Hajjah dhiyumah pensionun 80 percent faisaa negey islaahu committee ah fonuvaifi\nހައްޖަށް ދިއުމަށް ބަޔަކު އެއާޕޯޓުގައި--\nހައްޖަށް ދިޔުމަށް ޕެންޝަނުން 80 އިންސައްތަ ފައިސާ ނެގޭ އިސްލާހު ކޮމިޓީ އަށް ފޮނުވައިފި\nފެންޝަން ފައިސާ އިން ހައްޖަށް ދިއުމަށް ދޫކުރެވޭ ފައިސާގެ އަދަދު 80 އިންސައްތަ އަށް އިތުރު ކުރުމަށް ޕެންޝަނާ ބެހޭ ގާނޫނަށް އިސްލާހު ގެނައުމުގެ ބިލް މަޖިލީހަށް ބަލައިގަނެ، ދިރާސާ ކުރުމަށް ކޮމިޓީ އަށް ފޮނުވައިފި އެވެ.\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މިއަދުގެ ޖަލްސާގައި އެ އިސްލާހު ބަލައިގަނެ، ކޮމެޓީއަށް ފޮނުވުމަށް ފާސްކުރީ ވޯޓުގައި ބައިވެރިވި 64 މެމްބަރުންގެ އިއްތިފާގުންނެވެ.\nފެންޝަން ފައިސާ އިން ހައްޖަށް ދިއުމަށް ދޫކުރެވޭ މިންވަރު 80 އިންސައްތަ އަށް އިތުރު ކުރުމަށް ހުށަހެޅި ބިލް ދިރާސާ ކުރަން ފޮނުވާފައި ވަނީ އިޖުތިމާއީ ކޮމެޓީ އަށެވެ.\nހައްޖުގެ އަޅުކަން އަދާ ކުރުމަށް ރިޓަޔަމަންޓް ސޭވިންގް އެކައުންޓުން ދޫކުރެވޭ ފައިސާގެ އަދަދު، ހައްޖަށް ދިއުމަށް ސަރުކާރުން ކަނޑައަޅާ ރަސްމީ އަގުގެ 80 އިންސައްތައިގެ ފައިސާ ޕެންޝަނުން ދޫކުރުމަށް ހުށަހެޅީ ކެނދިކުޅުދޫ ދާއިރާގެ މެމްބަރު އަހުމަދު އީސާ އެވެ.\n"ފަރުޟު ހައްޖުގެ އަޅުކަން އަދާކުރުމަށް ރިޓަޔަމަންޓް ސޭވިންގް އެކައުންޓުން ދޫކުރެވޭނީ، އެ އަހަރަކު ހައްޖަށް ދިއުމަށް ދައްކަން ޖެހޭ ރަސްމީ އަގުގެ ގޮތުގައި ސަރުކާރުން ކަނޑައަޅާ އަދަދަށްވާ ފައިސާގެ 80 ޕަސެންޓް،" މެމްބަރު އީސާ ހުށަހެޅުއްވި އިސްލާހުގައި ވެއެވެ.\nއިސްލާހު ހުށަހެޅީ ފެންޝަނާ ބެހޭ ގާނޫނުގެ 31 ވަނަ މާއްދާ އަށެވެ. އެ ގާނޫނުގައި މިހާރު އޮތް ގޮތުން ޕެންޝަން ފައިސާ އިން ދޫކުރެވޭނީ ހައްޖަށް ދިއުމަށް ދައްކަން ޖެހޭ ރަސްމީ އަގުގެ ގޮތުގައި ސަރުކާރުން ކަނޑައަޅާ އަދަދަށްވާ ފައިސާގެ 50 އިންސައްތަ އެވެ.\nމަޖިލިސް ޕެންޝަން އޮފީސް ޕެންޝަން ފަންޑު ހައްޖު ހައްޖު ކޯޕަރޭޝަން ސަރުކާރު


Kenya gai nasora in nah dhin hamalaathakehge dhifaaugai muslimun nukumejje\nކެންޔާގައި ނަސޯރާއިންނަށް ދިން ހަމަލާތަކުގެ ދިފާއުގައި މުސްލިމުން ނުކުމެއްޖެ\nއަލް ޝަބާބް ގުރޫޕުގެ ހަނގުރާމަވެރިންތަކެއް\nކެންޔާގައި ބަހެއްގައި ދަތުރުކުރަމުން ދިޔަ ނަޞާރާއިން ތަކަކަށް ހަނގުރާމަވެރި ގުރޫޕަކުން ހަމަލާދޭން އުޅުމުން ބަހުގައި ދަތުރުކުރަމުންދިޔަ މުސްލިމުން ތަކެއް ތެދުވެއްޖެ އެވެ.\nއެވަގުތު ބަހުގައި ތިބި މީހުންގެ ތެރެއިން މަންޒަރު ދުށް މީހުން ބުނީ ނަޞާރާއިންނަށް ހަމަލާދޭން އުޅުމުން މުސްލިމުން ތެދުވެ "އެމީހުން މަރާލާނަމަ އަހަރުމެންވެސް މަރާލާށޭ ނުނީ އެންމެން އެކީގައި ދޫކޮށްލާށޭ" ބުނި ކަމަށެވެ.\nއެބަހަކީ ވެރިރަށް ނައިރޯބީ އިން މަންޑޭރާ އަވަށަށް ދަތުރު ކުރަމުން ދިޔަ ބަހެކެވެ.\nސޯމާލިއާގެ ބޯޑަރު ކައިރީގައި އޮންނަ އެލް ވެކް އަވަށް ކައިރިއަށް މި ހަނގުރާމަވެރިން ދިން ހަމަލާއެއްގައި ދެމީހުން ވަނީ މަރުވެފަ އެވެ. ސޯމާލިއާގެ އަލް ޝަބާބް ގުރޫޕުން މިހަމަލާގެ ޒިންމާ ނަގާފައިވާ އިރު މި ގުރޫޕުން ވަނީ ކެންޔާގެ އިރުމަތީގެ ސަރަހައްދުތަކަށްވެސް ހަމަލާ ތަކެއް ދީފަ އެވެ.\nމައްކާ ބަސް ކުންފުނީގެ މުވައްޒަފަކު ބުނީ ހަނގުރާމަވެރިން މުސްލިމުންނާއި ނަޞާރާއިން ވަކިވުމަށް އެންގި ނަމަވެސް މުސްލިމުން އެކަމަށް ދެކޮޅު ހަދައި ވަކިވެފައި ނުވާ ކަމަށެވެ. ބަޑި ޖެހީ ގަދަ ދެއްކި ފަސިންޖަރުން ގަޔަށް ކަމަށް ވެސް އޭނާ ބުންޏެވެ.\nއަލް ޝަބާބް ގުރޫޕުން ވަނީ މިދިޔަ އޭޕްރިލް މަހުގެ ތެރޭގައި ގަރިއްސާ ޔުނިވާސިޓީ އަށް ހަމަލާދީ 148 އަށް މީހުން މަރާލާފައެވެ. އެޔުނިވަސިޓީއަށް ހަމަލާދިން އިރު އެގުރޫޕުންވަނީ މުސްލިމުން ދޫކޮށްލުމަށްފަހު ނަޞާރާއިންނަށް އަމާޒުކޮށްގެން ހަމަލާތަކެއް ދީފަ އެވެ.\nއަދި އެގުރޫޕުން ވަނީ މިދިޔަ އަހަރު، ވެރި ރަށް ނައިރޯބީއަށް ކްރިސްމަސް ފާހަގަކުރަން ބަހެއްގައި ދަތުރުކުރަމުންދިޔަ ބަޔަކަށް މަންދޭރާ ޓައުން ކައިރިން ހަމަލާދީ 28 މީހުން މީހުން މަރާލާފަ އެވެ.\nކެންޔާގެ ޑެއީ ނޭޝަން ނޫހަށް މައުލޫމާތު ދެމުން މަންދެރާގެ ގަވަރުނަރު އަލީ ރާބާ ވިދާޅުވީ ބަހުގައި ތިބީ ވަރަށް ހިތްވަރުގަދަ ބައެއް ކަމަށާއި ބަހުގައި ތިބި ފަސިންޖަރުންގެ އެއްބައިވަންތަކަމުގެ ސަބަބުން ހަނގުރާމަވެރިން ވަނީ ބަސް ދޫކޮށްލާފައި ގޮސްފައި ކަމަށެވެ.\nއަލް ޝަބާބު ގުރޫޕުން ކެންޔާ އާއި ހަނގުރާމަ ކުރަން ފެށީ 2011 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ ތެރޭގައި ކެންޔާގެ ފައުޖެއް ސޯމާލިއާ އަށް އަރައި ހަނގުރާމަވެރިންނަށް ހަމަލާދޭން މަސައްކަތް ކުރުމުންނެވެ.\nއަލް ޝަބާބް އިން ކެންޔާއަށް ދީފައިވާ ހަމަލާތައް:\n- ސެޕްޓެމްބަރު 2013- ވެރިރަށް ނައރޯބީގެ ވެސްޓްގޭޓް ޝޮޕިން މޯލް އަކަށް ވަދެގަނެ 67 މީހުން މަރާލާފައިވޭ.\n- ޖޫން 2014- ލާމޫ އައިލެންޑް ރިސޯޓް ކައިރީ ހުރި ޕޮލިސް ސްޓޭޝަނަކަށް އަދި ހޮޓާތަކަކށް އަމާޒުކޮށްގެން ދިން ހަމަލާތަކެއްގައި 48 މީހުން މަރާލާފައިވޭ.\n- ޑިސެމްބަރު 2014- މުސްލިމް ނޫން 36 މަސައްކަތް ތެރިއަކަށް ހަމަލާދީ މަރާލާފައިވޭ\n- އޭޕްރިލް 2015- ގެރިއްސާ ޔުނިވަސިޓީއަށް ހަމަލާދީ 148 މީހުން މަރާލާފައިވޭ


Covid-19: Thailand Ga Usool Thakaa Hilaafuvi 89 Fathuruveriaku Hayyaru Koffi - Vaguthu\nކޮވިޑް-19 އިން ރައްކާތެރިވުމަށް ތައިލޭންޑްގައި އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކާ ހިލާފުވި 89 ފަތުރުވެރިއަކު އެ ގައުމުން ހައްޔަރުކޮށްފިއެވެ.\nމި ފަތުރުވެރިން ހައްޔަރު ކުރީ އެ ގައުމުގެ ދެކުނުގައި އޮންނަ ރިސޯޓެއްގައި ޕާޓީ ކުރަން ތިއްބައި ކަމަށް ފުލުހުން ވަނީ ބުނެފައެވެ.\nފުލުހުން ބުނީ، މި އޮޕަރޭޝަނުގައި ހައްޔަރު ކުރި މީހުންގެ ތެރޭގައި އެގައުމުގެ 22 މީހަކުވެސް ހިމެނޭ ކަމަށާއި މި މައްސަލައާ ގުޅިގެން ދައުވާ ކުރާނީ އެތަނަށް ދިޔަ މީހުންނާއި އެ ޕާޓީ އިންތިޒާމު ކުރި މީހުންގެ މައްޗަށް ކަމަށެވެ.\nހައްޔަރު ކުރި މީހުންގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުން ކަފާލާތުގެ ދަށުން ދޫކޮށްފައިވާ އިރު، ބައެއް މީހުން އަދިވެސް ތިބީ ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައެވެ. ހައްޔަރު ކުރި މީހުންގެ ތެރޭގައި ފްރާންސްގެ 20 މީހަކާއި އެމެރިކާގެ 10 މީހަކާއި އިނގިރޭސި ވިލާތުގެ ހަ މީހަކު ހިމެނެއެވެ. މި އެންމެން ކޮވިޑް-19 އަށް ޓެސްޓް ކުރިއިރު ނަތީޖާ ވަނީ ނައްސިވެފައެވެ.\nމައުލޫމާތު ލިބިފައިވާ ގޮތުގައި ފުލުހުންނަށް އެ ރިސޯޓުގައި ޕާޓީއެއް ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ އެނގިފައިވަނީ ޕާޓީއަށް މީހުން ގެނައުމަށް ހަދާފައިވާ އޮންލައިން ޓިކެޓްތަކެއް ފެނިގެންނެވެ.\nފުލުހުން ބުނީ، އެ މީހުންނަކީ ކޮވިޑް-19 އާ ހެދީ އެ ގައުމުން ބޭރަށް ނުދެވިފައި ތިބި ބައެއް ކަމަށާއި އެމީހުންނަށް އެގޮތަށް ޕާޓީ ކުރެވިދާނެ ކަމަށް ހީވެދާނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އެއީ އެގައުމުގައި މަނާ ކަމެއް ކަމަށް ފުލުހުން ވަނީ ބުނެފައެވެ.\nއެގައުމުގައި އެކުލަވާލާފައިވަނީ އުސޫލުތަކާއި ހިލާފުވެއްޖެނަމަ، 1،330 އެމެރިކާ ޑޮލަރުން ޖޫރިމަނާ ކުރުން ނުވަތަ ދެ އަހަރު ދުވަހަށް ޖަލަށް ލެވޭނެއެވެ.


Facebook ge logo ah badhaleh | Mihaaru\n06 ނޮވެމްބަރ 2019 - 07:24\nކުރިން ފޭސްބުކްގެ ނަން އިންނަނީ ސިމްޕަލް އަކުރުން ކަމަށް ވިޔަސް، އަލަށް ގެނައި ބަދަލުން ނަމުގެ ހުރިހާ އަކުރެއް ވެސް އިންނަނީ ކެޕިޓަލްކޮށެވެ. މިއާ އެކު އިންސްޓަގްރާމާއި ވަޓްސްއެޕާ ފޭސްބުކް ލިންކްކުރެވިފައި އިންނަ އިރު، ކުލަ ވެސް އިންނާނީ އެ ދެ އެޕްގެ ކުލަތަކާ ގުޅުވާލައިފަ އެވެ. އަދި އެޕްތަކުގެ ނަންތައް އިންނާނީ "އިންސްޓަގްރާމް ފްރޮމް ފޭސްބުކް" އަދި "ވަޓްސްއެޕް ޕްރޮފް ފޭސްބުކް" މި ތައްގަނޑަށެވެ.\nމިފަދަ ބަދަލެއް ފޭސްކުން ގެނެސްފައި ވަނީ އެޕްތަކުގެ ނަންތަކަށް ވެސް ބަދަލު ގެންނަން ނިންމާފައިވާކަން ދާދި ފަހުން އިއުލާންކޮށްފައި ވަނިކޮށެވެ.\nފޭސްބުކުން ބުނިގޮތުގައި މިފަދަ ބަދަލެއް ގެންނަން ބޭނުންވި މައިގަނޑު އެއް ސަބަބަކީ އިންސްޓްގްރަމާއި ވަޓްސްއެޕާއި މެސެންޖާ އަދި ކްރިޕްޓޯކަރަންސީ ޕްލެޓްފޯމް ލިބްރާ ފަދަ އެއްޗިއްސަކީ ފޭސްބުކްގެ ދަށުން ހިންގާ އެއްޗެހިކަން ބައެއް މީހުންނަށް އޮޅުންއަރާފައި އޮތުމެވެ.\nއެހެންވެ އެކަތި އަނެކަތި ރަމްޒުކޮށްދޭ ކަހަލަ ބަދަލުތަކެއް ގެނައުމުން ފޭސްބުކާއި އެއާ ގުޅިފައިވާ ޕްލެޓްފޯމްތައް ބޭނުންކުރާ މީހުންނަށް އިތުރަށް އަހުލުވެރިވާނެ ކަމަށް ބުންޏެވެ.\n"މި ބަދަލަކީ ތަފާތުތަކެއް ގެނުވާނެ ކަމެއް. އެއްޗެއް ބޭނުންކުރާ އިރު އެބަ އެނގެން ޖެހޭ ތިމާ މި ބޭނުން ކުރަނީ ކޮން ބައެއްގެ އެއްޗެއްކަން. އެކަން ދަމަހައްޓަން އަހަރެމެންގެ މަގުސަދަކީ،" ފޭސްބުކްގެ ޗީފް މާކެޓިން އޮފިސަރު އެންޓޯނިއާ ލޫޝިއޯ ވިދާޅުވި އެވެ.\nފޭސްބުކްގެ ލޯގޯ އަށް ގެނައި ބަދަލު ކުރިއަށް އޮތް ހަފުތާތަކުގެ ތެރޭގައި އެ އެޕާ ގުޅިފައި ހުރި ޕްލެޓްފޯމްތަކުން ފެންނަން ފަށާނެ އެވެ.\n"މި ބަދަލުތަކާ އެކު ވަރަށް އަވަހަށް އަހަރެމެންގެ އާ ސައިޓެއް ލޯންޗްވެގެން ދާނެ،" އެންޓޯނިއޯ ވިދާޅުވި އެވެ.\nފޭސްބުކަކީ 2004 ގައި ވުޖޫދަށް އައި އެއްޗެކެވެ. އަދި މިއީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ގިނަ ބަޔަކު ބޭނުން ކުރާ އެއް ސޯޝަލް ޕްލެޓްފޯމެވެ. ފޭސްބުކް ބޭނުންކުރާ މީހުންގެ އަދަދު މިހާރު 2.3 ބިލިއަނަށް ވުރެ ގިނަ އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ފޭސްބުކް ސޯޝަލް މީޑިއާ މާކް ޒުކަބާގް އެމެރިކާ


Shiyam Aaeku MDP4Memberun Vote Eh Nudhehvvaa\nޝިޔާމް އާއެކު އެމްޑީޕީ ހަތަރު މެންބަރުން ވޯޓެއް ނުދެއްވާ\nގާނޫނުއަސާސީ އަށް ހުށަހަޅާފައިވާ އިސްލާހު ބަލައިގަތުމާއި ދެކޮޅަށް ވޯޓު ދެއްވި މެންބަރުން --\nމިހާރު ތިބި ކައުންސިލަރުންގެ ދައުރު ދަންމާލުމަށް ގާނޫނުއަސާސީ އަށް ހުށަހަޅާފައިވާ އިސްލާހަށް އިދިކޮޅު ޕްރޮގްރެސިވް ކޯލިޝަންގެ ނާއިބު ރައީސް، އަދި ނައިފަރު ދާއިރާގެ މެންބަރު އަހުމަދު ޝިޔާމްގެ އިތުރުން، ސަރުކާރުން ހިންގާ މައިޕާޓީގެ ހަތަރު މެންބަރަކު ވޯޓު ނުދެއްވިކަން ހާމަވެއްޖެއެވެ.\nރޭ ބޭއްވި ރައްޔިތުން މަޖިލީހުގެ ޖަލްސާގައި ވޯޓަށް އެހިއިރު 65 މެންބަރުން ހާޒިރުވެ ތިއްބެވިއެވެ. ނަމަވެސް ގާނޫނުއަސާސީ އަށް ހުށަހަޅާފައިވާ އިސްލާހު މަޖިލީހަށް ބަލައިގަތުމާއި މެދު މަޖިލީހުގެ ރިޔާސަތުން ވޯޓަށް އެހުމުން އެ އިސްލާހު ބަލައިގަތުމަށް ވޯޓު ދެއްވީ 60 މެންބަރުންނެވެ. ފަސް މެންބަރަކު އެ އިސްލާހު ބަލައިގަތުމާއި ދެކޮޅަށް ވޯޓު ދެއްވިއެވެ.\nއިސްލާހު ބަލައިގަތުމާއި ދެކޮޅަށް ވޯޓު ދެއްވި މެންބަރުންގެ ތެރޭގައި ނައިފަރު ދާއިރާގެ މެންބަރު އަހުމަދު ޝިޔާމާއި މާފަންނު އުތުރު ދާއިރާގެ އިމްތިޔާޒު ފަހުމީ (އިންތި) އާއި މަޑަވެލީ ދާއިރާގެ މެމްބަަރު ހުސައިން ފިރުޝާނާއި މައްޗަންގޮޅި އުތުރު ދާއިރާގެ މެމްބަރު މުހައްމަދު ރަޝީދު އަދި އުނގޫފާރު ދާއިރާގެ މެމްބަރު މުހައްމަދު ވަހީދު (ވައްޑެ) އެވެ.\nމި އިސްލާހު ބަލައިގަތުމަށް ވޯޓު ނުދެއްވި އެމްޑީޕީ ހަތަރު މެންބަރުންނަކީ ވެސް މަޖިލިސް ޖަލްސާތަކުގައި ގާނޫނުއަސާސީ އިސްލާހު ކުރުމަކީ މި ދަނޑިވަޅުގައި ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫން ކަމަށް ވިދާޅުވި މެންބަރުންނެވެ. އެހެންނަމަވެސް ޝިޔާމް މި އިސްލާހު ބަލައިގަތުމަށް ވޯޓު ނުދެއްވި ސަބަބެއް އަދި ނޭނގެއެވެ. ނަމަވެސް މަޖިލީހުގެ ޖަލްސާތަކުގައާ ކޮމެޓީތަކުގައި އޭނާ ވަނީ އާއްމު ބިލަކުން ކައުންސިލަރުންގެ ދައުރު ދަންމާލުމަށް އުޅުމުން އެކަމާއި ދެކޮޅު ހައްދަވާފައެވެ. ވިދާޅުވަމުން ގެންދެވީ އެކަމަކީ ގާނޫނުއަސާސީ އިސްލާހު ކޮށްގެން ކުރަން ޖެހޭނެ ކަމެއް ކަމަށެވެ.\nސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ބިލެތްދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު އަހުމަދު ހަލީމް (ދޮންބިލަތް) ހުށަހަޅުއްވާފައިވާ ބިލު އެންމެ ފުރަތަމަ ހުށަހެޅުމުން ބައެއް މެންބަރުން ވިދާޅުވީ ސިއްހީ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތު އިއުލާން ކޮށްފައިވާ މި ދަނޑިވަޅުގައި ގާނޫނުއަސާސީ އިސްލާހު ނުކުރެވޭނެ ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން ބިލު މަޖިލީހުން ޕާކު ކޮށްލިއެވެ. އަދި އެއަށްފަހު ހެންވޭރު ހުޅަނގު ދާއިރާގެ މެންބަރު ހަސަން ލަތީފު ވަނީ ކައުންސިލަރުންގެ ދައުރު ދަންމާލުމަށް ބިލެއް ހުށަހަޅާފައެވެ.\nއެކަމަށްވެސް ބައެއް މެންބަރުންގެ މެދުގައި ހިޔާލު ތަފާތުވުންތަކެއް އުފެދިގެން ދިޔައެވެ. އެގޮތުން އާއްމު ގާނޫނަކުން ގާނޫނުއަސާސީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެއްޗެއް ބަދަލެއް ނުގެނެވޭނެ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. ނަމަވެސް އެބިލު ބަލައިގަނެ ބިލު ކޮމެޓީއަށް ފޮނުވިއެވެ. އަދި ކޮމެޓީން އެ ބިލު ދިރާސާ ކުރެއްވިއިރު ދައުލަތުގެ ބަންޑާރަ ނާއިބާއި މަޖިލީހުގެ ކައުންސެލާ ޖެނެރަލްގެ ލަފައެއް ވެސް ހޯދިއެވެ. ދެ ބޭފުޅުން ވެސް ވިދާޅުވީ އާއްމު ގާނޫނަކުން ކައުންސިލަރުންގެ ދައުރު ދަންމާ ނުލެވޭނެ ކަމަށެވެ.


Covid-19 In Rahkaatheri Vumah Alhan Ge Team In Muhinmmu Fiyavalheh - Vaguthu\nކޮވިޑް-19 އިން ރައްކާތެރިވުމަށް އަލްހާންގެ ޓީމުން މުޙިންމު ފިޔަވަޅެއް\nހަލުވިކަމާއެކު ފެތުރި ދުނިޔެއަށް ނުރައްކާ ކުރިމަތިކޮށްފައިވާ ކޮރޯނާ ވައިރަސް (ކޮވިޑް-19) އިން ރައްކާތެރިވުމުގެ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުން، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކުރީގެ މެމްބަރު، އަދި ކުރިޔަށް އޮތް ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިޚާބުގައި މާލޭ ސިޓީގެ މޭޔަރު ކަމަށް ވާދަކުރައްވާ އަލްހާން ފަހުމީގެ ކެމްޕެއިން އެއްވުންތައް ނުބާއްވާގޮތަށް ހަމަޖައްސައިފިއެވެ.\nއަލްހާން މިކަން އިއުލާނުކޮށްފައި ވަނީ މިއަދު އޭނާ ކުރެއްވި ޓްވީޓެއްގައެވެ. އެ ޓްވީޓުގައި އަލްހާން ވިދާޅުވީ، މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލަށް ވާދަކުރައްވައި މިހާރު ކުރިޔަށްގެންދާ ކެމްޕޭން ހަރަކާތްތަކުގެ ތެރެއިން އެއްވުންތައް ނުބޭއްވުމަށް ނިންމާފައި ވަނީ ކޮރޯނާ ވައިރަސްގެ ނުރައްކަލުން ރައްކާތެރިވުމުގެ ގޮތުން ކަމަށެވެ.\nކޮރޯނާ ވައިރަސް އިން ރައްކާތެރިވުމުގެ ގޮތުން އަލްހާން ކެމްޕޭން އެއްވުންތައް ނުބާއްވަން ނިންމެވިއިރު، އަލްހާން އަކީ ކޮރޯނާ ވައިރަސްގެ ނުރައްކަލަށް މިފަދަ ފިޔަވަޅެއް އެޅުއްވި ފުރަތަމަ ފަރާތެވެ.\n"މާލޭގެ ލޮބުވެތި ރަށްވެހީން، ކޮރޯނާ ވައިރަހުން ރައްކާތެރިވުމުގެ ގޮތުން އަޅުގަނޑުގެ ކެމްޕޭނުގައި އެއްވެސް ޢާންމު އެއްވުމެއް ނުބާއްވަން" އަލްހާން ވިދާޅުވިއެވެ.\nއަލްހާން އިތުރަށް ވިދާޅުވެފައި ވަނީ، އޭނާގެ ކެމްޕޭން ލޯންޗްކުރުން އޮންނާނީ ކެމްޕޭން އޮފީހުގައި ކަމަށާއި، މި ހަރަކާތް މީސްމީޑީއާ އާއި މީޑިއާތައް މެދުވެރިކޮށް ވަގުތުން ދުރަށް ދައްކާނެ ކަމަށެވެ.\nކޮރޯނާ ވައިރަސްގެ ނުރައްކަލަށް އަލްހާންގެ ކެމްޕޭން އެއްވުންތައް ނުބާއްވާގޮތަށް ހަމަޖައްސާފައިވާއިރު، ފާއިތުވެދިޔަ ދުވަސްތަކުގައި ކޮރޯނާއަށް ޝައްކުކުރެވޭ ބައެއް މީހުން ރާއްޖެއިން ފެނިގެން މޮނިޓާ ކޮށްފައި ވެއެވެ. އެގޮތުން މިއަދުވެސް ރާއްޖޭގެ ރިސޯޓެއްގައި އުޅުނު ދެ ފަތުރުވެރިއެއްގެ ގައިން ކޮރޯނާ ޖެހިފައިވާ ކަމުގެ އަލާމާތްތަކެއް ފެނުމުން، އެ ރިސޯޓަށް އަރާ ފޭބުން ވަނީ ހުއްޓުވާފައެވެ.\nރާއްޖެއަށް ކޮރޯނާގެ ބިރު ބޮޑުވެފައިވާ މި ދަނޑިވަޅުގައި، ރާއްޖޭގައި ޗުއްޓި ހޭދަކޮށްފައި ދިޔަ އިޓަލީއަށް ނިސްބަތްވާ މީހަކު ކޮރޯނާ ވައިރަސް އަށް ޕޮޒިޓިވް ވެފައި ވެއެވެ. މިކަމާއިގުޅިގެން ބަލަންޖެހޭ ކަންކަން މިހާރު ބަލަމުން އަންނަ ކަމަށް އެޗްޕީއޭ އާއި ސަރުކާރުގެ ކަމާއި ބެހޭ ފަރާތްތަކުން ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ.\nދުނިޔޭގައި ހަލުވިކަމާއެކު ކޮރޯނާ ވައިރަސް ފެތުރެމުންދާއިރު މިހާތަނަށް ދުނިޔޭގެ 98 ޤައުމުން މި ވައިރަސް ވަނީ ފެނިފައެވެ.\nމާޗް 7, 2020 17:26\nދާނެ މީހަކުނުވެގެން ތިއުޅެނީ ކޮވިޑް އޭ ކިޔާގެން.\nމާޗް 7, 2020 17:49\nއެގިގެން ނަމަވެސް ނޭގި ނަމަވެސް ތިޔައީ އޭނަޔަށް ކުރެވުނު އޭނަޔަށް ފައިދާ ކުރާނެ ކަމެއް. އެކަމަކު ދެންވެސް އިންތިޚާބެއް އޮތިއްޔާ ކުރިމަތިލާން ހަދާން ބަހައްޓާތި.\nކަލޭއަށް ތާއީދު ނެތްކަން އެގޭތީ ލަދުން އެއްވުންތައް ބާއްވާން ނުކެރެނީ..\nމާޗް 7, 2020 20:36\nއެއްވެގެން ވޯޓުލެވެންއޮތީވެސް އެހެންވީމަ ރައްކާތެރިވުމުގެ ގޮތުން އަލްހާނަށް ވޯޓުލާކައް ނުދާނަން.\nމާޗް 7, 2020 20:48\nތި ބޭއްވިއަސް މީހަކު ނުދާނެ. ލޮލް.


