Material genetikoaren aldaketak: mutazioak\nLABURPENA: Material genetikoaren edozein aldaketari esaten zaio mutazio. Gene baten egitura edo osakera kimikoa aldatzeak sortzen ditu zentzu hertsian mutazio esaten zaienak, mutazio genikoak alegia, alelo desberdinak sortzen dituztenak. Kromosomen mutazioak kromosomen morfologiaren aldaketak (egiturazko mutazioak) edo kromosoma kopuruaren aldaketak (mutazio genomikoak) dira. Mutagenoak mutazio tasa gehitzen duten eragileak dira, eta fisikoak edo kimikoak izan daitezke. Zelulek sistema entzimatikoak dituzte, DNAren aldaketak konpontzeko.\nMinbiziaren garapenak ba omen du zerikusirik material genetikoaren aldaketekin.1902an, Hugo de Vries holandar botanikariak Mendelen herentziari buruz gau lorean egin zituen azterketen emaitzen berri eman zuen. Haren iritzian, landare mota horren herentzia ordenatua zen eta iragarri egin zitekeen, ilarrean gertatzen zen bezala; hala ere, agertzen zen batzuetan landare horretan ezaugarriren bat, ez gurasoetan, ez beste arbasoetan agertzen ez zena. De Vriesen iritziz, ezaugarri horiek geneen aldaketen ondorioz sortzen ziren, eta gene aldatu batek sorrarazitako ezaugarria umeetara transmititzen zen gero, herentziazko beste edozein ezaugarri bezala. De Vriesek mutazio deitu zien bat-bateko herentzia aldaketa horiei, eta mutante aldaketa horiek izaten dituzten organismoei.\nMutazio esaten zaio gaur egun material genetikoaren aldaketa orori. DNAren osakeran (nukleotidoen sekuentzian), DNAren kopuruan edo DNAk gizabanakoaren genotipoan duen antolamenduan izan daiteke aldaketa.\nGametoetan edo gametoak sorrarazten dituzten zeluletan izaten diren mutazioak ondorengo belaunaldietara transmititzen dira. Zelula somatikoetan izaten diren aldaketak mitosi bidez sorturiko zelula alabetara baizik ez dira transmititzen.\nMutazioak irizpide askoren arabera sailka daitezke; adibidez, genetikaren aldetik nolako jokabidea duten ikusita, bereizten dira: mutazio gainartzaileak, beti adierazten baldin badira, eta mutazio atzerakoiak, mutaziorik izan ez duen aleloa (atzerakoia) ez dagoenean baizik agertzen ez direnean.\nOrobat sailka daitezke mutazioaren eramaile den gizabanakoarengan duen eraginaren arabera: kalterik egiten ez duten mutazioak, mutazioak daramatzan gizanabakoari ez onurarik ez kalterik egiten badiote; mutazioonuragarriak, mutazioak daramatzan gizabanakoari onura baldin badakarkiote; eta mutazio kaltegarriak, mutazioak daramatzan gizabanakoari kalte egiten badiote.\nHauek dira mutazio kaltegarri nagusiak:mutazio patologikoak, gaixotasunak eragiten dituztenak; mutazio teratologikoak, gaizki eratutako organoak sorrarazten dituztenak; eta mutazio hilgarriak, heriotza dakartenak.\nBaina mutazioen sailkapen nagusia aldaketaren nolakotasunaren araberakoa izaten da. Irizpide horren arabera, honela sailkatzen dira mutazioak: 1. Mutazio genikoak. Aldian behingo mutazio ere esaten zaie. Genearen egitura edo osakera kimikoa aldatzeak sortzen ditu.\nHauek dira zentzu hertsian mutazio, eta beren eraginez izaten ditu gene batek alelo desberdinak.\nOrdezkapena (base bat aldatzea), txertatzea (nukleotido bat eranstea) edo ezabapena (nukleotido bat galtzea) dira mutazio geniko nagusiak. Mutazioek eragina izan dezakete orobat genearen zati luzeetan, eta ehundaka edo milaka base erantsi edo ezabatu ditzakete.\nDNAk dituen aldaketek eragina izan dezakete ala ez polipeptidoen sintesian.\nMutazio isila esaten zaio itzulitako aminoazido sekuentzian aldaketarik eragiten ez duen ordezkapenari.\nKate polipeptidiko batean aminoazido bat beste aminoazido baten ordez egoteak kodoi zentzudun baten ordez beste kodoi zentzudun bat jarri dela esan nahi du. Kasu horretan, mutazio neutral bat izan daiteke, baldin eta aminoazidoa aldatzeak ez badu proteinaren funtzioa aldatzen; edo zentzu okerreko mutazio bat izan daiteke, proteinaren funtzioa aldatu egiten bada, eta, beraz, mutazioa adierazten bada.\nKodoi zentzudun bat zentzurik gabeko kodoi bihurtzeak geldiune bat sartzen du, kate polipeptidikoaren bukaera bat osatu gabe geldituko da, alegia. Zentzurik gabeko mutazio bat da hori.\nAldian behingo ezabapen baten ondorioz, edo base bat edo hiruren anizkoitza ez den base kopuru bat eranstearen ondorioz, sekuentzia osorik aldatzen da, irakurketa eremuaren lerratzeaz. Mutazio horren ondoren datozen kodoi guztiak aldatu egiten dira, eta esanahia gal dezakete.\n2. Mutazio kromosomikoak. Aberrazio kromosiko ere esaten zaie; gene batean baino gehiagotan dute eragina, eta, batzuetan, gene askotan. Mutazio horiek, zitologiaren bidez antzeman daitezkeenak, kromosomen morfologiaren aldaketak izan daitezke (egiturazko mutazioak), edo kromosoma kopuruaren aldaketak (mutazio genomikoak).\nEra askotakoak dira egiturazko mutazioak: * Ezabapena. Kromosoma baten zati bat galtzen denean gertatzen da. Galdutako zatiak gene kopuru handia baldin badu, mutazioa patologikoa izan daiteke, eta baita hilgarria ere. Adibidez, gizakiaren 5 kromosomaren ezabapenak “katuaren miaukaren sindromea” sorrarazten du; sindrome hori duten haurrek katu baten antzera aritzen dira miauka, eta mikrozefalia izaten dute.\n*. Alderantzizkatzea. Kromosoma baten zatiak 180° biratzen du, eta zati horren gene sekuentzia alderantziz gelditzen da kromosoma normalarekiko.\n*. Bikoizketa. Kromosoma zati bat errepikatzen denean gertatzen da, eta gene berberen kopiak sorrarazten ditu.\n*. Translokazioa. Kromosoma zati baten kokaleku aldaketa da. Homologoak ez diren bi kromosomek zatiak trukatzen dituztenean, edo kromosoma baten zatia beste kromosoma bati atxikitzen zaionean gertatzen da. Adibidez, Filadelfia kromosoma gizakian; kasu horretan 22. kromosoma 9. kromosomaren beso laburrera translokatzen da, eta leuzemia mieloide kronikoa duten gizabanakoen zelula somatiko batzuetan agertzen da. Bi kromosomek bat egin eta kromosoma bakarra sortzea edo kromosoma bat bitan zatitzea translokazio mota bereziak dira.Mutazio genomikoen kasuan, kromosoma kopuruaren aldaketak kromosoma batean edo gehiagotan izan dezake eragina (aneuploidiak), edo kromosoma multzo osoen gainean (euploidiak); kasu batean zein bestean, aldaketa hori neurriz gorakoa edo neurriz beherakoa izan daiteke. Meiosia bitartean kromosomak normal ez bereizi izanean dute mutazio horiek jatorria.\nIzaki mota diploide batean (2n), mutante genomiko euploide batek kromosoma bakarra izan dezake (n); orduan monoploidea dela esaten da, eta monoploidia esaten zaio mutazio horri. Izan ditzake baita ere 3 kromosoma (3n), lau (4n), sei (6n), etab., eta orduantriploide, tetraploide, hexaploide, etab. esaten zaie, eta, oro har, poliploide.\nMutazio aneuploideen ondorioz, gizabanako batzuek kromosoma bat gehiago edo bat gutxiago izaten dute. Monosomia (2n-1) esaten zaio bi kromosoma homologo izan ordez (izaki bizi diploideetan) kromosoma homologo bakarra dagoenean; trisomia (2n+1) esaten zaio hiru kromosoma daudenean; tetrasomia (2n+2) lau daudenean, etab.\nGizakian hainbat aneuploidia kasu ezagutzen dira, adibidez: Down sindromea, 21.\nkromosoman eragina duen trisomia; Patauren sindromea, 13. kromosomaren trisomia; Edwardsen sindromea, 18. kromosoman eragina duen trisomia; Turnerren sindromea, XO monosomia; Klinefelterren sindromea, XXY trisomia; Y duplo sindromea, XYY trisomia, etab.\nIzaki mota guztietan berezko mutazioak izaten dira, baina oso maiztasun txikiz, itxuraz kanpoko ezein eragile fisikok edo kimikok parte hartu gabe. Mutazio eraginak kanpoko eragile batek (eragile mutagenoak) sorrarazten ditu, eta fisikoak izan daitezke, irrada ionizatzaileak edo ultramoreak, edo kimikoak izan daitezke, ioi bisulfitoak, azido nitrosoa, etab. Mutageno bakoitzak mutazio berezitasun bat du, alegia, “nahiago” izaten ditu mutazio jakin batzuk –adibidez, GC?AT trantsizioa (mota bereko base aldaketa, purikoa purikoaren ordez eta pirimidinikoa pirimidinikoaren ordez)–, eta leku jakin batzuk “nahiago” izaten ditu orobat gune beroak izeneko mutazioak.\nMutagenoek hiru era desberdinetara eragiten dituzte mutazioak: 1. Baseen analogoak eranstea. Gai elkartu kimiko batzuk hain dira DNAren base normalen antzekoak, non, batzuetan, DNAri erants dakizkiokeen base normalaren ordez.Gai elkartu horiek –baseen analogoak esaten zaie–, ordezkatu dituzten baseen bestelako parekatzeak izaten dituzte, eta, beraz, mutazioak eragiten dituzte, nukleotido desegokiak txertatzen baitira haien aurrean. Gai elkartu horien adibide dira, besteak beste, 5- bromouraziloa (timinaren analogoa) AT?GC trantsizioa eragiten duena, edo 2- aminopurina (adeninaren analogoa), GC?AT trantsizioa eragiten duena.2. Okerreko parekatze espezifikoa. Mutageno jakin batzuk ez dira DNAra sartzen, baina baseak aldatzen dituzte, eta okerreko parekatze espezifiko bat eragiten dute.\nHorien artean aipagarriak dira eragile alkilanteak –etilmetanosulfatoa, nitrosoguanidina eta hidroxilamina–, baseei talde alkiloak eransten dizkiotenak eta GC?AT trantsizioak eragiten dituztenak. Era horretako mutagenoak dira baita ere zitosinari aminoa kendu eta urazilo bihurtzen dutenak –ioi bisulfitoak eta azido nitrosoa–, eta, uraziloa adeninarekin kidetuko denez, guaninarekin kidetu ordez, C?T trantsizioa eragiten dute.\nEragile tartekagarriak, proflabina edo ikridinazko laranja, molekula lauak dira, base pareak imitatzen dituzte, DNAren helize bikoitzean tartekatzeko gauza dira, eta nukleotido pare baten txertatzea edo ezabapena eragiten dute.\n3. Parekatze espezifikoa galtzea. Mutageno kopuru handi batek base bat edo gehiago hondatzen ditu, ezinezko bihurtzen du parekatze espezifikoa, eta, horren ondorioz, bikoizketa blokeatzen du. Baseak txertaturikbikoizketa desblokeatzeko, larrialditarako sistema espezifiko bat jarri behar da martxan, SOS sistema deritzana. SOS sistema horren bidez konponduz gero, zelula ez da hiltzen, bikoizketa blokeatuko balitz hil egingo bailitzateke, baina bizirik irautearen truke, mutagenesi maila jakin bat pairatu beharko du zelulak. Beraz, baseak parekatzean galerak sorrarazten dituzten mutagenoak SOS sistemaren mende daude ekin ahal izateko, bikoizketa blokeatuko luketen akatsak sorraziko bailituzkete bestela. Mota horretako mutagenoak dira, besteak beste, kartzinogeno gehienak: irrada ultramorea, B 1 aflatoxina eta bentzopirenoa (autoen motorretako gai bat). Adibidez, B 1 aflatoxinak leku apurinikoak sortzen ditu, gehitze gai bat sortzen baitu guaninarekin. Akats horrek abian jartzen du SOS sistema, sistema horrek adenina bat txertatzen du leku apurinikoaren aurrean, eta GC?TA transbertsio bat sortzen du (base puriko baten ordez base pirimidiniko bat ezartzea).\nDNAren aldaketak bikoizketa akatsengatik, berezko kalteengatik eta giroko mutagenoek sorturiko hondamenengatik sortzen dira. Bikoizketan gertatzen diren akatsak zuzentzeko sistemez gainera, DNAren kalxidoteak era askotara konpontzen dituzten sistema entzimatikoak dituzte zelulek.Sistema horietako batzuek kalteak sor ditzaketen gai elkartuak neutralizatzen dituzte, DNArekin erreakziona dezaten baino lehen. Adibidez, superoxidoaren dismutasa entzimak superoerroak hidrogenoaren peroxido bihurtzea katalizatzen du, katalasak ur bihurtzen duelarik hidrogenoaren peroxido hori.\nKaltea ezabatzea eta, gero, base normala leheneratzea da beste konponketa era bat.\nAdibidez, alkilo multzoko transferasak entzima batzuk dira, eta etilmetanosulfatoa eta nitrosoguanina bezalako mutagenoek guaninari eransten dizkioten alkilo multzo jakin batzuk kentzen dituzte.\nZatiketa bidezko konponketa orokorreko sistemak DNAren helize bikoitzean garrantzi handiko distortsioren bat sorrarazten duen edozein akats ezagutzen du. uvrABC endonukleasa deritzan endonukleasa batek zatiketa bat egiten du, base pare batzuk urrunago, akatsa duen basearen edozein aldetan, eta 12 bat baseko kate soileko DNA zati bat kentzen du. Hor gelditzen den hutsunea I DNAren polimerasak konpontzen du, eta DNAren ligasek lotzen dute.\nDNAren helize bikoitzaren distortsioa oso handia ez baldin bada, beste konponketa sistema batzuk erabiltzen dira; adibidez, AP endonukleasek AP lekuak (purinarik edo pirimidinarik gabeko lekuak) ezagutzen dituzte, eta pitzadura bat sorrarazten dute fosfodiester loturak hautsi ondoren. Gero, exonukleasa batek DNAren tarte bat kentzen du, eta I DNA polimerasak eta DNA ligasak zati hori konpontzen dute.\nOkerreko parekatzeak konpontzeko sistema gai da gaizki kidetutako baseak ezagutzeko, kidetutako bi baseetatik desegokia zein den erabakitzeko, kate sintetizatu berrian egon behar baitu base desegoki horrek, eta orobat metilatu gabeko adeninak (metilatu baino lehen) GATC sekuentzia sintetizatu berrietan sumatzeko, base desegokia bereizteko, eta kate sintetizatu berria konpontzeko azkenik.\nDNAren bikoizketa akats blokeatzaile baten eraginez gelditzen baldin bada, honela konpon daiteke hori: * Berkonbinazioz; akats blokeatzaileari erreparatu gabe bikoizketak “jauzi egiten duenean”, kate berrian hutsune bat utzirik, Aber proteina (“ber” berkonbinazioa adierazteko) deritzan proteina batek hutsune hori betetzen du kontrako kate ahaidearekiko berkonbinazioz, eta kate ahaideko hutsunea konpontzen du azkenik.\n* SOS sistema bidezko bikoizketaz; sistema horrek behar diren baseak txertatzen ditu akatsaren parean, nahiz askotan base horiek desegokiak izan, eta bikoizketak hutsunerik utzi gabe jarraitzen du.\nMaterial genetikoaren aldaketak eta minbizia\nMinbizia sortzen da faktore oraindik ezezagun batzuk, zelula normalaren hazkundea 204erregulatzen dutenak, zelulek aintzat hartzen ez dituztenean. Egoera normalean, zelulak beharrezkoa denean bakarrik ugaltzen dira; alegia, hazkundean ugaltzen dira, eta, geroago, berrikuntza prozesu normalean galdu diren zelulak berriz sortzeko (azala, hesteetako mukia) edo prozesu traumatikoetan galduak berriztatzeko (istripuak, gaixotasunak).\nZelulek autokontrol hori galtzen dutenean, ugaldu egiten dira, pilatu, eta tumor gaizto bat eratzen dute. Tumorrak gotorrak izan daitezke (titi, umetoki, prostata, urdail, birika, koloneko minbiziak), edo minbizi sistemikoak (leuzemiak, linfomak, gliomak). Tumor gehienak zelulen klonak izaten dira, eta tumor zelula bihurtutako zelula bakarretik eratorriak dira denak.Tumor gaiztoak, inguruko ehunak hartzeaz gainera, organismoaren beste zati batzuetara heda daitezke, hasierako tumorretik bereizi eta linfa eta zirkulazio sisteman barrena beste ehun batzuetara joan baitaitezke zelulak, eta bigarren mailako tumorrak eratzen dituzte orduan. Prozesu horri metastasi esaten zaio.\nMinbiziaren garapenak zerikusia du, ustez, material genetikoaren aldaketekin.\nIzan ere, arestian esan dugun bezala, tumor gehienak zelula minbizidunen klonak izaten dira, eta horrek esan nahi du zelulen tasunheredatu bat dela minbizia; horrez gainera, zelula minbizidunetan kromosomen desegokitasunak ageri dira (ezabapenak, translokazioak), eta kartzinogeno edo kantzerigeno gehienak ere (minbizia eragiten duten eragileak: irrada ultramorea, irrada ioitzaileak, tabakoaren kea eta gai kimiko asko) mutagenoak dira.\nZelula eraldatuak aztertzerakoan (haztegietan kantzerigeno baten eraginaren mende utzitako zelulak), onkogene esaten zaion gene multzo bat aurkitu da. Kokalekutzat dituzten zelula eukariotoen gene normalen antz handia dute onkogeneek. “Mutazioaren teoriaren” arabera, geneen mutazioaren ondorioz gene normalen adierazpenak gaizki funtzionatzen duenean, orduan sortzen da minbizia. Badirudi gene horiek zelularen hazkundearen edo zelularen zatiketaren kontrolean zerikusia duten proteina erregulatzaileak kodetzen dituztela.\nAnimalietan tumorrak eragiten dituzten birusak aurkitu izan dira, baina gizakiengan birusek eragindako minbizi gutxi batzuk baizik ez dira aurkitu. Birus horiek, kantzerigenoek bezala aldaketak eragiten baitituzte zelulen eraketa genetikoan, DNA birusak izan daitezke, adibidez SV40 (ziminoetan bakartutako papobirus bat, karraskarietan minbizia eragiten duena), edo RNA erretrobirusak,Rousen sarkomaren birusa bezala (oilaxkoetan tumorrak eragiten dituen birusa).\n“Birusen teoriaren” arabera, era honetara sor dezakete birusek minbizia: 1. Birusetako gene batzuek proteinak kodetzen dituzte, eta proteina horiek metatzeak zelularen hazkundearen kontrol mekanismoak aldatzen ditu; adibidez, proteina jakin bat, T handia geneak kodeturiko T handia proteina, SV40 birusaren DNA beren zelularen DNAn sartua duten karraskarien zeluletan metatzearen eraginez, zelula horiek minbizi zelulen modura jokatzen dute.2. Birusek onkogeneen bektore gisa dihardute. Izan ere, tumorrak eragiten dituzten erretrobirusen genoma askok birusek izan ohi dituzten geneen bestelako geneak dituzte, onkogene birikoak, irudian ikus daitekeen bezala. Onkogene birikoek zelula normalak minbizi zelula bihurtzeko gauza diren proteinak kodetzen dituzte.Minbiziaren jatorriari buruzko bi “teoriak”, mutazioarena eta birusarena, ez dira elkarren kontrakoak. Izan ere, mekanismo komunak proposatu izan dira mutazioz sorturiko minbiziarentzat eta birusek sorturikoarentzat.\nMekanismo horietako baten arabera, zelularen proteina erregulatzaile baten hiperprodukzioari egotz dakioke eraldatze neoplasikoa, hau da, zelulen hazkunde kontrolik gabea.


