Πλειστηριασμοί εκατομμυρίων! "Ηχηρά" ονόματα χάνουν τα σπίτια τους! - Ειδήσεις\nNewsit / Ελλάδα / Πλειστηριασμοί εκατομμυρίων! “Ηχηρά” ονόματα χάνουν τα σπίτια τους!\nΠλειστηριασμοί εκατομμυρίων! “Ηχηρά” ονόματα χάνουν τα σπίτια τους!\nΔημοσιεύθηκε: 06/02/2019 23:22\nΕΝΗΜΕΡΩΘΗΚΕ: 07/02/2019 06:40\nΠολυτελείς βίλες και διαμερίσματα, πεντάστερα ξενοδοχεία και ακίνητα επωνύμων. Οι πλειστηριασμοί που ήρθαν και... έρχονται, παίρνουν την μορφή "τσουνάμι". Ποιοι είναι οι επώνυμοι που χάνουν τα σπίτια τους και ποια η προϊστορία. Αστρονομικά τα ποσά εκκίνησης σε κάποιες περιπτώσεις.\nΑπ’ όλα έχει ο… κατάλογος των ακινήτων που εκπλειστηριάζονται ηλεκτρονικά από σήμερα, Τετάρτη 06.02.2019, μέχρι και το τέλος του 2019. Στους 5.043 είναι οι πλειστηριασμοί έχουν αναρτηθεί στην ηλεκτρονική ιστοσελίδα πλειστηριασμών με ημερομηνία διεξαγωγής έως το τέλος του 2019.\nΠροστασία πρώτης κατοικίας με “χοντρό” ψαλίδισμα των δόσεων για τους δανειολήπτες\n“Στο σφυρί” συγκρότημα γραφείων του Πέτρου Μαντούβαλου, στον Πειραιά\nΟ δικηγόρος και πρώην βουλευτής, Πέτρος Μαντούβαλος, φαίνεται να έχει μία οφειλή 50.000 ευρώ σε τράπεζα, για την οποία βγαίνουν σήμερα σε πλειστηριασμό ακίνητα ιδιοκτησίας του στο Πειραιά. Πρόκειται για οκτώ γραφεία που βρίσκονται στον έβδομο όροφο πολυκατοικίας, στο κέντρο του Πειραιά. Συνολικά, η τιμή πρώτης προσφοράς και των οκτώ γραφείων ανέρχεται στο ποσό των 164.000 ευρώ. Τα εν λόγω ακίνητα φαίνεται να έχουν «βάρη» πολλών χιλιάδων ευρώ, προσημειώσεις και αναγκαστικές εκτελέσεις λόγω χρεών προς τράπεζα και οφειλών προς το Δημόσιο.\nΣε πλειστηριασμό διαμέρισμα του Αλέξανδρου Λυκουρέζου στο Κολωνάκι\nΣε πλειστηριασμό για χρέη σε τράπεζα βγαίνει στις 20 Φεβρουαρίου, διαμέρισμα στο κέντρο της Αθήνας, ιδιοκτησίας του γνωστού δικηγόρου, Αλέξανδρου Λυκουρέζου.\nΣύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιεύονται στο e-auction, στις 20 Φεβρουαρίου, η τράπεζα εκπλειστηριάζει ακίνητο 213 τετραγωνικών μέτρων, το οποίο βρίσκεται στην οδό Δημόκριτου, στο Κολωνάκι. Ο πλειστηριασμός γίνεται για χρέη 100.000 ευρώ και η τιμή πρώτης προσφοράς ανέρχεται στις 441.000 ευρώ.\nΣτο “σφυρί” ακίνητο της κυρίας “Leonidas” έναντι 10,5 εκατομμυρίων ευρώ\nΣε πλειστηριασμό βγαίνει, στις 13 Φεβρουαρίου, μέρος της προσωπικής περιουσίας της Βασιλικής Κεστεκίδου, της Leonidas με τα ομώνυμα σοκολατάκια, από τις πιστώτριες τράπεζες. Πρόκειται για κατοικία η οποία αποτελείται από υπόγειο, ισόγειο και πρώτο όροφο, συνολικής επιφάνειας, περίπου 1280 τετραγωνικών μέτρων και είναι χτισμένη σε οικόπεδο έξι στρεμμάτων, στη θέση «Άγιος Νικόλαος Λαγονησίου», στο 39ο χιλιόμετρο της Εθνικής οδού Αθηνών- Σουνίου. Το ακίνητο έχει είσοδο από την παραλιακή οδό Αθηνών – Σουνίου, αλλά και από την παραλία. Επιπλέον, το ακίνητο διαθέτει πισίνα 230 τετραγωνικών μέτρων και γήπεδο τένις 440 τετραγωνικών.\nΗ τιμή πρώτης προσφοράς έχει ορισθεί στο ποσό των 10.527.000 ευρώ, ενώ το ποσό για το οποίο επιβλήθηκε η κατάσχεση είναι 450.000 ευρώ.\nΗ Βασιλική Κεστεκίδου έχει το δικαίωμα της επικαρπίας στο εν λόγω ακίνητο και οι δυο κόρες της την ψιλή κυριότητα.\nΗ ιστορία της γνωστής σοκολατοποιίας\nΠριν έρθουν οι… πλειστηριασμοί, όμως, η προϊστορία είναι μακρά… Τα σοκολατάκια ήρθαν στην Ελλάδα το 1986, με την ίδρυση της εταιρείας “Αθηνά Ιωαννίδου – Pralines Leonidas”. Τότε άνοιξε και το πρώτο κατάστημα στην Αθήνα, στην οδό Μιχαλακοπούλου. Η εταιρεία είναι εισαγωγέας-διανομέας της εταιρείας Confiserie Leonidas SA, η οποία είναι η μεγαλύτερη εταιρεία παραγωγής πραλινών στο Βέλγιο. Το 1987 το κατάστημα μεταφέρθηκε στην οδό Καψάλη 3, στο Κολωνάκι.\nΤο Μάρτιο του 2009 η Εταιρεία άνοιξε Shop in Shop στο Attica του Golden Hall και το Σεπτέμβριο του 2011 άνοιξε νέο κατάστημα στο Ν. Ψυχικό.\nΗ εταιρεία εκτός από την πώληση των Pralines Leonidas ασχολείται και με την αποστολή επαγγελματικών δώρων, όπως επίσης και με μπομπονιέρες για γάμους και βαπτίσεις.\nΚαι μπορεί τα σοκολατάκια να ήρθαν στην Ελλάδα πριν 33 χρόνια, η ιστορία, όμως, της σοκολατοποιίας ξεκίνησε το 1910, όταν ένας νεαρός ζαχαροπλάστης, ο Λεωνίδας Κεστεκίδης, άνοιξε στις Βρυξέλλες το πρώτο του ζαχαροπλαστείο. Ήταν τότε που τα σοκολατίνια του με το όνομα Leonidas ξεκινούν να γίνονται διάσημα παγκοσμίως…\nΤο 1935, ο Βασίλης, ανιψιός του Λεωνίδα, ανέλαβε την επιχείρηση και έκανε σήμα κατατεθέν της εταιρείας τον βασιλιά της Σπάρτης, Λεωνίδα, τιμώντας τον θείο του, αλλά και συνδέοντας την επιχείρηση με τις ελληνικές ρίζες της\nΟ Λεωνίδας Κεστεκίδης θα αποβιώσει το 1948 και την εταιρεία θα αναλάβει ο Βασίλης, ο οποίος ύστερα από ένα μεγάλο παγκόσμιο ράλι επιτυχιών θα πεθάνει το 1970. Τότε οι αδελφοί και οι αδελφές του γίνονται κληρονόμοι της βελγικής εταιρείας σοκολάτας.\nΟ Γιάννης Κεστέκογλου-Κεστεκίδης ήταν αυτός που διαχειρίστηκε την επιχείρηση από το 1970 έως το 1985, ενώ θα ακολουθήσει η Μαρία Κεστέκογλου-Κεστεκίδου, η οποία αναλαμβάνει την εταιρεία όταν πεθαίνει ο πατέρας της.\nΟ αδελφός της, Δημήτριος Κεστέκογλου και η Βασιλική Κεστεκίδου κρατάνε σήμερα το τιμόνι της εταιρείας.\nΗ εταιρεία παρέχει franchising όσους επιθυμούν να ξεκινήσουν τη δική τους επιχείρηση με τα γνωστά σοκολατάκια, τα οποία, στις μέρες μας, συγκαταλέγονται στα καλύτερα, με πάνω από χίλια καταστήματα, παγκοσμίως.\nΣτο “σφυρί” και η βίλα του Σεραφείμ Φυντανίδη, στην Τήνο\nΣτο… χορό των “σφυριών” που θα φέρουν οι πλειστηριασμοί έχει μπει και η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων και από τους σχετικούς πλειστηριασμούς που φιγουράρουν στην ηλεκτρονική σελίδα e auction ξεχωρίζει η πολυτελής, παραθαλάσσια βίλα της Βιργινίας Βεντουράκη στην Καρδιανή Τήνου, με τιμή εκκίνησης 1.400.000 ευρώ. Ο πλειστηριασμός θα γίνει στις 13 Φεβρουαρίου. Πρόκειται για μονοκατοικία με δυο ξενώνες συνολικού εμβαδού 564 τετραγωνικών μέτρων.\nΤο ακίνητο είναι χτισμένο σε οικόπεδα συνολικής έκτασης 5,600 τετραγωνικών μέτρων, διαθέτει πισίνα εμβαδού 40 τετραγωνικών και βγαίνει σε πλειστηριασμό για οφειλή μεγέθους 4.616.555 ευρώ\nΑυτή δεν είναι η πρώτη φορά που το εν λόγω ακίνητο βγαίνει “στο σφυρί”. Η διαδικασία έχει επαναληφθεί και άλλες φορές, όμως όλοι οι προηγούμενοι πλειστηριασμοί απέβησαν άκαρποι.\nΗ βίλα ανήκε στον αείμνηστο Σεραφείμ Φυντανίδη, τον άνθρωπο που έγραψε ιστορία στον ελληνικό Τύπο. Στα μέσα της δεκαετίας του ’90 ο δημοσιογράφος επέλεξε την Τήνο για να κτίσει εκεί ένα ονειρεμένο σπίτι, ακριβώς δίπλα στο κύμα. Τη διακόσμηση του σπιτιού την επιμελήθηκε η σύζυγός του, Βιργινία Βεντουράκη, ενώ ο πρώην διευθυντής της “Ελευθεροτυπίας”, τον κήπο.\nΗ βίλα, στην περιοχή Καλύβια, γνώρισε μέρες δόξας, φιλοξενώντας εκλεκτούς καλεσμένους του τότε ισχυρού άνδρα των media, που πέρναγαν εκεί μέρες χαλάρωσης, μακριά από αδιάκριτα μάτια.\nΣήμερα, η τοποθεσία είναι γνωστή ως «ο όρμος του Φυντανίδη».\nΣυνεχίζονται οι πλειστηριασμοί ακινήτων του Mr Bodyline\nO Λέων Λεβής υπήρξε ένας από τους πιο δραστήριους εμπόρους της γενιάς του. Ο ιδιοκτήτης της αλυσίδας ινστιτούτων αδυνατίσματος και ομορφιάς «Bodyline», είχε συλληφθεί στις 17 Νοεμβρίου του 2011 και είχε οδηγηθεί στον εισαγγελέα, για οφειλές προς το Δημόσιο, ύψους 625.663,47 ευρώ. Ο εισαγγελέας του άσκησε ποινική δίωξη και, στη συνέχεια, τον παρέπεμψε στο αρμόδιο αυτόφωρο δικαστήριο. Ο 72χρονος, τότε, επιχειρηματίας αφέθηκε ελεύθερος, ενώ ζήτησε και πήρε προθεσμία από το αυτόφωρο δικαστήριο για το Σάββατο, 19 Νοεμβρίου.\nΟ επιχειρηματίας είχε δηλώσει τότε, μέσω του δικηγόρου του, πως είναι θύμα της οικονομικής κρίσης και προτίμησε να καθυστερήσει την αποπληρωμή των οφειλών του προς το Δημόσιο, για να μην αφήσει στο δρόμο 200 εργαζόμενους. Μάλιστα, ο δικηγόρος του είχε προσκομίσει στο δικαστήριο και λίστα με την ακίνητη περιουσία του πελάτη του, λέγοντας πως μόνο ένα από τα ακίνητα αυτά, αν εκποιηθεί, θα μπορούσε να λύσει, άμεσα, το θέμα των οφειλών του.\nΣτο Αυτόφωρο Τριμελές Πλημμελειοδικείο καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης τριών ετών. Άσκησε έφεση και αφέθηκε ελεύθερος.\nΟι εταιρίες Bodyline και Silhouette, παρά τα οικονομικά και λειτουργικά προβλήματα που αντιμετώπιζαν τότε, εξακολουθούσαν να κατέχουν σημαντικό μέρος στην ιδιαίτερα ανταγωνιστική αγορά παροχής υπηρεσιών ομορφιάς, στο γυναικείο, κυρίως, καταναλωτικό κοινό.\nΤο πρώτο κέντρο αδυνατίσματος Bodyline δημιουργήθηκε το 1968 και έως το 2007 τα ινστιτούτα έγινα είκοσι, σε όλη την Ελλάδα, ενώ δημιουργήθηκαν και τρία στην Κύπρο.\nΌμως, μετά το 2008, τα οικονομικά προβλήματα έπληξαν τον όμιλο.\nΤο ηχηρό λουκέτο των Bodyline στην Καβάλα άφησε στον δρόμο 26 εργαζομένους και προπληρωμένα προγράμματα των πελατών στον αέρα\nΣτις 29 Δεκεμβρίου 2011 έκλεισε αιφνιδιαστικά το κατάστημα των Χανίων αφήνοντας δεκάδες εργαζόμενους στο δρόμο, οι οποίοι ήταν απλήρωτοι για τρεις μήνες.\nΤην 1η Οκτωβρίου 2012, εντελώς ξαφνικά, έκλεισε το κατάστημα του στη Λάρισα και πληροφορίες έκαναν λόγο για κλείσιμο όλων των καταστημάτων της αλυσίδας ανά την Ελλάδα.\nΟι επιπτώσεις της κατάρρευσης της Βodyline προστέθηκαν στην μακρά λίστα των ζημιών που επέφερε η κρίση στη χώρα μας, ενώ οι περισσότερες από τις ελληνικές τράπεζες είχαν δανείσει την αλυσίδα – συνώνυμο με το fitness στην Ελλάδα.\nΤα τελευταία χρόνια, η καταστροφή άρχισε να αποτυπώνεται και στις λίστες των πλειστηριασμών που «αυγατίζουν» καθημερινά με νέες αναρτήσεις.\nΤον Απρίλιο του 2015 βγήκε “στο σφυρί”, από την Alpha Βank, το ακίνητο της αλυσίδας στη Λάρισα, με τιμή πρώτης προσφοράς 36.965,99 ευρώ.\nΤον Ιούλιο του 2018, στη λίστα προστέθηκαν και άλλοι τέσσερις πλειστηριασμοί ακινήτων με συνολική τιμή εκκίνησης 1.385.000 ευρώ που αφορούσαν την «ΕΣΤΕΡ Στούντιο Υγείας», ενώ το Νοέμβριο της ίδιας χρονιάς έγιναν και άλλοι 48 με συνολική τιμή εκκίνησης 2.070.670 ευρώ.\nΣτις 30 Ιανουαρίου του 2019 έγιναν δεκατρείς πλειστηριασμοί ακινήτων στους οποίους ως οφειλέτης αναφέρεται ο Λέοντας Λεβής, με συνολική τιμή εκκίνησης 474.000 ευρώ\nΤον ερχόμενο Απρίλιο σε πλειστηριασμό βγαίνει και διαμέρισμα πρώτου ορόφου, 98 τετραγωνικών, το οποίο βρίσκεται στη Βουλιαγμένη και έχει δοθεί με γονική παροχή στην κόρη του επιχειρηματία, με τιμή πρώτης προσφοράς 528.000 ευρώ, καθώς και διαμέρισμα πρώτου ορόφου, 86 τετραγωνικών μέτρων, πάλι στη Βουλιαγμένη, το οποίο ανήκει στη σύζυγο και στην κόρη του επιχειρηματία, με τιμή πρώτης προσφοράς 178.000 ευρώ.\nΠλειστηριασμός – μαμούθ στην υγεία! Το ακίνητο με την υψηλότερη τιμή πρώτης προσφοράς\nΕίναι το ακίνητο με την υψηλότερη τιμή πρώτης προσφοράς. Πρόκειται για ένα τεράστιο κτίριο, 50.812 τετραγωνικών μέτρων, στη λεωφόρο Βάρης – Κορωπίου, που θα φιλοξενούσε το ογκολογικό νοσοκομείο «Ερασίνειο» και θα βγει σε πλειστηριασμό στις 20 Φεβρουαρίου.\nΓια αυτό το κτίριο υπήρξε ένα μεγαλόπνοο σχέδιο που είχε εμπνευστεί ο μαιευτήρας Ν. Λοΐσιος και κατά καιρούς είχαν εμπλακεί γνωστά ονόματα ως επενδυτές. Το νοσοκομείο ουδέποτε λειτούργησε και τώρα η Eurobank βγάζει το ακίνητο σε πλειστηριασμό, με τιμή εκκίνησης τα 25.700.000 ευρώ.


