamerikako aparatu juridikoen erreformen aholkulari nagusia bilakatuko dira, eta botere judizialaren rola eraldatuko dute. Fenomeno horren barruan kokatzen dituzte Brasil, Argentina edo Ekuadorreko presidente ohien kontrako prozesu judizialak. Perez Esquivelen hitzak erabiliz, justizian sinistu behar da, baina ez prozesu judizialetan. Haren ustez, Brasilgo presidente ohia, Lula da Silva, ondo egin dituen gauzengatik kartzelatu dute, eta gogorarazi zuen Lula kartzelara bidali duen epailea Brasileko gobernu ultraeskuindar berriaren Justizia ministroa izango dela, lan onaren ordaina. Hizlari askoren diskurtsoETan aipatu zen moduan, demokrazia burgesaren gainbeheraren isla izango litzateke botere judizialaren krisia, neoliberalismoa neoabsolutismoarekin lotuz.\nHori guztia ulertzeko, derrigorrezkoa da beldurraren fenomenoa aztertzea, beldurraren erabilera politikoa, hain zuzen. Pentsamendu Kritikoaren Nazioarteko I Foroan azaldutakoaren arabera, beldurrak eskuinaren bidez gobernantzen du, eta haren mezua gero eta gehiago zabaltzen ari da. Izan ere, zure egoera sozioekonomikoaren ardura zu baino egoera ekonomiko sozial txarrago batean dagoen edonoren gain jartzen da, hots, errefuxiatuak, etorkinak, eta abar. Arrazoiketa horren argudioa argia da: beraiek sortu dute arazoa, beraz errua berauena da eta beraien arazoen ondorioek nigan eragin negatiboa dute (lana kenduko didate, delinkuentzia igoko da... eta abar). Beldurraren kulturaren aurrean beldurra gainditzea derrigorrezkoa litzateke, eta, horretarako, norberaren kontzientzia astindu behar da, zure baitan dagoen matxista, arrazista eta klasista identifikatzeko lana agerian utziz. Finean gure garunak deskolonizatzeko aukerak landu, gure egitura mentalen menderatze-mendetasun harremanak gainditzeko .\nBaina nola politizatu lan hori? Instituzioen bitartez bakarrik ezin da, instituzioak ez direlako neutroak; beraz, egitura horiek ere deskolonizatzeko beharra daukagu, boterea lortu, boterea aldatzeko. Hala ere, gobernua irabaztea ez da boterea eskuratzea; are gutxiago, botere ekonomikoa kontuan hartzen badugu. Oxfam elkartearen arabera, azken urtean aberatsenen ehuneko batek ondasun berriaren ehuneko 87 sortu dute.\nDena den aldaketa handiak jendeak sostengatzen dituen aldaketak dira, herriaren lana funtsezkoa baita. Ekintza eta hausnarketa praxira eraman eta herria hitza berrasmatzea litzateke funtsa. Batasunaren aniztasunetik sortutako herria izango da herri-kategoria berreskuratzen lagunduko diguna. Horretarako, eguneroko bizitza politizatu behar da, eta itxaropena eraiki, itxaropen-biderik irekitzen ez duen jendea kontserbadurismoaren alde lan egiten duen jendea delako. Horrela, herri mugimenduen rol ikusezina balioan jarri beharko genuke eta mugimendu feministak XXI. mendean azalarazi duen sororitatea landu. Denak gara besteak.


Egun bat falta da La Palmako sumendia ofizialki itzalitzat emateko\n3 hilabeteren ondoren\nPublikatuta: 2021/12/24 16:17 (UTC+1) Azken eguneratzea: 2021/12/24 16:17 (UTC+1)\nDatuek La Palmako sumendiaren erupzio prozesuaren neke zantzuak berresten jarraitzen dute.\nSumendia duela hamar egun, neke zantzuekin.\nCumbre Vieja sumendia.\nLa Palmako sumendia, hilabete pizturik.\nHirugarren aho bat ireki zenekoa.\nLabak eragindako delta.\nLaba itsasora iristen.\nLa Palmako Cumbre Vieja helikoptero batetik.\nLa Palmako Cumbre Vieja erupzioan.\nLa Palmako Cumbre Vieja erupzioan sartu zenekoa.\nLa Palmako sumendiko erupzioa hiru hilabetetan zehar\nDatuek, bai gainazalean zuzenekoak, bai zaintza-sistemetatik datozenak, La Palmako sumendiaren erupzio-prozesuaren neke-zantzuak berresten jarraitzen dute. Hala ere, erupzioaren amaierak ez du esan nahi fenomeno bolkanikoari lotutako arriskuak bukatu direnik, ezta Cumbre Viejako suspertze magmatikoa bukatu denik ere.\nMaría Jose Blanco Kanarietako Institutu Geografiko Nazionaleko zuzendari eta Batzorde Zientifikoko bozeramaileak jakinarazi duenez, erupzio-prozesua amaituta dagoela esan ahal izateko, erregistratutako eta ikus daitezkeen datuak beste egun batez mantendu behar dira egungo mailetan.\nBestalde, Miguel Angel Morcuende Pevolcako zuzendari teknikoaren esanetan, oraindik ere gune "oso beroak" daude. Izan ere, kamera termikoek 180ºC-tik gorako tenperaturak jaso dituzte zenbait puntutan.\nErupzioa amaitu ondoren Pevolca zenbat denboraz egongo den indarrean galdetuta, Miguel Angel Morcuendek esan du planak indarrean jarraituko duela desgasifikazioak eta gas kaltegarrien zirkulazioak pertsonei eragindako arazoek irauten duten bitartean. Era berean, oraindik oinarrizko zerbitzuak birgaitzeko fase bat dagoela azpimarratu du, eta ezartzen jarraitu beharko dela. Nolanahi ere, Julio Perez Kanarietako Gobernuko Presidentetza, Justizia eta Segurtasun kontseilariak eta Pevolcako zuzendariak bihar emango du gaiaren berri.\nSumendiak kaltetutako 560 pertsona daude hoteletan, atzo baino hiru gehiago. Gainera, mendekotasuna duten 43 pertsona uharteetako zentro soziosanitarioetan daude.


