17:56, 14 urtarrila 2017ko berrikusketa\n272 bytes removed , Duela 3 urte\n17:54, 14 urtarrila 2017ko berrikusketa (aldatu)\n17:56, 14 urtarrila 2017ko berrikusketa (aldatu) (desegin)\n'''Abeltzaintza''' [[lehen sektore|lehen sektore ekonomikoaren]] jarduera da, gizakiari onurak emateko [[abere|azienda]] edo [[abere]]ak zaintzeaz arduratzen dena. Animaliak haztea da, gero haien [[haragi]]<nowiki/>a, [[esne]]<nowiki/>a, [[larru]]<nowiki/>a, [[Arrautza (janaria)|arrautz]]<nowiki/>ak, [[artile]]<nowiki/>a [[ezti]]<nowiki/>a eta abar [[Ekoizpen-faktore|ekoizt]]<nowiki/>eko eta aprobetxatzeko. '''[[Abeltzaintza ekologiko|Abeltzain]]<nowiki/>ak''' dira lanbide hau dutenak; askotan, [[nekazaritza]]n ere jarduten dute. Abeltzaintzaren bidez animalietan kualitate genetiko eta jokabide hobeak (gizakiarentzako abantailen ikuspuntutik) sustatzen dira. [[Arraza]] berriak selektiboki sortu eta hazten dira animaliak lanean, kirolean, aisialdian edo ikerkuntzan erabiltzeko.▼\n▲'''Abeltzaintza''' [[lehen sektore|lehen sektore ekonomikoaren]] jarduera da, gizakiari onurak emateko [[abere|azienda]] edo [[abere]]ak zaintzeaz arduratzen dena. Animaliak haztea da, gero haien [[haragi]]<nowiki/>a, [[esne]]<nowiki/>a, [[larru]]<nowiki/>a, [[Arrautza (janaria)|arrautzarrautzak]]<nowiki/>ak, [[artileile]]<nowiki/>a [[ezti]]<nowiki/>a eta abar [[Ekoizpen-faktore|ekoizt]]<nowiki/>ekolehengaitzat erabiltzeko eta aprobetxatzeko. '''[[Abeltzaintza ekologiko|Abeltzain]]<nowiki/>akAbeltzainak''' dira lanbide hau dutenak; askotan, [[nekazaritza]]n ere jarduten dute. Abeltzaintzaren bidez, animalietangizakiarentzat kualitateprobetxuzkoak genetikodiren etaezaugarri jokabidegenetikoak hobeaketa (gizakiarentzako abantailen ikuspuntutik)jokabideak sustatzen dira animalietan. [[Arraza]] berriak selektiboki sortu eta hazten dira, animaliak lanean, kirolean, aisialdian edo ikerkuntzan erabiltzeko.\nOro har, azienda (abeltzainak hazitako abereak edo animaliak) bi taldetan sailka daitezke: azienda larria [[behi]]ak, [[behi|zezenak]] eta [[zaldi]]ak) eta azienda xehea ([[ardi]]ak, [[txerri]]ak eta [[ahuntz]]ak). Haiek ustiatuz, [[haragi]]a, [[esne]]a, [[Arrautza (elikagaia)|arrautzak]] eta bestelako [[janari|elikagaiak]] lortzen dira, bai eta [[larru]]a, [[artile]]a eta beste produktu batzuk ere.\nNekazaritzaren [[jarduera osagarri]]<nowiki/>a da garatzen ari diren eskualdetan, eta errentagarritasun handia du eskualde garatuetan. Abeltzaintza handituz joan den jarduera bat da. Planetaren azaleraren %30 [[larre]]<nowiki/>z betetaestalia dago, eta azienda elikatzeko bazka sortzeko erabiltzen da landu daitezkeen lurren %33. Azken 50 urteetan haragi-ekoizpena bikoiztu egin da eta esnearen [[kontsumo]]<nowiki/>aak gora egin du garatzen ari diren herrialdeetan.\nAnimalia-espezie ugarienak honako hauek dira; behi-, ardi-, txerri- eta hegazti-[[Abere|azienda]]<nowiki/>k. Leku batzuetan ahuntz- eta zaldi-aziendak garrantzitsuak dira, [[Kunikultura|kunikulturkunikultura]]<nowiki/>a edo untxi-hazkuntza, eta erle-hazkuntza. Azken mendean, arraza hautatuak lortu dira, eta aziendari eragiten dioten gaixotasun asko daude. Teknologiari esker, ekoizpena handitu da, eta produktuak beste herrialde batzuetara garraiatzeko aukera dago.\n* [[Abeltzaintza intentsiboa]]<nowiki/>ri Abeltzaintza-abeltzaintza industriala da. Espezie jakin batean espezializatutako ustiategietan egiten da. Azienda ukuiluratuta egoten da; ukuiluetan hazten da, haien elikadura, osasuna eta gizentzea kontrolatzen da.\n== Abeltzaintza Iberiar penintsulan ==\n* [[Gune ozeanikoa]]: mendian haragitarako abeltzaintza estentsiboan espezializatzen dira, eta [[Ingurune (argipena)|ingurune]]<nowiki/>ariinguruneari ondo egokituta egoten da. Hori dela eta, oso garrantzi handia dute tokian tokiko espezie [[Autoktono (argipena)|autoktono]]<nowiki/>ekautoktonoek; izan ere, ez dute zainketa berezirik behar eta [[altuerako klima]] baldintza gogorrak ondo jasaten dituzte.\n* [[Euskal Herria]]<nowiki/>n, behi-azienda da nagusi; baina esnetarako eta haragitarako ardi-azienda ere garrantzitsua da, tradiziotik datorrelako eta produktuetako batzuek jatorrizko izena dutelako, hala nola Idiazabal gazta.[[Euskal Herria]]n duela hainbat milurteko errotutako bizibidea da, XV. mendeaz geroztik Euskal Herriko Atlantikoko isurialdean gehienbat [[baserri]]ari lotua. Abeltzaintzak XX. mendean beherakada handia izan zuen, industria eta [[Zerbitzu (ekonomia)|zerbitzu]]<nowiki/>etako lana erosoagoa eta hobeto ordaindua baitzen.\n* [[Gune litoralKostalde]]<nowiki/>eanan estabulazio azienda izaten da nagusi. Haragia eta esnea ustiatzen dituzte, eta espezieek ez dute bertakoak izan behar. Penintsulan nekazaritza estentsiboa da nagusi; haragia ekoizten da eta behi, ardi eta txerri-azienda hazten da.\n* [[Extremadura]]<nowiki/>ko, [[Salamanca|Salamanc]]<nowiki/>akoko eta [[Zamora]]<nowiki/>ko larretanlarreetan behi-azienda nagusitzen da. Azken urteetan behi eta ardi-abeltzaintza intentsiboa handituz doa landa-gunetan, hiri-gunetan eskaera handia delako.\n* [[Mediterraneoa|Mediterraneo]] aldean abeltzaintza ez da garrantzitsua [[ekonomia]]<nowiki/>rako. Nekazaritzarako oso baldintza onak daude eta horrek aberasten du gunea. Estentsiboa izaten da [[Katalunia]]<nowiki/>n izan ezik, han intentsiboa da eta haragia eta esnea ekoizten dituzte. [[Kanariak|Kanariar UharteKanarietan]]<nowiki/>tan larrerako gune asko ez dagoenez, urria da. Ardi eta ahuntz-azienda estentsiboak, eta txerri eta hegazti-azienda intentsiboak dira.


Alpetar marmota - Wikipedia, entziklopedia askea.\nEuropako marmota-espeziea. Ilea grisaxka du, 60 cm-rainokoa da, koloniatan bizi da 1.500-3.000 m-ko altueretan, eta neguan hibernatu egiten du. Jatorriz alpetarra da, baina Pirinioetan naturalizatuta bizi da.\n(«Marmota marmota» orritik birbideratua)\nAlpetar marmota edo Pirinioetako marmota (Marmota marmota) Europan aurki daitezkeen bi marmota espezietan handiena da, baita gure kontinenteko karraskaririk handiena ere. Sciuridae familian sailkaturik dago katagorriekin batera, baina bai itxura eta baita portaera aldetik ere, ez dute animalia hauekiko antz handirik. Pirinioetako animaliarik ezagunenetariko bat da, ia mendizale guztiek ikusi, edo gutxienez entzun, dutena.\nLeinua Marmotini (en)\nEspeziea Marmota marmota\nMarmota karraskari handia da,3´4-5´7kg-ren artean pisatzen du. Buru txikia eta belarri motzak ditu.\nMarmota alpetarra 50-58 cm luze da buztanik gabe, eta 13-16 cm-ko buztana izan ohi du, gainerako karraskariekin alderatuta nahiko txikia dena. 3,4-5,7 kg artean pisatu ohi dute, nahiz eta 8 kg-ko indibiduoak ere ezagutu izan diren. Burua eta gorputza sendoak dira, hankak txikiak, eta belarriak txikiak, hotzari aurre egiteko moldatuak. Larruazala arre grisaxka da eta sabel aldea horixka izan ohi da. Buztanaren amaiera, aldiz, iluna izan ohi da.\nBurua eta gorputza sendoak ditu, hanka txikiak eta belarri txikiak (hotzari aurka egiteko)\nMarmotak oso lagunkorrak dira. Soinu ezberdin asko erabiltzen dituzte beraien artean komunikatzeko, gehienbat arriskua dagoenean. Janaria biltegiratzen dute eta negua lo ematen dute. Egunean 23 ordu egiten dute lo. Lo dauden bitartean 10 aldiz orduko arnas egiten du. Lo ez dagoenean berriz, 2100 aldiz egiten du arnas. 2-20 kideko familietan bizitzen dira, normalean bikotea eta bere umeak.\nMarmota Massif des Écrins mendigunean, Frantzia.\nIngurune menditsuan bizi den animalia da. Pirinioetan 1.300 eta 2.800 metro arteko garaieretan daude, nahiz eta kolonien %67 1.800 eta 2.400 metro arteko garaieretan aurkitu diren. Harkaitz bloke handidun belardi malkartsuetan bizi ohi da eta beren bizi-ingurunea hainbat faktoreren menpe dago, elikagaien eskuragarritasuna, intsolazioa (hegoaldera begira dauden ingurune eguzkitsuak, batez ere), harrapariengandik ihes egiteko ikuspen ona eta zulatzeko lur erraza.\nAipaturiko faktoreetatik garrantzia handiena duena, itxura denez, malden orientazioa da. Hegoaldera begira dauden larreek eskuragarritasun trofiko oparoagoa eskaintzen dute eta honenbestez, marmotek distantzia laburragoak burutu behar dituzte jatekoa lortzeko. Ondorioz, ehizatuak izateko probabilitatea asko jaisten da. Indibiduo gazteen biziraupena elurraren menpekoa da, eta iparraldera begira dauden maldetan elurrak denbora gehiagoz irauten du.\nMarmota alpetarra bizi den mendietan, behealdeko muga basoek ezartzen dute, eta goialdekoa, berriz, larreen periodo begetatiboaren laburtasunak. Izan ere, marmotek 5 hilabete behar dituzte, gutxienez, urteroko ziklo biologikoa burutzeko eta 2.400 metrotik gora, landarediaren eskuragarritasuna laburragoa da.\nPirinioen mendebaldean, hainbat marmota taldek, ingurune karstikoak kolonizatzea lortu dute. Hauetako adibide garbi bat da Larrako mendigunea. Kasu hauetan, animaliek urak kareharrian sorturiko zulo eta arrakalak erabiltzen dituzte eta indusketek ez dute apenas sakonerarik izaten. Jokaera hau, batez ere, kolonizazioaren hasieran eman zen, eta gaur egun, lur sakoneko zelaietan ere induskatzen dituzte beren zuloak.\nMarmota alpetarra Europan besterik aurkitzen ez den animalia da, Tatra mendiak (Polonia), Karpatoak, Apeninoak, Alpeak eta Pirinioetan, hain zuzen ere. Alpeen ekialdean du jatorria animaliak, baina iragan den mendean gainerako mendiguneetan sartu zuen gizakiak berriz ere. Pirinioetan Pleistozeno edo Holozenoaren hasieran galdu bazen ere, ipar isurialdean 1948an sartu zuen berriz ere Marcel Couturier naturalistak, arrano beltza sarrioengan edukitzen ari zen eragina txikitze aldera. Hala ere, marmota izena aipatzen ez den arren, XVIII eta XIX. mendeko hainbat idatzitan antzerako animalia baten berri ematen dute hainbat naturalistak. Egun, Pirinio guztian zabaldu den espeziea da eta Euskal Herrian, Nafarroako mendi garaienetan aurki daiteke.\nEmeek hiru urterekin lortzen dute heldutasun sexuala, eta 2-3 kume izaten dituzte aldiko. Haurdunaldiak 33-34 egun iraun ohi du eta jaioberriek 30 gramoko pisua izan ohi dute. Ilerik gabe eta begiak itxita jaiotzen dira. Bi aste pasa ondoren, ilez estalirik, lehen aldiz gordelekutik irteten dira. Hilabete izan arte,berriz,ez dira gordelekutik jan eta jolastera irteten. Gazteek gutxienez, bi urtez irauten duten familiarekin, baina eme nagusiak ugaltzen da bakarrik.\nHibernazioaren ondoren ugaltzen dira. Arrek elkarren artean borroka handik izan ohi dituzte, elkarri segika eta “boxeatzen” ibiltzen direlarik. Emeek koloniako edozein ar onartzen dute. Kopula gertatu aurretik, bikotea garrasika eta elkarri kolpeka aritu ohi da, atzeko hanken gainean tenteturik eta aurreko hankekin elkarri helduta hozka egin nahian.\nMarmotak, normalean, talde txikietan bizi ohi diren animaliak dira, baina ez da arraroa familia batzuk bat egin eta talde handiak sortzea\nEgunez ibiltzen diren animaliak dira marmotak. Egunaren zati handiena janari bila jarduten dute eta oso animalia sozialak dira. Beren taldekideak ez diren indibiduoekin harremanak izan ditzakete. Eguneko aktibitate zikloa bimodala da, aktibitate handieneko muturrak goizean eta iluntzean izan ohi baitira. Egunaren hasieran gordelekuaren sarrera nagusiaren kanpoaldean kokatzen dira elkar garbitzeko. Ondoren, elikagaiak bilatzeari ekiten diote eguerdira arte, normalean. Intsolazio handieneko orduak gordelekuan sarturik igaro ohi dituzte. Iluntzean berriz ere janaria bilatzeari ekiten diote.\nUrriaren amaieratik apirilaren amaierara arte hibernatzen dute animalia hauek. Lur azpian sorturiko gordelekuetan, hotzarekiko isolatzen dira eta gorputzeko tenperatura 4,6 eta 7,6 arteko tenperaturara jaisten da. Era berean, arnas erritmoa minutuko 2-3ra jaisten da eta bihotz-taupada bakarra izan ohi dute hamar minutuko. Negurako erreserbak pilatze aldera, marmotek landare ugariren zurtoin eta sustraiak jaten dituzte eta larruazalaren azpian gantz geruza lodia eratzen dute.\nLoredun landare belarkarez elikatzen dira, bereziki. Normalean dieta belarjalea duten arren, landare-espezie batzuk oso gogoko dituzte loraldian dauden garaian, bereziki Fabaceae, Asteraceae eta Apiaceae familiakoak. Gramineoen kontsumoa askoz ere txikiagoa da, eta zurezko landareena ia hutsaren hurrengoa.\nHarkaitz blokedun larreetan elikatzen dira batez ere animalia hauek. Badirudi loraketaren hasieran dauden landareekiko preferentzia dutela. Udaberriaren amaieran, batik bat zelai harritsuetan hazten diren landarez elikatzen dira.\nLoretan dauden landareak jaten dituzten arren, ez dago argi loreak marmoten elikagai gustukoenak diren. Zurtoina, loreak, fruituak eta haziak, berriz, ez dituzte horrenbeste atsegin (%24), baztertzen dituztela garbi dago. Dieta ezberdina da familia edo eremu bateko landarediaren arabera. Kumeak dituzten familia batean, eme helduaren beharrizan energetiko eta metabolikoak asetzeko aldakortasunak egon daitezke.\nElikatzeko modua: bi eskuak erabili ditzakete elikagaia manipulatzeko.\nMarmota hainbat etsai dituen animalia da. Marmoten harrapari nagusiak Pirinioetan Arrano beltza (Aquila chrysaetos), zakurra (Canis familiaris) eta azeria (Vulpes vulpes) dira. Ugatza (Gypaetus barbatus) ere marmotez elikatzen da noizbehinka. Frantziako Pirinioetan hilik aurkituriko hartz baten urdailean ere marmota bat agertu zen. Predazio kasurik erregistratuta ez dagoen arren, marmotek alarma-oihuak egin edo ihesean hasten dira belatz gorrien (Falco tinnunculus) eta belatxinga mokohorien (Pyrrhocorax graculatus) presentzia detektatuz gero.\nDesagertzeko arriskuan dauden animalia batzuen elikagaia direnez, animalia horiek janari faltagatik ez dira galtzeko arriskuan egongo.\nMultimedia: Marmota marmota\nEspezieak: Marmota marmota\nAzken aldaketa 27 abuztua 2020(e)an, 20:18(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 27 abuztua 2020, 20:18.


