8 Μοντέλα διαχείρισης ανεπιθύμητης συμπεριφοράς - PDF\n8 Μοντέλα διαχείρισης ανεπιθύμητης συμπεριφοράς\nDownload "8 Μοντέλα διαχείρισης ανεπιθύμητης συμπεριφοράς"\n1 8 Μοντέλα διαχείρισης ανεπιθύμητης συμπεριφοράς Μοντέλα διαχείρισης ανεπιθύμητης συμπεριφοράς Σενάριο από την πράξη Ο δάσκαλος παρατηρεί ότι στην Ε τάξη υπάρχουν ορισμένοι μαθητές που έχουν την κακή συνήθεια να κλοτσάνε τις μπάλες των άλλων μακριά, αντί να τις επιστρέφουν με ευγένεια. Για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα: (α) μείωσε το χρόνο αναμονής των μαθητών, (β) έμαθε τα ονόματά τους και (γ) εφάρμοσε ένα σύστημα κανόνων και κυρώσεων. Τα μέτρα απέδωσαν για το σύνολο των μαθητών, όχι όμως και για το Δημήτρη. Ο Δημήτρης συνεχίζει, κάθε φορά που έρχεται μια ξένη μπάλα κοντά του, να την κλοτσά με δύναμη μακριά. Ο δάσκαλος επέπληξε το Δημήτρη και μάλιστα τον τιμώρησε δυο φορές για τη συμπεριφορά του με το να τον αποκλείσει από το παιχνίδι ποδοσφαίρου στο τέλος της ώρας. Ωστόσο, ο Δημήτρης συνέχισε την ανεπιθύμητη συμπεριφορά του. Ένας τρόπος αντιμετώπισης παρόμοιων καταστάσεων είναι η χρησιμοποίηση μοντέλων τροποποίησης της συμπεριφοράς. Μοντέλα τροποποίησης της συμπεριφοράς Στο σχολείο υπάρχουν περιπτώσεις κατά τις οποίες ο δάσκαλος κάνει καλό μάθημα και, παρόλα αυτά, κάποιοι μαθητές συνεχίζουν να φέρονται ανεπιθύμητα. Όταν αυτά τα προβλήματα παραμένουν μετά τις πρώτες συστάσεις και ίσως μετά την πρώτη-δεύτερη αποβολή από το μάθημα, τότε απαιτείται συστηματικότερη αντιμετώπιση του προβλήματος. Τα διάφορα μοντέλα που προτείνονται μπορούν να ταξινομηθούν σε ένα συνεχές στο οποίο το ένα άκρο καταλαμβάνει ο απόλυτος δασκαλικός έλεγχος (μπιχεβιοριστικά μοντέλα) και το άλλο η αυτορρύθμιση του μαθητή (ψυχοδυναμικά μοντέλα). Σχ. 1: Συνεχές των μοντέλων τροποποίησης συμπεριφοράς\n2 184 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Στα μπιχεβιοριστικά μοντέλα ο δάσκαλος είναι αυτός που παίρνει όλες τις αποφάσεις. Όσο προχωράμε προς τα μοντέλα της ψυχοδυναμικής σχολής, τόσο περισσότερο συμμετέχει ο μαθητής στις διάφορες αποφάσεις. Μπιχεβιοριστική προσέγγιση διαχείρισης συμπεριφοράς Ο μπιχεβιορισμός είναι μια ψυχολογική σχολή, οι αρχές της οποίας επηρέασαν ιδιαίτερα το εκπαιδευτικό τοπίο (behavioral approach). Η βασική αρχή του μπιχεβιορισμού είναι ότι η συμπεριφορά κάποιου είναι αποτέλεσμα μάθησης. Για παράδειγμα, ένας εκπαιδευτής σκύλων θέλει να διδάξει στο σκυλί του, κάθε φορά που του απλώνει το χέρι, αυτό να ανταποδίδει το χαιρετισμό με το μπροστινό πόδι του (Εικ. 1). Εικ. 1: Εκπαίδευση χαιρετισμού στο σκυλάκι και επιβράβευση Για να το καταφέρει αυτό ο εκπαιδευτής, δείχνει στο σκύλο την επιθυμητή συμπεριφορά και στη συνέχεια τον επιβραβεύει χαϊδεύοντάς τον. Ύστερα από κάποιες επαναλήψεις, ο σκύλος μαθαίνει ότι, όταν το αφεντικό του προβάλλει το χέρι, τότε αυτός πρέπει να απλώσει το πόδι του. Κάθε φορά που ο σκύλος το κάνει αυτό, ο εκπαιδευτής τον επιβραβεύει με χάδια. Σε περίπτωση που δεν το κάνει, τον μαλώνει. Με ανάλογο τρόπο, μαθαίνουν όλα τα ζώα τις επιθυμητές συμπεριφορές. Για παράδειγμα, παρατηρήστε μια επίδειξη δελφινιών. Κάθε φορά που κάνουν αυτό που τους ζητείται, ο εκπαιδευτής τα επιβραβεύει δίνοντάς τους μια λιχουδιά (π.χ. το αγαπημένο τους ψαράκι). Οπότε, σύμφωνα με το μπιχεβιοριστικό μοντέλο, κάθε φορά που ο μαθητής εμφανίζει την επιθυμητή συμπεριφορά, ο δάσκαλος θα πρέπει να την ενισχύει (Lavay, French, & Henderson, 2006). Για παράδειγμα, να τον επαινεί ή να του παρέχει διάφορες αμοιβές, όπως το να παίξει περισσότερη ώρα κτλ. Αντίθετα, όταν εμφανίζει κάποια ανεπιθύμητη συμπεριφορά, τότε θα πρέπει να χρησιμοποιεί τα ανάλογα μέσα για να την περιορίσει και σταδιακά να την εξαλείψει. Στα μέσα εξάλειψης της ανεπιθύμητης συμπεριφοράς συγκαταλέγονται η αγνόηση του μαθητή, οι διάφορες ποινές, η αποβολή από το παιχνίδι κτλ. Η οργανωμένη χρήση των μέσων ενίσχυσης μιας συμπεριφοράς ή της αποθάρρυνσης ονομάζεται μέθοδος τροποποίησης της συμπεριφοράς. Μέσα στα πλαίσια της μπιχεβιοριστικής σχολής, υπάρχουν διαφορετικές μέθοδοι τροποποίησης της συμπεριφοράς. Ωστόσο, σε όλα τα μοντέλα διακρίνονται τα παρακάτω στάδια: 1. Εντοπισμός του προβλήματος. 2. Μελέτη των συνθηκών εμφάνισης της ανεπιθύμητης συμπεριφοράς. 3. Σχεδιασμός της παρέμβασης. 4. Εφαρμογή της παρέμβασης. 5. Αξιολόγηση της παρέμβασης. Στη συνέχεια, περιγράφονται τα στάδια διαχείρισης της ανεπιθύμητης συμπεριφοράς. 1. Εντοπισμός του προβλήματος Το στάδιο του εντοπισμού του προβλήματος περιλαμβάνει: (α) την περιγραφή της συμπεριφοράς, και (β) τον καθορισμό των προτεραιοτήτων.\n3 ΚΕΦ. 8 / ΜΟΝΤΕΛΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ 185 (α) Περιγραφή της συμπεριφοράς Το πρώτο βήμα ενός εκπαιδευτικού που θέλει να τροποποιήσει τη συμπεριφορά ενός μαθητή είναι η ταυτοποίηση της συμπεριφοράς που επιθυμεί να παροτρύνει ή να αποθαρρύνει. Εάν, για παράδειγμα, θέλουμε να διδάξουμε σε ένα μαθητή να επιστρέφει ευγενικά στο συμμαθητή του την μπάλα, τότε, η συγκεκριμένη συμπεριφορά ονομάζεται συμπεριφορά-στόχος. Η περιγραφή της συμπεριφοράς-στόχου θα πρέπει να γίνεται με τρόπο που να μπορεί να παρατηρηθεί και να μετρηθεί. Για παράδειγμα, περιγραφές της μορφής: «ο μαθητής δρα ανάρμοστα στο μάθημα», «είναι ζωηρός» κτλ. είναι γενικές και δεν μπορούν να μετρηθούν. Γι αυτό, θα πρέπει να καθοριστεί επακριβώς τι σημαίνει ανάρμοστη συμπεριφορά. Για παράδειγμα, «δεν προσέχει, όταν δίνω οδηγίες» ή «δε μαζεύει το υλικό μετά το τέλος της άσκησης», «όταν διαφωνεί κλοτσά την μπάλα», «μιλά χωρίς να σηκώνει το χέρι του» κτλ. Η συμπεριφορά-στόχος θα πρέπει να διατυπώνεται με τέτοιο τρόπο, ώστε να μπορεί να παρατηρηθεί και να μετρηθεί. Ορισμένες φορές οι δάσκαλοι είμαστε προκατειλημμένοι και θεωρούμε ότι μια συμπεριφορά εμφανίζεται πολύ συχνά από κάποιο μαθητή. Ωστόσο, αυτό ίσως να μην αληθεύει. Ένας τρόπος αποφυγής ανάλογων καταστάσεων είναι να καταγραφεί η συμπεριφορά σε μια καρτέλα καταγραφής της συχνότητας εμφάνισης μιας συμπεριφοράς. Καρτέλα-παράδειγμα συχνότητας εμφάνισης συμπεριφοράς Όνομα μαθητή: Λευτέρης Χατζόπουλος Ανεπιθύμητη συμπεριφορά: μιλά την ώρα του μαθήματος 1 η εβδομάδα 2 η εβδομάδα 3 η εβδομάδα 4 η εβδομάδα 1/9 3/9 8/9 10/9 15/9 17/9 22/9 24/ Πίν. 1: Καρτέλα καταγραφής της συχνότητας εμφάνισης της ανεπιθύμητης συμπεριφοράς Επεξηγήσεις Διάγραψε ένα νούμερο, κάθε φορά που εμφανίζεται η συμπεριφορά. Κύκλωσε το συνολικό αριθμό των περιπτώσεων κατά τις οποίες εμφανίζεται η συμπεριφορά σε κάθε ημερομηνία. Σύνδεσε τους κύκλους μεταξύ τους.\n4 186 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Η καρτέλα αποτελεί παραλλαγή μιας πρότασης των Walker και Shea (1995). Στην καρτέλα καταγραφής της συχνότητας της συμπεριφοράς, σημειώνουμε σε έναν πίνακα πόσες φορές εμφανίστηκε η συμπεριφορά (π.χ. Πίν. 1). Μετά ενώνουμε όλα τα νούμερα (συχνότητες εμφάνισης ανεπιθύμητης συμπεριφοράς) με μια γραμμή. Με αυτό τον τρόπο έχουμε μια πλήρη εικόνα της συμπεριφοράς του μαθητή σε διάστημα 4 εβδομάδων. Στο συγκεκριμένο παράδειγμα, ένας δάσκαλος παρατήρησε ότι ο μαθητής Λευτέρης «μιλά την ώρα του μαθήματος». Γι αυτό, εφάρμοσε μια μέθοδο τροποποίησης της συμπεριφοράς και διαπίστωσε ότι η ανεπιθύμητη συμπεριφορά σταδιακά μειώθηκε. Η καρτέλα πιο κάτω έχει μείνει ασυμπλήρωτη, για να τη χρησιμοποιήσει ο ενδιαφερόμενος εκπαιδευτικός. Καρτέλα καταγραφή συχνότητας εμφάνισης συμπεριφοράς Όνομα μαθητή: Ανεπιθύμητη συμπεριφορά: Επεξηγήσεις 1 η εβδομάδα 2 η εβδομάδα 3 η εβδομάδα 4 η εβδομάδα 1/9 3/9 8/9 10/9 15/9 17/9 22/9 24/ Διάγραψε ένα νούμερο, κάθε φορά που εμφανίζεται η συμπεριφορά. Κύκλωσε το συνολικό αριθμό των περιπτώσεων κατά τις οποίες εμφανίζεται η συμπεριφορά σε κάθε ημερομηνία. Σύνδεσε τους κύκλους μεταξύ τους. Για συμπεριφορές που δεν εμφανίζονται συχνά (είναι υποκειμενικό το πόσες φορές), δεν αξίζει να εφαρμόσει ο εκπαιδευτικός κάποιο πλάνο τροποποίησης.\n5 ΚΕΦ. 8 / ΜΟΝΤΕΛΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ 187 (β) καθορισμός προτεραιοτήτων Ένα πρόβλημα που εμφανίζεται συχνά είναι ότι κάποιος μαθητής δεν εμφανίζει μόνο μια ανεπιθύμητη συμπεριφορά, αλλά πολλές διαφορετικές. Στην περίπτωση αυτή, θα πρέπει ο εκπαιδευτικός να επιλέξει τη συμπεριφορά με την οποία θα ασχοληθεί πρώτα. Αφού σημειώσει όλες τις ανεπιθύμητες συμπεριφορές, στη συνέχεια κάνει μια κατάταξη για το ποιες είναι σημαντικές και ποιες λιγότερο σημαντικές. Κατευθυντήριες γραμμές για την κατάταξη είναι: Πρώτες τοποθετούνται αυτές που μπορούν να προκαλέσουν σωματική βλάβη στον ίδιο το μαθητή ή στους συμμαθητές του. Ακολουθούν αυτές που δημιουργούν πρόβλημα στην εξάσκηση της τάξης, όπως: (α) το να ενοχλεί όταν ο δάσκαλος δίνει οδηγίες (μιλά, χτυπά την μπάλα κτλ.), (β) να παρεμποδίζει την εξάσκηση των άλλων, (γ) να δημιουργεί προβλήματα σε ομαδικές εργασίες (να διαφωνεί συχνά κτλ.). Ανάλογα με τη φιλοσοφία του, ο κάθε δάσκαλος μπορεί να κατατάξει διαφορετικά τις ανεπιθύμητες συμπεριφορές και να καθορίσει τη σειρά ενασχόλησής του μαζί τους. Ωστόσο, αυτό μπορεί να γίνει μόνο για τις συμπεριφορές που αφορούν προβλήματα στην εξάσκηση της τάξης. Διότι οι συμπεριφορές που μπορεί να βλάψουν την ασφάλεια των μαθητών έχουν σε κάθε περίπτωση προτεραιότητα. 2. Μελέτη των συνθηκών εμφάνισης της ανεπιθύμητης συμπεριφοράς Στο στάδιο αυτό, ο εκπαιδευτικός προσπαθεί να εντοπίσει τον ενισχυτή της ανεπιθύμητης συμπεριφοράς. Ο ενισχυτής μπορεί να έχει σχέση με: (α) τις συνθήκες που επικρατούν στο μάθημα ή (β) τις επιπτώσεις της συμπεριφοράς. (α) Συνθήκες που επικρατούν στο μάθημα Μια ανεπιθύμητη συμπεριφορά μπορεί να εμφανίζεται, γιατί την ευνοούν ορισμένες συνθήκες που επικρατούν στο μάθημα. Για να εντοπίσει τις συνθήκες ο εκπαιδευτικός, κάνει συχνά διάφορες συσχετίσεις. Για παράδειγμα, παρατηρεί εάν η συμπεριφορά σχετίζεται με: κάποια συγκεκριμένη άσκηση, το περιεχόμενο του μαθήματος, τη μέθοδο που χρησιμοποιεί, τις δραστηριότητες των άλλων μαθητών κτλ. Η καταγραφή των συνθηκών βοηθά τον εκπαιδευτικό να διαπιστώσει ποιες είναι αυτές που ευνοούν την εμφάνιση της ανεπιθύμητης συμπεριφοράς. Ωστόσο, εκείνο που θα πρέπει να λάβει υπόψη του ο δάσκαλος είναι ότι δε χρειάζεται να στοχεύει πάντα στην αποθάρρυνση μιας αρνητικής συμπεριφοράς, για να επιτύχει θετικά αποτελέσματα. Συχνά, η ενίσχυση μιας θετικής συμπεριφοράς μπορεί να λύσει το πρόβλημα. Ένα παράδειγμα ενίσχυσης της θετικής συμπεριφοράς περιγράφεται στο παρακάτω σενάριο. Σενάριο ενίσχυσης θετικής συμπεριφοράς Ο Λευτέρης σε μια Α Γυμνασίου δεν καταβάλλει καμία προσπάθεια κατά τη δι-\n6 188 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ άρκεια ενός προγράμματος βελτίωσης της φυσικής κατάστασης και ενοχλεί τους συμμαθητές του κατά την εξάσκηση των κοιλιακών. Ο εκπαιδευτικός σκέφτεται ότι ίσως να μην του αρέσουν οι κοιλιακοί. Μετά τον έλεγχο του τετραδίου επίδοσης του Λευτέρη, ο εκπαιδευτικός διαπίστωσε ότι ο μέσος όρος των κοιλιακών του είναι 15 και ότι ανάλογα με τη μέρα αυτοί κυμαίνονταν μεταξύ 9 και 25. Ο εκπαιδευτικός πλησιάζει το Λευτέρη και του λέει: «ξέρεις, Λευτέρη, είναι καλό το ότι έχεις 15 μέσο όρο στους κοιλιακούς, όμως πιστεύω ότι μπορείς να τα καταφέρεις καλύτερα. Εάν στις επόμενες 3 μέρες κάνεις το λιγότερο 18 κοιλιακούς τη φορά, η επιβράβευσή σου θα είναι να επιλέξεις την επόμενη φορά να παίξουμε τη δραστηριότητα που σου αρέσει». Ο Λευτέρης στις επόμενες μέρες βελτίωσε το μέσο όρο του σε 19 κοιλιακούς (ξεπέρασε το στόχο που του έθεσε ο εκπαιδευτικός). Ταυτόχρονα, είναι ιδιαίτερα συγκεντρωμένος κατά την εκτέλεση των κοιλιακών και δεν ενοχλεί πλέον τους συμμαθητές του! Στο σενάριο πιο πάνω, ο εκπαιδευτικός δεν επενέβη στην ανεπιθύμητη συμπεριφορά του Λευτέρη (ενοχλεί τους συμμαθητές). Αντίθετα, επέλεξε να ενισχύσει μια επιθυμητή συμπεριφορά (εκτέλεση των κοιλιακών) και έμμεσα να μειώσει την εμφάνιση της ανεπιθύμητης. Για να το καταφέρει αυτό, προσπάθησε να εντάξει το μαθητή στο μάθημα θέτοντάς του συγκεκριμένο στόχο (βλ. κεφάλαιο «διατύπωση στόχων»). Στο παράδειγμα του Λευτέρη, ο εκπαιδευτικός διαπίστωσε πότε εμφανίζεται η ανεπιθύμητη συμπεριφορά. Στη συνέχεια, δεν εφάρμοσε μια παρέμβαση, για να την αποθαρρύνει. Αντίθετα, εφάρμοσε μια παρέμβαση, για να εντάξει το μαθητή στο μάθημα. Με αυτό τον τρόπο πέτυχε την εξάλειψη της ανεπιθύμητης συμπεριφοράς. Ο εκπαιδευτικός είναι σημαντικό να σημειώνει κάθε φορά τις συνθήκες κατά τις οποίες εμφανίζεται η ανεπιθύμητη συμπεριφορά. Αν π.χ. εμφανίζεται, όταν ο μαθητής τελειώνει γρήγορα την άσκηση και βαριέται ή εάν δυσκολεύεται κτλ. Τότε, θα πρέπει να αλλάξει ο εκπαιδευτικός, ίσως και σε συνεργασία με το μαθητή, τις συνθήκες εκτέλεσης της άσκησης (π.χ. το βαθμό δυσκολίας της άσκησης). (β) Οι επιπτώσεις της ανεπιθύμητης συμπεριφοράς ως ενισχυτής Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες δεν είναι οι συνθήκες του μαθήματος που ενισχύουν την εμφάνιση της ανεπιθύμητης συμπεριφοράς, αλλά οι επιπτώσεις της ίδιας της συμπεριφοράς. Για παράδειγμα, ο ενισχυτής της ανεπιθύμητης συμπεριφοράς μπορεί να είναι οι επιπτώσεις που αυτή έχει στα άτομα που συμμετέχουν στο μάθημα. Σενάριο κατά το οποίο οι επιπτώσεις μιας συμπεριφοράς δρουν ως ενισχυτές Ο Δημήτρης συνεχώς λέει χαζομάρες μέσα στο τμήμα και κάθε φορά κοιτάζει την Αθηνά μήπως και γελά με αυτά που κάνει. Η Αθηνά κάθε φορά ανταποκρίνεται και χαμογελά. Σε αυτή την περίπτωση το χαμόγελο της Αθηνάς είναι ο ενισχυτής για τη συμπεριφορά του Δημήτρη. Η επίπληξη του εκπαιδευτικού στο Δημήτρη δε βελτιώνει την κατάσταση. Για να αντιμετωπίσει ο εκπαιδευτικός το πρόβλημα, αναζητά τη βοήθεια της Αθηνάς. Σε μια ιδιωτική συζήτηση με την Αθηνά, ο εκπαιδευτικός αναφέρει το πρόβλημα και ζητά να τον βοηθήσει. Για παράδειγμα, να αγνοεί και να μη γελά με τα αστεία\n7 ΚΕΦ. 8 / ΜΟΝΤΕΛΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ 189 του Δημήτρη, γιατί έτσι αποσπάται η προσοχή τους από το μάθημα. Η Αθηνά την επόμενη φορά αγνοεί τα αστεία του Δημήτρη και έτσι ύστερα από λίγο σταματά και ο Δημήτρης την ανεπιθύμητη συμπεριφορά. Επίσης, υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες οι μαθητές κάνουν φασαρία, για να ασχοληθεί μαζί τους ο δάσκαλος, για να «παίξουν» μαζί του, να τον προκαλέσουν, ώστε να χάσει τον έλεγχο και να γελάσουν κτλ. 3. Σχεδιασμός της παρέμβασης Ο σχεδιασμός της παρέμβασης περιλαμβάνει: (α) τον καθορισμό της επιθυμητής συμπεριφοράς με τη μορφή συγκεκριμένου στόχου και (β) τη διαμόρφωση των συνθηκών που ευνοούν την εμφάνιση της επιθυμητής συμπεριφοράς και μειώνουν την ανεπιθύμητη. (α) Καθορισμός της επιθυμητής συμπεριφοράς με τη μορφή συγκεκριμένου στόχου Αφού ο εκπαιδευτικός καταγράψει την ανεπιθύμητη συμπεριφορά και μελετήσει τους παράγοντες που την ενισχύουν, ακολουθεί ο καθορισμός της επιθυμητής συμπεριφοράς. Για παράδειγμα, κάθε φορά που έρχεται μια μπάλα στο μέρος του Χρήστου, αυτός, αντί να την κλοτσά μακριά, πρέπει να την επιστρέφει σε αυτόν που του ανήκει. Αυτό που θα πρέπει να έχει υπόψη του ο εκπαιδευτικός είναι ότι πολλές φορές δε βάζουμε ως στόχο την απόλυτη επιθυμητή συμπεριφορά από την αρχή (π.χ. να επιστρέφει όλες τις μπάλες). Είναι σημαντικό να καθορίζεται ένας στόχος, ο οποίος να είναι προσιτός, ρεαλιστικός. Για παράδειγμα, ο στόχος μπορεί να είναι να επιστρέφει τις μισές μπάλες (το 50%). Η τροποποίηση της συμπεριφοράς δε γίνεται από τη μια μέρα στην άλλη. Η αλλαγή της συμπεριφοράς γίνεται σταδιακά και εξαρτάται από το μαθητή και τη συμπεριφορά του. (β) Διαμόρφωση των συνθηκών που ευνοούν την εμφάνιση της επιθυμητής συμπεριφοράς Στο στάδιο αυτό, ο εκπαιδευτικός σχεδιάζει τις συνθήκες με τις οποίες θα τροποποιήσει την ανεπιθύμητη συμπεριφορά. Συγκεκριμένα, καθορίζει τα μέσα με τα οποία: (α) θα ενισχύσει την εμφάνιση της επιθυμητής συμπεριφοράς και (β) θα μειώσει τη συχνότητα εμφάνισης της ανεπιθύμητης. Στην περίπτωση των μέσων ενίσχυσης της επιθυμητής συμπεριφοράς, ο δάσκαλος χρησιμοποιεί διάφορες αμοιβές (βλ. παρακάτω κεφάλαιο «αμοιβές»). Αντίθετα, όταν εμφανίζεται η ανεπιθύμητη συμπεριφορά, τότε η επίπτωση είναι η εφαρμογή ενός προκαθορισμένου συστήματος ποινών (βλ. κεφάλαιο ποινών). 4. Εφαρμογή της παρέμβασης Για την εφαρμογή της παρέμβασης θα πρέπει ο δάσκαλος να είναι υπομονετικός και συνεπής σε αυτά που αποφάσισε. Η αλλαγή της ανεπιθύμητης συμπεριφοράς δε γίνεται από τη μια μέρα στην άλλη. Επιπλέον, ορισμένες ανεπιθύμητες συμπεριφορές μπορεί και να κλιμακωθούν στην αρχή της εφαρμογής του προγράμματος. Αυτό συμβαίνει, γιατί ορισμένοι μαθητές στην αρχή αντιδρούν στο πρόγραμμα του εκπαιδευτικού. Ιδιαίτερα εάν δεν έχουν συμμετοχή στο σχεδιασμό του. Γι αυτό, θα πρέπει ο δάσκαλος να είναι συνεπής και υπομονετικός. Συνήθως οι αλλαγές αρχίζουν να εμφανίζονται ύστερα από 2-3 μαθήματα. Ο σχεδιασμός αμοι-\n8 190 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ βών και ποινών (πρόγραμμα παρέμβασης) απαιτεί τέχνη και υπομονή από την πλευρά του δασκάλου, για να αποδώσει. 5. Αξιολόγηση του προγράμματος Ο δάσκαλος είναι σημαντικό να καταγράφει τη συμπεριφορά του μαθητή κατά την εφαρμογή του προγράμματος. Με αυτό τον τρόπο, μπορεί να συγκρίνει τα αποτελέσματα με το στόχο της επιθυμητής συμπεριφοράς. Για παράδειγμα, από τις μπάλες που έρχονται κοντά του, ο Δημήτρης επιστρέφει το 50%, όπως καθορίστηκε στην επιθυμητή συμπεριφορά στόχου. Σε περίπτωση που επιτεύχθηκε ο στόχος, τότε η μέθοδος της τροποποίησης που εφαρμόστηκε ήταν πετυχημένη. Σε αντίθετη περίπτωση, ο εκπαιδευτικός προβαίνει στην τροποποίηση της παρέμβασης. Για παράδειγμα, θέτει άλλο στόχο, άλλο σύστημα ποινών, αμοιβών κτλ. (βλ. παρακάτω κεφάλαια). Για την αξιολόγηση ενός προγράμματος, οι συνηθέστερες μέθοδοι είναι οι τρεις παρακάτω: Καταγραφή συχνότητας. Ένας τρόπος αξιολόγησης της συμπεριφοράς του μαθητή είναι να σημειώσουμε σε έναν πίνακα πόσες φορές εμφανίζεται η ανεπιθύμητη συμπεριφορά (καρτέλα καταγραφής της συχνότητας εμφάνισης). Καταγραφή ποσοστού. Ωστόσο, ορισμένες φορές η καταγραφή της συχνότητας δε βοηθά ιδιαίτερα. Για παράδειγμα, στον υπολογισμό του στόχου όπου ο Δημήτρης κλωτσά τις μπάλες μακριά. Στην περίπτωση αυτή, είναι προτιμότερο να υπολογίσουμε το ποσοστό. Για παράδειγμα, ο στόχος είναι να επιστρέφει το 50% από τις μπάλες. Μπορεί σε ένα μάθημα να εμφανίστηκαν κοντά του 4 μπάλες και από αυτές να επέστρεψε τις 2 (50%). Σε άλλο μάθημα να εμφανιστούν 6 μπάλες και να επιστρέψει τις 3 (πάλι 50%). Και στις δυο περιπτώσεις, έχει επιτευχθεί η συμπεριφορά-στόχος. Καταγραφή της διάρκειας. Ένας άλλος τρόπος καταγραφής της συμπεριφοράς, ώστε αυτή να καταστεί μετρήσιμη, είναι η καταγραφή της διάρκειας εμφάνισης μιας συμπεριφοράς (βλ. αντίστοιχο σενάριο παρακάτω). Οι ίδιες μέθοδοι που χρησιμοποιούνται στην αξιολόγηση της παρέμβασης εφαρμόζονται και στην αρχή για την καταγραφή της ανεπιθύμητης συμπεριφοράς. Σενάριο καταγραφής της διάρκειας μιας συμπεριφοράς Στο τέλος της ώρας, ένας δάσκαλος αφήνει τους μαθητές να παίξουν για 15. Παρατηρεί ότι η Κλεοπάτρα κάθε φορά σταματά να παίζει ύστερα από περίπου 3-4 λεπτά. Ο στόχος του δασκάλου είναι να παραμείνει η Κλεοπάτρα περισσότερη ώρα στο παιχνίδι (π.χ. 6 λεπτά). Σε αυτή την περίπτωση ο δάσκαλος με μια απλή μέθοδο των τριών υπολογίζει το ποσοστό του χρόνου που συμμετέχει η Κλεοπάτρα π.χ. (3*100)/15 = 20%. Στη συνέχεια, καθορίζει το στόχο που είναι, για παράδειγμα, να συμμετέχει στη μισή διάρκεια του παιχνιδιού (50%). Με αυτό τον τρόπο, μπορεί να καθορίσει την επιθυμητή συμπεριφορά και να τη θέσει ως στόχο στην Κλεοπάτρα. Κάνοντας αλλαγές στις συνθήκες (π.χ. δε συμμετέχει, γιατί δεν της δίνουν πάσες) και επιβραβεύοντας την Κλεοπάτρα για την επιμονή της, που έμεινε για 3 συνεχόμενα παιχνίδια πάνω από το μισό του χρόνου στο παιχνίδι (π.χ. με το να την βάλει πρώτη στην ομάδα της), ο δάσκαλος πέτυχε το στόχο. Το επόμενο\n9 ΚΕΦ. 8 / ΜΟΝΤΕΛΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ 191 βήμα είναι να παραμείνει η Κλεοπάτρα και τα 15 λεπτά που διαρκεί το παιχνίδι. Ένα παράδειγμα εφαρμογής του μπιχεβιοριστικού μοντέλου Στο παράδειγμα του μαθητή που κλοτσά τις μπάλες και περιγράφεται στην αρχή του κεφαλαίου, ένας τρόπος εφαρμογής του μπιχεβιοριστικού μοντέλου θα ήταν ο εξής: Ο δάσκαλος κατέγραψε τη συμπεριφορά του Δημήτρη, ότι δηλαδή, κάθε φορά που έρχεται δίπλα του μια μπάλα, την κλοτσά με δύναμη μακριά. Σε μια ιδιαίτερη συνάντηση μαθαίνει από το Δημήτρη ότι δεν τρελαίνεται για το ποδόσφαιρο, δεν είναι καλός στο ποδόσφαιρο, γι αυτό και δεν τον ένοιαξε που αποκλείστηκε από το παιχνίδι. Οπότε η ποινή που σκέφτηκε ο δάσκαλος δεν ήταν η ενδεδειγμένη. Αντίθετα, στο Δημήτρη αρέσει το βόλεϊ, να βοηθά στην τακτοποίηση του υλικού και να ελέγχει με το δάσκαλο εάν όλα είναι στην αποθήκη. Λαμβάνοντας αυτά υπόψη του, ο δάσκαλος θεώρησε ότι ο Δημήτρης δεν μπορεί από τη μια στιγμή στην άλλη να αλλάξει τελείως τη συμπεριφορά του (να δίνει κάθε φορά τις σκορπισμένες μπάλες στους συμμαθητές του). Οπότε, συμφώνησε μαζί του ότι κάθε φορά που στο μάθημα θα επιστρέφει τουλάχιστον τις μισές από τις μπάλες στους κατόχους, θα του επιτρέπει να συμμετέχει στην τακτοποίηση του υλικού. Στο επόμενο μάθημα, ο δάσκαλος φρόντισε να βάλει το Δημήτρη σε χώρο στον οποίο δεν πάνε πολλές μπάλες (αλλαγή συνθηκών) και τον παρατηρούσε, για να καταγράψει τη συμπεριφορά του. Κάθε φορά που μια μπάλα πήγαινε στο Δημήτρη, ο δάσκαλος τον κοίταζε και στη σωστή συμπεριφορά του έγνεφε επιδοκιμαστικά με το κεφάλι. Στην πρώτη περίπτωση που ο Δημήτρης ξεχάστηκε και κλότσησε την μπάλα, ο δάσκαλος τον πλησίασε και του υπενθύμισε ότι από τις 3 μπάλες έδωσε πίσω τις 2, οπότε είναι πολύ κοντά στο στόχο του 50%, και τον προέτρεψε, στην περίπτωση που έρθει κάποια μπάλα, να συγκρατηθεί και να την επιστρέψει με τα χέρια στον κάτοχο. Ο Δημήτρης, όχι μόνο εκτελούσε πλέον τις ασκήσεις αλλά είχε και το μυαλό του στις μπάλες, ώστε να καταφέρει και να ξεπεράσει το στόχο συμπεριφοράς (50%). Στο τέλος της ώρας, ο δάσκαλος με το Δημήτρη βοηθό έκαναν τον τελικό έλεγχο στην αποθήκη, όπου ο δάσκαλος επιβράβευσε λεκτικά την καλή συμπεριφορά του Δημήτρη τονίζοντας ότι με αυτή τη συμπεριφορά γίνεται ιδιαίτερα συμπαθητικός στους συμμαθητές του και ότι θα πρέπει να συνεχίσει αυτή τη συμπεριφορά για 2 ακόμη μαθήματα. Μάλιστα θεώρησε ότι ο Δημήτρης είναι πλέον σε θέση στα επόμενα 2 μαθήματα να επιστρέφει όχι το 50% αλλά το 80% από τις μπάλες. Εάν το κατάφερνε αυτό, θα είχε το δικαίωμα όχι μόνο να βοηθήσει το δάσκαλο στην τακτοποίηση του υλικού, αλλά και θα του επέτρεπε στο τρίτο μάθημα για 5 να παίξει βόλεϊ με άλλα 3 παιδιά της αρεσκείας του. Ανακοίνωσε την πρόταση στο Δημήτρη και αυτός συμφώνησε με ενθουσιασμό. Στο επόμενο μάθημα (2ο μάθημα) ο Δημήτρης πάντα επέστρεφε τις μπάλες και ο δάσκαλος εφάρμοζε τη λεκτική επιβράβευση «μπράβο Δημήτρη που δίνεις πάντα τις μπάλες στους συμμαθητές σου». Στο επόμενο μάθημα, ο Δημήτρης ήταν για κάποιο λόγο νευριασμένος και κλότσησε την πρώτη μπάλα που βρήκε μπροστά του. Ο δάσκαλος του υπενθύ-\n10 192 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ μισε πόσο κοντά είναι στο στόχο του (να παίξει βόλεϊ) και έδειξε κατανόηση λέγοντάς του ότι κάνει μεγάλη προσπάθεια και ότι δεν αλλάζουν οι άνθρωποι συμπεριφορά από τη μια στιγμή στην άλλη, αλλά απαιτείται μεγάλη προσπάθεια (δες κεφ. «Συναισθηματική νοημοσύνη»). Στο παραπάνω σενάριο, παρατηρούμε ότι είναι σημαντικό για το δάσκαλο να παρατηρεί και να καταγράφει τη συμπεριφορά του μαθητή. Στη συνέχεια, είναι σημαντικό να τον επιβραβεύει για την καλή του συμπεριφορά και να του υπενθυμίζει το στόχο. Εάν κατά την αξιολόγηση θεωρήσει ότι κάτι πρέπει να αλλαχθεί στη συμφωνία, αυτό θα πρέπει να γίνει σε συζήτηση με τη συγκατάθεση του μαθητή. Όταν ο δάσκαλος θεωρήσει ότι ο μαθητής έχει μάθει την καινούργια συμπεριφορά, τότε σταδιακά αποσύρει τους ενισχυτές. Με το παράδειγμα αυτό θέλω να τονίσω ότι δεν υπάρχει «η τέλεια μέθοδος» για την αντιμετώπιση της ανεπιθύμητης συμπεριφοράς. Επίσης, σημαντικό είναι το πώς την εφαρμόζει ο δάσκαλος. Θεωρώ ότι το μεγαλύτερο ρόλο για την επιτυχία του μοντέλου διαδραματίζει το αν ο δάσκαλος είναι αποδεκτός από τους μαθητές. Και για να το καταφέρει αυτό, είναι σημαντικό να «δουλέψει» με τον εαυτό του στους παράγοντες που αναφέρονται στο κεφάλαιο της αποτελεσματικής διδασκαλίας και της προσωπικότητας του εκπαιδευτικού. Το μοντέλο της αγνόησης της ανεπιθύμητης συμπεριφοράς Η τεχνική τροποποίησης της συμπεριφοράς που παρουσιάζεται στο συγκεκριμένο κεφάλαιο στηρίζεται στο σκεπτικό ότι μια συμπεριφορά επαναλαμβάνεται, όταν ενισχύεται με κάποιο τρόπο από το περιβάλλον. Αυτό σημαίνει ότι συγκεκριμένες ανεπιθύμητες συμπεριφορές, που επαναλαμβάνονται στην τάξη από κάποιους μαθητές, με κάποιο τρόπο ενισχύονται και γι αυτό ξαναεμφανίζονται. Αντίθετα, οι συμπεριφορές που θέλουμε να αντικαταστήσουν την προβληματική μπορεί να μη λαμβάνουν την απαιτούμενη ενίσχυση και γι αυτό δεν εδραιώνονται (Fontana, 1996). Για να γίνει κατανοητό το μοντέλο της αγνόησης της ανεπιθύμητης συμπεριφοράς, φανταστείτε ένα μικρό παιδί που παίζει μόνο στο σαλόνι του σπιτιού. Όση ώρα παίζει μόνο του, η μητέρα κάνει τις δουλειές της και δεν του δίνει σημασία. Μόλις το παιδί αρχίσει τη γκρίνια, τότε γυρίζει και παίζει για λίγο μαζί του, μέχρι να ηρεμήσει. Στη συνέχεια, επιστρέφει πάλι στις δουλειές της. Το παιδάκι ύστερα από λίγο αρχίζει και πάλι την γκρίνια και η μητέρα αφήνει τις δουλειές της, για να ασχοληθεί μαζί του. Η επανάληψη της συγκεκριμένης συμπεριφοράς οδηγεί το παιδάκι στο συμπέρασμα ότι, «για να τραβήξω την προσοχή της μητέρας μου, θα πρέπει να γκρινιάξω». Η προσοχή των ενηλίκων είναι απαραίτητη για τα παιδιά. Μέσω αυτής επιτυγχάνουν την ικανοποίηση των βιολογικών τους αναγκών, αλλά και νιώθουν ότι είναι σημαντικά ως άτομα. Μέσω της προσοχής των γονιών αυξάνεται η αυτοεκτίμηση των παιδιών. Εάν ο ενήλικας δεν τους δώσει την προσοχή που χρειάζονται, τότε θα προσπαθήσουν με κάποιο τρόπο να την αποσπάσουν. Τα παιδιά έχουν ανάγκη για την προσοχή του ενήλικα! Ακόμη και η οργισμένη συμπεριφορά του ενήλικα είναι\n11 ΚΕΦ. 8 / ΜΟΝΤΕΛΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ 193 περισσότερο ευπρόσδεκτη από την αδιαφορία! Τα παιδιά που μεγάλωσαν σε οικογένειες στις οποίες δεν τους δινόταν η απαιτούμενη προσοχή έμαθαν να την αποσπούν με την γκρίνια και γενικά με συμπεριφορές που δεν είναι επιτρεπτές. Εάν αυτά τα παιδιά δεν είναι και καλοί μαθητές και ο εκπαιδευτικός δεν τους δίνει σημασία (τόση όση δίνει στους καλούς μαθητές), τότε προσπαθούν να κερδίσουν την προσοχή του με ανεπιθύμητες συμπεριφορές. Με το που κάνουν φασαρία, ο εκπαιδευτικός ασχολείται μαζί τους και έτσι ενισχύεται η πεποίθησή τους ότι θα κερδίσουν την προσοχή κάνοντας τη ζωή του εκπαιδευτικού