Machado de Assis — Booktegi\nJoaquim Maria Machado de Assis 1839an jaio zen, Rio de Janeiroko auzo txiro batean. Unibertsitate-ikasketarik gabeko gizona izaki, bere kontura hasi zen idazten: olerkiak eta kontakizun erromantikoak lehendabizi, saiakerak eta antzezlanak geroxeago.\n1881ean idatzi zuen erabateko berrikuntza ekarri zuen lehendabiziko eleberria: Memórias póstumas de Brás Cubas.\nUmore zorrotzez egindako azterketa psikologikoak dira nagusi Machado de Assisen lanetan, eta gogotik astintzen ditu garai hartako gizartearen eta burgesiaren jokabideak. Bikain kontatu zituen, era berean, XIX. mende amaieran Brasilen izandako aldaketak: inperio izatetik errepublika izatera igaro zenekoa. Izan ere, ederki ezagutzen zituen garai hartako inguruabar soziopolitikoak, estatuko administrazioko langilea zen aldetik.\nKritikari askoren esanetan, Machado de Assisekin hasi zen horren ezaguna den Brasilgo eta Hego Amerikako literatura-korrontea: errealismo magikoa.\nEuskaraz ere topa daitezke Machado de Assisen zenbait lan. Horietan nabarmentzekoa, On Casmurro (Dom Casmurro), Josu Zabaletak Literatura Unibertsala bildumaren barruan itzulia. Booktegik, berriz, Várias histórias laneko «Diplomatikoa» («O diplomático») kontakizuna eskaintzen dizue.\nKaixo: Pentsatu dut egile hau zure gustukoa izan litekeela. Dohainik deskarga dezakezu esteka hau sakatuz: http://booktegi.eus/egilea/57/machado-de-assis\nBisitak: 354954 · Deskargak: 285468


BILBOKO UDALAK ZABALARA ERAMANGO DITU IRAILEAN “BILBAO IZAN” PROIEKTUAREN BISITA GIDATUAK – Bilbao Kultura\nHome » Berriak » Bilbao Kultura @eu » BILBOKO UDALAK ZABALARA ERAMANGO DITU IRAILEAN “BILBAO IZAN” PROIEKTUAREN BISITA GIDATUAK\nBILBOKO UDALAK ZABALARA ERAMANGO DITU IRAILEAN “BILBAO IZAN” PROIEKTUAREN BISITA GIDATUAK\n“Bilbao Izan”, hiriaren ondarea zabaltzeko udal-proiektua, Bilboko auzo enblematiko horren sekretuak erakutsiko ditu “Ezagutu oinez” eta “Ezagutu familian” programen bidez.\nIzena emateko epea abuztuaren 25etik aurrera hasiko da, bilbokultura.eus webgunearen bidez.\nGainera, irailean zehar, Udalaren sare sozialetako profilek video laburrak partekatuko dituzte Trenbideetako Langileen auzo honekin eta historia protagonistekin.\n(Bilbon, 2021eko abuztuaren 23an).- Bilboko Udalak “Bilbao Izan” proiektuko bisita gidatuen programak eramango ditu Zabala auzora. Ondarea zabaltzeko proiektu honek Bilboko auzoak modu atsegin, interesgarri eta bitxian ezagutzeko aukera ematen du, “Ezagutu oinez” eta “Ezagutu familian” programen bidez.\nZabala sakon ezagutu nahi duenak aukera izango du irailean auzo enblematiko honen bitxikeriak modu desberdinean ezagutzeko, oinez eta taldean, “Ezagutu oinez” programaren bidez.\nMiravillako ordokiaren magalean dagoen Mena auzo zaharra gune lasaia izan zen, landatarra, zuhaiztiz betea, erromesen antzinako errepide batek zeharkatua eta baserri batzuek osatua. Baina hori guztia aldatu egin zen XIX. mendearen amaieran, auzoa burdinak Bilbora ekarri zuen eraldaketa handiaren lekuko izan zelako: Miravillako muinoak meatzaritzan zuen aberastasunak eta, batez ere, Bilbo-Tutera trenbidearen etorrerak, Zabalak industrializazioaren erritmo geldiezinean eboluzionatzea eragin zuten. Ibilbidean, gaur egun etengabe garatzen ari den baina oraindik bere iraganaren aztarnak kontserbatzen dituen auzoa ikusiko dugu. Pertsona batzuek antzinako lokalak gogoratu eta haiei buruz egiten dute berba, Amparo izenekoari, asilo zaharrari edo trenbideko langileen etxeei buruz, adibidez. Beste batzuek, ordea, auzo multikultural, dinamiko eta moderno baten etorkizunari begiratzen diote.\nIraileko bisitek ordu eta erdiko iraupena izango dute eta astelehenetik ostiralera 11:00etan eta 18:30ean izango dira, eta larunbatetan 10:30ean eta 12:30ean.\nOstegun arratsaldetan bisitak euskaraz izango dira. Halaber, euskaraz egin nahi duten taldeak izanez gero, taldearekin adostuko da zein egun eta ordutan. Eskaera egiteko, mezu elektroniko bat bidali behar da cultura@bilbao.eus helbidera.\nZabalan ere “Ezagutu familian” programa izango da, lau urtetik gorako haurrak dituzten familientzat diseinatua. Bisita horietan, jolas eta ipuinen bidez, familiek auzoa beste modu batera eta begirada bitxi eta sortzaile baten bidez ezagutuko dute, esplorazio-kit bati esker.\nZentzumenak irekita eta arretaz begiratuz, helduek eta txikiek auzoa ikuspegi berrietatik ezagutuko dute. Bisita horiek, ordu eta erdikoak ere, irailaren 12an eta 19an (igandea) izango dira, 10:30ean eta 12:30ean, eta bi hizkuntzetan egingo dira, euskaraz eta gaztelaniaz.\nBisita hauetaz gozatu nahi duten guztiek abuztuaren 25etik aurrera eman dezakete izena bilbaokultura.eus webgunearen bidez. Ezinbestekoa da erregistratzea bisitak egin ahal izateko.\n“Ezagutu Zabala oinez” programako bisitetarako elkargunea Bruno Mauricio Zabala kalea, 1 (Bilbobus: 30, 58; Aldiriko trena: C1, C2) izango da. “Ezagutu Zabala familian” bisitetan parte hartzen duenak gidariekin topo egingo du Tenor Constantino kaleko 11n (Bilbobus: 30, 57; Aldiriko Trena: C1, C2).\n“Txio Ta Txio” ikus-entzunezko ekimena Bilbao Izan programaren parte ere da. Udaleko sare sozialen bidez, “Txio Ta Txio” programak Bilboko hainbat auzotako bitxikeriak, pertsonaia garrantzitsuak eta pasadizoak erakutsiko ditu.\nEkimen horri esker, udaletako gizarte-sareetako profilek iraupen laburreko bideoak partekatu eta estreinatuko dituzte. Bideo horietan, bitxikeriak, pertsonaia garrantzitsuak eta pasadizoak ikusiko dira, oraingoan Zabala auzo protagonista dela.