Jaun-andreok: hona hemen eszitonioa, materiaren egoera berria - Zientzia Kaiera\nDuela 50 urte aurreikusitako materiaren egoera berria egiaztatu dute zientzialariek, bereizmen handiko elektroskopia erabilita. Elektroi baten eta elektroi horrek berak atzean utzitako hutsunearen arteko lotura bitxian oinarritzen da eszitonioa.\nDenbora gutxian, gauzak asko konplikatu dira unibertsoaren eskala txikienetan. 1930eko hamarkadara arte protoiak, neutroiak, elektroiak eta fotoiak baino ez zeuden testu liburuetan. Partikula horien bitartez, zientzialariak gai ziren natura bere osotasunean azaltzeko. Fotoiak alde batera utzita, kalean inkesta bat eginez gero, seguruenera horiek izango dira “nola osatuta dago materia?” galderari gehienek emango geniokeen erantzuna. Eskola garaietako eskemak berehala datoz burura; eguzki sistema baten antzera osatuta dagoen atomoaren irudi polit hori: protoiak eta neutroiaz osatutako “eguzki” bat, eta inguruan dantzan dabiltzan elektroiak, planetak balira bezala.\n1. irudia: Eszitonioaren irudikapena. Egoera ordenatua urdinez marraztu dute, eta, eszitoiak, hori kolorez. (Argazkia: Peter Abbamonte / Ilinoisko Unibertsitatea)\nFisikariek badakite, ordea, gauzak askoz konplexuagoak direla. Bai protoiak zein neutroiak quark izeneko oinarrizko partikula txikiez osatuta daudelako, baina askoz partikula gehiago daude. Horrenbeste, ezen “partikulen zooa” kontzeptua asmatu baitzen.\nGehienak, laborategian fisikariek marraztutako koadernotan ageri ziren, eta esperimentuen bitartez horien existentzia frogatzen aritu dira. Matematika baliatuz, mundua osatzen duten adreiluak zeintzuk diren asmatzen eta ordenatzen aritu dira fisikariak. Horrela jaio zen gaur eredu estandar gisa ezagutzen duguna.\nEredu estandarrean, oinarrizko 12 partikulek osatzen dute materia, eta horiek loturik egotea ahalbidetzen duten indarren partikulak ere badira. “Ez da munduaren errepresentaziorik garbiena, baina datu guztiek bat egiten dute”, Sean Carroll fisikari ezagunaren esanetan. Hori guztia Lurreko eskalei dagokienean, Carrollek berak The Particle at the End of the Universe liburuan aitortzen duenez. Izan ere, unibertsoaren handitasunean gertatzen diren fenomenoak azaltzeko materia eta energia ilunaren kontzeptuetara jo beharra dago, ezinbestean.\n2012an LHC Hadroien Talkagailu Handian Higgs bosoia aurkitu zutenean, eredu estandar horretan aurkitzeko zegoen azken partikula bezala aurkeztua izan zen. Baina argitu gabeko eremuak geratzen ziren. Ezagunenak, arestian aipatutako materia eta energia ilunak. Argitzeko dauden beste eremu zehatzagoak badira. Tartean, gaurkoan mintzagai daukagun exzitonioa.\nEzagunak dira materiaren egoera arruntak: solidoa, likidoa eta gasa. Hain ezaguna ez bada ere, plasma ere materiaren laugarren egoera bezala ezagutzen da. Gasak tenperatura altua hartzen duenean, bertako atomo gehienak ionizatu egiten dira. Egoera horretan daude izarrak, gure Eguzkia barne.\nHorietaz gain, ordea, beste egoera bereziak ere badira: fluido superkritiko deritzenak, edota Bose-Einsteinen eta Fermiren kondentsatuak. Baina orain, zerrenda horri egoera berri bat gehitu behar zaio: eszitonioa.\nHarvardeko Unibertsitateko (AEB) fisikari Bert Halperin matematikariak materiaren egoera hau aurreikusi zuen 1960ko hamarkadan, beti ere maila teorikoan. Halperinen proposamenaren arabera, elektroi batek eta elektroi horrek utzitako eremu hutsak osatutako egoera bat egon behar zen. Halere, lehen hurbilpena Yakol Frenkel fisikariak egin zuen, 1931n.\n2. irudia: 2. irudia. Aurkikuntzan parte hartu duten ikertzaileak: Mindy Rak, Peter Abbamonte eta Anshul Kogar. Irudia: (Argazkia: Brian Stauffe / Illinoisko Unibertsitatea)\nProposamena mahai gainean jarri zenetik, fisikariak ez dira ados jarri materiaren egoera berri horrek izan beharko lituzkeen ezaugarrien inguruan. Batzuen ustez, isolatzailea izango litzateke; beste batzuek eroalea edo superfluidoa izango litzatekeela esan zuten. Orain, Illinoisko Unibertsitateko (AEB) ikertzaileek aurrenekoz egoera horren existentzia frogatzea lortu dutela jakinarazi dute Science aldizkarian.\nDuela 50 urte inguru Halperinek aurreikusi zuen bezala, erdieroale diren materialetan, kitzikatuak direnean, elektroiek atomoaren hurrengo energia mailara jauzi egiteko gaitasuna dute. Alabaina, atzean utzitako tarte horretan hutsune bat uzten dute. Hutsune horrek karga positiboa duen partikula baten funtzioa betetzen du, eta jauzi egin duen elektroia erakartzen du. Indar elektrostatikoari esker, lotuta mantentzen dira bai elektroia zein atzean utzitako hutsunea. Karga negatiboaren eta positiboaren arteko lotura honek konposatutako partikula osatzen du: eszitoia.\nTitanio diselenioa (TiSe2) konposatuaren azterketa baliatu dute egoera horren existentzia frogatzeko. Orain arte halako estrukturak ongi bereizteko moduko teknologiarik ez zegoela eta, bereizmen handiagoko elektroskopia berezia garatu behar izan dute. Seguruenera, ez da halako materiala lortu den aurreneko aldia, zientzialariak aspaldi dabiltzalako horren bila, baina bai da aurreneko aldia ziurtasunez frogatu dela. Ikertzaileek diotenez, bost aldiz lortu dute emaitzak errepikatzea, kristal mota desberdinak erabilita. Batez ere, aurrean zeukatena Peierls-en fasea izenekoa ala eszitonioa ote zen bereiztea ezinezkoa izan da orain arte, bi fenomenotan kristaletan antzeko simetriak marrazten direlako.\nIkertzaileek orain aurrean duten erronka da topatu berri duten egoera honen ezaugarriak arretaz aztertzea, bertatik atera daitezkeen aplikazio teknologikoak garatu ahal izateko. Halere, egileek aitortu dutenez, aplikazio hauek “guztiz espekulatiboak” dira, eta, batez ere, mekanika kuantikoaren misterioak argitzeko baliagarria izango dela aurreratu dute.\nKogar, Anshul et a. Signatures of exciton condensation in a transition metal dichalcogenide. Science, 2017; 358 (6368): 1314 DOI: 10.1126/science.aam6432\nArgitalpen-data: 2017/12/20 · Atala: Dibulgazioa, Kolaborazioak\n1935. urtean Eugene Wigner eta Hilliard Bell Huntington fisikariek hidrogeno molekula bat presio jakin baten pean jarriz gero, molekula bera […]\n[…] Duela 50 urte aurreikusitako materiaren egoera berria egiaztatu dute zientzialariek, bereizmen handiko elektroskopia erabilita. Illinoisko Unibertsitateko (AEB) ikertzaileek aurrenekoz elektroi baten eta elektroi horrek berak atzean utzitako hutsunearen arteko egoera existentzia frogatzea lortu dute: eszitonioa. Titanio diselenioa (TiSe2) konposatuaren […]


Hartzak Nafarroako Pirinioetan duen presentzia landuko du datorren astean jardunaldi batean - navarra.es\nHartzak Nafarroako Pirinioetan duen presentzia landuko du datorren astean jardunaldi batean\nDownload Hartzak Nafarroako Pirinioetan duen presentzia landuko du datorren astean jardunaldi batean as PDF\nLanda Garapeneko eta Ingurumeneko Departamentuak antolatutako hitzorduan izena emateko epea zabalik dago\nLanda Garapeneko eta Ingurumeneko Departamentuak, datorren azaroaren 16an, Iruñean antolatutako jardunaldi batean Nafarroako Pirinioetan hartzak duen presentzia aztertuko da. Ekintza doakoa da eta izena eman daiteke edukiera bete bitartean.\nAdituek eta sektoreko eragileek, hartzaren kontserbazioa eta haren presentziak abeltzaintza estentsiboan dituen ondorioak aztertuko dituzte ingurumenaren, gizartearen eta ekonomiaren ikuspegitik, 09:30etik 17:45era bitartean. Hitzordua Baluarte Kongresu Jauregi eta Auditorioko Koroa aretoan izango da.\nLehenbiziko hitzaldia 10:15ean izango da, “Bateragarriak al dira mendiko abeltzaintza eta hartz arrea?” izenburupean, eta Jose Vicente Lopez Bao Oviedoko Unibertsitateko biologo eta ikertzaileak emango du. Ondoren (11:15ean), Guillermo Palomero Oso Pardo Fundazioko presidenteak “Hartzaren kontserbazioa Pirinioetan eta Kantauri Mendikatean. Erronkak eta konponbideak” gaia landuko du.\nGoizeko bigarren partean (12:45ean), EHNE eta UAGN abeltzaintza sindikatuek abeltzaintza estentsibo dagoen tokietan hartzak egotearen ondorioak aztertuko dituzte, eta Gloria Giralda Nafarroako Gobernuko Ingurumenaren Kalitatea Zaintzeko eta Kudeatzeko Zerbitzuko zuzendariak “Hartza Nafarroan: Ikasitako lezioak eta aukera berriak” gaia landuko du, 13:15ean.\nArratsaldean, 15:00etan, Gentiana. Ingurumen Zerbitzuak Pirinioetan erakundeko Silvia Erlanz biologoak "Life. Natura2000 Sarea eta hartzak” hitzaldia emango du. Ondoren (15:45ean) Erronkari Bailarako Batzarraren txanda izango da, “Ikuspegia Erronkari Bailaratik” hitzaldiarekin; eta, azkenik, Gorosti Natur Zientzien Elkarteko Juan Deanek, jardunaldiko azken hitzaldia emango du, "Hartza Nafarroan. Bizikidetzarako hezkuntza", 16:15ean, bertaratutako guztien esku-hartzeei bide eman aurretik.\nJardunaldia, Eslovakiako bi hartz emeak Piriniora heltzeari buruzko Ainhoa Gutiérrez del Pozoren “Medvedek” film laburraren emanaldiarekin eta amaiera instituzionalarekin bukatuko da.


Zarautzen inauguratu dute KL Katealegaiako tailer berria – OVES-GEEB\nUneko orria Zarautzen inauguratu dute KL Katealegaiako tailer ...\nMarkel Olano diputatu nagusia eta Maite Peña Gizarte Politikako diputatua KL Katealegaiaren Zarauzko lantegi berrian izan ziren pasa den martxoaren 26an. 2.800 m2 ditu, eta lana ematen die desgaitasuna duten eta gizarte bazterkeria arriskuan dauden 50 pertsonari. Diputatu nagusiak azpimarratu duenez, KL Katealegaiaren Zarauzko lantegi berria -2.800.000 euroko inbertsioa-, zeinetan 500.000 euroko ekarpena baititu Foru Aldundiak, «lan baldintzak hobetzen ditu» eta enpresa «are malguago eta lehiakorragoa» egiten du. Horrela, Araba kaleko instalazioetan espazio faltagatik martxan jarri ezin ziren proiektu industrial berriei ekiteko aukera dago orain».\n“Foru Aldundian ekarpen hori egin dugu KL Katealegaiaren lantegi berrirako, uste dugulako enplegua ezinbesteko elementua dela desgaitasuna duten pertsonak gizarteratu daitezen”, gaineratu zuen Olanok, bisitan ere ondoan izan zuen Pablo Núñez, KL Katealegaiako zuzendaria, Xabier Txurruka, Zarauzko alkatea, Javier Dominguez, ONCE Euskadiren Lurralde-presidentea, eta Marta Etxeberria, Lanbideko lan aktibazioa zuzendaria.\nKL Katealegaiak, Aukerability proiektuaren barruan -Europako Gizarte Funtsaren (% 50) eta Gipuzkoako Foru Aldundiaren (% 25, 4 urtetan) artean finantzatuta- jarraitu egiten dute tresnak garatzen, desgaitasunen bat eta "narriadura ebolutiboaren edo zahartze goiztiarraren" zantzuak dituzten pertsonak "identifikatzeko". Horren harira, Foru Aldundia, Aukerability-ren bitartez, Katealegaiarekin ere lankidetzan ari da beste bi eremu hauetan: merkatuen zabaltzea eta metodologiaren hobekuntza balio-aniztasunen garapenean.


12- Ospa mugimenduaren bila Carmen Lamelak hasieratik baliatu du tabernako gertaera Ospa mugimenduko kideak atxilotzeko. Espainiako indar polizialek Euskal Herria utz dezatela eskatzeko ekimenak Euskal Herriko hainbat herritan ere egiten dira Alde Hemendik, Fan Hemendik eta antzeko izenekin. Oñatin azken urteetan egin diren ekimenek sona handia lortu dute, adibidez, kuartela inguratuz 2015ean egindako giza kate jendetsuak.\nTxistualdi ozena jaso du Europako ereserkiak Donostiako Plaza Berrian Danborradaren hasieran jo dutenean. Modu tranpatian, festa eta politika ez direla nahastu behar irakurri diot bati Twitterren, aspaldi entzun gabeko ergelkeria, festena gauza isolatua izan eta boteretik beren proiektu politikoa bultzatzeko erabiliko ez balitz bezala. Gudak eragin eta errefuxiatuei sartzen uzten ez dien EB, aberats eta gainontzeko guztion arteko aldea arriskutsuki handitzen doan EB, bere estatuen barnean eta mundu osoan milaka hizkuntzaren desagertzea ahalbidetzen duen Europar Batasunaren ereserkia, Danborradan. Bide batez esan, egun sinboliko honetan, bi pertsona hil dira pobrezian Boulevardean Europako Kultur Hiriburuan. EBren proiektu politiko hori identifikatzen duen konposizio musikala hain izaera herrikoia duen festa batean horrela kaltzadorearekin sartu eta sustatzea zer da ba ez bada politika? Deialdia eta txistuak ere bai. Presoen dispertsioaren aurkako aldarriarekin berdin. Festetan, bizitzako gainontzeko esparru guztietan bezala, politika egiten da. Eta inongo konplexurik gabe.


