IS aai Alqaeda akee maa rangalhu baettha?\nއައިއެސް އާއި އަލްގާއިދާ އަކީ މާ ރަނގަޅު ބައެއްތަ؟\nޓެރަރިސްޓް ޖަމާއަތް އަލްގައިދާ އާއި އިސްލާމިކް ސްޓޭޓް (އައިއެސް) އަށް ހީވަނީ ބިންމަތީގައި ލެއްވި ހުރިހާ މުސްލިމުންގެ ބެލެނިވެރިޔަކީ އެމީހުން ކަމަށެވެ. ފަހަރެއްގައި އަލްގައިދާ އަކީ މުސްލިމުންގެ މަންމަ އެވެ. އައިއެސް އަކީ ހުރިހާ މުސްލިމުންގެ ބައްޕަ އެވެ.\nމިހެން ކިޔާފައި "އިސްލާމީ ހިލާފަތެއް" އިއުލާނުކޮށް ހުރިހާ މުސްލިމުންނަށް ބާރުފޯރުވަން މަސައްކަތްކުރަނީ އެވެ. ދެން ތިބެގެން ކުށްވެރި މި ކުރަނީ އެމެރިކާ އާއި ހުޅަނގުގެ ގައުމުތަކެވެ. އެންމެ ގިނައިން މުސްލިމުން ނުވަތަ އެހެން މީހުން ވެސް މަރަނީ އެމެރިކާ ކަމަށް ބުނެ އަޑު އުފުލަނީ އެވެ.\nނަމަވެސް ކަން އޮތް ގޮތަށް ބަލާލާއިރު އެމެރިކާ އެކޭ މި އުޅޭ އަލްގައިދާ އެކޭ އެއްވެސް ތަފާތެއް ނެތެވެ. އެމެރިކާ އެކޭ އައިއެސް އެކޭ ވެސް ތަފާތެއް ނެތެވެ.\nހަގީގަތަކީ މިއެއް ނޫނެވެ. އެމެރިކާ އިން އާންމުކޮށް މި ހަމަލާ ދެނީ މުސްލިމުންނަށެވެ. ޕާކިސްތާނާއި އިރާގާއި އަފްޣާނިސްތާނާއި ސީރިއާ ފަދަ ގައުމުތަކުގައި މުސްލިމުން މަރާ ކަމަށް އެމެރިކާ މަޝްހޫރެވެ.\nނަމަވެސް ގަބޫލުކުރަން ޖެހޭ ހަގީގަތަކީ އެމެރިކާ އަށް ވުރެ އަލްގައިދާ އާއި އައިއެސްގެ އަނިޔާވެރިކަން މި ދުނިޔެ އަށް އަދި އިންސާނީ ނަސްލަށް ވެސް ބޮޑުވެއްޖެ ކަމެވެ. މި ވެރިން މި ވަނީ މީހުން މަރައި ކަތިލުމުގައި ހައްދުފަހަނަޅައި ގޮސްފަ އެވެ. އެމެރިކާ އިން މުސްލިމުން މަރާ ކަމަށް ބުނެ އަޑު އުފުލާއިރު އެންމެ ގިނައިން ފާޅުގައި މުސްލިމުން މަރާ ބަޔަކީ އަލްގައިދާ އާއި އައިއެސް އެވެ.\nއަލްގައިދާ އާއި އައިއެސްއޭ ކިޔުނު މި ދެ ޖަމާއަތުން ދަނީ މުސްލިމުންނާ އެކު ދެން ވެސް ލެއްވި ހުރިހާ ދީނެއްގެ ބަޔަކު ކަތިލައި ނަގަމުންނެވެ. މިއީ އެމެރިކާ އާއި ޔޫރަޕްގެ ނުބައި ނުލަފާ ގައުމުތަކުން ވެސް ނުފެންނަ ވަރުގެ ސިފަ އެކެވެ.\nމިސާލަށް އަލްގައިދާ އިން މިފަހުން ފްރާންސްގެ ހަފުތާ މަޖައްލާ އަކަށް ދިން ހަމަލާ އަކީ ވެސް އެމީހުންގެ އަނިޔާވެރިކަން ތަމްސީލުކޮށްދިން އަމަލެކެވެ. އެ ހަމަލާގައި ބައިވެރިވި އަލްގައިދާގެ ދެ ވަފާތެރިން ގޮސް އެންމެ ފުރަތަމަ ވެސް މަރާލީ މުސްލިމެކެވެ.\nއެކަމަކު މި ހަމަލާ ދިނުމަށް ފަހު އޭގެ ޒިންމާ އުފުލުމަށް އަލްގައިދާގެ ޔަމަން ގޮފިން އާންމުކުރި ވީޑިއޯގައި އެ ސަރަހައްދުގެ ބޮޑު ޓެރަރިސްޓް، ނަސީރު އިބްނު އަލީ އަލް އަންސީ ބުނީ މުސްލިމުންގެ ލޭ އޮހޮރުވުމަކީ އެމެރިކާ އާއި ހުޅަނގުން އެކަނި ކަމަށެވެ. އެހެންވީމަ މުސްލިމުން ކަތިލައި ހުސްކުރަމުން އަންނަ ހުޅަނގާ ދެކޮޅަށް ހުރިހާ މުސްލިމުން ނުކުމެ ހަނގުރާމަކުރުމަށް ވެސް އޭނާ ގޮވާލި އެވެ.\nއެހެންވީމަ އަލްގައިދާހާ ނުބައި ނުލަފާ ބަޔަކު އަޅެ ފަހެ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟ މުސްލިމުން ކަތިލުމަށް ފަހު މި ބުނަނީ މުސްލިމުން މަރައި ހުސްކުރަނީ އެމެރިކާ އާއި ޔޫރަޕްގެ ގައުމުތަކުން ކަމަށެވެ. މިހެން ބުނާއިރު، އަލްގައިދާ އާއި ތާލިބާނުންނާއި އައިއެސް އިން މި ދަނީ ތައުލީމު އުނގެނެން މަދަރުސާ އަށް ދާ މުސްލިމު އަންހެން ކުއްޖާ އަށް ވެސް މަރުގެ އިންޒާރު ދެމުންނެވެ.\nމުސްލިމު ޑޮކްޓަރު މީހާ އާއި ނަރުސް މީހާ އާއި ހިޔާލު ތަފާތުވާ ދީނީ އިލްމުވެރިޔާ ވެސް މަރާލަނީ އެވެ. އަދި އެމީހުންގެ ފިކުރަށް ނޫން އެހެން ފިކުރަކަށް ތަބާވާ އެކި މަޒުހަބުތަކުގެ މުސްލިމުން ވެސް ކަތިލައި އެމީހުންގެ ތަންތަނަށް ވެސް ގެއްލުން ދެނީ އެވެ.\nއެއަށް ފަހު މި ބުނަނީ އެމެރިކާ އިން ޕާކިސްތާނަށް ދިން ޑްރޯން ހަމަލާއެއްގައި މިވެނި އެވެނި އަދަދަކަށް މުސްލިމުން މަރުވެއްޖެ ކަމަށެވެ.\nރައްދުގައި އެމެރިކާ އާއި ހުޅަނގުގެ މީހުން މެރުމަށް އަލްގައިދާ އާއި އައިއެސް ފަދަ ޖަމާއަތްތަކުގެ ހަތިޔާރު އެޅި މީހުން ނުކުމެ މި ގޮއްވާލަނީ މުސްލިމުން ނަމާދަށް އަރާ މިސްކިތެކެވެ. ކޮމްބެޓިން ޓެރަރިޒަމް ސެންޓާ އެޓް ވެސްޓް ޕޮއިންޓް އިން 2009 ވަނަ އަހަރު ނެރުނު ރިޕޯޓަކުން ވެސް ދައްކާ ގޮތުން މިފަދަ ޖަމާއަތްތަކުން ދޭ ހަމަލާތަކުގައި މަރުވާ ހުޅަނގުގެ ކާފަރުންނަށް ވުރެ މުސްލިމުންގެ އަދަދު މާ ގިނަ އެވެ.\nއެ ރިޕޯޓް ދައްކާ ގޮތުން 2004 ވަނަ އަހަރާއި 2008 ވަނަ އަހަރާ ދެމެދު އަލްގައިދާ އިން ދިން ހަމަލާތަކުގައި މަރުވި ހުޅަނގުގެ ކާފަރުންގެ އަދަދަކީ އެންމެ 12 ޕަސެންޓެވެ. ދެން ތިބީ މުޅިން ވެސް މުސްލިމުންނެވެ. ރިޕޯޓްގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ހަމަލާތަކަކީ ސީދާ އަލްގައިދާ އިން އަމިއްލަ އަށް ޒިންމާ ނަގާފައިވާ ހަމަލާތަކެވެ.\nއަލްގައިދާގެ ބާރު މިހާރު އެންމެ ގަދަ ކަމަށް ވަނީ ޕެރިހަށް ވެސް ހަމަލާ ދިން ހަނގުރާމަވެރިން އުފެއްދި ޔަމަނުގަ އެވެ. ޔަމަނަކީ މުސްލިމުންގެ 99 ޕަސެންޓް އާބާދީއެއް ގައުމަކަށްވާއިރު މި ގައުމުގައި ކޮންމެ ދުވަހަކީ ވެސް އަލްގައިދާ އިން ހަމަލާ ދޭ ދުވަހެކެވެ. ގައުމުގެ އާބަދީ 65 ޕަސެންޓަކީ ސުންނީންނެވެ. ޝިއައީންނަކީ 35 ޕަސެންޓެވެ.