KALEKO HIZKERAN HANKAMOTZ\nSEIko kide Imanol Esnaolaren eta Itsaso Garmendia euskara teknikariaren iritziei ere leku egin diegu. Hizkera kolokialari buruzko hausnarketa eta proposamenak aurkituko dituzue datozen orrialdeetan, paperekoak hitz bihurtuko diren esperantzaz.\nASIER LARRINAGA: Hutsune bat dago: hiztunak daukan hutsunea. Ikastoletan ikasten ari direnek badakite euskara maila batzuetan erabiltzen, hori irakatsi dietelako, baina gero beste maila batzuetan ez dakite erabiltzen, ez dietelako irakasten eta etxekoak-eta ez direlako euskaldunak. Beste esparru batzuetarako behar den hizkuntza inork ez die irakasten, beraz, hutsunea hor dago, inork ez diela transmititzen.\nKOLDO ZUAZO: Obsesio batzuk izan ditugu. Obsesio bat izan da euskara batua bera egitea; garbi dago hori hil ala bizikoa zela eta horri esker bizi dela euskara. Beste obsesio bat euskaldun berrien kopurua zabaltzea izan da eta euskaldun berri horiek euskalduntzeko hizkuntza oso oinarrizko bat behar zen. Helburu bi horien artean ibili gara jo eta ke. Beste batzuetan euskalkiak ere arduratu izan gaitu, ikusi izan dugulako euskara batua sartu ahala euskalkia galtzen ari zela, baina gero hortik aurrera ez gara konturatu hizkuntza gauza zabala dela, estandarraz gainera, euskalkiaz gainera, badirela beste hizkera batzuk. Esate baterako, orain hasi gara gazte hizkeraz jarduten baina hori ere ez da bakarra, gero lanbideetako hizkerak, argotak, haur hizkeraÃ daude. Azken batean, gure obsesio nagusi horiek hizkuntza gauza oso zabala dela ezkutatu dute eta, gainera, zabaltasun horri esker egoten garela eroso. Hemen eskolako hizkera hori daukagu eta batzuek euskalkia. Eta hortik aurrera ez dugu landu eta zegoena ihartu zaigu. Eta orain, sarritan, eroso egon ahal izateko, erdarara jo behar dugula konturatzen gara.\nKIKE AMONARRIZ: Euskara batua sortu bitartean, nahiz eta euskararen egoera linguistikoa zailagoa izan, euskara mantentzen zen lekuetan, euskararen dentsitatea handiagoa zen, eta gainera euskara mota bakarra zen. Alegia, euskalkia zen entzuten zena, transmititzen zena eta horrek bazuen abantaila bat: transmisioa segurtatzen zen eta transmisioan ez zegoen halako interferentziarik. Une honetan, zabaltzearekin batera, jasotzen den euskararen dentsitatea txikiagoa da zonalde hiritartuetan, familia erdaldunetanÃ Haurrak eskolan eta komunikabideetatik jasotzen du euskara, baina erdararen presentzia oro har euskaldunongan izugarri handitu da. Gaur egun, haur eta gazte euskaldun gehienak jatorriz erdaldunak dira. Haurrak erdararekin batera jasotzen du eta gainera euskara mota oso ezberdinak jaso ditzake: irakasleena, telebistakoa, herriko euskara baldin badago... Eta horrek sortzen dituen eragin linguistikoen aniztasuna askoz handiagoa da eta neurri batean horrek ere nahasteak sor ditzake. Hibridazio fenomeno orokortu bat dagoela uste dut; hedaduraz irabazi duguna, trinkotasunean galdu dugu.\nA. LARRINAGA: Badaude hizkuntzari buruz zabaldu diren iritzi oker batzuk, eta orain arte inork ez ditu konpondu. Iritzi oker bat izan da esatea dena dela euskara eta zilegi dela edozer edozein egoeratan erabiltzea. Esate baterako, hor dago "kaixo", hainbeste zabaldu den agur egiteko hitz hori. Niretzako "kaixo" horrek ez dauka lekurik maila bateko erabileretan. Esaterako, Maribel Aizarnak ez du sekula ere "kaixo" esaten "Gaur Egun" albistegia hasten duenean. "Arratsaldeon dizuela" edo halako formula formalagoak erabiltzen ditu. Baina jende gutxi konturatu da horretaz eta " kaixo" entzuten da leku guztietan eta edonoren ahotan agur egiteko. Hori lekuz kanpo dago, erabilera kolokialekoa delako eta ez erabilera formalekoa. Era horretan, beste oker asko azaldu dira, gazteek hika egin behar dutela adibidez. Hika aritzea solaskideen artean zelabaiteko harremana erakustea da, lagunarteko harremana-edo, baina gazteek ez dute nahita nahiez hika egin behar. Hizkeren arteko mugak guztiz suntsitu dira, ez daukagu garbi zer den kalean erabiltzekoa, zer den eskolan erabiltzekoa, zer den gurasoekin erabiltzekoaÃ Horrek ekarri du, esate baterako, etxean euskaraz ikasitako jende askok, lagun artean eta herriko lagunekin hitz egiten duenean, batuaz egitea. Eta uste dut lehenengo hortik hasi behar dugula, hizkera edo hizkuntza erabiltzeko modu bakoitzaren mugak ondo zehazten.\nEuskara kolokialaz edo kaleko hizkera arruntaz ari garenean, zertaz ari gara?\nA. LARRINAGA: Hizkera kolokiala printzipioz lagunartean erabiltzekoa da eta batez ere ahozko erregistroan. Gaur egun, erabilera esparruak zabaldu dira, gizarteko harremanak ere aldatu egin dira. Sasoi batean, senar-emazteek euren artean zuka egiten zuten, senar-emazteen arteko harremana gaur egun ez da sasoi batean izaten zen bezain formala. Esan dezagun afektiboagoa dela edo beste era batekoa.\nK. AMONARRIZ: Ezin dezakegu, gaur egun, hitanoaren erabilera proposatu XIX. mendeko giza harremanen ereduetan oinarrituta. Alegia, XIX. mende amaieran ia zegoen bikote harreman posible bakarra senar-emazteena zen. Jendeak bazekien memento batean ezkondu egin behar zuela elkarrekin bizi ahal izateko. Gaur egun bikote harremana oso-oso anitza da. Lehen mugak askoz ere garbiagoak ziren. Gauza bera gertatzen da seme-alaba eta gurasoen arteko harremanekin, garai batean inor ez zen ausartzen aitari edo amari hika hitz egiten, zaplazteko bat zetorkiolako berehala. Gaur egun harreman horiek ere aldatu dira. Hitanoak badu hor lekua? Ba, izan dezake.\nA. LARRINAGA: Nik ezetz esango nuke.\nK. AMONARRIZ: Harremanen arabera, izan dezake. Adibidez, telebistan, egoera baldin bada, Bronxeko auzoan, semea laban batekin sartzen dela etxeko sukaldera eta ama mehatxatzen duela dirua eman diezaion, erdaraz vieja, dame la guita esan daiteke. Nik uste horrek euskaraz hika beharko lukeela izan. Guztiz errespeturik gabeko harreman bat da, mehatxagarria eta guztiz harreman hierarkikoak hausten dituen egoera bat.\nK. ZUAZO: Euskal Herrian oraindik ez gaude seme-alabak gurasoekin hitanoa erabiltzera ohituta, agian hitanoa bera baino egokiagoak dira hainbat hitz: "atsoa emadazu". Edozein modutan, hitanoa dela eta ez dela, bitarteko batzuk garatu behar ditugu era horretako elkarrizketak egin ahal izateko telebistan-eta.\nK. AMONARRIZ: Hirietan eta herri ertain gehienetan ez da hitanorik erabiltzen, galdutzat eman daiteke. Lehen oso garbi zegoen kaleko hizkera hori non egiten zen eta nola egiten zen: herri euskaldunetan eta euskalkian. Azken urteotan, euskara hiritartu egin dugu, eta gainera, erabilera soziala erabat erdara hutsez garatzen zen egoera batzuetatik abiatuta hiritartu dugu. Zerotik abiatu garen honetan, azken batean, hizkera kolokial hori, kaleko hizkera hori eraiki egin behar dugu, baina ditugun baliabideekin eraiki behar dugu, jakinda ez dela orain dela 100 urte egiten zen euskara izango, hori euskara berri bat izango da.\nA. LARRINAGA: Bada beste iritzi oker bat, euskaraz ez dagoela hizkera kolokialik, ezta gazte hizkerarik ere. Egon badago eta nik uste, gainera, dagoena aberatsa dela eta oso bizia. Gazte jendeak, batez ere herri euskaldunetakoak, oraindik ere trebetasun handia dauka euskaraz hitz egiteko egoera informaletan, hau da, hizkera kolokiala erabiltzeko egoeretan oso ondo moldatzen dira. Eta horrez gainera, idatziz ere badaukate gaitasuna euskara erabiltzeko. Arazoa da hizkera kolokialean nagusitu den eredua erdaratik kalkatutako eredua izan dela. Ikastolan baizik ikasi ez dutenek ez dute besterik eta orduan erdaratik kalkatzen dute. Beste eredurik badago eta hori berreskuratzen eta zabaltzen ahalegindu behar dugu.\nDagoen eredu hori non dago eta zeinek erabiltzen du?\nA. LARRINAGA: Herri euskaldunetako gazteek darabilte. Gazte asko etortzen dira ETBra praktikak egitera eta ederto egiten dute euren euskaran. Idatziz ondo moldatzen dira batuan eta eurekin aurrez aurre hizketan euren hizkera darabilte, oso bizia eta adierazkorra.\nK. AMONARRIZ: Nik beste ikuspegi bat daukat. Azkeneko neurketan, gazteen artean %50etik gorako erabilera zuten 2.000 biztanletik gorako herriak salbuespena ziren, Euskal Herri osoan zortzi edo hamar. Horietan ere erdararen eragina, erdal esamoldeen presentzia, erabilera okerren presentzia estatistikoki oso altua da. Une honetan euskaratik beretik sortutako gazteen hizkera kolokial indartsu, adierazkorrik ez dago. Badira kasu konkretuak, non oraindik ere euskara bizia dagoen, baina hutsune horiek, mailegu horiek edo erabilera oker horiek erabat zabalduta daude. Hizkuntza aberatsa, erregistro desberdinak izango dituena, hizkuntza kolokial masiboa lortu nahi badugu, hor sortzen zaizkigu arazoak, planteamenduetan. Maila horretan, hainbat ekarpen oso garrantzitsuak dira, baina agian orain artean izan ditugun muga geografikoak, muga linguistikoak, euskalkiei dagokienez muga erreferentzialak, beste era batera planteatzen ari dira jada eta planteatuko dira. Niretzako harrigarria izan da, esate baterako, joan den hilabetean Tolosako gazteek idatzitako ohar informalak begiratzen hasi eta bizkaieraren zantzuak aurkitzea. Horiek telebistaren eragin zuzen-zuzena dira eta oker ez banago "Hasiberriak" telesailarena, batez ere. Azken batean, horientzat euskalkiak ez dira arrotzak; guretzat arrotzak ziren, guk euskalkiak deskubritu egin genituen. Horientzat "zelan" sinonimo bat da, beraiek erabiltzen ez dutena baina sinonimoa. Memento batean hori Tolosako gazteen hizkeraren parte bihur daiteke eta, aitzitik, betidanik Tolosan erabili diren formula batzuk desager daitezke. Maila horretan, Koldo Zuazoren liburuak irakurrita, hibridazioaren zalantza hori sortu izan zait beti. Bertako euskalkiak herri bakoitzeko gazte hizkeraren oinarri funtsezkoenetakoak dira. Gainera, beraiek ere hala hartzen dituztela uste dut. Badago euskalkiaren errebindikazio bat, baina ez ideologikoa, praktikoa baizik. Adierazkortasuna memento honetan euskalkien bidez eta erdarakaden bidez lortzen dute. Badago itzulera bat, beraz, euskalkien erabilerara maila kolokialean. Orain arte kolokialtasuna ahozkoa izan da, baina une honetan idatzizko kolokialtasuna oso zabaldua dago: telefono bidezko mezuak, txatak, agendetako oharrakÃ Hor euskalkiek leku oso garrantzitsua dute. Nire zalantza da ea erabilera hori arautu behar den ala ez. Beldurra ematen dit euskalkiak gehiegi arautzeak ez ote duen ekarriko, neurri handi batean, euskalkiek daukaten adierazkortasun ahalmen hori galtzea. Azken batean, berriro ere beste arau batekin egingo luketelako topo. Bestalde, euskalkien zirkulazio librearen kontzeptua-edo planteatuko nuke.\nAdierazkortasun falta egotzi izan zaio euskara batuari.\nA. LARRINAGA: Nik ez nuke esango euskara batuak adierazkortasunik ez duenik, hiztunak dauka adierazkortasun falta. Euskara batua azken batean hiztunaren araberakoa da. Erabiltzaileak hizkuntza gaitasun zabala badauka ez dago arazorik. Euskalki eta euskara batuaren arteko kontu honetan, niretzat interesgarria da esatea posible dela hizkera kolokiala batuaz sortzea. Ni telebistako hizkuntza arduraduna naizen neurrian, nire nahia gazte hizkera, hizkera kolokial bat euskara batuan eskaintzea da.\nZein lirateke hizkera kolokial hori sortzeko iturriak? Euskalkiak?\nA. LARRINAGA: Bizia dena. Biziak euskalkiak dira, euskalkiak iturri hartuta euskara batu kolokial bat eskaintzea da gure erronka. Beste euskalkirik ez dakitenek edo euskara batuan bakarrik egiten dutenek hori behar dute; eskolako euskara ez da nahikoa. Horiei ere beste era bateko hizkera eskaini behar zaie eta eredu hori euskara batuan egin behar dela uste dut. Hizkera kolokialari dagokionez, beraz, nik ez nituzke euskara batua eta euskalkiak kontrako muturretan ipiniko.\nK. ZUAZO: Azken batean hor gertatzen den arazoa euskara batuarekin eta euskalkiarekin gertatzen dena da. Zer egin behar dugu Tuteran eta zer egin behar dugu Oiartzunen? Oiartzun herri euskalduna bada, normalena ikastoletan, eskolanÃ bertako euskaratik abiatzea izango da. Tuteran euskara batutik abiatu beharko da. Gazte hizkera eta hizkera kolokiala abian jartzerakoan berdin, herri euskaldunetan bertakotik hasi eta herri erdaldunetan euskara batutik. Ni zeharo ados nago Kikek euskalkia arautzearen auziaz esan duenarekin. Euskalkiaren balioa gure eguneroko jardunekoa da batez ere eta eguneroko jardun horri ez zaio hesi gehiago jarri behar. Hesiak baditugu euskara batuan. Euskaldunok lasai egongo garen leku bat behar dugu, Sarriren poema batean agertzen da euskara dela gure territorio librea eta nik uste dut euskalkiak izan behar duela territorio librea lagun artean edo familian gaudenean. Gainera inportantea da esparru libre hori izatea, badagoelako beste kontu bat honekin lotuta dagoena: sena. Kontuan izan behar dugu kazetari batek ez duela hizkuntza sortzen albiste bat idazten ari denean, hizkera neutroa, hizkera aseptikoa erabiltzen duela, euskara batua erabiltzen du. Lagun artean gaudenean, aldiz, hizkuntzarekin jolas egin dezakegu, eta jolas egiten dugun mementoan sortzen dugu hizkuntza. Hizkuntza etengabe sortzen ez badugu, hizkuntza ihartu egingo zaigu. Hain arduratuta ibili gara euskara jaso bat egiten, ez dugula landu jolaserako esparru bat, eta horrexegatik gelditu dira gazte hizkera edo lanbideetako hizkerak landu barik.\nGazteek ez omen dute euskara onik erabiltzen, baina arazo hori ez al da hizkuntza guztietan gertatzen?\nK. AMONARRIZ: Hizkuntza berria sortu, sormenari ateak libre utzi behar baldin bazaizkio, oso normala da gero sormen hori gramatikalki zuzena ez izatea. Argotetan ere hasiera batean hitz asko ez dira zuzenak, ez daude araututa edo berriak dira. Batua finkatu behar zen horretan ere, desbideraketa guztiak moztu egin dira eta niri zalantza hor sortzen zait. Izan ere, une honetan erabilera berriak ari dira sortzen. Gazteen artean, esaterako, orain oso zabaldua dago "zeba", Gipuzkoako herri batzuetan behintzat. "Zeba" etorri zara berandu? "zeba"... Hori beraiek gazte hizkeratzat hartzen dute, talde hizkeraren ezaugarritzat. Gramatikalki ez da zuzena, baina beraientzat hori bada adierazkorra, bada marka bat eta beraiek oso argi daukate ahoz erabili behar dutela, baina normalean badakite gero azterketetan edo erabilera formaletan "zergatik" esan behar dutela. Hori zuzendu behar da? Mailaketa oso handia da, erdarakada hutsak daude, euskaratik bertatik sortutako erabilera okerrak, aditz batua eta euskalkien aditzen arteko nahasketa oso bereziakÃ Familiatik hasita, patioetako euskara hori zuzendu egin behar da. Baina asko zuzentzen bada haur eta gazteekiko presioa oso handia izan daiteke.\nA. LARRINAGA: Hori dena zuzendu egin behar da. Lehen mahaira atera da batuak ekarri duen zuzentasun zaletasun hori eta beharbada horrek erreakzio bat ekarri du: hitz egitea librea da eta bakoitzak egin dezala ahal duena edo dakiena. Nik uste hori ez dela horrela izan behar. Orain arte presiorik gabeko egoeretan, hiztun gazteari, hizketan ikasten ari denari, zuzendu egin zaio beti. Hemen Bizkaia aldean ezaguna da, "ikusi deutsut", eta "ze ikusi deustazu, ipurdia?" esatea. Gaztelaniaz gauza bera gertatzen da eta hizkuntza guztietan horrela gertatzen da. Nik gauza bi bereiziko nituzke. Batetik, euskalkiak berak dauzkan ezaugarriak. "Esan naute" euskalki batean aspaldiko erabilera izan bada, nik horren aurka ez daukat ezer, ez dut uste zuzendu beharrekoa denik. Bestetik, gauza berriak zuzendu egin behar dira, ez baitaukate oinarririk ez zentzurik, ez dakarte ezer, "zeba" esateak ez dakar ezer.\nK. AMONARRIZ: Ni zuzenketen aldekoa naiz guztiz, baina bi maila bereizten ditut. Hezkuntza alorrean, oso estu, zorrotz jokatu behar dugu, haur eta gazteei ahalik eta euskararik onena, sakonena, ahalik eta erregistro gehien eskaini behar zaie. Baina erabilera ez formaletan, erabilera hauek badute alde positibo bat. Bat, euskaraz ari dira, hori garrantzitsua da, eta bi, gazteek era horretako erabilerekin, beraien hizkera, soziolektoa lortu nahi dute. Haurrek eta gazteek euskara ongi menderatzen badute, gero maila ez formalean edo kolokialean horrelako bitxikeriak sartzea ez da oso larria. Gainera, hori denborak sendatzen du neurri handi batean. Arriskua erabiltzen den apurra oso txarra izatea da eta hori gertatzen da normalean. Gazteen artean euskararen erabilera zabalduko bada, hor prezio bat ordaindu beharko dugu.\nK. ZUAZO: Gaztea errebeldea da, hizkeran errebelatzen da, edadekoen gauza guztietan, gizartean, hezkuntzan. Sarritan entzuten da: "Bai, badakit horrela dela, baina nik ez dut horrela esan nahi, ez dut zuek, edadetuek, esaten duzuen bezala esan nahi". Hor ezin da asko zuzentzean pentsatu, eurentzako gazte hizkera soziolekto bat da, gazteen kontu bat, gizartearen aurka egiteko modu bat. Transmisioa indartzea eta sena sortzea da garrantzitsua. Espainian edo Frantzian, gazteek sortzen duten gazte hizkera ez da okerra izaten, zuzena izaten da gramatika aldetik, sena daukatelako. Eta Euskal Herrian gazte hizkera gramatikalki zuzena ez bada, sen hori falta zaigulako da. "Municipal" esan beharrean, "munipa" esango dute, baina "munipa" ez da sorrera okerra. Eta behin mekanismoak ditugunean, hizkuntza guk sortzen dugu. "Leikezu" edo sortzen ari diren horrelako adizkiak, haurrek edo gazteek horrelakoak esaten dituztenean, alferrik esango diegu ez erabiltzeko. Eurek badakite eskolan hori ez dutela erabili behar, baina euren artean erabili egiten dute eta nik uste hori onartu besterik ez dagoela.\nA. LARRINAGA: Kikek egin duen mailaketa horretan egia da azkenekoa "zeba" zuzentzea litzatekeela. Dena dela, guztiz bat nator Koldorekin. Normalean gazte hizkerak eta hizkera kolokialak batez ere lexikoan dauka adierazgarririk handiena, ondoren maila fonetikoan, eta hortik aurrera baliabide sintaktikoetan. Normalean gramatikan hutsik ez da egiten. Nik euskararako zer nahi nuke? Ba hitzak eta esateko moduak-eta ahalik eta gehien aberastu eta ahoskerari askatasun apur bat eman, ze horretan ere arazoa dago. Liburuetako hitzetara ohitu gara.\nHizkera kolokial batean erabilgarri diren esapide bereziak nola sor daitezke?\nK. AMONARRIZ: Nik ez dakit "artxila murtxila" duela hamabost urte bazen ala ez zen, berdin zait. Nik badakit gaur egun gure hitz magikoak "artxila murtxila" direla. Hori nola lortu da? Lortu da komunikabideetan askotan errepikatuz eta herriz herri errepikatuz eta gizarteratuz. Horrelako esamolde eta proposamenak landu egin behar dira. Komunikabideek garrantzia handia dute zeregin horretan. Niretzako sorpresa izan zen Tolosan "zelan, ondo zagoz" ikustea, horrek "zer moduz" esan beharrean "zelan" esateak Tolosan plus bat duela adierazten du. Eta plus hori oso erabilgarria zaio Tolosako gazteari eta hori ezin zaio zuzendu, ezin diogu esan: "Hori Bizkaikoa da eta ez erabili".\nIrudi berriak behar dira. Mutilen masturbazioa adierazteko hainbat lekutan "kanpaia jotzea" erabiltzen da, baina gaur egun kanpaiak ez dira jotzen. Erabilera hori izugarri gizarteratzen ez bada, jende askorentzat oso arrotza izango da, ez du bisualizatuko. Duela 100 urte horren indar bisuala izugarria zen. Agian indartsuagoak izan daitezke proposamen berriak, tradiziotik datozkigunak baino. Asisko Urmenetak "Santa Ageda jo" bota zuen hori esateko eta "partxisean aritu" jaso zuen Bergarako Institutuan. "Hasiberriak"en eta beste telesailetan egin dira horrelako aportazioak; "hau egina zagok", adibidez, asko zabaldu da.\nA. LARRINAGA: Gazte hizkera kolokiala hobetzeko, leku bitako osagaiak hartu behar ditugu. Batetik, benetan erabiltzen dena batu behar da. Ahalegin batzuk egin ditugu; badauzkagu zerrenda batzuk osatuta eta gauza interesgarriak topatu ditugu. "Txiza usaina", "txahala bota", "azken ostikadak jo" eta halakoak erabilgarriak eta barregarriak dira. Beste iturri bat asmatzea da, asmatzeak arazo handiak dauzka. Ez dugu literatura egin behar, "Hasiberriak"en egin den akatsik handiena hori da, gidoilariek ez dutela salto hori egiten jakin literatur sorkuntzatik telebistarako gidoigintzara. Guk batzuk sortu ditugu. "Ertzainak" telesailerako, adibidez, gorpua adierazteko hitz bat asmatu behar izan genuen, gaztelaniazko "fiambre"ren parekoa eta "odolkia" asmatu genuen.\nK. AMONARRIZ: Horrekin konforme nago, baina feedback bat sortu beharra dago, gure eragin ahalmena oso txikia dela jakinda. "OperaciÃ³n Triunfo" badator, hori bazter guztietara iristen da eta horren eragina izugarria da, edo iragarki batean "Gerapa" (Get up-a) hitza azaltzen da eta hori gure haurrek entzuten dute 100 aldiz eta Â«odolkiaÂ» behin entzungo da. Transmisio bideak asmatu behar ditugu, hor dago erronkarik handiena. Askotan proposamenak hor daude, baina ez dira ezagutzen, ez dira errepikatzen.\nK. ZUAZO: Munduko gazte hizkerak badauka ezaugarri bat, laburtzeko joera daukala. Orduan etorriko zaizu hizkuntzalari bat eta motxila esateko Â«bizkar zorroÂ» jarriko dizu hiztegian, eta hitz horrek ez du sekula arrakastarik izango luzeegia delako. Norbaitek esango du hitz hori gramatikalki zuzena dela, polita dela, baina ez du balio. Kikek bisualizazioa esan du, nik euskaraz horri gardentasuna esango nioke. Sortzen ditugun hitz berriak eta espresioak gardenak izan behar dira. "Kanpaia jotzea" gaur egun ez da gardena, gaur egun kanpaia jotzen ez dugulako. Batzuetan literaturara jotze hori ongi dago, baina literaturan gaur egungo euskal gizartean balio duena hartu behar dugu. Leizarragak edo Axularrek erabili zituzten hitzak jada guretzako ez dira gardenak, gure gizartean ez dute balio.\nK. AMONARRIZ: Irudi berriak sortzeko erreferentzia berriak eta modernoak behar ditugu. Normalean erreferentzia berri horien terminologia erdarazkoa da eta hor dago oztopoa. Alegia, telefono mugikorra, patrikakoa, segapotoaÃ Inork gutxik daki gaur egun segapotoa zer den, hala ere, zabal daiteke. Bestalde, gazteen artean normalean mobila esaten diote.\nA. LARRINAGA: Hizkera kolokialeko hitz eta adierazpide asko baserri mundutik etorriak izatea aho biko labana da eta erdaraz ere gertatzen da: zenbat eta arrotzago errazago sartzen da. Arroztasunak askotan erreferentziak urrundu egiten ditu eta gardentasuna galdu egiten da, baina aldi berean arroztasunak hitzaren alde egiten du, zer den ez dakigunez errazago onartzen dugu.\nK. AMONARRIZ: Asisko Urmenetak asmatutako "imilduko diat" aipatu nahi nuke. Nahiz eta oinarrian erdara egon, baliagarria izan daiteke. Izan ere, euskarara egokitutako erdarakada da, euskal senetik sortutako hitza, gainera erraz sozializatu daitekeen erabilera mota da.\nA. LARRINAGA: Edonola ere, ez dugu hitzetan geratu behar. Txosten batzuk prestatu genituen "Hasiberriak" telesailaren lehenengo gidoiak idatzi zituztenean, Miren Azkarate, Lourdes Otaegi eta hirurok. Ahalegin hau ere alferrik galdu zuen gidoilarien literaturgiletasunak. Gure proposamenak hizkera estilo kolokialera ekartzeko bidetik zihoazen: esaldi motzak, menpeko esaldi gutxi, aho betegarriak eta makuluak, esapide adierazkorrak...\nK. AMONARRIZ: Gazte hizkera hizkera pobrearekin parekatzeko arriskua daukagu eta hortik ere urrundu egin behar dugu. Ezin dugu hizkuntza maingu geratuko zaion belaunaldi bat sortu. Hurrengo belaunaldia hizkuntza ezagupen maila handia exijituko duen informazio gizarte bati begira prestatu behar dugu, beraz, oinarri linguistiko eta soziolinguistiko oso sakon, zabal eta aberatsak behar dituzte. Bestalde, marjinalizazio arriskua dugu. Kontuz ibili behar da, argota egoera sozial batzuetan marjinalismoaren sinonimoa da eta guk ez dugu hori nahi.\nNola gizartera daitezke egindako proposamenak?\nK. AMONARRIZ: Komunikabideei begira, iruditzen zait ahalegin izugarria egin dela esparru jakin batzuetan eta, aitzitik, txikia beste batzuetan. Irrati eta telebistako programa jakin batzuetan, esatari eta aurkezlearen gain utzi da erabat zeregin hori. Telesailetan eta esparru formaletan egin da ahalegin hori, eta segur aski beste batzuetan gelditu da oso gidoiari lotutako jardun gisa edo norberak dauzkan errekurtso linguistikoen eta proposamenen baitan. Hainbat kasutan, naturaltasuna berdin hizkera txarra edo erdarakada ekuazioa erabili da. Hor jauzi bat egitea ezinbestekoa da, bestela batean egiten den ahalegina besteak neutralizatzen du.\nK. ZUAZO: Gauza guztietan bezala, hemen ere egitasmo bat osatu behar da, zeren egiten diren gauzak beti izaten dira pertsona jakin batzuen gogoz. Ez daukagu argi nora joan nahi dugun, irratian edo telebistan oso kezkatuta dauden kazetari batzuk daude eta lan handia egiten dute eta beste batzuk erantzukizun berdina daukate eta ez dute ezer egiten. Hor politika bat edo plangintza bat behar da.\nK. AMONARRIZ: Agian hainbeste izan gabe, irizpide batzuen eta proposamen batzuen sozializazioa izan daiteke. Irizpideak eta gaia eztabaidatzea, hizkuntzaren erabilera bera aztertzeko. Ikus-entzunezkoetan batez ere, idatzizkoa beste esparru bat baita, eta nahiz eta euskalkiaren erabilera ere eztabaidatu daitekeen, ez zait iruditzen eragina halakoa denik.\nK. ZUAZO: Herri prentsa nahiko zabalduta dago eta badauka eragina. Gainera, azken batean herri prentsa hizkuntza biziarekin lotuta dago eta nik uste horiek erabili beharko genituzkeela batuaz gaineko beste osagai horiek gizarteratzeko.\nK. AMONARRIZ: Hori esan dut normalean hobeto idazten delako hitz egin baino. Orokorrean aho betegarriak ez dira erabiltzen, erdarakadak errazago saihesten dira, autokontrol handiagoa dago idazterakoan, beste denbora bat eskatzen du, ez da bat-batekoa normalean...\nA. LARRINAGA: ETBn badauzkagu irizpide batzuk finkatuta, gutxi gorabehera norantz jo nahi dugun badakigu. Hor nik arazoak hizkeren ugaritasuna dela-eta ikusten ditut. Lehenengo muga programa mota kopurua da. Alde batetik hizkera formaleko programak dauzkagu eta horietakoak dira gehienak: albistegiak, magazinak, kiroletako saioak... Gero badira hizkera informalagoa erabiltzeko tartea eskaintzen dutenak: magazine batzuk, "Sorginen laratza", "Hasiberriak", baina gutxi dira. Bikoizten dena gehienetan oso maila formalekoa izaten da, marrazki bizidunak barne. Pelikuletan gehienetan hizkera formala erabiltzen da, egoten dira egoera berezi batzuk-eta, baina etortzen diren produktuak jatorriz formalak izaten dira. Arazoa ez da telebista, telebistak joera hori hartu du, telebistak denentzako programazio bat egiten duelako. Komikien mundua euskaraz oso gutxi landuta dago. Euskaraz komikirik ez da ateratzen, umeentzako komikiak bai, baina horiek maila batekoak dira. Euskaraz pelikularik ere ez da egiten eta beharbada berton egindako pelikuletan eta komikietan egin behar litzaioke leku kaleko euskarari.\nK. AMONARRIZ: Hori erabilera dentsitatearen arazoa da, oinarrian arazo soziolinguistikoa da. Kaleko erabilera %10aren inguruan dago eta kontsumoak ere badakigu zein neurritakoak diren, oso baxuak. Euskararen erabilera handitzen den neurrian hobetu egingo da. Kantitateak badakar kalitatea neurri handi batean, gauden parametroetan. Batuaren barruan, estandarraren barruan eta ikuspegi nazional baten barruan, erregistro horien ugaritasunari begira, urrats batzuk eman daitezke. Badakigu baliabideak mugatuak direla, daukagun oinarri linguistikoa oso mugatua dela, baina dauzkagun proposamenak zenbat eta gehiago ugaldu, orduan eta maila hobea izango da. Hor oinarri-oinarrizko lan bat dago, irakaskuntzatik hasita administrazioraino, herri erakunde eta elkarteei ere badagokiena. Dauzkagun baliabide horiek gizarteratzeko, nik neronek ere ez daukat proposamen garbirik. Dauden esperientziek erakutsiko dute neurri batean zein den bidea.\nK. ZUAZO: Aldi berean pixka bat ausartak izan behar dugu. Beti gauzak gaizki egiteko beldur horrekin inmobilizaziora goaz, gauzak egin behar ditugu eta gaizki dagoena gero zuzenduko dugu. Jakina, hobeto ez badugu ezer gaizki egiten\nPraka laburrak eta jaka estuak gorroto ditut. Irakurleak ere ederki daki, zeinen deserosoa den norberaren gorputzari egokitzen ez zaizkion jantziak soinean eramatea.\nHizkuntza kontuetara etorrita, ez al zaigu euskaraz mintzatzean antzekoa gertatzen? Ez al gara nahi eta ezinean estu eta larri ibiltzen? Zenbatetan kontatu ditugu gertaera barregarriak inolako graziarik gabe?\nEgun badakigu egoera zein den: euskaldun askok gabezia nabarmenak ditu ahozko adierazmenean (baita idatzizkoan ere). Hori, ordea, larria al da? Arazo horren larritasunaren inguruan iritzi oso kontrajarriak entzun eta irakurri ditugu azken urteotan. Zorionez, ordea, azken urteotan, hainbat ikerlarik egindako lanak ez du zalantza izpirik uzten: Arazoa larria da. Bide honetan jarraituz gero etorkizuneko hiztunek (etxetik euskara dakartenek zein eskola bidez ikasi dutenek) ezintasun latza izango dute euskaraz adierazi nahi dutena adierazteko.\nArazoa ez zatekeen horren larria izango ondoan espainola eta frantsesa izango ez bagenitu, izan ere gure ezintasunak konponbide erraza du: erdarara jotzea. Euskaraz mintzatzen garenean ere erdaraz jakin behar dugu (eta erdal kultura ezagutu) esandakoa ulertzeko (horra hor, besteak beste, Ibon Sarasolak salatutakoa, hots, Bidasoa ibaiak egiten duela euskararen bi euskalki nagusien arteko muga: frantsesez bizi diren euskaldunak eta espainolez bizi direnen artekoa).\nUne honetan euskararen kolokializazioaren auzia gramatika eta hiztegi mailakoa izateaz gain, soziolinguistikoa izatera pasa da. Kolokializazioa beharrezkoa zaigu euskara berreskuratu eta normalizatuko bada. Bitxia bada ere, horixe da une honetan Katalunian soziolinguistika alorreko adituak gehien kezkatzen dituen erronka.\nAzken urteotan egindako lanari esker Euskal Herriko hainbat herrialdetan euskararen ezagutza orokortzea lortu dugu. Bistan da, halaber, oraindik asko direla euskararen oinarrizko ezagutzarik gabe eskolatik irteten diren euskal herritarrak. Nola orokortu, ordea, erabilera? Hori da aurrean dugun erronka nagusietako bat.\nOhar gaitezen erabilera diogunean ez garela berbajario hutsaz ari. Elkar ulertzeaz ari gara, kultura konpartitzeaz ari gara. Joxe Manuel Odriozolak maisuki metafora bidez adierazi digu zer den kultura, horretarako Xalbadorren bertso ezagunak moldatuz: "Herria da gorputza, hizkuntza bihotza, eta kultura bien arteko lotura egiten duen arteria" (Â«Hizkuntza, hezkuntza eta elebiduntasunaÂ»).\nEz dut uste, ordea, argazkiak egiten jarraitzeko unea denik, urratsak zehazteko unea da. Azken hilabete eta asteetan alor desberdinetan diharduten hainbat eragilek bat egin dute gaiak duen garrantzian (Ikastolen jardunaldi pedagogikoak, Mendebaldea elkartekoak, Helduen Euskalduntze Alfabetatzekoak...). Beraz, honelako adostasun maila izanda, zeren zain gaude?\nLanari ekiteko unea da. Eta zer egin behar den ere badakigu: hezkuntzan ahozko trebetasuna landu, hedabideetan euskarazko erregistro desberdinak (ez gramatika berririk, otoi!), aisialdian euskaraz jostatzeko aukerak... Oro har, gizarte eragile guztiek (administrazioa nahiz lagunarteak barne) dute zer eginik ahalegin honetan (eta ez Euskaltzaindiak soilik). Has gaitezen, hasi gabe, nekez baloratu ahal izango ditugu egindako hutsak.\nArgi izan, ordea, ez garela, araudiaz mintzo. Euskaldunon arteko harreman sarea trinkotu eta euskararen erabilera esparruak hedatzeaz ari gara, kultura sortu eta kultura konpartitzeaz ari gara. Gizarte hau euskararen bueltan eraikitzeaz ari gara. Bistan da handiak direla mugak eta ezintasunak. Baina, euskaldunok azken urteotan ezer ikasi baldin badugu, horixe da, ezina ekinez egina. Aurrera beraz\n"Me mola mogollÃ³n": errealitatea bizitzeko beste modu bat\nHaurrak nerabe izatera pasatzen diren denbora tarte horretan, esperientzia berriak bizitzen hasten dira -sexua ezagutzen hasten dira eta koadrilan ateratzen hasten dira, besteak beste- eta errealitate berri honek hizkuntz aldaera bat eskatzen die, orain arte erabilitakoarengandik ezberdina den eta ezberdina izan behar duen hizkuntz aldaera, hain zuzen ere. Aldatze prozesu hau dela medio, nerabe askorengan erdaraz egiteko joera nabarmen igotzen da eta hizkuntz txandakatzea etengabea da.\nErrealitate berri honetan bizi izateko erdara "hautatzen" duten nerabeek, segur aski, ez dute euskaraz gaitasun komunikatibo osoa izango. Hau da, matematiketako funtzio guztien izenak euskaraz esan eta idazteko gai izango dira baina gero ezin izango diote lagunari larunbat gaueko mozkorraldiaren berri euskaraz eman. Nerabe gehienei euskara formalegia, eskolarregia, estandarregia, infantilegia, iruditzen zaie eta ez diote adierazkortasunik ikusten. Gainera, eurentzat garai honetan "esaten duten hori" "esaten duten modua" bezain garrantzitsua da: ezberdina da eurentzat me mola esan edo "gustatzen zait" esan, hiztegian esan nahi antzerakoa izan arren.\nGaitasun komunikatibo osoa eskuratzeaz gain, esan nahi dutena euren modura euskaraz esateko "indarra" sentitu behar dute. Azken finean, hizkuntza bat edo bestea hautatzen dutenean mundu ikuskera eta bizi filosofia ere hautatzen ari dira; hizkuntzaren erabileran islatzen baita norberak eraikitzen duen errealitatearen egituraketa.\nNola lortu, honenbestez, euskaraz eroso komunikatu ahal izateko gaitasuna eskuratzea lehenengo, eta gaitasunetik erabilerara jauzi egitea, bigarrenez? Galdera honi erantzuteko, nik gizarteko alor guztiak besarkatzen dituen plan integrala egingo nuke, guztia eskolaren esku utzi gabe: kirol esparruan, klasetik kanpoko hizkuntza, musika, informatika ikasketetan, nerabeen gurasoengan eta hedabideetan eragitea ezinbestekoa da, besteak beste.\nHasteko, ereduak ematea oso garrantzitsua dela uste dut: hedabide nazionalen bitartez bai baina, batez ere, herri komunikabideen bitartez, ez baitugu ahaztu behar euskalkidun gazteei askoz ere hurbilago eta, beraz, adierazkorrago zaiela euskalkia estandarra baino. Musikaz ere balia gaitezke -gazteek Ken7 edo Fermin Muguruzaren letrak buruz dakizkite-, Interneten atari bereziak sortu...\nBaina ereduak jasotzeaz gain, hizkuntz sena indartzea ere ezinbestekoa dela uste dut; azken finean, gazte hizkera per se aldakorra da eta hitz eta esapide berriak sortzeko gaitasuna funtsezkoa da euskaraz gustura eta eroso bizi ahal izateko. Atal hau eskolan eta eskolatik kanpoko ekintzetan landu daitekeela iruditzen zait hizkuntzarekin jolastera zuzendutako joko asko daudelako.\nAzkenik, euskaraz hitz egitea nolabait positibizatu egingo nuke, batzutan hartzen duen inposaketa kutsu hori kenduz, euskaraz gaizki hitz egiten dutela behin eta berriro esateari utziz eta erantsitako balorea emanez


