Heterosoxoak eta beste — Eibar.ORG | Eibarko peoria\nHemen zaude: Hasiera / Blogak / Volgako Batelariak / Heterosoxoak eta beste\nHeterosoxoak eta beste\nJuanjo Olasagarre 2006/03/22 08:35\nIñaki Segurolaren Gaur ere ez du hiltzeko eguraldirik egingo liburuaren kritikak egiterakoan gehien entzun dudan alabantza euskara on eta joriarena izan da: Ibon Sarasola, Sautrelan; Kike Amonarriz, Euskadi Irratian). Eta niri ere konforme egon beharra baino ez zait gelditzen. Halaxe da, euskara ederra dauka liburu honek, joria. Joriegia ere esan beharko litzateke, askotan, euskararen martxak berak, hitz jokoek, sinonimiek, hots kidetasunak, joritasunaren erakusgarri izatearekin batera mezuaren itsugarri ere suertatzen baitira, batzuetan hizkuntza bera mezua dela erabakitzeraino.\nHorretarako liburuan zehar maiz baino maizago ageri den kontzeptu baten azterketa egiten saiatuko naiz: zer da Segurolak barra-barra erabiltzen duen sanidadea eta haren izenondoa jende sanoa? Orotariko Hiztegira joz zera aurkituko dugu: sanidadea: Se dice en Eibar en sentido de cara dura, frescura, desfachatez. Saltzeko baleu aretxek daukan sanidadea, apur bat erosiko netsake. Pachorra, frescura, el no azorarse por nada. En G-azp significa mas bien "naturalidad, franqueza, ingenuidad" sanoa: documentado tanto en el norte como en el sur. 1-(Aplicado a personas) Franco, de carácter abierto. Inoiz "ingenuo", de pocas luces. 2-(Aplicado a cosas) Franco, sincero; correcto. 3-(Aplicado a personas y a cosas) Sano, que goza de buena salud; saludable; de aspecto saludable.\nGuri ere erakutsi ziguten trantze batzuetan eskerrik asko esaten (alfer samarrik,egia), baina ez ziguten erakutsi faborez eta mesedez xiudadekumeek (eta herrietako aberaskillokume eta jendaila zuriak) esaten duen ainbeste aldiz esaten, ez hurrik eman ere! Dena da mesedez xiudadean, edozer huskeriagatik mesedez (eta barkatu, jakina): xiudadean dena da mesedea, kaltea eta barkakizuna, nonbait.\nEta hartara Maisu Seguroalaren Abarkismoak noraino egiten du bat Mogelen tesiekin? Argi dago Mogelek bat egiten duela karlismoarekin, ideologia erreakzionarioak eta Elizak baserritarren gainean zuten kontrolarekin. Jainkoak salbaia onak behar ditu, esanekoak, domeinatzeko errazak. Mogelen liburua zentzu horretan erabat modernitatearen kontrakoa da. Segurolarena baita ere baina esanahi aldetik modernitatearen kontra egote hori zentzu berekoa ote da? Mogelen garaian modernitatearen kontra egoteak eta egun esanahi bera ote du? Seguru aski ez, gaur badakigu Modernitateak porrot egin duela baina, hala ere, biek ala biek iragan benetakora so egiten dute argi bila. Eta horrek berdin egiten ditu, neurri batean hori bai.\nEuskaldunak elkarren kontra (edo gutxiengo izenekoen gaitzak). Gauza jakina da lehen, ez horren aspaldi, ez zegoela herrietan festarik borrokarik gabe, desapiyorik gabe, harrika ari gabe, herri batekoak auzo-herrikoen kontra, edo orobat herri batekoak herri berekoen kontra. (Ez dago beti neskatan egiterik, zer egingo zaio ba?) Borrokarik gabe ez zegoen festarako pozik, ez zegoen bizirik eta girorik. Gerora, herrien bizigabetzearekin, hustutzearekin, lo-herri huts bilakatzearekin, ederki ezkutatu ziren borrokarako poz horiek denak, beste gauza mordo bat ez ezik. Baina folklorea aldatu egiten da denborarekin, eta ordainetan, borrokaren tokian, denok dagigun, ulertzen dugun eta ez dugun Borroka etorri zen ("...borroka ere bai") eta horrek kalte izugarria egin zion lehengo borroka sano hari, euskaldun jendea elkarrekin ostiaka paratzen zuen bizipoz hari.\nEdo Teheranera barik bertako historiari ere begiratzen ahal zaio, zergatik ez hasi harriekin eta enpresariak hiltzen bukatu, berak aipatzen duen "borroka ere bai" horretako partaide? galde daiteke zikoitz eginez.\nHitz egiteko bi modu dira, pentsatzeko bi modu. Xiudadeetako umeak etxe-zuloan gehiago edukitzen dituzte, ezinbestean, herrietakoak baino; telebistaren (eta beste pantalla askotxoren) aurreko kontenplazioan guk baino ordu gehiago egin dituzte, eta pantalla horietako Egiak aiseago liluratzen ditu, eta horrenbestez, hobeki heziak eta eskolatuak daude (salbuespenak hirietako makarrak dira, begietakoak ez, besteak; harrigarria da bestalde, mendi-giroko zenbait basakristauk eta kale-zuloko zenbait makarrak elkarrekin duten antza, normaltasun estatistikotik kanpora eta libreago-egotetik heldu baitzaie). Edukazio gehiago dute xiudadekumeek (eta "duintasuna" gainezka: zenbat maite duten hitz txepel horren putza, laostia!) baina guk gehiago estimatzen dugu sanidadea, hain maite dugun herri-giroko sanidade hori, baina zoaz zu xiudadanoari sanidadea aipatzera: ministerio edo garbiketa zerbitzuren batekin zer ikusia duen zerbait delakoan geldituko da gaixoa.\nTestu analisia: "olakoxeak dira azpeitiarrak, Asarretu ezkero takarraldi batzuek badituzte, baiña jeneralean pake osoan alkarrekin pertsona onak dira bizi diranak. Tranpa-puxka bat badute apustuetan eta olako gauzetan, baiña bestela, leialak eta nobleak, bromotsuak eta triposuak; alegia, gizon umorezkoak eta jatun aundiak. Tabernan jaten eta edaten onenetatakoak, eta berriketan ere bai" Jose Manuel Arrizabalo. Baso-mutillak.\n"Onak, leialak, nobleak pake osoko pekosoak". Hau dek lotsie. Hau da ezer ez izate tristea! Hau da kaka-izana! Baina lasai: horiek ez dira sinestekoak. Horiek aho betean baina derrigorrean bota beharreko kunplimendu ezdeusak dira, gezur zuriak, ezer ez esatea adinakoak.\n"triposuak, bromosuak, berriketosuak". Bueno izen letxekek. Bada zerbait esatea, baina gutxitxo da. Egia txepel xamarrak dira, erdipurdikoak askoz gorago iristen ez direnak, eta inoren izanik edo izan-nahirik behar den tamainan betetzen eta janzten ez dutenak.\nEgiarik beteenak, gordinenak eta aintzakotzat hartzekoenak erdi-gordea edo ahopean bezala esanak daude testu goresle-usteko honetan, eta bi baiñaen aurrean ezkutaturik datoz, eta bi baiñaen ondorengo hitz eder hutsalez eztituak, hain zuzen: azpeitiarrak jendaje txakarra eta tranposoa dira. Hori bada zerbait esatea, eta kontua -ergel kontua- zerbait izatea denez gero (eta ez ez-izatea edo berdin-izate geza batean urtzea) hori bada zerbait izatea. Pufa! Hau dek lasaitue.\njende informatuaren ondotik ihesi, hainbeste ideia, kontzeptu, esplikazio, informazio, abstrakzio kultural, jakite, jakitza, jakitate eta jakiundetatik ihesi..zinezko hitz apur batzuen bila, bataiatu gabeko ur pixkaten bila.\nIsaiah Berlin: Rousseaurendako "Egia ezin da aurkitu hiri sofistikatuetako hiritar ustelen ideia eta portaeretan, baizik eta seguru aski nekazarien bihotz aratzetan, edo haur errugabeengan, iruzkinduko luke Tolstoik".\nLa desaparición del sujeto, Burge: "Rousseauren pentsamenduaren eskandalua ez da Descartesen pentsamenduari atxikitzen zaiola baizik eta subjektu cartesiarraren autokonfidantzari nola atxikitzen zaion. Descartesen subjektuak bere burua unibertsaltzat du, arrazoiaren lekutzat. Rousseauk, aldiz, bere nia erabateko salbuespentzat dauka. Jiro honen bidez niaren autozertezak beste ezaugarri bat jasotzen du. Bere oinarria ez datza arrazoiaren unibertsaltasunean baizik eta norbanakoaren berezitasun nahastezinean. Norbanako honek halako unibertsaltasun bat du jomugatzat, alegia, zibilizazio ustel batean homme naturel izaten jarraitzea".\nAskok aipatu dute (Wilde, Gombrowicz, Baudelaire) gizaki izatea artifizioa izatea dela, baina Hanna Arendt-en aipu bat ekarri nahi dut hona: "kontzentrazio eremuen esperientziak erakusten du giza jendea giza animalia bihur daitekeela. Beraz gizakiaren natura 'gizakiarra'ren bidez soil-soilik, zerbait erabat innaturala bihurtzeko aukera eskaintzen diolakoz, izan daiteke gizaki gizakia". Beraz autentikotasuna, eta sanidadea, ez dira existitzen berez, zera eraikiak dira, autentikoago eta sanoago, frogatzen saiatzen ari garen bezala, sortu dituen gizartearekin bat datozen neurrian. Eta ondorioz botere kategoriak dira.\nEta hargatik harrapatu dut boladatan neure burua tonto garbien konpainiari ederretsita, eta eskola gutxiko zahar-jendearengana edo zeharoko aldrebesengana ixuria; lehen ez beharbada, baina orain badakit zergatik zen: jende normalagandik ihesi nenbilen, hau da, jende informatuaren ondotik ihesi, hainbeste ideia, kontzeptu, esplikazio, informazio, abstrakzio kultural, jakite, jakintza, jakitate eta jakiundetatik ihesi... zinezko hitz apur batzuen bila, bataiatu gabeko ur pixkaten bila.\nHainbat kontu galdetzea bururatzen zait: liburu berean Segurola oso intelektual agertuko zaigu, hainbeste, filologia poesiaren pare jartzeraino. Edo zientziari buruz mintzatzen da egoki eta zertaz ari den erakutsiz. Zertara orduan antintelektualismo hori? Bitalismotik datorkio ala "salbaia onaren" ezaugarrietako bat litzateke? Lehendabizikoa ongi legoke, bigarrenak, aldiz, Mogel, Frai Bartolomeren pare paratuko luke Segurola.\nHonen harira Duvoisin Kapitainaren Laborantzako Liburuaz akordatu naiz; hor badago nekazaritzari buruzko benetako jakintza bat baina Segurolarenean ez; seguru aski bera eta baita ere bere garaiko azpeitiar-azkoitiar gehienak Maisu Juan zirelako "salbai gaiztoa" bizi zen garairako.\nSeguru aski nostalgia eta zakarkeriak ezin dutelako bat egin baina hala ere Segurolaren jarrera balizko iragan horrekiko zera da: ez dela jakin eta bere ustez direnengana benetan direlakoan hurbiltzen denaren jarrera. Batzuetan ematen du herrian irudikatzen duen izateko modua eta Greziako V. mendea aztertu dutenenen antzekoa dela. Bertsioen arabera Izatea eta Pentsatzea bat zireneko garaia, Esatea eta Izatea bat zirenekoa, Izatea eta Iragatea. Adibidez Heideggerrentzat izatea eta pentsatzea egite berean manifestatzen dira Sofokleren Antigonan eta ondorioz garaiko gizartea Izatea eta Pentsatzea bat dira. Edo Lukács-ek Homero aztertzean gizartea eta heroien ekintzak bat datoz, hau da, sena berez gauzatzen da inguruarekin, armonian. Gauzak bat zireneko garaia, alegia. Batasun hau aspaldi da bukatu zela, noizbait izan bada; konforme nengoke bilatzearekin, alegia, konforme nengoke Heideggerrek, edo Lukácsek egindako azterketarekin baina ez nago batere konforme Segurolak sermoi tonuan, Modernitatearen kritika aitzakitzat, ezarri nahi didan salbai gaiztoaren identitate horrekin. Ezaguna egiten zait, ezagunegia. Horrelako heterodoxietarako askoz hobe nago ortodoxia txuxenenean.\nEzin diat ulertu hirea, Juanjo.\nNik oso bestelako irakurketa egin nioan Iñaki Segurolaren liburuari.\nNik ez diat uste Iñaki salbaia onaren, salbaia gaiztoaren edo (bere gustuko hitz inoiz zentsuratua erabiliko diat) putetxeko madrearen apologia edo gorazarrea egiten ari denik liburuan. Eta ari bada ere, ez zaidak axola. Eta ez zakiat nondik atera daitekeen Iñaki irakurleari errietan ari zaiolakoa. Eta, tira, ariko balitzaio ere, berarentzat kalte, jakina. Heterodoxiarena, berriz, nik dakidala bederen, Iñakiri jarri dioten txaplata duk, ez berak bere buruari hala nahita jarria.\nNik ikusi dudan moduan, inguratzen gaituen gizartean nozitzen ari garen galera batzuen berri ematen ziguk Iñakik, eta galera horiek sentiarazten dioten mina eta amorrua adieraten dik. Uste diat galera horiek begien bistakoak direla, ezin ukatuzkoak. Adibidez (eta neure kabuz ari nauk, ez Iñakik liburuan dioenean oinarrituta, aspaldisko irakurri nian eta):\nezin duk ukatu kultura idatziaren hedapenak ahozkotasunaren eta memoriaren galera ikaragarria ekarri duela azken urteetan.\nezin duk ukatu kultura edo ikasketa ofizial gutxiko elebakarrek badituztela guk (Interneten txoroarena egiten ikasi dugun kosmopolita ikasiok) erabat galduak ditugun ahalmen eta baliabide batzuk, hala hizkuntzari nola bizitzaren aurreko jarrerari dagozkionak.\nezin duk ukatu kultura idatzi eta akademikoak zerbait ematearekin batera zerbait kendu ere egiten duela.\nezin duk ukatu jendearen arteko harremanak gaur egun baino askoz ere zuzenagoak zirela (onerako nahiz txarrerako) duela 50 urte, autoak, telefonoak eta gainerako tresnek komunikazioa tribializazioraino erraztu eta debaluatu aurretik.\nXanti Zapirain "Kaiku"-ren "Bizi behar dugu" liburu autobiografikoa ez duk literatura uniberstalaren edo giza pentsamenduaren historiara pasatuko. Baina liburu horretako pasarte batek ondo baino hobeto laburbiltzen dik, nire gusturako behintzat, Iñakiren liburuak esaten didana (eta baita, estutzen banauk eta irreberentzia literario hau barkagarri bazait, Federico Garcia Lorcak "Poeta en Nueva York"-en esaten didana ere): “Ekologistek, naturarekin pentsatzearen pentsatzeaz, ahantzi egin dute jende natural gutxi gelditzen dela. Arlo horretan ere ekologismo berri bat sortu behar da, eta azkar gainera”.\nEzinezkoa duk, jakina, “natural” hitzak esaldi horretan duen esanahia zehaztea, eta hobe hala izatea, ezinezkoa; bestela norbaitek berehala asmatu eta sortuko lizkikek eta (Kaikuk aldarrikatzen duen ekologismo berri horren izenean) pertsonen naturaltasun maila neurtzeko tresnak eta epaimahaiak (eta baita naturaltasun eza zigortzeko kodeak eta tresnak ere). Eta igual ez duk “natural” hitza egokiena ere (ezta “sano” ere; hain gutxi, aukerarik okerrena bera, “jator”). Dei iezaiok nahi duan bezala, baina, hiztegi kontuak alde batera utzita, funtsaren funtsean, Kaiku egia handia esaten ari delako ideia nekez bazterreraziko didak burutik, gaurko gizartean ikusten dudan martxa ikusita. Ala benetan iruditzen zaik dena dela irabazia eta hobekuntza, aurrerakuntza eta garapena, jende hobez beteteako mundu hoberantz goazela?\nNi ez nagok liburuak, egunkariak eta telebista kateak debekatzearen alde, eskolak suntsitzearen alde, hizkuntzen irakaskuntzaren aurka. Akabo ba! Baina uste diat oso komenigarria dela begi kritikoz begiratzea kulturaren eta garapenaren eskutik datozkigun ustezko aurrerapenei. Uste diat oso komenigarria dela kontuak egiterakoan irabazien ondoan galerak ere aintzat hartu eta kontabilizatzea, eta uste diat ikuspegi horretatik Iñakiren liburua ekarpen aberatsa dela, besteak beste barruko bizipenetatik abiatuta idatzita dagoelako, eta inolako helburu ideologiko edo proselitistarik gabe.\nAla gizartearen bilakabide ultradesarrollista, teknokratiko eta neoliberala, berekin dakartzan ondorio psikologiko eta soziologiko guztiekin, ezinbestekotzat eta geldiezintzat jo eta modu akritikoan dena ontzat ematea al da, hire ustez, jarrerarik egokiena, aukera ideologiko koherente bakarra? Bejondeiala, Juanjo! Earki gatxik!\nHori guztia kontuan hartuta, ezin diat ulertu Iñakiren liburuak hiri horrenbesteko ezinegona sortu izana, horrenbeste molestatu izana, ezin diat ulertu Iñakiren liburua hiri horren antipatiko gertatu izana.\nDoala aurretik ez daukadala Segurolaren liburua (osorik) irakurtzeko inolako asmorik. Eta esango dut zergatik ere: doinua ezagunegia zaidalako, eta eramanezina; tripako minak bestela ere naturalak baditudalako, halako sermoi faltoi sobratuak nahita jasaten hasteko.\nGarai batean Patziku Perurenaren hainbat harrikada irentsi nituen euskara ederraren aitzakian, baina laster ohartu nintzen haren saiakeretan bi esalditik batek beste lanik ez zuela ni bezalako irakurleak kanpora egoztea baino. Honetan ere ez da oso aurrera egin behar kontua antzeko-parezido datorrela.\nEz da kasualitatea bietan hala bietan txikigarri eta adierazkor ere izan daitezkeen palatalizazio horiek guztiak bakar-bakarrik zentzu mespretxugarri eta iraingarrian erabiltzea: gixon(kasta), xiudade(kume) Irain hutsak ez direnean: ergel, txepel, tonto garbi, gaixo, jendaila zuri\nBaina, horrenbeste hausnar eta gogoeta artean, ez al da gauza konturatzeko bere txaplatak, irakurlerik izatekotan, hiritar ikasiak izango dituela (ia) guztiak, atertu gabe irainka erabiltzen dituen horiek berak?\nEta bai, beharbada argudio interesgarririk izango da Segurolarenean, baina tonu horretan alferrik niretzat. Nik ez dakit zer ote den sanidadea edo naturaltasuna; baina ederki dakit ez direla gauza bera zorrotza eta faltoia, kritikoa eta egolatra, putetxeko madrea eta arazoaren muina.\nIaki Segurola dio:\nIkusi dut, azkenean ere, hiltzeko eguraldiaren gainean darabilzuen jarduna. J.L.Zabalak eman zidan abisua. Ikusi dut, beraz, edo begiratu. Bizimoduko urak harrotuxeak ibili ditut, eta irakurri (hitzak eta hotsak erabat aletu) ezin esan nezake egin dudanik. Ikusi, begiratu... eta, gehienaz ere, usain egin edo hartu.\nZabalak berak esan zidan behin batean euskarazko zeretan (Euskalgintza izenekoan edo Literaturan edo...) familia moduko bat aurkitu zuela berak. Halatsu daukat gogoan. Ni, jakina, ez nentorren bat. Eta ez naiz iritzi batez ari, baizik-eta sentiera batez. Oraingo honek betidanik uste izan dudana berretsi baizik ez dit egiten: euskaraz idazten duen jendeak (nere moduan, inoiz idaztera makurtu direnak barne) ez dute osatzen nazio bat, jakina, ez herri bat edo aberri bat ere, baina ezta komunitate bat ere, ez familia bat, ez elkarte bat, ez sekta bat, ez lagunarte bat eta ez deus holakorik. Are gehiago: euskaraz idazten duen jendea ez du batzen euskarak ere. Ez dugu antzik ez hitzetan, ez hotsetan, ez gramatikan eta ez pragmatikan; are gutxiago prosodian edo erretorikan; joskeran nahiz semantikan; ze esanik ez, sentieran, entzueran edo belarrian. Ez dugu antzik, edo antz pixkat dugu: besterik ez. Belarrien bistan dagoen gauza da.\nBestalde (edo ez hain "bestalde"), sartzen da bat hona, eta zer ikusten du aurreneko hitzetik? "Volga." Ez ba! Ibai baten izena! Bataiatutako ura! Eta honako hau, esana daukat behin eta berriro, bataiatu gabeko uraren egarriak bizi du; eta geografiak, historiak eta kulturak bataiatutako ur geldiaren nazkak. (Geografia, historia eta kultura diot, ez arrazoia edo pentsamendua, hots, ez sua; suak ezin dezake deus bataiatu, ez behin betiko bederen.)\nBeraz, ez dago hemen, ez familia, ez lagunarte, ez gogaidetasun eta ez komunio. Zer da hori, ona? Eta garbiro erantzuten dut baietz, gauza ona dela hori. Ez beharbada gizajendearen batasun mistikoaren edo senidetasun unibertsalaren ikuspegitik, baina bai: gauza ona delakoan nago bakoitzari koskorretatik ateratzen edo igotzen zaiona esatea, eta baita botatzea ere; dena barne, hots, den-dena barne; irainak eta destainak barne. Eta ez diot hori, zuek edo ni irainka ari izan garela uste dudalako, baina hala usteko banu ere, neretzat libre behar dute mihi puntara etorritako ahokada eta gaitz-esanak oro. Iraina eta destaina hizkuntzaren modalitateak dira, giza-beldurrak asmatutako lege guztien azpitik daudenak eta bizi direnak. Eta gainera, hizketa itsusiak asko esan lezake, uste baino gehiago, eta, inolazko dudarik gabe, jardun errespetuzkoak baino hagitzez gehiago.\nEz dago gaizki Denok-Bat-edo-Batera dei daitekeen irudipen edo antzezpen hori desegiten segitzea. Eginahalean segi eta segi egitea. Horretan --nola izaten diren gauzak!-- bat gatoz, gogoz kontra bada ere.\nJuanjoren poemek akuilaturik, eta nostalgia erabat gaitzesgarri ez zaidala erakusteko, ni ere animatu naiz poema bat hemen jartzera (argitaragabea), nire jarrera naturala ("unean uneko beroaldiak gorabehera"), hots, zalantza, agerian jartzen duena.\nBizitza honek, zertan engaina,\nez du lehengoaren zaporerik.\nAspalditik ez datoz bat\nerlojua eta eguzkia,\neta lehenak agindu.\nOilar mekaniko batek\nurratzen digu egun argia,\nez maitalearen eskuak.\nBa al du oraingo bizi honek\nLurraren ordez zoruak,\nleihoen partez ekranak,\nsukaldean batere surik ez.\nLurra lantzen edo dugu,\nlau lore eskas biltzeko,\nontzi txiki buztinezkoetan.\nGaur eguneko bizi gureak\nlehengoaren antzik ba ote?\neman zein jasotzeko\ngailuak non-nahi, edonoiz.\nHildakoan, lurraren gozorik ez,\nhilarriaren pisurik ez,\nerrauts zabaltzen gaituzte.\nEz dakit zinez duen\ngure bizitza honek\nOso poema ederrak dira, Juanjo. Eskerrik asko hemen paratzeagatik. Oso aukera egokia iruditu zait.\nEztabaidari dagokionez, iruditu zait gehiegizko gaitzespen moduko bat hedatu dela nostalgiaren gainean. Agian ez esplizituki, bai zeharka. Eta horretan ez nago ados. Nostalgia (mineria, beste hitz batez) daitekeen sentimenturik humanoena iruditzen zait. Eta bai, kaltegarri ere suerta daiteke (beste edozein sentimendu bezala), baina ni ez nago prest nostalgia absolutoki gaitzesteko. Ziur aski, inor ez dago horretarako prest, unean uneko beroaldiak gorabehera.\nEztabaida nondik joan den ikusita deja vu sentsazio bat izan dut, eta akordatu naiz nik noizbait idatzi nituela poema batzuk nostalgia eta joandako gure aiton-amonen gizarteak berreraikitzeko asmoei buruz. Nire poemak paratzeagatik barkamena eskatuz...\nJoxemiel Erreparatz Josema Irutagoieni bere baitako aberriaz mintzo ( h, d )\nGure aitonak ez zuen denbora neurtu beharrik\nbaina, hala ere, erlojuak erosten zituen etengabe;\nzenbat eta modernoagoa erlojua\norduan eta maiteago gure aitonak.\nFestina fantastic bat izan zuen 1940an,\nOmega kuartzo urreztatu bat 52an,\nCasio japoniar bat, Swatch bat\nDuvonet bat eskumuturrean hil zen 89an.\nZenbat eta tito gehiago erlojuak\ndenbora hobe atzipetuko uste gure aitonak.\nNi, jada, ez naiz bizi urte sasoien ariora\nbaina, hala ere, lanabes bilduma egiten dut.\n1940ko goldea daukat ezkaratzean,\n30etako haritzezko kutxa armairu gisa,\nXIX. mendeko eskuarea zintzilik egongelan,\nXVIII. mendeko sardea apaingarri bainugelan.\nZenbat eta antzinakoagoak lanabesak\norduan eta maiteago nik.\nOi gure aberri pipitua, aberri arraildua!\nOi gure osin arteko aberri galdua!\nJosema Irutagoienen erantzuna Joxemiel Erreparatzi ( d, h )\nEskuare zaharrari begiratzen diozu\nirribarre xamurra ezpainetan.\nGure arbasoak —diozu— benetan\nbizi ziren urtaroen joan-etorrien altzora,\nolo soroen antzera omen zihoazen egunak\nurrezko edertasun apurrak utziz;\njakinduria oraindik ere\ngizakiengan haragitu zitekeen aukera zen.\nLurra lagun, aitzurra utzi, zutitu\neta ortzira begiratzen zutenean, urbegi baten gisa\niragaten zituen denboraren ardatzak,\nametsak ekartzen zituzten etxera\nganbarak belarrez bezala betetzeko,\nartazuriketan harilkatzen zituzten gero\nilunpeen eta argiaren mugetan.