ZINEBIK “VULK EZ DA” ESTREINATUKO DU, BILBOKO VULK TALDEAREN DIZIPLINA ANITZEKO IKUSKIZUNA – ZINEBI `; var change_domain_for_client = false ;\nZINEBIK “VULK EZ DA” ESTREINATUKO DU, BILBOKO VULK TALDEAREN DIZIPLINA ANITZEKO IKUSKIZUNA\n4 Aza 2021\nTaldeak zuzenean joko du BBK aretoan, azaroaren 14an, zuzeneko musika eta aldez aurretik grabatutako ikus-entzunezko materiala nahasten dituen performancean.\nZINEBI hilaren 12an hasiko da, Arriaga Antzokian ospatuko den inaugurazio-gala batekin. Margarethe von Trotta zinemagile alemanak 63.eko Ohorezko Mikeldi sarietako bat jasoko du.\nZINEBI – Bilboko Dokumentalen eta Film Laburren Nazioarteko Jaialdiak, Bilboko Udalak antolatuta, BBK Aretoan saio berezi bat aurkeztuko du 63. edizioko programazioaren barruan, “Vulk ez da” izenekoa. Bertan, ikusleek Bilboko Vulk bandaren zuzeneko musikaz gozatu ahal izango dute, baita aurrez grabatutako beste material batzuekin konbinatu eta aurrez aurre jartzeaz ere, taldeak “autoaurkikuntza-ariketa” gisa definitzen duen horretan, “zuzenekoaren eta ikus-entzunezko materialaren arteko mugak lausotu nahi ditu”.\nVulkek ZINEBIrekin batera eta BBK Aretoarekin elkarlanean aurkeztutako diziplina anitzeko ikuskizun hau jaialdiak sortutako beste pieza performatibo batzuekin elkartzen da. Aurreko edizioetan, musikarekin eta irudiekin lan egiteko beste modu bat erakutsi zioten Bilboko ikus-entzuleei. Halaxe gertatu zen “Zelako. Zinema & Belako”, 2015eko Jaialdian aurkeztua, “Las del tiragomas somos todas”, Iñaki Billelabeitiak zuzendua, Igor Rezolarekin lankidetzan, ZINEBIn 2016. urtean aurkeztua, edo “All about the birds”, 2014. Urtean, oraingoan, Víctor Iriartek eta Sra. Polaraiska Kolektibo Artistikoak (Alaitz Arenzana eta María Ibarretxe) zuzendua.\n2014. urtean sortu zenetik, Bilboko taldeak hainbat aldaketa izan ditu, eta ZINEBIn aurkeztuko duten performanceak etapa berri bat ireki du Andoni de la Cruz, Alberto Eguiluz, Julen Alberdi eta Jangitz Larrañagak osatutako taldearentzat.\nAurreko bi lan luze egin ondoren (“Beat Kamerlanden”, 2017koa, eta “Ground for Dogs”, 2018koa), Vulkek laster aurkeztuko du bere hirugarren LPa, “VULK EZ DA” ere izenburupean, berrehun kontzertu baino gehiago eskaini ondoren hainbat latitudeetan, eta nazioarteko ospeko jaialdietan parte hartu ondoren, hala nola Bartzelonako Primavera Sound, Festival Internacional de Benicassim edo Bilbao BBK Live, besteak beste.\n“Vulk ez da” Galapanek ekoitzi du ZINEBIrekin batera. Gainera, Arriguri, Badator eta Balearekin eta BBK Aretoarekin kolaborazioa du. Ikuskizunerako sarrerak dagoeneko salgai daude ZINEBI eta Ticketearen orrialdeetan.\nBilboko Zinema Dokumental eta Film Laburren Nazioarteko Jaialdiak 63. edizioa izango du azaroaren 12tik 19ra. Arriaga Antzokian inauguratuko da, Margarethe von Trotta zinemagile alemanak aurtengo Ohorezko Mikeldi sarietako bat jasoko duen ekitaldian. Gainera, inaugurazio-ekitaldiaren amaieran, Nazioarteko Film Laburren Sail Ofizialean – Lehiaketan parte hartu duten zazpi euskal film laburrak erakutsiko dira.


Urtero bezala, ekainaren 5a Ingurumenaren Mundu Eguna izango da, oso egun garrantzitsua gogoan izateko ingurumen-babesa ez dugula utzi behar alde batera. Parte hartu nahi duzu zeregin horretan lagunduko duten jardueretan? Jarri arreta prestatu dugun guztian!Aurten, Suediako Gobernua arduratuko…\nCity Nature Challenge 2022 Biomaratoiaren esperientzia ezin hobea izan da, baina oraindik gehiago dago! Espainiako Floraren II. Biomaratoia iristear dago eta zuk ekitaldi honekin bat egitea nahi dugu. Gure inguruneko landareak behatuko ditugu! Biomaratoi hau Estatuan egiten da eta bertan…\nUdaberria iritsi da, eta berarekin batera, City Nature Challenge 2022 Biomaratoia: herritarren zientziako nazioarteko ekitaldia, mundu osoko hirietan, baita Iruñean ere, biodibertsitatea ezagutu eta erregistratzeko helburua duena. Ez galdu esplorazioarekin bat egiteko aukera!City Nature…\nIkasturte honetan, iraunkortasuna zure gelara hurbiltzen jarraitu nahi dugu. Hori dela-eta, eskaintza malgua prestatu dugu, garai berrietara moldatua eta heziketaren esperientzia pertsonalizatzera bideratua. Aukeratu zure testuingurura eta beharretara hobekien egokitzen den modua.\nEzagutu gure berri guztiak!\nBisitatu nahi al duzu?\nUrtero bezala, ekainaren 5a Ingurumenaren Mundu Eguna izango da, oso egun garrantzitsua gogoan izateko ingurumen-babesa ez dugula utzi behar alde batera. Parte hartu nahi duzu zeregin horretan…\nCity Nature Challenge 2022 Biomaratoiaren esperientzia ezin hobea izan da, baina oraindik gehiago dago! Espainiako Floraren II. Biomaratoia iristear dago eta zuk ekitaldi honekin bat egitea nahi dugu…\nLurraren osasuna, neurri handi batean, gure ekintzen mende dago. Ama Lurraren Nazioarteko Egun honetan, inguruan dituzun ekosistemak esploratzen has zaitezela proposatu nahi dizugu. Gure ingurunea…\nIruñerriko hornidura sarea 1.035 kilometroko hoditeriaz osatuta dago