ތެދުވިސްނުން: މުސްލިމަކީ ކޮބާ؟\nއިސްލާމްއާއި މުސްލިމް އަކީ ތަފާތު ދެ ބަހެކެވެ. މިއީ ގިނަބަޔަކަށް އަރާފައި އޮންނަ އޮޅުމެކެވެ.\nމިސާލަކަށް ބަލަމާށެވެ. އިސްލާމް ދީނުގައި އޮންނަނީ5ރުކުނެވެ. މިއީ އެންމެންވެސް ދަންނަ ކަމެކެވެ.\n1. ޝަހާދަތް ކިޔުން، ﷲ ނޫން ކަލަކު ނުވާކަމަށާއި މުހަންމަދުގެފާނަކީ އެކަލާނގެ ރަސޫލާ ކަމަށް ހެކިވުމެވެ.\n2. ނަމާދު ގާއިމު ކުރުން. ކިޔާއެއްޗެއް ނޭނގުނަސް އަރަބި ބަހުން ހުންނަ އެއްޗެހިތަކެއް ކިޔައިގެން ދުވާލަކު5ނަމާދު ކުރުން.\n3. ޒަކާތް ދިނުން.\n4. އަހަރަކު 29 ނުވަތަ 30 ދުވަހު ރޯދަމަހު ރޯދައަށް ހުރުން.\n5. ކުޅަދާނަވެގެންވާ މީހާ އުމުރުން އެއް ފަހަރު ހައްޖަށް ދިއުން.\nމިއީ އިސްލާމުން ކުރަން ޖެހިފައި އޮންނަ ކަންކަމެވެ. ބޯލަނބަންޖެހޭ ގަވާއިދުތަކާއި ގާނޫނުތަކެވެ. މިކަންތައް ކުރުމުން ސުވަރުގެއަކަށް ދެވޭނެކަމުގެ ޔަގީންކަން ދެވިފައިވެއެވެ. އެ ސުވަރުގޭގައި މާތްކަލާނގެ ވޮޑިގެންވާނެކަމަކަށް ބުނެފައެއް ނުވެއެވެ. މިކަންތައް ނުކޮށްފިއްޔާ ދާން ޖެހެނީ ނަރަކައަށެވެ.\nދެރަކަމަކީ މީގެ ތެރޭން ގިނަ ގަވާއިދަކީ މުހަންމަދުގެފާނު އަވަހާރަ ވުމުގެ އެތައް ދިހަ އަހަރެއް ނުވަތަ އެތައް ގަރުނެއްގެ ފަހުން އެކުލަވާލެވުނު ގަވާއިދު ތަކެއް ކަމަށްވާތީއެވެ.\nމުސްލިމްގެ މާނައަކީ މީހެއްގެ އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި އެއްކައުވަންތަ މާތްކަލާނގެއަށް ބޯލަނބައި ކިޔަމަންވުމެވެ.\nއިންސާނުން އުފައްދަވާފައިވަނީ މާތްކަލާނގެ ޝަޚުސިއްޔަތާ އެއް ސިފައެއްގައި ކަމަށް މުސްލިމުން އުސޫލެއްގެ ގޮތުން ގަބޫލު ކުރެއެވެ. އޭގެ މާނައަކީ އިންސާނުންގެ ސިފައަކީ މާތްކަލާނގެ ސިފަފުޅެކޭ އެއް ނޫނެވެ. މާތްކަލާނގެއަކީ ވަކި ސޫރައެއްގައި ވޮޑިގެންވާ ކަލެއް ނޫނެވެ. އެކަލާނގެ ނެތުމުގެ ތެރޭން އާލަމްތައް އުފެއްދަވާފައި އަހަރުމެން އިންސާނުން މި ސޫރައިގައި އުފެއްދެވީ އެކަލާނގެ އުފާފުޅަށްޓަކައެވެ. އަހަރުމެން ކުރި އެއްވެސް ކަމަކުންނެއް ނޫނެވެ.\nހަގީގީ މުސްލިމުންނަކީ މާތްކަލާނގެ ހަޒްރަތަށް ސުވަރުގެއަށް ދާން އެދޭ މީހުންނެވެ.\nފުރިހަމަ މުސްލިމަކަށް ވުމަށްވެސް5ކަމެއް ފުރިހަމަ ކުރަން ޖެހެއެވެ.\n1. އެއީ އެއްކައުވަންތަ ﷲއަށް އީމާންވުން. އެކަލާނގެ ދުނިޔެއާއި ދުނިޔޭގައިވާހައި އެއްޗެއް، ޖައްވު، މާއްދާ، ހަކަތަ، ވަގުތު އުފެއްދެވީ އެކަލާނގެ "ބަސްފުޅު" މެދުވެރިކޮށް ކަމެވެ.\nއެކަލާނގެއަކީ ހަށިގަނޑެއްގައި ވޮޑިގެންވާ ކަލެއްކަމަކަށް ހީކުރާނެ ތަނެއް ނެތެވެ. އެހެނީ އެކަލާނގެއީ ރޫހާނީ ފަރާތެކެވެ. އެކަލާނގެއަށް އަޅުކަން ކުރާއިރު ކުރަންވާނީ އެކަލާނގެ ވަކި ސިފަފުޅެއްގައި ވާކަމަކަށް ދެކެގެންނެއް ނޫނެވެ. އެހެނީ އެކަލާނގެއަކީ މުތުލަގު ރޫހު ފުޅެކެވެ.\nމާތްކަލާނގެ ދުނިޔެ އުފައްދެވުމަށްފަހު ދުނިޔެއަށް ވަޑައި ނުގެންނެވޭނެ ކަމަށް ހީކުރުމަކީ ކުށް ހީއެކެވެ. އެކަލާނގެ ބޭނުންފުޅު އިރަކު ދުނިޔެއަށް ވަޑައިގެން ބޭނުންފުޅުތަނެއްގައި އުޅުއްވޭނެއެވެ. ބަސްފުޅުން އުފެއްދެވި ތަނަކަށް ބަސްފުޅު ބޭނުންވެ ވޮޑިގަތް ހިނދަކު ވަޑައިގެން ވޮޑިގެންނެވި ދާނެއެވެ. އެހެނީ މާތް ރޫހުފުޅަކީ އެކަލާނގެއަށް ނިސްބަތްވާ ރޫހުފުޅެކެވެ.\n2. ރޫހާނީ ފަރާތްތަކެއް ވާކަން ގަބޫލު ކުރުން. އެއީ މަލާއިކަތުންނާއި ޖިންނި ޝައިތާނުން ވާކަން ގަބޫލު ކުރުމެވެ. ތެދުވެރި މުސްލިމެއް ނަމަ ޝައިތާނާ ވާކަމާއި އޭގެ ބާރު އެކުލެވޭކަންވެސް ގަބޫލު ކުރާނެއެވެ. ޝައިތާނާއަކަށް ވެސް ހަށިގަނޑެއް ނުވެއެވެ. އެކަލާނގެ އޭނާ އުފައްދަވާފައިވަނީ އެކަލާނގެ ސިފަފުޅަކު ނޫނެވެ. ޝައިތާނާ އަކީ މާތްކަލާނގެއާ އަދާވާތްތެރި ވެފައިވާ ފަރާތެކެވެ. އޭގެ މަސައްކަތަކީ ﷲ އުފެއްދެވި އެއްޗެއްސަށް ގެއްލުން ދީ އޮޅުވާލައި ލަނޑުދީ ހެދުމެވެ. މާތްކަލާނގެ ލޯބިވެ ވޮޑިގަންނަވާ އިންސާނާއާއި އެހެނިހެންތަކެތި ނައްތާލުމެވެ.\nޝައިތާނާ ދޮގެއް ހަދާނަމަ ހަދާނީ އޭގެ ބަހުރުވައިންނެވެ. ޝައިތާނާ އިންސާނުން ފާފައިގެ ޝިކާރައަކަށް ހަދައެވެ. ފެށުނީއްސުރެން އޭގެ ކަމަކީ އިންސާނާ ފާފަވެރިކޮށް ކުށްވެރި ކުރުމެވެ. އަދި އިންސާނާގެ ފާފަތައް ފުނި ޖައްސައި މާތްކަލާނގެ ހަޒުރަތަށް އިންސާފުގެ ކުރިމައްޗަށް ހުށަހެޅުމެވެ.\n3. ރަނގަޅު މުސްލިމެއް ނަމަ މާތްކަލާނގެ ރަސޫލު ބޭކަލުން ފޮނުއްވި ކަމަށް ގަބޫލު ކުރާނެއެވެ. ރަސޫލުންނަކީ ތެދުވެރި ބައެއް ކަމަށް ގަބޫލު ކުރާނެއެވެ. އެތައް ނަބީންނެއް ތަކުރާރުކޮށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ މަލާއިކަތުން ތިމަން ބޭކަލުންނަށް ތައުބާވުމަށް އެންގެވި ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން އެ ބަސްފުޅުތައް ވާނީ ތެދު ބަސްފުޅު ތަކަކަށެވެ. އެނޫން ގޮތަކަށް ގަބޫލު ކުރުމަކީ މޮޔަ ދެކޮޅު ނުޖެހޭ ކަމެކެވެ. މި ނަބީން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ކުށެއް ނެތް ނަބީއްޔަކު އަންނާނެއެވެ.\nނަބީއްޔަކު ތިމަންކަލޭގެފާނަށް ވާނެ ގޮތެއް ތިމަންކަލޭގެފާނަށް ތަބާވާ ބަޔަކަށް ވާނެ ގޮތެއް ދާނެތަނެއް ނޭނގެޔޭ ވިދާޅުވާނަމަ އެ ބަސްފުޅު ވެސް ވާނީ ތެދަކަށެވެ.\n4. ރަނގަޅު މުސްލިމުން ފޮތްތަކަށް އީމާންވާނެއެވެ. ތައުރާތަކީ މޫސާގެފާނު ގެންނެވި ފޮތެކެވެ. އެއީ އީސާގެފާނުގެ 1500 އަހަރު ކުރީގެ ފޮތެކެވެ. ޒަބޫރަކީ ދާއޫދުގެފާނަށް ނިސްބަތްވާ ފޮތެކެވެ. އެއީ 700 ބީސީގައި ލިޔެވުނު ފޮތެކެވެ. މި ފޮތްތައް ލިޔެވިފައިވަނީ ހިބްރޫ ބަހުންނެވެ. އިންޖީލު ލިޔެވުނީ އީސާގެފާނު އުޑަށް އުފުއްލެވިތާ 50 ނުވަތަ އެއަށްވުރެން ގިނަ އަހަރުފަހުންނެވެ. މިފޮތްތައް މުހަންމަދުގެފާނު އަވަހާރަވީތާ ދުވަސް ކޮޅެއްގެ ފަހުން އަރަބި ބަހުން ލިޔެވުނެވެ.\nމި ހުރިހާ ފޮތަކުން ވެސް އެނގިފައިވާ ގޮތުގައި މީން ކޮންމެ ބޭކަލަކު ވެސް އަންގަވަނީ މާތްކަލާނގެއަށް އީމާންވުމަށެވެ. އިބްރާހިމްގެފާނަކީ މިތުރެއް ކަމުގައި މާތްކަލާނގެ ލެއްވީ އެކަލޭގެފާނު އެކަލާނގެއަށް އީމާންވާތީއެވެ.\n5. ރަނގަޅު މުސްލިމުން ގިޔާމަތް ދުވަހަށް އީމާންވެއެވެ. މާތްކަލާނގެއަށް އީމާންވެ އެކަލާނގެ މިންވަރާ ރުހިގެން އެކަމަށް އުފާކޮށް އެކަލާނގެއަށް އަޅުކަން ކުރުންމަތީ ތިބި މީހުން މާތްކަލާނގެ ހަޒްރަތަށް ގެންދެވޭނެއެވެ. މިފަދައިން ކަންތައް ކުރި މީހުންނަށް އެކަލާނގެ ރަހުމަތްފުޅުން ދިންނެވުން ދެއްވައެވެ. އެކަލާނގެއަށް ކާފިރުވީ މީހުންނަށް އޮތީ ގެއްލުމާއި ހަލާކެވެ. އެމީހުން ވާހުށީ މާތްކަލާނގެއާ ދުރަށް ލެވިފައިވާ ބަޔަކަށެވެ. އެމީހުންނަށް އޮތީ ނަރަކައެވެ. އެތަނުގެ އަލިފާނެއް ނިވިގެނެއް ނުދާނެއެވެ.\nފުރިހަމަ މުސްލިމަކަށް ވަނީ މާތްކަލާނގެއަށް އީމާންވެ އެކަލާނގެ ރޫހުފުޅަށް އަޅުކަންކޮށް އެކަލާނގެއަށް ލޯބިވެތިވެ ސާލިހުގޮތުގައި އުޅޭ މީހުނެވެ. އެމީހުން ހެޔޮކަންތައް ކޮށް އުޅެނީ އެކަލާނގެ ދެކެ ވާލޯތްބަކުންނެވެ. އޮންނަ ވަކި އަމުރެއް ގަވާއިދަކަށް ތަބާވުމަށް ކުރާ ކަމެއްގެ ގޮތުގައެއް ނޫނެވެ. އެއަކީ ހޫރު ކަމަނާމެންނާއެކު އުފާކުރުން އެދިގެން ކުރާ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ.\nމިފަދަ މީހުންނަކީ ތިމާގެ ވަށައިގެން މިވާ ނިއުމަތް ފުޅަށްޓަކައި މާތްކަލާނގެއަށް ޝުކުރުވެރިކަން މަތީ ތިބޭ މީހުންނެވެ. އެއީ އެމީހުންގެ ހިތާއި ނަފުސުން މަތިވެރި މާތްކަލާނގެ އަށް ލޯބިވުން މަތީ ދެމި ތިބޭ ބަޔެކެވެ.\nPosted by madhini at 8:36 AM


ފިޤްހު - ވިކިޕީޑިއާ\nފިޤްހަކީ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތް އޭގެ މައްޗަށް ބިނާވެގެންވާ ޢިލްމެވެ. ބަހުގައި ފިޤުހުގެ މާނައަކީ ދޭހަވުން ނުވަތަ އެނގުމެވެ. އިސްޠީލާޙީ މާނަ؛ އެއީ ޢަމަލީ ކަމަކަށް، ތަފުޞީލީ ދަލީލަކުން ނުވަތަ ދަލީލު ތަކަކުން އިސްތިންބާޠުކުރެވިގެން ނެރެވޭ ޝަރުޢީ ޙުކުމްތައް ދަސްކޮށްދޭ ޢިލްމެވެ.\nޢަމަލީ ކަމަކަށް؛ ލޮލަށްފެންނަ ނުވަތަ ދިރިއުޅުމުގައި ކުރާ ކަންތައްތައް (އަޅުކަމުގެ ގޮތުންނާއި މުޢާމަލާތުގެ ގޮތުން ކުރެވޭ ކަންތައް)\nތަފުޞީލީ ދަލީލުތަކުން؛ އިސްލާމުދީނުގައި މާތްﷲ ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ޙުކުމްތައް،( އިންސާނީ ދިރިއުޅުމުގެ ކޮންމެ ކަމަކަށްވެސް އިސްލާމުދީނުގައި ވަނީ ހުކުމް ކަނޑައަޅުއްވާފައެވެ. އެއްކަމެއްވެސް ދޫކޮއް ލައްވާފައެއް ނުވެއެވެ.)\nއިސްޠިންބާތުކުރުން؛ ކަމެއްގައި އޮންނަ ޝަރުޢީޙުކުމް ދެނެގަންނާނެ ހަމަތަކުގެ މަތިން އެއަށް ވާޞިލުވުމެވެ.\nމިސާލަކަށް "މިވެނިކަމެއް ކުރާށޭ" އޮތުމުން އޭގެ ޙަގީގީ ޙުކުމަކީ ވާޖިބުތޯ؟ ނުވަތަ ސުންނަތްތޯ؟ ނުވަތަ ހުއްދަތޯ؟ ނުވަތަ ނަޞީޙަތެއްތޯ؟ ކަނޑައެޅުމެވެ. އަދި މިވެނި ކަމެއް "ނުކުރާށޭ" އޮތުމުން އެއީ ޙަރާމް ކަމެއްތޯ؟ ނުވަތަ މަކުރޫހަ ކަމެއްތޯ؟ މިގޮތަށް ކަނޑައެޅުމެވެ.\nޝަރުޢި ހުކުމުތަށް؛ އެއީ ކީރިތި ޤުރުއާނުންނާއި މާތް ރަސޫލާ(ޞ)ގެ ސުންނަތުން ނެގޭ ޙުކުމްތަކެވެ.\nފިޤުހާއި ޝަރީޢަތާއި ހުރި ގުޅުން ޝަރީޢަތަކީ މާތްﷲގެ ވަޙީއެވެ. އެއީ ކީރިތި ޤުރުއާނާއި މާތް ރަސޫލާ (ޞ)ގެ ސުންނަތެވެ. އެދެ މަޞްދަރުން ނެގޭ ޙުކުމްތަކެވެ. ފިޤުހަކީ މިދެމަސްދަރުން ފިޤުހުޢިލްމުވެރިން އިސްތިންބާޠު ކުރައްވައިގެން ނެރޭ ޙުކުމަތަކެވެ.\nފިޤުހުގެ ޚާއްޞަ ކަންތައްތައް: ތަފާތު ފަހުމުތަކަށް އިޙުތިރާމުކުރުމާއި ބައެއްޙުކުމްތައް، ތަފާތު ޙާލަތުގައި ތަފާތު ގޮތްގޮތަށް ބަދަލުވުމާއި މަޤުޞަދަށް ބެލުން ހިމެނެއެވެ.


