Bizkaiera.biz: Dakienak daki\nAspaldiON eta GaueON\nAurreko idazki baten (apirilaren 7koan), berton eta bertoko pronominal hurbilen gaineko gogoeta labur bat argitara genduan, eta zeharka aitatzen genduzan akabuan, hemen autugai dogun -on inesibo hurbilaz eregiriko goizeon lango adizlagunak. Funtsean, batzuk eta besteak taiu berekoak zirala gogorazoteko, mekanismo beragaz garatutako funtzio-markak, hatan be.\nZein zaharrago dan, -an ala -on, gitxi ardura deuskun auzia da. Ez da dudarik lehenengoa dala aspaldikoena, balioz generikoa eta neutroa izateaz ostean. Baina gure hizkuntzaren uneren baten -on be garatu zan, eta hau be aspaldi zaharreko atzizkia dogu. Kontua da -an orokorra dala, guztiok darabilguna, eta –on, ostera, hedaduraz laburragoa, gitxiago hedatu izan dana. Baina sortu bazan, eta hiztunak goizeon, arratseon eta halakoak erabilten hasi baziran, premina batek edo arrazoi praktiko batek horretara bultzatu zituala pentsau behar da. Goizeon edo gaueon erabilita, laburrago adierazoten dogu gaurko zerbait seinalatzen dogula, honetan erakuslearen premina barik.\nAspaldikoa dala esan dogu, eta halan da. XV. mendeko oinaztar-ganboarren arteko gudu odoltsuetan Arrasateko uriari su emon eutseneko jazoeraren gaineko kanta zahar ezagunak ahapaldietariko baten, holan dino: “Erre dezagun Mondragoe. / Lasterreon sar gaitezan / kantoeko sartzaikeran”. Askoz oraintsuago, karlisten lehen gerrate aurretxoan, gure frantziskotar misiolari eta idazle ezagun batek, Mateo Zabalak, hau idatzi eban sermoi baten: “eta geure eskuan balego, orain bereon zeuek besondotik hartuta, guztiak eurrez, garaurik bere itxi bagarik, zeruan sartuko zindukeeguz”.\nIparraldeko literatura klasikoan be sustrai sendoak ditu -on inesibo hurbil horrek, batez be denpora zentzuzko esamoduetan. Axularrek idatziak dira taiu honetako esaldi laburrok: a) “orain bereon, presenteon hasten naiz”; b) “haur beror egin behar dugu guk ere orai arratsaldeon, zahartzeon, geure egunon akabatzeon”; c) “eta gero, orai arratsaldeon, atrapatu zareneon, gehiago ezin daidizunean, nahi duzu baketu eta adiskidetu?”; d) “Orai lege berrion (…) usatzen da giristinoen artean bertze kofesatze molde bat, aphezaren aitzinean egiten dena.”\nIparraldean gaur ia galdutzat jo daiteke atzizki hau, baina lexikalizaturik iraun dau aditzondo banaka batzuetan: oixtion (arestion) eta ordion (orduan) ditugu horren frogagarri.\nBaina non dirau bizirik gaur egun -on horrek? Inesibo hurbila markatzeko funtzio-atzizki gisa, esan gura dogu. Pirinioz behetian, bizkaieraren eremuan bizi dala gehienbat esan daiteke, baina hor be ez hizkera guztietan.\n-on inesibo hurbil hori lehenengo graduari dagokiola esan daigun lehenengorik: honetan erakuslearen kidea dala.\nZertan gogoratu ez da, denpora eremuko izenakaz darabilgula biziroen. Izen batzukaz ugariago eta zabalago darabilgu, beste batzukaz baino. Guztiontzat ezagunak dira, kasurako, honetarikoak:\nAspaldion zure barri barik egon naz. Ondo bizi zara?\nGoizeon ez zaitut iratzartu gura izan, lo gogorrean zengozan eta.\nAsteon nori toketan jako tresnak garbitzea?\nBeste izen batzukaz ez darabilgu hainbeste. Baina, besteen xuxuan, edonork ulertuko leukez euron esangurak. Kasurako:\nHileon zenbat bider joan zara Madrilera?\nGaueon (gabeon) bi bider jagi naz ohetik, lorik egin ezinda.\nEta soka berekoak gendukez: arratseon, goizaldeon, iluntzeon, eguerdion edo arratsaldeon.\nSarriago edo errazago erabilten ditugu, adizlagunari aurretik hurrekotasuna adierazoten dauen aditzondo bat datorrenean: gaur arratsaldeon, oin momentuon eta halako esamoduetan.\nNekez erabiliko gendukena da urte izenaren inesiboa, *urteon. Izan be, horretarako beren-beregi daukagu aurten aditzondoa, leku batzuetan analogiaz atzizki hurbilaz esaten dana: aurton. Hau be zuzentzat jotekoa berez, baina aurten eukita, ez beharrezkoa.\nDenpora-izenak dira berez aste-izenak, hile-izenak edo urtaro-izenak be. Baina izenokaz nekez agiri da, berbaz zein idatziz, -on atzizkia. Mehats entzuten dira: neguon eta udeon, maiatzeon edo bagileon. Baina horrek ez kentzen, erabili ezin leitekezanik. Neguon inoiz baino edur gehiago bota dau, edo Udeon sekulako beroak egin ditu esaldien modukoak entzungo bagenduz, ez lirateke hain arrotz izango gure belarrientzat. Zuzentzat joko gendukez, geuk erabili ezta be, horrelako adizlagunak.\nArraroago begitanduko litzakigu, beharbada, aste-izen bategaz ikustea edo entzutea. Neuk ez ditut entzun, behintzat, zapatuon, barikuon, eguazteneon eta horretarikoak, baina txartzat joten be, neu ez neinteke ausartu behintzat.\nLeku edo espazio arlora bagatoz, denpora-izenakaz baino urriago izan arren, erabilia da gitxi asko esparru honetan be -on atzizkia. Gaur egungo hiztunei entzunak dira ondoko esaldiok. Bata: Hemen etxeon behar dan guztia daukagu (hemen etxion), etxe honetan esateko. Bestea: Hori bizi zan hementxe kaleon (kalion). Arratzun eta Aulestian entzunak. Zamarripari irakurria deutsat ondoko esaldi hau: “Dubarik egiteko, nahikoa barrerik egin dozu, aurki, nire ta honen gauzakaz... ta beronen etxeon.”.\nEguraldi-izenakaz be entzuna dogu atzizki hau: Nora zoaz jake barik dagoan hotzeon? (hotzion).\nAmaitu daidan idatzi hau, amaitzeari luze-eretxita, neure buruari emon deutsadan aholku honegaz: “Gaur goizeon amaitu ez dodana, arratsaldeon edo gaueon amaituko ete dot, sikeran!”.\nMesedeARREN. KonpromezuARREN. Jainkoaren amoreARREN\nTxikitan sarritan entzun eta berbaz erabili ditugunak dira Jainkoaren amorearren, pozarren eta halakoak, gaur nekez entzun eta askok aitu be nekez egiten dituen berbakerak.\n-arren atzizkia, aditza ez dan hitz bati dautsala, sarrien entzun dodan esamodua Jainko edo amore berbakaz izan dalakoa daukat. Harridura edo exortatibo erako esaldietan ia beti: Jainkoaren amorearren ez eizu holakorik esan! Edo” … holako beharrik egin! Zergaitik diran hain erabiliak? Gaztelaniaz “por amor de Dios” edo “por Dios” diran arrazoi berberagaitik.\nIzen edo adjektibo gitxi batzukaz be sarri: pozarren, edo behin baino sarriago: lotsarren edo bildurrarren, kasurako.\nSarritan kausa edo arrazoi-emote zentzuna dauka: lotsarren edo lotsearren, lotseagaitik da, lotsearen lotsaz, “por vergüenza”. Beste batzuetan, zelakotasuna, modukotasuna adierazo gura dauela edo. “Pozarren nago” dinogunean, pozez beterik esan gura dogu. Baina zelakotasun hanpatuaz: pozaren pozez, pozez ganezka esatea lez. Pozarren horregaz lokuzino indartsuago bat be egin daroagu: pozarren ozta.\nLeku batetik bestera ibili ezkero, izen edo adjektibo gehiagogaz be entzungo dogu, batean berba batzukaz, bestean beste batzukaz. Azkue handia da, bere hiztegian eta bere morfologia liburuan, berba diferenteakazko erabilerarik gehien antzean batu izan dituana. Eta gaur egun be, Bizkaieraren eremuan batez be –bizkaieraren zabalera osoan esango neuke–, ez Arratiako edo Butroiko bazterretan bakarrik. Markinaldean be bardin, eta asago be bai, azterka hasi ezkero.\nKontua hori da: entzun egiten dala gehiago, idazten dan baino. Eta idazten ez dana ez da irakurten, eta idazteko ekandutik be aldendu egiten da. Ez dauka, hurrean, hainbesteko erluzik atzizki honek gaur egungo idazleentzat.\nIzan be, aldamenean dauka antz-antzeko balioa dauen beste atzizki bat, -gaitik (-gatik), ia esparru semantiko bera beteten. Eta jakina, oilar bik oilotoki berean alkarri ez deutsie mesederik egiten. Baina halan irudi arren, ez datoz bat esanguran oso-osoan, ez dabe eremu bera hartzen, ez guztiz behintzat, izen-adjektiboekin doazanean. Pozarren darabilgun lekuan ezin dogu pozagaitik esan; bildurrarren darabilgun lekuan, ordezkorik hurbilena bildurrez genduke.\nAtzizki zahar hau berez –rren da, gerora -a artikulua harturik, -arren bihurtu dana eta halan lexikalizatu. Gure euskera klasikoan zerren (zer + -rren) aurre-hitzaz markatu izan dira mende-perpaus kausalak, euskeraren ekialdean zeren (zer + -en) aurre-hitzaz egin diran letxe. Edo zerren erabili izan da “zertan” edo “zergaitik” balioaz be. Baterren eta besterren esaten zan antxina, “batagaitik” eta “besteagaitik” esangurarako. Lazarragak bere amodio-poemetariko baten, amodiozko poemetan topiko dan motibo bat harturik, honakoa dino: “Ama libreaganik jaio nintzan, / ditxarik ez neben hau, alabea. / Dirurren saldu nintzan, esklabea”. “Diru truke, dirutan, diruakaitik” esangureaz.\nGure euskera klasikoan aditzizenaz eregiten ziran helburuzko (eta batzuetan kausazko) mende-perpausak, lehenengo egiterren, ikusterren egiten ziranak, gerora -a eta guzti, egitearren, ikustearren bihurtu ziran. “Ondo dot hoera afaltzaga, jagiterren zor baga” gogorazoten deusku errefrau zahar batek (RS 430).\nBaina izen eta adjektiboakaz be -arren atzizkia da gerora nagusitu dan bakarra; -a horren artikulu balioa galdurik.\nAtzizki honen bizitasuna, mailegu-izenakaz dauen erabileran da ezagun. Adibide batzukaz on egin daidan dinodana: “Konpromisoarren esan dot baietz” (konpromezuz). “Inuzentearren pasau jatzu hori” (inuzentea izateagaitik). “Zu komenientziarren zagoz negarrez” (zeuri komeni jatzunaren alde). “Zeure mejorarren esan deutsut hori” (zeure onerako). “Joan beharko da funeralera, itxurarren bada be” (itxurea jagoteko). “Eskola bat mesedearren be emoten da, baina asko badira ez” (mesede egiteko). “Nik egin dot behar hori zeure ederrarren” (zeuri eder egiteko). “Bere finarren telefonoa jo eustan” (fina baino finagoa izateagaitik).\nBalio modalaz be hainbat kasutan darabilgu, kausazkoetan ez eze. Halan jaso eban Domingo Zuluagak Ibarrangelun: “Estimaduarren dauko bere eraztuna”.\nTradizino idatzira bagoaz, aditz ez diran beste hitz gehiagogaz be irakurriko dogu –arren, berbaz nekez entzunak izanagaitik; gehienetan izenak, batzuetan adjektiboak, eta noiz edo noiz zenbatzaileak.\nAlperrarren, alperraren alperrez, irakurten da Otxandioko eskuizkribua deritxonean: “Alperrarren mezea huts egin”. Nagiarren be behin baino sarriago, esangura beretsuaz.\nHaserrearren, haserrearen haserrez: “Kastigadu begiez behar danean gurasoak euren umeak, jo begiez, hezi begiez, baia ez harako haserrearren zer egiten dabeen bere ez dakienean” idazten dau J.M. Zabalak.\nLotsarren, lotsearen lotseaz, idazle berorrek: “eta ez hor lotsaarren ezkondu, eta gero beti damuz beteta bizi”.\nHatsarren, hatsaren hatsaz: “Kanpotik sartuten direnak ezin egon dira hatsaarren” gogorazoten deusku Frai Bartolomek, agolinean dagoanaren logeleagaitik.\nGitxiarren, gitxigaitik, darabil Mogelek bere alegietan: “Gitxiarren hartu ta hil ez eban giltzereak”.\nMinarren, minarez minez: “esku, oin eta beste alderik minarren baterik bestera eroan, ez mobidu ezin dabela” dino idatziz Zabalak.\nSentimentuarren, sentimentuaren handiz, mailegu-hitzaz darabil idazle berorrek: “Amak, hau ikusita, sentimentuarren bere burua urkatu eban”.\nEta gaur egungo erabilera urrira gatoz atzera. Arrazoi dala, helburu dala edo zelakotasuna dala, indar berezia, adierazkortasun handiagoa emoteko bana-banako atzizkia izanik berau, zer dala-ta ez darabilgu modu libreagoan honetariko izen-adjektiboakaz? Damuarren, harroarren, larriarren, nagiarren, ederrarren, politarren, inuzentearren, finarren eta hatarikoak?\nPolit eta motz adjektiboei erantsita aspalditxu Jatabeko emakume bati entzun neutsazan esaldi polit bi ekarri gura dodaz hona, alkarren kontrakoak itxura baten, baina adierazte-indar handikoak. Neskatila baten polit edo motz atxakiatzat hartuta, esan eban ze: “Motzarren jabilkoz mutil guztiak ingurutik eskapetan”. Eta: “Bai, politarren emongo deutsue zeuri urregorrizko eraztuna bape kobrau barik!”, beste behin.\nArren eta mesedearren, baliatu eizuez sarritxuago atzizki honegazko eratorriak. Euskerearen amorearren!\nGARREN atzizkiaren aniztasuna\nGarren hitza atzizkien artean sailkatzen dogu orohar gramatikan, hurrentasuna adierazoten dabenen artean, gaztelaniaz “ordinal” deituriko zenbakien ordain gisa. Halan da berez: zenbatzaile bati –bi, lau, hamar– atzizki modura erantsi ezkero, zerrenda numeratu baten, hurrentasuna adierazoten dau: zenbatgarrena dan, hain zuzen.\nHalan darabilguz euskeraz, zenbatgarrena itaunari erantzunez: bigarrena, hamargarrena, hogeigarrena edo ehungarrena. Kopuru nagusiekin mehatsago erabilten ditugu: milagarrena eta handik gorakoak.\nZenbaki soilei eransten deutsegu: hiru-garren. Baina miloia edo milioi bat determinatzaileaz darabilguzanez, ha eta guzti: milioiagarrena edo milioi batgarrena.\nZenbaki-ordenan alfa eta omega diran zenbaki-hitzek, bat unidadea eta azkena, atzerengo unidade zehaztugabea era ordinalez adierazo behar diranean, ez dabe garren atzizkirik beregantzen. Lehen zenbakiari, gure kontadurian unidadea egiten dauenari, lehena edo lehenengoa deritxo –edo sinonimoak erabili ezkero, lelengoa, lehenbizikoa edo aurrena, nai bada–. Batgarren ezaguna eta erabilia dogu, baina zenbaki konposatuetan bakarrik: hogeta batgarren, berrogeta batgarren, ehun eta batgarren, mila eta batgarren.\nZenbaki-hurrenkeraren atze-atzeko zenbakia -en atzizkiaz markatzen da: azkena edo atzena, eta -ko genitiboaz indartu ezkero, azkenekoa, azkenengoa edo atzenekoa.\nSartalde-euskeran behin eta barriro entzungo ditugu –garrengo eta –engo, hau da, -ko genitibo-atzizkiduna: lehenengo, azkenengo, laugarrengo, ehungarrengo. Berez ez dago horren beharrik, baina analogia bidez garatu eta hedatu da sartalde-euskeran. Kirikiñoren Abarrak bilduma liburu biak bereizteko, lelengo eta bigarrengo abarrak lez bereizi ziran. Bada fraileen ordena bat, gazt. terciaria deritxana, frantziskotarrena, euskeraz honelan be idatzi izan dana: Hirugarrengo frantziskotarrak.\nZenbatzaile ez diran izenak be moldatu ditu euskereak, berariaz denpora eremura, batzuetan. Jesusgarrengo esaten dabe leku batzuetan ‘berehala, behingoan’ aitzen emoteko, edo Jesus amengarrengo beste batzuetan.\nSintaxi-ordenaren aldetik, -garren markadun zenbatzaileak aurretik eransten jakoz izenari: bostgarren agindua. Baina atzetik be behin baino sarriago ikusiko ditugu, batez be pertsona-izenen aposizioan: Felipe bostgarrena. Baina ez holako kasuetan bakarrik. Baita adjektibo modura izenagaz atzetik alkarturik be. Bizkai sartaldeko hainbat lekutan, sasoi bateko jenteak\nlelengo eta bigarren hurrenkera-zenbatzaileak urri izenari atzetik gehituta, irail eta urri hileak izendatzen ditu: halan deritxo urri lelengoa, irailari eta urri bigarrena, urriko hileari.\nTestuinguru batzuetan guztiz erabiliak dira garren atzizkidun zenbatzaileak. Gitxi batzuk gogoratzeko:\na) Osoak parte batzuk dituanean –liburu baten kasuan lau atal, berbarako–, atal bakotxa izendatzeko: lehenengoa, bigarrena, hirugarrena eta laugarrena.\nb) Zerrenda mugatu baten –aginduak, gomendioak, oharrak– bakotxaren hurrenkera zehazteko. Gure tradizino idatzian ezagunenetarikoak dira kristinau dotrinako hainbat irakatsi: Jainkoaren hamar aginduetariko bakotxa edo zazpi pekatu kapitaletako bakotxa, adibidez.\nc) Hileko eguna seinaletako ugaria da, ondoko bertso zaharrean lez: “Aprila laugarrena / gariak jorratu”.\nd) Zenbatgarren aldiz gertatu dan zerbait adierazoteko be –garrenez atzizki instrumentalaz balietan gara sarri. Lehenengoz eta akabukoz edo akaburengoz esaten dan lez, bigarrenez, bostgarrenez edo hamaseigarrenez, Andu Lertxundiren elabarri baten izenburuak darabilenez.\nGarren-dun izenak –txu atzizkiaz be sarri agiri ohi dira. Ume-errezitadu ezagun bat jatort gogora, seintxuei eskuko bost atzamarrak kontetan eta izentetan irakasteko gurasoek kantau ohi dabena. Bertsino ezagun bat honakoa dogu:\nLelengotxuori, punta behatzori, beste guztien artean, txikerra dok hori.\nBigarrentxuori, punta behatzori, beste guztien artean, nagia dok hori.\nHirugarrentxuori, punta behatzori, beste guztien artean, luzea dok hori.\nLaugarrentxuori, punta behatzori, beste guztien artean, bizkorra dok hori.\nBostgarrentxuori, punta behatzori, beste guztien artean, trokotza dok hori.\nFrantzie-korteko balalako ahapaldietariko baten be, Frantziako andereari heriotzea emon ondoren izareaz batzen dabenean gorpua, egitura beretsua dogu: Zazpi izara doaz, odolez beterik, zortzigarrentxo horrek, naroa mundutik.\nBaina garren hitzak, atzizki baino gehiago postposizino dala, badau bigarren esangura bat, bestea baino oraintsuragokoa, dirudienez, eta lur eremuz be mugatuagoa. Sartaldeko euskeran eta erdialdeko gipuzkeran be neurri baten, garren toki-denpora kasuetariko baten eta izen sintagma bati dautsala darabilgu, denpora eremuko beste esangura honegaz: denpora-erreferentzia puntu bat hartu eta handik hainbat denporara edo handik aldi batera zerbait jazoten dala adierazoteko.\nNorbaitek dinoskunean hiru aste garrenera etorriko dala, berba egiten dauen momentutik hiru astera adierazo gura dau. Hiztunik gehienentzat, handik hiru astera da esapidea, baina sartaldeko askorentzat garrenera horregaz adierazoten da denpora-erreferentzia hori.\nZenbatzailedun denpora-izenakaz, honetarikoak esaten dira: Astebete garrenera agertu zan. Bi hilabete garrenera jakin genduan. Ordubete garrenera atzera etorri da. Azterketa hasi eta orduerdi garrenean urten dau, erdi egin barik.\nOinatiko Araotz aldean baturiko errefrau batek hau dino: “Pitxilipeta orixa, hiru egun garrengo eurixa”. Tximeleta horia eguraldi txarraren iragarle agiri da esaera horretan: hiru egun garrenerako, hiru egunen barruan, euria.\nGauza kuriosoa da garrengo edo garreneko hau, era arautuan garrenerako berridatziko gendukena. Klasikoetatik gehiago agiri da marka hori gure artean. “Hamabost egun garreneko ikasiko leuke edozein andrak” (J.A.Mogel), “Nahibageak ordubete garreneko hilda” (Frai Bartolome), “\nBaina -a/-ak mugatzaileez markaturiko izen sintagmei darraiela be bardin darabilgu. Halan: Urtea garreneko mezea esaten deutse Arratian, kasurako, urteurreneko mezeari. Pluraleko sintagmakaz sarriago: Egunak garrenera, asteak garrenera, hileak garrenera, urteak garrenera sarri-sarri darabilguz geure eguneroko berbetan. Eta bardintsu esaten dogu: Handik denporak garrenera jakin zan egia.\nBeren-beregi azpimarratu nahi izan dogu garren hitzaren bigarren balio hau, ze sarritan beren-beregi baztertu izan dabe gramatika batek baino gehiagok, usteaz, edo sasiusteaz, okerreko edo badaezpadako egituraren bat dala.\nHotzitu dau. Ilundu dau. Euria egin dau\nEuskeraz entzuten ditugunean: Freskotu dau. Epeldu dau. Argitu dau… edo taiu horretako aditz-esaldiak, gehiagoko kontestu barik izanda be, geure euskal senak berehala agintzen deusku eguraldiaz mintzo dala solaskidea, edo eguraldiaren ingurukoak diran fenomenoez: eguna, gaua, euria, edurra, denporalea edo antzekoren bat.\nAditzak eurak ohikoak dira berez, baina laguntzaileak salatzen dau eguraldi ingurukoa izatea. Berotu da edo hotzitu da ura edo esnea be izan daiteke, baina hotzitu dau edo berotu dau esaten dogunean, nork ez dakigula ez ardura ez deuskula, eguraldiaz gabiz.\nEguraldi-aditzak edo atmosferikoak deritxegu aditzei, esangura-esparru horretan darabilguzanean. Baina ez daigun pentsau, eguraldi-aditzek erregimen horregaz jokatzen dabela beti eta leku guztietan. Euskerearen Pirinioz beheitiko lurraldean agiriago, Iparraldean baino. Eta ahozko hizkeran, mintzairan, sendo eta trinkoago, tradizino idatzian baino. Eguraldiaz dihardugula be, Iparraldeko tradizinoan normalak dira: Argitu zenean erakoak be.\nEguraldi aditzak edo aditz-egitura batzuk ezagunagoak eta sarriagokoak dira beste batzuk baino.\nEguna dala-ta, ohiko esakuneak dira: Igarri barik eguna luzatu dau. Orduaren kanbioagaz eguna asko laburtzen dau. Beste batzuetan, egunik aitatu barik: Argitu dau eta jagiteko ordua da! edo Seiretarako iluntzen dau oin edo Gautu dau daborduko edo Neguan, orduaren kanboioagaz gainera, arinegi gautzen dau.\nEguraldia hotza edo beroa izatea, edo hotzetik berora edo berotik hotzera aldatzea dala-ta be honetariko esakerak ohi darabilguz: Hotz egiten dau edo bero egiten dau. Edo: Freskotu egin dau polito. Edo: Harean epeldu dauela esan lei. Edo: Eguerdian berotzen dau gehien.\nEuria egitea edo egiteari ixtea adierazoteko be, nork ez daki honetarikoak esaten? Euria egingo dau. Euria dakar. Ez dau behingoan atertuko. Eta edurra edo txingorra dala-ta be, Edurra egin dau. Inetasia hasi dau.