Fixin - Wikipedia, entziklopedia askea.\nKantonamendu canton of Gevrey-Chambertin\nCouchey, Brochon, Gevrey-Chambertin, Clémencey, Fénay, Perrigny-lès-Dijon eta Valforêt (en)\n387 (%51.6) 367 (%48.9)\nFixin Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 764 biztanle zituen.\n2007an Fixin udalerrian erroldatutako biztanleak 758 ziren. Familiak 316 ziren, horien artean 76 pertsona bakarrekoak ziren (40 bakarrik bizi ziren gizonak eta 36 bakarrik bizi ziren emakumeak), 136 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 92 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.\n2007an 354 etxebizitza zeuden, 326 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 331 etxeak ziren eta 21 apartamentuak ziren. 326 etxebizitza nagusietatik 266 bere jabearen bizilekua ziren, 53 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 8 etxek gela bat zuten, 11 etxek bi zituzten, 21 etxek hiru zituzten, 73 etxek lau zituzten eta 213 etxek bost zituzten. 247 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 117 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 184 etxetan bat baino gehiago zituzten.\nFixin udalerriko biztanleria-piramidea 2009an .\n2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 471 ziren, horien artean 325 aktiboak ziren eta 146 inaktiboak ziren. 325 pertsona aktiboetatik 310 lanean zeuden (165 gizon eta 145 emakume) eta 15 langabezian zeuden (9 gizon eta 6 emakume). 146 pertsona inaktiboetatik 68 erretiraturik zeuden, 55 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.\n2009an Fixin udalerrian 322 unitate fiskal zeuden, 777,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 24.733 euro zen.\n2007an zeuden 52 komertzioetatik, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 18 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.\n2009an zeuden norbanakoentzako 18 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 3 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 4 jatetxeak.\n2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 brikolaje denda handi zen, 1 etxerako tresna denda zen eta 1 kirol-denda zen.\n2000. urtean Fixin udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 280 hektarea erabiltzen.\nBNF: 15250552v (data)\nOrriaren azken aldaketa: 16 urria 2021, 00:59.


Emakumeen eta gizonen ordainsari-berdintasuna • AIZAL\nEmakumeen eta gizonen ordainsari-berdintasunari buruzko araudi espezifikoak neurri espezifikoak ezarri nahi ditu emakumeen eta gizonen arteko tratu-berdintasunerako eta diskriminaziorik ezarako eskubidea gauzatzeko, soldatari dagokionez.\nHauek dira emakumeen eta gizonen ordainsari-berdintasunari buruzko urriaren 13ko 902/2020 Errege Dekretuaren gakoak:\nZein dira enpresaren betebeharrak?\nHonako betebehar espezifiko hauek aipa ditzakegu sexuan oinarritutako ordainsari-berdintasunaren arloan:\nBatetik, enpresak ordainsari bera ordaindu beharko du balio bereko lan bat egiteagatik (soldatakoa edo soldataz kanpokoa), eta ezin izango da sexuagatiko bereizkeriarik egin.\nGainera, soldaten batez besteko balioen erregistroa egin beharko du, osagarriak barne (soldatakoak eta soldataz kanpokoak). Datuak sexuaren arabera bereizita aurkeztu behar dira (hau da, emakumeen eta gizonen soldata bereizita), eta lanbide-taldeen edo balio bereko edo berdineko lanpostuen arabera banatuta.\nAzkenik, gutxienez 50 langile dituen enpresa batean sexu bateko langileen soldataren batez bestekoa beste sexukoa baino% 25 handiagoa bada, enpresaburuak aldea justifikatu beharko du, eta egiaztatu beharko du soldata-alde hori ez dela langileen sexuaren ondorio.\nNoiz du lan batek “balio bera”?\nLan batek beste batek duen balio bera izango du bi lanetan honako elementu hauek baliokideak direnean:\nEgin beharreko funtzioak edo zereginak.\nEskatutako titulazioa edo prestakuntza.\nLanarekin lotutako faktoreak.\nEta jarduera horiek zein lan-baldintzatan gauzatzen diren.\nArazoa da emakumeek egiten duten lana gutxietsi egiten dela, osasun-arloan eta zaintza-arloan gertatzen den bezala (eta, ondorioz, gizonek baino soldata txikiagoak jasotzen dituzte). Adibidez, ez da berdin baloratzen ahalegin fisikoa – eraikuntzan izan daitekeen bezala – edo pertsonak zaintzerako orduan sortzen den erantzukizuna – adingabeei edo adinekoei arreta ematerakoan gerta daitekeen moduan –. Gainera, emakumeek betetzen dituzten lanpostuek balorazio sozial eta ekonomiko txikiagoa dute.\nLangileak eska al dezakea al daiteke ordainsarien erregistroa?\nBai, langileek ordainsarien erregistroan sartzeko eskubidea dute, langileen legezko ordezkaritzaren bidez.\nEnpresan langileen legezko ordezkaririk ez badago, enpresak zuzenean emango dio informazioa eskatzen duenari (baina modu sinplifikatuagoan eta 902/2020 Errege Dekretua indarrean jartzen denean).\nZer da ordainsari-ikuskaritza?\nBerdintasun-plan bat egin behar duten enpresek, aurretik adierazitako guztiaz gain, ordainsari-ikuskaritza egin beharko dute.\nOrdainsari-auditoretzak berekin dakar enpresa-egoeraren diagnostikoa egitea soldatari dagokionez, eta jarduera-plan bat ezartzea ordainsari-desberdintasunak zuzentzeko.\nZer egin dezake langile batek bere enpresan soldata-berdintasuna urratzen ari dela uste badu?\nEnpresak ordainsarien erregistroa behar bezala egiteko betebeharra betetzen ez badu edo diskriminazio-egoeraren bat hautematen badu, dagozkion ekintza administratiboak eta judizialak egin ahal izango dira.\nAdibidez, salaketa bat jar daiteke Lan eta Gizarte Segurantzako Ikuskaritzan, edo demanda judizial bat jar liteke eskubideak urratzeagatik.\nSoldata-berdintasunaren inguruko informazio gehiago behar baduzu, gurekin harremanetan jar zaitezke.


Aurreratu kobrantzak eta ikusi fakturak\nKutxabank confirming finantza-zerbitzuari esker, zure enpresak hitzartutako zenbateko bat mugaeguna baino lehen kobratzeko aukera izango du, baita zure bezeroen fakturak berehala kontsultatzeko ere.\nZure fakturen egoera ezagutu nahi baduzu, hona hemen eskaintzen dizkizugun sarbideak:\nEz naiz Enpresentzako Online Bankuaren bezeroa:\nFaktura baten datuekin sartu\nEnpresentzako Online Bankuaren bezeroa naiz:\nFakturen finantzaketa ez da zortzat jotzen CIRBE eta kontabilitate helburuetarako.\nEz-ordaintzeek kreditu-erakundearen estaldura dute.\nEz da kreditu-lerrorik kontsumitzen.\nKaudimen-ratioak hobetzen ditu, altxortegiak zor komertziala ordezkatzen duelako.\nKobrantza-prozesuei lotutako administrazio-lanak desagertzen dira:\nKobrantza-agiriak prestatzea (letrak, ordainagiriak, etab.).\nAgiriak kobratzeko kudeaketa-lanak.\nEnpresaren administrazio-kudeaketaren kostuak eta komunikazio-gastuak murrizten dira.\nBezeroei kobratzeko sistema tradizionalen kostuak aurrezten dira:\nTinbreak desagertzen dira.\nAgiriak kobratzeko kudeaketa-lanen banku-gastuak aurrezten dira.\nFinantzaketa-sistema azkar eta erraza.\nSistema zeharo malgua da, hornitzaile bakoitzaren altxortegiko beharretara egokitzen dena.