Euskarazko Informazioaren eta Komunikazioaren Teknologiak (IKTak) - Eusko Jaurlaritza - Euskadi.eus\nAraceli Diaz de Lezana \nInprimatzeko bertsioa (pdf, 877 kb)\n"Informazioaren gizartea" kontzeptua entzun genuen, lehenengo aldiz, orain urte batzuk eta, horrekin batera, "Teknologia Berriei" buruz hitz egiten hasi ginen. Internetek, hau da sareen Sareak, bizitza aldatu digu: lan egiteko modua, negozioak egiteko modua, pertsonekin erlazionatzeko modua, zerbitzuak jasotzeko modua, informazioa jasotzeko modua… Internetekin batera beste kontzeptu berri bat ere sortu zen "errealitate birtuala", gure ordenagailuaren bidez iristen zaigun beste espazio bat.\nMundu berri horri esker, beharrizan berriak sortu dira, neurri handi batean Internetek eraginda, eta, ezinbestez, garapen teknologikoa arlo jakin batean zentratu da bereziki, hizkuntzen garapen teknologikoan hain zuzen ere. Horrela, gaur egun, teknologia horiei "Informazioaren eta Komunikazioaren Teknologiak (IKTak)" deitzen diegu. Nazioartean, Information Technology (IT) izenaz ezagutzen dira. Ikus dezagun nola definitzen duen kontzeptu hori Information Technology Association of America-k: "the study, design, development, implementation, support or management of computer-based information systems, particularly software applications and computer hardware…". Information Technology is a general term that describes any technology that helps to produce, manipulate, store, communicate, and/or disseminate information. [Iturria: Wikipedia] (Hardwarea eta softwarea baliatuz, ordenagailu bidezko informazio-sistemak aztertzea, diseinatzea, garatzea, inplementatzea, mantentzea eta kudeatzea… Informazioaren Teknologiak termino orokorra da eta informazioa sortzen, manipulatzen, biltegiratzen, komunikatzen edota hedatzen laguntzen duten teknologiak deskribatzen ditu).\nBeraz, Informazioaren eta komunikazioaren aroan bizi gara eta, hori dela eta, unibertsitateak, ikerketa-zentroak eta enpresak hizkuntzen trataera berezia egiten duten teknologiak garatzen ari dira, "infoingeniaritza linguistikoa" edo "hizkuntzen teknologiak (Language Technologies )", hain zuzen. Negoziobide eta merkatu berriak agertu dira, eta, horiek bultzatuta, aipatu teknologiak aurrerapauso handiak egiten ari dira. Batik bat honako hauek dira:\nAhotsa edo hizketa ezagutzea (Speech-To-Text eta Automatic Speech\nAhotsaren edo hizketaren sintesia (Text-To-Speech)\nKaraktereen ezagupen optikoa (Optical Character Recognition)\nItzulpen automatikoa (Text-To-Text eta Speech-To-Speech)\nAhozko datuen konprensioa\n"Data / audio mining" (dokumentazio-multzo handiak kudeatzea)\nGaur eguneko komunikazioan teknologia lehentasuna da, herri baten garapen-maila adierazten baitu. Teknologiari esker erraz komunikatzen gara, geografiaren eta denboraren oztopoak desagertzen direlako. Dena den, teknologiaren eragina beti erabiltzailearen eskuetan izango da, hau da ematen dion erabileraren araberakoa izango da: informazioa lortu, entretenimendua bilatu, lan egin, ikasi, prestakuntza jaso… edo, bestelako helburuetarako erabili: iruzurra egin, pertsonak kontrolatu eta kaltetu, datuak manipulatu eta faltsutu …\nEdozein kasutan, IKTen garapena erabiltzaileek markatuko dute, beraiek erabakiko baitute zelako produktuak eta edukiak nahi dituzten une orotan. Horrela, esaten da teknologiek eragin handia dutela gizartea eraikitzeko prozesuan. Horregatik, oso garrantzitsua da audientzia formatzea, izan ere, erabiltzaileek sormena zenbat eta gehiago erabili, orduan eta hobeak izango dira garatuko diren produktuak eta gutxiago merkatu-bazterketak.\nInformazioaren eta Komunikazioen Teknologien garrantziaz jabetuta, gobernuak eta administrazioak horiek garatzeari begirako politikak ari dira gauzatzen. Izan ere, badakite, batetik, garapenaren ondorioz gizarte-, ekonomia- eta politika-aldaketak gertatzen ari direla, eta, bestetik, teknologiak erabiltzeak ahalmen ia mugagabea eskaintzen duela informazioa eskuratu, bildu, prozesatu eta partekatzeko.\n1. Euskarazko Informazioaren eta Komunikazioaren Teknologiak.\n"Euskadi 2000Hiru Ekimena"ren esparruan Eusko Jaurlaritzak hainbat ekimen sustatu zituen euskal gizartea bete-betean sar zedin Informazioaren Gizartean; horretarako, espazio digitala pertsonen zerbitzura jarri zuen.\nHorretaz gain, hainbat plan bideratu du Eusko Jaurlaritzak Euskadin Informazioaren eta Komunikazioaren Teknologiak garatzeko eta euskara berauetan integratzeko:\n1999, Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia.\nPlanak hurrengo hamar urteotarako honako helburu hauek ezarri zituen: euskararen ingeniaritzaren industria bultzatu; merkatuan zabalkunde handia duten produktuen lokalizazioari lehentasuna eman; erabiltzaile-komunitate prestatua eta aurreratua sortu; edizio- eta itzulpen-plataforma edo sareak sortu, baita denen eskura egon daitezkeen hiztegi elektronikoak ere; euskara ikasteko multimedia-sistemak garatu; eta hizkuntza-analisirako oinarrizko tresnen azpiegitura sortu.\n2001-2004, Zientzia, Teknologia eta Berrikuntzarako Plana.\nHizkuntza-industrien programaren barruan, Planak lehentasunezko sei esparru hauek bultzatu nahi zituen:\nHizkuntza-ingeniaritzaren oinarrizko tekniken garapena.\nBaliabide linguistikoen garapena.\nBitarteko aurreratuen erabilera bultzatzea eta plataforma gaitasun-emaileen esperimentazioa.\nInformazioa bildu, berreskuratu eta bilatzea.\nAhotsaren ezagutza automatikoa, ahotsaren konpresio digitala eta testua ahots bihurtzea.\nTestuaren tratamendurako funtzionalitate lagungarriak.\nTestua bulegotika edo ofimatikaren testuinguruan tratatzea, bai eta testutik testurako aldaketan ere (itzulpena).\n2002-2005, Euskadi Informazio Gizartean Plana (PESI).\n"Euskadi Sarean" atalean euskararen aldeko ekimenak aipatzen dira:\n"Hizkuntza-baliabideen garapena sarean, euskarazko edukien garapena eta sustapena sarean, teknologia berrien alorreko proiektu berritzaileen sustapena eta euskarari aplikatutako ahotsaren, itzulpen automatikoaren eta testu-tratamenduaren teknologiak".\n2003-2005, Informatika eta Telekomunikazio Plana.\nAurreko planetan aipatutako ekimenetatik sortutako informazio-sistemen proiektuak eta beste batzuk hartu zituen bere baitan plan honek, honako jardun-ildo hauek aintzat hartuta:\nBarruko kudeaketa hobetzea\nAzpiegiturak eta antolakuntza\nPCTI 2010, Zientzia, Teknologia eta Berrikuntzarako Plana\n8.1.7 eta 8.1.8 ataletan Informazioaren teknologien eta Hizkuntzen industrien gaineko helburuak finkatzen dira.\n2008, Euskadi Informazioaren Gizartean Plana 2010: Euskadiko Agenda Digitala\n"Euskadi Sarean" atalean honako hau zehazten da:\nEuskadi sarean egon dadin ziurtatzea, ingurune digitaletan euskal kultura eta hizkuntza babestuz eta Interneten erakusleihoan euskal turismo-baliabideen eskaintza aurkeztuz. Programak honako hauek dira:\nEuskal kulturaren eta euskal kultura-ondarearen aldeko zerbitzuak\nEuskaraz erabateko esperientzia digitala ahalbidetzeko zerbitzuak\nEuskadik kalitatezko helmuga turistiko gisa duen irudia indartzeko zerbitzuak.\nPlan horiekin batera, aipatu behar dira Kultura Saileko Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak IKTak sustatzeko urtero kaleratzen duen diru-laguntzen deialdia, bereziki euskarazko IKTen arlorako produktuak finantzatzen dituena, eta Industria Sailak, ikerketa sustatzeari begira, abian dituen programak: ETORTEK, SAIOTEK eta INTEK. Programa horiek Zientzia, Teknologia eta Berrikuntza Sareko agenteei daude zuzenduta. Foru-aldundiek ere diru-laguntzak ematen dituzte teknologia horiek sustatzeko.\nHori horrela, IKTen arloan, azken urteotan, administrazioen ekimenez, euskara integratzen duten proiektu asko garatu da; horri gehitu behar zaio agente teknologikoek arlo horretan egindako eta egiten ari diren lan handia.\nLabur-labur eta oro har aipatuko ditugu euskaraz garatu diren produktuak eta baliabideak:\nwww.euskadi.net/euskara_soft helbidean hainbat produktu eskura daiteke doan: Windows Vista eta XP (interfaze-paketea) eta Linux sistema eragileak; MS Office 2007 eta 2003 (interfaze-paketea) eta OpenOffice.org bulegotika-paketeak; plugin-ak (Elhuyar hiztegiak, UZEIren sinonimoen hiztegia, QuarkPress-erako hitz-zatitzailea; OCR 1.1); web garapenerako Miatu erraz liburutegia; Xuxen zuzentzaile ortografikoaren bertsio guztiak (kode irekikoa ere bai); eta enpresentzako kudeaketako softwareak (SAP 4.6c bertsioko bost modulu; Sugar CRM 4.2.0).\nAhotsa edo hizketaren sintesia eta ezagutza: Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailak hitzarmena izenpetu zuen Nuance enpresarekin (lehen Scansoft) euskararako motoreak garatzeko www.nuance.com.\nHizkuntza-baliabideak: hiztegi elektronikoak (Hiztegi Batua, Elhuyar, 3000, Morris, Euskal Hiztegia, Sinonimoak, Harluxet hiztegi entziklopedikoa...); datu-base lexikalak (EDBL); corpusak (corpus estatistikoa, Zientzia eta Teknologia corpusa, literatura-corpusak); ahotsaren teknologietan integratzeko baliabideak (datu-base akustikoak, lexiko fonetikoa, testu-corpusa); itzulpen-memoriak; aldizkari ofizialen corpus etiketatua; terminologia banku publikoa (Euskalterm); toponimia (EAEko datu-basea) eta onomastika (Euskaltzaindiaren izendegiak)…\nHizkuntza-tresnak: bilatzaileak, lematizatzaileak, analizatzaileak, zuzentzailea, etiketatzaileak, thesaurusak, erauzketa automatikoak egiteko tresnak, itzulpen automatikorako tresnak…\ne-prestakuntza: online ikastaroak (masterrak, ikastaroak…).\nForoak, eztabaidaguneak, buletin elektronikoak.\nEduki digitalak (prentsa, aldizkariak…)\nGainera, 2008ko uztailean, Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak lehiaketa publikoaren bidez, testu orokorrak gaztelaniatik euskarara itzultzeko erreminta bat garatzeko kontratua esleitu du. Lanak hamabost hilabetetan zehar luzatuko dira kontratua adjudikatu zenetik, eta sortuko den tresna honako esparru hauetan erabili ahal izango da:\nwww.euskara.euskadi.net gunetik testu laburrak eta web guneak itzultzeko.\nEusko Jaurlaritzako intranetaren bidez formatu desberdinetako dokumentuak itzultzeko (sistema hobetzeko erabiliko direnak).\nHori lehenengo urratsa izango da, geroago euskaratik gaztelaniara itzultzeko tresna garatu beharko delako. Eta horren ostean euskara-ingelesa eta euskara-frantsesa. Euskaraz orain arte egindako saioak gaztelaniatik euskarara egin dira, kontuan izanda abiapuntu-hizkuntza garatuta egotea garrantzitsua dela.\n2. Euskarazko Informazioaren eta Komunikazioaren Teknologien (IKTen) Inbentarioa.\nHizkuntza Politikarako Sailburuordetzak (HPS) Hizkuntza politika aurrera begira argitalpenean 2005-2009 epealdirako egitasmoa definitu zuen (Eusko Jaurlaritza, Vitoria-Gasteiz, 2005, ISBN 84-457-2407-X).\nBertan aipatzen diren neurrien artean, 23.ean honako hau esaten da:\nInformazioaren eta Komunikazioaren teknologia berrietan euskarazko baliabideak, tresnak eta aplikazio berriak garatzea. Halaber, euskararen presentzia areagotzea Interneten, eduki digitalak sortuz… Behar-beharrezkoa irizten diogu, nolanahi ere, alor honetan euskarak gaur egun duen presentziari eta teknologia berri hauetan jadanik badiren euskarazko baliabideei buruzko azterketa eta erradiografia bat egiteari, eta etorkizunean urratu beharreko ildoa zehazteari.\nHori horrela, HPSk IKTen Inbentarioa osatzeari ekin zion 2006an. Ekimen horren bidez, honako helburu hauek lortu nahi zituen HPSk:\nEgindako edo egiteko bidean diren ekimenen diagnostikoa eta mapa izatea.\nOrain arte egindakoaren indar-guneak eta ahuleziak antzematea eta aurrera begirako lehentasunak definitzea.\nEusko Jaurlaritzaren plan estrategikoekin bat letozkeen proiektuak eta ekimenak identifikatzea, betiere balio erantsia eta eraginkortasuna kontuan.\nAzken finean, teknologia berrietan euskararen presentzia areagotzeko informazio kualifikatua eskuratzea eta ezagutaraztea Euskal Adierazleen Sistemaren bitartez:\nEuskararen presentzia teknologia berrietan\nTeknologia Berriek euskarari eransten diotena\nEman beharreko lehenengo urratsa IKTen arloa sailkatzea izan zen. Izan ere, proiektuak Inbentarioan sartzeko behar-beharrezkoa zen azpieremu jakin baten barruan kokatzea:\nInformazioaren eta Komunikazioaren Teknologien sailkapena\nHurrengo urratsa EAEko agente teknologikoekin harremanetan jartzea izan zen; izan ere, euskarazko IKTen inguruko informazioa biltzeko, erabat beharrezkoa eta ezinbestekoa zen beren ekarpena. Horrela, hasiera batean 15 agentek emandako informazioarekin jarri zen martxan euskarazko IKTen Inbentarioa: Deustuko Unibertsitateko DELi Taldea, Elhuyar Fundazioa, Euskal GNU Elkartea, Eleka Ingeniaritza Linguistikoa, S.L., Euskal Herriko Unibertsitateko IXA Taldea, Eusko Ikaskuntzaren Asmoz Fundazioa, Eusko Jaurlaritzako HPS eta IVAP, Bizkaiko eta Gipuzkoako Foru Aldundiak, Grupo Voice, Plazagunea SL, Robotiker, UZEI eta Vicomtech.\nBaina Inbentarioa eguneratuta eta bizirik mantendu behar denez, HPSk aplikazio bat garatu zuen Interneten bidez erabiltzaile guztien eskura jartzeko: alde batetik, kontsulta orokorra eskaintzen da edozein proiektu edo produkturen gainean informazioa bilatzeko eta, bestetik, agente teknologikoek zuzeneko sarbidea dute beren proiektuak eguneratzeko edota proiektu berriak sartzeko. Inbentarioan agente teknologiko bezala sartzeko IZENPE txartela behar da (herritarrarena) eta, gainera, sisteman alta eman behar da. Argibide horiek aplikazioan bertan azaltzen dira. Interneteko aplikazioaz gain, intranetekoa dago HPSk Inbentarioa kudeatzeko, besteak beste, iristen den informazioa baliozkotzat emateko. Horrela ziurtatzen da informazioa homogeneoa eta zuzena dela. Ikus dezagun IKT Inbentarioaren egitura:\nInformazioaren eta Komunikazioaren Teknologien Inbentarioa www.euskara.euskadi.net/ikt_inbentarioa helbidean dago, aipatu bezala, erabiltzaile arruntek kontsultatzeko eta agente teknologikoek beren proiektuen gaineko informazioa txertatzeko:\nProiektu jakin bati buruzko kontsulta eginez gero (OpenOffice.org, kasurako), honako informazio hau lortuko du erabiltzaileak:\nIKT Inbentarioa bizirik mantenduko bada, zalantzarik gabe, agente teknologikoen ekarpenei esker izango da. Euskarazko tresnen kontsumitzaileek jakin behar dute momentu orotan zer dagoen garatuta euskaraz, zeinek egin duen eta non lor dezaketen horri buruzko informazioa. Azken finean, helburua da euskarazko IKTen merkatua sustatzea eta areagotzea. Arestian esan bezala, agente teknologiko gisa Inbentarioa erabiltzeko behar-beharrezkoa da identifikazio segurua (herritarraren IZENPE txartela) eta sisteman alta ematea:\nAgente teknologikoek proiektu bakoitzari buruz eman behar duten informazio osoa ez da Interneten bistaratzen, eremu batzuk barruko kudeaketarako bakarrik erabiltzen baitira.\nBeraz, momentu honetan hauxe da IKT Inbentarioan jasota dauden proiektuen/produktuen kopurua:\nHizkuntza-baliabideak eta tresnak: 71\nPrestakuntza / e-learning: 8\nItzulpengintzari laguntzeko tresnak: 15\nSistema interaktibo aurreratuak: 19\nInformazioaren eta jakintzaren kudeaketa: 24\nEuskarazko softwarea: 199\nEdukien industria (euskarazko eduki digitalak sortzea): 9\nProiektuak/Produktuak eremu batean baino gehiagotan sailkatu daitezkeenez, errepikapenak agertzen dira.\n3. Euskararen Aholku Batzordearen (EAB) IKT Batzordea.\nUrriaren 16ko Euskararen Aholku Batzordeari buruzko 176/2007 DEKRETUAk (EHAA, 204 zk.) honako hau ezartzen du: "Aholku Batzordearen Batzorde Osoak edo Kultura sailburuak batzorde-atal bereziak sortzea erabaki dezakete, gai zehatzei buruzko lanak eta txostenak egiteko. Batzorde Osoaren Erabakia edo Kultura sailburuaren Agindua beharko da horretarako".\nHori horrela, Kultura sailburuaren 2007ko urriaren 30eko AGINDUAk (EHAA, 235 zk.) Euskararen Aholku Batzordeko batzorde-atal bereziak sortu zituen. Besteak beste, "Informazio eta komunikazio teknologiak" izena duen batzorde-atala sortu zuen. Hauek dira Aginduak ezartzen dizkion egitekoak:\n"Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzaren 2005-2009 aldirako egitasmoa jasotzen duen Hizkuntza Politika aurrera dokumentuko 23. jardunbidearen garapenerako egoki diren iradokizun eta proposamenak egitea da, besteak beste, batzorde-atal honen xedea. Izan ere, informazioaren eta komunikazioaren teknologia berrietan euskarazko baliabideak, tresnak eta aplikazio berriak garatzea ezinbestekoa da, bai eta euskararen presentzia areagotzea Interneten, eduki digitalak sortuz. Hori hala, behar-beharrezkoa da ere alor honetan euskarak gaur egun duen presentziari eta teknologia berri hauetan jadanik badiren euskarazko baliabideei buruzko azterketa eta erradiografia bat egitea, eta etorkizunean urratu beharreko ildoak eta estrategiak proposatzea".\nEABko IKT Batzordea martxan da eta 2008ko Jarduketa-plana onartua du. Batzordearen lanaren abiapuntua IKTen Inbentarioa da, Inbentarioko informazioa oso baliotsua baita euskarazko IKTetan hutsuneak non egon daitezkeen jakiteko eta, hortaz, zeintzuk diren arlo horretako lehentasunak. Hauek dira Jarduketa Planean jasotakoak:\nINTERNETen inguruko azterketa egin, lanak proposatzeko: euskararen erabilera ebaluatu (zenbat web gune euskaraz, euskal blogosfera, zenbat jendek nabigatzen duen euskaraz…), Interneteko euskarazko tresnak (garatzen dituzten taldeak, produktuak…), euskarazko edukiak sarean, gazteentzako ekimenak…\nHizkuntza-baliabideak eta tresnak: bi corpus eratzeko proiektuak definitu: XXI. mendeko euskararen erreferentzia-corpusa, eta itzulpen automatikoan erabiltzeko corpus elebidun etiketatua.\nHonako arlo hauetan premiak aztertu eta proiektuak proposatu: sistema interaktibo aurreratuak (ahots-teknologiak, galderak erantzuteko sistemak…); euskarazko softwarea (enpresa-mundurako aplikazioak euskarara lokalizatu, software librea nahiz jabeduna); Informazioaren eta jakintzaren kudeaketa; eta e-inklusioa (ezintasunak dituztenentzako aplikazioak).\n4. Etorkizunari begira zer?\nHizkuntza handien kasuan, bereziki bi arrazoiengatik ari dira Informazioaren eta Komunikazioaren Teknologiak garatzen eta bultzatzen:\nEkonomikoak: helburua da teknologian inbertitzea, gero kostua murrizteko. Teknologia horien erabiltzaileek badakite, oraingoz, ez direla perfektuak eta hainbat kasutan (oso desberdinak diren hizkuntzen arteko itzulpena, esaterako) emaitzak ez direla onak. Kalitatearen kontzeptua, ordea, aldatzen ari da eta orain beste bi kontzeptuekin batera ulertu behar da: "kantitatea, kalitatea eta prezioa" (quantity, quality, price ). Irizpide hori erabiltzen du bete-betean Europar Batasunak, bertan hizkuntza ofizialen kopurua handitzeaz batera, kostuak izugarri areagotu direlako.\nHizkuntza-aniztasuna (multilingualism ): informazioa eta komunikazioa gero eta konplexuagoak dira. Hizkuntzen teknologietan hizkuntza bakarra edo bi hizkuntza bakarrik erabiltzeko praktikak erabat baztertuta geldituko dira.\nEta, aurrera begira, zeintzuk izango dira ikerketa- eta negozio-arloak IKTei dagokienez? Enpresak eta ikerketa-zentroak honako arlo hauen inguruan ari dira fokalizatzen beren aurreikuspenak:\nEskuko telefonoak: datozen urteotan horietan ikusten dute enpresek negoziorik inportanteena (key technology area ). Aurreikuspenen arabera, hurrengo urteotan izugarri handituko da eskuko telefonoen kopurua. Beraz, sistemak garatu behar dira hizkuntza anitzetan zerbitzuak telefonoz emateko (negozioei buruzko informazioa, hirien egoerari buruzko datuak, helbideak, erosketak, erreserbak, eguraldia, telebistako programak, kirolak, jokoak…). Sistema horiek eragina izango dute munduko biztanleriaren frakzio handi batean. Telefonoak Internetekin konparatuz gero, aplikazioak garatzeko orduan, hainbat informazio ematen du: pertsonaren generoa (emakumezkoa/gizonezkoa), adina, heziketa-maila, arraza… Esaterako, esaten da emaitzak oso desberdinak direla gizonezkoekin edo emakumezkoekin erabiliz gero. Beraz, sistema horietan giltzarria izango da interfaze egokiak, multimodalak, egitea. Gainera, telefono bidezko zerbitzu horiek, itsuentzat esaterako, oso erabilgarriak izango dira.\nHitz egiteaz batera hizketa ulertzea (spoken language understanding ), eta, gainera, komunikazio-zirkuitu eleanitz batean.\nAhotsa edo hizketa ezagutzea: ahotsa kontrolatzea, emozioak gehitzea, sistema interaktiboak garatzea…\nHizketatik hizketara itzulpena (Speech-to-Speech Translation ): ahozko teknologia eta itzulpen automatikoaren teknologia erabilita.\nItzulpen automatikoa (Machine Translation MT ).\nPraktikak esaten du oso antzekoak diren hizkuntzen arteko itzulpenaren emaitzak oso onak direla (%95); oso desberdinak diren hizkuntzen artean, berriz, emaitzak, oraingoz, ez dira onak (%65 gehienez ere). Dena den, arestian esan bezala, kalitatearen kontzeptua aldatzen ari da eta, orain, beste parametro batzuekin batera neurtu behar da, hau da, kantitatearekin eta prezioarekin. Itzulpen automatikoaren kontsumitzaileek ez dute perfekzioa bilatzen; bereziki, ulertzen ez duten testu baten inguruko gutxi gorabeherako informazioa nahi izaten dute lortu. Beraz, esango genuke nahiago dutela informazio inperfektua izatea, ezertxo ere ez izatea baino. Hori, jakina, informazio orokorrari buruz hitz egiten badugu. Argi dago, bestelako testuinguruetan, hau da testu ofizialen edota antzeko testuen kasuetan, kontu handiz erabili behar direla sistema horiek eta, azken bezeroari eman aurretik giza zuzenketa beharrezkoa dela. Beraz, planteamendua da, erabiltzeaz batera, modu kontrolatu batean, sistema hobetzen joatea, hots, kalitatearen kontrola egin behar da. Erantzuteko denbora ere neurtu behar da. Egia da Internetekin "itzulpen azkar eta merkearen eskaera" handitzen ari dela.\nAzken honetan, ebaluatze-sistemak (BLEU esaterako) erabiltzen ari dira itzulpen automatikoaren sistemak ebaluatzeko.\nInformazioa berreskuratzea (Information retrieval ).\nInformazio garrantzitsua modu azkarrean eta eraginkorrean bilatzeko tresnak dira. Horretarako, hizkuntzak gurutzatu egiten dira, hau da bilaketa eleanitzak egin daitezke (cross-lingual retrieval ). Hor kokatzen dira liburutegi digitalak ere, hau da hizkuntza desberdinak erabilita, munduko dokumentu inportanteak edo bestelako altxorrak erabiltzaileen eskura jartzeko sistemak. Teknologia honek galdera-erantzuna sistema erabiltzen du bai eta ontologiak eta thesaurusak ere. Informazioa erlazionatu, sailkatu eta laburtu egiten du. Azken finean, web semantikoaren teknologia da: kontzeptuak, entitateak eta gertaerak izaten ditu kontuan, egiturazko azterketak egiten ditu eta etiketa semantikoak jartzen ditu.\nOrain gutxi pertsona batek esan zuen Internet dela "agora" berria. Hau da, Informazioaren eta Komunikazioaren aroak Interneten du ardatza. Azken urteotan Sarearen bilakaera azkarra ikusi dugu. Azkeneko honetan, web sozialetik (2.0) web semantikora (3.0) pasa gara. Gero eta eduki gehiago dago Interneten eta hizkuntza askotan. Beraz, eduki konplexu horiek kudeatzeko sistemak behar dira. Eta sistema horiek hizkuntza, makina bidez ikastea eta jakintza irudikatzeko teknologia behar dute testuinguru berrietan aplikatzeko. Semantikan oinarritzen dira, hau da, kontzeptuetan, kontzeptuen arteko erlazioetan, eta ondorioz ontologietan, thesaurusetan. Web semantikoan ere galdera-erantzuna sistema erabiltzen da. Esan behar da, Interneten eduki eta zerbitzuaren bereizketa desagertzen ari dela.\nBaina hizkuntzen teknologien (Language Technologies LT ) ondoan, hizkuntza-baliabideak (Language Resources LR ) jarri behar ditugu. Izan ere, azkenak ezinbestekoak dira aurrenekoak garatzeko. Hizkuntza-baliabideak gero eta garrantzitsuagoak izango dira, edozein hizkuntzatakoak, denak izango baitira beharrezkoak zerbitzu eleanitzak inplementatzeko. Hortaz, corpusak (elebakarrak eta eleanitzak, parekatuak edo lerrokatuak), ahotsaren teknologietarako baliabideak… oso ondo kotizatuko dira, bereziki produktuak merkaturatu nahi dituzten enpresentzat.\nEuropan elkarte bat dago, ELRA (European Language Resources Association ), hizkuntza guztietako baliabideak banatzen dituena: www.elra.info.\nHizkuntza-baliabideak direla eta, Europar Batasunak kezka du formatuen eta estandarren inguruan eta datozen urteotarako horiek harmonizatzeko Europar eredua finkatzea pentsatzen ari da, agian direktiba baten bidez. Lehentasunezko arloak ezartzea litzateke helburua, betiere kontuan izanda interesik handiena luketenak, eta, antza, horretan, ez lituzkete aintzat hartuko bakar-bakarrik Europar Batasuneko hizkuntza ofizialak. Horrela, metodoak kontsolidatzeaz gain, roadmap bat egingo litzateke eta ebaluatzeko protokoloak ere finkatuko lirateke. Europar Batasunak orain gutxi liberatu du bere itzulpen-corpusa (itzulpen-memoriak), 6 milioi dokumentu, nahi duenak erabil dezan.\nHizkuntzen teknologiei dagokienez, teknologiak hor daude baina oraindik guztiak elkarrekin jartzeko azpiegitura bat falta da.\n5. Euskararen erronkak.\nEuskarak garapen teknolinguistikoa behar du. Tren hori hartzen ez duten hizkuntzek ez dute etorkizunik izango. Argi dago merkatuak horrelako produktuak eskatuko dituela eta dauden hizkuntzan kontsumituko dituela. Hemen, estrategia litzateke lehentasunak ezartzea, betiere, kontuan izanda gure merkatuan etorkizun hurbilean sartuko diren produktuak. Beraz, helburua litzateke produktu horiek euskaraz ere eskuragarri izatea. Arlo batzuk jorratu dira eta jorratzen ari dira baina lanean jarraitu beharko da. Aipatu bezala, giltzarria Internet (bai eta eskuko telefonoak ere) izango da eta, hori horrela, argi dago edukiak sortu beharko direla euskaraz. Honek izan behar du lehentasuna, web semantikoaren teknologiak eduki bolumen handia eskatzen duelako. Dena den, aintzat izan behar da web eleanitzean oinarritzen dela teknologia hori.\n6. Hizkuntzen teknologien gaineko bi helbide interesgarri.\nhttp://www.lt-world.org/ Language Technologie world (Alemania)\nhttp://www.lang-tech.org/ LangTech is the european forum dedicated to communities and organisations involved in the development, deployment and exploitation of Language and Speech technologies.\nAizpurua, Xabier; Diaz de Lezana, Araceli: "El euskera y las nuevas tecnologías de la información y de la comunicación: Programa de Industrias de la Lengua", in Segundo Congreso Europeo de Planificación Lingüística, Andorra la Vella, 2001.\nDiaz de Lezana, Araceli: "Euskara eta garapen teknolinguistikoa", www.erabili.com/zer_berri/muinetik/1057933133, 2003.\nDiaz de Lezana, Araceli: "El desarrollo tecnolingüístico del euskera", in Congreso Linguapax, Barcelona 2004.\nHizkuntza politika aurrera begira. Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzaren 2005-2009 egitasmoa, Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia, Gasteiz, 2005, ISBN 84-457-2407-X.\nLangtech 2008, Hizkuntzen Teknologien gaineko Biltzarra. Erroma, 2008.\n Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzako Hizkuntza Plangintzako arduraduna [ Itzuli]\nAzken eguneratzea: 2008/12/17