Ilargian - Deia\njuanra madariaga 09.02.2020 | 06:41\nGAUR bezalako egun batean, 1969ko uztailaren 20an, Neil Armstrong astronautak Ilargiko lurreko hautsa zapaldu zuen. Gizakiaren-tzat urrats txikia da, baina gizateriarentzat urrats handia esaldi famatua bertan esan omen zuen, Lurraren satelite borobilaren azaletik grabitatetik gabeko paseo txikia burutu baino lehen.\nNeil Armstrong eta Buzz Aldrin Lasaitasunaren Itsasotik ibili ziren, AEBtako bandera lur horretan sartu, eta harriak eta mineralak batu zituzten. Armstrongek soinean zeraman bideo-kamerarekin irudiak igorri zituen, espazio misioetarako propio eginiko trajeak 25 kiloko pisua zuen arren. Saltoka ibiltzen ziren, matxinsaltoak balira legez, eta beren hitzetan, bakea eta lasaitasuna senti-tzen zen. Hantxe omen daude oraindik beren urratsak, hautsean inprimaturik, betiko, eternitateak ez baititu ezabatuko.\nIa hiru orduz aritu ziren harat honat, planeta hartako paisaiek txunditurik. Gero, inolako arazorik gabe, berriz espazio-ontzian sartu, eta etxeranzko bidea hartu zuten. Apolo 11 misioa arrakastatsua izan zen.\nGaur egun, gizakiak Marte planeta gorrian ditu begiak iltzaturik, eta Ilargian eginiko espedizioaren moduko beste bat Marten borobiltzeko ahaleginetan tematuta dago.\nEspazioaren mugak gainditu eta bestelako unibertsoak topatzeko grina berezkoa du gizakiak, baina beste planeten xerka ibiltzearekin batera, daukagun bakarra jagoteko senperrenak egin beharko genituzkeelakoan nago. Geurea suntsitzen eta gaixotzen ari gara, eta inolako eskrupulurik gabe, kutsatzen eta zikintzen dugu. Bizia ematen digun planetaren kontrako guda isila hedatu dugu, eta ez gara jabetzen, baina hori gabe gure bizitza, akabo!\nBeste espazio batzuk bilatzen ditugu beti, baina geure etxea eta bertako lagunak ez ditugu defendi-tzen. Gaur ere Errefuxiatuen Nazioarteko Eguna da. Horiexek ere bidaia beldurgarriak egiten dituzte bizimodu berriak topatzeko xedez, eta indarkeria eta bidegabekeriak pairatu behar dituzte.\nEz dakit berton ditugun arazoei jaramon egin barik, oraindik ilargian ote gauden.