δύσκολη. Ωστόσο, η συμπεριφορά αυτή δεν εκδηλώνεται σε όλα τα παιδιά με το ίδιο τρόπο. Άλλα παιδιά προσπαθούν να κερδίσουν την προσοχή «καρφώνοντας» τους συμμαθητές τους, δίνοντας δωράκια στο δάσκαλο ή ζητάνε διαρκώς βοήθεια από το δάσκαλο κτλ. Επίσης, η ανάγκη για προσοχή από τους συμμαθητές τους κάνει ορισμένους να κάνουν τον κλόουν, να προκαλούν γέλιο σε βάρος τους ή να κάνουν τον σκληρό ή να γίνονται «αυλικοί» των ηγετών της τάξης κτλ. Το πόσο μεγάλη είναι η ανάγκη των παιδιών για προσοχή το δείχνει το παρακάτω περιστατικό: Στο διάλειμμα τα παιδιά παίζουν στην αυλή εκτός από ένα κοριτσάκι που συνέχεια είναι μόνο του. Ξαφνικά, κάποιο παιδί κλοτσά το μοναχικό κοριτσάκι και φεύγει. Το κοριτσάκι ύστερα από ένα μορφασμό πόνου χαμογέλασε κρυφά, επιτέλους κάποιος την πρόσεξε! Τα παιδιά έχουν την ανάγκη της προσοχής του δασκάλου και προσπαθούν να την κερδίσουν με τον τρόπο που μάθανε. Αυτό, όμως, δε σημαίνει ότι είναι συνειδητή η προσπάθεια του μαθητή. Οι μαθητές δεν έχουν συνειδητοποιήσει ότι κάνουν τη ζωή των άλλων δύσκολη, γιατί έχουν ανάγκη για την προσοχή τους. Όσο ο εκπαιδευτικός αντιδρά στις ανεπιθύμητες συμπεριφορές, τόσο αυτές ενισχύονται. Άλλωστε, είναι ο μόνος τρόπος, για να τραβήξουν την προσοχή του! Για την εφαρμογή του μοντέλου της αγνόησης της ανεπιθύμητης συμπεριφοράς, το πρώτο που κάνει ο εκπαιδευτικός είναι να σημειώσει στην αριστερή στήλη ενός πίνακα τις ανεπιθύμητες συμπεριφορές του μαθητή και δίπλα να γράψει τη δική του αντίδραση (Πίν. 1). Συνήθως οι εκπαιδευτικοί διαπιστώνουν ότι οι μαθητές εμφανίζουν διαρκώς τις ίδιες συμπεριφορές, αλλά και η δική τους συμπεριφορά επαναλαμβάνεται στερεότυπα! Στο παράδειγμα του Πίνακα 1, διαπιστώνεται ότι, κάθε φορά που ο μαθητής φέρεται ανεύθυνα, αποσπά την προσοχή. Αντίθετα, στις περιπτώσεις που φέρεται σωστά, αυτές οι συμπεριφορές επιβραβεύονται με αδιαφορία. Οπότε, δεν ξαφνιάζει ιδιαίτερα το ότι συνεχίζει να φέρεται άσχημα, αφού έτσι επιτυγχάνει το σκοπό του, που είναι η απόσπαση της προσοχής. Για την τροποποίηση της ανεπιθύμητης συμπεριφοράς, προτείνεται στον εκπαιδευτικό να την αγνοεί και να επιβραβεύει την επιθυμητή. Θα πρέπει να δίνει προσοχή στο παιδί, όταν αυτό φέρεται σωστά. Ένα παράδειγμα αναφέρεται στον Πίν. 2.\n12 194 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Πίν. 1: Καταγραφή συμπεριφοράς μαθητή και εκπαιδευτικού Συμπεριφορά μαθητή Αντίδραση εκπαιδευτικού Το παιδί αργεί να μπει στη σειρά του. «Πάλι καθυστερημένος», «σου έχω πει εκατομμύρια φορές να μην αργείς, εσύ το βιολί σου». Προσοχή! Με τις παραπάνω εκφράσεις δηλώνει ταυτόχρονα και αρνητικές προσδοκίες! Το παιδί πετάει μια ανόητη απάντηση. «Είπαμε να σηκώνεις πρώτα το χέρι». Το παιδί σηκώνει το χέρι του και λέει πάλι μια «Σου είπα εγώ να μιλήσεις;» ανόητη απάντηση. «Μα ποτέ δε με ρωτάτε!»??? Το παιδί εκτελεί την άσκηση. Ο δάσκαλος ανακουφισμένος δε λέει τίποτα! Το παιδί μπαίνει στη σειρά του μαζί με τους Ο δάσκαλος πάλι δεν του λέει τίποτε! Καμία άλλους. ανατροφοδότηση! Το παιδί επιστρέφει μια μπάλα που ξέφυγε από Ο δάσκαλος δε λέει τίποτε ή του λέει: «πώς μια άλλη ομάδα. το παθες;» (αρνητική προσδοκία). Πίν. 2: Παράδειγμα κατάλληλης συμπεριφοράς εκπαιδευτικού Συμπεριφορά μαθητή Το παιδί αργεί να μπει στη σειρά. Το παιδί μπαίνει μαζί με τους άλλους στη σειρά. Το παιδί σηκώνει το χέρι του, ο εκπαιδευτικός του δίνει το λόγο και δίνει λάθος απάντηση! Αντίδραση εκπαιδευτικού Ο δάσκαλος το αγνοεί. «Μπράβο, Νίκο, που μπήκες γρήγορα στη σειρά, έτσι φέρονται τα καλά παιδιά» (δείχνει θετική προσδοκία). «Όχι ακριβώς αυτό που ήθελα, προσπάθησε περισσότερο, ποιος έχει κάποια άλλη ιδέα;». Όσο ο εκπαιδευτικός ενισχύει τις επιθυμητές συμπεριφορές και αγνοεί τις υπόλοιπες, τόσο με το πέρασμα του χρόνου θα διαπιστώσει ότι οι επιθυμητές συνεχώς αυξάνονται. Για τον εκπαιδευτικό, είναι σημαντικό «να πιάνει το μαθητή στην καλή του στιγμή» και να τον ενισχύει. Ακόμη και όταν ο μαθητής μπαίνει με λιγότερο θόρυβο στο γυμναστήριο από τις προηγούμενες φορές, είναι σημαντικό να «αρπάξει» την ευκαιρία και να τον ενισχύσει: «έτσι μπράβο, θέλω να μπαίνεις ήσυχα στο γυμναστήριο». Σίγουρα, θα υπάρχουν και παρεκτροπές, οπισθοχωρήσεις στην πρόοδο. Ο εκπαιδευτικός προτείνεται να τις αγνοήσει και να συνεχίσει την εφαρμογή τροποποίησης της συμπεριφοράς. Το μοντέλο της αγνόησης της ανεπιθύμητης συμπεριφοράς μπορεί να εφαρμοστεί σε περιπτώσεις ήπιας παραβατικότητας. Αντίθετα, εάν η συμπεριφορά του μαθητή δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στη σωματική ακεραιότητα ή στην εξάσκηση των υπολοίπων, τότε θεωρώ προβληματική την επιλογή αυτής της μεθόδου. Στις περιπτώσεις όπου ο εκπαιδευτικός δεν μπορεί να αγνοήσει τη συμπεριφορά του μαθητή, θα πρέπει να επέμβει άμεσα. Για παράδειγμα, μια λύση θα ήταν να στείλει το μαθητή σε ένα απομονωμένο μέρος (χώρος ηρεμίας) ως επίπτωση της ανεπιθύμητης συμπεριφοράς του. Για να επιστρέψει στο μάθημα, θα πρέπει να συμφωνήσει με τον εκπαιδευτικό ότι θα συμπεριφερθεί σύμφωνα με\n13 ΚΕΦ. 8 / ΜΟΝΤΕΛΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ 195 τους κανόνες. Ο εκπαιδευτικός, επίσης, μπορεί να του επισημάνει ότι θα τον βοηθήσει και θα του δώσει όσο περισσότερη προσοχή μπορεί κτλ. Ενίσχυση επιθυμητής συμπεριφοράς Στο κεφάλαιο αυτό αναφέρονται τα συνηθέστερα μέσα ενθάρρυνσης (ενισχυτές) της επιθυμητής συμπεριφοράς που χρησιμοποιούνται στα μπιχεβιοριστικά μοντέλα. Σενάριο Σε μια Γ γυμνασίου ο εκπαιδευτικός παρατηρεί ότι εμφανίζονται όλο και πιο συχνά εγωιστικές συμπεριφορές κατά τη διάρκεια των παιχνιδιών ποδοσφαίρου. Συγκεκριμένα, οι καλοί παίχτες δε δίνουν πάσες στους αδύναμους, φέρονται υποτιμητικά απέναντί τους και όλο και πιο συχνά ακούγονται εκφράσεις: «είσαι άσχετος», «είσαι εγωιστής» κτλ. Ο εκπαιδευτικός ξαναθύμισε τους κανόνες συμπεριφοράς στους μαθητές («να σεβόμαστε τους συμμαθητές μας», «όλοι έχουν δικαίωμα στο παιχνίδι» κτλ.), τους έδειξε πώς πρέπει να συμπεριφέρονται, χωρίς ωστόσο κάποιο θετικό αποτέλεσμα. Η συμπεριφορά των μαθητών συνεχίστηκε να είναι κακή και επεκτάθηκε και κατά την εκτέλεση των ασκήσεων. Ο εκπαιδευτικός αποφάσισε να δοκιμάσει μια άλλη μέθοδο. Στον προγραμματισμό της νέας παρέμβασης έλαβε υπόψη του: (α) τη σημαντική επίδραση που έχει η ομάδα στα μέλη της (εφηβεία) και (β) ότι αρέσει στους μαθητές να παίζουν ποδόσφαιρο. Στη συνέχεια, έδωσε τη δυνατότητα στους μαθητές να σχηματίσουν ανομοιογενείς ομάδες (καλοί και αδύναμοι μαζί) και τους ανέφερε ότι όλες οι ομάδες ξεκινούν με 10 πόντους. Σε κάθε άσχημη συμπεριφορά κάποιου μέλους της ομάδας, θα αφαιρείται ένας πόντος. Όποια από τις ομάδες καταφέρει στα επόμενα τρία μαθήματα να μην πέσει κάτω από τους 7 πόντους, αυτή θα έχει το δικαίωμα να παίξει στο 4 ο μάθημα, αντί για 15, 30 ποδόσφαιρο. Ο εκπαιδευτικός παρουσίασε το πρόγραμμά του στους μαθητές και ανέφερε ποιες συμπεριφορές δεν είναι αποδεκτές (π.χ. γκριμάτσες, χειρονομίες, προσβλητικοί χαρακτηρισμοί κτλ.). Μάλιστα, ζήτησε από τους μαθητές να κάνουν τις προτάσεις τους σε σχέση με τις συμπεριφορές που θα πρέπει να προστεθούν στον κατάλογο. Οι μαθητές συμμετείχαν πρόθυμα στο όλο εγχείρημα. Πράγματι, στο επόμενο μάθημα οι άσχημες συμπεριφορές μειώθηκαν. Στις περιπτώσεις που εμφανίστηκαν, ο εκπαιδευτικός σημείωνε σε ένα φύλλο χαρτί, όπου ήταν αναγεγραμμένα τα ονόματα των μαθητών ανά ομάδα, την παράβαση για κάθε ομάδα και υπενθύμιζε στους μαθητές το σωστό τρόπο συμπεριφοράς και τη συμφωνία τους. Στις ομάδες στις οποίες κάποια μέλη συστηματικά φέρονταν άσχημα, εκτός από το δάσκαλο, ασκήθηκε πίεση και από τα άλλα μέλη της ομάδας. Το αποτέλεσμα ήταν, στο τέλος του τρίτου μαθήματος, όλες οι ομάδες να έχουν τουλάχιστον 7 πόντους και έτσι να έχουν δικαίωμα να παίξουν περισσότερη ώρα! Για τα επόμενα τρία μαθήματα ο στόχος που τέθηκε ήταν οι 8 πόντοι Μέσα στήριξης της επιθυμητής συμπεριφοράς Το κίνητρο για την εμφάνιση μιας συμπεριφοράς μπορεί να είναι εσωτερικό ή εξωτερικό. Όταν ένας μαθητής είναι\n14 196 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ απορροφημένος σε κάποιο παιχνίδι, γιατί αντλεί ευχαρίστηση από το ίδιο το παιχνίδι, τότε το κίνητρό του είναι εσωτερικό. Τα εσωτερικά κίνητρα προέρχονται από την ίδια τη δραστηριότητα. Αυτό σημαίνει ότι ο μαθητής εμφανίζει μια συμπεριφορά (π.χ. συμμετέχει στο παιχνίδι), γιατί αντλεί ικανοποίηση από την ίδια την ενασχόληση. Το κίνητρό του είναι να νιώσει τα όμορφα συναισθήματα που του προσφέρει η ενασχόληση με την αγαπημένη του δραστηριότητα. Για την ενίσχυση της εσωτερικής παρακίνησης ο εκπαιδευτικός προτείνεται: Να θέτει προκλητικές ασκήσεις προσαρμοσμένες στο επίπεδό των μαθητών (περίπου 40%-50% πιθανότητες επιτυχίας). Να επισημαίνει την αξία των ασκήσεων, για ποιο λόγο εκτελούν την άσκηση, σε τι θα τους ωφελήσει. Να δίνει τη δυνατότητα στους μαθητές να συμμετέχουν στις διαδικασίες μάθησης (επιλογή ασκήσεων, βαθμού δυσκολίας κτλ.). Να συγκρίνει την επίδοση των μαθητών με τις προηγούμενες επιδόσεις τους. Να αποδίδει την επιτυχία στην προσπάθεια του μαθητή. Περισσότερα για την εσωτερική παρακίνηση αναφέρονται στο αντίστοιχο κεφάλαιο. Στο σύνολό τους, οι σύγχρονοι παιδαγωγοί δεν αμφισβητούν την αξία των εσωτερικών κινήτρων για μάθηση. Μάλιστα, ορισμένοι θεωρούν ότι η περιέργεια για γνώση που έχει ο άνθρωπος και το αίσθημα της ικανοποίησης που αντλεί από τη συμμετοχή του σε κινητικές δραστηριότητες είναι τόσο ισχυρά, ώστε κάθε άλλη μορφή εξωτερικής παρακίνησης είναι περιττή (Deci & Ryan, 1993). Ωστόσο, τα εσωτερικά κίνητρα δεν είναι ανεπτυγμένα το ίδιο σε όλους τους μαθητές. Πολλοί μαθητές έρχονται στο σχολείο, χωρίς να έχουν ανεπτυγμένη την εσωτερική παρακίνηση για μάθηση. Επίσης, μπορεί οι δυσκολίες που συναντούν να είναι ισχυρότερες από την εσωτερική τους παρώθηση για μάθηση και βελτίωση (Ryan & Deci, 2000). Στις περιπτώσεις αυτές, οι εξωτερικοί ενισχυτές για τη διατήρηση της επιθυμητής συμπεριφοράς θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικοί. Για παράδειγμα, κάποιος εκτελεί μια βαρετή άσκηση για την ντρίπλα στο μπάσκετ, γιατί ο εκπαιδευτικός του υποσχέθηκε ότι, αν την εκτελέσει, τότε θα του επιτρέψει να παίξει το αγαπημένο του παιχνίδι. Ορισμός του εξωτερικού ενισχυτή Ο όρος «εξωτερικός ενισχυτής» μιας συμπεριφοράς περιλαμβάνει όλες τις μορφές επιβράβευσης που παρέχει ο εκπαιδευτικός στο μαθητή, όταν αυτός επιδεικνύει την επιθυμητή συμπεριφορά. Βέβαια, για να λειτουργήσει μια επιβράβευση ως ενισχυτής της επιθυμητής συμπεριφοράς, θα πρέπει να είναι κάτι το οποίο το θεωρεί ο μαθητής σημαντικό. Πρέπει να είναι κάτι που το επιθυμεί. Στους εξωτερικούς ενισχυτές (μέσα ενθάρρυνσης) της Φυσικής Αγωγής περιλαμβάνονται: 1. Οι κοινωνικές επιβραβεύσεις (έπαινος, κοινωνική αναγνώριση, θετική ανατροφοδότηση από το δάσκαλο κτλ.). 2. Η παροχή υλικών αμοιβών (π.χ. μετάλλια). 3. Αγαπημένες φυσικές δραστηριότητες (π.χ. η δυνατότητα να παίξει το παιδί το αγαπημένο του παιχνίδι). 4. Η παροχή προνομίων.\n15 ΚΕΦ. 8 / ΜΟΝΤΕΛΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ Κοινωνικές επιβραβεύσεις (έπαινος, κοινωνική αναγνώριση) Οι κοινωνικές επιβραβεύσεις δύνανται να ταξινομηθούν σε τρεις κατηγορίες: (α) λεκτική επιβράβευση, (β) επιβράβευση που εκφράζεται με τη γλώσσα του σώματος και (γ) επιβράβευση απτικής μορφής. (α) Λεκτική επιβράβευση Στις συγκεκριμένες μορφές επιβράβευσης, ο εκπαιδευτικός επιβραβεύει λεκτικά τους μαθητές. Για παράδειγμα, λέει: «Συγχαρητήρια στην ομάδα Α που μπήκε γρήγορα στη γραμμή της». «Σε ευχαριστώ, Λευτέρη που έμεινες να βοηθήσεις στην τακτοποίηση του υλικού». «Μπράβο, Χριστίνα, που βοήθησες το Δημήτρη να εκτελέσει την άσκηση». Εικ. 2: Λεκτική επιβράβευση Η αποτελεσματικότητα της λεκτικής ενίσχυσης αυξάνεται, όταν εκτός από την επιβράβευση (π.χ. «μπράβο») επισημαίνει και τη συμπεριφορά για την οποία δίνεται στο μαθητή. Για παράδειγμα: «έτσι μπράβο, Δημήτρη, να σηκώνεις τον κώνο που πέφτει». Η λεκτική επιβράβευση σε συνδυασμό με διάφορες χειρονομίες και εκφράσεις του προσώπου που δηλώνουν επιδοκιμασία (π.χ. χαμόγελο του δασκάλου) θεωρούνται ιδιαίτερα ισχυροί ενισχυτές επίδειξης μιας συμπεριφοράς. Σε πολλές περιπτώσεις, όταν οι μαθητές επιδείξουν τη συμπεριφορά που αναμένει ο εκπαιδευτικός από αυτούς, στρέφονται προς το μέρος του και περιμένουν να πάρουν την επιβράβευσή τους. Εάν ο εκπαιδευτικός τους κοιτάξει και τους επιβραβεύσει, τότε υπάρχουν πολλές πιθανότητες οι μαθητές να επαναλάβουν την επιθυμητή συμπεριφορά. Με το πέρασμα του χρόνου, η συμπεριφορά γίνεται κτήμα τους και δε χρειάζεται ο εκπαιδευτικός να την επιβραβεύει κάθε φορά και μάλιστα με την ίδια ένταση (βλ. κεφάλαιο «συχνότητα και ένταση επιβράβευσης»). (β) Επιβράβευση με τη γλώσσα του σώματος Στις συγκεκριμένες μορφές επιβράβευσης, ο εκπαιδευτικός επιβραβεύει το μαθητή με τη γλώσσα του σώματός του. Για παράδειγμα, ο εκπαιδευτικός: γνέφει καταφατικά το κεφάλι, χαμογελά στο μαθητή, σχηματίζει με τα χέρια του το σήμα Ο.