27 އޮކްޓޯބަރ 2017 - 09:00\nމާޔާއަށް ޚިޔާލުން އެނބުރި އާދެވުނީ އޭނާގެ ފޯނު ރިންގްވުމުންނެވެ. ފޯނުގެ ސްކްރީނަށް އަރާފައިވާ ނަންފެނުމާއެކު އޭނާގެ ތުންފަތުގައި ހިނިތުންވުމެއް ދުވެލިއެވެ.\n" ހެލޯ ދަރިފުޅާ މާޔާ....ދަރިފުޅު ގުޅާފަ އޮތީމަ މިގުޅީ....އަނެއްކާ ހުރިހާ ކަމެއް ރަނގަޅުތަ؟..." މާޔާ ފޯނުނެގުމާއެކު ނިޔާޒް ބުނެލިއެވެ.\n" ނޫނޭ...ހުރިހާކަމެއް ރަނގަޅެއްނޫން....އަޅުގަނޑު ބޭނުން ވާހަކައެއް ދައްކާލަން....އެހެންވީމަ މިރޭ ކޮންމެވެސް ތާކުން ބައްދަލުކޮށްލެވިދާނެތަ؟..." މާޔާ އަހާލިއެވެ.\n" ދަރިފުޅު މިގެޔަށް އަންނަންވީނު....މީހަމަ ދަރިފުޅުގެވެސް ގެޔެއްނު....ޖެހިލުންވާން ޖެހޭ އެއްވެސްކަމެއް ނޯންނާނެ...." ނިޔާޒް ލޯތްބާއިއެކު ބުނެލިއެވެ.\n" ނޫނޭ...އަޅުގަނޑު ބޭނުންވަނީ އައިކްއާ ނުލައި އަޅުގަނޑު އެކަނި ބައްދަލު ކުރަން....ވަރަށް މުހިއްމު ވާހަކައެއް ދައްކަން ޖެހޭތީ....ކައިވެނީގެކުރިން ކޮންމެހެންވެސް ބައްޕައަށް އެނގެންޖެހޭ ވާހަކައެއްވީމަ ބައްދަލުކޮށްލަން ބޭނުންވަނީ..." ސީރިއަސްކަމާއެކު މާޔާ ބުނެލިއެވެ.\n" އެހެންތަ؟ އެހެންވީމަ ތިޖެހުނީ ބައްދަލުކުރަންތާ ދޯ....ދަރިފުޅު ބުނޭ ދާންވީތަނެއް....ބައްޕަ ދާނަން..." ނިޔާޒް އެދުނެވެ.\n" އެންމެ ރަނގަޅު....ހުޅުމާލެއަށް ދާނީ....މިރޭ އަށެއް ޖަހާއިރު...އަޅުގަނޑު ގޮސްފަ ގުޅާލީމަ އަޅުގަނޑު ހުރިތާކަށް އާދެވޭނެއެއްނު..." މާޔާ އަހާލިއެވެ.\n" މައްސަލައެއްނެތް..." ނިޔާޒް އެއްބަސްވިއެވެ.\nރޭގަނޑުގެ ވަގުތެވެ. މާޔާ ފެންވަރައި ރީތިވެލައިގެން ނުކުތްއިރު އައިކް ހުރީ މާޔާބަލައި އައިހެވެ.\n" އަހަރެންދާންތަ މައީއާއެކީ...." މާޔާ ފެނުމުން އައިކް އަހާލިއެވެ.\n" އިކޫ...އަހަރެން އިކޫގާތު އަންނާށޭބުނީވެސް އިކޫއާއެކު ފެރީ ޓާރމިނެލްއަށް ދާހިތުން....އަހަރެން ބޭނުންނަމަ ކާރުގަވެސް ދެވޭނެއްނު....އަހަރެންނަށް އެނގޭ މިރޭ އިކޫ ވަރަށް ބިޒީކޮށްކަން ތިއުޅެނީ...އެހެންނޫނަސް މިރޭ މިދަނީ ބައްޕަގެ ތިމާގެ މީހެއްގެ ގާތަށް....އަހަރެންނަށް ކިހިނެއް ކެރޭނީ އިކޫ ގޮވައިގެންދާން....ކައިވެނީގެ ކަންތައް ހަމަޖެހުނީމަ އިކޫ ގެންދާނަން...އޯކޭއެއްނު..." މާޔާ އައިކް އަށް ވިސްނައިދިނެވެ.\n" އޯކޭ މައި ބިއުޓިފުލް..." އައިކް ހިނިތުންވެލަމުން ބުނެލިއެވެ. މާޔާ ގޮވައިގެން ގޮސް ފެރީޓާރމިނަލަށް ލުމަށްފަހު އައިކް އެނބުރި ގެޔާދިމާއަށް މިސްރާބު ޖެހުމުން މާޔާއަށް ފުންނޭވާއެއް ދޫކޮށްލެވުނެވެ. އޭނާ އައިކްއަށް ގުޅީ ހަމަ ގަސްތުގައެވެ. އޭނާ ބޭނުންވީ އައިކްގެ އުނދަގުލެއް ނުފޯރާ ހުޅުމާލެއަށް ދިއުމަށެވެ. އައިކްއަށް އަންގައި ނުލައި ގޮސްފިނަމަ ޝަކުވާކުރާނެކަން އޭނާއަށް އެނގެއެވެ. މިގޮތަށް ކަންތައް ކުރުމުން އައިކް އެއްވެސް ޝަކުވާއެއް ނުކުރާނެއެވެ.\nމާޔާއާއި ނިޔާޒް ތިބީ ހުޅުމާލޭގެ މަޝްހޫރު ރެސްޓޯރެންޓެއްގައެވެ. ކާއެއްޗެއްސަށް އޯޑަރ ކުރުމަށްފަހު ދެމީހުންވެސް އާދައިގެ ގޮތަކަށް ހާލު އަހުވާލު އޮޅުން ފިލުވާލިއެވެ.\n" ކޮބާ ދަރިފުޅު ދައްކަން ތިއުޅޭ ވާހަކައަކީ؟..." އެންމެ ފަހުން ނިޔާޒް އަހާލިއެވެ.\n" އިހަށް ކާނީދޯ.....ފަހުންވެސް ވާހަކަ ދެއްކޭނެއްނު....އެހެންނޫނީ މިދައްކަން އުޅޭ ވާހަކައަކުން ނުކެވިވެސް ހިނގައިދާނެ..." މާނަވީ ގޮތަކަށް މާޔާ ބުނެލިއެވެ.\n" އާނ ތީވެސް ހަމަ ރަނގަޅު ވާހަކައެއް...." ނިޔާޒްވެސް އެއްބައިވެލިއެވެ. ކާއެއްޗެހި ގެނައުމުން ދެމީހުންވެސް ކެއުމައިގެން މަޝްއޫލުވިއެވެ. ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން ވިޔަފާރީގެ ކަންކަމާ ބެހޭގޮތުން މާޔާ ސުވާލުކޮށްލައެވެ. އެނޫން އިތުރު ވާހަކައެއް އެދެމެދުގައި ނުދެކެވެއެވެ.\n" ހޫމް...މިހާރު ކައިވެސް ނިމުނީ....ދެން ހިނގާ ހިނގާލަން ދަމާ....މިތާ ކައިރީގަ އޮންނާނެ ވަރަށް ހިތްގައިމު ޕާރކެއް...އެތަނަށް ގޮސް ހަމަޖެހިލައިގެން ތިބެ ވާހަކަދައްކާނީ..." މާޔާ އެދުނެވެ.\n" އެކަމު ދަރިފުޅާ....ކީއްކުރަން އެތަނަށް ދަނީ....ބައްޕަގެ ގެސްޓްހައުސްއަށް ގޮސް ތިބެގެންވެސް ވާހަކަ ދެއްކޭނެއެއްނު....ތި ޕާރކްފަދަ ތަންތާނގަ ތިބޭނެ ފާޑުފާޑު މީހުންވެސް...." ނިޔާޒް އޭނާގެ ޚިޔާލު ފާޅުކުރިއެވެ.\n" އެކަމުވެސް އަޅުގަނޑު ބޭނުމީ އެގޮތް....ގުދުރަތީ މާހައުލެއްގަ ތިބެގެން ވާހަކަދައްކަން ފަސޭހަވާނެއްނު..." މާޔާ އިތުރަށް ބުންޏެވެ.\n" އާނ...ދަރިފުޅުބޭނުން ގޮތެއް..." އެންމެފަހުން ނިޔާޒް އެއްބަސްވިއެވެ.\n" ބައްޕާ އަހަރެންނަކީ ކާކުކަން އެނގޭތަ؟ މިބުނީ އަހަރެން މީ ކާކުގެ ދަރިއެއްކަން އެނގޭހޭ..." މާޔާ ސީދާ އޭނާގެ މައުލޫއިން ފެށިއެވެ.\n" އާނ...ތީ އަޒީޒްގެ ދަރިއެއްނު....ތިހެން މީހަކު އަހާކަހަލަވެސް ސުވާލެއް ނޫނެއްނު..." މާޔާ އަހަރެންނޭ ކިޔައިގެން ވާހަކަދައްކަން ފެށުމުން ނިޔާޒް ހައިރާންވީ ނަމަވެސް ހީލަމުން ޖަވާބުދިނެވެ.\n" ނޫން....މުޅިން ގޯސް....އަހަރެންމީ އަޒީޒްގެ ދަރިއެއްނޫން....އެކަމު އެއްއިރެއްގަ ތިބައްޕަގެ ވަރަށްގާތް މީހެއްގެ ދަރިއެއް....ތިބައްޕަގެ ކުންފުނީގަ ވަރަށް ވަފާތެރިކަމާއެކު އެތައް ބުރަ މަސައްކަތެއް ކުރިފަހުން، ވައްކަމުގެ ތުހުމަކޮށް ވަޒީފާއިން ކަނޑާލާ މުޅި ދުނިޔެއަށް ބަދުނާމު ކުރި ނިކަމެތި އިންސާނާގެ ދަރިއެއް....ނުކުރާކުށެއްގެ ތުހުމަތު އެޅި އެތައްވޭނަކާ ހިތާމަތަކަށްފަހު، ބުއްދިފިލާގޮސް އަމިއްލަ ފުރާނައިން އަތްދޮވެލި އިންސާނާގެ ދަރިއެއް....މިހާރު އެނގިއްޖެތަ؟..." މާޔާ އޭނާގެ ވާހަކަތައް މެދުކަނޑާލަމުން ނިޔާޒްއާ ދިމާ ބަލާލިއިރު، ނިޔާޒްއިނީ ހަރަކާތްހުއްޓި މާޔާގެ މޫނަށް ބަލާށެވެ.\n" ކިހިންވީ؟...އަދިވެސް ހަނދާން ނުވަނީތަ؟...." މަލާމާތުގެ ގޮތަކަށް ހީލަމުން މާޔާ ބުންޏެވެ.\n" ތީހަމަ ރާޝިދުގެ ދަރިއެއްތަ؟..." ޔަޤީންނުވާފަދަ ގޮތަކަށް ނިޔާޒް އަހާލިއެވެ.\n" އާނ މިއީ ހަމަ އެރާޝިދުގެ ދަރިއެއް...މިހާރު ހަނދާންވެއްޖެ ދޯ....ކިހާ ނިކަމެތި ހާލެއްގަތަ އަހަރެންގެ ބައްޕަ ނިމިގެން ދިޔައީ....ކިހާ ތަކުލީފެއް އުފުލާފަތަ އަހަރެންގެ މަންމަ މަރުވެގެން އެދިޔައީ.....އެއީ ހަމަ ތި ނުލަފާ މީހާގެ ސަބަބުން...." މާޔާ ރުޅިވެރިކަމާއެކު ނިޔާޒްއާ ދިމާއަށް ބުންޏެވެ. އަދި އޭނާގެ މަންމައާއި ބައްޕަ ވަކިވެދިޔަ ހިތާމަވެރިގޮތް އަސަރާއެކު ކިޔައިދިނެވެ.\n" މާޔާ....އަހަރެންނަކަށް ނޭނގެ ރާޝިދު ކަންތައް ހިނގިގޮތެއް...އަހަރެން ލަންކާގަ ހުރެފަ އައިފަހުން ރާޝިދު ނިޔާވިކަން އެނގުނީ....ހަޤީޤަތުގަވެސް ވަރަށްދެރަވި އެދުވަހު....ރާޝިދުގެ އަންހެނުންނާ ދަރިފުޅު ހޯދަންވެސް އަހަރެން މަސައްކަތް ކުރިން....އެކަމު އެމީހުން ދިޔަތަނެއް ނޭނގުން..." ނިޔާޒް ދެރަވެލާފައި ކިޔައިދިނެވެ.\n" ހުއް...ނޭގުނޭ....ތިމާގެ ބޭނުންފުދުނީމަ އަހަރެންގެ ބައްޕަވީތަން ބަލާނެތަ؟....އެހުރިހާ ދުވަހު ވަފާތެރިކަމާއެކު މަސައްކަތްކުރީތީ ލިބުނީ ކޯއްޗެއް؟...ވަގު ތުހުމަކޮށްފަ ކަނޑާލީ....އަހަރެންގެ ބައްޕަގެ މަރުގެ ޒިންމާ އުފުލަންޖެހޭނެ މީހަކީ ތީ....އަހަރެންގެ މަންމަގެވެސް....ތީ ޤާތިލެއް..." މާޔާ ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ.\n" މާޔާ....ހަމަޖެހިބަލަ!...ހިނގާބަލަ ގެސްޓްހައުސްއަށް ގޮސް ހަމަޖެހިލައިގެން ތިވާހަކަ ދައްކަން.....މިއީ އެންމެ ރަނގަޅު ތަނެއްނޫނެއްނު..." ހާމާކަން ބޮޑު މާހައުލެއްގައި އިންނަން ވުމުން ނިޔާޒްއިނީ ޖެހިލުންވެފައެވެ.\n" ކިހިނެއްވީ؟....މިތާ ތިބެގެން މިވާހަކަ ދެއްކީމަ އެހެންމީހަކަށް އަޑުއިވިދާނެތީ ޖެހިލުންވަނީތަ؟....ބަންދުކޮޓަރިއެއްގަ ތިބެ މިވާހަކަ ދެއްކިޔަސް ހަޤީޤަތެއް ބަދަލެއްނުވާނެ..." މާޔާހުރީ އޭނާގެ ގޮތުގައެވެ.\n" އެކަމު މާޔާ....އަހަރެން މިބުނީ ހަޤީޤަތް....އަހަރެން ގަބޫލުކުރަން އަހަރެންނަށް ކުރެވުނީ ކުށެއްކަން.....އަހަރެން އެކަންކަމަށް ތައުބާވެސް ވެއްޖައިން....ކިތަންމެ ބޭނުންވިޔަސް މާޒީ ބަދަލެއް ނުކުރެވޭނެ.....އަހަރެން ހަޤީޤަތުގަވެސް ރާޝިދުއާމެދު ކަންތައްވީގޮތުން ދެރަވޭ....މާފާށް އެދެންވެސް ބޭނުން ގަބޫލު ކުރޭ މާޔާ...." ނިޔާޒް ހިތާމަޔާއެކު ބުންޏެވެ.\n" މިހާރު ދެރަވާ ވާހަކަ ބުނީމަ އަހަރެން ކިހިނެއް ގަބޫލުކުރާނީ....ތިހާ ފަސޭހައިން ބުނެލުމުން އަހަރެން ކިހިނެއް މާފުކުރާނީ..." މާޔާ ނުރުހުމާއެކު ބުނެލިއެވެ.\n" މާޔާ....އަހަރެން ކިހިނެއް ކަންތައް ކުރިއްޔާ މާޔާ ގަބޫލުކުރާނީ....އަހަރެންނަކަށް މާޒީ ބަދަލެއް ނުކުރެވޭނެ....އެކަމު މާޔާގެ މުސްތަޤުބަލް އުޖާލާކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރެވިދާނެ..." ނިޔާޒް އަސަރާއެކު ބުންޏެވެ.\n" މައްސަލައެއްނެތް....އަހަރެން މާފު ކުރާނީ ޝަރުތެއްގެ މަތިން....އަހަރެންނަށް އެނގޭ އަހަރެންގެ މައިން ބަފައިން އަނބުރައެއް ނުލިބޭނެކަން....އެކަމު އެމީހުންނަށް ދިން ހިތާމައިގެ ބަދަލު އަހަރެން ބޭނުން.....އަހަރެންގެ އޮތީ އެންމެ އެދުމެއް....ނިޔާޒްގެ ހުރިހާ މުދަލެއްގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި އަހަރެންގެ ނަން މައްޗަށް ރެޖިސްޓްރީ ކޮށްދީ....އޭރުން އަހަރެން މާފުކުރާނަން...." މާޔާ އޭނާގެ ޝަރުތު އިއްވާލިއެވެ.\n" މާޔާ....އެކަމު ތީ ކިހިނެއްވާނެކަމެއް.....އަހަރެންގެ ތިންދަރިން ތިއްބާ އަހަރެން ކިހިނެއް އެމުދާ މާޔާއަށް ދޭނީ....އަހަރެން ގަބޫލުކުރަން އަހަރެންނަށް ކުރެވުނީ ވަރަށްވެސް ބޮޑު ކުށެއްކަން....އެކަމު އަހަރެންނަކަށް މާޔާ ތިއެދޭގޮތަކަށް ކަންތަކެއް ނުކޮށްދެވޭނެ...." ނިޔާޒް މާޔޫސީ ގޮތަކަށް ބުނެލިއެވެ.\n" އޭރުވެސް އަހަރެން ހިތަށްއެރި ތިހެންނޭ ބުނާނީ....އެކަމު ހީނުކުރާތި އަހަރެން އެހާފަސޭހައިން މިކަން ދޫކޮށްލާނޭ....ބަލަ ތި ކުންފުނި ކުރިއަރާގޮސް ތިވިޔަފާރި އެހާފުޅާވީ ހަމަ އަހަރެންގެ ބައްޕަގެވެސް މިންނެއް މަސައްކަތުންނޭ....އެބައްޕައަށްވެސް ތިމުއްސަނދިކަމުން ބައެއް ލިބެންޖެހޭނެ....އަހަރެންގެ ބައްޕައާމެދު ކަންތަކުރި އިހާނެތިގޮތް އައިކްއަށް އެނގިއްޖެނަމަ ވާނެގޮތަށް އެނގޭތަ؟ އޭނާ ތިލޯބިވާ ބައްޕަ ދޫކޮށްލާނެ މުޅި އުމުރަށް....އައިކް އަހަރެންދެކެ އިންތިހާއަށް ލޯބިވޭ....އަދި ނުވިތާކަށް އައިކްގެ ހަޤީޤަތް ނާއިކްއަށާ ނާޒްއަށް އެނގުނީމަ ވާނެގޮތް ވިސްނާލަބަލަ! އެކުދިން ވަކި ރުޅިއެއްނާންނާނެތަ އެކުދިންގެ މަންމައަށް ބޭވަފާތެރިވީގޮތް އެނގުނީމަ....އަހަރެންނަށް ހީވަނީ މިކަންކަން ފަޅާއެރީމަ އެއްދަރިއަކުވެސް ތިބައްޕަދެކެ ލޯތްބެއް ނުވާނެހެން....އެންމެން ނަފުރަތު ކުރާނެ....އެކަނިކޮށް ބާކީކޮށްލާނެ....މުސްކުޅިވީ ދުވަހު އެކަނުވެސް އަޅާނުލާނެ....އެގޮތަށް ވާންތަ ބޭނުމީ..." މާޔާ އިންޒާރެއް ދިންފަދައެވެ. މާޔާގެ ވާހަކަތައް އަޑުއަހާފައި ބުނާނެ އެއްޗެއްވެސް ނިޔާޒްގެ ދުލަކަށް ނައެވެ. މާޔާއަކީ އޭނަ ހީކުރިހައި އާދައިގެ އަންހެން ކުއްޖެއް ނޫނެވެ.\n" މާޔާ....އަހަރެން ވިސްނާލަން ވަގުތުކޮޅެއް ބޭނުން.....އޭރުން އަހަރެންނަށް ގޮތެއް ނިންމަން އެނގޭނީ...." އެންމެފަހުން ނިޔާޒް ބުންޏެވެ.\n" އެންމެ ރަނގަޅު....ވިސްނާނެ ވަރަކަށް ވިސްނަންވީ....ކައިވެނީގެ ކުރިން އަހަރެންނަށް އަހަރެންގެ ބައި ލިބެންޖެހޭނެ....އަހަރެން ބޭނުންނަމަ އަހަރެންނަކީ ކާކުކަން ނުބުނެވެސް ކައިވެނި ކުރެވުނީސް....އެކަމު އެހެންހަދަން އަހަރެން ބޭނުންނުވީ....އަހަރެންނަކީ ތިހާ މަކަރުވެރި މީހެއްނޫން ވިއްޔަ...." މާޔާ އަނެއްކާވެސް ނިޔާޒްއަށް މަލާމާތްކޮށްލިއެވެ. ނިޔާޒް ޖަވާބެއްނުދީ އިންތަނުން ތެދުވެގެން ޕާރކުން ނުކުންނަން ހިނގައި ގަތުމުން މާޔާވެސް ނިޔާޒްގެ ފަހަތުން ނުކުތެވެ.\nނުނިދިފައި އެނދުފައި ފުރޮޅި ފުރޮޅި އޮތް ނާއިކް އޭނާގެ ފޯނުނަގައި ގަޑިބަލާލިއެވެ. މިހާރު މެންދަމުން އަލިވެ ދެއެއްޖަހަނީއެވެ. ނަމަވެސް އޭނާގެ ލޮލަށް ނިދިނައިސްފައި އޮތީ އާނާގެ މަތިން ހަނދާންވާވަރުންނެވެ. އާނާއަށް ގުޅަން ހިތައްއަރާފައިވެސް ގުޅަން އޭނާ ޖެހިލުންވަނީއެވެ. މިހާރަކަށް އައިސް އާނާވެސް އޭނާއަށް މާބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ދޭހެނެއް ހިއެއްނުވެއެވެ. ދެފިކުރެއްގައި އޮވެފައި ނާއިކް އާނާއަށް ގުޅާލިއެވެ. ދެފަރަކު ރިންގްވީތަނާ އާނާ ފޯނުނެގިއެވެ.\n" ހެލޯ....އަދިވެސް ނުނިދަނީތަ؟..." އެހާ އަވަހަށް ފޯނުނެގުމުން ހައިރާންކަމާއެކު ނާއިކް އަހާލިއެވެ.\n" ހޫމް....ނިދިނައިސްގެން...." އާނާ ޖަވާބުދިނެވެ.\n" އަހަރެންގެ މަތިން މާބޮޑަށް މިސްވަނީތަ؟..." ނާއިކް ސަމާސާ ކޮށްލިއެވެ.\n" ވެދާނެ އެހެންކަމަށްވެސް...." ހީލަމުން އާނާ ބުނެލިއެވެ.\n" އާނާ އަހަރެން އެބައޮތް ވާހަކައެއް ދައްކަން ވެފަ.....އާނާއާ އެކަނިވެލާނެ ފުރުސަތެއް ނުލިބިގެން އެވާހަކަ ނުބުނެވިގެން މިއުޅެނީ.....ރޭގަނޑުވެސް މާއަވަހަށް ވިއްޔަ ނިދަނީ...." ޝަކުވާގެ ރާގަކަށް ނާއިކް ބުނެލިއެވެ.\n" މިހާރު މިއޮތީ ހޭލައެއްނު....ދެންބުނެބަލަ!.." އާނާ އެދުނެވެ.\n" އާނާ އަހަރެން ބޭނުން އާނާއާ ކައިވެނިކުރަން.....އެކަމު އަހަރެންނަކަށް ނޭނގެ މިވާހަކަ ބޮޑުބޭބެއާ ދައްކާނެގޮތެއް.....ބޮޑުބޭބެ ރުޅިވެސް އަތުވެދާނެ އެފަދަ އެއްޗެއް އަހަރެން ބުނަނިކޮށް.... އަހަރެންނަށް އާނާއާ ދުރުގަ އުޅެން ވަރަށް އުނދަގޫ.... ކިހިނެއް އަހަރެން ހަދާނީ؟ " ނާއިކް ކަންބޮޑުވެފައި އަހާލިގޮތުން އާނާގެ ގާތަށް ކުޑަކޮށް ހިނިވެސް އައެވެ.\n" އަހަރެންނަށްވެސް ވަރަށް ވިސްނޭ ތިކަމާ....އެކަމު އަހަރެމެންނަށްވުރެ ކުރިން މާޔާގެ ކައްތައް ނިންމަން ޖެހޭނެއްނު....ބުނީމެއްނު މާޔާ ކޮންމެވެސް މީހަކާ ގުޅުން އޮންނަ ވާހަކަ...އެއީ ކާކުތަ؟..." ކުއްލިއަކަށް ހަނދާންވެގެން އާނާ އަހާލިއެވެ.\n" އޯހ ސޮރީ....އަދި އެވާހަކަވެސް ނުބުނެވޭ ދޯ....މާޔާ ގުޅިގެން އުޅެނީ އައިކްއާ....މިހާރު ކައިވެނިކުރަންވެސް ނިންމައިފި...." ނާއިކްގެ ވާހަކަތައް އިވިފައި އާނާ އިންތިހާއަށް ހައިރާންވިއެވެ. ގަބޫލު ނުކުނުރެވިގެން އެތައް ފަހަރަކު ތަކުރާރުކޮށް ސުވާލުވެސް ކުރިއެވެ. އެންމެފަހުން، އައިކްއާއި މާޔާގެ ލޯބީގެ ވާހަކަ ނާއިކް ކިޔައިދިނުމުން އާނާއަށް ގަބޫލު ކުރެވުނެވެ.\n" އެހެންވެ ދޯ ގަމުގަ އުޅުނުއިރު، އަހަރެން އައިކް ސަރ އާއެކުގަ އުޅުނީމަ އެހާ ރުޅިއެއް އެއައީ....އަދި ކިރިޔާ މިއެނގުނީ..." އާނާ ވިސްނާލަމުން ބުންޏެވެ.\n" ހޫމް...އެމީހުންގެ ކައްތަ އެއޮތީ ކޮޅެއްގަ ޖެހިފަ...އެކަމު ދެން އަހަރެމެންގެ ކައްތައް ނިންމާނެ ގޮތެއްނު ނޭނގެނީ...." ނާއިކް އަނެއްކާވެސް މާޔޫސް ކަމާއެކު ބުނެލިއެވެ. ދެމީހުން އެގޮތުގައި އެކި އެކި ވާހަކަ ދައްކަން ފަތިސްވުމަކާ ގާތްވަންދެން ތިއްބެވެ. ނަމަވެސް ދެމީހުންކުރެ އެކަކަށްވެސް އެކަމަކަށް ހައްލެއް ނުހޯދުނެވެ.\nއައިކް އުފަލާއެކު ކައިވެނީގެ ކަންކަން ހަމަޖައްސަމުން ދިޔައިރު، މާޔާ ވިސްނަމުން ދަނީ ނިޔާޒްގެ ނިންމުން އަންނާނެ ގޮތަކާއިމެދުގައެވެ. އޭނާގެ ރޭވުން ކާމިޔާބު ވެއްޖެނަމަ އޭނާއަށް އައިކްއާ ކައިވެނި ނުކޮށްވެސް ފަރުޖެއްސިދާނެއެވެ. އައިކްއާ ކައިވެނި ކުރުމަކީ ކޮންމެހެން އޭނާގެ ހުވަފެނެއް ނޫނެވެ. އައިކް ދެކެ ކުރިން އޭނާ ލޯބިވީނަމަވެސް، އެދެމެދުގައި އައި ދުރުކަމަށްފަހު އެލޯބި ފަނޑުވެގެން ދިޔައެވެ. ފަހުން އައިކް އޭނާގެ ފަހަތުން އުޅުމުން އޭނާގެ ހިތް އައިކްއަށް ލެނބުނު ނަމަވެސް، ކުރިންވީފަދަ ލޯތްބެއް އޭނާ އައިކްދެކެއެއް ނުވެއެވެ. އައިކްގެ ޚިޔާލާއި އޭނާގެ ޚިޔާލުވެސް ހުރިހާގޮތަކުން ތަފާތެވެ. ކައިވެނި ކުރިނަމަވެސް އައިކްއާއެކީ އުޅެން އޭނާއަށް ފަސޭހަ ނުވާނެކަން އޭނާއަށް އެނގެއެވެ.\nނާއިކް އެތައްގޮތަކަށް ވިސްނުމަށްފަހު ނަވާޒްއާ ވާހަކަދެއްކުމަށް ނިންމިއެވެ. ކޮންމެގޮތެއް ވިޔަސް އޭނާއަށް އާނާއާ ނުލައި އުޅެވޭކަށްނެތެވެ. އާނާ ނުފެނި ދިޔަ ދުވަސްކޮޅު އޭނާ މޮޔަނުވީ ކިރިޔާއެވެ. ދެން އިތުރަށް އާނާއާ ދުރުގައި ހުރުމަކީ އޭނާއަށް ކެތްވާނެ ކަމެއްނޫނެވެ. އެހެންކަމުން އޭނާ ނިންމާފައިވާގޮތް ހާމަކުރުމަށްޓަކައި ނަވާޒްއާއެކު ކެއުމަކަށް ދިއުމަށް އޭނާ ނިންމިއެވެ.\n" އާނާ....އަހަރެން ވަރަށް ނާރވަސްވޭ އެބަ....މިރޭ ބޮޑުބޭބެ ގާތު ބުނަން ނިންމައިގެން މިހުރީ....އެކަމު މިހާރު ވަރަށް ހިތްބިރުގެނޭ އެބަ..." އާނާއަށް ގުޅައިގެންހުރެ ނާއިކް ބުންޏެވެ.\n" ދެން އެހާ ފިނޑިނުވެބަލަ! ތީ ވަރަށް ކެރޭމީހެއްނު....ގޯސްކަމެއް ކުރާކަށް ނޫނެއްނު ތިއުޅެނީ...އަހަރެންނަށް ޔަޤީން ބައްޕަ ރުޅި ނާންނާނެކަން..." ނާއިކްއަށް އާނާ ހިތްވަރުދިނެވެ.\n" އާނާ ބިރެއްނުގަނޭތަ؟...ހަމަ އެއްވެސް ވަރަކަށް ބިރެއްނުގަނޭތަ؟..." ނާއިކް އަހާލިއެވެ.\n" ބިރުގަނޭ...ދައްތަ ހިތަށްއަރާނެ އެއްޗެއް ނޭނގޭތީ..." އާނާވެސް ޖެހިލުންވެފައި ބުނެލިއެވެ.\n" ހޭއި...އަހަރެން މިދަނީ....މިހާރު ގަޑިޖެހެނީ....ނޭނގެ ވާނެގޮތެއްވެސ....ލަވް ޔޫ" ގަޑިބަލާލަމުން ހާސްވެފައި ނާއިކް ބުނެލިއެވެ.\n" އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ހުރިހާ ކަމެއްވެސް ދާނީ ރަނގަޅަށް.....އަހަރެން ދުޢާކުރާނަން...." ނާއިކްއަށް އާނާ ހިތްވަރުދެމުން ޔަޤީންކަމާއެކު ބުނެލިއެވެ.\nހަފްތާއެއް ވަންދެން މާޔާ އިންތިޒާރު ކުރިއިރުވެސް ނިޔާޒްގެ އެއްވެސް ޚަބަރެއްނުވިއެވެ. އެންމެފަހުން އޭނާގެ ކެތްތެރިކަން ކޮޅުންލިއެވެ. އައިކްވީ އޮފީސް ބޭނުމަކު ހުޅުމާލެއަށް ގޮހެވެ. ކޮންމެވެސް ބަހަނާއެއްގައި ނާއިކްއަށް ގުޅުމަށްފަހު، ގޭގައި އުޅޭތޯ މާޔާ ޔަޤީންކުރިއެވެ. ނާއިކްވެސް ނެތްކަން އެނގުމުން މާޔާ ހިތްހަމަޖެހިގެން ހުރެ ނިޔާޒްގެ ގެޔަށް ދިޔައެވެ. މާޔާ ގޮސް ބެލްއެޅިތާ އިރުކޮޅެއްފަހުން ނިޔާޒް ދޮރުހުޅުވިއެވެ.\n" އަނހާ! މާޔާ...އާދޭ އާދޭ...ހާދަ ދުވަހަށްފަހުއޭ ތިއައީ." މާޔާ ފެނުމުން ހިތަށްވެރިވި ނުތަނަވަސްކަން ފޮރުވަމުން ނިޔާޒް ބުނެލިއެވެ. މާޔާ ބަހެއްވެސް ނުބުނެ އެތެރެއަށްވަނެވެ.\n" ބައްޕަ މިވަގުތު މިއުޅެނީ ވަރަށް ބިޒީކޮށް....މިތާ ބެލްކަނީގަހުރި ބޮކި އަނދައިގެން ބޮކި ބަދަލުކުރަންކަމަށް މިއުޅެނީ....އެއްޗެއް ބޯންވީނު....ކޮފީއެއް ހަދާދެންތަ؟..." މާޔާ އައި ބޭނުން އެނގޭއިރުވެސް، އެނގޭކަމަށް ނުހަދައިހުރެ ނިޔާޒް ވާހަކަ ދައްކަމުން ދިޔައެވެ.\n" އަހަރެން މިތަނަށް މިއައީ ކޮފީބޯކަށްނޫން....އެނގެއެއްނު އަހަރެން އައިބޭނުން....ދެން ކޮންހާ ބޭކާރު ވާހަކައެއް ތިދައްކަނީ.....އަހަރެން ދެއްކި ވާހަކަތައް ހަނދާންނެތުނީތަ؟....ހީކުރީތަ ތިގޮތަށް އަޅާނުލާ ހުރީމަ އަހަރެން މަޑުން ހުންނާނޭ..." މާޔާ ރުޅިއައިސްފައި އޭނާ އައިބޭނުން ހާމަކުރިއެވެ.\n" މާޔާ....ހަމަޖެހިބަލަ!....މިތާ އިށީނދެބަލަ!..." ސޯފާއަށް އިޝާރާތްކުރަމުން ނިޔާޒް ބުނެލިއެވެ. ރުޅިއައިސްފައިހުރި މާޔާ ހަށަންބަދެލަމުން ގޮސް ސޯފާގައި އިށީނެވެ. ނިޔާޒްވެސް މާޔާގެ ގާތުގައި އިށީނެވެ.\n" މާޔާ....އަހަރެން ވަރަށް ވިސްނައިފިން.....އަހަރެން ގަބޫލުކުރަން މާޔާގެ ބައްޕައާމެދު އަހަރެންނަށް ކަންތައްކުރެވުނީ ވަރަށް ގޯސްކޮށްކަން.....އެކަން ބަދަލެއް ނުކުރެވޭނެ....މާޔާވެސް ތީ ކިޔަވައިގެންހުރި ތަންދޮރު އޮޅުންފިލާފަވާ ކުއްޖެއްނު....އިންސާނުންނަށް ދޯ ކުށްކުރެވެނީ....އަހަރެންގެ ދިރިއުޅުމަށް ބަލާލިޔަސް އެނގޭނެ އަހަރެން މިހާރުވެސް މިއުފުލަނީ މާޒީގާ ކުރެވިފަ ހުރި ކުށްތަކުގެ ސަޒާކަން....މިމުއްސަނދިކަމުން އަހަރެންނަށް ކޮންއުފަލެއް ލިބުނީ؟....ކޮން ހިތްހަމަޖެހުމެއް ލިބުނީ؟....އަހަރެންނަށް އެނގޭ މާޔާ އަހަރެންގެ ފަރާތުން ބަދަލުހިފަން ބޭނުންވެގެންކަން ތިގޮތަށް ކަންތައް ތިކުރަނީ....މާޔާއަށް މަދުވާ އެއްޗެއް ނޯންނާނެކަންވެސް އެނގޭ....ތިއީ އަމިއްލަ ވިޔަފާރިއެއް ކުރަމުންދާ ފުދުންތެރި ކުއްޖެއް....އަހަރެންގެ މުދަލަށް މާޔާ ދަހިވެތިނުވާނެކަންވެސް އެނގޭ.....އެހެންވީމަ ކިހިނެއްވާނީ މާޒީ ހަނދާން ނައްތާލާފަ އުފާވެރި މުސްތަޤުބަލެއް ހޯދަން މަސައްކަތް ކުރިއްޔާ....އައިކް މާޔާދެކެ އިންތިހާއަށް ލޯބިވޭ...އަހަރެންގެ މުދަލަކީ އައިކްގެވެސް މުދާ....އައިކްއަށް ލިބޭ ކޮންމެ އެއްޗެއް މާޔާއަށްވެސް ލިބޭނެ....އުފާވެރި ތަނަވަސް ދިރިއުޅުމެއް އުޅެވޭނެ....މާޔާ ބޭނުމިއްޔާ ރާއްޖޭގަ ނޫނީ ރާއްޖެއިން ބޭރުގަ ދިރިއުޅެވޭނެގޮތްވެސް އަހަރެން ހަދާދޭނަން....މާޔާއަށް ދުވަހަކުވެސް ދަތިކަމެއް ދިމާނުވޭތޯ އަހަރެން ބަލާނަން....އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ދަރިއެކޭ އެއްފަދައިން އަހަރެން މާޔާ ގެންގުޅޭނަން....މުޅިއުމުރަށްވެސް ގެންގުޅޭނަން..." ނިޔާޒް ލޯތްބާއެކު މާޔާއަށް ވިސްނައިދިނެވެ.\n" އެކަމަކު....ދުވަހަކުވެސް ތިއީ އަހަރެންގެ ބައްޕަކަމުގަ އަހަރެން ނުދެކޭނަން.....ދުވަހަކުވެސް އަހަރެން މާފެއްވެސް ނުކުރާނަން.....މިހާރުވެސް ތިއުޅެނީ އަހަރެން ހައްދާލާކަށްނު....ބޭރުގައުމަކަށް ގެންގޮސް އަހަރެން މަރާލުމަކީވެސް އެކަށީގެންވާކަމެއް....އޭރުން މުޅިއުމުރަށް އަހަރެންގެ ކިބައިން ސަލާމަތްވީނު.....ތިބުނާ އެއްގޮތެއްވެސް އަހަރެން ބޭނުމެއްނޫން....އަހަރެން ބޭނުންވާގޮތް ކުރިން ބުނެފިން....އެގޮތަށް ކަންތައްކޮށްދީ....އެހެންނޫނީ ނަތީޖާ މާރަނގަޅެއްނުވާނެ..." އިންތަނުން ތެދުވަމުން މާޔާ ބުނެލިއެވެ.\n" އަހަރެން ހިޔެއްނުކުރަން މާޔާވެސް ރާޝިދުފަދައިން ބަސްބުނާނެ ކަމަކަށް....އަހަރެން ހިތުގެ އަޑިން މާޔާއަށް ވިސްނައިދިނީ...ރަނގަޅުގޮތް ބުނެދިނީ....އެކަމު މާޔާ ތިކަންތައްކުރަނީ މާޔާގެ ބައްޕަވެސް ކަންތައްކުރި ފަދައިން....އެއްވެސް ވަރަކަށް ވިސްނާލުމެއްނެތި.....އެންމެ ރަނގަޅު....މާޔާ ބޭނުން ގޮތަކަށް ކަންތައްކުރޭ!....އަހަރެންގެ ދަރިންގެ ކުރިމަތީގަ ފަޟީހަތްވާންވެސް އަހަރެން މިހުރީ ތައްޔާރަށް....އަހަރެންގެ ހަޤީޤަތް އެނގިގެން އަހަރެންގެ ދިރިއުޅުމަށް އަންނާނެ އިތުރު ތޫފާނެއް ނެތް....މިހާރުވެސް އަހަރެން މިއުޅެނީ އެކަނިވެރި ދިރިއުޅުމެއް....ދެންވެސް އަހަރެން އުޅޭނީ އެކަނި....ކެތްކުރެވޭތޯ އަހަރެން ބަލާލަން..." ނިޔާޒް ހިތާމަވެރިކަމާއެކު ބުނެލަމުން ސޯފާއިން ތެދުވެގެން ބެލްކަންޏަށް ދިޔައެވެ. އަދި އޭނާކުރަންހުރި މަސައްކަތަށް ރުޖޫޢަވިއެވެ. ނިޔާޒް ދިޔަ މަންޒަރުބަލަން ރުޅިގަދަވެފައި މާޔާ ހުއްޓެވެ. ނިޔާޒްއަކީ އޭނާ ހީކުރިފައި ފަސޭހައިން ހަތިޔާރު ބަހައްޓާފައި އަމާންދޭނެ މީހެއް ނޫންކަން އޭނާއަށް ޔަޤީންވެއްޖެއެވެ. އޭނާގެ ރޭވުން ނާކާމިޔާބު ވެއްޖެއެވެ. ދެން އޮތީ އެންމެގޮތެކެވެ. އޭނާ ގޮތްދޫކޮށްފައި ނިޔާޒް ބުނާގޮތް ހެދުމެވެ. ނަމަވެސް، މީގެފަހުން ނިޔާޒް އޭނާއަށް އިތުބާރެއް ނުކުރާނެވެ. އޭނާ ނިޔާޒްއާ ދެއްކި ވާހަކަތައް އައިކްއާއި ނާއިކްއާ ހަމައަށް ފޯރައިފިނަމަ ދެންވާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ ނޫނެކެވެ. އެހެންވިޔަކަ އޭނާ ނުދޭނެއެވެ.\nރުޅިއައިސްގެ ހުރެ އެގެއިން ނުކުތުމަށް ދަބަސް ކޮނޑުގައި އަޅުވާލުމަށްފަހު، އަދި އެއްފަހަރު އޭނާ ފަސްއެނބުރި ބަލާލިއެވެ. އޭރު ނިޔާޒްހުރީ ބެލްކަނީގައިހުރި އެލްމެނިއަމް ހަރުގަނޑެއްގެ އެންމެމަތީ ހަރުފަތުގައެވެ. ދެއަތް މައްޗަށް ނަގައިގެންހުރެ، ބޮތްކެއް ހަރުކުރުމައިގެން އޭނާ އަވަދިނެތި އުޅެއެވެ. އެވަގުތު ކުއްލިއަކަށް މާޔާގެ ސިކުނޑިއަށް ޝައިތާނާ ނުބައި ވަސްވާހެއް ލައިދިނެވެ. މާޔާ މަޑުމަޑުން ނިޔާޒްއާ ދިމާއަށް ހިނގާފައި ދިޔައެވެ. މާޔާގެ އެއްވެސް ޚަބަރެއްނެތި ނިޔާޒް ހުރިއިރު، އޭނާއަށް ކުރިމަތިވަމުން އަންނަ ނުރައްކަލެއްގެ ބޮޑުކަމެއް އޭނާއަށް އަންދާޒާވެސް ކޮންނުލެވެއެވެ.\nތާނީ | 27 އޮކްޓޯބަރ 2017 - 14:42\nހާދަ ޑްރާމާ ބޮޑު ވާހަކައެކޭ މީ.. އެއްވެސް ރިއަލިޓީ އެއް ނެތް..\nޙައިރާން | 27 އޮކްޓޯބަރ 2017 - 15:05\nމިހާރު ވާހަކަ ވަރަށް ރީތި\nއަޒޫ | 27 އޮކްޓޯބަރ 2017 - 15:21\nވ ރީތި މިބައިވެސް .. އަޅެ ނިޔާޒު މަރާ ނުލާތި އައިކު ނޫނީ ނައިކު އަށް ތިތަނަށް އާދެވޭ ގޮއި ހަދާބާ.. އަދި މާޔާ ގެ ހުރިހާ ކަމެ ފަޅާ އަރުވާލަބާ ޕުލީސް\nh ހިޔާލް | 28 އޮކްޓޯބަރ 2017 - 10:29\nޥ.ފުރިހަމަ.... ދެންވާނީ ކިހިނެއްބާއޭ މިހިތައް އަރަނީ... ދެރަވާގޮތަކަށް ނުގެންދައްޗޭ... އަނެއްބައި އަވަހަށް އަޕްލޯރޑް ކުރާނެކަމަށް އުންމީދު ކުރަން...\nޙައިރާން | 28 އޮކްޓޯބަރ 2017 - 15:54\nޟައިން...ވަރަށް އަވަހަށް އަޕް ކޮއްބަލަ..ވަރަށް ރީިތި