\nEskuarea utzi eta ingurura begiratzen duzu:\nsoroek larre diraute\neta irribarrea jelatu egin zaizu eskuetan\norratzik gabeko erlojuaren modura.\nGaur —diozu— hitz\nbaliogabeetan neurtzen da mundua\neta denbora gobernadore faxista da\nbadu non ikasi, bai;\nez da sekula sufrimendua hain hutsala izan\nez eta horren bizitza beste;\negunen zakarrontzira abiatzen dira\nEz zaitez engaina\nesana du gure Arregik\nDiaz de Herediak, bizitakoaren nostalgia\nkontseilari maltzurra da,\nare maltzurragoa bizigabearena baldin bada.\nNik ere ez dut inguratzen nauena maite\neta ametsei dagokienez...\nni bezalako batek zein aukera zuen aberri galdu horretan?\nBaga eta nagusia\nNik ez diot ez Olasagarreri eta ez beste inori “ultradesarrollista, teknokratiko eta neoliberal” deitu, ezta “akritiko” ere (ikus Markuletaren bigarren erantzuna). Nik ez dut esan Olasagarre “globalizazio neoliberal eta turbokapitalistaren propagandista sutsua” denik (ikus Zalduaren erantzuna).\nHona hemen, hitzez hitz, nik, Olasagarreri zuzenduta, idatzi nuena: “Ala gizartearen bilakabide ultradesarrollista, teknokratiko eta neoliberala, berekin dakartzan ondorio psikologiko eta soziologiko guztiekin, ezinbestekotzat eta geldiezintzat jo eta modu akritikoan dena ontzat ematea al da, hire ustez, jarrerarik egokiena, aukera ideologiko koherente bakarra? Bejondeiala, Juanjo! Earki gatxik!”\nSegurolaren liburuaren planteamendu nagusia “gure betiko ideologia nagusiaren mozorro bat baino ez dela” frogatzen du bere artikuluan Olasagarrek; hori da behintzat hasieran adierazten duen asmoa. Asmo horretatik abiatuta, arrazoiaren eta pentsamenduaren historiako filosoforik garrantzitsuenen aipuen laguntzaz, xake-matea ezartzen dio Olasagarrek Segurolaren “mezu integrista premodernista”ri (Markuletaren dira aipu marken arteko hitzak).\nEta badirudi horrekin dena konpondua dagoela. Baina ez dago konponduta, ezta hurrik eman ere. Hori da nik Olasagarreri esan nahi diodana. Ikuspegi ideologikoa okerra edo zuzena den alde batera utzita (niri, egia esan, ez zait iruditzen ikuspegi ideologikorik batere dagoenik), Segurolaren liburuak bidean zer galtzen ari garen erakusten digu, eta horri begiak ixtea litzateke, nire ustez, “ultradesarrollista, teknokratiko eta neoliberal akritikoa” izatea, “globalizazio neoliberal eta turbokapitalistaren propagandista sutsua”.\nIkuspegi horretatik egiten diot nik galdera Olasagarreri. “Ala gizartearen gaurko martxan dena irabazia dela dioten horietakoa haiz?” galdetuko banio bezala, alegia. Erantzuna baiezkoa balitz, orduan bai, orduan “ultradesarrollista, teknokratiko eta neoliberal akritikoa” eta “globalizazio neoliberal eta turbokapitalistaren propagandista sutsua” dela esango nioke; iraintzeko batere asmorik eta aukerarik gabe esan ere, nik uste.\nBeste modu batez esanda: Segurolak ez du esaten, nire irakurketaren arabera behintat, zer egin behar den, zer gertatzen ari den baizik, bere bizipen, kezka, beldur eta sentimenduetatik abiatuta. Nik ez diot galdetuko Olasagarreri bere ustez zer egin behar den, baina gustura jakingo nuke zer iritzi duen gertatzen ari denaz.\nNi ez naiz ez salbaia onaren eta ez salbaia gaiztoaren aldekoa. Ni ez naiz inondik ere Zerzanzalea (nahiz eta, zer diren bizitzaren gorabeherak!, Zerzan behin nire etxean lo egina eta gosaldutakoa izan). Nik ez dakit zertan eta noraino egin behar den atzera, edo atzera egin behar den ere. Baina badakit “aurrera” nork eta nola garamatzan, eta uste dut hor dagoela arazo honen muina. Bernardo Atxagaren Euskal Hiria ideia edo kontzeptu gisa izan daiteke erakargarria (agoraren kontuarekin eta hori dena, zer ondo!), baina denok dakigu hemen nortzuk eta nola ari diren eraikitzen benetan Euskal Hiria: ultradesarrollista, teknokratiko eta neoliberal akritikoak, globalizazio neoliberal eta turbokapitalistaren propagandista sutsuak.\nArgi dago horren aurkako tresnarik eraginkorrena ez dela nostalgia. Horren argi ez dagoena da zein den horren aurkako tresnarik eraginkorrena. Bien bitartean, uste dut Segurolak bere aletxoa utzi duela, eta nostalgia handirik gabe gainera, bere buruaz eta gertuko lagunez ari baita gehienbat liburu osoan.\nOrainarekin kritiko izanik, iraganean indar handiagoa izandako balio jakin batzuekiko atxikimendua izateak ez du zertan erreakzionarioa izan. Ala erreakzionariotzat duzue, adibidez, “Sua nahi, Mr.Churchill”? Progresistatzat, adibidez, Manuel Fraga Iribarne, Nuria Lopez de Gereñu, Joxe Joan Gonzalez de Txabarri eta Silvio Berlusconi?\nEz daukat gogoan zer neurritan iraintzen duen irakurlea Segurolaren liburuak. Batetik, denbora askotxo delako irakurri nuenetik; bestetik, ni neu ez nintzelako une bakar batez ere iraindua sentitu liburua irakurtzean. Baina zuen komentarioak ikusita, eta horiei liburuaren beste irakurle batzuenak gehituta, arrazoia eman beharko dizuet azkenean. Uko egiten diot, beraz, Segurolaren liburuaren alderdi hori defenditzeari.\nNik pentsatzen dut "nostalgia + utopia" koktela arriskutsua dela. Nik onartzen ditut, eta sinpatiko egiten zaizkit, etorkizunerako proiektu ongurako bat dutenak (nik, esaterako, badut bat), baina proiektu hori atzera begirakoa denean zalantza pizten zait delako proiektu hori zerk eragiten duen: etorkizun hobe baten nahiak ala denboraren joana onartu ezinak, hots nostalgiak. Nostalgikoak ere, bidenabar esana, sinpatikoak zaizkit. Ez zaidana buruan sartzen da nola bat izan daitekeen aldi berean utopiko eta nostalgiko. Contradictio in terminis.\nBaina Euskal Herrian, berriz ere ezina ekinez egina, lortu da berez atzerakoia izan behar lukeen jarrera aurrerakoi bihurtzea.\nPico della Mirandolak irri egiten zien mundua okerrera zihoala uste zutenei, belaunaldi gazteak baloreak galarazten ari zirela uste zutenei, duela sei mende. Batzuek, zioen, ez dakite zahartzen.\nTodo tiempo pasado fue, aipamenekin jarraituz poetak esaten zuen, anterior, eta kitto. Ahozko gizartea galdu dela, zer egingo diogu ba? Eta kexati jartzekotan, hobe dugu Guttenberg galaxia suntsitzera doala deitoratu, Gates galaxiaren eraginez. Nostalgia ere behar dugu eguneratu.\nEz naiz hasiko Iñaki Segurolaren tesiak eztabaidatzen; uste dut Juanjo Olasagarrek haren testuen tonuaz esaten duena zuzena dela, baina aitortzen dut, paradoxikoki, jasangarriagoa egiten zaidala gure literaturako beste sermoilari laiko batzuena baino, askotan Segurolarekin bat ez natorren arren, gutxienez hausnarketarako parada eskaintzen didalako, eta hori behintzat, ados egon ala ez, eskertu egin behar zaiola (diodala) uste dut; beste sermoilari horiekin, ordea, adosago egoten naiz askotan, eta horrexegatik hain zuzen ezin dut tonuarena eraman.\nBeste kontu bat da Juan Luis Zabalaren erantzunean ematen den jauzi dialektikoa: "betiko" "sanidade" horren kritika egiteak bihurtzen ote duen Olasagarre globalizazio neoliberal eta turbokapitalistaren propagandista sutsua. Uste dut hor tranpa txiki bat egiten duela Zabalak, nik behintzat ez baitut inondik ere sumatzen halakorik liburuaren kritikan. Ez dut ikusten zergatik liburuaren tonuari eta darion nolabaiteko nostalgia horri Juanjo Olasagarrek egiten dizkion kritikek, eta hiriaren alde (nolabait) esaten dituenek gure munduan dagoen guztia justifikatzen dutenik. Benetan.\nNik, Olasagarrek bezala, uste dut badagoela nostalgia moduko bat hala Segurolaren liburuan nola Zabalaren erantzunean, eta zilegi iruditzen zait, baina nire ikuspuntutik ez da akaso tresnarik egokiena Modernitatearen krisiari aurre egiteko; Marxek eta Engelsek zer edo zer esan zuten horri buruz Manifestu komunistan, baina onartzen dut ez direla agian erreferenterik egokienak, haien garaian Modernitatea ez zegoelako krisian adibidez. Edonola ere, argi dago Modernitatearen proiektuak porrot egin duela, baina horren aurrean (besteak beste) bi jarrera egon daitezke: Modernitate osoa, berez, ustela zela erabakitzea eta, ondorioz, atzera begiratzea minez, edo Modernitatearen proiektuak porrot egin duela erabakitzea, ez delako betetzera heldu hain zuzen ere (berriz ere, besteak beste: aurrerapen ezinbestekoarekiko fede itsua oso jokabide zalantzagarria da edozein modutan ere); ekologismoa, edo ekologismoaren adar nagusia behintzat, Modernitate horren bilakaeraren ondorio dela esango nuke, XIX. mendearen bigarren erdialdetik aurrera garatzen hasten denetik alegia, eta Modernitatearen proiektuaren alde ahul (eta ezinbesteko) bat osatzera letorke.\nHiriari buruz, zer esan: bertako bizitzak eta bertakoek dituzten akats eta ustelkeria guztiak kontuan hartuta ere (eta horietako batzuk zuzen salatzen ditu Segurolak, beste kontu bat da nola), nik nahiago dut herria baino, Gaur ere ez du hiltzeko eguraldirik egingon deskribatzen zaigun aro mitiko samarrekoa baino gehiago behintzat bai. Kontua da zaila iruditzen zaidala, "xiudadearen" zurikeriari oposatzeko asmoz, herri "sanoaren" (ustezko) bertute batzuk kimikoki isolatzea, eta kito. Guztia pack berean zetorrelako: "sanidadea", bai, baina baita gizarte-kontrol itogarria ere, eta gizonezko heterosexualen nagusigo absolutua (batez ere arlo publikoan), eta abar. Emakumearen papera deskribatzen zaigun "sanidade" horretan, esaterako, ez zait oso argi geratu.\nAlde horretatik, nik, Juanjo Olasagarrek bezala, nahiago dut xiudadekumeekin alineatu edo alienatu. Baina agian erabili beharko nukeena, alde egote horretan, urbanitate kontzeptua litzateke hiritartasunarena baino gehiago, zeren eta, Manuel Delgado antropologoak dioen bezala, hiri batzuk oso gutxi urbanizatuak egon daitezke (adibidez, gerran daudenak), eta espazio natural ireki zenbaitetan edo herrixka galdu batzuetan harreman tipikoki urbanoak gauza daitezke (El animal público, Anagrama 1999). Eta jarraitzen du Delgadok (eta barkatuko didazue itzultzen ez badut):\nLo opuesto a lo urbano no es lo rural -como podría parecer-, sino una forma de vida en la que se registra una estricta conjunción entre la morfología espacial y la estructuración de las funciones sociales, y que puede asociarse a su vez al conjunto de fórmulas de vida social basadas en obligaciones rutinarias, una distribución clara de roles y acontecimientos previsibles, fórmulas que suelen agruparse bajo el epígrafe de tradicionales o premodernas. En un sentido análogo, también podríamos establecer lo urbano en tanto que asociable con el distanciamiento, la insinceridad y la frialdad en las relaciones humanas con nostalgia de la pequeña comunidad basada en contactos cálidos y francos cuyos miembros compartirían -se supone- una cosmovisión, unos impulsos vitales y unas determinadas estructuras motivacionales. Visto por el lado más positivo, lo urbano propiciaría un relajamiento en los controles sociales y una renuncia a las formas de vigilancia y fiscalización propias de colectividades pequeñas en que todo el mundo se conoce. Lo urbano, desde esta última perspectiva, contrastaría con lo comunal.\nEta nik, zer nahi duzue, Delgadok bezala, nahiago dut urbanoa, edo, xehetasunetan sartu gabe, hiria.\nAhozkotasunaren galeraren kontuari buruz, zer esan: (gutxienez) Sokratesen garaietatik entzuten ari den kexa bat dela, eta, beraz, ez dirudiela erremedio ona duenik. Imajinagarria da, ildo horretatik, gure arbaso antropoideetako batzuek nostalgiaz begiratuko ziotela keinuek eta usainek osatutako komunikazio "jatorragoari", ahozko ziztrin hark baztertu zituen garaian: purutasuna eta sanidadea bilatzekotan, behin jarrita, zergatik ez jo atzerago? Badakit esajeratzen ari naizena, eta hau reductio ab absurdum bat dena. Kontua da, Olasagarrek iradokitzen duen bezala, ezinezkoa dela gizaki "naturalena" zein den erabakitzea (Azkoitiko duela 40 urtekoa, duela 140 urtekoa, XVIII. mendekoa, Bando Gerren garaikoa?), gizakia, gizaki denetik, berez delako "artifiziala".\nJuxtu egun hauetan ibili naiz irakurtzen Jorge Riechmann poeta eta teoriko ekologistaren azkeneko saiakera-bilduma, Resistencia de materiales. Ensayos sobre el mundo y la poesía y el mundo interesgarria (Montesinos 2006), eta pasarte hauekin egin nuen topo; distantziak distantzia, eta zehazki gauza berari buruz ari ez garela kontuan hartuta ere, hona ekarri nahi ditut, esanguratsuak iruditzen baitzaizkit; post luzeegi hau amaitzeko ondo egokitzen direla iruditzen zait:\nHay toda una corriente del pensamiento contemporáneo, particularmente en EE.UU., que se extiende desde ciertos integrismos ecologistas ( ) hasta el ala "primitivista" del anarquismo norteamericano, tal y como la representa el filósofo John Zerzan. Ahí se articula una sobrecogedora nostalgia de lo pre-humano.\nPara Zerzan, por ejemplo en los ensayos como Futuro primitivo, el Edén se sitúa antes de que Homo degenerase en Homo sapiens sapiens, antes de despeñarnos por la sima del lenguaje articulado, la capacidad de simbolizar y la actividad artística. La superación de todas las escisiones, y en particular de las separaciones humanidad/naturaleza y sujeto/objeto, se concibe como un retorno a los estadios previos a la hominización, ya que “el lenguaje mismo corrompe” (como declara Zerzan en otro ensayo, “Esas cosas que hacemos”, con una referencia explícita a Rousseau).\nEl renacimiento del mito del buen salvaje, en los umbrales del siglo XXI. ( )\nPero esa nostalgia de la vida animal -la "vida no mediada"-, para quienes no podemos volver a ser pre-sapiens ni aunque nos lo propusiéramos, ¿adónde conduce? Situar la Edad de Oro en un pasado inalcanzable por definición me parece reaccionario. Se trata de otro ejemplo -me temo- de la loca idealización de lo que nos queda lejos, lo más lejos posible, de manera que nuestro pensamiento desiderativo no tiene por qué arriesgarse en el contraste con la realidad -que suele ser doloroso.\nEta ez dut uste inork defenda dezakeenik Riechmann "bilakabide ultradesarrollista, teknokratiko eta neoliberala, berekin dakartzan ondorio psikologiko eta soziologiko guztiekin, ezinbestekotzat eta geldiezintzat jo eta modu akritikoan dena ontzat" ematen duten horietakoa denik, ezta?\nZER EDO ZER AZALTZEKO ASMOTAN\nBeste tonu batean saiatuko naiz nire jarrera apur bat azaltzen.\n(Hala ere, Juan Luis, gauzak argitze aldera:\nBatetik, nik ez diat inolako erantzunkizunik “Honi buruz” izeneko testuaren gainean; gonbidatu hutsa nauk blog honetan, guztietan bezala bestalde.\nBestetik, nire testuaren doinua ez zuan, ez, hik dioan bezala, maitte-maitte leun-leuna; baina, oker ez banago, han ez zuan inor iraintzen ez ergeltzat hartzen, eta baduk aldea nire ustez.\nAzkenik, mokordoaren aipamena zerari zor zaiok: adibide grafikoagorik bururatu ez, gauza soil eta begien bistako bat adierazteko: zer edo natural eta berezko izateak ez dakarrela berez gurtu, erakutsi eta, are gutxiago, besteri muturrera bota beharrekoa izatea.)\nTonua ote den Segurola eta Perurenari kasurik ez egiteko arrazoia. Bada, ez bakarrik, baina bai bereziki, nire uste behar bezain apalean. Ea azaltzeko gauza naizen.\nAlde batetik, ez gara ari aspaldiko testu historiko batez, bere garaian kokatu beharrekoa, eta bere garaiko balioez ulertu beharrekoa. Bestalde, ez gara ari fikziozko testu batez, non eta (Kunderaren hitzekin esateko) juzku moralak etenda geratzen diren, errealitatearen alderdirik ilunenak ere bistaratzeko asmotan.\nEz, ba. Gure garaikideen testu garaikideez ari gara, gure garaiko gizarteaz ari dira eta, garrantzizkoen deritzodana, gaur eguneko irakurleei zuzenduak (gero gerokoak, noski).\nLiteratur ekintza, beste ezer baino lehen –hala irakatsi zidaten niri behintzat, eta ez diat horregatik barkamenik eskatuko–, komunikazio ekintza da. Are gehiago saiakeraren kasuan, gogoeta batzuk helarazi nahi dituen genero horretan. Eta “helarazi” horretan dago kakoa, nire ustez.\nKomunikatzen hasterako, nire mezuaren hartzaile izango diren gehienak –arrazoi ideologikoak, hezkuntzazkoak edo jazkera motaren araberakoak direla medio– baztergarritzat jotzen baditut, akabo! Norentzat ari naiz orduan, neure koadrilatxokoentzat edo nire mundu-ikuspegi ia-ia berbera dutenentzat ez bada?\nOrduan ez nabil inor komentzitu guran, edo inorekin eztabaida edo elkarrizketa (zentzu etimologikoan biak) sortzeko asmotan. Hori saiakera baino areago, panfleto da, hots, aldez aurretik sinestun direnei argudio edo etsenplu berriak emateko testua. Bestela esanda, diskurtsoa baino gehiago sermoi da: egiaren jabe sentitzen denak goitik behera -pulpitutik- egotzia.\nHorraino tonuari dagozkionak. Luze joko luke edukiei buruz zerbait tajuzko esatea (eta berriro diot: ez dut osorik irakurri ezta irrakurriko ere; askatasun hori bederen ezin dit inork kendu).\n(Ohartxo batzuk, hala ere, Juan Luis.\nBai, Segurolak eta Perurenak salatzen dituzten galera batzuetan kide senti nintekek, neurri batean, baldin eta haiek ere kide sentituko banindute. Baina ez duk hori inondik inora kasua; aitzitik, galera horien errudun egin eta sentiarazi gura naitek, irainka. Akabo ba!\nNi herri txiki batean jaio eta hezia naiz, aspaldian hiritar banaiz ere, baina ez zait ahaztu nola gertatu ohi ziren gauzak Segurolak nostalgiaz gogoratzen dituen herriko festetako borroka alai, sano eta jator usteko horietan. Han baziren kolpeak hartu eta eman, bakarrik eman eta bakarrik hartu egiten zutenak. Hik, Juan Luis, zer taldetan irudikatzen duk heure burua?\nOso “guai”, ze “guai”, mezu integrista premodernista hezur eta guzti irentsi nahi ez duenari ultradesarrollista, teknokratiko eta neoliberal –akritiko bai behintzat, hitzez hitz– deitzea. Nork jartzen du muga garapenaren eta desarrollismoaren artean? Pankartarik handiena daukanak? Nirekin guztiz, eta nire etsai erabat? Hori al da gizarte berriaren lelo zaharra?\nEta amaitzeko, hire mezu-bukaerako txiribueltaz: ez, motel –eta hik lan-kontuengatik ondotxo dakik–, euskal gizartea ez zegok sobrante, salbuespen urriak salbuespen, iritzi-emaile joriz. Baina horrek ez dizkik, ezta gutxiagorik ere, Iñaki eta Patziku irizlari eredugarri –ez irensgarri, nire ustean– bihurtzen.\nGero eta gutxiago ulertzen dut kontu hau. Patziku Perurena irakurtzea eta Patziku Perurenak esandakoari bueltak ematea, benetan, aberasgarritzat daukat (kasu askotan behintzat, ez bere artikulu guztietan). Orobat Segurola irakurtzea eta Segurolak esandakoari bueltak ematea (honen kasuan ere ez beti-beti, jakina).\nTonua da horiei kasurik ez egiteko arrazoia, Gerardo? Niri erakargarria egiten zait tonu hori, piztu egiten nau, baina tira, bai, aitortzen dut amorrua eman dezakeela, horraraino iristen naiz. Horregatik ez irakurtzea ordea, ez dakit ba zer esan Zuen tonua ere (Olasagarrerena nahiz Markuletarena) ez da maitte-maitte leun-leun bat; blog honen sarrerako “Honi buruz” testua ere maitte-maitte leun-leun bat ez den gisa berean, ezta izan beharrik ere, jakina. Akabo ba! (Fermin Etxegoienek gero eta gehiagotan dioen moduan).\nPatzikuren eta Iñakiren jardunean —beren arrazoi eta purrusta askotan gaitzesgarri guztiekin ere— galera baten mina adierazten dela sentitzen dut; neuk ere, beste neurri batean eta beste ikuspegi batekin bada ere, sentitzen dudan eta neure egiten dudan min bat. Zuek ez duzue min horren aztarrenik? Harritu egiten nau benetan, lanak ematen dizkit sinesteak.\nTira, hortxe utziko dugu kontua, nire aldetik bederen. Segi han eta hemengo euskal irizlarien testu txit interesgarri, mamitsu eta barru-inarrosleak irakurtzen eta kualitate bereko jardunak entzuten. Asko aurkitzen baitituzue, antza denez, Perurena eta Segurolarenak horren aise baztertzen dituzuenerako. Bejondeizuela!\nZiur naiz Segurolaren liburuan ederrak eta egiazkoak diren hainbat gauza esaten direla. Ziur naiz, era berean, beste horrenbeste esan daitekeela Benedikto XVI.aren azken entziklikaz.\nOso ona "turbokapitalista"ren kontzeptua, were you thinking about (adibidez) Berlusconi, maybe?\nGaurko egunkarian artikulu bikaina irakurri dot, Asier Santillanek idatzitakoa (Giza Eskubideen Kosovoko begiralea), "Balkan Metropolian Euskal Hiria" izenburuduna.\nUste dot oso ondo datorrela hamen segidu dodan Herria vs. Hiria ika-mika dialektiko (eder) honetan. Esate baterako:\n"Errealitatea ikusteko modu anitz daude, askotan kontrajarriak eta bestetan inkongruenteak. Europa eta aberri-eraikuntzaren aurrean jarrera argia dudan heinean Balkanetako nazionalismoak kritikatzen ditudanean, askotan ez dakit txakarra lagun hurkoaren begian ikusten dudan, nirean habea ikusi gabe."\n"Julio Medemen Euskal Pilota filmean Atxagaren Euskal Hiriaren aipamena entzun nuenean gustura hartu nuen kontzeptua, eta benetan hiria "jende desberdina elkarrekin bizi ahal izateko asmatu eta eraikitako gune" bezala ikusten dut nik ere, Atxagak bezala "kultur aniztasun handiko gizarteari ondo egokitzen zaion lurraldetasun mota" dela pentsatzen baitut. Eta Balkan Hiririk balego, Viena, Mosku edota Budapesten gainetik, hura Istanbul litzake."\n"Balkanetako gerrateak baserriaren inguruko kontzeptu erromantikoan oinarritutako gizartearen eta hiriaren errealitate askotarikoaren arteko talken eredu odoltsuak dira."\n"Donostian eta Bilbon askotan oraindik vascorro sentiarazten nautenez, Balkanetan ikasi dut modernismoaren gainetik, plano itxien gainetik, gizarte modu konplimentagarri batera jo behar dugula, non hiriaren aniztasunak eta herriaren erromantizismoak, errespetuaren ereduan oinarrituz, etorkizunari begira elkarrekin bizitzen ikasi behar duten. Euskal Hiriaren kontzeptuak perfektua dirudi, baina Herria ahaztuz, gutxietsiz, ez goaz inora."\n"Etorkizunera begira ez dut Euskal Hiririk ikusi nahi euskararik gabe; baina alde berean beste inongo hizkuntzarik gabe ez dut Euskal Hiritxorik nahi guregan, eta ezta ere Euskal Metropolirik non euskara galdu eta mutu bihurtzen den. Ez dut Balkan eredurik nahi guretzako; ireki dezagun behingoz zirkulua eta euskara, herriko plazak gogoan edukiz... jalgi hadi hirira!"