Prozesu bat jarriko da martxan Romoko Gazteleku berriaren irekiera dela eta | El Correo\nZurekinProzesu bat jarriko da martxan Romoko Gazteleku berriaren irekiera dela eta\nProzesu bat jarriko da martxan Romoko Gazteleku berriaren irekiera dela eta\nHelburua, zerbitzu honetako erabiltzaileak izango direnei (11 eta 17 urte bitarteko gazteak) inplikatzea izango da\nELCORREO.COM Miércoles, 3 enero 2018, 23:10\nUdaleko Gazteria Zerbitzuak Romo-Areetan, Romo Kultur Etxe (RKE) berriko beheko solairuan, Gazteleku berria nola izango den erabakitzeko prozesua abiaraziko du hilabete honetan. Irantzu Uriarte Gazteria arloko zinegotziak asteartean adierazi zuenez «prozesu honen beste helburuetako bat zerbitzu honetako erabiltzaileak izango direnei (11 eta 17 urte bitarteko gazteak) inplikatzea izango da».\nEta inplikazio hori nola gauzatuko den azaldu zuen ere bai. Hain zuzen ere, honako gai hauetan erabakiak hartzeko aukera emango zaie gazteei: «Gure helburua beraiek zerbitzuaren izenean, barruko estetikan eta jokuen, bideokontsolen eta aldizkarien aukeraketan edo lehenengo hilabeteetako programazioaren diseinuan, programazioan eta halako gaietan erabaki garrantzitsuak hartzea da. Landuko den beste alderdi bat urteko lehenengo seihilabetekoan izango den inaugurazio ekitaldiaren programazioa diseinatzea izango da. Hor barruan antolatuko diren jarduerak erabakitzea, hain zuzen ere», dio Uriartek.\nProzesuan zehar Gaztelekuko langileak Romo-Areetako elkarteekin eta ikastetxeekin harremanetan jarriko dira, baita 11 urtetik 17 urtera bitarteko gazteekin ere, prozesuan parte hartzera gonbidatzeko. Izan ere, prozesu honen xedea ere bada auzoko herritarrak zerbitzuaz jabetzen hastea.\nEra berean, lan saio eta dinamika batzuk lokalean bertan egin ahal izango dira. Behin lanak amaitu eta gero, hartutako erabakiak praktikara eramateko urratsak emango dira.\nMiren de Miguel sopranoak ahots abestuari buruzko ikastaroa emango du Bilbon Mundua ez-leku


‘Paisaiaren mutazio estetikoak’ jardunaldia inauguratu da - UPV/EHU\nFirst publication date: 18/11/2021\nXabier Laka eta Ana Arnaiz jardunaldiaren aurkezpenean. Argazkia: Tere Ormazabal. UPV/EHU.\n‘Paisaiaren mutazio estetikoak’ jardunaldiaren aurkezpena egingo da gaur Bizkaia Aretoan. Jardunaldi honetan, besteak beste, dregadatutako lurraldeak (hala nola harrobiak edo portu-dikeak) berreskuratzeko premia estetikoaren eta alarma ekologikoaren arteko tentsioa jasotzen da.\nAurkezpenean izan dira UPV/EHUko irakasle eta ‘Kreareak, Creación en Arte y Estéticas Aplicadas para la Ciudad, el Paisaje y la Comunidad’ ikertaldeko kide Xabier Laka, Ana Arnaiz eta Iskander Rementeria.\n«Geure buruari galdetzen diogu Arteak nola bihur gaitzakeen sentikor eta nola elkarreragin dezakeen lurraldeko espazio komunaren eraldaketen aurrean, eskubide osoko paisaia bihurtzeko», azaldu du Xabier Laka UPV/EHUko irakasle eta ikertzaileak eta ekitaldiaren antolatzaileak.\n"Beti nahi izan dugu lankidetzan aritzea eta, ez gehikuntzaz, baizik eta egiturazko integrazio gisa, beste ezagutza-arlo batzuen ekarpenak sartzea, azterketan eta harreman eraginkor baterako aukera operatiboen bilaketan kezkak partekatu ahal izateko. Lurraldeetako espazio komunaren eraldaketa-prozesuetan edo horien emaitzetan Arteek gaur egun jarduteko duten gaitasuna eta aukera aztertzea”, adierazi du.\nJardunaldi honek biltzen ditu erakusketa bat, Agustin Fernandez Mallo idazlearekin eta hainbat artistekin topaketa bat, tailerrak eta ‘Sostenibilidad estética. Las artes y las transformaciones del espacio común del territorio’’ liburuaren aurkezpena.\nErakusketan ikusgai izango dira lau bideo, formatu handiko zortzi koadro (3 metro x 2 metro), inprimatutako kristalak eta eskultura eta tamaina txikiko argazkiak ugari.\nErakusketa: Mutaciones estéticas del paisaje\nAzaroaren 15etik 28ra\nBizkaia Aretoa, Chillida Erakusketa-aretoa\nTopaketa: Iratxe Jaio + Klaas Van Gorkum (artistak)\nBilboko Arkeologi Museoa\nTailerra: Luis Ortega (geologoa eta artista)\nAgustín Fernández Malloren hitzaldia eta Ana Arnaiz eta Xabier Lakaren ‘Sostenibilidad estética. Las transformaciones del espacio común del territorio’ liburuaren aurkezpena\nBizkaia Aretoa, Arriaga Entzunaretoa\nAna Arnaiz eta Xabier Laka Debako Lastur kanteraren tamaina handiko argazkiaren aurrean. Argazkia: Tere Ormazabal. UPV/EHU.\nLastur kanteraren tamaina handiko argazkiak. Argazkia: Tere Ormazabal. UPV/EHU\n'Mutaciones estéticas del paisaje' erakusketa ikusgai egongo da azaroaren 28ra bitartean. Argazkia: Tere Ormazabal.\nPrint ‘Paisaiaren mutazio estetikoak’ jardunaldia inauguratu da