\nTrumoia edo hodeia dala-ta be, Hodeia jo dau edo Trumoia jo dau esaten da. Eta eguraldiaz orokorrean dinogunean, denpora ona edo denpora txarra dakarrela esan ohi dogu.\nEguraldi-aditz transitiboen artean egin eta ekarri dira ugarienak, kontestu diferenterik gehienez agiri diranak. Baina bata eta bestea aspektu diferenteakaz. Egin aditza aspektu burutuaz erabilten dogu, fenomeno bati buruz: euria, leia, edurra, txingorra… Honako aditz perifrasi ereduetan dogu: euria egin dau, leia egin eban, edurra egingo dau, euri apur bat egingo baleu… Baina fenomeno hori egiten ari dala adierazo gura dogunean, beste bide bat edo batzuk hartzen ditugu. Euria da, edurra da, inetasia da. Erdialdean: Euria ari du, elurra ari du, txingorra ari du.\nEguraldi-hitzak, hotz, bero, fresko, epel erako adjektiboak diranean, momentuko sentsazinoa adierazoteko, egon aditzaz jokatzen dogu batzuetan: Hotz dago, bero dago. Fresko egoan. Edo egin aditzaz beste batzuetan: Fresko egiten dau, bero egiten dau.\nEkarri, eguraldi-aditz lez era trinkoan erabilten dogu gehien, beti be gerokotasun edo etorkizun aspektuagaz. Hotza dakar. Denporearen kanbioa dakar. Denpora txarra dakar. Edurra dakarrela esan lei.\nEguraldi-aditzen eta eurei dautsezan eguraldi-izen eta adjektiboen txorta honi akabua emoteko, bestelako erregimena daben bi aitatuko ditugu: izan, egon eta ari izan. Prozesua jardunean edo ibilian dagoanean darabilguz berariaz hirurok.\nIzan aditz trinko lez: Euria da edo Edurra zan tipoko esaldietan. Egon, eguraldi-egoera adierazoteko kontestuetan: Hotz dago, Bero dago edo Fresko dago lango esaldietan. Eta ari izan aditza erdialdetik ekialderantz: Elurra ari du, euria ari du edota modu figuratiboaz, antxina ez dala argitaratu dan liburu baten izenburuan legetxe: Gezurra ari du.\n-TO atzizkia, tipitzaile zein hanpatzaile\n‑Hara gure umetxua! Ikusten dozu ze polita! Besartean eukan ume mardo guria erakutsi eutsanean ama gazteak herriko andra ezagun edadekoari, eta honek, ikusi eta batera: ‑UmeTXUa dinozu? UmeTOA da hori, umetxua barik, umeTOa!\nBizkaiko parte baten, sartalderengo euskeran, -to atzizkia eransten jake izen batzuei, handitu edo hanpatu gura ditugunean. Gazte jenteak gitxiago beharbada, baina behin edade bateko jente euskaldunak berez-berez erabilten ditu horretarikoak.\nGogora jatort, P. Zamarripa idazleak, Txorierriko semea zanak, Kili-kili izeneko liburuaren sarreran, idazten dabilen berbaurrearen kontura, berba-joko umorezkoa egin guran edo, honakoa dinotsala irakurleari: “berbaurretxu hau lar luze edo, lar luze barik, luzeegi agertu egin ez dakigun ze, osterantzean, irakurlea, (…) berbaurretxua deituko zer hau berbaurretoa litzake; ta holan, gauza bat agindu ta beste bat ikusiko zeunke”. Berbaurretoa, berbaurre luzea aitzen emoteko.\nIzen batzukaz ugariago darabilgu -to hanpatzaile hori beste batzukaz baino; giza-izenakaz batez be. Neskatoa dinogu Bizkai partean “chicarrona”ren ordainetan. Eta urriago erabiliak izan arren, ezagunak besteok be: gizatoa edota gizontoa. Arratiako Arantzazuko seme batek honako oharra egin eustan Lezamako semea genduan idazle ezagunaren gainean: Gizontoa zoan Mikel Zarate. Edo Zeanurin entzuniko beste hau: Gizonto guztiak hemen gaiagozak. Gaztelaniaz “hombreton, hombrón” esango bagendu lez. Bide beretik esaten dira andratoa, umetoa eta beste giza-izen gehiago. Zelango andratoa egin dan, gero, zuen alabea! Hau be entzuna.\nBaina osterantzeko berba arruntakaz be erabilia da: errapetoa, errape handia esateko.\nUrdaibai aldean Karmen eritxon andratona bati Karmentoa esaten eutsen; ez beharbada berari zuzenean, baina bai beragaitik osterandian.\nGure herri kantutegian bada kopla ezagun bat, ironia puntua dariona, eta Arratia aldean behintzat behin edo behin hondino entzun daitekena: “Ikazginaren lapikoTOA handia baina harrua, / abadearen lapikoTXEa, txikina baina gozua”. Lauko horrek sukaldaritza mundura garoaz, lapikoa eta lapikokoa ditu mintzagai. Barruko janaria guztiz edo ez hainbestean gozoa izatea, lapikoaren neurriaz, lapikoaren handi-txikiaz lotzen ditu kopla horrek. Ikazgin koitadu izerdituaren janariari lapikoTOa deritxo, eta abadearenari lapikoTXEa. Lehenengoa hanpatzailea, bigarrena tipitzailea.\nAñibarro eta batez be Juan Mateo Zabala idazleek -to eta -tzar atzizkiak biak batera darabilez behin baino sarriago, bai izenakaz, bai adjektiboakaz. Atzizki bikotx horrek, -totzar, handitasunaz batera gaitzespen sundea be ezkutetan dau. Edozelan be, neurriaren edo kualidadearen handiari intentsidade berezia eransten deutso. Atzizki bikotx horregaz darabilzan izen batzuk honakoak dira: lapurtotzar, gizatotzar, guzurtotzar. “Nondik uste dozue hasi direala lapurtotzar handiak galduten?” dino behin Zabalak. Eta: “ikusten dituz lapurretak, besteai erneriko guzurtotzarrak” beste behin. Eta Añibarrok: “Azotadu ebeen borreruak izan zirean sei gizatotzar”.\nBaina bizkaiera alderdiko aurkaritza hori kenduta, gainerako euskal eremu osoan eta bizkaieran bertan be etorki zaharreko hitzetan, -to atzizkia tipitzailea izan da. Txikigarri izatea dau bere balio zaharra, gaur egun -txo atzizkiak dauen balio berbera. Ondo ezagunak dira gure herri ipuinetan, alegietan, Lukito eta Otsoko abere-pertsonaien izenak. Ezagunak, baita, gure izendegi zaharrean agiri diran honako giza-izenak: Nunuto, Lopeto, Urrato edo Domekato. Nafarroako Etxalekun bada torretxe eder bat, dorre izanikoa, Dorretoa deritxona. -to atzizkiaz markatu izan danean izen bat, euskera zaharrean berariaz, neurriz txikiagoa dala adierazoteko, edo afektibidade edo kutuntasun ikutua emoteko egin izan da.\nIzen arrunten artean be gitxi-asko ezagunak dira guretzat zakutoa, zorrotoa edo zarandoa (zaran txikia) hitzak. Eta baserri munduan ezagunak dira mukitoa eta taukitoa, jesarteko erabilten diran mukur motroak. Ganadu lanadunen artean, artzaintzatik bizi izan diranen artean, izen ezagunak dira aketoa (aker gaztea) eta giberritoa (giberri edo ahuntz gaztea) be.\nBaina goiko izenotan -to horrek atzizki graduatzaile tipitzaile bizia izateari antxina itxi eutsan; aurreko hitzari guztiz erantsia eta lexikalizatua da. Eta haren txandea, diminutibo lez, -txo edo -txu atzizkiek hartu eben aspaldi Pirinioz beheitiko lurralde euskaldunik gehienean, -to zaharkiturik gelditzen zala.\nBaina zer jazo zan Bizkai aldeko euskeran? –To atzizki zaharra bizibarritu egin zala momentu batetik aurrera, izen-adjektiboen txikitasuna barik, justu kontrako gradua eransteko; izaki edo kualidade bat handitzeko edo hanpatzeko. Harrezkerokoak ditugu, bada, neskatoa, andratoa, gizatoa eta enparauak.\nEta adjektiboetan be antzera jazo da. Euren kualidadea handiagotzeko berezitasuna beregandu dau -to horrek euskeraren sartalderengo alderdian.\nBurutoa deitzea buruhandia dan bati, Mungialdean behintzat ezaguna da. Epertoa esatea ipurtandi bati, Arratia aldean bardin. Naustoa esaten deutsie Arratiako Zeanurin neurriz eskergea danari. Txarritoa deitzea zikin, basazto edo ugerdo bati be, Bizkai sartaldeko herrietan guztiz ohikoa da. Berez mailegu-hitza dan baju adjektiboari -to gehiturik garatu da bajutoa, eta andrazkoai genero-marka aplikaturik, bajutea, behetik gorakoan laburra edo motz antzekoa danagaitik esateko. Beste hainbeste esan daiteke norbait loditoa dala dinogunean, gaztelaniaz ‘regordete, rechoncho’ esango bagendu lez.\nGaur bakanago entzun dira, lehenago idatzietan irakurten diran lapurtoa eta nagitoa, baina ulertu edozeinek euren esangurea eta intentzino zorrotza: lapurtoa, lapur handiagaitik esateko, eta nagitoa, nagitzar gogaitu bategaitik esateko.\nKontsonante batzuez (-r, -l, -n) amaituriko adjektiboakaz -do aldaerako eratorriak ditugu. Halangoak dira: alperdo, bizardo, ugerdo, zabardo edo saskeldo.\nEta amaitzeko, deitura lez iraun dauen Gorordo izena be, oinarrian ez da besterik, gogordo adjektibo mozorrotua baino, behinola goitizen izatetik gerora deitura-izen izatera heldu zana.\n-IK atzizkia Ezeztapenaren eremuko sintagmetan (lehen...\nAri izan, ibili, jardun… Iraupen-aspektua aditzetan (lehen...\nINOR, EZER, INON, INOIZ, EZELAN E-/I- aurrizkidun...\nNORTZUK – ZERTZUK – ZEINTZUK -ZU hizkidun izenordain anitzak\nAri izan, ibili, jardun… Iraupen-aspektua aditzetan (lehen idazketa)\n-IK atzizkia Ezeztapenaren eremuko sintagmetan (lehen idazketa)\nNORBAIT, NONOR eta BATEN BAT alkarren lehian\nINOR, EZER, INON, INOIZ, EZELAN E-/I- aurrizkidun izenordain eta adberbioen eremua\nDa-ETA eta daLA-TA kausalidade atzizki diranean\nBATZUK zenbatzailearen morfologiaz\n-ARTE atzizki eratorlea: BasARTEtik jenteARTEra\nERDI, zenbatzaile zehaztuen kategoriako danean\nBAINO, BESTERIK, BAINO BESTERIK eta taiu bereko juntagailu adbersatiboak\nDaLAKOAN, daLAKOA, daLAKO ustea… menderagailuak\n“Etorri IZANGO da” aditz perifrasia eta beste aukerak\n“Partidua hasi ORDUKO gola sartu” Lehentxuago eta gerotxuago zibu-zabuan\nHAINBAT, HORRENBAT, HONENBAT Zenbat / Hainbat Konparatze markak\n“Bi ugazabaKO etxea, kaltea” -DUN eta -KO posesiboak alkarren lehian\nEGIN aditzagazko aditz multzoak ezezka: -IK partitiboa bai ala ez? “Ez burlaRIKAN egin marineruari”\nEderrIK eta galantIK (lehen idazketa)\n“Heu haz hi mozoloRIK ASKO, txatxar buruhandiori!”\nGizonTZAKOA eta GuztiENTZAKOA -TZAKO eta -ENTZAKO atzizkien hitz-sorkuntza ahalmena\nIzen eratorkuntza -KO atzizkiaz: GarriKO, euroKO, betondoKO (lehen idazketa)\nNEURDIN, BERDIN lokailuak “Alper da Maria makilatu, berdin berez behar du.”\nEGIN aditzagaz eregitako aditz multzoak “EGIN DANTZAN gugaz” eta “DANTZATU gurekin” zabuka (lehen idazketa)\nHaGAZKOA konponduko dot neuk\nDABIL eta IBILTEN DA aditz egituren arteko lehia Trenez DABIL egunero ala Trenez IBILTEN DA egunero? (lehen idazketa)\nBalio DAIAN ala Balio IZAN DAIAN?\nBizkaiAN eta ArabAN? ala Bizkai eta ArabAN be bai?\nNoRAKO da, etxeRAKO dira\nSaguA eta katuA ala Sagu eta katuA\nMedikuaRENERA ala medikuAGANA?\n“Zeanuritik baraurik urteten badozu, Gorbeiara orduko DAMUTUKO JATZU”\nHemen dira Aratusteak\nEgin AHAL dana egin AHAL bada, ondo goaz\nASKO lagunek hori baleki…\nLOTSA DA berbetan\nDAMU IZAN / BEHAR EUN aditz lokuzino eredua\nAmeneko, Aurki eta Ausaz. Probabilitatearen eta zalantzaren artean marka bitxi batzuk\nANTZA, HURREN, SEGURU, KONTIZU Ahozkotasunean Probabilidade eta Zalantza arteko marka ezagunak\nDA, DOZU bihurtzen danean\nKolko BETE, arra BETE, basu BETE, esku biak BETE… leku-neurri eremuan\nHile - hileBETE, urte - urteBETE eta BETE hitza erantsitako denpora-izenak\nEsaTEARREN eta esanARREN helburu-kausaren artean\nEgoteAGAITIK eta EgoNAGAITIK menderagailuak\nAurrizkien paradisua gorantz\nBER-, BIR- aurrizkiaren emoia (lehen idazketa)\nEtorTEKO da, joaTEKO gara, ezkonTZEKOAK dira,, egoTEKO gagoz… etorkizuneko aditz perifrasi egiturak\nDALA, DANEKO eta izan aditzaren beste adizki izoztu batzuk (behin-behineko bertsinoa)\n-ZU atzizkia izen eta beste kategoria batzuetan\nBizkaiko literatura: Bedita Larrakoetxea\nBAINO juntagailu aurkari gisa\nDAUTSALA, DARIOLA eta NAKION aditz izoztuen bizirik irautea\nSanmigelak gure artean\nOSTE, etxeOSTE, bazkalOSTE… eta dautsazanak\n“Jan BARIK jun barik, jaik jan” BARIK aurkaritzazko juntagailuaren gorabeheran\nEZ ARREN, EZTEKO, EZTA eta beste bitxikeria batzuk\nEZA, EZAK, EZAGAZ, EZTA ezeztapen atzekariak\nBizkaikarra, bizkaiar jentea, talde bizkaitarra\n-XE eta –TXE atzizki indargarri edo txikigarriak\n-SO, -SE eta beste graduatzaile batzuk\n“Atsoak alabea saldu DAIANEAN, kukurruku egingo dau ohe baztarrean”\n“Gura al dok ibili NADIN makilaka eta hagaka?” Aditz subjuntiboaz eta -n atzizkiaz eregitako mendeko konpletiboak\nZuriz, Zuririk eta Zuri\nLotsaBAGAtik lotsaBAKOra lotsaBAGATU edo lotsaBAKOTU\nZATOZ! Adizki trinkoen agindu-indarra\n“Zeure osasunERAKO eta neure barruRAKO”\nGoazeLA goazeLA helduko gara norabait\nMilia LasturKO, Marina ArrazolaKO eta Ama Birjina Karmengoa\n“NonDIKOa dakazu zeure emaztia?”\n“Zauriak hotzITUago dira minago”\n“LasturrERA behar dozu, Milia”\n“Enea NEURETZAT, / zurea BIOENZAT.” (RS 445)\n“Iguzu gaur geure EGUNEANGO ogia”\nZeTARIKOa edo haTARIKOa\nARTE-BITARTEAN, ARTEAN eta BITARTEAN\nZer esanGO, NORK ZER emonGO, ZER jazoAN be\nEuriANTZ. Ume ANTZ …\n"Txakurrak txakurkirik ez dau jaten"\nBiKUNTZAko bizimodu estua\n“Ez dozu zer ipini dudarik”\nUrlia, Zandia eta Berendia\nHALAKO ANDRA eta HAIN LEKUTAN\nBiziMODU, bazkari MODUKO bat, gaixo MODU\nBERE eta BERAREN\nZelangura, zenbatgura, zergura, zeingura eta beste\n“Ez zara zu, maitea, osasun(ar)en GURA”\nBotila BETE ur, BotilaKADA urA eta beste\nZoroTASUNA, ZoraASUNA eta ZoraKERIAK\nHatxa LAKOA. Gu LANGOA\n“Izen-deiturak” zein "izen-telefonoak"\nTXIKI-TXIKI egingo zaitut!\nEZLEKUAN itxi dozuz oinetakoak, ez BERE LEKUAN\nUrliagaz hartuemonik BA AL DOZUE? Hartuemonik AL DOZUE?\nIZANGO EZ DA BA! Ezezka baietza indartzeko jita\n-TU atzizki aditz sortzailea: moroTU zein morenoTU\nEGIN USAIN, mesedez! USAINDU, mesedez?\nGoitian San Bernabe, beitian Gordobil\nEmoten dau, dirudi, esan lei ze, daukat eretxia...\nNAHIKOA da. ASKO da\nNoizKO, ZerTAKO eta NoRAKO\nEtxeGINEN edo MesedeGINEN\nBERTON eta BERTOKOAK be zergaitik ez?\nLeitekena da, baleiteke… ala izan leiteke?\n-DUN izen-atzizki, garraio-atzizki\nBata-bestea jagoten dabe. Bata-besteari ondo esaten deutsie (diote)\nLEHENGO / IGARAKO / JOAN DAN / PASA DAN astean\nASKORIK, NAHIKORIK, HAINBESTERIK… Zenbatzaileak partitiboaz bai, gero?\nEhunetik gora da?\nJente UGARI ala jentea UGARI?\nIbilbideak herri-ondarea ezagutzera emoteko\nSan Martin eta txarri-beharrak\nZemendia errefrau bidez\nKontu-kontetan ala buru-nekatzen?\nBizkaiko euskal idazleak: “Don Grabiel” Manterola (Zeanuri 1890-1977)\nBildurkilik eta Hotzakilik\nJan ahala. Emon ahala\nHiztegia 16: Merkea eta ona?\nHiztegia 17: Pozik, alegere eta alai\nAndra Mari Begoñako eta San Antonio Urkiolakoa\nHiztegia 18: Larakoa eta Ziria\nHiztegia 19: Sukaldariak eta gatzemaileak\nHiztegia 12: Katua\nHiztegia 13: Mizkea\nHiztegia 14: Askea\nHiztegia 15: Begi-betegarri\nHiztegia 8: Bide batez\nHiztegia 9: Hordia\nHiztegia 10: Jo eta su\nHiztegia 11: Nagia\nHiztegia 3: Akordua\nHiztegia 4: Odola\nHiztegia 5: Kukua\nHiztegia 6: Lo ederra, osasun ederra\nHiztegia 7: Zotz\nHiztegia 1: Astoa\nHiztegia 2: Et, et, et!\nLehenagoko gazteek be baekien kortejatzen\nBai ALA ez\nSan Blas eta Santa Ageda\n“Azak azatzan” edo -TZA multzokariaren emoi ugaria\nHara hemen, hara hor, hara non…\nBaskoniaren historia bat eta gehiago\nOn, hobe, hoba, hobeago, hobeto, onago\nNorbera, Nori berea, Bat, Bakotxa…\nEtxea errefrau zahar batzuetan\nArantzazu herri literaturan\nGeuria da ta, geuria…\nJaime Kerexeta 1918-1998\nSan Antonio Urkiolakoa\nDoniane eta Doniane: Sanjuanak gurean\nGiza izenen gramatika\nIzen eta adjektibo mugatubakoaren zurkulu batzuk\nKukuen kantatzean euri eta eguzki\nEstilo-oharrak XIX: EI DATOR nahikoa da, ez da behar BA EI DATOR\nGure baratzetako lorak\nGenero kontuak abere izenetan\n-LA konpletibodun perpausak zein ordenaz emon, dau erako aditz nagusiaz\nMODUAN eta LEZ postposizinoen sintaxi diferenteak\nJuan Bautista Eguzkitza Meabe (Lemoa 1875-1939)\nSopela da aurrerantzean lehengo Sopelana\nAratuste Inauteri Karnabalak\nBARIK ugaria eta askotarakoa da\nEstilo-oharrak XVII: Gabon eta Gabonzahar\nEstilo-oharrak XVIII: NAHI DOGU EGIN ala NAHI DOGU EGITEA?\nGenero kontuak giza izenetan\nEsakerak V: San Bixente hotza, neguaren bihotza\nEsakerak VI: Ardi txikia beti bildots\nEsakerak VII: Han ere txakurrak dira\nEsakerak VIII: Besteentzat mediku, norberarentzat barberu be ez\nEsakerak II: Ondo eginaren pagua, ate osteko palua\nEsakerak III: Bahe barriak, uruna zuri\nEstilo-oharrak XV: Aste eta astebete ez dira bat. Hile eta hilabete bai?\nEstilo-oharrak XVI: Aste eta astebete ez dira bat. Hile eta hilabete bai?\nEsakerak IV: Txakur zaharra ez da engainakorra\nEstilo-oharrak XIII: Ardi-txakur, Artzanor eta Artzain-txakur\nEstilo-oharrak XIV: Bizkaitik Bizkaira, ez *Bizkaiatik Bizkaiara\nBizkaiko idazleak: Aita Lino Akesolo (Dima 1911-Bilbo 1991)\nEsakerak I: Gure katuak buztana luze, berak legezkoak besteak uste\nEstilo-oharrak XV: Partitiboa, -ik/-rik, kantitate eremuko hanpaduretan\nEstilo-oharrak XI: ETA GERO, EZKERO postposizinoak ia beti aditzagaz\nEstilo-oharrak XII: BARIK adbersatiboa eta BAINO konparatiboa ez dira bat\nEstilo-oharrak VII: DANA eta DALA ez dira bat\nEstilo-oharrak VIII: BERTAN eta BERTON ez dira bat\nEstilo-oharrak IX: BAZKALOSTEAN eta ETXE OSTEAN ondo, baina JAN ETA OSTEAN be bai\nEstilo-oharrak X: Daukanak dauka eta daukalako dauka\nEstilo-oharrak IV: Palakada bat lur eta ez *pala bat lur\nEstilo-oharrak V: -XE erakusleekin\nSan Juan haretxa\nEstilo-oharrak VI: UGARI eta UGARIA zelan erabili\nUmeen jokoak XI: Jokoak eta urtaroak\nUmeen jokoak XII: Umeen ospakizunak herri egutegi zaharrean\nUmeen jokoak XIII: Lehen adinerako jokoak\nEstilo-oharrak II: <em>Datorren</em> asteko <em>hurrengo</em> egunetan <em>datozen</em> arazoak\nEstilo-oharrak III: Norbaiti izen arruntaz zuzentzeko, -a/-ak markak, ez –ori/-ok markak\nUmeen jokoak VII: Jokoan hasteko egiten diranak\nUmeen jokoak VIII: Unibersaltasuna eta antxinatasuna\nUmeen jokoak IX: Izadia jolas giro\nUmeen jokoak X: Ume-artisautza\nUmeen jokoak III\nUmeen jokoak IV\nUmeen jokoak V: Sexu-desbardintasuna jokoetan\nUmeen jokoak VI: Jokoak eta arauak\nAratoste izena dala-ta\nUmeen jokoak I\nUmeen jokoak II\nSan Antoneko enkantea Garain\nEstilo-oharrak I: Gerratea eta Gerraostea\nInauteri aurreko jaiak: Zezeilaren 2an, Kandelaria/o eguna\nInauteri aurreko jaiak: Zezeilaren 3an, San Blas\nHeriotza-ohikuneak X: azken aldiko ohituretarako aldaketa\nSanto Tomas abenduaren 21ean\nInozente eguna eta Gabonzahar\nHeriotza-ohikuneak VI: Gorpua garbitu eta janztea\nHeriotza-ohikuneak VII: Hilbideak eta anderuak\nHeriotza-ohikuneak VIII: Hiletak\nHeriotza-ohikuneak IX: Segizioaren itzulera\nHeriotza-ohikuneak I: Heriotzaren zantzuak edo seinaleak\nHeriotza-ohikuneak II: Iltamua edo agonia, gaubela\nHeriotza-ohikuneak III: Azken sakramentuak, Eleizakoak\nHeriotza-ohikuneak IV: arimaren norakoari buruzko sineskerak\nHeriotza-ohikuneak V: Dolualdia, auzokoen laguntza\nEusebio Erkiagaren mendeurrenean (1912-1993)\nAlejandro Larrakoetxea Legoaldi (Zeanuri 1892-Markina 1976)\nErrose Bustintza Mañariko\nBizitzako ohikuneak IV Haurtzaroa\nBizitzako ohikuneak V Gaztaroa\nBizitzako ohikuneak VI Ezkongaiak\nBizitzako ohikuneak VII Ezkontza\nBizitzako ohikuneak II: Bateoa\nBizitzako ohikuneak III Amaren erditze ondoko denboraldia (puerperioa)\nSan Juan bagilean\nErregelak San Pedroetan\nPedro Antonio Añibarro (Areatza 1748 - Arantzazu 1830)\nAditza eta joskera ezaugarrien arteko loturak\nBizente Sarria (1767-1835)\nBizitzako ohikuneak I: Jaiobarriak\nBerba zaharbarrituak: zemai\nHasiak egina dirudi, eginak urregorri\nHaur jolasak III Ume txikientzako jokoak\nFelipe Arrese Beitia (Otxandio 1841-1906)\nEbaristo Bustintza Kirikiño\nJatorduak V. Edariak\nSorne Unzueta Utarsus (Bilbo 1900-Algorta 2005)\nFELIX BILBAO: Ipuin-barreka\nBerba zaharbarrituak ERBESTE\nJatorduak III. Domekaz\nSan Anton abereen jagolea\nBerba zaharbarrituak: EKANDU\nSanta Ageda bezperako erronda\nSan Martin eta txarri-hiltea\nJatorduak II: Bazkari-afariak\nJatorduak III. Meriendea\nBitoriano Gandiaga (1928-2001)\nHaur-jolasak II. Ostonduten\nAndra Mariak Karrantzan\nHaur-jolasak I: Zotz egiteko formulak\nDon Domingo Zuluaga Ibarrangeluko euskaltzalea\nJatorduak I Armozua\nEsteban Urkiaga Lauaxeta\nEusebio Erkiaga (1912-1993)\nLinuaren penak eta nekeak\nA, a, a ardo gorri naparra\nAditz partizipioa (III) - Geroaldikoa\nBalentin Berriotxoa santua\nAditz partizipioa (I) - Burutua\n"Komuninoa egin dozu eta orain handia zara"\nErlea: siniskerea eta ohiturak\nAditz partizipioa (II) - Burutubakoa\nIpuinetako formula bereziak\nKukuak udabarrian kuku\nAblatiboa bizkaieraz: ohar batzuk\nAste Santuko prozesinoak\nGinoan (gino, ginoko) postposizinoa\nEguen Zuri eguna\nMarzas-ak Karrantza Haranean\nGarizuma eta bijilia\nLeku-izenez berba bi