\nއެހެންވީމަ ޔަމަނުގައި އަލްގައިދާ އިން ދޭ ކޮންމެ ހަމަލާއެއްގައި ވެސް މުސްލިމުން މަރުވުމުގެ ޕަސެންޓް ވަރަށް ބޮޑެވެ. އޭގެ އެއް ހެއްކަކީ މިދިޔަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު މަހު ވާދަވެރި އެހެން ގްރޫޕެއްގެ ލީޑަރަކު މަރާލަން އަލްގައިދާ އިން ދިން ބޮމުގެ ހަމަލާއެކެވެ. އެ ހަމަލާގައި މަރުވީ 15 ކުދިންނާއި 10 މީހެކެވެ.\nއެއަށް ފަހު ޔަމަނުގައި ކުރިއަށް ދިޔަ މުޒާހަރާއަކަށް އަމާޒުކޮށް ދިން ބޮމުގެ ހަމަލާއެއްގައި ވެސް އަލްގައިދާ އިން 47 މީހަކު މަރާލާއިފައިވެ އެވެ. އަދި 2013 ވަނަ އަހަރު ޔަމަންގެ ހޮސްޕިޓަލަށް އަލްގައިދާ އިން ހަމަލާއެއްގައި 52 މީހަކު މަރާލާފައިވެ އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ޑޮކްޓަރުންނާއި ނަރުހުންނާއި ބަލި މީހުން ހިމެނެ އެވެ.\nމި ހުންނަނީކީ އޮޅިގެން ދެވޭ ހަމަލާތަކެއް ނޫނެވެ. ގަސްދުގައި ދޭ ހަމަލާތަކެވެ. އަދި ޒިންމާ ވެސް ނަގާފައިވާ ހަމަލާތަކެވެ.\nއައިއެސްގެ ހާލަކީ ވެސް ހަމަ މިއީ އެވެ. އދ. އިން މިދިޔަ އަހަރު ނެރުނު ރިޕޯޓެއް ދައްކާ ގޮތުން އެމެރިކާ އިން މެރި މުސްލިމުންނަށް ވުރެ އައިއެސް އިން މެރި މުސްލިމުންގެ އަދަދު މާ ގިނަ އެވެ. އައިއެސް އިން ކުރިއަށް ގެންދަނީ ސުންނީންނާއި ޝިއައީން ކަތިލުމުގެ ކެމްޕޭނެކެވެ.\nއެންމެފަހުން މި ހަނގުރާމަވެރިންގެ ކުރިމަތީގައި ބަތަލުންނަކީ ވެސް މުސްލިމުން މަރާ އެމީހުންގެ ބައިވެރިންނެވެ. ޕެރިހަށް ހަމަލާ ދިން މީހުންނަކީ އަލްގައިދާގެ ކުރިމަތީގައި ދެ ބަތަލުންނެވެ.\nމިގޮތަށް ހައްދުފަހަނަޅައި ގޮސް ހަލާކުވެފައި ވަނީ އަލްގައިދާ އާއި އައިއެސް އާއި ތާލިބާނުން އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. އެފްރިކާގައި ހަމަނުޖެހުން އުފައްދަމުން އަންނަ ބޯކޯ ހަރާމަކީ ވެސް އިސްލާމުންގެ ނަމުގައި ނުކުމެ މުސްލިމުން މަރަމުން ގެންދާ ގްރޫޕެކެވެ. އެމީހުން އެންމެ ގިނައިން ހަމަލާ ދެނީ ކިޔަވަން ދާ މުސްލިމުން އަންހެން ކުދިންނަށެވެ.\nއެހެންވީމަ މި ހުރިހާ ކަމަކަށް ބަލާލާއިރު މުސްލިމުންގެ ހިމާޔަތުގައި ކަމަށް ބުނެ ނުކުމެފައިވާ ހައްދުފަހަނެޅި ގްރޫޕްތައް އެމެރިކާ އަށް ވުރެ ސަހަލު ހެއްޔެވެ؟ މުސްލިމުން ދިފާއުކުރަން ނުކުތް މީހުންގެ ހަމަލާތައް މިއަދު އަމާޒުކޮށްފައި ވަނީ ދެން ތިބި މުސްލިމުންނަށެވެ. މުސްލިމުން ނުކުމެ މުސްލިމުން ކަތިލާ ނަމަ ދުވަހަކު ވެސް މުސްލިމުންނަށް ކުރި ލިބޭނެ ހެއްޔެވެ؟


America Ah Kuriah Othee Hiydhathi Dhuvasthakeh - Trump - Vaguthu\nކުރިއަށް އޮތް ދެހަފްތާ ދުވަސް ވެގެން ދާނީ އެމެރިކާ އަށް ވަރަށް ހިތްދަތި އަދި ވަރަށް އުނދަގޫ ދެހަފްތާއަށް ކަމުގައި އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ބުނެފިއެވެ.\nޓްރަމްޕް މިހެން ބުނެފައި ވަނީ އެމެރިކާ މީހުން ކޮންމެހެން މަގުމައްޗަށް ނިކުންނަން ޖެހިގެން ނޫން ގޮތަކަށް މަގުމައްޗަށް ނުނިކުތުމަށާއި، އަދި މަގުމަތީގައި އުޅޭއިރު މާސްކް އެޅުމަށް އަންގާފައި އޮތް މުއްދަތު އިތުރު ދެހަފްތާ ދުވަހަށް އިތުރު ކުރަން ނިންމިކަން އިއުލާން ކުރަން ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމެއްގައެވެ.\nކޮވިޑް-19 ކޮންޓްރޯލް ކުރަން އަޅާނެ ފިޔަވަޅުތައް ނިންމުމަށް ވައިޓްހައުސް އިން އެކުލަވާލާފައި އޮންނަ ޓާސްކްފޯސް އިން ބުނާ ގޮތުގައި ކުރިއަށް އޮތް ދެހަފްތާ ދުވަހު އެމެރިކާ އިން ވަރުގަދަ ފިޔަވަޅުތަކެއް ބަލި ކޮންޓްރޯލް ކުރަން އެޅި ނަމަވެސް އެމެރިކާ އިން 100000 އާއި 240000 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދެއްގެ މީހުން މަރުވާނެއެވެ. ވަރުގަދަ ފިޔަވަޅުތަކެއް ނާޅައިފިނަމަ އެމެރިކާ އިން 2.5 މިލިއަން މީހުން މަރުވާނެ ކަމަށް ޓާސްކްފޯސް އިން ލަފާކުރެއެވެ.\nޓްރަމްޕް ނޫސްވެރިންނާއި ބައްދަލުކޮށް ބުނީ އެންމެ ފުރިހަމަ ސިއްހީ ނިޒާމެއް އޮތީ އެމެރިކާގައި ކަމަށް ވީނަމަވެސް ކުރިއަށް އޮތީ އުނދަގޫ ދުވަސްތަކެއް ކަމަށެވެ. "އަހަރެން އެމެރިކާ ރައްޔިތުންގެ ކައިރިން އެދެނީ ކުރިއަށް އޮތް އުނދަގޫ ދުވަސްތަކަށް ތައްޔާރުވެ ތިބުމަށް. ކުރިއަށް އޮތް ދެހަފްތާ ދުވަހަކީ ވަރަށް އުނދަގޫ ދެހަފްތާ އަށް ވެގެން ދާނެ." ޓްރަމްޕް ބުންޏެވެ.\nއެމެރިކާ އަށް ކުރިއަށް އޮތީ އުނދަގޫ ދުވަސްތަކެއް ކަމުގެ އިންޒާރު ޓްރަމްޕް ދެމުން ގެންދާއިރު އެމެރިކާގައި ކޮވިޑް-19 ޖެހޭ މީހުންގެ އަދަދު އަންނަނީ ދުވަހަކަށް ވުރެ ދުވަހަކު އިތުރު ވަމުންނެވެ. އެމެރިކާ އިން ކޮވިޑް-19 ޖެހުނު މީހުންގެ އަދަދު މިހާރު 188578 އަށް އަރައެވެ. އޭގެތެރެއިން 4054 މީހުން މިހާރު ވަނީ މަރުވެފައެވެ. އިއްޔެ އެމެރިކާ އިން 24742 މީހުންނަށް ބަލި ޖެހުނެވެ. އޭގެ ކުރީ ދުވަހު ބަލި ޖެހުނީ 20297 އަށެވެ. އިއްޔެ އެމެރިކާ އިން 912 މީހުން މަރުވިއެވެ. އޭގެ ކުރީ ދުވަހު މަރުވީ 558 މީހުންނެވެ.\nއޭޕްރީލް 1, 2020 10:27\nއޭޕްރީލް 1, 2020 12:53\nމިކޮމެންޓައް ޑިސްލައިކު ދީގެންނުވާނެ އެމަރިކާއަކީ މުސްލިމުންމަރާ އަދުއްވެއް..ތިވައިރަސްފެތުރުނީމާ އުފާވާންޖެހޭނީ. އިސްރާއީލާއި އެމަރިކާގެ ހާލަތުވަރަށް ގޯސްކޮއްދެއްވާންދޭވެ އާމީން\nތިއީ އަހަރުމެންގެ އިސްލާމް ދީނާއި މުޅިން ހިލާފް ކަމެއް.