Segurmania: Confebask, Adegi, Cebek eta Sea-ren proiektua, denon elkarlana beharrezkoa baita\n“Euskadiko LH duala: gure enpresen harrobia”\nApirilean enpresen kopuruak gora egin du Euskadin, baina aurreko urtean baino gutxiago\nConfebaskeko azkenengo txostenaren arabera, Apirilaren enpresen kopurua igo da Euskadin, hirugarren hilabetez jarraian. Martxoarekin alderatuta, 311 enpresa gehiago daude, eta gaur egun Gizarte Segurantzan 59.112 erroldatuta daude, 2012tik dagoen kopururik haundiena\nRead more about Apirilean enpresen kopuruak gora egin du Euskadin, baina aurreko urtean baino gutxiago\nEduardo Aretxaga: ‘Tarifa elektrikoari buruzko akordioak amaiera jarri dio gure enpresak lehiakortasunean nozitzen ari ziren kalteari’\nConfebaskeko zuzendari nagusia pozik ageri da Euskadiko tarifa elektrikoa estatuan dagoenarekin parekatzen duen akordioagatik. ‘Urte asko daramagu lehiakortasunaren desabantaila hori deuseztatzeko eskatzen’, gehitu du. Sarearen voltaje bereziagatik Euskadin aplikatzen den tarifa elektriko bereziaren ondorioz, kontsumo elektriko intentsiboa duten euskal enpresek –siderurgikoak, fundizioak, zementu fabrikak, paper fabrikak…– urtero 50 milioi euro inguruko gainkostua ordaintzen dute, ‘errepikatu izan den gastua –dio–, orain beste premia batzuetara bideratu ahal izango dutena’.\nRead more about Eduardo Aretxaga: ‘Tarifa elektrikoari buruzko akordioak amaiera jarri dio gure enpresak lehiakortasunean nozitzen ari ziren kalteari’\nConfebaskek positibo baloratu du EAJk eta PPk kupoari buruz Madrilen lortutako akordioa\nConfebask pozik agertu da Eusko Jaurlaritzako Ogasun eta Ekonomiako sailburu Pedro Azpiazuk eta Ogasun eta Funtzio Publikoko ministro Cristobal Montorok Madrilen izenpetutako akordioarekin, 2007tik gauzatzeke zegoen Kupoaren likidazioa dela eta. Berez, horixe zen legealdi honetarako agenda enpresarialean sartutako helburu nagusietakoa, zeina Confebaskek orain dela hilabete batzuk helarazi baitzien alderdi politikoei. Akordio positiboa, bi administrazioen arteko harreman finantzarioen hamar urteko ziurgabetasuna amaitzen delako. Eta hemendik aurrera segurtasun juridikoko garai zabal bat irekitzen da euskal kontu publikoetarako.\nRead more about Confebaskek positibo baloratu du EAJk eta PPk kupoari buruz Madrilen lortutako akordioa\nIñaki Arriola: ‘Ondare naturala zaintzeko beharra eta garapen ekonomikoa ez dira aurrez aurre egon behar’\nIñaki Arriola sailburuak Confebaski Ingurumenaren gaineko azken Newsletterean emandako elkarrizketa batean dioenez, ‘Euskadi Europan arlo honetan aurreratuen dauden herrialdeen parean dagoen erkidego bat da: gure lurraldearen %20,3 gune babestuen Natura Sarean sartuta dugu, eta hondakinen birziklapen maila Europaren pare dago’, baina gehitu ere gehitu du ez dela autokonplazentzian erori behar: ‘ahalegin guztiak egiten jarraitu behar dugu’. Eusko Jaurlaritzako sailburuaren iritziz, “euskal enpresak, oro har, kudeaketa arduratsuaren adibide dira ingurumenari dagokionez, eta euren inplikazioa beti maila positiboan egon da. Orain ingurumenaren garaia da, ez soilik “araua betetzearen” inguruko beste alderdi bat gehiago bezala, baizik eta enpresen lehiakortasunaren eta aberastasuna eta ongizatea sortzearen alderdi moduan.\nRead more about Iñaki Arriola: ‘Ondare naturala zaintzeko beharra eta garapen ekonomikoa ez dira aurrez aurre egon behar’\nConfebaskek aukera emango die euskal gazte unibertsitarioei uda honetan Austriako eta Erresuma Batuko enpresetan praktikak egiteko\nConfebaskek bekak eskatzeko epea irekiko du berriro, UDA HONETAN atzerriko enpresetan praktikaldia egin nahi duten EHU/UPVko eta Deustuko Unibertsitateko ikasle gazte edo tituludun berriei zuzenduta. Europako Erasmus + beken deialdi berri bat da, eta Bizkaiko Foru Aldundiaren kofinantzaketa dauka.Deialdian interesa duten gradu edo masterreko ikasleek eta/edo tituludun berriek datorren maiatzaren 15era arte bidali ahal izango dute eskaria\nRead more about Confebaskek aukera emango die euskal gazte unibertsitarioei uda honetan Austriako eta Erresuma Batuko enpresetan praktikak egiteko\nUneko orrialdea 42


Aitor Bengoetxea Alkorta. Zuzenbidean doktorea. Euskal Herriko Unibertsitatean Lanaren eta Gizarte Segurantzaren Zuzenbideko Irakaslea (1991tik) eta GEZKIko Zuzendaria (2014tik). Bere ikerketa-lerro nagusia Enpleguaren Zuzenbidea da, bereziki Kooperatiben Zuzenbidea. Gai honen inguruko ponentzia eta argitalpen ezberdinen egilea. Bestelako ikerketa-lerro batzuk: Gizarte Segurantzaren Zuzenbidea, Gizarte Ekonomiaren Zuzenbidea.


Kaleko arteak Arabako plazetara egingo du jauzi irailaren 25era arte – KULTUR SHAREA\nDenetara 33 antzerki, clown, dantza eta zirku ikuskizun programatu dituzte Arabako hainbat udalerritan.\nKaleko arteen Arabako plazetan zirkuituaren bigarren edizioa martxan da. Denetara 33 antzerki, clown, dantza eta zirku ikuskizun programatu dituzte Arabako hainbat udalerritan. Hauetan 21 konpainiak eskainiko dituzte euren lanak maiatzetik irailera bitartean.\nAna del Val Kultura Saileko foru diputatuaren ustez, “iaz, kultura berreskuratzearen alde egin genuen apustuan, antzerki, dantza eta zirku magikoko programa berri baten alde egitea erabaki genuen, Araban kultura ibilbide bat finkatzen eta prestatzen laguntzeko helburuarekin. Izan ere, horrekin arte eszenikoak lurraldean zabaltzea eta sustatzea lortzen da, eskari berriak aintzat hartuz eta eraginez, kaleko arteen ikuskizunen eskaintza herri guztietara helarazten dugu, eta, horrekin, tokiko sorkuntza sustatzen dugu arte eszenikoen esparruan, Arabako konpainiei euren lanak erakusteko aukerak irekiz. Nik gauza bat esaten dut beti zerbaiten bigarren edizio bat dagoenean: jarduera sendotuaren itxura hartzen zaio, eta hori da, zalantzarik gabe, gure helburua”, adierazi du.\nZirkuituaren lehen emanaldia pasa den larunbatean izan zen Langraiz-Okan. Hurrengoa, ekainaren 18an izango da, Legution, Tio Teronen Semeak talderen eskutik. Zirkuitua udalerri hauetatik ere igaroko da: Agurain, Aiara, Dulantzi, Amurrio, Aramaio, Arratzua-Ubarrundia, Artziniega, Berantevilla, Bernedo, Kanpezu, Eltziego, Harana, Iruña Oka, Kuartango, Bastida, Lagran, Guardia, Lantaron, Lapuebla de Labarca, Laudio, Leza, Okondo, Oion, Urizaharra, Erriberabeitia, Urkabustaiz, Gaubea, Eskuernaga, Iekora, Zambrana, Zigoitia eta Zuia.\nIkuskizunei buruzko informazioa, hemen.\nTags: Arabako plazetara\nZinemetan euskararen presentzia bermatuko duen zinemaren lege propioaren aldeko ekimena abiatu dute


Udako etenaren ostean, zinema saioak Soreasura itzuliko dira asteburuan - Azpeitia - uztarria.eus\nUdako etenaren ostean, zinema saioak Soreasura itzuliko dira asteburuan\nIhintza Elustondo 2021-09-15 08:25\nNora filma emango dute larunbatean 22:00etan, igandean 19:30ean eta astelehenean 21:00etan. Igandean, berriz, haurrentzako D'Ortagnan eta Hiru Mosketxakurrak ikusi ahal izango da, 16:30ean.\nEkainaz geroztik ohiko zinema saioak etenda izan ostean, asteburuan berriro ekingo diete emanaldiei Soreasu antzokian. Hain zuzen ere, Lara Izagirre zinemagile bizkaitarraren Nora filma emango dute datozen egunetan; larunbatean 22:00etan, igandean 19:30ean eta astelehenean 21:00etan izango dira saioak. Era berean, haurrentzako D'Ortagnan eta Hiru Mosketxakurrak ikusi ahal izango da igandean, 16:30ean. Sarrerak salgai daude dagoeneko, Kulturazen webgunean.\nIazko Donostiako Zinemaldian estreinatu zuten Nora filma, eta duela gutxi hasi dira ematen ohiko zinema aretoetan. Nora izeneko 30 urteko emakume baten istorioa kontatzen du ikus-entzunezkoak. Haren aitona hiltzean, auto zahar bat hartu eta bidaia bat abiatuko du protagonistak Euskal Herrian barrena, aitonaren errautsak amonaren ondora eramateko. Ane Pikazak gorpuztu du Nora protagonista, eta beste hainbat euskal aktorek ere parte hartu dute filmean, hala nola Iñigo Aranbarrik, Ramon Bareak, Klara Badiolak, Kepa Errastik, Loli Astorekak, Joseba Usabiagak, Aia Krusek eta Itziar Ituñok.\nD'Ortagnan eta Hiru Mosketxakurrak filma, berriz, Toni Garciak zuzendutako animaziozko lana da. D 'Ortagnan gaztearen istorioa kontatzen du, Mosketxakur izateko ametsa betetzera Parisera doan mutil sutsu eta errugabearena.


Interneten salbamendu-txalekorik gabe nabigatzen? – Gogoan hartu damutu baino lehen - Gogoan hartu damutu baino lehen\nInterneten salbamendu-txalekorik gabe nabigatzen?\nGoogle erabiltzen duzu? Baduzu profilik saren sozialen batean? Argazkiak partekatzen dituzu telefonoz? Netflix ikusten duzu? Spotify entzuten duzu? Orduan, “pertsona digitala” zara.\nAuto autonomoei hitz egiten diegu. Datuak prozesatzen dituzte laserra duen eskanerrarekin, detekzio-radarrekin, bideo-kamerekin, nabigazio GPSarekin… Eta bakarrik gidatzen dute. Agian ez duzu erosi, oraindik, baina zure autoak irekitze seinaleak emititzen dituen giltza batekin funtzionatzen du eta bluetootha ere badu telefonoarekin lotzeko.\nZure lanean ere whatsappa erabiliko duzue segur aski, posta elektronikoa duzue, interneten nabigatzen duzue eta, gainera, denok igotzen eta jaisten dituzue fitxategiak lainotik, eta ez dituzue ordenagailuak beti blokeatzen.\nInternetek gizartearen zerbitzura demokratizatu du informazioa. Trebetasun digital bakoitzaren atzean mundu hobearekin amets egin duten pertsonak daude. Baina ziberdelinkuenteak ere badaude interneten, Espainian bakarrik orduan 12 salaketa eragiten dituztenak.\nGaldera ez da zergatik sartzen zaren interneteko itsasoan salbamendu-txalekorik gabe, noiz erasoko dizuten baizik. Babestu zure sarbideak, aldian behin gainbegiratu, eta ziberaseguru bat kontratatu. Erasotzen dizutenean, phishing iruzurretatik, nortasun zein datu-lapurretetatik, arduragabekerietatik eta, batez ere, hirugarrenei eragin diezazkiekezun kalteetatik babestuko zaitu.\n“Bi enpresa mota bakarrik daude: hackeatu dituztenak eta hackeatuko dituztenak”. Robert Mueller (FBIko zuzendaria).\nEzbehar eta lapurreta sasoia, hastear\nBeteta! Karabana guztiak alokatuta daude\n“Ez ezkontza ez kantu, ez heriotza ez malko”\nHorrela bidaiatzen da udan\n« “Gaizki gordetako gauzak, lapurren helburu”\nHonela izango da historiako udaleku seguruenen “deseskalatzea”: “Covid-19aren aurkako akanpadak” »


Kasu positibo bakarra hauteman dute Azpeitian - Azpeitia - uztarria.eus\nKasu positibo bakarra hauteman dute Azpeitian\nAndoni Elduaien 2020-09-09 13:24\nZortzi kasu atzeman ditu Osasun Sailak eskualdean, eta Zarautzen, Azpeitian, Orion eta Zumaian zenbatu dituzte kasu horiek. Atzo, guztira, 9.906 PCR proba egin zituen Osakidetzak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, herenegun baino 3.070 PCR gehiago.\nEusko Jaurlaritzaren Osasun Sailak beste zortzi kasu positibo berri atzeman ditu eskualdean, atzo baino bat gehiago; Azpeitian, ordea, kasu positibo bakarra zenbatu dute, atzo baino bi gutxiago. Gainerako zazpi positiboetatik bost Zarautzen zenbatu dituzte, eta Orion eta Zumaian bana. Eskualdeko beste herrietan, berriz, ez da kasu berririk agertu.\nAraban, Bizkaian eta Gipuzkoan, bestalde, gora egin du kasu positibo berrien kopuruak. Herenegun 397 positibo atzeman zituen Osakidetzak, baina atzo 264, 661 kasu positibo guztira. Dena den, atzo guztira 9.906 PCR proba egin zituen Osakidetzak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, herenegun baino 3.070 PCR proba gehiago.\nLurraldeka, Bizkaian atzeman dituzte positibo gehien: 312. Gipuzkoan, berriz, 240 zenbatu dituzte, eta 97 Araban. Hiru lurralde horietatik kanpo bizi diren beste hamabi lagunek ere positibo eman dute probetan, ordea. Gaur egun 247 lagun daude ospiraleratuta Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ospitaleetan, eta horietatik 52 daude ZIUn. Atzoko datuen arabera, 53 lagun ospitaleratu zituzten hiru lurralde horietako ospitaleetan.\nAzpimarratu behar da, era berean, abuztuaren 31tik irailaren 6ra 31 lagun hil zirela Araban, Bizkain eta Gipuzkoan COVID-19 gaitzari zuzenean lotutako arrazoiengatik. RO indizea, berriz, 1,02 da Osasun Sailaren arabera.