emfilios: ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 40 ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ ΣΕ ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ\nΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 40 ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ ΣΕ ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ\nαναδημοσίευση από: http://www.grsr.gr/preview.php?c_id=288, Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, 107, 2002, 135-155\nΣτο άρθρο αυτό αναλύονται ορισμένες διαστάσεις της κατασκευής της προφορικής μνήμης της δεκαετίας του 1940, όπως διαρθρώνεται σε αφηγήσεις ζωής που καταγράφονται σήμερα. Η ανάλυση εντάσσεται στην τρέχουσα συζήτηση για τη μνήμη, και ιδίως για τη μνήμη του πολέμου, στη διεθνή επιστημονική κοινότητα. Το πρώτο μέρος του άρθρου εξετάζει τρεις διαστάσεις της κατασκευής της μνήμης στη διάρκεια της συνέντευξης: την αυτοπαρουσίαση του αφηγητή, το ρόλο του δημόσιου λόγου και τη σχέση μεταξύ ερευνητή και αφηγητή. Το δεύτερο μέρος του άρθρου ειδικεύει αυτή την προβληματική αναλύοντας δύο συνεντεύξεις, πατέρα και γιου, από σλαβόφωνο χωριό της Καστοριάς.\nΕίναι δύσκολο να ξεχωρίσεις αυτό που έγινε απ' αυτό που φάνηκε να έγινε. Αυτό που φαίνεται να συμβαίνει μεταμορφώνεται σε χωριστό συμβάν και έτσι πρέπει να εξιστορείται. Οι οπτικές γωνιές παραμορφώνονται... Και μετά, όταν αρχίζεις να μιλάς γι' αυτό, υπάρχει πάντα εκείνη η σουρεαλιστική φαινομενικότητα, η οποία κάνει την αφήγηση να μοιάζει σαν ψέμα, αλλά στην πραγματικότητα αντιπροσωπεύει τη σκληρή και ακριβή αλήθεια, όπως φαινόταν.\nTim Ο' Brien, βετεράνος του πολέμου του Βιετνάμ.\nΠΕΡI ΠΡΟΦΟΡΙΚHΣ ΜΝHΜΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥHΣ ΤΗΣ\n«Είναι δύσκολο να ξεχωρίσεις αυτό που έγινε απ' αυτό που φάνηκε να έγινε», λέει ο βετεράνος Tim O' Brien για τη δική του αφήγηση. Όντως οι προφορικές μαρτυρίες «μοιάζουν σαν ψέμα», αλλά δεν παύουν να αντιπροσωπεύουν μια, έστω και υποκειμενική, αλήθεια. Και αυτή η αλήθεια αποτελεί εξίσου αναπόσπαστο κομμάτι του ιστορικού γίγνεσθαι όπως τα «σκληρά» γεγονότα. «Αυτό που φάνηκε να έγινε» αφορά τη στιγμή της αρχικής εμπειρίας και η δυσκολία στην οποία αναφέρεται ο O' Brien αφορά τόσο την προφορική μνήμη όσο και τη γραπτή μαρτυρία που καταλήγει κάποτε στους σκονισμένους φακέλους κάποιου αρχείου. Τι γίνεται, όμως, όταν η προφορική ανάμνηση μιας εμπειρίας καταγράφεται 20, 30 ή 50 χρόνια αργότερα; Τότε δεν δυσκολευόμαστε μόνο να ξεχωρίσουμε «αυτό που έγινε» απ' αυτό που «φάνηκε να έγινε», αλλά και απ' αυτό που ο πληροφορητής μας θυμάται να έγινε, απ' αυτό που θέλει να ξεχάσει και απ' αυτό που θα επιθυμούσε να είχε συμβεί. Όλη η δυσκολία, αλλά και η υπόσχεση της προφορικής ιστορίας, συνοψίζεται ακριβώς σ' αυτό το πρόβλημα. Σ' αυτή τη δυσκολία στηρίζονται και οι επιφυλάξεις της παραδοσιακής ιστοριογραφίας όσον αφορά τη χρήση προφορικών μαρτυριών. Όπως μας θύμισε από νωρίς η Άλκη Κυριακίδου-Νέστορος, οι εν λόγω ιστορικοί ισχυρίζονται ότι η προφορική αφήγηση δεν είναι το ίδιο το βίωμα, αλλά μια κατασκευή της μνήμης (Κυριακίδου-Νέστορος, 1988, σ. 234). Και σε αυτό έχουν δίκιο, όχι με την έννοια ότι πρόκειται για κάτι το επίπλαστο ή ψεύτικο, αλλά ότι η προφορική μνήμη εμπεριέχει πάντα μια ερμηνεία. Το ίδιο ισχύει, βέβαια, και για το γραπτό τεκμήριο - εξάλλου σήμερα η παραδοχή ότι κάθε μνήμη, γραπτή ή προφορική, είναι κατά κάποιο τρόπο «κατασκευασμένη» συνιστά σχεδόν κοινό τόπο. Η διαφορά έγκειται στο γεγονός ότι στην περίπτωση της προφορικής μνήμης η ερμηνεία εξακολουθεί να μεταβάλλεται συνεχώς τόσο υπό το πρίσμα μεταγενέστερων εμπειριών όσο και του παρόντος. Η διαδικασία αυτή ανασηματοδότησης είναι ένα κατ' εξοχήν κοινωνικό φαινόμενο, καθώς η μνήμη, ακόμα και η πιο ιδιωτική ανάμνηση, εντάσσεται πάντα σ' ένα κοινωνικό πλαίσιο.\nΥπό το πρίσμα αυτό, η χρησιμότητα των προφορικών μαρτυριών ποικίλλει ανάλογα με το σκοπό που επιδιώκει ο ιστορικός. Αν τον ενδιαφέρει κυρίως η ανασύσταση συμβάντων, τότε η χρησιμότητα αυτή είναι προφανώς οριακή. Αντιθέτως, αν ταυτόχρονα τον ενδιαφέρει και η ανασύσταση της βιωμένης εμπειρίας, και, μέσω αυτής, η ανίχνευση των συλλογικών αναπαραστάσεων, τότε ανοίγεται μπροστά του ένα νέο πεδίο που του επιτρέπει να ξαναεπισκεφθεί το παρελθόν υπό μια εντελώς διαφορετική οπτική γωνία. Κατά την αξιοποίηση του προφορικού υλικού όμως, θα βρει και πάλι μπροστά του το πρόβλημα της κατασκευής της μνήμης και η επίλυσή του τίθεται με κάπως διαφορετικούς όρους απ' ό,τι συμβαίνει με την αρχειακή πηγή. Το επεσήμανε και ο Eric Hobsbawm σε ένα πρόσφατο άρθρο σχετικά με την «ιστορία από τα κάτω», όπου αναρωτήθηκε, μεταξύ άλλων, αν είναι δυνατόν να ξεχωρίσουμε τα αρχικά αισθήματα που προκάλεσε ένα ιστορικό γεγονός από τη μετέπειτα διαμόρφωσή του σε ιστορικό μύθο (1997, σ. 207). Τόνισε ακόμα ότι θα πρέπει να προσέξουμε ιδιαίτερα τις περιπτώσεις στις οποίες η λαϊκή μνήμη μεγάλων γεγονότων αντίκειται στον επικρατούντα μύθο, ένα σημείο ακριβώς όπου η προφορική ιστορία έχει ήδη δείξει την αξία της.\nΣυνοψίζοντας, επισημαίνουμε ότι οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ παρόντος και παρελθόντος, μνήμης και ταυτότητας, δημόσιου και ιδιωτικού λόγου, αφηγητή και ερευνητή είναι πτυχές αυτής της «ρέουσας ιστορικής συνείδησης» που, σύμφωνα με τον Vansina (1985, σ. 13), χαρακτηρίζει την προφορική ιστορία. H «κατασκευή της μνήμης» εντάσσεται σ' αυτή τη συνεχή διαδικασία ερμηνείας και επανερμηνείας του παρελθόντος, η οποία διέπει τη διάρθρωση της μνήμης και επομένως τη λογική της αφήγησης ζωής. Αντιστρέφοντας όμως τα επιχειρήματα των επικριτών της προφορικής ιστορίας, θα ισχυριζόμουν ότι η δύναμη της προφορικής ιστορίας βρίσκεται ακριβώς εκεί (Passerini, 1979· Portelli, 1991a, σ. 51, Thompson, 2000, σ. 172). Η επίγνωση αυτού του φαινομένου και η ανάλυσή του επιτρέπουν στoν ερευvητή vα εμβαθύvει πoλύ περισσότερo τις ατoμικές και συλλoγικές ταυτότητες, τόσo του παρελθόντος πoυ μελετάει όσo και τoυ παρόντος.\nΗ ΕΜΠΕΙΡIΑ ΤΟΥ ΠΟΛEΜΟΥ ΚΑΙ Η ΜΝHΜΗ ΤΗΣ\nΈνα ιδιαίτερα γόνιμο έδαφος για την εμβάθυνση αυτής της προβληματικής αποτελούν οι αφηγήσεις ζωής που αναφέρονται σε περιόδους διακρατικού ή εμφύλιου πολέμου. Ο πόλεμος ανατρέπει την καθημερινότητα, δημιουργεί αντιμαχόμενα στρατόπεδα -το καθένα με τον προπαγανδιστικό του μηχανισμό-, μετασχηματίζει τις έννοιες του θεμιτού και του κατακριτέου και μετά το τέλος των εχθροπραξιών δημιουργεί ισχυρούς μύθους που δικαιώνουν τους νικητές και εξοστρακίζουν τους ηττημένους. Στο επίπεδο της βιωμένης ιστορίας, η ανάμνηση γεγονότων και εμπειριών ενδέχεται να επηρεαστεί έντονα από την εκάστοτε ιστορική συγκυρία και συχνά το αρχικό αίσθημα μετατρέπεται αργότερα στο αντίθετό του: η ανία ή η δειλία σε ηρωισμό, η περηφάνια σε ντροπή, η αυτοπεποίθηση σε ενοχή. Οι αφηγήσεις ζωής που καταγράφονται σήμερα άλλοτε επιβεβαιώνουν τον επίσημο μύθο, άλλοτε τον ανατρέπουν, άλλοτε προβαίνουν σε επώδυνες εξομολογήσεις, άλλοτε περιχαρακώνονται στο γέλιο ή στη σιωπή.\nΗ διάρθρωση της μνήμης του πολέμου αποτελεί εδώ και είκοσι χρόνια ένα από τα κεντρικά θέματα συζήτησης στη διεθνή κοινότητα των ερευνητών της προφορικής ιστορίας. Σημαντικούς πόλους αναφοράς σ' αυτή τη συζήτηση αποτελούν τα έργα του Alistair Thomson (1990, 1996) για την αλληλεπίδραση δημόσιας και ιδιωτικής μνήμης στους Αυστραλούς βετεράνους του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και της Gabriele Rosenthal (1991) σχετικά με την αφηγησιμότητα των εμπειριών του πολέμου στη Γερμανία.\nΣτην Ελλάδα, η ανάπτυξη της προφορικής ιστορίας είναι ένα πολύ πρόσφατο φαινόμενο. Παρά το γεγονός ότι η μεγάλη πλειονότητα των ερευνητών που χρησιμοποιούν προφορικές μαρτυρίες ασχολούνται με τη δεκαετία του 1940, μια τέτοια συζήτηση για τη διάρθρωση της μνήμης αυτής της περιόδου είναι εντελώς υποτονική. Αυτό συσχετίζεται εν μέρει με την ιδιομορφία των μεταπολεμικών εξελίξεων στην Ελλάδα και ιδίως με το γεγονός ότι μόλις τώρα αρχίζουν να αίρονται τα ταμπού για τις εμφυλιακές διαστάσεις της περιόδου. Από την άλλη πλευρά όμως, δείχνει την ανάγκη μιας θεωρητικής θεμελίωσης της προφορικής ιστορίας στη χώρα μας. Στη δική μου συνεισφορά σ' αυτόν τον τόμο θα αναπτύξω έναν προβληματισμό σχετικά με την προφορική μνήμη, προσπαθώντας να συνδέσω την ελληνική περίπτωση με τη διεθνή ερευνητική εμπειρία. Το άρθρο εστιάζεται στις διαστάσεις της μνήμης που διέπουν τη λογική των αφηγήσεων ζωής και βασίζεται κυρίως στο υλικό που συγκέντρωσα στο χώρο της Μακεδονίας τα τελευταία 15 χρόνια.\nΣτο πρώτο μέρος του άρθρου θα εξετάσω τρεις παράγοντες που επηρεάζουν την κατασκευή της μνήμης στη διάρκεια της συνέντευξης: πώς βλέπει ο αφηγητής τον εαυτό του, πώς τον βλέπουν οι άλλοι και τι ρόλο παίζει η σχέση που αναπτύσσει ο ερευνητής μαζί του. Στο δεύτερο μέρος θα δείξω με ένα πρακτικό παράδειγμα τι σημαίνουν όλα αυτά για την ερμηνεία των αφηγήσεων ζωής. Το παράδειγμα που διάλεξα είναι δύο συνεντεύξεις με πατέρα και γιο από ένα σλαβόφωνο χωριό της Καστοριάς. Διάλεξα αυτό το υλικό για τρεις κυρίως λόγους. Κατ' αρχάς, επειδή, λόγω του πολυδιάστατου χαρακτήρα του, φωτίζει αρκετές πτυχές του πρώτου μέρους του άρθρου. Δεύτερον, επειδή, παρόλο που και οι δύο πληροφορητές ανήκαν στην ίδια αρχική κοινότητα μνήμης, ακολούθησαν στη συνέχεια πολύ διαφορετικές πορείες που επηρέασαν τη διάρθρωση της μνήμης τους. Και, τέλος, επειδή οι δύο συνεντεύξεις με προβλημάτισαν σε σχέση με ορισμένες στερεοτυπικές κατηγορίες ανάλυσης του ελληνικού εμφυλίου και με οδήγησαν στο να προσέξω καλύτερα τη φωνή των πληροφορητών μας.\nH εικόνα που έχει διαμορφώσει ο αφηγητής για τον εαυτό του και το πώς τοποθετείται απέναντι στο ιστορικό γίγνεσθαι καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από το πλαίσιο αναφοράς, δηλαδή το ερμηνευτικό σχήμα βάσει του οποίου ο αφηγητής ερμηνεύει τις εμπειρίες του. Πολύ συχνά αυτό το πλαίσιο αναφοράς δεν είναι το ίδιο σήμερα με αυτό που ήταν πριν από 50 χρόνια, και είναι σημαντικό να καταλάβουμε πώς και γιατί σημειώθηκε αυτή η αλλαγή. Τι μεσολάβησε ώστε ένας πρώην ένθερμος οπαδός του ΚΚΕ να βλέπει σήμερα με κριτικό μάτι την ηγεσία αυτού του κόμματος; Γιατί μια χειραφετημένη γυναίκα της Αντίστασης να μη θυμάται σημαντικές πτυχές της δράσης της; Ή γιατί ένας πρώην ΜΑΥS ή ένα στέλεχος του ΚΚΕ να ντρέπεται σήμερα για πράξεις που κάποτε θεωρούσε απόλυτα δικαιολογημένες ή έστω αναγκαίες; Για να το καταλάβουμε αυτό, είναι σημαντικό να ανακαλύψουμε ποιο ήταν το σύγχρονο με τα γεγονότα πλαίσιο αναφοράς του αφηγητή. Αυτό είναι δυνατόν με τη χρήση άλλων πηγών, αλλά, όπως έδειξα στο βιβλίο μου για το Ζιάκα Γρεβενών, μπορεί να προκύψει και από την ίδια τη συνέντευξη, μέσα από τα «ακούσια μηνύματα» της αδρανούς μνήμης. Μπορεί ακόμα να μην υπήρχε καν ερμηνευτικό πλαίσιο αναφοράς. Αυτό συμβαίνει για παράδειγμα στην περίπτωση των παιδιών, που έζησαv γεγovότα τα οποία -λόγω της νεαρής τους ηλικίας- δεv μπoρoύσαv vα συλλάβoυv σε όλη την έκτασή τoυς. Σ' αυτή την περίπτωση παρατηρείται «χαώδης συγκράτηση», και το μωσαϊκό των σκόρπιων αναμνήσεων ενσωματώνεται μόνο πολύ αργότερα στη μνήμη, υπό το φως των μετέπειτα εμπειριών ή και των αφηγήσεων των ενηλίκων. Όταν συμβαίνει αυτό, είναι σημαντικό να καταλάβουμε πώς και πότε διαμορφώθηκε το ερμηνευτικό σχήμα βάσει του οποίου ερμήνευσαν τις εμπειρίες τους.