\nއެމެރިކާގަވެސް މުސްލިމުން އަދި ހަނގުރާމަޔާ ދެކޮޅު ހަދާ މީހުން އުޅޭ\nއޭޕްރީލް 1, 2020 10:31\nސިއްހީ ނިޒާމު ފުރިހަމަ ކަމެއްނޭގެ. ބަލިން ފަސޭހަ ވާމީހުނަށްވުރެ މަރުވާ މީހުން ގިނަ.\nއޭޕްރީލް 1, 2020 10:48\nސިއްޙީ ނިޒާމު ފުރިހަމަ ކަމުން ޑަސްބިން ކޮތަޅު ލައްވައިގެން ފަރުވާ ދެނީ. ފުރިހަމަ ވީ ވީނުން ވެންޓިލޭޓަރެއް ނެތި މަރުވަނީ.... ފުރިހަމަ ވާނީ ތިވަރަކަށް!\nއޭޕްރީލް 1, 2020 11:54\nއަދިވެސް ކޮންމެވެސް ނިކަމެތި ގައުމަކަށް އަރާ ހަނގުރާމަކުރެވޭތޯބަލާ.\nއޭޕްރީލް 1, 2020 12:14\nބާރު ދެއްވި ފަރާތް ހަދުމަ ނެތިކޮށް މުސްލިމް ގައުމު ތަކުގެ ރައްޔިތުން މަރާ ހުސްކޮށްފަ ކަލޭމެނަށް އުފަލުގަ ތިބެވޭނެ ކަމަށް ހިީކުރިީތަ؟\nމިޖައްބާރުކަލޭގެ އިހަކަށްދުވަހުބުނި އަހަރުމެން ބިރެއްނުގަނެޔޯ ކޮވިޑް19 ދެކެ...ދެންކީކުރަން ހާލަތުގޯސްވެދާނޭތިބުނީ؟\nކަލޭމެން ގަދަ އެއްނުވިތާ ދޯ ހަހަހާ\nމިހާރު ޓްރަންޕަށްވެސް ވިސްނޭނެ ހަމަލޮލަށް ނުފެންނަ ކުޑަކުޑަ މަޚްލޫގަކަށްވުރެ ތިމަންނަގެ ބާރު މާދެރަކަން.\nއޭޕްރީލް 1, 2020 16:34\nޓްރަންޕް ކަލޭތީ ގަދަބަސް ބުނަމުން އައިމީހެކޭ މިހާރު ކަލޭ ތިހުރީ ސައިޒްވެފަ... ޔަހޫދީން ވަރަށް ބިރުގަންނާނެ މަރުވެދާނެތީ.. މަ ފަހަރު ރަނަގަޅު އިބުރަތެއް ލިބޭނެ....\nއޭޕްރީލް 1, 2020 16:38\nގަދަ ކީރިތިވަންތަ ﷲ ގެ ގަދަފަދަ ޢަޛާބުގެ ކުރިމަތީގައި ސިއްހީ ނިޒާމު ފުރިހަމަވެގެން ވާނޭ ކަމެއް ނޯންނާނެއެވެ. މިއަދު ރައްކާތެރިކަމަށް އެދޭނޭ އިތުފަރާތެއް ނެތެވެ.\nއަންނިބެ ތިތަނައް ފޮނުވާލަން ފެނޭ.\nއޭޕްރީލް 1, 2020 18:39\nމިޤައުމުގައި ވެސް އޭގެ ޓުރުމްޕެޓެއް އުޅޭނެ\nއޭޕްރީލް 1, 2020 19:34\nޖަލުގަ އެބައޮތް ވައްކަން ކޮށްގެން


SunOnline: Liverpool aai Everton ge kurimathilun evvaruvi iru Salah 100 goal hama koffi\ndate_range ބުރާސްފަތި 21 ޖެނުއަރީ 2021\nލިވަޕޫލާއި އެވަޓަންގެ ކުރިމަތިލުން އެއްވަރުވި އިރު ސަލާހު 100 ގޯލް ހަމަކޮށްފި\nޢަބްދުﷲ އައިމަން 17 Oct 2020, 19:49\nލިވަޕޫލާއި އެވަޓަން ބައްދަލު ކުރި މެޗުގައި ގޯލު ޖެހުމަށްފަހު ލިވަޕޫލް ކުޅުންތެރިން އުފާފާޅު ކުރަނީ --- ފޮޓޯ//ގެޓީ އިމޭޖެސް\nއިނގިރޭސި ޕްރިމިއާ ލީގުގައި މިރޭ އެވަޓަންއާއި އެންމެ ފަހުގެ ޗެމްޕިއަން ލިވަޕޫލް ބައްދަލު ކުރި މާސީސައިޑް ޑާބީ މެޗު އެއްވަރުވި އިރު ލިވަޕޫލުގެ ފޯވާޑް މުހައްމަދު ސަލާހު އެކުލަބަށް 100 ގޯލު ހަމަކޮށްދީފި އެވެ.\nއެވަޓަންގެ ގުޑިސަން ޕާކުގައި މިރޭ ކުޅުނު މެޗު ނިމުނީ 2-2ގެ ނަތީޖާއަކުން އެއްވަރުވެގެންނެވެ. ކާލޯ އެންޗެލޮޓޯގެ އިރުޝާދުގެ ދަށުން ކުޅެމުން އަންނަ އެވަޓަނުން މި ސީޒަނުގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް މެޗަކުން ޕޮއިންޓް އުނިވި އިރު، ފަސް މެޗުން ހޯދި 13 ޕޮއިންޓާ އެކު އެ ޓީމު އަދިވެސް އޮތީ ތާވަލުގެ އެއްވަނައިގަ އެވެ. ދެވަނައިގައި އޮތީ މިރޭގެ މެޗުން ޕޮއިންޓް ހޯދި ލިވަޕޫލް 10 ޕޮއިންޓާ އެކު އެވެ. ތިން ވަނާގައި އޮތީ ތިން މެޗުން ތިން މޮޅު ހޯދައިގެން އެސްޓަން ވިލާ އެވެ.\nއިންޓަނޭޝަނަލް ބްރޭކަށް ފަހު ޔޫރޮޕުގެ ލީގުތަކުގެ ކުޅުން އަލުން ފެށި އިރު، މިރޭގެ މެޗު ފަށައިގެން ތިންވަނަ މިނަޓުގައި ލިވަޕޫލުން ވަނީ ލީޑު ނަގައިފަ އެވެ. އެންޑީ ރޮބާޓްސަން ދިން އެސިސްޓަކުން އެ ގޯލު އެ ޓީމަށް ޖަހައިދިނީ ސެނަގަލް ފޯވާޑް ސާޑިއޯ މާނޭ އެވެ.\nމާނޭގެ ގޯލާ އެކު ލިވަޕޫލުން މެޗުގެ ކޮންޓްރޯލް ނެގި ނަމަވެސް 19 ވަނަ މިނަޓުގައި އެވަޓަނުން ވަނީ ލަނޑެއް ޖަހައި އެއްވަރު ކޮށްފަ އެވެ. ހަމޭސް ރޮޑްރިގޭޒް ނަގައިދިން ކޯނަރަކުން އެ ގޯލު ޖެހީ މައިކެލް ކީން އެވެ.\nމެޗުގައި ގިނަ ހަމަލާތައް އުފައްދާ ޑޮމިނޭޓް ކުރި ލިވަޕޫލުން ދެ ވަނަ ފަހަރަށް ލީޑު ނެގީ ދެވަނަ ހާފުގަ އެވެ. މި ގޯލު އެ ޓީމަށް ޖަހައިދިން ސަލާހު ވަނީ ލިވަޕޫލަށް 100 ލަނޑު އެ ގޯލާ އެކު ހަމަކޮށްފަ އެވެ. އޭނާ އެ އަދަދަށް ލިވަޕޫލަށް ލަނޑު ޖަހައިދިނީ ވޭތުވެ ދިޔަ ތިން ސީޒަނެއްގެ ތެރޭގައި ކުޅުނު 159 މެޗުންނެވެ.\nސަލާހުގެ ގޯލާ އެކު އެވަޓަނުން ކުޅުން ރަނގަޅުކޮށް ދެ ވަނަ ފަހަރަށް ވެސް ވަނީ ނަތީޖާ ހަމަހަމަކޮށްފަ އެވެ. ލޫކަސް ޑީނިއޭގެ އެސިސްޓަކުން އެ ގޯލު ޖެހީ މިފަހަރުގެ ސީޒަނުގައި ތަފާތު މޮޅު ކުޅުމެއް ދައްކަމުން އަންނަ ޑޮމިނިކް ކެލްވާޓް ލެވިން އެވެ. މިއީ މި ސީޒަނުގައި އޭނާ ޖެހި ހަތްވަނަ ގޯލެވެ.\nމެޗު ނިމެން ދަނިކޮށް އެވަޓަންގެ ބްރެޒިލް ފޯވާޑް ރިޗާލްސަންއަށް ރެފްރީ ވަނީ ރަތް ކާޑު ދައްކައިފަ އެވެ. ލިވަޕޫލުގެ މިޑްފީލަޑަރު ތިއާގޯ އެލަކަންޓްރާއަށް ކުރި ފައުލަކާ ގުޅިގެން ރިޗާލްސަންއަށް ދެއްކި ރަތް ކާޑަށް ފަހު ލިވަޕޫލުން މެޗުގައި ވަނީ ލީޑު ނަގައިފަ އެވެ. އެކަމަކު ކެޕްޓަން ޖޯޑަން ހެންޑެސަން ޖެހި އެ ގޯލު ވީ އޮފްސައިޑް ލަނޑަކަށެވެ.\nނާދު ވަކިކޮށް ސަސްގެ ކޯޗަކަށް މޯހަން ހަމަޖައްސައިފި\nޔޫވީއިން ފަހުވަގުތު ސަސް އަތުން ޕޮއިންޓެއް ހޯދައިފި\nވެލެންސިއާ އަތުން ދަ ގްރާންޑޭއަށް މުހިއްމު މޮޅެއް