Recycle kuri narudhamaa fenuge hukum.\nޢަބުދުއްސައްތާރު މުޙައްމަދު4މަސްކުރިން\t1 ޚިޔާލު\n24 ގަޑިއިރު ފެންދޫކުރިނަމަވެސް ފެނަށް ބަލައިގެން އުޅުމަށް ޓާސްކް ފޯހުން އިލްތިމާސްކޮށްފި.\nރަށްވެހިކަމުގެ ޒަމާނީ ތަރައްޤީ އާއެކީ ދުނިޔެއަށް އުފަންކުރުވި އާ މައްސަލަ ތަކަކީ ކުރީޒަމާނުގައި އޮތް މައްސަލަތަކެއް ނޫނެވެ. ސައިންސްގެ ދާއިރާ ކުރިއެރުމުގެ ސަބަބުން ކުރެވޭ ޒަމާނީ މުޢާމަލާތްތަކުގައި، ޝަރުޢީ ގޮތުން މުސްލިމުންނަށް ހުއްދަ އޮތް ކަމެއްތޯ ބަހުސްކުރެވޭ އެތަކެއް މައްސަލަ މިއަދުގެ ދުނިޔޭގައި އެބަވެއެވެ. ވީމާ އެފަދަ އާ މައްސަލައެއްގެ ޙުކުމް ނައްޞުތަކުގެ އަލީގައި ބިނާ ނުކުރެވޭނަމަ އެއީ އިސްލާމީ ފިޤްހަށް އޮތް އުނިކަމަކަށް ވެގެން ދިޔައީހެވެ.\nމިގޮތުން ބަލާއިރު، ނަރުދަމާގައި ހުންނަ ފެނަކީ މުޑުދާރު އެއްޗެކެވެ. ހަމަ މިގޮތަށް، ޝަރުޢުގައި ނަޖިސް ކަމުގައި ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ކޮންމެ އެއްޗަކީ ހަޑިމުޑުދާރު ގެއްލުންހުރި އެއްޗެއްކަން އެނގެއެވެ. އެހެންކަމުން ޝަރުޢީ ދަލީލުތަކުގެ އަލީގައި މިފަދަ އައު މައްސަލަތަކަށް ޙައްލު ލިބުމަކީ އިސްލާމްދީނަށް ލިބޭ މަތިވެރި ކަމެކެވެެ.\nމި މައުޟޫޢުއަށް މަޢުލޫމާތު ހޯދުމަށް އަޅުގަނޑު ބެލި ބެލުމުން އެނގުނީ ސީދާ މި މައުޟޫއަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދިރާސާއެއް ހެދިފައި ނެތްކަމެވެ. ނަމަވެސް ފިޤްހީ ޤާއިދާއެއް ކަމުގައިވާ (اﻟﻨﱠﺠَﺎﺳَﺔ إِذَا اﺳْﺘَﺤَﺎﻟَﺖ ﻃَﻬُﺮَتْ) މި ޤާއިދާއަށް ނުވަތަ “އިސްތިޙާލާވުން” މި މައުޟޫޢުގައި، 2011 ވަނަ އަހަރު އަދި 2012 ވަނަ އަހަރު މެލޭޝިއާގެ ބައެއް ޔުނިވަރސިޓީ ތަކުގައި އެނަލައިސް ކުރެވިފައި އެބަހުއްޓެވެ.\nއަޅުގަނޑުގެ ލިޔުމުގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ބަލާލައިފައި ވާނީ ނަޖިހަކީ ކޮބައިކަމާއި ނަޖިސް ތާހިރު އެއްޗަކަށް ޝަރުޢީ ގޮތުން ބަދަލު ކުރުމުގެ މިންގަނޑަކީ ކޮބައިކަމާއި، ޢަމަލީ ގޮތުން ކަންކުރަނީ ކިހިނެއްކަމާއި ފެން ރިސައިކްލް ކުރެވޭ މަރުޙަލާތަކަކީ ކޮބައިކަމާއި މި މައްސަލައިގައި ޢިލްމުވެރީންގެ މެދުގައި ހުރި ޚިލާފުތަކުގެ މައްޗަށެވެ.\nމި ދިރާސާ ފުރިހަމަ ކޮށްފައިވާނީ އިތުބާރު ހުރި އިންޓަރނެޓުގެ ސައިޓްތަކުން ލިބުނު މަޢުލޫމާތުގެ އަލީގަ އާއި ޢިލްމުވެރީން ލިއުއްވާފައިވާ ފޮތްތަކުގެ ޒަރީޢާއިން ލިބުނު މަޢުލޫމާތުގެ މައްޗަށެވެ. މިގޮތުން އިބްރާހީމް ރަޝީދު މޫސާ ލިއުއްވާފައިވާ “ފިޤުހުއްނަވާޒިލް” މި ފޮތުން، މި މައުޟޫޢުއާ ގުޅުންހުރި މުހިއްމު މަޢުލޫމާތު ނަގާފައި ވާނެއެވެ. އަޅުގަނޑުގެ އަމިއްލަ ވިސްނުމުގައި ދެކޭގޮތް ނުވަތަ މަޢުލޫމާތެއް ހާމަ ކޮށްފައިވާނީ ކުރެވުނު ދިރާސާގައި ބެލުނު މަޢުލޫމާތުގެ އަލީގައެވެ.\nފެނަކީ އިންސާނުންނާއި ދުނިޔޭގައިވާ ހުރިހާ އެއްޗެއްގެ ދިރުމެވެ. މިހެންކަމުން ފެނުގެ މުހިއްމުކަން ވަރަށް ބޮޑެވެ. މުސްލިމުން ހިނާ ތާހިރުވުމަށާއި ސާފު ތާހިރު ކުރުމަށްވެސް ޢާއްމު ޙާލަތްތަކުގައި ބޭނުންކުރަނީ ފެނެވެ.\nމުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ނައިފަރު (2008) “ކިތާބުއްޠަހާރާ” މި ފޮތުގެ މުޤައްދިމާގައި ލިޔުއްވާފައިވާ ގޮތުގައި އިންސާނާގެ ޖިސްމު ދެ ގޮތަކުން ނަޖިސްވެއެވެ. އެއީ ޙަޤީޤީ ގޮތުންނާއި ޙުކުމީ ގޮތުންނެވެ.(ޙަޤީޤީ ގޮތުން ނަޖިސްވުން އެއީ ޝަރުޢުގައި ނަޖިސްކަމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ އެއްޗެއް ހަށިގަނޑުގައި ނުވަތަ ތަނެއްގައި ނުވަތަ ފޭރާމުގައި ޖެހުމެވެ. ޙުކުމީ ގޮތުން ނަޖިސްވުން އެއީ ޙަދަޘް ވެރިވުމެވެ.) މީގެން ކޮންމެ ގޮތަކުން އިންސާނާގެ ޖިސްމު ނަޖިސްވިޔަސް ތާހިރު ވުމަށް ބޭނުންކުރާ އެކައްޗަކީ ފެނެވެ. މިގޮތުން ޢިލްމުވެރީން ބައިކުރައްވާފައިވާ ފެނުގެ ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެއް ބާވަތަކީ “ނަޖިހެއް ނުވަތަ ނަޖިސް އެއްޗެއް އެކުލެވިފައިވާ ފެނެވެ.” މި ފެނުގައި ދެ ޙާލަތެއްވެއެވެ. މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ނައިފަރު (2008) ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި ފެނުގެ2ބާވަތެއް ވެއެވެ. އެއީ ޢާއްމު ފެނާއި އިސްތިޢުމާލު ކުރެވިފައި ހުންނަ ފެނެވެ. (މި ދެބާވަތުގެ ތެރޭގައި7ވައްތަރެއްގެ ފެން ހިމެނެއެވެ. މި ބާވަތްތަކުގެ ތެރޭގައި މުސްލިމުން ވުޟޫކުރުމަށާއި ފެންވަރަން ބޭނުންކޮށްފައި ހުންނަ ފެނަކީ އޭގައި ނަޖިސް އެކުލެވިފައިނުވާ ނަމަ ޠާހިރުފެނެވެ. ނަރުދަމާ ފެނުގެ ޙުކުމާމެދު ސުވާލު އުފެދެނީ އޭގައި ނަޖިސް އެކުލެވިފައިވާކަން ޔަޤީންކުރެވޭތީއެވެ.)\nނަޖިހުގެ ސަބަބުން ފެން ތަޣައްޔަރުވެފައިވާ ޙާލަތު:\nމިއީ އެ ފެނަށް އެޅުނު ނަޖިހުގެ ސަބަބުން އޭގެ ކުލަ އާއި ވަހާއި ރަހައަށް ބަދަލު އައިސްވާ ފެނެވެ. މި ޙާލަތުގައި އެ ފެނުން ތާހިރުވުން ހުއްދަވެގެން ނުވާކަމަށް ޢިލްމުވެރީން އިޖުމާޢު ވެފައިވެއެވެ.\nނަޖިހުގެ ސަބަބުން ފެން ތަޣައްޔަރު ނުވާ ޙާލަތު:\nމި ޙާލަތުގައި ފެނަށް ނަޖިސް އެޅިފައި ހުރި ނަމަވެސް ފެނުގެ ކުލައަށް ނުވަތަ ވަހަށް ނުވަތަ ރަހައަށް ބަދަލު އައިސްފައި ނުވާނަމަ އެ ފެނަށް ހިނގާނީ އާއްމު ފެނުގެ ޙުކުމެވެ. މީގެ ދަލީލަކީ މަދީނާގައި ހުރި ނަޖިސް އެޅިފައި ހުރި ފެންވަޅަކުން ވުޟޫ ކުރެވިދާނެތޯ ރަސޫލާ محمَّد ﷺ އަށް ދެންނެވުމުން ހަދީޘް ކުރެއްވިކަމަށް، އިމާމު އަޙްމަދު އަރިހުން ރިވާވެގެން އައިސްފައިވާ ބަސްފުޅެވެ.(ﺍﻟﻤﺎﺀﻃﻬﻮﺭﻻﻳﻨﺠﺴﻪﺷﻴﺊ) (މުސްނަދު އަލް އިމާމު އަޙްމަދު 8663/15 ) މާނައީ “އެފެން ތާހިރުވެގެން ވެއެވެ. އެއްވެސް އެއްޗެއް އެ ފެން ނަޖިހެއް ނުކުރެއެވެ.”\nމި ދެޙާލަތަށް ބަލާއިރު ނަރުދާމާގައި ހުންނަ ފެން ވަންނަނީ ފުރަތަމަ ޙާލަތުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ “ނަޖިސް ވެފައިވާ” ފެނުގެ ތެރެއަށެވެ. އެހެންކަމުން ނަޖިސް ވެފައިވާ ފެނުގެ ބާވަތެއް ރިސައިކްލް ކުރުމުން ނުވަތަ ބަދަލުކުރެވިއްޖިއްޔާ (އިސްތިޙާލާވުމުން) ތާހިރު ވާނެ ހެއްޔެވެ؟ މާނައަކީ އެ ފެނަކީ މުސްލިމުން ބޭނުންކުރަން ޝަރުޢީ ގޮތުން ހުއްދަ ވާނެ އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟\nމި ސުވާލުތަކުގެ ޖަވާބަށް ދިއުމުގެ ކުރީން ނަޖިހަކީ ކޮބައިކަން ބަލާލުން މުހިއްމެވެ. ސަބަބަކީ ނަރުދަމާގައި ހުންނަ ފެން ހިމެނިގެން މިދަނީ ނަޖިހުގެ ތެރޭގައިކަން ކުރިން ބަލާލެވުނު މަޢުލޫމާތުން ކަށަވަރުވާތީއެވެ.\nނަޖިސްތަކެއްޗަކީ މުސްލިމުން އެއިން ރައްކާތެރިވާން ޖެހޭ ތަކެތި ކަމަށް ޝާރިޢު އަންގަވާފައިވާ ތަކެއްޗެވެ. ނުވަތަ ޢާއްމު ބަހުރުވައިންނަމަ ނަޖިސް ތަކެއްޗަކީ ހަޑި ތަކެއްޗެވެ. އަދި الله سبحانه وتعالى އެ އެއްޗަކާމެދު ވަކި ޙުކުމެއް ބާވައިލައްވައިފައި ނުވާ ތަކެއްޗަކީ ތާހިރު ތަކެތި ކަމުގައި ޢިލްމުވެރީން ބަޔާން ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. ޝަރީޢަތުގައި ނަޖިސް ތަކެއްޗަކީ އެ އެއްޗަކުން ނަމާދު ޞައްޙަވުން މަނާކުރާ ކޮންމެ އެއްޗެކެވެ. މިފަދަ ތަކެތި ފޭރާމުގައި ނުވަތަ ހަށިގަނޑުގައި ޖެހިއްޖެ ނަމަ އޭގެ ކުލަ އާއި ވަހާއި ރަހަ ފިލުވައިލާ ދޮވެ ސާފު ތާހިރު ކުރަން ޖެހެއެވެ.\nއަޙްމަދު ފާރޫޤް މުޙައްމަދު (2012) ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި “ނަޖިސްތަކެއްޗަކީ މުސްލިމުން އެފަދަ ކޮންމެ އެއްޗަކުން ދުރުހެލިވެ ރައްކާތެރިވުން ވާޖިބު ހަޑި މުޑުދާރު ތަކެއްޗެވެ.”\nކީރިތި ޤުރްއާނުގައި الله سبحانه وتعالى ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ. ﴿إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنزِيرِ وَمَا أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللَّـهِ – سورة البقرة: الاية 173 ﴾ މާނައީ:- “ތިޔަބައިމީހުންނަށް އެކަލާނގެ حرام ކުރައްވާފައިވާކަން ކަށަވަރީ، މުޅަ ތަކެއްޗާއި، ލެޔާއި، އޫރުމަހާއި، اللَّه ފިޔަވައި އެހެން ފަރާތެއްގެ ނަންގަނެ ކަތިލާ ތަކެއްޗެވެ.”\nއިބްރާހީމްރަޝީދު މޫސާ، (2012) ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި “މި އާޔަތުގައި މާތް ﷲ ޙަރާމް ކުރައްވާފައިވާ ތަކެއްޗަކީ ނަޖިސް ތަކެއްޗެވެ.”\nމަތީގައި ބަޔާން ކުރެވިފައިވާ ޢިލްމީ ދަލީލުތަކުގެ އަލީގައި ސީދާ ނައްޞުން ސާބިތު ވެފައިވާ ނަޖިހަކީ ކޮބައިކަން ވަރަށް ސާފުކޮށް އެނގިގެން ދެއެވެ. އެހެންކަމުން ނަޖިހުން ތާހިރުވާން ބޭނުންކުރާ އެކައްޗަކީ ފެން ކަމަށްވާއިރު ސީދާ ނައްޞުން ނަޖިހެއްކަމަށް އެނގެން ނެތް ނަރުދަމާފެން (ނަޖިސް ވެފައިވާ ފެން) އެހެން އެއްޗަކަށް ބަދަލުކުރުން (އިސްތިޙާލާވުން) ޝަރުޢީ ގޮތުން އޮތީ ކިހިނެއްކަން ބަލަންޖެހެއެވެ. މި މައްސަލައިގާ ފުރަތަމަ ބަލާލަން ޖެހޭނެކަމަށް ދެކެނީ ނަޖިހެއް އެހެން އެއްޗަކަށް ބަދަލުވަނީ ކިހިނެތް ކޮން ގޮތަކަށްތޯއެވެ. ސަބަބަކީ ނަރުދަމާ ފެނަކީވެސް ނަޖިސް އެކުލެވޭ އެއްޗަކަށްވެފައި ރިސައިކްލް ކުރާއިރު އޭގެ ތެރެއިން ފެނާއި ނަޖިސް ވަކިކުރެވޭތީއެވެ.\nނަޖިހެއް އެހެން އެއްޗަކަށް ބަދަލުވުން\nމަތީގައިވާ ސުރުޚީއަށް ބަލާއިރު، ޢަބްދުއްސައްތާރު ޢަބްދުއްރަޙްމާން (2010) ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި މި މައްސަލައާ ގުޅުންހުރި ފިޤްހީ ޤާއިދާއެއް އޮވެއެވެ. އެއީ “النجاسة إذا استحالت طهرت” – “ނަޖިހެއް އެހެން އެއްޗަކަށް ބަދަލު ވެއްޖެނަމަ ތާހިރު ވާނެއެވެ.”\nއެހެންކަމުން މި ދިރާސާއަކީ ނަޖިސްވެފައިވާ ފެން އެހެން ހާލަތަކަށް ބަދަލުވުމުން އޭގެ ޙުކުމް ދެނެގަންނަން ކުރާ ދިރާސާއެއް ކަމަށްވާތީ ދެން މި ބަލާލަނީ މި ޤާއިދާގެ ޝަރަހަ އަށެވެ.\nޤާއިދާގެ ލަފްޒީ މާނަ\n(اﻟﻨﱠﺠَﺎﺳَﺔ) ނަޖިސް (إِذَا اﺳْﺘَﺤَﺎﻟَﺖْ) ބަދަލުވެއްޖެ ނަމަ (އިސްތިޙާލާވުން) (ﻃَﻬُﺮَتْ) ތާހިރު ވާނެއެވެ.\n“އިސްތިޙާލާ” މިބަސް ނެގިފައިވަނީ ح ول، (ﺣﺎل) ، އިންނެވެ. މާނައަކީ އެއްޗެއް އެހެން އެއްޗަކަށް ބަދަލުވުމެވެ. ނުވަތަ އެއީ އެއް މެޓީރިއަލް އަނެއް މެޓީރިއަލަށް ބަދަލުވުމެވެ.\nޒުޙައިލީ (1997) ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި އިސްތިޙާލާގެ މާނައަކީ އެ ބަދަލުވާ ބަދަލު ވުމުގައި އޭގެ މާއްދާތަކާއި އޭގެ ޕްރޮޕަޓީސްގެ ގޮތުގައި އެކުލެވިގެންވާ ނަޖިސްތަކެތިވެސް ތާހިރު އެއްޗަކަށް ބަދަލު ކޮށްދެއެވެ.\nއިބްރާހީމް ރަޝީދު މޫސާ، (2013) ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި އިސްތިޙާލާ ނުވަތަ “ބަދަލު ވުމުގެ މާނައަކީ އޭގެ ޠަބީޢަތާއި ސިފަތަކާއި ނަން ބަދަލުވުމެވެ.”\n“އިސްތިޙާލާވުން” މި ކޮންސެޕްޓް މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ނެގިފައިވާނީ ކީރިތި ޤުރުއާނުންނާއި ރަސޫލާ ﷺ ގެ ސުންނަތުންނާއި ދަންނަބޭކަލުންގެ އިޖްމާޢުއިންނެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި، މާތް الله سبحانه وتعالى ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. (وَإِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعَامِ لَعِبْرَةً، نُّسْقِيكُم مِّمَّا فِي بُطُونِهِ مِن بَيْنِ فَرْثٍ وَدَمٍ لَّبَنًا خَالِصًا سَائِغًا لِّلشَّارِبِينَ – ﺳﻮرة اﻟﻨﺤﻞ: الاية 66) މާނައީ: “އަދި ހަމަކަށަވަރުން، نعم ސޫފީގައި، ތިޔަބައިމީހުންނަށް عبرة އެއް ވާކަން ކަށަވަރެވެ. އޭގެ ބަނޑުގައިވާ ތަކެތިން، ތިޔަބައިމީހުންނަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ބުއިމެއް ދެއްވަމެވެ. (ބަނޑުތެރޭގައިވާ) فضولات ތަކާއި، ލެޔާ ދެމެދުން އުފެދިގެން އަންނަ ބުއިމެކެވެ. ބޯމީހުންނަށް ބުއިމަށް ފަސޭހަ، އަދި ސާފުވެގެންވާ ކިރެވެ.”\nމި އާޔަތުން އެނގޭގޮތުގައި ބަނޑުތެރޭގައިވާ ﻓﻀﻮﻻت ތަކާއި، ލެޔާ ދެމެދުން އުފެދިގެން އަންނަ ބުއިން ކަމުގައިވާ ކިރު އުފެދިގެން އަންނަނީވެސް އިސްތިޙާލާ ވުމުގެ މަރްޙަލާގެ ތެރެއިންނެވެ.\nމި އާޔަތުގައިވާ ﻓﺮث ގެ މާނަ ކަމުގައިވަނީ ބަނޑު ތެރޭގައި ފުރިހަމައަށް ހަޖަމްނުވެ ހުންނަ ކާއެއްޗެއްސެވެ. މި އެއްޗެހިތަކާއި ލެޔާ ދެމެދުން އިސްތިޙާލާ ވެގެން ކިރު އުފެދެއެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ކީރިތި ޤުރުއާނުން ދަލީލު ލިބޭ “އިސްތިޙާލާ” ޞައްޙަ ވުމުގެ މިސާލެކެވެ. އިސްތިޙާލާވުން3ބަޔަށް ބެހެވިގެން ވާކަމަށް ޢިލްމުވެރީން ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. އެއީ:-\nއެއްޗެއް ކެމިކަލީ ގޮތުން ބަދަލުވުން.\nމި ޙާލަތުގައި މެޓީރިއަލެއްގައި ހުރި ކެމިކަލް މާއްދާއަށް ބަދަލު އަންނާނެއެވެ. މީގެ މިސާލަކީ ރުކުރާ ފަރމެންޓޭޝަން ޕްރޮސެސްގެ (fermentation process) ތެރެއިން ރާހުތައް (vinegar) ބަދަލުވުމެވެ.\nއެއްޗެއްގެ ފިޒިކަލީ ސިފަ ނުވަތަ ގޮތް ބަދަލުވުން.\nމި ޙާލަތުގައި ރަހަ އާއި ވަހާއި ކުލަ ބަދަލުވާން ޖެހޭނެއެވެ. މިސާލަކަށް ބަލާނަމަ ޖަނަވާރު ތަކުގެ ހަން ދިބާޣު ކުރުމުން އެ ތާހިރު އެއްޗަކަށް ބަދަލުވެއެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ކުއްތާ އާއި އޫރު ފިޔަވައެވެ. އިމާމު ޝާފިޢީގެފާނުގެ ރަޢުޔުގައިވާ ގޮތުން ކުއްތާ އާއި އޫރަކީ ޢައިނިއްޔަ ދެ ނަޖިހެވެ.\nކުރީގެ ދެ ގޮތް ނުވަތަ މަރުޙަލާ އެކުވުން.\nމިއީ އެއްޗެއްގައި ހިމެނޭ މާއްދާތައް ނުވަތަ ބައިތައް ނުވަތަ ސިފަ (އެއްޗެއް އެހެން އެއްޗަކަށް ބަދަލުވުމުގައި) ކެމިކަލީ ގޮތުންނާއި ފިޒިކަލީ ގޮތުން ބަދަލުވުމުގެ ސަބަބުން އަންނަ ބަދަލުތަކެވެ. މި ޙާލަތުގައި އަޞްލު އެތީގެ ވުޖޫދެއް މާއްދީ ގޮތުން ނޯންނާނެއެވެ. އެހެންކަމުން އެއީ ޖުމްލަކޮށް މުޅިއެއްޗަށް ފުރިހަމައަށް ބަދަލުއައިސް އެހެން ތަފާތު އެއްޗަކަށްވުމެވެ.\nމީގެ އެއް މިސާލަކީ ފުއްލާގެ ލޭ ކަސްތޫރިއަށް ބަދަލުވުމާއި ޖަނަވާރުތަކުގެ ގުއި އެންދުމުގެ ސަބަބުން އަޅިއަށްވުމެވެ. އެހެނީ ފުއްލާގެ ލޭ ކަސްތޫރިއަށް ބަދަލުވުމަށްފަހު އޭތި އަނބުރާ ލެއަކަށް ބަދަލެއް ނުވާނެއެވެ. އަދި ގުއި އަންދާލީމާ އަޅިއަށްވުމުގެ ސަބަބުން އެ އަޅި އަނބުރާ އޭގެ އަސްލަކަށް އެ ބަހީ ގުޔަކަށް ބަދަލެއް ނުވާނެއެވެ. ނުވަތަ އެހެން ގޮތަކުންވެސް އެ އަޅިތައް ގުޔަކަށް ބަދަލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.\nއެހެންކަމުން އެނގިގެން މި ދިޔައީ ތިންވަނަ މަރުޙަލާއަކީ، ނަޖިހެއް އެހެން އެއްޗަކަށް ބަދަލު ވުމުގައި ނުވަތަ އިސްތިޙާލާ ވުމުން ތާހިރު އެއްޗަކަށްވީ ކަމުގައި އެންމެ ފުރިހަމައަށް ބެލެވޭނެ ގޮތެވެ. މި ޙާލަތްތަކުގައި ފުރިހަމައަށް އެއްޗެއް ބަދަލު ވެއްޖެކަމަށް ބެލުމުގައި ވަކި ޝަރުޠުތަކެއް ނުވަތަ މިންގަނޑުތަކެއް ވާކަމަށް އިބްރާހީމް ރަޝީދު މޫސާ (2013) ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. ތިރީގައި މި ބަލާލަނީ އެ މިންގަނޑުތަކަށެވެ.\nއިސްތިޙާލާވުން ކަށަވަރުކުރާ މިންގަނޑުތައް\nއެއްޗެއްގެ ޙަޤީޤަތް ބަދަލުވެ އަޞްލާ ތަފާތު މާއްދާއަކަށް ނަމުގެ ގޮތުންނާއި ސިފައިގެ ގޮތުން ބަދަލު އަންނަން ޖެހޭނެއެވެ.\nމިސާލަކަށް ރުކުރާ، ހުތަށް ބަދަލުވާއިރު، ރަލުގެ ނަން ބަދަލުވަނީ ހުތަށެވެ. ސިފައަށް ބަލާ އިރު ހުތުގެ ރަހަ އާއި ވަސްވެސް ރުކުުރަލުގެ ރަހަ އާއި ވަހާ ތަފާތު ވެގެންދެއެވެ.\nއެއްޗެއްގެ ސިފަ އާއި ބައިތައް ބަދަލުވުމުގެ ސަބަބުން، އަޞްލު އެތި މާއްދީގޮތުން ވުޖޫދުގައި އޮވެގެން ނުވާނެއެވެ.\nމިސާލަކަށް ނަޖިސް ތެޔޮ ސައިބޯންޏަށް ބަދަލުވުމެވެ. މިތާގައި ތެޔޮ ބަދަލުވެފައި އެވަނީ މުޅިން އެހެން އެއްޗަކަށެވެ. ދިޔާއެއްޗެއް ހަރު އެއްޗަކަށެވެ.\nއިސްތިޙާލާވުން ފުރިހަމަވީ ކަމުގައި ނުބެލެވޭ ގޮތް\nމަތީގައިވާ ޝަރުޠުތަކަށް ބަލާއިރު، ނަޖިހެއް ކިތަންމެ ގިނައިން ކުދިކުދި ކުރިޔަސް (މިސާލަކަށް މުގުރިޔަސް) އޭގެ އެތި ކޮޅުކޮޅު ހުންނާނެއެވެ. މިޙާލަތުގައި އެއީ އިސްތިޙާލާވުމެއް ނޫނެވެ. މީގެ މިސާލަކަށް ބަލާނަމަ އޫރުގެ ސަރުބީތައް ވިރުވައި ޖެލެޓިންއަށް ބަދަލު ކުރުމަކުން އެ ޖެލެޓިން ހުއްދަވާނެ ކަމަކަށް ނުބުނެވޭނެއެވެ. ހަމަ މިގޮތަށް ސަރުބީތައް ތެލަށް ބަދަލުވުމަކުން މި ސަރުބީގެ ކެމިކަލް ކޮމްޕޯނަންޓްތައް ބަދަލުވެގެން ނުދާހާ ހިނދަކު އެއީވެސް އިސްތިޙާލާ ވުންކަމުގައި ނުބެލެވޭނެއެވެ.\nހަމަ މި މޭރުމުން ބަލާނަމަ ނަޖިހެއް އެހެން އެއްޗަކާއެކު ކެއްކުމަކުން އެއީ އިސްތިޙާލާވުމެއް ނޫނެވެ. މިސާލަކަށް އޫރުމަހަށް ހަވާދު އަޅައިގެން ކެއްކިޔަސް ނުވަތަ ތެލުލިޔަސް އޭގެ މަސް ޙަލާލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އެހެނީ މި ޙާލަތުގައި ބަދަލުވާނީ ރަހަ އެވެ. އޭގެ އަޞްލުކަމަށްވާ މަހަކަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ނާދެއެވެ.\nއެހެންކަމުން މަތީގައި ބުނެވިފައިވާ ފަދައިން ނަޖިހެއް އިސްތިޙާލާ ވެގެންދާއިރު ނުވަތަ އެހެން އެއްޗަކަށް ބަދަލުވާއިރު އެއީ ތާހިރު ނުވަތަ ހުއްދަ އެއްޗެއް ކަމުގައި ޝަރުޢީ ގޮތުން ކަނޑައެޅުމުގައި ކުރިން ބަޔާން ކުރެވުނު ޝަރުޠުތަކަށް ބަލަންޖެހެއެވެ. އަދި އެ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަ ވާންޖެހޭނެއެވެ.\nނަރުދަމާގެ ފެން ބޭނުން ކުރުން\n“ނަރުދަމާފެން” މީގެ މާނައެއް ކަމަށް އަޅުގަނޑު ދެކެނީ އެއީ ބޭނުން ކުރުމުގެ ސަބަބުން އަލުން އޭގެ ޠަބީޢަތުގައި ބޭނުން ނުކުރެވޭ ޙާލަތުގައި ހުންނަ ފެނެވެ. މިފަދަ ފެން އުފެދެނީ އިންސާނުން ޢާންމު ދިރިއުޅުމުގައި ސާފު ތާހިރު ވުމަށާއި ފެންވެރުމަށާއި ދޮވުން ފަދަ ކަންކަމަށް ބޭނުން ކުރުމުންނެވެ. މި ބާވަތުގެ ފެން ބޭނުންކުރުން ތިން ސަބަބަކާ ހެދި ޙަރާމް ވާނެކަމަށް ޢިލްމުވެރީން ވިދާޅުވެފައި އެބަހުއްޓެވެ.\nމީގެ ތަފްޞީލަށް ބަލާއިރު ބަހުސް މި ކުރެވޭ ނަރުދަމާފެނުގައި އިންސާނުންގެ ކުޑަކަމުދާ އެއްޗެއްސާއި ބޮޑުކަމުދާ އެއްޗެހި ހުންނާނެއެވެ. ހަމަ މިގޮތަށް ނަރުދަމާ ފެނުގައި ވަރަށް ގިނަ ބާވަތްބާވަތުގެ ޖަރާސީމާއި ވިހަ ހުންނާނެއެވެ. މިފަދަ ސަބަބުތަކާ ހެދި ނަރުދަމާ ފެނަކީ އިންސާނުންގެ ނަޒަރުގައި ހަޑި މުޑުދާރު ފެނެކެވެ. މިފަދަ ހަޑި މުޑުދާރު އެއްޗެއް ސާފު ތާހިރު ކުރުމަށްފަހު އޭގެ އަސްލު ޙާލަތަށް ރުޖޫޢަ ކުރުމަށްޓަކައި ކުރެވޭ މަސައްކަތްތަކެއް ހުރެއެވެ. މި މަސައްކަތް ފުރިހަމަކުރެވެނީ ކަނޑައެޅިފައިވާ ފަށަލަތަކެއްގައި ވަކި ތަރުތީބަކުންނެވެ. މިގޮތުން ދެން މި ބަލާލަނީ ޢިލްމުވެރީން ގެންނަވާފައިވާ ފަށަލަތަކާއި ތަރުތީބުތަކުގެ މައްޗަށެވެ.\nމިއީ ޕްރޮސެސް ކުރުމުގެ މަރުޙަލާއެވެ. މި މަރުޙަލާ ބިނާވެފައިވަނީ3ކަމެއްގެ މައްޗަށެވެ.އެއީ:\nނަރުދަމާ ފެނުގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ހަރު ތަކެތި ނަގާ ވަކިކުރެއެވެ. މީގެތެރޭގައި ހިމެނެނީ ފެނުގައި ހުންނަ ދަނގަޑާއި ލަކުޑިކޮޅުކޮޅާއި އެކި ކަހަަލަ ކޮތަޅުފަދަ ތަކެތި ނަގާ ސާފުކުރުމެވެ.\nފެނުގައި ހުންނަ ސަރުބީ އާއި ތެޔޮފަދަ އެއްޗެއްސާ ފެނާ ވަކިކޮށް ސާފުކުރުމެވެ.\nއަޑިއަށް ފޭދިފައި ހުންނަ ވެލިގާ ނަގާ ސާފުކުރުން.\nދެވަނަަ އަދި ތިންވަނަ މަރުޙަލާ\nމި މަރުޙަލާގައި ފުރަތަމަ ކުރާނީ ފެނުގައި ހިމެނޭ އޯގާނިކް މާއްދާތަކާއި (ނަޖިސްތަކާއި ދަގުއިތައް) އޯގާނިކް ނޫން މާއްދާތައް އަޑިއަށް ފެއްތުމެވެ. މިކަން ކުރުމަށްފަހު ވައިގެ ތެރޭގައި އުޅޭ ބެކްޓީރިއާތަކެއް އޭގައި އަށަގަންނަވައިގެން މި މާއްދާތައް އެ ބެކްޓީރިއާތައް ލައްވައި ކައި ހުސްކުރުވައެވެ. އަދި އޭގައި ހުރި ފެންތައް މުޅިން ހިންދައިލައެވެ.\nމި ފިޔަވަހީގައި ފެނުގައި ހުންނަ ކުނިބުނިތައް ފަދަ ހަރުލަފާއި ހުންނަ ހުރިހައި އެއްޗެއް ފެނުން ވަކިކޮށްލައެވެ. މިއީ ޚާއްޞަ ފިލްޓަރުތަކެއް ބޭނުން ކޮށްގެން ކުރާކަމެކެވެ.\nމި މަރުޙަލާގައިި ފެން ސްޓްރަލައިޒް ކުރެއެވެ. މިކަން ކުރެވޭނީ ކްލޮރިންގްގެެ ތެރެއިން ފެން ދައުރު ކުރުވައިގެންނެވެ.\nމި މަރުޙަލާތައް ނިމުން\nއިބްރާހީމް ރަޝީދު މޫސާ (2013) ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި މި ބަލާލެވުނު މަރުޙަލާތަކުގެެ ތެރެއިން ހަތަރުވަނަ މަރުޙަލާ ނިމޭއިރު ފެނުގެ 95 އިންސައްތަ ސާފުވާނެއެވެ. ފަހު މަރުޙަލާ ނިމޭއިރު 100 އިންސައްތަ ފުރިހަމަ ވާނެއެވެ. މާނައަކީ ފެން އޭގެ އަޞްލަށް ރުޖޫޢަވީއެވެ.\nމިއާ އެއްގޮތް މިސާލަކަށް ބަލާއިރު، ބިންގަނޑުތެރެއިން ލާފައި ގޮސް ޖަމާވާ ތަންތަނަށް ފެން ޖަމާވާނީ ތާހިރު ވެގެންނެވެ. މި ގޮތަށް ވެލިގަނޑުގެ ތެރެއިން ލާފައި ފެންތައް އަޑިއަށް ދާއިރު އެ ދަނީ ވަރަށް ރަނގަޅަށް ފިލްޓަރުވެ ސާފު ވެގެންކަން ބުއްދީގެ ހަމަތަކުން އެނގެއެވެ. މިއީވެސް ނަޖިހެއް އެހެން އެއްޗަކަށް ބަދަލު ވެއްޖެއްޔާ ތާހިރު ވާނޭކަމުގެ މިސާލެކެވެ.\nދެން އޮތީ މި މަސައްކަތުގެ ޝަރުޢީ ޙުކުމަށް ބެލުމެވެ. މި ގޮތުން ޝަރުޢީ ޙުކުމް ދެބަޔަކަށް ބަހައިލެވެއެވެ.\nފުރަތަމަ4މަރުޙަލާގެ ޙުކުމް\nއިބްރާހީމް ރަޝީދުމޫސާ (2013) ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި ޙަދަޘް އެރެގަތުމަށާއި ބުއިމަށް އެ ފެން ބޭނުން ކުރުން ހުއްދަވެގެނެއް ނުވެއެވެ. އެއީ އެ ފެނުގައި5އިންސައްތަ ނަޖިސް އަދިވެސް ހުރީތީއެވެ.\nޖުމްހޫރު ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ގަސް ހެއްދުމަށާއި ދަނޑަށް ފެން ދިނުމަށާއި މީހުން އިށީނދެ ނަހަދައި ބަގީޗާތަކާއި ޕާކްތަކަށްވެސް މި ފަދަ ފެން ބޭނުން ކުރުން ހުއްދަ ވާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެއީ މީހުން އިށީނދެ ހަދައި ތަނެއް ކަމުގައި ވާނަމަ މި ފެނުން އެފަދަ ތަންތަނަށް ފެން ދިނުން ހުއްދަ ވެގެން ނުވާކަމަށް ޢިލްމުވެރީން ވިދާޅުވެއެވެ.\nއިބްރާހީމް ރަޝީދުމޫސާ (2013) ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި ވަޅުތައް ހިނދިގެން ދިޔަ ނުދިނުމަށްޓަކައި އެ ވަޅުތަކަށް އެޅުމަށް މި ފެން ބޭނުން ކުރުމަކީ ހުއްދަ ކަމެކެވެ. އެހެނީ ބިމާއި ވެއްޔަކީ ތާހިރު އެއްޗެކެވެ. އަބޫހުރައިރާގެ އަރިހުން އައްތިރްމިޛީ ރިވާކުރައްވައިފައިވާ ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ގެ ޙަދީޡެއްގައި ވެއެވެ. (اﻟﺼﱠﻌِﻴﺪُ اﻟﻄﱠﻴﱢﺐُ وَﺿُﻮءُ اﻟْﻤُﺴْﻠِﻢِ، وَﻟَﻮْ إِﱃَ ﻋَﺸْﺮِ ﺳِﻨِﲔَ) (ސުނަނު އައްތިރްމިޒީ ޙަދީޘް ނަންބަރު: 124 ) މާނައީ ” އޭނާއަށް ދިހަ އަހަރު ފެން ނުލިބުނު ކަމުގައިވިޔަސް ތާހިރު ވެއްޔަކީ މުސްލިމުންގެ ވުޟޫއެވެ.”\nފަހު މަރުޙަލާތަކުގެ ޙުކުމް\nއިސްލާމީ ފިޤްހު އެކަޑަމީތަކުގެ ނިންމުންތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި އެ ފެން ބުޔުމަށާއި ތާހިރުވުމަށާއި ނަޖިސް ފިލުވައިލުމަށް ބޭނުން ކުރުން ހުއްދަ ވާނެއެވެ. ސަބަބަކީ ނަރުދަމާފެން އޭގެ ޠަބީޢީ ޙާލަތަށް އަނބުރައި ބަދަލުވާތީ، އެ ފެން ތާހިރު ސާފު އެއްޗަކަށް ވާނެތީއެވެ.\nނައްޞުން ވާރިދު ވެފައި ނުވާ އެއްޗެއް އިޞްތިޙާލާ ވުމުން ތާހިރު ކަމަށް ބެލެވޭ ތަކެތީގެ ތެރޭގައި ގުއި އަނދައިގެން އަޅިއަށްވުމާއި ފުއްލާގެ ލޭ ކަސްތޫރިއަށް ބަދަލު ވުމާއި ބިމުގައި ވަޅުލެވޭ ނަޖިސްތަކުގެ އަސަރު ފިލައިގެން ދިއުމާއި އަދި ނަރުދަމާ ކާނުތަކުގައި ހުންނަ ވެލިތައް، ހިކި އޭގައި ހުރި ނުބައިވަސް ފިލުން ފަދަ ކަންތައް ހިމެނެއެވެ.\nނައްޞުން ވާރިދުވެފައި ނެތް އެއްޗެއް އިސްތިޙާލާ ވުމުން އޭތި ތާހިރު ވުމުގެ މަސްއަލާގައި ޢިލްމުވެރީންގެ އިޚްތިލާފުތައް ވެއެވެ.\nމިގޮތުން، އިބްރާހީމް ރަޝީދު މޫސާ (2013) ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި، ޙަނަފީންނާއި މާލިކީންނާއި އިމާމީ ޝީޢީންނާއި ޡާހިރީންނާއި ޒައިދީން ބުރަވެ ލައްވަނީ، ނަޖިސް އެއްޗެއް އިސްތިޙާލާގެ ސަބަބުން ތާހިރު އެއްޗަކަށް ވާނެކަމަށެވެ. އިބްނުތައިމިއްޔާ އާއި އިބްނުލްޤައްޔިމާއި ޝަވްކާނީވެސް ތާއީދު ކުރައްވަނީ މި ރައުޔުއަށެވެ. ޖުމްހޫރު ޢިލްމުވެރީންގެ ރައުޔުއަކީވެސް މިއެވެ.\nމި މައްސަލައިގައި މި ބޭކަލުންގެ ޙުއްޖަތަކީ:\nރާ، ހުތަށް ބަދަލުވުމުން ތާހިރު ވާނެކަން ޝަރްޢީ ނައްޞުން އެނގެން އޮތުން.\nމަރުވެފައިވާ ޖަނަވާރުގެ (މުޅަތަކެތީގެ) ހަން ދިބާޣު ކުރެވިއްޖެނަމަ ތާހިރު ވާނެއެވެ. މިގޮތަށް ތާހިރު ވުމުން އެ ބޭނުން ކުރުންވެސް ހުއްދަވާނެއެވެ. އެއީ ނަބިއްޔާ ﷺ ގެ މިދަންނަވާ ޙަދީޘުން އެކަމަށް ދަލީލު ލިބޭތީއެވެ. (أَيُّمَا إِهَابٍ دُبِغَ فَقَدْ طَهُرَ) (والترمذي في جامع الترمذي، حديث رقم:1728 ) މާނައީ:- “މަރުވެފައިވާ ޖަނާވަރުގެ ހަން ދިބާޣު ކުރެވިއްޖެނަމަ ހަމަކަށަވަރުން ޠާޙިރު ވެއްޖެއެވެ.”\nޚިލާފުވާ ނައްޞެއް ނެތް ނަމަ ހުރިހާ އެއްޗެއްސަކީ ވެސް އަޞްލުގައި ތާހިރު ވުމެވެ. އިބްނު ތައިމިއްޔާ ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ނަޖިހެއް އިސްތިޙާލާ ވެއްޖެނަމަ އެ އެއްޗެއް ތާހިރު ވާނެއެވެ.\nނަމަވެސް ނަޖިސް އެއްޗެއް އިސްތިޙާލާ ވުމަކުން ތާހިރު ނުވާނޭ ކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވާ ޢިލްމުވެރީންގެ ތެރޭގައި ޝާފިޢީންނާއި ޙަންބަލީން ހިމެނެއެވެ. ޝާފިޢީން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ނަޖިސް ތަކެތީގެ ތެރެއިން ތާހިރު ކުރެވޭނީ ތިނެއްޗެކެވެ. އެއީ ބަނގުރާ އޭގެ ޒާތުގައި އަމިއްލައަށް ހުރެ ހުތަށްވުމާއި، ކުއްތާ އާއި އޫރު ފިޔަވައި އެހެން އެއްޗެހީގެ މުޅަތަކެތީގެ ހަން ދިިބާޣު ކުރުމުންނާއި ނަޖިހަކުން އުފެދޭ ކޮންމެ ދިރޭ އެއްޗެކެވެ.\nމިފަދަ މައްސަލަތަކުގެ ބައެއް ނަޒަރިއްޔާތަކަށް ބަލާއިރު އިބްރާހީމް ރަޝީދު މޫސާ (2013) ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި “އެއްޗެއް އެހެން އެއްޗަކަށް އަޅައި އެއްކުރުމުގެ ސަބަބުން އޭތީގެ ސިފަތަކަށާއި ޚާޞިޔަތުތަކަށް ބަދަލު ގެނުވައެވެ. އޭގައި އެޅި އެތި މި ޙާލަތުގައި ހުރި ނަމަވެސް އެއީ ހަލާކު ވެފައިވާ އެއްޗެކެވެ. މިހެންވެ “ޚަބީޘު އެއްޗެއް” އިސްތިހްލާކް ވެއްޖެނަމަ އެ އެއްޗެއްގެ އަސްލު ޙުކުމެއް ނޯންނާނެ ކަމަށް އިބްނު ތައިމިއްޔާ ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ.”\nމިފަދަ މިސާލަކަށް ބަލާނަމަ އަލްކަ ހޯލު ބޭނުން ކޮށްގެން އުފައްދާ އެއްޗެއްސަށް ބަލާއިރު، އެފަދަ ތަކެތި އުފައްދާ ގޮތުން، އަލްކަހޯލްގެ އަސަރެއް ނުހުންނާނެތީ އާއި އޭގެ ސަބަބުން އެ ބޭނުން ކުރިމީހާ މަސްތު ނުވާނެތީ ޖުމްހޫރު ޢިލްމުވެރިންވެސް ވިދާޅުވެފައިވަނީ ނަޖިހެއް އިސްތިޙާލާ ވެއްޖެނަމަ އެ އެއްޗެއް ތާހިރުވާނެ ކަމަށެވެ.\nނަޖިސް ތަކެތިން (މިސާލަކަށް އޫރުގެ ސަރުބީ ފަދަ ތަކެތި) އުފައްދާ، ކްރީމް ފަދަ ރީތިވުމަށް ބޭނުންކުރާ އެއްޗެހީގެ ޙުކުމަކީވެސް އިސްވެދިޔަ ނަރުދަމާ ފެނުގެ ޙާލަތުގެ ބައި ތެރޭގައި ހިމެނޭ ޙުކުމްތަކެވެ. އެހެނީ އޭގެތެރެއަށް ގިރި އެހެން އެއްޗަކަށް ބަދަލު ވެގެންދާނަމަ އެއީ ތާހިރު އެއްޗަކަށް ވެގެން ދާނެއެވެ. ނަމަވެސް މި ނަޖިސް ބަދަލުނުވެ އޭގައި ހުރިނަމަ ނަމާދު ކުރާއިރު މިފަދަ ތަކެތި ބޭނުން ކުރުން ހުއްދައެއް ނުވާނެއެވެ.\nނަރުދަމާފެން ރިސައިކްލް ކޮށްގެން ބޭނުން ކުރުމުގެ މައްސަލައަށް ބަލާއިރު، ނަޖިސްތަކެތި އިސްތިޙާލާވެ އެހެން އެއްޗަކަށް ބަދަލުވުމުން ތާހިރު ވާނެކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވާ ޢިލްމުވެރީންގެ ދަލީލުތައް ވަރުގަދަ ވެފައި ބުރަދަން ބޮޑެވެ. ސަބަބަކީ ނަޖިސް އެއްޗެއް އިސްތިޙާލާ ވުމުގެ ސަބަބުން މުޅިން އެހެން އެއްޗަކަށް ބަދަލުވާތީއެވެ. ނުވަތަ އެ އެއްޗެއްގެ ނަމާއި އޭގެ ސިފަތަކާއި ޚަޞާއިޞުތައް ބަދަލު ވެފައިވާތީއެވެ.\nކުއްތާއަކީ ސީދާ ނައްޞުން އެނގެން އޮންނަ ނަޖިހެކެވެ. ކުއްތާ ދޫލައިފި ތަނެއް7ފަހަރު ދޮވުން ލާޒިމު ވެގެންވެއެވެ. މީގެތެރެއިން ފުރަތަމަ ފަހަރު ވެލިލައިގެން ދޮންނަން ޖެހޭކަން ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ގެ ސުންނަތުން ސާބިތުވެއެވެ.\nއަބޫހުރައިރާގެ އަރިހުން ރިވާވެގެން އައިސްފައިވާ ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ގެ ހަދީޘް ބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައި ވެއެވެ. “ތިޔަބައިމީހުންކުރެ މީހެއްގެ ކަންވާރުގައި ކުއްތާ ދޫލައިފިނަމަ އެކަންވާރު7ފަހަރު ދޮންނާށެވެ. ފުރަތަމަ ފަހަރު ވެލި ލައިގެންނެވެ.”\nމި ހަދީޘުން ސާބިތު ކުރެވޭ ގޮތުގައި ނަޖިސް ވެފައިވާ އެއްޗެއް ވަކިގޮތަކަށް ސާފު ކޮށްފިނަމަ އެ އެއްޗެއް ތާހިރު ވެދެއެވެ. އެހެނީ ކުއްތާ ދޫލުމުން އެ ދޫލި ތަނެއް ނަޖިހަށް ބަދަލުވެއެވެ. ފަހުން އެ ނަޖިސް ސާފު ކުރުމަށްޓަކައި7ފަހަރު ދޮންނަން ޖެހެއެވެ. އޭގެ ފުރަތަމަ މަރުޙަލައިގާ ވެލިލައިގެން ދޮންނަން ޖެހެއެވެ.\nމި މައްސަލައަށް ޤިޔާސް ކުރާނަމަ، ނަރުދަމާގައި ހުންނަ ފެނަކީ އޭގެ ތެރޭގައި ނަޖިސް އެކުލެވިގެންވާ ފެނެކެވެ. މި ކުޑަ ދިރާސާގައި ވާނީ ޝަރުޢީ ގޮތުން ނަޖިހަކީ ކޮބައިކަން ބުނެދީފައެވެ. އެ ދަލީލުތަކަށް ބަލާއިރު ނަރުދަމާގައި ހުންނަ ފެނަކީވެސް ނަޖިހެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެއީކީ ސީދާ ނައްޞުން ސާބިތުވެފައިވާ ނަޖިހެއް ނޫނެވެ. ސަބަބަކީ އެ ޒަމާނުގައި ނަރުދަމާ ފަދަ މެކޭނިޒަމްތައް ހެދިފައި ނުވާތީއެވެ. ނަމަވެސް މި ޒަމާނުގައި މިފަދަ ނިޒާމުތަކުގައި ހުންނަ ފެން ތަފާތު މަރުޙަލާތަކެއްގައި ސައިންޓިފިކަލީ ގޮތުން 100 އިންސައްތަ ތާހިރު އެއްޗަކަށް ބަދަލު ކުރެވެއެވެ. މާނައަކީ ފެން އޭގެ އަސްލަށް ރުޖޫޢަ ކުރެވެއެވެ.\nމީގެ އިތުރުން، ކުރިންވެސް ބުނެވިފައިވާނޭ ފަދައިން، ފެނުގެ ތެރޭގައި ނަޖިސް އެއްޗެއް އެކުލެވިފައިވީ ނަމަވެސް ފެނުގެ ކުލައަކަށް ނުވަތަ ރަހައަށް ނުވަތަ ވަހަށް އޭގެ އަސަރު ނުކުރާނަމަ (މީގެ މާނައަކީ ނަޖިސް ހުރިނަމަވެސް ފެން އޭގެ ޢާއްމު ޙާލަތުގައި ވުމެވެ.) އެ ފެން ތާހިރު ވާނޭކަން ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ގެ ޙަދީޘް ބަސްފުޅަކުން ސާބިތުވާން އެބަ އޮތެވެ. އެއީ ނަޖިސްތަކެތި އެޅޭ ގޮތަށް ހުރި ވަޅެއްގެ ފެނުން ވުޟޫކޮށްގެން ޞައްޙަ ވާނޭތޯ ދެންނެވުމުން ޙަދީޘް ކުރެއްވި ބަސްފުޅެވެ. (މާނައިގައިވަނީ “އެ ފެން ތާހިރު ވެގެން ވެއެވެ. އެއްވެސް އެއްޗެއް އެ ފެން ނަޖިހެއް ނުކުރާނެއެވެ.”) މި ބަސްފުޅަށް ބަލާއިރު ނަޖިހެއް ފެނުތެރޭގައި އޭގެ ޒާތުގައި ހުރުމަކުން އެ ފެނެއް ނަޖިހެއް ނުކުރެއެވެ. އެހެންކަމުން ނަޖިސް ވެފައިވާ ފެނުގެ ތެރެއިން ފިލްޓަރ ކުރެވޭ މަރުޙަލާ ތަކެއްގެ ތެރެއިން 100 އިންސައްތަ ޔަޤީން ވާވަރަށް ނަޖިސް ވެފައިވާ ފެން އިސްތިޙާލާ ކުރެވިއްޖެ ނަމަ އެ ފެނުގެ ޢާއްމު ޙާލަތު ފެނަށް ލިބިދެވުނީއެވެ.\nއަދި، ނަރުދަމާ ފެނުން ނަޖިސް ވަކިކުރެވޭ އެންމެ ފަހުގެ މަރުޙަލާއަށް ބަލާއިރު ބިމަށް ހިނދޭ ފެން ވެލިގަނޑު ތެރެއިން ލައިފައި އަލުން ވަޅުވަޅަށް އެދާ ގޮތަށް ބާލާއިރު، ފެން ފިލްޓަރވެ ތާހިރު އެއްޗަކަށް ބަދަލު ވުމުގައި އެއްގޮތް ކަންތައްތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. ބިމުން ނެގޭ ފެނަކީވެސް އޭގެ ޒާތުގައި ތާހިރު ފެނެވެ.\nމީގެ އިތުރުންވެސް، ޖުމްހޫރު ޢިލްމުވެރީން ބުރަވެލައްވައި ގޮތުގައި ކަންކަމާއި އެއްޗެހީގެ އަސްލަކީ ހުއްދަވުމެވެ. މިއާ ޚިޔާލު ތަފާތުވާ ޢިލްމުވެރިއަކީ އަލްއިމާމް އަބޫ ޙަނީފާއެވެ. ނަމަވެސް ޖުމްހޫރު ޢިލްމުވެރީންވަނީ އަސްލަކީ ހުއްދަވުން ކަމަށް ބުރަވެވޭ ވަރަށް ގިނަ ދަލީލުތައް ގެންނަވާފައެވެ. އެ ގޮތުން ބަޤަރާ ސޫރަތުގެ 29- 173 – 172 މި3އާޔަތުން ދަލީލު ދައްކަވައެވެ. މީގެ އިތުރުން ޖާޘިޔާ ސޫރަތުގެ 13 ވަނައާޔަތުގެ މާނައަށް (މިއާޔަތުގެ މާނައިގައި ވަނީ “އަދި އުޑުތަކާއި، ބިމުގައިވާހާ ތަކެއްޗެއް އެކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައި خدمة ތެރިކޮށްދެއްވިއެވެ. އެހުރިހާ ތަކެއްޗެއްވަނީ، އެކަލާނގެ حضرة ންނެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، އެކަމުގައި ފިކުރުކުރާ ބަޔަކަށް ހެކިތަކެއްވާކަން ކަށަވަރެވެ.”) ބަލާއިރު މާތް الله سبحانه وتعالى އިންސާނުންނަށް ރަނގަޅު ޙަލާލު ތަކެތި ރިޒްޤު ކުރެއްވިކަން ބަޔާންވެފައި އެބައޮތެވެ.\nމި އާޔަތުގެ ތަފްސީރުގައި އިސްމާޢީލް ނާޖީ (2014) ވިދާޅުވެފައިވަނީ “ބިމުގައި ވީހާ އެންމެހައި ތަކެތި ހެއްދެވީ އިންސާނުންނަށްޓަކައި ކަމަށްވީ ހިނދު، އެ ތަކެތީގެ އަސްލަކަށް ވާނީ ވެސް އެއީ އިންސާނުންނަށް ބޭނުންކުރެވޭ ޙަލާލު ތަކެއްޗަށްވުމެވެ. އެހެން ނޫންނަމަ އެ ތަކެތި އިންސާނުންނަށްޓަކައި ހެއްދެވުމުގެ ބޭނުން ކެނޑުނީހެވެ.”\nމިވާހަކަތަކަށް ބަލާއިރު، ނަރުދަމާގައި ހުންނަ ފެން ރިސައިކްލް ކުރުމުން އެއީ ފެން އޭގެ އަސްލަށް ރުޖޫޢަކުރުންކަމުގައި ބެލެވޭތީ އެ ފެން ބޭނުންކުރުން ހުއްދަވާނެއެވެ. والله اعلم.\nالقران الكريم ގެ ދިވެހި ތަރުޖަމާ، (ދިވެހިރާއްޖެ: ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީސް، ޗާޕު 1: 2007)\nޢަބްދުއްސައްތާރު ޢަބްދުއްރަޙްމާން، “ފިޤްހީ ޤަވާޢިދުތައް”، (ދިވެހިރާއްޖެ: ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީ / ފެކަލްޓީއޮފް ޝަރީޢާ އެންޑް ލޯ، ފުރަތަމަ ޗާޕު: ސެޕްޓެމްބަރ 2010)\nއުސްމާނު ޢަބްދުﷲ، “ފިޤްހުއްސުންނާ – ޠަހާރަތުގެ ބައި” (ދިވެހިރާއްޖެ: ކުއްލިއްޔަތުއްދިރާސާތިލް އިސްލާމިއްޔާ، ފުރަތަމަ ޗާޕު: 2011)\nއިބްރާހީމް ރަޝީދު މޫސާ، “ފިޤްހުއްނަވާޒިލް”، (ދިވެހިރާއްޖެ: ކުއްލިއްޔަތުއް ދިރާސާތިލް އިސްލާމިއްޔާ، 2013)\nއިބްރާހީމް ރަޝީދު މޫސާ ” ޒަމާނީ ފިޤްހީ މައްސަލަތަކަށް ނަޒަރެއް”(ދިވެހިރާއްޖެ: ކުއްލިއްޔަތުއް ދިރާސާތިލް އިސްލާމިއްޔާ، ޗާޕު1، 2009)\nއިބްރާހީމްރަޝީދު މޫސާ، “އަޅައި ބެލުމުގެ ފިޤްހް” (ދިވެހިރާއްޖެ، މައުޙަދުއްދިރާސާތިލް އިސްލާމިއްޔާ، ފުރަތަމަ ޗާޕު 2012)\nމުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ނައިފަރު “ކިތާބުއްޠަހާރާ – ޠަހާރާތުގެ ޙުކުމް” (ދިވެހިރާއްޖެ: ފުރަތަމަ ޗާޕު، ފެބުރުއަރީ 2008 )\nއަޙްމަދު ފާރޫޤް މުޙައްމަދު، “ފިޤުހުއްސުންނާ” – އެއްވަނަބައި / ސާފު ތާހިރުކަން (ދިވެހިރާއްޖެ، މިނިސްޓްރީ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއާޒް، ފުރަތަމަ ޗާޕު: ނޮވެމްބަރ 2012 )\nhttp://www.aensiweb.com/old/aeb/2014/774-780.pdf (މަޢުލޫމާތު ނެގީ: 29 ސެޕްޓެމްބަރ 2017 ގެ ހަވީރު 17:12 ގައި)\n(މަޢުލޫމާތު ނެގީ: 23 މެއި 2017 ގެ ވަހީރު 16:32 ގައި)\nhttp://www.emeraldinsight.com/doi/pdfplus/10.1108/17590831211259736 (މަޢުލޫމާތު ނެގީ: 14 ސެޕްޓެމްބަރ 2017 ގެ މެންދުރުފަހު 15:02 ގައި)\nhttp://www.academia.edu/4349806/Istihalah_Analysis_on_The_Utilization_of_Gelatin_in_Food_Products (މަޢުލޫމާތު ނެގީ: 14 ސެޕްޓެމްބަރ 2017 ގެ މެންދުރުފަހު 15:02 ގައި)\n(މަޢުލޫމާތު ނެގީ: 14 ސެޕްޓެމްބަރ 2017 ގެ މެންދުރުފަހު 15:02 ގައި)\nޑިޒާސްޓަރ މެނޭޖްމަންޓް ސެންޓަރުން ލަންދުއަށް ބޯފެން ފޯރުކޮށްދީފި\nނެޝަނަލް ޑިޒާސްޓަރ މެނޭޖްމަންޓް ސެންޓަރުން ނ.ލަންދުއަށް ބޯފެން މިއަދު ފޯރުކޮށްދީފިއެވެ. ވާރޭފެން ނުލިބި ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވުމާއިގުޅިގެން، ލަންދޫގެ ރައްޔިތުންނަށް …\nRangalhu dhiraasaa eyhkamah dheken\n1 މަސް 27 ދުވަސް ކުރިން\nއިސްލާމް ދީން ޢަޞަބިއްޔަތާ ދެކޮޅެވެ.