Antzara | Sagasti Etxea\n2020-04-18 -n ebarberena-kargitaratuta\nBrouard. Cano. Larrea.\nEtxealdiari esker baketzen ari naiz mesanotxeko liburu piloarekin. Kontsumokeria, bibliofilia, apeta… muga lausoa du liburu metak. Gutxituz doaz irakurri gabeko liburuok eta azkenarekin nire buruari diotsat ea zergatik ez dudan irakurri beharrekoen zerrendan gorago jarri argitaratu berria izan arren.\nIzan ere Antzara eguna, Txalaparta 2019, Santi Brouard pediatra eta politikariaren azken egunei buruzko Harkaitz Cano eta Adur Larrearen komiki aparta da. Zoriak gura izan du gainera obrari buruz Euskadi Irratiko Arratsean saioko elkarrizketa gaur entzutea, egileen motibazioak hobeto ulertzeko lagungarri izan zaidana.\nTragedia ezaguna da Brouardena. Canok aipatu du irratian gurago izan duela bilbotarraren giza dimentsio eta karisma jorratu plano politikoa baino. Nabari da hori kontsultako biñetatan, edertasun zinezkoak baitira marrazki nahiz irudi.\nEzin aipa gabe utzi bigarren mailakoak diruditen baina istorioa kokatu eta girotzen dituzten ondorengo elementuak: kontakizuna egiten duen poliziaren erruaren ernetzea, Hasiko asanbladen kea edota Alfonso Sastre eta Eva Forestekin izaniko afaria, Canok berak asmatua baina gerta zitekeenaren baitan.\nMemoriaren puzzlean piezarik ez dago norberak sortu arte. Horregatik dira eskertzekoak egile ezberdinen lanak eta argitaletxeen edo produktoren kuraia. Hau idaztean Josu Martinezen lana baitatorkit, besteak beste.\nBukatzeko, pasartea, hiltzaileetako baten gogoeta gordina: Baina ez dezagun kontua komeni baino gehiago apaindu. Gezurra esango nuke damu arrastoak nituela esango banu… Goizegi zen horretarako…\nIrakurri eta gozatu, etxeko leihotik euria ikustean beste.\nOharra: bloga ez da 21 eta 22an eguneratuko, sortzaileen grebarekin bat egiteko.\n2 thoughts on “Antzara”\nIban, 15:31 2020-04-19 zera dio:\nGustatu zitzaidan kobratzen ez dion bezero honena:\n– Tori… Khalil Gibran.\n– Zer da, jarabe bat?\n– Askoz hobea: poeta bat.\nebarberena, 12:55 2020-04-20 zera dio:\nederra da zinez!