Albisteak - Motor engranajearen deskribapena eta arazoak konpontzea\nEngranaje-motorraren deskribapena eta arazoak konpontzea\nGear motoaren oinarrizko sarrera\nAbiadura murrizteko engranajeak eta motorrak osatzen dute, beraz, engranaje motorra deitzen dugu. Gear motorra normalean multzo osoek hornitzen dute. Gear motorra oso erabilia izan daiteke altzairu metalurgian, altxatze-garraioan, autoen ekoizpenean, energia elektrikoan eta beste industria batzuetan. engranaje-motorra honako arrazoi hauek dira nagusiki: diseinu sinplifikatua, lekua aurreztea, zerbitzu-bizitza luzatzea, zarata murriztea, momentua eta karga-gaitasuna hobetzea. Murrizketa-erlazioa engranaje-motorrearen sarrerako abiadura eta irteerako abiadura-erlazioa da.\nSerie engranaje planetarioen zikloa da, orokorrean handienak 3. mailara irits daitezke, eraginkortasuna murriztuko da.\nTransmisioko engranajeen marruskadura, bibrazio eta talketatik sortzen den engranaje-motorren zarata batez ere. Nola eraginkortasunez murrizteko zarata, ingurumena errespetatzen duena etxean eta atzerrian funtsezko ikerketa-gai bat da. engranaje karga dinamikoa, bibrazioa eta zarata. Forma aldaketekin, egin bere karga dinamikoa eta abiadura gorabeherak minimizatzeko, zarata murrizteko.\nMotor engranajearen akatsak eta konponbideak\nHainbat engranaje, engranaje-kaxak, motor engranajeak eta beste produktu batzuk ekoizten ditu, publikoaren eskaera ase dezaketen eredu askotarikoekin. Ere pertsonalizatuak ongi etorriak dira. Engranaje planetarioko kaxa. Hala ere, bezeroen beharren arabera autoen faroen kaxa garatu dugu eta abar. Shznzhen zhaowei-k edozein pieza munta ditzake bezeroak behar izanez gero.\nHonako hauek dira arazoa eta engranaje inklinatuaren motorra eta turbina engranajearen metodoa baztertzen da.Engranaje helikoidearen motorra gehiegi berotzen bada, egoera honen arrazoi nagusiak gainkarga edo lubrifikazio-olio desegokia edo gehiegizkoak dira. Irtenbidea benetako karga egiaztatzea da, zehaztutako baliora edo potentzia handiagoko engranaje-motorra egokituta, olio-erregaiaren kontsumoa xedapenen arabera. Engranaje helikoidaleko motorren bi zarata: funtzionamenduaren zarataren egonkortasuna eta ezegonkortasuna anormala. Zarataren arrazoi nagusia errodamenduen kaltea, sare irregularra, olioaren kutsadura edo olio falta, etab. Hormigoizko irtenbidea: egiaztatu zenbatekoa. olioa edo kalitatea, aurkitutako olioa kutsadura dela edo olioa aukeratu dezakeela.\nEngranaje inklinatuaren motorren ihesaren aireztapen gailua, batez ere, olioa gehiegi delako eta horrek aireztapen gailua gaizki instalatu duelako. Irtenbidea olio-maila finkoa eta instalazioa aireztapen gailua zuzentzea da.\nIhesaren arrazoiak kalte zigilatuak dira, fabrikatzaileekin harremanetan jar daitezke kalte arazoak konpontzeko.