SunOnline: މަތީ ތައުލީމު ހާސިލް ކުރަން ބޭނުންވާ ދިވެހިންނަށް 10.6 މިލިއަން ރުފިޔާގެ ލޯން ސްކީމެއް ހުޅުވާލައިފި\nމަތީ ތައުލީމު ހާސިލް ކުރަން ބޭނުންވާ ދިވެހިންނަށް 10.6 މިލިއަން ރުފިޔާގެ ލޯން ސްކީމެއް ހުޅުވާލައިފި\nމަރިޔަމް ރާނިޔާ 11 Jul 2011, 12:45\nރާއްޖެއިން ބޭރުގައި މަތީ ތައުލީމު ހާސިލް ކުރަން ބޭނުންވާ ދަރިވަރުންނަށް ހާއްސަކޮށްގެން 10.6 މިލިއަން ރުފިޔާގެ ލޯން ސްކީމެއް ސަރުކާރުން ހުޅުވައިލައިފި އެވެ.\nއަލަށް ހުޅުވައިލި ލޯން ސްކީމަކީ ރާއްޖޭން ބޭރުގައި މަތީ ތައުލީމު ހޯދަން ބޭނުންވާ ދިވެހިންނަށް ފުރުސަތު ދިނުމުގެ ގޮތުން ހުޅުވައިލި 10،650،000 ރުފިޔާ (ދިހަ މިލިޔަން ހަސަތޭކަ ފަންސާސް ހާސް ރުފިޔާ) ގެ ސްކީމެއް ކަމަށް ހިއުމަން ރިސޯސް މިނިސްޓްރީން ބުންޏެވެ.\nމިނިސްޓަރުގެ ނައިބު އައިމިނަތު އަލީ މިއަދު ވިދާޅުވީ ރާއްޖޭން ބޭރުގައި މިހާރު ކިޔަވަމުން އަންނަ ދިވެހި ދަރިވަރުންނަށާއި ކިޔަވަންދާން ބޭނުންވާ ފަރާތްތަކަށް ދޫކުރާ މި ލޯނަށް ކުރިމަތި ލުމުގެ ފުރުސަތު އިއްޔެ ހުޅުވާލާފައިވާ ކަމަށެވެ. ލޯނަށް އެދުމުގެ ފުރުސަތު އަންނަ މަހުގެ ހަތް ވަނަ ދުވަހާ ހަމައަށް އޮންނާނެ ކަމަށް ވެސް ނައިބު ވިދާޅުވި އެވެ.\nމި ސްކީމްގައި ފައުންޑޭޝަނުން ފެށިގެން ޕީއެޗްޑީއާ ހަމައަށް ކިޔެވުމުގެ ފުރުސަތު ލިބެ އެވެ. އަދި ލޯނުގެ ގޮތުގައި އެއް ލައްކައާއި ތިން ލައްކަ ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ފައިސާ ދޫކުރާނެ އެވެ.\n" ލޯން ދޫކުރަނީ ވަކި ކްރައިޓީރިއާތަކަކަށް ބަލައިގެން، ކްރައިޓީރިއާއަށް ޝަރުތު ހަމަވާ ހަމަ ކޮންމެ ދަރިވަރަކަށް ވެސް ލޯންނަށް އެދި ހުށަހެމުގެ ފުރުސަތު ވަނީ ހުޅުވާލާފައި،" އަމިނަތު އަލީ ވިދާޅުވި އެވެ.\nކިޔެވުމަށް ސަރުކާރުން ދޫކުރާ މި ލޯންތަކުގެ ފައިސާ އަނބުރާ ދައްކަން ޖެހެނީ ކިޔަވައި ނިމޭތާ ހަ މަސް ދުވަހުގެ ގްރޭސް ޕީރިއަޑަކަށްފަހު އެވެ. އަދި ލޯންތައް ދައްކަންޖެހެނީ އެ ދަރިވަރަކު ލޯން ނެގި މިންވަރެއްގެ ނިސްބަތުންނެވެ. ގިނަ ވެގެން ދިހަ އަހަރު ތެރޭގައި ލޯން ދައްކާ ނިންމަންޖެހެ އެވެ.


Dhe event akun Im'man qaumee record aakohfi | Mihaaru\nދެ އިވެންޓުން އިމްއާން ގައުމީ ރެކޯޑް އާކޮށްފި\n26 އޯގަސްޓް 2019 - 13:113comments\nހަންގޭރީގައި ކުރިއަށްދާ ވޯލްޑް ޖޫނިއާ ސްވިމިން ޗެމްޕިއަންޝިޕުގައި 200 މީޓަރު ބެކްސްޓްރޯކް އަދި 50 މީޓަރު ބެކްސްޓްރޯކް އިވެންޓުން އަލީ އިމްއާން ރާއްޖޭގެ ގައުމީ ރެކޯޑް އާކޮށްފި އެވެ.\nއޭނާ 200 މީޓަރު ބެކްސްޓްރޯކްގެ ގައުމީ ރެކޯޑް އާކުރީ2މިނެޓު 28.17 ސިކުންތުން ރޭސް ނިންމައިގެންނެވެ. ކުރިން އޭނާގެ އަތުގައި މި ރެކޯޑް އޮތީ ދެކުނު ކޮރެއާގައި މިދިޔަ މަހު ބޭއްވި ފީނާ ވޯލްޑް ޗެމްޕިއަންޝިޕުގައި2މިނެޓު 33.23 ސިކުންތުން ފަތައިގެންނެވެ\nއޭނާ 50 މީޓަރު ބެކްސްޓްރޯކް އިވެންޓުން ގައުމީ ރެކޯޑް އާކުރީ 30:86 މިނެޓުން ފަތައިގެންނެވެ. ކުރިން މި ރެކޯޑް އޮތީ ހުސެއިން ހާއިޝް ހަސަން އަތުގަ އެވެ. އެއީ މިދިޔަ އަހަރު އޭޝިއަން ގޭމްސްގައި 31.95 މިނެޓުން ރޭސް ނިންމައިގެންނެވެ.\nމިހާރު އެވޯޑްސްގައި ހޮވި މިދިޔަ އަހަރުގެ އެންމެ އުއްމީދީ އިންޑިވިޖުއަލް ފިރިހެން ކުޅުންތެރިޔާގެ އެވޯޑަށް ވާދަކުރި އިމްއާންގެ އިތުރުން ޖޫނިއާ މުބާރާތުގައި ވާދަކުރީ ހާއިޝް އާއި ހަމްނާ އަހުމަދެވެ. މީގެ ތެރެއިން ހަމްނާ އަކީ މިހާރު އެވޯޑްސްގެ އެންމެ އުއްމީދީ އަންހެން އިންޑިވިޖުއަލް ކުޅުންތެރިޔާ އަށް ވާދަކުރި އެވެ. .\nއިތުރު ލިޔުންތައް ފެތުން\n"މައުމޫންގެ ވިސްނުންފުޅު ޣައްސާނާ ތަފާތު"\nގާސިމްގެ ރައްދު ތޯރިގަށް: ޕީޕީއެމުން ހެދީ ކިހިނެއް؟\nނޭފަތުން ބްލެކްހެޑްސް ނައްތާލަން ފަސޭހަ ގޮތެއް\nމަޖިލިސް ހަމަނުޖެހުން: ގޯސް ހެއްދެވީ ރިޔާސަތުން؟


ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި – ފަރިހިން ކިޔައިދޭ ދިވެހިންގެ ނިޔަމިކަން – ލޫކަސްޖަލީލް\nކުޅުދުއްފުށީ ތަރިވިދާ ބޯޓް، ނާލުބައްތެލި. ފޮޓޯ: މައިކަލް ފްރީޑެލް\nދިވެހިންނަކީ ކަނޑުތަކުގެ ނިޔަމިންނެވެ. އަމިއްލަ އޮޑިފަހަރުގައި ގަދަކަނޑުތައް ހުރަސްކޮށް ދުރު ރަށްތަކަށް ދަތުރުކުރި މާލިމީންނެވެ. މާކަނޑުގައި ހޭރިޔާކޮށް ދުއްވި ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑިފަހަރުގެ ކަލާސީންނެވެ. އެބައިމީހުން ކުރި ދަތުރުތަކުގައި ލައިގަތް ކޮޅިގަނޑުތަކާއި ނެގި ވިއްސާރައިގެ ވާހަކަ އަޑުއަހާ މީހުންގެ ހިތްތަކުގައި ހަރުލާނެ ރިވެތި ތަރުތީބަކުން ދަތުރުނާމާ ފަރިހިތަކާއި ރައިވަރުން ކިޔައިދިން ޅެންވެރިންނެވެ. މިފަދަ ދަތުރުނާމާ ފަރިހިތަކާއި ރައިވަރުތަކުން މިއަދު ފެންނަން ހުރީ މަދު އެއްޗެކެވެ. މުސްކުޅިންގެ ހަނދާނުގައި ހުރި ގިނަ ތަކެތި ބަދަލުވިޒަމާނުގެ އަތުން ނުލިޔެވި ގެއްލިގެން ހިނގައްޖެއެވެ.\nމަލިކު ސާލުން ފުރާފާ\nމިއީ ބުރާރަކޮއި ކިޔާފައިވާ ބޮޑުތަކުރުފާނު ވާހަކައިގައި އަންނަ ތިން ބަސް ރައިވަރެކެވެ. މަލިކު ސާލަކީ މަލިކު މީހުން އަތޮޅުން ނިކުންނަ މައި ކަނޑިންމައެވެ.