Zaldibiko plazan - Euskonews\nZaldibiko plazan Zaldibiko plazan Mikel Legorburu * Txikitatik oso maite dudan abestitxo baten berri eman nahi nuke, Zaldibiko plazan kantuarena, hain zuzen ere. Anttoni Otaegi amoñarengandik jasoa dut. Frantziska Antonia Otaegi Aroztegi, 1897an Beizamako Orue baserrian jaio eta 1919an Julian Arzamendi Larrea erremontelari ospetsuakin Donostiara ezkondu zen. Haren gaztaroko Beizama inguruko kontu eta komeriek adi adi izaten gintuzten hiriburuko bilobok: pasadizo ilunak, mitologiari buruzko esamesak, txikitako eskola nahiz baserriko xelebrekeriak... Haien artean, zenbait aldiz entzun izan genion abesti hau. Behin, hogei bat urteekin, 1978an edo, kantua grabatu nuen, hitzak idatzi, musika paper lerrotuan jarri. Hona hemen kanta: Zaldibiko plazan, Zaldibiko plazan, Amar atso dantzan. Amarrak ez dute Ardi bana poltsan. Ai! Oi! Ai! Ardi bana poltsan! Ai! Oi! Ai! Ardi bana poltsan! Kantuz leun hasten bazen ere, interjekzioetan etenak eginez eta biziki amaitzen zuen. Bi aldiz segidan kantatzen zuen, eta amaitzeko azken silaba pittin bat luzeago uzten zuen. Hitzak direla eta, esaldi bitxi bat agertzen zaigu, bestela ederki uler dezakegun istoriotxoan: "Ardi bana poltsan". Zaldibian (Santafetan akaso?) hamar agurez osatutako koadrila omen zebilen, jaietan edo. Baina, ez zutela ardirik poltsan? Patrikan edo sakelean? Nolatan sartuko zuten, bada, ardi bat poltsan, gainera hamarrek ardi bana (agian gutxitxo ere irudituko zitzaion kantuaren sortzaileari...)? Eta erne, hala dantzan aritzeko herriko plazan! Ez da zaldibitarrak izanda ere! Eskerrak arratsalde hartan animalia haietaz galdetu nion! Misterioa ez zen hainbesterakoa: aintzinako herri hizkerak ez zuen amoñarentzako izkuturik: mende honetan (lehen erdian batez ere) hain ezagunak izan diren txakur txiki eta txakur handien antzerakoen aurrean ginen! Ardia txanpon bat zen!! Hala zion. Izenaren zergatiaz galdetzerakoan, garai bateko halako txanpon bakarren batek kate batetik zintzilik arditxo bat omen zuen: Urre Ardilarruedo, gazteleraz Toisón de Oro deritzan ordenaren ikurrean ageri zen ardi bera, hain zuzen ere. Bertako Maestre Nagusia (Gran Maestre, alegia) Espainietako erregea da. Honela bai, atso dantzari haiek ez zuten diru gehiegirik jaietan xahutzeko! Numismatikan zaletua naizen arren, ez nintzen izen hartako txanponaz sekula entzuna. Arditeaz bai, Aro Modernoko erreferentziarekin, baina ez ardiaz; gainera, amoñaren adierazpena nuen tiratzeko hari bakarra, eta ez zen hasieratik baztertu behar. Anttoni XIX. mendearen amaiera aldekoa izanda, abestia dezente zaharra zela antzematen nuen. Espainiako txanponen bilduma katalogoak aztertuz, Urre Ardilarru sinboloa jantzi zuen azkena 1851koa izan zen, Isabel II.aren garaikoa. Ikurra zeramatenak lehendik ere baziren, baina ez zegoen zehazki jakiterik zeini deitzen zitzaion ardia. Gainera, subirano bakoitzaren hainbat baliotako txanponek agertzen zuten bitxia: zilarrezko lau errealekoetatik urrezko txanpontzarretara, baina kobrezkoak ez. Azken honek kezkati ninduen. Geroztik beste numismatikari batekin solasean Nafarroa, Aragoi eta Gaztelako txanpona izandako arditea etorri zitzaigun. Hemen ote zen gure "ardia"? XVI XVIII. Mendeen diru baten baliokoa bazen ere, gerora balore gutxieneko edo gutxienetako txanponen izen generikoa zen, ochavo, obolo, cuarto, cuartillo, perra... Gero Euskararen Orotariko hiztegian begiratu, eta hara! Kobrezko txanpontxoa izango zen, eta ez zilar edo urrezko Urre Ardilarrua zeramaten horietakoa. Honela, ez zitzaigun astakeri iruditu abestiko ardia. Gipuzkoako herrialdean erabiltzen ziren ardit edo ardite gaztelera ala nafarrera identifikatzea. Nolanahi ere, ez litzateke zaila bururatzea abestiaren kontestoan bete betean datorkigunaren interpretazio hat. Hurrengo hitza "b" hizkiz hasten zaigula eta, ulergarria litzaiguke ahozko transmisioan "t" azken hizki horrek sonoritatea galtzea, "ardian" geldituz. Kantura itzuliz, 84 urteko Inazio Garmendia zaldibitarrak ere abesti hau daki, baina ez dut sekula argitu ahalizan Zaldibiatik bertatik ikasia, ala Anttoniri berari entzunagatik kantatzen ote duen, izan ere hau amaginarreba izan zuen. Bi iturri hauetaz gain, ez dut ohiko euskal kantutegietan inolako erreferentziarik aurkitu. Hala ere, oraintsu izan ditudan gestio batzuk direla eta, kantu honen beste bertsio baten berri jaso izan dut, Bruno Imazek armonizatutakoa. Beraz, kanta bezala jasoa dago. Bertsio hau bitxia eta argigarria zaigu ari garen gaian: ardi edo balizko arditen ordez txanpon baitio. Gure zalantza gehienak argitu zaizkigu ... Amaitzeko, kantatzeko derrigorrezko ere eskainiko dut, gure amoñaren eran, ustez galtzear genuen abestitxo hau ondorengoengana iritsi, eta ganbaran neukan aletxoa folklorearen baratzean lora dadin. Norbaitek beste iturriren batetik edo, kanta honen berri izango balu, eskertuko genioke informazioa ematea. Mikel Legorburu, folklorezalea\nBEIZAMA DONOSTIA-SAN SEBASTIAN ZALDIBIA


Itxoiteko ilaren kudeaketa - Dinycon\nGune edo toki desberdinetan, batez ere jendea atenditzen den hoietan, sortzen diren itxoiteko ilara hoien kudeaketa buruhaustea izaten da batzuetan. Baina horrek badu irtenbidea. Dinycon-ek sistema integral bat du bere bezeroentzat itxoiteko ilaren kudeaketa hori hobetzeko, ahalik eta egokien. Modu honetan, jende gehien ibiltzen diren ordu horiek ez dira izango arazo bat. Gure izaera berritzaileak soluzioak jarriko dizkizu, dauzkagun aplikazioei esker ta ditugun teknologiak erabiliz.\nITXOITEKO ILAREN KUDEAKETARI APLIKATUTAKO TEKNOLOGIA\nItxoiteko ilarak administratzeko sistemak leku askotan instalatu daitezke, horregatik, ezaugarri desberdinak izango ditu leku bakoitzak, adibidez ilara mota edo txanda desberdinak kontutan harturik. Baina lasai, gure abantailetako bat hauxe da eta, moldakorrak garela. Horrela, pertsonak kontatzeko sistema dugu, praktikoa eta malgua dena, beharrezko den zerbitzua delarik helburu desberdinetarako, datu estatistikoetatik hasita.\nDinycon-en ohizkoa da erakunde publiko eta pribatuekin lan egitea, irtenbideak garatzen teknologia egokiago batzuentzat, batez ere jende kopuruarena edo ibilgailuen mugikortasunarena. Kasu guzti hauetan, nabarmendu dezakegu gure sistemek ondorio onuragarriak ekartzen dituela pertsonen erosotasunean, txanden kudeaketak hobetzen dituelako, bideratzen, baita ere jende kopurua jakiten da edo jendearen kontrola. Eta nola ez estatistiskak eskeiniz hauek kontutan izateko neurriak hartu behar badira edo zeozer aldatu.


Madonna eta euskaldunak - - Anboto.org\nJose Julian Bakedano 2013-05-31 08:32\nZeresan handia eman du Madonnak azken ikuskizunean euskal elementuak erabili izanak. Nor hobe horiek azaltzeko, ikuskizunaren lekuko zuzena izan den norbait baino? Nire iloba Pedro Olabarri Bakedanok hurrengo lerrook idatzi ditu horren harira:\n“Bere bideari ekin zionean, inortxok ez zuen imajinatuko 30 urte geroago ere, Madonnak hoberen egiten dakien hori egiten jarraituko zuenik, alegia, berak sortutako irudi bat, produktu bat eta marka bat ustiatzen jarraituko zuenik. Bere lana zorrotz egin du estatubatuarrak, moldatzen jakin du (bere arloko espezialista onenen laguntzarekin, jakina), eta horren adibide da MDNA bira 2012ko birarik errentagarriena izatea: 296 milioi dolarreko irabaziak eta 1,6 milioi ikusle izan ditu.\nKontuan hartzen badugu Madonna dela, horretan ez dago aparteko ezer. Baina, badu aipatzeko zerbait: Madonnak euskaraz abestu du kontzertuetako une batzuetan.\nAntza, duela uda bi, Iparraldeko Kalakan hirukoteak Madonnaren urtebetetze festan jo zuen, eta Madonna bera liluratuta geratu zen haien musikarekin. Bere ordezkariak hirukotearekin harremanetan ipini ziren, biran parte hartzera gongidatzeko, eta gainerakoa, gauza jakina da.\nNi bira horren lekuko izan nintzen. Londresko Hyde Parken, 50.000 lagunen aurrean, Madonnak txapela jantzi eta “Aldapeko sagarraren adarraren puntan...” abestu zuen. Jakina, nik ozen abestu nuen, anbizio ile-horia bera makurrarazi zuen kultura horren parte izateaz harrotuta”. * Erredakzioan itzulia


Zerba basati batetik datoz gaur egun ezagutzen ditugun erremolatxa eta zerba guztiak. Beraz espezie berekoak dira denak, Beta vulgaris, baina azpiespezie desberdinak dira. Sustrai lodiengatik aukeratu eta bereizten joan dira erremolatxak eta hostoagatik zerbak. Erremolatxak hiru multzotan banatzen dira: bazka erremolatxak, azukre erremolatxak eta baratze erremolatxak. Azken hauetaz arituko gara. Ezagunena sustrai gorria duena da, baina badira horiak, zuriztak...\nBi urteko landarea da. Lehen urtean hostaia indartu eta erreserbak eginez sustraia gizentzen du. Hurrengo urtean, erreserba horien bizkar 1,5 m arteko lorea garatu eta haziak emango ditu.\nGuk erreserba horiek jan nahi ditugu, sustrai potzoloa.\nSustrai lodia handitzeko sustraitxo sare ikaragarria hedatzen du.\nUra atsegin du eta giro freskozalea da, hotzak ez du beldurtzen. Ur eskasia badu, mikaztu egiten da eta kolore gorria saretu, lausotu egin daiteke. Simaur berririk ez du usaindu ere egin nahi. Onena, aurretik beste barazki batentzako ongarritu zen sailean jartzea da.\nGoizegi ereinez gero, landarea kaxkarra geratuko da, sustraia osatu ezinik eta tontortu daiteke. Lurra berotu denean erein, martxotik aurrera. Bi hilabetera biltzen hasteko moduan egongo dira. Lurra ongi harrotu. Errenketan edo sail osoan erein daiteke. Errenkak 25-30 cm tartearekin, haziak 3 cm lurperatu. Jaiotakoan bakandu, 10-15 cm utzi tartean.\nTartean lurrari heze eusteko eta belarrik ez izateko inaurkinen bat jarri daiteke: orbela, garoa, belar ondua, lastoa, simaur zahar-zahar lehorra...\nGazte direnean jan, bestela mamia zakartu egingo da, zikoizteraino.\nUda partean ere, bero handiak badira sustraia laztu egingo da. Azkar jan. Gerorakoak badira ureztatu.\nZorriak eta erremolatxaren euliak izurrite eta mildiua eta antzeko onddoek sortutako gaitzak. Kontuz simaurrarekin, zorriak erakarriko ditu.\nGaitzak ur gehiegiari lotuta etortzen dira, harrotu gabeko lurretan. Zerbaren zerkospora du berea.\nJaio berritan txorien erasoei adi.\nLagun onak ditu aza jendea, uraza, baba, babarruna, patata eta azenarioa. Ttiki-ttikiak jan daitezkeenez, ziklo luzeagoko landareen artean jarri eta haiek handitzerako jan.\nTipula inguruan badu, bareak ez zaizkio hurbilduko.\nSenide duen ziazerba ez du gogoko.\nGatza gustatzen zaio lurrean, erein aurretik lurra prestatzerakoan itsasoko gatza gehitu metro karratuko 15 bat gramo.\nSustrai puska ona da, baina baita hostoak ere. Guri-guriak entsaladan edo, hazixeagoak, zerbak bezala prantatuta.\nSustraiak bizkor hazteko era onena hazkunde baketsua eta etenik gabekoa izatea da: lehorterik gabe eta kolperik gabe (jorratzerakoan eta abar).\nZure baratzean negua hotza bada, zakartu egingo dira. Izozteak hasi aurretik atera eta hondar artean jaso toki hotz batean eta negu guztian jan ahal izango dituzu.