M30ean ETBk greba eskubidea urratu zuela dio Lan Ikuskaritzak (aldaketa) | LAB - EITB\nOrduan, azken grebetan errepikatzen ari den fenomeno bat eman zen, hots, bezperan greba egunaren eta biharamunaren emanaldia programatu egiten ohi baita. Horrela greba eskubidea urratuta gelditzen da, egun horretako lana modu ez-ohikoen bidez egiten baita.\nGreba batzordeak egoera hau salatu zuen Lan Ikuskaritzan, eta prozedura amaituta, gaur jaso dugu erakunde honen erabakia. Ikuskariak arau urraketatzat jo du ETBko zuzendaritzaren jokabidea, eta dagokion zigor-akta egin du.\nMaila apalagoan, Batzordeak salatu zuen albistegietan "kolatutako" bi publizitate patrozionioak ez ditu jo eskubide urraketatzat.\nBeraz, hurrengo greba deialdietan gerta daitekeena hau da, greba egunean dekretuz ezin izango da grabatutako emanaldirik emititu, eta biharamunean ez da emanaldirik programatuta egongo. Ikusteko dago zer asmatuko duen ordurako zuzendaritzak langileon eskubideen aldeko borrokak oztopatzen jarraitzeko.


Nafarroa, fikziozko telesailen plato bat – Gazteon KZ\nPandemiak ere ez ditu filmaketak gelditu Nafarroan. Izan ere, fikziozko serieei dagokienez, jarduera nabarmen hazi da, azken bi urteetan zazpi proiektu grabatzeraino. Netflix, Amazon Prime Video, The Mediapro Studio edo RTVE bezalako ikus-entzunezko ekoiztetxe handiak daude filmaketen gorakadaren atzean, zeinak eragin ekonomikoa izan baitu komunitatean eta, era berean, eskakizun batzuk sortu baititu proiektuetarako behar diren profesional tekniko nafarren profilei dagokienez, edo proiektu handi horiek behar duten figurazio-bolumena estaltzeko tamaina handiko castingak antolatzea. Nafarroa fikziozko telesailen plato bihurtu duten zenbait baldintzatzaile.\nAzken bi urteetan, Foru Erkidegoan fikziozko sei proiektu grabatu dira: 3 Caminos, Ana Tramel, Altsasu, El Internado: Las Cumbres, Ana Tramel. Jokoa, Zu ez zara berezia, Mugarik gabe eta Vampire Academy.\nGainera, ekoizpen aldetik garrantzi handiko serieak dira. Adibidez, Sin limites-ek, Amazon Prime Videok eta RTVEk ekoitzitako serieak, Fernando de Magallanesek eta Juan Sebastian Elkanok 1519an munduari bira emanez egin zuten bidaia historikoa irudikatzen du, eta 20 milioi euroko aurrekontua du – Espainian egindako fikziozko serierik garestiena, esan zuten beren ekoizpen taldetik –. Proiektua joan den apirilean filmatu zen, besteak beste, Erriberrin edo Iruñeko katedralean, Euskal Herrira, Dominikar Errepublikara eta Sevillara ere joan zen sail bateko agertokiak.\nBeste foru-puntu batzuk, Lekunberri, Leitza eta inguruak, Netflixek aukeratu zituen Zu ez zara berezia izateko, ikus-entzunezko bere azken apustu handia. Estíbaliz Burgaleta gidoilari tudearrak sortu eta Oria Filmseko Puy Oriak ekoitzitako telesaila uda honetan filmatu zen. Amaia Bartzelonako neska gazte bat Nafarroako herri txiki batera joan zen bizitzera, Salavarriara, eta bertan bere amonaren iragana ezagutuko du, sorgintzat jotzen baitzuten.\nForu Komunitateko paisaiak 3 Bideren protagonistak ere izan ziren, Done Jakue Bideak elkartutako nazionalitate desberdinetako bost lagunen bizitza aztertzen duen Amazon Prime seriearen protagonistak. Eta Amazon El Internado-ren ekoizpenaren arduraduna ere izan zen: Las Cumbres, iazko udan grabatu zen Asier Andueza eta Laura Belloso nafarrek zuzendutako proiektua. Gainera, aurreikusita dago telesail honen hirugarren denboraldia datorren urtean Foru Erkidegoan ere grabatzea. Eta gaur egun Vampire Academy filmatzen jarraitzen dute, joan den irailean hasi eta 2022ko martxora arte.\nEragin ekonomikoa Nafarroan\nProiektu horiek iritsi izanak, lehenik eta behin, nolabaiteko eragin ekonomikoa ekarri du. Adibidez, Vampire Academy serieak sei hilabeteko errodaje-plan bat du, eta, horregatik, Erriberri bere operazio-gune bihurtu da, eta taldeko pertsona askok bertan hartzen dute ostatu. Horri beste behar batzuk ere gehitu behar zaizkio, hala nola catering zerbitzuak, tokiko dendetan materiala erostea, herrietako tabernetan kontsumitzea…\nGainera, proiektuek berek profesional nafarrak behar dituzte, eta joan den uztailean Nafarroako Enplegu Zerbitzuak % 100ean finantzatutako tailerrak bultzatu zituen, soinuarekin, argiztapenarekin, jantziekin, ile-apaindegiarekin eta arte sailarekin lotutakoak. Helburua, adierazi zutenez, Nafarroan instalatzen diren ekoiztetxeen hazkundearen eta telesail eta filmen filmaketen gorakadaren ondorioz sortu diren beharrei erantzutea zen.\n← Larrua Proiektuak jarraipena ematen dio bere dantza mintegiari\nMartin Ugalderen jaiotzaren mendeurrena ospatuko dute →