85. KNE Enpresen Gizarte Erantzunkizunerako balio eta oinarri kooperatiboak\nICAko Kooperatiben 85. Nazioarteko Eguna\nNazio Batuetako Kooperatiben 13. Nazioarteko Eguna\n2007ko uztailaren 7a\n"Enpresen Gizarte Erantzunkizunerako Balio eta Oinarri Kooperatiboak"\nUztailaren 7an ospatuko den Kooperatiben Nazioarteko Egunak aurten “Enpresen Gizarte Erantzunkizunerako Balio eta Oinarri Kooperatiboak” gaia izango du ardatz. Kooperatibistek munduan zehar, hiritar arduratsu gisa, Kooperatibetan egin duten eta egiten jarraitzen duten ekarpena ospatuko da.\nEGE-ak negozien munduak, jokabide eta txosten garden eta osoekin, gizartea hobetzen lagun dezakeela erakutsi nahi du indar osoz; bazkideen konpromezuarekin, berrikuntzarekin eta gobernantzarekin.\nEGE-ak unibertsalki onartutako definiziorik ez badu ere, adostasun orokorra dago esatean bere baitan hartzen dituela betebehar legaletatik harago doazen borondatezko ekintzak, honako alorretan: garapen komunitarioa; ingurugiroaren babesa; giza eta lan eskubideak.\nKooperatibentzako EGE-a ez da aurkikuntza berria. Beren hastapenetatik, Kooperatibek argi izan dute bere ekintzek bere kideen gehiengoan, komunitatean eta inguruan eragina daukatela. Hainbat modu eta bidetatik, mugimendu kooperatiboa EGE-aren garapen eta praktikan aitzindaria izan da.\nBere kideak oinarri dituen egitura demokratikoa dela-eta, Kooperatibek irabazi finantziarioetatik harago begiratu izan dute beti. Duela 150 urte baino gehiagotik balioak eta oinarriak eredu kooperatiboaren bihotzean egon dira beti.\nKooperatiben berariazko balioek barne hartzen dute: autolaguntza, autoerantzunkizuna, demokrazia, berdintasuna, ekitatea eta elkartasuna. Fundatzaileen tradizioaren arabera, kooperatibismoak zintzotasuna, argitasuna, gizarte erantzunkizuna eta besteen zaintzaren balio etikoetan sinisten du. Balio hauek EGE-aren egiazko edozein konpromezuren zutoinak dira eta izango dira.\nGizarte erantzunkizunarekin serio konprometitzen diren enpresen balioaren ezagutza geroz eta zabalagoak, mota guztietako enpresek kooperatiben berezko kontzeptu hau bere egin dezatela ekarri du, beren ekintzen berri emanez eta politika konkretuak ezarriz. Hala ere, Kooperatibeetan geroz eta nabariagoa da EGE-a bere negozioen eguneroko bizitzan dagoela. Adibide ugari dago, tartean, hauek:\nMondragón Corporación Cooperativa, Euskal Herrian, munduan den lan kooperatibarik handiena, non kide guztiek bere antolakuntza eta irabazietan parte hartzen duten. Honek gizarteari onura nabariak ekarri dizkio, enpleguen sorreraren, segurtasun sozialen, aukeren eta komunitatearen indartzearen bitartez. Balio eta oinarri kooperatiboak dinamismoa eta berrikuntzarekin lerratuta daude, Korporazioaren handitzea eta ematen diren aldaketak jasatea posible eginez.\nCo-operative Group, Erresuma Batuan, Britainia Handiko marka fidagarriena izateagatik da ezaguna. Co-operative Group-en indarrak 5 norabidetan bideratu dira: aldaketa klimatikoa; gizarteratzea; delinkuentzia eragoztea; jakien kalitatea eta kooperazio modernoa. Jabegoa eta gobernua bere kideen eskuetan dagoela, Co-operative Group-ek 7,2 milioi libera esterlina baino gehiago, bere mozkin gordinaren %2,8a, bere lan- eremuaren inguruko komunitateari dohaitzan eman dizkio. Co-operative Groupen parte hartze zuzenarekin, beste 3,6 milio gehiago izan ziren komunitate honetako erakundeek bildutako dirua.\nEquidad Seguros, Colombian, bere bizitzak dituen 36 urtetan herritar behartuenei, soldata txikiak dituztenei, babeserako segurua eskaintzeagatik eta gizarte ongizateari egindako ekarpenagatik, enpresa eredu solidarioa burututa eta kontseilari arduratsuak hezitzen, nabarmendu da. Honetaz gain, hainbat kanpaina burutu dituzte kooperatibismoan lider gazteak bilatu, genero gaiak, artea, kultura eta kirolak sustatzeko eta enpresa kooperatiboaren garapena beste sektoretan dinamizatzeko. Bere lorpenak aintzatetsiz, “Asociación Americana de Cooperativas y Sociedades Mutuales de Seguros”-ek (AAC/SMS) 2006an EGE-aren lehenengo saria eman zio Equidad Seguros-i.\nAmul (Bujarat-eko esne Kooperatiben Federazioa) Indian, herrialde honetako janari ekoizle handiena da eta ekarpen handia egin du kultura kooperatiboaren hazkunde eta arrakastan, kooperatiba sareen sorreran, merkatu-penetrazioan, ekoizle eta kontsumitzaileenganako errespetuan; halaber, jatorri desberdineko bere kideen gizarteratzean ere ekarpena egin du. Kooperatibetako nekazari eta kideei itzulera ordainduak ematea dute helburutzat. 2001ean Bujarat-en izandako lurrikarak eragindako kalteei aurre egiteko Amur Relief Fundazioak 50 milioi errupia indiar dohaitzan eman zituen, eskolen berreraikuntzarako erabili zirenak.\nDesjardins, Kanadan, bere izaera kooperatiboagatik, erakunde finantzarioa baino gehiago dira. Bere lan eremuan dauden komunitateen garapen ekonomiko eta sozialaren parte aktiboa dira. 2005ean, Desjardins-ek 58 milioi kanadiar dolar banatu zituen bere kideen artean, dirulaguntza gisa. Zenbateko hau bere superabitaren %42,8a da, eta babesletza- ekintzak, laguntzak, dohaitzak eta ikasketa beketarako bideratu zen. Bestalde, Desjardins Venture Capital-ek (DVC) 150 milioi inbertitu zituen Quebeceko 143 negozio eta kooperatiben finantziazioan.\nBeste hainbat Kooperatibek ere bere ekintzak bideratzeko politika konkretuak dituzte, haurren lanean bezalako gaietan inplikatuz, bere langile zein bere hornitzaileen langileen lan baldintza duinen alde eginez, bere enpresa eta banakoetan ingurugiroarekiko jarrera arduratsuak sustatuz edo beste ekinbide ugarirekin.\nICA-k Munduko kooperatibistei dei egiten die, Kooperatiben Nazioarteko Egun honen karietara, mugimendu kooperatibista enpresen gizarte erantzunkizunean lider egin duen formularen arrakasta ospatu eta erreibindikatzera; eta bide batez, bere ekinbideak agerikoago bihur ditzaten.


Behin behineko D ereduko aurrematrikulazioa Estellerrian |\n← Mikroipuin lehiaketa, erronkarieraz idaztera animatzen?\n#EuskaraCercaHurbil, haur eskolen aurrematrikula kanpaina. Lizarran, Ikastola eta Arieta →\nBehin behineko D ereduko aurrematrikulazioa Estellerrian\nPosted on 2016/02/24\tby lizarbeibar\n(Gaur egun Lizarrako Merindadean D, gorriz, eta A eredua, urdinez,\neskaintzen duten ikastetxeak)\nAzken egunotan Lizarra inguruko (eta Lodosa zein Izarbeibarko) zenbait ikastetxeren D ereduko behin behineko aurrematrikulazioa ezagutu ahal izan dugu. Nafarroako Gobernuak behin betiko datuak eman bitartean, hemen dugu emandako izen ematearen hurbilpen bat. Aurrena, 2015-2016 ikasturtean, Lizarraldeko zenbait ikastetxetan martxan zegoen jada euskarazko murgiltze eredua:\nHorrela, Lizarrako ikastetxeetan, zertxobait hobetu da aurrematrikula D ereduan: Ikastola berdintsu mantendu da, 39 aurre matrikula izatetik 37ra igaro baita, eta Remontibalgo D ereduak zertxobait hobetu du, 27tik 31ra pasa baita.\nBestalde, euskarazko irakaskuntza zenbait landa eskoletara zabaldu berri da (2015-2016 ikasturtean hasi dira), bertan emaitza onak izan dituzte: Lezaunen 2 aurrematrikula izan dira, herriko guztiak; Abartzuzan 5 eta Ameskoan beste 4 izan dira, guztiak euskarazko murgiltze ereduan.\nHorretaz gain, zenbait herritan erronka izan da euskarazko murgiltze eredua zabaltzea herriko eskolan bertan. Nagusiki Villatuerta eta Antzingo jendea da horretan saiatu dena. Hainbat familik herriko ikastetxeko D ereduan izena eman duten arren, badira beste ereduetan izena eman dutenak ere (A eta PAI-A). Hortaz, herri hauetan ikusteko dago administraziotik zer erantzun ematen zaien eskariei. Emaitzak honakoak izan dira:\nVillatuertan 8 haur aurrematrikulatu dira D ereduan, 4 haur hezkuntzan eta 4 lehen hezkuntza 1 mailan.\nAntzinen 4 aurrematrikula izan dira D ereduan.\nOteitza, Arroitz, Deikaztelu eta Alloko eskoletan, aldiz, Lizarrara eramateko autobusa herrian bertan izatea izan da aldaketa (jantoki zerbitzuarekin batera). Herri hauetan ez da bertako eskoletan D ereduko aurrematrikularik egon, gurasoek Lizarrako ikastetxeak aukeratu baitituzte (Oteitzaren kasuan, adibidez, 4 herrian geratuko dira A ereduan eta 3 Lizarrara joanen dira D eredura).\nLizarralde hegoaldeko Lodosa inguruan, berriz, bertako Ikastolak 3 aurrematrikula izan ditu (iaz 4), ikastetxe publikoan 4 eta beste 5ek Haur Hezkuntza 2. mailan D eredura igarotzeko eskatu dute. Mendabian ere, bederen, D ereduko aurrematrikula bat izan da. Inguruko Andosilla, Sartaguda, Sesma, Lerinen… ez dakigu zein izan den aurrematrikula. Lizarralde mendebaldean, Viana inguruan, Ikastolak iazko emaitzak hobetu ditu, aurten 12 haur aurrematrikulatu dira eta iaz 7. Gainera, ikastetxe publikoan D ereduko beste bi aurrematrikula izan dira.\nAzkenik, Izarbeibarren, Garesko Auzalan-en bitartez, jakin izan dugu Mendigorriako eskolaren kasuan balitekeela D eredua sortzea, 8 haurrek eman baitute izena herrian (Mendigorria eta Larragakoak dira eta lehen aukera gisa jarri dute D eredua Mendigorrian).\nAmaitzeko, azken egunotan agertu diren zenbait artikulu interesgarri ditugu jarraian. Batetik, LAB sindikatuak egindako landa lana eskoletara deituz eta gurasoei eman zaien informazioa aztertuz: D eredua marginatua. Herri txiki infernu handi dio ETBko telesailak, horri ikerketa honetan ikus ditzakegun datuak gehituta…\n“Eremu diskriminatuko berrogei Ikastetxetara deitu dugu informazio eske eta horietako lautan, %10, ez zuten telefonoz inongo daturik ematen.\nHamahiru Ikastetxetan, %32, “D” ereduaren eskaintza ez dute egiten, informazioan eskaintza horren berri ematen ez dutelako.\nHogeita hiru Ikastetxetan, %57, “D” ereduaren inguruko informazioa eman dute, horietako hamarretan, funtsik gabeko informazioa izanez eta ez aukeratzera bultzatuz. Beste hainbeste ikastetxetan “D-PAI”eredua eskaini dute gure harridurarako eta soilik hiru ikastetxetan, %7,5 eskeini dute “D” eredu hutsa.”\nEta bestetik, denboran atzera eginez, Diario de Noticiasen Monteano historialariaren artikulu zeharo interesgarria, “Educación y castellanización (siglos XVI-XVIII)“. Artikulu horrek zantzu batzuk ematen dizkigu ulertzeko nola iritsi garen euskara arrotz sentitzera Nafarroa hegoaldeko etxe askotan.\nEuskaltzaleok badugu lana D ereduaren aukera erreala zabaldu nahi badugu Nafarroa osora. Ikusi da formalki eskaintze hutsarekin ez dugula nahikoa (formalki diot ez baita, dirudienez, egiazki eskaini tokiko ikastetxe gehienetatik), faktore askok eragiten du gurasoen aukeran. Blog sarrera honetako amaierako artikuluek, adibidez, bi ukitzen dituzte: tokiko ikastetxeen jokabidea eta euskararekiko gertutasuna.