Etxerreko putzua | Fauna hezeguneetan | Animalien zerrenda | Geuria\nZein animalia daude Etxerreko putzuaren bueltan? Zingira berreskuratuz gero, zein animalia bizi edo gerturatu daitezke? Desagertzeko arriskua dagoen espezieren bat berreskuratzeko balio dezake? Galdera horiei erantzunez, ikerketa-txostenei eta orrialdeotan ageri diren adituen galdetu diegu. Honakoak dira animalietako batzuk.\nEuskal Herrian urte osoan ikusten dira martin arrantzaleak, baina neguan populazioa handitu egiten da. Aintzira, padura, ibai eta erreketan aurkitzen da baina gizakiak egindako urtegi, ubide eta askatan ere ikus daiteke. Hegazti koloretsua da. Burua, bizkarra eta buztana urdinak ditu, eta luma batzuek distira metalikoa dute. Azpialdea, berriz, laranja bizia da. Buruan eta eztarrian kolore zuriko lerro batzuk ere baditu. Euskaraz zenbait izen ditu txori honek: (Ur)markinete, (Ur)martinete, Aniltxori, Endari-txori, Errekatxori, Kulaberde, Markiñota, Martin-polit, Martin arrantzale, Martintxo, Martintxori, Sanmartintxo, Ur-makinista, Ur-martin, Ur-mikelete, Urtxori…\nEuskal Herriko, Frantzia hegoaldeko eta Iberiar Penintsulako hezeguneetan bizi da, inguruko urmael eta putzu iraunkorren eta errekatxoen ertzetan diren landare ugariz estalitako tokietan, batez ere, sasi, sahats, lezka eta karizeak eta beste formazio batzuk diren tokietan. 1996. urtetik dago EAEko Espezie Mehatxatuen Katalogoan eta Euskal Herrian desagertzear dagoen espeziea da. Gaur egun Mendizorrotz mendira eta Hazparnera mugatuta daude gelditzen diren populazioak. Hala ere, Etxerreko putzua berreskuratuko balitz, toki aproposa izango litzateke bertan bizitzeko.\nmarra gorridun burruntzia\nEuropako libelularik ohikoenetako bat da, uretako eremu askotan agertzen dena, baina, hazkuntza-eremu bezala, ur bareak nahiago ditu, urmaelak eta lakuak kasu. Burruntzi txiki hori habitat mota askotan dago, hala nola, aintziretan, urmaeletan, ubideetan eta ibai geldoetan. Askotan sorgin-orratzekin nahasten dira, antzeko itxura dutelako: burruntziak gorputz handikoak eta hegaldi azkarrekoak dira, eta sorgin-orratzak argalagoak eta delikatuagoak.\nBurruntzien antzekoak dira, baina, pausaturik daudenean, sorgin-orratz helduek atzerantz oblikuoki bertikalean biltzen dituzte hegoak. Burruntziek, berriz, ez dituzte biltzen eta horizontalean jartzen dituzte. Garrantzi handiko elementuak dira ur gezetako ekosistemetan. Izan ere, bizitza osoan zehar harrapakariak direnez, zeregin erregulatzaile galanta dute biotopo horietako ornogabeen populazioa gobernatzen, eta aldi berean harrapakin izanik, katea trofikoen goi-mailetako animalien elikagai ere badira. Hortaz, txitxi-burruntzi eta sorgin-orratzak ekosistemaren osasunaren adierazle onak dira, beroriek egotea ur gezetako faunaren aberastasun-indizea delarik.\nEuskal Herriko uretan ikus daitekeen dortoka bat da. Ur geldietan eta hareazkoak eta belartsuak diren hondoak dituzten ibaien meandroetan bizi da. Orojalea da, baina intsektu, har, molusku eta arrain txikiak jaten ditu batez ere. Luzaroko bizitza dute: alegia, 100 urte baino gehiago bizi daiteke. Helduen oskola zapala 20-30 zentimetrokoa izaten da, obalo formakoa. Orokorrean, emeak arrak baino handiagoak dira.\nEurite edo desizozteen ostean sortutako putzuak, urmaelak edota hezeguneak erabiltzen ditu arrautzak erruteko. Apo lasterkaria ilunabarrekoa eta gautarra da baina sasoi euritsuetan eta araldian zehar egunez ere azaltzen du aktibitatea. Apo lasterkari helduek 60-70 milimetroko luzera dute eta bizkarraren erdian marratxo hori bat dute. Batez ere, intsektu, zizare eta narrasti txikiez elikatzen da. 15 urte arte bizi da.\nKoartzak ohikoak dira Euskal Herriko hezegune askotan —barnealdekoetan zein kostaldekoetan—. Ura dagoen edozein ingurutan bizi daiteke hegazti hau. Bere elikagai nagusiak urtarrak edo erdi-urtarrak direnez (arrainak eta anfibioak batez ere), padura, urmael, erreka eta ibaietan ibili ohi da normalean. Euskal Herrira negua igarotzera etortzen dira gehienak, baina badira urte osoa hemen igarotzen dutenak ere. Euskal Herrian bizi diren koartzen artean daude, besteak beste: koartza hauskara (ardea cinerea), koartza gorria (ardea purpurea), koartzatxo txikia (egretta garzetta) eta koartzatxo itzaina (bubulcus ibis). Hegazti hauek koartza, gartza edo amiamoko izenez ezagutu izan dira euskaraz, baita lertxun edo lertsun izenez ere (izen okerra).\nbisoi europarra, ur-ipurtatsa\nGalzori larrian dagoen animalia da, eta haren populazio bideragarri bakarrak Euskal Herrian, Errioxan, Burgosen eta Frantziako Landetan daude. Bizkaian, besteak beste, Ibaizabal eta Nerbioi ibaietan ikusi da. Ibaietan, erreketan, aintziretan, inguru zingiratsuetan, ubideetan, paduretan eta kostaldeko inguruetan bizi izaten da. Batez ere jarduera gauekoa eta ilunabarrekoa du. Haragijalea da eta batez ere arrainak, ugaztun txikiak eta hegaztiak jaten ditu, baita anfibioak, narrastiak eta intsektuak ere.\nSailkatuta: Ale berezia, Animaliak, Etxerre, fauna\nAnimaliak jasotzeko zerbitzu berria eskainiko du Arrigorriagak


enkarterri triatloi: Hiru Handiak by Eneko Martin\nHiru Handiak by Eneko Martin\nENKARTERRI TRIATLOI ● 2014/07/02\nAurreko astean Jon Keparen Hiru Handiakeko kronika zuenagan ekarri genizuen. Ez zen bertan parte hartu zuen taldekide bakarra izan, Mario, Alvaro eta Eneko ere bertan izan ziren. Ia gustoko dituzuen Enekoren bizipenak:\nHiru Haundiak 2014·06·14\nOrain dela aste gutxi ApukoExtrem-eko laburpena egin nizuen, eta oraingoan Hiru Haundiakekoa.\nHiru Handiak 100 km.-troko mendi lasterketa da. Besteen artean Gorbea, Anboto eta Aizkorri 3 mendiak igo behar dira. Guztira bost mila metro baino zertxobait gehiago igo behar dira, beste horren beste jaitsi. Bi urtetan behin egiten da eta mota honetako lasterketen aintzindaria izan da. EH.-ko mailan erreferentzia nagusiena. Nik neuk aspaldi neukan parte hartzeko nahia.\nArratsaldeko seiretan geldituta geunden Alonsotegin Araiara joateko. Bertan, hurrengo egunean helmugaratu behar ginen. Dortsala hartu eta bestelakoak egin, ondoren zeozer afaldu, eta azkenik, gaueko 22:30tan autobusa hartu genuen Ondategi-ko irteerara joateko. Bazen giroa Ondategin, 1.700 korrikakalari eta mendizalek gainezka egiten zuten.\nLagunen artean afaltzen\nIrteeran lasai nengoen, konfidantza nuen nire buruarengan. Apuko Extrem-ek ezin zapore hobeagoa utzi zidan eta azken asteko entrenamenduak beste horren beste, beraz... Topera !!\nAukera ezin hobea izango zen nire maila ezagutzeko. Hortaz, ausarta izatea erabakita nuen.\n3,2,1... Hamabiak, bagoaz !!!\nHasiera arina egin genuen, jende pilaketa saihesteko nahian. Errepide zati baten ondoren lehenengo aldapak, Gorbeiara daraman Murua bidean. Laister baten urrunean somatu genituen tontorreko argiak. Haizea zakar zebilen arren, igoeraren azken metroetan jendeak osatutako korridorea zeharkatzea hunkigarria izan zen.\nOrdu eta erdi pasata zegoeneko eta Lehenengo Haunditik behera gindoazen....Korrikalariak, apurka-apurka, gaueko lasaitasunean sakabanatzen joan ginen.\nUbidean, kontrola eta herritarren animoak. Maldatxo bat pasa eta Otxandio herria zeharkatu ondoren frontoian minutu batzuk atseden hartu nuen jan eta edateko. Zegoeneko 27 km, eta jarritako erritmo alaia nabarmentzen hasi zen. Hotza sentitu orduko, jarraitzeko momentua.\nUrkiola bidean bakar-bakarrik. Ibilbidea markatzen zuten makiltxo fluoreszenteak segiduan agertzen ez zirenean ... na,na,na! Urduritasuna. Urrunean zuhaitzetatik zintzilik begiztatuan, Uff!!!, hasperen txiki bat. Okerreko bidea hartzeari beldur nion.\nGorbeiara bidean, Alvaro lagun nuela\nIluntasunean frontala lagun, “bidea inoiz baino gehiago ibilitakoan egiten da”. Machadoren hitzak buruan nituela bapatean Urkiola. Bertan, kontrola eta hurbildutakoen animoak. Anboto, hiruetatik Bigarren Haundia gero eta gertuago. Aski ezaguna ditut inguru horiek, tipi-tapa lasaiunean murgilduta.\nBasoa bapatean ireki zen eta hor goian, gauean zintzilik, argi lerroaren dirdira agertu zen.\nAnbotoko azkenengo metroak leku beretik igo eta jeitsi behar genuen. Horregatik, derrepentien, lasterkidez inguratuta nengoen berriro. Aurten ez genuen tontorretik pasatu behar. Metro batzuk lehenago buelta egiten zen arriskuak sahiesteko nahian edo. Nik metro horiek aurreztea eskertu nuen, makal nihoan haitzen artean.\nJaitsieran kontuz!!! Neramatzan zapatillak goxoak ziren, bai baina, goxoegiak agian bide malkartsu honetarako. Are gehiago, buruan gau-pasa dakarren moskorraldia sumatzen nuenean.\nLehenengoan ez, bigarrenean ezta, eta hirugarrenea, zapla!!!\nIrrist egin eta masailezurrean bete-betean haitz baten kontra kolpe hartu nuen. Bildurtu nintzen une batez. Zorionez, masailezurra ondo zegoen eta hortz guztiak bere lekuan nituen. Aho barrukaldean zauria odoletan nuen. Okerrago izango zelakoan egon ondoren, gaitzerdi. Korrikalari bat baino gehiago niregana arduratuta hurbildu izana eskertu nuen.\nKolpea eta logurea, biak bat eginda\nAnboto azpian Gurutze Gorriko kideak zauria begiztatu eta garbitu zidaten, eta segiduan, aurrera... egunsentia laister baten etorriko zen eta Landa nuen hurrengo helburua. Urkiola parkea atzean uzten nindoan Orisol-ko basotik indartzen zihoan egunsentiko argi magikoaz ezin disfrutatuz. Oraingoan, Urkiolako inguruak mikatz suertatu ziren.\nGoizeko 8ak inguru Landan nengoen, 60km-a. Hortxe mendiko makilak, janaria, aldatzeko arropa eta beste batzuk zain nituen. Etenaldia, jan eta edan... Eta nahitaez kontuak egiteko parada.\nBat, belaunak aldapan bera ez doaz ondo. Aurreko astetan egindako intentsitate lana gehiegizkoa izan zela xuxurlatzen ninduten belaunek.\nBi, ehun km.-tan, onartu nahi ala ez, badago denbora soberan zure maila emateko. Hobe lasaiago hasi izan banu.\nHiru, mina larririk gabe amaitu nahi banuen, planak aldatu behar nituen. Alde batetik, ardura hartu jan eta edaterakoan, eta bestetik jaitsieretan belaunak zaindu.\nHorrela agindu nion neure buruari. 45 minuturo jan eta edan fundamentuz. Bidea martxan jateko deseroso zenean jesartzen nintzen pare bat minutu ...eta listo!.\nLuzea izan zen Aizkorrirako bidea. Haize-erroten burrunbaren soinua belarrietan. Begietan berriz, ikusi ahal zenuen baino urrunago errotek mendi lerro leuna marrazten zuten. Linbo-an harrapatuta. Buruan, behin eta berriro, “Ze ostia egiten duzu hemen, mutil??? Redios!!!\nNahitaez, pausoz-pausoz, Aizkorri gero eta hurbilago zegoen. Eta azkenik hor aurrean neukan Hirugarrena, amaiera eskura nuelaren berri. Bidea, berriro ere, aspalditik ezaguna.\nTontorra zeharkatu, eta helmugaraino beherakor bidea. Belaunak gogoan izan nituen eta azkenengo km.-ak nahi nuen baino astiroago egin behar izan nituen. Kar,kar,kar...!!! Makilez lagunduta marmarka egin nuen Araiara.\nNonbait gustora banabil aldapan behera izaten da, ume baten antzera, irrifarra aurpegian margotuta. Oraingoan ez zen horrela izan. Atzetik aurrera entzuten nituen korrikalarien pauso hotsak aurreratzen zidatenean. Kaguen to... y en ...!!!\nAraia herriko zeharkaldia korrika apur bat egiteko harrotasun beste izan nuen nonbait. Hala ere, negar-zotinka egiteko nahi eta ezinean helmuga gurutzatu nuen 15 ordu eta 25 minutu ondoren, berrehun lehenengoen artean.\nDenbora eta postuarekin konforme naiz, baina burutako erarekin ez horren beste. Asko sufrituta eta oroimena gazi-goxoa nire aurtengo azkenengo helburuan.\nEtiquetas: Eneko Martin, hiru handiak, mendi lasterketa, ultra trail


Oroitzen du babesa ere: besarkaden abaroa. «Harrigarria izan zen jendea. Ez neukan ia erortzeko lekurik». Ez du dudarik: mutilagunaren familian aurkitu zuen heldulekurik handiena, ozeano bereko naufragoetan. «Nik momentu horretan behar nuen nire mina ulertuko zuen beste min igual bat, eta ez dakit arrazoia zein den, baina argi nagusia haren ama izan zen. Behar genuen mina konpartitzea. Nik mutila galdu nuen; berak, semea. Hitz handiak dira. Semea galtzea, hain gazte, eta berak ere ezer ulertu gabe...». Hunkitu egiten da oraindik ere, harreman hori oroitzean. «Bitxia izan da: minik handiena zuen pertsona izan da nire itsasargia. Eta, askotan, berak ere argirik ez zeukan, baina niretzat abiapuntu inportantea izan zen». Oraindik, 11 urteren ostean, badute geratzeko ohitura. Eta interes handiz ikusi du urteotan sortu direla antzeko esperientzietatik igaro diren senitartekoen elkarteak: txalogarritzat ditu. «Izan ere, behar duzu ulertua izatea; zeren eta zuk ez duzu ulertzen zer gertatu den. Behar duzu, gutxienez, zure mina ulertua izatea». Suizidioa prebenitzeko abian diren urratsak ere, gogo onez hartu ditu; argi baitu gai hori -eta buruko gaitzena, oro har- ezkutatzeak onik ez dakarrela. «Zergatik ematen digu horrelako apurua horretaz aritzeak? Ezkutatu beharra baino gauza okerragorik ez dago».