2010eko hazilaren 22a, astelehena, lehengusinaren urtebetetzea, horregatik ez noa lanera? | maya's space\n← 2010eko urriaren 31a, igandea… amildegiaren ertzean…\n2010eko hazilaren 26a, ostirala, anaiaren urtebetetzea… jaieguna… →\n2010eko hazilaren 22a, astelehena, lehengusinaren urtebetetzea, horregatik ez noa lanera?\nazaroa 22, 2010 atalean xorinokantharia -k publikatua\nnire azken eskutitza nire bizitzako gizonik garrantzitsuenei…\nMAITASUNEZKO JARIOA ETENIK GABE BIDE OSOAN\nDe Maya a Santesteban iba aquel tren y fluía el murmullo de los habitantes del Bidasoa…\nMaitasuna dario bide osoari Iruneraino, Kantaurin itsasoratu arte, eta han sorburuko kantua beste kantu batzuekin nahasten da, etenik gabe tantaz tanta olatu gaziekin dantzan.\nHorixe da ene bizitza ere: aita zenak Bidasoako maitasunaren kantua aditu zuen eta Irunen aurkitu zuen nere ama. Joxe MAYA onberak eta sentiberak beti irribarretsu nintzen bezalakoa maite ninduen sortzetik beretik, eta gauero ematen genion elkarri besarkada beroa, eguneko haserreak eta penak desagertzeko irribarre batez.\nDuela zortzi urte zoriontsu izateko eskatu zidan, eta hori eskatu eta gero joan zitzaidan ondotik 2002ko azaroaren 21ean, nigan bere maitasuna utziz. Geroztik urtero oroitarazi dit bihotzeko hutsminak eta zeruko hilargiak badudala zeruan izar bat keinuka ari zaidana, badudala gutxienez bat oraindik eta gehiago maite nauena. Geroztik, azken zortzi urte hauetan, makina bat gauza gertatu zaizkit, eta erabat aldatu nautenak, gainera. Izan ere, ez bainuen uste nik benetan eta sakon maitemintzerik zegoenik, baina gertatu zitzaidan, eta beharbada oraindik gainditu gabeko aita zenaren hutsmin hura betetzeko agertu zitzaidan aingeru hori irribarretsu. Bere isiluneek, hitzek eta besarkadek aunitz lagundu zidaten sabai goxo hartan nahiz Euskal Herriko mendietan eta kostaldean, eta maitasunaren hazia erein zuen nigan betiko. Maitasun inkondizionalaren bidea erakutsi zidan eskutik heldurik, eta gero bat-batean askatu ninduen.\nHauxe izanen da ene azken eskutitza, eta publiko egitea erabaki dut, bihotzak hala eskatzen didalako eta hilargi betea hurbil dagoelako ere bai, agian. Azken hamarkada hau benetan iraultza pertsonal gisa bizitu izan dut barnean, eta bada garaia ixteko eta kapitulu berri bat idazten hasteko, beste hamarkada bati ekiteko, zoriontsu izateko aukera eman nahi diot neure buruari, neure bihotzari. Jakin badakit ni gabe biek ere zoriontsu direla eta horregatik maitasunezko jarioak etenik gabe segitu behar duelako, erran nahi diet adio biei. Nintzen bezala maite nindutelako nik ere aunitz maite ditut, eta nere bizitzako bi gizon garrantzitsuenei agur erran behar diet bizitzen segitzeko, berriro elkar ikusi arte zeruan, lurrean edo bi ur artean. Bien maitasunak nigan segituko du bizirik aitzina itsasorantz beste maitasun (kantu) batzuekin nahasteko prest.\nAmaiurtik Doneztebera tren txikia zihoan garai batean eta Bidasoako biztanleen zurrumurruak ere segitzen du etenik gabe…\ntopa nigatik, eta nire bizitzako bi gizon garrantzitsuenengatik… topa, eta aio… ikusi arte… MAITE ZAITUZTET.


Elkarretaratze gehiago, 'La Manada' aske uzteko erabakiagatik, ekainak 22\nAzken eguneratzea: 2018/06/22 21:34 (UTC+2)\nEuskal Herriko hiriburu eta herri askotan izan dira protestak, eta milaka emakume eta gizonezko atera dira kalera.\nMilaka emakume atera dira gaur berriro kalera Nafarroako Auzitegiak 'La Manada'koak (2016ko sanferminetan emakume bati sexu abusuak egiteagatik zigortuak) behin behinean libre uztea erabaki ostean.\nKolektibo eta elkarte feministek deituta, ebazpena atera zenean bezalaxe, emakumeak kalera atera dira Euskal Herriko txoko guztietan.\nMilaka pertsona bildu dira berriro Iruñeko udaletxeko plazan "ezetza ezetz da" esateko eta sumindura eta errefusa adierazteko.\n"Ezetza ezetz da. Justizia!" izan da protestaren buru zen pankartaren leloa. Andrea eta Lunes Lila kolektibo feministek deitutako protestan emakumeek eutsi dute pankarta, eskularru gorriekin, duela urte batzuetatik Nafarroan sexu-erasoen aurkako protestetan erabiltzen diren ikurrekin.\nAntolatzaileek bat egin dute Iruñeko Peñek zabaldutako adierazpenarekin, eta irakurri egin dute. Bertan, "sanferminetan berdintasunean gozatzeko" eskatu diete herritarrei, eta "ez isiltzeko" eraso sexisten aurrean.\nBilbon, milaka lagunek egin dute elkarretaratzea epaitegien aurrean eta bortxaketaren kulturaren, justizia patriarkalaren aurkako oihuak egiteaz gain, biktimari sinesten diotela adierazi diote.\nTxistu hotsen artean, sexu abusua ezetz, bortxaketa izan zela aldarrikatu dute, "gora borroka feminista" oihuekin batera.\nDonostian ere ehunka izan dira Boulevardeko kioskoaren ondoan elkartu direnak Donostiako Mugimendu Feministak deituta, eta sexu erasoen aurrean erantzun beharra eta elkartasuna aldarrikatu dute, bandera morez inguratuta.\n19:10 aldera, manifestazioak Parte Zaharreko kaleak zeharkatu ditu, txalo artean, "gora borroka feminista" eta “Kaleak eta gauak gureak dira” oihuka.\nNagore Iturrioz Donostiako Asanblada Feministako ordezkaria gustura agertu da hedabideen aurrean donostiarrek deialdiari emandako erantzunagatik, baina eskaera ere egin du, erantzuna ez dadila soilik kasu "mediatikoetan" izan, "egunero gertatzen den zerbait delako".\nGasteizen elkarretaratzea 20:00etan hasi da Andre Maria Zuriaren plazan, atzoko mobilizazioaren leku berean.\nTratu txarrak pairatzen badituzu edo kasuren bat ezagutzen baduzu, kontuan hartu gida honetako aholkuak edota deitu telefono hauetako batera: 900 840 111 (Euskadin) edo 016 (Estatu osoan); doakoak dira eta ez dute arrastorik uzten fakturan


Mugica: UPyDrentzako boto bakoitza ETAren kontrakoa da\nRosa Diezek Estatuak funtsezko eskumenak berreskuratzea eskatu du, berdintasuna eta oinarrizko eskubideak bermatzeko.\nKongresurako UPyDko Gipuzkoako zerrendaburuak, Ruben Mugicak (Fernando Mugica ETAk 1996an hildako abokatu eta politikari sozialistaren semea) esan du beren alderdirako boto bakoitzarekin ETAren kontra egingo dela. Hauteskundeetara begira kanpainaren ardatza izango dela esan dute, talde terroristaren porrota eta antolatutako krimenaren aurrean elkarbizitzaren garaipena.\nDanostiako Zuloaga plazan egin duten ekitaldian mintzatu da Mugica, UPyDko liderrarekin batera, Rosa Diezekin, Gorka Maneiro legebiltzarkidearekin eta Alvaro Pombo, Javier Gabilondo eta Tomas Tueros militanteekin batera.\nBihar 14 egun izango dira predikari talde batek, pasaportearekin eta erretiratutako turista itxurarekin, nora zetozela ez zekitela ere, arratsalde pasa etorri zirela, euskaldunak eta espainiarrak iraintzera hemen Europako azken borroka armatua egon dela eta gure demokrazia nola antolatu behar dugun esatera, salatu du, gainera, hiru egun beranduago, aurpegia estalita zuten hiru kriminalek bideo ziztrin bat egin zuten armak behin betiko uzten zituztela esateko, bizia barkatuko baligute bezala.\nBere ustez, horren aurrean bi gauza egin daitezke. Bata, lehendakariak egin duen moduan, orain hiru egun bere bulego ofizialean kriminal bati eskua luzatzera joan edo bestalde, taldearen porrota eta antolatutako krimenaren aurrean elkarbizitzaren garaipena eskatu. Horixe izango da UPyDren ardatza Gipuzkoan, EAEn eta Espainia osoan, azaldu du.\nBestalde, Rosa Diezek Estatuak funtsezko eskumenak berreskuratzeko eskatu du, batik bat hezkuntzan eta osasunean, espainiar guztien oinarrizko eskubideak bermatzeko, Konstituzioak dioen moduan, esan du. Espainiar guztien berdintasunaren aldeko oihua.\nGainera, lege elektorala aldatzeko aldarrikapena egin du, erakundeen bikoizketarekin amaitzeko eta aurrezki-kutxen eta justiziaren politizazioari amaiera emateko.\nInformazio gehiago:Eitb: Mugica: UPyDrentzako boto bakoitza ETAren kontrakoa da


Juantxo Lopez de Uralde: "Egunero dugu Prestige txiki bat gure kostaren aurrean" - ZientziaEus\n2003/03/01 Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia Iturria: Elhuyar aldizkaria\nAzkenean, iragarpen beltzenak bete egin dira, eta bertan dugu Prestige -k isuritako fuela. Hasierako galleten neurriko orban txikien ondoren, Galizian lehenagotik ezagutzen zituzten moduko orban handiak iritsi dira Euskal Herriko kostara. Gai horri buruz hitz egiteko, Juantxo Lopez de Uralderekin jarri gara harremanetan. Adeitasun osoz eta euskaraz erantzun die egindako galdera guztiei.\nJuantxo, hemen dugu marea beltza. Zein eragin izango du bizidunetan eta ekosisteman?\nJuantxo Lopez de Uralde 1963an jaio zen, Donostian, eta 1987an sartu zen Greenpeace-Españan. Toxikoen arduraduna izan zen eta atmosferari buruzko kanpainaren arduraduna era bai 1988an. 1993tik 1998ra, toxikoen eta energiaren gaineko kanpainen zuzendaria izan da, eta 1999ko martxotik 2001ko apirilera, toxikoei buruzko Greenpeaceren nazioarteko kanpainaren koordinatzailea. Geroztik, Greenpeace-Españaren zuzendaria da.\nZoritxarrez, Prestige -rena ez da gertatzen den lehenengo marea beltza, eta, horregatik, nahiko ondo ezagutzen ditugu marea beltzen ondorioak.\nMarea beltza gertatzen denean, fuela itsas azalean gelditzen da, eta lehenengo eragina fisikoa da. Ikusten ari garen bezala, hegaztiak eta itsasoko ugaztunak dira kaltetuenak. Prestige -ren kasuan, adituek esaten dute gutxienez 130.000 hegazti hil direla, eta badakigu kopuru hori handitzen ari dela egunetik egunera.\nGero, erregaia kostaldera iristen da, eta hemen eragiten du kalterik handiena. Izan ere, kostaldeak oso aberatsak dira, biodibertsitate handia dutelako. Fuela, baina, hondartzetan eta arroketan jartzen da, eta bertako bizidunak desagerrarazten ditu. Aditu batzuek ekosistema bere onera etortzen hasteko hamar urte behar direla esaten duten arren, espezie batzuk betiko galduko dira.\nLehen kaltetuak hegaztiak direla aipatu duzu, baina zer gertatzen da beste espezieekin?\nEgia da hegaztiak direla kaltea nabarmentzen duten lehenak. Denborarekin, ordea, fuela elika-katean sartzen da, eta orduan espezie guztiek antzematen dituzte eraginak. Hasteko, itsas azaleko fuel-orbanak ez dio argiari sartzen uzten; ondorioz, fitoplanktona galtzen da. Hurrengo pausoan, zooplanktona desagertzen da, eta gainerako espezieak elikagairik gabe gelditzen dira.\nHorretaz gain, fuelaren osagai batzuk oso toxikoak dira, esaterako, hidrokarburo polizikliko aromatikoak. Horiek, poliki-poliki fueletik ateratzen dira, eta mutazioak eragiten dituzte bizidunetan.\nAzkenean, maila batean zein bestean, ekosistemaren espezie guztiak kaltetzen dira.\nItsas azalean dagoen eta kostara iristen den fuelaz gain, badago fuel gehiago itsasoan?\nBai. Hain zuzen ere, fuela hondartzetara etorri eta gero, itsasoak fuel horren zati bat berreskuratu egiten du, eta itsas hondora eramaten du. Hor efektua asfaltoarena bezalakoa da: itsas hondoa asfaltatuta geratzen da. Ondorioz, itsas hondoetako bizia desagertu egiten da.\nPrestige -ren hondamendiak fuelaren eta antzeko produktuen itsas garraioari buruz hausnartu beharko genukeela aipatu du batek baino gehiagok...\nEgin kontu: itsasora isurtzen den petrolioaren % 12 bakarrik da marea\nLehentasuna itsasoan dagoen fuela biltzea da, ahal den neurrian, kostara iristea saihesteko.\nbeltzen ondorio; gainerako guztia ohiko jardueretan isurtzen da. Finisterre aurretik urtean 1.400 petrolio-ontzi pasatzen direla eta Bizkaiko Golkoan ere antzeko kopurua ibiltzen dela kontuan hartuta, egunero dugu Prestige txiki bat gure kostaren aurrean.\nGainera, petrolio-garraioa lehen baino merkeago egiten ari dira. Kostuak txikitzeko, petrolio-konpainiei ez die axola ingurumena arriskuan jartzea; eta horren adierazle dira komenentziazko banderak, arduraren gaineko hitzarmenak eta gauza horiek denak. Guztia garraioa merkeagoa izan dadin.\nOrain badirudi neurriak zorroztu egingo dituztela. Zerbaiterako balioko du horrek?\nPrestige -rena gertatu eta gero, asko hitz egin da komunikabideetan horri buruz, baina Europako Batasunak ez du ezer egin oraindik. Erika -k eta Prestige -k zeramaten fuel-mota kasko bikoitza duten itsasontzietan eraman behar dela agindu du, ez besterik. Alabaina, fuel-mota hori garraiatzen den guztiaren % 7 bakarrik da, eta beste petrolio-produktuak itsasontzi zaharretan garraiatzen segitzen da.\nFuela birfindegietan sortzen den azpiproduktu bat da. Prestige -k zeramana Baltikotik omen zetorren. Zer gertatzen da hemengo birfindegietan sortzen den fuelarekin?\nPrestige -ren fuela Baltiko aldetik zetorren eta Gibraltarrera zihoan, han beste itsasontzi batzuek erregai moduan erabiltzeko. Hemengo birfindegietara petrolio gordina eramaten da; bertan tratamendu bat egiten zaio, eta hortik gasolina-mota ezberdinak eta beste produktu batzuk ateratzen dira, tartean fuela. Baina ez dakigu zehazki zer gertatzen den fuel horrekin. Guk horixe galdetu diegu EAEko, Kantabriako eta Asturiasko gobernuei, eta oraindik erantzunaren zain gaude.\nFuelaren garraioa egiturazkoa da; erregaia behar dugunez, nonbaitetik ekarri beste aukerarik ez dago. Edo bai?\nInork ez dio heltzen gai horri, baina badaude beste aukera batzuk. Prestige -ren auziak argi utzi du gure gizarteak petrolioarekiko duen mendekotasuna. Nunca mais benetakoa izan dadin, ordea, hortik atera behar dugu, eta, horretarako, uste dugu energia berriztagarrietara jo behar dugula. Hor daude energia eolikoa, eguzki-energia eta erregai fosilak edo nuklearrak behar ez dituzten sistemak.\nUne honetan, hala ere, lehentasuna kostaldera iristen ari den fuelari eman behar zaio. Zer egin daiteke kalteak ahal den txikienak izan daitezen? Badago fuela garbitzeko modurik?\nHasieran galleten neurriko orbanak iritsi ziren Euskal Herriko kostara, baina gerora askoz ere orban handiagoak azaldu dira; adibidez, Bakion.\nBadago modurik, noski. Kaltea egina dago, baina ondorioak ahal den txikienak izaten saiatu behar dugu orain. Fuela garbitzeko metodo fisikoak eta kimikoak daude. Orain erabiltzen ari diren metodoak fisikoak dira: fuela hondartzetatik eta arroketatik ateratzean datza, eta ez dago besterik. Besteek, metodo kimikoek alegia, petrolioak baino kalte gehiago egin dezakete, beraz, gu substantzia kimikoak erabiltzearen aurka gaude guztiz.\nDena dela, lehentasuna itsasoan ahal den fuel gehiena biltzea da. Lehen aipatu bezala, kosta oso aberatsa da, eta fuela bertara iristea saihestu behar dugu. Horretarako, ahal den guztia egiten ari dira; arrantza-ontziak egunero ateratzen dira itsasora, eta ahal duten petrolio guztia biltzen dute. Badaude metodo aurreratuagoak eta egokiagoak, eta gure ustez gobernuak prest eduki beharko lituzke gure kostetan, badaezpada ere. Baina horrelakorik ez dugunez, jendea ahal den guztia egiten ari da. Gure ustez, hemendik aurrera itsasontzi prestatuagoak eduki beharko genituzke, indar handiagoz borrokatu ahal izateko.\nHegaztiak, lehen kaltetuak\nElkarrizketa egin zen astean, Gipuzkoako Foru Aldundiak 2003ko otsailaren 5era bitartean Gipuzkoan jasotako hegaztiei buruzko datuak eman zituen. Guztira 766 hegazti jaso ziren; 492 hilda eta 279 bizirik. Gehienak (jasotako hegaztien % 70) Uria aalge espeziekoak ziren, pottorroak edo martin arruntak, alegia. Hain zuzen, 321 pottorro jaso ziren hilda eta 274 bizirik. Otsailaren 6rako, bizirik jasotako 13 espezietako 274 hegaztietatik, 34k baino ez zirauten bizirik, denak Uria aalge espeziekoak.\nEta datuak are okerragoak dira Euskal Herriko beste lurraldeetan: Lapurdin Gipuzkoan baino hegazti gehiago jaso zituzten, eta Bizkaian 2.000tik gora.\nOtsailaren 7rako, SEO/BirdLife eta Bizkaiko eta Gipuzkoako foru aldundien arabera, 18.000 hegazti baino gehiago jaso ziren hilda Portugalgo, Frantziako eta Espainiako estatuetan. Bestetik, jasotzen diren hegaztiak guztira hiltzen direnen % 10-20 inguru besterik ez direla kalkulatzen dute adituek.\nJuantxo Lopez de Uralde, Greenpeace-ko Espainiako zuzendaria