\nމަލިކު ސާލުން ފުރައިގެން ދެކުނަށް ދުވަންޏާ، ވަނގާރު ނުފެނި ނުދާނެއެވެ. ވަނގާރަކީ ތަނަވަސް ބަޔަކު އުޅުނު މިއަދު ހއ. އަތޮޅުގެ ފަޅު ރަށެކެވެ. މަލިކާ ރާއްޖެއާ ދެމެދު ހިނގި ދަތުރުފަތުރުގެ އެއް ބަނދަރުގެ އިތުރުން ވަނގާރަކީ ރާއްޖެއިން ބޭރުން އަންނަ ނާފަހަރުގެވެސް ބަދަރެކެވެ. މަލިކުން ފުރައިގެން ދެކުނަށް ދުއްވާއިރު އެންމެ އަވަަހަށް އިހަވަންދިއްޕޮޅަށް ވަދެވޭ ދިމާއަކީ ވަނގާރު ކަނޑެވެ. މި ތިން ބަސް ރައިވަރުން ދާންވީ މިސްރާބާއި ގޮސް ވަދެވޭތަން ބުނެދެއެވެ. ބުރާރަކޮއި އިތުރަށް ކިޔާފައިވެއެވެ:\n“ހަސަން ތަކުރުފާނު އެރޭ ދަތުރުކުރެއްވީ ބޭބެ ކިޔައިދެއްވި ރައިވަރަށެވެ. ދަތުރުކުރައްވައި ވަގާރު ކަނޑުން ވަދެގެން ދުރުވަނިކޮށް މުހައްމަދު ތަކުރުފާނު ބުނުއްވިއެވެ. އޮޑިއާއިގެން މާރަންދޫ ބޭރަށް ދުރުވާށެވެ”\nބުރާރަކޮއި ކިޔާފައިވާ ރާއްޖެ ވަންނާނެ ގޮތުގެ ތިން ބަސް ރައިވަރުން ދިވެހިންގެ ނިޔަމިކަމާއި ކަނޑުގެ މަގުތަކަށް ފަރިތަ މިންވަރު ބުނެދެއެވެ. ތިން ބަހުގެ ރައިވަރަކުން ބުނެދޭ ވާހަކަތައް ގިނަ އިރު ދިވެހިންގެ ކަނޑުދަތުރުފަތުރާ ގުޅޭ “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” ފަދަ ފަރިއްސަކުން ކިޔައިދޭ ވާހަކަތައް މާ ގިނަވާނެއެވެ. ޅެންބަހުރުވައިން މިއަދާ ހަމައަށް އައިސްފައިވާ އިހުގެ ހާދިސާތަކާއި މުސްކުޅިން ދުށްތަނުގެ ވާހަކަތަކަކީ ދިވެހި އަދަބާއި އާދަކާދަ އުނގެނި ދަސްކުރުމަށް މުހިންމު މައުނަވީ ތަރިކައެކެވެ.\nދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި ފަރިހި\n“ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” އަކީ ނައިފަރު ދޮހޮއްކޮގެ އަޑުން މިއަދާ ހަމައަށް ވެސް ގިނަ ބަޔަކު ދަންނަ މަގުބޫލު ފަރިއްސެކެވެ. އުންމީދާއި ހިތްވަރު ދިނުމަށް މި ފަރިހީގެ ކަޑިތައް އެކި މަންސަތަކުގައި ނުފެންނަ ދުވަސްވަރެއް ނުދެއެވެ. މުސްކުޅިންގެ ހަނދާނުން މިއަދާ ހަމައަށް އައިސްފައިވާ މަދު ފަރިހިތަކުގެތެރެއިން އެންމެ މޮޅު ފަރިއްސަކީ މިއީ ކަމުގައި ބުނެވިދާނެއެވެ. އެހެނީ، މި ފަރިހިން ބުނެދޭ ވާހަކަތަކުގެ ގިނަކަމެވެ. ރާއްޖޭގެ މޫސުމާއި ދިވެހިންގެ ނިޔަމިކަން ހުރިނެތްގޮތެވެ. އޮޑިދޯނި ފަހަރުގެ އެކި ބައިތަކަށް ދިވެހިން ކިޔާ އުޅުނު ނަންތަކެވެ. ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ކަނޑުފަޅުގެ ޖިއޮގްރަފީއެވެ. ކޮންމެ ދުވަސްވަރަކާއި ދާއިރާއަކާ ގުޅޭނެ ގޮތުން “ލީޑާރޝިޕް” ފޮތެއްކަމުގައި ވެސް މި ފަރިހި ފުދެއެވެ. ފަރިއްސަކާއި މެދު “ތީސިސް” އެއް ލިޔެވިދާނެ ފަދަ ގިނަ ވާހަކަތައް “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑިން” ބުނެދެއެވެ.\n“ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި ފަރިހި” މާނަކުރުން:\n“ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” ފަރިހީގައިވަނީ ފޮރިވިފައިވާ މާނައެއްގައި ކިޔާފައިވާ “ބެރެކި” ވާހަކަތަކެއް ކަމުގައި ބުނާ މީހުން މިހާރު ގިނައެވެ. މިފަދަ ގޮތަކަށް އެކި ޅެންފަރިއްސާ މެދު ދެކެވި އަހަރެމެންގެ ތެރެއިން މި ބާވަތުގެ ވަރަށް ގިނަ ތަކެތި ވަނީ ނެތިގެން ގޮހެވެ. އަދި ފަރިއްސާ މެދު އަދަބީ ގޮތުން ދިރާސާ ނުކުރެވި ދިވެހި ޅެންބަހުރުވައިގެ އަދަބިއްޔާތުން މޮޅު އެތައް އުފެއްދުމަކަށް ދޭންވާ މުހިންމުކަން ވަނީ ނުދެވިއެވެ. “ޅެން މާނަކުރުން” މި ސުރުހީގެ ދަށުން ޢާދަމް ޢަބްދުއްރަޙްމާން، އުތީމު ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ:\n“ބޭރުފުށުން ފެންނަ މާނަ ނޫން ދެވަނަ މާނައެއް ނަންގަވާއިރު އަމިއްލަފުޅަށް ނިޔާއެއް ކަނޑައެޅުއްވުމުގެ ކުރިން އަނެކާގެ ފިޔަވަޅު މައްޗަށް ހުއްޓިލުމަކީ ނެތްކަމެއް ނޫނެވެ. މިސާލަކަށް: “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި ރިޔަލަށް ކެރެންޏާ ވިޔަކަސް ރުޅާ ބޮޑު ދީލައި ނުލާށޭ” ހަމައެކަނި ޅެން ބަހުރުވައިން އޮތް މި ޢިބާރާތަށް ބަލާއިރު ދަތުރުކުރާ އޮޑިއެއްގެ ނިސްބަތުގައި ބޭރުފުށުން ފެންނަ ފުރިހަމަ މާނައެއް އެބައޮތެވެ. ނަމަވެސް ސިޔާސީ ކަނޑެއްގެ ހަލަބޮލި ރާޅުތަކުގެ ތެރޭގައި ހުރި ދަތުރުވެރިޔަކު އޭނާގެ ދަތުރު އޮޑީގެ ނިސްބަތުން ބަލައިފިނަމަ މާނަކުރެވިގެން ދާނީ މުޅިން ސިޔާސީ ގޮތަކަށެވެ. އަދި ހަމައެފަދައިން މި ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑިއަކީ، އިންސާނީ ހަސްތީގައި ހިމެނޭ ދިރުންހުރި ފަރާތެއް ކަމަށް ބަލައިގެން މާނަކުރަން އުޅުމުން ހިތަށް ވަންނަ ތަރުޖަމާ ލިއުމަށް ވުރެ ރީތިކަންބޮޑީ ނުލިޔެ ދޫކޮށްލުމެވެ”\nކޮންމެ ގޮތަކަށް މާނަ ކުރި ކަމުގައިވިޔަސް މި ފަރިއްސަށް ދިވެހި އަދަބީ ހިޔަލުގައި ދެވޭނެ މަގާމު ބޮޑެވެ. މިއީ ދިވެހި ޅެންބަހުރުވައިން ފެންނަން އޮތް އެންމެ ފުރިހަމަ އެއް މަސައްކަތެވެ. މިއީ ނައިފަރު ދޮހޮއްކޮގެ އަޑުން އިވިފައިވާ “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” ފަރިހީގެ ނަކަލެވެ.\nދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި ފަރިހި، ނައިފަރު ދޮހޮއްކޮގެ އަޑުން\nދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި ރިޔަލަށް ކެރެންޏާ، ވިޔަކަސް ރުޅާބޮޑު ދީލާނުލާށޭ\nމިވަރަށް ދުވާ ނަމަ ނިވަލަށް ނުދެވެނީސް، ދިވަރަށް ދަމާ އޮޑި ކިޔަމަންކުރާށޭ\nޖުންޖުލާ ގަދަ ކުރިމަތި ވަނިއްޔޭ، ދުއްވާނު އޮޑި މަޑު ކޮށްގެން ނުވާނޭ\nހުންގާނު ތިޔައީ މޮޅު ލަކުޑިއެއްހޭ ޤުއްވަތުގާ ހުރިގޮތް ރަނގަޅަށް ބަލާށޭ\nހަޑިވެ އުދަރެސް ނުފެނެވިދަނީއޭ، ބަނޑިލާ ނަގާ ބޯމަތިކޮށް ނިމިއްޖޭ\nއަޑިވާ ނަގާ ދިޔަ ނަމައީ ކުދީންނޭ ދަނޑިވަޅު ބަލާފައި އެނގަކުރި ހިފާށޭ\nބަނޑުރިޔަލު ފެނުއެޅެމުންދަނީއޭ އަޑުފަށްކުރީންކުނބު އިވެމުންދަނީއޭ\nކަނޑުއޮޅި މިހާކައިރި ކުޑަތަންވަނީއޭ މަޑުމައިތިރިވެ މަތިކިބަޔަށް އަރާށޭ\nބިރުތަކުން އުދަ ލިބިގެންދަނީއޭ ކިރުފެންކުލައިގައި ފަޅުމަތިފެނިއްޖޭ\nއިރުއޮއްސިވާ އަނދިރި ކުޑަތަންވަނީއޭ ދިރުނބާކޮޅަށް ރަނގަޅުކުއްޖަކުއަރާށޭ\nފަސްކަނީންފެންނަ ރަށްތައް އެހާގިނަ، ހައްތާ ވަމުން ބޮޑު އަސްތާދަނީއޭ\nގަސްކަރަމަތިން ރޯޅި އައުމުގެ ކުރީގާ ފަސްގަނޑުގެ ކައިރިން ބަނދަރެއްބަލާށޭ\nދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި ފަރިހީގެ ދުވަސްވީ ކިޔުމެއްކަމަށް ފެންނަން އޮތީ 1976 ވަނަ އަހަރު ދިވެހިންގެ އާދަކާދަ ހުރިނެތްގޮތް ދިރާސާކުރެއްވުމަށް ރާއްޖެ ދުރުވެންނެވި ފަރަންސޭސި އެތުނޮލޯޖިސްޓް ބާރނާޑް ކޮޗްލިން ކުރައްވާފައިވާ ރެކޯޑިންއެކެވެ. ނައިފަރު ދޮހޮއްކޮގެ އަޑުން އިވިފައިވާ “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި’ ފަރިއްސާއި ކޮޗްލިން ކުރައްވާފައިވާ ފަރިހީގެ ރެކޯރޑިންގައި ބައެއް ތަފާތު އެބަހުއްޓެވެ. މިތަނުގައި މި ވަނީ އެ ތަފާތުތަކެވެ.\nބާރނާޑް ކޮޗްލިން ކުރައްވާފައިވާ ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި ފަރިހީގެ ރެކޯރޑިން\nފަސްކަނިން ފެންނަ ރަށްތައް ވަނީ ގިނަ\nލަސްނުވެ ވަމުން ބޮޑު އަސްތާ ދަނީއޭ\nގަސްކަރަމަތިން ރޯޅި އަމުދުންމެ ނުވަނީސް\nފަސްގަނޑުގެ ކައިރިން ބަނދަރެއް ބަލާށޭ\nބަނޑުރިޔާ ފެނު އެޅެމުން ދަނީއޭ\nއަޑުފަށް ކުރިންކުނބު އިވިގެން ހިނގައްޖޭ\nދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑިއަކީ ދަތުރުނާމާއެއްގެ ވާހަކައިން އޮތް ނަސޭހަތުގެ ފަރިއްސެކެވެ. އެ ފަރިއްސަކުން ދިވެހިންގެ އިހުގެ ނިޔަމިކަމާއި ދަތުރުފަތުރުގެ ވާހަކަ ކިޔައިދޭ ދިވެހި އަދަބިއްޔާތުގެ މޮޅު ފަރިއްސެކެވެ. ހަޔާތުގައި ދަތި ދުވަސްތަކެއް ވޭތުކުރަމުންދާ މީހަކަށް ހިތްވަރުގެ ބަސްތަކެކެވެ. ގައުމެއްގެ ހަޔާތުގައި ކަނޑައްތުކުރަމުންދާ އުނދަގޫދުވަސްތަކަކަށް ތަސައްލީއެކެވެ. ކަމަކުން ކުރިއަށް ދާން ވިސްނާ މީހަކަށް ނުވަތަ ކަމަކާ ހަވާލުވެހުންނަ ވެރިއަކަށް ދާންވީގޮތުގެ މަގު ދައްކާ ސަމުގާއެކެވެ. “އަލިވިލިގެން ނުދަނީސް ވިލަކުން މަގޭ އޮޑި ނުނަގަން ބުނާށޭ” ފަދަ ބަސްތަކަކީ ފުންމާނަހުރި އެބަހުގެ ފައިދާ ކިތަންމެ ރަނގަޅަކަށްވެސް ކުރާނެ ބަސްތަކެވެ.\nދިވެހިންގެ ކަނޑުދަތުރުފަތުރުގައި ރިޔާ\nއެންމެ އިހުގައި ދިވެހިން ބޭނުންކޮށް އުޅުނީ ފަންރިޔަލެވެ. މިއީ ފަނުން ސަޓާ ނުވަތަ ސާންތި ވިޔާގޮތަށް ވިޔެ ގުޅުވައިގެން އުފައްދާ ރިޔަލެކެވެ. ފަންރިޔަލުގެ މިސާލަކީ މަޝްހޫރު ކަޅުއޮށްފުންމީގެ ރިޔަލެވެ. ފަންރިޔާ ވިޔެ އުޅުނީ ހަތަރެސްކަނަށެވެ. އެހެންކަމުން މި ބާވަތުގެ ރިޔަލަށް “ފެހުރު ރިޔާ” އާންމުކޮށް ކިޔައެވެ. ފަނުން ނުވަތަ ފޮތިން ކަމުގައިވިޔަސް ހަތަރެސްކަނަށް ހުންނަ ކޮންމެ ރިޔަލަކީ ފެހުރުރިޔަލެވެ. ފަނުން ވިޔެފަ ހުންނަ ފެހުރު ރިޔަލާއި ފޮތީގެ ފެހުރު ރިޔާ ނަގަައި އުޅުނީ ހަތަރެސްކަން ހިފެހެއްޓުމަށް އޮޑިދޯނި ފަހަރުގެ ކުނބަށް ހުރަސް ފަރުމާނު އަޅައިގެނެވެ. މިގޮތަށް ނަގާ ފެހުރުރިޔަލަށް “ހަމަރިޔާ” ވެސް ކިޔައި އުޅެއެވެ.\nފަންރިޔާ، ފެހުރު ރިޔާ\nހަތަރު ކަނަށް ހުންނަ ރިޔާ (ފެހުރުރިޔާ، ހަމަރިޔާ) ދޫކޮށް ދިވެހިން ތިން ކަނަށް ހުންނަ ރިޔަލަށް (ކަތިރިޔަލަށް) ބަދަލުވީ 1890ގެ އަހަރުތަކުގައި ކަމަށް އަޙްމަދު ޝަފީޤް ލިޔުއްވައެވެ. ކަތިރިޔަލަށް ކަޗޭރިޔާ ނުވަތަ ކައްޗޭ ރިޔާ ވެސް ކިޔައި އުޅުނެވެ. މިއީ ފަރުމާނަށް ނަގާ ކޮޅު ދިގުކޮށް ހުންނަ ތިނެސްކަން ރިޔަލެވެ. ރިޔަލުގެ ބަދަލުވަމުން އައި ދައުރުތަކާ މެދު އިބްރާހީމް ޝިހާބު ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ:\n“ފަލީގެ ދުވަސްތަކަށް ފަހު އައީ ފަން ރިޔަލުގެ ދައުރެއް. ހަތަރެސްކަން ފަން ރިޔަލެއް. ދިވެހި ރާއްޖޭގެ މީހުން އެ ރިޔާ ވިޔަނީ. އެ ރިޔާ ނަގައިގެން މަސްވެރިކަން ކުރީ. ދެން އައީ ފޮތި ރިޔާ. ރިޔާ ކަނޑާފޮތީގެ ރިޔާ. އެކަމަކު ފަންރިޔާ ފާޑަށް ހަތަރެސްކަނަށް\nހަމަރިޔަލުން (ފެހުރުރިޔާ) ދެން ބަދަލުވީ ބޯޓު ރިޔަލަށް. ބޯޓު ރިޔަލޭ މި ކިޔަނީ ފުރަތަމަ އެ ރިޔާ ގެންގުޅުނީ މިތަނަށް އައި ކަޗޭ ބޯޓު ފަހަރުގެ މީހުން. އެއީ ކަތިރިޔާ\nކަތިރިޔާ، ކަޗޭ ރިޔާ. ކުރެހުން: އަޙްމަދު ޝަފީޤް\nދިވެހި އޮޑިދޯނިފަހަރު 1560މ އަހަރުތަކުގެ ގެތެރޭގައި ވެސް ބޭނުންކުރެވެމުން ދިޔަ ފަންރިޔަލުން އޭގެ ފަހަށް ފޮތީގެ ފެހުރު ރިޔަލުން 1800ގެ އަހަަރުތަކުގެ ފަހު ކޮޅު ބަދަލުވި ކަޗޭ ރިޔަލުން އިންޖީނު އެޅި އުޅަނދުފަހަރަށް ބަދަލުވީ 1974 ވަނަ އަހަރުއެވެ.\nދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި ފަރިހީގެ ޝަރަހަ\n“ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” ފަރިހީގެ މި ޝަރަހައަކީ ދިވެހިންގެ ނިޔަމިކަމާއި ރިޔަލު ދޯނީގެ ދަތުރުފަތުރާއި މޫސުމާ ގުޅޭގޮތުން މާލިމީ މުޙައްމަދު ޔޫސުފާއި އަދި ކުރީގައި ދަތުރުކޮށް އުޅުނު ބައެއް މުސްކުޅީން ކިޔާދެއްވި ވާހަކަތައް އަސްލެއް ކަމަށް ބަލައިގެން ކުރެވިފައިވާ ޝަރަހައެކެވެ. މައިގަނޑަކީ މުޙައްމަދު ޔޫސުފް “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” ކިޔާ ދެއްވި ގޮތެވެ. ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި ފަރިހީގައި ބުނާ ވާހަކަތަަކަށް އިތުރަށް ދޭހަކުރުމަށް “ސަމުގާ ނުބައްޔާ ކަމުގައި މަގޭވެރި ފުރާކަށް ނެތީމޭ” މި ފަރިއްސާއި ޔޫސުފް ޢަލިފުޅުގެ ބައެއް ޅެންތަކާއި ކުރީގެ ބައެއް ރައިވަރުތަކަށް ބެލުނެވެ.\nފާހަގަވާ ހާއްސަކަމަކީ “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” ފަރިއްސާއި “ސަމުގާ ނުބައްޔާ” ފަރިހި އެއްތާކު ބާވައިގެން ކިޔާ މީހަކަށް ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި ފަރިހިން ބުނެދޭ ވާހަކަތައް އަދި މާ ސާފުވާކަމެވެ. “ސަމުގާ ނުބައްޔާ” ފަރިހި ހެއްދެވީ ކުޅުދުއްފުށީ ފާލްސާގޭ ޙަސަން އަޙްމަދު ކަމުގައި ބުނެވެއެވެ. މިއީ ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި ފަރިހިވެސް ނިސްބަތްކުރާ މަޝްހޫރު ލަގޮނޑި މާލިމީއެވެ. މާލިމީ މުޙައްމަދު ޔޫސުފް، ދޮންފަނު ވިދާޅުވީ “ސަމުގާ ނުބައްޔާ” ފަރިހި ހެއްދެވީ ދޮންޢަލީ ޙާޖީ ކަލޭފާނުކަމަށެވެ. މި ދޮންޢަލީ ޙާޖީ ކަލޭފާނަކީ ދިއްދޫ އިބްރާހިމް ކަލޭފާނުގެ ބައްޕައެވެ. އޮޑިވެރި ނިޔަންމެކެވެ.\nރިޔާ ނެގި ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި:\nބަނދަރުހިފަން ދަތުރުކުރާ ރިޔަލަށް ކެރޭ ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑިފަހަރު ކަނޑުގައި ކިތަންމެ ރާޅުބޮޑުވިޔަސް އަނބުރާ ނުލާށެވެ. ރަނގަޅަށް ދުވާނަމަ ރަށެއްގެ ނިވަލަށް ނުދެވެނީސް މިސްރާބު ބަދަލުނުކުރާށެވެ. ދިވަރަށް ދަމާ އޮޑި ކިޔަމަންކުރާށެވެ.\nދިވަރު އަދި ފަންރިޔަލުގެ ބައިތައް. ކުރެހުން: އަޙްމަދު ޝަފީޤް\n“ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” އަކީ ކަނޑަށް ގަދަކޮށް ބަނދެފައިވާ މޮޅު އޮޑިއެވެ. ފަރިހީގައިވާ “ރުޅާބޮޑު” އަކީ “ރާޅުބޮޑު”ގެ ފުރޮޅުމެވެ. “ދީލައިލުމަކީ” ފުރާދުއްވާ އޮޑިދޯނިފަހަރުގެ މިސްރާބު ބަދަލުކޮށް އަނބުރައިލުމެވެ. ބުރާރަކޮއި ކިޔާފައިވަނީ “އެހެންވިއްޔާ އަތޮޅުވެރީންނާ ބައްދަލުވެފާ ނޫނީ މާލެޔަކަށް ނުދާނަމޭ. އޮޑި ދީލާލަހަރޭ. އެހެން ބުނުއްވީމައި ދީލާލި އޮޑިޔާއިގެން ގޮސް ބާރަށު ކަޑިންމައިން ވަދެގެން ބާރަށު ގޮނޑަށް” ގާތްކުރީއެވެ.\nގަދައިގައި އޮޑިދޯނިފަހަރު ދުއްވާއިރު ކަނޑުގައި ނަގާ ރާޅުގެ ގޮތްތައް ދެނެގަތުމަކީވެސް މުހިންމުކަމެކެވެ. އޮޑި ރާޅާ ކުރިމަތިލާ ގޮތަކުން އޮޑިއަށް ގެއްލުންވެ ދިޔަވެދާނެތީ ނުވަތަ އޮޑި ބަނޑުންޖެހުމުން ދުރުވުމަށެވެ. ދިވެހި ނިޔަކަމުގައި ރާޅު ދެނެގަތުމުގެ ވާހަކައިން މާލިމީ އަކު ކިޔައިދިނެވެ:\n“ގަދަ ކަނޑުގައި ދުއްވާފައި ދާއިރު ރާޅާ އޮޑި ގަންބާނުލައި ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި ދިވެހި މާލިމީން ރާޅުގެ ބާވަތްތައް ދެނެގަނޭ. ހަރުރާޅާ މަޑުރާޅު ދެނެގަނޭ. މިއީ އޮޑި އެ ރާޅެއްގައި ޖައްސައިފި ނަމަ ލިބިދާނެ ގެއްލުމުގެ މައްޗަށް ރާޅު ބަހާ ގޮތެއް. ރާޅުގެ ބާވަތްތައް ވަކި ކުރަނީ އެ މޫސުމެއްގެ ވައިމަތި ފަރާތާ ދަށްފަރާތުން އަދި އޮޑިކޮޅަށް ސީދާކޮށް އަންނަ ރާޅުން. ދަށްފަރާތުން އަންނަ ރާޅާ، މަތިފަރާތުން އަންނަ ރާޅާ، ކޮޅުން އަންނަ ރާޅު. ރާޅުގެ ބާވަތްތައް ދަންނަ މީހަކަށް ގަދައިގައި ދުއްވާފައި ދެވޭނެ. އޮޑި ބަހައްޓަންވާނީ ރާޅުގެ މަޑަށް. ކޮޅުން އަންނަ ރާޅުގަ ގަންބާލާނީ\nމޮޅު މާލިމީން ރާޅާ ކުރިމަލާ އަނެއް ގޮަތަކީ މި ތިން ރާޅަށް އޮޑި ތިރިކޮށް ބަހައްޓާފަ ހުންގާނު ދޫނި ފައިން ގަދައަށް އޮބާލާނީ އަޑިއަށް”\nރާޅުބޮޑުވިޔަސް ދީލާނުލުމަކީ އޮޑި ފައްސިޔަށް ދުއްވުމެވެ. ޖެހޭ ވަޔާއި އޮޔާ އެއްކޮޅަށް އޮޑި ދުއްވުމެވެ. ކަނޑުގައި ރާޅު ކިތަންމެ ބޮޑުވި ނަމަވެސް ކަނޑަށްގަދަ ރިޔަލަށް ކެރޭ އޮޑިއެއް ފައްސިޔަށް ނުދުއްވޭނޭ ހިތާ އަނބުރައި ނުލުމެވެ. ކުޅަދާނަ ހުޝިޔާރު މާލިމީއަކު ނޫނީ ގަދަވަޔާއި ވިއްސާރައިގެ ތޫފާނެއްގައި އޮޑި ދީލައިނުލާނެއެވެ. ޖެހޭ ވަޔާއި އިދިކޮޅަށް ތޫފާނެއްގެ ތެރޭ އޮޑި ދީލާލައި ދުއްވުމަކީ ނުރައްކާތެރިކަމެކެވެ.\n“ނިވަލަށް” ދިއުމަކީ ދަތުރުކުރާ އޮޑިދޯނިފަހަރު ރަށެއްގެ ވައިދަށް ފަރާތަށް ދިއުމެވެ. މޫސުމުގައި ވައިޖެހޭ ދިމާ ނޫން ރަށުގެ އަނެއް ފަރާތަށް ދިއުމެވެ. މިއީ ރަށެއްގެ ގަސްކަރައިގެ ސަބަބުން ވައި ނިވާލާ ހިސާބެވެ. އެހެންކަމުން “ބޭރުމަތިން ދާ އޮޑިއަކަށް ނިވަލެއް ނޯންނާނެއެވެ” ބުނެއުޅެއެވެ. އޮޑިއަޅައިގެން ތިބެވޭނީ ނިވަލުގައެވެ. ރަށެެއްގެ ނިވަލަށް ދެވެންދެން ދިވަރަށް ދަމާ އޮޑި މިސްރާބުކޮށް ދުއްވާށެވެ.