\nΣτις αφηγήσεις ζωής ο αυτο-βιογραφούμενος διηγείται γεγονότα και καταστάσεις αναπαριστάνοντας ταυτόχρονα μια εικόνα του εαυτού του. Οι αυτο-προσωπογραφίες αυτές προκύπτουν από τη διασταύρωση του παλιού με το νέο ερμηνευτικό πλαίσιο αναφοράς, των τότε εμπειριών με αυτά που έζησε αργότερα. Φυσικά, η κάθε περίπτωση είναι ατομική και μοναδική, όμως σε κάθε ιστορική περίοδο και σε κάθε κοινωνική ομάδα δημιουργούνται ορισμένα κοινά και συχνά στερεοτυπικά χαρακτηριστικά της αυτο-αναπαράστασης. Έτσι στις ατομικές αναμνήσεις που αναφέρονται στη δεκαετία του '40 συναντάμε συχνότερα μία ή περισσότερες από τις εξής κατηγορίες αυτο-προσωπογραφίας: ο ήρωας, ο αδικημένος/ παραγνωρισμένος, ο ακούσιος θεατής, το θύμα και ο ένοχος. Οι μορφές αυτές μπορούν να αλληλεπικαλύπτονται, να συνυπάρχουν στο ίδιο άτομο ή να εναλλάσσονται ανάλογα με τα γεγονότα που εξιστορούνται. Για παράδειγμα, πολλές γυναίκες κατατάσσουν τον εαυτό τους γενικά στην κατηγορία των «θυμάτων» ή των «ακούσιων θεατών», αλλά μπορεί να μεταβληθούν σε «ηρωίδες» σε συγκεκριμένες στιγμές της αφήγησης.\nΣτην πρώτη περίπτωση, του ήρωα, οι πράξεις του ίδιου ή και των συντρόφων του παίζουν καθοριστικό ρόλο στη λογική αφήγησης ζωής και ο αφηγητής πιστεύει μέχρι σήμερα ότι οι πράξεις αυτές επηρέασαν θετικά τις εξελίξεις. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις προσωπικές επιλογές και στην ατομική ευθύνη. Ο ήρωας μπορεί να είναι τόσο ο αντιστασιακός όσο και ο αντίπαλός του, αλλά και κάποιος που πήγε «ενάντια στο ρεύμα», που δεν συμμορφώθηκε δηλαδή με το κλίμα της εποχής του ή του κοινωνικού του περιβάλλοντος. Ο ηρωικός αυτός λόγος συναντάται πολύ συχνά στα γραπτά απομνημονεύματα, καθώς και στον προφορικό λόγο στελεχών, αλλά είναι λιγότερο εμφανής στις αφηγήσεις ζωής του άμαχου πληθυσμού, ιδίως όσον αφορά τον εμφύλιο. Στην περίπτωση του αφηγητή-ήρωα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να δούμε αν η μορφή που μας παρουσιάζει συμπίπτει με τον ήρωα του δημόσιου λόγου ή αν πρόκειται για μια αυτόνομη πρόσληψη του ήρωα.\nΣτην αυτο-προσωπογραφία του θύματος, αντίθετα, καθοριστικό ρόλο παίζουν οι πράξεις των άλλων. Χαρακτηριστική περίπτωση είναι οι αφηγήσεις όσων επέζησαν από τα στρατόπεδα του θανάτου (Μακρόνησος, Άουσβιτς). Οι τραυματισμένες μνήμες των θυμάτων, ιδιαίτερα των Εβραίων, περιέχουν πολλούς «απαγορευμένους χώρους», όπου δεσπόζει η σιωπή για εμπειρίες που δεν μπορούν να περιγραφούν με λόγια. Τα θύματα αυτής της κατηγορίας κατέχονται συχνά από ένα ιδιόμορφο αίσθημα ενοχής: αισθάνονται ένοχοι γιατί γλύτωσαν, ενώ οι συγγενείς ή οι σύντροφοί τους εξοντώθηκαν. Στα πιο επώδυνα σημεία της συνέντευξης ο αφηγητής αναπτύσσει διάφορες στρατηγικές υπεκφυγής (επέκταση της διήγησης σε άλλα πιο ανώδυνα περιστατικά, χιουμοριστικά ανέκδοτα, αλλαγή θέματος, διακοπή) και απαιτείται μεγάλη ευαισθησία από τον ερευνητή για τη διαχείριση της διαλογικής επικοινωνίας. Πάντως η πράξη απέδειξε ότι τις περισσότερες φορές το σπάσιμο της σιωπής λειτουργεί λυτρωτικά.\nΗ αυτο-αναπαράσταση ως θύματος παρουσιάζεται όμως και στις αφηγήσεις ζωής των θυτών. Εδώ η αυτο-αναπαράσταση του ατόμου ως θύματος μπορεί να λειτουργήσει ως επικάλυψη ενός βαθύτερου στρώματος αυτοσυνείδησης που περιστρέφεται γύρω από την έννοια της ενοχής ή και ως «ομαλοποίηση του παρελθόντος» (Rosenthal, 1991). Όσον αφορά τον ελληνικό εμφύλιο, η οπτική γωνιά των θυτών μένει να διερευνηθεί. Ούτε έχει ερευνηθεί το πώς αντιμετωπίζεται σήμερα στην προφορική μνήμη το ζήτημα της ατομικής υπευθυνότητας, η ενδεχόμενη εναλλαγή του ρόλου του θύτη και του θύματος στο ίδιο πρόσωπο και τα ασαφή συχνά όρια μεταξύ αντίστασης και συνεργασίας.\nΣτις αυτο-προσωπογραφίες των ενόχων το θέμα της ενοχής ή συνενοχής διατρέχει την αφήγηση χωρίς αναγκαστικά να διατυπώνεται ρητά. Ίσως η σημαντικότερη διαφορά από τις αφηγήσεις των θυμάτων είναι ότι εδώ δεν είναι οι πράξεις των άλλων, αλλά οι πράξεις ή η παράλειψη πράξεων του ίδιου του αφηγητή που θεωρούνται καθοριστικές, έστω κι αν αυτό δεν δηλώνεται ή παραμένει στο επίπεδο του υποσυνείδητου. Υπάρχουν πολλές περιστάσεις αυτής της επώδυνης δεκαετίας που μπορεί να έχουν προκαλέσει στον αφηγητή αισθήματα ενοχής ή ντροπής. Μπορεί να έχει προβεί σε πράξεις που με τα σημερινά κριτήρια δεν τις θεωρεί πια σωστές (π.χ., να έχει βασανίσει, εκτελέσει ή προδώσει κάποιον ή να έχει αρνηθεί να υποστηρίξει κάποιον που βρισκόταν σε κίνδυνο). Μπορεί ακόμα να έχει προβεί σε πράξεις που δεν τις θεωρούσε και τότε σωστές, αλλά αναγκάστηκε να τις κάνει ή δεν είχε το σθένος να αντισταθεί, π.χ. στην περίπτωση της περιβόητης δήλωσης μετάνοιας ή της συμμετοχής σε θανατική καταδίκη, είτε στα «ανταρτοδικεία» είτε ως μάρτυρας κατηγορίας σε έκτακτο στρατοδικείο. Οι συνεντεύξεις αυτού του τύπου παρουσιάζουν πολλά κοινά σημεία με τις αφηγήσεις των θυμάτων: ίδιες στρατηγικές υπεκφυγής, παρόμοια, αν και διαφορετικά χρωματισμένη σιωπή. Και, όταν ο αφηγητής αποφασίσει να σπάσει τη σιωπή του, η συνέντευξη μπορεί να πάρει χαρακτήρα «εξομολόγησης»· μια εμπειρία πολύ επώδυνη, τόσο για τον αφηγητή όσο και για τον ερευνητή, αλλά ταυτόχρονα και λυτρωτική. Και πάλι, το πλαίσιο αναφοράς είναι σημαντικό για την ερμηνεία της συνέντευξης των ενόχων. Δηλαδή, είναι σημαντικό να καταλάβουμε αν ο αφηγητής αισθανόταν και τότε ένοχος ή η ενοχή του δημιουργήθηκε αργότερα κάτω από το βάρος των μεταγενέστερων εμπειριών του, του δημόσιου λόγου ή υπό το πρίσμα της σημερινής του ταυτότητας. Ή μήπως το αίσθημα ενοχής συνδέεται με τη δηλωμένη ή αδήλωτη στάση του ερευνητή απέναντί του;\nΟι ακούσιοι θεατές βρίσκονται κάπου ανάμεσα στους δύο πόλους, του «ήρωα» και του «θύματος». Με αυτόν τον όρο εννοώ μια μεγάλη κατηγορία ανθρώπων, κυρίως τον άμαχο πληθυσμό -αλλά όχι μόνο-, που θεωρούν σήμερα ότι μπλέχτηκαν στα γεγονότα, χωρίς να το επιδιώξουν. Ή, όπως το εκφράζουν οι ίδιοι, «τους πήρε η μπόρα». Εδώ επίσης παίζουν σημαντικό ρόλο οι πράξεις των άλλων, αλλά όχι καθοριστικό, όπως στην περίπτωση του θύματος. Στις αφηγήσεις αυτού του είδους, ο πρωταγωνιστής βρέθηκε σε μια κατάσταση που του επιβλήθηκε απ' έξω, αλλά διατήρησε κάποια αυτονομία δράσης. Ενώ το θύμα δεν έχει επιλογή και ο ήρωας φαίνεται να δρα κυρίως σύμφωνα με την προσωπική του βούληση, οι επιλογές του ακούσιου θεατή υπαγορεύονται τόσο από εξωτερικούς παράγοντες όσο και από την κοινωνική ομάδα στην οποία ανήκει.\nΧαρακτηριστικά παραδείγματα είναι οι αφηγήσεις αντρών ή γυναικών που κατατάχθηκαν στο Δημοκρατικό Στρατό για να γλυτώσουν το ξύλο ή το βιασμό, ή που πέρασαν τα σύνορα για να μην τους πάρουν αντάρτες, ή ακόμα των παιδιών που έφυγαν με το «παιδομάζωμα» παρά τη θέληση των γονιών τους. Στις αφηγήσεις των ακούσιων θεατών θα πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί για μηνύματα που παραπέμπουν σε ένα παλιότερο πλαίσιο αναφοράς. Όντως, με το χρόνο μπορεί να έχει σημειωθεί κάποια μεταβολή στην εικόνα που είχε ο αφηγητής για τον εαυτό του. Για να μείνουμε σ' ένα από τα παραδείγματα που ανέφερα, μπορεί να είχε καταταγεί στο Δημοκρατικό Στρατό, επειδή το θεωρούσε σωστό και ήλπιζε στη νίκη, όμως η εικόνα αυτή του «ήρωα» να μην ταιριάζει στη σημερινή του ταυτότητα.\nΤέλος, οι αδικημένοι/παραγνωρισμένοι είναι εκείνοι που θεωρούν σήμερα ότι οι πράξεις τους λειτούργησαν θετικά, αλλά δεν έχουν εκτιμηθεί ή αναγνωριστεί σωστά από τον περίγυρο, είτε πρόκειται για το κράτος είτε για τους ηγέτες τους. Πολλοί πρώην αντιστασιακοί θεωρούν τον εαυτό τους αδικημένο. Αλλά «αδικημένα» μπορούν να αισθάνονται και τα άτομα εκείνα που δεν οδηγήθηκαν σε αναθεώρηση του παλιού τους πλαισίου αναφοράς από την επανεκτίμηση της δεκαετίας στην ιστοριογραφία και στο δημόσιο λόγο μετά το 1981. Οι αφηγήσεις αυτού του τύπου έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, γιατί το αίσθημα αδικίας που οδηγεί συχνά τον αφηγητή σε μια ρητή σύγκριση του «πριν» και του «μετά» της αδικίας μάς επιτρέπει να παρακολουθήσουμε την προσωπική του πορεία μέσα στο ιστορικό γίγνεσθαι.\nΗ σχηματική παρουσίαση των αυτο-προσωπογραφιών αδικεί αναγκαστικά την πολυδιάστατη μορφή των αφηγήσεων ζωής. Σκοπός της ήταν μόνο να επιστήσει την προσοχή σε ορισμένες από τις διαδικασίες κατασκευής της μνήμης που πρέπει να λαμβάνει υπόψη ο ερευνητής κατά την ερμηνεία του προφορικού υλικού.\nΤΟ ΜΑΤΙ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ\nΕξίσου σχηματική θα είναι και η παρουσίαση της δεύτερης πτυχής της λογικής της αφήγησης ζωής. Δηλαδή, του ρόλου που παίζει ο τρόπος που οι άλλοι βλέπουν τον αφηγητή, ή που αυτός νομίζει ότι τον βλέπουν. Από όσα έχουν ήδη λεχθεί είναι σαφές ότι ο τρόπος που ο αφηγητής βλέπει τον εαυτό του καθορίζεται όχι μόνο από τις δικές του προσωπικές εμπειρίες, αλλά και από τον τρόπο που τον βλέπουν οι άλλοι. Οι «άλλοι» στην περίπτωση αυτή μπορεί να είναι τόσο ένας εξωτερικός παράγοντας (το κράτος, η περιρρέουσα κοινωνία, η επικρατούσα ερμηνεία της ιστορίας) όσο και οι δικοί του (οι σύντροφοι ή ομοϊδεάτες, τα μέλη της κοινότητας μνήμης). Εδώ οι λέξεις-κλειδιά είναι το στίγμα και η τιμή, δύο όψεις του ίδιου νομίσματος.\nΠρόσφατες έρευνες στο γερμανόφωνο χώρο ανέδειξαν το ρόλο του δημόσιου λόγου στη διάρθρωση της μνήμης. Στην Ελλάδα υπάρχουν δύο κρίσιμες καμπές στην πρόσφατη ιστορία της που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην αλλαγή του πλαισίου αναφοράς και της κοινωνικής υπόληψης των πρωταγωνιστών της δεκαετίας. Το ένα γεγονός είναι η μεταπολίτευση και η αναγνώριση της Αντίστασης και το δεύτερο η κατάρρευση του «υπαρκτού σοσιαλισμού».\nΜετά την πτώση της χούντας, οι πρώην συνεργάτες του κατακτητή, οι βασανιστές της Μακρονήσου και εν γένει οι «εθνικόφρονες πολίτες» απέκτησαν ένα στίγμα το οποίο στις προηγούμενες δεκαετίες είχε επιφυλαχθεί στους πρώην αντιπάλους τους. Αντίθετα, η νομιμοποίηση της Αντίστασης στη συλλογική συνείδηση περιέβαλε με το φωτοστέφανο της τιμής όσους ήταν ήδη στιγματισμένοι. Με άλλα λόγια, αντιστράφηκαν οι ρόλοι. Αυτό σημαίνει ότι ένας πρώην βασανιστής ή ένας ΜΑΥς μπορεί να έχει περάσει από μια ερμηνευτική καμπή, με αποτέλεσμα να παρουσιάσει τις εμπειρίες του στον Eμφύλιο με διαφορετικό τρόπο απ' ό,τι θα το έκανε πριν από 40 χρόνια. Είναι πιθανόν να υιοθετήσει μια αμυντική στάση ή ακόμα να αρνηθεί εντελώς να μιλήσει για τη δράση του εκείνα τα χρόνια. Υπάρχει και μια ομάδα που είναι σήμερα διπλά στιγματισμένη: οι πρώην σλαβόφωνοι κομιτατζήδες, οι οποίοι αισθάνονται όχι μόνο το πολιτικό, αλλά και το εθνικό στίγμα. Η αντίδραση στο διπλό αυτό στίγμα μπορεί να οδηγήσει, αφενός, στον υπερτονισμό της ελληνικής ταυτότητας και, αφετέρου, στη σιωπή για το κομιτατζήδικο παρελθόν ή ακόμα στην επανερμηνεία της δράσης τους ως ενταγμένης στο αριστερό στρατόπεδο.\nΣτο χώρο της Αριστεράς, η κατάρρευση του «υπαρκτού σοσιαλισμού» δημιούργησε μια διαφορετική ερμηνευτική καμπή, επιταχύνοντας μια διαδικασία που είχε ξεκινήσει πολύ νωρίτερα μεταξύ των πολιτικών προσφύγων στις ανατολικές χώρες. Το τέλος του ψυχρού πολέμου άλλαξε την εικόνα του πρώην ανατολικού μπλοκ, το οποίο έπαψε να λειτουργεί ως πόλος αναφοράς για την Αριστερά. Έτσι ολοκληρώθηκε μια μακρόχρονη διαδικασία, που οδήγησε πολλούς «ήρωες του ΚΚΕ» στο να θεωρούν σήμερα τον εαυτό τους περισσότερο ως θύμα μιας «προδομένης επανάστασης». Σε ένα κόκκινο χωριό όπως ο Ζιάκας, αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να αυξηθεί η αφηγησιμότητα του παρελθόντος και να ενισχυθεί η κριτική στάση έναντι της ηγεσίας.