Europako Garapen Ereduaren Etorkizuna PARTAIDETZA PUBLIKOAK COVID-19 KRISIAREN AURREAN\nPARTAIDETZA PUBLIKOAK COVID-19 KRISIAREN AURREAN\n1. Aurreko 4 urteetan egoerak hobera egin zuen arren, Europako enpresa-ehuna, 2008an finantza-krisia hasi zenetik, etengabeko finantza- eta merkatu-tentsioen mende zegoen. Hori guztia krisi-testuinguru batean, ia ez baikinen handik ateratzen hasi, neurri handi batean Europako testuinguru osoan mantendu diren ezohiko finantza- eta diru-neurriei esker.\n2. Susperraldia sendotzen ari zela zirudienean, COVID-19ren krisia benetako hondamendia izaten ari da jarduera itxi beharko duten Europako enpresa askorentzat.\n3. Egoera arruntetan, ohikoa litzateke merkatuaren eta sozietate zibilaren mekanismoei itxieraren ordezko irtenbideak bilatzen uztea. Hala nola, belaunaldien arteko jarraitutasuna, industria- edo finantza-inbertitzaileak bilatzea, langileak enpresa-jarraitutasunean inplikatzea, etab.\n4. Hala ere, krisi honek izan dezakeen dimentsioak eta Europako enpresa-ehunaren sektore estrategikoetan izan ditzakeen eraginek, aparteko mekanismoak erabiltzeko lehenbailehen prestatzera behartzen gaituzte, argi eta garbi apartekoa den egoera baten aurrean.\n5. Partaidetza publikoak enpresaren jarraipena ziurtatzeko tresna gisa erabiltzeaz ari gara. Horrelako instrumentuak ohikoak izan ziren Europan Bigarren Mundu Gerratik 80ko hamarkadara arte, eta ordutik aurrera desagertuz joan ziren. Bestalde, herrialde gainerakorrek arrakastaz erabili ohi dituzte, eta horrek aukera ematen digu erreferentziazko datu-base garrantzitsu bat erabiltzeko, tokiko, lurraldeko eta nazioko parte-hartze publikoak arrakastaz erabiltzeari buruzkoa.\n6. Premia hori berehala antzeman dute Europako hainbat gobernuk, hala nola Frantziakoak eta Alemaniakoak, berehala iragarri baitute partaidetza publikoak erabiltzeko borondate politikoa, aeronautika eta airelineak bezalako sektoreak salbatzeko.\n7. Testuinguru horretan, premiazkoa da Europar Batasunak azken hamarkadetako obsesio pribatistari berehalako birbideratze estrategikoa ematea, egungo erronken aurrean objektibotasunez kokatzeko gai izateko. Baina ezinbestekoa da, halaber, kontzeptu-aldaketa hori lehenbailehen nazioko, eskualdeko eta tokiko gobernuetara ere eramatea. Eskualde- eta toki-eremu horietan ere, enpresa-partaidetzen bidezko esku-hartze publikoaren esparruan herrialde gainerakorrek duten esperientzia oso interesgarria izan daiteke guretzat.\n8. 8. Herrialde gainerakorrek erakutsi digute fanatismo pribatistak Europako ekonomiari eta gizarteari egindako kaltea. Sarritan, krisialdi handiak aldaketarako aukera handiak ere izaten dira. Alde batetik, kontzeptu-aldaketa estrategiko berehalakoa behar dugu, eta, bestetik, eragile pribatu eta publikoen esku jarri behar ditugu tokiko eta lurraldeko gobernuek erabil ditzaketen aukerak eta tresnak. Gobernu horietako asko jada ez dira teknikoki gai partaidetza publikoen politikak kudeatzeko, eta ahalegin berezia egin behar dute testuinguru berri horretarako prestatzeko.


Elika sostenibilidad | Animalien ekoizpena - Elika sostenibilidad\nMikrobioen aurkako erresistentzia (RAM) | Ekoizpen Ekologikoa | Animalien Ongizatea | Akuikultura | Arrantza | Plastikoak animalien ekoizpenean\nEBko berotegi-efektuko gasen isurketen % 10,3 nekazaritzak eragiten ditu, eta isurketa horien ia % 70 animalien ekoizpenaren sektoreri dagozkio. Gainera, nekazaritzako lurren % 68 animalien ekoizpenerako erabiltzen da.\nBaserritik Mahaira Estrategiak elikagai-sistemaren iraunkortasuna lortzeko jarduteko funtsezko puntuak ezarri nahi ditu, besteak beste, honako hauek:\nMikrobioen aurkako erresistentziak (MAE, gazteleraz RAM)\nUstiategi monobarietaletan eta espezie hautatuetan oinarritzen diren ekoizpen-eredu intentsiboetan produktu antifungikoen eta antibiralen gehiegizko erabilerak, hautapen-presio handia eragiten du mikroorganismo patogenoekiko, ondorioz, erresistentzien agerpena ahalbidetuz.\nMundu mailan MAEk eragindako hilkortasuna urtean 700.000 heriotza ingurukoa dela uste da: 25.000 Europan (33.000 Europako Esparru Ekonomikoan) eta 2.500 Espainian.\nMikrobioen aurkakoak substantzia kimiko naturalak, erdi-sintetikoak edo sintetikoak dira, gizaki, animalia eta landareen gaixotasunak tratatu, kontrolatu eta prebenitzeko eta erabiltzen dira. Gai dira infekzioak sortzen dituzten mikroorganismoak hil edo horien hazkuntza geldiarazteko. Hona hemen nola erabiltzen diren:\nAntimikrobianoen salmentak % 50 murriztea baserriko eta akuikulturako animalientzat.\n2022ko urtarrilaren 28an: Albaitaritzako sendagaiei buruzko 2019/6 (EB) Erregelamendua eta pentsu sendagarriak fabrikatzeari, merkaturatzeari eta erabiltzeari buruzko 2019/4 (EB) Erregelamendua indarrean sartzea.\nMunduan oso azkar zabaltzen ari dira bakterio multi-erresistenteak eta pan-erresistenteak, eta mikrobioen aurkako produktu arruntekin (adibidez antibiotikoak) trata ezin daitezkeen infekzioak sortzen dituzte. Horrenbestez, heriotza-tasa eta erikortasuna gehitzeaz gain, gaur-egungo prozedura mediko arruntak ezin izango dira arrisku gutxirekin gauzatu, hala nola ebakuntza kirurgiko zehatzak (zesareak, kimioterapia, organo-trasplantea…).\nAlbaitaritzako sendagaiei eta sendagai-pentsuei buruzko Erregelamendu berriek hainbat neurri ezartzen dituzte helburu horretan laguntzeko eta «Osasun bat» planteamendua sustatzeko («One Health»).\nEzagutu gehiago Mikrobioen erresistentziari buruz - ELIKA RAM fitxa\nElikagai ekologikoen merkatuak gora egiten jarraitzen du, kontsumitzaileek gero eta gehiago aitortzen baitute haien balioa, eta beharrezkoa da nekazaritza ekologikoa sustatzen jarraitzea. Biodibertsitatean eragin positiboa du, enplegua sortzen du eta nekazari gazteak erakartzen ditu.\nNekazaritza ekologikora bideratutako azalera ia % 66 handitu da azken 10 urteetan, 2010eko 8,3 milioi hektareatik 2019ko 13,8 milioi hektareara. Gaur egun, EBko «nekazaritzarako azalera erabiliaren» % 8,5 da .\nSektore ekologikoari zuzendutako ekintza-plana, produktu ekologikoen eskaintza eta eskaria sustatzeko.\nEkintza planaren ardatzak\nAnimalien ongizate handiagoak animalien osasuna eta elikagaien kalitatea hobetzen ditu, medikazioaren beharra murrizten du eta biodibertsitatea zaintzen lagun dezake.\nEuropan, egunero 10 milioi oilasko eta milioi bat ardi, zaldi, behi eta txerri hiltzen dira.\n"Farm to Fork" 2030\nLegeria egokitzea, murriztea edo sinplifikatzea, ezagutza zientifikoaren errealitatearen eta herritarren itxaropenen arabera.\n2023: Animalien ongizatearen arloan indarrean dagoen legeria berrikusteko proposamena, animaliak garraiatzea eta hiltzea barne.\nAnimalien ekoizpenak ingurumenean eta kliman duen eragina murrizten laguntzeko, inportazioen bidez karbono-ihesak saihesteko eta abeltzaintza iraunkorrago baterako trantsizioa bultzatzeko, Batzordeak pentsuentzako gehigarri jasangarri eta berritzaileak merkaturatzea erraztuko du. Batzordeak animalien ongizatea etiketatzeko aukerak ere aztertuko ditu, balioa elikadura-katearen bidez hobeto transmititzeko.\nEzagutu gehiago Animalien Ongizateari buruz - ELIKA Abelzaintza\nLegediaren berriskupena - Europako Batzordea\nLegeria berrikusteko ibilbide-orria - Europako Batzordea\nAnimalien Ongizatea - Europako Batzordea\nEuropako Batzordeak jarraibide estrategiko batzuk ezarri ditu akuikultura jasangarriagoa eta lehiakorragoa lortzeko, Europako Itun Berdearen helburuekin bat. Jarraibide horien helburu nagusiak honako hauek dira:\nEBko akuikultura-sektorearen erresilientzia eta lehiakortasuna garatzea.\nEBko akuikultura-sektorearen parte-hartzea bermatzea trantsizio ekologikoan.\nGizartearen onarpena sustatzea eta kontsumitzaileek EBko akuikulturako jarduerei eta produktuei buruz duten informazioa hobetzea.\nEBko akuikultura-sektorean ezagutza eta berrikuntza areagotzea.\nEBko akuikulturaren iraunkortasuna, lehiakortasuna eta erresilientzia sustatzeko lanean jarraitu behar duten 13 esparru identifikatzen dituzte jarraibide estrategikoek. Gidalerroek gomendio espezifikoak ematen dituzte eta ekintza zehatzak proposatzen dituzte.\nAkuikultura ekologikoa nabarmen handitzea.\nItsasoko eta Arrantzako Europako Funtsa, 1.000 milioi eurotik gorakoa, itsasoko elikagaien akuikultura iraunkorrerako.\nEstatu kideen akuikulturaren garapen jasangarrirako egitasmoentan, EBko gidak bere barne hartzea.\nArrantza eta akuikulturari buruz gehiago ezagutu - ELIKA Arrantza\nAkuikultura gidalerroak - Europako Batzordea\nAkuikultura - Europako Batzordea\nAkuikulturako urte anitzeko plan nazionala - Europako Batzordea\nArrantza Politika Bateratua (APB, gazteleraz PPC)\n2013ko azken erreformarekin, arrantza-politika erkidea da lehen esparru juridiko orokorra, honako hauek biltzen dituena:\nArrantzaren ingurumen-, ekonomia- eta gizarte-dimentsioei arreta eskaintzea.\nKudeatutako populazio guztientzat 2020rako errendimendu jasangarririk handiena duten arrain-populazioen kudeaketa.\n2019an lehorreratzeko betebeharra pixkanaka sartzea.\nItsas arro desberdinetan arrantza kudeatzeko urte anitzeko planak (MAP) aplikatzen jarraitzea.\nEskualdekatzea, kudeaketa-interesa duten EBko herrialdeei neurri zehatzak proposatu ahal izateko. Batzordeak neurri horiek eskuordetze- edo betearazpen-egintza gisa har ditzake, eta EBko Zuzenbidera eraman.\nEBko herrialde bakoitzeko flotaren gehieneko gaitasun-mugak, EBko herrialdeek arrantza-gaitasunaren eta arrantza-aukeren arteko oreka egonkorra eta iraunkorra bermatzeko duten betebeharrarekin batera.\nArrain-populazioak maila jasangarrietan kokatzea lortzea.\nArrantza Politika Bateratua (APB, gazteleraz PPC) tresna nagusia jarraitzen izatea.\nIruzurraren aurkako borroka areagotzea trazabilitate-sistema hobetu baten bidez.\nEBko Algei buruzko Estrategia onartzea.\nEBk zenbait arau ditu, gaur eta etorkizunean, EBko arrain-populazioen ustiapen iraunkorra bermatzeko. Honako eremu hauetan biltzen dira:\nUrte anitzeko planak\nEskala txikiko arrantza\nUr sakonetako arrantza\nGehiago ezagutu Arrantza eta Akuikulturari buruz - ELIKA Arrantza\nArrantza iraunkorra - Europako Batzordea\nItsas zaborretan dauden arrantza-aparailu abandonatuak eta galduak, itsasoetan aurkitzen diren plastikoen kantitate haundia osatzen dute. Honek, agerian uzten du egungo araudietan ezarritako legezko baldintzek ez dutela pizgarri nahikorik eskaintzen arrantza-aparailu horiek lurrera itzultzeko, jaso eta tratatzeko.\nEBko itsas hondakinen % 80 plastikoak dira. Horietatik, % 27 arrantza-aparailuak dira, eta % 50 erabilera bakarreko plastikoak.\nEuropar Batasunean itsas plastikoen hondakinen presentzia murrizteko helburuarekin, 2019ko ekainaren 5ean, Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 2019/904 (EB) Zuzentaraua argitaratu zen, plastikozko produktu jakin batzuek ingurumenean duten eragina murrizteari buruzkoa. Direktiba erabilera bakarreko plastikoen araudiagatik ezagunagoa bada ere, arrantza-aparailuei zehazki eragiten dieten jarraibideak ere biltzen ditu.\nArrantza-aparailuen plastikozko osagaiek birziklatzeko ahalmen handia dutenez, Zuzentarauak ezartzen du plastikoa duten arrantza-aparailuen ekoizleek beren produktuen hondakinak bereizita bildu, garraiatu eta tratatzeagatik ordaindu beharko dutela, bereziki birziklatzeagatik eta sentsibilizazio-neurriengatik.\nLaburbilduz, EEMMek Ekoizlearen Erantzukizun Zabaldua sartu behar dute, hau da, kutsatzen duenak ordaintzen duela dioen printzipioaren arabera jokatzea*. Gainera, EBko herrialdeek urteko gutxieneko bilketa-tasa nazionalak ezarri behar dituzte birziklatzeko, nahitaezko bilketa-helburuak ezartzeko.\n* Proportzionaltasun-printzipioa dela eta, arrantzaleak eta plastikoa duten arrantza-aparailuen artisauak ez dira ekoizletzat hartu behar, eta ez dute ekoizlearen erantzukizun zabalduari dagokion betebeharren ardura.\n219/904 (EB) Zuzentarauan aurreikusitako ekintzak\n2024ko abenduaren 31: Birziklatzeko plastikoa duten arrantza-aparailuen hondakinak biltzeko urteko gutxieneko tasa nazional bat ezartzea, Batasunaren eskalako bilketarako helburu kuantitatibo lotesleak ezartzeko.\nInformazio-liburuxka - Europako Batzordea\nErabilera bakarreko plastikoen itsas zaborra murrizteko neurrien ebaluazioa - Europako Batzordea\nErabilera bakarreko plastikoak - Europako Batzordea\nPlastikoak animalien ekoizpenean\nIngurumena kutsatzen duen nekazaritza-iturrietako (landare- eta animalia-ekoizpena) plastiko kantitatea ezezaguna da hein handi batean; hala ere, agerikoa da plastikoek, oro har, ondorio kaltegarriak izan ditzaketela bai ekosistemetan, bai pertsonengan. Nekazaritzan eta abelzaintzan erabili ohi diren plastikoak biodegradazioarekiko erresistenteak izaten dira oro har, eta denbora luzez iraun dezakete ingurumenean, eta kalte egiten jarraitzen dute beren bizitza erabilgarria amaituta ere.\nEuropan animalien ekoizpean erabiltzen diren plastikoen banaketa.\nAbeltzaintzako plastikoak eta horien polimero ohikoenak\nNekazaritzako plastkoen ebaluazioa eta jasangarritasuna: Ekintzarako deia. FAO. 2021 - ELIKA notizia\nPlasikozko ontziak - ELIKA Jasangarritasuna\nMikroplastikoak elikakatean - ELIKA Kontzumitzailea\nEguneratze data: 2022/02/07