Κ που σημαίνει «μπράβο, πολύ καλά» (Εικ. 3.), υψώνει τον αντίχειρα (Εικ. 3), χτυπά παλαμάκια κτλ. Εικ. 3: Ενίσχυση με τη γλώσσα του σώματος «ΟΚ» και «μπράβο»\n16 198 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ (γ) Επιβραβεύσεις απτικής μορφής Ο εκπαιδευτικός επιβραβεύει το μαθητή με απτική επαφή. Για παράδειγμα: Ακουμπά απαλά το μαθητή στον ώμο, στην πλάτη κτλ. (Εικ. 4). Κάνει «Κόλλα το!» (χτύπημα παλαμών μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή είτε χαμηλά είτε ψηλά, Εικ. 5). Εικ. 4: Φιλικό άγγιγμα στην πλάτη Εικ. 5: «Κόλλα το» Ωστόσο, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στη συνήθεια ορισμένων εκπαιδευτικών να χαλάνε το χτένισμα των μαθητών, σκορπίζοντάς τους τα μαλλιά. Μπορεί η πρόθεση του εκπαιδευτικού να είναι περιπαιχτική και με καλό νόημα, ωστόσο υπάρχουν πολλές πιθανότητες η κίνησή του αυτή να εκνευρίσει το μαθητή. Με το συγκεκριμένο παράδειγμα, θέλω να τονίσω ότι αυτό που αποτελεί επιβράβευση για τον εκπαιδευτικό δεν είναι απαραίτητα επιβράβευση και για το μαθητή. Το ίδιο προσεκτικός πρέπει να είναι ο εκπαιδευτικός και στις ακόλουθες περιπτώσεις απτικής επιβράβευσης: Όταν χτυπά ελαφρά το μαθητή στο μάγουλο. Ορισμένοι εκπαιδευτικοί επιβραβεύουν τους μαθητές τους με ένα ελαφρό χτύπημα στο μάγουλο. Μπορεί να το κάνουν με καλή διάθεση, ωστόσο, δεν το αντιλαμβάνονται έτσι όλοι οι μαθητές. Ορισμένοι μαθητές θεωρούν την συγκεκριμένη κίνηση ενοχλητική και άβολη. Όταν χτυπά ελαφρά το μαθητή στα οπίσθια. Η κίνηση αυτή είναι συνηθισμένη στους αγωνιστικούς χώρους ως επιβράβευση μεταξύ ενήλικων αθλητών (ποδόσφαιρο, βόλεϊ κτλ.). Επίσης, στις μικρές τάξεις το χτύπημα στον «ποπό» εκλαμβάνεται συχνά ως επιβράβευση και ως παιχνίδι. Ωστόσο, είναι συζητήσιμο το κατά πόσο θα το εκλάβει με τον ίδιο τρόπο και μια μαθήτρια Στ Δημοτικού. Η ηλικία και οι συνήθειες που επικρατούν σε ένα χώρο παίζουν καθοριστικό ρόλο στο είδος της επιβράβευσης. Γι αυτό, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στο πώς θα γίνει η επιβράβευση. Η απτική επαφή δηλώνει μεγάλη οικειότητα και, για να θεωρηθεί ως επιβράβευση από τους μαθητές, είναι απαραίτητο ο εκπαιδευτικός να τη χειρισθεί με διακριτικότητα και σύνεση. 2. Υλικές αμοιβές Οι υλικές αμοιβές για την ενίσχυση της συμπεριφοράς είναι γνωστό ότι χρησιμοποιούνταν ήδη από την κλασική αρχαιότητα. Στη συνέχεια, σε ορισμένα σχολεία της Ευρώπης συνήθιζαν να δίνουν ζαχα-\n17 ΚΕΦ. 8 / ΜΟΝΤΕΛΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ 199 ρωτά και δωράκια στους μαθητές που επιδείκνυαν την επιθυμητή συμπεριφορά. Ωστόσο, η τακτική αυτή επικρίθηκε από ορισμένους συγγραφείς, διότι θεωρήθηκε ως προσπάθεια εξαγοράς της συμπεριφοράς του μαθητή (Ματσαγγούρας, 2004). Επιπλέον η τακτική αυτή είναι και αντιοικονομική. Σε ορισμένα σύγχρονα σχολεία, υπάρχει συγκεκριμένη στρατηγική για την παροχή αμοιβών σε όσους μαθητές επιδεικνύουν εξαιρετικά καλές συμπεριφορές. Για παράδειγμα, όταν ένας μαθητής επιδεικνύει εξαιρετική συμπεριφορά, τότε αναγράφεται το όνομά του στη λίστα των «Σούπερ-Σταρ της εβδομάδας της καλής συμπεριφοράς». Ταυτόχρονα, του παρέχεται και γραπτός έπαινος σε επίσημο χαρτί για την ξεχωριστή συμπεριφορά που επέδειξε (Σχ. 2). φανέλες τους τόσα αστεράκια, όσες φορές ήταν πρωταθλήτριες. Εικόνες με αθλητικό περιεχόμενο που μπορούν να χρωματίσουν οι μικροί μαθητές. Αυτοκόλλητα, κάρτες ανταλλαγής, πικτογράμματα. Πόστερ (μεγάλες αφίσες που απεικονίζουν συνήθως αθλητές). Κύπελλα, μετάλλια ήθους κτλ. Βασικές αρχές παροχής υλικών αμοιβών Σχ. 2: Παράδειγμα γραπτού επαίνου ξεχωριστής συμπεριφοράς Επίσης, ορισμένοι εκπαιδευτικοί παρέχουν στους μαθητές: «Χαμογελαστά ανθρωπάκια» που τα κολλάνε στο τετράδιο της Φυσικής Αγωγής. Αστεράκια. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με τις ποδοσφαιρικές ομάδες που έχουν κερδίσει το Τσάμπιονς- Λιγκ. Οι ομάδες που το έχουν κατακτήσει επιτρέπεται να φοράνε στις Στην περίπτωση που κάποιος εκπαιδευτικός αποφασίσει να χρησιμοποιήσει υλικές αμοιβές, τότε είναι σημαντικό να λάβει υπόψη του τα εξής: Να ξεκινήσει με την ελάχιστη δυνατή αμοιβή. Η χρησιμοποίηση αμοιβών προτείνεται να γίνεται με φειδώ. Αυτό σημαίνει ότι χρησιμοποιούμε κάθε φορά τον ελάχιστο υλικό ενισχυτή που μπορούμε. Δε δίνουμε αμέσως ό,τι καλύτερο διαθέτουμε. Η αμοιβή να παρέχεται μετά την επίδειξη της επιθυμητής συμπεριφοράς. Η αμοιβή παρέχεται μετά την επίδειξη της επιθυμητής συμπεριφοράς και όχι εκ των προτέρων. Όταν η αμοιβή δίνεται πριν από την επίδειξη της επιθυμητής συμπεριφοράς, τότε αυτό θεωρείται δωροδοκία. Αντίθετα,\n18 200 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ όταν η αμοιβή δοθεί μετά την παρουσίαση της επιθυμητής συμπεριφοράς, τότε αυτό σημαίνει ότι ο μαθητής εργάστηκε και κέρδισε την αμοιβή του. Να συνδυάσει αμοιβή και κοινωνική επιβράβευση. Η υλική αμοιβή προτείνεται να συνδυάζεται με κάποια μορφή κοινωνικής επιβράβευσης (π.χ. λεκτική). Αυτό δίνει τη δυνατότητα στον εκπαιδευτικό να αφαιρέσει σταδιακά την υλική αμοιβή και να συνεχίσει να επιβραβεύει το μαθητή. Να απομακρύνει σταδιακά την αμοιβή. Αφού επιτευχθεί η επιθυμητή συμπεριφορά, απομακρύνεται σταδιακά η υλική αμοιβή. Για παράδειγμα, επιβραβεύουμε το μαθητή με υλική αμοιβή σε κάθε δεύτερη εμφάνιση της επιθυμητής συμπεριφοράς. Στη συνέχεια, τον επιβραβεύουμε σε κάθε τέταρτη εμφάνιση της επιθυμητής συμπεριφοράς κτλ. Στο τέλος, απομακρύνουμε τελείως την υλική αμοιβή και επιβραβεύουμε το μαθητή μόνο λεκτικά. 3. Η αγαπημένη φυσική δραστηριότητα ως ενισχυτής Το μάθημα της φυσικής αγωγής έχει περιεχόμενα τα οποία είναι ιδιαίτερα αγαπητά στα παιδιά. Για παράδειγμα, περιέχει παιχνίδια με το σχοινάκι, τα στεφάνια, ποδόσφαιρο κτλ. Οι δραστηριότητες αυτές μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως ενισχυτές και ταυτόχρονα βελτιώνουν την επίδοση των μαθητών. Συνήθως, διακρίνονται δυο κατηγορίες φυσικής δραστηριότητας που χρησιμοποιούνται ως ενισχυτές: Η παροχή υλικού που είναι ιδιαίτερα αγαπητό στο μαθητή όπως στεφάνια, μπάλες, σχοινάκια κτλ. Για παράδειγμα: «εάν κάνεις, τότε θα παίξεις με το αγαπημένο σου στεφάνι». Η διεξαγωγή αγαπημένων παιχνιδιών, όπως μπάσκετ, μήλα κτλ. Για παράδειγμα: «μόλις τελειώσετε, τότε θα παίξετε τα μήλα». 4. Παροχή προνομίων Ένας άλλος τρόπος εξωτερικής ενίσχυσης της επιθυμητής συμπεριφοράς είναι η παροχή προνομίων. Για παράδειγμα, ο μαθητής αποχτά το προνόμιο να: μπει πρώτος στη γραμμή, μοιράσει το υλικό, να το τακτοποιήσει κτλ. διαλέξει το ζευγάρι του, γίνει βοηθός δασκάλου κτλ. Για να έχει επίδραση κάποιο προνόμιο, θα πρέπει ο μαθητής να το θεωρεί σημαντικό. Συχνότητα, βαρύτητα και μέθοδοι εφαρμογής επιβραβεύσεων Σε σχέση με τη συχνότητα της παρεχόμενης εξωτερικής ενίσχυσης, στην αρχή προτείνεται ο μαθητής να αμείβεται, κάθε φορά που παρουσιάζει την επιθυμητή συμπεριφορά. Με το πέρασμα του χρόνου, η αμοιβή αραιώνει και γίνεται περιοδική. Για παράδειγμα, παρέχεται κάθε δεύτερη φορά, κάθε τέταρτη φορά κτλ. Σε σχέση με τη βαρύτητα των εξωτερικών ενισχυτών, αυτή είναι υποκειμενική και εξαρτάται από τις επιθυμίες του μαθητή. Ωστόσο: (α) η παροχή υλικών αμοιβών, (β) η ενασχόληση με την αγαπημένη δραστηριότητα και (γ) η παροχή προνομίων θεωρούνται ότι έχουν μεγαλύτερη βαρύτητα από ό,τι οι κοινωνικές επιβραβεύσεις. Η εξήγηση βρίσκεται στο γεγονός ότι οι συγκεκριμένες τρεις επιβραβεύσεις προσφέρουν στο μαθητή\n19 ΚΕΦ. 8 / ΜΟΝΤΕΛΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ 201 κάτι «χειροπιαστό». Κάτι που δε συμβαίνει στην περίπτωση της κοινωνικής επιβράβευσης. Η κοινωνική επιβράβευση μπορεί να δοθεί ανά πάσα στιγμή και δεν απαιτεί ιδιαίτερη προετοιμασία. Στην περίπτωση που κάποιος εκπαιδευτικός αποφασίσει να χρησιμοποιήσει κάποια από τις τρεις «χειροπιαστές» επιβραβεύσεις, τότε προτείνεται αυτό να το κάνει σε συνδυασμό με την κοινωνική επιβράβευση. Με το πέρασμα του χρόνου και την επανάληψη, η επιθυμητή συμπεριφορά εδραιώνεται. Τότε, προτείνεται να γίνει σταδιακά η ολική διακοπή της «χειροπιαστής» επιβράβευσης και να αντικατασταθεί από την κοινωνική επιβράβευση. Ο στόχος είναι στο τέλος να δίνεται μόνο η κοινωνική επιβράβευση. Σε σχέση με τον τρόπο εφαρμογής των εξωτερικών ενισχυτών, μια συνηθισμένη πρακτική είναι αυτή που εφαρμόζουν οι γονείς, για να ταΐσουν τα μικρά τους: «όταν φας το φαγητό, τότε μπορείς να φας το γλυκό» (γνωστή ως αρχή Premack). Στη Φυσική Αγωγή ο εκπαιδευτικός εφαρμόζει κάτι αντίστοιχο: «όταν εκτελέσετε τους κοιλιακούς σας, τότε θα παίξετε». Μια δεύτερη δυνατότητα παροχής εξωτερικών ενισχυτών αποτελεί η σύναψη συμφωνίας που περιγράφεται παρακάτω (συμβόλαιο συμπεριφοράς). Συμβόλαιο συμπεριφοράς Η σύναψη συμφωνίας μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή αποτελεί μια συνηθισμένη τακτική για την ενίσχυση της επιθυμητής συμπεριφοράς (Pangrazi, 1998). Η συμφωνία μπορεί να είναι προφορική ή γραπτή. Η γραπτή συμφωνία θεωρείται περισσότερο αποτελεσματική. Η συμφωνία περιλαμβάνει συνήθως: 1. την περιγραφή της επιθυμητής συμπεριφοράς, 2. τους όρους εκπλήρωσής της (το χρονικό διάστημα εφαρμογής της) 3. την αμοιβή που θα λάβει ο μαθητής, όταν εκπληρώσει το συμβόλαιο, και 4. την ποινή σε περίπτωση αθέτησης της συμφωνίας. Παρακάτω περιγράφονται δυο παραδείγματα συμβολαίου συμπεριφοράς. 1 ο παράδειγμα συμβολαίου συμπεριφοράς Εγώ (όνομα του μαθητή) συμφωνώ να εκτελώ τις ασκήσεις που μας βάζει ο δάσκαλός μου για 3 συνεχόμενα μαθήματα. Εάν το κάνω αυτό, τότε θα έχω το δικαίωμα να επιλέξω το μαθητή με τον οποίο θα παίξουμε μαζί στην ομάδα ποδοσφαίρου. Όταν δεν εκτελώ τις ασκήσεις, θα παίζω τερματοφύλακας στο παιχνίδι. Ο Υπογράφων Μαθητής Ο Υπογράφων Εκπαιδευτικός\n20 202 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ 2 ο παράδειγμα συμβολαίου συμπεριφοράς Συμβόλαιο αθλητικής συμπεριφοράς 26 Νοεμβρίου 2012 Όταν μας καλεί ο δάσκαλος κοντά του, θα διακόπτω οποιαδήποτε δραστηριότητα και θα τρέχω στη θέση μου. Κάθε φορά που θα το κάνω, θα κερδίζω από 1 πόντο. Εάν κερδίσω 5 πόντους, τότε θα παίξω (αναγράφεται το αγαπημένο του/της παιχνίδι) για 15. Κάθε φορά που θα καθυστερώ, θα χάνω 1 πόντο. Μαθήτρια Παππά Μαρία Υπογραφή Εκπαιδευτικός Χατζόπουλος Δημήτρης Υπογραφή Για να έχει επιτυχία το συμβόλαιο, είναι σημαντικό η αμοιβή πράγματι να είναι κάτι που επιθυμεί ο μαθητής. Η ανίχνευση του ποια αμοιβή είναι σημαντική μπορεί να γίνει με την προσωπική συζήτηση και σε συνεργασία με το μαθητή. Επίσης, ανάλογα με το επίπεδο ωριμότητας του μαθητή μπορεί και αυτός να συμμετέχει στους όρους του συμβολαίου. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στη διατύπωση των όρων του συμβολαίου. Θα πρέπει να είναι με τέτοιο τρόπο διατυπωμένοι, ώστε ο μαθητής να είναι σε θέση να τους εκπληρώσει με κάποια προσπάθεια. Επίσης, ο ενισχυτής (η αμοιβή) προτείνεται να είναι το ελάχιστο που απαιτείται, για να επιφέρει την επιθυμητή συμπεριφορά. Κατά τη διάρκεια της εφαρμογής του συμβολαίου, προτείνεται ο εκπαιδευτικός να ενισχύει λεκτικά (ή και με τη γλώσσα του σώματος) την επιθυμητή συμπεριφορά του μαθητή και να του υπενθυμίζει το στόχο. Επίσης, εάν ο εκπαιδευτικός διαπιστώσει ότι δε λειτουργεί το συμβόλαιο, θα πρέπει να το αλλάξει. Όταν το συμβόλαιο τηρηθεί κανονικά, προτείνεται η επαναδιαπραγμάτευση των όρων. Συνήθως, στην επαναδιαπραγμάτευση αυξάνεται το χρονικό διάστημα της εφαρμογής του. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί και στην αμοιβή. Πολλές φορές, μια αμοιβή ύστερα από κάποιο χρονικό διάστημα χάνει την αξία της. Γι αυτό, ο εκπαιδευτικός θα πρέπει να είναι ευέλικτος και στην επαναδιαπραγμάτευση ίσως χρειαστεί να αλλάξει και την αμοιβή. Σύναψη συμβολαίου συμπεριφοράς με ομάδα μαθητών Το συμβόλαιο συμπεριφοράς μπορεί να εφαρμοστεί και σε ομάδες. Αντίστοιχα συμβόλαια έχουν ιδιαίτερα θετική επίδραση στην ενίσχυση της επιθυμητής συμπεριφοράς, όταν ο μαθητής επηρεάζεται περισσότερο από την ομάδα και λιγότερο από τον εκπαιδευτικό. Στην\n21 ΚΕΦ. 8 / ΜΟΝΤΕΛΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ 203 περίπτωση της ομαδικής συμφωνίας, η ομάδα ως σύνολο θα πρέπει να δείξει την επιθυμητή συμπεριφορά, για να πάρει την αμοιβή της. Στην ομαδική συμφωνία, είναι σημαντικό η αμοιβή να είναι επιθυμητή από όλα τα μέλη. Επίσης θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι κάθε μέλος της ομάδας είναι σε θέση να την εκπληρώσει. Διότι, αν υπάρχει έστω και ένας μαθητής με σοβαρά προβλήματα συμπεριφοράς, τότε ίσως δημιουργηθεί πρόβλημα συνοχής στην ομάδα. Σε αυτή την περίπτωση, προτείνεται η σύναψη ατομικού συμβολαίου με το συγκεκριμένο μαθητή. Βήματα εφαρμογής συμβολαίου συμπεριφοράς με το τμήμα Για την εφαρμογή του συμβολαίου συμπεριφοράς με όλο το τμήμα, προτείνονται τα παρακάτω βήματα: 99 1 ο βήμα: Ανίχνευση αγαπημένης δραστηριότητας. Ο εκπαιδευτικός δίνει σε κάθε μαθητή ξεχωριστά μια λίστα με αγαπημένες δραστηριότητες, για να ανιχνεύσει ποιες είναι οι πιο επιθυμητές (Πίν. 3). Πίν. 3: Ανίχνευση των αγαπημένων αμοιβών μιας τάξης Όνομα: Τάξη: Εάν σας δοθεί η ευκαιρία να παίξετε ένα παιχνίδι στο τέλος της ώρας επειδή εφαρμόσατε τους κανόνες της τάξης, ποιο από τα παιχνίδια θα επέλεγες; Στην παρακάτω λίστα κύκλωσε τα τρία πιο αγαπημένα σου: Ποδόσφαιρο Μπάσκετ Βόλεϊ Χάντμπολ Σχοινάκι Σημείωσε κάποια δραστηριότητα που δεν είναι στη λίστα και θα ήθελες να παίξεις 99 2 ο βήμα: Καθορισμός των όρων του συμβολαίου. Για παράδειγμα: Ο εκπαιδευτικός εξηγεί στην τάξη ότι κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης των ασκήσεων θα κάνει 10 φορές έλεγχο. Όταν σε έναν έλεγχο όλοι οι μαθητές εκτελούν τις ασκήσεις, τότε η τάξη θα κερδίζει 1 πόντο. Αυτό σημαίνει ότι κερδίζουν 1 λεπτό επιπλέον στο παιχνίδι που θα παίξουν στο τέλος. Στην περίπτωση που σε κάποιο έλεγχο κάποιος από την τάξη δεν ασκείται, τότε αφαιρείται 1 πόντος.