\nΣΧΕΣΗ ΑΦΗΓΗΣΗ – ΕΡΕΥΝΗΤΗ\nΗ τελευταία πτυχή αφορά τη σχέση μεταξύ του αφηγητή και του ερευνητή. Κατ' αρχήν, θα τονίσω δύο βασικές προϋποθέσεις για να μπορεί η αφήγηση ζωής να βρει τη δική της λογική. Πρώτον, πρέπει να υπάρχει μια στοιχειώδης σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ ερευνητή και αφηγητή. Και δεύτερον, ο αφηγητής πρέπει να αισθάνεται ελεύθερος να ξετυλίξει το νήμα των αναμνήσεών του, χωρίς να νιώθει ότι τον εξουσιάζει ο ερευνητής. Αλλιώς, το πλαίσιο αναφοράς θα είναι εκείνο του ερευνητή και όχι του αφηγητή. Αυτό σημαίνει ότι και ο ερευνητής πρέπει να προσπαθήσει να απαλλαγεί από τα δικά του στερεότυπα, ή τουλάχιστο να τα συνειδητοποιήσει. Ακολούθως, παρουσιάζοντας πάλι κάπως σχηματικά τα πράγματα, νομίζω ότι ο αφηγητής μπορεί να αντιμετωπίσει τον ερευνητή με τρεις διαφορετικούς τρόπους: σαν τον «επικίνδυνο» άλλο, σαν τον «ανώδυνο άλλο» και σαν τον «δικό μας». Όσοι έχουν κάνει έρευνα πεδίου σε ελληνικά χωριά γνωρίζουν ότι συνήθως ο ερευνητής εντάσσεται από την τοπική κοινωνία πρώτα στην πρώτη κατηγορία, του «επικίνδυνου άλλου», και η δουλειά του θα αρχίσει να αποδίδει μόνο από τη στιγμή που θα κατορθώσει να περάσει στην κατηγορία του «ανώδυνου άλλου». Στην περίπτωση του Eμφυλίου, η μετάβαση αυτή είναι πιο δύσκολη, όταν ο αφηγητής θεωρεί ότι ο ερευνητής ανήκει σε άλλο στρατόπεδο απ' αυτό στο οποίο ανήκει ο ίδιος και όταν ο ίδιος ο ερευνητής επηρεάζεται έντονα από αρνητικά στερεότυπα για την ομάδα αναφοράς του αφηγητή. Όταν, αντιθέτως, ο αφηγητής βλέπει τον ερευνητή σαν «δικό του» άνθρωπο, π.χ. λόγω συγγένειας, φύλου, πολιτικής τοποθέτησης, ή εθνικής καταγωγής, δεν υπάρχουν αυτά τα προβλήματα και η λογική που διέπει την αφήγηση μπορεί να είναι κοινή με εκείνη του ερευνητή. Ο τελευταίος είναι πιθανόν να γνωρίζει τους κώδικες για την αποκρυπτογράφηση των μηνυμάτων και το πλαίσιο αναφοράς μπορεί να είναι το ίδιο. Όμως, σε τέτοιου είδους συνεντεύξεις, η κατασκευή μπορεί να βρίσκεται αλλού. Πρώτον, ο αφηγητής μπορεί να αγνοήσει όσα θεωρούνται αυτονόητα στην ομάδα αναφοράς στην οποία ανήκουν και οι δύο. Είναι η «δόξα» του Bourdieu, που, όπως έδειξε η δουλειά μου στο Ζιάκα, είναι ένα κλειδί που ανοίγει πολλές πόρτες (Βαν Μπούσχοτεν, 1997, σ. 217). Δεύτερον, ο αφηγητής μπορεί να έχει την τάση να συμμορφωθεί με τα ιδεατά πρότυπα της κοινής ομάδας αναφοράς και να υποτονίσει τα στοιχεία διαφοροποίησής του απ' αυτά.\nΗ ανάλυση που προηγήθηκε ανέδειξε τη ρευστότητα της προφορικής μνήμης καθώς και τους ποικίλους παράγοντες που επηρεάζουν τη διαμόρφωσή της στο παρόν της αφήγησης. Ωστόσο, οι τρεις διαστάσεις που εξετάστηκαν δεν μπορούν παρά να συνιστούν ένα γενικό πλαίσιο ανάλυσης, το οποίο δεν πρέπει να προκαθορίσει την ερμηνεία του αφάνταστα πιο πλούσιου και αντιφατικού κόσμου των προσωπικών αναμνήσεων. Το νόημα που αναζητούμε στις συνεντεύξεις μας θα πρέπει μάλλον να προκύπτει από τη γόνιμη αλληλεπίδραση συλλογικού και ατομικού, δημόσιου και ιδιωτικού, γενικού και ειδικού. Και προπαντός, από την προσεκτική και αμερόληπτη ακρόαση της φωνής των αφηγητών μας. Σ' αυτή τη φωνή θα στραφούμε τώρα με το παράδειγμα που προανήγγειλα.\nEΝΑ ΠΑΡAΔΕΙΓΜΑ: ΠΑΤEΡΑΣ ΚΑΙ ΓΙOΣ, ΑΠOΚΛΗΡΟΙ ΤΟΥ 1948\nΣε χωριστές στιγμές και τοποθεσίες ο πατέρας, ο «Σίλε», και ο γιος του, «Ρίστο» [ψευδώνυμα], μου αφηγήθηκαν την ιστορία της ζωής τους. Το χωριό τους ήταν μικτό: οι περισσότεροι κάτοικοι ήταν σλαβόφωνοι (όπως ήταν και ο Σίλε και ο Ρίστο) οι οποίοι συγκατοικούσαν με μια μικρή ομάδα προσφύγων. Στη διάρκεια της Κατοχής, 90 άτομα του χωριού οπλίστηκαν από τους Βουλγάρους. Ο Σίλε είναι σήμερα ένας έξυπνος και νηφάλιος γέρος 95 χρονών. Έχει μόρφωση δημοτικού και ασχολήθηκε ως αγρότης και μικρέμπορος. Ο Ρίστο μεγάλωσε στην Ουγγαρία, έχει πανεπιστημιακή μόρφωση και σήμερα εργάζεται στην Αθήνα.\nΗ ζωή και των δύο σφραγίστηκε έντονα από τα γεγονότα του 1948, όταν ο Ρίστο, σε ηλικία 14 χρονών και με δική του θέληση, αναχώρησε πεζός, μαζί με άλλα παιδιά του χωριού, για την Ανατολική Ευρώπη. Εξαιτίας αυτού του γεγονότος, ο πατέρας του στάλθηκε στη Μακρόνησο. Θεωρήθηκε «ύποπτος» γιατί είχε το παιδί του στο «παραπέτασμα». Εκεί αποκήρυξε τον κομμουνισμό, αλλά όχι και το γιο του:\n«Να με πετάξουν στη θάλασσα εδώ πέρα, δεν αρνιέμαι το παιδί μου».\nΕνώ ο Ρίστο λέει:\n«Από τη στιγμή που ο πατέρας μου με χώρισε στο Ανταρτικό πάνω στη γέφυρα και με άφησε, έπαψα να είμαι χαρούμενο παιδί».\nΗ εικόνα που έχει ο κάθε αφηγητής για τον εαυτό του διαπερνάει σαν κόκκινη κλωστή την αφήγησή του. Ενώ σε σχέση με το ιστορικό γίγνεσθαι και οι δύο βλέπουν τον εαυτό τους περισσότερο σαν «ακούσιο θεατή», η αφήγηση οργανώνεται γύρω από μια πιο ιδιωτική αυτο-αναπαράσταση σύμφωνα με την οποία ο πολιτικός βίος διαπλέκεται με το πολιτιστικό υπόστρωμα και την οικογενειακή ζωή. Στην περίπτωση του πατέρα η αφήγηση περιστρέφεται γύρω από την εικόνα του καλού νοικοκύρη. Αυτό που μετράει είναι η νοικοκυρεμένη γεωργική δουλειά, το εμπόριο και η οικογένεια. Κεντρικές αξίες: η εργατικότητα, η τιμιότητα, η φιλοξενία και οι καλές σχέσεις με τους γείτονες. Κάτω απ' αυτό το πρίσμα ερμήνευσε τα γεγονότα και τα ερμηνεύει και σήμερα. Δεν μισούσε ούτε τους Τούρκους, ούτε τους πρόσφυγες συγχωριανούς του, αλλά τους κρίνει με βάση την εργατικότητά τους: εργατικοί οι πρώτοι, τεμπέληδες οι δεύτεροι. Οι πολιτικές σκοπιμότητες δεν φαίνεται να τον αφορούν ιδιαίτερα και υποτάσσονται στις προσταγές της καλής νοικοκυροσύνης. Γι' αυτό και έμεινε ανένταχτος: ούτε με τους κομιτατζήδες, ούτε με το κράτος, ούτε με τους αντάρτες. Αν και αναγκάστηκε να δεχτεί, υπό πίεση, όπλο από τους κομιτατζήδες, αρνήθηκε να συμμετάσχει σε ένοπλες επιθέσεις σε γειτονικά ελληνόφωνα χωριά. Την απόφαση αυτή παρά λίγο να την πληρώσει με τη ζωή του (ο αρχηγός των κομιτατζήδων τον καταδίκασε σε θάνατο), όμως ο ίδιος ο Σίλε δεν την παρουσίασε σαν «ηρωική πράξη», αλλά σαν πράξη κοινής λογικής που εξυπηρετούσε το συμφέρον της οικογένειάς του: δεν ήθελε να χάσει τους καλούς πελάτες που είχε στα χωριά αυτά ως μικροέμπορος.\nΟύτε υπήρχαν στη μνήμη του Σίλε ίχνη αισθημάτων ενοχής ή αμυντικών μηχανισμών σε σχέση με το διπλό στίγμα που συνδέεται σήμερα με τη συμμετοχή του στο Κομιτάτο. Εν γένει, δεν φαίνεται να έχει επηρεαστεί από τις διαδοχικές εκδοχές του δημόσιου λόγου και το πλαίσιο αναφοράς του έμεινε ουσιαστικά το ίδιο με το προπολεμικό, με κεντρικό γνώρισμα το ρεαλισμό του νοικοκύρη και το πολιτιστικό υπόστρωμα της ομάδας του. Επειδή ό,τι έκανε το έκανε για να προστατέψει το σπίτι και την οικογένειά του, δεν φαίνεται να αισθάνεται κάποια ενοχή για την πρόσκαιρη και παθητική συνεργασία του με το Κομιτάτο. Η μόνη του ενοχή είναι ότι άφησε το μοναχογιό του να φύγει.\nΑντίθετα, η αφήγηση του Ρίστο σφραγίζεται έντονα από το δημόσιο λόγο. Οι παιδικές του αναμνήσεις για την οικογενειακή ζωή και τον Eμφύλιο στο χωριό επανερμηνεύτηκαν σε τρία στάδια: στο πρώτο, υπό το πρίσμα του δημόσιου λόγου της Αριστεράς στην Ουγγαρία, στο δεύτερο, υπό το πρίσμα του αποσταλινισμού του μετά το 1956 που τον οδήγησε σε μια ερμηνευτική καμπή, και στο τρίτο, υπό το πρίσμα της επανασύνδεσής του με την οικογενειακή του μνήμη μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα.\nΕνώ ο Σίλε είναι ο καλός νοικοκύρης, ο Ρίστο είναι το παιδί που «έπαψε να είναι χαρούμενο». Εδώ η κόκκινη κλωστή είναι η έλλειψη στοργής. Όταν συναντάει για πρώτη φορά μια ανθρώπινη συμπεριφορά στο πρόσωπο των Ουγγαρέζων νοσοκόμων που υποδέχτηκαν τα παιδιά στα σύνορα, του φάνηκαν σαν άγγελοι, ντυμένοι στα άσπρα. Αλλά το ίδιο ερμηνευτικό σχήμα μεταφράζεται και στο πολιτικό επίπεδο. Αισθάνεται προδομένος από την Αριστερά, που υποσχέθηκε ότι τα παιδιά θα έφευγαν μόνο για έξι μήνες. Αργότερα στην Ουγγαρία θα τιμωρηθεί από την κομματική οργάνωση, επειδή τόλμησε να ρωτήσει γιατί «στην πατρίδα του σοσιαλισμού τρώνε μαύρο ψωμί». Έτσι ξεκίνησε η διαδικασία αποσταλινισμού του. Ενώ στην αρχή, όπως όλα τα παιδιά που μεγάλωσαν στους παιδικούς σταθμούς, είχε τον Στάλιν σαν θεό, στο τέλος της συνέντευξης θα πει πικρόχολα, παραπέμποντας στις δημόσιες πρωτομαγιάτικες εκδηλώσεις:\n«από το σταλινισμό μού έμεινε η μπύρα».\nΣ' αυτή τη διαδικασία θα παίξει καθοριστικό ρόλο η συναναστροφή με τους Ούγγρους στα φοιτητικά του χρόνια, και ασφαλώς τα πολιτικά κριτήρια που εν τω μεταξύ απόκτησε. Αλλά όλα αυτά ερμηνεύονται και υπό το πρίσμα της έλλειψης στοργής:\n«επειδή δεν μ' αγαπούσαν, δεν τους αγαπούσα κι εγώ».\nΓια διαφορετικούς λόγους από τον πατέρα του, θα μείνει κι αυτός ανένταχτος. Ενώ μεγάλωσε σαν μακεδονόπουλο και σαν κομμουνιστής, και οι δύο αυτές ταυτότητες εξακολουθούν να παίζουν σημαντικό ρόλο στη ζωή του· δεν ήθελε να είναι ούτε με τα ελληνόπουλα, ούτε με τα μακεδονόπουλα, ούτε με το ΚΚΕ, αλλά διάλεξε να «γίνει Ούγγρος». Κι αυτό γιατί όλες αυτές οι εντάσεις που δημιουργήθηκαν στο χώρο των πολιτικών προσφύγων τού θύμιζαν τις τραυματικές εμπειρίες της παιδικής του ηλικίας, τη διάσπαση στο χωριό του και την άστοργη στάση του ελληνικού κράτους.\nΜας μένει να εξετάσουμε τι ρόλο έπαιξαν οι προσωπικές σχέσεις που αναπτύχθηκαν στη διάρκεια της συνέντευξης στη διάρθρωση της μνήμης. Οι δύο συνεντεύξεις έγιναν σε διαφορετικό τόπο και ημερομηνία και με πολύ διαφορετικό τρόπο.\nΠρώτη στη σειρά έγινε η συνέντευξη με τον Ρίστο. Τόσο ο Ρίστο όσο και η γυναίκα του, παιδί κι αυτή του παιδομαζώματος, μου έδειξαν μεγάλη εμπιστοσύνη. Καθήσαμε μια ολόκληρη μέρα στο εξοχικό τους έξω από την Αθήνα. Μου διηγήθηκαν κι οι δύο την ιστορία τους με πολλές λεπτομέρειες. Η άνεση του χρόνου, η απομόνωση του χώρου και οι ελάχιστες παρεμβάσεις μου τους επέτρεψαν να ξετυλίξουν πλήρως το νήμα των αναμνήσεών τους. Η σχέση εμπιστοσύνης που δημιουργήθηκε μεταξύ μας οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι τους συγκίνησε το ενδιαφέρον μου για τα παιδιά του εμφυλίου. Αλλά προπαντός στο γεγονός ότι ήμουνα ξένη, άσχετη προς την αρνητική στάση της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στη γλωσσική τους ομάδα (ο «ανώδυνος άλλος»). Μάλιστα, συχνά με ταύτιζαν με τους Ούγγρους, δηλαδή με έβλεπαν σαν συνδετικό κρίκο με την κοινωνία της εφηβείας τους που τους πρόσφερε τη στοργή που τόσο τους έλειπε.\nΗ συνέντευξη με τον πατέρα ήταν πολύ διαφορετική. Ενώ πάντα επιδιώκω να είμαι μόνη μου με τον αφηγητή, εδώ έτυχε να ήμαστε πολλοί. Εκτός από τον αφηγητή, παραβρέθηκαν ο Ρίστο με τη γυναίκα του, εγώ και ένας άλλος Έλληνας ερευνητής. Οι συνομιλητές του γέρου ανήκαν σε δύο ομάδες: ο «δικός μας» (ο γιος) και οι «άλλοι» (οι δύο ερευνητές, «ανώδυνοι» ή «επικίνδυνοι»;). Το καθένα από τα τέσσερα αυτά πρόσωπα κουβαλούσε τα δικά του στερεότυπα, τα δικά του ερμηνευτικά σχήματα, τα δικά του ενδιαφέροντα. Επειδή ο Σίλε είναι βαρήκοος, τη συνέντευξη την έκανε ουσιαστικά ο γιος του, που καθόταν δίπλα του. Αυτός διαβίβαζε τις ερωτήσεις μας, προσθέτοντας και νέες ερωτήσεις και δικά του σχόλια. Η διαμεσολάβηση του «δικού μας» στη συνέντευξη ήταν πολύ διδακτική. Ο Ρίστο ήξερε τις ιστορίες που θα μας έλεγε ο πατέρας του. Αλλά επεσήμαινε και τις σιωπές στην αφήγηση του Σίλε, αποκαλύπτοντας έτσι ασυνείδητα ποια μέρη της μνήμης ο πατέρας του θεωρούσε μόνο για οικογενειακή χρήση. Επίσης η διαδικασία αυτή αποκάλυπτε τη μεταβίβαση της μνήμης από γενιά σε γενιά, την επανερμηνεία της από το γιο αλλά και την ακλόνητη αντοχή του ερμηνευτικού σχήματος του γέρου. Έτσι εξουδετερώθηκε ένας από τους κινδύνους που παρουσιάζεται όταν ο ερευνητής (στην περίπτωσή μας ο Ρίστο) ανήκει στην ίδια ομάδα με τον αφηγητή. Πράγματι, ο Σίλε δεν «συμμορφώθηκε με τα ιδεατά πρότυπα της κοινής ομάδας αναφοράς», αλλά επέμεινε στη δική του ερμηνεία.