Zuhaila kanpo hormetan, ilunagoak teilatuko metal xaflak fatxadan behera, kubikoa izanagatik neurrikoa, kanpotik beste nonbaitekoa dirudi hemengoa baino, akazia hazi, izei bezatu eta zelai zaindu artean arkitektoak eztiki utzia. Argitsua, hirian bertan dago, eguneroko batetik besterako joan-etorrietatik urrun. Ezarri dioten izenaren jabe da, El Vergel. Zozoak inguruko zelaietan. Hesi aurreko estratatik, ertzetako belar zantarren artean, neska gazte bat dabil txakurra pasierara aterata.\nAtariko toldopeko aulki gorrian aurkitu genuen iloba behar zuen emakumea. Ordu-orduan iritsi ginen. Beldur nintzen, esku-estutzea ez zen hotzegi gertatu ostera. Tartea zainduagatik, eta hamaika horrelako janda naizelakoa esan dezaket, ez nion errezelo gaiztorik hartu.\n— Biok zabiltzate orduan han lanean?\n— Biok —erantzun zuen Maitek niri begiratu gabe.\nGezurraren arrastoan sartua, berari utziko nion etor zitezkeen galderei arrapostu ematen, baina beharrik, ez zen besterik egon. Hirurogei bat urteko emakumea zen, sotila eta, itxura batera, lana beltz egindakoa: eskuetan zuen ezagun. Presaka zen, antza. Edo bestela ez zuen gehiegi luzatu nahi. Eskaileretan gora gindoazela, osabak Faustino duela izena azaldu zigun, ez duela seme-alabarik ez seniderik, ilobak bai, «bakan batzuk,» eta telefonoz Maiteri esanda bezala, etxean alabak nik idatzitako erreportajea irakurri ostean piztu omen zen «su txiki hau», esan zuen. Isilik egotea zegokidan, gezurrei ekinda, ezin aitortzen hasi ni nintzela egilea. Karraju argian aurrera gindoazela, aurrez esandakoak errepikatu zituen, gerra osteko kontu bat dela, «osabak ezagutu zuen emakume bat, han lur eman ziotena». Zaintzaileetako bat agurtu eta entzun ez baina erraz interpretatu nuen zerbait galdetuta, egindako bidetik itzuli ginen. Ezkerretara jota, besteak baino zabalagoko ate baten aurrean gelditu ginen azkenik.\n— Ez gara luzaro egongo —gaztigatu zigun—. Arrunt zahartua dago gizona, ez da nekatzea komeni.\nBaietz erantzun zion Maitek, nola bada, ez ginela inori gogait eragitera etorri, entzun beharrekoa entzutera baizik.\nLau lagun baino ez zeuden egongela zabalean. Karta jokoan bi, telebista itzaliaren aurrean hirugarrena. Faustino leiho ondoan genuen zain, kristalaren bestaldetik sartzen zen udaberri arratsaldeko argitan.\n— Hauexek dituzu, osaba.\nGurpildun aulkian zegoen eseria, artilezko jertse gris mehe bat eta txandal praka urdin batzuekin. Akitu itxuraz, kirola egitera behartzen dutela aitortu zigun, («garai batean gazteak fraidekietan bezala, buruak lanik egin ez dezan»). Iloba atera zen orduan, zakarregi («ez ezazu astapaolarik esan»). Betaurreko handiak zeramatzan, kristal nabarrekoak. Iharra zen gizona, zaintsuak eskuak, zimurrek zizelkatutako aurpegi luzexka, zuria eta eroria. Arnas hots ozenen artean begiradak ihes egiten zion, esan beharrekoak etorri berriekikoak baino garrantzi handiago duenean bezala.\n— Eseri, eseri —gonbidatu gintuen—. Ezin dizuet deus eskaini, hemen, badakizue...\nLaguntzaileetako batek telebista piztu zuen. Nor berera, gonbidatuak kalaka. Entzun ez nion zerbait murtxikatu zuen ahopean Faustinok.\n— Larraingainen zabiltzate orduan.\n— Ez han bakarrik...\n— Irakurri zidaten zertan ari zareten.\nAldameneko mahaitxo baten gainean zegoen gutunazala gertura zekiola eskatu zion ilobari. Argazki zahar batzuk atera zituen barrenetik.\n— Hau naiz ni —esan zuen erakutsi nahi ez zuen erretratu bati ezin itzuri eginda, koadrila batean muturreko gazte argal bat seinalatuta.\nZubi gain batean zeuden, ibai handia zutela atzean. Ondoan glaces zioen gurditxo bat, zuriz jantzitako gizon bat tiraka.\n— Non zaudete, Frantzian? —ausartu nintzen galdetzen.\n— Okzitaniako Tolosan.\n— Aspaldikoa da.\nAzpialdean behatzeko agindu zidan.\n— Noizkoa jartzen du?\nEsku dotore batek ifrentzuan lumaz idatzitakoa irakurri nion:\n— Toulouse, 1943.\n— Hala izango da orduan, 43koa —errepikatu zuen—. Pont Neuf deitzen diote, Garona gainean. Ederra ibaia.\n(Argazkigintza: irudiak gelditzeko makina denbora gelditzekoa ere bada).\n— Frantzian zinen 43an? Lanean? —bota nion.\nEz nuen lo harrapatu.\n— Beste lan batzuetan.\nOhartzen hasiak ginen. Faustino uharte txiki bat zen egoitza aseptiko hartan, besteengandik askatu eta aulki eta guzti ibaian behera zihoan iceberg bat. Geu aurrean ginelako hasia zen berregiten historia txatala. Etxekoak gogaituta zeuzkala hamaika bider entzunda, behar zuen kontatu ostera bizitako hura betirako gal ez zedin.\nEzarian zetozkidan Ibañezen biografia osatzeko behar nituen datuak. Azalpena hemen, ziztada humano bat han. Nahasian, flashak eta zehaztasunez doitutako gertakariak, nahitaez ordu laurden edota hiru minutu lehenago esandako pasadizo batekin lotu behar nituenak, entzulearen lana zen hori. Ilobaren ezinegona sumatzen hasiak ginen, eta Faustino klandestinoaz osaturik nuen marrazkia oso ahula zen artean, zirriborro lauso bat.\nSartu ginenean baino hobeto nengoen behintzat. Zerbait bagenekien. Aditzera ematen ari zenagatik makian ibilia zen, ez ausaz mugaz bestaldetik igaro eta mendi aldeko erasoetan, ez zuen horren argi esan, baina bai gutxienez laguntzen, Gipuzkoa, Bizkaia, Kantabria eta Asturias aldetik zetorren jendea bestaldera pasatzen, mugalari lanetan.\n— Bidetik atera gabe osaba, ez dira zure bizitza entzutera etorri. Esaiezu zer nahi duzun.\nBazen solasaldi hartan ilobak harrapatu ezin izan zuen zerbait, ordea. Orain eman, orain eten, orain enpatxatu, mataza egiteko batere samurra ez zen haria zen Faustino siesta ordua amaituta aretoa jendea betetzen hasi zenean. Haurrek arrunt urduritzen zutela konturatu nintzen. Inoiz umerik hazi ez duen pertsona bat izan behar zuela begitandu zitzaidan. Ez nion galdera hori egingo.\nBeste argazki bat hartu zuen.\n— Begira, hau da Juanita.\nLau ertzak higatuak zituen argazki zuri-beltzezkoan, gazte talde bat ageri zen, festa giroan itxuraz. Aurpegi ederreko neska baten gainean ezarri zuen atzamar luzea. Mutur batean, berriro ere argazki hegian irribera, Faustino bera, ezkerreko eskuan duen botila batetik edontzi batera ardoa dirudiena ateratzen.\n— Zer Juanita da? —ilobak.\n— Hauxe da ba Larraingainen dagoena! Juana Ardanaz.\nFaustino bera bazen jardunaren muina, berehala ohartu ginen erretratu hartan batzen ginela denok agurearen gogora, soineko estanpatuz eta oinetako ilunez jantzita ageri zen emakume haren bitartez elkartzen ginela laurok etorkizun gertuko ez dakit zein plazatan. Maitek eta biok hala erabaki eta nahi bagenuen, behintzat, zain genituela Juana eta Faustino.\n— Ez dut Juana agertzen den besterik.\nArdaila gelan gero eta itogarriagoa zen, eta ez Faustinorentzat soilik. Lasai hitz egiteko aukerak unerik une erretzen ari ziren. Inguratuak geunden. Itxura guztien arabera, ez genuen egunik egokiena aukeratu. Larunbat arratsaldea familiaren kontzientzia lasaitzeko ordua zen.\n— Atera nazazu hemendik —agindu zion ilobari, aulkia higitzeko keinua eginda.\nArgazkiak azalean sartu, altzoan hartu eta pasilloetan barrena abiatu ginen txoko lasaiago baten bila. Zergatik ez ginen gelara igotzen proposatu zion ilobak. Laguna omen zegoen bertan («erreketeen Lacar tertzioan ibilitako bat, sinesten lanak ditu niri tokatzea ere»). Bi eraikinak batzen diren pasabide kristalduetako batean agertu ziren behar genituen aulkiak eta mahaia. Arantzadiko estrata ikusten zen bertatik. El Redín eskola harantzago. Kepixaz eta makila eskuan zuela, egoitzako gizon bat, Txantrearantz oinez.\n— Nora doala uste ote du horrek...\n— Zer zenioen Juanaz? —galdetu zuen Maitek haria galdu baino lehen.\n— Han dagoela lurperatua, Larraingainen. Atera egin behar duzue.\n— Han bada ez dugu han utziko, zaude lasai.\nBekozkoz begiratu zion. Eskua aihotz.\n— Kanpoan dagoela, putain.\n— Nola kanpoan?\nSaiheskia mozten ariko balitz bezalako tanka ostera ere aulki ertzean.\n— Hilerri kanpoan. Hainbeste jogurtek burua umetu egin dizue ala?\nArrazoi garbirik gabe petraldua zen. Elkarrizketa hura zegoenean uztea zela egokiena aipatu zuen ilobak. Joateko agindu zigun. Sakonagoak egin zitzaizkion zimurrak lepoan.\n— Hauek ez dakite zertan zuk beste jakin —ahalegindu zen lasaitzen—. Dena azaldu beharra diezu. Bestela badoaz.\nLasaiago ekin zion handik atzera, ez zela gizon bera esan zitekeen. Haatik, hobe denontzat, ez zen barkamen eskerik egon. Ez zen beharrik izan, elkarrizketak berak ekarri zuen solasa bere bidera, eta hala jakin ahal izan genuen Juanaz ondorengo egunetan jakin izan genuen guztia. Sortzez Larraingaingoa zela, baina Iruñean zebilela lanean gerra ostean. Faustino eta lagunak ezagutu eta tarteka hauen sare klandestinorako ere lantxoak egiten aritu zela. 1944ko neguan hilik agertu zen, «hemendik bertan, ibaian». Bere buruaz beste egin zuelakoan, sorterrira eraman eta hilerriko hormatik kanpo ehortzi omen zuten. Hura ez han ahazteko esateko deitu zigula, ateratzeko handik urtegiak betirako azpian zapuztu baino lehen.\n— Inork gutxik gogoratuko du hura han dagoela. Nik bai. Bada sekula ahazten ez den jendea.\n— Eman diguten zerrendan agertuko da.\n— Elizarenean? Esan dizuet, atzo jaioak ematen duzue. Juanitak ez zuen bere burua bota.\nArtzapezpikutzatik ateratako orria zen genuen bakarra.\n— Hil egin zuten.\n— Hil egin zuten —esan zuen berriz.\n— Nortzuek? —sartu zen larritzen hasia zen iloba.\nBetaurrekoak kendu zituen. Arrosatuak zituen begiak, amaraun likidoa niniak biltzen. Isilik gelditu zen. Aurrean nuen baina denboraren beste gelaren batera joana zen. Beharra, gosea, heriotza. Nerabeek harria jaten nola ikasi zuten ikusten ari zen, jaiotzen zirenean oilaskoek baino gutxiago pisatzen zuten haurrak, gorrotoa eta larderia erakusteko hamaika bide.\nKanpoan, katu batek sare gainetik egin zuen.\n— Seguru jakin ezean, ez dago ongi izenik ematea —gaineratu zuen emakumeak.\n— Isilduko al zara?\n— Eta familiarik, badu? Alarguna, seme-alabak?\n— Seme bat zuen, Juan Antonio, baina Ameriketan bizi da.\nArgazkian Juanak ez zuen itoek izaten duten begitartea. Alai ageri zen, zazpi-zortzi bat urte izango zituen haur baten aldamenean.\n— Hauxe da Juan Antonio.\nNekatua zegoen. Joatea genuen onena. Argazkia eskatu nion, ea utziko zidan kopia bat egiten.\nKanpoan, zuhaitz gerizpearen bila ekin genion. Hitzordua zuela-eta, oinez egingo zuela Txantrearakoa esan zidan Maitek. Zer egin behar nuen nik. Estiren gurasoenera joatekoak ginen merienda egitera, hala genuen ohitura hartua hamabostean behin, aitona-amonek umeaz ere goza dezaten. Erlojuari eman nion begia. Mugitu beharra nuen helduko banintzen. Zubiraino lagunduko niola agindu nion. Arantzadiko estratan aurrera, itzal gozoa ematen zuten akaziek, indi gaztainek eta abantzu eskola parean adarrak zeruan katigatuta zituen zumar bakartiak. Baratzeetako negutegiak. Zelai argien errea. Hitz gutxi egin genuen ibaira bitartean. Begiko nuen inguru hura: Toscanakoa dirudien Irujo etxea, egun lantegi-eskola bilakatua; honen atzean Maurice Ravelen lagun frantximantek kostaldean edo Amikuzen laketzeko moduko etxalde neovasco bat; aurrez aurre, Galiziakoa izan daitekeen garaia, lau isurkiko teilatu eta guzti, eta Arga hegian, kaputxinoen komentuaren bestaldean, Karpatoetako baserria: Europako landa arkitekturaren buketa, ehun metroan bildua.\nAgurtu aurretik, argazkia atera nuen gutunazaletik.\nBiok begiratu genion Juanari.\nBioi begiratu zigun Juanak.\n— Zer tankera hartzen diozu?\nEgoitza behealdean, japoniar gereziondoen azpian utzia nuen autoa hartzera joan nintzenean, Faustinoren itzala ikusi nuen errezelen bestaldean, Maitek eta biok agurtu genuen tokian bertan. Harri bat jo nuen ostikoz, hotsa entzun zezan. Iloba zuen atzean. Eskua altxatu eta diosala egin nienean, bietako inork ez zuen imintziorik egin.


Seme-alabak jaiotzeagatik diru-laguntzak eskatzeko epea zabalik — Amorebieta-Etxanoko Udala\nSeme-alabak jaiotzeagatik diru-laguntzak eskatzeko epea zabalik\n•\tOndorengo berri bakoitzarengatik, zornotzarrek lehen eskuratzen zituzten 300 euroak baino 100 euro gehiago eskuratuko dituzte. •\tNeurri honek herriko merkataritzan ere eragina izango du. Izan ere, gastua herri bueltako dendetan egin beharko da.\nAmorebieta-Etxano, 2019ko maiatzaren 14a. Zabalik dago seme-alabak jaio edo adoptatzeagatik Amorebieta-Etxanoko Udalak emango dituen diru-laguntzak eskatzeko epea. Aurten 400 euro emango dira, iaz baino 100 euro gehiago.\nOrdenantza berri honen helburua da gastuen zati bat estali eta familiak, ahal den neurrian handitzeko aukera ematea.


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Osakidetzak abenduaren 18ra arte luzatuko du Gripearen Kontrako Txertoa ipintzeko Kanpaina\nOsakidetzak abenduaren 18ra arte luzatuko du…\n<img src="https://www.irekia.euskadi.eus/uploads/cover_photos/29765/original/gripe_2015_1.jpg" style="max-width:100%" alt="" />\nOsasun Sailak eta Osakidetzak berriz azpimarratu diete 65 urtetik gorakoei, gaixotasun kronikoren bat dutenei, haurdun dauden emakumeei eta osasuneko langileei zein garrantzitsua den gripearen aurkako txertoa jartzea, konplikazio larriak saihesteko. Oraindik txertoa jasotzeko aukera izan ez dutenei txertaketa errazteko, abenduaren 18ra arte luzatuko da kanpaina.\nOsasuneko sailburuak, Jon Darpónek gaur goizean elkarrizketa batean iragarri duenez, «gripearen kontrako txertoa jartzeko kanpaina abenduaren 18ra arte luzatuko da.Ez dugu nahi inor geratzea txertoa jarri gabe».\nOsasun Sailak eta Osakidetzak, ongi jakinik zein garrantzitsua den txertoa jartzea arrisku-taldeetan daudenen kasuan, txertaketa-kanpaina bi astez luzatzea erabaki dute, oraindik txertoa jasotzeko aukerarik izan ez dutenei txertaketa errazteko.\nGripeak oso intzidentzia-tasa baxuak islatzen ditu Euskadin oraindik (13 kasu 100.000 biztanleko); nolanahi ere, urtaro-aldaketarekin, indarrez hasiko zaigu agertzen. Aurreko urteetan bezala, negua etortzearekin batera, nabarmen goratuko da gripe-kasuen kopurua. Aste honetara bitartean, 346.000k jaso du gaixotasun horrengandik babestuko duen dosia. Osasuntsu daudenentzat gaitz nekagarri baina onbera bada ere, konplikazio larriak eragin diezaieke arrisku-taldeetan daudenei, baita heriotza ere. Oso erraza da txertoa jartzea: osasun-etxera joatea, besterik ez da behar.\nVitoria-Gasteizen 2015eko azaroaren 30ean\nOsakidetzak abenduaren 18ra arte luzatuko du Gripearen Kontrako Txertoa ipintzeko Kanpaina https://t.co/NjE5nrSUUG …\nOsakidetzak abenduaren 18ra arte luzatuko du Gripearen Kontrako Txertoa ipintzeko Kanpaina https://t.co/bEsdPUiuXH\nRT @HUAospitalea: Osakidetza amplía hasta el 18 de diciembre la Campaña de Vacunación Antigripal https://t.co/gAQpwptSmC\nOsakidetza amplía hasta el 18 de diciembre la Campaña de Vacunación Antigripal https://t.co/gAQpwptSmC


Quickly bihurtzen hainbat zenbaki bat ingelesez edo txinera moneta Word dokumentuan\nBatzuetan, zenbakiak ingelesez edo txinera moneta hitzak Word testu batean idaztea behar duzu. Normalean, hitzak ortografia bidez idatz ditzakezu. Baina, artikulu honetan, tresna erraz bat aurkeztuko dut, Kutools for Word, bere erabilgarritasun baliagarria dauka,Spell Out zenbakiak, azkar zenbakiak ingelesez edo txinera hitzetan txertatzeko Word fitxategi batean.\nBihurtu zenbaki bat ingelesezko moneta hitzak Word dokumentuan\nBihurtu zenbaki anitzeko txinera moneta hitzak Word dokumentuan\nZenbakiak ingelesezko moneta hitzak idazteko, egin honela:\n1. Hautatu ortografia egin nahi dituzun zenbakiak dituen edukia.\n2. Gero egin klik Kutools > Spell Out zenbakiak > Spell Out zenbakiak ingelesez, ikusi pantaila-argazkia:\n3. Ondoren, hautatutako zenbakiak ingelesezko hitzak dira, ikusi pantaila-argazkia:\n4. Ondoren, egin klik OK botoia nahi duzun galdetegia ixteko.\nZenbaki ugari txinera moneta hitzak bihurtzeko, funtzio hau ere aplikatu dezakezu, honela egin hau:\n2. Gero egin klik Kutools > Spell Out zenbakiak > Spell Out zenbakiak txineraz, ikusi pantaila-argazkia:\n3. Aukeratutako zenbakiak txinerazko hitzetan idatzita daude, ondorengo pantaila nagusian azalduta:\n4. Gero, egin klik OK botoia, gonbidapen laukia ixteko.\n1. Erabilgarritasun hori Word dokumentu osoan ere erabil daiteke. Egin klik Word dokumentuan, zenbaki bat moneta-zenbakira bihurtzeko, hautatu zenbaki bat hautatu gabe eta, ondoren, erabili behar dituzun funtzionalitateak, eta egin klik Bai leihoa elkarrizketa-koadroan, dokumentu osoan dauden zenbaki guztiak idatzita daude.\n2. Zenbaki hamartarrak dokumentuan badira, ez da zuzen azalduko.\nDemostrazioa: Bihurtu zenbaki bat ingelesez edo txinera moneta batean Word dokumentuan\nKutools for Word: 100 Word erabilgarrien gehigarriekin baino gehiagorekin, 60 egunetan mugarik gabe saiatu. Jaitsi eta doako proba orain!