Bost urte baino gehiago sortu arren, Montecillok upeltegiak bikaintasunaren aldeko apustua egiten jarraitzen du eta kalitate goreneko ardoen laguntza erakusten du urtea igaro ondoren. Montecillo Crianza ibaia klasikoa, konplexua eta orekatua da - ezin hobea edozein momentutan gozatzeko.\nMAHATS ALDERDIAK:% 85 Tempranillo eta% 15 Garnatxa.\nJATORRIA: D.O.Ca. Errioxa, Errioxa Alta.\nBilketa selektiboa eta inkubazioa mahastien eta barietateen arabera. Barietate bakoitza bereiz landuta dago. Oso mahatsarekin hartzidura alkoholikoa Tempranillon ezarritako Ganímede teknologiari esker. Beste barietatea tenperatura kontrolatuan edukiera txikiko altzairuzko deposituetan hartzitzen da. Malolaktikoa lurpeko porlanezko deposituetan. Haurra 1 edo 2 urteko upel amerikarretan, 18 hilabetez Tempranillo barietatean eta 14 hilabetetan Garnatxa barietatean. Zure seme-alabak basoan osatuta, barietateak eta ardoa nahastuta ontziratuta daude. Botilan findua gutxienez 6 hilabetez merkatura atera aurretik.


kritiken hemeroteka » Sukaldetik ez-lekuetara\n« Mina txikiak | Laugarrenean, agidanez »\nZintzoen saldoan / Jon Alonso / Txalaparta, 2012\nSukaldetik ez-lekuetara Mikel Asurmendi / Berria, 2013-02-10\nJustuen samaldan dabil Enekoitz Ramirez, onen aldean. Bera dugu Zintzoen saldoan nobelaren protagonista. Gaiztoen “saldan” murgilduta aritu da iraganean: ETAko kide izana da, preso ohia, arte-faltsutzailea, jatetxe-lapurra… Hari egozten dio Poliziak, hain zuzen ere, Donostian eman duten azken paloa. Oraingoan, baina, Kepa Pedrotegi hilik aurkitu dute. Sukaldari izarretako bat. Zintzoen saldokoa da, zen Pedrotegi.\nJon Alonsok Camembert helburu saio-nobelako Ramirez biziarazi du: Lanbas. Alias edo goitizena, irakurlearen gustura. Enekoitz Ramirez Goikoetxea ez baita edonor. Edo, edonor ote Lanbas koitadua? Nola gerta.\nDonostian eta Iruñean dabil Lanbas, Etxaurin gordeleku duela. Bilbo, Loiu eta Parisko aireportuak ere ezagutuko dituzu harekin. Ondoan ditu Florinda —Flori; bereziki bera—, Toni, Martiartu, Andrea… Gaiztoen sa(ma)ldakoak dituzu horiek.\nBalbino Bilbao Ventura abokatuak jarri du Lanbas zintzoen aldean; Fran Bildosola tarteko. Daniel Ursua-ren peskizan hegaldatuko da Mexikora, Ursua DFn bahitu baitute. Pedrotegiren lagun zintzoa hau ere. Venustiano Simon Venus kazetaria eta Fonseca sikarioa lagun bertaratu da Lanbas. “To eta no, horrelako lagunekin, zertarako etsaiak?”, pentsatu dut.\nBadu sukaldaritzatik, badu politikatik, badu suspentsetik nobelak. Eta baduzu irri egiterik! Eta nola, irakurle. Baduzu erudiziotik edaterik ere. Ez Lanbasek eta enparauek pattarretik eta drogatik bezainbeste, baina hitzez horditu zaitezke. Bapo ase ere!\nEliteko sukaldaritzaz ikasterik duzu, baita Michelin izarrak nola banatzen diren jakin ere (Basque Culinary Center gogoan). Hildakoaren ibilerek emanen dizute horren berri. Ursuaren arrastoan izaria hartuko diozu euskal sukaldaritzari. Ibilera legezkoen bidean, ikasiko duzu legezkotasunaz harago joatea ere badela. Gure mundua gain behera doala? Bada, beste mundu bat “asmatu”, eta kito. Beharrak hala aginduz gero, asmatu eta “berrasmatu” ere. Kea saltzea gutxi bailitzan, sukaldari horiek airea saltzen baitute. Baita guk herritar koitaduok irentsi ere. Bon, nobelan halatsu ageri da. Fikzioa duzu. Haatik, badakizu, fikzioa da errealitatea hobekien islatzen duena.\nZerk salba gaitzake mundializaziotik? Zerk globalizaziotik? Mundura irteteko aireportuetatik pasatzea ez da samurra. Ez-lekuak dituzu horiek. Sukaldeetatik ez-lekuetara mudatzen ari da gizateria. Gaiztoen saldan ibiliz gero, malo. Zintzoen saldan ibilita ere, neke da bereizten nor den zintzoa eta nor gaiztoa. Sukaldariek atondutako saltsak —hitzak idazteko zorian nintzen, baina horiek ere ez dira haienak— gaizki ordaindutako euren bekadunek lodituak izan ohi dira.\nIdazleak zintzoen saldoan paratu du Lanbas, baita ibilera horretan hitzak ondu ere. Zirt eta zart ari zaigu “gure” Alonso Quijano. Badu erudiziotik. 185. orria lekuko. Hitzen jostagintzaz ari naiz. Alta, ordurako, suspentseari eta irriari eusteaz gain, mamiaz bete du eleberria. Eleberria ele berriek egiten dute. Jon Alonsok aspaldi gainditu zuen literaturaren batxilerra. Ez dezala, beraz, Lanbas garbitu, otoi. Gaiztoen nahiz zintzoen saldoko lan zikinak berak egin behar baditu ere.\nLanbasek Florindarekin daukan rolloan salbazioa antzeman daitekeela iradoki digu Alonsok. Bada, landu ditzagun maitasuna eta komunikazioa. Literatura harreman modu ona izan daiteke. Ene komuneko apalategian badu tokirik Zintzoen saldoan nobelak. Eta Michelin gidak ez dauka ziorik, pitoz goiti edo beheiti aritu ere. Batek sinesten du, edo ez, eta hor senak agintzen du.


Herri feminista bat eraikitzeko prozesua kolektiboa dela aldarrikatu du Euskal Herriko mugimendu feministak aurtengo martxoaren 8an. Kolektiboa, anitza, behetik gora egiten dena… horiek dira gure herrian feminismoak dituen oinarriak.\nBaina zer da kolektiboan eraikitzen den mugimendu bat? Azken urteetan, feminismoaren gorakada nabaria ikusi dugu bai Euskal Herrian zein munduko hainbat txokotan. Feminismo globalizatu baten aurrean aurkitzen gara, lehengo praktiketatik haratago, indibidualizazioan murgildu nahi gaituen liberalismo baten mehatxuarekin. Beraz, nola praktikan jarri internazionalista den feminismo bat? Euskal Herriko herri mugimenduan borroka internazionalistak ibilbide luzea dauka; baina borroka internazionalista hori feminista izan al da? Edo, feminismoaren historian, internazionalistak izan al gara?\n2 urte baino gehiago igaro dira Bilbon Emakumeen Mundu Martxaren nazioarteko topaketak burutu zirenetik. Bertan, 40 herrialdetako emakumeak* batu ziren, elkarrekin pentsatu eta estrategia komun bat sortzeko. Azken urteetan feministek jasandako errepresioaren aurrean (Brasil, Kurdistan, Mexiko…) EHEMMak deitu ditu elkartasunerako ekintza eta mobilizazioak. Beraz, internazionalismoaren praktika feminista bat egon badago.\nHala ere, mundu martxaren plataformak 20 urte beteko ditu aurten Euskal Herrian, baina internazionalismoaren lanketa begirada feministatik lantzea lehenagotik egin izan da. 1988an Nikaraguako iraultza pil-pilean zegoen eta euskal emakume asko eta asko bertara joan ziren. Hemen geratu zirenetako hainbatek Jardunaldi batzuk antolatu eta Abya Yalako borroken inguruan eztabaidatzen eta hausnartzen hasi ziren. Bego Zabalak bertan kokatzen du parte den Emakume Internazionalistak kolektiboaren sorrera, eztabaida horien guztien erdian, hain zuzen ere. Berak gogorarazten du nola “Latino Amerikako borrokek miresmena sortzen” zieten garaiko emakumeei eta nola “Sahararen aldeko borrokak eta arabiar herriekiko elkartasuna beti presente egon den zerbait” direla, batez ere “Espainiar Estatuaren eta Europaren inplikazioagatik”. Brigadak antolatzea eta hainbat herritan praktika internazionalistak burutzea zen, batez ere, egiten zutena, helburu argiarekin: “hemengo praktikek bertan ardatz patriarkalean arrakala bat egitea zen lortu nahi genuena eta, nola ez, baita kapitalismo inperialistan ere” dio Zabalak.\n“Ez dugu borroka hau laguntza legez planteatzen, horregatik gu bertara joaten hasi ginen eta beraiek hona”. Horretan datza internazionalismoaren oinarrietako bat dio Zabalak, borroken elkartrukea eta gure bertoko praktikekin beste herrialdeak pixka bat askeago egin. Beraren ustez, Euskal Herrian 3 erronka nagusi ditugu: lehenengoa, migrazio politika arrazisten kontrako borroka; bigarrena, “neoliberalismoaren politika internazionalak eta gobernuak jo puntuan” jartzea; eta, azkenik, urgentziako elkartasun sareak lantzea premiazko ikusten du.\nKomite Internazionalistak taldeko kide den Patri Lezamak dioenez, bere militantzia eremu mixtoan egin izanak —talde horretako emakumeen laguntzaz baliatuta—, internazionalismoa feminismotik praktikara eramatea ahalbidetu du. Berak dioenez “ez dut ulertzen zaintza gatazka erdigunean jartzen ez duen borroka antikapitalista bat, edota generoa aintzat hartzen ez duen borroka antiinperialista bat”. Momentu honetan delegazioen bitartez lan egiten dute eta, horretan, EHko feminismoaren diskurtsoa hurbiltzeko ahaleginak egiten dituzte.\nAliantzen inguruan hausnartzerakoan Patri Lezamak ikusgarri egin digu mugimendu feministaren eta, behintzat, Komite Internazionalistaken arteko elkarlan zuzenik ez dagoela. Harreman pertsonaletan oinarritzen diren konexioak egon badaudela, baina beraiek barnera begirako lana egiten dutela hein handi batean eta, hortaz, mugimendua aparte utzi dutela. Hala ere, gogora ekarri nahi izan du aliantza hauek “garrantzitsuak” direla, izan ere, “feminismoa dekoloniala, antiarrazista, antikapitalista… den heinean, internazionalismoaren helburu berberak ditu”.\nAskapenaren kasuan, Izaskun Goienetxeak historian zehar emakumek borroka internazionalistan izan duten presentzia handia azpimarratzen du eta baita ere mugimendu feministaren aliantza borroka internazionalistetan. Hala ere, “ezin dugu ahaztu oro har gizon zuri heterosexual bizardunekin lotzen dugula internazionalismoa (Fidel, Ché, Chavez, Pakito Arriaran...) eta emakumeak historikoki hor egon garen arren bigarren plano batean egotera kondenatuak izan gara. Hor ditugu Begoña García “Alba”, Marta González, Eva Forest edota Miren Odriozolaren adibideak”. Askapenatik munduko herri ezberdinetan ematen diren iraultza eta garaipen oro guztion garaipen legez kokatzen dituzte eta “feminismoak mota guztietako botere harremanik gabeko jendartea eraiki nahi duen heinean, internazionalistok ezinbestean feminista izan behar dugu”. Askapenaren praktiketan , feminismoa erdigunean jartzeko apustua egin eta brigaden antolakuntzan, brigada feministak egiten dituzte hainbat herrialdetara. Horietan, formakuntza espezifikoak jasotzen dituzte euskal feminismoaren oinarriez, baina helmugako herrialdearen mugimendu feministaren inguruko formakuntza eta ezagutza ere lantzen dute. Zentzu horretan Goienetxeak Bilgune Feministarekin eta Euskal Herriko Emakumeen Mundu Martxarekin duten aliantza estrategikoari ematen dio garrantzia.\nNaia Torrealdaik Palestinara Askapenak antolatutako brigada feminista batera joateko aukera izan zuen, bere hitzetan “oso interesgarria egin zait. Oso barneratuta daukagu gure begirada: zer den matxismoa, zelan ematen den borroka feminista... Eta uste dut zaila egiten zaigula gure begirada kolonial hori gainetik kentzea. Horretan, behintzat, ahalegina egiten hastea oso interesgarria izan da. Gero, Euskal Herrian mugimendu feministan ematen diren aliantza eta aniztasunak artikulatzeko esperientzia horrek tresnak eman dizkit».\nBestetik, Ainara Santamaria Kurdistanera joan zen brigadista, brigada feminista batean. “Emakumeen arteko aliantzak sendotzeko” eta “neoliberalismo eta inperialismoak emakumeei nola eragiten dieten” ikasteko baliagarri egin zaio, baina “ez bakarrik biktima legez, erresistentziatik eta borrokalari bezala” ere.\n“Internazionalistak izango dira guk horrela erabakitzen ditugun borroka feministak”; esaldi horrekin bukatu du Zabalak, gure herrian dominazioen eta zapalkuntzen zabalpen globalaz konturatu gaitezen eskatuz.\nGero eta gehiago dira Euskal Herrian feminismoa eta internazionalismoa bana ezinak direla ulertzen duten talde eta kide feministak. Emakume izatea unibertsalizatu gabe, globalak diren zapalkuntza anitzei erantzuna emateko prest daudenak, hain zuzen ere. Horregatik, martxoan hasita eta udazkenean amatuta, Euskal Herriko Emakumeen Mundu martxak bere V. ekintza internazionala burutuko du, elkarguneak internazionalismotik eratuz.


Udalak Atotxa Errekako hamasei lursailak saldu ditu : Irutxuloko Hitza\nUdalak Atotxa Errekako hamasei lursailak saldu ditu\nSalmentekin 14,3 milioi euro jasoko ditu udalak, aurreikusitakoa baina 5,3 milioi gehiago. Lursail horietan 115 eta 125 metro karratu bitarteko 94 etxebizitza eraikiko dira, bakoitza bere garaje, trasteleku eta jardinarekin.\nAtotxa Errekan eraikitako urbanizazioa. (Argazkia: Irabazi Donostia)\n30.000 metro karratuko azalera hartzen duten Atotxa Errekako hamasei lursailen salmenta prozesua abiatu zuen udalak uztailean, eta gaur, Eneko Goia alkateak jakinarazi du saldu gabe geratzen zitzaien lursail bakarra esleitu egin dutela. Salmentekin 14,3 milioi euro jasoko ditu udalak, aurreikusitakoa baina 5,3 milioi gehiago. Goiak azaldu duenez, lursail horietan 115 eta 125 metro karratu bitarteko 94 etxebizitza eraikiko dira, bakoitza bere garaje, trasteleku eta jardinarekin.\nHamasei lurzatiengatik 45 eskaintza jaso ditu udalak. Lehenengo hamabost lursailak urtarrilaren 22an esleitu zituen, baina hamaseigarrenari zegokionez, jabekideek hura erosteko lehentasuna zutela azaldu du Goiak, baina eskubide horri uko egin zioten azkenean.