Judizmendi Igeriketa Kluba – Page 7 – Vitoria-Gasteiz – Araba – EH\n2019-2020ko Espainiako Kluben kopa\nEspainiako kluben kopan hirugarren urtez jarraian\nGizonezko taldeak Gabonak hasi baino lehen, abenduaren 20, 21 eta 22an, lur madrildarretara bidaiatu zuen hirugarren urtez jarraian, bigarren mailako Espainako Kluben Kopan parte hartzeko.\nAzken postuak ekiditeko asmoz atera ginen, baina kontrako zenbait baldiltzak traba jarri ziguten. Lehenengo jardunaldian gure proba onenetariko batean bi deskalifikazio izan genituen eta Aaron Mulveyren espero gabeko lesioak ez zion utzi ia lehaitzen gure oinarrietako horri. Horren ondorioz, atzean joan ginen lehenengo jardunalditik eta ezin izan genuen gainditu azkenean. Baina horrek ez du iluntzen txapelketa eder hori, non 32 talde onenen barruan jarraitzeko aukera dugun. Izan ere, estatu mailako talde-proba nagusia da gu lehiatzeko.\nARABAKO MARKARIK ONEN BAT ETA ESPAINIAKO ZORTZI GUTXIENEKO MARKA!!!\nBeñat Agirrebaltzategik, 24.74 denbora eginda, 17 urteko Arabako markarik onena apurtu zuen 50 libre proban. Gainera, marka hori gutxienekoa da neguko eta udako Espainiako junior txapelketetan parte hartzeko.\nBeste igerlari batzuek Espainiako gutxieneko markak egin edo berretsi zituzten. Honako hauek izan ziren:\nJaran Padilla: Espainiako udaberriko Txapelketa absoluturako gutxieneko marka 50 bizkar proban\nXabier Nanclares: Espainiako udaberriko Open Txapelketarako gutxieneko marka 100 bular proban eta udakoa 100 bular eta 200 bular probetan.\nUnax Gc de Álbeniz: Espainiako infantilen udako Txapelketarako gutxieneko marka 200 bizkar proban\n4×100 estilo erreleboan Openerako eta udarako juniorren gutxieneko marka denboren gehiketa eginda, Mikel Arrúek 100 bizkar proban egindako denborari esker.\n2020 urtarrila 9, osteguna Club Natación Judizmendi\nAIE ligaren eta alebinen ligaren hirugarren jardunaldia\nLarunbat arratsaldean gure igerilari federatuak, alebinekin batera, lehian jarraitu zuten, Mendizorrotza igerilekuetan AIE alebinen ligaren eta AIE ligaren 3. Jardunaldian parte hartzeko. Txapelketa luze horretan bi kategorietako probak tartekatu ziren.\nIgerilari alebinek 200 libre eta 100 bizkar probatan hartu zuten parte markarik onen ederrak lortuta. Hiru igerilarik Euskal Herriko udako txapelketarako gutxienekoak eskuratu zituzten -Alejandra Montejo, Uxue Navarro eta Naroa Sanz-. Hirurek 200 libre proban egin zuten eta Uxue Navarrok 100 tximeletan errepikatu egin zuen.\nLehenengo postuak honako igerilari alebinek lortu zituzten:\n200 libre: Uxue Navarro (1.a), Alejandra Montejo (2.a), Naroa Sanz (3.a), Maddi San Vicente (4.a) eta Uxue Ortíz de Pinedo (5.a) eta Jokin Nanclares (2.a) eta Mikel Aretxandieta (5.a)\n100 bular: Uxue Navarro (1.a), Alejandra Montejo (2.a), Naroa Sanz (3.a), Maddi San Vicente (4.a) eta Alejandra Gómez de Segura (5.a) eta Jokin Nanclares (3.a)\nMarkak direla eta, Uxue Navarrok 12 urteko Arabako markarik onena egin zuen 100 tximeleta proban, 1.11.21 denbora eginda, Espainiarako gutxienekotik hurbil-hurbil baitabil.\nBestalde, igerilari infantilek neguko txapelketa autonomikora bide ematen duten probatan hartu zuten parte: 400 estilo, 800 libre eta 1500 libre. Eta hamabi igerilarik lortu zuten gutxieneko marka: Karla Álvarez de Eulate, Olatz Barbeito, Maddalen Echevarría, Iciar González, Laia Mateo, Xabier Bartolomé, Unai Galdós, Unax García de Albéniz, Aritz Marimón, Juan Mediavilla, Danel Pérez eta Urko Zugazaga.\nEta igerilari juniors eta absolutuei dagokienean, neskek Euskal Herriko Kopan hartu zuten sasoi ona aprobetxatu zuten eta mutilek datorren asteko Espainiako Kopari begira azken prestakuntzan ibili dira. Eta marketan nabaritu da, Euskal Herriko hainbat txapelketarako 59 gutxieneko marka eginik: 12 infantil –neguko giltza-, 9 udako infantil, 21 junior eta 17 absolutu.\nMarkei begira, bi erregistro eder azpimarratu behar ditugu:\nUxue Albaren Arabako errekor absolutua 1500 libre proban, 7.56.12 denborarekin. Bada arabako lehenengo emakumezko igerilaria 18 minutuko muga apurtzen duena eta, gainera, proba hori igeri egiten duen lehenengo aldia izanik. Horrez gain, udako juniorren Espainiako gutxieneko marka da.\n16 urteko Euskadiko Markarik Onena, Xabier Nanclaresen esku, 50 bular proban, 30.24 marka eginda.\nMUTILENTZAKO HURRENGO HITZORDU GARRANTZITSUA……, ESPAINAKO KLUBEN KOPA!!!\n2019 abendua 18, asteazkena 2019 abendua 19, osteguna Club Natación Judizmendi\nEskolartekoen AIE bigarren jardunaldia Laudion\nBenjaminek asteburu bizia hasi zuten Laudion, klubaren bestelako kategoria guztiak ere beste egoitzata batean lehiatzen ziren bitartean. Txikiak goiz esnatu ziren La Granja kiroldegira joateko Benjaminen Eskolarteko Ligaren 2. jardunaldian hainbat probatan parte hartzeko: 200 libre, 50 bizkar, 100 bizkar eta 4×50 bizkarreko errelebo mistoa.\nBerriz ere, gure benjaminek klub handiena bete zuten, bai mutiletan bai nesketan.\nLehenengo postuak honako igerilari hauek bete zuten:\n200 libre: Laida Díaz de Cerio (1.a) eta Martina Ugaldea (3.a), Sergio López de Ocariz (1.a), Peio Juaristi (2.a), Ibón González (3.a), Jon Ayastuy (4.a) eta Beñat Pipaón (5.a)\n50 bizkar: Daniela Beltrán de Otálora (4.a)\n100 bizkar: Martina Ugaldea (1.a), Laida Díaz de Cerio (2.a), Uxue Guzmán (3.a) eta Ingrid Vadillo (4.a) eta Peio Juaristi (1.a), Sergio López de Ocariz (2.a), Jon Ayastuy (3.a), Víctor Pérez (4.a) eta Beñat Pipaón (5.a)\nBestalde, 4×50 bizkarreko errelebo mistoan klubak lehenengo hiru postuak bete zituen bi errelebotan:\n1. postua: Laida Díaz de Cerio, Sergio López de Ocariz, Martina Ugaldea, Peio Juaristi\n2. postua: Miren Calleja, Oier Puente, Ingrid Vadillo, Ibón González\n3. postua: Nahia Rodríguez, Daniel Samaniego, Amaia Rodríguez de Yurre, Manex Abad\nZORIONAK BENJAMINENTZAT LORTUTAKO EMAITZA ETA MARKENGATIK¡¡¡\nEmaitzak – Argazkiak\n2019 abendua 18, asteazkena 2019 abendua 23, astelehena Club Natación Judizmendi\nXXV. Logroño hiriaren trofeoa 2019\nPasa den asteburuan, gure nagusiak Euskal Herriko Kluben Kopan lehiatzen ziren bitartean, larunbatean gure infantilek eta 2. urteko alebinek Logroño Hiriaren Trofeoan hartu zuten parte. Izan ere, C.N. Las Noriasek antolatzen duen ongintzazko trofeo horretan kilo bat janari eramanda lagundu genuen. Edizio honetan -hogeitabosgarrena- erregelamendua aldatu egin zen eta goizeko jardunaldian ehun metroko bi probatan parte hartu behar zen FINA puntu gehien lortzeko asmotan. Puntu horiek kategoria eta sexu bakoitzeko A eta B finaletara pasea ematen zuten, guztiek 200 estilo proba igeri egin beharrean.\nGoizeko jardunaldiaren lehiaren ostean, hamaika igerilarik lortu zuten arratsaldeko finaletan sartzea:\nUxue Navarro: 1. sailkatua\nAlejandra Montejo: 6. sailkatua\nNaroa Sanz: 8. sailkatua\nMaddi San Vicente: 14. sailkatua\nUxue Ortiz de Pinedo: 15. sailkatua\nJokin Nanclares: 5. sailkatua\nMikel Aretxandieta: 15. sailkatua\nUnax García de Albéniz: 4.sailkatua\nXabier Bartolomé: 9. sailkatua\nPablo Espejo: 13. sailkatua\nUnai Galdós: 14. sailkatua\nMarkak direla eta, Euskal Herriko hainbat txapelketetarako 23 gutxieneko lortu ziren: 2 absolutu, junior 1, 12 infantil eta 8 alebin.\nBanakako mailan bi igerilari azpimarratu behar ditugu: Unax Gc de Albénizen marka, 100 bizkar proban egindakoa,, zeinek 1.02.95 denborarekin Espainiarako infantilen neguko txapelketarako gutxieneko marka lortzen baitu eta Uxue Navarrorena, 200 estilo proban, nork 2.38.22 denborarekin 12 urteko Arabako markarik onena egin duen.\nHURRENGO HITZORDUA: LIGA FAN LIGA – ALEBINEN LIGAREN HIRUGARREN JARDUNALDIA!!\n2019 abendua 5, osteguna 2019 abendua 9, astelehena Club Natación Judizmendi\n2019ko Euskal Herriko kluben kopa\nGizonezkoen laugarren postua eta emakumezkoen zazpigarren postua Euskal Herriko kluben kopan\nBerriz ere, Euskal Herriko Kluben Kopan ordezkari arabar bakarra izan ginen, bai emakumezko bai gizonezko kategorian. Txapelketa pasa den asteburuan izan genuen Tolosako Usabal igerilekuan.\nMutilek amaieran laugarren postua lortu zuten, nahiz eta hasieran, lehenengo jardunaldian, espero gabeko seigarren postu okerra hartu zuten. Bigarren eta hirugarren jardunaldietan hirugarren postua lortzear egon ziren eta laugarren jardunaldian esandako laugarren postua eskuratu zuten. Nota altuko testa izan da mutilentzat, bigarren mailako Espainiako Kluben Kopako hitzordura joatekotan daudela kontuan izanda.\nNeskek –alde ona ikusita- pasa den denboraldiaren sailkapena berdindu zuten eta desiatutako seigarren postura heltzeko puntuen aldea txikitu zuten. Izan ere, zazpigarren postuan geraturik, ezin izan zuten kategoria mantendu eta datorren denboraldiari itxaron beharko diote parte-hartzeko aukerarik izango duten jakiteko.\nHauxe izan zen taldeko sailkapena eta azkeneko puntuazioa:\nESPAINIARAKO 13 GUTXIENEKO MARKA, EUSKADIKO MARKARIK ONEN BAT ETA ARABAKO ADINEKO BI MARKARIK ONEN!!\nTxapelketaren alde positiboa honako marka hauek dira: zazpi igerilariren Espainiako 13 gutxieneko marka, Euskadiko adineko markarik onena eta Arabako adineko bi markarik onen.\nESPAINIAKO GUTXIENEKOAK (13)\nBeñat Agirrebaltzategi: Espainiako udako junior txapelketarako 100 libre.\nAaron Mulvey: Espainiako open udaberri eta udako absolutuen txapelketarako 50 bular eta Espainiako 25 metro igerilekuko neguko txapelketarako 100 estilo.\nXabier Nanclares: Espainiako open udaberri eta udako junior txapelketarako 200 bular, Espainiako open udaberri eta udako junior txapelketarako 100 bular.\nMaialen Azpitarte: Espainiako open udaberri eta udako absolutuen txapelketarako 50 bizkar.\nUxue Alba: Espainiako udako junior txapelketarako 200 estilo, Espainiako open udaberri eta udako junior txapelketarako 200 bizkar.\nCarolina García: Espainiako udako junior txapelketarako 50 libre.\nLaia Mateo: Espainiako udako infantilen txapelketarako 200 bizkar.\nHoriez gain, lau igerilari bestelako Espainiako txapelketarako udako gutxienekoetatik hurbil-hurbil geratu ziren hainbat kategoriatan: Mikel Arrúe, – 1,15” alde juniorren 200 bizkar-, Uxue Alba – juniorren 400 libre 1.04” alde-, Laia Mateo –infantilen 200 libre 0,93” alde- eta Maialen Azpitarte –absolutuen 100 bizkar 0,69” alde-.\nEUSKADIKO MARKARIK ONENA (1) ETA ARABAKO ADINEKO MARKARIK ONENAK (2)\nXabier Nanclares: 16 urteko Euskadiko markarik onena 100 bular proban 1.05.34 denborarekin.\nBeñat Agirrebaltzategi: 17 urteko Arabako markarik onena 100 libre proban, 52.86 denbora eginda, nahiz eta ordubete geroago Aitor Sastrek Logroñon kendu zion.\nXabier Nanclares: 16 urteko Arabako markarik onena 100 bular proban 1.05.34 denbora eginda.\nZORIONAK TXAPELKETA HONETAKO KLUBEKO PARTE-HARTZAILE GUZTIOI !!\n2019 abendua 4, asteazkena 2019 abendua 4, asteazkena Club Natación Judizmendi\n2021ko Benidormeko irteera\nXXXVII. Nuria Sanchizen oroimenezko saria


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Eusko Jaurlaritzak Bilboko Rampas de Uribitarte kaleko 3. zenbakian dagoen etxearen eraikina monumentu kategoriarekin Babes Bereziko Kultur Ondasun deklaratzeko dekretua onartu du (Gobernu Bilera 2021-3-23)\nEusko Jaurlaritzak Bilboko Rampas de…\nGobernu Kontseiluak gaur onartu du Bilboko Uribitarte Erranplak kaleko 3. zenbakian dagoen etxearen eraikina monumentu kategoriarekin Babes Bereziko Kultur Ondasun deklaratzeko dekretua. Enrique Epalza arkitektoak egindako eraikina da.\nGaur onartutako dekretuak kultura ondasun honen mugaketa ere zehazten du. Uribitarte Erranplak kaleko 3. zenbakian kokatutako Etxearen ingurumen-balioak eta balio bisualak babestu behar direla eta, mugaketak, alde batetik, eraikin nagusia hartzen du, erantsitako bolumenarekin batera; eta, bestetik, haren ingurua, hau da, Mazarredo zumarkaletik eraikinera sartzeko eskailera, eta fatxada nagusiaren aurrean dagoen lorategi-eremua.\nEusko Jaurlaritzak Euskal Kultura Ondarearen Euskal Autonomia Erkidegoko erregistroan inskribatuko du eraikina, eta babes bereziko kultura-ondasun izendapenaren onarpena jakinaraziko die Bilboko Udalari, Bizkaiko Foru Aldundiari eta Eusko Jaurlaritzako Lurralde Plangintza, Etxebizitza eta Garraio Sailari.\nEraikin babestua Enrique Epalza arkitektoak egin zuen, eta XX. mende hasierako estilo eklektikoa du, eragin modernistekin. Proiektua 1904ko urtarrilean aurkeztu zitzaion Bilboko Udalari, eta urtebete geroago, 1905eko otsailean, eraikin nagusirako kotxetegi-eraikinaren proiektua ere aurkeztu zen. 1906an, eraikinak Bilboko Udalak deitutako Fatxada Artistikoen Lehiaketa irabazi zuen.\nEraikinak beheko solairua, sotoa eta lau solairu altu ditu. Kanpoko diseinurako, Epalzak kalitatezko materialak erabili zituen, hala nola polikromia fatxadan, eta, estalkian, koloretako teilak, bere obraren estilo bereizgarri bat. Diseinuak eta barruko dekorazioak autore ezagunak ditu: eskaiolak eta zura, Doroteo R. Mora eskultorearenak, eta beirateak, Declaux enpresarenak. Dekorazio honetan egurrezko ebanisteria fina, eskailera-kaxetako beirateak eta gelaren batean sabaietako eskaiolak, errementeria eta marmolgintza nabarmentzen dira.\nGaur egun, eraikinak Bizkaiko Abokatuen Elkargoaren egoitza hartzen du.


Pello Reparaz: «Musika da nire pasioa, eta saio guztietan egongo da musika kutsua» | Bizigiro | Berria\nPello Reparaz. 'Euskalonski' saioko aurkezlea\n«Musika da nire pasioa, eta saio guztietan egongo da musika kutsua»\nMunduan barna dauden euskaldunekin egiten du bidea Reparazek, ETB1eko 'Euskalonski' saioan. Astelehenean eman zuten lehen atala, Parisen grabatutakoa; Londresko kontuak emango dituzte bihar.\nAurreneko aldiz 13 urte zituela igo zen oholtza batera musikari gisa, eta 17 urterekin sortu zuen Vendetta taldea, lau lagunekin batera. Orduz geroztik, 400 kontzertu baino gehiago eman ditu Pello Reparazek (Arbizu, Nafarroa, 1990). ETB1eko Euskalonski saioarekin hiriz hiri dabil bidaiatzen: New Yorketik erantzun ditu galderak.\nTelebistako zure lehen esperientzia al da Euskalonski?\nBai, hala da. Aurkezle lanetan lehen aldia dut. Hainbat programa aurkeztea eskaini izan didate, baina ez nuen neure burua inondik inora ikusten. Komentatu zidatenean bidaiak, musika eta euskara uztartuko zituen saio bat zela, animatu nintzen.\nParisen agertu zinen aurreneko atalean. Zein beste hiritan egin dituzue grabaketak?\nBerlinen, Bruselan eta Londresen egin ditugu. Eta orain New Yorken gaude. Lana bizia izaten ari da. Egun gutxi pasatzen ditugu hiri bakoitzean, eta ez daukagu betarik lasai egoteko eta hiria beste modu batean ezagutzeko. Baina esperientzia sekulakoa izaten ari da, eta pozik nago. New Yorketik Buenos Airesera eta Montevideora joango gara, gero.\nEuskalonski-ren formatua Kataluniako TV3eko Katalonski saiotik hartuta dago, ezta?\nBai, hala da. Katalunian oihartzun handia izan duen saio bat da Katalonski, eta saio horren espiritua hartu dugu gurea egiteko, baina beste era batera. Protagonista desberdina izanda, saioa ere desberdina da. Katalanak zazpi milioi dira, eta euskaldunok gutxiago gara.\nNahiko modan daude munduko toki desberdinetan bizi direnak elkarrizketatzeko asmoz ematen diren saioak. Zertan bereizten da Euskalonski?\nHiriak ezagutzeko askotariko saioak daude, bai. Gure kasuan, ezagutzen ari gara euskaldun horiek, zein diren pertsona horiek eta nola bizi diren Euskal Herritik kanpo. Euskararen ardatza dago saioan, eta, era berean, musikari baten ikuspegitik jasotzen da. Errealizazio aldetik ere desberdina dela esango nuke.\nHiri bakoitzeko euskaldunak topatzeko aldez aurretik lan dezente egin beharko du lantaldeak, ezta?\nBai, talde lan ikaragarria sortu dugu bai bulegoan eta bai bidaietan gabiltzanok. Bulegoko lanean ikerketa lan indartsua dago atzetik, eta ezinbestekoa da hori.\nEzusteko handiak hartzen ari al zara ezagutzen ari zaren euskaldunekin?\nEuskal Herrian ezagutzen duzun jendearen profila ez da inolaz ere atzerrian bizi den euskaldunarena. Denetarik dago atzerrian, eta kasu ezberdinengatik bizi dira hiri batean edo bestean. Horrelako esperientzia bat bizi duenak, gehienetan, badu zer esana, eta badu esperientzia bat atzean. Hori benetan interesgarria suertatzen zait.\nParisen Ensemble Rayuela taldekoei bertsio tecno bat egin zenien. Halako gehiago egingo dituzu?\nAskatasuna daukat saioan ikusten ditudanei musika jartzeko. Musika da nire pasioa, eta saio guztietan egongo da musika kutsua. Gitarra ere gainean eramango dut. Finger pad tresnarekin ibiltzen naiz, tarteka.\nKamerak grabatzen ari direla presente duzu beti, ala ahaztu egiten zara horretaz?\nBatzuetan gehiegi ahazten naiz, eta bizkarra ematen diot kamerari [kar, kar]. Egia da hori dela helburua, kamerak daudela ahaztea eta natural jokatzea. Baina formatua zaindu behar da errealizazio aldetik.\nAukera izanez gero, telebistan luzaroan egingo zenuke lan?\nNi musikan nago zentratuta, erabat. Musikan lanean nabilen bitartean Euskalonski eta halako proiektu interesgarriak sortzen badira eta musikarekin lotura badute, zergatik ez.\nVendetta abenduaren 28an amaituko da. Berezia izango da.\nVendetta izan da egin dudan guztiaren ardatza, eta pena ematen dit. Baina ilusioa badaukat, hutsunea beteko duten proiektuak iritsiko direlako. Zerbait oso ezberdina egiteko gogoa dut.


EkoLinguA, hiztunak ahalmentzeko solas-joko berria |\n← Enpresen kudeaketa aurreratua eta hizkuntza-teknologien erabilera uztarri berean\nEman Bostekoa, hartu konpromisoa →\nEkoLinguA, hiztunak ahalmentzeko solas-joko berria\nData: 2015-04-24 Egilea: Juanjo Perez - Elhuyar Aholkularitza\nHizkuntza-ekologiaren kontzeptu gakoetara hurbiltzeko karta-jokoa da EkoLinguA solas-jokoa eta, Europako Batzordearen babesarekin, FUND proiektuaren baitan sortu den PlayDecide eztabaida-jokoan du oinarri metodologikoa. Gai zehatzen inguruan era guztietako iritziak dituzten pertsonen arteko hausnarketak, arrazoitzeak eta eztabaidak erraztea du helburu PlayDecidek.\n2012az geroztik Soziolinguistika Klusterrak eta Eusko Ikaskuntzak gidatu dute egitasmoa, eta beste erakunde askorekin lankidetzan garatu dute. Horien artean daude, Elhuyar Aholkularitza, Topaguneko, HUHEZIko eta EHUko hainbat aditu, Gipuzkoako Foru Aldundia, UEMA eta Bermeoko, Errenteriako, Oñatiko eta Zumaiako udalak.\nEkoLinguA herritarrak trebatzeko eta haien motibazioan eragiteko ekarpena egin nahi duen baliabide bat da, beste hainbat baliabide eta ekimenekin osa daitekeena. Publiko zabala du jomugan: espezializatua eta ez-espezializatua, euskalduna eta euskaraz ez dakiena, hau da, EkoLinguA baliabide egokia da bai hizkuntza-ekologiaren edukietan sakondu nahi duten euskaltzaleentzat, baita hizkuntza-ekologiaz informaziorik ez duen edozein herritarrentzat ere. Jokoak sare-ikuspegia du, herritarrak trebatzea helburu izanik, trebatutako herritarrak jokoaren dinamizatzaile eta ekintzaile bihurtzea bilatzen duelako.\nOrain arte, produktua probatzeko lau esku-hartze egin dira, egitasmoa babestu duten lau udalerri horietan, hain zuzen ere. Hona hemen Zumaian eta Errenterian egindako esku-hartzeen ondoren osatutako bideoak:\nNon erabili eta zertarako\nJokoaren edukiak edozeinek ulertzeko eta bereganatzeko modukoak dira; gutxi gorabehera, 16 urtetik gorako herritarrentzat da egokia. Parte-hartzaileen arteko interakzioa bultzatzen duenez, taldeko kideek egiten dituzten ekarpenen sakontasun-mailak mugatuko du gogoetaren nolakotasuna.\nEkoLinguA solas-jokoa egokia izan daiteke esparru hauetan erabiltzeko:\nEskola-eremua. DBHko ikasleak eta irakasleak.Gutxieneko adin bat eskatzen duenez, DBHtik gorako mailetan koka daiteke. Euskara-klaseetan erabil daiteke eta ikastetxearen proiektu pedagogikoan txertatu. Halaber, baliagarria izan daiteke gurasoekin erabiltzeko ere.\nHelduen alfabetatze-eremua. Hizkuntza-ezagutzak jasotzeaz gain, karta-jokoaren bidez, soziolinguistikari eta hizkuntza-ekologiari buruzko ezagutza sakonak jaso ditzakete ikasleek. Eskola-eremuan bezala, hemen ere ikasketa-prozesuan txerta litezke edukiak.\nHerriko elkarteak. Herriko era guztietako elkarte eta erakundeetako kideekin bidera daiteka. Halaber, baliagarria izan daiteke kideak trebatzeko, hizkuntza- ekologiaren alorrean sakontzeko, hizkuntza-ekologistak sortzeko.\nHerritarrak. Oro har, dinamika irekiak egin daitezke, adin, sexu nahiz jatorri desberdineko herritarrekin.\nEkoLinguA solas-jokoa apirilaren 22an aurkeztu zen, Donostiako Miramar Jauregian. Aurrerantzean materiala eta berau aplikatzeko gida metodologikoa erabilera librekoa izango da eta edonoren esku egongo da, euskaraz nahiz gaztelaniaz. Egitasmoaren inguruko informazio xeheagoa nahi izanez gero, hemen duzu horretarako aukera.\nErantzun bat EkoLinguA, hiztunak ahalmentzeko solas-joko berria-ri\negilea: Oihana Garcia\nEkoLinguA solas-jokoa baliagarria da Gaizka Garitano Eibarreko entrenatzaileari Almerian gertatutako egoeraren eta antzeko egoeren inguruan gogoeta eragiteko. Gai horretaz eta EkoLinguA solas-jokoaz jardun du, hain zuzen ere, Elhuyarko Juanjo Perezek Arrosa irrati sareko Zebrabidea saioan: http://bitakora.arrosasarea.org/2015/04/27/juanjo-perez/


Hilobi Santuaren Eliza - Estella-Lizarra\nLizarra Donejakue bidearen gune nabarmena da Nafarroako Erdialdean. Horregatik, hirian badira kulturan eta ekonomian gertatu zen XII. mendeko goraldiak sorrarazitako eraikin erlijioso ugari. Horietako bat, Hilobi Santuaren eliza, bukatu gabe gelditu zen. Orain, bisitariaren irudimenak Erdi Aroan murgildu beharko du eraikin hori berreraikitzeko. Atari harrigarria du, Nafarroako eskultura gotikoaren adibiderik hoberenetakoa. Atari horretan eskultore saiatuek apostoluak fintasunez landu eta Jesusen bizitzako hainbat irudi orijinaltasunez kontatu zituzten.\nHilobi Santuaren eliza ibaiaren aurrean dago zut, Lizarrako Curtidores kalearen mutur batean, lehenago Erromesen rua edo karrika deitzen zena. Eliza itxita dago 1881etik hona, eta barnera sartzerik ez badago ere, atariaren edertasunak bisitari asko erakartzen ditu.\nTenplua XII. mendean hasi ziren eraikitzen. Lanak, ordea, XIV.ean eten eta bukatu gabe gelditu zen hasierako proiektu handinahi hura, hiru nabeko eliza eraikitzeko, Ruako San Pedro, San Joan edo San Migel elizen antzera, hirurak erromanikoaren bukaeran Lizarran eraikiak.\nHilobi Santuak hainbat garaitako arkitektura osagaiak ditu bere baitan. Horrela, Ebanjelioaren nabeko absidea erromanikoa da, XII. mendearen bukaerakoa. XIV. mendean, erdiko nabeko burualdeak eraikitzen hasi ziren, bai eta Epistola ere, abside pentagonalen bitartez. Lana, ordea, bukatu gabe gelditu zen, bereziki oinean eta Epistolako nabearen estalkian.\nNabe bakarra bukatu zuten, Ebanjeliokoa. XIII. mendearen bukaerako fatxada gotikoa du, baina XIV. mendearen lehen erdiko ezaugarriekin. Fatxadan atari handia nabarmendu behar da, hau da, elizak duen gauza baliotsuena, Nafarroako eskultura gotikoaren adibiderik hoberenetakoa.\nIbilbidea atarian barna\nXIV. mendeko ataria Erromesen ruari begira dago. Fatxadaren goiko aldean arkutxo trilobulatuz osaturiko galeria bat dago. Guztira, 12 arkutxo dira eta beren horma-hobietan apostoluak ikusiko dituzu.\nTinpanoa hiru zerrendetan banatua dago eta Jesusen bizitzako irudi batzuk kontatzen ditu. Goikoan, Kristo gurutziltzatua dago, soldaduz inguraturik, eta Maria eta San Joan ere ageri dira. Muturretan lapurrak ikusiko dituzu.\nErdiko zerrendan hiru eszena daude ezkerretik eskuinera. Lehenbizikoan kontatzen da hiru Mariek Jesusen hilobira egindako bisita. Hilobi gainean aingeru bat dago eta oinetan, berriz, lo dautza hiru soldadu. Erdikoan Jesus infernuetara jaitsi zeneko unea ageri da. Infernua herensuge baten ahoarekin dago irudikatua. Ahotik lau arima agertzen dira bi deabruren begiradapean. Hirugarren eszenan, azkenik, Jesus Maria Magdalenari agertu zitzaioneko pasartea ageri da.\nAzpiko bandan azken afaria kontatzen da. Esan behar da pertsonaien simetria zorrotz-zorrotza dela. Bestalde, mahaiaren perspektiba modu bitxian aldatua dago ikusleak baxera ikusteko aukera izan dezan.\nAteburuan ustez judutarrak diren bi busto ageri dira. Azkenik, ateak arku zorrotza du, hamabi arkiboltatan txaranbeldua. Kapitelak oso apainduak daude eta kolomatxoetan bermatuak. Alde banatan mukulu biribileko eskultura bi daude: Santiago, Donejakue bideko abituarekin, eta Tourseko San Martin, apezpikuz jantzia eta bedeinkatzen ari dela.\nHilobi Santutik abiatuta, aukera izanen duzu ibilbide bat egiteko, Lizarrako beste leku interesgarri batzuk ikuste aldera, esate baterako: Santo Domingo komentua, Santa Maria Jus del Castillo izeneko eliza, Kartzelako zubia, Ruako San Pedro eliza eta Nafarroako errege-erreginen jauregi erromanikoa.\nHelbidea Calle Curtidores