Dhuvaalaku enme abulha eh kaalumun ves thiya beynunvaa varah barudhan hifahattaidhey\nދުވާލަކު އެންމެ އަނބުޅައެއް ކާލުމުންވެސް ބޭނުންވާ ވަރަށް ބަރުދަން ހިފަހައްޓައިދޭ\nއަނބުޅައަކީ ރާއްޖެއިން ވަރަށް މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަ މޭވާއެކެވެ. ނަމަވެސް އަނބުޅައިން ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންތެރި އެތަކެއް މާއްދާތަކެއް ލިއްބައިދެއެވެ. އަނބުޅަ ގަހުގެ މޭވާގެ އިތުރުން، އެގަހުގެ މޫ، ތޮށި، ފަތް، ފަދަ ތަކެއްޗަކީ ވެސް ބޭނުންކުރެވިދާނެ ތަކެއްޗެވެ. އިގިރޭސިބަހުން hog plum / june plum އަކީ ދޮންވުމުން ރަތްކުލަ، މެރޫންކުލަ، އަދި ރީނދޫކުލައިގައި ވެސް ހުންނަ ހުތް ފޮނި، މޭވާއެކެވެ.\nއަނބުޅަ އިން ލިބޭ ސިއްހީ ބައެއް ފައިދާތަކަށް ބަލާއިރު އަނބުޅައަކީ ކެލޮރީ ވަރަށް މަދުން ލިބޭ މޭވާ އެކެވެ. 100 ގުރާމްގެ އަނބުޅައިގައި ހުންނަނީ ގާތްގަނޑަކަށް 29 ކެލޮރީ އެވެ. އަނބުޅައިގެ އަހް، އަނބުގެ 100 ގުރާމްގައި 64 ކެލޮރީ ހުރެއެވެ. ހަކަތަ ނުވަތަ ކެލޮރީ މަދު އަނބުޅަ ކެއުމުން، ބަނޑުހައިކަން ފިލުވައިދީ، ގިނައިރު ބަނޑުހައިނުވެ ހިފަހައްޓައިދެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ އަނބުޅަ ބޭނުންކުރުމަކީ ހެޔޮވަރު ބަރުދަނެއްގައި ހަށިގަނޑު ބެހެއްޓުމަށް އެހީއަކަށް ވެއެވެ. މީގެއިތުރުން އަބުޅައަކީ ފައިބަރުން މުއްސަދިވެފައިވާ މޭވާއެކެވެ.\nއަނބުޅައިގެ 100 ގުރާމްގައި 5.7 މިލިގްރާމްގެ ފައިބަރު ހުރެއެވެ. އެއީ ދުވާލަކަށް މީހަކަށް ބޭނުންވާ މިންވަރުގެ 23 އިންސައްތައެވެ. ފައިބަރަކީ ކާނާގައި ހިމެނޭ ކާބޯހައިޑްރޭޓްގެ ވައްތަރެކެވެ. މިއީ ހަޖަމުކުރަން އުދަނގޫ މާއްދާ އެކެވެ. އެހެންކަމުން ފައިބަރުގެ ސަބަބުން، ބޮޑުކަމުދާ ތަކެތީގެ މިންވަރު އިތުރުކޮށް، ގޮހޮރުގެ މަސައްކަތް ހަލުވިކޮށް، ބަނޑުހިކުމުން ހިމާޔަތްކޮށް ރައްކާތެރިކޮށްދެއެވެ. ފައިބަރު ހަޖަމުކުރަން ގިނައިރު ނަގާތީ ބަނޑުހައިވުން އެކަމުގެ ސަބަބުން ކޮންޓްރޯލްވުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ފައިބަރު ގިނަ ކާނާ ބޭނުންކުރުމަކީ ހިތުގެ ބަލިތަކާއި، ހަކުރު ބަލި ފަދަ ބަލިތަކުން ދުރުކޮށް ރައްކާތެރިކޮށްދޭނެ ކަމެކެވެ.\nއެންމެ އަނބުޅައެއް ކާލުމުން ދުވާލަކަށް ބޭނުންވާ ވިޓަމިން ސީގެ ½ ލިބެއެވެ. ގާތްގަނޑަށް 100 މިލިގްރާމްގެ އަނބުޅައިގައި 34 މިލިގްރާމްގެ ވިޓަމިން ސީ ހުރެއެވެ. ފެނަށް ގިރޭ ވިޓަމިނެއްގެ ގޮތުގައި މަޝްހޫރު ވިޓަމިން ސީ އަކީ ހަށިގަނޑުގެ ތަފާތު މަސައްކަތްތަކަށް ބޭނުންތެރި ވިޓަމިނެކެވެ. ހަށިގަނޑުގައިވާ ޓިޝޫތައް އެކަތި އަނެކައްޗާއި ގުޅުވައި ލާމެހުމަށް ބޭނުންވާ ޕްރޮޓީން “ކޮލެޖަން” އުފެއްދުމަށް ވިޓަމިން ސީ އަކީ މުހިއްމު މާއްދާ އެކެވެ.\nއަދި މިއީ ފާރުގަނޑު ފަސޭހަވުމަށް ވެސް ބޭނުންވާ މާއްދާ އެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ވިޓަމިން ސީ އަކީ ބާރުގަދަ އެންޓި އޮކްސިޑެންޓެކެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ފްރީ ރެޑިކަލްތަކުން ހަށިގަނޑުގެ ސެލްތައް މިންޖުކޮށް، ކެންސަރުގެ ބާވަތްތަކާއި، ހިތުގެ ބަލިތައް ޖެހުމުން ދުރުކޮށް ދެއެވެ. ވިޓަމިން ސީ އަކީ ހަށިގަނޑުގެ ދިފާޢީ ބާރު ވަރުގަދަކޮށްދީ، ހަށިގަނޑަށް ދަގަނޑު ނެގުމުގައި ވެސް އެހީތެރިވާ މާއްދާ އެކެވެ.\nސަތޭކަ ގުރާމްގެ އަނބުޅައިގައި 32 މިލިގްރާމްގެ ކެލްސިއަމް ހުރެއެވެ. އެއީ ދުވާލަކަށް ބޭނުންވާ ކެލްސިއަމްގެ ތިނެއް އިންސައްތައެވެ. ކެލްސިއަމް އަކީ ކަށިތައް ވަރުގަދަކޮށްދީ ދުޅަހެޔޮކަންމަތީ ބެހެއްޓުމަށް ބޭނުންތެރި މާއްދާއެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ނާރުތަކުގެ މަސައްކަތްތަކަށާއި މަސްތަކުގެ މަސައްކަތްތައް ފުރިހަމަ ކުރުމަށް ވެސް ކެލްސިއަމް ބޭނުންވެއެވެ.