Ikerketa - AITOR\nBESTEEI ESKER NIK GAUR EGUN DITUGUN AURRERAPENEZ GOZA DEZAKET\nGai hau aukeratu dut ze niri iruditzen zait gizarte onen aurreraketan denek zerbait egin dugula. Prehistoriako gizakitik hasi eta oraingo gizakiraino. Dena eboluzio bat dela konturatu naiz eta zuei eboluzioak azaltzea iruditu zait ideiarik onena:\nHauxe da eboluziorik garbiena: Prehistorian gizakiak berotu ezin zuenez zerbait asmatu beharra zuen, naturako hainbat ideia erabiliz sua nola egin ikasi zuten. Gero sua erreferentzi hartuta gizaki batzuk sua egin beharrean zerbait errazagoa nahi zuten. Zuek pentsatu, pentsamendu hartako ideiak noraino iritsi diren; orain beroa nahi izan ez gero botoi bati ematea nahiko duzu. Begira ezazue ze nolako diferentzia, begira ezazue pertsona horrek ez bazuen hori pentsatu akaso suarekin ibili beharko genuke oraindik.\nHasiera batean gizakia ez zen bere garbitasunaz arduratzen, baina, gizakia aurreratuz joan ala ez da gustura sentitzen duen usainarekin eta ura edo menta botatzen zioten usaina gal zezan eta garbia egon zedin. Hondoren ibai edo erreketara hurbiltzen hasi ziren; norbaiti errazagoa izango zela bururatuz orduantxe konturatu ziren arropa eta beraiek ere bai garbiagoak zeudela. Ideia hartatik oraingo garbigailuetara egin zen salto. A ZE DIFERENTZIA!!! botoi bati eman eta arropa garbi eta garbigailu askotan idorra ere bai. Pertsona horrek edo horiek ideia hori izan ez bazuten garbigailua asmatu zuena ez zen horretaz inspiratuko eta ez zen garbigailurik egongo.\nGizakiak gauzak behar zituenean egiten saiatu da eta horregatik sortu zuten edo erabiltzen hasi ziren argia. Pertsona baten ideia izan zen baina zerbaitek inspiratu behar izan zuen argia lortzeko eta gai horretan dudak daude:\n-Suak inspiratu zuen.\n-Eguzkiak inspiratu zuen.\nEz dakite seguru zerk inspiratu zuen baina sua izan bazen, sua sortu zuen gizakiak ez bazuen sua lortzen ez genuke ez argirik eta ez berotasunik izango eta hori atzera pauso handia izango zen.\nPertsona bakoitzak zerbait egin du edo zerbait aportatu dio gure gizarteari. Hau esatean, esan nahi dut pertsona guztiak garela garrantzitsuak.\nHorregatik nik gai hau sakondu dut, gure atzean pertsona piloa daudelako eta beraien bizipen eta pentsamenduak dugun gizarte eroso onetaraino ekarri gaituztelako.\nPhotos used under Creative Commons from HaSHe, Aztlek


Iruñeko Udalak Pirritx, Porrotx eta Marimototsi jarritako betoa baliogabetu dute | Gizartea | Berria\nIruñeko Udalak Pirritx, Porrotx eta Marimototsi jarritako betoa baliogabetu dute\nNafarroako Administrazio Auzitegiak partzialki aintzat hartu du Navarra Sumak ikuskizuna bertan behera uztearen aurka pailazoek jarritako helegitea. 2019ko azaroaren 29an zen egitekoa, Baluarte auditoriumean.\nPirritx, Porrotx eta Marimotots Idoia Zabaleta / Foku Tamaina handiagoan ikusi\nIruñeko Udalak bertan behera utzi zuen Pirritx, Porrotx eta Marimotots 2019ko azaroaren 29an Baluarte auditoriumean egitekoa ziren Bizi dantza ikuskizuna, argudiatuz kontratua ez zela «legezkoa». Bi aste lehenago eman zuen erabakiaren berri. Navarra Suma buru duen udal gobernuaren «zentsura» salatu zuten pailazoek, eta erabakiari helegitea jarri zioten. Bada, pailazoen errekurtsoa partzialki aintzat hartuz, Nafarroako Administrazio Auzitegiak ebatzi du bertan behera uztea ikuskizuna baliogabetzeko udalak hartutako erabakia. EH Bildurentzat, auzitegiaren iritziz «ilegala» izan zen udalaren jokabidea, eta, hortaz, Maria Garcia-Barberena Kultura eta Berdintasun zinegotziaren dimisioa eskatu du.\nKoalizio independentistak plazaratu du auzitegiak joan den otsailaren 4an sinatutako autoa. Maria Jesus Balana Asurmendi magistratuak idatzi du, eta ez du kontuan hartu pailazoek kontratua betetzeko egindako eskakizuna. Ebazpenaren arabera, Pirritxek, Porrotxek eta Marimototsek kalte ordaina jasotzeko eskubidea dute, eta kontratuan zehaztuta zegoen prezioaren %6 izan behar du. Udalak, nahiz izanez gero, bi hilabeteko epea du helegitea jartzeko.\n2019ko azaroaren 15ean eman zuen erabakiaren berri udalak, eta debekatu izanaren erantzukizuna EH Bilduri egotzi zion Kultura zinegotziak. Orduan adierazi zuenez, kontratua «era irregularrean» sinatu zuen aurreko Kultura zinegotzi Maider Belokik: «Halako kontratuak egiteko, txosten juridiko bat, txosten tekniko bat eta adjudikazioa onartzeko ebazpen bat behar da, baina kasu honetan ez dago halakorik. Maider Belokik ekainaren 12an sinatutako kontratu bat daukagu, prozedura bete gabe eginikoa. Horrek agian balio lezake pailazoak bere etxean kontratatzeko, baina udal administrazioan ez du legezko baliorik». Garcia Barberenak esan zuen auzia Nafarroako Kontseiluaren esku utziko zuela. «Nafarroako Kontseiluak erabakiko du ikuskizuna bertan behera utzi izana egokia den ala ez, baina, ordura arte, udalak ez du ezer eginen».\nNafarroako Kontseiluak arrazoia eman zien pailazoei eta aurreko gobernu taldeari: kontratua legezkoa dela esan zuen, eta debekua «bidegabea» zela berretsi. Azaroaren 27a zen. Nolanahi ere, ebazpenari entzungor egin, eta kontratua eten zuen Enrique Maia Iruñeko alkateak. Erabakiak hautsak harrotu zituen, eta kontra agertu ziren, talde politikoez gain, euskalgintzako eragileak. Belokik BERRIAri adierazi zion Garcia-Barberenak esanikoak «aitzakia hutsa» zirela, Navarra Suma koalizio espainiazalearen «euskarafobia» disimulatzeko: «Ez da kasu bakan bat. Euskararen ordenantza atzera bota eta hizkuntz politikan azken urteetan eginiko urratsak ezeztatu nahi ditu Navarra Sumak».\nHain zuzen, polemika piztu eta egun gutxira, azaroaren 20an, Maiak hau adierazi zuen kazetarien galderei erantzunez: «Iruñeko alkatea naizen bitartean, ez ditugu kontratatuko Pirritx, Porrotx eta Marimotots pailazoak». Erantsi zuen pailazoak «ezker abertzalearekin lotuta» daudela. Horri heldu dio gaur EH Bilduk, auzitegiaren erabakiari buruzko balorazioan: «Zinegotziak dimititu egin beharko luke, frogatuta gelditu baita legezko kontratazio bat bertan behera utzi zuela arrazoi ideologikoengatik». Nafarroako Administrazio Auzitegiaren ebazpenak argudiatu du ezin izan dela frogatu, Maiak esan bezala, «ezaugarri politiko edo ideologiko» jakin batzuk dituzten taldeak edo kolektiboak ordezkatuz edo haien zerbitzuan egitekoa zela Bizi dantzan ikuskizuna.\nAste batzuk lehenago agindu bezala, ikuskizun hori bera egin zuten Pirritx, Porrotx eta Marimototsek Iruñean, udalaren laguntzarik gabe, Anaitasuna kiroldegian, 2019ko abenduaren 21ean. 2.500 bat lagun bildu zituen.


Lularen kontrako epaiketa: demokrazia jokoan Brasilen | LAB SINDIKATUA\nNazioartea Idazkaritza Elkartasuna Lularen kontrako epaiketa: demokrazia jokoan Brasilen\nBere kontrako ustelkeria frogek ez dute pisurik eta epaiketa honen atzean Lula politikoki jokoz kanpo uzteko asmo garbia ikusi daiteke. Lehenik Dilma kendu zuten inpeachment baten bitartez, haren aurkako ustelkeria frogarik gabe eta orain epaiketa politiko honen bitartez Lula jokoz kanpo utzi nahi dute.\nGure ustez honen atzean dagoena Brasilen eta oro har Hego Amerikan aurreko hamarkadan egondako aldaketa prozesuak indargabetzea da, inperialismo Estatu Batuarraren interesen zerbitzura egonen diren gobernuak ezartzeko. Argentinan Macrirekin lortu zuten, Brasilen Temerren gobernuarekin beraien txontxongilo bat jarri zuten eta orain Lula erditik kendu nahi dute, Venezuelan indarrez gobernua botatzen saiatu ziren eta Hondurasen iruzur elektorala eta herriaren kontrako errepresio bortitza erabiltzen dute ezkerreko alderdiak gobernura iritsi ez daitezen.\nGuk LABetik Lularen kontrako epaiketa politiko hau salatu nahi dugu. Brasilen jokoan dagoena ez da nork gobernatuko duen demokrazia bera baizik. Denek aukera berdintasunean hauteskundeetara aurkezteko eskubidea dute eta horretarako Lularen kontrako jazarpen politiko/judizial honek bukatu egin behar du.


Margrave - Wikipedia, entziklopedia askea.\nMargrave (alemanez: Markgraf) titulu germaniarrari emandako izena da (Mark muga, marka eta Graf, kondea), markes tituluaren baliokidea. Margrave baten emaztea, Margravesa edo, alemanez Markgräfin deitua da.\nMargrave batek, hasiera batean, karolingiar marka bateko gobernari militar funtzioak zituen (Hispaniar marka adibidez), inperioaren mugako probintzia bat. Margraveek, marka (alemanez: Mark) baten gaineko jurisdikzioa zuten, margraverri edo markeserri deitua zena. Inperioaren mugetako probintziak geroz eta garrantzitsuago bihurtzen ari ziren heinean, barnealdekoak baino handiago bihurtzen ziren, margraveek, erresumako gainontzeko gobernarien gaineko boterea lortuz.\nOrriaren azken aldaketa: 17 martxoa 2020, 16:30.


UEU UDAZKENA: BILEREN DINAMIZAZIOA\nIkastaroa Eibarko Markeskoa Jauregian eskainiko da azaroaren 9an eta 10ean. Guztira 12 orduko iraupena izango du eta bileren dinamizazioan sakondu nahi duen edonori dago zuzendua.\nOraindik izena emateko aukera dago.\nIÑAKI SALVADOR COLISEOAN\nLilurarik ez. Mikel Laboarekin solasean da Iñaki Salvadorrek omenaldi gisa, hirukotean eta jazz ikutuekin sortu duen diska.\nIñaki Salvadorren lana Coliseoan gozatzeko aukera izango da urriaren 26an, ostirala, 20:30ean.\nSarrera 8€ da.\nEsan daiteke Mikel Laboarekin 25 urtean pianojole jardun duen Iñaki Salvadorrek bezain ongi gutxik ezagutzen dutela bere obra. Iñakik diska honetan ez du bertsio errazak eta atsegingarriak egitea bilatzen, Laboaren obrarekin aurrez aurre topa gaitezen giroa sortzen saiatzen da.