AMTE - Asociación Método Trager España\nEspainiako Trager Metodoaren Elkartea (AMTE) irabaz asmorik gabeko elkartea da, Espainiako Trager metodoaren preofesionalak eta ikasleak biltzen dituena, eta helburu hau du: Tragerra bultzatu, garatu eta hedatzea, gizarteak ongizate hobeagotik onura atera dezan.\nElkartea sortu zenetik, 2014an, AMTEk hainbat jarduera antolatzen ditu Tragerra jendearengana hurbiltzeko: hitzaldiak, jardunaldi irekiak, erakustaldiak, tailerrak eta abar. Gainera, bazkide profesionalak, bazkide ikasleak eta bazkide lagunak batu, koordinatu eta babesten ditu.\nAMTEk, halaber, Nazioarteko Trager erakundeak ezarritako arauak betearazten ditu eta kontrola egiten du Trager terminoaren erabilera okerra saihesteko erreferentzia, argitalpen eta prestakuntza saioetan.\nZuhaitzak lurrera errotzearen ideia sinbolizatzen du, grabitate indarrarekin harmonian. Enborra, sendoa, giza gorputzari eusten dio ardatzaren paralelismoa irudikatuz, lurrean finkatuta dago eta zerurantz adarkatuta.\nZeruan, lainoak bat-bateko mugimendua eta arintasuna irudikatzen du. Beti itxura aldakorrekoa, haizearen joan-etorrietara egokitzen da eta ibilbiea inprobisatuz doa.\nHegaztiak askatasuna dira eta espazioaren esplorazioa, forma apetatsuak marrazten dituztela. Arin hegaldatzen dira, erritmo eta oreka jolasetan.\nAMTEren bazkide laguna eginez gero, %10eko beherapena egingo zaizu profesionalen saioetan.\nTrager® al Món


Esperientzia trukatzeko ekimen berria, Eskualde Politikako inbertsioak hobeto kudeatzeko - EU Reporter\nNew esperientzia trukea ekimen hobeto kudeatzeko Regional Policy inbertsioak\nGaur Europako Batzordeak plataforma berria abian jarri du zerbitzu publikoetako funtzionarioek Europa osoan esperientzia eta praktika onak trukatzeko, EBko inbertsioak nola gastatu eta kudeatzen diren hobetzeko. Estatu kideei administrazio gaitasuna indartzen lagunduz, TAIEX REGIO PEER 2 PEER, edo PEER 2 PEER, Eskualde Politikaren potentzialtasuna enplegua sortzeko eta hazkunde iraunkorra bermatzeko ekimen zabalago baten parte da, xedatutakoaren arabera. Europa 2020 Estrategia eta EBren berria 315 mila milioi euroko inbertsio plana.\nEB osoan, nazioko eta tokiko administrazioetako 24 funtzionariok parte hartzen dute Eskualde Garapenerako Europako Funtsa (EGEF) eta Kohesio Funtsa kudeatzen. PEER 000 PEERek beren ezagutza aprobetxatzea eta emaitza hobeak lortzea du helburu, beren esperientzia eta praktika onak partekatuz lineako plataforma berri baten bidez, administrazioek laguntza eskuratu eta eskaini ahal izateko.\nCorina Creţu Eskualde Politikarako komisarioak (argazkian) esan zuen: "Europako eskualdeetan bizi diren pertsonek ez dute Eskualde Politikak onartutako proiektuen onura sentituko funts horiek kudeatzen dituzten tokiko eta estatuko administrazioek sendoak eta eraginkorrak ez badira. Bulegoan sartu nintzenean, Nire lehentasuna izan nuen etapa guztietan kalitate goreneko kudeaketaren bidez gure politikaren inbertsioen abantailak ematen laguntzea. PEER 2 PEER ekimen hau urrats garrantzitsua da: malgua da, erabiltzeko erraza eta gure eskualdeetako behar espezifikoei erantzuten die. "\nPEER 2 PEER ofizialki aurkeztuko zaie interesdunei eta estatu kideetako eta eskualdeetako ordezkariei gaur Bruselan egingo den ekitaldi batean. Ekimen hau proiektu pilotu gisa gauzatzen da, eta bere eragina 2016an ebaluatuko da.\nPEER 2 PEERek zuzenean erantzuten die Europa osoko administrazio publikoek egindako eskaera zehatzei proiektuen kudeaketa eta inbertsioei aurre egiteko IKTetatik energia eraginkortasunera. Laguntza emango du epe laburreko adituen misioen, ikasketen bisiten eta tailerren bidez.\nSistema Laguntza Teknikoa eta Informazioa Trukatzeko Tresna (TAIEX) oinarritzat hartuta garatu da, eta dagoeneko frogatu du arrakasta izan duela Batzordearen Auzokide Politikarako eta Handitze Negoziazioetarako Zuzendaritza Nagusiarekin, EBko herrialde hautagaietan Sarrera Aurreko finantzaketa erabiliz.\nHonako hauek dira PEER 2 PEER sistemaren ezaugarri nagusiak:\nErosotasuna: epe laburreko adituen elkartrukeak antolatzen dira, zama administratiboa gutxienean mantenduz\nMalgutasuna: truke mota desberdinak egiteko aukera ematen du - adituen misioak, azterketa bisitak eta tailerrak - estatu kideetako inbertsio programak kudeatzen dituzten agintariek identifikatutako beharrei erantzuteko.\nPromozitatea: trukeak azkar abiaraz daitezke beharrak identifikatu ondoren.\nFokua: trukeak gai zehatz eta zehatzetan oinarritzen dira\nKalitatea: adituen eta trukeen kalitatea kontrolatzeko eta ebaluatzeko hainbat mekanismo integratu daude.\nA aztertzeko Eskualde eta Hiri Politikarako Zuzendaritza Nagusiak agindutakoaren arabera, eskualdeen arteko truke tresna eskaera handia dago Eskualde Garapenerako Europako Funtsa eta Kohesio Funtsa kudeatzen duten erakundeen artean. Erakutsi zuen elkarrizketatuen% 90ek ikaskideen arteko ikaskuntzan interesa zuela, eta% 50ek gaitasunak eraikitzeko behar konkretuak zituela.\nGai erlazionatuak:Europako BatzordeakEuropar Batasunaezaugarrifull-imageinbertsio planTaiex Regio Peer 2 Peer\nEBko estatu eta eskualde kidea nola inbertitu eta kudeatzeko EBren Kohesio Politika funtsak hobetzea\nTuberkulosiaren Munduko Eguna: Errumania borrokatzen da


Baserri auzoetan hainbat lan gauzatuta eta beste batzuk adjudikatzeko | Bergarako Udala\nBaserri auzoetan hainbat lan gauzatuta eta beste batzuk adjudikatzeko\nBergarako Udala-k Ar, 2017-07-04 13:09-n bidalia\nAngiozar auzoko udal-frontoiaren atzeko hormaren alboan dagoen fosoaren segurtasuna bermatzeko eremuko zuhaitzak eta sastrakak moztu, eremua txukundu eta hondakinak kudeatzeko lanak burutzeagatik, K1 Ekopaisaia SLL enpresak aurkeztutako 1.960,20 euroko faktura (BEZ barne) onartu da.\nAuzoetako frontoietako lanekin jarraituta, Elosu auzoko udal-frontoian sare berria ezartzeko horniketa eta instalazioa Cercados Metálicos Orsal SLL” enpresari 2.329,25 eurotan –BEZ barne- adjudikatzea onartu da. Era berean, Elosua auzoan, Altsasuko pistan dauden zuloak “gravocemento”arekin estaltzeko eta Agirre baserrietara doan bide publikoan lurzorua egonkortzeko lanengatik Elurlan SL enpresak aurkeztutako 5.475,25 euroko faktura (BEZ barrne) onartu da.\nHorrez gain, Elurlan SL” enpresari Angiozar errekan kokatzen den “Osin” deituriko putzua garbitzeko eta bainu denboraldia amaitutakoan taulak kentzeko adjudikazioa 3.388 eurotan (BEZ barne) egin zaio.\nElorregi auzoko Elkorobarrutia eta Abeletxe baserrietara doan bide publikoa egokitu eta asfaltatzeko proiektu teknikoa eta lanen kontratazioa, prozedura negoziatuaren bidez, arautuko dituzten baldintza pleguak onartu dira, 35.453 euroko (BEZ barne) lizitazio oinarriarekin.\nEta, azkenik, udalerriko baserri-bide publikoetako -105 kilometrotan- ertzak garbitzeko adjudikazioa Elosumendi SC enpresari egin zaio 30.364,95 eurotan (BEZ barne).


José María Mendiluce - Wikipedia, entziklopedia askea.\nMadril, 1951ko apirilaren 14a\nBartzelona, 2015eko azaroaren 28a (64 urte)\nRevolutionary Communist League (en)\nFederation of The Greens–Green Left (en)\nJosé María Mendiluce Pereiro (Madril, 1951ko apirilaren 14a - Bartzelona, 2015eko azaroaren 28a) espainiar ekonomista eta politikaria izan zen. Ekonomia- eta politika-zientzietako ikasketak egin zituen Madrilgo Unibertsitate Complutensean (1968-1973). Liga Komunista Iraultzaileko kide izan zen, eta 1969-1974 bitartean klandestinitatean bizi izan zen. 1976an atxilotu zuten azkeneko aldiz. 1980an Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariaren Bulegoan (UNHCR) hasi zen lanean, eta 1980-1983 bitartean UNHCR programaren koordinatzaile izan zen Luandan (Angola). 1983-1986 bitartean Nikaraguan egon zen, UNHCR misioko buruzagi gisa. Handik El Salvadorrera igaro zen, eta gero Costa Ricara, eta Erdialdeko Amerikako beste herrialde batzuetara. Ameriketatik Turkiako Kurdistanera igaro zen, Sadam Husseinengandik iheska joandako iheslariez arduratzera. 1991ko abenduan Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariaren Balkanetarako ordezkari berezi izendatu zuten, ihes egindako zibilei laguntzeko programa baten zuzendari gisa. Sarajevon, giza laguntzarako airezko bide bat zabaltzea lortu zuen, eta negoziatzaile-dohainak erakutsi zituen Serbia eta Bosniako lehendakariekin elkarrizketatuz. 1994an, Europar Legebiltzarrerako hauteskundeetan, diputatu hautatu zuten PSOE alderdiko kide gisa. Idazle modura, 1996an egin zuen debuta, El amor perdido (Amoldio galdua) liburu sarituarekin. Beste lan batzuk: Con Rabia y Esperanzas (1997, Amorruz eta itxaropenez), Tiempo de rebeldes (1998, Matxinada garaia), Pura Vida (1998, Bizitza hutsa). Gaur egun, El País eta El Periódico de Catalunyan tarteka idazten du.\n1998: Pura vida (Planeta Sariko finalista)\n2000: Por la tercera izquierda, Daniel Cohn-Benditekin batera.\nMultimedia: José María Mendiluce\nBNF: 13174888m (data)


Donibane Lohizuneko eta Lekeitioko UGAREIN torneoek badituzte euren txapeldunak – Euskal Heriko XISTERA Kluben Kluba\nDonibane Lohizuneko eta Lekeitioko UGAREIN torneoek badituzte euren txapeldunak\nXistera UGAREIN zirkuitoko bi torneo amaitu dira asteburu honetan, Donibane Lohizunekoa eta Lekeitiokoa, eta badituzte jadanik bi lehiaketa hauek euren txapeldunak. Vidal eta De Betelu, gazteetan, eta Antxon-Manci, maila nagusian, izan dira Donibane Lohizuneko txapeldunak. Gonzalez-Galletebeitia, gazteetan, eta Goixerri-Ibarluzea, maila nagusian, berriz, Lekeition.\nAntxon – Manci 2 / Iturruno – Zugaitz 0 (15-6 eta 15-7)\nJouanteguy – Oyhenard 0 / Vidal – De Betelu 2 (12-15 eta 14-15)\nGoixerri – Ibarluzea 2 / Urriolabeitia – Ourthe 0 (15-12 eta 15-11)\nLehen setean berdintasuna izan zen jokoan eta markagailuan, eta bederatzinako berdinketaren ostean apurtu zen gorrien alde. 0-1, 1-1, 1-2, 2-2, 2-3, 3-3, 3-4, 4-4, 4-7, 7-7, 8-7, 8-8, 9-8, 9-9, 11-9, 11-10, 13-10, 13-11, 14-11, 14-12 eta 15-12.\nA. Galletebeitia – Mandiola 1 / Gonzalez- P. Galletebeitia 2 (11-15, 15-11 eta 4-5)\nInstituzieon aldetik onarpenak jasotzen jarraitzen du Xisterak


Udal kiroldegiko instalazioak hobetzeko lanak martxan ~ Blog de Petronor\nUdal kiroldegiko instalazioak hobetzeko lanak martxan\n17.4.19 Olaia Saralegi No hay comentarios\nHasi egin dira Muskizko udal kiroldegiko instalazioak hobetzeko lanak. Bi igerileku, txikiek jolasteko gunea, lorategi eremua, aldagelak, eta estalitako 3 tenis pista eta 3 padel pista eraikiko dira. Lanak 4-5 hilabete barru amaituta izatea espero da.\nUr eremuan bi igerileku ipiniko dira eta plisti-plasta ibiltzeko ontzia, haur txikienentzat, 51 m2 ingurukoa, forma biribilekoa eta 0,30 cm-tik 0,50 cm-ra arteko sakonerakoa. Gainera, umeak jolasteko eremu bat ere egokituko da, igerilekuaren ondoan, zurrustekin eta ura kanporatuko duen bale moduko batekin, haurren gozamenerako.\nHelduentzako igerilekua forma irregularreko ontzia izango da, 254 m2-koa, eta 0,30 m-tik 1,20 m-ra arteko sakonerakoa. Ontzi honetan jacuzzia egongo da, gerrialderako hidromasaje zurrustak, leporako txorrotak eta esertzeko gunea jarriko da. Bertan, gutxi gorabehera, 127 pertsona inguru sartu ahal izango dira.\nBi igerilekuen inguruan, lorategi eremua izanik, solariuma edo atsedenerako gunea egokituko da, erabiltzaileek eguzkia hartzeko edo atseden hartzeko. Horretaz gain, kanpoko igerilekuetara etortzen direnentzako aldagela batzuk ere ipiniko dira, beharrezko zerbitzu guztiez hornituta.\nAisialdi gune honetaz aparte, kirol eremua ere jarriko da, dagoeneko eraikita dauden hiru tenis pistarekin, eta beste hiru padel pistarekin. Azkeneko hauek desagertuko den tenis pista baten gainean eraikiko dira. Denak estali egingo dira eta argiztapen egokia izango dute.\nUdal Kiroldegia obretan. Argazkia: Muskizko Udala.\nEl Pobalek Markina-Xemein eta Etxebarriaren historia ezagutzeko irteera antolatuko du\nEl Pobaleko Burdinolak Markina-Xemein eta Etxebarriaren historia, burdinarekin lotutakoa, ezagutzeko ibilbidea antolatu du uztailaren 9rako....