UPN, Pirritx eta Porrotxen aurka: "Batasunaren pailazoak dira" | Gizartea | Berria\nUPN, Pirritx eta Porrotxen aurka: "Batasunaren pailazoak dira"\nBi ikuskizun egiteko Iruñeko Udalak Baluarte auditoriuma utzi izana kritikatu dute erregionalistek.\nPirritx, Porrotx eta Marimotots, "Tipi-tapa, Korrika" ikuskizunean. ANDONI CANELLADA / ARGAZKI PRESS\n2017ko ekainak 27\n2015eko hauteskundeez geroztik, aukera guztiak baliatzen ditu UPNk Nafarroako administrazio berrien kontra jotzeko. Batez ere, euskararekin edo euskal kulturarekin zer ikustekorik baldin badute: izan euskara administrazioan arautzeko dekretua, izan 44 herri eremu mistoan sartzeko proposamena, izan Iruñeko bi haur eskolatan euskarazko eskaintza ematen hastea. Oraingo honetan, Pirritx, Porrotx eta Marimotots pailazoak izan dira erregionalistek jomugan jarri dituztenak.\nIaz Iruñean egindako bi ikuskizun (Irri banda apirilean, eta Tipi, tapa, korrika abenduan) udalaren laguntzarekin egin zirela salatu du UPNk. Zehazki, Iruñeko Udalak Baluarte auditoriuma "doan" utzi ziela salatu dute. "Fabore tratua da hori, hirian tradizio handia duten ekitaldiek jasotzen dutenarekin alderatuta; besteak beste, Bildu alkatetzara iritsi zenetik boikotatu nahi duen Corpusen ospakizuna".\nUdala kritikatzeaz gainera, ordea, Pirritx eta Porrotx ere gogor salatu ditu, "polemikoak" eta "Bilduren kutunak" direlakoan. "Batasunaren pailazoak dira", dio UPNren oharrak. Pailazoen jarduna kolokan jarri eta kritikatu ostean, "sektarismoa" egozten dio alkateari eta haren udal gobernu taldeari.


Berriak | 2016-05-06\nUdaltalde 21 Nerbioi-Ibaizabal S.L.k urteroko Batzar Nagusia burutu du\nUdaltalde 21 Nerbioi-Ibaizabalek jakinarazi nahi du Eskualdeko Jasangarritasun Bulegoa kudeatzen duen Udaltalde 21 Nerbioi-Ibaizabal S.L. sozietate publikoak urteroko Batzar Nagusia egin duela atzo, maiatzak 5an.\nSozietateko bazkideak diren Arakaldo, Arrankudiaga, Arrigorriaga, Etxebarri, Orozko, Ugao-Miraballes, Urduña, Zaratamo eta Zeberioko Udaletako ordezkariek 2015 urteari dagozkion balantzea, memoria, galdu-irabazien kontua eta ondare aldaketen egoera aho-batez onartu zituzten, egin beharreko azterketaren ondoren.\nKontabilitate Plan Orokorraren arabera, laburbilduz, ondasun eta eskubideen balantzean ez dago finantza-entitate edo eta bestelakoekiko zorrik. Emaitzen kontuan, zerbitzu guztiak gauzatu dira defizitik gabe. Aldiz, 23.579,09 eurotako irabazia egon da. Emaitzen aplikazioa borondatezko erreserbei zuzendu da, 2011 urtea geroztik legezko erreserba guztiz osatua izan ondoren. Halaber, sozietateko administrazio-organoaren kudeaketa onartu zen. Ondare egoerari dagokionez, ez da aldaketarik izan, ez kapitalaren handiagotze ezta murrizketarik ere ez. Betiko bederatzi bazkideek jarraitzen dute, akzio berdinekin.\nKontabilitate publikoko terminoetan, behin betiko balantzearen arabera, 2015an, diru-sarrerak 485.780,01eurokoak izan ziren (aurreikusi baino 2.470,61 gutxiago) eta gastuak, berriz, 477.281,84 eurokoak (10.968,78 gutxiago). Beraz, 8.498,17 euroko superabita egon da.\nDiru-sarrerei dagokienez, jatorriz eta dimentsioz, Udalek eman dute guztirakoaren %67,71 (S.L.ko bederatzi bazkideek %50,00; Galdakaok %15,44; eta Basaurik %2,26).\nDiru-laguntzak, %24,07 izan dira. Beste diru-sarrera batzuk, %8,23.\nJasotako diru-laguntzek 116.911,92 euro osatzen dute eta hiru zerbitzu hauei dagozkie: 1) Organikoaren bilketaren ezarpena: Ingurumen Saila, Bizkaiko Foru Aldundia, %100, BEZ barne, 95.177,59 euro; 2) Ibaietako ekosistemen fauna eta landareriaren hobekuntza: Eusko Jaurlaritza, IeLPS, Garapen jassangarri sustatzen duten ekintzak, %70% BEZ kanpo, 16.497,85 euro; 3) Eskolako Agenda 21: Eusko Jaurlaritza, IeLPS, Garapen jasangarria sustatzen duten ekintzak, 5.236,48 euro.\nGastua ondorengo atalen artean banatu da, beheranzko hurrenkeran ordenatuta:\n1) Hondakinen bilketa, %44,23: Erabilitako etxeko landare-olioa, Etxeko hondakin txikia (Oihalak eta beste tresnak), Organikoa: bilketa, tratamendua, hornidurak eta informazio bigarren plana; 2) Eskualdeko Bulegoaren funtzionamendua, %36,42: langileak, zerbitzuak eta hornidurak, eta beste zenbait gastu; 3) Beste proiektuak eta aurreikusi gabeko gastuak, %4,73: 2014ko defizita; 4) Eskolako Agenda 21, %4,11, laguntza teknikoa; 5) Biodibertsitatea, %4,10: bi proiektu, Ibaietako ekosistemen fauna eta landareriaren hobekuntza eta Hondakinen garbiketa; 6) Eskualdeko erosketa eta kontratazio publiko berdea, %3,71: hondakinen bilketa zerbitzuen bateratzearen bideragarritasun azterketa; 7) Energía, %1,37: Faktura elektrikoaren optimizaziorako proiektua; 8) Komunikazioa-partaidetza, %1,34: Webgunea, mantenimendua eta atal berriak; Itzulpenak; Edukiontzi bakoitzean zer utzi kanpaina. Gainera, zero kostu zuzeneko bi sail daude: Tokiko Agenda 21 eta Mugikortasuna.\nHonez gain, Udaltalde 21 Nerbioi-Ibaizabal, S.L.ren urteko Batzar Nagusiak beste gai batzuetaz ari da. 2015eko jarduera memoriari buruzko txosten teknikoa jaso du, eta oniritzia eman dio, baita 2016rako proiektu eta lehentasun nagusien egoerari ere:hondakinak jasotzeko zerbitzuak eskualde mailan kontratatzea eta kudeaketa energetikoa. Era berean, Udaltalde 21 Nerbioi-Ibaizabalen eta Udalen arteko lankidetza hitzarmenen jarraipenari dagokionez, horien funtzionamendua eta aldeek betetako konpromisoak egokiak direla iritzi dio.\nGainera, hainbat ebazpen onartu ditu. Lehenik eta behin, Udaltalde 21 Nerbioi-Ibaizabal, S.L. “Esparru-Hitzarmena, Euskal Autonomia Erkidegoaren eta Ecoembalajes España, S.A. Enpresak sustatutako Kudeaketa-Sistema Integratuaren artekoa” delakoari atxikitzea.\nBigarrenik, etxeko hondakinak biltzeko asmoz Udaltalde 21 Nerbioi-Ibaizabalek eskuratutako edukiontzi guztiak dagozkien udalei lagatzea: bai gaur egun instalatuta dauden materia organikoko 97 edukiontziak, bai frakzioetarako (organikoa, gainerakoa eta papera-kartoia) etorkizunean eskuratuko direnak eta Minipuntu finko garbiak ere.\nHirugarrenik, Udaltalde 21 Nerbioi-Ibaizabal, S.L.ren esleipen-prozeduretan parte hartzeko eskubidearen gutxieneko erreserba-ehunekoa kontratazioaren zenbatekoaren %5ekoa izango dela ezartzea. Eskakizunak betetzen direla bermatzeko gutxieneko baldintza “Enplegurako Zentro Berezia edo Laneratzeko Enpresa” izaera egiaztatzea izango da.