Η Ακολουθία του Επιταφίου στην Ι.Μ. Μεγάρων (ΦΩΤΟ)\nΓράφτηκε από τον/την Ι.Μ. Καστορίας. Κυριακή, 16 Ιουνίου 2019\nΗ μεγάλη Δεσποτική εορτή της Πεντηκοστής εορτάστηκε πανηγυρικά στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό της Καστοριάς. Στον Εσπερινό χοροστάτησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Καστορίας κ. Σεραφείμ. Μετά τη Λιτή και την Αρτοκλασία, ο Σεβασμιώτατος μίλησε εποικοδομητικά για τη σημασία της εορτής της Πεντηκοστής.\nΤην κυριώνυμη ημέρα, ψάλθηκε ο Όρθρος κατά τον οποίο χοροστάτησε ο Μητροπολίτης Καστορίας κ. Σεραφείμ, ενώ οι θεολογικότατες Καταβασίες της εορτής "Πόντω εκάλυψε Φαραώ" και "Θείω καλυφθείς" πλημμύρισαν τον Ιερό Ναό.\nΜε τον Σεβασμιώτατο συλλειτούργησαν οι Αρχιμανδρίτες Στέφανος και Σεβαστιανός, ο π. Φώτιος και ο Διάκονος Αγαθόνικος.\nΤον θείο λόγο κήρυξε ο Επίσκοπός μας ο οποίος αναφέρθηκε εκτενώς στο νόημα της Πεντηκοστής, παίρνοντας αφορμή από τον λόγο του Μεγάλου Βασιλείου : "ὅταν δέ τό Ἅγιον Πνεῦμα εἰσέλθῃ καί κατοικήσῃ ἐντός τοῦ ἀνθρώπου, τότε ὁ ἄνθρωπος αὐτός ἀπέκτησεν ἀξίαν Προφήτου, Ἀποστόλου, Ἀγγέλου, Θεοῦ, ἐνῷ προηγουμένως ἦταν χῶμα καί στάκτη".\nΜετά το τέλος της Θείας Λειτουργίας, κατά το τυπικό ψάλθηκε ο Εσπερινός της Γονυκλισίας όπου το εκκλησίασμα, με την προτροπή του Διακόνου "έτι και έτι, κλίναντες τα γόνατα, του Κυρίου δεηθώμεν", γονατιστό άκουσε τις ευχές από τον Επίσκοπο και προσευχήθηκε για την έλευση του Αγίου Πνεύματος στις ψυχές τους.\n18 Ιουλ 2019 - Γ΄ Περίοδος φιλοξενίας κοριτσιών Γυμνασίου-Λυκείου στις εγκαταστάσις της Ι.Μ. Δοβρά (ΦΩΤΟ)\nΓ΄ Περίοδος φιλοξενίας κοριτσιών Γυμνασίου-Λυκείου στις εγκαταστάσις της Ι.Μ. Δοβρά (ΦΩΤΟ)


Παπουτσάνης: Διάκριση για τη συσκευασία της σειράς ξενοδοχειακών καλλυντικών SARBACANE - etravelnews.gr\nΔύο GOLD βραβεία απέσπασε η Παπουτσάνης στα φετινά Packaging Innovation Awards, τα οποία αναγνωρίζουν και επιβραβεύουν την καινοτομία στο σχεδιασμό, τα υλικά, την τεχνολογία και τις διαδικασίες σε ολόκληρη την αλυσίδα συσκευασίας των προϊόντων.\nΣυγκεκριμένα, η Παπουτσάνης έλαβε την ανώτατη διάκριση στην κατηγορία «Packaging of Products Launched in a New International Market» για το σχεδιασμό της συσκευασίας της σειράς ξενοδοχειακών προϊόντων SARBACANE που υλοποιήθηκε σε συνεργασία με τις εταιρίες Red Design Consultants και Pressious Arvanitidis.\nΣε συνεργασία με την Παπουτσάνης, η Red Design Consultants δημιούργησε το concept και το brand name, αλλά και το συνολικό σχεδιασμό της σειράς ξενοδοχειακών προϊόντων SARBACANE.\nΈμπνευση αποτέλεσε η αφρικανική παράδοση και συγκεκριμένα το φυσοκάλαμο που δίνει μια διάσταση εξωτική, γήινη και φυσική, όσο και η σύνθεσή του. Η ελεύθερη γραφή του λογοτύπου και η μονοσήμαντη χρωματική παλέτα συνθέτουν μια ολοκληρωμένη, ξεχωριστή, premium προσωπικότητα και ταυτότητα.\nΗ διπλή βράβευση αποτελεί αναγνώριση του πρωτοποριακού σχεδιασμού, της υψηλής χρηστικότητας και της απόλυτης προστασίας της συσκευασίας που δημιουργήθηκε ειδικά για τη σειρά περιποίησης SARBACANE.\nΠρόκειται για τη νέα, premium σειρά ξενοδοχειακών καλλυντικών, υπό το εμπορικό σήμα SARBACANE, που ήρθε να προστεθεί στην ευρεία γκάμα ξενοδοχειακών προϊόντων παραγωγής και εμπορίας της Παπουτσάνης. Η σειρά απευθύνεται σε πολυτελή ξενοδοχεία, εντός και εκτός Ελλάδας, ενώ διατίθεται και σε συσκευασία δώρου.\nΗ Χριστίνα Περγάμαλη, Senior Brand Manager για το SARBACANE σημείωσε σχετικά: «Στην Παπουτσάνης επενδύουμε διαχρονικά στην ποιοτική αριστεία και την καινοτομία. Από τη σύνθεση των προϊόντων μας και τις εξαιρετικές πρώτες ύλες, έως τη συσκευασία, δίνουμε έμφαση στην ανάπτυξη μοναδικών, νέων προϊόντων και σειρών περιποίησης που ανταποκρίνονται στις υψηλές απαιτήσεις των καταναλωτών και των συνεργατών μας, τόσο στην ελληνική, όσο και στη διεθνή αγορά. Κάθε βράβευση αποτελεί αναγνώριση, αλλά και κίνητρο να θέσουμε τον πήχη ακόμα υψηλότερα».


Αν όλα τα παιδιά της γης..Kids of World...: Με αφορμή ένα παραμύθι...παίζουμε θεατρικό παιχνίδι;;\nKATERINA VELTSISTA 25 Σεπτεμβρίου 2015 - 5:58 μ.μ.\nΠολλές και ωραίες οι δραστηριότητες σας Έφη!!!! Πολύ δημιουργικό το ξεκίνημά σας!!!!Καλή συνέχεια!!!!!\nKATERINA VELTSISTA 25 Σεπτεμβρίου 2015 - 6:30 μ.μ.\nΈφη Μπακή 25 Σεπτεμβρίου 2015 - 11:45 μ.μ.\nΕυχαριστούμε Κατερίνα!!!!!!! Καλή αρχή και σ' εσένα!!!!!\nΜαρία Γιαννίκη 26 Σεπτεμβρίου 2015 - 4:24 μ.μ.\nΕξαιρετική δραστηριότητα Έφη μου!!!!!Το θεατρικό παιχνίδι εκπληκτικό!!!!! emoticon heart


Όμικρον: 13 κρούσματα στην Πορτογαλία, όλα στη Μπελενένσες – Η Γάτα\nΗ Πορτογαλία εντόπισε 13 κρούσματα της παραλλαγής Omicron του κορωνοϊού τη Δευτέρα, τα οποία όλα αφορούσαν παίκτες και μέλη του προσωπικού της ποδοσφαιρικής ομάδας Μπελενένσες της Λισαβόνας, αφού ένας παίκτης επέστρεψε πρόσφατα από τη Νότια Αφρική, ανακοίνωσε η υγειονομική αρχή DGS.\nΗ νέα παραλλαγή βρέθηκε αφού η Μπελενένσες έπαιξε έναν αγώνα της Primeira Liga με την Μπενφίκα το Σάββατο.\nΤο παιχνίδι ξεκίνησε με μόνο εννέα παίκτες της Μπελενένσες στον αγωνιστικό χώρο επειδή η υπόλοιπη ομάδα τους ήταν απομονωμένη και μόνο επτά επέστρεψαν στο γήπεδο μετά το ημίχρονο. Ο αγώνας διεκόπη δύο λεπτά μετά το δεύτερο ημίχρονο με την Μπενφίκα να προηγείται με 7-0.\n«Είμαστε όλοι σε απομόνωση εκτός από την ομάδα νέων που δεν έπαιξε το Σάββατο. 44 άνθρωποι βρίσκονται σε απομόνωση στο σπίτι», δήλωσε εκπρόσωπος του συλλόγου τη Δευτέρα.\n«Δύο ή τρεις παίκτες και δύο ή τρεις επιτελείς έχουν συμπτώματα, αλλά τίποτα πολύ σοβαρό, οι υπόλοιποι είναι ασυμπτωματικοί. Όλοι περιμένουν να επαναλάβουν τις εξετάσεις, μόλις το εξουσιοδοτήσει η υγειονομική αρχή», πρόσθεσε.\nΟι πρόεδροι της Μπενφίκα και της Μπελενένσες δήλωσαν σε συνέντευξη Τύπου το Σάββατο ότι δεν είχαν άλλη επιλογή από το να παίξουν τον αγώνα ή κινδύνευαν να τιμωρηθούν για μια «αδικαιολόγητη απουσία». Κατηγόρησαν το πρωτάθλημα και το DGS που δεν επέτρεψαν την αναβολή του αγώνα.\nΟ αμυντικός της Μπελενένσες, Κάφου Φέτε, βρέθηκε θετικός στον COVID-19 μετά την επιστροφή στην Πορτογαλία την περασμένη εβδομάδα από διεθνή καθήκοντα στη Νότια Αφρική.\nΗ DGS δήλωσε τη Δευτέρα ότι δεν σχολιάζει ποδοσφαιρικούς αγώνες. Ένας εκπρόσωπος του DGS είπε ότι δεν εναπόκειται στην υγειονομική αρχή να αναβάλει το παιχνίδι, αλλά να αξιολογήσει την κατάσταση του COVID-19 και να εφαρμόσει μέτρα, όπως η αυτοαπομόνωση, για να σταματήσει την εξάπλωση της νόσου.


Mαθηματικός διαγωνισμός Πυθαγόρας 2021\nΠρος τους κ.κ. γονείς των μαθητών και μαθητριών\nτου Γυμνασίου Κολλεγίου Αθηνών\nΘα θέλαμε να σας ενημερώσουμε ότι το Σάββατο, 13 Φεβρουαρίου 2021, θα πραγματοποιηθεί ο 3οςΜαθηματικός Διαγωνισμός «Πυθαγόρας», ο οποίος απευθύνεται σε μαθητές από τη 2α τάξη του Δημοτικού έως και τη Γ’ Γυμνασίου και διοργανώνεται από την Ελληνική Μαθηματική Εταιρεία.\nΟ βασικός στόχος του διαγωνισμού είναι να έρθουν όλοι οι μαθητές σε επαφή με τις πτυχές της μαθηματικής σκέψης, αλλά και να αναδειχτούν τα Μαθηματικά ως εργαλείο για την αντιμετώπιση προβλημάτων της καθημερινής ζωής. Στον διαγωνισμό αυτό, τα ερωτήματα θα είναι οργανωμένα με βάση τα είδη της μαθηματικής σκέψης και των στρατηγικών που καλούνται να αναπτύξουν οι μαθητές για να τα επιλύσουν.\nΕιδικά τη φετινή χρονιά ο διαγωνισμός, λόγω των συνθηκών που επικρατούν, θα πραγματοποιηθεί ηλεκτρονικά. Πιο συγκεκριμένα το Σάββατο, 13 Φεβρουαρίου 2021,τα παιδιά θα εισέλθουν σε ένα ειδικά διαμορφωμένο ψηφιακό περιβάλλον χρησιμοποιώντας ένα μοναδικό κωδικό που θα τους δοθεί κατά την εγγραφή τους. Εκεί, μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο, θα απαντήσουν στις 25 ερωτήσεις του διαγωνισμού. Μόλις παρέλθει η χρονική διάρκεια του διαγωνισμού, οι μαθητές δε θα έχουν τη δυνατότητα να απαντήσουν σε άλλες ερωτήσεις.\nΤα παιδιά, για να έχουν τη δυνατότητα να διαγωνιστούν, θα πρέπει να καταβάλουν ως την Πέμπτη, 4 Φεβρουαρίου 2021, το ποσό των 10€ που αντιστοιχεί στην ετήσια συνδρομή του περιοδικού «Πυθαγόρας». Για τον τρόπο καταβολής θα ειδοποιηθείτε με νεότερη επικοινωνία. Εάν επιθυμείτε το παιδί σας να λάβει μέρος στον διαγωνισμό Πυθαγόρας, παρακαλείσθε να συμπληρώστε τη δήλωση συμμετοχής και τη δήλωση γονέα-συγκατάθεση και να την επιστρέψετε στην ηλεκτρονική διεύθυνση aagallou@haef.gr (κ. Α. Αγάλλου).\nΔιευθύντρια Ιδιωτικού-Ισότιμου Γυμνασίου-Κολλέγιο Αθηνών\nΔΗΛΩΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ-ΔΗΛΩΣΗ ΓΟΝΕΑ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗ\nΤι είναι ο ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ


Ποιοι είναι οι πιο υγιεινοί ξηροί καρποί για το σώμα σου και πώς να τους καταναλώνεις - celebnews.gr\nΟι ξηροί καρποί είναι ο τρόπος της φύσης για να μας δείξει ότι τα καλά πράγματα έρχονται σε μικρές συσκευασίες. Αυτά τα διατροφικά «εργοστάσια» μεγέθους μιας μπουκιάς, είναι γεμάτα με λιπαρά, πρωτεΐνες, βιταμίνες και μέταλλα που είναι υγιή για την καρδιά.\nΦυσικά, μπορείς να πάρεις πάρα πολλά από αυτά: οι ξηροί καρποί έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά και θερμίδες, οπότε ενώ μια χούφτα μπορεί να σε κρατήσει γεμάτη μέχρι την ώρα του δείπνου, μερικές ακόμη χούφτες μπορούν να εξαφανίσουν την όρεξή σου τελείως.\nΚαι παρόλο που οι ξηροί καρποί είναι μια υγιεινή επιλογή από μόνοι τους, θα γίνουν γρήγορα βλαβεροί για οποιαδήποτε διατροφή όταν συνδυαστούν με ζαχαρούχες ή αλμυρές επικαλύψεις ή μείγματα.\nΠαρακάτω μπορείς να ρίξεις μια ματιά στα οφέλη διάφορων τύπων ξηρών καρπών:\nΑμύγδαλα, κάσιους, φυστίκια\nΌλοι οι ξηροί καρποί είναι περίπου ίσοι σε θερμίδες ανά γραμμάριο, και όταν καταναλώνονται με μέτρο, είναι όλοι υγιείνοι σε οποιαδήποτε διατροφή. «Το μείγμα των ωμέγα-3 λιπαρών οξέων, πρωτεϊνών και φυτικών ινών θα σε βοηθήσει να αισθανθείς γεμάτη και να καταστείλεις την όρεξή σου», λέει στο Health η Judy Caplan, εκπρόσωπος τύπου της Αμερικανικής Ακαδημίας Διατροφής και Διαιτολογίας.\nΟι ξηροί καρποί με τις χαμηλότερες θερμίδες δηλαδή 160 ανά 28 γρ. είναι τα αμύγδαλα (τα 23 στο σύνολο περιέχουν: 6 γραμμάρια πρωτεΐνης, 14 γραμμάρια λίπους), τα κάσιους (τα 16 περιέχουν έως και 5 γραμμάρια πρωτεΐνης και 13 γραμμάρια λίπους) και τα φιστίκια (τα 49 περιέχουν: 6 γραμμάρια πρωτεΐνης, 13 γραμμάρια λίπους).\nΕνώ όλοι οι ξηροί καρποί περιέχουν υγιή για την καρδιά μονοακόρεστα λίπη, τα καρύδια (τα 14 μισά περιέχουν 185 θερμίδες, 18 γραμμάρια λίπος, 4 γραμμάρια πρωτεΐνης) έχουν υψηλές ποσότητες άλφα λινoλεϊκού οξέος (ALA), έναν τύπο ωμέγα-3 λιπαρού οξέος που βρίσκεται στα φυτά. Η έρευνα έχει δείξει ότι το ALA μπορεί να βοηθήσει τις καρδιακές αρρυθμίες.\nΓια τον εγκέφαλό σoυ\nΤα φιστίκια έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε φυλλικό οξύ – ένα ορυκτό απαραίτητο για την ανάπτυξη του εγκεφάλου που μπορεί να προστατεύσει από τη νοητική έκπτωση (επίσης τα φιστίκια είναι μια εξαιρετική επιλογή για χορτοφάγους, οι οποίοι μπορεί να έχουν έλλειψη φολικού οξέος καθώς και για εγκύους, που χρειάζονται φυλλικό οξύ για να προστατεύσουν τα έμβρυα τους από γενετικές ανωμαλίες, λέει η Caplan). Όπως και οι περισσότεροι άλλοι ξηροί καρποί, τα φιστίκια είναι επίσης γεμάτα με υγιεινά λιπαρά και βιταμίνη Ε. Τα 28 γραμμάρια αραχίδες (περίπου 28 στο σύνολο χωρίς το κέλυφος) περιέχουν περίπου 170 θερμίδες, 7 γραμμάρια πρωτεΐνης και 14 γραμμάρια λίπους.\nΣχετικά χαμηλά σε θερμίδες, τα αμύγδαλα έχουν περισσότερο ασβέστιο από οποιοδήποτε άλλο ξηρό καρπό, καθιστώντας τα, από τα πιο υπέροχα τρόφιμα για τη γενική υγεία. Επιπλέον, είναι πλούσια σε φυτικές ίνες και βιταμίνη Ε, ένα αντιοξειδωτικό που βοηθά στην καταπολέμηση επικίνδυνων φλεγμονών και πιθανών καταστάσεων υγείας, όπως ο καρκίνος του πνεύμονα και η σχετική με την ηλικία νοητική έκπτωση.\nTα αμύγδαλα είναι συχνά τα αγαπημένα του περισσότερου κόσμου που επιλέγει ξηρούς καρπούς.\nΟ καλύτερος τρόπος για να τρως ξηρούς καρπούς\nΣυνδύασέ τα με έναν υγιεινό υδατάνθρακα\nΤώρα μπορεί να έχεις μάθει πολλά σχετικά με το ποιοι ξηροί καρποί είναι καλοί – αλλά για να έχεις περισσότερα οφέλη για την υγεία σου, είναι επίσης σημαντικό να δώσεις προσοχή στον τρόπο που τους τρως. «Οι ξηροί καρποί είναι μια υπέροχη τροφή μαζί με υδατάνθρακες όπως φρούτα ή χυμούς, γιατί βοηθά στην επιβράδυνση της πέψης και της διάσπασης της ζάχαρης», λέει η Caplan.\nΜερικοί συνδυασμοί που μπορείς να κάνεις με ξηρούς καρπούς και υδατάνθρακες:\nΠασπάλισέ τους σε σαλάτες, πρόσθεσέ τους σε γιαούρτι χαμηλών λιπαρών ή άπλωσε βούτυρο ξηρών καρπών σε φέτες μήλου ή αχλαδιού.


Τον άντρα με ψυχή και μπέσα, φρόντισε να τον εκτιμάς, αλλιώς θα τον χάσεις – LoveLetters\nHome Αντρας Τον άντρα με ψυχή και μπέσα, φρόντισε να τον εκτιμάς, αλλιώς θα τον χάσεις\nNow reading: Τον άντρα με ψυχή και μπέσα, φρόντισε να τον εκτιμάς, αλλιώς θα τον χάσεις\nΤον άντρα με ψυχή και μπέσα, φρόντισε να τον εκτιμάς, αλλιώς θα τον χάσεις\nΉρθε η ώρα λοιπόν να μιλήσουμε για τους άντρες. Όχι, μη χαίρεστε οι απανταχού πληγωμένες υπάρξεις του γυναικείου πληθυσμού. Σήμερα είπα να το πάρω αλλιώς. Να κράξω λίγο τις γυναίκες που καταστρέφουν τα καλύτερα παιδιά, με αποτέλεσμα να την πληρώνουν στη συνέχεια οι επόμενες και πάει λέγοντας.\nΒρε κουκλίτσες μου, αρχίζουμε το λογίδριο όλοι είναι μ……, γουρούνια, κάφροι, και συνεχίζουμε χωρίς σταματημό όλα τα κοσμητικά επίθετα. Μάλιστα, κι έρχεται η στιγμή που ένας άντρας στέκεται δίπλα σας με όλη τη σημασία της λέξης. Κι εκεί αρχίζει η γυναικεία μαλακία. Βλέπετε, δεν είναι μόνο προνόμιο των αντρών. Δόξα τω Θεώ υπάρχει σε αφθονία και στο δικό μας φύλο. Ενώ βλέπετε, το νιώθετε ότι αυτός ο άνθρωπος σας αγαπάει, είναι αυτό που όλες ονειρευόμαστε, γιατί του βγάζετε την ψυχή; Γιατί συμπεριφέρεστε σαν κακομαθημένα κοριτσόπουλα, θεωρώντας ότι όλη η γη περιστρέφεται γύρω σας; Αγάπη θέλει ο άνθρωπος αυτός. Όπως εσείς νιώθετε την ανάγκη να νιώσετε κοριτσάκια, πιστέψτε με έχει κι αυτός την ανάγκη να νιώσει αγοράκι. Που πήγε η φροντίδα σας προς το πρόσωπό του, η τρυφερότητα σας, η αγάπη σας; Τι έγινε, θεωρήθηκε ξαφνικά δεδομένος; Γιατί γκρινιάζετε, ρε αγάπες μου;\nΚι εκεί θα αρχίσει, μα κάνει αυτό και με ενοχλεί, μα γίνεται το άλλο και μου τη σπάει. Εντάξει, να το καταλάβω. Αλλά πείτε μου λίγο με το χέρι στην καρδιά. Εσείς είστε τέλειες; Χαλαρώστε, κουκλίτσες μου, λίγο. Κανείς δεν είναι σούπερ. Ούτε εμείς. Κι αν υπάρχει κάποιο πρόβλημα, μιλάμε. Αφήστε τα “τι έχεις; τίποτα”. Δηλαδή πρέπει ο χριστιανός να ενεργοποιήσει το χάρισμα του Κάλφα και να μαντέψει τι έκανε; Ε,δεν πάει έτσι κοπελιές, δεν πάει. Κι αν για κάποιο λόγο δεν γουστάρετε πια αυτόν τον άνθρωπο, κάντε στην άκρη, γιατί σίγουρα υπάρχει κάποια που θα γουστάρει, θα εκτιμήσει και θα αγαπήσει αυτόν τον άνθρωπο, γιατί πραγματικά είναι άντρας. Έχουν μιλήσει οι πράξεις του,τα μάτια του, η καρδιά του.\nΚι αν εσείς αποφασίσατε να παίξετε με τα αισθήματα κάποιου ανθρώπου, να είστε σίγουρες ότι σε κάποια γωνία σας περιμένει το κάρμα. Μπορεί να μην είναι συνεπές, αλλά είναι δίκαιο που να πάρει η ευχή, και πληρώνει συνήθως με το ίδιο νόμισμα. Και αυτός ο άνθρωπος που του φερθήκατε μαλακισμένα, θα βρει κάποια που να του αξίζει κι εσείς θα βρίζετε την νυν σαφώς για το πως είναι έτσι και τα γνωστές γυναικουλίστικες παπαρίτσες, αντί να κοιταχτείτε στον καθρέπτη και να πείτε πάρτα ηλίθια. Έχασες ένα παιδί μάλαμα. Μπορεί να θεωρείται το ισχυρό φύλλο σαν άντρας, αλλά είναι άνθρωπος. Σας δίνει την ψυχή του, γαμώτο. Ξέρετε, πληγώνονται κι εκείνοι.\nΓι’ αυτό όταν σας χαρίζει την ψυχή του ένας άντρας, όταν η μπέσα του μιλάει με πράξεις, φροντίστε να το εκτιμήσετε. Κι αν δεν μπορείτε, τραβάτε παρακάτω. Γιατί όπως σε εμάς δεν αξίζει να πονάμε, έτσι και στην αντίπερα όχθη δεν αξίζει να δίνουμε πόνο. Όλοι αξίζουμε να είμαστε ευτυχισμένοι. Καταλάβατε κουκλίτσες μου;


DIASTOLE - ΛΕΙΤΟΥΡΓΊΑ, ΕΡΓΑΣΊΑ & ΑΣΘΈΝΕΙΕΣ - KRPERPROZESSE\nΟπως και διαστολή είναι ο όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη φάση χαλάρωσης του καρδιακού μυός, στην οποία το αίμα ρέει από τους κόλπους στις κοιλίες κατά τη διάρκεια της πρώιμης φάσης πλήρωσης με τις βαλβίδες φυλλαδίων ανοιχτές. Στην επόμενη φάση καθυστερημένης πλήρωσης, περαιτέρω αίμα μεταφέρεται ενεργά στους θαλάμους με συστολή του κόλπου. Στη συστολή που ακολουθεί, το αίμα αντλείται από τους θαλάμους στο κυκλοφορικό σύστημα και στους πνεύμονες με συστολή του καρδιακού μυός.\nΤι είναι η διαστολή;\nΗ φάση χαλάρωσης του καρδιακού μυός αναφέρεται ως διαστόλη, στην οποία το αίμα ρέει από τους κόλπους στις κοιλίες κατά τη διάρκεια της πρώιμης φάσης πλήρωσης με τις βαλβίδες φυλλαδίων ανοιχτές.\nΗ διαστολή, η φάση χαλάρωσης και πλήρωσης των δύο καρδιακών θαλάμων (κοιλίες), ακολουθείται από τη συστολή, τη φάση έντασης, συστολής και αποβολής των καρδιακών θαλάμων. Η διαστόλη και η συστολική από κοινού σχηματίζουν μια πλήρη διαδοχή μιας ακολουθίας καρδιακού παλμού που επαναλαμβάνεται (σχεδόν) τακτικά.\nΟ καρδιακός ρυθμός εμφανίζεται στη χρονολογική ακολουθία των φάσεων συστολής και χαλάρωσης των καρδιακών μυών μέσα σε μια πλήρη ακολουθία καρδιακού παλμού. Σε υγιείς ανθρώπους, ακολουθεί ένα συγκεκριμένο μοτίβο που μπορεί να μετρηθεί χρησιμοποιώντας ένα ηλεκτροκαρδιογράφημα (EKG). Το ποσοστό επανάληψης ανά λεπτό για άτομα που βρίσκονται σε ανάπαυση είναι περίπου 60 έως 70 παλμούς, ανάλογα με τη φυσική τους κατάσταση και την ηλικία τους.\nΟι δύο κόλποι της καρδιάς περνούν έναν συγκρίσιμο ρυθμό που είναι εκτός φάσης με τον ρυθμό των κοιλιών. Κατά τη διάρκεια της διαστολής των κοιλιών, οι κόλποι περνούν τη συστολική τους φάση και το αντίστροφο. Η διάστολος των κοιλιών μπορεί να χωριστεί σε τρεις κύριες φάσεις. Ξεκινά με τη φάση χαλάρωσης αμέσως μετά τη φάση συστολής. Στη φάση χαλάρωσης ή χαλάρωσης, και οι 4 βαλβίδες καρδιάς κλείνουν για λίγο. Κατά την επόμενη φάση πρώιμης πλήρωσης, ανοίγουν οι δύο βαλβίδες φυλλαδίων που δημιουργούν τη σύνδεση μεταξύ του αριστερού κόλπου και της αριστερής κοιλίας ή του δεξιού κόλπου και της δεξιάς κοιλίας. Το αίμα ρέει από τον κόλπο στους θαλάμους.\nΚατά τη διάρκεια της επόμενης συστολής του κόλπου, μια άλλη ποσότητα αίματος αντλείται ενεργά από τον κόλπο στους θαλάμους.\nΗ απαραίτητη κυκλοφορία του αίματος διατηρείται από την ακολουθία του καρδιακού παλμού με συστολή και διαστόλη. Το οξυγονωμένο αίμα από τις πνευμονικές φλέβες αντλείται στην αορτή, στη μεγάλη αρτηρία του σώματος και στο αίμα φτωχό οξυγόνο από τις φλέβες του σώματος στις πνευμονικές αρτηρίες.\nΟι κύριες φάσεις των θαλάμων λειτουργούν σχεδόν παράλληλα και ξεκινούν ηλεκτρικά από τον κόλπο στον δεξιό κόλπο. Οι ηλεκτρικές παρορμήσεις συστολής φτάνουν στους κοιλιακούς μύες με χρονική καθυστέρηση μέσω του κόμβου AV, της δέσμης των ινών His και Purkinje, οι οποίες αντιδρούν ανάλογα με την έναρξη της συστολής.\nΤο Diastole και το systole πρέπει να θεωρούνται πρακτικά ως μονάδα, καθώς δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν ανεξάρτητα το ένα από το άλλο. Η φάση χαλάρωσης κατά τη διάρκεια της διαστολής είναι η προϋπόθεση για την επόμενη φάση συστολής, επειδή τα καρδιακά μυϊκά κύτταρα χρειάζονται σύντομο χρόνο περίπου 100 χιλιοστά του δευτερολέπτου για την επαναπόλωση τους μετά τη φάση συστολής, η προϋπόθεση για τη λήψη νέου παλμού συστολής.\nΤο Diastole είναι υπεύθυνο για την πλήρωση των θαλάμων με αίμα. Για να διασφαλιστεί ότι είναι φλεβικό αίμα και όχι αίμα, οι θάλαμοι είχαν προηγουμένως αντλήσει στη μεγάλη αρτηρία του σώματος, στην αορτή και στην πνευμονική αρτηρία, οι δύο βαλβίδες τσέπης, η πνευμονική βαλβίδα και η αορτική βαλβίδα πρέπει να κλείσουν και να παραμείνουν κλειστές καθ 'όλη τη διάρκεια της διαστολής διαμονή.\nΔεδομένου ότι τα δύο πτερύγια τσέπης λειτουργούν βάσει της αρχής της βαλβίδας αντεπιστροφής, κλείνουν παθητικά όταν η υπολειμματική πίεση αίματος στις αρτηρίες, η διαστολική αρτηριακή πίεση, υπερβαίνει την πίεση στους θαλάμους. Κατά τη διάρκεια της συσσώρευσης πίεσης στη συστολική φάση, η αρτηριακή πίεση στους θαλάμους υπερβαίνει τη διαστολική πίεση στις αρτηρίες, επιτρέποντάς τους να ανοίξουν ξανά και να αντληθεί αίμα στις αρτηρίες.\nΟ καρδιακός ρυθμός μπορεί να ρυθμιστεί σύμφωνα με τις απαιτήσεις του σώματος, ειδικά των μυών, σε μια περιοχή από περίπου 60 έως το μέγιστο των 200 παλμών ανά λεπτό. Ωστόσο, επειδή μια διαταραχή στη διαδοχή της διαστολής και της συστολής μπορεί αμέσως να απειληθεί για τη ζωή, έχει εξελιχθεί έτσι ώστε ο καρδιακός ρυθμός να είναι σε μεγάλο βαθμό αυτόνομος, με τη δική του παραγωγή ηλεκτρικού ερεθίσματος που περιλαμβάνει δύο συστήματα αντικατάστασης και τη δική του μετάδοση ερεθισμάτων μέσω τροποποιημένων κυττάρων καρδιακού μυός.\nΗ αρτηριακή πίεση του αίματος αποτελείται από τις ξεχωριστές συστολικές και διαστολικές τιμές. Οι κανονικές τιμές είναι περίπου 80 mmHg (διαστολική αρτηριακή πίεση) έως 120-140 mmHg (συστολική αρτηριακή πίεση). Οι αποκλίσεις μπορεί να προκύψουν λόγω ενός προφίλ μεταβλητής απαίτησης με αυξημένο φυσικό στρες στο οποίο αντιδρά το καρδιαγγειακό σύστημα.\nΗ «υπολειμματική πίεση» στις αρτηρίες κατά τη διάρκεια της διαστολής εξαρτάται κυρίως από τους παράγοντες φυσικές απαιτήσεις, την ορμονική κατάσταση, την ελαστικότητα των αρτηριακών τοιχωμάτων των αγγείων, το πάχος και την ελαστικότητα των κοιλιακών μυών και τη λειτουργικότητα των πνευμονικών και αορτικών βαλβίδων. Η ακολουθία των φάσεων του σε μεγάλο βαθμό αυτόνομα ελεγχόμενου καρδιακού ρυθμού μπορεί επίσης να επηρεάσει τη διαστολική αρτηριακή πίεση στις αρτηρίες.\nΤο πλήθος των παραγόντων που επηρεάζουν ήδη υποδηλώνουν ότι οι δυσλειτουργίες σε ένα ή περισσότερα όργανα που επηρεάζουν την αρτηριακή πίεση και / ή τον καρδιακό ρυθμό μπορεί να οδηγήσουν σε συμπτώματα και παράπονα. Ένα από τα πιο συνηθισμένα προβλήματα που προκύπτει είναι ο ακανόνιστος καρδιακός παλμός, ο οποίος οδηγεί σε έναν τύπο δυσλειτουργίας των φάσεων κτύπου. Η πιο γνωστή καρδιακή αρρυθμία είναι η λεγόμενη κολπική μαρμαρυγή, η οποία συνήθως προκαλείται από χρόνια υψηλή αρτηριακή πίεση.\nΑνατομία καρδιακών και αγγειακών παθήσεων και προκαλεί Infogram. Κάντε κλικ στην εικόνα για μεγέθυνση.\nΗ κολπική μαρμαρυγή συνήθως εκδηλώνεται με μόνιμα υψηλό ρυθμό σφυγμού περίπου 150 παλμών ανά λεπτό, οπότε ο κόλπος μπορεί να μετακινήσει το αίμα "σε κύκλους" με εντελώς άτακτο τρόπο, το οποίο σχετίζεται με σημαντική απώλεια απόδοσης και τον κίνδυνο σχηματισμού θρόμβων αίματος, που μπορεί να προκαλέσει εγκεφαλικό επεισόδιο. Σε αντίθεση με την κοιλιακή μαρμαρυγή, η κολπική μαρμαρυγή δεν είναι άμεσα απειλητική για τη ζωή και συνήθως μπορεί να αντιμετωπιστεί με φάρμακα (β-αποκλειστές) και ηλεκτροκαρδιομετατροπή (ηλεκτροπληξία).\nΕτικέτες: Παράσιτο Γυναικολογία Τροφή\nΑνασταλτικό μετασυναπτικό δυναμικό\nΗ φάση χαλάρωσης του καρδιακού μυός ονομάζεται διαστολική, στην οποία το αίμα ρέει από τους κόλπους στις κοιλίες κατά τη διάρκεια της πρώιμης φάσης πλήρωσης με τις βαλβίδες των φυλλαδίων ανοιχτές. Στην επόμενη φάση της καθυστερημένης πλήρωσης, εισέρχεται περισσότερο αίμα\nCopyright 2022 https://healthandmedicineinfo.com διαστολή