Airea garbitzeko bi makina jarriko ditu Mendaroko Udalak Eguneko Zentroan - Albisteak - Mendaro\nAirea garbitzeko bi makina jarriko ditu Mendaroko Udalak Eguneko Zentroan\n• Makina horien funtzioa da airean dauden germen eta birusen presentzia murriztea, kutsatzeko arriskua txikituz. • Era berean, gailuen instalazioaren bitartez, Covid-19aren aurrean herritarren segurtasuna bermatzeko urrats bat gehiago eman du Udalak, otsailean Ikastolan egin gisa, oraingoan, neurri bera eguneko zentrora eramanez, gure adineko pertsonak babesteko\nMakina horien funtzioa da airean dauden germen eta birusen presentzia murriztea, kutsatzeko arriskua txikituz.\nEra berean, gailuen instalazioaren bitartez, Covid-19aren aurrean herritarren segurtasuna bermatzeko urrats bat gehiago eman du Udalak, otsailean Ikastolan egin gisa, oraingoan, neurri bera eguneko zentrora eramanez, gure adineko pertsonak babesteko\nHerritarren osasuna eta ongizatea ardatz hartuta, Mendaroko Udalak urrats bat gehiago eman berri du Covid-19ari aurre egin eta birusaren aurrean mendarotarren segurtasuna bermatze bidean, eguneko zentroan airea garbitzeko bi makina jarriko ditu datorren astean.\nGailu horiek prebentzio neurri gisa jarri ditu, hain zuzen, bertako erabiltzaileen segurtasuna bermatzeko. Horien funtzioa da, zehazki, airean dauden germen eta birusen presentzia murriztea, horrela, kutsatzeko arriskua txikituz.\nUdalak dagoeneko ezagutza nahiko du horrelako gailuetan, joan den otsailean horrelako hiru gailu ipini baitzituen ikastolan, bereziki etxeko txikienak babesteko eta horretara bideratu zituen 3.215,58 €.\nOraingoan, esan bezala, neurri hori eguneko zentrora zabaldu du. “Adineko pertsonak kolektibo zaurgarria dira birusaren aurrean, horrenbestez, ikastolan egin bezala, garrantzitsutzat jo dugu, gure adinekoak zaintze aldera, eguneko zentroan ere horrelako makinak jartzea. Etorkizunera begira, halaber, Covid-19ak gure artean jarraitzen duen bitartean, birusari aurre egiteko neurri gehigarriak hartzen jarraituko dugu, gure lehentasuna baita herritar guztien segurtasuna bermatzea”, azaldu du alkateak. Guztira 1.600€ bideratu ditu Udalak gailu horietara.


Lekuz kanpoko habiratze - Wikipedia, entziklopedia askea.\nLekuz kanpoko habiratze\nZigotoa, umetokian finkatu ordez, umetokitik at, sarritan obulutegitik gertu edo Falopioren tronpan, finkatzen den haurdunaldi-mota. Eskuarki egun edo aste gutxi irauten du eta odoljario batez amaitu ohi da\nLekuz kanpoko habiaratzea haurdunaldian gertatzen den zailtasuna, obuluaren edo blastozistoaren garapena umetokiaren paretan gertatu beharrean, umetokiaren alboko zenbait lekutan ematen da, hala nola, falopio tropan edo douglasen zakuan. Habiaratzen honen ondorioz, zigotoaren eta amaren arteko erlazio uteroplazentarioa ez da gertatuko eta zigotoaren garapena ukatuko da. Izan ere, lekuz kanpoko habiaratzea berezko abortuen kausa nagusia izango da.\nmifepristone (en) eta metotrexato\nO00, O00.9 eta O00.90\n633, 633.9, 633.90 eta 633.8\nLekuz kanpoko habiratzeen portzentaiak\nTronpa: %98.3 %82.2\n* Anpulua %72.6 %92.7\n* Istmoa %12.3\n* Finbria %6.2\n* Adarra %1.9 %7.3\nAbdomena %1.4 %4.6\nCervix-a %0.15 %1.5\n5.1 Haurdunaldi ektopiko ez konplikatua\n5.2 Haurdunaldi ektopiko konplikatua\nHaurdinaldian habiaratze prosezua oso garrantzitsua da enbrioaren garapenerako, horregatik habiaratze lekua egokia izatea funtsezkoa da. Normalean enbrioaren fekundazioa falopio tropen infudibuluan gertatuz gero, zigotoa falopio tronpetatik umetokira abiatzen da, han umetokiaren endometrioan inplantatzen da; umetokiaren aurreko, atzeko edo alboko paretetan.\nDena den, haurdunaldi guztietan habiaratze prosezu hau ez da behar den bezala gertatzen, gure gorputzaren beste zenbait lekutan inplantatzen da enbrioa. Hau haurdunaldi ektopikoa deritzo.\nHabiaratze ektopiko ohikoena falopio tropetan (haurdunaldi tubarikoa) gertatzen da,hala ere, obuluetan, umetokiaren lepoan eta barrunbe abdominalean gerta daiteke baita ere. Izan ere, ohikoenetik arraroenera honela ordenatzen dira habiaratze lekuak:\nFalopio tronpen pusla.\nBarrunbe abdominala (heste mehea, douglas-en barrunbea…).\nHaurdunaldi ektopikoen luzera ez da oso handia, normalean kasu askotan berezko abortu batean bukatzen dira eta beste gutxi batzuetan, enbrioak laparoskopia baten bidez erauzten dira.\nBerezko abortua arrazoi desberdinengatik gertatzen da haurdunaldi tubariko batean eta umetokitik kanpoko haurdunaldian:\nHaurdunaldi tubarikoan enbrioaren garapena dela eta, falopio tronpen paretak apurtzen dira eta enbrioia barrunbe abdominalera iristen da, odoljario handiak sortaraziz.\nHaurdunaldi abdominalaren kasuan abortu gertatzen da embrioaren nutriente falta dela eta, enbrioia umetokiaren mukosan txertatuta ez dagoenez.\nHabiratze ektopikoa normalean ernalduta dagoen obulua falopioren tronpetatik igaro ezin duenean edo hauek zeharkatzeko zailtasunak dituenean gertatzen da. Arazao hau hainbat kausen ondorioz gertatzen da, hauek bitan banatzen dira:\nAskotan falopioren tronpen hanpadura, salpingitis edo EIP, pairatu duten emakumeek haurdunaldi ektopiko bat izan dezakete.\nAnomalia kongenitoak, hipoblasiak, dietilestilbestrol-rekiko esposizioa kausatuta\nEbakuntza ginekologikoak jasan izanak, tronpen ligadura adibidez, haurdunaldi ektopiko bat gertatzeko arriskua handiagotzen du.\nEndometriosi baten ondorioz gerta daiteke.\nLagundutako ugalketa teknikak erabiltzekotan, habiratze ektopikoa izateko arriskua dago. Hainbat enbrioien inplatazioak eta hiperestimulazio obarikoak, lekuz kanpoko haurdinaldi bat eragin dezakete.\nBlastozistoaren inplantazio goiztiarra. Hau gerta daiteke blastozistoa oso azkar handitzen denean edo morularen mintz peluzidoa arinegi galtzen denean.\nEmakume askok DIU bat izanda ere, haurdun gera daitezke amaieran haurdunaldi ektopiko batean bukatzen.\nHauek lekuz kanpoko habiratzearen kausa garrantzitsuak izan arren, arrisku-faktore gehiago daude:\nFekundatutako obuluak kromosoma kantitate anormala daukanean.\nUteroan agerturiko anomaliak.\nInfekzio edo lesio larri bat pairatu izanak.\nGaixotasun batzuk pairatzea, adibidez, diabetesa edo gaixotasun autoinmuneak.\nErretzea, alkohola edan, drogak...\nSintomak lekuz kanpoko habiaratzeari dagokionez:\nMetrorragia: odoljarioak kanpoko genitaletatik. Hauek eskasak eta ilunak izan ohi dira gehienetan.\nMina behe sabelaldean eta ezker- eskuin alboetan. Hauek tronparen uzkurdurak eta pilatutako odolak eragindakoak izanen dira.\nGoragalea ere senti dezake emakumeak.\nOdoljarioa gertatzen bada sintomak areagotu daitezke:\nLipotimia edo zorabioak, galdu den odola tarteko.\nShock egoera, odol-hodien apurtzearen ondorioz.\nPresio gogorra ondestean eta mina areagotzea abdomenaren beheko aldean.\nMina sorbaldan; hau sabel inguruko mina hedatzearen ondorioz ematen da, izan ere, diafragma narritu daiteke.\nEmakume batzuengan ez dira sintomak agertzen, eta horregatik diagnostikoa beranduago egiten da.\nSintomak berezko abortuari dagokionez:\nHiru sintoma dira nagusienak: odol galerak, mina eta haurdunaldiaren produktuen kanporaketa:\nPubis inguruan mina edo koliko abdominalak (zenbaitetan eremu sakro-lunbarreraino hedatu daiteke): honen eragilea emakumeak dituen umetokiko uzkurdurak dira, izan ere hau fetua modu naturalean kanporatzeko modua da (erditze natural batean gertatuko litzatekeen bezala).\nHala ere, esan beharra dago sintoma hauek ez direla beti agertzen, emakumeak soilik hileko handia sumatzen duela maiz eta abortuaren berri, haurdinaldian agertzen den hormona baten agerpenaren ondorioz jakin dezakeela.\nHaurdunaldi ektopikoaren diagnostikoa egiteko nahikoa da zenbait sintomen agerpenarekin, hain zuzen ere, metrorragia irregularra eta abdomeneko beheko parteko mina. Dena den, gaur egun egin diren hobekuntzei esker, errazago eta lehenago diagnostikatu daitezke.\nLehenengo eta behin, haurdunaldi ektopiko batek azaltzen dituen kuadro klinikoa nahiko nabaria da honen diagnostikorako; shock hipobolemikoa eta min abdominal larria agertu ondoren, Douglasen sakuaren puntzioa eginez eta kirofanoan egindako azterketa batez, diagnostikoa konfirmatu daiteke.\nHala ere, sintomen agerpena eta kirugia baztertuz badauden beste teknika batzuk seguruagoa eta azkarragoak direnak:\nMiaketa generala: anemia, horren intentsitatea eta pazientearen hemodinamikaren estabilitate gradua.\nMiaketa ginekologikoa: hipersentsibilitate abdominala, hipersentsibilitate anexiala, hantura anexial ukigarria eta uteroaren hantura txikia.\n𝛃-HCG mailak: HCG molekula, trofoblastoak sintetitzen duen molekula bat da, bi katez osatuta ( 𝛃 eta ⲁ). Haurdunaldi ektopikoaren kasuan, 𝛃-HCG maila txikiagoak dira haurdunaldi normalean baino. Honek trofoblastoak duen bolumen txikia eta pairatzen duen endekapena dela eta. Horregatik, 𝛃-HCG mailan % 65-ko gutxipena azaltzen bada seguruenik haurdunaldi ektopikoa gertatzen ari da\nEkografia: 𝛃-HCG maila baxua denean, ekografia batekin ez da saku bitelinoa ikusten eta douglasen sakuan likidoa ikus daiteke.\nKuldozentesia: Douglas sakuaren puntzioa edo xurgapena egiten da, baina bakarrik hemorragia intrabdominal baten susmoa dagoenean. Alde batetik, koagulatu gabeko odola ateratzen bada, horrek esan nahi du abdomenean hemorragia bai agertzen dela, baina horrek ez du zertan hemorragia haurdunaldi ektopiko baten ondorioz izan. Bestalde, ateratako likidoa argia bada, froga negatiboa izango da, hala ere, froga hau eztabaidagarria da eta horregatik bakarrik larrialdietan erabiltzen da.\nLaparoskopia: Behin froga guztiak eginda eta hauek eztabaidagarriak badira, laparoskopia teknika aproposena da haurdunaldi ektopikoaren behin-betiko diagnostikoa egiteko, eta kasu batzutan tratamendu kirugikoa ahalbidetzen du. Hala eta guztiz ere, hau azkenengo kasuetan erabiltzen da.\nBeste frogak: Kasu batzutan beste markadore kimiko batzuk erabiltzen dira, hala nola, progesterona maila eta inhibina maila aztertzea.\nBi haurdunaldi ektopiko bereizten dira: konplikatua eta ez-konplikatua. Hauetan tratamendua ezberdina izango da.\nHaurdunaldi ektopiko ez konplikatuaAldatu\nHaurdunaldi ektopiko ez konplikatuak ez dio Falopioren tronpari kalterik egiten. Hau metotrexato izeneko sendagai batekin tratatzen da, zeina azido folikoarekin batera eman behar den. Hala ere, tratamendu hau nahiko toxikoa da eta bigarren mailako efektuak sortzen ditu, hala nola: estomatitisa, gastritisa, toxikotasun hematologikoak, entzima hepatikoen kontzentrazioa handitzea...\nMetotrexatoz tratatu ahal izateko zakuak 3,5 cm edo gutxiagoko tamaina izan behar du.\nBeste aukerarik ez badago beste tratamendu batzuk erabili daitezke; adibidez, kirurgia plastikoa (tronpa kontserbatzeko) edo laparoskopia.\nHaurdunaldi ektopiko konplikatuaAldatu\nHaurdunaldi ektopiko konplikatua bada, kirurgia abdominala egin behar da amaren bizitza salbatzeko.\nHauetan Falopioren tronpa eta batzuetan, obulutegia erauzten dira. Kirurgia ostean, haurdunaldi ektopikoa izan duen emakumea haurdun gera daiteke berriro. Izan ere, tronpa eta obulutegi bana geratzen zaizkio, nahiz eta beste haurdunaldi ektopiko bat edukitzeko arriskua oso handia izan.\nHaurdunaldi ektopikoetan oso gutxitan ematen da erditzea (soilik haurdunaldia abdominala denean ikusi egin da) eta normalean berezko abortua gertatzen da.\n↑ (Gaztelaniaz) «Implantación: la fase más delicada y misteriosa del embarazo» Natalben (Noiz kontsultatua: 2019-03-13).\n↑ «Embarazo Ectópico - Información médica en Ferato, enciclopedia de la salud en español.» www.ferato.com (Noiz kontsultatua: 2019-03-13).\n↑ «Embarazo ectópico (para Padres) - KidsHealth» kidshealth.org (Noiz kontsultatua: 2019-03-13).\n↑ (Gaztelaniaz) «Embarazo ectópico - Ginecología y obstetricia» Manual MSD versión para profesionales (Noiz kontsultatua: 2019-03-13).\n↑ (Gaztelaniaz) «Aborto espontáneo: MedlinePlus enciclopedia médica» medlineplus.gov (Noiz kontsultatua: 2019-03-13).\n↑ (Gaztelaniaz) Germany, gofeminin de GmbH, 50667 Koeln. (2012-03-19). «Embarazo ectópico o extrauterino Causas: Factores de riesgo» onmeda.es (Noiz kontsultatua: 2019-03-13).[Betiko hautsitako esteka]\n↑ Fernández Rodríguez, Francisco; González Lucas, Norma; Sánchez Casas, Yoandra; Valera Valero, CarlosAlberto. (2003-6). «Diagnóstico del embarazo ectópico» Revista Archivo Médico de Camagüey 7 (3): 365–384. ISSN 1025-0255. (Noiz kontsultatua: 2019-03-13).\nLekuz kanpoko habiratzeari buruzko monografia(gazt)\nLekuz kanpoko habiratzea MedlinePlus-en(gazt)\nMultimedia: Ectopic pregnancy\nAzken aldaketa 12 martxoa 2021(e)an, 06:06(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 12 martxoa 2021, 06:06.