Addu ge viyafaari gaadiyaathah gavaidhah fathhan ilthimaaskoffi | Mihaaru\nވިޔަފާރި ގާޑިއަލެއްގައި ބައެއް އިމްޕޯޓް މުދާ ވެސް ވިއްކަން ބަހައްޓާފައި.\nގަވައިދާ ހިލާފު ވިޔަފާރި ގާޑިޔާތަކަށް ފިޔަވަޅު އަޅާނަން: އައްޑޫ ކައުންސިލް\n02 ސެޕްޓެމްބަރ 2019 - 10:03 11 comments\nކާބޯތަކެތީގެ ދިވެހި އުފެއްދުންތައް ވިއްކަން އައްޑޫ ގައި ހުއްދަ ދީފައިވާ ވިޔަފާރި ގާޑިޔާތަކުން ގަވައިދާ ހިލާފަށް އިމްޕޯޓް މުދާ ވެސް ވިއްކާކަން ފާހަގަ ކުރެވޭތީ، އެފަދަ ވިޔަފާރިތައް ގަވައިދަށް ފައްތަން އައްޑޫ ސިޓީ ކައުންސިލުން އިލްތިމާސްކޮށްފި އެވެ.\nކައުންސިލުން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނީ ހުއްދަ ކޮށްފައިވާ ވިޔަފާރި އަށް ވުރެ ފުޅާކޮށް، އައްޑޫގެ ގާޑިޔާތަކުގައި ވިޔަފާރި ހިންގަމުންދާ ކަމުގެ ޝަކުވާ ވެސް ލިބެމުންދާ ކަމަށެވެ. އެގޮތުން، ބައެއް ގާޑިޔާތަކުން އިމްޕޯޓް މުދަލާއި ކޮފީ އާއި އެ ނޫން ވެސް ކާބޯތަކެތި ތައްޔާރުކޮށްގެން ވިއްކާކަން ފާހަގަ ކުރެވިފައިވާ ކަމަށް ބުންޏެވެ.\nކައުންސިލުން ބުނިގޮތުގައި ގާޑިޔާތަކުން ވިއްކޭނީ ކުރުނބާ، ދުފުމަށް ބޭނުންވާ ސާމާނު، ހެދިކާގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން ގިނަ ދުވަހަށް ބޭނުން ކުރެވޭ ގޮތަށް ތައްޔާރުކޮށް ލޭބަލް ކޮށްފައިވާ ތަކެއްޗާއި މަސްކާށި، މަސްކުރޮޅި އަދި ދަނޑުވެރިކަމުގެ ބާވަތްތަކެވެ.\n"ނަމަވެސް، ގާޑިޔާ ބަހައްޓައިގެން ވިޔަފާރި ކުރާ ފަރާތްތަކުން ގާޑިޔަލުން ހިންގޭނެ ވިޔަފާރި އަށް ވުރެ ފުޅާ ދާއިރާގެ ވިޔަފާރި ހިންގަމުންދާ ކަމުގެ ޝަކުވާ މި އިދާރާ އަށް ދަނީ ލިބެމުންނެވެ،" ކައުންސިލުން ބުންޏެވެ.\nކައުންސިލުން ބުނީ ގަވައިދާ ހިލާފަށް ގާޑިޔަލުގެ ވިޔަފާރިކުރާ ކަމުގެ ޝަކުވާތައް ލިބެމުންދާތީ ގާޑިޔާތައް ޗެކްކޮށް އިންސްޕެކްޓް ކުރުމުގެ މަސައްކަތް އަވަށު އޮފީސްތަކުން މިހާރު ފަށާފައިވާ ކަމަށެވެ. އެހެންވެ، ގަވައިދުގެ ބޭރުން ވިޔަފާރުކުރާ މީހުން އެކަމަށް ސަމާލުވުމަށް އިލްތިމާސް ކުރާ ކަމަށް ވެސް ކައުންސިލުން ބުންޏެވެ.\n"ގަވާއިދާ އެއްގޮތަށް ނުހުންނަ ތަންތަނާ މެދު އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް މި އިދާރާއިން އަޅަމުންދާނެ ވާހަކަ ވެސް އެންމެހާ ފަރާތްތަކުގެ ސަމާލުކަމަށް ދެންނެވީމެވެ،" ކައުންސިލުން ބުންޏެވެ.\nއައްޑޫގެ ހުރިހާ ރަށެއްގައި ވެސް ގާޑިޔަލުގެ ވިޔަފާރިކުރެ އެވެ. އެގޮތުން، އައްޑޫގެ ގުޅިފައިވާ އަވަށްތަކުގައި މި ވިޔަފާރި އެންމެ އާންމުކޮށް ހިންގަނީ ލިންކް ރޯޑް ސަރަހައްދުގަ އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް އައްޑޫ ސިޓީ ކައުންސިލް އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓްރީ ގާޑިޔާ އައްޑޫ


"Alhugandu mi inthikhaabu kaamiyaabu koffin " Trump - AO News\n“އަޅުގަނޑުމެން މި އިންތިޚާބު ކާމިޔާބުކޮށްފިން” ޓްރަމްޕް\nވޮޝިންޓަން (ނޮވެމްބަރު 4): އެމެރިކާގެ ރިޔާސީ އިންތިހާބު އެމަނިކުފާނަށް ކާމިޔާބު ކުރެވިއްޖެ ކަމަށް ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް މިއަދު ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.\n“އަޅުގަނޑުމެން މި އިންތިޚާބު ކާމިޔާބުކޮށްފިން،” ވައިޓް ހައުސްގެ އީސްޓް ރޫމްގައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުން ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވި އެވެ. ޓްރަމްޕް މިހެން ވިދާޅުވެފައިވާއިރު އަދި އިންތިޚާބުގެ ނަތީޖާ ގުނައި ނުނިމެއެވެ.\nވައިޓް ހައުސްގައި ހުންނަވައިގެން ޓްރަމްޕް ދެއްވި ބަޔާނެއްގައި އޭނާ ވަނީ ރިޔާސީ އިންތިހާބު ކާމިޔާބު ކޮށްފައި ވަނީ އޭނާ ކަމަށް ވިދާޅުވެފަ އެވެ. އެގޮތުން އޭނާ މިހާރު ކުރި ހޯއްދަވާފައިވާ ސްޓޭޓުތަކުގެ ތެރޭގައި ފްލޮރިޑާ، އޮހަޔޯ، ޓެކްސަސް، ޖޯޖިއާ، ނޯތު ކެރޮލައިނާ، މިޝިގަން ހިމެނޭ ކަަމަށް ވިދާޅުވެފަ އެވެ. އަދި 20 އިލެކްޓަރުން ތިބޭ މުހިއްމު ސްޓޭޓެއް ކަމަށްވާ ޕެންސިލްވޭނިއާގައިވެސް ކުރީގައި އުޅުއްވަނީ އޭނާ ކަމަށް ވިދާޅުވެފަ އެވެ.\nއަދި މިހާތަނަށް ސްޓޭޓުގެ ވޯޓުގެ ނަތީޖާ އިއުލާންކޮށްފައި ނުވާ އިރު ބައިޑަން އުޅުއްވަނީ 237 އިލެކްޓޯރަލް ކޮލެޖް ވޯޓުން ކުރީގަ އެވެ. ޓްރަމްޕަށް ލިބިވަޑައިގެންފައި ވަނީ 213 އިލެކްޓޯރަލް ކޮލެޖް ވޯޓެވެ. އިންތިޚާބު ކާމިޔާބު ކުރާ ކެންޑިޑޭޓަކު މަދުވެގެން 270 އިލެކްޓޯރަލް ކޮލެޖް ވޯޓު ހޯދަން ޖެހެ އެވެ.\nމި ނަތީޖާއަށް ބުރަވެ ވަޑައިގެން ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވަނީ ރިޔާސީ އިންތިހާބުގައި ބޮޑު އޮޅުވާލުމެއް ހިނގާ ކަމަށާއި އެ މައްސަލަ ސުޕްރީމް ކޯޓަށް ހުށަހަޅާނެ ކަމަށެވެ. އިންތިޚާބުގެ ނަތީޖާ ކަނޑައަޅާ އިލެކްޓޯރަލް ކޮލެޖް ވޯޓު ވަރަށް ހަމަހަމަކޮށް އަދި މިހާތަނަށް ދައްކާފައިވާ އިރު ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވަމުން ގެންދަވަނީ ސުޕްރީމް ކޯޓަށް ވަޑައިގެން ވޯޓު ގުނުން ހުއްޓުވުމުގެ އަމުރަކަށް އެދޭނެ ކަމަށެވެ.