Στέφανος Τσιτσιπάς: Σώθηκα από πνιγμό, ο Θεός μού έδωσε μια δεύτερη ευκαιρία - ΕΚΚΛΗΣΙΑ ONLINE\nΤρίτη, 14 Αυγούστου 2018 18:08\nΑρχική » ΝΕΑ » Στέφανος Τσιτσιπάς: Σώθηκα από πνιγμό, ο Θεός μού έδωσε μια δεύτερη ευκαιρία\nΗ ισπανική εφημερίδα σημειώνει τον Τσιτσιπά «σαν τον τενίστα που ξεχωρίζει αυτή τη στιγμή» και εξακολουθεί την αφήγηση του συμβάν της Κρήτης:\n«”Ο πατέρας μου, που μας κοίταξε από την ακτή, κολύμπησε σε μας και με τράβηξε σε ένα βράχο.\nΕκεί ήμουν σε θέση να αναπνεύσω κανονικά και στη συνέχεια σιγά-σιγά πήγαμε πίσω στην ακτή. Ένα πολύ άσχημη εμπειρία που δεν θα την ξεχάσω ποτέ”. Ο Τσιτσιπάς αναγνώρισε το δραματικό αυτό γεγονός, σαν πριν και μετά στη ζωή του.\n“Ένιωσα ότι ο Θεός ήθελε να μου δώσει μια δεύτερη ευκαιρία και άλλαξε τον τρόπο σκέψης μου”. Έναν χρόνο αργότερα, το 2016, έγινε επαγγελματίας τενίστας».\nΣτη συνέχεια η El Pais κάνει αναδρομή της πορείας του και σημειώνει: «Στην Ελλάδα είναι τρελοί με τον Τσιτσιπά. Οι άνθρωποι μιλούν γι’ αυτόν στους δρόμους, σχεδόν σαν να ήταν ένα Παγκόσμιο Κύπελλο.\nΟ Τσιτσιπάς δεν έχει ακόμα τίτλους ATP. Αλλά στον κόσμο του τένις ξέρουν ήδη ότι με μόλις 20 χρόνια, ή τρία, έχει δείξει ότι είναι σε θέση να νικήσει οποιονδήποτε».\n2 χρόνια πριν ΕΛΛΑΔΑ, ΝΕΑΘαύμα, Θεός, στεφανοσ τσιτσιπασ\nΔεκαπενταύγουστος - Παναγία: Οι Παναγίες των Ζακυνθινών (ΦΩΤΟ)ΕΜΥ Καιρός πρόγνωση Δεκαπενταύγουστος


Planet-GREECE: «Τον Νοέμβριο θα έχουμε ρεκόρ απολύσεων»\n«Τον Νοέμβριο θα έχουμε ρεκόρ απολύσεων»\nΓια τις διαπραγματεύσεις στο κομμάτι των εργασιακών μίλησε ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της ΝΔ Γιάννης Βρούτσης...\nΣε συνέντευξη του στον ραδιοφωνικό σταθμό Realfm 97,8 σε σχετική ερώτηση για το αν υπάρχουν πληροφορίες για σημαντικές υποχωρήσεις από την κυβέρνηση στον τομέα αυτό απάντησε:\n«Το θεωρώ δεδομένο, δεν είναι θέμα πληροφοριών. Έχουμε το συγκριτικό προηγούμενο και βλέπω το τι συμβαίνει στην αγορά εργασίας. Κοιτάξτε δεν είναι μόνο η διαπραγμάτευση, ας δούμε τι γίνεται στην πραγματική οικονομία. Ο κατώτατος μισθός μειώθηκε και οι μισθοί των εργαζομένων μειώθηκαν.\nΠως, αφού δεν έγινε νομοθετική παρέμβαση; Βεβαίως και μειώθηκαν. Χρειάζεται να γίνει νομοθετική παρέμβαση όταν φέρνεις ΦΠΑ 24% και μειώνεις την αγοραστική δύναμη όλων των εργαζομένων; Μειώθηκε ο μισθός των εργαζομένων με ΣΥΡΙΖΑ».\nΟ βουλευτής της ΝΔ στη συνέχεια πρόσθεσε: «Όταν προχθές η Εργάνη με 82.810 ένα πολύ αρνητικό πρόδρομο κλίμα για το τι συμβαίνει στην αγορά εργασίας. Έχουμε ιστορικό ρεκόρ απολύσεων μέσα στον Οκτώβρη και οι πληροφορίες μου λένε -και κρατήστε το αυτό διότι δυστυχώς επιβεβαιώθηκα γι’ αυτό τον Οκτώβρη- ότι και τον Νοέμβριο θα έχουμε ένα πολύ μεγάλο ρεκόρ απολύσεων συγκριτικά με τους προηγούμενους μήνες.\nΜακάρι να διαψευστώ. Όταν τα δύο χρόνια αυτά με ΣΥΡΙΖΑ “κοκκίνισε” η αγορά εργασίας, πήραν κεφάλι και έγιναν κυρίαρχες οι ευέλικτες μορφές απασχόλησης, δεν έχουμε οπισθοδρόμηση των εργατικών δικαιωμάτων και των εργαζομένων;. Φυσικά, ποτέ δεν λέμε ότι ήταν ευχαριστημένοι με την προηγούμενη κατάσταση και πρώτος εγώ θα το πω, αλλά τώρα πήγαμε πολύ προς τα πίσω, πολύ χειρότερα».\nΑλβανός μαστροπός εξέδιδε νεαρή ομοεθνή του


Οι σκοπευτικοί χαρακτήρες Α' μέροςShooting characters - Part 1 | Greek Shotgun Shooting School\nHome » Οι σκοπευτικοί χαρακτήρες Α’ μέρος\nΑπό το τεύχος Δεκεμβρίου έχει ξεκινήσει από την στήλη των σκοπευτικών μια βαθιά προσέγγιση στις μικρές λεπτομέρειες, που συντελούν στην εξέλιξη και στην ικανότητα για υψηλές επιδόσεις ενός σκοπευτή, η οποία και θα ολοκληρωθεί στο επόμενο τεύχος Απριλίου. Αυτή η σειρά των πέντε προηγμένων προπονητικά άρθρων ήταν επιβεβλημένη να γίνει, όχι μόνο για να ικανοποιηθεί η απαίτηση των αναγνωστών, που ασχολούνται αγωνιστικά με τα αθλήματα του κυνηγετικού όπλου, αλλά και γιατί ποτέ στο παρελθόν δεν είχαν δημοσιευθεί στον ελληνικό χώρο, εξειδικευμένα άρθρα αυτής της θεματολογίας των συγκεκριμένων αθλημάτων (skeet, trap, double trap, sporting). Είναι λοιπόν ιδιαίτερα σημαντικό για όσους ήδη ασχολούνται και για όσους θα ήθελαν να ασχοληθούν με αυτά τα αθλήματα να μελετήσουν και να αρχειοθετήσουν τα συγκεκριμένα άρθρα, που σίγουρα θα τους βοηθήσουν στο μοναχικό τους ταξίδι προς την σκοπευτική τους Ιθάκη.\nΣτην σκοποβολή του κυνηγετικού όπλου, όπως συνήθως συμβαίνει και σε άλλα δύσκολα Ολυμπιακά αθλήματα, θα πρέπει να διαχωρίσεις και να παραδεχτείς τις ιδιαιτερότητες του χαρακτήρα σου, που έχουν σχέση με την εκμάθηση. Πολλές φορές ο σκοπευτής δεν γνωρίζει τις θετικές ή τις αρνητικές επιπτώσεις από την ανακάλυψη αυτών των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του εσωτερικού του κόσμου και βρίσκεται προ εκπλήξεων, όταν έχει εισχωρήσει για τα καλά στην αγαπημένη του δραστηριότητα. Εδώ είναι χρήσιμο να αναφέρω μια σύντομη και ενδιαφέρουσα περίπτωση από την Ιαπωνική ιστορία. Ένα έφηβος της παλιάς εποχής είχε μεγάλη επιθυμία να γίνει ο μεγαλύτερος ξιφομάχος της Ιαπωνίας. Αναζήτησε λοιπόν σχολαστικά και βρήκε τον καλύτερο δάσκαλο ξιφομαχίας εκείνης της εποχής στον τόπο του. Όταν λοιπόν έφτασε στη σχολή του δασκάλου, οι βοηθοί του τον απέπεμψαν λόγω φόρτου εργασίας. Όμως εκείνος δεν έφυγε, κάθισε καρτερικά έξω από την πόρτα της σχολής, μέχρι που αποκοιμήθηκε. Ο νεαρός συνέχισε αποφασιστικά να πηγαίνει και να περιμένει υπομονετικά έξω από την πόρτα για έξι μήνες. Όταν κάποια μέρα συναντήθηκε με τον δάσκαλο, εκείνος του δήλωσε ότι δεν είχε χρόνο για να ασχοληθεί μαζί του και το μόνο που μπορούσε να του προσφέρει ως ανταμοιβή για την υπομονή του ήταν να εργαστεί φροντίζοντας τον κήπο και μαζεύοντας ξύλα γύρω από την σχολή και το σπίτι του. Αυτή η περισυλλογή των ξύλων απαιτούσε διαφορετικό τρόπο κοψίματος, ώστε τα ξύλα να ταιριάζουν στα διαφορετικά τζάκια (μεγάλα, μικρά, μαγειρέματος, κ.λ.π.) της σχολής και του σπιτιού. Μετά από αρκετό καιρό επιμελούς εργασίας, ζήτησε για ακόμη μία φορά από τον δάσκαλο να τον δεχτεί για προπόνηση. Εκείνος, ικανοποιημένος από την εργατικότητα του νεαρού και αποκομίζοντας τα συμπεράσματα που ήθελε, τον οδήγησε στη σχολή και του έδωσε σαν ανταμοιβή ένα ξίφος. Είμαι σίγουρος ότι όλοι μπορείτε να μαντέψετε την συνέχεια και το τέλος αυτής της ιστορίας.\nΥπάρχουν τρεις μεγάλες κατηγορίες σκοπευτικών χαρακτήρων προς εκμάθηση που διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους, αλλά που μέσα σε αυτές τις τρεις κατηγορίες θα συναντήσουμε την πλειονότητα των σκοπευτών.\n1. Ο ΕΠΙΠΟΛΑΙΟΣ\nΑυτός ο τύπος χαρακτήρα προσεγγίζει την κάθε περίπτωση και το κάθε συμβάν που έχει σχέση με την αθλητική του ενασχόληση με υψηλό αρχικό ενθουσιασμό. Αυτοί οι τύποι αγαπούν τις νέες εμπειρίες, τον εξοπλισμό, τον ρουχισμό και όλες τις σχετικές συζητήσεις και σχόλια, έλκονται από την λάμψη και την φωτεινότητα μιας νέας ενασχόλησης με όλη την περιπέτεια που αυτή προσφέρει. Γι αυτούς, η αρχική πρόοδος αποτελεί σημαντικό γεγονός σε τέτοιο βαθμό που να μιλούν συνεχώς γι αυτό στους φίλους τους, την οικογένειά τους και οπουδήποτε αλλού βρίσκουν ευκαιρία για την δεξιοτεχνία τους στη νέα τους ενασχόληση. Φροντίζουν να εκμεταλλεύονται κάθε ευκαιρία για προπόνηση, ακόμη και εις βάρος άλλων αγαπημένων δραστηριοτήτων. Κατόπιν επέρχεται ο όλεθρος. Εμφανίζεται ξαφνικά μια συσσώρευση μικρών λαθών, που συνοδεύεται από έλλειψη ικανότητας εντοπισμού τους και τα οποία βέβαια είναι υπεύθυνα για την άστατη απόδοση του σκοπευτή με αποτέλεσμα να τον «γονατίσουν». Ο υπέρμετρος αρχικός ενθουσιασμός για την κατάκτηση του αθλήματος, σε συνάρτηση με τα μαθησιακά «πασαλείμματα» δημιουργούν μια αναπόφευκτη και οδυνηρή πτώση. Αυτοί λοιπόν αρχίζουν να προφασίζονται ότι ασχολούνται σοβαρά με αυτό, όμως δεν ρίχνουν τον εγωισμό τους πλέον για να μάθουν το άθλημα. Τότε αρχίζουν να συνειδητοποιούν μέσα τους, ότι η σκοποβολή δεν είναι γι αυτούς, ότι είναι απαιτητική, κουραστική, κ.λ.π. Εκεί αρχίζουν να σου λένε ότι δεν συνάντησαν στην σκοποβολή κάτι μοναδικό, κάτι υπέροχο, κάτι που να ικανοποιήσει τις προσωπικές τους απαιτήσεις. Ήρθε η ώρα να γυρίσουν την προσοχή τους προς ένα άλλο άθλημα, διαφορετικό, που θα τους επιτρέψει να κάνουν μία νέα αρχή, με ένα νέο και «ηχηρό» επαναπροσδιορισμό των ενδιαφερόντων τους. Εδώ βέβαια εμφανίζεται ένα εύλογο ερώτημα. Μπορούν αυτοί οι σκοπευτές να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για μια σκοπευτική ανάκαμψη με ταυτόχρονο σταμάτημα της κατρακύλας τους στο γκρεμό; Το πιο πιθανό που μπορεί να συμβεί σε αυτούς, είναι να σταματούν σε σύντομες και μικρές βελτιώσεις. Στην σκοποβολή του κυνηγετικού όπλου, ο απρόσεκτος και ο «τσαπατσούλης» έχει περισσότερες δυνατότητες επιλογής στην αλλαγή του κακού κλίματος από οποιοδήποτε άλλο άθλημα. Μπορεί να αλλάξει όπλο, εξοπλισμό, προπονητή, σκοπευτικό σύλλογο και λοιπούς γνωστούς. Με αυτό τον τρόπο παραμένει στο άθλημα που ξεκίνησε και αρνείται πεισματικά να το αλλάξει, χωρίς όμως τις πραγματικές βελτιώσεις που απαιτούνται, απλά τροφοδοτεί τον αρχικό ενθουσιασμό του με διαφορετικό τρόπο. Αν παραμείνει, απλά θα συντηρεί το άθλημα και μία ζωή θα ανεβοκατεβαίνει στην πλαγιά χωρίς να φτάσει ποτέ στην κορφή.\n2. Ο ΑΓΧΩΤΙΚΟΣ\nΑυτός ο χαρακτήρας δεν δέχεται το «καλύτερα να είσαι δεύτερος». Αυτοί οι σκοπευτές ενδιαφέρονται μόνο για τα υψηλά σκορ και επιθυμούν να τα επιτύχουν γρήγορα και με οποιονδήποτε τρόπο. Από την πρώτη κιόλας εμφάνισή τους στα σκοπευτήρια έχουν έμμονη ιδέα να φθάσουν όσο το δυνατόν πιο σύντομα στην πρώτη κατηγορία του αθλήματός τους. Θέλουν διακαώς να αναπτύξουν μια κορυφαία σκοπευτική επιδεξιότητα από τα πρώτα κιόλας μαθήματα, καταπίνοντας όλες τις πληροφορίες που φθάνουν στα χέρια τους από οπουδήποτε (βιβλία, βιντεοκασέτες, περιοδικά, διαδίκτυο). Έτσι νομίζουν και δυστυχώς το πιστεύουν ότι με αυτό τον τρόπο θα βρουν το μονοπάτι που θα τους οδηγήσει γρήγορα στην επιτυχία. Η εξέλιξη αυτής της έμμονης ιδέας, πολλές φορές παίρνει τρομακτικές διαστάσεις, σε επίπεδα που επισκιάζει τις χρήσιμες πλευρές που θα πρέπει να εξετάσει. Το προσωπικό πείσμα επιφέρει συνεχώς λάθη και η εκμάθηση βυθίζεται μέσα σε ένα αγχωτικό τέλμα. Αυτός ο χαρακτήρας πολλές φορές αδυνατεί να καταλάβει ότι υπάρχει και άλλο μονοπάτι που του διέφυγε. Παραμένουν εκεί μέσα διπλασιάζοντας τις προσπάθειές τους και αγωνίζονται σκληρά σε λανθασμένη κατεύθυνση. Ρίχνουν ξοδεύοντας πολύ περισσότερα φυσίγγια και παίρνουν ακόμη περισσότερες πληροφορίες από διάφορες πηγές, χωρίς να εξετάζουν την εγκυρότητά τους. Πιστεύουν ότι με την χρηματική ισχύ θα αγοράσουν την σύντομη επιτυχία ή έστω τα εφόδια για μια γρήγορη βελτίωση ψάχνοντας επίμονα τη χρυσή λύση. Μπορεί σε αυτό το στάδιο να υπάρξουν κάποια σημεία ανόδου της απόδοσης, που όμως ενισχύουν την έμμονη ιδέα παρά βελτιώνουν την τεχνική του σκοπευτή. Διότι, τα τεχνικά θεμέλια δεν έχουν μπει από την αρχή σε σωστή σειρά και το οικοδόμημα είναι μια προχειροκατασκευή. Έτσι λοιπόν εκείνα τα σημεία ανόδου θα συνοδευτούν από μία δραματική πτώση και δεν είναι απίθανη η περίπτωση που κάποιος από αυτή την κατηγορία βρίσκεται σε θέση να επιτύχει κάποια μέρα 120 στα 125 στο trap ή το skeet . Αυτό όμως αντί για λύτρωση μπορεί να επιφέρει την δυστυχία, διότι το πιθανότερο είναι να μην το ξεπεράσει ποτέ, αλλά ούτε και να το επαναλάβει. Δημιουργείται ένα αγχώδες πείσμα, ισχυρότερο του αρχικού, που «τυφλώνει» τα μάτια της λογικής και δεν αφήνει αυτούς τους σκοπευτές να δουλέψουν στα εργασιακά πλαίσια που απαιτεί μία υψηλή επίδοση. Ούτε έχουν και την διαύγεια να αναζητήσουν λύσεις με προπονητική υποστήριξη αυτού του επιπέδου. Θα γυρίζουν μόνοι μέσα σε ένα λαβύρινθο προσωπικών επιλογών και τεχνασμάτων, αναζητώντας απελπισμένα τη σωστή δίοδο προς την επίδοση που κάποτε είχε επιτευχθεί και τώρα φαντάζει απρόσιτη.\nΣτο επόμενο τεύχος θα γνωρίσουμε τον τρίτο σκοπευτικό χαρακτήρα καθώς και προτάσεις για βελτίωση που έχουν δοκιμαστεί με επιτυχία.