\nΑυτό φάνηκε και όταν έφτασε η συζήτηση στην περίοδο του Μεταξά. Η αφήγηση του Σίλε για το Μεσοπόλεμο περιστρεφόταν κυρίως γύρω από τις εμπορικές του ασχολίες. Όταν τον ρώτησε ο Ρίστο τι έγινε με τον Μεταξά που απαγόρευσε τη μακεδονική γλώσσα (ένα σταθερό σημείο αναφοράς σε πολλές αφηγήσεις ζωής μελών αυτής της γλωσσικής κοινότητας), ο γέρος παρέμεινε στο δικό του πλαίσιο αναφοράς, της καλής νοικοκυροσύνης. Επέμεινε ότι επί Μεταξά καλά περνούσαν. Απόδειξη: είχε γίνει και σιτέμπορος. Θα μπορούσε λοιπόν να υποθέσει κανείς ότι η γλωσσική καταπίεση επί Μεταξά -που ασφαλώς υπήρχε- δεν τον αφορούσε. Σωστότερα, δεν τον αφορούσε εκείνη τη στιγμή. Η ερώτηση τέθηκε κάπως ξεκάρφωτα και διέκοψε τη ροή της σκέψης του. Ταυτόχρονα όμως, ο γέρος αποσιώπησε κάτι που αποκαλύφθηκε αργότερα στη συνέντευξη, όταν τον ρώτησε ξανά ο Ρίστο για το ίδιο θέμα. Τότε ο γέρος παραδέχτηκε ότι ο πατέρας του συνελήφθη μια φορά στο παζάρι και πλήρωσε πρόστιμο, επειδή μιλούσε μακεδονικά.\nΤέτοιες σιωπές παραπέμπουν ολοφάνερα στο αίσθημα του εθνικού στίγματος. Εδώ εύλογα τίθεται το ερώτημα αν η σιωπή οφειλόταν στην παρουσία μας, που ήμασταν «οι άλλοι», «ανώδυνοι» ή «επικίνδυνοι». Είναι πολύ πιθανόν. Σίγουρα πάντως, χωρίς την παρουσία του Ρίστο, η συνέντευξη θα ήταν πολύ διαφορετική. Ο Ρίστο επεσήμανε τις σιωπές και ταυτόχρονα τις καθιστούσε διαπερατές. Ο μεταξύ τους διάλογος έδειξε πόσο θωρακισμένο ήταν το πλαίσιο αναφοράς του Σίλε και σε ποια σημεία ο Ρίστο ερμήνευσε διαφορετικά την κοινή τους ιστορία. Όμως το πιο επώδυνο σημείο αυτής της ιστορίας, ο χωρισμός του 1948 και ο εγκλεισμός του γέρου στη Μακρόνησο εξαιτίας αυτού του γεγονότος («για σένα τα πλήρωνα όλα...»), έμεινε θαμμένο στα βαθύτερα στρώματα της ατομικής ή της οικογενειακής μνήμης. Και ίσως έτσι πρέπει να είναι.\nΌπως είπα παραπάνω, ένας από τους λόγους που διάλεξα αυτή τη συνέντευξη ήταν γιατί προσωπικά με δίδαξε πολλά. Το σημαντικότερο δίδαγμα είναι ότι συνειδητοποίησα και τα δικά μου στερεότυπα, διαπιστώνοντας ότι το δικό μου ερμηνευτικό σχήμα δεν ταίριαζε με αυτά που μου έλεγε ο Σίλε. Ήρθα στη συνέντευξη οπλισμένη με ένα κεντρικό ερώτημα: Γιατί ορισμένοι κάτοικοι της περιοχής προσχώρησαν στο Κομιτάτο, έστω και παρά τη θέλησή τους, όπως ο Σίλε; Και γιατί στη συνέχεια προσχώρησαν στο αριστερό στρατόπεδο; Πίσω απ' αυτό το ερώτημα βρισκόταν η κυρίαρχη αντίληψη η οποία διαχωρίζει αυστηρά αντίσταση και συνεργασία. Δηλαδή, έθετα το πρόβλημα μόνο υπό πολιτικούς όρους. Διαπίστωσα λοιπόν ότι για τον Σίλε η διάζευξη αντίσταση/συνεργασία δεν λειτουργούσε έτσι και επομένως, εάν επέμενα στο δικό μου σχήμα, δεν θα μπορούσα να κατανοήσω σε βάθος το νόημα της αφήγησής του. Οι επιλογές του Σίλε στο δίλημμα αντίσταση/συνεργασία καθορίζονταν με βάση την αρχή της νοικοκυροσύνης. Αντιστάθηκε στις πιέσεις του Κομιτάτου όσο του το επέτρεπε η τήρηση αυτής της αρχής, αλλά η ίδια αυτή αρχή δεν του επέτρεπε να γίνει «ήρωας της Αντίστασης». Για τον ίδιο ακριβώς λόγο, δεν είχε πρόβλημα να αποκηρύξει τον κομμουνισμό (στη Μακρόνησο), αλλά δεν μπορούσε να αποκηρύξει το γιο του («να με πετάξουν στη θάλασσα εδώ πέρα, δεν αρνιέμαι το παιδί μου...»).\nΤΕΛΙΚEΣ ΣΚEΨΕΙΣ: Η ΜΝHΜΗ ΤΩΝ «ΑΚΟYΣΙΩΝ ΘΕΑΤΩΝ»\nΣτο πρώτο πιο θεωρητικό μέρος αυτού του άρθρου εστίασα την προσοχή μου περισσότερο στην πολιτική διάσταση της μνήμης. Η συνέντευξη του Σίλε μάς αναγκάζει να αναγνωρίσουμε τη σημασία και της καθημερινής ζωής στην ερμηνεία των εμπειριών, στις επιλογές των δρώντων προσώπων και άρα και στη διάρθρωση της μνήμης. Σε περιόδους πολέμου και εμφύλιων συρράξεων η καθημερινότητα φαίνεται να λειτουργεί ως σημείο διαπλοκής μεταξύ πολιτικού και ιδιωτικού βίου (Πασερίνι, 1998, σ. 273). Η βαθιά διείσδυση του δημόσιου βίου στον ιδιωτικό χώρο της καθημερινότητας οδηγεί στην πολιτικοποίηση της ιδιωτικής ζωής. Τόσο στην αφήγηση του Σίλε όσο και στην ιστορία του Ρίστο διαφαίνεται μια αντίσταση στην έξωθεν επιβολή μιας πολιτικής ταυτότητας και τη διεκδίκηση μιας καθημερινότητας χωρίς συγκρούσεις. Η εικόνα αυτή μας παραπέμπει στην κατηγορία του «ακούσιου θεατή» που αναφέραμε στο πρώτο μέρος. Θα ήταν ίσως παρακινδυνευμένο να συμπεράνουμε ότι μια τέτοια, λιγότερο πολιτικοποιημένη, διάσταση της μνήμης του Eμφυλίου είναι ευρύτερα διαδομένη, ή ακόμα ότι ανήκει σ' ένα «αγροτικό μοντέλο της μνήμης του πολέμου». Ούτε μπορούμε να πούμε εάν οι μνήμες αυτές ανταποκρίνονται σε συγκεκριμένες πρακτικές ή σε στρατηγικές συμφιλίωσης με το παρελθόν. Αυτό όμως που έχει σημασία να τονίσουμε είναι ότι η ταυτόχρονη εμφάνιση τέτοιων αναμνήσεων, δίπλα σε πιο «στρατευμένες» μνήμες, μας δίνει ένα κλειδί για να κατανοήσουμε το νόημα που έχουν, στο παρόν της αφήγησης, γι' αυτούς που μας τις διηγούνται. Και όσον αφορά την ανασύνθεση της εμφυλιακής περιόδου, οι μνήμες αυτές μας δείχνουν ότι μια ανάγνωση με κλασικούς πολιτικούς όρους (δηλαδή, με βάση τη δράση των πιο ενεργών μελών της κοινωνίας) δεν αρκεί, γιατί αφήνει απέξω μια ολόκληρη «φαιά ζώνη», η οποία καλύπτει το χώρο μεταξύ αντίστασης και συνεργασίας. Τα αισθήματα αυτών των ανθρώπων, που ήταν ίσως πιο διαδομένα απ' ό,τι υποψιαζόμαστε, εξέφρασε μια ηλικιωμένη γυναίκα από το Ζιάκα με την εξής χαρακτηριστική φράση: «[Δεν θέλαμε να ήμαστε] νε με τον ένα, νε με τον άλλο βρικόλακα...».\nΑλβανός Ραϋμόνδος, 1999, «Πολιτισμική διαφορά και εμφύλια διαμάχη. Η μνήμη και η εμπειρία του εμφυλίου πολέμου σε δύο μεικτά χωριά της περιοχής Kαστοριάς», ανακοίνωση στο Συνέδριο Από τη Βάρκιζα στο Γράμμο, Αθήνα, 20-23 Οκτωβρίου 1999.\nΑσδραχάς Σπύρος, 1995, «Η προφορική πληροφορία», στο Ιστορικά Απεικάσματα, Θεμέλιο, σ. 193-196.\nΒαν Μπούσχοτεν Ρίκη, 1997, Ανάποδα χρόνια. Συλλογική μνήμη και ιστορία στο Ζιάκα Γρεβενών (1900-1950), Αθήνα, Πλέθρον.\nΒαν Μπούσχοτεν Ρίκη, 1999, Περάσαμε πολλές μπόρες, κορίτσι μου, Αθήνα, Πλέθρον.\nΒαν Μπούσχοτεν Ρίκη, 2000, «Απαξίωση καi αξιοποίηση των προφορικών μαρτυριών», Πρακτικά του Συνεδρίου Ελληνικός παραδοσιακός πολιτισμός: Λαογραφία και Ιστορία, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.\nVilanova Mercedes, 2000, Οι αόρατες πλειοψηφίες, Αθήνα, Κατάρτι.\nΓκέφου-Μαδιανού Δήμητρα, 1993, «Ανθρωπολογία οίκοι», Διαβάζω, 323, σ. 44-50.\nΘανοπούλου Μαρία, 2000, Η προφορική μνήμη του πολέμου. Διερεύνηση της συλλογικής μνήμης του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου στους επιζώντες ενός χωριού της Λευκάδας, Αθήνα, ΕΚΚΕ.\nΗλιού Φίλιππος, 2000, «Οι βιωμένες εμπειρίες και η ιστοριογραφική προσέγγιση», στο Ιστορικό τοπίο και ιστορική μνήμη. Το παράδειγμα της Μακρονήσου, Πρακτικά Επιστημονικής Συνάντησης, Φιλίστωρ, σ. 159-168.\nΚυριακίδου-Νέστορος Άλκη, 1988, «Ο χρόvoς της πρoφoρικής ιστoρίας», Σύγχρovα Θέματα, τεύχoς 35-36-37, σ. 233-238.\nΚωστόπουλος Τάσος, 2000, Η απαγορευμένη γλώσσα. Κρατική καταστολή των σλαβικών διαλέκτων στην ελληνική Μακεδονία, Αθήνα, Μαύρη Λίστα.\nΠασερίνι Λουίζα, 1998, Σπαράγματα του 20ού αιώνα. Η ιστορία ως βιωμένη εμπειρία, Αθήνα, Νεφέλη, σ. 101-166.\nAnderson Kathlyn και Jack Dana, 1991, «Learning to Listen. Interview Techniques and Analyses», στο Sherna Berger Gluck and Daphne Patai (eds), Women's Words: The Feminist Practice of Oral History, London, Routledge, σ. 11-26.\nBoll Friedrich, 1998, «Hablar o callar sobre la persecucion nazi en Alemania», Historia, Antropologia y Fuentes Orales, 20, σ. 45-52.\nBourke Joanna, 1999, An intimate history of killing, London, Grantas.\nHalbwachs Maurice, 1925, Les cadres sociaux de la memoire, Paris, Alcan.\nHalbwachs Maurice, 1950, La memoire collective, Paris, PUF.\nHobsbawm Eric, 1997, «On History from Below», στο On History, London, Weidenfeld & Nicholson, σ. 201-217.\nJackson A., 1987, Anthropology at Home, London, Tavistock Publications.\nKerschbaumer Gertrud, 1998, «Qué queda del heroismo? Crimenes de guerra y silencios», Historia, Antropologia y Fuentes Orales, 20, σ. 75-86.\nLeydesdorff Selma, 1992, «A Shattered Silence: The Life Stories of Survivors of the Jewish Proletariat of Amsterdam», στο Luisa Passerini (ed.), Memory and Totalitarianism, International Yearbook of Oral History and Life Stories, Oxford, Oxford University Press, σ. 145-164.\nPasserini Luisa, 1979, «Work Ideology and Consensus under Italian Fascism», History Workshop, 8, σ. 84-92.\nPasserini Luisa, 1987, Fascism in Popular Memory, Cambridge, Cambridge University Press.\nPavone Claudio, 1997, «La "zona grigia" nell' Italia divisa in due: caratteri ed eredità», Πρακτικά του Συνεδρίου La Résistance et les Européens du Sud, Aix-en-Provence, 20-22 Mars.\nPollak Michael, 1988, Die Grenzen des Sagbaren. Lebensgeschichte von KZ-Überlebenden als Augenzeugenberichte und als Identitätsarbeit, Frankfurt, Campus Verlag.\nPortelli Alessandro, 1991a, «What Makes Oral History Different?», στο The Death of Luigi Trastulli and Other Stories, Albany, State University of New York Press, σ. 45-58.\nPortelli Alessandro, 1991b, «Uchronic Dreams. Working-Class Memory and Possible Worlds», στο The Death of Luigi Trastulli and Other Stories, Albany, State University of New York Press.\nRosenthal Gabriele, 1991, «German War Memories: Narrability and the Biographical and Social Functioning of Remembering», Oral History, 19/2, σ. 34-40.\nRosenthal Gabriele, 1995, Erlebte und erzählte Lebensgeschichte, Frankfurt, Campus Verlag.\nSchrager Samuel, 1983, «What is Social in Oral History?», International Journal of Oral History, 4/2, σ. 76-98.\nThompson Paul, 2000, The Voice of the Past. Oral History (3η έκδοση), Oxford, Oxford University Press.\nThomson Alistair, 1990, «ANZAC Memories: Putting Popular Memory Theory into Practice in Australia», Oral History, 18/1, σ. 25-31.\nThomson Alistair, 1996, Anzac Memories: Living with the Legend, Melbourne, Oxford University Press.\nVansina Jan, 1985, Oral Tradition as History, London, Nairobi.\nVon Plato Alexander, 1998, «Quien es m΄as victima?», Historia, Antropologia y Fuentes Orales, 20, σ. 23-32.\nWhite Naomi Rosh, 1998, «Marking Absences: Holocaust Testimony and History», στο Robert Perks and Alistair Thomson, 1998, The Oral History Reader, London, New York, Routledge, σ. 172-182.\n Ιστορικός - ανθρωπολόγος. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Προφορικής Ιστορίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.\n The Things They Carried, New York, 1990. Αναφέρεται στο Bourke, 1999, σ. 11.\n Βλ. τα κλασικά έργα του Maurice Halbwachs, 1925, σ. 278-295· 1950, σ. 33. Για μια σύγχρονη προσέγγιση, ιδίως από την άποψη του αφηγητή, βλέπε Schrager, 1983.\n Ο Σ. Ασδραχάς (1995, σ. 193-195) δέχεται ανεπιφύλαχτα αυτή τη διπλή προσέγγιση, ενώ ο Φ. Ηλιου διατηρεί σοβαρές επιφυλάξεις έναντι της «βιωμένης ιστορίας» χωρίς ωστόσο να την απορρίψει (2000, σ. 159-161). Η επιφύλαξη του φαίνεται να συνδέεται κυρίως με την πεποίθηση ότι ο προφορικός λόγος των πρωταγωνιστών της πρόσφατης ιστορίας μας είναι κατ' εξοχήν «ηρωικός και αυτοδικαιωτικός». Ωστόσο, όπως θα φανεί στη συνέχεια, ο «ηρωικός» αυτός λόγος αποτελεί μόνο μία από τις πολλές πτυχές της προφορικής μνήμης.\n Ενδεικτικά, αρκεί να αναφερθούν τα έργα της Πασερίνι (1987) για τη λαϊκή μνήμη του φασισμού στην Ιταλία, τα άρθρα του Πορτέλλι (1991a, 1991b) για τους Ιταλούς κομμουνιστές και το βιβλίο της Βιλανόβα (2000) για την αποχή των αναρχικών στον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο.\n Ο Alistair Thomson τόνισε ιδιαίτερα ότι η ανασύνθεση των προσωπικών αναμνήσεων στη διάρκεια της συνέντευξης συντελείται στο πλαίσιο του δημόσιου λόγου και του πολιτιστικού υποστρώματος της ομάδας αναφοράς και ότι η αφήγηση εντάσσεται στο πλαίσιο μιας «βιογραφικής ανάγκης» του αφηγητή, με σκοπό τη διαμόρφωση ενός «ασφαλούς» παρελθόντος (Thomson, 1990, σ. 25). Η Rosenthal συμπεραίνει ότι η αφηγησιμότητα (και επομένως και οι σιωπές) είναι συνάρτηση τριών κυρίως παραγόντων: της διάρθρωσης των εμπειριών του πολέμου, της βιογραφικής ανάγκης της αφήγησης και της κοινωνικής λειτουργίας της μνήμης. Παρατήρησε ότι οι αφηγητές τείνουν να αποσιωπούν τα εγκλήματα πολέμου των ναζί (ιδίως όταν πρόκειται για πρώην φαντάρους ή μέλη της νεολαίας του Χίτλερ) και να συμπυκνώνουν το ναζικό παρελθόν στα χρόνια του πολέμου. Η διαπίστωση αυτή επιβεβαιώνεται και από άλλους ερευνητές (π. χ., Von Plato, 1998· Kerschbaumer, 1998).\n Κοινότητα μνήμης: μια συμβιωτική κοινωνική ομάδα με κοινές εμπειρίες εντός της οποίας η μνήμη συγκροτείται και μεταδίδεται κυρίως μέσω της προφορικής επικοινωνίας (βλ. Βαν Μπούσχοτεν, 1997, σ. 208-209).\n Σε διαφορετικά συμφραζόμενα, βλέπε τις εύστοχες παρατηρήσεις των Kathlyn Anderson και Dana Jack (1991) σχετικά με τις αρχικές τους δυσκολίες να «ακούνε» τα μηνύματα των αφηγητριών τους. Ας σημειώσουμε εδώ ότι οι μνήμες γυναικών και οι μνήμες μελών εθνοτικών ομάδων παρουσιάζουν συχνά την ίδια αντιφατικότητα, όταν προσπαθούν να συμβιβάσουν τη βιωμένη εμπειρία με την ανάγκη παρουσίασης «ασφαλούς παρελθόντος».\n Τα «ακούσια μηνύματα» είναι πληροφορίες που αναβλύζουν αυθόρμητα στη ροή της αφήγησης «μεταξύ τυριού και αχλαδιού». Επειδή δεν εντάσσονται στην αφηγηματική στρατηγική του αφηγητή στο παρόν της αφήγησης, αποτελούν πειστικές ενδείξεις για τη συμπεριφορά του παρελθόντος και για τις νοητικές δομές στις οποίες στηρίζονταν. Βλ. Vansina, 1985, σ. 91· Βαν Μπούσχοτεν, 1997, σσ. 19, 210, 218. Για το ίδιο πρόβλημα, βλέπε, επίσης, Hobsbawm, 1997, σ. 207-208.\n Χαώδης συγκράτηση: άτακτη εγγραφή συμβάντος στη μνήμη, όταν δεν υπάρχει το κατάλληλο νοητικό πλαίσιο για την οργανωμένη ενσωμάτωση του (Βαν Μπούσχοτεν, 1997, σσ. 214, 218).\n Για ορισμένες μορφές αυτο-αναπαραστάσεων Ιταλών βιομηχανικών εργατών, βλέπε Πασσερίνι, 1998, σ. 101-165.\n Για ένα παράδειγμα, βλέπε Βαν Μπούσχοτεν, 1999, σ. 230-235.\n Υπάρχει πια εκτενής βιβλιογραφία για το θέμα αυτό. Ενδεικτικά, βλέπε Pollak, 1988· Rosenthal, 1991· Leydesdorff, 1992· Boll, 1998· Von Plato, 1998· White, 1998.\n Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση είναι εκείνη των στρατιωτών της Βέρμαχτ που συμμετείχαν ή παραβρέθηκαν στη διάπραξη εγκλημάτων πολέμου (Rosenthal, 1991, σ. 40· Kerschbaumer, 1998, σ. 77).\n Σ' έναν εμφύλιο πόλεμο, οι θύτες δεν βρίσκονται ποτέ μόνο στο ένα στρατόπεδο. Εξάλλου, θύτες και θύματα μπορούν να συνυπάρχουν και στο ίδιο στρατόπεδο. Όταν, λοιπόν, μιλάω για «θύτες», δεν εννοώ ένα συλλογικό σώμα, αλλά άτομα που διαπράττουν βίαιες ή εγκληματικές πράξεις σε βάρος κάποιου άλλου, οι οποίες υπερβαίνουν την «κανονική» διεξαγωγή του πολέμου.\n Αυτό μπορεί να εξηγηθεί εν μέρει με το μετεμφυλιακό καθεστώς το οποίο θεώρησε όλους τους αντιστασιακούς ως προγραμμένους. Αλλά δεν φαίνεται να είναι μόνο αυτό: ο Ηλιού θεωρεί το «παράπονο του αγωνιστή» ένα μόνιμο μοτίβο της ελληνικής ιστορίας από το 1821 και εδώθε (2000, σ. 160). Εξάλλου, και στη Γαλλία και την Ιταλία υπάρχουν αρκετοί πρώην αντιστασιακοί που θεωρούν τον εαυτό τους «αδικημένο», παρόλο που το μεταπολεμικό καθεστώς εκεί οικοδομήθηκε πάνω στην κληρονομιά της Αντίστασης. Δεν είναι ο χώρος εδώ να αναλύσω τις αιτίες αυτού του φαινομένου, απλώς το επισημαίνω.\n Βλέπε, για παράδειγμα, τις αφηγήσεις αντίπαλων του ΕΑΜ, στο Βαν Μπούσχοτεν, 1999, σσ. 113-114, 123, 151-157, 209-211, 224-225.\n Λόγου χάρη, ο Α. Von Plato (1998) τόνισε τη διαφορετική αντιμετώπιση της έννοιας του «θύματος» (του ολοκαυτώματος, του αντιναζισμού και της σοβιετικής κατοχής) στην Ανατολική και Δυτική Γερμανία, υπό το πρίσμα της «σοσιαλιστικής οικοδόμησης» στην πρώτη και του ψυχρού πολέμου στη δεύτερη. Σε παρόμοια συμπεράσματα κατέληξε και η Gertrud Kerschbaumer (1998) για την Αυστρία: αμνησία για τα εγκλήματα πολέμου των Αυστριακών φαντάρων της Βέρμαχτ, υπερτονισμός της «βαρβαρότητας» των σοβιετικών δυνάμεων κατοχής το 1945.\n Ο όρος ανήκει στη Gabriele Rosenthal (1995, σ. 143): «βιογραφικό σημείο καμπής που οδηγεί σε επανερμηνεία του ορίζοντα του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος». Βλέπε Βαν Μπούσχοτεν, 1997, σ. 225.\n Βλέπε Αλβανός, 1999.\n Στη συνάρτηση αυτή, η Kerschbaumer έκανε δυο σημαντικές παρατηρήσεις που συνδέονται με τη δουλειά της με τους Αυστριακούς πρώην φαντάρους της Βέρμαχτ. Τόνισε πόσο σημαντικό είναι να δοθεί η ευκαιρία στον αφηγητή να αναπτύξει την προσωπική του βιογραφία εφ' όλης της ύλης. Διαπίστωσε ότι κατ' αυτόν τον τρόπο οι αφηγητές «εγκατέλειπαν το συλλογικό σώμα του 'στρατιώτη της Βέρμαχτ', πράγμα που τους επέτρεπε να απαλλαγούν από παλιές αξίες, όπως η συντροφικότητα ή το απόρρητο, που τους είχε επιβληθεί από το ναζισμό ή τον πόλεμο» (Kerschbaumer, 1998, σ. 77). Ταυτόχρονα, αυτή η πρώτη φάση της συνέντευξης επέτρεπε και στην ίδια να απαλλαγεί από την ασυνείδητη προκατάληψη της, η οποία την οδηγούσε στο να καταδικάσει εκ των προτέρων τον συνομιλητή της (ό.π., σ. 78).\n Είναι ακριβώς η περίπτωση στην οποία αναφέρθηκε και η Kerschbaumer.\n Εδώ τα προβλήματα είναι παρόμοια με εκείνα που αντιμετωπίζει ο «ιθαγενής» ανθρωπολόγος που διεξάγει επιτόπια έρευνα στη χώρα ή στο χωριό καταγωγής του (ενδεικτικά, βλέπε Γκέφου-Μαδιανού, 1993· Jackson, 1987).\n Η αξιολόγηση αυτή παραπέμπει στη λειτουργία των στερεοτύπων ως «πολιτιστικών σημαδιών» (cultural markers). Και σήμερα ακόμα στα μικτά χωριά της Δ. Μακεδονίας ντόπιοι και πρόσφυγες χαρακτηρίζουν τους «ημετέρους» ως εργατικούς και τους «άλλους» ως «τεμπέληδες». Εδώ έχουμε ένα σαφές παράδειγμα του ρόλου του πολιτιστικού υποστρώματος στη διάρθρωση της μνήμης.\n Το πόσο ανεπηρέαστος φαινόταν από το δημόσιο λόγο αποδείχτηκε από την απορία του, όταν ο γιος του του είπε ότι ο Μεγαλέξαντρος θεωρείται σήμερα μεγάλος ήρωας στην Ελλάδα. «Μπα; Ήρωας; Ο Μέγας Αλέξαντρος -τώρα εγώ είμαι και λίγο αγράμματος, δεν μπορώ, μπροστά σε σας που ξέρετε τα πολλά τα γράμματα- λοιπόν, ο Μέγας Αλέξαντρος ήταν εγγράμματος, αλλά τον σκοτώσανε οι Μακεδόνες πάλι. Επειδής πήρε, έκανε επίθεση στα διάφορα κράτη, κατακτητής μπορεί να ήταν. Εγώ το βγάζω συμπέρασμα αυτό, μπορεί να μην ήτανε, αλλά έτσι νομίζω, κατακτητής θα ήταν».\n Στους παιδικούς σταθμούς των ανατολικών χωρών, τα παιδιά χωρίζονταν σε «μακεδονόπουλα» και «ελληνόπουλα», ανάλογα με τη μητρική τους γλώσσα.\n Κάθε φορά που γινόταν αυτό, ο γέρος έδειχνε απορία: «Μπα, πώς το 'μαθές;». Και ο γιος απαντούσε: «Μα εσύ μου το 'πες!».\n Βλέπε το πρόσφατο βιβλίο του Τ. Κωστόπουλου (2000) που στηρίζεται σε διεξοδική αρχειακή έρευνα.\n Αυτό το ερώτημα θέτει η Μαρία Θανοπούλου στο πρόσφατο βιβλίο της για την προφορική μνήμη του πολέμου στην Λευκάδα (Θανοπούλου, 2000, σ. 404). Ορισμένες πτυχές αυτής της μνήμης πάντως φαίνεται να έχουν γενικότερη ισχύ, για παράδειγμα η δυσφορία με την οποία οι κάτοικοι θυμούνται την ανάγκη δήλωσης μιας πολιτικής ταυτότητας ή οι συχνές αναφορές σε προσφορά βοήθειας σε οπαδούς αντίθετης ιδεολογίας (Θανοπούλου, 2000, σ. 278-279).\n Βλέπε Pavone, 1997. Είναι ενδεικτικό ότι το ερευνητικό ενδιαφέρον για τη «φαιά ζώνη» εκδηλώθηκε πιο έντονα στη δεκαετία του '90, μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου.


Ταινία Life in a Year (2020) online με ελληνικους υποτιτλους Δράμα Greek subtitles\nΠροστέθηκε: 2020-11-27 20:17\nταινία Life in a Year (2020) online Greek subtitles\nχωρίς καμιά υποχρέωση εγγραφής. Εδώ θα βρείτε ολόκληρητη ταινία Life in a Year (2020) με υπότιτλουςσε καλή ποιότητα. Κάθε επισκέπτης θα είναι σε θέση να παρακολουθήσει σε απευθείας σύνδεση όλες τις ταινίες με υπότιτλους δωρεάν με καλή εικόνα και ήχο. Σε περίπτωση που η ταινία σας κολλάει πατήστε pause (παύση) για 5 με 10 λεπτά το πολύ, ώστε να φορτώσει. Αν συναντήσετε δυσκολία στην προβολή της ταινίας Life in a Year (2020) με ελληνικούς υπότιτλους, τότε μπορείτε να παρακολουθήσετε το βοηθητικό μας βίντεο που σας εξηγεί βήμα βήμα την διαδικασία προβολής. Υπάρχει αναζήτηση στην ιστοσελίδα μας, όπου μπορείτε να βρείτε την ταινία που επιθυμείτε πληκτρολογώντας το όνομα στην αναζήτηση, για παράδειγμα Life in a Year (2020) greek sub. Σε περίπτωση μη ευρέσεως της ταινιες που αναζητήσατε υπάρχει η δυνατότητα παραγγελίας στον ιστό μας όπου μπορείτε να παραγγείλετε ταινία και η φόρμα παραγγελίας βρίσκεται στο κεντρικό μενού.Ξεκινήστε λοιπόν να βλέπετε την ταινία Life in a Year (2020) tenies online τώρα! Απολαύστε βλέποντας τις ταινίες που αγαπάτε στην στην καλύτερη ιστοσελίδα και φυσικά μην ξεχάσετε να προσθέσετε τη διεύθυνση μας στα αγαπημένα σας! tenies-online.club\n5.9 41 IMDB\nΤαινία Life in a Year (2020) online με ελληνικους υποτιτλους Η ταινία ακολουθεί τον 17χρονο Daryn που ανακαλύπτει ότι η φίλη του πρόκειται να πεθάνει. Σκοπεύει να της δώσει μια ολόκληρη και γεμάτη ζωή τον τελευταίο χρόνο της ζωής της...\nΠατώντας το κουμπί Subscribe θα λάβετε ειδοποίηση όταν ανανεωθεί η Ταινία/Σειρά που έχετε εγγραφεί. Life in a Year (2020)\nταινιa Life in a Year (2020) online με ελληνικους υποτιτλους greek subs\nΑγαπητοί επισκέπτες προσθέστε σχόλια σχετικά με την ταινία Life in a Year (2020)


Η ολοκληρωμένη εμφάνιση του Βέλεθ! - thetimes.gr\nΗ ολοκληρωμένη εμφάνιση του Βέλεθ!\nΟ Παναθηναϊκός επέστρεψε στις νίκες στην Ριζούπολη, καθώς βρήκε το γκολ με τον Φώτη Ιωαννίδη και στην συνέχεια κατάφερε να κρατήσει ανέπαφη την εστία του μέχρι το τέλος, αγωνιζόμενος για ένα ημίχρονο με δέκα παίκτες μετά την αποβολή του Βασίλη Ζαγαρίτη.\nΟι «πράσινοι» μπορεί να μην είχαν ποιότητά στην εμφάνισή τους, μπορεί να μην κατάφεραν να κρατήσουν μπάλα και να κλειστούν πίσω, αλλά κατέθεσαν σκληράδα, μαχητικό πνεύμα και αυτοθυσία. Χαρακτηριστικά που είναι αναγκαία σε κάποια ματς, σε παιχνίδια ειδικών συνθηκών βάσει απουσιών και εξέλιξης, αλλά σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αποτελούν την ταυτότητα μίας ομάδας, όπως είναι ο Παναθηναϊκός που από την φύση την δική του και του πρωταθλήματος, είναι υποχρεωμένος να παίζει συνδυαστικό ποδόσφαιρο, να δημιουργεί, να παράγει και να σκοράρει.\nΣε ατομικό επίπεδο το «τριφύλλι» βρήκε πρωταγωνιστές, όπως ο Διούδης, ο σκόρερ Ιωαννίδης, ο Χουάνκαρ, ο Αλεξανδρόπουλος που πήρε τα περισσότερα εύσημα από Τύπο και οπαδούς για την εμφάνισή του. Κι όχι άδικα, φυσικά.\nΑπό κοντά, όμως, σε μία από τις πιο ολοκληρωμένες εμφανίσεις του στον Παναθηναϊκός, ήταν και ο Φραν Βέλεθ. Σύμφωνα με την κορυφαία πλατφόρμα ποδοσφαιρικής ανάλυσης ποδοσφαίρου, το Wyscout, ο Ισπανός που έπαιξε ως αμυντικός μέσος τελείωσε το παιχνίδι με αριθμούς που δείχνουν το πόσο σημαντικός ήταν για να κρατήσουν οι «πράσινοι» το υπέρ τους αποτέλεσμα.\nΠρώτος σε κοψίματα και επανακτήσεις\nΠάμε να δούμε τους αριθμούς του Ισπανού στο ανασταλτικό κομμάτι, εκεί όπου πραγματικά έδωσε πάρα πολλές λύσεις. Ήταν ο κορυφαίος του «τριφυλλιού» σε επανακτήσεις κατοχής, 13 και κοψίματα, 9. Για να γίνει πιο εύκολα αντιληπτό το μέγεθος της προσφοράς, ο Αλεξανδρόπουλος είχε 8 και 6. Από κει και πέρα, είχε συμμετοχή σε 14 αμυντικές μονομαχίες, όπου κέρδισε τις 8!\nΗ ποιότητα στις μακρινές μεταβιβάσεις\nΣτο επιθετικό κομμάτι, ο 30χρονος άσος τελείωσε την αναμέτρηση με 28/37 πάσες με 6 προς το επιθετικό τρίτο, όπου σίγουρα θα μπορούσε να τα πάει και καλύτερα. Εκεί που έβγαλε ποιότητα ήταν στις μακρινές μεταβιβάσεις με 6/8, ένα στοιχείο που το διαθέτει στο παιχνίδι του και τον τελευταίο μήνα βοηθά και με αυτόν τον τρόπο τον Παναθηναϊκό.\nΕλεύθεροι οι οκτώ κατηγορούμενοι για την επίθεση στον πρύτανη της ΑΣΟΕΕ\nLIVE Ολυμπιακός – Μπάγερν\nΒρετανίδα DJ: Ως ξανθιά δεν χρειαζόταν να σταθώ στην ουρά για ένα...