Mercadona eskuetarako toallatxo hidroalkoholikoak eskaintzen hasi da, eta 12.000 ale saldu ditu\nProduktu berri hau formula % 75 hidroalkoholiko batez inpregnatuta dago, larruazala sakon garbitzeko.\nUbesol Totaler Hornitzaileak Valentzian ekoizten du produktu berri hau, Atzeneta d’Albaida herrian.\nMercadonak Espainiako 850 tona piku erostea aurreikusten du 2020ko kanpainarako; 2019an baino % 30 gehiago\nMercadonak gertuko fruta eta barazkiak "Nagusiei" (bezeroei) eskaintzeko duen konpromisoan, Valentziako Erkidegoan, Katalunian, Gaztela eta Leonen eta Kanarietan hazitako pikuaren alde egin du.\nKonpainiak gutxi gorabehera 650 tona piku fresko erosi zituen 2019an.\nMercadonak 5 tona baino gehiago eman dizkio premiazko produktuetan Toledoko Cáritasi\n2020ko uztailaren 31a\nKonpainiak lankidetza sendotzen jarraitzen du Toledoko probintziako erakunde sozialekin, hala nola Toledoko Cáritasekin, premiazko produktuak emanez; kasu honetan, esnea eta urdaitegiko produktu xerratuak.\nMercadonak sendotu egin ditu elikagai-dohaintzak COVID-19 gaitzak eragin duen egoera berezian, eta bizi dugun ezohiko konplexutasuneko egoera honek sortutako beharrei erantzun die.\nKonpainiak, orain arte, 186 tona baino gehiago eman dizkie produktu eta elikagaitan Gaztela-Mantxako zenbait erakunde soziali.\nMercadonak bere gazta-zaporeko patata izurtu berrien 11.000 poltsa baino gehiago saltzen ditu egunero\nPenintsulako, Balear Uharteetako, Ceutako eta Melillako denda guztietan daude salgai joan den ekainaz geroztik\nAperitibo aproposa da freskagarriekin, garagardoarekin eta ardo beltzarekin konbinatzeko, eta oso balorazio ona jaso du konpainiak bere koberrikuntza-zentroetan “Nagusi”ekin (bezeroak) egiten dituen saioetan.\nPepsiCo Totaler Hornitzaileak egiten du aperitibo hau supermerkatu-katearentzat, Burgosen (Gaztela eta Leon).\nMercadonak 2,4 tona eman dizkio Madrina Fundazioari pixoihaletan eta premiazko produktutan (Madrilen)\nKonpainiak erakunde sozialekin duen lankidetza sendotu du, adibidez, Madrina Fundazioarekin, zeini beste dohaintza bat egin baitio —lehen 3,6 tona eman zizkion— eta premiazko zenbait produktu eman baitizkio, hala nola pixoihalak, kakao disolbagarria eta haurrentzako pototxoak, bai eta hasierako, jarraipeneko eta hazkuntzako esnea ere.\nMercadonak sendotu egin ditu elikagai-dohaintzak COVID-19 gaitzak eragin duen egoera berezian, bizi dugun ezohiko konplexutasuneko egoera honek sortutako beharrei erantzuteko.\nKonpainiak, orain arte, 296 tona baino gehiago eman dizkie produktu eta elikagaitan Madrilgo Erkidegoko zenbait erakunde soziali.\nMercadonak lasagna eta kaneloi gainerreen 55.000 ale saltzen ditu egunean\nKonpainiak haragi- eta boletus-kaneloiak eta hiru lasagna-mota eskaintzen ditu: Boloniako erara egindakoa, espinaka eta gaztanberaduna eta izokin eta brokoliduna.\nProduktu-lerro hori hobetu egin zen 2018an, osagaien kalitatea eta aukera indartu zirenean, eta, aldi berean, ontziaren plastiko gogorraren ordez zurezko bat jarri zenean, enpresak ingurumenarekin duen konpromisoaren ondorioz.\nPlatos Tradicionales Totaler Hornitzaileak egiten ditu, Hacendado markaren pean, Buñolen (Valentzia).\nMercadonak % 30 murriztu du azukrea bere irabiakietan, eta 80.000 ale baino gehiago saltzen ditu egunean\nHacendado irabiakiak dira, hainbat zaporetakoak: Marrubia, Banilla, Txokolatea, eta Txokolatea % 90 eta Esnea.\nTotaler Hornitzaile hauek egiten dituzte produktuak: COVAP, Pozoblancon (Kordoba); Lactiber, Leonen; eta Iparlat, Urnietan (Gipuzkoa).\nMercadonak 9.300 kilo produktu eman dizkio premiazko produktutan Gironako Eskualdeetako Elikagai Bankuari\nGuztira, urtarrilaren 1etik gaur arte, konpainiak 1.090.000 kilo elikagai eta norberaren garbitasuneko gai eman dizkie Kataluniako zenbait gizarte-erakunderi eta ongintza-erakunderi.\nKataluniarekin duen konpromiso solidarioa indartu du, eta, osasun-krisiak eragindako egoeraren ondorioz, dohaintzak handitu ditu.\nMercadonak gizonentzako aurpegiko esfoliatzaile bat merkaturatu du, eta egunean 2.000 ale saltzen ditu\nIkatz aktiboa eta arroka bolkanikoko mikroesferak dituen kosmetiko bat da, ezpurutasunak eta zelula hilak desagerrarazten dituena.\nUztailaren hasieratik dago eskuragarri kate osoan, eta Viokox Totaler Hornitzaileak fabrikatzen du Picassenten (Valentzia).\nMercadona edamamezko eta sojazko snack osasungarri berriaren 6.000 ale saltzen ari da egunean\nNutrizioaren aldetik, oso konpletoa da, eta “Nagusiak” (bezeroa) zaporea eta ematen duen asetze-sentsazioa nabarmentzen ditu, proteina eta zuntz asko baitu, eta gatz gutxi.\nMenken Orlando Totaler Hornitzaileak garatu du mokadua.\nMercadonak 10.000 kilo produktu eman dizkio premiazko produktutan Tarragonako eskualdeko Elikagai Bankuari\nGuztira, urtarrilaren 1etik gaur arte, konpainiak 1.030.000 kilo elikagai eta norberaren garbitasuneko gai eman dizkie Kataluniako zenbait gizarte-erakunderi eta ongintza-erakunderi; hau da, % 30 baino gehiago handitu ditu dohaintzak 2019ko garai berarekin alderatuta.\n2020. urtea amaitzerako, Mercadonak 170 M € izango ditu inbertituak Jateko prest zerbitzuan, 650 dendatan baino gehiagotan\nKonpainia pixkanaka ari da berriro martxan jartzen alarma-egoeraren aurretik hainbat saltokitan zeukan Jateko prest zerbitzua. Plater prestatu berrien atal hori 200 supermerkatutan izango du martxan uztailean, eta 500etan urrian. Urtea amaitu aurretik beste 150 tokitan ezartzea espero du.\nGure “Nagusiei” (bezeroei) informazio eguneratua emateko, zerbitzua berraktibatuko duten saltokien mapa bat jarri du konpainiak bere webgunean (sakatu hemen).\nZerbitzuak plater osasungarri gehiago eskainiko ditu: barazki-menestra eta zenbait arrain goarnizio eta guzti; ogitarteko gehiago, hala nola brioche begetala, urdaiazpiko-ogitartekoa eta Angus hanburgesa; bai eta Hot Deliren erakusmahai berri bat ere, hainbat produktu erre eskaintzeko, besteak beste, oilaskoa, saiheskia eta patatak.\n2019. urtearen amaieran, konpainiaren 319 saltokik eskaintzen zuten Jateko prest zerbitzua, Portugalgo 10ak barne, non Pronto a Comer esaten baitiote zerbitzu horri.


Palindromoen bitxikeriak - bigara\nPalindromoen inguruko hainbat datu eta bitxikeria\nHainbatetan palindromoak hizkuntzan modu naturalean txertatuak daude. Euskaraz horren adibide anitz ditugu, ama, eme, arra, edo zurrumurruz horren adierazle direlarik. Palindromoen inguruko gure ikerketan, zenbait bitxikeri aurkitu ditugu. Ondoko lerroetan horietako aipagarrienak ageri.\nPalindromoak eta toponimia\nEuskal Herriko hainbat lekuk izen palindromoa dute, Aia, Oko edo Iruri.\nBaina ez gera horretan maixu eta badira munduan zehar Ipar Karolinan dagoen Wassamassaw bezalako tokiak, 11 hizki edo gehiagoz osatutako palindromoa dutenak izen moduan.\nMunduko hitz palindromo luzeena\nMunduko hitz palindromorik luzeena Guinness World Records-en arabera, saippuakivikauppiak da. 25 letra ditu finlandiar hitz honek eta xaboi saltzailea du bere esanahia.\nMunduko esaldi palindromorik luzeenak\nEsan beharra dago, milaka hitz dituzten palindromo luzeek, balio literarioa galtzera jotzen dute, esaldiaren zentzua galtzen doa eta joku dibertigarria diren arren teknika huts bihurtu daitezke.\nEz dago argi zein den esaldi palindromorik luzeena, izan ere gaur egun ordenagailuen laguntzarekin, hitz datu baseak sartu eta programa informatiko bidez palindromo oso luzeak sortu daitezke.\nGoogle konpainian lan egiten duen Peter Norvig estatubatuarrak, 2473 hitzeko palindromo bat eraiki zuen berak sortutako programa informatiko baten bidez. Algoritmo bidez eginiko prozesu automatiko bat denez, poesia eta xarma asko galtzen du. Hemen azaltzen du nola egin zuen pal.py programaren bidez.\n1969 urtean, Georges Perec idazle frantsesak, Frantsesez jasotako palindromorik luzeena idatzi zuen. Le grand palindrome bezala ezagutua, 1300 hitzez (5566 hizkiz) osatua dago eta askoren ustez, joku semantikoa, olerkiaren soinua eta bertan agertzen diren aliterazio eta errimek, poesiaren parean jartzen da lan eder hau. 1000 silabaz osatutako palindromo silabiko bat ere sortu zuen.\nPalindromo konpilaziorik handienak\nKonpilazio hauek, dena indexatu nahian egindakoak direnez, nahiko modu mekanikoan biltzen dituzte palindromoak.\nJuan Filloy idazle argentinarrak 8.000 esaldi palindromiko baino gehiago argitaratu ditu bere lanean.\nVíctor Carbajo musikagile espainiarrak, gazteleraz idatzitako 212.212 palindromo bildu ditu eta bereak omen diren 109.587 palindromo idatzi ditu. Esteka horiei jarraituz, jaitsi daitezke konpilazio hauek.\nPalindromoak sortzeko algoritmoak\nEsan bezala, gaur egunean gauza gehienen moduan, palindromo sorkuntza algoritmo bidez automatizatu daiteke. Hemen ikus daitezke zeregin horretan ezaguna den Manacher algoritmoaren funtzionamenduaren azalpenak.\nTwitter bertan, badago @_aibohphobia erabiltzaile izena duen robot bat, #palindrome hitz gakoa jarriz gero, palindromo batekin erantzuten du.\nBadago Nazioarteko palindromista Elkartea. Kataluñatik abiatzen den asmoa da, baina munduko hainbat palindromogile elkartzen ditu eta Samagames aldizkaria argitaratzen du 1994tik. Honen inguruan REVER movimiento literarioa sortu da, testu palindromoak literaturan sustatzeko.\nThe palindromist aldizkaria ere erreferente bat izan da palindormo sorkuntzan dabiltzanentzat. 1996 urtetik bi urtero argitaratzen da. Aldizkariaren ale bakoitzak palindromo ugari inprimatzen ditu (letra-unitateak, hitz-unitateak eta bertikalak), palindromoekin lotutako albisteak biltzen ditu eta palindromo ospetsuen idazleak akreditatu nahi ditu.\nAldizkariak, SymmyS Awards antolatzen ditu urteko palindromo lehiaketa. Aldizkari honetako editoreak Mark Saltveit da eta munduko palindromo txapelketa ere antolatu zuen.\nTomás Lipgot, Neuquén herriko zinegile argentinarraren ¡Viva el palíndromo! (2018) dokumentalak palindromoari omenaldia da, leku ezberdinetako zale eta sortzaileen ekarpenak jasotzen ditu, kontsumo gizarteak baztertzen duen zerbait goraipatzeko: lenguariarekiko maitasuna, hura begiratu, entzun eta harekin jolastea. Lagun artean partekatua den obsesioa (obsesio hori partekatuz topatutako lagunak, alegia).\nErreferentziak agertzen dira ere zenbait filmeetan: Amantes del círculo polar (Julio Médem, 1998), Palíndromos (Todd Solondz, 2004) Tenet (Christopher Nolan, 2020) filmetan\nAibohphobia eta ailihphilia\nBadago palindromo zale amorraturik, eta dirudienez, palindromoei beldur irrazionala dienik ere. Dirudienez palindromoen irrazionaltasunean datza gakoa bi kasuetan.\nAibohphobia (“aibofobia”) hitza aipatua agertu zen 1983an Science Digesten beldur honi erreferentzia egiteko, azken aldian sareetan erronka moduan asko agertzen ari dena. Hitz eratorriek aldaera ezberdinak hartuko dituzte, obofobo, abofoba, keibofobiek etab.\nAilihphilia (“ailifilia”, “ainamania” bezala ere ezagutua) 2006an Word Wizarden palindromo zaleenek defendatu zuten. Hau ere desoreka moduan hartu daiteke agian, hala da eta, palindromoak egiten hasiz gero, ezinezkoa da eta bi norabidetan irakurri eta idazteari uztea.


Gure begiz - Page #2\nArantxa Elizegi: "Trumpen aurkako epaia bultzatzeko demokratek ez dute Senatuko babes zabalik"\nArantza Elizegi BERRIAko kazetaria elkarrizketatu dugu AEBtako aktualitate hizpide, Kapitolioaren erasoaren ostean Donald Trump kargugabetzeko saiakerez eta aukerez, eta baita alderdi errepublikanoaren etorkizunaz.\nIratxe Landeta zahar egoitzako langilea: "Egindako lanagatik pozik gaude, baina baita nekatuta ere"\nGurean Gaur albistegian urteko errepasoa osatu nahi izan dugu eta horretarako Covid19 gaitzaren aurka lehen lerroan egon diren sektoreetako langileekin hitz dugu. Horiek horrela, Iratxe Landeta izan dugu gurekin, zahar egoitzetan egindako lana azaldu, zaintza profesionalen egoera emozionala komentatu eta gabonetara begirako irizpideak azaldu ditu.\nEkhiñe Atorrasagasti: "Hamaikaren edukiak nonahi eta nolanahi eskura izatea da helburua"\nUrte amaierako Gurean Gaur saio berezian, Ekhiñe Atorrasagasti Hamaika Telebistako eduki zuzendariarekin solastu gara. 11TBren urteurrena izanik, urte berezia izan behar zuen baina pandemiak ekidin du prestatutako guztia aurrera eramatea. Hala ere, berrikuntza eta aldaketez beteriko urtea izan da: eduki eskaintza handitu da, irudi korporatiboa berritu da... Hemendik aurrerako erronkei buruz aritu da Atorrasagasti.\nKoldo Otamendi: "Musikarien nahia oholtza gainean zuzenean aritzea da"\nGurean Gaur albistegiaren baitan, urteko errepasoa egiterako orduan, Covid19 gaitzak eragindako izurriaren ondorioz gehien sufritu duten sektore batzuk izan ditugu hizpide. Horien artean, kulturgintzakoa, bereziki musikaren alorreko. Honen inguruan aritzeko, Hamaika Telebistako MusikaZuzeneanTb saioko aurkezle Koldo Otamendi izan dugu gurekin.\nGabonetan osasuntsu jan eta disfrutatzeko Iñaki Ubiria gure sukaldariaren gomendioak\nGurean Gaur albistegian, gabon berezi hauetarako gomendio batzuk helarazi nahi izan dizkizuegu. Euren artean, Iñaki Ubiria gure sukaldariak emandakoak, eguberri hauetan modu osasuntsuan sukaldatu eta jateko asmoarekin. Hiru errezeta begano planteatu dizkigu, arroza, eskalibada eta gazta tarta hain zuzen ere.\nAne Pescador: "Gabonetan birusak berdin kutsatzen du"\nGurean Gaur albistegian urteko errepasoa osatu nahi izan dugu eta horretarako Covid19 gaitzaren aurka lehen lerroan egon diren sektoreetako langileekin hitz dugu. Horiek horrela, Ane Pescador erizaina gurekin izan dugu, ospitaletako egoera kontatu, medikuntzaren alorreko profesionalen egoera emozionala azaldu eta gabonetara begirako irizpideak emateko.\nThaylor Aldamaren bizipenak, arrazakeria lehen pertsonan ezagutu duen euskal futbolaria\nIñaki Williams-en aurkako irain arrazistak jaurtitzeagatik bi pertsona ikertuko dituzte Bartzelonan eta, horrekin batera, berriki, Txapeldunen Ligan PSG eta Istambul-en arteko partida bertan behera geratu ostean, futbolaren baitako arrazakeriaren inguruko fokua zabaldu da berriz. Gurean Gaur albistegian Thaylor Aldamarekin hitz egin dugu.\nOlatz Foruria: "Zoritxarrez, GBA eta Bilbao Basket kinka larrian iritsiko dira bien arteko derbira"\nGurean Gaur albistegian, Bilbao Basketek pairatzen duen krisia aztertu nahi izan dugu Olatz Foruria kazetariarekin batera. Beltzezko gizonek arazoak izan dituzte kurtso hasieran, emaitza txarrak eta lesioak pairatuz. Hala ere, Fuenlabradaren aurka lortutako garaipenak beste hauspo bat emango die hurrengo partidei begira, bereziki GCB-ren aurka jokatu beharreko derbirako. Horrekin batera, NBAko denboraldi berriaren hasiera izan dugu hizpide.\nJorge Azanza: "Taldearen helburu nagusia da lehiakorra izatea eta kalitatezko txirrindulariek aurrerapauso bat ematea"