\nBideoak Bilbao Izan eta Bilbao Kultura Facebook profiletan, eta Bilbao Kulturaren Youtuben eta Instagramen, eta Bilboko Udaleko sare sozialetan ere partekatuko dira eta hurrengu izenburak izango dituzte: “La baldosa de Bilbao” (Irailaren 2an); “Barrio de los ferroviarios” (Irailaren 7an), “Bilbotarrak” (Irailaren 9an) “Lucarini” (Irailaren 14an); “Restaurante El Amparo” (Irailare 16an); “Al Pagasarri por Zabala” (Irailaren 21ean de); “Ángela Figuera” (Irailaren 23an); “Estatua Fleming” (Irailaren 28an). Azken bideoa hilaren 30ean partekatuko da.\nHiru ekimen hauek BILBAO IZAN proiektuaren barruan kokatzen dira. BILBAO IZAN markaren atzean, Udalak Kultura uriaren funtsa zabaltzeko bultzatzen dituen programa guztiak: historia, ondarea, pertsona garrantzitsuek utzitako aztarna, hirigintza, auzoen historiak, kaleen eta bazter bitxienak.\n← BIDEBARRIETA KULTURGUNEAN “GAURKOTASUNAREKIKO TOPAKETAK” ZIKLOKO JARDUNALDI BERRI BATEAN GAZAKO GATAZKARI BURUZ HITZ EGINGO DA ASTEAZKENEAN, HILAK 30\nEXPODISTRITOK BEREN ERAKUSKETA IBILTARIEN EDIZIO BERRI BAT JARRKO DU IRAILAREN 1EAN, ARTEA BILBOKO BARRUTIETARA HURBILTZEKO →


Kukutza | Okupazioa ez da delitua!: Libia. Herri errebolta?Datu berriak\nLibia. Herri errebolta?Datu berriak\nAzken asteotan, Afrikako iparraldean izaten ari diren gertaeren harira, Mendebaldeko Nazioen aliantzak Libiaren kontrako erasoak gauzatzen ari da, Gadafik bere herriaren kontrako izan ohi duen jarreragatik. Aldiz, herri horren kontrako/aldeko jarduerak, ez ohi dira herritarren askatasuna bermatzearren.\nHurrengo loturan(erdaraz), guda honen atzean dauden arrazoiak zerrendatzen dira, eta iraultza herrikoiaren herrikoitasuna zalantzan jartzen du.\nEtiketak: arrazoiak, eeuu, gadafi, guda, guerra, libia, otan, petrolioa


WWFk salatu duenez, Europako zenbait herrialdek egurra legez kanpo inportatzeak basoak agortzen laguntzen du. | Consumer\nWWFk salatu duenez, Europako zenbait herrialdek egurra legez kanpo inportatzeak basoak agortzen laguntzen du.\nErakunde ekologistak Europako legeria kritikatu du, ez delako nahikoa eta ez delako eraginkorra.\nNaturarentzako Mundu Funtsaren (WWF) salaketa baten arabera, Europako herrialde batzuek zura legez kanpo inportatzeak hurrengo 10 urteetan garapen-bidean dauden herrialdeetako basoetako baso-baliabideak agortzen lagunduko du. Gainera, ingurumena babesten duen erakundeak Europar Batasuneko egungo legeria kritikatu zuen; legeria hori ez da nahikoa eta ez da eraginkorra, ez baita nahitaezkoa.\nElkarte ekologistak nabarmendu zuenez, Europako Batasuneko (EB) herrialde batzuek egiten duten merkataritza-mota horrek 3.000 milioi euroko diru-sarrerak galtzen ditu herrialde esportatzaileentzat, jarduera horrek urtean sortzen dituen 10.000 milioi eurotik 15.000 milioi eurora. “Legez kanpoko baso-ustiapenak mesede egiten die basoak sostengu iturri diren tokiko komunitateei; nazioarteko konpainia handiek, berriz, onura gehiago ikusten dituzte”, kritikatu zuen Duncan Pollard WWFko baso-programaren Europako zuzendariak.\nWWFk zuraren legez kanpoko merkataritzari buruz egin duen azterketa Amazonas eta Kongoko, Ekialdeko Afrikako, Indonesiako eta Baltikoko eta Errusiako arroetako herrialdeei buruzkoa izan da. Europak urtean 20 milioi metro kubiko inguru erosten dizkie nazio horiei, lan honen arabera.\nLegez kanpoko egur gehien inportatzen duen EBko herrialdea Erresuma Batua da, eta munduko hirugarren herrialdea da. Pollardek dioenez, 600.000 hektarea baso erosten ditu.\nilegal-eu madera-eu UE


2019ko azaroaren 21a, osteguna | Ordua Euskal Herrian 14:16:41\nCaarapo, Matto Grosso, 2016. Lur jabe handien sikarioek Clodiodi Souza gaztea hil zuten tiroka, Kiowa jendeak berreskuratutako lurretatik alde egin zezan.\nBrasilgo hego-mendebaldean, Hegoaldeko Mato Grosso estatuak 2,3 milioi biztanle dauzka 18 Euskal Herri adinako lur azalean (358.000 km2). Bere klima tropikalarekin eta sabana gisako landarediarekin, esportazioari begira antolatuta dauka jarduera ekonomiko guztia, bai nekazaritza (soja, arto, kotoi, arroz, azukre kainabera... gehi haragitarako aziendak) eta bai meatzaritza (burdina, manganesoa, karea...).\n“Hegoaldeko Mato Grosso da Bolsonarok amesten duen Brasilen hezur-mamitzea. Mato Grosso da, bestela esanda, lehendakari berriarekin brasildarroi datorkiguna”. Oiara Bonilla antropologoaren hitzak dira, Terrestres aldizkarian plazaratu duen “Posibleen sasoia Brasilen ultra-eskuinaren aurrean“ analisian. Hemen laburbilduko dugu.\n“Zentimetro bakar bat lur gehiago ez indigenei!”, oihukatu zuen urte hasieran Mato Grossoko Dourados hirian Jair Bolsonarok, inguruko lur jabe handiekin bilera egin aurretik. Horrela berretsi zuen hauteskunde kanpaina osoan agindutakoa: lehendakaritzara iritsitakoan, indigenen lurrak eta quilombolak desegingo zituela, bertan bizi direnekin batera: “Ez dute ezer egiten, umeak egiteko ere ez dute balio eta sekulako dirutza kostatzen zaizkio Estatuari”. [Quilombola: antzinako esklabo beltz ihes eginek antolatutako etxaldea, auzolanean kudeatua, gaur komunitate indigenatzat jotzen dena].\nDouradoseko hitzaldian –dio Bonillak– Bolsonarok aurreratu zuen bere agintaldiak lurraren kudeaketan eta ingurumenarenean egingo duena: etniaz eta kulturaz ezberdinak direnekiko mespretxuz, azken hiru hamarkadotan Brasilek eskubide sozialetan aurrera eginiko guztia atzera botatzen ahalegingo dela, gauza bera ingurumenaz eta jatorrizko herrien eskubideez Brasilek sinatutako nazioarteko itunetan.\nDouradosen konplizitatezko mezua bidali zien ere agro-industriaren ordezkariak diren diputatu ruralista deituei. Hauek osatzen dute Bancada BBB deitzen dioten gehiengo nagusia Brasiliako legebiltzarrean: Bala, Boi (idia) eta Biblia ordezkatzen dituztenak, militarren, lur-jabe handien eta kristau ebanjelikoen interesen zaindariak.