Σετ Περιποίησης Προσώπου - Το Βοτανοπωλείο της Βασιλικής\nShop / Φυσικά Καλλυντικά / Πρόσωπο / Κεραλοιφές\nΣΑΠΟΥΝΙ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ – ΟΡΟΣ ΠΡΟΣΩΠΟΥ – ΚΡΕΜΑ ΗΜΕΡΑΣ – ΚΡΕΜΑ ΝΥΧΤΑΣ\nΚατηγορίες: Κεραλοιφές, Πρόσωπο, Φυσικά Καλλυντικά Ετικέτες: ενυδάτωση, θρέψη, καθαρισμός προσώπου\nΌπως φροντίζουμε το σώμα μας να τρέφετε με τις καλύτερες τροφές, έτσι πρέπει να φροντίζουμε και το δέρμα μας να τρέφετε με τα καλύτερα συστατικά της φύσης!\nΦυσικό Σαπούνι Μυρτιάς: Βελτιώνει την υφή της επιδερμίδας, ενώ παράλληλα αναζωογονεί και τονώνει, επιφέροντας ένα αίσθημα ηρεμίας και ευεξίας.\nΚΑΘΑΡΙΖΕΙ ΙΔΑΝΙΚΑ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΚΑΙ ΡΥΘΜΙΖΕΙ ΤΗΝ ΛΙΠΑΡΟΤΗΤΑ ΤΟΥ.\nΡοδέλαιο: Ιδανικό για τον καθαρισμό προσώπου (ντεμακιγιάζ), συντελεί στην αναδόμηση των κυττάρων, βελτιώνοντας την υφή της επιδερμίδας. Δρα εξισορροπητικά στην ψυχολογική μας κατάσταση και βοηθά να ξεπεραστούν τα άγχη και η θλίψη.\nΕνυδατική Ημέρας: Ενυδατώνει, τρέφει και προσφέρει μια φυσική προστασία (15 SPF) κατά των βλαβερών ηλιακών ακτινοβολιών UVA & UVB. Ιδανική για ρυτίδες, πανάδες και στίγματα του προσώπου από τον ήλιο. Πλούσια σε βιταμίνες E & C.\nΑντιρυτιδική με Μυρτιά & Γεράνι (Νύχτας): Ιδανική για: θρέψη, ενυδάτωση, ρυτίδες έκφρασης, μαύρους κύκλους, πανάδες και στίγματα του προσώπου. Είναι πλούσια σε βιταμίνη E & C.\nΚαθαρίζουμε το πρόσωπο με φυσικό σαπούνι Μυρτιάς και στην συνέχεια ξεπλένουμε με άφθονο νερό.\nΠριν την κρέμα προσώπου και ματιών, βάζουμε 4-5 σταγόνες Ροδέλαιου (από μαγιάτικα ροδοπέταλα) στα δάκτυλα και κάνουμε κυκλικό μασάζ στο πρόσωπο και τον λαιμό μέχρι να απορροφηθεί από την επιδερμίδα.\nΜετά το λάδι προσώπου, απλώνουμε την κρέμα προσώπου και ματιών με κυκλικές και ανοδικές κινήσεις.\nΕνυδατική Ημέρας: Κερί μέλισσας, πρόπολη, τζελ αλόης, έλαιο καρύδας, έλαιο αβοκάντο, αμυγδαλέλαιο, έλαιο σταφυλιού, σησαμέλαιο, βιταμίνη Ε, αιθέριο έλαιο γεράνι, γιασεμί & σανταλόξυλο.\nΑντιρυτιδική με Μυρτιά & Γεράνι (Νύχτας): Λάδι μυρτιάς, λάδι ελιάς (olea europaea), αμυγδαλέλαιο, κερί μέλισσας, πρόπολη και αιθέρια έλαια άγριας τριανταφυλλιάς & γεράνι.\nΡοδέλαιο: Ελαιόλαδο ψυχρής έκθλιψης, Μαγιάτικα ροδοπέταλα.\nΑλόη Βέρα & Τριαντάφυλλο\nΜαστίχα Χίου (40ml)\nΛάδι Λαδανιάς (50ml)


ΥΠΆΡΧΕΙ ΈΝΑΣ ΘΗΣΑΥΡΌΣ ΣΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΝΌ ΝΕΡΌ - ΚΑΙ ΑΥΤΌ ΘΑ ΜΠΟΡΟΎΣΕ ΝΑ ΕΊΝΑΙ ΚΑΚΌ - ΕΠΙΣΤΉΜΗ - 2020\nΥπάρχει ένας θησαυρός στο θαλασσινό νερό - και αυτό θα μπορούσε να είναι κακό\nΤα σπάνια ορυκτά μπορεί να μην ακούγονται τόσο συναρπαστικά όσο ο βυθισμένος θησαυρός σας, αλλά στη βιομηχανία εξόρυξης αυτά τα υλικά θα μπορούσαν να είναι κυριολεκτικά πιο πολύτιμα από τον χρυσό. Και υπάρχουν λίγοι κανονισμοί για να σταματήσει η εξόρυξη βαθέων υδάτων από την καταστροφή του θαλασσίου ύδατος.\nΑυτή τη στιγμή η βάση της πρώτης γραμμής άμυνας του ωκεανού είναι η Διεθνής Αρχή Θάλασσας (δεν πρέπει να συγχέεται με τη Διεθνή Αρχή Υδατοστεγούς, η οποία διαλύθηκε στα τέλη της δεκαετίας του '90). Έχουν ασχοληθεί με το θέμα από τότε που σχηματίστηκαν για πρώτη φορά από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών του 1982 για το Δίκαιο της Θάλασσας και έχουν αγωνιστεί από τότε σε μια ανηφορική μάχη. Δεν είναι για έλλειψη δράσης - έχουν θεσπίσει κανονισμούς και προτεινόμενες συστάσεις - είναι για την έλλειψη γνώσης. Εξερευνήσαμε μόνο ένα μικρό ποσοστό του ωκεανού και χαρτογραφήσαμε λίγο από το θαλασσινό νερό, επομένως είναι δύσκολο να γνωρίζουμε πού μπορεί να λάβει χώρα η εξόρυξη ή πώς θα επηρεάσει τα γύρω ύδατα.\nΑλλά η καλοσύνη ξέρει ότι δεν εμποδίζει κανέναν να διερευνήσει τι είναι εκεί κάτω. Πρόσφατα μια ομάδα Βρετανών επιστημόνων βρήκε μια πληθώρα πολύτιμων ορυκτών πάνω από ένα υποβρύχιο βουνό που ονομάζεται Tropic Seamount. Είναι βασικά μια τεράστια επίπεδη κορυφή μερικών από τα πιο φτωχά υλικά στη Γη. Αυτή η συγκεκριμένη ομάδα ήταν μέρος μιας ερευνητικής αποστολής - και ενώ περίμενα να βρουν σπάνια ορυκτά, δεν πρόβλεψαν αρκετά πολλά από αυτά. Υπάρχει το ισοδύναμο ενός δωδεκάτου της παγκόσμιας προσφοράς τερβίου κάτω εκεί, που χρησιμοποιείται σε προηγμένα ηλιακά πάνελ, καθώς και στοιχεία σπάνιων γαιών που μπαίνουν στην ηλεκτρονική.\nΑυτό καθιστά τις αποθέσεις βαθέων υδάτων πολύτιμες και το γεγονός ότι είναι επί του παρόντος πολύ δαπανηρό και χρονοβόρο να τους εξορύξουμε δεν είναι πιθανό να σταματήσει ο καθένας. Και ξέρετε τι λένε: αν δεν μπορείτε να τους σταματήσετε, ρυθμίστε τους. Το ερώτημα των εκατομμυρίων ή ίσων δισεκατομμυρίων δολαρίων είναι: πώς;\nΑκόμη και οι άνθρωποι που έχουν περάσει τη ζωή τους εξερευνώντας τα βάθη των ωκεανών είναι αβέβαιοι. Ο Cindy Van Dover, ο οποίος έχει αποτολμήσει στο υποβρύχιο Alvin τόσο ως πιλότος όσο και ως επικεφαλής επιστήμονας για τις τελευταίες δεκαετίες, εξηγεί ότι είναι δύσκολο να εφαρμοστεί περιορισμένη γνώση ορισμένων τμημάτων του θαλασσινού νερού σε ολόκληρο το πράγμα.\nΓνωρίζουμε αν δουλεύουν σε κάποια μέρη που θα βγάλουν ακριβώς το θαλασσινό νερό, έτσι σε κάποιο βαθμό γνωρίζουμε ότι υπάρχει κάποια καταστροφή ενδιαιτημάτων, αλλά λέει, Υπάρχουν πολλά άγνωστα. Υπάρχουν οργανισμοί που έχουν πολύ μεγάλη διάρκεια ζωής. Υπάρχουν οργανισμοί που έχουν πολύ γρήγορη αναπαραγωγή που μπορεί να φαίνεται ανθεκτικός, αλλά ζουν σε υδροθερμικές οπές, ώστε να είναι πραγματικά μόνο ενδημικές σε μικρά μπαλώματα και θα πρέπει να βρουν ένα άλλο έμπλαστρο.\nΧωρίς να γνωρίζει πώς θα εξοικονομούνται οι συνέπειες των εξορυκτικών δραστηριοτήτων με την πάροδο του χρόνου, είναι δύσκολο να δημιουργηθεί μια αποτελεσματική νομοθεσία.\nΓνωρίζουμε τι συμβαίνει όταν βρισκόμαστε στο ορυχείο στη γη, έτσι όταν οι αρχές δημιουργούν χερσαίες ρυθμίσεις εξόρυξης, γνωρίζουν ακριβώς τι να προστατεύσουν. Δεν είναι τόσο εύκολο στον ωκεανό. Αλλά είναι ζωτικής σημασίας να δράσουμε τώρα. Μόλις αρχίσουν, θα είναι σαν ψάρεμα βαθέων υδάτων, όπου είναι πραγματικά δύσκολο να το διαχειριστείς, λέει ο Van Dover. Νιώθω σαν να έχουμε αυτήν την ευκαιρία τώρα για να πάρουμε τους κανονισμούς σωστούς\nΣτο ναυτικό δεν υπάρχουν δυσαρεστημένοι κάτοικοι να διαμαρτύρονται για τις επιπτώσεις των μεταλλείων. Τα ψάρια και οι μικροσκοπικοί οργανισμοί δεν μπορούν να μας πουν ότι πεθαίνουν - απλά το κάνουν. Όσοι ζουν σε ανοιχτές θάλασσες και άλλους σημαντικούς γεωλογικούς κόμβους - οι οποίοι είναι πιθανό να εμπλουτιστούν σε πολύτιμα μέταλλα - θα είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι, αφού δεν έχουν μεγάλους οικοτόπους. Επιπλέον, είναι έξω σε διεθνή ύδατα, όπου καμία χώρα δεν έχει το οικονομικό κίνητρο να κρατήσει τους άλλους υπό έλεγχο. Θα είναι στη διάθεση της Διεθνούς Αρχής Θάλασσας να κρατήσει τους πάντες στη γραμμή, και την έμφυτη επιθυμία μας να διατηρήσουμε τη φύση. Και αυτό πάντα δούλεψε καλά στο παρελθόν ... σωστά;\nCubicle κουζίνα: 4 νόστιμα γεύματα μπορείτε να μαγειρέψετε στο φούρνο μικροκυμάτων γραφείου\nΑξεσουάρ μπάνιου για να φτιάξετε τον τοίχο σας τον καλύτερο χώρο στο σπίτι σας\nBodyByDarwincom : Υπάρχει ένας θησαυρός στο θαλασσινό νερό - και αυτό θα μπορούσε να είναι κακό © 2019. All Rights Reserved.


Μην στεναχωριέστε αν ποδηλατείτε μόνο τα Σ/Κ. Η υγεία σας δεν κινδυνεύει! - Sela\nΑν λόγω φόρτου εργασίας δεν προλαβαίνετε να ποδηλατείτε τις καθημερινές δεν θα πρέπει να σας πιάνει άγχος καθώς μια πρόσφατη μελέτη έδειξε πως ακόμη και αυτοί που χρησιμοποιούν το ποδήλατο τους μόνο τα σαββατοκύριακα αποκομίζουν όμοια οφέλη με αυτούς που ποδηλατούν κατά την διάρκεια της εβδομάδας.\nΗ έρευνα πραγματοποιήθηκε σε 64.000 ενήλικες και έδειξε πως όσοι αθλούνται μια μια δυο φορές την εβδομάδα έχουν τις ίδιες χαμηλές πιθανότητες πρόωρου θανάτου με αυτούς που ασκούνται 3 ή περισσότερες ημέρες κατά την διάρκεια της εβδομάδας.\nΤα ευρήματα στο American Medical Association Internal Medicine Journal έδειξαν πως όσοι ασκούνται δύο φορές την εβδομάδα για περίπου 300 λεπτά (περίπου 5 ώρες), υπήρξε μια μείωση του 30% στον κίνδυνο θανάτου. Ίδιο ποσοστό παρουσίασαν και όσοι αθλούνται για τρεις ή περισσότερες φορές την εβδομάδα.\nΤο ρίσκο καρδιαγγειακού θανάτου ήταν 40% χαμηλότερο, ενώ υπήρξε και 18% μείωση στην πιθανότητα θανάτου λόγω καρκίνου, σε σχέση με όσους δεν αθλούνται καθόλου.\n«Πρόκειται για μια πολύ ενθαρρυντική είδηση, πως η σωματική άσκηση μια ή δυο φορές την εβδομάδα σχετίζεται με χαμηλότερο ρίσκο θανάτου, ακόμη και ανάμεσα σε όσους αθλούνται, αλλά δεν πληρούν τα συνιστώμενα επίπεδα άσκησης», είπε ο κύριος συντάκης Εμμανουήλς Σταματάκης, αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ.\n«Ωστόσο, για τα πετύχουμε τα βέλτιστα οφέλη της άσκησης στην υγεία προτείνεται να καλύπτεται και να υπερβαίνεται ο συνιστώμενος χρόνος άσκησης«.\nΗ έρευνα πραγματοποιήθηκε σε Βρετανούς πολίτες, με το 90% αυτών να είναι λευκοί. Ήταν ηλικίας 40 ετών και άνω και η διάρκεια της έρευνας ήταν κατά μέσο όρο 9 χρόνια.\nTags: weekend warrior, άσκηση, ποδήλατο τρόπος ζωής, υγεία


SuperPapi.gr > Νέα > SUPER ΠΑΠΙ: Steampunk και σκουριά\nΌτι βρήκε μπροστά του, ότι περίσσεψε…\nΗ αισθητική steampunk προέρχεται από τον 19ο αιώνα και παίρνει έμπνευση από τις βιομηχανικές ατμομηχανές της περιόδου. Σκουριασμένα και περίτεχνα κομμάτια πάνω στη δημιουργία του οίκου Κ–Κustom περνούν τη συγκεκριμένη τάση και στο χώρο των custom παπιών.\nΤο πλαίσιο κόπηκε και ράφτηκε, το ψαλίδι έφυγε, η πίσω ανάρτηση καταργήθηκε και μπήκαν σωλήνες για να γίνει hard tail το παπί. Ένα τιμόνι, δυο σωλήνες δηλαδή κολλήθηκαν στην κορυφή του πιρουνιού.\nΌποιο εξάρτημα – σκουριασμένο και κατά προτίμηση και παλιό – περίσσευε στο συνεργείο κολλήθηκε ή ταίριαξε πάνω στο “όχημα”, με τη σκουριά να κυριαρχεί ναι, αφού είναι μέρος του ύφους του παπιού K-Kustom από την Ινδονησία.\nΤα μαρσπιέ φτιάχτηκαν από σωλήνες και κλειδιά, σηκώθηκαν ψηλά, μπροστινό φρένο δεν υπάρχει, μόνο πίσω.


Αγγλόφωνη πεζογραφία (Ουγγαρία) - Μυθιστόρημα βιβλία. Βιβλία κατηγορίας Αγγλόφωνη πεζογραφία (Ουγγαρία) - Μυθιστόρημα στο BookLand.gr\nΗ Ρωσική επανάσταση του 1917 συγκλόνισε τον κόσμο. Οι ταπεινοί και καταφρονεμένοι όλης της γης άρχισαν να ελπίζουν σε μία καλύτερη ζωή. Οι ισχυροί τρόμαξαν. Η Ιστορία πορεύτηκε όπως γνωρίζουμε πια σήμερα. Αλλά οι άνθρωποι της εποχής εκείνης δεν ήξεραν. Αγωνίστηκαν για να οδηγήσουν την ανθρωπότητα σε...\nΔεν υπάρχει διαθέσιμη περιγραφή για τον τίτλο Ξένος στην πλατεία στο Bookland.gr (ακόμη). Μπορείτε να βοηθήσετε; Αν γνωρίζετε κάτι για το Ξένος στην πλατεία, μπορείτε να μας στείλετε πληροφορίες μέσα από την ειδική φόρμα που θα βρείτε εδώ: Φόρμα ενημέρωσης στοιχείων τίτλου.\nΔεν υπάρχει διαθέσιμη περιγραφή για τον τίτλο Διάλογος με τον θάνατο στο Bookland.gr (ακόμη). Μπορείτε να βοηθήσετε; Αν γνωρίζετε κάτι για το Διάλογος με τον θάνατο, μπορείτε να μας στείλετε πληροφορίες μέσα από την ειδική φόρμα που θα βρείτε εδώ: Φόρμα ενημέρωσης στοιχείων τίτλου.\nΔεν υπάρχει διαθέσιμη περιγραφή για τον τίτλο Ισπανική διαθήκη στο Bookland.gr (ακόμη). Μπορείτε να βοηθήσετε; Αν γνωρίζετε κάτι για το Ισπανική διαθήκη, μπορείτε να μας στείλετε πληροφορίες μέσα από την ειδική φόρμα που θα βρείτε εδώ: Φόρμα ενημέρωσης στοιχείων τίτλου.\nΔεν υπάρχει διαθέσιμη περιγραφή για τον τίτλο Σταυροφορία χωρίς σταυρό στο Bookland.gr (ακόμη). Μπορείτε να βοηθήσετε; Αν γνωρίζετε κάτι για το Σταυροφορία χωρίς σταυρό, μπορείτε να μας στείλετε πληροφορίες μέσα από την ειδική φόρμα που θα βρείτε εδώ: Φόρμα ενημέρωσης στοιχείων τίτλου.\nΔεν υπάρχει διαθέσιμη περιγραφή για τον τίτλο Το μηδέν και το άπειρο στο Bookland.gr (ακόμη). Μπορείτε να βοηθήσετε; Αν γνωρίζετε κάτι για το Το μηδέν και το άπειρο, μπορείτε να μας στείλετε πληροφορίες μέσα από την ειδική φόρμα που θα βρείτε εδώ: Φόρμα ενημέρωσης στοιχείων τίτλου.\nΔεν υπάρχει διαθέσιμη περιγραφή για τον τίτλο Κολ-γκερλς στο Bookland.gr (ακόμη). Μπορείτε να βοηθήσετε; Αν γνωρίζετε κάτι για το Κολ-γκερλς, μπορείτε να μας στείλετε πληροφορίες μέσα από την ειδική φόρμα που θα βρείτε εδώ: Φόρμα ενημέρωσης στοιχείων τίτλου.


Ζάκης Χατζής (1931 - 2018) - Εβραϊκό Μουσείο Ελλάδος\nΟ Ζάκης Χατζής γεννήθηκε στα Γιάννενα το 1931, ήδη όμως πριν από τον πόλεμο η οικογένειά του είχε εγκατασταθεί στην Αθήνα. Πατέρας του ήταν ο Λέων με καταγωγή από τα Γιάννενα, και μητέρα του, η Σαρίνα, το γένος Σαμουήλ, από τα Τρίκαλα. Είχε δύο ακόμη μικρότερα αδέρφια, τη Χρυσούλα και τον Μωρίς. Μετά την έναρξη των αντιεβραϊκών μέτρων στην Αθήνα, ο πατέρας του αποφάσισε να φύγουν από την Αθήνα για τις περιοχές της Ελεύθερης Ελλάδας που ελέγχονταν από τους αντάρτες. Στην προσπάθεια τους να βρουν ασφαλές καταφύγιο περιπλανήθηκαν σε διάφορους οικισμούς, στους Σοφάδες, το Σμόκοβο, την Καρδίτσα, αλλά τελικά κρύφτηκαν μέσα στην πόλη του Βόλου. Η απελευθέρωση τους βρήκε στον Αλμυρό Βόλου. Μεταπολεμικά, η οικογένεια εγκαταστάθηκε και πάλι στην Αθήνα. Το 1953 ο Ζάκης παντρεύτηκε την Άστρω (Μπέκη), Μπατή, με την οποία απέκτησε δύο κόρες. Απεβίωσε το 2018.\nΗ συνέντευξη έγινε το 2015 στο σπίτι του στην Αθήνα από τον Ιάσονα Χανδρινό.\nΚαι σε ένα από κεινα τα γκαζοζέν της εποχής, 22 άνθρωποι μπήκαμε και πηγαίναμε στην Καρδίτσα, εκεί που ήταν η Ελεύθερη Ελλάδα και εκεί δεν κινδυνεύαμε. Πού αλλού θα λέγαμε πως είμαστε Εβραίοι […] Εκεί θα ζούσαμε ελεύθεροι. Εμείς δεν είμαστε πλούσια οικογένεια. Ο πατέρας μου είχε κάνει, έτσι δύο-τρία μεγάλα πακέτα που έβαλε μέσα τα υφάσματα και τα οποία είχανε πέραση εκείνη την εποχή. Και θα μπορούσαμε, να ζήσουμε. […] 7 οκάδες στάρι, ένας πήχης ύφασμα. Αυτό ήταν πολύ χρήσιμο.\nΌταν μπήκαμε στο λεωφορείο, δεν ξέραμε ο ένας τον άλλο. Μας είπε ο ένας, ο Αποστόλης, που ήταν ο οδηγός, […] εσείς θα καθίσετε μπροστά. Ούτε ξέραμε γιατί ούτε τίποτα. Εμείς νομίζαμε ότι μας έβαλε σαν καλύτερα γιατί μιλούσαμε πολύ καλά ελληνικά. Προχωρώντας […] στην Ελευσίνα είχε μεγάλο μπλόκο γερμανικό […] [Μας είχαν βγάλει ψεύτικες] ταυτότητες. Εμένα με λέγανε Γιαννάκη. Από Χατζής γίναμε Χατζιδάκης. Μπήκαν λοιπόν να κάνουν έλεγχο κι όπως κάναν έλεγχο και στους είκοσι δύο. Εγώ φαίνεται έβαλα τα κλάματα. Ο Γκεσταπίτης δεν πολυσκάλισε το πράγμα, μας κοίταξε, με χάιδεψε λίγο στο πρόσωπο τότε έβαλα [κι άλλο] τα κλάματα. [Ο γκεσταπίτης] πέταξε τις [ψεύτικες] ταυτότητες, ό,τι μας είχε πάρει […] και είπε προχωρήστε. Από εκεί και πέρα ήταν εύκολα τα πράγματα. Πολύ πιο εύκολα. Γινόντουσαν μπλόκα, αλλά τους έδινε μια κούτα από τσιγάρα. Ιταλοί ήταν μετά. Περνάγαμε, δε βαριέσαι.\nΟ Ζάκης με τους γονείς του.\nΟ Ζάκης με τα αδέλφια του, Μωρίς και Χρυσούλα, Αθήνα 1940.\nΖάκης και Μπέκη Χατζή, Αθήνα 2004.\nΖάκης και Μπέκη Χατζή, 50 χρόνια γάμου, Αθήνα 2003.