Graham Greene (Berkhamsted 1904 - Antibes 1991) eleberrigile modernorik gailenenetariko bat dugu, bera izan baita irakurleen irudimena mende honetako ezein idazlek baino gehiago inbaditu eta moldatu duena, ez bakarrik bere literatur lanen kopuru eta aniztasunagatik, baizik eta baita sortu dituen pertsonaien jite bereziagatik ere. Badirudi Graham Greeneren pertsonaiek orrialde inprimatuetatik jauzi egiten dutela, teologoei, soziologoei eta haren idazlanak irakurri dituen edonori arazoak, kezkak eta zalantzak planteatzen dizkietelarik. Haren sinesmena (edo sinesgabezia, ateismoaren eta haren fedearen artean ez baitago alderik batere, askoren aburuz) garrantzi handikoa da fikziozko haren munduan, "Graham Greenland" izenekoan: han, laztasuna (eta batzuetan exotismoa) da nagusi, eta bertako pertsonaiak, zeinak izpiritualtasun eztabaidagarri baten jabe baitira, ez dira sekula erabateko heroiak izatera iritsiko.\nHaren lagun Alec Guiness aktorearen esanetan, "Graham Greene idazle bikaina izan zen, belaunaldi oso bati taxuz eta ganoraz mintzatu zitzaiona, gainera, ia profetikoa izan zen eta beti apaltasun handiz jokatu zuen".\n"Giza Faktorea" liburuan Greenek trebetasun eta sentiberatasun handiz ispilatu zituen zerbitzu sekretuen barneko isolamendua, neurosia eta bakardadea, amaraun korapilatsu bat agerian utziz, zeinari batzuetan ezina egiten baitzitzaion giza bulkada ezkutu eta tupusteko guztiei aurretik antzematea. Bigarren Mundu Gerran Graham Greene zerbitzu sekretu britainiarretan aritu zen: lan hura haren neurri-neurrikoa zen, eta gainera, oso baliagarria izan zitzaion esku artean duzuen liburu hau hezur-mamitzeko orduan.\nEz da batere erraza zehaztea literaturgintzak bokaziotik edo beharretik gehiago daukan Graham Greeneren kasuan. Aipagarria da, alde batetik, "The Times" egunkarian zeukan lanpostua bertan behera uztea erabaki zuela, literaturgintzan buru-belarri aritzeko. Baina, beste aldetik, litekeena da beharra ere izatea. Izan ere, idaztea Graham Greeneren ezinbesteko ihesbidea izan zen, testuak sortuz bere psikologi osasunari eutsi ahal izaten ziolako (kontuan hartzekoa da 16 urterekin hasi zela psikoanalistaren kontsultategira joaten). Egunero saiatzen zen zerbait idazten, eta, gainera, gutun asko idatzi behar izaten zituen, berak jasotzen zituen ehundaka gutunen ordainetan nolabait. Halaxe bizi izan zen azken hatsa eman zuen arte.\nOso gazterik, 21 urte besterik ez zituela hasi zen "The man within" idazten; horixe izan zen argitaratu zuen lehenengo eleberria. Gaur egungo irakurleen begien aurrean ere ez du interesik, tentsiorik edo freskotasunik batere galdu. Liburu horretako gairik behinenak, hala nola, traizioa, jazarpena eta bakenahia, ondorengo eleberrietan erruz landu zituen. "Stamboul Train" eleberriari esker eskuratutako izen ona "The power and the glory" bere hamargarren eleberriaren bidez gailurrera iritsi zen. Mexikoko hegoaldeko estaturen batean apaizak sarraskituak izan ziren; horra liburu hunkigarri haren gai nagusia. 1938an "Brigton Rock" argitaratu zuen, eta Bigarren Mundu Gerraren ondoren (1941etik 1943ra bitartean Foreign Officeen aritu zen lanean, Sierra Leonan), "The Heart of the Matter" (1948) plazaratu zuen, bere lanik aipagarrienetako bat.\nAurrerago idatzitako eleberrietako batzuetan Greenek profetizatu zituen nazioartean garrantzi handia izango zuten zenbait gertakari politiko. Esaterako, "The Quiet American" (1955) liburuan aurreratzen digu estatubatuarrek Vietnamgo gerran parte hartu eta porrot egingo zutela. "Our man in La Havana" (1958) eleberria, berriz, sobietarrek Kuban zeuzkaten misilez ari da, misil haiek han ezarri baino askoz ere lehenago, gainera. "The Honorary Consul" (1973) liburuko gai nagusia ohorezko kontsul ingeles baten bahiketa da, eta zenbait hilabete geroago ordura arte fikzio hutsa zena errealitate bihurtu zen, bahiketa hura benetan eta egiatan gertatu baitzen. "Giza Faktorea" (1978) eleberriak, berriz, sobietarrak Hegoafrikako urre- eta diamante-meatzeen jabe ez egiteko nazioarteko hitzarmen politiko sekretu baten berri ematen digu. Geroago jakin ahal izan zenez, hitzarmen hura ere egiazkoa zen.\nAipagarriak dira, gainera, Graham Greeneren beste eleberri batzuk: "The Confidential Agent", "Hirugarren gizona" (zinemarako egokitua), "The fallen Idol", "Mosignor Quixote" (1982) eta abar.\nKontakizun laburra ere landu zuen: "Collected short stories", non irakurlea ohartuko baita hogeita hamazazpi istorioetan zehar Graham Greene oso aldarte desberdinez ari dela, batzuetan ziniko eta irudimentsu, besteetan jakin-nahizko eta gogoetatsu. Istorio labur horietan guztietan, hala ere, Greenek erakutsiko du narratzaile bikaina dela.\nBere bi autobiografiei esker -"A sort of life" (1971) eta "Ways of escape" (1980)-, Graham Greene gizona hobeto ezagutu ahal izan dugu. Haiexek eman digute Graham Greeneren literaturgintza aztertzeko bidea, haren bizitzari buruzko xehetasun ugari eskainiz eta irakurlea idazlearen nortasun konplexuaren zokorik ezkutuenetara eramanez.\nGreenek bere bigarren autobiografian, "A sort of life" izenekoan, garbi aitortzen duenez, "eleberrigile guztiek badaukate zerbait espioitik. Hain zuzen, espioiak bezala eleberrigileak ere behatu, entzun, zergatiak bilatu eta pertsonaiak aztertu egiten baititu. Eta horretan ari dela, izotz-pusketa bat dauka bihotzean". Haren iritziz, horixe da eleberrigile baten funtsezko ezaugarria. "Idazleak ez du bere pertsonaiengandik eragin handiegirik jaso behar. Elkarren arteko distantzia zaindu egin behar da. Pertsonaiak gure barne-muinetan sortutako kumeak badira ere, haiekin lotzen gaituen zilborrestea lehenbailehen ebaki behar da". "Pertsonaia nagusia idazlearen irudimenetik sortua denez, idazlearen islada nola edo hala agertuko da harengan. Pertsonaia hori bere sortzailearen bizipenez eta ezagupenez elikatzen da; beraz, ikuspegi horretatik, gu bezalakoa da, gu ere gure gurasoen, aiton-amonen eta berraiton-berramonen ondorengoak garelako. Eskuarki, idazleak eleberriaren hastapena, erdia eta bukaera ezagutzen ditu. Onena da pertsonaiei lema uztea... neurri bateraino bederen". Orobat, berak aitortzen duenez, "idazleak hobe du bizi izandakoa ahaztea. Ahazten dena irudimenaren ongarria da". Bestalde, bere iritziz, "idazleak bere burua errealismoz eta erromantizismorik gabe ezagutzea halako indar-biltegi bat da, zeina idazleak bizitza osoan hornitegitzat izango baitu; indar horren puska ñimiño bat egokiro erabiliz gero, pertsonaia bati bizi-arnasa eman diezaioke". Greenek dio idazleak ez duela bere burua ezabatu behar bere eleberrietan baina, era berean, bere liburuak autobiografikoak izateko tentazioari eutsi behar diola.\n"Giza faktorea" liburuari dagokionez, bizitzak "ongarri" ugari ekarri zion Graham Greeneri, idazgaia sortu eta kontatzeko eta pertsonaien psikologia moldatzeko.\nEstatuaren auziak, interes ultrasekretuak, herri boteretsuen arteko azpijokoak... tartean zirela Maurice Castle, eleberri horretako pertsonaia nagusia, xake-partida bateko peoiaren modura ageri da: lehiakide biak (zerbitzu sekretu britainiarra eta sobietarra) prozedura berberez baliatzen dira eta antzeko helburu ilunen alde ari dira lanean. Castle ez da heroia, biktima baizik, kinka larrian bizi den agente sekretua. Beste gizaki batenganako fideltasuna bere herriarenganakoaren aurretik jarri zuen; funtsean, peoia izateari utzi eta gizaki izaten hasi zen. Hauxe da, beharbada, Castleren pentsamenduaren alderdirik "heroikoena": beste pertsona batenganako maitasunagatik prest zegoen traidoretzat hartua izateko ere. Castlek gizakiengan sinesten du, eta ez doktrina politiko batean edo erlijio jakin batean.\nErlijioaren ikuspegitik nabarmentzekoa da Greene eta Castle bat zetozela, biak ere eszeptikoak zirelako. Castlek bere ateismoaren aurrean etsi egiten du, Jainkoarengan sinetsi nahi izango zukeelako. "Beharbada, erdi fededuna izateko jaio nintzen", adierazten du "Giza Faktorea" liburuaren pasarte batean. Esaldi horrek oso-osorik jasotzen du, laburbilduta jaso ere, Greeneren ikuspegia; ez du esan nahi, ezta antzik ere, erlijioa erabat baztertuta eta ahaztuta zeukanik, baizik eta egunero borrokan ari zela sinesteko, horretarako, berak irentsi ezin zituen dogmei aurre egin behar bazien ere. Aipagarria da Greene katoliko bihurtu zela emakume katoliko batekin ezkontzeko; ez zituen, hala ere, katolizismoaren arau guztiak inoiz bere egin. Bere nortasun kritikoa zela medio, Greenek ezin izan zituen dogma batzuk onartu, aurretik sakonki aztertu arren. Leopoldo Duranek idatzitako "Graham Greene, amigo y hermano" liburuan aipatzen denez, "Graham Greeneren fedea borrokalaria zen, Miguel de Unamunorena bezala. Fede hark ez zien ez bati ez besteari bakerik ematen. Bien iritziz, benetako bizitza borroka da, hilzoria". Greeneren esanetan, "fedearen eta sinesmenaren artean bereizi beharra dago. Nik fedea dut, baina gero eta gutxiago sinesten dut Jainkoarengan. Horregatik, erabat ziur nago nire sinesmenik eza zeharo okerra dela; halakoxea dut fedea". "Ez dut sinesten nire sinesgabezian". Leopoldo Duranen iritziz, ezin da azken hau baino esaldi zehatzagorik aurkitu, Graham Greeneren fedea definitzeko, haren barne bizitza deskribatzeko. Apaizek, bestalde, berebiziko xarma zuten Graham Greeneren begien aurrean. Bere lehenengo autobiografian aitortu zuenez, behin, ezkondu aurretik, apaiz sartzeko gogoa piztu zitzaion, dudarik gabe, konbertsio berriak eraginda. Haren liburuetan apaiz ugari azaltzen dira pertsonaia nagusien eta bigarren mailako pertsonaien papera jokatuz. Fede eta teologi arazoak haren gogoan sarritan sortzen zirenez, Greenek apaiz bat behar zuen, apaiz lagun bat, edozein momentutan harekin hitz egiteko prest egongo zena. "Giza faktorea" liburuan ere apaizen batzuk txertatu ditu Graham Greenek kontakizunaren zurrunbiloan; Castlek onartzen du Afrikan teologi araurik zentzugabeenak irensteko zorian izan zela bi apaizen lanari esker: "Zuk badakizu ni ez naizela inoiz fededuna izan. Eskolako kaperan abandonatu nuen Jainkoa. Baina Afrikan ezagutu nituen apaiz batzuei esker fedea berreskuratu nuen... lipar batez eta kopa batek lagunduta, besterik ez bazen ere. Apaiz guztiak horrelakoak izan balira eta ni dezentetan berekin izan banintz, beharbada Berpizkundea, Sorkunde Garbia, Lazaro eta gainerako guztia irentsiko nuen".\nLiburu honetan Greenek zalantzan jartzen ditu "traizioa" eta "abertzaletasuna" bezalako hitzen egokitasuna; izan ere, haren ustez, gauzek ez dute zertan izan diruditen bezalakoak, erabilitako ikuspegiaren araberakoak direlako. Greeneren aburuz, gizakion erreakzioak sakonki aztertu behar dira, ezin baita inoren jokabidea besterik gabe arbuiatu. "Traizioa", "abertzaletasuna" eta tankera horretako hitzak arriskutsuak dira, lehenbizi, oso manipulagarriak direlako, eta bigarrenik, gizakiok bortizki jokatzera bultza gaitzaketelako. "Giza faktorea" liburuan idazleak heroi abertzale-espioi-britainiarra multzoari loturiko topikoak alde batera uzten ditu, bere kasa pentsatzeko ahalmenik ere ez daukan estereotipo horren aurretik gizakia jartzen duelako: gizakien barne-muinetan miatzea erabakitzen du Greenek, gizakiok ere beldur eta zalantzengatik erabat libre ez gaudela onartzeagatik ere. Horrela, askoz ere ikuspegi objetiboagoa, errealistagoa eta, aldi berean, hunkigarriagoa eskaintzen du zerbitzu sekretuei buruz: bertan lanean ari direnak euren lanaren gatibu dira, eta gainera, filmerik eta eleberririk gehienetan ez bezala, haien bizitzak ez dira inola ere erakargarriak. Greenek oso sinesmen zalantzagarrietan finkatutako mundu bat aurkezten du non gizon baten zorigaitzak agerian uzten baititu jende orok onartutako oinarri politiko-sozial-erlijioso baten gabeziak. Egitura horren barrenean, gizakia betidanik bigarren mailan egon da, bere herriarekiko edo jainkoarekiko menpetasunak harrapaturik.\n"Giza faktorea" liburuan, nire iritziz, Greenek, Castle bitarteko duela, gizakiari bere protagonismoa eman behar zaiola aldarrikatzen du, eta hori lortzekotan gizakiak bere buruari ezarritako menpetasuna gainetik kendu behar duela. Borroka latz horretan, maite dituen ia gauza guztiek pixkanaka-pixkanaka eskuetatik ihes egingo diote Castleri, eta geratzen zitzaion gauza bakarra ere galtzeko zorian izango da: itxaropena.\nEstiloari dagokionez, erraz eta zehatz idaztea zuen helburu Graham Greenek. Soberako hitz guztiak ezabatu egingo ditu. "The Times" egunkarian ikasi zuena oso baliagarri izango zaio aurrerago: bere literatur sorkuntzan erabiliko du. Greenek narrazioa ahal denik gehien trinkotzen du, baina hori bai, testuaren xedea zapuztu gabe. Prestakuntza non hartu zuen kontuan izanda, espero izatekoa zen, noski, idazle hark oso estilo loratua ez izatea.\nGreenek bere lehendabiziko autobiografian, "A sort of life" izenekoan, argi adierazten duenez, "ez zait bururatzen egunkari dezente kontserbatzaile bateko zuzendariordea zenbait urtez izatea baino karrera hoberik eleberrigile batentzat. Arratsaldeko lauretatik gauerdi aldera arte aritzen da bulegoan, horixe du lanaldia. Gaueko atsedenak indarberriturik, goizak sorkuntzan ematen ditu. Bulegoko jendea atsegina eta argia izaten da eta eleberrigileak baino esperientzia handiagoa izaten du: ez dago gela txiki batean bakarrik, adierazpen-arazoak atsekabeturik; bulego-orduetan ere astirik izaten du liburuetarako eta elkarrizketarako (gutako gehienek liburu bana eraman ohi genuen lanera, tarteka-marteka irakurtzeko), bulegoan gelditu ere egin gabe ematen dituzten egun bakanetan salbu. Lana ere ez da aspergarria. "Scrabble" jokoan bezala, letra berberak erabiliz hitz ezberdinak osatzen dira atergabe; lanaldia hasteko orduan, inork ez daki arratsaldeak zer emango duen".\nGraham Greeneren esanetan, "zirrara egoera bat da, gertakari isolatu bat, pentsamendutik, metaforatik eta konparazioetatik bereizi beharrekoa. Konparazioa hausnarketa-mota bat da; zirrara, berriz, hausnartzeko astirik ez dagoenean gertatzen da. Ekintza adierazteko, aditz bat, subjektu bat eta objektu bat erabil daitezke, eta beharbada erritmo bat ere bai, baina ezer gehiagorik ez. Hitzek idazlearen barnean sortutako plazerra mezuaren beraren gardentasunaren aurretik jartzeak ondorio txarrak ekar ditzake, eta hori dela-eta idazlea gehiegikerietara lerra daiteke". "The man within" liburuari esker idazle ingelesaren entzuna dezente zabaldu zen, baina ondorengo liburuekin izandako porrotak txertoa eman zion gehiegikeria horien kontra. Bere hamargarren eleberria, "The power and the glory", oso arrakastatsua gertatu zen, baina ordurako, porrot egiteko beldurrak sustrai sendoak ezarriak zituen haren baitan eta pentsamolde hori beti lagun izango du. Ez da batere harritzekoa, beraz, Greenek uste izatea eramangarriagoa zela bere liburu batek arrakasta izango zuen ala ez jakin gabe bizitzea porrota ziurra zela jakitea baino.\nLiteraturgintzaren arloan egindako lan ikaragarria eta uneoro idazkuntzan erakutsitako ahalmen paregabea saritu nahirik, bere herrialdean, Ingalaterran, "Companion of Honour" izendatu zuten 1966an, eta geroago, 1986an, "Order of Merit" delakoa eman zioten. Harrigarria izan arren, ez zuen inoiz Literaturako Nobel Saria jasotzeko ohorea izan: kritikari eta literaturzale guztien aldarrikapenei entzungor egin zieten, jende guztiaren iritziz, Graham Greenek horretarako behar beste merezimendu eta gehiago eginak baitzituen.


Babes Zibilak beroagatiko alerta mantentzen du hamar probintziatan eta Melillan | Consumer\nBabes Zibilak beroagatiko alerta mantentzen du hamar probintziatan eta Melillan\nBatzuetan, hala nola Albaceten, 40 gradutara iritsiko da maximoa.\nBabes Zibileko Zuzendaritza Nagusiak gaur arte, 23:59an, beroagatiko alerta du hamar probintziatan (Albacete, Malaga, Zaragoza, Bartzelona, Tarragona, Valentzia, Alacant, Ibiza, Mallorca eta Murtzia) eta Melillan.\nMeteorologia Institutu Nazionalaren (INM) aurreikuspenen arabera, Albaceten 40 gradutara iritsi ahal izango da maximoa; Malagan, berriz, maximoa 39 gradukoa izango da, eta minimoa 24 gradukoa.\nZaragozan, tenperaturak neurriz igoko dira, eta minimoak 22 gradukoak izango dira, INMk Bartzelonarako eta Tarragonarako aurreikusten duen kopuru bera.\nValentzian eta Alacanten, maximoak 39 gradukoak izango dira, eta Ibizan, 23 gradukoak, gutxienez. Gutxieneko tenperatura bera espero da Mallorcan ere; han, maximoak 37 gradu ingurukoak izango dira.\nAzkenik, Murtzian, termometroek 39 gradutaraino markatuko dute gehienezko tenperatura, eta Melilla hiri autonomoan 22 gradutaraino iritsiko da gutxienez.\nalerta bero tenperaturak


topic_facet:"Mekanizazioa (Heziketa Zikloa). Erdi maila" topic_facet:"Automatizazioa eta robotika industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila" topic_facet:"Mantentze-lan elektromekanikoa (Heziketa Zikloa). Erdi maila" topic_facet:"Industria-robotika (Modulua)" topic_facet:"Galdaketa eta pulbimetalurgiaren bidezko produkzioa (Heziketa Zikloa). Goi maila" topic_facet:"Lanbide Heziketa" author_facet:"Urresti, Igor"\nProposatutako gaia: Mekanizazioa (Heziketa Zikloa). Erdi maila Proposatutako gaia: Automatizazioa eta robotika industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila Proposatutako gaia: Mantentze-lan elektromekanikoa (Heziketa Zikloa). Erdi maila Proposatutako gaia: Industria-robotika (Modulua) Proposatutako gaia: Galdaketa eta pulbimetalurgiaren bidezko produkzioa (Heziketa Zikloa). Goi maila Proposatutako gaia: Lanbide Heziketa Egilea: Urresti, Igor


HYLLIS Apalategia, barn/kanp, 60x27x74 cm - IKEA\nAltzairu galvanizatuzko biltegiratze-konponbide praktikoa barruko edo kanpoko toki txikietarako. Egokia da balkoian, sukaldean, atondoan edo bainugelan jartzeko. Sendoa, arina eta eremu hezeetan erabiltzeko onartua.\nBiltegiratze-unitate hau ezin hobea da loreontziak eta landareak jartzeko. Gainera, HYLLIS zorroarekin osatzen baduzu, negutegi batean bihur dezakezu erraz.Barruan zein kanpoan erabil daitekeenez, egokia da balkoian, sukaldean, atondoan edo bainugelan jartzeko.HYLLIS zorroarekin gauzak euritik eta hautsetik babestuko dituzu. Bereiz saltzen da.Biltegiratze-konponbide handiagoa nahi baduzu, serie bereko hainbat apalategi konbina ditzakezu.Barne dakartzan plastikozko oinarriei esker, zorua ez da marratzen.Apal hau horman finkatu behar da; atzeko panelak aurrez egindako zuloak ditu lana errazteko.Horma mota bakoitzak burdinki mota bat behar du. Erabil itzazu zure hormarako egokienak diren burdinkiak (ez datoz barne).Diseinatzailea\nMuntatzeko argibideakHYLLIS Apalategia304.283.26\nApalategia, barn/kanp60x27x74 cm


LABek elkartasuna adierazi dio Greziako langileriari PAMEk antolatutako bilkuran - GARA\nLABeko ordezkaritza bat Atenasen izan da, PAME sindikatuak antolatuta, Greziako langileriari elkartasuna adierazteko egin den biltzarrean parte hartzen. Bertan, Nazioarteko Harremanetako idazkari Igor Urrutikoetxeak, greziar langileen borrokarekin bat egiteaz gain, Euskal Herrian bizi den egoera ekonomikoa azaldu, eta iragan ekainaren 29an eta iaz egindako greba orokorren berri eman die parte hartu duten gainontzeko sindikatuetako kideei.\nOstiralean hasi eta atzo bukatu zen hitzorduan, Europa osotik heldutako 29 ordezkaritzak hartu zuen parte, baita PAME sindikatuko hainbat kidek eta Munduko Federazio Sindikaleko zenbait buruzagik, horien artean, George Mavrikos idazkari nagusia. Besteak beste, Galiziako CIG, Portugaleko CGTP, Zipreko PEO, Turkiako DISK eta TEK, Austriako OGB, Alemaniako IG Metall eta Estatu espainoleko Cobas sindikatuak izan dira Greziako hiriburuan.\nBilkuran, egungo egoera ekonomikoari buruz eztabaidatu eta Europar Batasuneko gobernuek hartu dituzten neurri atzerakoiak nabarmendu dituzte, hain zuzen, lan-eskubideen murrizketa, prestazioen gutxitzea, erretiroa hartzeko adinaren atzeratzea eta pribatizazioen hazkundea eragin dituzten neurriak. Ildo horretan, baloratu dute aipatu neurri horiek «burokrazia sindikalaren» babesa jaso dutela, beren aburuz, Europar Konfederazio Sindikalean aterpe duen burokraziak, hain zuzen, eta horiei aurre egiteko beharrezkotzat jo dute Europa mailako klase-sindikalismoaren borroka guztiak koordinatzea.\nMobilizazioen ezinbestekotasuna era agerian utzi dute Atenasko bilkuran, bai herrialde mailako mobilizazioak, baita Europa mailakoak ere. Eta baieztatu dute beren agenda propioa garatu behar dutela, Europar Konfederazio Sindikalak ezartzen duenaz aparte.\nEuskal Herriko egoeraz, Urrutikoetxeak azaldu du langabezia tasa bi urtean bikoiztu egin dela eta litekeena dela hurrengo hiletan egoerak horrela jarraitzea. Lan arloko prekarietatea ere aipatu du LABeko kideak, eta horri aurre egiteko, sindikalismo soziopolitikoan sakontzea ezinbestekotzat jo du.


Adei.— Iñogazko ar-emonetako begirapen eta lotsa.\nAmore-egin.— Iñoren esan naiz agindura yausi. Ola naiz abea indarraren indarrez okertzen danean, «oben egin» duela esan daroagu; ol edo abe orrek indarrari amore-egin dautso.\nAnker.— Bioz-gogor, odoltzale.\nAndizuren.— Entzute ona, lotsa andi. Euzkel gaiztoz «errespetoa».\nAntzoki.— Euzkel gaiztoz «teatroa» deritxona, an benetako gauzak-barik benetak oen antzekoak erakusten dirialako.\nApen.— Asperkunde. Gaitzen bat egin dauenari emoten yakon ordaña.\nArratz.— Danborra. Danbor eta danbolin-otsak eragiten dautse gazteen zangoai.\nAspera.— Estu-larritasunak eragiñiko arnas-otsa.\nAtz.— Eskuko bost erroetarik edozein. Oñetakoa ba'da, be-atza deritxo.\nAtzipetu.— Ziria sartu norbaiteri.\nBuruntza.— Erregeak buruan nozik-bein errege-agiritzat eroaten daben zer borobila.\nBurestun.— Aurreko itzaren esan-gura berekoa da. Erestuna eriestuna dan legetxe, burestuna, buru-estuna da.\nDollor.— Adorebage, bildurti.\nEden.— Euzkel gaiztoz «bereno».\nEntzin.— Iñogan yarten dan uste ona; euzkel gaiztoz «konfiantza».\nEran.— Il-azo, il-eragin. Itz au zarra da ta orain bere ordez erriak «il» ebalten dau, abereai buruz izan-ezik. Abereak ez ei dira ilten, «tragau» baño. Nondik eta noz sortu ete da siñiskera au gure errian?\nGezna.— Norbaiteri beren-beregi eroaten yakon barria naiz agindua.\nGeznari.— Gezna edo mezua daroana.\nGorasarre.— Egitada goragarrien bategaitik norbaiteri egiten yakon begi-argi agiria.\nGudarozte.— Gudari-talde andia.\nIkurdi.— Beñolako gudetan gudariak, ezkerreko besoari eutsola, soñaren aurrean, eta soñaren goi-aldea yagoteko ebalten eben zurezko nai beste gayezko soin-yagongarria.\nIkurratz.— Euzkel gaiztoz «sillu».\nKurtxoin.— Zerbait estaltzeko goitik bera dingilizka yarten dan oyala.\nLeka.— Ezpata-ontzi edo zorroa. Arratia'n «zeruka» esango geunskio.\nLurrun-urtu.— Ura nai beste edozein lobel lenen lurrundu ta urren, lurrun ori atzera urtu. Orixe egiten da ardoari «espiritua» kentzeko.\nPeko.— Susmo, ezpai.\nSastakai.— Aizto edo «kutxilo»-antzeko izkillo ago-zorrotz laburra.\nSeaska.— Sein-aska, seña egoteko aska-antzeko oetxoa.\nSein.— Umetxo, aurtxo. Emendik datoz «sentzain» eta «otsein» itzak.\nThane.— Itz au sarritan darabilt lan onetan. Ezta euzkerazko itza, baña yatorrizkoan, ez beste izkuntzetan ordeazkorik ez dauenezkero, aldatzake ebali dot. Fowler'en Ingelandera-iztegiak itz oneri buruz auxe diño: «(Ingelanda'ko goiz-edestian) gizon bere buru-yabe uts eta yayotzatiko andikien bitarteko mallako edonor».\nYopu.— Eskubide-bako gizakia, iñorena dana. Itz oneri oraintsu norbaitek euzkotasuna ukatu egin izan dautso. Euzkotarrok yopurik izan ez dogulako, olangoen izenik be ez ete dogu gura? Yoputasunari dautsagun iguña andia be andia da, urrean.\nZio.— Zerbait egitera naiz ez egitera bultzetan gaituana. Zio-barik ezin dogu ezer egin, ez Yaungoikoak berak be. Dagiguna onegaitik, orregaitik, agaitik edo aragokoagaitik egiten dogu.\nZitori.— Txilin-antzeko lora zuri, sendo, ezpan-zabal, bost-orrikoa emoten dauen urte-landarea yatzu. Gazteleraz «azucena».\n© Bedita Larrakoetxea


naiz: agenda - Perseidak ikusteko hitzorduak\nPerseidak ikusteko hitzorduak\nAbuztuan zehar astronomiaren inguruko ekintza desberdinak izango dira Eureka! Zientzia Museoan. Bestalde, Perseidak ikusteko irteerak antolatu dituzte Aranzadi Zientzia Ekarteak eta Iruñeako planetarioak.\nEureka! Zientzia Museoan antolatu diren ekintzak hauek dira:\nAbuztuaren 17an, 21:30ean, behatoki astronomikoa zabalduko da eta bisita gidatuak egingo dira zeruko objektu desberdinak teleskopioz eta prismatikoz behatzeko.\nGainera, Pertseiden meteoroak uztailaren 24tik abuztuaren 22ra arte ikus daitezke, baina izar-euri horren jarduera handieneko unea abuztuaren 12tik 13ra bitarteko gaua izatea espero da, 60 meteoro inguru orduko izango baitira, eta jarduera handieneko unean eta behaketa-baldintzarik onenetan 100 meteoro orduko ikusi ahal izango dira.\nHorren harira, Planetariora hurbiltzen diren bisitariei fenomeno honen azalpena emango zaie 2D-ko saio guztietan abuztuaren 1etik 12ra bitartera. Saioaren bukarean izar-euri honen simulazio bat egingo da Planetarioan eta Pertseiden kopurua asmatzen dutenen artean urte baterako familia lagun-txartela zozketatuko da.\nDonostiako museko ekintzaz gainera, abuztuaren 11n, Arantzadi Zientzia Elkarteak Nafarroako Perseidak ikusteko autobus bat antolatu du Nafarroako Iso herrira. Irteera, elkartearen Zorroagako egoitzatik izango da, 20:00tan. Interesatuta dagoenak aurrez izena eman beharko du, Aranzadiko web orrian Bakoitzak 15 euro ordaindu beharko ditu.\nEgun berean, abuztuaren 11n, Iruñeako Planetarioak beste autobus bat antolatu du Perseidak ikusteko. Kasu honetan, bidaia Artajona herrira izango da. Autobusaren irteera: 20:30ean Planetariotik. Autobusaren eserleku erreserbatzeko Planetarioko web orrian edo leihatilan egin daiteke. Prezioa: 10 euro.


Jaietako kartel-lehiaketan parte hartzeko eta herriko musika-taldeek izena emateko epeak zabaldu dituzte daborduko - Sopela - Hiruka.eus\nJaietako kartel-lehiaketan parte hartzeko eta herriko musika-taldeek izena emateko epeak zabaldu dituzte daborduko\nKerman Santiago Alkorta 2019-03-04 12:31\nSopelako Udalak eta Sopelako Jai Batzordeak jaiak antolatzeari ekin diote. Kartel-lehiaketan parte hartzeko eta herriko musika-taldeek jaietan jotzeko izena eman dezaten azken eguna apirilaren 14a izango da.\nHerriko musika-taldeek bete behar dituzten baldintzak honako hauek dira: gutxienez taldeko partaideetako batek Sopelan egon beharko du erroldaturik eta talde bakoitzak kontaktua eman ez ezik, CD edo USB bat ere aurkeztu beharko du bere musikagaz. Euskararen erabilera eta aurreko urteetan jo ez izana, besteak beste, kontuan hartuko dituzte hautaketa egiteko orduan.\nBestalde, kartel lehiaketan edonork parte hartu dezake, bakarka edo taldeka, betiere bere izenean lan bakarra aurkezten badu. Kartelaren gaiak zerikusia eduki beharko du jaiekin, eta paperaren tamaina DIN A3koa izango da. Ordenagailuz eginez gero, ordea, kartelaren euskarri informatikoa ere eman behar izango dute parte hartzaileek JPEGn eta 300ppp-ko kalitatean gutxienez.\nKartel lehiaketa hainbat kategoriatan banatu dute. Irabazle nagusiak 500 euro lortuko ditu. Eta Sopeloztar onenak ere oparia izango du: 150 euro herriko denda batean gastatzeko. Ume-kategoriak ere antolatu dituzte. Informazio gehiago hemen.


Done Jakue bidea:\nALEGRIA-DULANTZIKO ERROMESEN ATERPEAREN BARNE-FUNTZIONAMENDURAKO ARAUDIA\n1. artikulua.- Santiagora oinez edo bizikletaz doazen erromesek Alegria-Dulantziko aterpea erabil dezakete. Ezinbestekoa izango dute Erromesaren Egiaztagiria izatea.\n2. artikulua.- Lekuak erromesak heltzen diren heinean okupatuko dira; hona hemen lehentasunak: lehenengo oinez joaten diren erromesak sartuko dira eta, bigarrenik, bizikletaz doazenak. Ezin da aldez aurretik lekua erreserbatu.\n3. artikulua.- Aterpean gau bakar bat geldituko dira eta bakar-bakarrik egingo da salbuespen bat gaixotasunaren bat dutenekin edo beste ezinbesteko arrazoiren bat badago. Edozein modutan ere, luzapen berezi hori Aterpeko arduradunak baimendu beharko du, edo mediku batek lesio edo gaixotasun parte bat egiten badu. Gehienez hiru gau geldi daitezke.\n4. artikulua. - Aterpea, hala eskatuta, urte osoan zehar 13:00etan zabaldu\neta 22:00etan itxiko da ,ordu horretatik aurrera erabateko isiltasuna\nerrespetatu beharko da.\n5. artikulua.- Aterpean lo egiten duten erromesak instalazioetatik irten beharko dira 9:00ak baino lehen, eguneroko garbiketa egin ahal izateko. Erabiltzaileek instalazio guztiak zaindu beharko dituzte, eta handik ateratzen direnean ordenatuta eta garbi utzi beharko dituzte.\n6. artikulua.- Debekatuta dago erretzea Aterpearen instalazio guztietan. Gainera hormetan ezingo da ezer iltzatu edo itsatsi.\n7. artikulua.- Aterpearen erabilera borondatezkoa da eta era sinbolikoan eta dohaintza moduan gau bakoitzeko 4 euro ordaintzea finkatu da, Done Jakue Bidearen elkartasuneko eta anaitasuneko izaera erakusteko; gainera, diru horrekin Elkarteari lagunduko zaio instalazioak mantentzen beste erromes batzuek erabil ditzaten.\n8. artikulua.- Alegria-Dulantziko Udal Txit Prestuko Kultura Batzordeak erromesentzat jarritako neurri guztiak alda ditzake beharren eta bizikidetasunaren arabera, betiere aterpearen funtzionamendua hobetzeko helburuarekin.


SlotMusic: musika-formatu barria? - bizkaie.biz\nNegar eta negar. Horrelaxe dagoz diskoetxe guztiak. Ez dabela CDrik saltzen, Internetek eta pirateoak kalde handia eragiten deutsiela.... Negarra dariela. Beharbada oraindino ez dira konturatu Interneten sasoian bizi garala.\nHainbeste kejaren eta hainbeste malkoren ondoren, diskoetxe nagusiak (Sony BMG, EMI Music, Universal Music Group eta Warner Music Group) SanDisk enpreseagaz batu dira musika 'formatu' barria plazaratzeko.\nSanDisk dalakoa memoria eta eta multimedia erreproduzigailuen egilea da eta hortik atara dabe azken asmakizuna: SlotMusic izeneko txartela. Azken batean, 'microSD' memoria txartel txiki bat baino ez da eta, bertan, mp3 formatuan, musikea eukiko dogu. Txarteltxo bakotxaren kapazidadea GB batekoa da.\nMusika formatuak aldatuz joan dira: viniloa, kaseta, CDa eta, azken urteotan, formatu digitalak. SlotMusic hau be formatu barri legez aurkeztu dabe baina ez dakit nik ba arrakastarik izango dauen. Batez be eskuko telefonoen erabiltzaileei zuzenduta dago: telefonotxuok daukien (danek ez) txartela sartzeko lekuan SlotMusic izenekoa imini eta musikea entzun, dana bat. CDak inoiz baino gitxiago saltzen dirala eta, negozio-bide barriak topau guran, eskuko telefonoen mundua agertu da. Urtean, memoria txartela onartzen daben 750 miloe eskuko telefono saltzen dira. Hori dago negozioa.\nTxarteltxua gutunazalen ohiko siluen neurrikoa da, DRM bako memoria. Zer da DRM? Ingelesez 'Digital Rigths Management' esan gura dau eta holan itzuliko geunke eukerara: egileen eskubideak babesteko teknologia. Azken batean, ezin dala ezer kopiau esaten deuskue letra horreek. SlotMusic dalakoan ez da horrelakorik egongo eta, beraz, bertako fitxategiak kopiau eta gure artxiboak bertan jar daitekez.\nMomentuz, ez dago informazino lar teknologia barri horren ganean, ezta prezioaren ganean be. Antza, Estadu Batuetan, Gabonetarako merkaduratuko da Wal-Mart eta Best Buy denda-kate erraldoietan, zazpi edo hamar dolarrean, baina hori zurrumurrua baino ez da.\nDana dala, benetako kontua zera da: eukiko ete dau arrakastarik jentearen artean ala berandu ataratako proposamena da? Gaurko musika-entzuleak gero eta ohituago dagoz Internetetik desakargak egitera. Horregaitik: ez da lar eskatzea izango horrelako erabiltzaile ba denda batera joan eta bertan SlotMusic txartela erostea? E-bankua erabiltea ohituta dagoana, banketxera joango ete da transferentzia bat egitera? Proposamen barria aurrerapausua izan beharrean, atzerapausua izan daiteke.


TU Lankide hobetzeko zure iritzia jaso nahi dugu — TUlankide MONDRAGON\nTU Lankide hobetzeko zure iritzia jaso nahi dugu\nTU Lankidek inkesta hau proposatzen dizu, aldizkaria eta webguneari buruz duzun iritzia jaso nahi dugulako. Erantzun inkesta hau eta lagundu iezaguzu gure zerbitzua hobetzen. Minutu batean egingo duzu eta zozketatzen ditugun COLUMBUS markako hiru pack-etatik bat irabazteko aukera izango duzu. Animatu eta parte hartu!\nInkestarako izen-ematea itxita dago.\nZOZKETA: parte-hartzaileen artean hiru COLUMBUS produktu dituen hiru pack zozketatuko dira.\nHauek dira pack bakoitzak izango dituen produktuak:\nBekokiko lanpara CF 3. Bekokiko linterna, xenda zaletasuna edota running praktikatzeko egokia.\nTrekking praktikatzeko bi makila. Trekking egiteko bi makila teleskopikoak.\nAQUA 1000 botila. Litroko plastikozko botila.\nParte hartzeko azken eguna otsailak 2 izango da, goizeko 10:00etan.\nLehiaketan parte hartzen duten guztiek beren datuen (izena eta posta elektronikoa) lagapena egiten diete TU Lankide aldizkariari eta Columbusi.\nEskuratu Orbeako txirrindulari-ekipamendua\nGizonezkoen edo emakumezkoen ekipamendu baten zozketan parte hartzeko galdetegia bete behar da irailaren 22a baino lehen.\nCVCEPHOTO nazioarteko argazki-lehiaketako sari-banaketara joan nahi duzu?\nMaiatzaren 28an Donostian egingo den ekitaldira joateko interesa baduzu, 5 sarrera bikoitzen zozketan parte har dezakezu, ondoren duzun galdera-sorta beteta.


Pertsonalizazioa (marketina) – Gizapedia\nMarketinean, pertsonalizazioa bezero bakoitzaren beharretara egokitzen diren produktuak eta zerbitzu bereziak eskaintzeko estrategia eta ekintzen multzoa da. Enpresari, pertsonalizazioa mentalitate aldaketa berezia eskatzen du, oinarri estrategikoan produktua edo zerbitzua baino, bezero bakoitza jarriz, harentzat produktu eta zerbitzu bereziak eskaintzeko. Nabarmendu behar da, ordea, pertsonalizazioa produktuen kustomizazioa baino estrategia zabalagoa eta sakonagoa dela, eta bezeroaren ezagutza eta harekiko harremanak zaintzea eskatzen duela.\nMarketinaren miopia enpresa batek marketin filosofia desegokia jarraitzen duenean gertatzen den fenomenoa da, produktuan zentratuz bezeroen beharrak kontuan hartu gabe, produktuaren filosofia garatuz merkatu-orientazioa garatu ordez. Marketinaren miopian…\nMerkatu penetrazioa edo merkatuko penetrazioa populazio batean edo produktu edo zerbitzu baten merkatu potentzialean produktu edo zerbitzu hori eskuratu eta erabiltzen dutenen portzentajea da. Adibidez, ordenagailu eramangarrien merkatu…


Guraso euskaldunen seme Ameriketan\nRobert Laxalt ::The Basque Hotel. Nacido en América\nRobert Laxalt (1923-2001) hamazazpi libururen egile dugu eta Pulitzer sarirako bi aldiz izan zen hautagai. Baina ospetsu egin zuena bere guraso euskaldunen gainean idatzitako Sweet promised land lana da. Zuberoatik AEBetara artzain joan eta 47 urte geroago bere jaioterrira itzultzeko aukera izango zuen aita zen protagonista. The Basque Hotel. Nacido en América eleberrian berriz, bere buruaren sasi-biografia agertu zuen Laxaltek, mutiko nerabe baten bidez. Guraso euskaldunak ditu, AEBetara etorkin joandako euskaldunek asko preziatzen dituzten ostatu moduko baten jabe. Amerikar petotzat du mutikoak bere burua, ez ordea bere zenbait ikaskidek.


Gobierno Vasco Irekia :: 9,5 milioi musika irakaskuntzako ikastetxeetarako (2012-07-10(e)ko Kointseiluan hartutako erabakia)\n9,5 milioi musika irakaskuntzako… http://www.irekia.euskadi.net/eu/news/11666 berria\n9,5 milioi musika irakaskuntzako ikastetxeetarako (2012-07-10(e)ko Kointseiluan hartutako erabakia)\nGobernu Kontseiluak, Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa sailburuak proposatuta, gaurko bilkuran agindu bat onartu du. Agindu horien bidez, musika irakaskuntzako ikastetxeetarako dirulaguntzen deialdia egiten da.\nDeialdiaren bidez guztira 9.518.039 euro emango dira, eta dirulaguntza horiek jasoko dituztenak finantzaketarako herri administrazio publikoen %25eko edo gehiagoko finantziazioa duten musika irakaskuntzako ikastetxeak dira. Helburua ikastetxe horien gastu arrunta finantzatzen laguntzea da.\nEsleipenerako irizpideak ikastetxeak emandako irakastorduen kopuruan oinarrituko dira.\nGobernu Kontseiluaren Akordioak musika-irakaskuntzak 2012-07-10ko Gobernu Kontseiluaren Akordioak Berri honen iruzkinen RSSa\n10,187 milioi musika rakaskuntzako ikastetxeetarako (2011-05-03(e)ko Kointseiluan hartutako erabakia)\nKongresuak, zientzia bilerak, ikastaroak eta mintegiak egiteko laguntzak (2011-12-13(e)ko Kointseiluan hartutako erabakia)


Aurkezpena eta historia - mendialdeaipi\nMendialdea IPI Santikurutze Kanpezun kokaturiko ikastetxe publiko integrala da, giro familiar eta euskaldunean derrigorrezko hezkuntza bere osotasunean eskaintzen duena, 2 urtetik 16 urtera. Arabako Mendialdeko ikastetxerik zabalena da eta Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza eskaintzen duen bakarra. Gainera, Araba eta Nafarroa arteko mugan kokatuta dagoenez, Nafarroako "eremu ez euskalduna" deritzon Lizarraldeko herrietan euskaraz ikasi nahi dutenen erreferentzi zentroa ere bada.\nMendialdea IPI 2013/14 ikasturtean martxan jarri zen arren, historia luzea du, hona hemen laburpen txiki bat:\n1970eko hamarkadaren hasieran, Kanpezuko "CP Campezo Yoar" eskola publikoa inguruetako herrietako ikasleak jasotzen hasi zen; hala, Lehenengo Hezkuntzako eskola bilgune bihurtu zela esan genezake. Hamarkadaren erdialdean, Harana udalerriko ikasleak ere hasi ziren etortzen; hurbildu ziren azkenak, 90eko hamarkadaren hasieran, Bernedoko ikasleak izan ziren.\n1977. urtean, Ibernalo ikastola sortu zen Kanpezun; geroztik, Mendialdeko haurrek euskaraz ikasteko aukera izan dute, eta euskal kulturan hezi.\n2004. urtean, Ibernalo ikastola eta CP Campezo Yoar batu egin ziren, mendialdeko Haur eta Lehenengo Hezkuntzei erantzun publiko bateratua emateko. Halaxe sortu zen "CEP Nuestra Señora de Ibernalo Ikastola HLHI".\nBigarren Hezkuntzari dagokionez, 1975/76 ikasturtean, Lanbide Heziketako lehenengo mailako ikasketak (Administrazioa arloan) ezarri ziren CP Campezo Yoar eskolaren egoitzan, 24 ikaslerekin. 1976/77 ikasturtean, haietako 13k jarraitu zuten, baina hurrengo ikasturtean itxi egin behar izan zuten, ikasle falta zela eta. Horren ondorioz, Mendialdea Bigarren Hezkuntzako ikasketarik gabe geratu zen.\n10 urte geroago, 1987/88 ikasturtean, berriz ezarri zen Bigarren Hezkuntzako Heziketa (IEE/REM: Irakaskuntza Ertainen Erreforma), CP Campezo Yoar-eko egoitzan, 3 irakaslerekin eta 14 ikaslerekin. Arazo burokratikoak zirela medio, Gasteizko Mendizabala Institutukoen ardurapean geratu zen.\n1995/96 ikasturtean, gaur egungo DBHko eraikina estreinatu zen 5 irakaslerekin eta 3 talderekin: IEE/REMeko 1. eta 2. mailetako talde bana eta Lanbide Heziketako talde bat.\n1996/97 ikasturtean, DBHko 1. eta 2. mailak ezarri ziren, A, B eta D ereduetan. Apurka apurka DBHko 4 mailak ezarri ziren eta oraindik ere idarrean dagoen hezkuntza esparrua da Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza.\n2013/14 ikasturtean Ibernalo Ikastola eta Kanpezu institutua, Kanpezu BHI, fusionatu ziren oraingo ikastetxeari bidea emanez: Mendialdea IPI, Haur Hezkuntza, Lehen Hezkuntza eta Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza eskaintzen dituen ikastetxe publiko integratua, euskara hutsean eta kalitate handiarekin.


Umea izan behar dutela eta, gurasotasuna ospatzeko asmoz, afaria egingo dute gurasoek, aitaren arrebak eta koinatuak, eta familiaren lagun batek. Amaren zain direla, aitatasunaren alegrantziez ariko dira, aitak umeari ipini nahi dioten izena aipatzen duen arte: poza zena ekaitz bihurtuko da, eta etxeko giroa erabat gaiztotuko da. Egoerari umoretik heldu dio Ene ba!! antzezlanak, Txalo Produkzioak konpainiak urtarrilaren 10ean Andoainen aurkeztuko duen lanak. Matthieu Delaporte eta Alexandre de la Patelliereren lana Begoña Bilbao Lejarzegik zuzendu du, Martin Agirrek itzulitako testua oinarri. Mahai bueltan bilduko diren protagonistak jokatzen, ostera, Asier Sota, Mikel Laskurain, Ane Gabarain, Alzane Etxeberria eta Jose Kruz Gurrutxaga ariko dira. Andoaingo Bastero Kulturgunean estreinaldia egin ostean, hainbat lekutan ikusi ahal izango da: urtarrilaren 12an, Villabonan; 24an eta 25ean, Donostian; 26an, Hondarribian; 31n, Tolosan; otsailaren 1ean, Azkoitian; 2an, Lezon...\nZORTZI konpainiaren antzezlanak ikusi ahal izango dira, agorrila bitartean, Baionan, Bidarten, Donibane Garazin, Donibane Lohizunen, Hendaian, Hiriburun eta Miarritzen, Ibilki 2020 programari esker. EKE Euskal Kultur Erakundeak bultzatutako programa da Ibilki, eta Ipar Euskal Herrian euskarazko antzerkia hedatzea du helburu. Aurten lan hauek eskainiko ditu: Tanttaka Teatroaren Muxua; Loraldia kultur elkartearen Anton Abbadia, Dublinetik Hendaiara; Atx Teatroaren Kaskarot; Collectif Balle Perdueren Gora! Un selfie au milieu des Sioux; Iduzkilore antzerki taldearen Herriko bozak; Xake Produkzioaken Lur; 13R3P/ Itzuli Konpainiaren Behin bazen Internet; eta Rouge Elearen Zuhaitzarekin solasean. Guztira, beraz, zortzi antzezlan hamabost emanalditan. Tanttakaren Muxua lanak emango dio hasiera Ibilki 2020ri, urtarrilaren 14an, Baionan. Gainerako hitzorduak EKEren webgunean (https://www.eke.eus/eu) jaso dituzte.\nKULTUR SORKUNTZA eta sortzaileak ardatz hartuta, Dapa izeneko ikus-entzunezkoen proiektua abiarazi dute Azpeitiko Dinamoa sormen gunean. Daparen bitartez, asteazkenero sormena oinarri duen erreportaje bat sareratuko dute, zeinak kultur-adierazpen bat edota sortzaile bat izango duen oinarri. Lehen denboraldian, hamasei erreportaje sareratuko dituzte, eta dagoeneko ikusgai dira lehenak: Juan Palacios zinegileari eskainia, Rouge Elea konpainiari buruzkoa... Dinamoa sormen gunearen webgunean ikus daitezke lanok: https://dinamoa.eus/dapa/.


Moyra Daveyren obrak Artium Museoan - bizkaie.biz\nMoyra Daveyren obrak Artium Museoan\nBizkaie! 2020-10-13 07:55 Kulturea\nErretratuak eta bideoak dira gehienak.\nKanadan jaio baina New Yorken bizi dan artistearen lanak munduko bildumatan eta erakutsi izan badira be, orain lehenengoz dagoz Europako museo publiko batean, Gasteizeko Artium Museoan, hain zuzen be.\nMora Davey-k 1980. hamarkadearen erdialdetik gaur egun arte egindako lanak erakutsiko ditu Gasteizen, erretratuak, zinemea eta idazketea oinarri dituenak, artisteak bere ibilbidean erabilitako iturri eta prozesuetara hurreratzeko balio dabenak.\nErakusketea arlo bitan banatu daiteke, nahiz eta biak alkar lotuta egon, biak dira artisteak landutako diziplinen ispilu. Alde batetik, erretratu multzoa dakar artisteak (Animaliak, gorputzak edo objektuak) eta, bestetik, ikus-entzunezkoen atala (I confess). Davey-k berak adierazo dauenez, idazketatik abiatzen dira obrak, artistearen beraren bizipenetatik.\nZinemearen atalean, makinatxu bat film ikusi daitekez, besteak beste, Hemlock Forest, Wedding Loop eta Notes on Blue.\nKontuak kontu, pandemiak bazterrak astindu ditu eta bagilean zabaltzeko erakusketea izan arren, orain zabaldu dabe artistea bera Gasteizen egon ez bada be. Beatriz Herraez, Artiumeko zuzendariak emon ditu azalpenak, izan be, Moyra Davey: Lanak/Obras/Works erakusketearen komisarioa be bada Nicolas Linnertegaz batera.\n2021eko martiaren 7ra arte egongo da erakusketea zabalik Artium Museoko A3 aretoan.


LORAN - Wikipedia, entziklopedia askea.\nLoran-C estazioa, Columbia Britainiarran.\nLORAN (ingelesetik LOng RAnge Navigation, irismen urruneko nabigazioa) nabigaziorako laguntza sistema elektroniko hiperbolikoa da, hiru transmisore edo gehiagotatik igorritako irrati seinaleak jasotzeko arteko tartea erabiltzen duena hartzailearen posizioa zehazteko. Bertsiorik modernoena LORAN-C da, espektro elektromagnetikoaren maiztasunetan lan egiten duena 90 eta 100 kHz artekoan, multipultsu seinale batekin, normalean 9 nagusientzat (bederatzigarren pultsuak dagokion geltokia adierazten du eta zuzenketak aplikatzeko balio du) eta 8 esklabo edo erreferentzia-estazioetarako.\nLORAN sistema erabiltzen da herrialde askotan, Amerikako Estatu Batuak, Japonia eta hainbat Europako herrialde barne. Errusiak CHAYKA izeneko sistema ia berdin bat erabiltzen du, maiztasun-banda bera erabiltzen duena. LORANen erabilpena azkar gutxitzen ari da, GPSaren ordez.


Gabonetarako mugikor bat eskatu duzu? 2 aldiz pentsatu. - Jesuitak Donostia\nMartxan da mugikorren kontsumo eta erosketaren inguruko kontzientziazio kanpaina. Batxilergoko 1. eta 2. mailako ikasle talde bat gara eta 2016-2017 ikasturteko boluntariotza egiten ari gara, Alboan Gobernuz Kanpoko Erakundearekin lan eginez. Martxan jarri berri dugun ekimen honen bitartez, mugikorren kontsumoak Congon eragin duen gatazka egoera ikusarazi nahi dugu, izan ere, bertatik ustiatzen da gailu hauek egiteko lehengaia. Gatazka honen egoera jakinarazteko, bideo batez gain, telefono mugikorren birziklatze egokia sustatzeko kanpaina bat hasi dugu. Lagunduko al zeniguke?\nGabonak hemen dira eta iritsi da opariak erosteko unea. Mugikorrez aldatzea pentsatzen ari bazarete edo beste bat erostekotan bazarete, berdinarekin jarraitzeko gonbitea luzatu nahi dizuegu; posiblea ez den kasuetan, mugikorren birziklapen egokia bermatzeko ikastetxean kokatu ditugun kaxetan uzteko eskatu nahi dizuegu.\nKanpaina honetan lan egitea erabaki dugu jendea Congon gertatzen ari denaz konturatzeko eta bertako biztanleek sufritzen duten egoeraz errukitzeko. Honez gain, egoera hau gaur egun erabiltzen ditugun eta hain erabilgarriak diren telefonoekin zuzenki erlazionatuta dagoela ulertarazi nahi dugu, jendeak arazo honekin bat egiteko xedez.\nGatazka honen berri hainbat alditan izan dugun arren, ez zaigu inoiz azaldu nola lagundu. Kanpaina honekin familiei arazo hau beste era batera hurbildu nahi izan diegu eta, horregatik, aurrez aurre egoera hau bizi izan duen norbaiten testigantza lortu dugu. Bera Justine da, Synergie izeneko GKEko koordinatzailea, eta biolentzia sexuala pairatzen duten edo pairatu izan duten emakumeen alde egiten du lan. 2005ean Bakearen Nobel sarira izendatua izan zen. Bere lekukotasuna entzutean, jendeari arazoaren berri eman geniezaiekeela pentsatu genuen. Horretarako, baimena eskatu genion eskolari familiekin harremanetan jartzeko eta beraiei mezu hau bidaltzeko eta horrela egoera honetan parte hartu dezaten.\nHau esanda, Gabon hauetan mugikor berririk ez erosteko eskaera luzatu nahi dizuegu. Eta esan bezala, hori posible ez bada, gure mugikor bilketa kanpainan parte hartzera animatzen zaituztegu.\nLagundu mezu hau eta egoera honen salaketa zabaltzen. Mila esker.


Trenetako segurtasuna zorroztea aztertzen ari da Paris | Trenetako segurtasuna zorroztea aztertzen ari da Paris – iparraldekohitza\nUrtarrileko atentatuez geroztik, 7.000 militar daude Frantziako 3.000 tren geltokiak zaintzen. Horretaz gain, telefono zenbaki bat ere jarriko dute “mehatxu terroristak” salatzeko.\nJoan den ostiralean, Frantziako Poliziak 25 urteko Ayoub El-Khazzani atxilotu zuen Amsterdamdik Parisera zihoan abiadura handiko trenean. El-Khazzanik hiru pertsona larri zauritu zituen gainean zeraman kalashnikov fusilarekin. Arma horretaz gain, pistola bat ere aurkitu zioten atzeman zutenean. Poliziak atentatu terroristatzat jo du erasoa. El-Khazzaniren abokatuak, aldiz, argudiatu du armak “aurkitu” egin zituela, eta haren asmoa “jan ahal izateko lapurtzea” zela.\nErasoak, ordea, trenetako segurtasunaren inguruko eztabaida eragin du, beste behin. Urtarrileko atentatuez geroztik, Parisek 7.000 militar jarri zituen estatu osoko 3.000 geltokiak zaintzen. Irailetik aurrera, berriz, SNCF tren enpresak telefono zenbaki bat ere jarriko du abian, herritarrek “ezer arrarorik” ikusiz gero salatu ahal dezaten.\nZenbaitentzat, hala ere, neurri horiek ez dira aski, eta aireportuetan indarrean dauden neurrien antzekoak eskatu dituzte tren geltokietan ere. Gaur egun, soilik Erresuma Batura doan Eurostar trenerako sartu-irtenetan daude halako segurtasun neurriak, eta adituen esanetan, “ia ezinezkoa” litzateke horiek tren guztietara zabaltzea. Dena den, Parisek ez du baztertzen egun indarrean dauden neurriak zorroztea.\nBestetik urtarrilean gertau moduan, Schengen eremuaren gaineko eztabaida ere mahai gainean da. Izan ere, “terrorismoa” gelditzeko aitzakian, gehituz doaz Europatik askatasunez mugitzea ahalbidetzen duen ituna aldatzearen aldeko ahotsak.\nGizon baten gorpua atzeman dute Hendaiako hondartzan