Lehenengo argitaratze data: 2019/04/30\nMaiatzeko eta ekaineko azterketak direla eta, UPV/EHUk ikasteko gelak irekiko ditu, ordutegi zabalarekin. Ikasteko gelak ireki eta ixteko datak egokituta daude azterketa aldira, eta campusaren arabera aldatzen dira.\nBizkaiko Campusean, larunbat eta igandeetan, maiatzaren 4tik ekainaren 30era, 08:15etik 22:00etara., ikasteko gelak zabalduko dira UPV/EHUko ikasleentzat. Ekonomia eta Enpresa Fakultatean (Sarriko, eraikin nagusia): behe solairuko geletan, egongo dira irekita ikasteko gelak. Hala, 900 plaza baino gehiago, jantokia mikrouhin-labearekin, berdeguneak atsedena hartzeko eta gela bat taldean ikasteko eskainiko dira.\nGipuzkoako Campusean Elbira Zipitria Zentroan (Ondarreta pasealekua, 18 – Donostia) irekiko dira ikasteko gelak asteburuetan, maiatzaren 4tik uztailaren 7ra (biak barne), 8:00etatik 22:00etara.\nBestalde, Gipuzkoako Campuseko Liburutegia, Carlos Santamaria Zentroan kokatuta (Elhuyar plaza, 2. Donostia), larunbatetan, ekainaren 29era arte (hau barne), irekita egongo da goizeko 9:00etatik 14:00ak arte.\nArabako Campusean, batetik, Hezkuntza eta Kirol Fakultatean (Juan Ibáñez de Sto. Domingo kalea, 1. Vitoria-Gasteiz) izango dituzte irekita ikasleek ikasteko gelak, maiatzaren 18tik uztailaren 11ra. Honako hauek izango dira gelak erabiltzeko ordutegiak: astelehenetik ostiralera: 21:00etatik 24:00etara. Eta larunbat, igande eta jaiegunetan: 9:00etatik 24:00etara.\nEta bestetik, ikasleen premiak hala eskaturik, ikasteko ikasgelak ere irekiko dira Elurreta eraikinean ohiko ordutegiaren barruan, alegia, astelehenetik ostiralera 8:00etatik 21:00etara.


Klarisa eta K Taldea. Arimen Parkearen misterioa by Erein argitaletxea - Issuu\nArimen Parkearen misterioa\n1. argitalpena: 2019ko maiatzean\nAzala eta liburuaren diseinua: Iturri Maketazioa: Erein Azala eta barruko ilustrazioak: Marimar Agirre © Arrate Egaña © EREIN. Donostia 2019 ISBN: 978-84-9109-454-8 L. G.: SS-557/2019 EREIN Argitaletxea Tolosa Etorbidea 107 20018 Donostia T 943 218 300 e-mail: erein@erein.eus www.erein.eus Inprimatzailea: Gertu Zubillaga industrialdea, 9 20560 Oñati, Gipuzkoa T 943 783 309 e-mail: gertu@gertu.net www.gertu.net\nArrate Egaña Ilustrazioak: Marimar Agirre\nEguzkiak Aizkorri mendiko gailurra argitu zuen une batez,\neta Goierriko herrien gainean proiektatu zuen itzala hedatuz joan zen. Hodei mamitsu batzuek zerua goibeldu zuten gero. Orratzak bezain fin eta hotzak erori ziren euri-tantak, eta soroak eta bideak zipriztindu zituzten. Haizeak hosto eroriak hegaldarazi zituen Magurain herriko kale zaharretan; kantoietan bildu eta, herriko plaza bakartian, dantzarazi zituen. Gorospe kaleko etxe batean, Mutiri familia pil-pilean zegoen, Magurain herriko biztanle guztien antzera, egia esateko. Lan handia egin zuten urteko garai hartako antzinako tradizioa suspertzeko, Gau Beltzarena hain zuzen, Halloween izenaz ere ezaguna den jaia. Osteguna zen, eta, Gau Beltza larunbatean ospatuko bazuten ere, mutiritarrak antolatze-lanetan ziharduten. Etxeko korridoreak zonbien eta eskeletoen marrazkiekin apaindu zituzten, eta bi kalabaza hustu zituzten barruan kandelak sartzeko; gainera, gaztaina-opilaren lurrin gozoa labetik gela orotara barreiatzen zen. Tradizioak agindutakoaren arabera, edozein gauza jantzi behar da Gau Beltzean, edonon aurkiturikoa, mozorroak benetakoagoak izate aldera. Hori dela eta, mutiritar ume txiki\nbikiak gorputza bendez estaltzen saiatzen ari ziren, momia ñimiñoak irudikatzeko. Ahizpa ertaina aspaldidanik ari zen lagunekin batera artilezko eta sokazko harilak biltzen, jantzi iletsu batzuk egiteko. «Gauza»ren antza hartuko zuten, Adams familiako lehengusuaren itxura. Hiru neba-arrebak alde batetik bestera zebiltzan, tiraderetatik aurpegirako margoak ateratzen edo saskiak topatzen, larunbatean bizilagunek emango zizkieten gozokiak gordetzeko. Elenek, arreba nagusiak, banpiro-trajea josi zuen. Jantzi, eta bere buruari begiratu zion ispiluan: ez zegoen batere gaizki. Begi-zulo sakonak morez margotu eta banpiro-letaginak jarri zituen. Berehala kendu zituen, ordea, amarekin hitz egiteko. Gurasoak konbentzitu nahi zituen, ditxosozko larunbat gauean etxera beranduago itzultzen uzteko. –Nire lagun guztiak gauerdian itzuliko dira! –oihu egin zuen lurrean ostikada bat joz. –Hori esaten duzue denek, gurasoei ziria sartzeko. Une hartan, sorginaren jantzia osatzeko zapiak hautatzen ari zen ama; kartoizko kapelu puntaduna geroxeago egingo zuen. –Ba, oraingo honetan egia da. –Ezetz esan dizut. Gauerdian itzuli, bai zera… ez dituzu hamabi urte baino. –Halloween izango da!\n–Hemen Gau Beltza deitzen diogu, Elene. Eta ez zaitez astuna izan: egun bi falta dira oraindik. –Bi egun konbentzitzeko. –Ezta ametsetan ere. Larunbatean, hamarretan egongo zara etxean. Mutiri jauna Frankenstein itxuraz agertu zen egongelan, robot baten ibilera imitatuz. Umeak trufatu zitzaizkion pasillotik. –Zergatik egiten didazue barre? –galdetu zien aitak ahots sakonaz–. Gaizki ematen dit mozorroak? –Ez duzu beldurrik ematen –esan zuen ahizpa ertainak–; saiatu beste jantzi batekin. Umeek etxea korritzeari ekin zioten berriro, han eta hemen margoak eta oihalak eskuratzeari. Elenek temati jarraitzen zuen eskaerarekin. –Mesedez! –Gauez irtetea arriskutsua izan daiteke –esan zion aitak–; desagertutako ume horiek ahaztu dituzu ala? –Hori duela mila urte gertatu zen! –Azkena, iaz. Ama Eleneren aurrean paratu zen. –Hartu dugu erabakia –esan zion serio–: hamarretan itzuliko zara. Horrela izango da, eta kito. –Guraso izugarri txarrak zarete!\nEleneren garrasiaren ondoren, kalapita eten egin zen. Neba-arrebak asaldatuta gerturatu ziren egongelara, baina bakarrik ikusi ahal izan zuten Elene etxetik irteten, ateari danbatekoa joz. Sarrerako horman zintzilik zegoen ordularia lurrera erori zen, burrunba itzela sortuz, eta esferaren kristala pitzatu zen. Orratz trangatuetan pausatu zen ordua. Elene kale harriztatuetan barrena ibili zen. Hain zegoen haserre, ezen mozorroa eranztea ahaztu baitzuen. Lotsatu zen. Nora joango zen itxura horrekin? Oraindik ez zen Gau Beltza! Ez zen etxera itzuliko, hori ziur. Plazara heldu zenean ikusi zuen bere lagunak ez zeudela han. Denbora franko falta zen hitzordurako. Ez zen konturatu plazan koloretako argiak ipintzen ari zirela, eta bertako kioskoan zortzi burezur, zein bere kandelarekin, kioskoko izkina bakoitzeko bana. Haserreak aurrera segitzera bultzatu zuen. Hozten ari zuen gainera, eta mozorroak ez zuen aski berotzen. Malko bi erori zitzaizkion begi makillatuetatik masailetan behera, bi marra ilun margotuz. Inguruko auzoraino heldu zen. Han ere udaletxeko langileak argi-kateak jartzen ari ziren. Bizilagun batzuk kalabazak eta jostailuzko amaraunak eta saguzarrak hasi ziren ateetan eta leihoetan kokatzen. Baten batek itxurazko hilobiak inkatzen zituen lorategian, edo eskeletoak atarian zintzilikatzen. Bere adineko bi lagun ikusi zituen; batek hildako baten itxura zuen, besteak ontzi bat zeraman buruan, baina begien parean\nirekiera bat zeukan, ikusi ahal izateko. Gurutzatu zirenean Elene agurtu zuten, baina berak ez zituen ezagutu. Zorionez, jende gehiago zebilen mozorroturik, ez bera bakarrik, nahiz eta Gau Beltza bi egun barru izan. –Ontzi Gizona –xuxurlatu zuen bere baitarako, hozkirri batek hartuta–, hemengo umeak eramaten dituen gizona. Bere erruz ez didate gauerdira arte geratzen utziko, hori lelokeria!\nOria ibaiaren ertzetik abiatu zen. Hasiak ziren lehenbiziko izarrak azaltzen, Basozabalen sartu zenean. Hura zen herriko oihanik sakonena. Lurra amorruz zapaltzen zuen, hosto lehorrak eta adarrak suntsituz. Zuhaitz batzuk saihestuta, Osina lakura zeraman xendra hartu zuen. Heldutakoan, lakuari begiratu zion: uraren gainean ñirñirka zebilen ilargiaren isla uhindua. Handik gutxira, itzultzea erabaki zuen, ilunegi baitzegoen basoa. Bidean zihoala, itzal bat ikusi zuela iruditu zitzaion, ez urruti, zuhaitzen artean. Ikaratuta, martxa bizkortu zuen. Soilgune batean gelditu zen; ilargiaren argipean, ingurua miatu zuen. Haizeak astinduta, zuhaitzek, sasiek eta iratzeek ez zuten osatzen mordoilo dardarkari bat baino. Itzal mugikorra ikusi zuen berriro, oraingo honetan argiago eta hurbilago. Ezkutaketan zebilen pertsona bat ote zen? Bai, hori ematen zuen, pertsona handi bat, hain zuzen. Lasterrari eman zion. Atzetik hurbiltzen ari zitzaion norbaiten urrats luzeak entzun zituen. Orduan, zuhaitz baten erroarekin estropezu egin eta ziplo erori zen. Atzera begiratu zuen; zorionez, ez zen inor ageri. Zutitu eta banpiro-jantzia astindu zuen, itsatsi zitzaizkion hostoak kentzeko. Haize-kolpe batek ilea nahastu zion. Telefono mugikorra atera zuen gonen artetik. Lagunei deituko zien, eta eskatuko zien baso-irteeran egoteko bere zain; horrek lasaituko zuen. Baina begiak zeru beltzerantz altxatu zituenean, izaki\nerraldoi bat ikusi zuen, besoak zabalik bera harrapatzeko. Pitxer antzeko bat zeraman buru gainean. Oihu egin arren, inork ez zion entzun, eta erraldoiaren besoari kosk egin zion, Drakularen haginak zeramatzala aprobetxatuta. Erraldoiak askatu egin zuen, eta Elenek korrikari ekin zion ostera. Beranduegi, alabaina. Ontzi Gizonak gerritik heldu eta airean eraman zuen. Etsi-etsian norbaiti deitzen saiatu zen Elene, mugikorraren teklak kontrolik gabe sakatuz, baina ez zuen lortu argazki-kamera aktibatzea baizik, flash urdinxka bat jaurti zuena. Gero, aparatua eskuetatik irristatu eta lurra jo zuen. Hantxe geratu zen, sasien artean, bakarrik eta erabilezin. Ilunabarraren haize leunak une batez bide gaineko hosto eroriak astindu zituen. Basoa bere onera itzuli zen, ohiko iluntasun lasaira, ezer gertatu izan ez balitz bezala.\nBilboko San Frantzisko auzoan, Harrobi plazako atiko zahar\nbatean, Klarisa Lupabitx bere bainu erlaxagarria ari zen hartzen. Azkeneko pisua zenez, garbi sumatzen zituen udazkeneko haize indartsua eta euria teilatuen gainean tantaka. Lasai asko zegoen andrea ur epeletan. Telefonoak jo zuen arte. Samedi katemea toalla batean erdi lo zetzan, eta haserre altxatu zuen burua. Eguraldi txarragatik ez zen lagunekin egotera teilatura irten, eta orain, lozorro zegoelarik, esnatu behar zuten! Zergatik deituko zuten bainu lasaigarri batean murgiltzen zen aldiro?, pentsatu zuen bere aldetik detektibeak. Bere buru\nanalitiko eta arrazionalak ezin zuen ulertu, baina, ia beti gertatzen zitzaionez, aparatua baineraren ondoan kokatzen amaitu zuen. Eskuak lehortu ondoren, aurikularra hartu zuen. Bere adiskide bat zen, Marko Ostender zaharra. Magurain herrian jazotako desagerpenaz mintzatu zitzaion. –Garrantzitsua da niretzat –esplikatu zion–: nire anaiaren biloba da Elene. –Kasua onartzen dut –konpromisoa hartu zuen Klarisak, dudarik egin gabe. –Aurka egitea espero nuen –esan zuen Ostenderrek harrituta–; azkenotan nekatuta zeundela ulertu nizun; are gehiago: erretiroan pentsatzen ari zinela. –Aipatzen didazuna kasu berezia da. Argitu gabe geratu zaidan kasu bakarra. Han beste hiru ume desagertu ziren, eta ez nuen lortu zer gertatu zen jakitea. –«Arimen kasua»? –Bai, jauna, horixe bera. Ostenderrek eztul egin zuen, eta marranta garbitu. –Badugu beste zerbait. Gizonak komunikatu zion Maiderrek interesa zuela beraiekin ikertzera joateko, detektibe bikaina izatea erabaki baitzuen. Eta Bertol ere, hain interes handia erakusten ez bazuen ere, elkartuko zitzaiela, ziurrenik Maiderren ondoan egon ahal izateko.\n–Badakizu, biziki estimatzen du neska hori. –Bai, noski, badakit –berretsi zuen andreak, beste eskuaz xaboi-burbuilekin jolasean, Samediren begi erneak so zituela–. Ondo iruditzen zait, Ostender. Belaunaldi berriek gure lekukoa hartu beharko dute. –Ba! Gazteegiak dira. –Ikasiko dute; gainera, atsegin zaizkit bai Bertol eta bai Maider. –Bada, hau ere jakin behar duzu –esan zion Ostenderrek nahigabetasunez–: Bertol petraldu egin zaigu. –Arriskua onartzen dut –erabaki zuen andreak–. Badakizu gazteak nolakoak diren. Ziur nago denon artean kasua argituko dugula. –Hori espero dut; kezkatuta nago. –Zeinek gehiago daki desagertzearen berri? –Poliziari deitu zioten, baina etzi arte ez diote ikerketari ekingo; diotenez, laburregia da desagerpenaz geroztik igarotako denbora. –Hobeto; horrela, abantaila izango dugu. Azkeneko neurriak zehazteko hitz egingo dugu. –Ados. Gabon pasa.\nKlarisa Lupabitx pentsakor geratu zen. Bi egun barru Gau Beltza ospatuko zuten, edo Halloween. Beharbada, ez ziren desagerpen bat ikertzeko egunik egokienak izango. Hozkirri batek astindu zuen. Ura hozten ari da, pentsatu zuen. Ur beroaren txorrota ireki eta bainua epeldu zen. Oh, là, là, hagitzez ere hobeki! –Samedi, mon amie, bihar Magurainera joango gara –xuxurlatu zion katemeari, honek begiak ixteaz batera–. Neska batek gure laguntza behar du. Katemeak ez zion jaramonik egin; aitzitik, seko lo geratu zen toalla gainean. Noizbehinka inguratzen zitzaion Pirata katu begibakarrekin egin zuen amets. Ezin zuen imajinatu zelako saltsa zetorkien gainera, bai berari eta bai bere nagusiari ere.\n2. Beste dei bat\nMaider eta Bertol Bilbon zeuden, baina bata bestearen-\ngandik urrun samar. Maiderren gurasoak bananduta zeuden, eta asteburu hartan aitarekin zuen txanda, Abandoko etxean. Bere logelan itxita hitz egiten zuen mugikorraz, ahopean, aitak ez entzuteko. Bertol Matiko auzoko etxe batean bizi zen. Ganbarara igo zen, ez zezan inork molestatu, eta hautsez beteriko gelan atzera eta aurrera zebilen bitartean mintzo zen. Bere aitona, Marko Ostender, haren bila zebilen gelaz gela; garrasika deitzen zion. –Zure aitonarentzat oso garrantzitsua da –esan zion Maiderrek–; anaiaren biloba du. –Badakit; Elene, nire lehengusina… Tira, onartzen dudala esan dizut. –Aurka egitea espero nuen; hitz egin genuen azkeneko aldiz zalantza handiak zenituen, detektibe izan ala ez. –Eta zalantzan jarraitzen dut, baina kasu honek jakin-mina piztu dit. Klarisa Lupabitxek argitu ahal izan ez duen kasu bakarra da. –Arimen Parkearen kasu ospetsua… –Badakizu zergatik deitzen dioten horrela parkeari? –galdetu zuen mutilak.\n–Mamuak agertzen zirelako. Hala uste dut, behintzat. Primeran, pentsatu zuen Bertolek, beldurtzen hasita. –Okerrena zera da: aitona ere joango dela. Badakizu zenbat estimatzen duen detektibea. –Ondo deritzot; biek ala biek irakatsiko digute trikimailu mordoa. Gainera, gogoko ditut. –Bada, hau ere jakin behar duzu –esan zion Bertolek nahigabetasunez–: aitona petraldu egin zaigu. –Arriskua onartzen dut –erabaki zuen neskak–. Badakizu zaharrak nolakoak diren. Ziur nago denon artean kasua argituko dugula. –Hala espero dut. Egia esateko, kezkatuta nago lehengusinaren asunto honekin.\n–Ba nik ez dut atzera egingo. Asko kostatu zait aita konbentzitzea zuekin joaten uzteko. Beldur handia ematen dio niri zerbait gertatzeak, are gehiago berekin egoteko txanda badut. –Esaiozu ez kezkatzeko –aholkatu zion Bertolek–, gu laurok haran galdu batean Elene lehengusinaren bila, Gau Beltza iristear, arimak gora eta behera dabiltzan parke batean… Zer irten liteke gaizki? Kolpetik isildu ziren biak, zeinek bere mugikorra belarrian zanpaturik. Ikusia zuten filmetan: galdera horrek zoritxarra zekarren. Maider sustoari buelta ematen ahalegindu zen. –Klarisak esaten duen bezala: courage! –Ez dut inoiz jakin hitz horren esanahia… –esan zuen Bertolek. –Animatzeko espresio bat dela esango nuke: kuraia! –Nolatan da Lupabitx hitz frantsesen hain zalea? –Parisen jaio zen, badakizu… –Bai, egia da. Ba… Courage! –oihu egin zuen Bertolek, ez oso konbentzituta. Mutilak Marko Ostender sumatu zuen eskailerak astiro igotzen. Hurbiltzen ari zitzaion. Aldi berean, Maiderrek deika zuen aita; afaria prest zeukan, eta balea urdinei buruzko dokumentala hastear. –Uf, utziko zaitut; aitak afaltzera deitu nau. Bihar arte! –Bai, agur; ni ere berehala aurkituko nau aitonak. Gabon!\nBertolek deia amaitu eta, aitona ganbaran sartzean, manga-komiki bat irakurtzeko plantak egin zituen. –Bertol, prestatu arropa, bihar joango gaituk. –Orain bertan prestatu behar nuen, ez didazu zertan agindu. –Ondo zagok! –esan zuen aitonak–. Bai ume petrala! –Zu petralago! –Aitonari ez esan horrelakorik! –Bilobari ere ez! Aitona marmarka irten zen. Bertolek ganbarako leihotik begiratu zuen. Kanpoan euria ari zuen, eta hotza. Artxandako funikularra ikusi zuen mendian gora; beldar alfer eta argitsu bat iruditu zitzaion. Dena ondo irtengo da, erraza izango da, xuxurlatu zuen bere baitan, lasaitzearren. Inolaz ere ezin zuen imajinatu zer gertatuko zitzaien.\nMagurain herrian etengabeko misterioak gertatzen dira: desagertzen diren umeak, Ontzi Gizon ikaragarria, parke zaharrean azaltzen diren arim...