Urolak 5 eta 0 irabazi dio Ilintxari | Otamotz\nUrolak 5 eta 0 irabazi dio Ilintxari\nUrolaren eta Ilintxaren gizonezkoen lehen taldeek Goierri garaiko derbia jokatu dute gaur arratsaldean. Urretxu eta Zumarragakoek 5 eta 0 irabazi diete legazpiarrei. Partidako izarra Iker Mujika izan da. Izan ere, hiru gol sartu ditu. Beste bi golak Ruizek eta Erostarbek sartu dituzte.


Bilbo, Unibertsitate Hiria - UDA IKASTAROAK - Bilbao Gazte\nBilbo, Unibertsitate Hiria – UDA IKASTAROAK\nBilboko Udalak, hirian ordezkaritza duten lau unibertsitate – UPV/EHU, Deustuko, Nafarroako eta Arrasateko unibertsitateak -, eta IED KUNSTHAL Diseinu Zentro Nagusiak eta Digipen Zentro Teknologikoarekin batera, “Bilbo, Unibertsitate Hiria” udako lehen ikastaroak jarri dituzte martxan. Ekainaren 17an eta uztailaren 23ra bitartean egingo diren ikastaro hauek Bidebarrietako Liburutegian izango dira, salbu eta DIGIPENek emango duena, Zorrotzaurreko bere instalazioetan emango baitu.\nLehenengo ikastaroa “”Energia eta hiria. Etorkizuneko Bilbon aplikatzeari buruzko eztabaida” izango da, Nafarroako Unibertsitateak antolatuta. Uztailaren 24an eta 25ean, UPV/EHUk eta London College of Communication (UAL) erakundeak antolatutako “Oroimena, iragan industriala eta irudia Bilboko hirian”. Geroago, Uztailaren 1ean eta 2an, DIGIPEN bideo-jokoen unibertsitatea deitu ohi zaionaren txanda izango da, Zorrotzaurreko bere instalazioetan eskainiko duelarik ikastaro hau: Entretenimenduaren sektorea, barrutik.\nUztailaren 8an eta 9an, IED Kunsthal delakoak, Chelsea College of Arts (UAL) delakoaerekin, beste ikastaro hau eskainiko du: “Produktuaren diseinua eta Silver Economy: ekintza-ekologiak”. Uztailaren 15ean eta 16an, Mondragon Unibertsitateak gai hau jorratuko du: “Datuen analisia eta zibersegurtasuna. Berebiziko garrantzia duten eremu teknologiko bi”, eta atzenengo ikastaroa uztailaren 22an eta 23an eskainiko da, Deustuko Unibertsitatearen eskutik, “Hiri adimentsua Big Dataren garaian”.\nGuztiz dohainik izango dira ikastaroak, hartara herritar guztiengana iristearren eta on line ere eskainiko delarik haietarako sarbidea. Ostegunetan eta ostiraletan emango dira, ekainean eta uztailean, 18:00etatik 20:00etara. Ikastaroetan izena emateko epea zabalik dago.\nInformazio gehiago eta programa kontsultatzeko, bisitatu webgune hau.\nPrevious Bilbo artez beteko da 10 egunez BLV-ARTen eskutik\nNext Jarri martxan zure proiektu ekintzailea Bilbao Ekintzaren eskutik


Moda munduaren lotsagabetasuna - GARA\nModa munduaren lotsagabetasuna\nBadut irakurle bat tarteka kritika konstruktiboak egiteko deitzen didana. Oraingoan nire esaldien luzera iruzkindu dit. Hortaz, gaurkoan, hari omenaldia egite aldera, honako esaldi honekin ekingo diot: Gorroto dut modaren mundua.\nIzan ere, sutan jartzen nau egiaztatzeak aldizkariak ireki eta irakur edo ikus daitekeenak ez duela benetako bizimoduarekin eta kaleko jendearekin zerikusirik. Hedabideetan horren milaka adibide aurki daitezke etengabe, baina ez dut uste modarekin lotzen dena baino argiagorik egongo denik, politikari dagozkion berriak salbu, jakina. Eta modak, politikak bezalaxe, badu eragina jendartearengan, eta ez makala, gainera, diru mordoa mugitzeaz gain; ondorioz, ezin dut ulertu nolatan ez den bestelako negozioak bezainbeste kontrolatzen, nolatan ez zaion inguratzen eta kanporatzen duen guztiari nolabaiteko galbaherik ezartzen eta, azkenik, nolatan ez zaion sarriago boikotik egiten, zuzenean.\nBoikota eta ez beste ezer merezi duelako -dutelako- lau zoro tematik inposatzen jarraitzen duten estetikak. Emakumeoi, bereziki eta masiboki, baina gero eta gehiago eta azkarrago gizonei ere bai. Izan dira modeloen gorputzei buruzko ika-mikak, noraino onartu argaltasuna eta nola kontrolatu ez dutela gaixo lan egiten; izan dira emakume errealagoak eta osasuntsuagoak erakustearen aldeko aldarrikapenak, egitatezkoak, ibiltokian bertan; izan dira gobernu eta arropa-denden arteko akordioak, neurriak bateratzeko, arropa erosterakoan ez gaitezen zoratu, ez gaitezen hain oinarrizkoa den janzteko beharraren baitan frustrazio eta ondoriozko hainbat arazo psikologikoren kiribilean galdu.\nIzan dira, bai, baina badirudi bakanak izan direla. Badirudi modaren munduan lauk baino ez dutela esportatzen dutenaren garrantzia eta erantzukizuna ikusten. Duela gutxi buruturiko Milango edo New Yorkeko Modaren Astea iruditan ikusi besterik ez dago emakumearen idealak hezurdura izaten jarraitzen duela egiaztatzeko, emakumea jantzi nahi eta horretaz bizi direnentzat, behintzat. Eta gezurra badirudi ere, horien fantasiak eta aginduak xurgarazten dizkigute gero, berriz diot, batik bat emakumeoi. Geure burua gorputzaren gaineko obsesiorantz eta gero eta urrunago dagoen edertasun lortezinerantz bultzatuta. Inolako harrik gabe, mundu mailan eta, besteak beste, osasuna sustatzeko ahaleginean oso aurrerapauso garrantzitsuak diren erabaki eta neurriei inolako begirunerik agertu barik.\nSutan jartzen nau, bai, zoro horietako asko emakumeak izatea; modaren inguruko eta, oro har, emakumeei zuzendutako argitalpen askoren arduradunak emakumeak izatea, eta bestelako eta, areago, era askotako emakume motak erakutsi eta sustatu beharrean, jendarteari hobea eta sanoagoa izaten lagunduta, dirua egiteko grinak zuzentzea euren lana. Sutan jartzen nauen bezala, Gobernuak duela hiru urte hainbat saltokirekin egindako akordioak paperean jarraitzeak, aurreragoko utzita, eman beharko litzaiokeen garrantzi eta gizarte-oihartzunari muzin eginda.


El Pobaleko Burdinola. “Urbietako ontzi-hondarra: XV. Mendeko pinazaren azken bidaia" - El Pobaleko Burdinola. “Urbietako ontzi-hondarra: XV. Mendeko pinazaren azken bidaia" - Bizkaia.eus\nEl Pobaleko Burdinola. “Urbietako ontzi-hondarra: XV. Mendeko pinazaren azken bidaia"\nManu Izaguirreren hitzaldia El Pobaleko Burdinolan.


Fatxadan erdialdean, eraikinaren hiru pisuak elkarlotzen dituen portada ikaragarri bat ikusiko dugu, hiru bao ordenekin.; sarrerako atea beheko solairuan, balkoiak lehen eta bigarren solairuetan eta alboetan leihoak.\nGorputz nagusia bertikalean altxatzen da, kale bakarreko erretaula baten erara egituratuta:\nBehe solairuan, sarrerak erdi puntuko arku bat eta irudi geometrikoekin apainduriko dobela handiak ditu. Sarrerako albo bakoitzean bi zutabe joniar daude, aurrealdean kartelaz apaindurik dagoen plinto gainean.\nSolairu nagusiak antzerako egitamua du: erdian ateburudun baoa, alboetan zutabe pare bat, aurrekoak bezala, aurrealdean kartela klasikoz apainduriko euskarri gainean. Zutabeek, kate-mailaz apainduriko frisoa eusten dute eta guztiaren gainean erdibitutako frontoia. Apaintzeko, bi bola pare, piramide gainetan (XVI. mendearen azken herenean oso ohikoak ziren elementu hauek).\nHirugarren pisuko baoa txikiagoa da. Ateburua du eta pilastra konposatuak. On Jesus Gil Massa arte-historialariak jauregi honen inguruan egindako azken azterketen arabera, lana, Pedro Ibarra maisuarena da.


HEZKUNTZA SISTEMA EREDUGARRIAK | elinberri\nHEZKUNTZA SISTEMA EREDUGARRIAK\n2019. urriak 13 Albisteak, Hezkuntza-Araitz Claramunt Oregi\nLehen Hezkuntzako edo Haur Hezkuntzako gradua ikasten duen edonori esango zioten, edo ez, Finlandiako sistema dela eredugarriena. Graduko lau urteak herrialde honek dituen teknika berritzaile, metodologia, erasoekiko protokolo, espazioaren banaketa edota materialez mintzatzen emango ditu seguruenik, baina sakonean aztertu gabe, kritikarik gabe. Onena da eta kitto.\nHerrialde kritiko eta aztertzaile bat nahi bai, baina askotan hori ere irakatsi behar izaten dela ahazten zaigu. Behaketa eta esperimentazio bidezko metodologiak oso egokiak dira ikaskuntza natural bat garatu eta ikaslearengan ikaskuntza hori aktiboa izan dadin, baina probatzen uztea bezain garrantzitsua da ondoren horren inguruan mitzatu, gaia jorratu eta ideiak garatzen irakastea.\nFinlandian ari naiz euskal irakurle lana egiten, bertako unibertsitateetako batean. Beraz, Lehen Hezkuntzako zein Haur Hezkuntzako sistemaz gutxi dakit, edonola ere, unibertsitatean ez da horrelako sistema berritzailerik, Euskal Herrian bezalaxe funtzionatzen du alderdi gehienetan; Ikasleek irakasgaiak aukeratu, klaseetara aditu, irakurgaiak landu, etxerako lanak egin, ikasi eta azterketa ganditu beharra dituzte hortarako hasiera-hasieratik ezarri zaien datetan.\nHemen ere ikasleak urduri ibiltzen dira azterketaren aurretik, unatuta sentitzen dira lana pilatzen hasten zaienean edo etxerako lan gehiegi jasotzen dituztenean hurrengo egunean aurkezpen bat izanik.\nEz da, ordea, berdin gertatzen frustrazioari dagokionez. Orokortu ezin daitekeen emozioa da, ikasle bakoitzak, pertsona bakoitzak, egoera desberdinei oso era bestelakoan egiten baitie aurre, baina orain arte ezagutu dudanari erreparatuz, oso frustrazio maila baxua dago unibertsitateko ikasleen artean oro har.\nZer dela eta? Hamaika arrazoi dira horretarako, baina nire ustetan goraipagarriena txiki-txikitatik hezkuntza eskubide bat bezala onartzen dutela da eta ez sufritu beharreko eginbeharra.\nHezkuntzari ematen dioten garrantzia hori barneratuta izanik, errespetuz hartzen dituzte ikasteko ematen zaizkien laguntzak (bai ekonomikoak zein fisikoak) eta ikasleek eskubide bat dela dakiten era berean, bertan lan egiten duten profesional guztiek ere gizartean duten garrantzia ezagutu eta baloratzen dute lan ezin hobea egiten saiatuz, haien ikasleen ongizatea hauek motibatuta izateko, emaitza onak lortzeko, irakasle onak izateko bai eta haien lana mantentzeko premiazkoa dela baitakite.\nIrakasleen eskakizunak ez dira inoiz gehiegizkoak izanen, ikasleen gaitasunean oinarritzen dira eta akidura edo frustrazioa eragingo ez duten lana eskatzen zaie. Batzuetan, oso gai askea izanen da hori ekiditeko tresna, besteetan aldiz gure ikuspuntutik “lan errazegi” bat. Edonola ere, ikasleak pozik eta sano mantentzea ezinbestekoa da, irakatsi beharreko edukiak benetan barneratzea nahi bada behintzat.\nEsan bezala, honetara heltzea ez da erraza eta oso hasieratik hasi behar da hau guztia barneratu eta lantzen, bai gizarte mailan zein estatu mailan ere; meritokraziak funtzionatzen jarraitzen duen bitartean, fokoa gaitasunengan ipintzea zailegia baita, eta ez dago hezkuntza sistema perfekturik, baina bai oso ideia onak dituzten hainbat sistema eredugarri.


Eguraldia iragartzeko era zentzugabea • ZUZEU\nEguraldia iragartzeko era zentzugabea\nGoizero Radio Euskadi entzuten duzun bakoitzean errepikatzen da: “Euskal Autonomia Erkidegoan eguraldia hotza izango da, bla,bla, bla, eta Nafarroako Foru Erkidegoan ez da berorik izango bla, bla, bla”. Noiztik errespetatzen ditu eguraldiak existitzen ez diren muga fisikoak?\nTelebistako eguraldi mapa ere aldatu zuten ETBn Euskal Herri zatitu eta Espainiarra irudikatzeko. Baina, horren aldean itsusia da irratian entzuten dena. Bi eguraldi eskaintzen dituzte, batetik Araba, Bizkai eta Gipuzkoakoa, eta, bestetik, Nafarroakoa. Bi mundu isolatu balira bezala, elkartu ezinezko bi imanen antzera. Antizikloiek ere argi balute bezala euskalautonomiaerkidegotarren eguraldia eta nafarrena ezberdina izan behar dela, ezberdina den bezala haien historia, kultura eta hizkuntza.\nIparra, Hegoa, Ekialdea, Mendebaldea, Erribera, Kostaldea, Arabako Errioxa, Lautada, Enkarterriak, Sakana, Goierri… Ehunka hitz daude Euskal Herriko tokietaz aritzeko EAE eta NFE orokorrak baino. Ulertzekoa litzateke administrazioez hitz egitean baina, eguraldiaz ari garenean ez du ez buru ez hanka. Aguraingo eta Altsasuko eguraldiak elkarren artean antz gehiago izango du Elizondokoak eta Tuterakoak baino, ezta?\nEz al da zentzuzkoagoa eguraldiaren arabera lurraldeak zatitzea, lurraldeek eguraldia zatitu baino?\nMesedez, ez ahaztu berokia jantzi ala ez erabakitzeko entzuten zaituztegula.


Ai Weiwei, Han dinastiako ontzi bat erortzen uzten | Guggenheim Bilbao Museoa\nAi Weiwei, Han dinastiako ontzi bat erortzen uzten\nAi Weiwei, Maitagarri-ipuina (Fairytale, 2007). Ekimen parte-hartzailea, 1.001 biztanle txinatar arrunt Internet bidez bildu zituena Kassel hirira joateko, Ai Weiwei Documenta 12 erakusketarako antolatu zuen proiektu gisa\nAi Weiwei, Han dinastiako ontzi bat erortzen uztea (Droppig a Han Dnasty Urn, 1995). Zilar-gelatinazko hiru kopia, 148 x 121 cm bakoitza. Honen eskaintza: Ai Weiwei Studio © Ai Weiwei.\nArtea eta Txina 1989 ondoren: Munduaren antzerkia Txinako arte garaikideari buruzko erakusketa handi bat da, eta Txinaren nahiz munduaren azken urteotako historiaren aldi eraldatzaileena aurkezten digu: 1989tik 2008ra bitartekoa. Gerra Hotza amaitu eta globalizazioa agertu zenetik Txina munduko potentzia gisa gorantz hasi eta 2008an Pekinen Joko Olinpikoak izan ziren arte luzatzen da aldi hori. Erakusketan lehen mailako 70 bat artista eta talde txinatarrek hartzen dute parte, eta 150 obra esperimental inguru ikus daitezke, era guztietakoak: zinema eta bideoa, instalazioak, pintura, eskultura, argazkilaritza eta performancea, arte sozialki konprometitua eta arte aktibista. Erakusketa sei atal tematiko eta kronologikotan banatuta dago eta Museoaren bigarren solairu osoa hartzen du.\n“Norbaitek zirraragarria dela pentsatzen duelako soilik da zirraragarria, eta objektuari balioa ematen diolako.”\nArtista, pentsalaria eta aktibista da Ai Weiwei. 1957an jaio zen Pekinen eta egoera zailean hazi zen. Haren aitak, Ai Qing poetak, Txinako gobernu komunistaren jazarpena jasan zuen, eta mendebaldeko probintzia urrun batera erbesteratu zuten. Geroago, Mao Zedong 1976an hil ondoren, poeta nazional handi gisa hartu zuten. 1981ean, New Yorkera joan zen bizitzera Ai; bertan, Arte Plastikoko ikasketak egin zituen, eta artista gisa hasi zen lanean. Halaber, Marcel Duchamp-en readymade delakoak eta artista hark balio kulturalen sistemei egiten zien kritika estimatzen hasi zen. Readymade horiek han eta hemen aurkitutako eta arte-kategoriara goratutako eguneroko objektuez osatuta daude. 1993an, aita gaixo zegoela jakin zuenean, Txinara itzuli zen.\nAiren pieza ospetsuenetako batek, Han dinastiako ontzi bat erortzen uzten (Dropping a Han Dynasty Urn, 1995) lanak, readymade kultural bat hartzen du bere baitan, artistaren beraren hitzetan. Obra horretan, 2.000 urteko zeremonia-ontzi bat erortzen uzten du Aik, eta haren oinetan apurtzen da lurra jotzean. Objektuak balio ekonomiko handia du, baina baita balio sinbolikoa eta kulturala ere. Han dinastiaren garaia (K.a. 206–K.o. 220) erabakigarritzat jotzen da Txinako zibilizazioaren historian, eta aldi hartako figura ikoniko bat nahita apurtzeak Txinarako esanahi kultural handia duen ondarea botatzea esan nahi du . Obra honekin, antzinako readymade objektuak erabiltzen hasi zen Ai, eta agerian utzi zuen zalantzan jarri nahi zuela balio kulturalak nola sortzen diren eta nork sortzen dituen.\nBatzuk haserretu egin ziren haren obra ikustean, eta profanaziotzat jo zuten. Honela erantzun zien Aik: “Mao presidenteak esan ohi zuenez, mundu berri bat eraiki ahal izateko, zaharra suntsitu behar dugu” . Adierazpen horrek Txinako Iraultza Kulturalean (1966–1976) antzinako objektu guztiak suntsitu zirela gogorarazten digu, baita, gizarte berri bat eraikitzeko, lau zaharrak (si jiu) suntsitu behar zirela ere: usadio zaharrak, ohitura zaharrak, kultura zaharra eta ideia zaharrak. Ontzia erortzen uztean, balioa ematen duten egitura sozial eta kulturalei egiten die uko Aik.\nDocumentaren 2007ko ediziorako, Ai Weiwei-k 1.001 txinatar herritar arrunten aldi bateko migrazioa antolatu zuen, Kasselera (Alemania), non bost urtez behin nazioarteko arte-erakusketa famatu hau egiten baita. Bere bloga erabiliz, Ai-k bidaia-eskaintza bat egin zuen, gastu guztiak ordainduta, eta hiru egunean 3.000 eskaera baino gehiago jaso zituen. Pasaporteak eta bisak eskuratzen lan handia egin ondoren, talde handi batek, haien artean langabezian zeuden pertsonak, poliziako funtzionarioak, nobelistak, saltzaile ibiltariak, ikasleak, nekazariak eta zailtasunak zituzten artistak, eta haietako batzuen seme-alabak, joan ziren bidaian. Ai-k Maitagarri-ipuina deitu zion bere proiektuari, Kasselen lan eginak ziren Grimm anaiei erreferentzia eginez, baina aldi berean keinu bat eginez beren herritik sekula aterako zirenik ere bururatu ez zitzaien 1.001 lagunek gogoan zuten ametsari. Ai Weiwei Studio-k haien ekipaiaren eta arroparen pieza bakoitza diseinatu zuen, eta Kasseleko ehun-fabrika zahar bat birgaitu zuen egoitza gisa. Parte-hartzaileei, iristen zirenean, USB memoria zuen pultsera bana ematen zitzaien, proiektuari buruzko informazioa zeukana, eta erakusketaren esparruan sartzeko balio ziena. Ez zen beste eskakizunik. Ai-k pertsona bakoitzaren esperientzia berezia dokumentatu zuen, elkarrizketa grabatuekin, argazki-sail batekin eta 99 puntuko galdetegi batekin, iraupen laburreko komunitate utopiko baten erretratu hunkigarri bat sortuz.\nMuseoan, bisita ezazue Maitagarri ipuina (Fairytale, 2007), Documenta 12 erakusketarako antolatu zen ekimen parte-hartzailearen erregistroa. Eskatu ikasleei obra osatzen duten elementuetan arreta jarri eta horien zerrenda egiteko. Zein atal iruditzen zaizkie esanguratsuagoak? Zergatik?\nTxinako mugez haratago joateko ametsa zuten 1.001 aberkide eraman zituen erakusketara Ai Weiweik; lan kolektibo eta parte-hartzaile hura Internet bidez antolatu zuen. Zuen ustez, zein zailtasun izan zituen lan hori gauzatzeko?\nErakutsi ikasgelan Ai Weiweiren obra, Han dinastiako ontzi bat erortzen uzten (1995). Eskatu ikasleei obran zer gertatzen ari den deskribatzeko.\nAzaldu zer esan nahi duen Airen adierazpenak obra honi dagokionez: “Norbaitek zirraragarria dela pentsatzen duelako soilik da zirraragarria, eta objektuari balioa ematen diolako”.\nNola erabili ditu Aik zirrara eta ustekabea obra honetan?\nAik Han dinastiako 2.000 urteko ontzi bat erortzen nola uzten duen erakusten duten argazkietan, balio berriek zalantzan jartzen dute tradizioa. Batzuek bandalismo gisa ikus lezakete ekintza hori, eta beste batzuek, berriz, statu quoa zalantzan jartzen duen adierazpen artistiko gisa. Azaldu eta eztabaidatu alderdi horiek ikasleekin. Haien ustez, tradizioaren zer alderdi gorde behar lirateke? Eta zer alderdi berraztertu eta eguneratu?\nZenbait artista moderno izan ditu Aik inspirazio iturri, aurkitutako edo birziklatutako eguneroko bizitzako objektuak erabiltzean; besteak beste, Marcel Duchamp (1887–1968), Jasper Johns (1930ean jaioa) eta Andy Warhol (1928–1987). Lortu informazio gehiago artista horietako bakoitzaren obrari buruz. Zer paralelismo daude Airen obraren eta beste artista horien obren artean?\nAi gai da arazo sozial eta politikoen gainean arreta erakartzeko, horretarako bere artea baliatuta. Maitagarri-ipuina proiektuaren baitan, 1.001 txinatarrek Alemaniara egindako aldi baterako emigrazioak pasaporte eta bisen kudeaketa konplexua ekarri zuen. Eskatu ikasleei benetan garrantzitsua iruditzen zaien arazo bat identifikatzeko. Nola sor lezakete arazo horren gainean arreta deituko lukeen artelan bat? Pentsatu Airena bezalako ekintza batean eta zehaztu hura burutzeko xehetasunak.\nObra hori sortzeko, argazkilariak hainbat argazki atera zituen bata bestearen atzetik, eta bi ontzi erabili ziren, eta ez bat, Airen argazkilariak ezin izan baitzuen argazkia atera lehenengo ontzia lurrera erori zenean . Hiru argazki horiek bata bestearen atzetik jarrita sortzen duten efektuak stop motion moduko animazioa dakarkigu gogora. Stop motion animazioko teknika tradizionala oso prozesu zaila da eta denbora asko eskatzen du, baina, aplikazio informatiko automatizatuak eta doakoak agertu direnez, gaur egun edonork egin ditzake era horretako animazioak. Eskatu ikasleei argazki finkoak erabilita mugimendua irudikatzeko moduarekin esperimentatzeko.\nBere artearen bidez, Aik arazo sozialetara erakar dezake arreta. Eskatu ikasleei haien ustez benetan garrantzitsua den arazo bat identifikatzeko. Nola sortu ahal izango lukete arreta gai horretara erakarriko lukeen obra bat?\nAurkitutako objektua: ohiko objektua, oro har seriean fabrikatua; artistek beste testuinguru batean berrerabiltzen dute, arte ederren eta eguneroko bizitzaren arteko mugak desitxuratzeko.\nTxinako Iraultza Kulturala (1966–1976): 1965an Mao Zedongek Txinan hasitako erreforma sozial eta politikoko mugimendu erradikala, gobernuaren elementu “kontrairaultzaileak” desagerrarazteko sortua; ondorioz, artista eta intelektual ugari zigortu ziren, eta kaos sozioekonomiko izugarria sortu zen .\nBurgan, Michael, Tank Man: How a Photograph Defined China’s Protest Movement, Capstone, North Mankato, Minnesota, 2014.\nArt 21, PBSko telesaioa, Art in the Twenty-First Century: https://art21.org/artist/ai-weiwei/?gclid=CO7bpee2ttQCFZBXDQodIdsM6Q\nArt 21, PBSko telesaioa, Art in the Twenty-First Century, New Communication, Ai Weiwei: https://art21.org/watch/extended-play/ai-weiwei-new- communication-short/\n “Changing Perspective: Ai Weiwei with Charles Merewether”, hemen: Ai Weiwei: Works, Pekin, 1993–2003, Charles Merewether (arg.), Timezone 8, Hong Kong, 2003, 28. or.\n Ikus “Ai Weiwei”, The Art Story: Modern Art Insight, http://www.theartstory.org/artist-ai-weiwei-artworks.htm\n Ikus Yap, Chin-Chin, “Devastating History”, Art Asia Pacific, 2012ko maiatza/ekaina, http://artasiapacific.com/Magazine/78/DevastatingHistory#.WS8uAKAZK5A.email\n Merriam-Webster’s Collegiate Dictionary hiztegiaren egokitzapena (11. edizioa)


Clubentzat Berezia - Guna Zentroa\nKirol-Klub bat zara eta zure kirolariei kirol-azterketa bat egin eta mediku-jarraipena egitea nahi duzu?\nGure Zentroak neurrira egindako mediku-jarraipena eskaintzen dizu, prestakuntza fisikoa eta kirol-fisioterapia.\nGaixotasun eta lesioen diagnostikoa eta tratamendua.\nBiztanleria bereziari ariketa fisikoaren preskripzioa.\nDebekatutako substantzia eta laguntza ergogenikoen inguruko aholkularitza\nFederazioaren lizentzien ziurtagiriak egiteko mediku-ebaluazioa\nIVEF, oposizio eta lehiaketetarako sarbidea lortu ahal izateko mediku-ziurtagiria\nEsfortzu frogak eta kirol-azterketak\nZure prestakuntzak ala entrenamenduak jarraipen eta zainketa izan dezala behar baduzu, azterketa-medikua egin eta gero, gure Prestatzaile Fisikoak, neurrira egindako entrenamendu-plana prestatuko dizu.\nSe el primero en opinar sobre “Clubentzat Berezia” Utzi erantzuna


Haur Eskolako Jangela Zerbitzua | Maria eta Jose IkastetxeaMaria eta Jose Ikastetxea Haur Eskolako Jangela Zerbitzua – Maria eta Jose Ikastetxea\nHasiera › Haur Eskolako Jangela Zerbitzua\nHaur Eskolako Jangela Zerbitzua\nHurrengo ikasturtean ere, jangelako zerbitzua eskaintzen duen enpresa mantentzen dugu, AUZO LAGUN izango da zerbitzua ematearen enpresa arduraduna. Ikasturte hau enpresa honekin izan den lehen urtea izan da, elikadurarekin duten konpromisoa eta eskaintzen dituzten zerbitzuak ikusirik beraiekin jarraitzea erabaki da.\nFuntzionamendurako baldintzak berdinak izango dira. ordua goizeko 09:00-14:45 bitartean egin beharko da Ikastetxeko atarian. 0 eta 1 urtekoek bazkari txartelak erosteko 2 egun lehenago eta 3 urtekoek egun bat lehenago eskatu beharko dute. Hau da, 2 urteko ikasle batek asteazkenean jangelan geratu behar baldin badu, gutxienez astelehenean eskatu beharko du adierazitako ordutegian.\nBazkariaren zenbatekoak horrela geratzen dira:\n(egunero) 3,75€(bazkaria) + 2,00€(begirale zerbitzua)\nEGUN FINKO ASKEAK\n(egun askeak edo epe konkretu batzuetan) 3,85€ (bazkaria) + 2,00€(begirale zerbitzua)\nEGUNEKO TXARTELA 6,50€\nIkasturte guztian eta egunero geratzen diren ikasleen hilabeteko kuota 99,50€-koa izango da, aurtengo ikasturtean bezala. Jakin dakizuenez, geratutako egunen arabera ateratzen da hileroko zenbatekoa eta beraz, ikasle bakoitzari apuntatzen den hilabetean egokituko zaio kuotaren zenbatekoa. Kontuan izan, 0 eta 1 urtekoek uztailean zaintza izango dutela eta beraz, aukera izango dute jangela zerbitzua erabiltzeko.\nZerbitzua erabili nahi duenak, Ikastetxeko web orritik edota erantsita duzuen alta orria bete besterik ez duzue egin behar, eskatzen diren datu guztiak ipiniz. Egunero geratzen ez diren ikasleen kasuan egunak ere adierazi beharko dira.\nUmea gaixo balego edo beste arrazoiren bat izanez gero, ez badu bertan bazkaltzen, egun horien zenbatekoa bueltatuko zaizue, 3.egunetik aurrera, baina hori bai, ikastetxeko atarian arduradunari honen berri eman beharko diozue.\nAma edo aitaren izena:\n2014/2015 Ikasturtean ikaslea egongo den ikasmaila:\nIkasleak ez badu jangelako zerbitzua egunero erabili behar, adierazi zein egunetan etorriko den bazkaltzera:\nIdatz ezazu hurrengo kodea:


Ruper Ordorika o�atiarraren �Haizea garizumakoa� Bilboko Kafe Antzokira heldu da - GARA\nKafe Antzokiak urtero-urtero atontzen duen egitarau ezin oparoagoan txoko berezia du Ruper Ordorikak, kantari maitatua baita oso Bilbon. Eta Gabonen bueltan izan ohi den hitzordua martxora aldatuta, «Haizea garizumakoa» (2009, Elkar) dakar oñatiarrak bere-berea duen oholtzara.\nNew York hirian aspaldi lagun egin zituen musikari bikainekin -Ben Monder, Kenny Wollesen eta Skuli Sverrisson- grabatutako azken lanak inoizko Ordorika ase eta atseginena ageri du, lagunarteko mahai inguruan kontu kontari gustura balego legez.\n«Haizea garizumakoa» lanak, «malenkonia puntu batez eta maitasunez kantatuak, hamaika iradokizun isurtzen ditu iruditeria egoki eta propioaren bitartez». Ordorikak bereak ditu, aurreneko aldiz, lana osatzen duten kantu guzti-guztien hitzak, eta horien bitartez «aro oso baten testigantza poetiko-musikal bakana bilakatzen da».\nOholtza gainean Lutxo Neira, Arkaitz Miner eta Hasier Oleaga izango ditu lagun etzi Luhuson joko duen maisuak.


2011ko Gazte Role Model sari banaketa\nBilbo setiaturik bigarren karlistadan (1874)\tLorea Soldevilla: “Krisi garaian kooperatiba piloa sortu dira”\tZoragarria\tBegoñako ikurren galera\tBihotzean handi, ezpainetan xume\t2011ko Gazte Role Model sari banaketa\tBerton\t- Behetik gora\tTestua eta argazkiak: Begoñazpi Ikastola-k idatzia\tlarunbata, 2011 abenduak 31. 12:22\tAurten, azaroaren 19an, Begoñazpi Ikastolan Gazte Role Model sarien banaketa izan genduan. Dakizuenez, sari honeek enpresa eta solidaridade arloak saritzen dauz. Oraingoan, enpresa munduari jagokona Juan Luis Arregui enpresaburuari eta solidaridadeari jagokona Luis de Lezama abadeari emon deutsegu.\nJuan Luis Arregui ekintzailea, urduria eta berrikuntzen zalea izateagaitik nabarmentzen dan enpresaburua dogu. Izatez, Mallabiakoa, Bilboko Ingeniaritza Goi Eskolako ingeniari teknikoa, Alemaniako Wandsdorfen Zenbakizko Kontrolean graduatua eta Frantziako Besançonen Mikromekanikako masterduna.Gaztetarik ibili da gogo biziz eta ilusio handiz abian jarri dauan enpresa-proiektu bakoitzean, beti ere, filosofia berberarekin: egin beharrekoak modu desbardinean egitea. Pentsaera eta egiteko era hau izanik, Juan Luis Arregui azken hamarkadetan, Euskadiko enpresaburu garrantzitsu bihurtu jaku, punta-puntako diran Gamesa, Iberdrola, Ence edota Foresta bezalako enpresak sortuz eta bertan parte hartuz. 1990etik hona, hain gogoko dauazan eta sustatzaile sutsua dan energia barriztagarrien inguruan dabil lanean. Gaur egun, administrazio-kontseiluko eta ENCE exekuzio-batzordeko presidente da. Azken enpresa hau zelulosa eta energia biomasarekin ekoiztegaitik da eredu. Aurten, Joxe Mari Korta saria jasotzeaz gain, Urteko Arabar be izendatu dabe. Bere ezaugarrietako bat hauxe da: ekin eta eraiki. Badaki zein dan bere lana. Gauzarik gatxena erraz eta naturaltasunez azaltzen dau. Lanari ekiteko grinagaitik, bere jarduera profesionalagaitik eta bere enpresa-ibilbide bikainagaitik, emon deutsogu Gazte Role Model saria.Uztartzaile bikainaBestalde, On Luis de Lezama dogu, lan ezbardinetan dabilen abadea; ondo baino hobeto uztartzen dauz elizako zein ostalaritza edota kazetaritza lanak, guztietan emaitza bikainak lortuz.Amurrion jaioa, 1962an egin zan abade. 1972an erlijio-irratsaiorik onenagaitik Ondas saria irabazi eban. 1974an, aterpetxe bateko gazteakaz, bizibide eta ogibide dauan Alabarderoaren taberna sortu eban. Urte batzuk geroago, Suitzako Laussaneko Ostalaritza Eskolan graduatu zanetik, irakaslan eta enpresa jardueran dabil Madril, Sevilla, Marbella, San Pedro de Alcantara, Washington, Seattle, Zaragoza eta Kordobara hedatu dan ostalaritza-talde bat be sortuz. Leku horreetan guztietan 600 gazte inguruk lan egiten dabe eta Ostalaritza Goi Eskolan 300 gaztek baino gehiagok atara dabe unibertsitate titulua.Hainbat izan dira jaso dauazan sariak, besteak beste, 1998an Euskal Herritar Unibertsala saria, Espainiako Turismoko Urrezko Domina eta Frantziako Meritu Zibilaren Ordena.Etika eta giza-printzipioak aldarrikatu, pobrezia, marjinazio eta analfabetismoari aurre egin eta hainbat gazteri ilusio eta itxaropena emoteagaitik irabazi dau, ba Gazte Role Model saria.Ikasleen aurreanSaria jaso ondoren Batxilergoko ikasleakaz lan-jarduera izateko konpromisoa hartu eben. Hori dala eta, abenduaren 19an Juan Luis Arregui geugaz izan genduan. Lan saioan, Juan Luisek gazteek egin eutsiezan bizitza eta lan ibilbideari buruzko hainbat galderari erantzuteko aukera izan eban. Bereziki berari ondo joan jakozan hiru balore nabarmendu ebazan: eskuzabaltasuna, leialtasuna eta ahalegina/ konpromisoa. Era berean, aholkua be emon eutsen gure gazteei: “Egiten dozuena, gogo biziz egizue”.Ikastola batek, euskaldun enpresa gizona, aintzat hartzea oso garrantzitsua izan dala beretzat jakinarazi euskun. Amaitzeko eta esker ona jasoz taldeko argazkia atara genduan.Aurtengoa egin dogu baina datorren urtean, Luis de Lezamaren ordua izango da, opor ostean bertan izango dogu bere testigantza eta bizipenak emoteko eta.


Gaztenpresak 386 enpresa sustatu ditu 2016an — TUlankide MONDRAGON\nEnpresak eta enplegu egonkorra sortzea da Gaztenpresa Fundazioaren izateko arrazoia. 2016an, Laboral Kutxaren enplegurako fundazioak 386 enpresa abian jartzen lagundu du, eta horien bidez 717 lanpostu sortu dira.\nGaztenpresak 2016ko Memoria aurkeztu du. Fundazioko lehendakari Xabier Egibarrek hartu ditu Bilboko Laboral Kutxaren egoitzara bertaratutakoak. Gaztenpresak egiten duen balio-ekarpenak ekintzaileentzat duen garrantzia aipatu du Egibarrek: “Sortzen den proiektu bakoitza, lanpostuaz haratago, bizitza-proiektu bat da”. Era berean, ekintzailetasunak duen eraldatzeko indarra azpimarratu du: “Gure ingurunearen garapen ekonomiko eta sozialari begira, ekintzailetasunaren fenomenoa funtsezkotzat jo behar dugu”.\nBeatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Gaietarako sailburuak adierazi duenez, “Ekonomiaren Susperraldiaren eta Enpleguaren aldeko 2020 Esparru Programa Eusko Jaurlaritzaren lan-tresna nagusietako bat da Euskadik urte kritiko hauek egokitasunez gainditu ditzan. Etorkizun hurbil horri begira, baldintza egokiak izango dituen lan-eszenatoki berria lortzea da helburua: herri modernoa eta enplegu berrien beharra aurreikusiko duen gizartea. Guztiok batera —ikastetxeak, ikastegi politeknikoak, unibertsitateak eta enpresak— prestatu beharra dugu enpleguaren arloan izango diren eskaera eta egoera berriei aurre egiteko”.\n“Guretzat oso garrantzitsua da inor atzean ez gelditzea. Ildo horretan, gazteen enplegua sustatzeko politikak jarri ditugu abian, Lehen Aukera programa bultzatu dugu, ikastetxeekin lankidetzan ari gara praktikak errazte aldera, gazteentzako enplegua helburu duten tokiko planak sustatzen ditugu, errelebu-planak, gazteak itzultzeko eta talentua erakartzeko egitasmoak, eta prestakuntza duala garatzen ari gara”, gaineratu du Artolazabalek.\nEusko Jaurlaritza ekintzaileen ondoan dagoela esan du sailburuak, ideiak bilatzen eta joerak aztertzen. “Hor dago Gaztenpresa ere. Ekintzailetasunak ideia berriak behar ditu eta horrek dakartzan emaitza onak agerikoak dira. Kalitate handieneko enpresa eta lanpostu berriak sortu Prentsa-oharra behar ditugu. Datozen urteetan Euskadi jarduera ekonomiko eta iraunkorraren pool-positionean kokatzea da kontua”, nabarmendu du.\nInma Ramos Gaztenpresako zuzendariak Fundazioak 2016ko ekitaldian izan dituen lorpen nagusiak azaldu ditu. Gaztenpresa Fundazioak 1994an ekin zion ibilbideari eta gaur egun Euskal Autonomia Erkidegoan eta Nafarroan dihardu lanean. Enpresak sortzera bideratzen du nagusiki bere egitekoa eta, ildo horretan, ekintzailetza-zikloaren bost etapak hartzen ditu kontuan: hasierako ideia, negozio-plana, izapideak, finantzaketa eta sendotzea.\nLehen pausoa negozio-ideia izaten da. 2016an 2.000 eskari jaso ziren, eta horietatik % 38k bete zituen baldintza egokiak hurrengo fasera igarotzeko. Fase horretan, negozio-plan bideragarri bat lantzen dute. Lehen etapan oso garrantzitsua izaten da Gaztenpresaren aholkularitza, izan ere, arrakasta-aukera gutxi dituzten ideiak aldez aurretik antzemanez, ekintzaileak gastu eta frustrazio ugari saihestuko ditu.\nBideragarritzat jotako negozio-plana eskuetan, Gaztenpresak proiektua finantzatzen du. Iaz, 9,7 milioi euro eman zituzten guztira maileguetan, proiektuko batez besteko 52.100 euroko inbertsioari aurre egiteko, eta batez besteko finantzaketa 33.200 €-koa izan zen.\nFundazioaren konpromisoa da proiektu bideragarri guztiek finantzaketa izan dezatela, eta horretarako Lerro Berezia du, fondo propioez osatua, baita Europako Inbertsio Funtsaren laguntza ere. Modu horretan, 25.000€-rainoko inbertsioak finantza ditzake abalik gabe.\nProiektua justifikatzeko abal bakarra ideiaren bideragarritasuna izan dadila nahi du Gaztenpresak, eta, beraz, ez dadila gelditu ideia bideragarririk gauzatu gabe finantzaketa faltagatik. Datuek esandakoa berresten dute. Sorreratik, Gaztenpresak 4.500 enpresa eta 8.000 lanpostu baino gehiago sortzen lagundu du. Xede horretarako, emandako mailegu guztien zenbatekoak batuta, guztira, 130 milioi euroko finantzaketa bideratu du.\nEkintzailetza-zikloa enpresa sendotzeko fasearekin bukatzen da. Enpresak bere jarduerari ekiten dionean garrantzitsua da laguntza izatea, merkatuaren gorabeherei aurre egiteko oinarri sendoak finkatze aldera. Ildo horretan, proiektua abian jarri eta lehen hiru urteetarako laguntza-ekintzak garatzen dituen lan-lerro berezia du Gaztenpresak. Joan den ekitaldian 100 mintegi eta lantegi berezi antolatu ziren eta 1.196 lagunek hartu zuten parte horietan. Gainera, Consulting PRO zerbitzutik 1.400 kontsulta baino gehiagori erantzun zieten hainbat gairen inguruko zalantzak argitzeko, hala nola zergei, legeei edota laguntzen gestioari buruzkoak.\nGaztenpresa Mentoring programa ere onuragarria da negozio berriak sendotzeko orduan. Ekiten edo enpresa-gestioan eskarmentua duen boluntario batek laguntza eskaintzen dio ekintzaileari, bere iritzia ematen dio eta enpresa-erabakiak sendoago hartzen laguntzen dio gestio-trebetasunak hobetu ditzan. Iaz 147 lagunek hartu zuten parte mentoring programan Prentsa-oharra eta 59 harreman arautu gauzatu ziren. Mentoring programak ematen duen balioaren adierazgarri, Youth Business International (YBI) erakunde ospetsuaren Espainiako taldeak David Mayoral eta Pablo Bringas bikoteari eman zion Mentoring-harreman onenaren 2016ko saria dugu. Mayoral ekintzailea da, Erle Robotics enpresaren sortzailea, eta Bringas mentore boluntarioak LABORAL Kutxan egiten du lan.\nEnpresa-proiektuari ekiteko asmoarekin Gaztenpresara jotzen dutenek 39 urte dituzte batez beste, eta sexuari erreparatuta erdia gizonak dira eta beste erdia emakumeak. Aukeratutako jarduerari dagokionez, eratzen diren enpresen % 72 zerbitzuen sektorekoa da.


Zazpi urte inguru daramatzate Busturialdeko (Bizkaia) Ortutik Ahora proiektuko kideek kontzientziak eta dastamenak astintzen. “Elikadura ikuspegi agroekologikotik lantzen dugu”, azaldu du Sergio Gonzalez Sanchez proiektuko kideak. Beren jarduna hiru ataletan banatzen dute: ekoizpena, eraldaketa eta formazioa.\nBertakoa, sasoikoa eta agroekologikoa\nBarazkien ekoizpenetik abiatzen da proiektua. “Nekazariak gara, eta atal oso garrantzitsua da hau guretzat, nekazarien egoera ez baita onena eta lan honen garrantzia aitortzea beharrezkotzat dugu”, dio Gonzalezek. Busturian egiten dute baratzea elkarteko hiru kideek. Barazkiak eta fruituak ekoizten dituzte bertan, guztia eredu ekologikoan, ENEEK Euskal Herriko Nekazaritza eta Elikadura Ekologikoaren Kontseiluaren zigiluarekin.\nEkoizten dituzten produktu horien trasformazioan dihardute proiektuko kideek bigarren atalean: Ortutik Ahora Katering Agroekologikoan. Bazkariak, luntxak nahiz bestelako otorduak prestatzen aritzen dira beraien eta eskualdeko beste zenbait ekoizleren produktuekin. “Zigiluarekin edo gabe, baina lan egiten dugun ekoizleekin harreman zuzena dugunez, badakigu ekologikoan dihardutela. Kateringean darabiltzagun produktuen %80 bertakoak, sasoikoak edota ekologikoak dira”.\nFormazioa eta sarea jostearen garrantzia\nProiektuaren hirugarren hanka da formazioa. Haur, gazte nahiz helduentzako tailer eta ikastaroak antolatzen dituzte Ortutik Ahora elkartekoek. Esaterako, Busturiako eskolan “Gastroeskola” deituriko proiektua dute abian. “Urte osoko eskolaz kanpoko jarduera da: gazteekin hazien inguruan ikasi eta ortua lantzen dugu, eta ondoren ateratako barazkiekin sukaldean aritzen gara”, dio Gonzalezek. Bere ustez, otorduetan haragiari edo arrainari barazkiei baino garrantzi handiagoa ematen diogu, eta horri buelta ematea dute asmo: “Errezeta asko dago barazkiekin munduan zehar, eta horiek erabiltzen saiatzen gara gure otorduetan”. Urteotako lanaren ondoren indartzen joan da Ortutik Ahora, eta pixkanaka eskualdean nahiz Bizkaian eragile sozial ere bihurtu direla dio kideak. “Elikadura hobetzeko eta egoera orokorra eraldatzeko hainbat mugimenduren parte gara, hala nola, Gure Platera Gure Aukera eskola-jantokietako elikaduraren inguruko ekimenean”, azaldu du.


Borondatezko itzulera plana – Bizilan\nBorondatezko itzulera plana\nEuropako Batasunetik kanpoko migranteek jatorrizko herrialdera itzuli nahi badute, borondatezko itzulera plana eska dezakete. Borondatezko itzulerarako hiru modalitate daude:\nAPRE (gazteleraz “abono anticipado de la prestación contributiva por desempleo”): hau ohikoena da. Langabezia prestazioa aldez aurretik eta metaturik jasotzeko aukera da.\nBorondatezko itzulera produktiboa: jatorrizko herrialdean negozio bat sortzeko.\nItzulera humanitarioa: itzuli ahal izateko baliabide nahikorik eduki ezean.\nAPRE edo langabezia prestazioa aldez aurretik jasotzeko aukera\nLangabezian geratzen diren migranteek, euren jatorrizko herrialdeetara itzuli nahi badute, aukera daukate langabezia prestazioa osorik eta aldez aurretik jasotzeko. Hauxe da garrantzistuena: neurri hau langabezia prestazioa jasotzeko eskubidea daukaten migranteei begirakoa da.\n• Esan bezala, beharrezkoa da langabezian apuntaturik egotea eta prestazioa jasotzeko eskubidea izatea. Hau da, langabezia prestazioa eskatu behar da. Izapide bi dira: langabezia prestazioa eskatu eta jatorizko herrirako itzulera eskatu, baina aldi berean egin daitezke. Era berean, posible da itzulera eskatzea langabezia kobratzen hasi eta gero.\n• Neurri hau ez zaie migrante guztiei eskaintzen:\n– Europako Batasuneko herrialderen batekoa izanez gero, ezin da eskatu. Beste aukera batzuk badaude Estatu espainolaren prestazioa jatorrizko herrialdean jasotzeko.\n– Jatorrizko herrialdearen eta Estatu espainolaren artean Gizarte Segurantzaren inguruko aldebiko hitzarmena egon behar da. Herrialde hauek honakoak dira: Andorra, Argentina, Australia, Bolivia, Brasil, Kanada, Txile, Kolonbia, Ekuador, Estatu Batuak, Errusia, Filipinak, Japon, Maroko, Mexiko, Paraguai, Peru, Dominikar Errepublika, Tunez, Ukrania, Uruguai, Venezuela, El Salvador, Hego Korea, Cabo Verde eta Txina.\n• Jatorrizko herrialdera itzultzeko konpromisoa hartu behar da.\n– Estatura seniderik ekarri izanez gero, hauek ere alde egin beharko dute, beti ere euren erresidentzia baimena independientea ez bada (hau da, familia bateratzeagatiko erresidentzia baimena badaukate).\n– Estatuan lehen ordainketa jasotzen denetik 30 egunera itzuli beharko da jatorrizko herrialdera. (Egiten diren ordainketa biak aurrerago azalduta daude). 30 egun pasatzen direnean erresidentzia baimena iraungiturik geratuko da.\n– Hurrengo hiru urteetan Estatura ez itzultzeko konpromisoa hartu behar da.\nOrdainketa bi egingo dituzte\n1.Eskaera onartzen dutenean, prestazioaren %40 ordainduko dute. Etxera gutun bat bidaliko dute honen berri ematen. Adi! Dokumentu hauek ondo gorde behar dira, beharrezkoa izango baitira jatorrizko herrialdean bigarren ordainketa eskatzeko. Gogoratu lehen ordainketa hau egiten dutenetik 30 egun daudela jatorrizko herrira itzultzeko.\n2. Jatorrizko herrialdean beste %60a ordainduko dute. 90 egun daude hau eskatzeko lehen ordainketa egin zutenetik. Bigarren ordainketa hau jatorrizko herrialdeko Espainiar kontsulatuan (edo ordezkaritza diplomatikoan) eskatu beharko da. Erresidentzia txartel espainola eta eskaeraren onarpena (etxera bidali zuten gutuna) aurkeztu beharko dira.\nEspainiako Estatura berriz itzultzea\nEsan bezala, hiru urtez Estatura ez itzultzeko konpromisoa hartu behar da. Hiru urte hauek pasaturik, itzul daiteke, baina berriro eskatu beharko dira erresidentzia eta lan baimenak.\n– Aldi baterako erresidentzia baimenaz egon izanez gero, Estatuan lehenagotik emadako denbora kontuan hartuko da erresidentzia iraunkorra eskatu ahal izateko.\n– Iraunpen luzeko erresidentzia baimenaz egon izanez gero, erresidentzia hori berreskuratu ahal izango da.\nInformazio gehiago (eskaera orri ofiziala barne)\nInformazio telefonoak (SEPE):\nBorondatezko itzulera produktiboa\nLaguntza hau jatorrizko herrialdera itzuli eta bertan negozio edo ekimen enpresarial bat hasi nahi duten migranteei begirakoa da. Jatorrizko herrialdea Europako Batasunetik kanpokoa izan behar da eta itzultzeko baliabiderik eza egiaztatu beharko da.\nGobernuz kanpoko hainbat erakundek kudeatzen dute laguntza hau. Erakunde zerrenda HEMEN. Beraz, modu bi daude laguntza hau eskatzeko:\n• Aipatutako erakunde hauetakoren batekin zuzenean kontaktuan jarri\n• Instituzioen bitartez eskatu, eurek kudea dezaten. Immigrazio eta Emigrazio Estatu Idazkaritzarekin jar daitezke kontaktuan, baina askoz errazagoa da norberaren udaleko zerbitzu sozialen bitartez egitea. Udal zerbitzuetan esan behar da borondatezko itzulera produktiboan interesaturik zaudela. Informazio zabalagoa emango dizute eta egin beharreko pausoetan lagunduko zaituzte.\nLaguntza hauek barne hartzen dute, besteak beste: itzulera bidaiaren dirua, 400 euroko laguntza familiakide bakoitzeko, proiektua martxan jartzeko 1.500€ inguru.\nEsan bezala, helburua da jatorrizko herrialdean proiektu bat martxan jartzen laguntzea. Hortaz, ideia hori azaldu beharko da. Ez dira zuzenean ematen diren laguntzak; aurkezten diren eskaeren artean, batzuk aukeratzen dira. Horregatik, ideia zenbat eta landuagoa, aukera orduan eta handiagoa: pentsatu ondo zein izango den negozioa, zeintzuk diren finantziazio moduak, plangintza oso bat egin…\nEgoera larrian bazaude, jatorrizko herrialdera itzuli nahi baduzu eta ez badauzazu baliabide nahikorik itzultzeko, laguntza hau eska zenezake. Kasu honetan ere Europako Batasunetik kanpokoa izan behar zara. Edozelan, trata edo esplotazio sexualaren biktima izan bazara, eskatu ahal duzu, nahiz eta Europako Batasuneko herritarra izan.\nItzulera bidaia ordaintzeaz gain, diru laguntza ere jasoko da: senide bakoitzeko 400€, 50€ gehiago bidaiarako eta 100€ beste garraioren bat erabili beharko bazenu.\nLehenengo eta behin, udalera joan behar da eta zerbitzu sozialekin egon. Hauek egoeraren larritasunaren inguruko txostena egingo dute. Estatuan zenbat denbora eman den frogatu beharko da. Honetarako, inportanteena pasaportea eta errolda izango dira, baina beste dokumentu batzuk ere aurkeztu ahal dira (Osakidetza edo Osasunbidearen dokumentuak, edozein dokumentu ofizial edo gobernuz kanpoko edozein erakunderen dokumentuak).\nItzulera humanitario hau udaleko zerbitzu sozialetan bertan eska daiteke, eurek kudea dezaten.\nEstatura itzulitako migranteentzako subsidioa


GovPayNow-ren bezeroen 14 milioi erregistro agerian geratu dira | BCSC - Zibersegurtasun Euskal Zentroa\nGovPayNow-ren bezeroen 14 milioi erregistro agerian geratu dira\nGovernment Payment Service konpainia AEBko milaka gobernu lokal eta estatu mailako gobernuek erabiltzen duten konpainia bat da, tarifak eta multak ordaintzeko. 2012tik jasotako 14 milioi bezeroren erregistroak filtratu ditu.\nInformazio horren barruan, bezeroen izen-abizenak, telefono zenbakiak eta kreditu txartelen azken lau digituak daude.\n2018ko irailaren 14an, KrebsOnSecurity etxeak GovPayNow-ri eman zion segurtasun arrakala horren berri eta, bi egun beranduago, konpainiak jakinarazi zuen arazoa konponduta zegoela. Kontua izan zen baimendutako hartzaileen sarbidea ez zegoela behar bezala mugatua.


urria 13, 2014 @ Garazi\n(Irudia hemendik hartu dugu.)\nDuela zazpi urte hil zen, 90 zituela. Bere eserleku gogokoenean aurkitu zuten, liburu ireki bat magalean. Debrecen sortu zen, Hungariako ipar-ekialdean, 1917an, eta hungariar elite intelektualean hezi zen. Aitak latina irakatsi zion eskolara joan aurretik ere. Hungariar eta latin irakasle aritu zen. Bigarren mundu gerra eta gero hezkuntza ministerioan lan egin zuen lau urtez, eta orduan hasi zen literatura argitaratzen, poesia lehenik eta beste genero ia guztiak gero. 1949an komunistek boterea hartu zutenean kaleratu zuten ministeriotik. Hurrengo zazpi urteetan ez zuen deus argitaratu; iturri batzuek diote erregimenak debekatu egin ziola, eta beste batzuek, berriz, botere komunistak meriturik ez bereganatzeko deus (idatzi, marraztu, umeak izan) ez egiteko borondatezko hautua egin zuen talde disidente bateko kidea zela. Batera zein bestera, eskola batean irakasle ibili zen, 1956an berriz liburuak erruz kaleratzeari ekin zion arte. Saiakera, nobela, antzezlana, poesia, gazte literatura eta memoriak idatzi zituen, zerrenda luze bat, eta berrogei hizkuntza baino gehiagora itzuli dituzte haren lanak.\nSari asko jaso ditu bai bere sorterrian bai Europako beste herrialde batzuetan; besteak beste, gaur dakarkizuegun nobelagatik irabazi zuen atzerriko obra onenari Femina saria 2003an. Europa Mendebaldean ezagun egin zuen liburua da Az ajtó (“Atea”). Nobelak neskame baten eta horrek lan egiten duen etxeko andrearen arteko harreman gatazkatsua du hizpide. Belaunaldi ezberdineko bi emakumeren bizipenak, erruduntasuna eta botere-harremanak lantzen ditu. Egoera sozial eta politikoa espazio pribatuaren bidez kontatu izan du Szabok. Nobelaren lehen atala euskaratu dugu. Hungariera ez dakigunez, ingelesezko (Harvill Secker, 2005, itzul. Len Rix) eta gaztelaniazko (Mondadori, 2005, itzul. Márta Komlósi) bertsioak hartu ditugu zubi-hizkuntzatzat. Esan behar dugu batetik bestera alde handia dagoela pasarte askoren zentzuan; halakoetan, gaztelaniazko bertsioari lotu gatzaizkio. 2012an, eleberrian oinarritutako izen bereko filma estreinatu zuten, István Szabók zuzendua.\nAtea zeharkatzen ausartuz gero, espero dugu bestaldean dagoenak ez zaituela sorgor utziko.\nGutxitan egiten dut lo. Egiten dudanean, izuturik esnatzen naiz, izerditan blai. Orduan berriz etzaten naiz, nire bihotz aztoratua lasaitzeko zain, eta gauaren botere sorgintzaileaz gogoeta egiten dut. Umetan eta emakume gazte nintzela, ez nuen ametsik egiten, ez onik ez gaiztorik, baina helduaroak behin eta berriz arrastaka dakarzkit iraganeko hondarrak, are eta lazgarriagoak modu itogarri eta trinkoan baitatoz, eta inoiz bizitako beste ezer baino izugarriagoak. Ikarazko oihuen artean esnatzen naiz orduan.\nAmets berdinak dira beti, ñabardurarik txikienean ere, behin eta berriz datozkidan irudipenak: aldatzen ez den amets horretan etxeko sarreran zutik nago eskaileren ondoan, altzairuzko markoa eta segurtasunezko beira dituen kanpoko atearen aurrean. Kalean anbulantzia bat dago. Beiratik antzeman ditzakedan langileen silueta distiratsuek neurri ikaragarria dute, eta haien aurpegi puztuek ilargiaren gisako haloa. Giltza jiratzen saiatzen naiz atea irekitzeko eta sendagileei sartzen uzteko: salbatzaileek sartu ezin badute, berandu izanen da eta ezinen dute nire gaixoa artatu. Baina nire ahalegina alferrikakoa da, giltzarrapoa ez da mugitzen, atea zurrun dago altzairuzko markora soldatu izan balute bezala. Laguntza eskatzen dut, baina ez da inor agertzen, eraikineko hiru solairuetako auzokide bakar bat ere ez; ezin dute etorri, noski —berehala ohartzen naiz—, zeren zaratarik atera gabe mugitzen ditut ezpainak, arrain baten gisan, eta ametseko izua sakonagoa bihurtzen da ohartzen naizenean sendagileei atea ireki ezin izateaz gainera, mintzatzeko gaitasuna ere galdu dudala.\nUne horretan esnatzen naute nire oihuek. Argia piztu eta amesgaiztoen ondoren itotzen nauten arnasestuak kontrolatzen saiatzen naiz. Gure logelako altzari ezagunak ditut inguruan, eta, ohearen gainean, familia-erretratuak ikusten ditut, lepo luze almidoituzko kasakaz jantzitako arbaso ezagunak, hungariar barroko eta Beidermeier estiloan. Oro ezagutzen eta oro ulertzen duten arbasoak; haiek bakarrik dakite zenbat gauetan —eguneroko zaratak isiltzen eta ate irekitik katuen urrats isilen eta adar kulunkarien soinu ia antzemanezina sartzen zenean— egiten nuen korrika atea zabaltzera eta zenbat aldiz galdetzen nion nire buruari zer gertatuko zen egunen batean giltza jiratzen alferrik ahaleginduko banintz.\nIrudiak iltzatuta geratzen dira, eta nire oroimenetik ezabatzen saiatzen naizen hori da gehien agertzen zaidana, egiazko eszena bat dena eta ez garun sorgortuaren amets hutsa: lehenengoz nire begien aurrean ate jakin bat zabaltzea, bere bakardadea jelosia handiz defendatzen eta bere miseria amorragarria lotsaz ezkutatzen zuen eta, hain zuzen horregatik buru gainean sabaiak su hartuko balu ere inoiz inori zeharkatzen utziko ez zion pertsonaren logelako atea. Giltzarrapo hura ukitzeko boterea zuen izaki bakarra ni nintzen, zeren giltzaz itxi zuenak nigan sinesten zuen Sortzailearengan berarengan baino gehiago, eta ni neu ere Jainko nintzen zorigaiztoko une horretan, zuhurra, ongilea eta justua. Biak okertu gara; bera, nigan konfiantza osoa jarri zuelako, eta ni, handiustetsuegia izan nintzelako. Hala ere dagoeneko berdin dio, iragana iragan delako eta, gainera, aldaezin. Beraz, zer axola dio noiz edo noiz Eriniak nire ametsetan sartzen badira, koturno bihurtutako haien osasun-oinetakoekin eta erizain-txanoen azpiko maskara tragikoekin, nire ohea inguratuz eta bi ahoko ezpatak eskuan. Gauero itzaltzen dut argia jakinda haiek etor daitezkeela eta berehala txirrinak nire belarrian burrunba eginen duela, eta segidan izenik gabeko espantu hori, ametsetako eta ireki ezinezko ate horretara eramanen nauena.\nNire erlijioak ez du gizabanakoaren aitortza ezagutzen, guk esan gabe eta gure artzainaren mezuaren bidez adierazten dugu damugabeak garela, galbidea merezi dugula, mila modutan egin dugulako bekatu Aginduen aurka. Gure Jainkoak xehetasunik edo azalpenik eskatu gabe absolbitzen gaitu.\nAzalpen horiexek eman nahi ditut orain.\nOndoko kontakizuna ez da Jainkoarentzat idatzi, nire bihotzeko sekretuen ezagutzaile, ezta itzalentzat ere, hainbeste gaubeila eta ametsen lekuko. Gizakiei eskaintzen diet liburu hau. Ausardiaz bizi izan naiz orain arte, eta espero dut berdin hilko naizela, kementsu, gezurrik gabe, eta horretarako beharrezkoa da behingoz onartzea nik hil nuela Emerenc. Nik bera salbatu nahi nuen, ez suntsitu, baina horrek ez du deus aldatzen.\nTags: autoreak plazara, Magda Szabó