Biomasa, etorkizun handiko energia berriztagarria | Consumer\nBiomasa, etorkizun handiko energia berriztagarria\nKontsumitzaileek etxea klimatizatzeko edo elektrizitatea lortzeko erabil dezakete\narabera: Igandea, 2005eko abenduaren 25a\nMateria biziak, edo biomasak, energia berriztagarri eta ekologikoa du, aplikazio anitzekoa. Kontsumitzaileek beren etxebizitzak klimatizatzeko erabil dezakete, eta instalazio espezifikoetan sortutako elektrizitateaz horni daitezke. Gainera, aprobetxatu gabeko hondakinak landan eta mendian tratatzearen arazoa konpontzen du, baso-suteak izateko arriskua murrizten du, beste aukera batzuk eskaintzen ditu, hala nola nekazaritzan ongarri gisa erabiltzea, landa-eremuetan enplegu ugari sortzen du eta klima-aldaketaren aurka egiten du. Hori dela eta, hainbat plan onartu dira hurrengo urteetan erabilera sustatzeko.\nBiomasa landare edo animalia jatorriko materia organikoaren eta eraldaketa natural edo artifizialetik datozen materialen multzoa da. Multzo zabal horretan sartzen dira nekazaritza, abeltzaintza, basogintza, nekazaritzako elikagai eta zura eraldatzeko jardueretatik datozen hondakinak eta azpiproduktuak.\nKontsumitzaileek biomasa batez ere bero-energiagatik aprobetxa dezakete (berokuntza, ur beroa, sukaldea), erregai fosilen ordez egurretik eratorritako hornidurak erabiltzen dituztenean (pelletak, aglomeratuak, etab.). ). Biomasa bidezko elektrizitate-ekoizpena handitu egin daiteke, baldin eta kontsumitzaileek energia-lehengai mota horren laguntza eskatzen badiete arduradun publikoei.\nBiomasak energia berriztagarria eta ekologikoa sortzen du, ez baitu berotegi-efektua areagotzen, klima-aldaketa eragiten baitu, eta ez baitu euri azidoekin edo gas toxikoekin kutsatzen. Industria-iraultzarainoko energia-iturri nagusia izan zen, erregai fosilekin ordezkatu zenean.\nBiomasak energia berriztagarria eta ekologikoa sortzen du, ez baitu berotegi-efektua areagotzen eta ez baitu euri azidoekin edo gas toxikoekin kutsatzen.Biomasa bi zatitan aprobetxa daiteke, bere hondakinak ongarri, zementu-gehigarri edo marea beltzen aurka erabil baitaitezke.\nBiomasaren Aprobetxamendurako Elkartearen (AAB) arabera, hainbat abantaila ditu:\nMendiak modu kontrolatuan garbituta, ingurumen kalteak saihesten dira eta zuhaitzen kalitatea hobetzen da, izurriteak eta suteak murrizten dira eta berezko birsorkuntza bultzatzen da.\nEspainiako nekazaritza-sektoreak 4.000 milioi euro galduko ditu 2007-2013 aldian, eta onura ekonomiko berriak lor ditzake. Biomasaren bidez elektrizitatea sortzeko garapenak urtean 4.867 milioi euroko diru-sarrera eman diezaieke nekazariei 2011n. Horrekin lotutako beste abantaila batzuk hauek dira: enplegua sortzea, bereziki landa-eremuetan eta tokiko eremuetan; garapen teknologikoa sustatzea; suteak prebenitzeari eta itzaltzeari lotutako kostuak aurreztea; eta lur abandonatuetan laborantza energetikoak ezartzen direnean lurzorua ez degradatzeko borroka.\nBiomasa elektrikoa da banaketa-sarearen egonkortasunari gehien laguntzen dion energia berriztagarria, hornidura bermatzen baitu eguneko edozein ordutan eta baldintza atmosferiko desberdinekin (haizea, eguzkia, etab.). ). Hala ere, horretarako, hurbileko iturri bat izan behar da, arrazoizko prezioetan, eta energia kontsumoa nahikoa izan behar da instalazioa errentagarria izan dadin.\nEuropako Biomasaren Industriaren Elkartearen eta WWF erakundearen txosten baten arabera, biomasak karbono dioxidoaren (CO2) emisioak mila milioi tona inguru murriztuko lituzke urtean, eta hamarkada baten barruan, herrialde industrializatuetako eskari elektrikoaren %15 ase lezake.\nBiomasa Espainian eta munduan\nEnergia Dibertsifikatu eta Aurrezteko Institutuaren (IDAE) 2009ko eraginkortasunaren eta energia berriztagarrien balantzean, biomasa da “energia berriztagarririk handiena”, bai energia elektrikoaren sorkuntzan bai ekoizpen termikoan: %3,9, eta, ondoren, energia eolikoa (%2,4) eta energia hidraulikoa (%1,7).\nErakunde publiko horren arabera, pelleten ekoizpena hamar aldiz biderkatu da azken hiru urteetan, eta 2009an 600.000 tonara iritsi da. Espainiako teknologia gailentzen da, batez ere gasifikazioan, bi megawatt (MW) baino gutxiagoko kogenerazio-instalazioetan. Baterako errekuntzari dagokionez, probetan nekazaritza- eta baso-biomasa duten zentral elektriko asko daude.\nPelleten ekoizpena hamar aldiz biderkatu da Espainian azken hiru urteetanEnergia Berriztagarrien Planak (PER) ezartzen zuen 2010erako Espainiako elektrizitatearen %6 baino gehixeago biomasatik aterako zela, bere forma ezberdinetan. Europako Batasunak eskatutako Energia Berriztagarrien arloko Ekintza Plan Nazionalarekin (PANER) gainjarriko den PER berriak asmo handiagoko helburua du 2011-2020 aldirako. 1.695 mw-eko potentzia instalatua duen parke elektrikoa lortzea da helburua. Hala ere, sektore hori sustatzeko, EDAIren arabera, energia-zerbitzuen enpresak ezinbestekoak dira, bereziki, etxeko sektorekoak.\nAndaluzia da, duen hedaduragatik eta klimagatik, biomasatik energia sortzeko ahalmen handiena duen autonomia-erkidegoa. Hainbat instalazio daude probintzietan, hala nola Jaen eta Malagan, eta dagoeneko erabiltzen dituzte patsa edo oliba hondakinak energia sortzeko. Sektoreko enpresa nagusien artean daude ENCE, Valoriza Energía, Oleíca el Tejar, Guascor, CGC Biomasa, Iberdrola eta Espainiako zelulosa- eta paper-sektorea, Espainiako Pasta, Paper eta Kartoi Fabrikatzaileen Elkarteak (ASPAPEL) ordezkatua. Batez ere Galizian, Andaluzian eta Asturiasen daude, eta zuzeneko 4.000 lanpostu inguru sortzen dituzte.\nHerrialde batzuetan, biomasa da baliabide ekonomiko garrantzitsuena, hala nola Brasilen, non azukre-kanabera etanol bihurtzen baita, edo Txinako Sichuán probintzian, non simaurretik gasa lortzen baita. Europako Batasunean (EB), petrolioarekiko mendekotasun energetiko handia dagoenez, gero eta apustu handiagoa egiten da energia-iturri horren alde. Eskandinaviako herrialdeak edo Alemania, non sei milioi tona zur-hondakin erabiltzen diren taula aglomeratuak egiteko eta energia sortzeko, biomasa gehien kontsumitzen duten Europako herrialdeak dira.\nBiomasa baliatzen duen teknologiak aurrerapen handiagoa behar du. Erregai fosilek baino errendimendu txikiagoa dute batez beste litro bat gasolina hiru kilo biomasaren baliokidea da, eta baliabide eta sistema konplexuagoak eta garestiagoak behar dira biltegiratzeko eta erabiltzeko. Hala ere, datozen urteetan sistema horiek hobetzea espero da, behar den laguntzarekin.\nBiomasa banatzeko bideak ez daude erregai fosilak bezain garatuak, baina haien aldekoek ziurtatzen dute oztopo nagusiak ez direla teknologikoak, mentalitatekoak eta antolatzeko gaitasunekoak baizik.\nSektoreko arduradunek diotenez, Industria Ministerioaren ahaleginak gorabehera, sektore hori behar bezala arautzen duen araudi baten falta sumatzen da, eta, gainera, maila guztietan sustatzen du, hondakin horien sorgailuetatik hasi eta enpresa elektrikoetaraino.\nAskotariko biomasek energia lortzeko hainbat sistema sortzen dituzte:\nBiomasa naturala: naturan berez sortzen da, baso baten inausketan jasotzen den material gisa.\nHondar-biomasa lehorra: nekazaritzatik, basogintzatik edo elikaduratik eratorritako hondakinez osatua dago, hala nola almendra-oskola, patsa edo zerrautsa. Biomasa mota horrek interes handiagoa eskaintzen du industria-aprobetxamendurako.\nHondar-biomasa hezea: hondakin biodegradagarrietatik sortzen da, hala nola hondakin uretatik edo abereen gorotzetatik.\nLaborantza energetikoak: bioerregai bihur daitekeen biomasa lortzeko erabiltzen diren landareak dira, kardua edo ekilorea esaterako.\nSistemei dagokienez, alde batetik, beroa erabiltzen duten eta biomasa lehorrarekin erabiltzen diren metodo termokimikoak erabil daitezke, hala nola errekuntza edo pirolisia. Bestalde, metodo biologikoek hartzidura-modu desberdinak erabiltzen dituzte bioerregaiak sortzeko, hala nola etanola ibilgailuen propultsiorako edo nekazaritza-ustiategietako energia-ekoizpenerako, abereen gorozkiak aprobetxatuz.\nBiomasa energia berriztagarriak klimatizazio pirólisis-eu sistemak