44 dharin vihey meehaage hiy halaakuvefai!\n44 ދަރިން ވިހޭ މީހާގެ ހިތް ހަލާކުވެފައި!\nމަރިއަމް ދިރިއުޅޭ ގޭގެ ސަރަހައްދު\nދުނިޔޭގައި މިވަގުތު ހުރި އެންމެ ގިނަ ދަރިން ވިހޭ މީހަކީ ޔޫގެންޑާގެ މަރިއަމް ނަބަތަންޒީ އެވެ. އުމުރުން 12 އަހަރުގައި މަރިއަމް ކައިވެނިކުރީ އޭނާއަށް ވުރެ ހަތަރު ގުނަ ދޮށީ މީހަކާ އެވެ. މަރިއަމް އަށް 13 އަހަރު ފުރުނުއިރު އޭނާ އޮތީ އެއްމާބަނޑު ދެ ކުދިން ވިހައިގެންނެވެ. އޭގެ ފަހުން ލިބުނީ އެއްމާބަނޑު ހަތަރު ކުދިންނެވެ. ދެން އެއްމާބަނޑު ތިން ބެއިން، ދެ ބެއިންނެވެ. މިގޮތަށް އޭނާ ހުއްޓުމެއް ނެތި ވިހަމުން ދިޔަ އެވެ.\nމަރިއަމް އަށް އެއްމާބަނޑު ގިނަ ކުދިން ލިބުމުގެ ސިއްރަކީ އޭނާގެ ހަށިގަނޑުގައި ހުރި ޖެނެޓިކް މައްސަލަ އެކެވެ. މިއީ ވަރަށް މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަ މައްސަލައެއް ކަމަށް މަރިއަމް އަށް ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރުން ވަނީ ބުނެފަ އެވެ. ކޮންމެ އަހަރަކު ވިހަމުން ވިހަމުން ގޮސް މަރިއަމް އުމުރުން 36 އަހަރު ފުރުނުއިރު އޭނާގެ 44 ދަރިން ތިއްބެވެ.\nމަރިޔަމްގެ ބައެއް ކުދިން\nއެންމެ ދެރަކޮށް ދިމާވި ކަމަކީ މީގެ ހަތަރު އަހަރު ކުރިން މަރިއަމްގެ ފިރިމީހާ އޭނާ އާއި ކުދިންތައް ދޫކޮށްލާފައި ދިއުމެވެ. އޭގެ ފަހުން ހުރިހާ ދަރިން ބެލުމުގެ ޒިންމާ އެޅިފައިވަނީ މަރިއަމްގެ ކޮނޑުގަ އެވެ.\nމިހާ ގިނަ ދަރިން ތިބިއިރުވެސް މަރިއަމް އަކީ ދަރިން ދެކެ ލޯބިވާ އަދި ދަރިންނަށް އަޅާލާ މަންމައެކެވެ. މަރިއަމް ތިން ފަހަރަށް އެއްމާބަނޑު ހަތަރު ކުދިން ވިހެ އެވެ. އަދި ހަތަރު ފަހަރަށް އެއްމާބަނޑު ތިން ކުދިން ވިހެ އެވެ. އަދި ހަ ފަހަރަށް އެއްމާބަނޑު ދެ ކުދިން ވިހެ އެވެ.\nމަރިޔަމް އޭނާގެ ތުއްތު ދަރިފުޅަކު އުރާލައިގެން އަދި އަދި އޭނާއަށް އެހީވެދޭ ބޮޑު ދަރިފުޅު އީވާން އާއެކު\nއޭނާގެ ދަރިންނަށް ކާންދޭނެ ކާއެއްޗެހި ހޯދުމަށާއި ބޯހިޔާވަހިކަން ހޯދައިދިނުމަށް މަރިއަމް ވަރުބަލިކަމެއް ނެތި ވަރަށް ބުރަކޮށް މަސައްކަތް ކުރެ އެވެ.\nމަރިއަމް އަކީ ބޯކޮށުމުގެ މަސައްކަތް ކުރާ މީހެކެވެ. އަދި އިވެންޓްތައް ޑެކަރޭޓްކުރުމާއި ބާ ދަގަނޑު ވިއްކުމުގެ މަސައްކަތް ވެސް ކުރެ އެވެ. އަދި ހާބަލް ބޭހެއް ހަދަން ބޭނުންވާ އެއްޗެހި ވެސް މަރިއަމް ތައްޔާރުކޮށްދެ އެވެ. އޭނާއަށް ދިރިއުޅުމުގައި މަހްރޫމްވީ ހުރިހާ ކަމެއް ދަރިންނަށް ކޮށްދިނުމަކީ މަރިއަމްގެ އަޒުމެވެ. ނަމަވެސް އޭނާއަށް ލިބޭ ފައިސާގެ ތެރެއިން ބޮޑު ބައެއް ހޭދަކުރަން ޖެހެނީ ދަރިންގެ ކެއިން ބުއިމުގެ ޚަރަދަށާއި ބޭހަށް އަދި އަންނައުނު ގަތުމަށާއި ސްކޫލް ފީ އަށެވެ.\nމަރިޔަމް އާއި އޭނާގެ ކުއްޖެއް\nއޭނާގެ ދޮއްޓަށް ތިބި ކުދިން ސްކޫލް ނިންމާ ގްރެޖުއޭޓްވީ ފޮޓޯތައް މަރިއަމްގެ ގޭގައި ވަރަށް ފަޚުރުވެރިކަމާއެކު އެލުވާފައި ހުރެ އެވެ. ނަމަވެސް މަރިއަމް އުޅޭ ބުރަ ގޮތް ފެނިފައި އޭނާގެ އެއް ދަރިފުޅު ކަމަށްވާ އިވާން ކިބޫކާ ވަނީ ކިޔެވުން ދޫކޮށްލާ މަސައްކަތް ކޮށްގެން ފައިސާ ހޯދަން ފަށާފަ އެވެ.\nތޭވީސް އަހަރުގެ މި ޒުވާނާ ބުނި ގޮތުގައި އޭނާގެ މަންމައަށް އުޅެން ޖެހިފައިވާލެއް ބުރަ ކަމުން މަންމަގެ ދުވަސް ދާން މިހާރު ކައިރިވެއްޖެ އެވެ. އޭނާ އާއި އާއިލާގެ އެހެން ކުދިން ކެއްކުމާއި އެއްޗެހި ދޮވުމުގައި މަންމައަށް އެހީތެރިވާ ކަމަށް އިވާން ބުންޏެވެ. ނަމަވެސް ބޮޑު އާއިލާއެއްގެ ޒިންމާ އެކަނި އުފުލަން ޖެހުމުގެ ސަބަބުން މަރިއަމް އަށް މާ ބޮޑަށް ބުރަ ވަނީ އެވެ.\nއިވާން ބުނި ގޮތުގައި މަންމަ އުޅޭ ބުރަ ހާލަށް އޭނާ ވަރަށް ދެރަވެ އެވެ. ޔޫގެންޑާގައި މަރިއަމް އާއި އޭނާގެ ދަރިން އުޅެނީ ކުޑަ ކުޑަ ހަތަރު ގޭގައި ވަރަށް ދަތި ހާލުގަ އެވެ. ސިމެންތި ގަލުން ރާނާފައިވާ މި ގެ ތަކުގައި ހުރީ ދަބަރު ޖަހާފައިވާ ޓިނެވެ. އެ ގޭގެ ވަށައިގެން އޮތީ ކޮފީ ދަނޑުތަކެވެ.\nމަރިޔަމްގެ އަމިއްލަ ހަޔާތަކީ ވެސް ވަރަށް ހިތާމަތައް ތަހައްމަލު ކުރަން ޖެހުނު ހަޔާތެކެވެ. މަރިޔަމް އުފަންވިތާ އެންމެ ތިން ދުވަސް ތެރޭ އޭނާ އާއި އޭނާ އާ އެއްބަނޑު އެއްބަފާ ފަސް ކުދިން އަދި ފިރިމީހާ ދޫކޮށްލާފައި މަރިއަމްގެ މަންމަ ދިޔައީ އެވެ. މަރިއަމްގެ ބައްޕަ އެހެން މީހަކާ ކައިވެނި ކޮށްގެން ގެނައުމުން ދޮންމަންމަ އޭނާގެ ހުރިހާ ދޮންދަރިންނަށް ފުޅިތޮށި މުގުރާފައި ކާއެއްޗިއްސާ އެއްކޮށް ކާން ދިނުމުން ހުރިހާ ކުދިން މަރުވީ އެވެ. ސަލާމާތްވީ ހަމައެކަނި މަރިއަމް އެވެ. އޭނާ ސަލާމަތްވީ އެ ދުވަހު އޭނާ ތިމާގެ މީހެއްގެ ގޭގައި ހުރީމަ އެވެ.\nމަރިއަމް ބުނި ގޮތުގައި އޭނާއަށް އޭރު އެންމެ ހަތް އަހަރެވެ. އެހެންވެ މަރަކީ ކިހިނެއްވާ އެއްޗެއް ކަމެއް ވެސް އޭރަކު އޭނާއަށް ނުވިސްނެ އެވެ. އޭނާގެ އެއްބަނޑު އެއްބަފާ ކުދިން މަރުވި ގޮތް މަރިއަމް އަށް ކިޔައިދިނީ ތިމާގެ މީހެއް ކަމަށް މަރިއަމް ބުންޏެވެ.\nމަރިޔަމްގެ އާއިލާގެ ބައެއް ކުދިން\nއެއްބަނޑު އެއްބަފާ ހުރިހާ ކުދިން މަރުވުމުން މަރިއަމް ވަރަށް އެކަނިވި އެވެ. އޭނާގެ އަމިއްލަ އާއިލާއެއް ވަރަށް ބޮޑަށް މަރިއަމް ބޭނުންވި އެވެ. މަރިއަމް ޚިޔާލުކޮށްގެން ހުރީ ހައެއްކަ ކުދިން ވިހާށެވެ. ނަމަވެސް މަރިއަމްގެ ހުރި ޖެނެޓިކް މައްސަލައަކާ ހެދި އޭނާގެ ހަށިގަނޑުގައި ވަނީ އާދަޔާޚިލާފު ބޮޑު ދެ އޯވަރީ އެވެ. ދޭތެރެ ކުރުމަށް އެއްވެސް ކަމެއް ކުރުން އަދި ބޭހެއް ކެއުމަކީ މަރިއަމްގެ ސިއްހަތަށް އިތުރު މައްސަލަތަކެއް ދިމާވެދާނެ ކަމެއް ކަމަށް ޑޮކްޓަރުން މަރިއަމް ގާތު ވަނީ ބުނެފަ އެވެ. އޭނާއަށް އެއްވެސް ވަރަކަށް ދޭތެރެ ދުރު ނުކުރެވުނީ އެ ސަބަބާ ހެދި އެވެ.\nޔޫގެންޑާގެ އަންހެނުން އާންމުކޮށް ވަރަށް ގިނަ ކުދިން ވިހަ އެވެ. ކޮންމެ އާއިލާއެއްގައި މަދުވެގެން ފަސް ކުދިން ހަ ކުދިން ތިބެ އެވެ. ނަމަވެސް މަރިއަމްގެ އާއިލާ މިއީ ޔޫގެންޑާގެ އާއިލާތަކަށް ބަލާއިރު ވެސް ރެކޯޑް އަދަދެކެވެ.\nމަރިއަމް އުމުރުން 23 އަހަރުވީއިރު އޭނާގެ 25 ކުދިން ތިއްބެވެ. އެ ދުވަސްވަރު ވެސް މަރިއަމް ޑޮކްޓަރުންނަށް އާދޭސްކޮށްފައި ނުވިހާނެ ގޮތެއް ހަދައިދޭން އެދުނެވެ. ނަމަވެސް އޭނާގެ އޯވަރީ ކައުންޓް މަތިކަމުން ދަރިން ވިހެއުން ނޫން ގޮތެއް ނެތް ކަމަށް އޭރު ވެސް ޑޮކްޓަރުން ވަނީ މަރިއަމް ކައިރި ބުނެފަ އެވެ. އެންމެ ފަހުން މީގެ ހަތަރު އަހަރު ކުރިން ވެސް މަރިއަމް ބަލިވެ އިނެވެ. ނަމަވެސް އެ ފަހަރުގެ ބަލިވެ އިނުން ނިމުނީ ވަރަށް ހިތާމަވެރި ގޮތަކަށެވެ. އެފަހަރު އޭނާގެ ބަނޑުގައި އޮތީ އެއްމާބަނޑު ދެ ކުދިންނެވެ. ވިހެއުމުގެ ތެރޭގައި އެއް ކުއްޖަކު މަރުވީ އެވެ.\nމަރިއަމްގެ ފިރިމީހާ އަކީ އާއްމުކޮށް ވެސް ދިގު މުއްދަތަކަށް ރަށުން ބޭރުގައި އުޅެމުން އައި މީހެކެވެ. އެ ފަހަރު އޭނާ މަރިއަމް އާއި ދަރިންތައް އަބަދަށްޓަކައި ދޫކޮށްލާފައި ދިޔައީ އެވެ.\nމިހާރު މަރިއަމް އާއި އޭނާގެ ދަރިން އެ ފިރިހެންމީހާގެ ނަން ވެސް ކިޔަން ބޭނުމެއް ނުވެ އެވެ. މަރިއަމް ބުނި ގޮތުގައި އޭނާގެ ކުރީގެ ފިރިމީހާ ވަނީ ވަރަށް ގިނަ ވޭންތައް ތަހައްމަލުކުރަން އޭނާއަށް ޖައްސާފަ އެވެ.\n"އަހަރެންގެ ހަޔާތުގެ ހުރިހާ ދުވަހެއް ހޭދަވެފައިވަނީ ދަރިން ބެލުމާއި އެ ދަރިންގެ ޒަރޫރީ ބޭނުންތައް ފުއްދައިދިނުމަށް ފައިސާ ހޯދުމުގައި،" މަރިއަމް ބުންޏެވެ.\nއެންމެ ފަހުން ލިބުނު ދެ ކުދިންގެ ތެރެއިން އެއް ކުއްޖަކު މަރުވުމަށްފަހު މަރިއަމް ނުވިހާނެ ގޮތް ހަދައިދިނުމަށް ޑޮކްޓަރުން ނިންމި އެވެ. ޔޫގެންޑާގެ ކެމްޕާލާގައި ހުންނަ މުލާގޯ ހޮސްޕިޓަލުގެ އަންހެނުންގެ ޚާއްސަ ޑޮކްޓަރު ޗާލްސް ކިގުންޑޫ ވިދާޅުވީ މަރިއަމްގެ ހާލަތަކީ ވަރަށް މަދުން ނޫނީ މީހުންނަށް ދިމާވާ ހާލަތެއް ނޫނެވެ. އޭނާގެ އޯވަރީތައް އަދަޔާޚިލާފަށް ބޮޑު ކަމަށާއި އެއް ފަހަރާ އެތައް ބައިވަރު ބިހެއް އޯވަރީތަކުން ދޫކުރަމުން ދިއުމުގެ ސަބަބުން ގިނަ ކުދިންނަށް އެއްފަހަރާ ބަލިވެ އިންނަން މެދުވެރިވާ ކަމަށެވެ.\nއެންމެ ފަހުން ޑޮކްޓަރުން މަރިއަމް ވިހެއުން ހުއްޓުވީ އޭނާގެ ރަހިމު އެތެރެއިން ބުރިކޮށްލައިގެން ކަމަށް މަރިއަމް ބުންޏެވެ.\nމި އާއިލާގެ ކެއުމަށް ދުވާލަކު 25 ކިލޯ ފުށް ބޭނުންވެ އެވެ. ނަމަވެސް މި ކުދިންނަށް އެއްގަމުމަހާއި ކަނޑުމަސްކޮޅެއް ކާން ލިބެނީ ވަރަށް މަދު ފަހަރަކު އެވެ.\nމަރިއަމްގެ ގޭގައި އޭނާ ބޯޑެއް ބަހައްޓާފައި ހުރެ އެވެ. އަދި ކެއްކުމާއި އެއްޗެހި ދޮވުމުގެ ޑިއުޓީތައް އެކި ކުދިންނަށް ބަހާފައި އެ ބޯޑުގައި ލިޔެފައި ހުރެ އެވެ. މި ބޯޑުގައި އެންމެ ޝައުގުވެރިވާ ކަމަކަށް ފެނުނީ "ހޮނިހިރު ދުވަހު އަހަރުމެން އެންމެން ވެސް މަސައްކަތް ކުރާނަމެވެ" ލިޔެފައިވާ މެސެޖެވެ.\nކިތަންމެ ބުރަޔަސް މަރިއަމްގެ އޮތީ އެންމެ އުންމީދެކެވެ. އޭނާގެ ހުރިހާ ދަރިން ވެސް އުފަލުގައި ދިރިއުޅުމެވެ.\nޓާބުލަންސްއެއްގައި ކެބިން ކުރޫއަކަށް ބޮޑު އަނިޔާ


Raudha maru thahugeeg kuri fulouhunaa gulhigen dhakkaa vahaka thah dhogu kohffi – Iru\nބަންގްލަދޭޝްގައި ތައުލީމު ހާސިލު ކުރަނިކޮށް މަރުވި ރައުދާ އާތިފްގެ މަރު ތަހުގީގު ކުރި ފުލުހުނާ ގުޅިގެން ދައްކަމުން ގެންދާ ވާހަކަތައް ފުލުހުން ދޮގުކޮށްފިއެވެ.\nފުލުހުންގެ ވަޓްސްއަޕް ގްރޫޕުގައި ނޫސްވެރިއަކު ކުރި ސުވާލަކަށް ޖަވާބު ދެމުން ފުލުހުން ބުނީ ރައުދާގެ މަރުގެ މައްސަލައަކީ ބަންގްލަދޭޝް ޕޮލިސްގެ ފަރާތުންނާއި، މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސާވިސްގެ ފަރާތުނާއި އަދި ގޮތް ނޭނގޭ މަރުތަކާއި، ގެއްލުވާލާފައިވާ މީހުންނާ ގުޅޭ ގޮތުން ހަދާފައިވާ ރިޔާސީ ކޮމިޝަނުގެ ފަރާތުން ވަކިވަކިން ތަހުގީގު ކޮށްފައިވާ މައްސަލައެއް ކަމަށެވެ.\nއަދި އެ ތިން ފަރާތުން ކުރި ތަހުގީގުގައި ވެސް އާދެވިފައި ވަނީ އެއް ނިންމުމަކަށް ކަމަށް ފުލުހުން ވަނީ ބުނެފައެވެ. އެހެންކަމުން އެ މައްސަލައިގެ ތަހުގީގު ހިންގުމުގައި އުޅުނު ފަރާތްތަކާއި އަދި އެ ތަހުގީގު ކުރި ގޮތާ ބެހޭގޮތުން މީޑިއާގައި ބައެއް ފަރާތްތަކުން ދައްކަމުން ދާ ވާހަކަތަކަކީ އެއްވެސް ހަގީގަތެއްގެ މައްޗަށް ބުރަވެ ދައްކާ ވާހަތަކެއް ނޫންކަމަށް ފުލުހުން ބުނެއެވެ.\nފުލުހުން މިފަދައިން ބުނެފައިވަނީ ރައުދާގެ ބައްޕަ ޑރ.މުހައްމަދު އާތިފް އެސިސްޓެންޓް ކޮމިޝަނަރު އޮފް ޕޮލިސް މުހައްމަދު ރިޔާޒަށް ތުހުމަތުތަކެއް މީޑިއާތަކުގައި ކޮށްފައި ވަނިކޮށެވެ. ރައުދާގެ ބައްޕަ އޭނާގެ ފޭސްބުކްގައި ކޮށްފައިވާ ޕޯސްޓެއްގައި ބުނެފައިވަނީ އޭސީޕީ ރިޔާޒު ރައުދާ އާތިފްގެ މަންމައަށް ޕޮލިސް ހެޑްކުއާޓަރުގައި ބިރުދެއްކި ކަމަށް ތުހުމަތު ކޮށްފައެވެ. ރައުދާގެ މަރުގެ މައްސަލަ ކުރިއަށް ނުގެންދިއުމަށް އެދި ރައުދާގެ މަންމައަށް ބިރުދެއްކި ކަމަށްވެސް އޭނާ ބުނެފައިވެއެވެ. އަދި މިއަދު އެ ހަނދާންތައް ރިޔާޒު ނެތީ އެއީ އެމަނިކުފާނުގެ “ބަލި ހަނދާނެއްތޯ”ވެސް އާތިފް ވަނީ ސުވާލު ކޮށްފައެވެ.\nއާތިފު ބުނީ ރައުދާގެ މަރުގެ އެންމެ މުހިންމު ފޮރިންސިކް ހެކި ކަމަށްވާ، ރައުދާ އަމިއްލައަށް މަރުވާން ބޭނުންކުރި ކަމަށްބުނާ ސްކާފް އޭސީޕީ ރިޔާޒު ވަނީ ވަގަށް ނަންގަވާފައި ކަމަށެވެ. ރާޖްސާހީގެ ފުލުހުންނާއި ގުޅިގެން ރިޔާޒު އެ ސްކާފް ވަގަށް ނެންގެވީ ރޭގަނޑު ދަންވަރު ކަމަށްވެސް އާތިފުގެ ޕޯސްޓުގައި ބުނެއެވެ.


އޮފީސް ފުޓްސަލް މުބާރާތުގެ ސެމީފައިނަލުގެ ޓީމުތައް ކަނޑައެޅިއްޖެ – Mikal News\nފުވައްމުލައް ސިޓީ އޮފީސް ފުޓްސަލް ކަޕް 2019: ފެނަކަ ރިކްރިއޭޝަން ކްލަބު-ހުދު\nފުވައްމުލަކު އިޖުތިމާއީ މަރުކަޒުން މިހާރު ކުރިޔަށްގެންދާ ފުވައްމުލައް އޮފީސް ފުޓްސަލް ކަޕްގެ ސެމީ ފަިއނަލުގައި ކުޅެނެ ޓީމުތައް ކަނޑައެޅިއެއްޖެއެވެ. މިއަދު ހަވީރު ކުޅެވުނު ގްރޫޕް ސްޓޭޖްގެ ފަހު މެޗްތަކާއެކު ސެމީ ފައިނަލުގައި ވާދަކުރާނެ ޓީމުތައް މިވަނީ މުޅިން ޔަގީން ވެފައެވެ.\nއެގޮތޮން ގްރޫޕް 1 އން ސެމީ ފައިނަލުގައި ކުޅޭނީ ސަދާރން ލިންކް ފުވައްމުލައް އާއި ފުވައްމުލައް ސިޓީ ޕޮލިސް ޓީމުއެވެ. އަދި ގްރޫޕ2ން ސެމީ ފައިނަލުގައި ފުވައްމުލަކު އެއަރޕޯރޓް ރިކްރިއޭޝަނާއި ފެނަކަ ރިކްރިއޭޝަން ކްލަބެވެ.\nފުވައްމުލައް ސިޓީ އޮފީސް ފުޓްސަލް ކަޕް 2019، ގްރޫޕް ސްޓޭޖުގެ ޕޮއިންޓް ޓޭބަލް\nމިއަދު ހަވީރު ކުޅެވުނު މުބާރާތުގެ 11 ވަނަ މެޗުގައި ވާދަކުރީ ފުވައްމުލައް ސިޓީ ޕޮލިސް އާއި އެމްއެންޑީއެފް ފުވައްމުލައް އެވެ. މިމެޗުން 5-1 ން މޮޅުވީ ފުވައްމުލައް ސިޓީ ޕޮލިސް ޓީމެވެ. މިމޮޅާއެކު އެޓީމަށް ވަނީ ގްރޫޕްގެ2ވަނަ ޓީމުގެ ގޮތުގައި ސެމީ ފައިނަލުގެ ޖާގަ ލިބިފައެވެ. މިމެޗުގެ އެންމެ މޮޅު ކުޅުންތެރިއަކީ ފުވައްމުލައް ސިޓީ ޕޮލިސް ޓީމްގެ ޖާރޒީ ނަމްބަރު5މުހައްމަދު ޝިހާމެވެ. މި ގްރޫޕްގެ 1 ވަނ ލިބެނީ ސަދާން ލިންކް ޓީމަށެވެ.\nމިމުބާރާތުގެ 12 ވަނަ މެޗުގައި އެއަރޕޯރޓް ރިކްރިއޭޝަން ކްލަބު އާއި ފެނަކަ ރިކްރިއޭޝަން ކްލަބް ބައްދަލުކުރި މެޗު ނިމުނީ 1-0 ން އެއަރޕޯރޓް ރިކްރިއޭޝަން ކްލަބު މޮޅުވެގެންނެވެ. މިމެޗަށް ނުކުތް އިރުވެސް މި ދެޓީމުވެސް ވަނީ މުބާރާތުން މުބާރާތުގެ ސެމީ ފައިނަލުގެ ޖާގަ ޔަގީން ވެފައެވެ. ނަމަވެސް މިމެޗުން މޮޅުވެގެން އެއަރޕޯރޓް ރިކްރިއޭޝަން ކްލަބަށް ގްރޫޕްގެ 1 ވަނަ ލިބުނެވެ. މިމެޗުގެ މޮޅު ކުޅުންތެރިއަކީ އެއަރޕޯރޓް ރިކްރިއޭޝަން ޓީމުގެ ޖާރޒީ ނަމްބަރު 20 އަޙުމަދު ސިނާޙު އެވެ.\nސަދާރން ލިންކްގެ ކުޅުންތެރިއަކު ބޯޅަ އޭނާގެ ކޮންޓްރޯލް ދަށަށް ގެނެސްފައި\nސެމީ ފައިނަލުގެ މެޗުގައި މާދަމާ ބައްދަލުކުރާނީ:\nހަވީރު 3:50 ގައި ސަދާރން ލިންކް އާއި ފެނަކަ ރިކްރިއޭޝަން ކްލަބް\nހަވީރު 5:00 އެއަރޕޯރޓް ރިކްރިއޭޝަން ކްލަބު އާއި ފުވައްމުލައް ސިޓީ ޕޮލިސް އެވެ.\nމާދަމާގެ ދެ މެޗަށްފަހު އަނެއް ދުވަހު މުބާރާތުގެ ފައިނަލް މެޗު ކުޅޭނެއެވެ.\nފުވައްމުލައް ސިޓީ އޮފީސް ފުޓްސަލް ކަޕް 2019: ސަދަރން ލިންކް ޓީމް


3rd Divison ah vahttaaliyas Guardiola City gai hunnaane\nތިންވަނަ ޑިވިޝަނަށް ވައްޓާލިއަސް ގާޑިއޯލާ ހުންނާނެ\nސިޓީގެ ކޯޗް ޕެޕް ގާޑިއޯލާ (ކ) އާއި ފޯވަޑް ރަހީމް ސްޓާލިން\nމެންޗެސްޓާ ސިޓީ ތިން ވަނަ ޑިވިޝަނަށް ވައްޓާލިއަސް، މަގާމުގައި ދެމިހުންނާނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން ސިޓީގެ ކޯޗް ޕެޕް ގާޑިއޯލާ، އެ ޓީމުގެ ކުޅުންތެރިންނަށް ދީފި އެވެ.\nސްކައި ސްޕޯޓްސްއިން ބުނެފައި ވަނީ، ކުޅުންތެރިންނާ ބައްދަލުކޮށް ގާޑިއޯލާ އެކަމުގެ ޔަގީންކަން ދީފައިވާ ކަމަށް އެ ނޫހަށް ކަށަވަރުވެފައިވާ ކަމަށެވެ. ސިޓީގެ ފޯވަޑް ރަހީމް ސްޓާލިންވެސް ޓީމުގައި މަޑުކުރާނެ ކަމަށް، ހަމަ އެ ބައްދަލުވުމުގައި އޭނާ ވެސް ބުނެފައިވާ ކަމަށް ސްކައިއިން ބުނެ އެވެ.\n"އަހަރެމެން ކުޅެން ޖެހެނީ ކޮންމެ ލީގެއްގައި ނަމަވެސް އަހަރެން މިތާންގައި ދެމިހުންނާނަން،" ކުޅުންތެރިންނާ މުހާތަބުކޮށް ގާޑިއޯލާ ބުނެފައިވާ ކަމަށް ސްކައި އިން ރިޕޯޓް ކޮށްފައި ވެއެވެ. "އެމީހުން އަހަރެމެން ލީގް ދޭއް [ތިން ވަނަ ޑިވިޝަނަށް] ވައްޓާލިއަސް އަހަރެން މިތާންގައި ހުންނާނަން، މިއީ އަހަރެމެން އެކައްޗެއްގެ ގޮތުގައި ތިބެންވީ ވަގުތު."\nއެ ބައްދަލުވުމުގައި ކުލަބުގެ ސީއީއޯ ފެރާން ސޮރިއާނޯވެސް ބައިވެރިވެފައިވާ ކަމަށް ސްކައިން ބުނެ އެވެ. އެ ބައްދަލުވުމުގައި ސޮއިއާނޯ ވިދާޅުވެފައި ވަނީ ސިޓީގެ މައްޗަށް އަޅާފައިވާ ބޭންގެ އަދަބު ނޯންނާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެފަ އެވެ. އަދި ސިޓީން ގާނޫނާ ހިލާފަށް އެއްވެސް ކަމެއް ކޮށްފައި ނުވާ ކަމުގެ ޔަގީންކަން އޭނާ ވަނީ ކުޅުންތެރިންނަށް ދީފަ އެވެ.