2019-05-20 - Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza : Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza\nLanuzteak egingo dituzte udal kiroldegietako beharginek\n16 hilabetez lan hitzarmena negoziatzen ari badira ere, ez dela aurrerapausorik eman salatu dute beharginek. Gaur hasi dira lanuzteekin.\nIbilaldia prestatzeko egindako inbertsioa estaltzeko laguntza ekonomikoa behar duela dio Lekeitioko Azkue ikastolak\nAzkue ikastolak sekula Ibilaldi egun batean jasotako minimo historikoa biltzea baino ez du lortu. Jaiaren ondorenak zorrik laga ez dezan, euskal komunitatearen laguntza beharrezkoa dela nabarmendu dute.\nKRONIKA: Ibilaldia 2019 Lekeition\nAntxoa Egunari buruzko balorazio "oso positiboa" egin du Ondarroako Udalak\nZapatuan [maiatzak 18] eguraldia lagun izan ez bazen ere, giro ederrean ospatu zuten XIX. Antxoa Eguna. Alkateak boluntarioek egindako lana eskertu nahi izan du. Galizia Etxeko ordezkariek pozik jaso zuten Zilarrezko Antxoa.\nBeikozini, pintxo lehiaketaren irabazlea\nEkai Lersundiren omenezko plaka ipini dute Santurtzin\nSanturtziarrek Lersundiren omenez plaka bat ipini izana "hunkigarria" dela esan du Zunbeltz Bedialauneta Ondarroako alkateak. "Bihotzez eskertu" nahi izan zituen Lersundiren omenez egiten diren ekimen guztiak.\nLGTBIfobiaren Aurkako Nazioarteko Egunaren harira bandera eskegi dute Ondarroako udaletxean\nEuskadiko Txapelketa irabazi du Jonan Bilbao markina-xemeindarrak\nZapatuan lehiatu zen Gasteizen Euskadiko Pista Txapelketa. Bere urteko marka ere hobetzea lortu zuen Bilbaok.\nAzkenaldian txirrindulariek Lea-Artibain edukitako istripuak salatzeko elkarretaratzea egingo dute Markina-Xemeinen\nElkarretaratzea martitzenean [maiatzak 21] egingo dute, Aulestira joateko bidearen pareko biribilgunean. Txirrindulari guztiei agerraldian parte hartzeko eskaera egin diete.\nBizkaiko Trainerila Txapelketan Isuntza izan da onena, gazte mailan\nGizonezkoen absolutu mailan, Isuntza geratu da txapeldunorde eta Ondarru hirugarren. Emakumezkoetan, ostera, ondarrutarrek lortu dute zilarrezko domina eta Isuntzakoek brontzezkoa.


Nola mantendu motibatuta pisua galtzeko ▷ ➡ Ezagutu linean ▷ ➡\nDiziplina, borondatea eta pazientzia. Hauek dira pisua galtzeko motibatuta egoteko behar dituzun osagai batzuk.\nHasierako garaian, hori are errazagoa izan daiteke, baina egia da, oro har, badirela dietak benetako erronka bihurtzen diren uneak.\nJende askorentzat zaila izan daiteke, gehiegizko pisua eta gizentasuna izateak ez baitute arrazoi bakarra. Oro har, jateko akatsen, janari aukera desegokien eta bizimodu sedentarioaren emaitza dira.\n1 Ezarri arrazoizko helburuak\n2 Pisua galtzeko motibatuta egoteko aholkuak\nEzarri arrazoizko helburuak\nPunturik garrantzitsuena, sasoian jarri nahi baduzu, arrazoizko pisua galtzeko helburuak ezartzen hastea da. Emaitza miragarriak agintzen dituzten dietak arriskutsuak izan daitezke.\nBenetan sinetsi behar duzu pisu galera motela seguruagoa dela zure osasunerako. Zure errutinaren aldaketa pixkanaka eta eraginkorra izan behar da.\nPisua galtzeko motibatuta egoteko funtsezko faktoreak hauek dira: antolaketa, planifikazioa eta arreta. Era berean, ezinbestekoa da gizabanako bakoitzaren ohiturak, elikagaien kultura, mugak eta gorputza errespetatzea.\nPisua galtzeko motibatuta egoteko aholkuak\nHasi aldaketa gaur. Irakasleak ohartarazi duenez, ez da hasteko une aproposagorik egongo. Gainera, lehen urratsa zailena izaten da, baina garrantzitsuena da.\nZure osasuna da zure aberastasunik handiena; beraz, eskatu medikuaren argazkia zure irudi klinikoa ebaluatzeko eta nutrizionistak zure dietan gidatzeko.\nSartu ariketa fisikoak zure egunerokoan. Pisua galtzeko dieta bultzatuko dute eta energia gehiago emango dizute. Aukeratu plazerra ematen dizun jarduera, beraz entrenatzeko prest egotea errazagoa izango da.\nAntolatu eta antolatu janariak, hozkailua eta despentsa. Gogoratu, benetako janaria osasuntsuagoa dela eta pisua galtzen laguntzen duela.\nExekutatzen ari zaren ohitura baduzu, egin mokadu osasuntsuak goseak jotzen duenean.\nIhes konparazioak. Gogoratu zure gorputza bakarra dela, beraz, emaitzak ere izango dira.\nSaihestu oso dieta murriztaileak. "Mantentzeko zailak izateaz gain, askotan ez dituzte beharrezko mantenugai guztiak ematen".\nZaindu zure ametsa. Atsedena garrantzitsua da pisua galtzeko eta motibatuta sentitzeko.\nEz kontsideratu pisua galtzea zure arrakasta neurri bakarra. Atera argazkiak eta idatzi zure neurriak. Zure aurrerapena jarraitzeko animo handia izango da.


Vitoria-Gasteizko Udalaren web-orria - Haziak Ideia Gazteen Lehiaketa\nHAZIAK Ideia Gazteen Lehiaketa - 2022\nVitoria-Gazteizen bizi, lan egin edota ikasten duten 14 eta 30 urte bitarteko gazteek egindako ideiak aurrera eramaten laguntzea du helburu lehiaketa honek, laguntza tekniko eta/edo ekonomikoa emanez.\nUuhmm... Ideia bat daukagu!\nKontuan izan lehiaketa ia denetara dagoela zabalik eta zuen ideia errealitate bihur daitekeela: zuen neurrira egindako lantegiak, topaketak, muralak, proiekzioak, sormenerako espazioak, film laburrak, erakustaldiak... Ez jarri mugarik eta jar ezazue oraintxe bertan burua funtzionatzen, erronkara apuntatzen zarete?\nhttps://www.youtube.com/watch?v=emqvYxpmxxo(Beste leiho batean irekiko da)\nZer irabaz dezakegu?\nZuen beharrei erantzuteko eta idea aurrera eramateko baliabideak, oso lagungarriak izango dira ideia egia bihurtzeko.\nOrdu kopuru bat zuen ideiari laguntzeko, behar duzuen arloko profesional batekin lanean aritzeko.\nMaterialak sortze prozesuan ezeren falta ez izateko.\nZabalkundea: nahiz eta proiektu bikaina egin, ez du ezertarako balio izango, inork ezagutzen ez badu. Mundu guztiak horren berri izan dezala!\nZuekin emanaldi bat, erakustaldi bat, lantegi bat, etab. kontratatzeko aukera proiektuak itxura hartua duenean.\nParte hartu nahi dugu, nola doa hau?\nIrakurri arretaz lehiaketaren oinarriak : Haziak oinarriak 2022\nBehar diren dokumentuak bete, idatzi zuen ideia eta bidali haziak@vitoria-gasteiz.org helbidera (azkenengo eguna maiatzak 6).\nIdeiak guztiak ezagutzeko bilera egingo dugu. Saio horretan lan kolektiboa egingo dugu, eta helburua zuen proiektuak hobetzeko ideiak eta iradokizunak jasotzea izango da. Topaketa horretara joatea oso komenigarria da eta maiatzaren 13an egingo da Landatxo gizarte etxean 17:00etan.\nBilkura egunetik eta nahi izanez gero, zuek jasotako hobekuntzak txertatuz proiektua berridatz dezakezue eta berriro ere bidaltzeko 4 eguneko epea izango duzue.\nEkainean bisita ezazue udal web orria eta ezagutu lehiaketaren emaitza.\nInformazio liburuxka HAZIAK\n2022ko Haziak lehiaketaren oinarri arautzaileak kontsultatu ahal duzu ondorengo estekan: 2022ko Haziak oinarriak.\nAitaren, amaren edo tutorearen baimena 14-17 urte bitartekoentzat (II. eranskina)\nAurkeztuko den ideiari buruzko informazioa (III. eranskina)\nZuei laguntzeko gaude. Beraz, idatz iezaguzue zalantzarekin haziak@vitoria-gasteiz.org helbidera eta erantzungo dizuegu.\nUrte osoan zehar daukazula Haziak – Bulegoa.


Begiak eguzki izpietatik babestuz\n07 martxoa, 2022 Erakusleihoa, Osasuna 187\nJavier Arratibel • Javier Arratibel Optikoa (Zumarraga)\nEguzkia oso onuragarria da gure osasunerako. Ongizatea emateaz gain, gure gorputzaren hainbat prozesu erregulatzeko ezinbestekoa da, besteak beste, loa, D bitaminaren xurgaketa, immunologia mailan defentsen indartzea…\nHalere, ez baditugu zenbait arreta neurri kontuan hartzen, eguzkiaren onurak gutxitu egingo dira. Babes neurriak erabiltzea ezinbestekoa da gaixotasunak eta narridura soiletik azaleko lesio larriak eragin ditzaketen eguzki-efektuak saihesteko.\nAldi berean, eguzkiak garrantzi handia du gure ikusmenaren garapenean, baina gehiegizko esposizio zuzenak, gure begien egituretan aldaketak eragin ditzake, gure begi-osasun egokia arriskuan jarriz.\nEguzki babesak erabili\nEguzkiarekiko esposizio egokiari buruzko aholkuak jarraitzea, eguzki-babesak erabiltzea eta intentsitate handieneko orduak saihestea dira arriskuak nabarmen murrizten dituzten neurriak.\nBegiak babesteko eguzkitako betaurrekoak erabiltzen ditugu. Moda-osagarri gisako erabilera oso zabalduta dagoen arren, gure aukeraketa egokiagoa eta kalitatezkoa izan dadin, zenbait alderdi tekniko kontuan hartzea komeni da:\nCE homologazioa izatea, legezko baldintza guztiak betez.\nIzpi ultramoreen %100 blokeatzea.\nKristalaren kolorea eta intentsitatea betaurrekoen erabileraren araberakoa izatea. Horretarako, hainbat kategoria daude 0tik 4ra, hau da, kristal argiagoetatik ilunagoetara.\nErabilera zehatz batzuetarako, kontrastea areagotu eta erreflexuak ekiditen dituzten lente polarizatuak izatea oso egokia izan liteke, dena den, LCD pantailetan aritzeko eta zenbait kotxetako haizetakoen gainazaletan eman ditzaketen arazoak kontuan hartzea komeni da.\nLenteen kalitatea osatu eta areagotzen duten hainbat tratamendu daude: tratamendu anti-islatzaileak, fotokromatikoak…\nIkusmen-gabezia bat badago, babes-ezaugarri berberak dituzten lente graduatu pertsonalizatuak egin daitezke.\nOptikari-optometristak, kalitatezko ezaugarriak dituen produktu bat eskaintzeaz gain, aholku eman eta betaurrekorik egokienak gomendatzeko profesional gaituak gara.\n« Herri dantzak\nAzken legazpiarra »