Zu bezain ahul - IRALE\nKarmele Jaioren bigarren liburuan, Zu bezain ahul, 15 ipuin kontatzen dira. Hamabost ipuin horietan protagonistak giza harremanak dira. Protagonistak guztiok ezagutzen ditugu: bikoteak, familiak… Gaiak ere ezagunak dira: senar-emazteen arteko harremanak, seme-alabenganako maitasuna, laguntasuna… Istorioen espazioak ezagunak dira guztiontzat: kalea, supermerkatua, lantokia, taberna…\nHoriek guztiek laguntzen gaituzte istorio horietan pertsonaiak bizi diren egoeretan gure burua, gure bizipenak identifikatzen; gure ahuleziak eta pertsonaienak berak direla konturatzen… Horren emaitza da istorioak oso errealistak eta hurbilak direla.\nIstorio gehienak bigarren pertsonan idatzita daude, eta horrek gure bizitzari buruzko gogoeta egitera behartzen gaitu. Beste batzuek egiten dutena, beste batzuei gertatzen zaiena, guri ere gerta dakiguke, eta horren aurrean gure buruak erantzun bat eskatzen digu. Protagonistak ez dira gai euren egoera aldatzeko, ez dakite nola egin aurre euren ahuleziei.\nAzkenean, ipuinak irakurri ondoren, gure ahulezien kontzientzia hartzen dugu. Baina galderak dira: ausartuko gara gure ahuleziei aurre egitera?, gaindituko dugu gure ahulezia horietakoren bat?, saiatuko gara, gutxienez?\nKarmele Jaiok —idazle gasteiztarra— liburu honetan 15 ipuin kontatzen ditu. Bizitzan egunero gertatzen diren hainbat egoera deskribatzen ditu, eta euren artean ez dute zerikusirik; hauek dira horietako batzuk: guraso zaharren eta seme-alaben arteko erlazioak, maitaleen artekoak, seme-alaba txikienganako maitasuna, senar-emazteen arteko erlazioak… Hau da, modu batean edo bestean, irakurleak gai guztiak ezagutzen ditu. Gai horien ardatz nagusia maitasuna da, eta bizpahiru pertsonaia agertzen dira ipuin guztietan.\nHala ere, kontatzeko erabiltzen dituen espazioak denontzat ezagunak dira: kalea, supermerkatua, etxea, taberna, bulegoa… Horrekin lortzen du, alde batetik, ipuin guztiak oso hurbilak izatea eta, bestetik, protagonistari gertatu zitzaiona irakurleari kontatzea.\nBigarren pertsonan kontatuta daude, eta horrek irakurlearen kontzientzia mugitzea lortzen du. Pertsonaien bizimoduak, nahiz eta guztiz ezberdinak izan, zera daukate amankomunean: ez dutela inolako asmorik arazoei aurre egiteko eta euren egoera aldatzeko. Liburuaren izenburuak adierazten duen bezala, ipuinetan pertsonen ahuleziak agertzen dira, eta momentu askotan idazleak lortzen du ahulezia horiekin irakurlea identifikatzea. Nor ez da ahul gaur egun?\nGainera, ipuin horietan ondo islatzen da Karmelek esaten duena: «Ipuinetatik gehien gustatzen zaidana da iradokitzeko duten indarra. Ipuinak ez du dena esaten», eta hau da, nire ustez, ipuin horietan argi ikusten dena: ipuina ez dela amaitzen eta irakurlearen eskuetan uzten duela amaiera.\nBestalde, egoerak eta protagonisten sentimenduak nola deskribatzen dituen ere gustatu zait, kontatzen duenari errealismoa ematen diolako. Hona hemen adibide bat: «Ohitu egin da. Zu gabe bizitzen ohitu egin dela pentsatzen duzu, eta gaur arte sentitu ez duzun hutsunea nabaritu duzu sabela baino pixka bat gorago. Sabelaren eta birikien artean». Hori dela eta, irakurtzerakoan ez da galtzen haria momento batean ere, eta, erraz irakurtzeaz gain, barrea, harridura, pena, lotsa eta hainbat sentipen sentiaraztea lortzen du.\nR300 ikastaroan irakurtzeko liburu bat aukeratu behar zela jabetu nintzenean, honako hau hautatu nuen. Eta zergatik hautatu nuen? Bi arrazoirengatik: alde batetik, txikia zelako eta, bestetik, idazle horren lanak nahikoa erraz irakurtzen direla esan zigutelako. Bai, ez naiz oso irakurle amorratua, argi dago.\nHamabost ipuin motzez osatuta dago; ez da, beraz, nobela bat. Konturatu nintzenean, liburuaz aldatzea pentsatu nuen, oso legezkoa ez zelakoan. Baina lehen ipuina irakurri eta gero, zeharo aldatu nuen iritzia…\nEzuste ona hartu dut, oso gustura irakurri baitut, eta ez nuen espero. Aitortu behar dut, hala ere, Karmele Jaio maila oneko idazlea iruditu zaidala eta, liburua gustatu zaidala esatera ausartu baino lehen, Armiarma-n dauden kritika profesionalei begirada bota diedala: eskerrak bat datozela nirekin!\nIzenburua, Zu bezain ahul, oso adierazgarria iruditu zait: ahulezia du gai nagusia; baina, noren ahulezia? Idazleak, hautatutako izenburuarekin, argi utzi nahi du gu denon ahuleziaz ari dela.\nIstorio guztiek hitz egiten digute egungo jendeak erlazioetan dituen arazoez, batez ere, amodio kontuetan. Eta zergatik ahulezia hori? Bada, zoritxarrekoa izanda ere, itxurak mantendu behar direlako, bizitza aurrera emateko.\nKontaketa argiak, zuzenak eta azkarrak dira beti; korapilorik gabeak. Eta ezaugarri nagusiena da, hitz gutxi eta sinpleak erabiliz, idazleak lortzen duen hizkuntzaren erabilera-maila: oso esaldi bakunekin girotu ondoren, egoeraren erdi-erdian jartzen zaitu. Oso deskribatzaile ona iruditu zait idazlea.


Legea. Maiz entzuten den solasa. Jendartea egoki bizitzeko beharrezko jotzen den tresna. Demokrazia izeneko gobernatze sisteman funtsezko omen dena. Sistema honetan, hain zuzen, legebiltzarra deitzen dena da instituzio nagusia, legegilea. Bete, berriz, herritar guziek bete behar dituzte biltzar horrek sortutako legeak.Hain erraz eta solas gutitan adierazitako gaiak zailtasun eta problema ugari daramazki berekin. Izan ere, legea jendearen bizimodua egokitzeko izaten ahal da, baina baita bizimodu hori okertzeko ere. Aunitzetan legea jende arrunt eta menpekoari betearazten zaio, ahaltsuek, kargudunek eta dirudunek axolagabeki baztertzen duten bitartean. Oraintxe bertan ari dira Legebiltzarrean gobernuak “segurtasun legea“ izendatutakoaz eztabaidan. Eta gehienen nahia lege hori kendu edo aldatzea da Herritarren mintzatzeko eta manifestatzeko eskubideak ukatzen baititu neurri handi batez. Hor dabiltza lantegietako hartuemanen legearekin ere gatazkan, langileen irabazi eta zenbait eskubide murrizten dituelako, nagusienak soberan zaintzen dituen bitartean. Bi adibide ditugu.Hara legearen tranpa. Legearen ustezko santutasuna, eta ondoriozko nagusitasuna agintarien botere makila bilakatzen da dira. Legeak eurek sortu, eurek aldatu, eta betereazi edo ez betearazi eurek erabakitzen baitute. Eurak dira legegileak, legebiltzarra; eurak dira lege interpretatzaileak, epaileak; eta eurak ditugu lege betearazleak, gobernua, armada eta armadun guztien babesaz. Lege betearazleak legegileek hautatzen dituzte, gobernua legebiltzarrak hautatzen du; epaileak legegileek eta gobernuak aukeratuak dira. Erabaki guztiak agintarien esku daude. Legezko agintarien esku, eta, neurri batean, horietan eragiten duten de facto edo egitatezko bertze boteredunen baimenarekin: dirudunak, batez ere.Legeak ez dira santuak, ez. Legegileak ere, aunitzetan, santuak ez diren bezala. Gehiago eta gogorrago erran behar ote genuke, hainbatetan, gaizkileak direla?. Jende aunitzi kalte egiten baitiote. Egunero aditzen eta sentitzen ari garena hori da.


Bego Etxeberria euskaltzaleari omenaldia egin diote - Irutxuloko Hitza : Irutxuloko Hitza\nEkainaren 7an hil zen Bego Etxeberria euskaltzalea, 76 urterekin, eta atzo, ekainaren 29an, omenaldia egin zioten lagun, ezagun, militantzia kide eta familiakoek. Amaiur parkean egin zuten ekitaldia eta txalaparta hotsekin eta bertso artean hasi zen. Ondoren, agurra dantzatu zuten eta bere bizitzan zehar bidelagun izan zituen eragile askotako kideek testuak irakurri zituzten bere oroimenez, hala nola, Bagera elkartea eta Euskal Herrian Euskarazekoek, Sortu eta Ilunki kultur elkartekoek, Bagerako mendi taldekoek, Elkarrizketa filosofikoak egitasmoko kideek, Ikasbideko kantu taldekoek eta Gure Esku Dagokoek. Bakoitzak bere aletxoa bere modura jarri bazuen ere, denek oihukatu zuten bihotzetik eta aho batez “gora Bego!”. Irakurketak amaitu ostean, haritz-kimu bat landatu zuten eta bertaratu zirenek Azkaindarrak dantza dantzatu zuten borobilean. Donostia Kantuz taldekoek Mendian gora kantua abestu zuten eta omenaldian zehar mezuak idazteko liburu bat jarri zuten, nahi zuenak Begori azken agurra idazteko. Etxeberria gernikarra zen jaiotzez, baina Donostian pasa izan zituen bere bizitzako urte asko, bizitza justuago baten aldeko borroka etengabean. Duela egun batzuk, honakoa idatzi zuen Izarne Zelaia bertsolariak Irutxuloko Hitzan: “Lehentasuna eman nahiko nioke emakume handi bati: Bego Etxebarria, euskaltzale militantea. Jaiotzez gernikarra, baina Donostiar sentitzen genuena; bizitza kolektibo baten baitan ulertzen zuena. Euskalgintzaren inguruan ezagutu banuen ere, bere lagun min bati galdetu diot zein taldetan aritu izan zen Bego. Zerrenda amaiezina da, bere konpromisoa zen bezalaxe: frankismo garaian klandestinitatean aritu zen langileen komiteetan, Herri Batasunan eta ezker abertzaleko antolakuntza desberdinetan ere ibili izan zen. Mugimendu sozialei dagokienez, Euskal Herrian Euskarazen eta Amnistiaren aldeko mugimenduan aritu izan zen, besteak beste. Eta azken boladan, Bagera euskaltzaleen elkartean, Ikasbide elkarteko eta Donostiako kantu jiran, Amarako ezker abertzalean, elkarrizketa filosofikoetan… zerrendak ez du etenik. Sendiak antolatu zuen azken agurrean bere anaiak hala esan zuen: “Halakoxea zen Bego, eta ez genion aldatzeko eskatu, alperrik izango zen…”. Irribarre bat erauzi zigun bertaratutako guztioi. Eskerrak halakoxea zen, bai. Izaera sendokoa, injustizien aurrean lanerako prest zegoena, eta babesa eta gertutasuna azaltzeko erreparorik gabea. Amesten zuen Euskal Herria lortzeko bidean ale ederra utzi du. Ezin genezake esan, beraz, ezagutzera emateko moduko eredurik ez dugunik. Mila esker, Bego”.


Etxearen ordez Adinekoentzako Arreta | Zainketa frankiziak | Franchiseek\n»Frankizia aukerak»Etxearen ordez Adinekoentzako Arreta\nEtxearen ordez Adinekoentzako Arreta\n41,000 £ Gutxieneko Inbertsioa\nEtxearen ordez Senior Care - Erresuma Batuko No.1 frankizia\nEtxearen ordez, Senior Care Erresuma Batuko 1 zenbakidun frankizia konpainia da. Kudeaketa zuzendutako negozio-eredua da. Egiaztatuta dago beren frankiziadunek arreta eta emaitza bikainak eskaintzen dituztela. Etxearen ordez, adineko pertsonen zainketan espezializatzen dira eta horrek arreta handia ematen die beren frankistei. Etxez etxeko laguntza berezia duten zerbitzuek, beren bezeroei beren etxeetan modu independentean bizitzen uzten diete, erosoen sentitzen diren tokietan. Ez da beharrezkoa arreta arloan aurretiko esperientzia izatea arreta kudeatzen eta entregatzen duten profesionalen talde bat edukiko duzula. Frankistek esperientzia handiko eta solidarioa den bulegoko talde nazionalaren onura dute, estandarra ezartzen duena eta sistemak eta prozesuak martxan jartzen dituena. Etxearen ordez eginkizuna "Erresuma Batuko zahartze zainduen enpresa izatea da zahartzaroaren aurpegia aldatuz".\nEtxearen ordez 200 frankizia lurralde baino gehiago ditu Erresuma Batuan eta mundu osoan 1,200tik gora 12 herrialdetan. Etxearen ordez sarean arrakasta izateko, ethos-a partekatu behar duzu eta "zahartzearen aurpegia aldatzeko" ikuspegian sinetsi behar duzu. Negozio-ereduak zu eta zure taldea pentsamenduko buruzagi eta aukeratzaileen zerbitzura dauden komunitatearen muinean kokatuko dituzu. Hau lortzeko, sarean eta pertsonen gaitasun sendoak beharko dituzu. Gainera, negozioen bizipen sendoak eta izpiritu ekintzailea erakutsiko dituzu zure taldea laguntzeko eta negozio arrakastatsua eta errentagarria garatzeko.\nErregistratu bizitza hobetzen duen frankizia\nEtxearen ordez, arreta berezia eskaintzen du sektorean, eta harro daude frankizia taldeek bezeroen bizitza hobetzen dutela eta egunero lasaitasuna lortzen dutela familiei. Biztanleriaren zahartzearekin zerbitzu honen eskaera maila altuak daude eta frankistek hazkunde aukera handiak dituzte. Etxearen ordez, Senior Care izenarekin oso ezaguna den marka da, azkar hazten ari den merkatuan eta zainketaren sektorean frankizia gisa ezagutzen da.\nEtxearen ordez, "Kalitate bikainak" baino gehiago ditu Care Care Commissionek (CQC) egiten dituzten ikuskapenengatik, etxeko laguntzako beste edozein hornitzailek baino gehiago. Frankiziak sari eta sari ugari jaso ditu eta 46an Erresuma Batuko 2019. zenbakia izendatu zuten Elite Frankizien top 1ean bigarren urtez jarraian. Homecare.co.uk 100 sarietan gomendatu den 1. zenbakia da. Hasiera Horren ordez, Berrikuntza kategorian Enterprise saria jaso duen zaintza enpresa bakarra da. Konpainiak hartutako harremana eta kalitatea eta laguntasuna ardatz hartuta egindako harremana ezagutzera eman zen. Bost izar lortu dituzte beti Workbuzz-eko (lehenago Smith eta Henderson) frankiziaren gogobetetzeari buruzko inkestan. 2018 izarreko balorazioak erakusten du frankiziadunak oso gustura daudela beren negozio-ereduarekin, jasotzen duten laguntzarekin eta Home ordez etosarekin eta benetan darabilen guztiarekin. Erresuma Batuko sarean, frankizia-negozioak 5 bezero baino gehiago onartzen ditu eta 14,000 kargudun baino gehiago ditu. Gaur egun Erresuma Batuko lurraldeetan erabilgarri dauden lurraldeak daude eta saltzeko aukera kopuru txikia Zuretzat frankizia aukera hori dirudien arren, jarri harremanetan. Zurekin hitz egitea gustatuko litzaiguke eta etxeko laguntza negozioa martxan jartzeko bidean lagunduko dizugu. Mesedez, deitu gure frankizia kudeatzaile dedikatuari, Imogen Clarke, 01925 321 836 telefonoan\nFrankizia aukera Cleartrace-k frankizia aukera bikaina eskaintzen du ia berehalako itzulerarekin. Kontratu bat prestatuko dugu eta ...\nGoCruise & Travel 17 urtez sortu zen eta negozio eredu bikaina eskaintzen du ...


Prozedurak Gizarte Zerbitzuak\n4.11. Zerbitzuari lortutako prestazio ekonomikoak\nPrestazio honen helburua honako hau da: Gizarte Zerbitzuen Euskal Sistematik kanpo sistema horren Prestazio eta Zerbitzuen Katalogoko prestazio edo zerbitzu baten antzeko ezaugarriak dituen eta erabiltzaileak horretarako eskubidea duen baina sistema horretan bildutako zerbitzuen esparruan une jakin batean, adibidez zerbitzu hori behar adina ezin denean estali, lortzeko aukera bermatu ezin zaion prestazioa edo zerbitzua lor dezan erraztea. Aurrekoa Gizarte Zerbitzuen Euskal Sistemaren plangintzan aurreikusitakoaren arabera beren hornidura garatzen ari den zerbitzuei bakarrik aplikatuko zaie.\nKasu bakoitzean prestazio ekonomikoa lotuta dagoen zerbitzuari dagozkion egoerak aplikatuko dira.\nKasu bakoitzean prestazio ekonomikoa lotuta dagoen zerbitzuari dagozkion adin-mugak aplikatuko dira.