«Epe luzera egoera honek eragindako ezbeharrak ikusiko ditugu segur aski» - Bortziriak - Erran.eus\n«Epe luzera egoera honek eragindako ezbeharrak ikusiko ditugu segur aski»\nTtipi-Ttapa 2020-05-27 12:00\nLesakako kiroldegiko langilea da Jone Ordoki Urkixo.\nJone ORDOKI URKIXO Lesakako igerilekuko harreragilea\n2008ko martxoaz geroztik, Lesakako kiroldegiko langilea da Jone Ordoki (Lesaka, 1982). Harreragilea da, eta jendeari aurrez aurreko arreta eskaintzeaz gainera, «e-mailak eta deiak erantzuteaz, erabiltzaileen datu basea kudeatzeaz, instalazioari buruzko informazioa emateaz, ordainketez, web orriaz eta sare sozialez…» arduratzen da.\nEgoera guztietara egokituz\nUrte horietan gertaturiko aldaketetara egokituz lan egin du Ordokik: «2010era arte astelehenetik ortziralera egun guztian irekita zegoen kiroldegia eta 2010ean ordutegia murrizteko erabakia hartu zen. Horrek langileon bizi-martxa aldarazi zuen». Kudeaketari dagokionez ere izan dute aldaketarik: «lehenbiziko sei urteetan enpresa pribatu baten esku zegoen kiroldegia, ordutik aitzinera, berriz, udalak antolatutako enpresa publiko batek kudeatzen du». Eta langileei erreparatuz «batzuk joan eta bertzeak sartu» egin dira.\nAldaketak aldaketa, inoiz ez du orain artekoaren tankerakorik bizi. Koronabirusa tarteko, «martxoaren 12an udaletik kiroldegia ixteko agindua jaso genuen eta ateak itxita lanean segitu genuen: «erabiltzaileei kiroldegia itxita egonen zela ohartarazteko lanean aritu ginen, kartelak paratu, e-mailak bidali, sare sozialetan jakinarazi…». Martxoaren 30ean, berriz, beharrezkoak ez ziren lantokietara ez joateko aginduarekin batera, bukatu zen afera».\nAurtengo erronka etxean\nBitartean, martxoaren 16an abiatutako erronkarekin segitzeko modua bilatu zuten: «aurtengoa besoak, hankak eta corea lantzeko hiru asteko erronka zen, eta igerilekuko ariketarik ez zegoenez, sare sozialen bidez jarraitu genuen, nahi zuenak etxean egiteko modua izan zezan».\nEtxean noiz arte ezin jakinik\nApirilaren 1etik, harreragile, monitore, sorosle eta mantentze-lanetan ari diren 14 langileak «itxuraldatutako langabezian» daude: «lanik gabe gaude, prestazio bat jasotzen dugu. Lehendabiziko sei hilabeteetan soldataren %70 eta hortik aitzinera %50». Oraindik ez dakite noiz arte luzatuko zaien lan erregulazio txosten hori baina dirudienez, «alarma egoerarekin batera bukatutzat emanen da».\n«Hilabete eta erdiz etxetik atera ezin izanak naturan eragin ederrak izan ditu eta polita izanen litzateke hori kontuan hartzea»\nPixkanaka fasez faseko normaltasun horretara bueltan, komunikabideetan irakurri duena daki Ordokik: «espazio itxian dauden instalazioen erabilera bigarren fasera gibeleratu beharko dutela irakurri dut, baina ez dut ohartarazpen ofizialik jaso».\nNormaltasunera buelta «guttinaka»\nBeldurrik ez, baina «urduritasun puntu bat» eragiten dio bueltak: «bizimoduan aldaketa izanen dugu eta halakoetan biluzik bagina bezala sentitzen gara. Kasu honetan ere horrelako zerbait biziko dugula iruditzen zait». Birusa ailegatu aitzineko egoerara buelta «guttinaka-guttinaka» izanen delakoan dago, eta hala ere, mugak izanen direla uste du: «neurri batzuk betetzen segitu beharko ditugula iruditzen zait».\nTxarrak utzi, onari eusteko\nEpe luzera, berriz, ilunago ikusten du: «egoera honek eragindako ezbeharrak ikusiko ditugu, eta ekonomikoki, leku batean ez bada, bertzean nabarituko da segur aski». Iluntasuna argitzeko, eta bizitakoaz ikasteko proposamena ere egin du: «etorkizuna orain artean ez bezala ikustea nahi nuke, gertatutakoak ondorio positiboak izatea. Ikusi dugunez hilabete eta erdiz etxetik atera ezin izanak naturan eragin ederrak izan ditu eta polita izanen litzateke hori kontuan hartzea». Txar guztiak ona dakarrelako, horri erreparatzeko proposamena egin du: «egoera zailek bizipen positiboak dakartzate, hel diezaiogun horri eta aitzinera!».


juan rulforen begirada kirmen uribe I “Mexico: Juan Rulfo Fótografo” 2001 Atsegin dugu Juan Rulfo. Atsegin dugu mundua begiratzeko zuen modua. Jalisco aldean jaiotako idazleak urte askoan egin zuen lan Goodrich Euskadi enpresa erraldoiaren bulegoetan. Bi liburu baino ez zituen idatzi, lehena hogeita hamabost urterekin, ipuin liburua. “Lautada sutan”, 1953an. Ez zuen larregi saldu. Bigarrena nobela, “Pedro Páramo” 1955ean. Berebiziko entzutea hartu zuen liburuak eta ordurarte ezezaguna zen idazlea famako egin zuen. Garaiko idazle zenbaiten aburuz halabeharraren kontua izan zen Rulfo bezain gizon isil eta arruntak halako liburuak idaztea, suerte kontua, besterik gabe.\nBi liburuok idatzi eta ez zuen geroztik libururik argitaratu, ez zuen beharrik ikusten, isildu egin zen betiko idazlea. Enrique Vila-Matas idazle katalanak kontatzen du honako hau, Juan Rulfok halako zerbait esan omen zuen Caracas-en 1974an.\nZergatik ez dudan idazten?. Ba Osaba Celerino hil zitzaidalako. Berak kontatzen zizkidan istorioak. Askotan egoten ginen hizketan elkarrekin. Oso gezurtia zen. Kontatzen zizkidan gauza guztiak gezurrezkoak ziren eta, jakina, idatzi nituenak ere gezurrezko istorioak ziren.\nUrteetan lan kontuengatik Mexikon barrena egin zituen bidaietan zaletu zen argazkigintzara. Idazkietan Mexikoko mendialdeko jendearen bizimodu latzaren berri ematen digu, haren erretratuetan ere begirada bera darabil. Juan Garziak itzulirik argitaratu berri den “Pedro Páramo” euskarazko edizioan Blanco Aginagaren hondar solasa dator. Blancok Madrilen zeudela jazoriko gertaera bat ekartzen du gogora:\nBagenuen etxean UNAMek egindako diskoa, “Luvina” alde Batean eta “Diles que no me maten” bestean zeuzkana, Rulfok irakurriak ipuin biak, eta noizbehinka ipintzen genuen. Diskoak entzuleengan eragiten zuen zirrara, jakina, berebizikoa zen beti. Baina guztiz aipagarriena zera da: diskoa jartzen genuen aldiro, gurean etxe-garbitzaile zebilen emakume gaztea, Mari Carmen Burgos, Avilako herri txiki batekoa bera, artean analfabetoa, buru-belarri liluraturik geratzen zela, salako ate-orpoaren kontra bermaturik. Eta etxera ohi baino goizago itzuli nintzen arratsalde batez, han aurkitu nuen Mari Carmen, diskoa beretzat jarri, eta, hainbatgarrenez, hura entzuten pasmoak jota bezala. Orduan galdetu nion eta zergatik gustatzen zitzaion horrenbeste hura, azken batean oso lur hurrunetako historiak izaki. “Bai zera –esan zidan–, zer izango da hori kontu urruna! Nire herria bezalaxe da eta! Animalien bazkarena, eta hautsarena, eta heriotzak, eta isiltasuna, hain bakarrik denak. Hain errukarri gaixoak. Nire herrian bezalaxe.\nEz du egundo inork Avilako garbitzaile hark bezain ongi definitu Rulforen lana.