\nMato Grosson dago agrobusiness brasildarraren bihotzetako bat, ingurumena eta nekazari txikien sarea suntsituz esportazioari begira antolatutako soro izugarri zabaletan oinarritua. Horretarako lur eremu handiak kontzentratu dituzte esku gutxi batzuetan, indigenei kenduta askotan, basoak eraitsita besteetan, ongarri kimikoz eta pestizidaz lepo, ibai, erreka eta lurpeko urak kutsatuz eta ehizakiak bezala arrainak desagerraraziz. Amazonia Real elkarteak kalkulatu du jendeen %3 dagoela pestizidaz zuzenean kutsatua, asko haur eta nerabeak.\nLurra lapurtzeko handiek beste inon baino bortitzago jotzen dute hemen. Azken 15 urteotan Brasilen hil dituzten lider indigenen erdiak hemen kalitu dituzte, Conselho Indigenista Missionário ren kalkuluetan. XIX. mendean amerindiarrei sistemaz lurrak kendu eta kolono zuriei eman zitzaizkien. Hasieran mate belarra hazteko, gero abelazkuntzarako. Erreserba txiki batzuetara mugatu zituzten Guarani eta Kaiowa jendeak. Laster zeuden erreserbok jendez gainezka, alkoholismo eta suizidio tasa handiak nozituz.\nGutxiengoak: edo makurtu edo suntsitu\n1970eko hamarkadan hasi ziren Guarani eta Kaiowa jendeak beren antzinako lurretan berriro sartzen, retomada direlakoak antolatuz. Estatuak beren jabegotzat aitortzea nahi duten alorrok gehienetan sasiak hartutako eremuak dira, bide bazterretakoak edo etxalde handien hesien albokoak; indiarrek okupatu eta egokitzen dituzte manioka, artoa eta sendabelarrak hazteko. Badute antzarik landa lurraren erreforma aldarrikatuz MSTko lurrik gabeko baserritarrek egiten dituzten okupazioekin.\nAzken aldian, ordea, etxalde handien jabeak beren eskuz hasi dira okupatzaileoi aurre egiten. 2013an enkante bat antolatu eta bildutako diruarekin retomaden okupazioak zanpatzeko milizia pribatua antolatu zuten. Guarani, Kaiowa eta Teren etnietako baserritar txiroen kontrako eraso armatuak ugaritu dira. 2016ko udan, Caarapó herrian, miliziek kanpaleku bat inguratu eta gazte bat hil zuten, beste asko zaurituz.\nEraso hura Ascuri etniako jendeak Retomada Te’ykue dokumentalean bilduta dauka. Filmaren hasieran entzun daiteke Bolsonaro, orduan diputatua, iragartzen 2019an lehendakari baldin bada lur jabeek tiroka bidali ahalko dituztela okupatzaileak.\nBaina milizia pribatuez gain, Estatuaren poliziak ere parte hartu du indigena txiroen zanpaketan, beste zenbait bideok frogatu dutenez: helikopktero eta guzti iritsitako poliziak etxolak bezala baratze eta tresneriak suntsitu eta jendeak kanporatzen, jendeari fusilez tiroka... Irudiok oroitarazten dituzte, neurri txikian, Rio de Janeiroko faveletan polizia eta militarrek burututako erasoak, jomugan gehienbat gazte beltzak dauzkatenak.\nIndigenak, quilombolak, antigoaleko bizimodua daramatenei –latexa biltzen duten seringueiroak, intxaurrak biltzen dituzten castnheiroak...– edo lur gabeko baserritarrei erasoz, Bolsonarok beretzat aldarrikatzen du gizarte kreolea, XIX. mendetik Hego Amerikako estatu-nazioen oinarria dena, afroamerikarren eta amerindiarren eragina lausotu eta populazioa zuritzen ahaleginduz.\nElite kreolearen eredu ekonomiko eta sozialak beti behar izan du eskulan merke eta eskubiderik gabea; gaur ere bai, Brasilgo manufaktura industrian oraindik dagoen esklabo lanak erakusten duen moduan. PT Langileen Alderdiaren gobernua, dio Bonilla antropologoak, saiatu den arren gizarte sistema justuago bat ezartzen aberastasuna banatzen duen Estatuaren logikan, ez du lortu ihes egitea Estatuaren aparatuaren atzaparretatik eta Brasilgo elite ekonomiko eta sozialaren interesen aurrean makurtu da. Eliteek, ordea, PTren esperimentua bukatutzat eman zuten.\nBolsonarok behin eta berriro esana da: “Gehiengoentzako izango da Brasil. Gutxiengoak, edo egokitu daitezela edo desagertu!”. Beste antropologo batek, Eduardo Viveiros de Castrok honela ulertu ditu haren hitzak: “Gerra bat dago gaur Brasilgo herri indioen kontra, eta Estatuak lotsarik gabe laguntzen die erasotzaileei, nahiz eta bere betebeharra litzatekeen indigenak eta beste herriak zaintzea eufemismoz ruralistak deitu arren benetan burgesia agro-industriala denaren eta nazioarteko kapitalaren erasotik. Baina hor zegoen hirietako klase ertainaren atal faxista ere: lehengo hauteskundeetan nahiko oharkabean pasatzen zen atal faxista hori erabakigarria izan da Bolsonaro agintera eramateko”.\nKanal hauetan artxibatua: Faxismoa | Brasil | Herri indigenak


"Finean, musika da denok lotzeko balio duen hizkuntza" - Nafarroako Hitza “Finean, musika da denok lotzeko balio duen hizkuntza” – Nafarroako Hitza\n“Finean, musika da denok lotzeko balio duen hizkuntza”\n2019, otsailak 01 Elkarrizketak 196\nAtseden hartzeko denborarik ez du Txema Lakunzak (Iruñea, 1965). Nafarroako Ganbera Operako kudeatzailea da, baina ez hori bakarrik: agertokia prestatzen aritu eta gero erantzun ditu ondoko galderak. Oholtza gainera igo da, egun berean, El flautista de Hamelin lanarekin.\nHamabosgarren urteurrena ospatu zenuten iaz. Zer asmo duzue 2019. urterako?\nProiektuz betetako urtea izanen da 2019a. Gure bidearen hasieran, urtean ikuskizun bakarra egiten genuen; orain, berriz, hainbat gauzatzen ditugu epe berean. Egin dugun jauzia ikaragarria izan da.\nHasieratik zaude zu taldean?\nBai. 2003tik. Kudeatzaile lanetan, halere, geroago hasi nintzen, 2009 inguruan.\nEz duzu, halere, kudeatzaile lan soila egiten, ezta?\nArlo guztietan murgiltzen naiz, egia erran. Kamioia kargatu, agertokia prestatu, kantatu, bildu… denetarik egiten dut. Eta denok gaude egoera berean.\nBenetako auzolana da zuena, nolabait?\nHalakoa dela erran daiteke, bai, eta hori dela, hain zuzen ere, hamabost urteko bidea egin izateko sekretua. Taldean, finean, familia bat gara. Denon artean banatzen ditugu lanak eta ardurak, eta gure arteko batasuna handia da. Horrek, noski, errazten du lana. Talde egonkor bat lortu dugu, eta gure arteko orekak mesede handia egiten digu.