Bizipoza elkartekoekin elkarrizketa – Guraso.eus\nBizipoza elkartekoekin elkarrizketa\n2016-02-27\tguraso\tIruzkinik ez\nAzken hilabete hauetan Elorrioko elkarte batetik hainbat deialdi iritsi zaizkigu Guraso.eus-era. Bizipoza da elkartearen izena, eta berau ezagutzeko asmotan bertako kideekin elkarrizketa txiki bat izan dugu.\nNoiz, nola eta zergatik sortu zen Bizipoza Elkartea?\nBizipoza elkartea 2016ko otsailean sortu da. Sei kidek osatzen dugu batik bat eta gure txoko propioa dugu Elorrion. Bertan, helduon zein haurren ongizatea areagotzen duten ekintzak antolatzea ditugu.\nOinarria CAI-an du, Cuidado del Alma Infantil deritzon begiradan, eta jarduera gehientsuenak Cristobal Gutierrez irakaslearen eskutik ikasitako guztia praktikatzean datza.\n2-Zuena CAI-n oinaritutako elkartea dela diozue. Zer da hori?\nCai-a bizitza eta honen barnean haurra begiratzeko ikuspegi bat da. CAI-ak zaintza horretan sakontzen laguntzen gaitu, ez soilik haurrari dagokionean, baita beste edozein hartu-eman zaintzeko eta maitatzeko haziak eskaintzen dizkio norbanakoari. CAI-k, azken batean, bakoitzaren barruan bakea jartzen laguntzen digu, baita arazo baten aurrean nola norbanakoa bake eta aske bizi daitekeen. Hau guztia lortzen duen helduak are gutxiago eragingo dio haurtzaroari bere alaitasunean.\n3-Nor da Cristobal Gutierrez?\nCristobal Gutierrezek 30 urte daramatza helduen formazioan, eta 18 urte familiaren eta haurtzaroaren zainketan. 1995. urtean, bere emaztea zenarekin, Kataluniako lehen bi eskola libreak sortzen eta zuzentzen aitzindaria izan zen: “La Casita” (Bartzelona hirian) eta “El Roure” (3 eta 12 urte bitarteko haurrentzat, mendian kokatua). Gaur egun, Cristobal Gutierrez haurrak eta familiak zaintzeaz arduratzen da ikastaro eta hitzaldien bidez, eta Haurraren Arima Zaintzeko proiektu berritzaileak sostengatzen dihardu.\n4- Zer da zuen elkartearekin lortu nahi duzuena? Asmo eraldatzailerik duzue edo barrura begirako egitasmoa da?\nGuretzako oparia den bizitza, bere osotasun guztian bizitzea, buruari ez ideiei baimendu gabe, bere aurreiritziekin eta beldurrekin, poztasunera eta bakera gizakiarengan naturala den berezko lekua kendu barik.\nGure arimak, gure egoteko eta bizi izateko benetazko erak (inguratzen gaituena maite izaten), urruntzen gaituzten ideiak, buruko egoerak, ohiturak eta gogogabeziak, identifikatzea. Gu, beste pertsonengandik, hurbil sentitzea uzten ez diguten haserrei eta ideiei, gero eta espazio gutxiago uzten ikastea.\nSeme-alabekin, familiarekin eta bikotekidearekin dauzkagun harremanetan sakontzea, beraiekin\nelkartuta egoteko galarazten digun guztia kendu ahal izateko.\nOndo egoteko, gu eta gure arimaren artean dauden oztopo guztiak kentzea funtsezkoa\ndela, kontzienteak izatea, arimara konektatuta bakeko eta poztasunetako nire natura handia loratzen delako. Arimaren definizioa jaiotzea baimendu zidan indarra, obuluak eta espermatozoideak elkar zezatela eragin zuena.\nHemendik gai naiz izatez bizitzak ekartzen dizkigun ezbeharrei aurre egitea, baina gaur egun buruak ekartzen dizkigun kontraesanak jasan gabe.\nPertsonek dauzkaten ase gabeko beharrak (bizi garen gizartean orokor daitezkeen oinarrizko beharrak) elkarri asetzen laguntzeko, talde sareak antolatu.\nEgunerokoan behingoan gerta dakizkigukeen zailtasun haiek guz_ak behar bezala ulertuz.\nYuki eta Katzugen gogoeta jarduerak bezala, arimarekin konektatzera laguntzen digutenak.\nUmeei zuzendutako jarduerak non errespetuz eta maitasunarekin tratatzen diren jarduerak, adibidez: ipun kontalariak, musika emanaldiak, eskulan-lantegiak, errezitaldiak, jokoak etab.\nZeinen helburua pertsonak ongizate orokor eta emozionalean elkartzeko gakoan zaintzea izan dadin edozein jarduera, adibidez ohitura osasunak, elikadura osasuntsua, sukaldeko ohituretan oinarritutako hitzaldiak edo lantegiak.\nGiza-egitura bat honako jarduerak baimentzen dituena:\nElementu materialak partekatzea, egoeraren arabera edo behin betiko behar ez ditugunak , etxetresna elektriko bezala, autoa, arropa eta edozein eguneroko\nerabilerako, beste pertsona bati ondo etor dakizkiokena.\nfisikoki eta este_koki zaintzak, materialen konponketak edo besteei onura ekar\ndiezaiekeen edozein ekintza.\n5- Cristobal Gutierrez kritikoa da gaur egungo hezkuntza ereduarekin, zuen elkartean ere kritikotasun honekin bat egiten duzue?\nBai, guk ere bat egiten dugu Cristóbalek hezkuntza ikusten duen begiradarekin. Hala ere, familia bakoitzak ahalik eta hoberen egiten du, kontuan hartuta familia bi helduz osatuta dagoela batik bat ( eta baliteke bi ikuspegi desberdinez) eta berauek bat eginda jokatzea dela zaintza modurik hoberena, nahiz eta ez izan idealena. Berak dioen bezala, maitatzeaz eta zaintzeaz arduratzen gara batik bat talde honetan eta ez, nahiz eta metodorik idealena iruditu, hezteaz.\n6-.Irekita al dauzkazue elkarteko ateak, parte hartzea nahi duenak edo informazio gehiago izan nora bideratu genezake?\nJarduera batzuk noizbait CAIren batean parte hartu dutenentzat soilik izango dira eta beste batzuk aldiz nahi duen ororentzat zuzenduta.\nHala ERE, norbaitek CAIan parte hartu ez baina gure begiradarekiko jakin-mina edo babesa nahi ezkero, irekita gaude noski.\nGure zaintza beraz barrutik HASI eta kanporakoa da, norberetik hasita jendartea hobetzea. Kontaktua: bizipoza.elkartea@gmail.com\nArgazkia: Bizipoza txokoa.\nAnboton egindako elkarrizketa irakurgai.\nIruzkinik ez "Bizipoza elkartekoekin elkarrizketa"


Tomaxen abenturak taldeak 'Hiru ipuin' ikuskizuna eskainiko du gaur | El Diario Vasco\nCosta UrolaTomaxen abenturak taldeak 'Hiru ipuin' ikuskizuna eskainiko du gaur\nTomaxen abenturak taldeak 'Hiru ipuin' ikuskizuna eskainiko du gaur\nIrudian, gaurko ikuskizuna iragartzen duen kartela.\nHaurrentzako ekitaldia Abaromendiko zabalgunean izango da arratsaldeko 19:30ean\nUdako programazioaren barruan Udalak haurrentzako ekitaldi bat antolatu du gaur arratsalderako. Honela, Tomaxen abenturak taldeak 'Hiru ipuin' izeneko ikuskizuna eskainiko du, 19:30ean hasita, Abaromendin, Sukia tabernaren aurreko zabalgunean.\nIkuskizunean, Muxugorrik Tomax konbentzituko du liburutegira joateko. Han antzerkiak sortuko dituzte ipuinekin eta, beraz, 'Txanogorritxo', 'Hiru txerritxo' eta 'Hamelingo txirularia' antzeztuko dituzte, beraien erara. Antzezlan familiarra da, gurasoek eta haurrek elkarrekin gozatzekoa. Egokia da lau urtetik aurrerako haurrentzat.\nOikiako San Bartolome jaiak ospatuko dira gaurtik Gorostola-Mendizabal eta Odriozola-Martija, bikote finalistak


Naiz Irratiarekin akordioa – Tropela.eus bloga\nNaiz Irratiarekin akordioa\nBidaltzailea:Tropela Elkartea\t 2020-08-26 2020-09-03 Utzi iruzkina Naiz Irratiarekin akordioa bidalketan\nAurtengo Tourrean Naiz Irratian izango gara lasterketa jarraitzen. Iñigo Asensiok gidatuko duen saioan, batzuetan estudioan bertan bestetan telefono bidez, Tropelako ordezkariak arituko gara gure iritzia ematen. Nola ez, beti ere gure lehiaketa kontutan hartuta.\n21 etapa izango dira saioak zuzenean jarraituko dituenak. Hau berrikuntza da izan ere orain arteko urteetan etapa batzuk soilik jarraitu ahal izan ziren.\nGogoratu, beraz, aurtengo Tour hau irratiz eta euskaraz jarraitu nahi baduzue, Naiz Irratian duzuela aukera bikaina!\nBidaltzailea:Tropela Elkartea 2020-08-26 2020-09-03 Hemen argitaratua:Frantziako Tourra, Tropela ElkarteaEtiketak: akordioa, Naiz Irratia\n#397 Tropela.eus podcastak: 2020ko Frantziako Tourra\n#398 Tropela.eus podcastak: 2020ko Frantziako Tourra errepasoa – 1. etapa


Hardcorearen gotorleku izan da asteburuan Bergarako gaztetxea - Bergara - Goiena.eus\nHardcorearen gotorleku izan da asteburuan Bergarako gaztetxea\nJagoba Domingo 2014-01-13 15:10\nHardcore eta punk musikaren gotorlekua bihurtu da asteburuan bergarako Gaztetxea. Tapoi Fest jaialdiaren hirugarren edizioa ospatu zuten egubakoitz eta zapatuan, eta musikaz gain, beste hainbat gauza egon ziren bertan.\nGaztetxera sartu orduko, belarrietarako tapoiz betetako kaxa bat zegoen esperoan Tapoi fest jaialdiaren hirugarrenean, eta egia esan beharrezko bihurtu ziren. Kontzertuen intentsitatea eta bolumena izan ziren protagonista bai egubakoitzean eta baita zapatuan ere. Tapoi Fest, Jar itzazu tapoiak irratsaioko gidariek antolaturiko jaialdia da, eta urtero indar gehiago hartuz doala argi utzi dute asteburuan.\nHardcore eta punk doinuez gain baina, gehiago egon zen Bergarako espetxe zaharrean. Hasi, pasa den urtean bezala hasi zuten jaialdia, liburu baten aurkezpenarekin hasi zuten; hain zuzen, Musika eteten denean dantzariak tokialdatu egiten dira liburuaren aurkezpenarekin. Horrez gain baina, fanzineak, kamisetak, liburuak eta cd zein biniloak erosteko aukera egon zen.\nArgazkilarien lana aldarrikatze aldera, Banizu Nizuke argitaletxeko Pablo Salgado editoreak eta Egoitz Irizar argazkilariak aurkeztu zuten Musika eteten denean dantzariak tokialdatu egiten dira liburua. Argazki bilduma hori, Euskal Herriko Musika Argazkilariak liburu bildumako laugarren liburukia da. Hardcore eszena deskribatzeko liburu bezala planteatu bazuten ere, bidean beste norabide bat hartu zuen.\nEgoitz Iriarrez gain, Hodei Esteban eta Ariane Smierci argazkilarien lana batzen du liburuak. Aurkezpen txukuneko koloretako ehun orrik osatzen dute liburua. Gerturatu ziren entzuleek arretaz jarraitu zuten aurkezpena, eta batek baino gehiagok berau amaitu orduko esku artean zuen liburuaren ale bat.\nZazpi talde bi egunetan\nOstean, musikaren txanda heldu zen. Bi egunetan zazpi talde pasatu ziren oholtza gainetik, eta guztiek emanaldi indartsu eta bortitzak eskaini zituzten. Egubakoitzean, Trigger Travis, Bar Remigio eta irudietan ikusten dituzuen Gaitzek jo zuten; zapatuan ostera, Teodora Barbarie, MKT eta Bergarako Fly Shit eta Hardflip, azken horiek Drop! Taldearen ordez jo zuten. Beste behin, Bergarak argi utzi du hardcorea defendatzen jarraituko duela.


Vazquez eta Calvo bigarren Euskadiko karate txapelketan eta Benitez hirugarren - Aretxabaleta - Goiena.eus\nVazquez eta Calvo bigarren Euskadiko karate txapelketan eta Benitez hirugarren\nMirari Altube 2017-10-24 08:34\nKadete, junior eta 21 urtez azpiko Euskadiko karate txapelketak jokatu ziren urriaren 21ean, zapatua, Barakaldoko Lasesarre kiroldegian, eta UDAko karateka aretxabaletarrek bikain jardun zuten; dominekin itzuli ziren guztiak.\nOxel Vazquezek 21 urtez azpiko mailan (67 kg-tik beherakoak) hartu zuen parte, eta junior mailan Eneko Calvok (76 kg-tik gorakoak) eta Alex Benitezek (76 kg-tik beherakoak). "Meritu handiko bigarren postuak lortu zituzten, Vazquezek eta Calvok, eta Alexen hirugarren postua ere bikaina da", diote UDAko ordezkariek. Joanna Perezek ezin izan zuen txapelketan parte hartu min hartuta dagoelako: "Azkar senda dadila espero dugu".\nOxel Vazquez (lehenengoa ezkerretik) dominarekin:\nEneko Calvo (lehenengoa ezkerretik) dominarekin:\nAlex Benitez (lehenengoa eskumatik) dominarekin:\nAurretik, urriaren 8an, kadete, junior eta 21 urtez azpiko Gipuzkoako txapelketa jokatu zuten Hondarribian Calvok, Benitezek eta Perezek, eta euren mailako txapelketak irabazi zituzten. Eta Vazquezek hirugarren postua eskuratu zuen.\nAzaroaren 18an eta 19an estatu mailako txapelketa jokatuko da Galizian, Santiago de Compostelan. Hara joateko aurre-hautaketak prestatzeko gogor entrenatzen jarraituko dutela iragarri dute. "Zorionak guztiei, eta aupa, UDA!".


Honen osagaiak Maria eta Sunbil (Sunbilla) herri izena dira. Sunbillan (N) ageri da, XVI. mendean (Maria Sunbil).\nHonen osagaiak Maria eta haurra izen arrunta dira. Bigarren hau haurride gazteenak eraman izan du orain arte Luzaide (N) bezalako herrietan, beste ahizpa bat ere (edo gehiago) Maria zenean, elkarrengandik bereizte aldera. Xede bera lortzeko ttipi ere erabili izan da, haundi-ri kontrajarririk, eta ez bakarrik Maria izenarekin.\nHonen osagaiak Maria pertsona izena eta zuri adjektiboaren aldaera adierazkorra datekeen xuri dira. Nuinen (N) ageri da, 1546an (Maria xurj). Aldaera: Marizuri.\nHonen osagaiak Mari emakume izena eta beltz adjektiboa dira. Arizkungo (N) Maribeltzenea (1826) oikonimoaren oinarrian dago.\nHonen osagaiak Mari eta Bertiz toki izena (N) dira.\nHonen osagaiak Mari izena eta eder adjektiboa dira. 1728an Maria Ederra dokumentatzen da Pasaian (G), eta, bestalde, orain hamarkada batzuk Marieder zeritzan emakumea, Garazikoa bera (NB), ari izan zen lanean Luzaideko ostatu batean (N). Subitzan (N) Mariederrena oikonimoa zegoen XVI. mendean.\nMarieder izenaren hipokoristikoa zela dirudi. Iturengo (N) Mariederkorena oikonimoan ageri da, 1661etik aitzina.\nMaria izenaren Erdi Aroko hipokoristikoa (Marieta, Etxabarri, N), eta Arabako herria.\nHonen osagaiak Mari antroponimoa eta Ezkurra herri eta ugalde izena dira. 1539an ageri da, Ezkurrako (N) oikonimo baten oinarrian ("Joanes de mariezcurrarena").\nXI-XVII. mendeetan azaltzen da Mari eta Gabon izenez osatutako hau. 1575ean Oñatin (G) Mari Gabon de Umerez y Otalora bataiatu zuten. Aldaera: Gabone.\nBehin baino gehiagotan aurkitzen dugu Marigartzia izena (Mari eta Gartzia) oikonimoen oinarrian, Aranon (N) adibidez (Marigarzia, 1726-1727).\nIlargiaren ezizenetako bat.\nHonen osagaiak Mari izena eta gozo, goxo adjektiboa dira. Pasaian (G) Maria goxo ageri da 1591n eta Marigozo 1679an.\nMari eta Maite-ren bat egitetik sortu den izena. Pasaian (G) 1720an Maria Maite ageri da; Luzaiden (N) bada Marimaitenea deritzan etxea. Baliokidea: Mariamada (gaz.).\nLanbidea adierazten duen hitza ('itsasgizona'). Hizkuntza guztietan usaiakoa izan da jendea izendatzeko honelakoak erabiltzea, egungo deituretan ikus daitekeen moduan.\nHonen osagaiak Mari eta Oitz Nafarroako herriaren izena dira. Iturengo (N) Marioitzena oikonimoaren oinarrian dago (1655etik aurrera).\nMaria eta Otsoa gizon izena dira honen osagaiak. Irurtzunen (N) aurkitu dugu lehen aldiz, 1590ean (Maria osoa de eraso).\nMari eta Santz (Antso, Santso) gizon izenaren Santzeko hipokoristikoa dira honen osagaiak. Auritzen (N) ageri da, 1363an (Marisanceco).\nHonen osagaiak Mari eta izen bereko beste ahizpa zaharrago(ar)engandik bereizteko balio duen ttipi 'txikia' adjektiboa dira.\nIrudi duenez Mari antroponimoa eta Etxalar herri izena (N) dira honen osagaiak. Marichalarrena oikonimoa Elbeten (N) agertzen da, 1726-1727an.