Laborategia - Tresna Informatikoak - Eraikuntza Kalitatearen Kontrolerako Laborategia - Euskadi.eus\nLaborategiak eta kontrol-erakundeak\nLaborategia - Tresna Informatikoak\nLAGUNTZA TEKNIKORAKO TRESNA INFORMATIKOAK\nEUSKOREGITE - Euskal Herriko EITko erregistroa\nEIT sortzeko programa, v2.7 bertsioa\nEuskal Herriko Eraikinaren Liburua, 2-2011 bertsioa\nEraikuntza eta hirigintzako lanetarako salneurrien datu-basea 2015\nBistaratzaileen bidez sareko basea kontsulta daiteke, aurrez erregistratuta izanez gero.\nEEH kapitulu berria\n2014ko urriaren 6an, kapitulu berria argitaratu zen Eusko Jaurlaritzaren salneurrien datu-basean; kapitulu horrek EEHen kudeaketa-planaren aurrekontua kaudimenez egin dadin du helburu.\nGai hori oso garrantzizkoa da; alde batetik, hondakinen balio-kate osoan zehar, alderdi bakoitzak bere erantzukizuna modu egokian bete dezan, azken bezerora iritsi arte; eta bestetik, Euskal Autonomia Erkidegoko EEHen kudeaketari buruzko xedapenak betetzeko, 112/2012 Dekretuan jasota daudenak.\nEEHak eraginkortasunez kudeatzeko diseinu-fasetik aztertzen hasi behar da, proiektuaren barruan, eta legediak arautzen duen moduan, hondakinak kudeatzeko azterlana egiten ari den unetik. Hondakinen forma solidoen nolakoa eta haien zenbatekoa zehaztu behar ditu azterlanak, eta haiek kudeatzeko kostua aurrekontuan azaldu behar du.\nAzken baldintza hori betetze aldera, Ihobek, CIMASen eta Galiziako Institutu Teknikoaren laguntzarekin, Eraikuntza eta Eraispen Hondakinen kudeaketari dagokion atal berri bat gehitu du Eraikuntza eta Hirigintzako lanetarako salneurrien datu-basean. Base hori, Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Politiketako Sailarena da eta Etxebizitza Zuzendaritzari atxikita dagoen Eraikuntzaren Kalitatearen Kontrolerako Laborategiak egin eta bateratu du. Ekarpen horrek erreferentzia irmo eta bateratua ezarriko du Euskadin eraikitze, berritze eta eraispenen alorrean egingo diren jarduera guztietarako.\nEra berean, EEH-Aurrezten berritu da. Tresna horren helburua da erraz erredaktatzea eta/edo egiaztatzea eraikuntza eta eraispeneko hondakinen kudeaketarako lanak, EEH kudeatzeko planak eta kudeaketa horien azkeneko txostenak. Berritua izan da salneurri horiek sartzeko, eta behin berritzen hasita, zenbait hobekuntza egin dira tresnaren eraginkortasunean.\nEEHei buruzko kapitulua kontsultatzeko sartu zure erabiltzaile-izena eta pasahitza euskadieuprecios.com webgunean.\nAzken aldaketako data: 2021/10/08


Iurretako Udala - Olaburu lurpeko igarobidearen hobetze lanen 2. fasea\nOlaburu lurpeko igarobidearen hobetze lanen 2. fasea\nIurretako Udalak Olaburu lurpeko igarobidearen hobetze lanen 2. fasea bukatu du. Lurpeko igarobide hau autoek zein oinezkoek erabiltzen dute, eta Aita San Migel plaza eta Bixente Kapanaga kalea lotzen ditu.\nBigarren fase honetan hegoaldeko horma HPL taula fenolikoz gaineztatu da zortzi kolore beroekin eta grafiti kontrako ezaugarriekin. Guztira 300 m2etan egin dira lanak.Aurretik igarobidearen goiko aldea ere margotu zen, horrela argitasuna eta garbitasunean irabaziz.\nLehenengo fasean argiteria aldatu zen LED argiak jarriz argiztapena hobetuz. Bestalde, estetikoki eta iparraldeko hormaren ur irazpena ekiditeko, oinezkoen espaloiaren ondoan harresiari lotutako aluminiozko egitura jarri zen kolore ezberdinetako HPL taula fenolikoz gaineztatuz.\nHobetze lanak maiatzaren zehar burutu dira eta aurrekontua 37.980 eurokoa izan da.


Motxila, bizkarraldeko aireztapenarekin. Aireztabideak. Sorbalda-alde doituak, eta irekidura nagusia kremailera zirkularrarekin. Patrika, aurrealdean, kremailera diagonal eta bertikalarekin. Saretazko patrikak, alboetan eta aurrealdean, egokitzeko zerrenda elastikoarekin. Bularraldean egokitu daitekeen uhala, makilak eramateko osagarri elastikoa, irudi apaingarriak eta motxila estaltzekoa.\nAireztapena bizkarraldean, aireztatze-kanalen bidez, Sorbalda-alde doituak, Irekiera nagusia kremailera zirkularrarekin, Patrika aurrealdean, kremailera diagonalarekin, Patrika aurrealdean, kremailera bertikalarekin, Patrika saretadunak alboetan eta aurrealdean, zerrenda elastiko bidez egokitzen direnak, Bularraldea egokitzeko uhala, Makilak eramateko osagarri elastikoa, Trinkotze-uhalak alboetan, Irudi apaingarriak, Motxila-estalkia.


« Iraileko ipuin eta poemak | Gauza txikien liburua »\nDISTANTZIAREN TEOREMA BERRIA\n—Orduan gauero negarrez dabil gure gizontxoa! —dio psikologoak interes bizi-biziaz.\nGizontxoa Migel da, Migeliño, nere ikaslea, eta ikastetxeko psikologoarekin hizketan ari gara gizontxoa eta biok. Hotza pasatzen du Migelek paraje hauetan, eta kolore askotako jertsei handiekin dator beti klasera, batzuk izeba Gloriak egin dizkionak udazken honetan bertan, eta besteak bere lehengusuarenak direnak. Migel A Coruñan bizi izan da orain arte, eta badakigu kostaldean epelagoa mantzentzen dela eguraldia urte osoan. Baina hotza balitz Migeliñok gure herrian aurkitu duen arazo bakarra, gaitzerdi litzateke. Klasean, epelaren erasanaz, baina batez ere argiaren, ikaskideen eta giro babesgarriaren eraginaz, lo gelditzen da. Gauean egiten ez duelako noski.\n—Negarrik ez dut egiten, hori ez!\n—Baina beldurra ematen dizu begiak ixteak!\n—Izeba Gloriaren lagunak etortzen direlako begiak itxitakoan!\n—Eta nolakoak dira lagun horiek?\nAzal marroia daukate, begi zuloetan bi bola zuri, eta tripak kanpoan, eta ustel usaina. Besoak aurrera luzatzen dituzte eta oinez poliki-poliki ibiltzen dira.\nPsikologoak niri begiratu dit, eta kasu erraz baten aurrean dagoenaren lasaitasuna somatu dut haren adierazpenean. Migeliñok berriro hitz egin du hurrengo galdera itxaron gabe.\n—Hilda daude, eta horregatik ezin dute korrikan egin!\n—Eta zuk ikusi dituzu hildako horiek?\n—Bi edo hirutan... noizean behin!\n—Eta zuregana joaten dira besoak luzatuta?\n—Bueno, nik ez ditut ikusi, baina hor dabiltza. Izeba Gloriak hala dio behintzat!\n—Zer dio zehazki izeba Gloriak?\n—Zerbait ona gertatzen zaionean beti esaten du: gure amona Pili laguntzen ari zaigu handik, zeruko puntatik. Edo tarta puska bat ekartzen dit, esanez: zure amak ez zaitu ahazten handik, zerutik!\nMigeliñoren gurasoak uda honetan hil berriak dira auto istripuz; amona Pili berriz uste dut gure gizontxoa jaio aurretik hil zela. Umezurtz gelditu ondoren izebak jasoko zuela erabakirik, A Coruñatik 60 kilometrotara dagoen herrixka honetara ekarri dute Migel. Baina uste dut distantziak askotan ez daukala kilometroekin zer ikusirik.\n—Lehengo batean —darrai Migeliñok bere argumentuaren arrazoia garbi utzi nahian— atariko atea jo zuen hildako batek, eta berarekin hitz egin zuen izeba Gloriak.\n—Zuk entzun zenuen hori guztia?\n—Ez, izebak kontatu zigun dena bazkalorduan. Orain dela gutxi hildako bere osaba zahar bat omen zen. Gauerdia baino askoz beranduago, atean zartada txikiak entzun zituen izebak, eta ireki zuenean ez zegoen inor han, baina ahots bat entzun zuen eta ileak tente-tente jarri zitzaizkion. Ilunpean, bere osabarenaren tankera eman zion ahotsari. Eta esan zion: tira, aditu ondo eta ez ibili berriketan. San Andresera joan behar duzu nere partez. Etorri kanposantura eta deitu niri zurekin joan nadin. Han meza entzun beharra dago, baina atera zaitez kanpora apaizak liburu santua itxi baino lehen.\nGure herrian aspaldikoa den esaera oraindik ere jende askok sinesten du, alegia, Teixidoko San Andresen ermitara bere bizitzan behin joaten ez denak hildakoan hiru aldiz hurbildu beharko duela zeruan sartu nahi badu. Hau hildakoentzat endredo izugarria da, zeren eta batzuk diotenez, hildakoek entzun bai, entzuten dute, baina ikusi ez. Horregatik batzutan, eta istorioak ugariak dira, hildakoek ahaideren bati eskatzen diote, iparraldean, la punturik urrunenean dagoen ermitara laguntzeko, eta bidaia behin egitea balekotzat jotzen da.\n—Eta zu joan al zinen berarekin?\n—Ez, baina izebak dena kontatzen du gero. Kanposantura joan zen eta taka-taka jo zuen harri gainean. Bidaia inorekin hitz egin gabe egin zuen, eta atzera begiratu gabe. Beste emakume batekin joan zen kotxez, eta harekin ere hitz egin gabe. Atzean zihoan osaba zahar hori. Mezatan izan ziren. Pobre bati dirua eman eta kanposantuan utzi zuten berriro hildakoa.\nPsikologoak ez dauka orain hasieran bezalako itxura erosoa. Beldurrak sustrai sakonak dauzka gizakiongan, eta horregatik da zaila jakitea benetan zerk piztu duen izua.\n—Lo bakarrik egiten al duzu?\n—Zenbat urte dauzka?\n—Bere konpainia badaukazu, zerk beldurtzen zaitu?\n—Segituan hartzen du lo, eta bere izena oihuka esanda ere, ez da gehiago esnatzen!\nAzken esaldi horrek asko argitu dit gizontxoaren egoera. Badirudi bere izuak bakardadearekin harremana duela, zeren, distantzia kilometro kontu hutsa ez den bezala, bakardadeak ere askotan ez dauka jendea egon edo ez egotearekin zer ikusirik. Migel bakarrik sentitzen da urrun sentitzen delako. Baina nondik urrun?\n—Zergatik uste duzu izeba Gloriaren hildako horiek zuri zerbait egingo dizutela eta Titori ez?\n—Titok hildako aitona batekin hitz egiten du, eta hark jotzen ditu Titori zerbait egin nahi dioten guztiak! Jende askok uste du hildakoak beraiekin dabiltzala, beraiekin bazkaltzen dutela eta gauza askotan laguntzen dietela!\n—Baina nik badakit hildakoek giltzaz itxitako ateak igoal-igoal irekitzen dituztela, eta jendeari begiak ateratzen dizkietela, motozerraz besoak moztu, kutxilaz lepoa moztu eta gero jan!\n—Hori pelikuletan gertatzen da eta pelikulak gezurra dira!\nOrain bai dakusadala garbi Migeliñoren beldurrak duen etorkia. Badirudi psikologoa ez dela konturatu, baina pelikularik nazkagarri eta zikinenaren deskribapen hori da elkarrizketa honetan, Migelek bere bizitzaz esan duen egiarik handiena. Migelen klabea ez datza bakardadean, baizik galdera honetan: nola bizi du gaua mutil honek? Galdera hori beste baten bidez erantzuten da: umetan, istoriorik beltzenak ere naturaltasunez jasotzen diren edadean, zer kontatu zioten mutil honi? Edo zer ez zioten kontatu?\nPsikologoarengana hurbildu eta belarrira esan diot badakidala umeari gertatzen zaiona.\nDistantzia arazo bat besterik ez da berea.\nDistantzia? Zer distantzia, 60 kilometrotakoa?\nUme honen distantzia latzagoa da, Migel hildakoekin elkarbizitzen erakutsi digun kultura horretatik dago urrun.\nEz dizut ezer ulertzen.\nPentsazazu galdera honetan: pelikuletan inoiz ikusi al duzu hildako onik?\nUlertu duela dakusat haren begiradan, baina bada zerbait, bost urtetako karrerak egin dituzten gehienek daukatena, behekoen arrazoia onartzen uzten ez diona.\nPelikulak gezurra dira emakumea, erantzun dit, Migeliñok hildakoei buruz duen erreferentzia bakarra gurea bezain balioduna eta benetakoa ez balitz bezala. Migel aspertzen ari da, baina mutilari helduko dio berriro psikologoak.\n—Orduan horrela gabiltza gauero?\nEta Migeliñok bigarren aldiz esplikatu beharko du behingoan ulertzea hain erraza den istorio osoa.