\n2003an sortu zen Nafarroako Ganbera Opera, baina taldearen hazia lehenagokoa da; lehenago erein genuen. El flautista de Hamelin lana prestatu genuen hainbat lagunen artean, 2000. urtean. Orduan taldea ez zen existitzen, baina esperientziak zenbaitengan eragin handia izan zuen, eta ekarri zuen martxan jartzea, eta taldea osatzea. Eman nahi izan genion segida egindako lan horri, eta proiektu berritan sartu. Eta urratsez urrats ailegatu gara gaur egungo egoerara.\nHezkuntzaren arloak pisu nabarmena du zuen jardueran, eta opera eskola jarri duzue martxan. Zergatik egin duzue apustu hori?\nGuretzat, ezinbertzeko garrantzia du hezkuntzaren arloak. Gurearen gisako proiektu bat jartzen duzunean martxan, argi duzu asmoa dela luze irautea; epe luzerako proiektu bat jarri nahi duzu martxan. Eta hori lortzeko ezinbertzekoa da gure lekukoa hartuko duen jendea egotea gure atzetik; hau da, haurrak eta gazteak hezi behar ditugu gurearen gisako proiektu batekin bat egin dezaten. Berritzeko, formakuntza ezinbertzekoa da. Formakuntza artistikoa eta teknikoa sustatu nahi ditugu.\nNahi zenuten emaitza ari zarete lortzen?\nBai, haur eta gazteekin egiten ari garen lanarekin hagitz kontent gaude, talentu handiko jendea badelako taldean. Aukerak baliatu dituzte, eta etekin handia atera diete. Ikasteko prest dira.\nHezkuntza sisteman falta da musika sakonago jorratzea?\nGabezia handiak daude. Anitzez ere gehiago jorratu eta bultzatu beharko genuke. Egun, musikari buruzko hezkuntza hutsaren hurrengoa da sisteman, eta hori aldatzeko ordua da. Nik argi dut hezkuntzan derrigorrezko eta funtsezko ikasgaia izan beharko lukeela musikak. Konpainiako kideok hori hagitz argi dugu. Finean, musika da denok lotzeko balio duen hizkuntza; denok elkar uler dezakegu musikaren bidez. Alde bateko eta bertzeko pertsonak elkartzen badituzu hamar kortxearen inguruan, elkar ulertuko dute, zalantzarik gabe. Mintzaira unibertsala da.\nGanbera opera taldea da zuena. Are zailagoa da gisa horretako musikak bere tokia aurkitzea?\nNafarroako Ganbera Opera dugu izena, eta hiru ezaugarri horiek mugatzen dute gure jarduera. Baina kontua da, egun, hirurak gainditu ditugula. Opera ez diren ikuskizunak prestatzen ditugu; ganberakoak baino ikuskizun handiagoak ere egiten ditugu; eta ez dugu bakarrik Nafarroan lan egiten. Hamaika hiritan izan gara.\nEz duzue izena aldatzeko aukera aztertu?\nEzagun egin gaituen marka da. Hamabost urteko bidea egin dugu jada, eta, hasiera hartan, berez, horixe ginen. Egungo egoerak erakutsi du bide luzea egin dugula eta pauso anitz eman ditugula. Bidean adin guztietako entzuleen oniritzia jaso dugu.\nHori ere bada zuen ezaugarri, denentzako ikuskizunak prestatzea, alegia.\nGuk beti hartu dugu helburu haurrek eta haur ez direnek disfrutatzeko ikuskizunak prestatzea. Anitzetan, seme-alabak laguntzera joaten dira gurasoak antzokira; lortu behar dugu haurrentzako prestatutako lanarekin gozatzea haiek ere. Eta lortzen ari garela uste dut. Haurrentzako lanak egiten hasi ginen, baina orain denentzako ikuskizunak prestatzen ditugu. Hori da gure indarguneetako bat. Bertze bat da, zalantzarik gabe, hamaika elkarterekin egin dugula lan, eta horrek ere lagundu duela gure publikoa zabaltzen. Musika estilo ezberdinak ere uztartu ditugu, opera eta rocka, adibidez. Alfredo Piedrafitarekin eta Nafarroako Orkestra Sinfonikoarekin aritu gara, adibidez, ikuskizun berean.\nEz duzue mugarik?\nLibre sentitu nahi dugu nahi duguna egiteko.\nEz dituzue etiketak maite?\nEtiketa nagusi bat dugu: gure lanak eragiten digun pasioaren etiketa. Hori da garrantzitsuena. Profesionalak ere bagara, eta hori nabarmendu behar dugu.\n2020rako Caritasekin ari zarete lan bat prestatzen. Arlo sozialak ere badu garrantzia zuentzat?\nBai. Gure gizartean ikusezin diren pertsonak ikusgarri bilakatu nahi ditugu, kulturaren bidez. Proiektu interesgarria da. Oraindik bide luzea dugu egiteko. 2020ko maiatzean estreinatuko dugu, segur aski, Iruñeko katedralean. Kulturak inklusiboa izan behar duela argi dugu.\nIrudia: Eduardo Buxens


2019-03-05 - Goierriko Hitza : Goierriko Hitza\nOianguko bi bikotek Euskal Herriko Txapelketako finalak jokatuko dituzte\nAitor Luzuriagak eta Azeari Andonegik larruzko paletako finala jokatuko dute, ohorezko mailan, eta Xabier Ibargurenek eta Imanol Olaranek pala motzekoa, EH Ligan.\nArtzai Gaztak eta Goienerrek elkarlanerako akordioa egin dute\nArtzai Gazta elkarteak Goienerren esku utziko du argindar kontratua; trukean, energia arloko formakuntza eskainiko diete gaztagileei.\nEva Alvarez, PSE-EEren Beasaingo alkategaia\n"Beste lan eredu bat" nahi duela nabarmendu du Alvarezek, "guztiekin kontatuz, guztiak entzunez". Horrela, "gogor lan egingo dugu, modu proaktiboan, Beasainentzat eta beasaindarrentzat hobekuntza handiak lortzeko".\nUdal hauteskundeetarako Goierriri 208 zinegotzi egokitu dizkio Espainiak\n2018ko urtarrilaren 1eko erroldak zehaztuko du udalkide kopurua. Ordizia 17ra igoko da. Mutiloak eta Zerainek zazpiei eutsi diete. Ezkio-Itsaso udalerri bakartzat jo du, zazpi zinegotzirekin.\nBeasaingo industriaren lehena eta oraina, 'Gipuzkoan eginak' sailean\nGipuzkoako Foru Aldundiak bultzatutako 'Gipuzkoan Egina' ikus-entzunezko sailaren 7. atala eskaini diote Beasaini, bere industria oinarri hartuta.\nItsuentzako lehen semaforoa jarriko dute Beasainen\nEzkiaga auzoko Joan XXIII kalean hasi dira ezaugarri bereziak dituen semaforo berria kokatzeko lanak. ONCE erakundearekin elkarlanean ari da udala, "herritarren beharrei erantzuten dien egitasmoa gauzatu du udalerri irisgarriagoa eraikitzen jarraitzeko asmoz".


«Egoera honetan ezin da planteatu lau urteko legegintzaldi bat» - Mundua - Berria\nKatalunia. Elkarrizketa. Josep Costa. JxC Junts Per Catalunyako diputatua\n«Egoera honetan ezin da planteatu lau urteko legegintzaldi bat»\nEspainiako Gobernuak modu «intrantsigentean» jokatzen jarraitzen badu subiranisten «kausak» aurrera egingo duelakoan dago. Gobernua osatzea defendatu du, eta konfiantza du nazioartekotzean.\nAhoratutako hitz bakoitza neurtu du elkarrizketan Josep Costa JxC Junts Per Catalunyaren talde parlamentarioko diputatuak (Eivissa, Herrialde Katalanak, 1976). Hitz jario argiaren eta ordenatuaren jabe da. Legegintzaldi honetan bilakatu da parlamentario, eta Kataluniako Legebiltzarreko Mahaiko kidea ere bada. Jordi Turull diputatu kartzelatua zuen bulegokide, eta bulego aseptiko horretako paretetako batean tamaina handiko argazki ikoniko bat dago zintzilikatuta: Turull eta Josep Rull (JxC), joan den martxoaren 23an bizkarretik helduta, baina jota, Auzitegi Gorenera iristen, berriro espetxeratuak izan aurretik.\nCosta teoria politikoko irakaslea da Pompeu Fabra unibertsitatean, eta aurretik abokatu moduan lan egin zuen hamalau urtez. Secessió o secessió (Sezesioa edo sezesioa) liburua argitaratu zuen joan den udan.\nQuim Torra Kataluniako presidenteak eta Carles Puigdemont presidente kargugabetuak elkarrizketa eskatu diote Espainiako Gobernuari. Baina Madrilek «marko konstituzionalera» mugatu nahi du eskaintza hori. Beraz, zein bide egin dezake elkarrizketa horrek?\nAzken hauteskundeak Espainiako marko konstituzionalaren barruan egin ziren, eta estatuak ez ditu emaitzak onartu. Hori pendiente dago oraindik, eta 155.ak indarrean jarraitzen du oraindik.\nEz dirudi estatuak emaitza horiek onartuko dituenik. Beraz, zein zentzu edukiko luke negoziazioa proposatzeak ?\nInportantea da jende guztiak argi edukitzea, inork ez dezala dudarik egin, intrantsigentea dena Espainia dela. Orduan, orain munduari erakutsi behar diogu hemen denok dakiguna: gu lehen egunetik prest egon garela edozertaz hitz egiteko, eta estatuak ez duela ezertaz hitz egin nahi izan.\nElkarrizketa eskaintza horrekin, beraz, munduari erakutsi nahi diozue Espainiak, berriro, ateak ixten dizkizuela?\nZuk elkarrizketara jotzen baduzu, eta bestea intrantsigente gisa geratzen bada, zure kausak aurrera egingo du. Eta besteak elkarrizketa onartzen badu, ba, berdin.\nBehin Presidentetza Legea aldatuta, Puigdemont inbestitu nahi zenuten. Azkenean, ordea, ez duzue egin.\nEspainia bere zuzenbide estatua hausten ari da, gehiengo parlamentario baten borondate legal eta legitimoa ez onartzeko. Honek normalki funtzionatu izan balu, inbestidura egiteko denbora edukiko genuen.\nHauteskunde kanpainan «Puigdemont edo Puigdemont» zenioten.\nEta hala pentsatzen dugu oraindik. Inoiz ez dio uko egin presidente izateari.\nBaina Presidentetza Legea erreformatu eta Konstituzionalak Madrilen helegitea onartu ondoren, hura telematikoki inbestitzeari uko egin diozue.\nInbestidura telematikoarena kontu trantsiziozkoa da. Inbestidura telematikoa egin genezakeen, eta, gure esku soilik egon izan balitz, egingo genukeen. Baina kontua da 155.aren indargabetzea Espainiako instituzioen esku dagoela. Haiek esana zuten ez zutela izendapena sinatuko.\nGobernua edukitzea lehenetsi duzue.\nGobernu bat egiteko presio bat eta behar bat zegoen, eta behin-behineko bat osatu dugu. Denbora irabazi dugu, nolabait.\nElisenda Paluzie ANC Biltzar Nazional Katalaneko presidenteak lehengo astean BERRIAri esan zionez, Kataluniako Parlamentuko Mahaiko kideek desobedientzia administratiboko ekintza bat egiteko prest egon beharko lukete, nahiz eta inhabilitatuak izan.\nMahaiak ez du inolako rolik inbestidura saioan. Erantzukizuna parlamentuko presidentearena litzateke. Berak [Roger Torrentek] eta bere alderdiak [ERC] argi utzi ziguten ez zutela bide hori nahi, eta guk, Junts Per Catalunya bezala, ezin genituen behartu. Azken finean, gainera, ez zuen bide luzeegirik egingo.\nKartzelatuta edo erbestean dauden kontseilari kargugabetuei gobernu berriko kide izatea eskaini die Torrak.\nBerrezarpenarengatik apustu egitea da. Hori dio abenduaren 21eko bozen agindu herrikoiak.\nMadrilek parlamentuaren mugimendu oro zainduko duenez, nola egin daiteke errepublika?\nTorrak azaldu izan du, instituzio autonomikoak hainbat eremuren artean beste eremu bat direla helburu horretarako. Garapen errepublikanorako hiru bideetako bat dira. Hemen ikusi ahal izan dugu errepublika ez dela soilik instituzioetatik egiten; batzuetan nagusiki ere ez da horietatik egiten. Erbestetik egingo da, eta herritarrek osatutako oinarritik. Zentzu horretan, ez dugu ezer asmatu. Independentzia lortu duten munduko hainbat herrialdek ez zituzten ez instituzio autonomiko batzuk, ez parlamentu bat, independentziara iristeko. Mugimendu honek duen indar politikoak marko instituzionalak gainditzen ditu.\nEuropan ari zarete babesa bilatzen. Aipatutako legitimitate falta hori igartzen al dute han?\nTerreno asko irabazten ari da, eta estradizioen kontuarekin ulermen handia eta izen ona lortzen ari da. Hori, aurrera egin ahala, geroz eta nabarmenagoa izango da. Gerta daiteke erbestean dauden gobernuko kideak aske geratzea definitiboki, haien kontrako estradizioa ukatu dutelako. Ondoren, norbaitek azaldu beharko luke nola mantentzen dituzten bederatzi preso politiko espetxean. Delitua iguala denez, nola eusten zaio horri Europako markoan? Arrakala bat da Espainiako Estatuaren nazioarteko legitimitatean, eta oraindik hazten jarraitzen du horrek.\nPuigdemontek eta Torrak ez dute baztertzen urriaren 27tik aurrera berriro hauteskundeetara deitzea. Legitimazio are handiagoa lortzeko?\nHerriak berriro hitza har dezan, aurrekoetako emaitza, nolabait, legez kanpo utzia izan ondoren. Guk ez diogu inoiz muzin egingo tresna horri. Hautetsontziak dira gure arma indartsuena. Iruditzen zaigu egoerak okerragora egin dezakeela, eta, bozak berriro deituta, herritarrek berriro eman ahal izango lukete haien iritzia.\nMadril 155.a kentzekotan da, baina Generalitatearen kontuen kontrola edukitzen jarraituko du. Espero zenuten?\nBai. Instituzioen errekuperazioa ispilatze bat izan daiteke. Ezin dugu egintzat eman inbestidura bide baten amaiera izan denik. Zirkunstantzia hauetan ezin da lau urteko legegintzaldi bat planteatu.\nJPS Junts Pel Sik hemezortzi hilabeteko prozesu baten ondoren aldarrikatu nahi izan zuen independentzia aurreko legegintzaldian.\nFase garrantzitsu bat bukatu dugu, eta ondorioak ateratzea inportantea da. Helburua erreferenduma denean, normala da egutegi bat ezartzea.\nBaina independentziarentzako egutegi bat ere jarri zuten.\nZuk planteamendu hori egiten duzunean, ez dakizu, zehatz-mehatz, nolakoa izango den errepresioaren maila.\nEpe luzera begira jarri zarete?\nEpe motzera, errepresioaren kontrako erresistentzia eraginkor batean zentratu behar dugu. Testuinguru hau baliatu behar da gatazkaren nazioartekotzea hauspotzen jarraitzeko. Bestela, lehen egunean ez dago eperik jartzeko beharrik.


Osasun Sailak dio Tabakoari buruzko Legean eskatzen diren egokitze-lanak egin ez dituzten lokaletan ezin dela erre. | Consumer\nOsasun Sailak dio Tabakoari buruzko Legean eskatzen diren egokitze-lanak egin ez dituzten lokaletan ezin dela erre.\nIrailaren 1ean zortzi hilabeteko epea bete da, legeak ehun metro karratutik gorako ostalaritzako lokalak gaitzeko ezartzen duena.\narabera: Osteguna, 2006ko abuztuaren 31\nJosé Martínez Olmos Osasun Ministerioko idazkari nagusiak adierazi duenez, irailaren 1etik aurrera, ostirala, Tabakoari buruzko Legearen arabera egin beharreko egokitze-lanak egin ez dituzten ostalaritza-lokalak “kerik gabeko gunetzat” hartuko dira.\nIrailean amaitzen da legeak berak ezartzen duen zortzi hilabeteko epea, erretzaileentzako guneak izan nahi dituzten ehun metro karratu baino gehiagoko lokalek erretzeari uzteko beharrezko obrak egin ditzaten, erretzaile ez direnei eragin gabe.\nLegeriaren arabera, ostalaritza-esparruetako erretzaileentzako eta ez-erretzaileentzako eremuek konpartimentuak izan behar dituzte, eta argi eta garbi bereizita egon behar dute.\nMartínez Olmosek gogorarazi du datorren hilean Tabakoaren Behatokiaren bilera egingo dela. Organo hori ekainean sortu zen, legea betetzen dela bermatzeko eta tabakoaren kontsumoa murrizteko prebentzio neurriak hartzeko.\nHalaber, gogorarazi du legeria orain arte betetzea nahiko positiboa eta egokia dela, bai lantokietan, bai aisialdian, biztanleriak araudia babesten duelako. Osasuneko idazkari nagusiak “erretzaileen ulermena” nabarmendu nahi izan du, eta tabakoaren salmenta eta kontsumoa gutxitzen ari dela herritarren artean. Familia eta Komunitate Medikuntzaren Espainiako Elkarteak (semFYC) kalkulatu du milioi erdi pertsona inguruk eskatu zutela kontsulta medikoetan erretzeari uzteko laguntza.\nMartínez Olmosen iritziz, legea “gizartearen aktiboa da”, eta “herritarrek eta ostalariek, zentzu komunarekin, araudia beteko dute”. Halaber, ez zuen beharrezkotzat jo komunitate bakoitzak legea aplikatzeari buruzko arauak garatzea, “araudia behar bezain argia baita, eta Estatu osoan aplikatzen baita”.\nEhun metro karratu baino gehiagoko lokalak dituzten ostalaritzako enpresariek egoki deritzotenean egin ditzakete obrak, denbora mugarik gabe, beren establezimenduetan erretzen uzteko.\nhayan-eu hosteleros-eu locales-eu obras-eu tabako


| ‘BLACKOUT’ – XABIER MONTOIAeuskaljakintza\nBy Maite on 2005(e)ko urriak 11 in irakurlearen txokoa\nAste honetan nire ikasleei aurkeztu diet urtean zehar egin beharreko jarduera bat: euskal autore berri baten lan bat hautatu (nahi dutena), irakurri eta gure blogean idatzi beroni buruzko iritzia, iruzkina, autoreari iradokizunak, beraien ikuspuntua, kritika edo, azken finean, bururatzen zaiena.\nEz dira gutxi izan erreferentziaren bat eskatu dutenak, beraz, aurreko batean Julen Gabiriaren Han goitik itsasoa ikusten da nobelaren berri eman genuen legez, oraingo honetan Xabier Montoiaren Blackout eleberria ezagutzera emango dugu.\nBigarren Mundu Gerran girotua dago ‘Blackout’, naziek hartutako Parisen. Duela bost urte kaleratutako ‘Hezur gabeko hilak’ nobelako Jean Etxegoein pertsonaia ekarri du liburu honetan ere. Liburua ‘Hilen bizimoldea’ izeneko trigologia beteko bigarrena da, eta hirugarrena ere idazten ari da Montoia. Hirugarrenak ‘Elektrika’ izena izango du, eta Aljeriako Gerra garaian kokatua dago. Etxegoien alemaniarren aurkako lubakietan ageri zen ‘Hezur gabeko hilak’ liburuan, hemen berriz, kazetari gisa azalduko da, eta alemaniarrek Frantziara ordena ekarriko dutelakoan dago.\nPixkanaka-pixkanaka obra ezberdinen inguruko informazioa jasoz, agian, euren gustuko batekin topo egingo dute (nik, behintzat, esperantza hori dut!). Baina gatozen harira.\nHurrengo kritika Ibon EgaÃ±ak BERRIA egunkarirako idatzitakoa da, bertatik atera dut bere osotasunean EgaÃ±ak idazlanaz pentsatzen duena ezagut dezazuen. Esteka klikatzen baduzue, gainera, nobelaren pasarte bat irakurtzeko aukera izango duzue!\nEz zuen ezer demostratu beharrik Montoiak, baina nobela honekin berriro erakutsi digu euskal narratzaile onenetariko bat dela T.S. Ellioten The Waste Land liburuko poema batek zabaltzen zuen Xabier Montoiaren Hezur gabeko hilak (Susa 1999) nobela, Hilen bizimoldea trilogiako lehena, iradokiz eta aurreratuz nobelan zehar nola trilogian barrena idazleak hizpide izango zuen gaia: gerra dela eremurik idorrena, lurrik mortuena, non desagertzen baita (ala azaleratzen?) jendetasunaren ezaugarri eta adierazgarri oro. Ipar Euskal Herriko eta Frantziako XX. mendeko historiaz egindako irakurketa pertsonala da trilogia hau: I. Mundu Gerra zuen hizpide Hezur gabeko hilak eleberriak, II. Mundu Gerran Petain marexalaren mendeko Frantzian garatzen da Blackout. Biek ere Jean Etxegoien miarriztarra dute protagonista, gerran soldadu lehen nobelan, Paris okupatuan kazetari bigarrenean, eta biek ere gerrak azaleratzen dituen giza ezaugarriak ezaugarrietan makurrenak dituzte aztergai. Aljeriako gerrari eskainitako nobelak itxiko bide du honezkero bi ale eder badituen trilogia.\nGerraren zentzugabea eta iheserako beharra eta ezina ekartzen zituen hizpidera Hezur gabeko hilak liburuak. Gerra den no manÂ´s land mortuak gizakion psikologian, portaeran eta moralean duen eragina aztertzen du Blackout-ek, eta oroz gain, traizioaz dihardu. Judas Iskariotek Jesus Nazaretekoari eginiko traiziotik haste, traizioa etikoki onargarria denaren zerrendan azken postuetan kokatu du mendebaldeko zibilizazioak. Saldukeria da gizakiak izan dezakeen jarreretan makurrenetakoa; fideltasuna, leial izatea, gorenetakoa. Baina gerran, idealak eta ideologiak galdu direnean, helburua irautea denean, traizioa eta saldukeria azaleratzen dira eguneroko jardunean. Jean Etxegoien pertsonaiaren figuran gorpuzten du Montoiak traizioaren ideia. Traizioa maila eta bizitzaren esparru anitzetara eramana: herriari eginiko traizioa, Etxegoien anarkista ohiaren kolaborazionismoan irudikatua, emazteari fideltasunik ezaz eginiko traizioa, gertueneko lagunei, maitaleei eginiko traizioak. Mailaz maila eta gerrak aurrera egin ahala, traizioak blaitzen ditu bizitzaren esparru guztiak. Amaieran, Â«Harrigarria duk gerla. Norberak duen txarrena agerrarazten dik, goiz ala berantÂ» aitortzen dio Etxegoienek David katuari. Baina gerla egoerak hori ere posible ez ezik, onargarri ere egiten du, Etxegoienen aburuz.Â«Beti miretsi izan dut gaiztoa, gaizkilea, putakumea. Ez zaizkit gustatzen ile motzeko eta lan oneko mutil gorbatadunakÂ». Hala zioen Bukowskik behin elkarrizketa batean. Eta halatsu Montoiaren lanetan ere, ez dute lekurik mutil zintzo-zuzenek. Traidorearen eta heroiaren gaia, gai klasikoa berritu zuen Borgesek izen bereko ipuinean, baina honezkero gaia ez da heroiaren eta traidorearena, ezpada soilik traidorearena. Blackout lekuko. Bertsio ofizialak dio aliatuak zirela zintzoak, naziak eta kolaborazionistak gaiztoak. Eta, ohikoaz bestera, gaiztoa-ren ikuspegia, traidorearena ematen du idazleak liburuan, baina sekula juzku etikorik eman gabe, irakaspenik emateko asmoetatik urrun. Aspaldi ez dela, orri hauetan irakurri genion egileari berari literaturarenak egin duela etikaren eta juzku moralen morroi baldin bada. Ihes egiten dio morrontza horri Montoiak, literaturaren beregaintasuna eta ahalmena ageriago utziz.\n1939 eta 1945. urteen arteko Parisera garamatza gasteiztarraren nobelak, zinema klasikoaren estetikatik edaten duen girotze ongi dokumentatu, sinesgarri eta bikainak lagunduta. Ez da berria Montoiaren lanean pertsonaia euskaldunak sorterritik urrun kokatzea. Aurreko nobelan, Madrilen kokatu zuen Ezenarro gasteiztarra, Baina bihotzak dio bildumako ipuinetako pertsonaia guztiak zeuden sorterritik urrun, eta Frantzian barrena dabil Etxe- goien hala nobela honetan nola aurrekoan. Etxetik urrun, deserrian, deserrotuta beti. Bizitza etengabeko erbestea balitz bezala. Sorterritik urrundu ahala, familia eta jatorrizko ingurua utzi ahala, aurreko izaera ere aldatuz, galduz eta berriak hartuz doaz Montoiaren pertsonaiak, askatasun eremu berriak eta identitate berriak eskuratuz. Barne mugak apurtuz muga fisikoak gainditzeaz bat. Laxatuz doa urrutiramenduarekin batera onargarria eta onartezinaren arteko muga. Parisen dela, Etxegoienek ez du aditu nahi en langue basque abestutako kanturik. Izan zenaren memoriarik gorde nahi ez duelako agian, traditu duena gogora datorkiolako agian. Elkarrizketa biziak, bat-batean ebakitzen diren plano labur-azkarrak, batzuetan thriller kutsua hartzen duen tentsio ongi eramana… Zinematik asko edaten du Blackout-en estetikak. 1999ko Hezurrik gabeko hilak-etik hona, estilo baten definitze eta fintzean sakondu du idazleak, eskuartean duguna bezain emaitza bikaina lortu arte. Prezisioa bilatzen duen estiloa garatzen du nobela berriak, doi-doi beharrezkoa dena agertuz eta liburu batentzat zama baino ez den gainerako guztia ezabatuz, elkarrizketetan bezala deskribapenetan eta narrazioan. Komikian edo film batean bezala, hitzak behar-beharrezkoak direnean soilik paratzen ditu idazleak, esaten ez denaren eta esaten denaren arteko oreka lortuz. Eta hori, oreka zehatz hori, luma trebatu gutxi batzuek baino lor ez dezaketen zerbait da. Ez zuen ezer demostratu beharrik, baina Blackout-ekin berriro erakutsi digu Montoiak maizegi gutxietsia euskal narratzaile onenetariko bat dela. Ibon EgaÃ±a\n‘BLACKOUT’ Egilea: Xabier Montoia.\nArgitaletxea: Susa.Urtea: 2004.\nOrrialde kopurua: 180.\nBukatzeko esan beharrean nago aipatutako bi euskal idazleak, Gabiria eta Montoia, Olasagarre eta Canorekin batera, Euskadi Sarietarako hautagai zirela. Eta gaur jakin dut, azkenean, saria Canorentzat izan dela. Dena den, berri honek bere baitan garrantzi handia duenez, beste post baterako utziko dugu…