καλώδια: η κόλαση για τα "amerasian blues" παιδιά και τους μετανάστες\nη κόλαση για τα "amerasian blues" παιδιά και τους μετανάστες\nΓια μένα είναι ένα από τα ομορφότερα κομμάτια των clash.\nΚυκλοφόρησε στο δίσκο "combat rock" το 1982 και μάλλον πέρασε απαρατήρητο στη σκιά των : "Should I Stay or Should I Go" και "Rock the Casbah" που ήταν στον ίδιο δίσκο και έγιναν "επιτυχίες".\nΜιλάει, δέκα σχεδόν χρόνια μετά το τέλος του πολέμου στο Βιετνάμ, για τα παιδιά που γεννήθηκαν από Αμερικάνους "μπαμπάδες"-o μπαμπάς πήρε το δρόμο της επιστροφής και αυτά έμειναν πίσω, με φανερά τα σημάδια της καταγωγής τους, δίπλα σε κυνηγημένες, συνήθως, μαμάδες. Στη συνέχεια ο Στράμερ τραγουδάει για τη μολότωφ που πέταξαν σε Πορτορικανούς μετανάστες για να τους αναγκάσουν να φύγουν από τα κατειλημμένα κτίρια της Alphabet City μετά τον εμπρησμό, ώστε η γειτονιά να "αναπλασθεί". Η ειρωνική αναφορά σε "dead heads" στο τέλος του στίχου, για την απομάκρυνση δηλαδή των νεκρών λουλουδιών ώστε να ανθίσουν τα καινούργια, είναι ένα καταπληκτικό σχόλιο για τέτοιου είδους "αναπλάσεις". Εδώ είναι μία πολύ όμορφη live εκτέλεση, μαζί με μερικές ακόμη πληροφορίες για εκφράσεις , στίχους φυσικά, κομπλέ δηλαδή!\nBritish jig and reel: ένα είδος παραδοσιακής χορευτικής μουσικής με Ιρλανδική προέλευση\nKing's English: τα "ακαδημαϊκά Αγγλικά"\namerasian blues, bamboo kid: εκφράσεις για τα παιδιά που γεννήθηκαν στο Βιετνάμ, από Αμερικάνο πατέρα.\nsan : λέξη που χρησιμοποιείται στην Ινδοκίνα: σεβαστός , αξιότιμος.\nprocaine: φάρμακο με δράση ναρκωτικού.\nmolotov : ... η γνωστή. Ίδια συνταγή διεθνώς . Τα μπουκάλια αλλάζουν\nragtime: είδος εύθυμης μουσικής που ακούγονταν στις αρχές του 20ου αιώνα στην Αμερική.\nKing Solomon: αναφορά στο βασιλιά Σολομώντα, που το όνομά του ταυτίζεται με την απούσα δικαιοσύνη.\nδημοσιεύτηκε από καλωδιο στις 10:31 τίτλοι : μουσική, clash\nΑνώνυμος 21 Νοεμβρίου 2009 - 10:56 π.μ.\nΑπίστευτο πόσα πράγματα δεν καταλαβαίνουμε ακούγοντας ένα τραγούδι...\nΑντώνης 21 Νοεμβρίου 2009 - 11:48 π.μ.\nΤο σπουδαιότερο, μαζί με τους Stiff Little Fingers, πολιτικό πανκ συγκρότημα. Πολύ διαφωτιστικές οι ιστορικές επεξηγήσεις, μπράβο.\nRun Boy Run 21 Νοεμβρίου 2009 - 2:41 μ.μ.\nAυτό είναι soundtrack για σαββατοκύριακο :)\ntania 21 Νοεμβρίου 2009 - 6:39 μ.μ.\nΠραγματικά καταπληκτικό κομμάτι που δεν το είχα προσέξει ποτέ αν και άκουγα clash. Οι πληροφορίες που γράφεις είναι σημαντικές για να νιώσεις το τραγούδι.


"Εγώ προσωπικά κατάφερα σε ομάδα Β’ Εθνικής να φέρω... - Sportdog.gr - Αθλητικά Νέα | Ειδήσεις | Sport\n25/02/16 - 19:27\n"Εγώ προσωπικά κατάφερα σε ομάδα Β’ Εθνικής να φέρω τον καλύτερο προπονητή"\nΠραγματοποιήθηκε την Πέμπτη (25/2) η παρουσίαση του νέου τεχνικού της ΠΑΕ ΑΕΛ κ. Σάκη Τσιώλη. Σε μία κατάμεστη αίθουσα από δημοσιογράφους παρουσιάστηκε από τον ισχυρό άνδρα της ΠΑΕ ΑΕΛ κ. Αλέξη Κούγια που πήρε πρώτος το λόγο, ενώ στη συνέχεια μίλησε ο Καρδιτσιώτης τεχνικός για την επόμενη μέρα της ομάδας.\n"Ένα μεγάλο ευχαριστώ στον άνθρωπο που με εμπιστεύτηκε σε αυτόν τον μεγάλο στόχο. Αυτό που έχει τη μεγαλύτερη αξία είναι ότι όταν μίλησε για το Ελληνικό ποδόσφαιρο. Και είπε πως ένας από αυτούς είναι ο Σάκης Τσιώλης. Φυσικά δεν ήταν δύσκολο να έρθω για τον ερχομό μου στην ΑΕΛ. Θα πρέπει σήμερα να τελειώσουν με τα εξωτερικά θέματα και πρωταγωνιστές θα είναι οι ποδοσφαιριστές. Με την δυναμική που έχει αυτή η ομάδα όλο μπορεί να γίνουν. Η Λάρισα θα επανέλθει έτσι και αλλιώς. Το σημαντικό είναι να επανέλθει με όλους μας.


The China Garden, Stockport - Κριτικές εστιατορίων - TripAdvisor\nΕυρώπη Ηνωμένο Βασίλειο (UK) Αγγλία Ευρύτερο Μάντσεστερ (Κομητεία) Stockport Εστιατόρια σε Stockport The China Garden\n115 Buxton Road, Stockport SK6 8DX, Αγγλία+44 1663 766688+ Προσθέστε ιστότοπο\nΝα εμφανιστούν επίσης ΧάρτηςΔορυφορικός Έχει γίνει παύση των ενημερώσεων χάρτη. Μεγεθύνετε για προβολή ενημερωμένων πληροφοριών. Επαναφορά ζουμ Γίνεται ενημέρωση του χάρτη… Επιστροφή στον χάρτη Επισκόπηση 4,5 33 κριτικέςΕξαιρετικό73%Πολύ καλό24%Μέτριο0%Ανεπαρκές0%Πολύ κακό3%28 Οκτ 2016“Just popped in ”23 Νοε 2015“A great find”Ώρες εστιατορίου 17:30 - 23:00Κυρ16:30 - 22:00Δευ17:30 - 23:00Τετ - Σαβ17:30 - 23:00Αναλυτικό ωράριο ΚΟΥΖΙΝΕΣ Κινέζικη, Ασιατική, Κατάλληλο για χορτοφάγους ΤΙΜΗ €€ - €€€ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΕΣ ΕξυπηρέτησηΦαγητόΑξίαΑτμόσφαιραΤΟΠΟΘΕΣΙΑ 115 Buxton Road, Stockport SK6 8DX, ΑγγλίαΌλες οι λεπτομέρειες Βελτίωση αυτής της καταχώρισηςΜπορεί ένας χορτοφάγος βίγκαν να απολαύσει ένα καλό γεύμα σε αυτό το εστιατόριο;Ναι Όχι Άγνωστο Αυτό το εστιατόριο είναι καλό για μεσημεριανό γεύμα;Ναι Όχι Άγνωστο Αυτό το εστιατόριο ειδικεύεται στο φαγητό της επαρχίας Σετσουάν;Ναι Όχι Άγνωστο Αυτό το εστιατόριο είναι κατάλληλο για παιδιά;Ναι Όχι Άγνωστο Αυτό το εστιατόριο έχει σερβιτόρους και σερβιτόρες;Ναι Όχι Άγνωστο Αυτό το εστιατόριο είναι καλό για οικογένειες;Ναι Όχι Άγνωστο Οι τιμές σε αυτό το εστιατόριο είναι μεσαίας κατηγορίας;Ναι Όχι Άγνωστο Αυτό το εστιατόριο δέχεται κρατήσεις;Ναι Όχι Άγνωστο Μπορεί ένας χορτοφάγος να απολαύσει ένα καλό γεύμα σε αυτό το εστιατόριο;Ναι Όχι Άγνωστο Αυτό το εστιατόριο είναι καλό για βραδινό γεύμα;Ναι Όχι Άγνωστο Ευχαριστούμε για τη βοήθειά σας! Μοιραστείτε άλλη μια εμπειρία πριν φύγετε. Stockport: Περισσότερα εστιατόρια σε αυτή τη γειτονιά Βαθμολογία ταξιδιωτών Εξαιρετικό24Πολύ καλό8Μέτριο0Ανεπαρκές0Πολύ κακό1Τύπος ταξιδιώτηΟικογένειεςΖευγάριαΜόνος-ηΕπαγγελμ. ταξίδιΦίλοιΠερίοδος του χρόνου Μάρ.-ΜάιοςΙούν.-Αύγ.Σεπ.-Νοέμ.Δεκ.-Φεβ.Γλώσσα Όλες οι γλώσσες Ελληνικά (13)Αγγλικά (33)Γλώσσα Ελληνικά (13)Αγγλικά (33)\nΑυτή η κριτική μεταφράστηκε μηχανικά από τα Αγγλικά Τι είναι αυτό; Με σκοπό την καλύτερη ενημέρωσή σας από τον μεγαλύτερο δυνατό αριθμό ταξιδιωτών, αυτή η κριτική μεταφράστηκε αυτόματα στα ελληνικά και ενδέχεται να μην αντιστοιχεί πλήρως στο πρωτότυπο. Ελπίζουμε ότι θα σας βοηθήσει να προγραμματίσετε το ταξίδι σας. Να εμφανίζονται μηχανικές μεταφράσεις; ΝαιΌχιNeenief3927Η κριτική γράφτηκε 28 Οκτωβρίου 2016 μέσω κινητής συσκευής Μόλις πεταγότανΠερισσότεραΠώς ήταν αυτή η μετάφραση;Ευχαριστούμε για την υποβολή της διόρθωσης. Εξετάζουμε την πρότασή σας. Βαθμολογήστε την Καλή OK Κακή Βελτίωση μετάφρασης Σας ευχαριστούμε για τη βαθμολογία σας\nΑυτή η κριτική μεταφράστηκε μηχανικά από τα Αγγλικά Τι είναι αυτό; Με σκοπό την καλύτερη ενημέρωσή σας από τον μεγαλύτερο δυνατό αριθμό ταξιδιωτών, αυτή η κριτική μεταφράστηκε αυτόματα στα ελληνικά και ενδέχεται να μην αντιστοιχεί πλήρως στο πρωτότυπο. Ελπίζουμε ότι θα σας βοηθήσει να προγραμματίσετε το ταξίδι σας. Να εμφανίζονται μηχανικές μεταφράσεις; ΝαιΌχιPU10Νιουκάστλ Απόν Τάιν, Ηνωμένο Βασίλειο96Η κριτική γράφτηκε 23 Νοεμβρίου 2015 μέσω κινητής συσκευής Μια μεγάλη ανακάλυψηΠερισσότεραΠώς ήταν αυτή η μετάφραση;Ευχαριστούμε για την υποβολή της διόρθωσης. Εξετάζουμε την πρότασή σας. Βαθμολογήστε την Καλή OK Κακή Βελτίωση μετάφρασης Σας ευχαριστούμε για τη βαθμολογία σας\nΑυτή η κριτική μεταφράστηκε μηχανικά από τα Αγγλικά Τι είναι αυτό; Με σκοπό την καλύτερη ενημέρωσή σας από τον μεγαλύτερο δυνατό αριθμό ταξιδιωτών, αυτή η κριτική μεταφράστηκε αυτόματα στα ελληνικά και ενδέχεται να μην αντιστοιχεί πλήρως στο πρωτότυπο. Ελπίζουμε ότι θα σας βοηθήσει να προγραμματίσετε το ταξίδι σας. Να εμφανίζονται μηχανικές μεταφράσεις; ΝαιΌχιpink_blondieΆλτρινχαμ, Ηνωμένο Βασίλειο5028Η κριτική γράφτηκε 11 Σεπτεμβρίου 2015 μέσω κινητής συσκευής Υπέροχο φαγητό! Το Ace εξυπηρέτηση!Πώς ήταν αυτή η μετάφραση;Ευχαριστούμε για την υποβολή της διόρθωσης. Εξετάζουμε την πρότασή σας. Βαθμολογήστε την Καλή OK Κακή Βελτίωση μετάφρασης Σας ευχαριστούμε για τη βαθμολογία σας\nΑυτή η κριτική μεταφράστηκε μηχανικά από τα Αγγλικά Τι είναι αυτό; Με σκοπό την καλύτερη ενημέρωσή σας από τον μεγαλύτερο δυνατό αριθμό ταξιδιωτών, αυτή η κριτική μεταφράστηκε αυτόματα στα ελληνικά και ενδέχεται να μην αντιστοιχεί πλήρως στο πρωτότυπο. Ελπίζουμε ότι θα σας βοηθήσει να προγραμματίσετε το ταξίδι σας. Να εμφανίζονται μηχανικές μεταφράσεις; ΝαιΌχιjodieanncunday116Η κριτική γράφτηκε 1 Σεπτεμβρίου 2015 μέσω κινητής συσκευής Είναι πλέον m&j's Chinese RestaurantΠερισσότεραΠώς ήταν αυτή η μετάφραση;Ευχαριστούμε για την υποβολή της διόρθωσης. Εξετάζουμε την πρότασή σας. Βαθμολογήστε την Καλή OK Κακή Βελτίωση μετάφρασης Σας ευχαριστούμε για τη βαθμολογία σας\nAlec HStockport, Ηνωμένο Βασίλειο10583Η κριτική γράφτηκε 29 Αυγούστου 2015 lovely mealΜετάφραση Google Περισσότερα2 Ευχαριστούμε, Alec H Αυτή η κριτική μεταφράστηκε μηχανικά από τα Αγγλικά Τι είναι αυτό; Με σκοπό την καλύτερη ενημέρωσή σας από τον μεγαλύτερο δυνατό αριθμό ταξιδιωτών, αυτή η κριτική μεταφράστηκε αυτόματα στα ελληνικά και ενδέχεται να μην αντιστοιχεί πλήρως στο πρωτότυπο. Ελπίζουμε ότι θα σας βοηθήσει να προγραμματίσετε το ταξίδι σας. Να εμφανίζονται μηχανικές μεταφράσεις; ΝαιΌχιbarneyCheshireNew Mills, Ηνωμένο Βασίλειο1513Η κριτική γράφτηκε 20 Αυγούστου 2015 Το κινέζικο φαγητό ποτέ.ΠερισσότεραΠώς ήταν αυτή η μετάφραση;Ευχαριστούμε για την υποβολή της διόρθωσης. Εξετάζουμε την πρότασή σας. Βαθμολογήστε την Καλή OK Κακή Βελτίωση μετάφρασης Σας ευχαριστούμε για τη βαθμολογία σας\nglen sΜάντσεστερ, Νιού Χάμσαϊρ10762Η κριτική γράφτηκε 27 Ιουνίου 2015 always goodΜετάφραση Google Περισσότερα1 Ευχαριστούμε, glen s BritBoyInFLSaint Cloud, Φλόριντα479223Η κριτική γράφτηκε 26 Μαΐου 2015 μέσω κινητής συσκευής Simply put .... It was greatΜετάφραση Google Περισσότερα1 Ευχαριστούμε, BritBoyInFL Helen KΑτόξετερ, Ηνωμένο Βασίλειο15390Η κριτική γράφτηκε 6 Απριλίου 2015 Best For Meat-EatersΜετάφραση Google Περισσότερα1 Ευχαριστούμε, Helen K Αυτή η κριτική μεταφράστηκε μηχανικά από τα Αγγλικά Τι είναι αυτό; Με σκοπό την καλύτερη ενημέρωσή σας από τον μεγαλύτερο δυνατό αριθμό ταξιδιωτών, αυτή η κριτική μεταφράστηκε αυτόματα στα ελληνικά και ενδέχεται να μην αντιστοιχεί πλήρως στο πρωτότυπο. Ελπίζουμε ότι θα σας βοηθήσει να προγραμματίσετε το ταξίδι σας. Να εμφανίζονται μηχανικές μεταφράσεις; ΝαιΌχιjodieanncunday116Η κριτική γράφτηκε 27 Μαρτίου 2015 3Η επίσκεψη σε 3 μήνες και ανυπομονώ να επισκεφθείτε πάλι:)ΠερισσότεραΠώς ήταν αυτή η μετάφραση;Ευχαριστούμε για την υποβολή της διόρθωσης. Εξετάζουμε την πρότασή σας. Βαθμολογήστε την Καλή OK Κακή Βελτίωση μετάφρασης Σας ευχαριστούμε για τη βαθμολογία σας\nΕνημέρωση καταχώρισης… Στην περιοχή Κοντινά εστιατόριαAle Cellar Cafe9 κριτικές 0,85 χλμ μακριά The Red Lion501 κριτικές 0,09 χλμ μακριά M&J's Chinese Restaurant53 κριτικές 0,03 χλμ μακριά The Horseshoe Inn15 κριτικές 0,56 χλμ μακριά Κοντινά αξιοθέαταLyme Park1.202 κριτικές 3,05 χλμ μακριά The Acoustic Lounge79 κριτικές 3,64 χλμ μακριά Extremescape100 κριτικές 1,96 χλμ μακριά Regent Cinema Marple115 κριτικές 3,5 χλμ μακριά Βελτίωση αυτής της καταχώρισης\n115 Buxton Road, Stockport SK6 8DX, Αγγλία Τοποθεσία: