Η επίδραση της μουσικής στα έμβρυα. Μπακατσή Μαρία Α.Μ.: 46/05 - PDF\nΗ επίδραση της μουσικής στα έμβρυα. Μπακατσή Μαρία Α.Μ.: 46/05\nDownload "Η επίδραση της μουσικής στα έμβρυα. Μπακατσή Μαρία Α.Μ.: 46/05"\n1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΣ Η επίδραση της μουσικής στα έμβρυα Μπακατσή Μαρία Α.Μ.: 46/05 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Επιβλέπων Καθηγητής: Πολύβιος Ανδρούτσος Συνεργαζόµενο µέλος.ε.π.: π. Νεκτάριος Πάρης Θεσσαλονίκη Ιούνιος 2008\n2 Copyright Μπακατσή Μαρία 2008 Με επιφύλαξη παντός δικαιώµατος. All rights reserved. Η έγκριση της πτυχιακής εργασίας από το Τµήµα Μουσικής Επιστήµης και Τέχνης του Πανεπιστηµίου Μακεδονίας δεν υποδηλώνει απαραιτήτως και την αποδοχή των απόψεων του συγγραφέα εκ µέρους του Τµήµατος. 1\n3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. Πρόλογος Εγκέφαλος και ανάπτυξη ακουστικού µηχανισµού Γενικά Εγκέφαλος Η αρχιτεκτονική του εγκεφάλου Ο νευρώνας Η ανάπτυξη του εγκεφάλου Κρίσιµες περίοδοι Η ανάπτυξη του ακουστικού µηχανισµού και η επίδραση ακουστικών εξωγενών ερεθισµάτων στην ψυχολογία του εµβρύου Μνήµη Η επίδραση της ψυχολογίας της µητέρας στο έµβρυο Εισαγωγικά Επίδραση µουσικών ερεθισµάτων Προγεννητικές ακουστικές εµπειρίες Μουσική, ήχος και έµβρυο Χρήση της µουσικής στα βρέφη Τα παιδιά είναι συναισθηµατικά «πιο έξυπνα απ ότι νοµίζουµε» Τα βρέφη µαθαίνουν και θυµούνται τη µουσική από µικρή ηλικία Τα µουσικά βρέφη Η πρώτη έρευνα - Rauscher, Shaw & Ky (1993)\n4 3. Τα πρώτα µουσικά µαθήµατα Εισαγωγικά Μουσικά µαθήµατα από την κοιλιά της µητέρας Μουσική και στάδια ανάπτυξης Έµβρυο Γέννηση µηνών µηνών ετών Μουσική για τα µωρά Μουσικοθεραπευτικές παρεµβάσεις Η µουσικοθεραπεία κατά την κύηση Τα οφέλη της µουσικοθεραπείας Επίλογος Βιβλιογραφία\n5 Πρόλογος Η παρούσα εργασία έχει ως θέµα της την επίδραση της µουσικής στα έµβρυα. Είναι ένα θέµα που µπορεί να απασχολήσει κυρίως τις γυναίκες και περισσότερο τις µέλλουσες µητέρες. Ίσως φαίνεται περίεργο, αλλά η µουσική, όπως θα φανεί στην εργασία, επηρεάζει θετικά ή αρνητικά το έµβρυο. Επειδή λοιπόν είµαι φοιτήτρια στο Τµήµα Μουσικής Επιστήµης και Τέχνης και επειδή λατρεύω τη µουσική, ένα τέτοιο θέµα δε θα µε άφηνε ασυγκίνητη. Βασικός άξονας της εργασίας είναι το πώς η µουσική επηρεάζει τη µετέπειτα σχέση του ατόµου µε τη µουσική, πράγµα που βοηθά τη µουσική του παιδεία. Επίσης, φαίνεται µέσα στην εργασία πόσο η µουσική επηρεάζει στην ψυχολογική υγεία του εµβρύου και της µητέρας. Βέβαια, για να γίνει κατανοητή η επίδραση της µουσικής στα έµβρυα, πρέπει να διευκρινιστεί ιατρικά, έτσι ώστε να καταδειχθεί µε επιστηµονικούς όρους η επίδραση και κατανόηση της λειτουργίας του εγκεφάλου, για να είναι ολοκληρωµένη η προσέγγιση του θέµατος. Είναι φυσικό η µουσική που επηρεάζει το έµβρυο να συνεχίζει την επίδρασή της και σε µεγαλύτερη ηλικία. Η επιρροή της µουσικής έχει αποτελέσµατα ψυχολογικά, κοινωνικά σε όλη την πορεία του ατόµου. Αυτό συµβαίνει γιατί το έµβρυο µπορεί να αποκτήσει κάποιες συµπεριφορές που θα συνεχίσει να τις έχει και στην παιδική του ηλικία. Η επίδραση της µουσικής διεγείρει το νευρικό σύστηµα από τα πρώτα του βήµατα δηµιουργώντας έναν άνθρωπο ευαίσθητο σε εξωγενή ερεθίσµατα. Έτσι το άτοµο µπορεί να καταστείλει βίαιες συµπεριφορές και να ενστερνιστεί τις ήρεµες. Φαίνεται λοιπόν ότι η µουσική επηρεάζει το νεογέννητο και δη το έµβρυο που µπορεί να υιοθετήσει συµπεριφορές που του ήταν γνωστές από την κοιλιά ακόµα. Βαθύτερο νόηµα και σκοπός της εργασίας δεν είναι απλά να πληροφορήσει τον αναγνώστη για την επίδραση της µουσικής, αλλά και για τη 4\n6 σηµασία της επίδρασης στο έµβρυο, ώστε να αποκτήσει ως άνθρωπος µια υγιέστερη ψυχολογία, κοινωνική συµπεριφορά και ευαισθησία (έως και ανθρωπισµό) λόγω της µουσικής του παιδείας. 5\n7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ 1. Εγκέφαλος και ανάπτυξη ακουστικού µηχανισµού 1.1 Γενικά Εγκέφαλος Ο εγκέφαλος είναι το πιο σύνθετο όργανο του ανθρώπου. Η σπογγώδης αυτή µάζα των περίπου 1350 γραµµαρίων είναι η έδρα της νοηµοσύνης, των συναισθηµάτων, της ερµηνείας των αισθήσεων, του ελέγχου των κινήσεων του σώµατος και όλων των λειτουργιών που συνθέτουν την ψυχική και πνευµατική προσωπικότητα ενός ανθρώπου. Η δεκαετία του 1990 ονοµάστηκε η εκαετία του Εγκεφάλου, µε απώτερο στόχο την εντατικοποίηση της έρευνας για την επέκταση των γνώσεών µας για τον εγκέφαλο. Αν και η δεκαετία αυτή πέρασε και πολλές πτυχές των λειτουργιών του εγκεφάλου ήρθαν στο φως, οι γνώσεις µας παραµένουν ακόµη αποσπασµατικές. Η Νευροεπιστήµη µελετά τις λειτουργίες του εγκεφάλου. Η Νευροµουσικολογία επικεντρώνεται στην έρευνα των νευρωνικών βάσεων της µουσικής εµπειρίας, σκέψης και πράξης. Τις τελευταίες δεκαετίες η γνώση µας για τη σχέση µουσικής και εγκεφάλου έχει αυξηθεί σηµαντικά χάρη: (α) στην εξέλιξη των νευροαπεικονιστικών µεθόδων (µέθοδοι απεικόνισης της ανατοµίας και της λειτουργίας του εγκεφάλου) και (β) των πορισµάτων από το φαινόµενο της αµουσίας (δηλαδή της απώλειας της ικανότητας επεξεργασίας της µουσικής πληροφορίας έπειτα από βλάβη στον εγκέφαλο) (Κόνιαρη, ). Γνωρίζουµε ότι η πρωταρχική επεξεργασία των ηχητικών σηµάτων γίνεται στον κροταφικό λοβό και ότι τα τονικά ύψη αντιπροσωπεύονται τονοτοπικά στην αύλακα του Sylvius. 1 1 Μέσος εγκέφαλος. Αποτελείται από το τετράδυµο πέταλο, τα δύο εγκεφαλικά σκέλη και τον υδραγωγό του Sylvius. 6\n8 1.1.2 Η αρχιτεκτονική του εγκεφάλου Ο εγκέφαλος βρίσκεται προστατευµένος σε µια οστέινη κάψα και περιβάλλεται από τρεις µήνιγγες. Αποτελεί µαζί µε το νωτιαίο µυελό το Κεντρικό Νευρικό Σύστηµα (Κ.Ν.Σ.) του ανθρώπου. Το Κ.Ν.Σ. θεωρείται το κέντρο ελέγχου για την ερµηνεία των αισθητικών εισροών και για τον προσανατολισµό των σκέψεων και των πράξεων. Ανατοµικά χωρίζεται σε δύο ηµισφαίρια, τα οποία επικοινωνούν µεταξύ τους κυρίως µέσω του µεσολόβιου. Τα ηµισφαίρια του εγκεφάλου αποκρίνονται σε αισθητικές εισροές από το αντίπλευρο πλάγιο του σώµατος (Κόνιαρη, ). Το ακουστικό σύστηµα είναι κι αυτό αντίπλευρα οργανωµένο, παρότι υπάρχουν και οµόπλευρες προβολές Ο νευρώνας Ο νευρώνας αποτελεί τη βασική λειτουργική µονάδα του εγκεφάλου και είναι υπεύθυνος για τη διαβίβαση των πληροφοριών από και προς τον εγκέφαλο. Αποτελείται από το κυτταρικό σώµα και τον νευράξονα. Στο µεγαλύτερό τους ποσοστό τα κυτταρικά σώµατα βρίσκονται στο φλοιό, ενώ οι νευράξονές τους εκτείνονται στο εσωτερικό του εγκεφάλου και είναι αυτοί που θα δηµιουργήσουν τους δρόµους επικοινωνίας, µέσω των συνάψεων µε άλλους νευρώνες (Κόνιαρη, ). Ο εγκέφαλός µας αποτελείται περίπου από 100 δις νευρώνες, οι οποίοι εκπέµπουν σήµατα διαβιβάζοντας ηλεκτρικές ώσεις κατά µήκος του νευράξονά τους και συνδέονται µεταξύ τους µέσω των συνάψεων Η ανάπτυξη του εγκεφάλου Τρεις έως τέσσερις εβδοµάδες µετά τη γονιµοποίηση, η µία από τις δύο κυτταρικές στιβάδες του ανθρώπινου εµβρύου, το οποίο µοιάζει µε ζελατίνη και έχει µήκος περίπου 2,5 χιλιοστά, εµφανίζει µία πάχυνση στη µέση γραµµή. Καθώς η επίπεδη αυτή νευρική πλάκα µεγαλώνει, σχηµατίζονται στην επιφάνειά της, άγνωστο πώς, δύο παράλληλες πτυχές. Μέσα 7\n9 σε λίγες µέρες οι πτυχές κάµπτονται, πλησιάζουν η µία την άλλη και ενώνονται για να σχηµατίσουν το νευρικό σωλήνα. Η κορυφή του νευρικού σωλήνα διευρύνεται και σχηµατίζει τρία κυστίδια, τα οποία αποτελούν τον πρόσθιο, το µέσο και τον οπίσθιο εγκέφαλο. Τα πρώτα σηµεία των οφθαλµών και τα εγκεφαλικά ηµισφαίρια εµφανίζονται αργότερα Κρίσιµες περίοδοι Οι συνδέσεις στις αισθητικές περιοχές του εγκεφάλου δηµιουργούνται από παράγοντες που οδηγούν τους νευράξονες σε ειδικές περιοχές. Στη συνέχεια, µηχανισµοί συνεργασίας και συναγωνισµού οδηγούν έναν νευρώνα στη σύναψη µε κάποιον άλλο στόχο. «Παρ όλα αυτά, όλες οι ακριβείς συνδέσεις του εγκεφάλου των θηλαστικών, συµπεριλαµβανοµένου του ανθρώπου, δεν υπάρχουν κατά τη γέννησή του. Η αλληλεπίδραση των νεογέννητων οργανισµών και του περιβάλλοντός τους καθορίζει µε λεπτοµέρεια αυτές τις συνδέσεις» (Κόνιαρη, : 3). Μετά από µια κρίσιµη περίοδο οι συνδέσεις ελαττώνονται σε αριθµό και γίνονται λιγότερο ευπαθείς σε αλλαγές. Κρίσιµες περίοδοι πιθανόν να υπάρχουν σε όλη τη διάρκεια της ανάπτυξης του νευρικού συστήµατος και να εξηγούν πολλά σηµεία σχετικά µε την ανθρώπινη συµπεριφορά. «Οι διανοητικές ικανότητες, π.χ. για την οµιλία, την απόλυτη ακοή, τη µουσική πράξη ή τα µαθηµατικά, συνήθως πρέπει να αναπτυχθούν πριν από την εφηβεία» (Κόνιαρη, : 5). «Τραυµατισµοί ή κοινωνικές στερήσεις σε ορισµένα στάδια της µεταγεννητικής ζωής είναι δυνατόν να επηρεάσουν µια πτυχή της ανάπτυξης της αντίληψης ή της προσωπικότητας» (Κόνιαρη, : 5). 8\n10 1.1.6 Η ανάπτυξη του ακουστικού µηχανισµού και η επίδραση ακουστικών εξωγενών ερεθισµάτων στην ψυχολογία του εµβρύου Είναι γνωστό ότι τα προγεννητικά αισθητηριακά ερεθίσµατα επηρεάζουν σηµαντικά τη µετέπειτα εξέλιξη και πορεία της ζωής του ατόµου. Η φυσική καθηµερινή οµιλία της µητέρας, στην οποία εκτίθεται το έµβρυο, µπορεί να επηρεάσει τις µεταγεννητικές κοινωνικές συναλλαγές και τις γνωστικές λειτουργίες του νεογέννητου. Το έµβρυο δέχεται από το εξωτερικό περιβάλλον του ερεθίσµατα ηχητικά, οπτικά καθώς και δονήσεις από κινήσεις της µητέρας. Έχει διαπιστωθεί ότι το έµβρυο ακούει ήδη από τον πέµπτο µήνα ήχους υψηλών και χαµηλών συχνοτήτων, τόσο ενδοµήτριους, όσο και άλλους δυνατούς εξωµήτριους. Αντιλαµβάνεται ήχους όπως ο καρδιακός παλµός της µητέρας, αγγειακούς και εντερικούς ήχους. Είναι ικανό επίσης να ξεχωρίσει εξωτερικούς ήχους, δηλαδή τη δυνατή µουσική από το κλείσιµο µίας πόρτας. Οι υψηλές συχνότητες του προκαλούν έντονες κινήσεις, ενώ οι χαµηλές τείνουν να µειώσουν τις κινήσεις του. Το έµβρυο ακόµα µπορεί µέχρις ενός σηµείου να κατανοήσει τη µελωδία της οµιλίας. είχνει να διακρίνει τη φωνή της µητέρας, ενώ αργότερα, όταν γεννηθεί, έχει µία σαφή προτίµηση προς τη φωνή της στρέφοντας το βλέµµα του για να την αναγνωρίσει, να την ψάξει ή να την ακούσει καλύτερα. Επίσης, την προτιµά από τη φωνή ενός άλλου προσώπου. Επιστηµονικές παρατηρήσεις δείχνουν αυτή τη σηµαντική ιδιαιτερότητα της εµβρυϊκής ζωής. «Συγκεκριµένα, οι Ando και Hallor διαπίστωσαν σε έρευνά τους στην πόλη Ιτάµι κοντά στο αεροδρόµιο της Οσάκα στην Ιαπωνία ότι ορισµένα βρέφη ξυπνούσαν στο χαµηλό πέρασµα ενός αεροπλάνου, ενώ άλλα συνέχιζαν να κοιµούνται. Αυτή η διαφορά συνδεόταν µε το γεγονός ότι µερικές από τις µητέρες είχαν µείνει κοντά στο αεροδρόµιο σε όλη τη διάρκεια της κύησης, ενώ άλλες για πολύ µικρότερο χρονικό διάστηµα» (Κωνσταντινίδου, 2005: 1). Ακόµα, ο επαναλαµβανόµενος θόρυβος του εργασιακού περιβάλλοντος της µέλλουσας µητέρας επιδρά στην ακουστική λειτουργία του εµβρύου. Βρέθηκε ότι τα νεογνά που είχαν εκτεθεί σε θόρυβο υφαντουργείου την περίοδο της δηµιουργίας του αυτιού παρουσία- 9\n11 σαν βαρηκοΐα. Υπάρχει λοιπόν µια προγεννητική εξοικείωση µε τους εξωτερικούς ήχους. Το έµβρυο αντιδρά στους θορύβους του περιβάλλοντος αυξάνοντας την κινητικότητά του και το ρυθµό των παλµών της καρδιάς του. Πολλές έγκυοι αναφέρουν ότι δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν µία συναυλία για παράδειγµα, γιατί οι έντονοι ήχοι και τα χειροκροτήµατα των θεατών προκαλούν έντονες αντιδράσεις στο έµβρυο. Ακόµα κάποιες µητέρες που έπαιζαν ένα µουσικό όργανο ή τραγουδούσαν ανέφεραν ότι τα παιδιά τους έδειχναν ιδιαίτερη προτίµηση προς αυτή τη µουσική της µητέρας τους. Το νεογέννητο επίσης ηρεµεί και ησυχάζει µε το λίκνισµα, αν ο ρυθµός του λικνίσµατος είναι αντίστοιχος µε το ρυθµό των κτύπων της καρδιάς της µητέρας του. Φαίνεται λοιπόν από πολλά και διαφορετικά στοιχεία ότι οι προγεννητικές αυτές εµπειρίες αποτυπώνονται και παραµένουν και στην εξωµήτρια ζωή. «Ιδιαίτερα σηµαντικά είναι τα πειράµατα, τα οποία διετέλεσε ο Anthony De Casper δείχνοντας σε γενικές γραµµές ότι τα ανθρώπινα έµβρυα ακούνε στη µήτρα και µάλιστα θυµούνται άναρθρες κραυγές και γλωσσολογικά συναφείς πλευρές της συνηθισµένης οµιλίας της µητέρας τους» (Κωνσταντινίδου, 2005: 1). Τα περισσότερα δεδοµένα των πειραµάτων που υποστηρίζουν αυτή την υπόθεση προέρχονται από τη συµπεριφορά νεογέννητων σε συνθήκες συντελεστικής µάθησης. 2 Πιο συγκεκριµένα, τα νεογέννητα δείχνουν µία σαφή προτίµηση προς τη χροιά και τον ήχο της φωνής και οµιλίας της µητέρας τους σε σύγκριση µε µιας άλλης γυναίκας, γεγονός που οφείλεται σύµφωνα µε τα αποτελέσµατα των πειραµάτων µε την εξοικείωση των εµβρύων µε τη φωνή της µητέρας τους. Ακόµα σε αυτό συµβάλλουν ιδιαίτερα οι ενδοµήτριοι ήχοι των καρδιακών παλµών, οι οποίοι γίνονται ενισχυτές µάθησης για τα νεογέννητα. 2 Συντελεστική µάθηση: Βασικό χαρακτηριστικό αυτής της θεωρίας είναι η ενίσχυση. Για παράδειγµα γίνεσαι φιλικός όταν το περιβάλλον είναι φιλικό. Σύµφωνα µε τον B. F. Skinner, ο οποίος βελτίωσε, εκλαΐκευσε και επέκτεινε την εργασία του E. Thorndike για τη µάθηση, συντελεστική µάθηση έχουµε µε την ενίσχυση (θετική/αρνητική) µιας σχέσης που υπάρχει ήδη µεταξύ ερεθίσµατος και αντίδρασης. 10\n12 Το έµβρυο ακούει τη φωνή της µητέρας του σε χαµηλές συχνότητες εφόσον είναι στη µήτρα. Όµως προτιµά τη φωνή της ακόµα και µετά τη γέννηση, όπου την ακούει σε όλες τις συχνότητες (υψηλές και χαµηλές). Ειδικότερα το έµβρυο και αργότερα το νεογέννητο προτιµά περισσότερο την αφιλτράριστη, «καθαρή» από άλλους θορύβους φωνή της µητέρας του. «Ένα εξίσου καταπληκτικό αποτέλεσµα των πειραµάτων του Anthony De Casper είναι το εξής: όταν ένας οµιλητής είτε η µητέρα είτε κάποιος άλλος αφηγείται δύο αποσπάσµατα, ένα που είχε και η µητέρα αφηγηθεί κατά την εγκυµοσύνη και ένα νέο που πρώτη φορά ακούει το νεογέννητο, τότε εκείνο θα προτιµήσει τους ήχους του αποσπάσµατος που είχε αφηγηθεί η µητέρα του, όταν αυτό ήταν έµβρυο» (Κωνσταντινίδου, 2005: 1). Τα νεογέννητα λοιπόν έχουν αποκτήσει κάποια γνώση των ακουστικών ιδιοτήτων των ήχων της οµιλίας της µητέρας τους ήδη πριν τη γέννηση. Αυτά όλα τα αποτελέσµατα των πειραµάτων των ερευνητών για το έµβρυο και το αν τελικά ακούει στη µήτρα, είναι πολύ σηµαντικά για την επιστήµη της εξελικτικής ψυχολογίας και της παιδοψυχολογίας. Ταυτόχρονα είναι και βοηθητικά για τις µέλλουσες και τις νέες µητέρες, οι οποίες ανησυχούν συχνά για το αν αισθάνονται τα έµβρυά τους το άγγιγµά τους ή για το αν αντιδρούν σε ήχους και θορύβους του εξωτερικού περιβάλλοντος, ακόµα και αν δεν το έχουν γνωρίσει. Αυτές οι προγεννητικές επιδράσεις πάνω στην αντίδραση του νεογέννητου προς τη φωνή της µητέρας του σίγουρα µπορούν να επηρεάσουν τις κοινωνικές του επαφές. Έτσι και η διαφοροποιηµένη ευαισθησία των νεογέννητων προς τη γνώριµη οµιλία της µητέρας τους µπορεί να επηρεάσει τα πρώτα στάδια της απόκτησης της «µητρικής γλώσσας». Σηµαντικό λοιπόν είναι οι µητέρες να «µιλούν» στα έµβρυα, ώστε αυτά να εξοικειώνονται ακόµα πιο πολύ µε τη φωνή της. Έτσι εξάλλου προετοιµάζεται καλύτερα η συµβιωτική σχέση που θα αναπτύξουν µεταξύ τους µετά τη γέννηση και κυρίως κατά το θηλασµό. 11\n13 1.2 Μνήµη Μνήµη είναι το υποσύστηµα-λειτουργία του εγκεφάλου µε το οποίο εναποθηκεύουµε τις εµπειρίες µας µέσα µας. «Σύµφωνα µε τον Φρόλοφ, είναι η διατήρηση από το άτοµο των αποτελεσµάτων της αλληλεπίδρασής του µε τον κόσµο ή το συνολικό άθροισµα των διανοητικών µοντέλων, που το άτοµο κατασκευάζει για την πραγµατικότητα. Το γεγονός ότι υπάρχει, µας δίνει τη δυνατότητα τα αποτελέσµατα ή τα µοντέλα αυτά να τα αναπαράγουµε, να τα χρησιµοποιούµε, να τα επεξεργαζόµαστε και να τα συνδυάζουµε σε συστήµατα» (Ζαφρανάς-Κάτσιου Ζαφρανά, 1989: 56). Στη µνήµη αποδίδονται τρία κύρια χαρακτηριστικά. Η αναγνώριση ή αναπαράσταση της περιβάλλουσας πραγµατικότητας, η ανάµνηση ή θύµηση και η αποτύπωση ή εγγραφή ή αποµνηµόνευση της πραγµατικότητας. Μερικοί επιστήµονες υποστηρίζουν ότι, πέρα από τον διαχωρισµό της µνήµης σε «µακράς» και «βραχείας» διαρκείας, υπάρχουν και δύο «άλλου είδους µνήµες» (Ζαφρανάς-Κάτσιου Ζαφρανά, 1989: 114). Μία «γενετικά προσδιορισµένη» που την ονοµάζουν «εγγενή» και µία άλλη που αρχίζει να αναπτύσσεται στα δύο-τρία πρώτα χρόνια της ζωής και συµπίπτει µ αυτό που καταλαβαίνουµε όλοι µας ότι είναι µνήµη και που οι επιστήµονες αυτοί την ονοµάζουν «εµπειρική» (Ζαφρανάς-Κάτσιου Ζαφρανά, 1989: 114). Εγγενής, υποστηρίζουν, είναι εκείνη η µνήµη που χαρίζει σ ένα ανθρωπάκι που µόλις γεννήθηκε την ικανότητα π.χ. να «πιάσει στη ρόγα» και να «θηλάσει» (Ζαφρανάς-Κάτσιου Ζαφρανά, 1989: 114). Είναι εύκολα κατανοητό βέβαια ότι στ αλήθεια κάτι ιδιαίτερο συµβαίνει µε ορισµένες συµπεριφορές των νεογνών, γιατί πραγµατικά δεν υπάρχει στο νεογέννητο προηγούµενη ατοµική εµπειρία για το πώς να συµπεριφερθεί ώστε τώρα που γεννήθηκε να τις θυµάται. Ωστόσο, αυτού του είδους η µνήµη δεν µοιάζει µε εκείνη τη µνήµη που είναι αποδεκτή γενικά ως µνήµη, και που αυτή η µερίδα των επιστηµόνων που προαναφέρθηκε την ονοµάζει εµπειρική (Ζαφρανάς-Κάτσιου Ζαφρανά, 1989). 12\n14 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ 2. Η επίδραση της ψυχολογίας της µητέρας στο έµβρυο 2.1 Εισαγωγικά «Η δυτική κουλτούρα του 21 ου αιώνα, µέχρι αρκετά πρόσφατα, πίστευε ότι γίνεται κανείς γονιός αµέσως µετά τη γέννηση του παιδιού και ότι τα έµβρυα δεν έχουν σηµαντικές εµπειρίες µέσα στη µήτρα» (Αναγνωστοπούλου, Μακρή, Αρκούδη, Τζήµου, 2006: 1). «Αυτή η άποψη υποστηριζόταν και υποστηρίζεται από επιστήµονες του ιατρικού κόσµου οι οποίοι ορίζουν το έµβρυο ως µια κυρίως εγκεφαλική οντότητα που είναι ανεπαρκής ακόµα να καταγράψει µνήµες, να νιώσει συναισθήµατα, να µάθει και να βιώσει ψυχικά τραύµατα» (Αναγνωστοπούλου, Μακρή, Αρκούδη, Τζήµου, 2006: 1). Ωστόσο, πρόσφατες έρευνες (Chamberlain) έχουν δείξει ότι οι αισθήσεις του εµβρύου αναπτύσσονται αρκετά νωρίς µε αποτέλεσµα η µήτρα να αποτελεί το πρώτο του σχολείο και η ζωή του µέσα σε αυτήν να είναι ενεργή και γεµάτη µε ανταλλαγές πληροφοριών σχετικά µε το πώς είναι φτιαγµένος ο κόσµος «εκεί έξω» (Αναγνωστοπούλου, Μακρή, Αρκούδη, Τζήµου, 2006: 1). Σε αυτό το κείµενο που ακολουθεί θα διαπιστωθεί πως το έµβρυο επηρεάζεται από τα συναισθήµατα και τις αντιλήψεις των γονιών του. Στη συνέχεια, θα παρουσιαστεί πότε αρχίζει να κινείται µέσα στη µήτρα, πότε αναπτύσσονται οι αισθήσεις του και ποιες είναι οι ικανότητές του µάθησης και µνήµης. Αρχικά, πολλοί γνωρίζουν ή φαντάζονται, λιγότερο ή περισσότερο, την επίδραση των χηµικών υγρών της µητέρας στην ανάπτυξη του εµβρύου κατά τη διάρκεια της κύησης. Λίγοι είναι όµως αυτοί που συνειδητοποιούν ότι η µητέρα διοχετεύει στο έµβρυο πληροφορίες σχετικά µε την κατάσταση που επικρατεί στο εξωτερικό περιβάλλον. Η κατάσταση αυτή εξαρτάται από το πώς η µητέρα αντιλαµβάνεται και διαχειρίζεται τη ζωή της. Συναισθήµατά 13\n15 της, όπως φόβος, θυµός, αγάπη, ελπίδα, µπορούν χηµικά να αλλάξουν τη γενετική έκφραση του εµβρύου. Οι αντιλήψεις που έχουµε για το περιβάλλον και τα συναισθήµατα που απορρέουν από αυτές προκαλούν σωµατικές αντιδράσεις µε το να ελευθερώνουν µόρια «σινιάλα» στο αίµα (Αναγνωστοπούλου, Μακρή, Αρκούδη, Τζήµου, 2006: 1). Αυτά τα µόρια συνδέονται µε συναισθήµατα και ενεργοποιούν συγκεκριµένους πρωτεϊνούχους δέκτες που βρίσκονται στην επιφάνεια των κυττάρων των οργάνων και των ιστών. Οι παραπάνω δέκτες χρησιµεύουν ως µοριακοί διακόπτες που ρυθµίζουν τη µεταβολική συµπεριφορά του οργανισµού και τον βοηθούν να προσαρµόζεται στο περιβάλλον. Οι σωµατικές αντιδράσεις στο περιβάλλον περιλαµβάνουν ρυθµίσεις του νευρικού συστήµατος, των ενδοκρινολογικών οργάνων και του καρδιολογικού, αναπνευστικού, πεπτικού συστήµατος (Κωνσταντινίδου, 2005). Κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης λοιπόν, η αντίληψη του γονιού για τον κόσµο µεταδίδεται «χηµικά» στο έµβρυο µέσω του πλακούντα Παρά το γεγονός ότι το αναπτυσσόµενο παιδί δεν καταλαβαίνει τα γεγονότα που προκαλούν την αισθηµατική αντίδραση της µητέρας, συνειδητοποιεί τις σωµατικές αντιδράσεις και «εντυπώσεις» του συναισθήµατος. Με αυτόν τον τρόπο, το έµβρυο υιοθετεί «χηµικά», από τη µητέρα ακόµα, τις γονεϊκές αντιλήψεις και η συµπεριφορά του προγραµµατίζεται σύµφωνα µε αυτές (Αναγνωστοπούλου, Μακρή, Αρκούδη, Τζήµου, 2006: 1). Ένα µωρό που περικυκλώνεται από φόβο, θυµό και αγωνία θα προσαρµοστεί σε αυτό τον κόσµο και θα µεταφέρει αυτά τα συναισθήµατα και στη δική του ζωή αργότερα. Φαινοµενικά, µπορεί το µωρό να είναι ασφαλές µέσα στη µήτρα, αλλά να νιώθει την απόρριψη και το φόβο. Κατά συνέπεια, είναι πιθανόν να φτάνει στον κόσµο κουβαλώντας ένα υποσυνείδητο φορτίο αβεβαιότητας και άγχους σχετικά µε την ταυτότητα και τις ρίζες του. Από τα παραπάνω, συµπεραίνουµε ότι η µήτρα είναι ένα περιβάλλον που διεγείρει τόσο τις αισθήσεις όσο και τα συναισθήµατα του εµβρύου. 14\n16 Τέλος, τα µωρά µπορούν να καταλάβουν τη συναισθηµατική κατάσταση της µητέρας τους. «Πειράµατα στην Αυστραλία αποκάλυψαν ότι τα έµβρυα συµµετείχαν στη συναισθηµατική αναστάτωση που είχαν οι µητέρες τους παρακολουθώντας ένα βίαιο εικοσάλεπτο απόσπασµα µιας ταινίας. Όταν τα µωρά έβλεπαν για λίγο το ίδιο απόσπασµα, τριών µηνών πια, έδειχναν ότι το αναγνώριζαν από την προηγούµενη εµπειρία τους. Έρευνες χιλίων µωρών που είχαν καταθλιπτικές µητέρες κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης, έδειξαν ότι και αυτά υπέφεραν από κατάθλιψη στη γέννησή τους και σε αναλογία του ποσοστού που υπέφεραν οι µητέρες τους (Chamberlain)» (Αναγνωστοπούλου, Μακρή, Αρκούδη, Τζήµου, 2006: 4). Εν κατακλείδι, το σηµαντικό µήνυµα που προκύπτει απ όλες αυτές τις έρευνες είναι ότι τα µωρά στη µήτρα είναι ενεργητικοί δέκτες, σε εγρήγορση σε ό,τι αφορά το εξωτερικό τους περιβάλλον. Η µήτρα αποτελεί το πρώτο σχολείο µάθησης, όπου αναπτύσσονται οι αισθήσεις τους και η ζωή µέσα της µόνο βαρετή και παθητική δεν είναι. Με αυτόν τον τρόπο, πρόωρα και νεογέννητα µωρά φτάνουν στον κόσµο, έχοντας ήδη λάβει και στείλει τα µηνύµατά τους, πριν ακόµα µάθουν να σχετίζονται µε την καθιερωµένη και επίσηµη γλώσσα. Είναι µια ανακάλυψη που καθιστά τους γονείς πιο υπεύθυνους και, αν µη τι άλλο, πιο συνειδητοποιηµένους και σκεπτικούς για το τι συναισθήµατα, αντιλήψεις και συµπεριφορές µεταφέρουν στο έµβρυο. 2.2 Επίδραση µουσικών ερεθισµάτων Προγεννητικές ακουστικές εµπειρίες Αναφέρεται ότι, όταν ήταν σε ενδιαφέρουσα στον µελλοντικό βασιλιά της Γαλλίας Ερρίκο τον 4 ο (1553) η Jeanne d Albert, είχε µία γυναίκα µουσικό που της έπαιζε µουσική κάθε πρωί κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης της. Αυτό γινόταν διότι οι άνθρωποι την εποχή εκείνη πίστευαν ότι, κατά πρώτον, το έµβρυο µπορούσε να ακούσει µουσική µέσα στη µήτρα 15\n17 και, κατά δεύτερον, ότι ακούγοντας µουσική θα µπορούσε να διαπλάσει την ιδιοσυγκρασία του κατά τέτοιον τρόπο που αργότερα στη ζωή του να µην έχει κακή διάθεση. (Σύµφωνα µε τους ιστορικούς, ο Ερρίκος ο 4 ος ποτέ στη ζωή του δεν έχανε το κέφι του!) (Σακαλάκ, 2004). Ωστόσο, η συστηµατική έρευνα από τους µαιευτήρες για τη µελέτη των αντιδράσεων του εµβρύου στους ήχους ξεκινά µεταξύ 1920 και Φυσικά, από την εποχή εκείνη και µετά, την επιστήµη βοήθησε και η ανάπτυξη της τεχνικής των υπέρηχων, η οποία επιτρέπει την παρατήρηση της εµβρυακής συµπεριφοράς. Μέσα στη µήτρα δεν ακούγονται µόνο οι µητρικοί ήχοι ή ο κτύπος της καρδιάς, αλλά µπορούν να καταγραφούν και εξωτερικοί ήχοι, συµπεριλαµβανοµένων και των µουσικών Μουσική, ήχος και έµβρυο Στην Αµερική, στο Piedmont Hospital Atlanta, Georgia, ο αναισθησιολόγος Fred Schwartz χρησιµοποιεί ένα πρόγραµµα µουσικής µε σκοπό τη µείωση του στρες στα έµβρυα, τη µείωση του κόστους στα νοσήλια (ιδιαίτερα για τις περιπτώσεις πρόωρων τοκετών), εξετάζοντας παράλληλα τη σπουδαιότητα του ακουστικού περιβάλλοντος του εµβρύου σαν κανάλι επικοινωνίας και µάθησης (Σακαλάκ, 2004). Ένα από τα οφέλη που έχει η χρήση της µουσικής κατά τη διάρκεια της γέννας είναι η δραστική µείωση του πόνου και η επιτάχυνση της όλης διαδικασίας της γέννας. Η χρήση της µουσικής µπορεί επίσης να δώσει στο νεογέννητο το κατάλληλο περιβάλλον που απαιτείται, για να «καταλάβει» το ξεχωριστό γεγονός που συµβαίνει. Τη στιγµή που γεννιέται ένα παιδί, η µουσική, σε συνδυασµό µε τις γνώριµες φωνές και τους ήχους, κάνει την εµπειρία της γέννησης πραγµατικά ξεχωριστό γεγονός! (Σακαλάκ, 2004). Η χρήση της µουσικής, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια καισαρικής τοµής, φαίνεται ότι βοηθά πολύ τη διαδικασία αυτή. Η έγκυος γυναίκα ναρκώνεται από τη µέση σχεδόν και κάτω, ενώ συνήθως δεν της χορηγείται ενδοφλέβια κάποιο ηρεµιστικό φάρµακο, µέχρι 16\n18 τουλάχιστον να γεννηθεί το παιδί, µιας και η χορήγηση τέτοιων φαρµάκων θα επιδρούσε αρνητικά στην αναπνοή του εµβρύου. Συνήθως, πριν γεννηθεί το παιδί, υπάρχει και µια δυσφορία από τη µεριά της µητέρας. Η µουσική παίζει έναν αποτελεσµατικό ρόλο στη µείωση αυτής της δυσφορίας. «Συνήθως, µας εξηγεί ο Dr Schwartz, προσπαθεί να καταλάβει ποια µουσική θα φανεί καταλυτική για τη µητέρα και το παιδί που πρόκειται να γεννηθεί. Εάν δεν υπάρχει κάποια ιδιαίτερη προτίµηση, ο ίδιος προτείνει κλασική µουσική ή µουσική new age. Μας δίνει µάλιστα κι ένα παράδειγµα από ένα συγκεκριµένο απόγευµα, που συµµετείχε σε τρεις καισαρικές τοµές. Στις πρώτες δύο χρησιµοποίησε σονάτες για πιάνο του Beethoven. Στην τρίτη ρώτησε τη µητέρα τι µουσική προτιµούσε ν ακούσει. Εκείνη τού απάντησε ότι ο γιος της προτιµά Rock and Roll και µάλιστα σε δυνατή ένταση. Τελικά, διάλεξε το Born in the USA του Bruce Springstein, το οποίο, όπως τελικά αποδείχθηκε, ενέργησε άµεσα στη συγκεκριµένη περίπτωση!» (Σακαλάκ, 2004: ). Μια υπερβολική αντίδραση στρες έχει αρνητικές επιδράσεις τόσο κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης όσο και κατά τη γέννα. Οι περισσότερες από τις σωµατικές αντιδράσεις του στρες προέρχονται από τις ορµόνες του στρες, που ονοµάζονται κατεχολαµίνες. Στην έγκυο γυναίκα υψηλά επίπεδα αυτών των ορµονών µπορεί να µειώσουν την αποτελεσµατικότητα των µητρικών συσπάσεων. Κάποιες µάλιστα έγκυες γυναίκες λόγω αυτής της κατάστασης αναγκάζονται να γεννήσουν µε καισαρική τοµή. Η έντονη ανησυχία και το άγχος έχουν συσχετισθεί επιστηµονικά και µε το θάνατο του εµβρύου στο τρίτο τρίµηνο της εγκυµοσύνης. Συνήθως, η ιδιαίτερα αγχωµένη γυναίκα, κατά τη διάρκεια της γέννας, θα έχει υψηλά επίπεδα κατεχολαµινών, τα οποία µειώνουν τη ροή του αίµατος στον πλακούντα και µπορεί να προκαλέσουν καταπόνηση στο έµβρυο. «Η κατάσταση αυτή µπορεί να έχει µεγαλύτερες επιπλοκές, εάν η γυναίκα υπεροξυγονώνεται. Αν, δηλαδή, αναπνέει γρήγορα, µε µεγάλη συχνότητα» (Σακαλάκ, 2004: 251). 17\n19 Η ικανότητα που έχει η µουσική να κατεβάζει το ρυθµό της αναπνοής και να µειώνει το επίπεδο του στρες, έχει σίγουρα ευεργετικά αποτελέσµατα κατά τη διάρκεια της γέννας. Η χρήση της µουσικής κατά τη διάρκεια της γέννας έχει αποδειχθεί ότι µπορεί να µειώσει το χρόνο όλης της διαδικασίας. «Άλλες µελέτες έχουν δείξει ότι µε τη χρήση της µουσικής ο πόνος µειώνεται» (Σακαλάκ, 2004: 251) Χρήση της µουσικής στα βρέφη Οι ήχοι και ο ρυθµός από τη ροή του αίµατος στον πλακούντα είναι το µεγαλύτερο τµήµα του ακουστικού περιβάλλοντος του εµβρύου. «Ο Dr Salk παρατήρησε ότι οι νέες µητέρες προτιµούν να κρατάνε τα βρέφη τους στην αριστερή πλευρά τους. Ανέλυσε και σύγκρινε ένα µεγάλο αριθµό φωτογραφιών και εικόνων που έδειχναν µητέρες που κρατούσαν τα βρέφη τους στην αγκαλιά τους και διαπίστωσε ότι αυτό συνέβαινε κατά το 80% περίπου» (Σακαλάκ, 2004: 251). Αυτή η προτίµηση επεκτεινόταν σε όλους τους πολιτισµούς. Κατέληξε έτσι στο συµπέρασµα ότι ο γνώριµος ήχος της καρδιάς της µητέρας ηρεµούσε τα βρέφη. Κάποιοι συνδυάζουν τους ενδοµήτριους ήχους µε τους ήχους που κάνουν οι µητέρες όταν θέλουν να ησυχάσουν τα βρέφη τους. Αυτό το παχύ «σσσς» που τους λένε όταν κλαίνε, για να ησυχάσουν, µάλλον δεν είναι τυχαίο. Παρόµοια «σσσς» υπάρχουν και σε άλλες γλώσσες, όπως «shush», «hush» στα αγγλικά, «shah» στα εβραϊκά, «ushuru» στα αιθιοπικά κλπ. (Σακαλάκ, 2004: 252). «Μελέτες µε τη χρήση υπερήχων απέδειξαν ότι κατά τη 16 η εβδοµάδα της κύησης το έµβρυο µπορεί να αντιδρά στους εξωτερικούς ήχους. Έχει αποδειχθεί ότι τα οφέλη από τη γνώση µπορεί να επεκτείνονται πολύ πίσω στο χρόνο» (Σακαλάκ, 2004: 252). Έως αυτή την προγεννητική περίοδο! Επίσης, ότι οι ήχοι και οι ρυθµοί της µήτρας µπορεί να περιέχουν πληροφορίες σηµαντικές για την ανάπτυξη του εγκεφάλου του εµβρύου! 18\n20 Σήµερα είναι γνωστό ότι το έµβρυο µπορεί να ξεχωρίζει ακόµη και µια ηχογράφηση των ήχων της µήτρας της µητέρας του, από κάποιας άλλης µητέρας. Επίσης, το νεογέννητο µπορεί να διακρίνει και να ξεχωρίσει το συναισθηµατικό περιεχόµενο της ηχογράφησης αυτής (προγεννητικοί ήχοι µέσα στη µήτρα) και να ανταποκριθεί σ αυτή µε αλλαγές στις κινήσεις του και τους καρδιακούς του παλµούς! Το έµβρυο έχει στη διάθεσή του ένα τεράστιο ποσό πληροφοριών διαθέσιµο µέσω της οµιλίας που ακούει, ενός τραγουδιού ή και ακόµη µιας και µόνο νότας! Το περιεχόµενο αυτών των ήχων είναι γεµάτο από πληροφορίες και συναισθηµατικό περιεχόµενο και µπορεί να χρησιµοποιηθεί από το έµβρυο µε πολλούς τρόπους. «Το συναπτικό δίκτυο στον εγκέφαλο, τόσο του εµβρύου όσο και του νεογέννητου, υποβάλλεται σε αναδιοργάνωση που στηρίζεται και εξαρτάται από τη µάθηση» (Σακαλάκ, 2004: 252). Οι ψυχολόγοι έχουν παρατηρήσει ότι τα νεογέννητα και τα παιδιά µπορεί να έχουν τονισµένες και ιδιαίτερες ικανότητες συµπεριφοράς, οι οποίες ελαττώνονται σε µεγαλύτερη ηλικία. Λόγω του ότι το πλέον βασικό στοιχείο της διαδικασίας της µάθησης είναι η ακοή, το έµβρυο συµµετέχει ενεργά ακουστικά από το 2 ο και 3 ο τρίµηνο σ αυτή την αναπτυξιακή διαδικασία. Μια µελέτη έδειξε ότι η διέγερση µε ήχους της µήτρας φάνηκε πολύ χρήσιµη στα πρόωρα νεογέννητα που ανέπνεαν µηχανικά (µε µηχανική υποστήριξη) και επίσης σε όσα νεογέννητα είχαν προβλήµατα αναπνοής και χαµηλό επίπεδο οξυγόνου (Σακαλάκ, 2004). Σηµαντικές αυξήσεις στην πληρότητα οξυγόνου, όπως επίσης και µειωµένα επίπεδα εκνευρισµού στα νεογέννητα, παρατηρήθηκε µε τη χρήση µουσικής. Μια άλλη, επίσης ενδιαφέρουσα, µελέτη έδειξε ότι µε τη χρήση µουσικής και πιο συγκεκριµένα νανουρίσµατα, τα νεογέννητα στη µονάδα εντατικής θεραπείας έδειχναν να έχουν λιγότερα επεισόδια έλλειψης οξυγόνου. «Πολλές άλλες µελέτες έχουν δείξει ότι τα πρόωρα βρέφη στη µονάδα εντατικής θεραπείας, που "εκτίθενται" σε µουσική, αυξάνουν κατά το διπλάσιο το ηµερήσιο βάρος 19\n21 τους. Κάποιες άλλες µελέτες, που χρησιµοποίησαν µουσική σε πρόωρα βρέφη, έχουν δείξει ότι η µουσική βοηθά πολύ τα βρέφη στο βαθµό που παίρνουν εξιτήριο τρεις µε πέντε ηµέρες νωρίτερα από το προβλεπόµενο!» (Σακαλάκ, 2004: 253). Κάποια από τα βασικά και αποφασιστικά στοιχεία για την ανάπτυξη του βρέφους και την ολιγοήµερη παραµονή του στο µαιευτήριο και συγκεκριµένα στη µονάδα εντατικής θεραπείας νεογέννητων, είναι η µειωµένη διαθεσιµότητα οξυγόνου στο αίµα και η αυξηµένη κατανάλωση οξυγόνου λόγω του στρες. Με την αυξηµένη αντίδραση στο στρες, καταναλώνονται πολύτιµες θερµίδες. Είναι πλέον ολοφάνερο ότι η χρήση µουσικής (µέσω µουσικοθεραπείας) δεν έχει απλώς και µόνον ευεργετικά αποτελέσµατα στην ανάπτυξη των πρόωρων νεογέννητων, αλλά και ένα επιπρόσθετο πλεονέκτηµα διόλου ευκαταφρόνητο. Κι αυτό είναι η µεγάλη οικονοµία στα έξοδα νοσηλείας τους και παραµονής τους στο µαιευτήριο. «Μόνο στις Ηνωµένες Πολιτείες, το επιπλέον ηµερήσιο κόστος για τα νεογέννητα που µπαίνουν στη µονάδα εντατικής θεραπείας λόγω χαµηλού βάρους, ανέρχεται στα $ την ηµέρα για το κάθε βρέφος! Υπολογίζεται ότι ετησίως η συγκεκριµένη δαπάνη ανέρχεται στα 3,5 δις δολάρια!» (Σακαλάκ, 2004: 253). Κάποιες, σχετικά παλαιότερες, µελέτες ήταν µάλλον αντιφατικές σε σχέση µε τη µεταβολή και την απόκτηση βάρους στα βρέφη µε τη χρήση µουσικής. «Σε πολλές µελέτες µία από τις παραµέτρους που ερευνήθηκε ήταν η θετική επίδραση που µπορεί να έχει η µουσική στο κάθε φύλο αντίστοιχα. Φάνηκε ότι το πλεονέκτηµα το είχαν τα θήλεα βρέφη» (Σακαλάκ, 2004: 253). Κάτι τέτοιο µπορεί να εξηγηθεί από το γεγονός ότι τα νεογέννητα κοριτσάκια έχουν πιο ευαίσθητη ακοή απ ότι τα αγοράκια, κατά τη γέννησή τους. Στις αρχές του 1998, η εντατική µονάδα θεραπείας νεογέννητων στο Piedmont Hospital εισήγαγε τη χρήση της µουσικής στα νεογνά. Παρατηρήθηκε ότι υπήρχε η τάση για ανάπτυξη της περιφέρειας του κρανίου στα πρόωρα βρέφη που «εκτίθεντο» στη µουσική. Σε 20\n22 κατοπινή ανάλυση των στοιχείων σχετικά µε την επίδραση της µουσικής στην ανάπτυξη της περιφέρειας του κρανίου, η αρχική υπόθεση επιβεβαιώθηκε (Σακαλάκ, 2004). Μοιάζει να είναι λογικό το ότι η πρώιµη αποχώρηση από το ενδοµήτριο ηχητικό περιβάλλον επηρεάζει την ωρίµανση του εγκεφάλου στα πρόωρα βρέφη. Έρευνες που έγιναν παλαιότερα στην προγεννητική ενδοµήτρια ηχητική διέγερση έχουν δείξει αυξήσεις τιµών στην περιφέρεια κρανίου του νεογέννητου, όπως επίσης και αναπτυξιακές ικανότητες. Οι τιµές ανάπτυξης της περιφέρειας του κρανίου αποτελεί µια πολύ αξιόπιστη ένδειξη του µεγέθους του εγκεφάλου, για τα πρώτα δύο χρόνια της ζωής του βρέφους. Είναι γνωστό ότι ο υποσιτισµός κατά τη διάρκεια της βρεφικής ηλικίας οδηγεί σε µειωµένες τιµές περιφέρειας κρανίου, όπως επίσης και σε µειωµένο δείκτη ευφυΐας αργότερα, σε µεγαλύτερη ηλικία. Μειωµένες τιµές στην περιφέρεια του κρανίου, όταν το βρέφος είναι οκτώ µηνών, µπορεί να είναι µία βαρύνουσα πρόβλεψη για τη µειωµένη αναλυτική ικανότητα, στα οκτώ του χρόνια. «Έχει αποδειχθεί ότι τα πρόωρα βρέφη που εκτίθενται στην (ηχογραφηµένη) φωνή της µητέρας τους, στο µαιευτήριο, στην ηλικία των 5 µηνών δείχνουν µία σαφή ανάπτυξη των λεκτικών και κινητικών τους δεξιοτήτων» (Σακαλάκ, 2004: 254). Το νεογέννητο, και ιδιαίτερα το πρόωρο βρέφος, έχει ένα συγκεκριµένο πλαίσιο εµπειριών σε σχέση µε τον ήχο και τη µουσική. Παρατηρείται ότι τα νεογέννητα προτιµούν τις γυναικείες από τις ανδρικές φωνές. Και επίσης ότι προτιµούν τη φωνή της µητέρας τους από οποιαδήποτε άλλη γυναικεία φωνή. «Κάποιες µελέτες που έχουν ασχοληθεί µε τη χρήση της µουσικής στα πρόωρα βρέφη, έχουν εξετάσει και τα οφέλη που έχουν τα νανουρίσµατα και η κλασική µουσική» (Σακαλάκ, 2004: 254). Οι µουσικές επιλογές για τα «εύθραυστα» πρόωρα βρέφη θα πρέπει να γίνονται µε προσοχή. Έµφαση θα πρέπει να δίνεται στην απλότητα, όπως επίσης και στους ήσυχους ρυθµούς, τις λυρικές µελωδίες, τις απλές αρµονίες και στο απαλό ηχόχρωµα. Οι απότοµες αλλαγές θα πρέπει να αποφεύγονται, όπως επίσης και οι ξαφνικές αλλαγές στο 21\n23 tempo, θα πρέπει, επίσης, να αποφεύγεται η πολυπλοκότητα στη χροιά του ήχου, όπως επίσης και οι πολύπλοκοι συνδυασµοί οργάνων. Η πιο παλιά παράδοση σε όλους τους πολιτισµούς είναι το νανούρισµα. Όλες οι οικογένειες, σε όλους τους πολιτισµούς, έχουν τραγουδήσει νανουρίσµατα στα παιδιά τους. Τα νανουρίσµατα µπορούν να είναι πολύ αποτελεσµατικά, γιατί γενικά µπορεί κανείς να πει ότι συνδυάζουν τα πλεονεκτήµατα της γυναικείας φωνής, σε µια απλά ενορχηστρωµένη φόρµα. Όλα τα νανουρίσµατα έχουν τα ίδια βασικά χαρακτηριστικά. Είναι αργά (60 µε 82 χτύπους το λεπτό όπως και οι καρδιακοί παλµοί ενός ενήλικα, σε ηρεµία). Είναι επίσης κανονικά, µονότονα και επαναλαµβανόµενα. εν υπάρχουν συναρπαστικές διασπάσεις στο ρυθµό και τη µελωδία και είναι πιο αποδοτικά, όταν τραγουδιούνται χαµηλόφωνα. «Η έρευνα έχει αποδείξει ότι οι ψηλές νότες έχουν την τάση να δηµιουργούν ένταση ή (και) έξαψη. Σε αντίθεση, οι χαµηλές νότες τείνουν να συµβάλλουν θετικά στη χαλάρωση» (Σακαλάκ, 2004: 255). Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά συνεισφέρουν στην αίσθηση που έχει το βρέφος για ασφάλεια, προστασία και σταθερότητα Τα παιδιά είναι συναισθηµατικά «πιο έξυπνα απ ότι νοµίζουµε» Ίσως η κοινωνική οµάδα που της έχει αποδοθεί η µικρότερη αξία, να είναι αυτή των βρεφών και των παιδιών. Εµείς οι ενήλικες γνωρίζουµε ότι τα παιδιά δεν είναι «µινιατούρες» ενηλίκων. Πολλές φορές, τα παιδιά δείχνουν να έχουν περισσότερη λογική απ αυτήν που εµείς νοµίζουµε ότι διαθέτουν. Μοιάζουν να κατέχουν ένα παράξενο «χώρο ανάπτυξης» και να περιµένουν το χρόνο που θα µεγαλώσουν αρκετά για να γίνουν «αληθινοί άνθρωποι» (Σακαλάκ, 2004: 255). Εν τω µεταξύ, ευχαριστιούνται το παιχνίδι τους και την ξεγνοιασιά τους! Στην πραγµατικότητα, η ζωή τους είναι τόσο σηµαντική όσο είναι και για µας τους ενήλικες. Επειδή δεν είναι ακόµη ικανά να εκφραστούν αρκετά καλά µέσω της γλώσσας ή της µουσικής, το περιορισµένο των εκφραστικών µέσων δεν τους επιτρέπει να αποκαλύψουν 22\n24 τη σκέψη και τη µάθησή τους. Εργάζονται ακατάπαυστα, για να κατανοήσουν τον κόσµο µέσα στον οποίο ζουν. Τα περισσότερα απ αυτά που κάνουν είναι συνειδητές µιµήσεις. εν είναι όµως πέρα για πέρα λογικό να προσπαθούν να µοιάσουν σ αυτούς που τα µεγαλώνουν; Ίσως η µικρή αξία που τους αποδίδεται σχετικά µε τις ικανότητές τους επεκτείνεται και στην κατανόηση που προσφέρεται για τις συναισθηµατικές τους ικανότητες. Ίσως να µη γίνεται συνειδητό ότι διαρκώς, σχεδόν, εκείνα ακούν, βλέπουν, παρακολουθούν, µαθαίνουν, θυµούνται! Άξιο απορίας λοιπόν είναι: σε ποια ηλικία τα έµβρυα αρχίζουν να ακούν και να καταλαβαίνουν τη µουσική; Σε µια έρευνα που έκανε η Carla Giomo στην Αριζόνα, ακροατές πέντε και εννέα ετών άκουσαν δώδεκα επιλεγµένα κοµµάτια «κλασικής» µουσικής, που είχαν χωριστεί σε οµάδες που αντιπροσώπευαν διαφορετικά συναισθήµατα. Για να αποφύγουν τα προβλήµατα από τον περιορισµό της γλώσσας και του λεξιλογίου, τα παιδιά θα έπρεπε να ταιριάξουν διάφορες κάρτες µε «φατσούλες» στο κάθε συναίσθηµα που νόµιζαν ότι η µουσική αντιπροσωπεύει. (Σακαλάκ, 2004). Και οι δύο ηλικιακές οµάδες τα πήγαν πολύ καλά στο να ταιριάξουν τις κάρτες µε τα συναισθήµατα της µουσικής που άκουγαν. Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι τα πεντάχρονα παιδιά πήγαν εξίσου καλά µε τα εννιάχρονα. Έτσι, µπορεί πια σήµερα να ειπωθεί ότι η συναισθηµατική ευαισθησία στη µουσική εµφανίζεται σε ηλικία 5 ετών. Είναι όµως αυτή η µικρότερη ηλικία; Προφανώς όχι! «Η Marianna Kastner και ο Robert Crowder εξέτασαν τις αντιδράσεις των παιδιών σε πολλές ηλικίες, µέχρι και την ηλικία των 22 ετών. Έβαλαν στα παιδιά να ακούσουν τέσσερις διαφορετικούς τύπους µουσικών αποσπασµάτων, που είχαν σχέση µε τον τρόπο µείζονα και ελάσσονα, και µε διαφορετικές αρµονίες» (Σακαλάκ, 2004: 256). Κάρτες µε «φατσούλες» χρησιµοποιήθηκαν και πάλι για να τις ταιριάξουν µε τις προθέσεις συναισθήµατος της µουσικής, οι οποίες είχαν αξιολογηθεί νωρίτερα από ειδικούς. Για παράδειγµα, ο µείζων τρόπος σχετιζόταν µε θετικά συναισθήµατα, όπως η χαρά, και ο ελάσσων τρόπος µε 23\n25 αρνητικά, όπως η λύπη και ο θυµός. Οι φοιτητές έδειχναν να τα πηγαίνουν περίφηµα στο αντίστοιχο ταίριασµα. Στις µεγαλύτερες ηλικίες γενικότερα τα αποτελέσµατα ήταν καλύτερα. Αλλά και τα νεότερα παιδιά που εξετάσθηκαν, τα πήγαν επίσης πολύ καλά. Ίσως καλύτερα και απ ότι αναµενόταν. Τα πιο µικρά από αυτά ήταν µόλις τριών ετών! Τι µπορεί κανείς να συµπεράνει µετά απ αυτά; Απλά το ότι η µουσική µιλά τη γλώσσα του συναισθήµατος, που ένα τρίχρονο παιδί µπορεί να καταλάβει. εν είναι βέβαιο για το εάν αυτή είναι η µικρότερη ηλικία, µιας και δεν έχουν µελετηθεί µικρότερες απ αυτήν ηλικίες! Τα παιδιά είναι προετοιµασµένα να δεχθούν το µήνυµα της µουσικής από πολύ µικρή ηλικία. Αυτό δεν σηµαίνει κάτι πολύ ιδιαίτερο για τη σχέση µουσικής συναισθήµατος ηλικίας; Ίσως να είναι κάτι πολύ ιδιαίτερο που θα έπρεπε όλοι οι γονείς, και οι δάσκαλοι να προσέξουν! Τα βρέφη µαθαίνουν και θυµούνται τη µουσική από µικρή ηλικία Στα βρέφη αρέσει πολύ να ακούνε τη µητρική τους γλώσσα, αλλά αυτό που δεν είχε εκτιµηθεί δεόντως έως σήµερα είναι ότι τους αρέσει πολύ να ακούνε µουσική. Είναι γνωστό ότι όλοι µας γεννιόµαστε µε µουσικές ικανότητες. Οι ικανότητες των βρεφών για τη µουσική είναι ένα πεδίο το οποίο µελετάται στις µέρες µας µε λεπτοµέρεια. Η µουσική µνήµη είναι το βασικό «κλειδί» της µουσικής ικανότητας για όλες τις ηλικίες. Χωρίς τη µνήµη, δεν υπάρχουν παρά µόνο αποµονωµένες εµπειρίες, οι οποίες αµέσως σβήνουν. Σε ποια, όµως, ηλικία ξεκινά η ικανότητα να µαθαίνει κάποιος και να θυµάται ένα κοµµάτι µουσικής; Κάποιοι υποθέτουν ότι αυτή η ικανότητα ξεκινά να αναπτύσσεται όταν ένα παιδί αρχίζει να µαθαίνει να µιλά, µετά το πρώτο έτος της ζωής του (Σακαλάκ, 2004: 257). «Η Jenny Saffran και οι συνεργάτες της, στο Πανεπιστήµιο του Wisconsin, βρήκαν ότι η συγκεκριµένη µνήµη για τη µουσική ξεκινάει πολύ νωρίτερα! Μελέτησαν βρέφη ηλικίας επτά µηνών. Τους έβαζαν για 14 ηµέρες να ακούνε καθηµερινά µία 10λεπτη επιλογή 24\n26 από σονάτες για πιάνο του Mozart (χωρίς να ισχυρίζεται η έρευνα ότι τα αποτελέσµατα είναι θετικά µόνο µε τη µουσική του Mozart)» (Σακαλάκ, 2004: 257). Μετά από τις 14 αυτές ηµέρες καθηµερινής ακρόασης, ακολουθούσαν άλλες 14 ηµέρες χωρίς ακρόαση, για να µετρηθεί και ο παράγοντας της µακροπρόθεσµης µνήµης. Μετά και απ αυτή τη φάση, εξετάζονταν στο εργαστήριο τόσο µε αποσπάσµατα από µουσική που είχαν ήδη όλο αυτό το διάστηµα ακούσει, όσο και από παρόµοια µουσική (άλλες σονάτες για πιάνο του Mozart). Το σύνολο του χρόνου που τα βρέφη γύρναγαν προς τα ηχεία, που έπαιζαν τη µουσική που είχαν ήδη ακούσει ή τη µουσική που άκουγαν, εκείνη τη στιγµή για πρώτη φορά απεδείκνυε ότι θυµόντουσαν καλά τη µουσική που είχαν ακούσει στο σπίτι τους τις πρώτες 14 ηµέρες. Πιο εντυπωσιακό όµως είναι το γεγονός ότι µπορούσαν να αναγνωρίσουν εάν το µουσικό απόσπασµα ήταν από την αρχή, τη µέση ή το τέλος του κοµµατιού! Έδειχναν να προτιµούν ότι ήθελαν να ακούσουν ένα κοµµάτι από την αρχή του! Αυτή η διαπίστωση αποκαλύπτει ότι βρέφη ηλικίας επτά µηνών µπορούν να µαθαίνουν µουσική, να σχηµατίζουν µακρόβια 3 µνήµη και να ενσωµατώνουν τη δοµή της µουσικής που ακούν! Τα µουσικά βρέφη Είναι, άραγε, τα µωρά καλοί ακροατές; Πόσο καλά χρησιµοποιούν τη µουσική τους σκέψη για να οργανώσουν τις µουσικές τους εµπειρίες; «Για πολλά χρόνια, η επιδεκτικότητα των βρεφών στη µουσική είχε παραγνωρισθεί και αγνοηθεί ή είχε µελετηθεί µόνο σε σχέση µε τη γλώσσα» (Σακαλάκ, 2004: 258). Μια ερώτηση που προκύπτει είναι το εάν και κατά πόσο τα βρέφη µπορούν πραγµατικά να αναγνωρίσουν µε το άκουσµά τους δύο διαφορετικές, συνεχόµενες-γειτονικές νότες. Εάν, δηλαδή, µπορούν να διακρίνουν τη διαφορά σε ένα ηµιτόνιο. Το µικρότερο διάστηµα που χρησιµοποιείται στη δυτική µουσική. Η απάντηση στο ερώτηµα αυτό είναι 3 Μακρόβια: Είναι µια διαδικασία κατά την οποία ένα µέρος του εγκεφάλου αναγνωρίζει εσφαλµένα σαν οικείο, κάτι το οποίο δεν έχει ξανακούσει ή δεν έχει ξαναδεί. 25\n27 «ναι»! «Σε µια µελέτη, βρέφη πέντε µηνών εξετάστηκαν για το κατά πόσο µπορούν να ξεχωρίζουν τις διαφορές ανάµεσα σε δύο διαφορετικές νότες. Βρέθηκε ότι µπορούσαν να αναγνωρίσουν ακόµα και µικρότερες του ηµιτονίου διαφορές» (Σακαλάκ, 2004: 258). Τι συµβαίνει όµως µε την αντίληψη που έχουν τα βρέφη για τη µελωδία; Οι ενήλικες αντιλαµβάνονται µια µελωδία, όχι µε το να θυµούνται τα ακριβή τονικά ύψη, αλλά µάλλον µε το να θυµούνται τις σχέσεις ανάµεσα στις νότες. Για παράδειγµα, αναγνωρίζουν µια µελωδία, ανεξάρτητα από το εάν παίζεται από ένα όργανο, από το εάν τραγουδιέται ή από το εάν παίζεται από µια ορχήστρα σε άλλον τόνο! «Η Sarah Trehub και οι συνεργάτες της στο Πανεπιστήµιο του Toronto (Mississauga, Ontario, Canada) µελέτησαν την αντίληψη της µελωδίας σαν ένα µέρος από το συστηµατικό πρόγραµµα έρευνας για τις µουσικές ικανότητες των βρεφών» (Σακαλάκ, 2004: 258). Βρήκαν ότι πραγµατικά τα βρέφη, σε ηλικία 8 µε 11 µηνών, αντιλαµβάνονται και θυµούνται τα µελωδικά σχήµατα. Ο ρυθµός και το tempo είναι από τα βασικά στοιχεία στη µουσική. Οι ενήλικες οργανώνουν τις ακολουθίες του ήχου οµαδοποιώντας τες σε ξεχωριστές φράσεις. Η οµαδοποίηση είναι ένας από τους τρόπους που βοηθά πολύ την ακουστική µνήµη. Κάτι παρόµοιο συµβαίνει όταν γίνεται προσπάθεια να θυµηθούν τηλεφωνικά νούµερα µε πολλά ψηφία. Εργαστηριακά βρέθηκε ότι τα βρέφη, όπως και οι ενήλικες, µπορούν να διαχωρίζουν τα στοιχεία της µουσικής σε «οµάδες». Οι ενήλικες µπορούν επίσης να αναγνωρίσουν µια µελωδία, ανεξάρτητα από το tempo, από την ταχύτητα εκτέλεσής της δηλαδή. Το ίδιο θα µπορούσε να πει κανείς ότι συµβαίνει και µε τα βρέφη, µια και στη σχετική µελέτη βρέθηκε ότι δεν αντιδρούσαν στις αλλαγές του tempo, στην ίδια µελωδία, δείχνοντας έτσι να έχουν την ίδια «στρατηγική» ακρόασης µε τους ενήλικες! (Σακαλάκ, 2004). 26\n28 Οι αλλαγές στο ρυθµό είναι εύκολα αντιληπτές από τους ενήλικες. Όπως φαίνεται από την ίδια µελέτη, το ίδιο συµβαίνει και στα βρέφη! Η πρώτη έρευνα - Rauscher, Shaw & Ky (1993) Tο 1993 οι επιστήµονες Frances Rauscher, Gordon Shaw & Katherine Ky δηµοσίευσαν µια σύντοµη εργασία στο περιοδικό Nature, η οποία αποτέλεσε αφετηρία για µια σειρά από έρευνες σχετικές µε την επίδραση της µουσικής στον ανθρώπινο εγκέφαλο. Η ερευνητική οµάδα διερωτήθηκε αν η έκθεση σε ορισµένα είδη µουσικής µπορούσε να αυξήσει τις γνωστικές ικανότητες. Για να εξετασθεί αυτή η υπόθεση, διεξήχθη ένα πείραµα σε τριάντα έξι φοιτητές Πανεπιστηµίου της Καλιφόρνια, στο Irvine. Η διαδικασία εξέτασης «Σύµφωνα µε τους ερευνητές, κάθε συµµετέχων εξεταζόταν σε τρία είδη δοκιµασιών, οι οποίες απαιτούσαν ικανότητες χωροταξικού συλλογισµού. Πριν από κάθε δοκιµασία προηγούνταν 10 λεπτά: (1) ακρόασης µιας σονάτας του Mozart (σονάτα για δυο πιάνα σε Ρε Ματζόρε, Κ448), (2) ακρόασης µιας κασέτας µε οδηγίες χαλάρωσης και (3) σε κατάσταση σιωπής. Τα τρία είδη δοκιµασιών που χρησιµοποιήθηκαν προέρχονταν από µια συγκεκριµένη οµάδα τεστ νοηµοσύνης, το Stanford-Binet Test (Χαϊδευτός, 2006). Αυτή η οµάδα αποτελείται από τρεις τύπους δοκιµασιών: Ο ένας τύπος είναι η δοκιµασία Ανάλυσης Σχεδίων-Προτύπων (Pattern Analysis Test), ο δεύτερος είναι η δοκιµασία Πινάκων πολλαπλής επιλογής (multiple-choice Matrices Test) και ο τρίτος είναι η δοκιµασία ιπλώµατος και Κοπής Χαρτιού πολλαπλής επιλογής (multiple-choice Paper-Folding and Cutting Test). Όσον αφορά τον τελευταίο τύπο (Paper Folding and Cut Task), τα εξεταζόµενα άτοµα έπρεπε να φανταστούν ότι µια κόλλα χαρτί διπλωνόταν αρκετές φορές και κοβόταν µε 27\n29 διάφορους τρόπους µε ένα ψαλίδι. Στόχος ήταν η σωστή πρόβλεψη (από πέντε δυνατές επιλογές) της µορφής των τοµών όταν το χαρτί ξεδιπλωθεί. Αυτή η δοκιµασία απαιτεί τη νοερή αντίληψη µιας σειράς γεγονότων στο χώρο. Η ικανότητα της νοερής περιστροφής ενός αντικειµένου αποτελεί βάση πολλών πολύπλοκων συλλογιστικών δεξιοτήτων. Οι ερευνητές αναφέρουν πως για το δείγµα τους αυτά τα τρία είδη δοκιµασιών συσχετίζονται και έτσι τα χειρίστηκαν ως ίσες µετρήσεις των ικανοτήτων χωροταξικής σκέψης» (Χαϊδευτός, 2006:1-2). Τα αποτελέσµατα Σύµφωνα µε τα αποτελέσµατα της έρευνας: «οι επιδόσεις των συµµετεχόντων βελτιώθηκαν για τις δοκιµασίες που ακολούθησαν αµέσως µετά την κατάσταση ακρόασης µουσικής του Mozart, σε σχέση µε τις άλλες δύο καταστάσεις. Οι µέσοι όροι για τις τρεις καταστάσεις δίνονται στον πίνακα 1. Η κατάσταση µουσικής απέφερε ένα µέσο όρο 57,56, ο µέσος όρος της κατάστασης οδηγιών χαλάρωσης ήταν 54,61, ενώ ο µέσος όρος για την κατάσταση σιωπής ήταν 54,00. Για να προσδιοριστεί ο αντίκτυπος αυτών των επιδόσεων, οι ερευνητές τις µετέτρεψαν σε βαθµούς IQ. Έτσι, οι παραπάνω µέσοι όροι έγιναν αντίστοιχα 119, 111 και 110 βαθµοί IQ. Οι βαθµοί IQ των ατόµων που συµµετείχαν στην κατάσταση ακρόασης µουσικής του Mozart ήταν 8 µε 9 βαθµούς υψηλότεροι από τους βαθµούς IQ για τις άλλες δύο καταστάσεις» (Χαϊδευτός, 2006: 2). 28\n30 Πίνακας 1: Μέσος όρος των επιδόσεων Μουσική Χαλάρωση Σιωπή «Οι ερευνητές µέτρησαν το σφυγµό των συµµετεχόντων, πριν και µετά από κάθε κατάσταση ερεθίσµατος (µουσική οδηγίες χαλάρωσης σιωπή). Ωστόσο, δεν βρέθηκε κάποια αλληλεπίδραση µεταξύ σφυγµού και κατάστασης. Ως εκ τούτου, απέκλεισαν την πιθανότητα να είναι η «διέγερση» η αιτία βελτίωσης των επιδόσεων για την κατάσταση µουσικής. Επίσης αναφέρουν πως η βελτίωση των επιδόσεων για την κατάσταση µουσικής δεν διαρκούσε πάνω από λεπτά. Αξίζει να σηµειωθεί ότι οι ερευνητές δεν ισχυρίστηκαν ότι οι επιδράσεις περιορίζονταν µόνο στη µουσική του Mozart, αλλά θεώρησαν ότι τα οφέλη στις ικανότητες χωροταξικής σκέψης θα απαιτούσαν σύνθετη παρά επαναληπτική µουσική. Ωστόσο, δεν παρουσιάστηκαν περαιτέρω ορισµοί πολυπλοκότητας όσον αφορά την καταλληλότητα του µουσικού ερεθίσµατος. Επίσης, δεν υποστήριξαν ότι η επίδραση θα υπήρχε και σε άλλες πλευρές της νοηµοσύνης ή στη βραχύχρονη µνήµη, αλλά πρότειναν να γίνουν τεστ και σε αυτά» (Χαϊδευτός, 2006:3). Η έρευνα αυτή οδήγησε στο να γίνουν πολλά ρεπορτάζ από τα µέσα µαζικής ενηµέρωσης λόγω των αποτελεσµάτων της, αν και αυτό δεν ήταν το πρώτο πείραµα όπου είχε βρεθεί ότι η µουσική και οι ικανότητες χωροταξικής σκέψης είχαν σχέση. 29\n31 «Η Marianne Hassler και οι συνεργάτες της (1985), στο Πανεπιστήµιο Tubingen της Γερµανίας, είχαν ανακαλύψει µια σηµαντική σχέση µεταξύ των ικανοτήτων χωροταξικής σκέψης και της µουσικής. Οι µαθητές (9-24 ετών) που είχαν υψηλότερες επιδόσεις στα τεστ µουσικής ικανότητας, είχαν επίσης υψηλότερες επιδόσεις σε ένα τεστ οπτικοποίησης, δηλαδή της ικανότητας να περιστρέφουµε νοερά αντικείµενα που βλέπουµε. Αν και αυτή η µελέτη είχε αποκαλύψει µια σχέση, εκλήφθηκε περισσότερο ως µια συσχέτιση και όχι ως η ακρόαση της µουσικής να ήταν πράγµατι η αιτία των καλύτερων ικανοτήτων χωροταξικού συλλογισµού» (Χαϊδευτός, 2006: 3-4). «Η αναφορά των Rauscher, Shaw & Ky (1993) πρότεινε ότι η ακρόαση µουσικής στην πραγµατικότητα έκανε τον εγκέφαλο να έχει καλύτερη απόδοση σε τέτοιου είδους δοκιµασίες, τουλάχιστον για µερικά λεπτά. Όπως συχνά ισχύει στις δηµόσιες αναφορές επιστηµονικών ερευνών, η έµφαση δόθηκε στις πιο «εντυπωσιακές» πλευρές των ευρηµάτων, δηλαδή στη φαινοµενική αύξηση των 8-9 βαθµών στο τεστ IQ. ύο κρίσιµοι και έντονα περιοριστικοί παράγοντες αγνοήθηκαν γενικά πρώτον, το ότι η επίδραση δεν αφορούσε τη γενική νοηµοσύνη αλλά µόνο µια δοκιµασία για τις ικανότητες χωροταξικής σκέψης και δεύτερον, το ότι η επίδραση διαρκούσε µόνο µερικά λεπτά. Όπως διαδόθηκε ευρέως, η επίδραση Mozart (Mozart effect), γεννήθηκε ως άποψη ότι η ακρόαση µουσικής του Mozart αυξάνει τη νοηµοσύνη» (Χαϊδευτός, 2006: 4). Η έρευνα που ακολούθησε Rauscher, Shaw & Ky (1995) Βασισµένοι στα ενθαρρυντικά αποτελέσµατα της προηγούµενης έρευνας, οι ερευνητές Rauscher, Shaw και Ky ξεκίνησαν µια πιο εκτεταµένη έρευνα, που δηµοσιεύτηκε επίσης στο περιοδικό Nature το Σε αυτό το πείραµα πήραν µέρος 79 φοιτητές και διήρκεσε πέντε ηµέρες. 30\n32 Η διαδικασία εξέτασης «Σύµφωνα µε τους ερευνητές, την 1 η ηµέρα όλοι οι συµµετέχοντες εξετάστηκαν σε 16 ερωτήµατα ιπλώµατος και Κοπής Χαρτιού (PF & C) και βάσει των επιδόσεών τους χωρίστηκαν σε τρεις οµάδες ίσων ικανοτήτων. Αντίστοιχα, τοποθετήθηκαν σε τρεις καταστάσεις ελέγχου: (1) ακρόαση µουσικής του Mozart, (2) κατάσταση σιωπής και (3) κάτι διαφορετικό κάθε µέρα: (i) ακρόαση Μινιµαλιστικής µουσικής του Philip Glass, (ii) ακρόαση µιας µαγνητοφωνηµένης ιστορίας, (iii) ακρόαση ενός χορευτικού (trance) κοµµατιού. Εξετάστηκαν επίσης σε 16 ερωτήµατα που απαιτούσαν ικανότητες βραχύχρονης µνήµης» (Χαϊδευτός, 2006: 4). «Οι ερευνητές αναφέρουν ότι από τους τρεις τύπους του Stanford-Binet τεστ επιλέχθηκαν οι δοκιµασίες PF & C, επειδή ταιριάζουν περισσότερο µε το µοντέλο νευρωνικής δραστηριότητας των Leng και Shaw (1991). Κάθε ερώτηµα παρουσιαζόταν µέσω ενός προβολέα για ένα λεπτό. Τις ηµέρες 2, 3, 4 οι τρεις οµάδες διαχωρίστηκαν και συµµετείχαν στη διαδικασία ως εξής: Όσον αφορά την οµάδα σιωπής, κάθε µέρα οι συµµετέχοντες κάθονταν σε κατάσταση σιωπής για 10 λεπτά και αµέσως µετά εξετάζονταν µε 16 νέα PF & C ερωτήµατα. Αντίστοιχα κάθε µέρα η οµάδα Mozart, αφού άκουγε 10 λεπτά της σονάτας για δύο πιάνα του Mozart (Κ448), εξεταζόταν µε τα ίδια 16 PF & C ερωτήµατα και η τρίτη οµάδα (µικτή) άκουγε κάτι διαφορετικό κάθε µέρα. Τη δεύτερη µέρα άκουγαν µινιµαλιστική µουσική του Philip Glass την τρίτη µέρα άκουγαν µια µαγνητοφωνηµένη ιστορία ενώ την τέταρτη µέρα άκουγαν ένα χορευτικό (trance) κοµµάτι. Μετά τη 10λεπτη ακρόαση εξετάζονταν στα ίδια PF & C ερωτήµατα, όπως και οι άλλες δύο οµάδες» (Χαϊδευτός, 2006: 5). 31\nΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΤΟΥ ΜΟΤΣΑΡΤ\nΠανεπιστήμιο Μακεδονίας Τμήμα Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Χρήστος Χαϊδευτός (A.M. 35/03) Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΤΟΥ ΜΟΤΣΑΡΤ Επιβλέποντες : Δήμητρα Κόνιαρη (Π.Δ. 407/80) Κυριάκος-Νεκτάριος


SofiasComments: Σκέψεις για την ΔΕΗ και τα νοικοκυριά χωρίς ρεύμα. Η απάντηση της ΔΕΗ.\nΣκέψεις για την ΔΕΗ και τα νοικοκυριά χωρίς ρεύμα. Η απάντηση της ΔΕΗ.\nΜια νέα περίπτωση στο Κορδελιό ήρθε να αναδείξει την τραγική θέση όσων ζουν χωρίς ρεύμα μέσα στο κρύο.\nΕντάξει με το μνημόνιο...φταίει... αλλά τι μπορεί να γίνει μέχρι να φύγει?\nΊσως θα μπορούσε η ΔΕΗ να δείξει το κοινωνικό της πρόσωπο με μια ...κοινωνική πολιτική, κόβοντας το ρεύμα από εκεί που δεν είναι τόσο απαραίτητο για να πάει εκεί που είναι αναγκαίο.\nΈνας βουλευτής πρότεινε να κόβεται μια ώρα το πρωί και μια ώρα το βράδυ από τους δρόμους.\nΊσως όμως έτσι θα υπάρξει αύξηση δυστυχημάτων..ίσως η ασφάλεια στους δρόμους να έχει πρόβλημα και για άλλους λόγους.\nΊσως όμως θα μπορούσαμε να κλείσουμε τον φωτισμό των πάρκων, η άλλων χώρων ..\nΊσως τουλάχιστον να τον μειώσουμε.\nΊσως θα μπορούσε σε συνεργασία με την κάθε τοπική κοινωνία να εξετάσει κάθε περίπτωση.\nΕίναι πάρα πολλοί άνθρωποι που δεν ξέρουν, και δεν μπορούν να φτάσουν μέχρι τις υπηρεσίες.\nΊσως οι υπηρεσίες θα έπρεπε να φτάσουν μέχρι αυτούς.\nΠαρά τον τεράστιο αριθμό των ανθρώπων που έχουν προχωρήσει σε διακανονισμό, υπάρχει ακόμα ένας ακόμα πιο μεγάλος αριθμός που είναι αφημένοι στην μοίρα τους.\nΕίναι γνωστές αυτές οι περιοχές και ίσως δεν θα ήταν τόσο δύσκολο να γίνει ένα πρόγραμμα ειδικό για αυτούς.\nΌταν κάποιος δεν έχει, δεν μπορεί να πληρώσει ούτε μειωμένες τιμές ούτε τίποτα.'Ένας δήμος ανέλαβε τους δημότες αυτούς..\nΔεν έχουν όμως όλοι οι δήμοι αυτή την δυνατότητα, αλλά δεν πιστεύω ότι η μοναδική λύση είναι να πέσει η κυβέρνηση..άλλωστε αυτό θέλει χρόνο και χρόνο δεν έχουν αυτοί οι άνθρωποι.\nΔεν είναι δυνατόν το παραμύθι με το κοριτσάκι με τα σπίρτα να το ζούμε σαν πραγματικότητα δίπλα μας και το μόνο που να κάνουμε να είναι η αναμονή κυβερνητικής πολιτικής.\nΗ ΔΕΗ , οι τοπικές αρχές, και οι κοινωνικές υπηρεσίες πρέπει να παρουσιάσουν κάποιες ιδέες και προτάσεις....Ο καιρός που το χρήμα έρεε τελείωσε και ο μισθός ,αν και λίγος, πρέπει να δικαιολογείται και με άλλους τρόπους εκτός του να κτυπάς κάρτα και να συμπληρώνεις χαρτιά..\nΗ ΔΕΗ για το περιστατικό στο Κορδελιό enikos.gr\nΗ ΠΕΙΝΑ -Απόσμασμα..\nΣε αυτό που λες ότι δεν είναι λύση να πέσει η κυβέρνηση θέλω να προσθέσω ότι αν πεσει η κυβέρνηση μπορεί να μην έχει κανείς ρεύμα, δεν είναι εποχή για να πέφτουν και να ανεβαίνουν θνησιγενείς κυβερνήσεις\n5 Δεκεμβρίου 2013 - 6:17 μ.μ.


Lifebuoy. Ήρθε ο σύμμαχός μας για ολοκληρωμένη υγιεινή των χεριών 03/04/2021\nΤο Lifebuoy, μια από τις πιο εμβληματικές μάρκες της ιστορίας, ήρθε για να γίνει καθημερινός μας σύμμαχος στην ολοκληρωμένη υγιεινή των χεριών. Μαζί του φέρνει, όχι μόνο μια σειρά εξαιρετικών προϊόντων, αλλά την τεχνογνωσία και την ιστορία του, που από μόνες τους εξηγούν το πώς έχει βρεθεί στην κορυφαία θέση της προτίμησης των καταναλωτών, ως η Νο1 μάρκα σαπουνιού υγιεινής1.\nΤο Lifebuoyγεννήθηκε στη Βρετανία το 1894, σε μια εποχή που τη χώρα ταλαιπωρούσε επιδημία χολέρας. Δημιουργός του, ο εφευρέτης και ανθρωπιστής Ουίλιαμ ΧέσκεθΛέβερ, που σκέφτηκε να παρασκευάσει ένα προϊόν με αντιβακτηριδιακή δράση, ώστε να συμβάλει στη σωτηρία της ζωής των ανθρώπων. Το «σωσίβιο» (Lifebuoy), όπως το ονόμασε, έσωσε πολλές ζωές, συμβάλλοντας σημαντικά στο να συνειδητοποιήσει ο κόσμος τη σημασία της υγιεινής των χεριών για την αποφυγή μετάδοσης ασθενειών.\nΗ πορεία του, από τότε, είναι μια μοναδική ιστορία καινοτομίας και προσφοράς. Πολλοί μάλιστα το αποκαλούν προϊόν-θρύλο, τόσο για τις μοναδικές συνθέσεις του, όσο όμως και για τη διαχρονική αποστολή κοινωνικής ευαισθησίας που πραγματοποιεί.Συγκεκριμένα, μέχρι σήμερα, το Lifebuoyέχει εκπαιδεύσει 1 δις ανθρώπους, κυρίως παιδιά, σχετικά με το πλύσιμο των χεριών, σε μια εκστρατεία που έχει ήδη συμβάλει στην αλλαγή συμπεριφοράς μικρών και μεγάλων σε πάνω από 30 χώρες και είναι η μεγαλύτερη στο είδος της που έγινε ποτέ.\nΜε στόχο να «Συνεχίζουμε να αγγίζουμε», η σειρά των προϊόντων μας περιλαμβάνει:\n· Υγρό κρεμοσάπουνοTotal, με Θυμάρι και Έλαιο Πεύκου και Υγρό κρεμοσάπουνοMildCare, με κρέμα για απαλή φροντίδα. Έχουν ουδέτερο pH για το δέρμα, περιέχουν αντιβακτηριδιακό συστατικό που βοηθά στην απομάκρυνση των βακτηρίων, καθώς και φυσικά ενυδατικά συστατικά που συμβάλλουν στην ενυδάτωση και την προστασία της επιδερμίδας από την ξηρότητα.\n· Αντισηπτικό gel χεριών, σε συσκευασία 50ml για να το έχουμε πάντα μαζί μας και 250ml με αντλία για το σπίτι και το γραφείο. Σκοτώνει το 99,9% των βακτηρίων και των εγκαψιδιωμένων ιών, ενώ περιέχει βιταμίνη Β3 και γλυκερίνη, η οποία βοηθάει στην ενυδάτωση και την προστασία από την ξηρότητα.\n· Μπάρα σαπουνιού που βοηθά στην απομάκρυνση των βακτηρίων. Περιέχει γλυκερίνη η οποία συμβάλλει στην ενυδάτωση και στην προστασία του φυσικού επιδερμικού φραγμού.\n· Υγρά μαντηλάκια καθαρισμού με οινόπνευμα, που βοηθούν στην απομάκρυνση των βακτηρίων και καθαρίζουν εντατικά.\nΑναζητήστε τα σε καταστήματα λιανεμπορίου.\nΜάθετε περισσότερα για τη Νο1 μάρκα σαπουνιού στον κόσμο1, στα κανάλια μας:\nΣτα queer «Κόκκινα φανάρια» θα πρωταγωνιστήσει η Μπέττυ Βακαλίδου, από τις πρώτες...\nOnline παραστάσεις με πασχαλινή εσάνς


Κωδικός προϊόντος: 1027692\nΠρόσθετα Χαρακτηριστικά 48mmx50m\nΤύπος Κόλλας Ταινίες Συσκευασίας\nΤαινία Συσκευασίας "Εύθραυστον" 48mm x 60m\nΜε την ταινία συσκευασίας εύθραυστο γίνεται πιο ασφαλής η μεταφορά των κιβωτίων που περιέχουν ευπαθή προϊόντα. Πλάτος ταινίας 48mm και μήκος 60m.\nΤανία Γενικής Χρήσης 3M Scotch Crystal 19mm x 66m Διάφανη 7001966\nΟικονομική λύση από την 3M. Άριστη ποιότητα. Κατάλληλη για καθημερινή χρήση και εγγυημένα αποτελέσματα. Διαστάσεις 19mm x 66m.\nΤανία Γενικής Χρήσης 18mm x 33m Διάφανη 172332\nΤαινία γενικής χρήσης 18mm x 33m διάφανη.\nΤανία Γενικής Χρήσης 18mm x 33m Γαλακτώδης 550833\nΤαινία γενικής χρήσης 18mm x 33m γαλακτώδης


Γκαλίτσιος: «Ο Τιμούρ μας το είπε από την αρχή: πάμε για τίτλο», 24Sports & News\nΓκαλίτσιος: «Ο Τιμούρ μας το είπε από την αρχή: πάμε για τίτλο»\nΕξήγησε την φιλοσοφία της φετινής Ανόρθωσης\n13 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2020 - 21:16\nΟ Γιώργος Γκαλίτσιος είναι καλεσμένος στην εκπομπή «Ώρα για μπάλα» της Cytavision και αναφέρεται στη μεγάλη νίκη επί του ΑΠΟΕΛ αλλά και τη συνέχεια για την Ανόρθωση.\nΓια τη νίκη επί του ΑΠΟΕΛ: «Πολύ σημαντική νίκη, πολύτιμοι βαθμοί και ώθηση για τη συνέχεια. Είναι αλήθεια πως ξυπνάς με καλή διάθεση αλλά πρέπει να το αφήσουμε πίσω μας γιατί έχουμε παιχνίδι για το κύπελλο και μετά Ομόνοια».\nΓια τις δηλώσεις περί πρωταθλητισμού: «Δεν το κάνουμε εσκεμμένα, από την αρχή ξέραμε πως πάμε για τίτλους. Αλλά είναι νωρίς ακόμα και πρέπει να μείνουμε προσγειωμένοι. Μας το είπε από την αρχή ο Τιμούρ Κετσπάγια, πως πάμε για τίτλο».\nΓια το αν τους προσθέτει πίεση αυτό: «Αυτό που καταλαβαίνω είναι πως ο καθένας έχει στόχο να δίνει τον καλύτερο εαυτό του. Δεν μας αποσπά την προσοχή το τι λέγεται ή γράφεται για μας».\nΓια το αν περίμενε πως ήταν αυτό που ήθελε: «Ναι. Μίλησα στο τηλέφωνο με τον προπονητή. Ήμουν έτοιμος για ένα νέο ξεκίνημα μετά τα πολλά χρόνια στο Βέλγιο, το συζήτησα και με την οικογένειά μου. Κατάλαβα πως ξεκινά κάτι νέο, κάτι καλό και έτσι αποφάσισα να έρθω».\nΓια το πως πείστηκε: «Τελείωνε το συμβόλαιό μου με τη Μουσκρόν, είχα πρόταση να ανανεώσω αλλά και από Ελλάδα. Με πήρε ο Τιμούρ λίγο πριν τελειώσει και μέσα από την επικοινωνία μας με έπεισε να έρθω».\nΓια τη φωνή του Κετσπάγια στο φάουλ που έκανε: «Είμαι έμπειρος από τέτοιες καταστάσεις αλλά άμα ξέρεις τον άνθρωπο πως κουβαλά μια τρέλα, με την καλή έννοια, σου προκαλεί θετικά συναισθήματα. Καταλαβαίνεις αμέσως πως εσύ φταις, έκανες λάθος, το αφήνεις πίσω σου και προχωράς».\nΓια το γεγονός πως ο ΑΠΟΕΛ έκανε μόνο μια φάση: «Δείχνει πως κάτι κάναμε καλά. Σίγουρα άμυνα κάνουν τα αμυντικά χαφ, ο τερματοφύλακας, οι αμυντικοί αλλά στη φιλοσοφία μας είναι να κάνουν όλοι».\nΤι αναφέρει δημοσίευμα στη Σλοβενία\n06/06/2020 | ΑΝΟΡΘΩΣΗ\nΟ Γεωργιανός κόουτς καλά το πάει το πράγμα, μέχρι στιγμής\nΤιμούρ για Εθνική: «Δεν υπάρχει ταλέντο για πρόκριση»\nΑνόρθωση: Επιστημονική φαντασία… science fiction


Game of Chefs | Παρασκήνιο, νέα, Διαρροή , Spoiler, trailer, παίχτες,\nΟ Ηλίας Μαμαλάκης τα έχωσε σε TopChef και Game of Chefs – Το MasterChef θα σαρώσει!\nΟ αγαπημένος Έλληνας μάγειρας Ηλίας Μαμαλάκης έκανε δηλώσεις στην εκπομπή της Κατερίνας Καινούργιου του ALPHA.…\nΚαρακατσάνης: Ο νικητής του «Game of chefs»…στο πιάτο σας!\nΤο βράδυ της Πέμπτης πραγματοποιήθηκε ο μεγάλος τελικός του “Game of chefs” μέσα από την…\nGame of Chefs: Μεγάλος τελικός 3o μέρος – Ποιος ήταν ο μεγάλος νικητής; (Vids)\nGame of Chefs: Ήρθε με σκοπό να κάνει την διαφορά, αλλά MasterChef δεν μπόρεσε καν…\nGame of Chefs: Μεγάλος τελικός 2o μέρος – Ποιος προηγείται μέχρι τώρα;\nGame of Chefs: Μεγάλος τελικός 1o μέρος – Ποιος προηγείται μέχρι τώρα;\nGame of Chefs: Τρίτος ημιτελικός – Ο Άγγελος πήρε το τελευταίο εισιτήριο για τον μεγάλο τελικό! (Vid)\nGame of Chefs: Δεύτερος ημιτελικός – Ο Γιώργος πήρε το εισιτήριο, και οι άλλοι βράζουν στο ζουμί τους! (Vid)\nGame of Chefs: Πρώτος ημιτελικός – Ξέρεις από αντιγραφή; Ποιος πέρασε τελικό;\nGame of Chefs Αποχώρηση: Τους έφαγε το φοντύ – Δύο αποχώρησαν πριν τον ημιτελικό!\nGame of Chefs: Ήρθε με σκοπό να κάνει την διαφορά. Γιατί μέχρι τώρα έχουμε το…\n1 2 … 10 Επόμενο


Rodosblog Χρυσόστομος ! Ειδήσεις: Ο μίστερ Τραμπ στη Βόρεια Κορέα\nΟ μίστερ Τραμπ στη Βόρεια Κορέα\nΔεν χάθηκε βέβαια ο κόσμος που ο κ. Τραμπ δεν ξέρει ποιας χώρας πρωτεύουσα είναι το Παρίσι. Στο κάτω κάτω και η κ. Μέρκελ, όταν την άνοιξη του 2012 βρέθηκε σε διεθνές σχολείο του Βερολίνου,...\nσε μάθημα γεωγραφίας, και της ζήτησαν οι μαθητές να εντοπίσει στον χάρτη το Βερολίνο, έπεσε πολλούς παρασάγγες έξω κι έδειξε τη Μόσχα. Η αλήθεια είναι ότι δυσκολεύτηκε επειδή ο χάρτης ήταν «λευκός». Δεν...\nείχε πάνω του ονόματα και σύνορα. Επρεπε λοιπόν να λύσει τον γρίφο βασισμένη στο αισθητήριό της, στις γνώσεις και στην ταξιδιωτική της εμπειρία. Και αστόχησε. Ο κ. Τραμπ όμως δεν λάθεψε. Για τον δικό του κώδικα αξιών, και για το γνωστικό του υπόστρωμα, ό,τι δεν είναι Αμερική, είναι ένα και το αυτό: άσημο και ανάξιο. Μετέχει άλλωστε και αυτός της αμερικανικής παιδείας, κύριο γνώρισμα της οποίας είναι η αδιαφορία για ό,τι κείται εκτός της αυτοκρατορίας. Αυτό τουλάχιστον βλέπουμε σε κατά καιρούς δημοσιευόμενες έρευνες της κοινής γνώμης, και στα συνοδευτικά μελαγχολικά σχόλια που προκαλούν τα θηριώδη ποσοστά της αμάθειας.\nΔεν θα χάσει θαυμαστές ο κ. Τραμπ με τη μηδενικής στάθμης γεωγραφική του γνώση και την εν γένει κραυγαλέα απαιδευσία του, που αναδεικνύει αναδρομικώς Αϊνστάιν τον Ρόναλντ Ρέιγκαν (και Πλάτωνες τους ημεδαπούς «γραφικούς»). Εχει διαπράξει άλλα κι άλλα, απείρως βαρύτερα, κι όμως προελαύνει. Οχι μόνο χάρη στα εκατομμύρια που δαπανά η προπαγάνδα του. Τα λεγόμενά του, όσο ακραία και βάναυσα, γίνονται δεκτά με χάχανα ενθουσιασμού από το κοινό του. Ρατσιστής, σουπερσεξιστής, ισλαμοφάγος, και κουμπουράς βέβαια εκτός από γεωγραφικώς κουμπούρας, ονειρεύεται μια περιτειχισμένη αυτοκρατορία, λευκή, δίχως μαύρους, ισπανόφωνους, μετανάστες κ.ο.κ. Και φαίνεται ότι το παραληρηματικό όνειρό του συγκινεί πολλούς Αμερικανούς· τους τηλεοπτικότερα διαπαιδαγωγημένους.\nΑν τα καταφέρει και γίνει πρόεδρος, ίσως χρειαστεί ν’ αλλάξουμε πλανήτη. Προς το παρόν, οφείλει να εκφράσει την ευγνωμοσύνη του στο απύθμενα ανελεύθερο καθεστώς της Βόρειας Κορέας: Η νέα πυρηνική δοκιμή, υδρογονούχος ή μη, διαπραγματευτικό εκβιαστικό κόλπο ή μία επιπλέον προσφορά στη νηπιακή μονομανία του «μεγάλου ηγέτη» Κιμ Γιονγκ Ουν, έδωσε αέρα στα πανιά του κ. Τραμπ. Καουμπόικο δίχως έναν Πολύ Κακό δεν προχωράει.\nΑναρτήθηκε από Xrisostomos Rhodos στις Κυριακή, Ιανουαρίου 10, 2016


Οι πέντε κορυφαίοι παίκτες των online τουρνουά | PokerLobby\nΟι πέντε κορυφαίοι παίκτες των online τουρνουά\n29 Νοε 2018 - 12:30\nΓια πάρα πολλά χρόνια τα βλέμματα της παγκόσμιας κοινότητας του πόκερ είναι στραμμένα ως επί το πλείστον στις επιτυχίες των online high stakes και λιγότερο στα online τουρνουά.\nΑυτό είναι απολύτως λογικό μιας και κάθε ημέρα παίζονται πολλά χρήματα στα online high stakes και σε αντίθεση με το live παιχνίδι, τα αποτελέσματα στο διαδίκτυο μπορούν να καταγραφούν.\nΜπορεί σήμερα τα online high stakes να μην είναι στο επίπεδο που βρισκόταν παλαιότερα όταν και διεξάγονταν στη Full Tilt Poker αλλά εξακολουθούν να επισκιάζουν τα online τουρνουά.\nΠαρόλα αυτά, υπάρχουν ορισμένοι παίκτες που είναι οι κορυφαίοι στα online τουρνουά αλλά το ευρύ κοινό δεν γνωρίζει πολλούς από αυτούς.\nΑς δούμε τους πέντε κορυφαίους παίκτες των online τουρνουά.\n1. Chris “moorman1” Moorman - $15.558.226\nO Chris Moorman είναι από τους λίγους παίκτες που κατόρθωσε να κάνει το όνομά του τόσο γνωστό μέσα από τις online επιτυχίες του.\nΜε σχεδόν 11.000 cashes και έπαθλα που ξεπερνούν τα $15.500.000 είναι ο κορυφαίος του είδους.\nΜάλιστα, ήταν ο πρώτος παίκτης που έσπασε το φράγμα των $10.000.000 σε έπαθλα από online τουρνουά, ενώ έχει γράψει και δύο βιβλία. Το “Moorman’s Book of Poker” και το “Moorman: The inside story of the most successful online poker player of all time”.\n2. Niklas “lena900” Astedt - $12.969.730\nO Viktor “Isildur1” Blom είναι ο πιο γνωστός Σουηδός παίκτης πόκερ και απέκτησε μεγάλη φήμη μέσα από τα online high stakes.\nΗ πρώτη πεντάδα των κορυφαίων παικτών των online τουρνουά, όμως, περιλαμβάνει δύο Σουηδούς που δεν είναι τόσο γνωστοί στο ευρύ κοινό.\nΟ ένας από αυτούς είναι ο Niklas Astedt που παίζει online με το screen name “lena900”.\nΜετρά έπαθλα σχεδόν $13.000.000, το average cash του είναι μεγαλύτερο από του Moorman και πριν λίγο καιρό κέρδισε περίπου $430.000 στο POWERFEST Super High Roller Event.\n3. Sebastian “p0cket00” Sikorski - $12.175.974\nΓια σχεδόν μία δεκαετία, ο Sebastian “p0cket00” Sikorski καταφέρνει να διακρίνεται στα online τουρνουά πόκερ.\nΜε 278 πρώτες θέσεις, 282 δεύτερες, 238 τρίτες και έπαθλα άνω των $12.00.000 δικαίως θεωρείται ένας από τους κορυφαίους παίκτες των online τουρνουά όλων των εποχών.\nΣτο παρελθόν είχε βρεθεί και στην πρώτη θέση του World Raking.\n4. Johannes “Greenstone25” Korsar - $11.844.116\nO Korsar είναι ο δεύτερος Σουηδός παίκτης που συναντάμε στην πρώτη πεντάδα των κορυφαίων παικτών των τουρνουά του online poker.\nΈχει έπαθλα σχεδόν $12.000.000 αλλά το όνομά του δεν είναι τόσο γνωστό.\nΠέρσι, έγινε μόλις ο έκτος παίκτης που έσπασε το φράγμα των $10.000.000.\n5. Nicolas “PokerKaiser” Fierro - $11.707.365\nΜετά τον Moorman, o Nicolas Fierro είναι ο δεύτερος πιο γνωστός παίκτης της πρώτης πεντάδας των κορυφαίων παικτών των διαδικτυακών τουρνουά πόκερ.\nΚυρίως γιατί συμμετέχει πολύ συχνά και σε live τουρνουά.\nΠαρόλα αυτά, η ειδικότητά του είναι τα online MTT’s από τα οποία έχει εισπράξει πάνω από $11.500.000 σε έπαθλα.


Βραζιλία έγκλημα: Σκότωσαν έγκυο για να της πάρουν το μωρό [pics] | Flash.gr\nFlash.gr / Κόσμος / Βραζιλία έγκλημα: Σκότωσαν έγκυο για να της πάρουν το μωρό [pics]\nΒραζιλία έγκλημα: Σκότωσαν έγκυο για να της πάρουν το μωρό [pics]\nΠαρέσυρε την έγκυο φίλη της με πρόσχημα ένα πάρτι - Την σκότωσε και της πήρε το παιδί\nΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Έλλη Κομνηνού 03.09.2020 | 08:55 UPDATE: 09:27\nΗ άτυχη Φλάβια\nΝεκρή βρέθηκε στις 28 Αυγούστου μια 24χρονη έγκυος στην Βραζιλία προκαλώντας θλίψη στους αγαπημένους της ανθρώπους. Το πτώμα ανακάλυψαν ο σύντροφός της και η μητέρα της, οι οποίοι με τρόμο διαπίστωσαν ότι οι δράστες την είχαν κατακρεουργήσει και της είχαν πάρει το μωρό. Οι αρχές ανακοίνωσαν την Τετάρτη, ότι πίσω από το φριχτό έγκλημα της 24χρονης Φλάβια Γκοντίνιο Μάφρα κρύβεται παιδική φίλη της που την παρέσυρε με το πρόσχημα ότι θα της κάνει πάρτι για τον ερχομό του παιδιού (baby shower).\nΗ 24χρονη Φλάβια διένυε την 36η εβδομάδα κύησης και δολοφονήθηκε στην πόλη Κανελίνια, στη νότια Βραζιλία. Ο σύντροφος της παιδικής της φίλης ομολόγησε και παραδέχθηκε ότι χρησιμοποίησε ένα τούβλο για να σκοτώσει τη Φλάβια. Στη συνέχεια ο ίδιος μαζί με την ύποπτη άνοιξαν με μαχαίρι την κοιλιά της Φλάβια και της πήραν το παιδί.\nΩστόσο, λίγη ώρα αργότερα μετέφεραν το παιδί στο νοσοκομείο με αποτέλεσμα να συλληφθούν και οι δύο. Όπως αποδείχτηκε η δράστιδα, Ροζάλμπα Γκριμ, είχε μια αποβολή τον Ιανουάριο σε προχωρημένη εγκυμοσύνη και έκτοτε είχε πάθει εμμονή με τη Φλάβια, θέλοντας να της κλέψει το αγέννητο παιδί της.\nΗ Φλάβια, που αγαπούσε τα παιδιά, σπούδαζε παιδαγωγικά και εργαζόταν ως αναπληρώτρια δασκάλα. Το πτώμα της Φλάβια βρέθηκε από την οικογένειά της σε ένα εγκαταλελειμμένο εργαστήριο κεραμοποιίας, ενώ οι αρχές επιβεβαίωσαν ότι η αιτία του θανάτου της 24χρονης Φλάβια ήταν ένα βαθύ κόψιμο στην κοιλία, ενώ το θύμα έφερε και τραύματα από τούβλο.\nΗ αστυνομία εξαπέλυσε ανθρωποκυνηγητό για τον εντοπισμό του βρέφους, ενημερώνοντας νοσοκομεία και κλινικές. Το ζευγάρι φαίνεται να κίνησε τις υποψίες του νοσοκομείου και άμεσα ειδοποίησαν τις αρχές. Το ζευγάρι συνελήφθη, ενώ σύμφωνα με τοπικά μέσα της Βραζιλίας, το μωρό παραμένει στο νοσοκομείο όπου του χορηγούνται αντιβιοτικά και παυσίπονα καθώς φέρει επιπόλαια τραύματα από το μαχαίρι και την βίαιη γέννα. Ωστόσο, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα η κατάσταση της υγείας του κρίνεται καλή και σε λίγες μέρες θα βρεθεί στην αγκαλιά του μπαμπά του.


Articles - ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΜΑΤΙΕΣ - Οι δημόσιοι κήποι της Αθήνας στην εποχή του Όθωνα (1834 – 1862)\nΜε τη σύσταση του Ελληνικού κράτους και την κήρυξη της Αθήνας ως βασιλικής καθέδρας και πρωτεύουσας, η πόλη αλλάζει σημαντικά. Η ερειπωμένη πόλη αρχίζει να ανοικοδομείται σύμφωνα με το πολεοδομικό σχέδιο των Στ. Κλεάνθη και E. Schaubert (1833) (Eικ.1), την τροποποίησή του από τον L. Klenze (1834) (Εικ.2), αλλά και με τις αλλεπάλληλες τροποποιήσεις από τους μηχανικούς της πόλεως των Αθηνών, κατά την εφαρμογή του σχεδίου. Στην εικόνα της πόλης κυριαρχούσε το αυστηρό αττικό τοπίο που τόσο εξυμνήθηκε από τους περιηγητές για την ομορφιά των χρωμάτων και των περιγραμμάτων του, αλλά και η έλλειψη βλάστησης.\nΕικ. 1, Απόσπασμα σχεδίου Στ. Κλεάνθη-Ed. Schaubert (1843), (πηγή: Κ. Μπίρης, Αι Αθήναι από του 19ου εις τον 20ον αιώνα, Αθήνα 1996, Γ΄ έκδοση).\nΠαρόλο που στα προτεινόμενα σχέδια υπήρξε πρόνοια για τη διαμόρφωση χώρων πρασίνου, οι υπαίθριοι δημόσιοι χώροι που πραγματοποιήθηκαν στην Αθήνα ήταν ελάχιστοι. Το γεγονός οφείλεται στη λειψυδρία που μάστιζε την πόλη, αλλά και στην αδυναμία του Ελληνικού κράτους που δεν διέθετε εδαφική περιουσία, να αποζημιώσει τις απαραίτητες απαλλοτριώσεις.\nΕικ. 2, Απόσπασμα σχεδίου L. Klenze (1834), (πηγή: Κ. Μπίρης, Αι Αθήναι από του 19ου εις τον 20ον αιώνα, Αθήνα 1996, Γ΄ έκδοση).\nΤην περίοδο αυτή οι πρώτοι κήποι που πραγματοποιήθηκαν ήταν ανακτορικοί, όπως ο κήπος του Νομισματοκοπείου (πλ. Κλαυθμώνος) (Εικ.3) και ο σημερινός Εθνικός κήπος (Εικ.4,5). Δημιουργήθηκαν επίσης τρεις λαϊκοί κήποι, ο κήπος του Λαού (Εικ.6), των Μουσών (Εικ.7) και του Θησείου (Εικ.8), ενώ μικρότερων διαστάσεων, στον περιβάλλοντα χώρο σημαντικών κτηρίων της πόλης (Δημοτικό Νοσοκομείο, Πανεπιστήμιο).\nΟι προσωρινοί κήποι που διαμορφώθηκαν σε χώρους όπου αργότερα οικοδομήθηκαν κτήρια, όπως στο χώρο της Ακαδημίας, της Βιβλιοθήκης και στο παλαιό Οθωμανικό νεκροταφείο (Γενί τζαμί), αργότερα καταργήθηκαν (Εικ. 9).\nΟ Κήπος του Νομισματοκοπείου (πλ. Κλαυθμώνος), ήταν ο πρώτος βασιλικός κήπος που δημιουργήθηκε στην Αθήνα σε συνάρτηση με τα δεύτερα προσωρινά ανάκτορα των βασιλέων που στεγάστηκαν το 1837 στην ενωμένη κατοικία των Βούρου, Μαστρονικόλα και Αφθονίδου (Εικ.3).\nΟ χώρος που είχε απαλλοτριωθεί από το Δήμο Αθηναίων, ονομάστηκε και πλ. της 25ης Μαρτίου γιατί στον κήπο αυτό γιορτάστηκε η πρώτη επέτειος της εθνικής γιορτής το 1838. Με την μετεγκατάσταση των ανακτόρων λειτούργησε ως συνοικιακός κήπος και αργότερα ως πλατεία. Το BA τμήμα του κήπου, είχε καταληφθεί το 1834 από το κτήριο του Νομισματοκοπείου, σχεδιασμένο από τον αρχιτέκτονα Ed. Schaubert.\nΟ Βασιλικός Κήπος δημιουργήθηκε ως συμπλήρωμα του κτηρίου των Ανακτόρων , σύμφωνα με την πρακτική που επικρατούσε στην Ευρώπη.\nΑρχικά σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα των Ανακτόρων ως ένα εκτεταμένο ημικύκλιο με αυστηρή γεωμετρική διάταξη που πλαισίωνε το κτήριο, με την προσθήκη δυο ορθογώνιων οπωρόκηπων εκατέρωθεν του κτηρίου. Η έκτασή του μειώθηκε κατά την εφαρμογή του σχεδίου, για την αποφυγή απαλλοτριώσεων και της καταστροφής αρχαίων οδικών χαράξεων. Με δεδομένη τη μεγάλη λειψυδρία, η τοποθεσία ήταν ιδανική, καθώς την διαπερνούσαν όλα τα υδραγωγεία της πόλης.\nΑπεικονίζεται για πρώτη φορά το 1837, στο Χάρτη των Αθηνών του F. Aldenhoven, ως μια μακρόστενη λωρίδα στη νότια πλευρά των Ανακτόρων, με εσωτερική χάραξη γεωμετρική, παρόμοια με αυτήν του αντίστοιχου τμήματος του αρχικού σχεδίου του Fr. Gaertner. Και οι δυο αυτές χαράξεις ακολουθούν το πρότυπο της Γαλλικής σχολής (Εικ.4).\nΑν και από το 1847 υπήρξε η σκέψη για μια μεγάλη επέκταση που έφθανε μέχρι το Ολυμπιείο, ο Κήπος ολοκληρώθηκε μόλις το 1860 με σταδιακές προσαρτήσεις τεμαχίων γης, ανατολικά και δυτικά του κτηρίου των Ανακτόρων. Η χάραξη των επεκτάσεων ακολούθησε όπως και η αρχική, το αγγλικό πρότυπο. Στην τελική του μορφή ο Κήπος διαμορφώθηκε με ελεύθερη διάταξη και πυκνή και ποικίλη φύτευση, όπως ένας βοτανικός κήπος που λειτουργούσε ταυτόχρονα και ως χώρος αναψυχής. (Εικ.5).\nΗ φύτευση του είχε αρχικά ανατεθεί στο Βαυαρό γεωπόνο Smarat, και στον βοηθό του επίσης γεωπόνο Fr. Schmidt, μετέπειτα διευθυντή του Κήπου για 30 περίπου χρόνια. Μετά τις σημαντικές επεκτάσεις του χώρου το 1846-1847, φέρεται ότι προσκλήθηκε ο Γάλλος κηποτέχνης Francois Louis Bareaud, που ανέλαβε τη διεύθυνση και τη διαμόρφωση του Κήπου.\nΟ κήπος του Λαού (Πλ. Αγοράς)\nΜετά τη γεωμετρική πρόταση χάραξης των Στ. Κλεάνθη και Ed. Schaubert και αυτής του L. Klenze, που μείωσε κατά πολύ τις διαστάσεις του χώρου, η πρώτη απεικόνιση του κήπου σχεδιάζεται το 1836 στην τοπογραφική αποτύπωση της πόλης από τον Fr. Stauffert, που την εποχή εκείνη εκτελούσε χρέη δημοτικού αρχιτέκτονα .\nΗ διάταξη είναι συμμετρική ως προς την οδό Αθηνάς, στον άξονα της οποίας τοποθετεί κεντρικό κυκλικό στοιχείο, με ελεύθερη διαμόρφωση των επιμέρους τμημάτων, στα οποία αφήνει ορατά τα υπάρχοντα ρέματα της περιοχής (Εικ.6). Ο χώρος μειώθηκε και πάλι με Β. Δ/γμα του 1851 κατά το 1/5 της έκτασής του, αλλά και το 1860 με τη θεμελίωση του Δημοτικού θεάτρου (Ε.Ziller 1874-1888). Η πλατεία πλέον, κατασκευάστηκε από το Δήμο Αθηναίων, επί δημαρχίας Γ. Σκούφου, γύρω στο 1860.\nΟ Κήπος των Μουσών (πλ. Συντάγματος) δημιουργήθηκε το 1837 κατά την τροποποίηση του σχεδίου πόλεως γύρω από την περιοχή των Ανακτόρων, από τον υπολοχαγό Hoch. Το σχέδιο διαμόρφωνε μια μεγάλη πλατεία σε επαφή με τα Ανάκτορα και στη συνέχεια ένα μεγάλο δημόσιο κήπο, που φυτεύτηκε από τον γεωπόνο Smarat χωρίς καθυστέρηση, αφού αποτελούσε μοναστηριακό κτήμα (Εικ.7). Ο συνολικός χώρος της πλ. Συντάγματος διαρρυθμίστηκε το 1842 ως μία συμμετρική γεωμετρική σύνθεση οργανωμένη στον άξονα των Ανακτόρων - οδού Ερμού, στο πλαίσιο της οποίας δημιουργήθηκε αργότερα ανθόκηπος κατά το γαλλικό πρότυπο κήπων, με περίκεντρη δενδροφύτευση.\nΟ Κήπος του Θησείου, προήλθε από την απαλλοτρίωση εκ μέρους του Δήμου Αθηναίων, των εκτάσεων που ανήκαν στον πρόξενο της Ρωσίας Ι. Παπαρρηγόπουλο και της Αυστρίας G. Gropius. Η έκταση διαμορφώθηκε σε κήπο διατηρώντας τον κοινωνικό χαρακτήρα της, αφού από παλιά ο περιβάλλων χώρος του Θησείου υπήρξε τόπος συνάθροισης πολιτών, με τη διοργάνωση αλογοπάζαρου, λαϊκού πανηγυριού κάθε Τρίτη της Λαμπρής και της γιορτής των λουλουδιών και του Απρίλη, τα Ρουσάλια (Εικ.8).\nΕικ. 3, (Αριστερά) Κήπος Νομισματοκοπείο, Απόσπασμα σχεδίου F. Altenhoven (1837), (πηγή: Α. Παπαγεωργίου-Βενετάς, Εδουάρδος Σάουμπερτ 1804-1860, Αθήνα 1999), (Δεξιά)Απόσπασμα σχεδίου A.M.Chenavard (1843), (πηγή: Κ. Μπίρης, Αι Αθήναι από του 19ου εις τον 20ον αιώνα, Αθήνα 1996, Γ΄ έκδοση).\nΕικ. 4, (Αριστερά)Βασιλικός κήπος. Απόσπασμα σχεδίου Fr. von Gaertner (1836), (πηγή: Αικ. Βιριράκη-Δεμενεγή, Παλαιά Ανάκτορα Αθηνών, 1836-1989, Αθήνα 1994). Απόσπασμα σχεδίου F. Altenhoven (1837), (πηγή: Α. Παπαγεωργίου-Βενετάς, Εδουάρδος Σάουμπερτ 1804-1860, Αθήνα 1999). Μονόπτερος ναός (1837) στον Αγγλικό κήπο του Μονάχου, L. Sckell (1789), (πηγή: The Garden Book, Phaidon, New York 2000). Απόσπασμα σχεδίου Hoch (1839), (πηγή: Αικ. Βιριράκη- Δεμενεγή, Παλαιά Ανάκτορα Αθηνών, 1836-1989, Αθήνα 1994), (Δεξιά) Εικ. 5, Βασιλικός κήπος. Απόσπασμα χάρτη της Γεωγραφικής υπηρεσίας του Γαλλικού Επιτελείου Στρατού (1854), (πηγή: Κ. Μπίρης, Αι Αθήναι από του 19ου εις τον 20ον αιώνα, Γ΄ έκδοση Αθήνα 1996). Απόσπασμα χάρτη της πόλεως των Αθηνών και περιχώρων του Εμμ. Καλλέργη (1860), (πηγή: Κ. Μπίρης, Αι Αθήναι από του 19ου εις τον 20ον αιώνα, Αθήνα 1996, Γ΄ έκδοση). Καρτ ποστάλ με θέμα τον Εθνικό κήπο. (πηγή: Αρχείο καρτ-ποστάλ Βιβλιοθήκης Δήμου Αθηναίων).\nΕικ. 6, Κήπος του Λαού. Απόσπασμα σχεδίου Στ. Κλεάνθη-Ed. Schaubert (1843), (πηγή: Κ. Μπίρης, Αι Αθήναι από του 19ου εις τον 20ον αιώνα, Αθήνα 1996, Γ΄ έκδοση). Απόσπασμα σχεδίου Fr. Stauffert (1836), (πηγή: Α. Παπαγεωργίου-Βενετάς, Εδουάρδος Σάουμπερτ 1804-1860, Αθήνα 1999). Απόσπασμα σχεδίου L. Klenze (1834), (πηγή: Κ. Μπίρης, Αι Αθήναι από του 19ου εις τον 20ον αιώνα, Αθήνα 1996, Γ΄ έκδοση). Απόσπασμα σχεδίου μηχανικού Φαλιέρου (1857), (πηγή: ΓΑΚ, Οθωνικό Αρχείο, Υπουργείο Εσωτερικών).\nΕικ. 7, Κήπος Μουσών. Ζωγραφικός πίνακας U. Halbreiter (1845), (πηγή: Α. Παπαγεωργίου-Βενετάς, Εδουάρδος Σάουμπερτ 1804-1860, Αθήνα 1999). Σκαρίφημα Δ. Ζέζου (1848), (πηγή: ΓΑΚ, Οθωνικό Αρχείο, Σχέδιον Πόλεως). Προοπτικό σχέδιο Κήπου Μουσών (1842), (πηγή: Κ. Μπίρης, Αι Αθήναι, από του 19ου εις τον 20ον αιώνα, Αθήνα 1996, Γ΄ έκδοση). Απόσπασμα σχεδίου Hoch διαμόρφωσης του προ των Ανακτόρων χώρου (1837), (πηγή: Α. Παπαγεωργίου-Βενετάς, Ο Κήπος της Αμαλίας, Αθήνα 2008).\nΕικ. 8, Κήπος Θησείου. Απόσπασμα σχεδίου Επιτροπής (1847), (πηγή: Κ. Μπίρης, Αι Αθήναι, από του 19ου εις τον 20ον αιώνα, Αθήνα 1996, Γ΄ έκδοση). Απόσπασμα χάρτη Εμμ. Καλλέργη (1860), (πηγή: Κ. Μπίρης, Αι Αθήναι από του 19ου εις τον 20ον αιώνα, Αθήνα 1996, Γ΄ έκδοση). Επιχρωματισμένη λιθογραφία περιοχής Θησείου, Ed. Dodwell, (~1805), (πηγή: Η Αθήνα στους περιηγητές, 15ος -19ος αιώνας, Δήμος Αθηναίων, Αθήνα 2004). Άποψη Θησείου και Ακρόπολης (~1861), (πηγή: Χ. Γιακουμής, Η Ελλάδα, Φωτογραφικό και λογοτεχνικό ταξίδι στον 19ο αιώνα, Αθήνα 1998, Β΄ έκδοση).\nΕικ. 9, Αρχικοί κήποι που καταργήθηκαν. Απόσπασμα σχεδίου A.M.Chenavard (1843),(πηγή: Κ. Μπίρης, Αι Αθήναι από του 19ου εις τον 20ον αιώνα, Αθήνα 1996, Γ΄ έκδοση).\nτης Μαρίας Δανιήλ, αρχιτέκτονας, ΜSc Ε.Μ.Π. Προστασία Μνημείων\nΤο άρθρο δημοσιεύτηκε στο monumenta.gr.\n Με την Απελευθέρωση της Αθήνας, στο Ελληνικό κράτος απέμειναν μόνο οι περιουσίες των τουρκικών ιερών ναών, αφού λόγω της αδυναμίας του Καποδίστρια να εξασφαλίσει τα απαραίτητα κεφάλαια και να ελέγξει τη νομιμότητα των αγοραπωλησιών, πωλήθηκε το σύνολο των τουρκικών ιδιοκτησιών, ιδιωτικών και δημοσίων, σε ιδιώτες, Θ. Δρίκος, Οι πωλήσεις των Οθωμανικών ιδιοκτησιών της Αττικής, Δ. Γλυφάδας 1994.\n- Αντωνοπούλου Ζ., Δανιήλ Μ., Ο σχεδιασμός και η εξέλιξη του Εθνικού Κήπου των Αθηνών, Μνημείο & περιβάλλον, τ.11/2011, σ.117-133\n- Βιριράκη - Δεμενεγή Αικ., Παλαιά Ανάκτορα Αθηνών 1836-1989, Αθήνα 1994\n- Γέροντα Δ., Ιστορία του Δήμου Αθηναίων (1835-1971), Αθήναι 1972\n- Γιακουμή Χ., Η Ελλάδα, Φωτογραφικό και λογοτεχνικό ταξίδι στον 19ο αιώνα, Αθήνα 1998, Β΄ έκδοση)\n- Μελαμπιανάκη Ε., Οι πλατείες της Αθήνας 1834-1945. Διαδικασία διαμόρφωσης, λειτουργία, πολεοδομική σημασία, Διδακτορική διατριβή, Αθήνα 2006\n- Μπίρη Κ., Αι Αθήναι από του 19ου εις τον 20ον αιώνα, Αθήνα 1966\n- Παπαγεωργίου - Βενετά Α., Εδουάρδος Σάουμπερτ 1804-1860, Αθήνα 1999,\n- Παπαγεωργίου - Βενετά Α., Ο Κήπος της Αμαλίας, Αθήνα 2009\n- Παρασκευόπουλου Π., Οι Δήμαρχοι των Αθηνών, Ανατύπωση Αθήνα 2001\n- Τραυλού Ι., Η πολεοδομική εξέλιξις των Αθηνών, Αθήνα 1993.\nΟι δημοτικές αγορές της Αθήνας στην εποχή του Μεσοπολέμου ( 18 Ιανουάριος, 2017 )


7Arts - H MANA MOY H XHNA\nΕίναι εμπνευσμένη από παιδικά παραμύθια των Σαρλ Περό, Μαντάμ ντ’ Ολνουά και Λε Πρινς ντε Μπομόν.\nΤο έργο γνώρισε πολλές μεταμορφώσεις. Αρχικά γράφτηκε για πιάνο και τέσσερα χέρια για τα δυο πιτσιρίκια της οικογένειας Γκοντέμπσκι, με την οποία ο συνθέτης διατηρούσε στενή φιλία. Η Μιμί και ο Ζαν, ηλικίας 6 και 7 ετών αντίστοιχα, παρότι γνώριζαν καλό πιάνο, πανικοβλήθηκαν από τη δυσκολία του εγχειρήματος και την πρώτη εκτέλεση του έργου ανέλαβαν δύο επαγγελματίες πιανίστριες, η Ζαν Λελέ και η Ζενεβιέβ Ντιρονί στις 20 Απριλίου 1910 στο Παρίσι.\nΣτη συνέχεια, ο Ραβέλ παρουσίασε εκδοχές του έργου για σόλο πιάνο, ορχήστρα (1911) και μπαλέτο (29 Ιανουαρίου 1910). Η εκδοχή για ορχήστρα είναι αυτή που ακούγεται συχνότερα στις μέρες μας και διατηρεί το έργο στην επικαιρότητα.\nΑποτελείται από πέντε μέρη:\nPavane de la Belle au bois dormant (Παβάνα για την Ωραία Κοιμωμένη).\nPetit Poucet (Κοντορεβιθούλης)\nLaideronnette, impératrice des pagodes (Η Ασχημούλα, η αυτοκράτειρα της Παγόδας)\nLes entretiens de la belle et de la bête (Οι κουβέντες της Πεντάμορφης με το Τέρας)\nLe jardin féerique (Ο Νεραϊδόκηπος)


Φαντάζομαι ότι επειδή το Hollywoodέχει φτιάξει ταινίες κυρίως (αν όχι μόνο) για τα Ιαπωνικά και Γερμανικά στρατόπεδα συγκέντρωσης ο κ. Κοντονής δικαιολογείται να ισχυρίζεται ότι «πρέπει να γίνει κατανοητό στην κοινωνίαότι υπάρχει προσπάθεια διαστρέβλωσης και αποσιώπησης της ιστορικής πραγματικότητας, ότι αφενός ο κομμουνισμός σε οποιαδήποτε μορφή του, δεν μπορεί να ταυτιστεί με αυτό το όνειδος του ναζισμού, των στρατοπέδων συγκέντρωσης, της εξόντωσης 6 εκατ. εβραίων, εκατομμυρίων άλλων αντιφρονούντων ή αιχμαλώτων πολέμου ...»\nΔικαιολογείται, λοιπόν, να πιστεύει ότι η NKVDείναι ηθικά πιο αποδεκτή από τα SS και οι Yagoda, Yezhovκαι Beriaαπό τους Eichman, Himmlerκαι Heydrich. Δικαιολογείται να αγνοεί τα 476 στρατόπεδα συγκέντρωσης (Gulag) από τα οποία πέρασαν 18 εκατ. άνθρωποι στην περίοδο από 1929-1956 με τις εντολές του Στάλιν. Δικαιολογείται να θεωρεί ότι τα Γερμανικά στρατόπεδα που θανάτωναν τα 6 εκατ. Εβραίους είναι χειρότερα από τα στρατόπεδα του Σοβιετικού Αρχιπέλαγους που κατηγοριοποιούνται σε στρατόπεδα για υποχρεωτική εργασία, για τιμωρία, για ποινικά αδικήματα, για πολιτικά εγκλήματα, για γυναίκες, για παιδιά, για καταδίκους σε τράνζιτ: ίσως επειδή τα Σοβιετικά είχαν μεγαλύτερη εξειδίκευση αυτό τα κάνει πιο…αποδεκτά! Και μπορεί, έτσι, κατ’ επέκταση» να δικαιολογεί πιθανώς την προσπάθεια του Σοβιετικού καθεστώτος να αμαυρώσει τον Solzhenitsynως τρελό, ως κατά των Εβραίων και ως μεθύστακα, μόλις δημοσιεύτηκε το OnedayinthelifeofIvanDenisovich.\nΦαντάζομαι ότι για τον κ. Κοντονή είναι άλλη η μέθοδος της βιομηχανοποιημένης φυλάκισης και του βιομηχανοποιημένου θανάτου που υιοθέτησαν οι Ναζί και άλλη αυτή που δοκίμασε ο Στάλιν – του «πατερούλη» ήταν πιο… ηθική. Οι Ναζί στράφηκαν πρώτα κατά των σακάτηδων και των καθυστερημένων, μετά κατά των Romaκαι των ομοφυλόφιλων και στο τέλος κατά των Εβραίων. Ενώ ο Στάλιν πρώτα ξεπάστρεψε (μαζί με τον Λένιν) τους υποστηρικτές του Παλαιού Καθεστώτος, μετά τους «εχθρούς του λαού», μετά τους πολιτικούς του αντιπάλους, στη συνέχεια στράφηκε κατά εθνικών ομάδων και στο τέλος κατά εθνικοτήτων. Άλλο το ένα και άλλο το άλλο.\nΟ Χίτλερ χαρακτήρισε τους Εβραίους ως υπεύθυνους για όλα τα κακά της Γερμανίας μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο Λένιν και ο Στάλιν απέδωσαν στους πολιτικούς τους αντιπάλους όλες τις τεράστιες οικονομικές αποτυχίες του Σοβιετικού συστήματος. Και πάλι, κατά τον κ. Κοντονή άλλο το ένα και άλλο το άλλο.\nΤο γεγονός ότι τόσο ο Χίτλερ όσο και ο Στάλιν αφαιρούσαν κάθε ίχνος ανθρωπιάς από τους καταδίκους που έστελναν στα στρατόπεδα θα πρέπει να μην προβληματίζει τον κ. Κοντονή: σύλληψη μέσα στη νύχτα, γύμνωνα, βασανιστήρια, εκτόπισμα, απώλεια κάθε ανθρώπινου δικαιώματος – και για πολλούς είτε μία σφαίρα στο κεφάλι είτε θάνατος στα στρατόπεδα.\nΑλλά, πραγματικά κ. Κοντονή, άλλο ο εγγυημένος θάνατος στο Chelmo, Solibur, Belzec, Treblinkaκαι άλλο στο Perm, Kargopollag, Norillag, Magadan, Rechlag, Igarka. Στην πρώτη περίπτωση ήταν θάνατος μέσω παραγωγικών μέσων Γερμανικής απόδοσης και τεχνολογίας. Στη δεύτερη μέσω Ρωσικής αδιαφορίας και εγκατάλειψης.\nΚαι τα δύο συστήματα κτίστηκαν στην ίδια ήπειρο την ίδια στιγμή. Τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και η τύχη που επιφύλαξαν στους καταδίκους τους ήταν απόρροια της βαρβαρότητας του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και του ιδιότυπου ιδεολογικού κλίματος που επικράτησε στην Ευρώπη του μεσοπολέμου. Αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ιστορίας και της Γερμανίας και της Ρωσίας. Και αντανακλούν τις γενικές τάσεις που αναδύθηκαν στις δύο αυτές κοινωνίες: βία, προχειρότητα, προκατάληψη, υποψία.\nΣτην περίοδο 1930-1950 σημειώθηκαν 40-50 εκατ. πρόωροι θάνατοι. Οι μισοί ήταν άμεσα από τον πόλεμο. Οι άλλοι μισοί από τις εκτοπίσεις, τους βασανισμούς, τη βία, τα στρατόπεδα – δηλαδή 20-25 εκατ. Στην καλύτερη περίπτωση η μοιρασιά είναι και πάλι 50%-50% ανάμεσα στο Γερμανία και τη Ρωσία—αν και οι ιστορικοί περιορίζουν το μέγεθος της Γερμανίας στα 6-8 εκατ. Σ’ αυτά βασίζεται ο κ. Κοντονής για δώσει ηθικό πλεονέκτημα στον κομμουνισμό έναντι του Ναζισμού; Η ηθική στα…νούμερα!\nΤόσο ο Σταλινισμός όσο και ο Ναζισμός έχουν κοινή ιδεολογική πηγή – τον απολυταρχισμό. Αν ο κ. Κοντονής θέλει να διαφοροποιεί ηθικά μία μορφή απολυταρχισμού από άλλη, είναι δικαίωμα του. Δεν μπορεί όμως να παραδίδει μαθήματα ιστορίας και δεν μπορεί να εκφράζεται στο όνομα του ελληνικού λαού.\nΓιατί τότε εμφανίζεται ως ανιστόρητος και –το χειρότερο—ως σφετεριστής.


Γιάννα Αγγελοπούλου: Η συγκινητική αναφορά στα παιδιά της, οι αισθητικές επεμβάσεις & το πρόβλημα υγείας που αντιμετώπισε | Hello Magazine\nΣε μια εφ' όλης της ύλης συνέντευξη η Γιάννα Αγγελοπούλου\n02 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 21 - 10:06\nΚαλεσμένη στην εκπομπή “Στούντιο 4” βρέθηκε η Γιάννα Αγγελοπούλου και αναφέρθηκε στα παιδιά της, με τη συγκίνησή της να είναι έκδηλη, αλλά και σε όσα τη ευχαριστούν. Παράλληλα, όμως, αναφέρθηκε στην κατάρρευσή της το 2004.\n«Να αγχωθείς επειδή κινδυνεύει η ζωή σου, το καταλαβαίνω. Για οποιοδήποτε άλλο λόγο όχι. Επειδή εγώ έχω περάσει από μία κατάσταση που σκέφτεσαι αν θα ζήσω, αν θα είμαι εντάξει και έτσι όπως ήμουν, και μιλάω πολύ σοβαρά τώρα-, όλα τα άλλα μπαίνουν σε δεύτερο ρόλο. Υπάρχουν δισεκατομμύρια άνθρωποι που έχουν περάσει περιπέτειες», είπε μεταξύ άλλων.\nΣτη συνέχεια η Γιάννα Αγγελοπούλου ανέφερε: «Όταν έχεις περάσει στη ζωή σου τέτοιες δοκιμασίες, τις οποίες εγώ έχω περάσει και με τον Θόδωρο όταν κινδύνεψα να τον χάσω μερικές φορές… Όταν βάζεις τον άλλο στο ασθενοφόρο, όταν μπαίνει, κλείνουν οι πόρτες και δεν ξέρεις αν θα βγει ξανά, τότε βλέπεις ότι μεγαλώνεις τον πίνακα του ορίζοντα. Με τι θέλω να ασχοληθώ και πόσο σοβαρά θέλω να ασχοληθώ με διάφορα πράγματα;».\nΠαράλληλα, μίλησε για την κατάρρευσή της κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων και τη στήριξη του συζύγου της.\n«Όταν τελείωσαν οι Ολυμπιακοί, τέλος του 2004, συνέβησαν όλα αυτά. Πήγα πρώτη φορά διακοπές με τα παιδιά στο σπίτι στο βουνό και εκεί κατέρρευσα. Έφτασα σε σημείο να μην μπορώ να σηκωθώ από το κρεβάτι. Μου έκαναν εξετάσεις και έλεγε στον Θόδωρο ο γιατρός φοβισμένος ότι το αίμα μου είναι σαν νερό, δεν αναλάμβανε. Του έλεγε να με πάει στο νοσοκομείο. Εγώ δεν ήθελα να μπω στο νοσοκομείο για να περάσω Πρωτοχρονιά με τα παιδιά μου. Όπου σερνόμουν κυριολεκτικώς. Μπήκα στο νοσοκομείο για να κάνω εξετάσεις και εγώ σηκώθηκα μετά και έφυγα να γυρίσω πίσω στα παιδιά που ήταν ακόμα μικρά. Έπρεπε να μείνω στο νοσοκομείο. Όπως και έγινε. Με αναλαμβάνουν και με σώζουν. Γυρίζει ο Θόδωρος στην Αθήνα με τα παιδιά και αρρωσταίνει με την καρδιά του».\nΗ Γιάννα Αγγελοπούλου, όμως, συγκινήθηκε μιλώντας για τα παιδιά της: «Θυμάμαι τότε τον γιο μας, έβλεπε να τρέμει το χέρι του, και του έλεγε “αχ ρε μπαμπά να μην είμαστε πιο μεγάλοι να σε βοηθήσουμε”. Και θυμάμαι να μου λέει η Καρολίνα, τότε είχε κατέβει με τα παιδιά, “μαμά πάω το βράδυ -αγάπη μου- και ακούω αν αναπνέει”. Και εγώ ήμουν στο νοσοκομείο τότε. Λοιπόν όταν τα περάσεις αυτά, πεις ότι μπόρεσες και τα ξεπέρασες, τα βλέπεις όλα με διαφορετική οπτική. Τι αξίζει να κάνω, πού αξίζει να δοθώ, τι έχασα και αξίζει να το αναπληρώσω, πώς μπορώ να μάθω τους γύρω μου για αυτά τα πράγματα».\nΚατά τη διάρκεια της συνέντευξής της, η Γιάννα Αγγελοπούλου αναφέρθηκε στην ηλικία της, επισημαίνοντας ότι πλέον κατανοεί καλύτερα τη ζωή.\n«Λέω ότι είμαι 66 ετών. Γεννήθηκα 12 Δεκεμβρίου του 1955… Προσλαμβάνω τη ζωή καλύτερα στα 66. Όχι ότι μετράω τα πόσα μου μένουν και τι θα κάνω. Εμένα μου έχει δώσει πάρα πολλά. Φαντάσου ότι έχεις ένα κομπιούτερ, το πιο σύγχρονο, και βάζεις μέσα στοιχεία. Ανάλογα με τον προγραμματισμό που θα κάνεις θα βγουν αυτά τα στοιχεία».\nΗ ίδια εξομολογήθηκε ότι η εμφάνισή της είναι κάτι που την αφορά: «Μου αρέσει πολύ να περιποιούμαι τον εαυτό μου. Μου άρεσε πολύ να γυμνάζομαι outdoor. Mου αρέσει έξω στη φύση. Δεν μου αρέσει μέσα. Μου αρέσει να αισθάνομαι καλά. Το να προσπαθείς να φανείς νέος και να μην μπορείς να γυρίσεις και να γυρίζεις σαν εκσκαφέας προς τα εδώ και προς τα εκεί, όχι δεν με ενδιαφέρει». Σε άλλο σημείο η Γιάννα Αγγελοπούλου ανέφερε: «Όλες οι γυναίκες επικρίνονται γιατί κρατάνε. Εδώ μπαίνουν στοιχήματα αν έκανε λίφτινγκ ή δεν έκανε. Λοιπόν, εγώ τα έχω κάνει όλα, εκτός από λίφτινγκ».\nΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΓΙΑ ΓΙΑΝΝΑ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΥ\nΓιάννα Αγγελοπούλου Δασκαλάκη-Μαριάννα Λάτση: Βραδινή έξοδος με στυλ Γιάννα Αγγελοπούλου:Οι εμφανίσεις που εντυπωσίασαν. Ποιοι ήταν οι δημιουργοί; Παρέλαση 25ης Μαρτίου: Οι εμφανίσεις που ξεχωρίσαμε Γιάννα Αγγελοπούλου: Η εμφάνιση της στην Εθνική Πινακοθήκη Γιάννα Αγγελοπούλου: H πολύ κομψή εμφάνισή της για τα 200 χρόνια από την απελευθέρωση της Αρεόπολης


Αυτό το 1971 Το Ford Bronco έγινε πρωτοσέλιδο όταν έγινε η πιο ακριβή ειδική έκδοση Bronco πουλήθηκε ποτέ σε δημοπρασία Mecum το 2017. Κέρδισε 110,000 δολάρια και είναι ένα από τα 450-650 που είναι γνωστό.\nΕπίσης, ποια είναι η καλύτερη χρονιά για το Ford Bronco;\nΤα χρόνια με τα πιο διαθέσιμα μοντέλα είναι επίσης τα χρόνια όπου θα έχετε τις περισσότερες επιλογές. 1974 και 1975 Broncos είναι μερικά από τα πιο επιθυμητά και επίσης τα πιο διαθέσιμα.\nΚατά συνέπεια, αξίζουν τα παλιά Broncos;\nΠαλιές αξίες Bronco\nΤα βαγόνια αξίζουν γύρω 8% περισσότερο από το pickup ή το roadsterΤο Αυτές οι δύο παραλλαγές έγιναν μόνο μεταξύ 1966-72. Παραδόξως, το πρώτο έτος 1966 Broncos δεν είναι το πιο πολύτιμο. Η μέση τιμή είναι 37,450 $.\nμε τον ίδιο τρόπο Πόσο κοστίζει ένα πλήρως φορτωμένο νέο Bronco;\nΟι τιμές για το Ford Bronco του 2021 ξεκινούν από $ 29,995, η οποία περιλαμβάνει χρέωση προορισμού 1,495 $.\nΠόσο αξίζει ένα Bronco;\nΤο Ford Bronco Sport 2021 διαθέτει 26,820 $ αρχική τιμή, το οποίο είναι υψηλότερο από το μέσο όρο για την κατηγορία συμπαγών SUV. Η τιμή ανεβαίνει στα 38,500 $ για την περιορισμένη έκδοση του πρώτου μοντέλου.\nΓιατί διακόπηκε το Bronco;\nΓιατί το Ford Bronco είναι τόσο δημοφιλές;\nΠότε διακόπηκε το Bronco;\nΘα διατηρήσουν την αξία τους οι Broncos;\nΠοιο είναι το πιο περιζήτητο Bronco;\nΠόσο θα κοστίσει ένα πλήρως φορτωμένο Bronco 2021;\nΠόσο θα κοστίσει το 2021 Bronco;\nΠόσο κοστίζει το 2020 Bronco;\nΘα κρατήσει το Bronco την αξία του;\nΕίναι αξιόπιστα τα Broncos;\nΤι ήρθε πρώτο Bronco ή Blazer;\nΈκανε ποτέ η Ford ένα 4θυρο Bronco;\nΠού κατασκευάζεται το Ford Bronco;\nΠοιο Bronco είναι το πιο δημοφιλές;\nΕίναι Ford Broncos αμερικανικής κατασκευής;\nΔιακόπτει η Ford το Bronco;\nΦτιάχνουν πια Ford Broncos;\nΗ Ford αναγκάστηκε να σταματήσει την παραγωγή του ολοκαίνουργιου SUV Bronco λόγω προβλημάτων εφοδιασμού που απορρέουν από την παγκόσμια έλλειψη ημιαγωγώνΤο Η έλλειψη έχει επίσης διακόψει την παραγωγή άλλων μοντέλων της Ford όπως το F-150, σύμφωνα με έκθεση που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη από την The Street.\nΟ σχεδιασμός του ήταν φιλικός προς τα ίχνη. ο Ο Bronco ήταν πιο άνετος και φιλικός προς τον οδηγό στο δρόμο, αλλά είχε επίσης ένα μεγάλο πλεονέκτημα έναντι του Jeep για τους λάτρεις των εκτός δρόμου. Σε σύγκριση με το Jeep CJ, IH Scout και, αργότερα, το Chevy Blazer/GMC Jimmy, το Bronco είχε στενό σώμα και κοντό μεταξόνιο.\nΜετά τη μείωση της ζήτησης για μεγάλα δίθυρα SUV, η Ford διέκοψε το Bronco μετά το 1996 έτος μοντέλου, αντικαθιστώντας το με το τετράθυρο Ford Expedition. ακολουθούμενο από το μεγαλύτερο Ford Excursion.\nΔιατηρούν την αξία τους οι Broncos; Ναι το κάνουνΤο Αναμένεται επίσης ότι το Ford Bronco θα διατηρούσε την αξία του άριστα, ακόμη και μετά από χρόνια. Για παράδειγμα, εάν το Ford Bronco κοστίζει $ 40,000, υπάρχει μια καλή πιθανότητα η τιμή να οριστεί γύρω στα $ 40,000 ή λιγότερο μετά από ένα χρόνο.\nΗ παραλλαγή Wagon, σε αντίθεση με τις εκδόσεις "roadster" είναι αυτές που είναι πιο συλλεκτικές και πιο περιζήτητες, σύμφωνα με τον Hagerty. Οι επαναλήψεις των βαγονιών έχουν μαζική απήχηση, αν και οι εκδόσεις roadster είναι πιο δύσκολο να βρεθούν.\nΠόσο κοστίζει το Ford Bronco του 2021; Το βασικό μοντέλο Bronco χτυπάει στο 29,995 $ και φτάνει τα 58,905 $ για την Πρώτη Έκδοση. Ενδιάμεσα κάθονται το Big Bend (34,880 $), το Black Diamond (37,545 $), οι Outer Banks (40,450 $), το Badlands (43,590 $) και το Wildtrak (48,475 $).\nΈνα βασικό μοντέλο Ford Bronco 2021 θα κοστίσει $ 29,995Το Αυτή είναι η τιμή για ένα δίθυρο Bronco αρχικού επιπέδου, και αυτό σημαίνει ότι η τιμολόγηση ξεκινάει ελάχιστα πάνω από ένα δίθυρο Jeep Wrangler. Πάρτε ολόκληρη την ιστορία εδώ.\nΒάση Bronco (το δίθυρο κοστίζει 29,995 $, το τετράθυρο κοστίζει 34,695 $): Το μοντέλο αρχικού επιπέδου θα ονομάζεται απλώς "Bronco" και είναι αρκετά βασικό, αλλά αποκτάτε χρήσιμα χαρακτηριστικά όπως τετρακίνηση, θήκη μεταφοράς δύο ταχυτήτων, γάντζους ρυμούλκησης, πολλές λειτουργίες πρόσφυσης και ελαστικά 30 ιντσών.\nΔιατηρούν την αξία τους οι Broncos; Ναι, το κάνουν. Αναμένεται επίσης ότι το Ford Bronco θα διατηρούσε την αξία του άριστα, ακόμη και μετά από χρόνια. Για παράδειγμα, εάν το Ford Bronco κοστίζει $ 40,000, υπάρχει μια καλή πιθανότητα η τιμή να οριστεί γύρω στα $ 40,000 ή λιγότερο μετά από ένα χρόνο.\nΕίναι αξιόπιστα τα Ford Broncos; Το Ford Bronco απολαμβάνει αξιολογήσεις αξιοπιστίας άνω του μέσου όρουΤο Το Cars.com έδωσε βαθμολογία 2021 στα 4.8 στο μοντέλο του 5.0 και το προτείνουν το 100% των οδηγών στον ιστότοπό του. Εν τω μεταξύ, οι ιδιοκτήτες αυτοκινήτων στο RepairPal έδωσαν στα μοντέλα του 4.1 από 5.0.\nΤο Bronco έκανε το ντεμπούτο του το 1966, δίνοντάς του ένα ελαφρύ προβάδισμα έναντι του Blazer, το οποίο πωλήθηκε για πρώτη φορά το 1969. Το GMC Jimmy, το αδερφό του Blazer, ξεκίνησε αμέσως μετά το 1970.\nΗ Ford δεν επέστρεψε ποτέ στο να σκεφτεί ένα τετράθυρο Bronco, και αυτό άνοιξε χώρο για τη συναρπαστική πορεία κλασικών μετατροπών του Centurion.\nΤώρα το Ford Bronco επέστρεψε στο σπίτι του, ξεκινώντας από τη γραμμή στο Εργοστάσιο συναρμολόγησης του ΜίσιγκανΤο Το ολοκαίνουργιο δίθυρο μοντέλο έκτης γενιάς 2021 Bronco XNUMX και για πρώτη φορά τετράθυρο Bronco αποστέλλεται σε εμπόρους και κατόπιν σε πελάτες που ξεκίνησαν το ταξίδι τους με κράτηση το περασμένο καλοκαίρι.\nΩς έχει, το Bronco Wildtrak είναι η πιο δημοφιλής επένδυση για όσους κάνουν κράτηση, ακολουθούμενη από την επένδυση Badlands. Τα δύο διακοσμητικά στοιχεία είναι επίσης τα πιο ακριβά διακοσμητικά Bronco που διατίθενται σήμερα - η Ford μάλλον χαίρεται να βλέπει τα φορτωμένα διακοσμητικά Bronco να κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση.\nΣε αυτό το διάστημα 31 ετών, η Ford παρήγαγε περισσότερα από 1.1 εκατομμύρια Broncos. Τώρα, το Ford Bronco επιστρέφει στο σπίτι του, ξεκινώντας από τη γραμμή στο Michigan Assembly Plant. … "Αυτό Αμερικανικη το βασικό αυτοκίνητο κατασκευάζεται εδώ στο Μίσιγκαν από μέλη της UAW και θα συνεχίσει την καινοτόμο πινακίδα με ποιότητα και υπερηφάνεια.\nDETROIT - Ford Motor CoΤο έχει καταργήσει τα σχέδιά του να κατασκευάσει μια έκδοση pickup του SUV εκτός δρόμου Bronco, σύμφωνα με δύο πηγές που γνωρίζουν την απόφαση. … Έπρεπε να κατασκευαστεί στο ίδιο εργοστάσιο που συναρμολογείται με το pickup του Bronco SUV και Ranger στο Wayne, Mich.\nΤο τελευταίο Bronco του 20ού αιώνα έφυγε από τη γραμμή συναρμολόγησης στις 12 Ιουνίου 1996 στο Michigan's Εργοστάσιο Ford Truck, όπου θα κατασκευαστεί το νέο Ford Bronco του 2021.\nΤελευταία ενημέρωση: πριν από 13 ημέρες - Συγγραφείς: 15 - Συνεισφέροντες: 25 - Παραπομπές: 47 συνεντεύξεις και δημοσιεύσεις. 11 βίντεο.\nΠροηγούμενο άρθρο Είναι ο DJ Khaled δισεκατομμυριούχος;\nΕπόμενο άρθρο Ο Μέρφι Μπράουν έκανε μωρό;