La'marukazee Nizaamah FVM City Coulcil muvazzafun Ahuluveri kuruvanee\nލާމަރުކަޒީ ނިޒާމަށް އަހުލުވުރި ކުރުވުމުގެ ބައްދަލުވުން 2019. ފޮޓޯ: ފވމ ސިޓީ ކައުންސިލް\nލާމަރުކަޒީ ނިޒާމަށް ފވމ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މުވައްޒަފުން އަހުލުވެރި ކުރުވަނީ\n24 ނޮވެމްބަރ 2019, 17:14 |\nލާމަރުކަޒީ ނިޒާމަށް މުވައްޒަފުން އަހުލުވެރި ކުރުވުމުގެ ބައްދަލުވުމެއްގައި ފުވައްމުލައް ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މުވައްޒަފުން ބައިވެރިވެއްޖެއެވެ. މި މަސައްކަތު ބައްދަލުވުން ބާއްވާފައި ވަނީ އައްޑޫ ސިޓީގެ އީކުއޭޓަރ ވިލެޖުގައެވެ.\nމިއީ އިންޓަނޭޝަނަލް ރިޕަބްލިކަން އިންސްޓިޓިއުޓްގެ ފަރާތުން އެއް ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ކުރިޔަށްގެންދިޔަ ޕްރޮގްރާމެކެވެ.\nމި މަސައްކަތު ބައްދަލުވުމުގެ ބައިވެރިންނަށް ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމާ ބެހޭގޮތުން ސިވިލް ސާވަންޓުން މަސައްކަތްކުރާނެ ގޮތުްގެ މައުލޫމާތު ދީފައިެވއެވެ. އެގޮތުން އާއްމު ރައްޔިތުންނާ ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކުރާނެ ތަފާތު ގޮތްތަކާއި ލޯކަލް މީޑިއާ އާއިއެކު މަސައްކަތް ކުރާނެ ގޮތްތަކުގެ އިތުރުން އިގުތިސާދީ ތަރައްގީއާއި ބެހޭގޮތުން ބައްދަލުވުމުގެ ބައިވެރިންނަށް މައުލޫމާތު ދީފައިވެއެވެ.\nފާއިތުވި އޯގަސްޓް މަހު އައްޑޫ ސިޓީގައި ބޭއްވުނު ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމާ ބެހޭ މަސައްކަތު ބައްދަލުވުމެއްގައި ވެސް ފުވައްމުލައް ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މުވައްޒަފުން ވަނީ ބައިވެރިވެފައިވާ ކަމަށް ފުވައްމުލައް ސިޓީ ކައުންސިލުން ހާމަކުރެއެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންފުވައްމުލައް ސިޓީ ކައުންސިލް\nTags: ފުވައްމުލައް ސިޓީ ކައުންސިލް


އައްޑޫގައި ކޮވިޑަށް ޓެސްޓުކުރެވޭނެ ގޮތް ހަދަނީ – Dhen.mv\nއައްޑޫގައި ކޮވިޑަށް ޓެސްޓުކުރެވޭނެ ގޮތް ހަދަނީ\nMay 12, 2020 - 3:24 pm\nކޯވިޑް-19 އަށް އައްޑޫން ޓެސްޓުކުރެވޭނެ އިންތިޒާމް ހަމަޖެއްސުމަށް ސަރުކާރުން ކުރަން ޖެހޭ ހުރިހާ ކަމެއް ކުރަމުން އަންނަ ކަމަށް ނައިބު ރައީސް ފައިސަލް ނަސީމް، އައްޑޫ ތަމްސީލް ކުރައްވާ7މަޖިލީސް މެމްބަރުންނަށް ދެއްވައިފިއެވެ.\nއިއްޔެ ވެބް ކޮންފަރެންސް މެދުވެރިކޮށް އައްޑޫ ތަމްސީލު ކުރައްވާ ހަތް މެމްބަރުން، ނައިބު ރައީސާއި ހެލްތް މިނިސްޓަރ އަމީނާ ބައްދަލުކުރައްވައި އައްޑޫގައި ޓެސްޓުކުރުމުގެ އިންތިޒާމް ހަމަނުޖެހި ލަސްވުމާ ގުޅޭގޮތުން ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ.\nހެލްތް މިނިސްޓަރ އަމީން ވިދާޅުވީ ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ރަށްތަކެއްގައި ވެސް ކޮވިޑާ ގުޅޭ ވަސީލަތްތައް ހަމަޖެހުއްސުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުން އަންނަ ކަމަށެވެ. މިނިސްޓަރު ވަނީ މިކަން ކުރުމަށް ސަރުކާރަށް ކުރިމަތިވާ ގޮންޖެހުންތައް ތަފްސީލުކޮށް މެމްބަރުންނަށް ކިޔާ ދީފައެވެ.\nނައިބު ރައީސް ފައިސަލް ނަސީމް ވަނީ، އައްޑޫގައި ޓެސްޓު ކުރެވޭނެ އިންތިޒާމް ހަމަނުޖެހި ލަސްވާ ކަން ސަރުކާރުން ބަލަމުން އަންނަ ކަމަށާއި ހައްލުކުރަން ޖެހޭ ކަންކަން ކޮށް ވަރަށް އަވަހަށް ޓެސްޓު ކުރެވޭ ގޮތް ހެދޭނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ.\nނަމަވެސް އޭގެ އިތުރު ތަފްސީލެއް ރައީސް އޮފީހުން ހާމަކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ. ހަތް މެމްބަރުން ނައިބު ރައީސާއި ބައްދަލުކުރައްވާފައިވަނީ އައްޑޫގައި ޓެސްޓު ނެހެދި މާލެއަށް ސާމްޕަލް ފޮނުވައި ލަސްވާތީ ރައްޔިތުން ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރުމާ ގުޅިގެންނެވެ.


"XL" dhalhakun Shiruhaanaa Dubai ah kuri alathu dhathuru nimumakah\nއެކްސެލް ދަޅަކުން ޝިރުހާނާ ދުބާއީއަށް ކުރި އަލަތު ދަތުރު ނިމުމަކަށް\nދުބާއީ ދަތުރު ނިންމާލުމަށްފަހު ޝިރުހާނާ އާއި އޭނާގެ މަންމަ އެއާޕޯޓް ޓާމިނަލް ސަރަހައްދުގައި މަޑުކޮށްގެން -- އަވަސް ފޮޓޯ އަފްޝީން ނަސީރް\nއަށްސަތޭކަ އަށާވީސް މީޓަރު އުސް "ބުރްޖް ހަލީފާ"ގެ ބޮންތީގައި ތިބެ ނެގި ސެލްފީއަކީ މިހާތަނަށް ހައްވާ ޝިރުހާނާއަށް ނެގުނު އެންމެ "ސަޅި" ސެލްފީ އެވެ. އެ އިމާރާތުގެ އެންމެ އުހަށް އަރައި، އޭނާގެ ހުވަފެނީ ސަހަރު ލޯބިވާ މަންމައާ އެކު ބަލާލަން ލިބުނު ވަގުތު އަދިވެސް ސިފަވަނީ ރީތި ހުވަފެނެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ. ދުބާއީގެ ހިތްގައިމު ދުނިޔެއާ ވަކިވެ، އެ ދެމައިން ރޭ ރާއްޖެއަށް އެނބުރި އަސްފައި މި ވަނީ ބީއެޗްއެމްގެ "އެކްސެލް ޓެބް ޕްރޮމޯޝަން" ގެ ނަސީބުވެރިޔާއަށް އެ ކުންފުނިން ދިން ދުބާއީ ދަތުރު ނިންމާލުމަށް ފަހު އެވެ. ޝިރުހާނާ އަދިވެސް ހުރީ އުފަލުން ފޮޅިފައެވެ. އޭނާ އުފާ ނުވާންވީ ސަބަބެއް ވެސް ނެތެވެ. މީގެ ކުރިން ޗުއްޓީއެއް ހޭދަކޮށްލަން ދުވަހަކުވެސް ގޮސްފައި ނުވާ، އުމުރުން 21 އަހަރުގެ އެ ޒުވާނާގެ ފުރަތަމަ ޗުއްޓީ ދަތުރުގެ ނަސީބު ހީކުރި ވަރަށްވުރެ މާ ބޮޑަށް ވެސް ރަނގަޅީ އެވެ.\n"ވަރަށް ވަރަށް އުފާވެފަ މި ހުރީ. ފުރަތަމަ ކަމަކަށް ގުރުއަތުން ހޮވުން ވީވެސް ސަޕްރައިޒަކަށް. ދެން ގުރުއަތުން ހޮވި، ދަތުރު ލިބުނީމަވެސް ހީނުކުރަން މިހާ ފުރިހަމަ ދަތުރެއް ކޮށްލެވޭނެ ކަމަށް. ދުބާއީގެ ފަސް ދުވަހުގެ ދަތުރު ހީކުރި ވަރަށްވުރެ ހުރިހާ ގޮތަކުން ރަނގަޅު، ލައިފް ޓައިމް އެކްސްޕީރިއަންސެއް މި ކޮށްލެވުނީ. ބީއެޗްއެމްގެ ޓީމަށް ވަރަށް ބޮޑު ޝުކުރެއް އަދާކުރަން ބޭނުން،" ހެވިފައި ހުރެ ޝިރުހާނާ ބުންޏެވެ.\nބީއެޗްއެމް ޓްރޭޑާސް އިން ރާއްޖެ އެތެރެކޮށް ވިއްކާ "އެކްސްއެލް" އެނާޖީ ޑްރިންކުން ކުރިއަށް ގެންދިޔަ އެކްސެލް ޓެބް ޕްރޮމޯޝަނަކީ ރާއްޖޭގެ އެތައް ހާސް ބަޔަކު ބައިވެރިވި ޕްރޮމޯޝަނެކެވެ. ޕްރޮމޯޝަންގެ ފޯރި އެހާ ވަރަށް ގަދަވީ ހުށަހެޅި ބޮޑު އިނާމުތަކުންނެވެ. އޭގެ ތެރޭން އެންމެ ބޮޑު އިނާމަކަށް ކީ ފަސް ދުވަހުގެ ދުބާއީ ދަތުރެކެވެ. ދުބާއީގައި ފަސް ދުވަހުގެ ހުރުމާއި ކެއުމާއި ބޭނުން ކޮށްލަން ޕޮކެޓް މަނީގެ ގޮތުގައި 2000 ޑޮލަރާ އެކު، ދުބާއީގެ މަޝްހޫރު ތަންތަން ބަލާލަން ދިއުމުގެ ފުރުސަތާ ވެސް އެކުއެވެ. ޕްރޮމޯޝަންގެ ނަސީބުވެރި ވަގުތު ޖެހުނުއިރު މި ހުރިހާ ނަސީބެއް ޝިރުހާނާގެ އަތުކުރީގައި އޮޅާލައި އޭނާ ގޮވައިގެން ދުބާއީއަށް އުނދުއްސައިގަތީ އެވެ.\nޝިރުހާނާ ދުބާއީގައި ނަގާފައިވާ ފޮޓޯ އެއް --\n"ދުބާއީ ވަރަށް ރީތި. މީހުންވެސް ވަރަށް ރަނގަޅު. ބީއެޗްއެމުން ހަމަޖެއްސި އޭޖެންޓް ވެސް ވަރަށް ރަނގަޅު. މަންމަޔާ އަޅުގަނޑު ދިޔައިން ވަރަށް ގިނަ ތަންތަން ބަލާލަން. ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު ރަނުގެ ބާޒާރު "ގޯލްޑް ސޫކް" އަށް ދިޔައިން. ބްރްޖް ހަލީފާގެ މައްޗަށް އެރިން. ޑެސެޓް ސަފާރީއަށް ދިޔައިން، އެކުއޭރިއަމް ބަލާލަން ދިޔައިން،" ޝިރުހާނާގެ އުފާވެރި ދަތުރު އޭނާ ކުލަކޮށްލީ ވަރަށް އަވަހަށެވެ.\nޕްރޮމޯޝަންގެ ނަސީބުވެރި ފަރާތަކީ އޭނާކަން އެނގި އިތުރު މީހަކަށް އޭނާއާ އެކު ދާން ލިބުނު ފުރުސަތުގައި ޝިރުހާނާ ބޭނުންވީ މަންމަ ބަދޫރާ ގެންދާށެވެ. ދަތުރުގެ އުފާވެރިކަން ދެގުނަ ވެގެންދިޔައީ މަންމަ އުފާވެފައި ހުރި ވަރު އިހުސާސްކޮށްލެވުމުން ކަމަށް ޝިރުހާނާ ބުނެ އެވެ. ބުރްޖު ހަލީފާގެ އުހަށް އެރި ގަޑީ މަންމަ "ކުޑަކޮށް ބިރުން" ހުރި ނަމަވެސް އިށީނދެލައިގެން އިނދެ ދެމީހުން ނެގި ސެލްފީއަކީ ދަތުރުގެ އެންމެ ރީތި ފޮޓޯ ކަމަށް ޝިރުހާނާ ބުންޏެވެ.\nނަސީބަކީ ކަތީބަކު ދޭ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. މިހާ ފުރިހަމަ ދަތުރެއް ކޮށްލެވުމަކީ ޔަގީނަށްވެސް ކޮންމެ މީހަކުވެސް ކުރާނެ އުންމީދެކެވެ. ބީއެޗްއެމުން މިވަނީ ޝިރުހާނާގެ މި އުންމީދު އެންމެ ފުރިހަމައަށް ފުރިހަމަ ކޮށްދީފަ އެވެ. އެ ޓީމުން ވަނީ ރޭ 8:30 ހާއިރު ޝިރުހާނާގެ ދެމައިން މާލެ އައުމުންވެސް ހޫނު މަރުހަބާއެއް ކިޔާފަ އެވެ.\nއުރީދޫ ފިކްސްޑް ބްރޯޑްބޭންޑް އިންޓަނެޓު ވިލިމާލެއަށް\nދިރާގު ޓީވީގެ ހިދުމަތް މުއްޔަށް\nބިޑް ކޮމެޓީއަށް ސިޔާސީ މީހުން ނުލާން ނިންމައިފި\nޓްރީޓޮޕުން ޕީސީއާރް ޓެސްޓުުގެ އަގު އަނެއްކާވެސް ހެޔޮކޮށްފި


އެއްރޮނގު ބޯދި - ވިކިޕީޑިއާ\nއެއްރޮނގު ބޯދި(ސައިންޓިފިކް ނަން: Apogon abrogramma)ނުވަތަ (އިނގިރޭސި ބަހުން: Faintstripe cardinal fish) އަކީ ރާއްޖޭގެ ތިލަފަޅުތަކުގެ ބޭރުގަޔާއި ވިލުވިލުގައި ހެދިފައި ހުންނަ މުރަކަތަކުގެ މާހައުލުގައި އުޅޭ ކުޑައިސްކޮޅެއްގެ މަހެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 10 ސމ އަށް ކަމަށްވިޔަސް ގިނައިން ފެނިފައި ހުންނަ އެންމެ ބޮޑެތި މަހުގައި ހުންނަނީ7ސމ އެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކައިއުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. ދިވެހިން އެންވެރިކަމުގައި މިބާވަތުގެ މަސް ބޭނުންކުރެއެވެ. ބޯދި އާއިލާގެ މަސް ބިސްއެޅުމަށްފަހު ދަރިމައިކުރަނީ އަނގައިގެ ތެރޭގައި ބަހައްޓައިގެންނެވެ.\nމަހުގެ ކުލައަކީ ފަނޑު މުށިކުލައެކެވެ. މަހުގެ ތުނބުން ފެށިގެން ލޯހުރަސްކޮށް ނިގޫފަތާއި ހަމައަށް ކަޅުކުލައިގެ ރޮނގެއް މަހުގެ ދިގަށް ދެމިފައި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައި ފެށޭ ހިސާބުގެ ކައިރިފަށާއި ނިގޫފަތުގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ކަޅުކުލައެއްގައެވެ.\nމަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައިގައި7ހަރުކަށި ހުރެއެވެ. ދެވަނަ ކޮތަރިބައިގައި 1 ހަރުކައްޓާއެކު9މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި2ހަރުކައްޓާއެކު6މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތްގަނޑުގެ ކުރީބައިގައި ރާޅުކަމެއް ހުރެއެވެ. މިމަހަށް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ނެތުމާއެކު މަހުގެ އާންމު ސިފައަށް ވިސްނާ އެއްރޮނގު ބޯދި ކިޔާފައި ވަނީއެވެ.\nމި ޞަފްހާ އަށް އެންމެ ފަހުން ބަދަލެއް ގެނެވިފައިވަނީ7ޖެނުއަރީ 2008، 12:45 ގައެވެ.


ރާއްޖެއިސްލާމް | ޢަބްދުﷲ ބުނު ޙުޛާފާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު – 1\nއަޅުގަނޑުމެންގެ މިފަހަރުގެ ބަޠަލަކީ މާތް ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައި ވަސައްލަމަގެ އަޞްޙާބުންގެ ތެރޭގައި މަތިވެރި ދަރަޖައެއް ލިބިވަޑައިގެންފައިވާ ބޭކަލެއްކަމުގައިވާ ޢަބްދުﷲ ބުނު ޙުޛާފާ (އައްސަހުމީ) ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު އެވެ. އެހެނިހެން އެތަކެއް ހާސް އިންސާނުންނެކޭ އެއްފަދައިން އެކަލޭގެފާނާއި ބެހޭގޮތުން ވެސް، އެއްވެސް އެއްޗެއް ބަޔާންނުކޮށް މާޒީގެ އަނދިރިކަމުގެ ތެރެއަށް ދޫކޮށްލުމުގެ ފުރުޞަތު ތާރީޚަށް ލިބިފައި އޮތެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އިސްލާމީ އިންޤިލާބުގެ ސަބަބުން އެދުވަސްވަރުގެ އެންމެ ބޮޑު ދެބާރުގެ ވެރީންކަމުގައިވި ރޫމުކަރައިގެ ވެރި ޤައިޞަރާއި ފާރިސްކަރައިގެ ވެރި ކިސްރާ އާއި ބައްދަލުކުރެއްވުމުގެ ފުރުޞަތު އެކަލޭގެފާނަށް ލިބިވަޑައިގަތެވެ. އަދި އެބައްދަލުވުންތަކުގައި އެކަލޭގެފާނު ދެއްކެވި ހަރުދަނާ މަތިވެރި އީމާންކަމުގެ ވާހަކަ ތާރީޚުގެ ޞަފްޙާތަކުގައި އަބަދަށްޓަކައި ރައްކާތެރިކުރުމަށް ވަނީ މަޖުބޫރުވެފައެވެ.\nޢަބްދުﷲ ބުނު ޙުޛަފާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު އަށް ފާރިސްކަރައިގެ ރަސްގެފާނު ކިސްރާ އާއި ކުރިމަތިލައްވަން ޖެހިވަޑައިގަތީ ހިޖުރައިން ހަވަނަ އަހަރުއެވެ. އެއީ ޢަރަބިކަރައިގެ ވަށައިގެންވާ ޤައުމުތަކުގެ ވެރީންނަށް އިސްލާމްދީނުގެ ދަޢުވަތު ދެއްވުމަށް މާތް ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް، ގަސްތުކުރައްވައި ތަފާތު ޤައުމުތަކަށް ޞަޙާބީންގެ ވަފުދުތައް ފޮނުއްވުމުގެ ތެރޭގައެވެ. ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަށް ކުރީއްސުރެވެސް މިކަމުގެ ބޭނުންތެރިކަމާއި މުހިއްމުކަން ރަނގަޅަށް އެނގިވަޑައިގަންނަވައެވެ. އެހެނީ މި ޤާޞިދުންނަކީ ނުހަނު ދުރު ޤައުމުތަކަށް ދަތުރުކުރަންޖެހޭ ބައެކެވެ. އެޤައުމުތަކާއި ބެހޭގޮތުން މާބޮޑު ޢިލްމަކާއި ތަޖްރިބާއެއް އެބޭކަލުންނަށް ލިބިވަޑައިގެންފައެއް ނުވެއެވެ. އެޤައުމުތަކުގެ ބަސްތަކެއް އެބޭކަލުން ދެނެވަޑައެއްނުގަންނަވައެވެ. އަދި ރަސްކަމުގެ އަދަބުތަކާއި ރަސްރަސްކަލުންގެ އަބުއި، ޝާހީ މިޒާޖަކަށްވެސް އެބޭކަލުން މާ ފަރިތައެއްނޫނެވެ. އަދި މިހުރިހާ ކަމަކަށްވުރެ ބޮޑަށް އެބޭކަލުން ގެންދަވާ ދަޢުވަތުގެ މަޤްޞަދަކީ ރަސްރަސްކަލުން އިޚުތިޔާރުކޮށްގެން ތިބި ދީން ދޫކޮށް އިސްލާމްދީން ޤަބޫލުކުރުމަށް އެބައިމީހުން ރުއްސުމެވެ.\nމިކަމަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ވަރަށް ނުރައްކާތެރި މިޝަނެކެވެ. އޭގެ މާނައަކީ މިކަމަށް ނުކުންނަ މީހާ ފުރާނައިން އަތްދޮވެލުމަށްވެސް ތައްޔާރުވެގެން ނުކުތުމެވެ. އަދި ސަލާމަތުން އެނބުރި އާދެވިއްޖެނަމަ އަލުން ދުނިޔެއަށް އާދެވުނީކަމުގައި ހީކުރުމެވެ. އެހެންކަމުން މާތް ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް، އެކަލޭގެފާނުގެ އަޞްޙާބުން ޖަމާކުރެއްވިއެވެ. ދެން ﷲ ތަޢާލާ އަށް ޙަމްދު ޘަނާ ދެންނެވުމަށްފަހު ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. [ތިމަންކަލޭގެފާނު ބޭނުންފުޅުވަނީ ޢަޖަމީންގެ ރަސްރަސްކަލުންނަށް އިސްލާމްދީނުގެ ދަޢުވަތު ދެއްވުމަށްޓަކައި އެބައިމީހުންގެ ކައިރިއަށް ތިޔަބޭކަލުންގެ ތެރެއިން ބައެއް ބޭފުޅުން ފޮނުއްވުމަށެވެ. ދަންނާށެވެ! ބަނޫ އިސްރާއީލުގެ މީހުން، ޢީސާ ޢަލައިހިއްސަލާމް އާއި ޚިލާފުވެގަތް ފަދައިން މިކަމުގައި ތިޔަބައިމީހުން ޚިލާފުވެނުގަންނަހުށިކަމެވެ.]\nއޭގެ ޖަވާބުގައި އެބޭކަލުން އެއްއަޑަކުން ދެންނެވިއެވެ. [އޭ ﷲ ގެ ރަސޫލާއެވެ! އަޅުގަނޑުމެން ކަލޭގެފާނުގެ އަމުރުފުޅަށް ކޮންމެ ޙާލެއްގައިވެސް ކިޔަމަންތެރިވާހުށީމެވެ. އަދި ކަލޭގެފާނު އެދިވަޑައިގަންނަވާ ގޮތަކަށް މި ޒިންމާ އަދާކުރާހުށީމެވެ. ކަލޭގެފާނު އެދިވަޑައިގަންނަވާ ތަނަކަށް އަޅުގަނޑުމެން ފޮނުއްވާށެވެ.]\nދެން މާތް ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައި ވަސައްލަމް، އިސްލާމީ ދަޢުވަތުގެ ފަތްކޮޅުތައް ހިއްޕަވައިގެން ޢަރަބީންނާއި ޢަޖަމީންގެ ރަސްރަސްކަލުންގެ އަރިހަށް ވަޑައިގަތުމަށްޓަކައި އޭގެ ތެރެއިން ހަ ބޭކަލުން އިޚްތިޔާރު ކުރެއްވިއެވެ. އެ ހަ ބޭކަލުންގެ ތެރޭގައި ޢަބްދުﷲ ބިން ޚުޛާފާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު ވެސް ހިމެނިވަޑައިގަންނަވައެވެ. މާތް ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައި ވަސައްލަމަގެ ބަރަކާތްތެރި ފަތްކޮޅު ހިތްޕަވައިގެން އެކަލޭގެފާނު ވަޑައިގަތީ ފާރިސްކަރައިގެ ރަސްގެފާނު ކިސްރާގެ އަރިހަށެވެ.\nޢަބްދުﷲ ބިން ޚުޛާފާ އެކަލޭގެފާނުގެ ސަވާރީ ތައްޔާރުކުރެއްވިއެވެ. އަނބިދަރީންނަށް އަލްވަދާޢު ވިދާޅުވުމަށްފަހު އެކަނިމާ އެކަނި ޞަޙަރާތަކާއި ވާދީތައް ހުރަސްކުރައްވައި ފާރިސްކަރައަށް ވަޑައިގެން، ރަސްގެފާނާއި ބައްދަލުކުރެއްވުމުގެ ހުއްދައަށް އެދިވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ އަތްޕުޅުގައިވާ ފަތްކޮޅުގެ މުހިއްމުކަން ދަރުބާރީންނަށް ވިސްނައިދެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވަޑައިގެން ހުންނެވިކަން ރަސްގެފާނަށް އެނގުމާއެކު ރަސްކަމުގެ ދަރުބާރު ޒީނަތްތެރިކުރުމަށް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ. އަދި ވަރަށް ޚާއްޞަ ޖަލްސާއެއް ބާއްވަވައި ފާރިސްކަރައިގެ ޒަޢީމުންނަށް އެޖަލްސާގައި ބައިވެރިވުމަށް ދަޢުވަތުދެއްވިއެވެ. މިހުރިހާ ކަމަކަށްފަހު ދަރުބާރަށް ވަނުމުގެ ހުއްދަ އެކަލޭގެފާނަށް ދެއްވިއެވެ.\nޢަބްދުﷲ ބިން ޚުޛާފާ ކިސްރާގެ ދަރުބާރަށް ވަދެވަޑައިގެންނެވިއިރު އެކަލޭގެފާނު ތުރުކުރައްވައިގެން ހުންނެވީ ވަރަށް އާދައިގެ ހެދުންކޮޅެކެވެ. އެކަލޭގެފާނަށް ބަލައިލައިފި މީހަކަށް ޢަރަބީންގެ ސާދާކަން ވަރަށް ސާފުކޮށް ފެންނާނެއެވެ. އިސްލާމްދީނުގެ ޢިއްޒަތާއި މަތިވެރިކަމުގެ ޖަޒުބާތު އެކަލޭގެފާނުގެ ހިތްޕުޅުގައި އުތުރިއަރަމުން ދިޔައެވެ. ކިސްރާއަށް އެކަލޭގެފާނު އޭނާ އާއި ދިމާއަށް ވަޑައިގަންނަވާ މަންޒަރު ފެނުމުން އެކަލޭގެފާނުގެ އަތްޕުޅުގައިވާ ފަތްކޮޅުގައި ހިފުމަށް އޭނާގެ ދަރުބާރީންނަށް އިޝާރާތްކުރިއެވެ. ދަރުބާރީންގެ ތެރެއިން އެކަކު ކުރިއަށް ނުކުމެ އެކަލޭގެފާނުގެ އަތްޕުޅުން ފަތްކޮޅު އަތުލުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. [ތިޔަ ކަމެއް ނުވާނެއެވެ! ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް، އަހުރެންނަށް އަމުރުކުރައްވާފައި ވަނީ ސީދާ އަހުރެންގެ އަތުން ކިސްރާގެ އަތްޕުޅަށް މި ފަތްކޮޅު އެރުވުމަށެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ އަމުރުފުޅާއި ޚިލާފުވެގަންނާކަށް ހަމަހިލާ އަހުރެންނަކަށް ނުކެރޭނެއެވެ.]\nމި މަންޒަރު ފެނުމުން ކިސްރާ އަމުރުކުރިއެވެ. [އޭނާ ދޫކޮށްލާށެވެ! އަހަރެންގެ ކައިރިއަށް އަޔަދޭށެވެ!] އެކަލޭގެފާނު ކުރިއަށްޖެހިވަޑައިގެން މާތް ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ އަލައި ވަސައްލަމަގެ ފަތްކޮޅު ކިސްރާގެ އަތަށް އެރުވިއެވެ. އެހިނދު ޙީރަތުގެ އަހުލުވެރިންގެ ޢަރަބި ތަރުޖަމާނަށް ކިސްރާ އަމުރުކުރިއެވެ. [މިސިޓީ ހުޅުވައި މީގައި ލިޔެފައިވާ އެއްޗެއް އަހުރެންނަށް ކިޔައިދޭށެވެ.]\nއެފަތްކޮޅު ފެށިފައި ވަނީ އަންނަނިވި ޢިބާރަތްތަކުންނެވެ:\nبسم الله الرّحمن الرّحيم ، من محمّد رسول الله إلي كسرى عظيم فارس سلام علي من التبع الهدى ……….\n(ރަޙުމާނުވަންތަ ރަޙީމުވަންތަ ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުން ފަށަމެވެ. ﷲ ގެ ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ފަރާތްޕުޅުން ފާރިސްކަރައިގެ ވެރި ކިސްރާއަށް ބުނެ އަންގަމެވެ. ތެދުމަގަށް ތަބަޢަވެއްޖެ މީހަކަށް ސަލާމަތްކަން ހުއްޓެވެ…..)\nދެންފަހެ ކިސްރާއަށް ފަތްކޮޅުގެ ފެށުމުގެ ބަސްތައް އަޑުއިވުމާއެކު އޭނާގެ ހިތުގައި ރުޅިވެރިކަމާއި ޙަސަދައިގެ އަލިފާން އުތުރި އަރައިގަތެވެ. ރުޅީގެ ސަބަބުން މޫނު ރަތްވެ، ކަރުގެ ނާރުތައް ފުފިގެންދިޔައެވެ. އެހެނީ ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ، އެފަތްކޮޅުގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ލިޔުއްވާފައި ވަނީ އެކަލޭގެފާނުގެ ނަންފުޅެވެ. ކިސްރާގެ ނަން ލިޔުއްވާފައި ވަނީ އެކަލޭގެފާނުގެ ނަންފުޅުގެ ފަހަތުގައެވެ. ދެންފަހެ ކިސްރާ ރުޅިއައިސްގެން ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ. [އަހަރެންގެ އަޅަކަށްވެ ހުރެ މިފަދަ ގޮތަކަށް އަހަރެންނާ މުޚާޠަބުކުރަން އޭނާ އަށް ހިތްވަރު ލިބުނީ ކިހިނަކުން ހެއްޔެވެ!؟] އަދި އެފަތްކޮޅުގައި ޙަޤީޤަތުގައި ލިޔުއްވާފައި ވަނީ ކޮން ވާހަކައެއްތޯވެސް ބަލައިލުމެއްނެތި ތަރުޖަމާނުގެ އަތުން ފަތްކޮޅު ޖަހައިގަނެ، ވީދައި ކުދިކުދި ކޮށްލިއެވެ. އަދި އެދަރުބާރުން ޢަބްދުﷲ ބުނު ޙުޛާފާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު ނެރެ ބޭރުކޮށްލިއެވެ. (ނުނިމޭ)