Ν. Σαλπιστής: «Ο Όλυμπος δεν "αντέχει" άλλους ενδιαφερόμενους» - Ο Ντελάλης\nΗ ιστορία της αξιοποίησης του Ολύμπου για λόγους οικονομικούς και τουριστικούς- κερδοσκοπικούς ρίχτηκε σαν ιδέα από το Σπήλιο Αγαπητό έναν κοσμοπολίτη επιστήμονα. Μιλάμε για το 1919 φυσικά.\nΗ ανάπτυξη του καπιταλισμού στη χώρα μας ήταν στο πρώιμο στάδιο. kανείς δεν σκέφτονταν τότε τον τουρισμό ως ένα αναπτυξιακό εργαλείο με όρους μαζικού τουρισμού, μία «βαριά βιομηχανία» δηλαδή όπως λένε σήμερα, την οποία επιφυλάσσουν οι ανεπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες και η άρχουσα τάξη για την Ελλάδα.\n«ΤΑ ΓΚΑΡΣΟΝΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ»\n.Από τότε πέρασαν πολλά χρόνια έως ότου αναπτυχθεί η Πιερία τουριστικά, κυρίως παραθαλάσσια και δευτερευόντως στον Όλυμπο.\nΠροηγήθηκε η ανακήρυξη του Ολύμπου ως Εθνικού Δρυμού με το καθεστώς προστασίας που προέβλεπε τότε ο νόμος, το 1938 δηλαδή.\nΤα χρόνια πέρασαν και η περιοχή μας υπέστη αρκετά οικονομικά πλήγματα στην αγροτική της οικονομία και στη βιοτεχνία .\nΠαλιότερα, τη δεκαετία του 1960, πολλοί κάτοικοι της Πιερίας μετανάστευσαν, κυρίως στη Δυτική Γερμανία, για να βρουν δουλειά.\nΟ πόλεμος της Γιουγκοσλαβίας το 1999 έδωσε ακόμη ένα χτύπημα στον τουρισμό της περιοχής που προέρχονταν από τη Σερβία και τις άλλες βαλκανικές χώρες\nΜπροστά σε αυτά τα αναπτυξιακά αδιέξοδα η ντόπια μεγάλη επιχειρηματική τάξη και τα αστικά πολιτικά κόμματα, αλλά και εκπρόσωποι της τοπικής διοίκησης, έριχναν την ιδέα αξιοποίησης του Ολύμπου , αξιοποίηση πού, υποτίθεται, θα έλυνε τα αναπτυξιακά αδιέξοδα της περιοχής, θα «χτυπούσε την ανεργία» και , το κυριότερο, θα εξασφάλιζε κέρδη στους επιχειρηματίες.\nΈτσι κάποια επιχειρηματικά συμφέροντα της περιοχής, εκτός από την αυτόνομη κίνησή τους, υποστηρίζουν εταιρείες μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα με διάφορα ονόματα και ρίχνουν την ιδέα οικονομικής αξιοποίησης και εκμετάλλευσης του Ολύμπου.\nΤην όλη προσπάθεια βοηθούν και κάποιοι πανεπιστημιακοί.\nΩς όχημα χρησιμοποιούν και επικαλούνται την αρχαία πολιτιστική κληρονομιά, τις «διαχρονικές αξίες του Ολύμπου και των Πιερίων» κλπ.\nΠροσπαθούν να εμπλέξουν την τοπική διοίκηση , δήμους και περιφέρεια , την εκπαίδευση στο σχέδιο αυτό.\nΌπως καταλαβαίνει κανείς η όλη Ιδέα δεν έχει σχέση με κάποιες αξίες και πολιτισμό αλλά στοχεύει να χρησιμοποιηθεί η πολιτιστική κληρονομιά ως μοχλός καπιταλιστικής οικονομικής ανάπτυξης.\nΌταν λέμε οικονομική ανάπτυξη στον καπιταλισμό εννοούμε την κερδοσκοπία μεγάλων επιχειρηματικών συμφερόντων πάνω στο έδαφος εργασιακών ανατροπών και εκμετάλλευσης των εργαζομένων. Οι εργαζόμενοι θα βρίσκουν δουλειά ως σύγχρονοι δούλοι.\nΤο 1985 την ιδέα ρίχνει ο διαφημιστής Πισσάνος για την ίδρυση\nαρχαίας πόλης και πανεπιστήμιου, λέγοντας «επιτέλους τι πουλάμε εμείς οι Έλληνες;»\nΤο 1989 η ιδέα είναι για Ιδιωτικό πανεπιστήμιο αρχαιολογικών σπουδών και υποστηρίζεται στα σοβαρά η «αιματολογική συγγένεια Βάσκων– Ελλήνων» με χρηματοδότηση της Τράπεζας Μπιλμπάο.\nΤο 1993 επιχειρείται αγορά 50.000 στρ από τους αδελφούς Σκουλούδη\nΤο 1995 δημοσιεύεται άρθρο του καθηγητή Παντερμαλή για το «ίδρυμα Μ. Αλεξάνδρου» στους πρόποδες του Ολύμπου.\nΤο 2004 η ΑΓΡΟΓΗ Α.Ε. αγοράζει έκταση κοντά στο Σταθμό.\nΤο 2006 η υπουργός του ΠΑΣΟΚ και επίτροπος της Ε.Ε. Διαμαντοπούλου. προτείνει αξιοποίηση της παραλιακής ζώνης με δημιουργία θεματικού πάρκου\nΤο 2007 προτείνεται η αγορά 1000 στρεμμάτων στον Όλυμπο από Ρώσους επιχειρηματίες, στα 1500 μέτρα .\nΤο 2009 στέλνεται επιστολή της συντονιστικής επιτροπής για το «Σχολείο Ολύμπου» στο δήμαρχο Κατερίνης Χιονίδη για «προώθηση της επιχειρηματικής ανάπτυξης» .\nΤο 2009 η ελληνική εταιρεία «ΠΑΙΔΕΙΑ» προτείνει στέγη στο Δίον, διδασκαλία μυθολογίας και ένα «μεγαλόπνοο σχέδιο χρηματοδότησης» από τις εταιρίες Mobile –India Telecom– Gms.\n1. Ημερίδα στο Επιμελητήριο για την αξιοποίηση του Ολύμπου με αφορμή την ψήφιση νομοσχεδίου για τον Εθνικό δρυμό\n2.Το ίδρυμα Μεγάλου Αλεξάνδρου\n3.Το 2015 τα «Ολύμπια εν Διω» προσπάθεια δύο ισόβιων μελών της εταιρίας στην οποία εμπλέκουν και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.\n5. «Σχολή Ολύμπου» το 2014, με την εμπλοκή τεσσάρων δήμων της περιοχής\n6. «Λίκνο των Μουσών» το 2018, δέσμευση ενός μέρους του Ολύμπου στην περιοχή Καρυών.\nΤελευταία , το 2019, είχαμε και το στήσιμο ενός θεματικού πάρκου μέσα στην έκταση της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης από μία εταιρεία με περιεχόμενο την προβολή των 12 θεών του Ολύμπου και της μυθολογίας που τους συνοδεύει, μίας κακόγουστης και αντιαισθητικής Disneyland, ενός χολιγουντιανού Λας Βέγκας, που καμία σχέση δεν έχει με την αρχαία πολιτιστική κληρονομιά, όπου θα προβάλλονταν οι «αταξίες και οι έρωτες» των 12 θεών του Ολύμπου.\nΜα τόσοι πολλοί να διεκδικούν την αποκλειστική πατρότητα μιας ιδέας , που παρά τις μεγαλόστομες διακηρύξεις της περί «διαχρονικών (!!!) αξιών του Ολύμπου» κλπ, στο τέλος καταλήγουν, συμφωνώντας, στην\nοικονομική (καπιταλιστική) ανάπτυξη , μια τόσο κοινότοπη ιδέα.\nΟι άνθρωποι ψάχνουν για πελάτες και όχι για σκεπτόμενους ανθρώπους, ψάχνουν για ανθρώπους που θα καταναλώνουν το οποίο προϊόν και δεν θα πλουτίζουν τις γνώσεις τους και τον πολιτισμό τους.\nΤο παρόν σημείωμα γράφεται με αφορμή την παραχώρηση έκτασης από το δήμο Ανατολικού Ολύμπου στο Λιτόχωρο, σε μη κερδοσκοπική εταιρεία για την «αξιοποίηση» της, με βάση τους σκοπούς που προβλέπει το καταστατικό της. Τελικά η έκταση παραχωρήθηκε με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου, ευτυχώς όχι ομόφωνη αφού η «Λαϊκή Συσπείρωση» καταψήφισε, για τρία χρόνια αν και η εταιρεία, ενώ αρχικά το ζητούσε για δύο, επανήλθε με πρόταση της για 18 χρόνια ώστε η αναπτυξιακή πρόταση της να κριθεί επιλέξιμη από προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.\nΗ παραχώρηση σε τρίτο δεν αποκλείεται, ούτε η συνεργασία με άλλο νομικό πρόσωπο που «προάγει τα τοπικά συμφέροντα».\nΠροβλέπεται επίσης η συνεργασία με ιδιωτικούς χορηγούς ενώ ερωτήματα υπάρχουν και ως προς τις χρήσεις γης.\nΠολλά θα μπορούσε να πει κανείς για το ιδεολογικό περιεχόμενο της όλης προσπάθειας αλλά δεν είναι του παρόντος.\nΑς θυμηθούμε επίσης την επίθεση αρχόντων της τοπικής διοίκησης στην αρχαιολογική υπηρεσία, την αρμόδια εφορεία αρχαιοτήτων της Πιερίας για την αξιοποίηση αρχαιολογικών ευρημάτων, για λόγους τουριστικούς.\nΣτο στόχαστρο έχει μπει και η περιβαλλοντική νομοθεσία αλλά και η αρχαιολογική που εμποδίζουν, υποτίθεται, την καπιταλιστική ανάπτυξη και την ανάπτυξη της κερδοφορίας του κεφαλαίου στο έδαφος της ανατροπής των εργατικών δικαιωμάτων και επιδείνωσης της θέσης των εργαζομένων.\nΕίναι μεγάλη η ευθύνη των αρχόντων της τοπικής διοίκησης αλλά και των δημοτικών συμβουλίων που εμπλέκονται σε τέτοιες ενέργειες που δεν προάγουν τα λαϊκά συμφέροντα στην περιοχή μας.\nΜεγάλη είναι ευθύνη επίσης της Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που εμπλέκεται στις κερδοσκοπικές προτεραιότητες των επιχειρηματικών ομίλων.\nΤο λαϊκό κίνημα (εργατικό κίνημα, πολιτιστικοί φορείς, πνευματικοί άνθρωποι κλπ.) οφείλει να εμποδίσει τις καταστροφικές αυτές προσπάθειες και να προτείνει και να διεκδικήσει μια άλλη ανάπτυξη στο έδαφος της ικανοποίησης των σύγχρονων αναγκών των λαϊκών στρωμάτων, της προστασίας και της ανάδειξης του αρχαιολογικού και φυσικού πλούτου της περιοχής .\nΒιβλιοκριτική του Δημητρίου Δημηνά για το βιβλίο «Άνθρωπος 4.0» του Δημητρίου Λακασά\nΝένα Μεϊμάρη: Erin Brockovich – I can’t BREATHE – Κατερίνη (ΒΙΝΤΕΟ)\nΧρ. Γκουγκουρέλας: Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του ανθρώπου για την υποχρεωτικότητα των εμβολιασμών\nΠ. Καζάς: «Υπό διάλυση τα πάντα στο Δήμο Πύδνας-Κολινδρού, στην “καρδιά” του καλοκαιριού»\nΝένα Μεϊμάρη: Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση με την Αναστασία Τσορμπατζίδου (ΒΙΝΤΕΟ)\nΠολύκαρπος Αδαμίδης: Η Τουρκία και το νεκροταφείο των Αυτοκρατοριών


Λογοτεχνία (128) Επιστήμες (60) Σπίτι & ελεύθερος χρόνος (26) Παιδικά και εφηβικά (17) Εκπαιδευτικά (21)\nΠερίληψη από το οπισθόφυλλο του βιβλίου: Πάνω από ένα πολυτελές κατάστημα ανδρικών ειδών στην οδό Ρόντεο υπάρχει μια ιδιωτική λέσχη, η Πεταλούδα, η οποία δίνει στις γυναίκες την ευκαιρία να πραγματοποιήσουν τις πιο απόκρυφες μυστικές τους φαντασιώσεις. Τα μέλη είναι αποκλειστικά όμορφες και δυναμικές γυναίκες του Μπέβερλι Χιλς... ΤΖΕΣΙΚΑ: Η δυναμική δικηγόρος που νοσταλγεί την εποχή όπου οι γυναίκες είχαν σαν σκοπό την ικανοποίηση των ανδρών. ΤΡΟΥΝΤΙ: Η μηχανικός που αναζητά τον άντρα-πρόκληση. Απόλυτη στις σχέσεις της, χωρίς αναστολές. ΛΙΝΤΑ: Η χειρούργος που χρησιμοποιεί μάσκες για να ξεσκεπάσει τις κρυμμένες επιθυμίες της, η πιο μυστηριώδης απ'όλες. Άλλαξε το όνομα, ακόμα και το πρόσωπό της θέλοντας να κρύψει την πραγματική της ταυτότητα. Και τώρα ετοιμάζεται να αποκαλύψει τα πάντα για να πραγματοποιήσει το παιδικό της όνειρο- τη μυστική εμμονή που θα την οδηγήσει στην έκσταση ή θα την καταστρέψει, όπως και όλους γύρω της! --- Οι σελίδες μπορεί να έχουν περιορισμένες σημειώσεις και highlight. Ίσως έχει ετικέτα από βιβλιοθήκη.\nΠερίληψη από το οπισθόφυλλο του βιβλίου: Ξανθή, πανέμορφη, αισθησιακή, η Νταίζη είναι αυθεντία στην παραγωγή διαφημιστικών ταινιών. Ελάχιστοι από τον κύκλο της, τον αστραφτερό κόσμο της διαφήμισης, ξέρουν πως είναι μια πραγματική πριγκίπισσα, κόρη του Ρώσου πρίγκιπα Στας Βαλένσκι. Ούτε μπορεί κανείς να φανταστεί το τρομερό μυστικό που της δηλητηριάζει τη ζωή και που η Νταίζη έμαθε να κρατά φυλαγμένο βαθιά στην ψύχη της από τότε που ήταν παιδί. Στην κορυφή της περίλαμπρης καριέρας η Νταίζη θα δεχτεί ξαφνικά τα βέλη του ετεροθαλούς αδελφού της που θα ξεθάψουν το βαρύ, τραυματικό παρελθόν της... Μα η Νταίζη είναι πλασμένη για κερδίζει. --- Οι σελίδες μπορεί να έχουν περιορισμένες σημειώσεις και highlight. Ίσως έχει ετικέτα από βιβλιοθήκη.\n3,50 € 4,98 €\nΗ πόλη του τρόμου\nΜυθιστόρημα Γουέστερν από τη σειρά Φαρ Ουέστ Γίγας των εκδόσεων Στρατίκη σε καλή κατάσταση. Είναι το νούμερο 10 της αντίστοιχης σειράς. --- Οι σελίδες μπορεί να έχουν περιορισμένες σημειώσεις και highlight. Ίσως έχει ετικέτα από βιβλιοθήκη.\n4,00 € 12,53 €\nΠροέρχεται από την εφημερίδα Πρώτο Θέμα. --- Οι σελίδες είναι άθικτες και δεν έχουν σημάδια από σημειώσεις.\nΕίναι το τρίτο βιβλίο της σειράς "Οι πέντε φίλοι". Περίληψη από το οπισθόφυλλο του βιβλίου: Οι Πέντε βρίσκονται και πάλι μαζί στο Κιρρίν Κότττιτζ. Επειδή η μητέρα της Τζωρτζ είναι άρρωστη, τα παιδιά βρίσκονται κάτω από τη φροντίδα της κυρίας Στικ που έχει έναν αντιπαθητικό γιο κι ο άντρας της είναι ναυτικός. Για να ξεφύγουν από τους Στικς, τα παιδιά κρύβονται στο νησί Κιρρίν. Δεν ξεφεύγουν, όμως, έτσι εύκολα. Εμφανίζονται κι οι Στικς στο νησί. Τα σήματα από τη βάρκα κι οι άλλες περίεργες κινήσεις τους κάνουν τα παιδιά να υποπτευθούν λαθρεμπόριο. Μια παιδική κραυγή όμως, αλλάζει τα πάντα. --- Οι σελίδες μπορεί να έχουν περιορισμένες σημειώσεις και highlight. Ίσως έχει ετικέτα από βιβλιοθήκη.\nΑπό το οπισθόφυλλο του βιβλίου: Η μεγαλύτερη εντύπωση που μου έκανε η Ελλάδα είναι ότι πρόκειται για ένα κόσμο στα ανθρώπινα μέτρα. Οι Θεοί είχαν ανθρώπινες αναλογίες: είχαν πλαστεί από το ανθρώπινο πνεύμα. Η τραγωδία της Ελλάδας δεν είναι ότι καταστράφηκε ένας μεγάλος πολιτισμός αλλά ότι χάθηκε ένα μεγάλο όραμα. Κάνουμε λάθος λέγοντας ότι οι Έλληνες ανθρωποποίησαν τους θεούς. Συνέβη ακριβώς το αντίθετο. Οι θεοί ανθρωποποίησαν τους Έλληνες. Για μια στιγμή φάνηκε ότι καταλάβαμε το αληθινό νόημα της ζωής, μια στιγμή με κομμένη την ανάσα όταν κινδύνευε η μοίρα ολόκληρου του ανθρώπινου είδους. Και η στιγμή χάθηκε μέσα στη φλόγα της δύναμης που κατάπιε τους μεθυσμένους Έλληνες. Έκαναν μυθολογία μια πραγματικότητα πολύ μεγάλη για τη δική τους ανθρώπινη αντίληψη. --- Οι σελίδες μπορεί να έχουν περιορισμένες σημειώσεις και highlight. Ίσως έχει ετικέτα από βιβλιοθήκη.\n3,00 € 8,14 €\n6,00 € 13,42 €\nΠερίληψη από το οπισθόφυλλο του βιβλίου: Ένα καράβι - η Σ ά ν τ α Α λ ε γ κ ρ ά ν τ σ α - κι ένας άνθρωπος - ο νεαρός επαναστάτης κόμης Λούκα ντι Βιντσάλιο - είναι οι κύριοι ήρωες του αριστουργηματικού αυτού μυθιστορήματος του Μίνο Μιλάνι. Ένα συναρπαστικό κείμενο, γεμάτο ηρωισμούς, αυτοθυσία και ανθρωπιά, που κρατάει αδιάπτωτο το ενδιαφέρον των αναγνωστών του, από την πρώτη ως την τελευταία του σελίδα. Και γύρω από το Λούκα ντι Βιντσάλιο, άλλοι δευτερεύοντες ήρωες: ο καπετάν Γρανίτης, ο Γλόμπος, ο πλοίαρχος Πέμπερτον, ο Γρέγος, ο Μαρτίνο κι ένα παιδί, ένα νεαρό αγόρι - ο Δαβίδ - που κοντά στον κύριό του το Βιντσάλιο διδάσκεται και μαθαίνει το πόσο ωραίο κι ανώτερο είναι το να πολεμάει κανείς για ανώτερα, υψηλά ιδανικά - και πάνω απ' όλα, για τη Λ ε υ τ ε ρ ι ά. --- Οι σελίδες μπορεί να έχουν τσακιστεί, σκιστεί, αλλά δεν λείπει καμία σελίδα και το κείμενο μπορεί να διαβάστεί πλήρως.\nΑπό το οπισθόφυλλο του βιβλίου: Ο ΧΡΥΣΟΣ ΣΚΑΡΑΒΑΙΟΣ Τα διηγήματα που περιλαμβάνονται σε αυτό το βιβλίο: Ο χρυσός σκαραβαίος, Η διπλή δολοφονία της οδού Μοργκ, Η πτώση του οίκου των Άσερ, Το κλεμμένο γράμμα, Στο βυθό του Μάελστρομ μπορούμε να τα χαρακτηρίσουμε ως προδρόμους της αστυνομικής λογοτεχνίας. Ο Έντγκαρ Άλλαν Πόε (1809 - 1849) κατέχει μια από τις πρώτες θέσεις στην αμερικανική και, γενικότερα, στην αγγλόφωνη λογοτεχνία. --- Οι σελίδες είναι άθικτες και δεν έχουν σημάδια από σημειώσεις.\nΉχος Εικόνα -Τεύχος 434 Μάϊος 2009\n1,50 € 11,41 €\nΑπό την εφημερίδα Πρώτο Θέμα. --- Οι σελίδες είναι άθικτες και δεν έχουν σημάδια από σημειώσεις.\nΤο μυστικό του μαύρου δράκου - περιοδικό playmobil - Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2014-Τεύχος 19\nΚαταδίωξη μέσα στην πόλη- περιοδικό playmobil - Αύγουστος 2016 - Τεύχος 28\nΕπίθεση μετεωριτών- περιοδικό playmobil - Ιούνιος 2016 - Τεύχος 27\nΚάνουμε ανακύκλωση - περιοδικό playmobil - Απρίλιος-Μάιος 2016-Τεύχος 26\nΛηστεία στη χρηματαποστολή- περιοδικό playmobil - Φεβρουάριος-Μάρτιος 2014- Τεύχος 25\nΗ μπλε δρακοφωτιά - περιοδικό playmobil - Ιανουάριος-Μάρτιος 2015- Τεύχος 20