\n“ދިވަރަކީ” ފަންރިޔަލުގައި ވަޔަށް ފަހިކޮށް ދަތުރުކުރާއިރު ބަނޑުރިޔާ (ރިޔަލުގައި ވައި އަޅާ އަޑިވެފައި އޮންނަ ބައި) ތިލަކޮށް ފުންކުރުމަށް ކުނބުގެ ކުރިއަށް ގޮށްއަޅާ އައްސާފައި ހުންނަ ވަލަށް ކިޔާނަމެކެވެ. ދިވަރު ހަރުކުރަނީ އޮޑީގެ ވައިމަތިފަރާތު ފަޑިއަށެވެ. ދިވަރުގެ ދެފަރާތުން ފަރުމާނުގައި އިތުރު ދެ ވާ އައްސާފައި ހުރެއެެވެ. މިއީ ދެ ބަނޑަވަރެވެ. ދިވަރާއި ބަނޑަވަރުގެ ބޭނުމަކީ އޮޑި ފައްސިޔަށް ދުއްވުމުގައި ބަނޑުރިޔާ (ރިޔަލުގައި ވައި އަޅާ އަޑިވެފައި އޮންނަ ބައި) ތިލަކޮށް ފުންކުރުމެވެ.\nރަށްމަތިން ދާލެކޯ ހަރު\nހަރުކޮށް ރަށްމަތިން ދުވެލާފައި ނަންކުރާ ތަރުތީބު އޮޑި ފަރުދަށުން އަންނަ ލެކެވެ (އަންނަ ގޮތެވެ). ރިޔަލުން ދެ ދަރު ބަދެލާހައިވެއެވެ. އޮޑި ކައިރިއަށް ދެރަކަމުން އޮޑިވަޔަށް ދާރަކޮށްލަމުން (އަރިކޮށްލަމުން)ނެވެ. ފަންރިޔަލުގެ ދަތުރުގައި ވައިގަދަވެގެން ރިޔާކުޑަކުރަން ވެއްޖެ ނަމަ ހުންގާނުގައި ހުންނަ މީހާ ރިޔަލުން ދަރެއް ބަނދެލާށޭ ބުނާނެއެވެ”. ދެން ހަންޖަލާ ދިވަރާ ދަންމާނާ ކަނިވާގަނޑު މޮހައި އެއްސުންތައް ބަދަލުކޮށްފާނެއެވެ.\nއަޙްމަދު ޝަފީޤް ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ:\n“ފައްސިޔަށް ދަތުރުކުރާ ނަމަ ބަނޑަވަރުތަކަށް ދޫކޮށް ދިވަރަށް ވެސް ދޫކުރާނީއެވެ. އެއިރުން ރިޔަލުގެ ގޮނި (ރިޔަލުގެ ވައި އަޅާ އަޑިވެފައި އޮންނަ ބައި) ބޮޑުވާނެއެވެ. ވަޔަށް ދަތުރުކުރުމުގައްޔާއި ވައި ގަދަވެގެން ރިޔާ ކުޑަކުރުމުގައި ދިވަރާއި ބަނޑަވަރުތަކަށް ދަމާ ބާރުކޮށް އޮޑި އެއްސުމުން ރިޔަލުގެ ގޮނި ތިލަވެ ރިޔާ ހުންނާނީ އޮޑިޔާ ލެފިފައެވެ”\nދިވަރަށް ދަމާ އޮޑި ކިޔަމަން ކުރުމަކީ މިއެވެ.\nކަޅުބޯވިލާތަކުން އުދަރެސް ނުފެނި ގުގުރައިވިދަން ފަށައިފިއެވެ. ބަނޑިލާ ނަގާ އަންނަ ރާޅުތައް ދަނީ ބޯމަތިންނެވެ. ވަތުން ދިޔަ ނަގާ އަޑި ވާނަމަ ދަނޑިވަޅު ބަލާފައި އެނގަކުރި ހިފާށެވެ.\n“ނުފެނެވިދަނީއޭ” އޮތް ބަހުގެ ނިއުޅުމަކީ އުދަރެސް ބަނަވެ “ނުފެނުމާއި” ގުގުރައި “ވިދުމެވެ”. “އަޑިވާނަގާދިޔަނަމައީ” މި ބަހުގެ ނިއުޅުމަކީ “ދިޔަ ނަގާ އަޑިވާ ނަމައީ”އެވެ. އޮޑިދޯނިފަހަރުގެ ވަތުން ދިޔަ ނަގަނީ ލަކުޑިން ހަދާފަ އޮންނަ “ފައިން” ނެވެ. “ފޫނެތް ފަޔަކަށް ފެން ފުރުމުން” ވަތް އަޑިއެއް ނުވާނެއެވެ. އޮޑި ދިޔަވެ ގާތީ އަޑިއަށް ދިއުމެވެ. މުޅި ފަރިއްސަކީ މި ކަޑީގައިވާ “އަޑިވާ ނަގާ ދިޔަ ނަމައީ ކުދީންނޭ ދަނޑިވަޅު ބަލާފައި އެނގަކުރި ހިފާށޭ” ބުނާ ބުނުމެވެ. ވަތުން ދިޔަ ނަގާ އަޑި ވާނަމަ ދަނޑިވަޅު ބަލާފައި އެނގަކުރި ހިފުމަކީ “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި ރިޔަލަށް ކެރުމެވެ”.\nދޯނީގެ ވަތްތައް، ކުރެހުން: އަޙްމަދު ޝަފީޤް\n“އެނގަ” އަކީ ފަންރިޔާ ނުވަތަ ހަތަރެސްކަން ރިޔާލީ އޮޑިދޯނިފަހަރުގެ ފަރުމާނުގެ ދެކޮޅުގައި ތިރިޔަށް ޖަހާފަ ހުންނަ ދެވަލެވެ. ފަރުމާނުގެ ކޮޅުފަސްކޮޅާ ވީބައިގެ ކޮޅަށް ހަރުކުރާ ދަށު އެނގައާއި ދިރުނބާކޮޅަށް ވީބައިގަައި އައްސާ މަތި އެނގައެވެ. މިއީ އޮޑިދޯނިފަހަރުގެ ރިޔަލާ ގުޅޭ ވާވެލާވެލީގެ ބައިތަކެވެ. “އެނގަކުރި ހިފުމަކީ” ގަދަ ކަނޑުގައި އޮޑި ދުއްވާއިރު އެނގައިގެ މި ދެވަލަށް ދޫކުރުމާއި ބާރުކުރުމެވެ. އެނގަކުރި ހިފާ ގޮތާ މެދު އަޙްމަދު ޝަފީގު ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ:\n“ރާޅުބޮޑު ގަދަކަނޑުގައި އޮޑިދުއްވާ އިރު އޮޑީގައި ގަދަ ރާޅު ނުޖެއްސުމަށްޓަކައި ހަދަން ޖެހޭ ގޮތަކީ، ދަށު އެނގައަށް ދޫކޮށް، މަތި އެނގައަށް ދަމާލަނީއެވެ. ދެން އަނެއްކާވެސް ދޫޖެއްސިހާވަރު ބާރުކޮށްލާފައި ދެ އެނގަ އައްސާނީއެވެ”\nއެނގަ އަކީ މާލިމީގެ ބާރުގެ ދަށުގައިވާ ވަލެކެވެ. ގަދަކަނޑުގައި އޮޑިފަހަރު ބާރަށް ދުވާނީ މޮޅަށް އެނގަތައް ބާރުކޮށް ދޫކޮށް ހަދަން ދަންނަ ހުޝިޔާރު ފަޅުވެރިން ތިބެގެނެވެ. ފަހިވައިގައި މާލިމީއަށް އެކަނި އެނގަކުރި ހިފުނަސް ގަދަކަނޑުގައި ދުއްވޭނީ ފަޅުވެރިން އެނގަކުރި ހިފައިގެނެވެ. “ސަމުގާ ފަރިހީ”ގައި ކިޔާފައިވެއެވެ:\nފަތިހު ފުރިޔަސް އަލިކަން ނުވާހާ ދަތި ކަތުންނޭ ކުރުމަށް ވެގެންދާ\nކަތިރާޅު ނެގުމުން މަތި ދެން އެނގައިގާ މީހަކު ނެތީމާ\nގަދައިގައި ދުއްވާފައިދާއިރު މާލިމީއަށް އެކަން ނުވެ އެނގަކުރި ހިފާނެ މީހަކު ނެތި ދުއްވަން ވެއްޖެ ނަމަ އޮޑި ފައްތާލަފާނެއެވެ. މުސްކުޅި ރައިވަރެއްގައި އެނގަކުރިހިފައިގެން ކުރިއަށްދާ ދާ އޮޑިއެއްގެ ވާހަކަ ގެނެސްފައިވަނީ ގޮތަކީ:\nއައިފަހަށް ދާނޭތަ އޮޑި\nމާދަ އެނގަކުރި ހިފަންޏާއި\nވައިހުރެ ބާރު ވަންޏާއި\nވައި ހުރެ ބާރުވާ ވަގުތު އެނގަކުރި ހިފަންޏާ އޮޑި ފަހަތަށް ނުދާނެއެވެ. އެނގައަށް ދަމާ ހިފަންޏާ ހޭރިޔާކޮށް އޮޑި ދާނީ ކުރިއަށެވެ. “ޖެހޭ ވަޔަކަށް އޮބާ އެނގަދީލުމޭ ބާރަށް ދުވާ ގޮތަކީ” އެނގަކުރި ހިފުމުގެ ބޭނުމަކީ އެއެވެ.\n“އެނގަކުރި ހިފުމާއި ގުޅޭގޮތުން މާލިމީ މުޙައްމަދު ޔޫސުފް، ދޮންފަނު ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ:\n“ދަނޑިވަޅުބަލާފައި އެނގަކުރި ހިފުމަކީ ކޮންމެ ކޮންމެ މީހަކަށް ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. ކެތްތެރިއަކަށް ވާން ޖެހެއެވެ. ކަންކަމަށް ލޯ ހުޅުވޭ ހުށިޔާރު މީހަކަށް ވާން ޖެހެއެވެ. ކެރޭ ހީވާގި މީހަކަށް ވާން ޖެހެއެވެ.\nހުޝިޔާރު ދެތިން ހަތަރު ފަޅުވެރިޔަކު ފަންރިޔަލުގައި ދަތުރުކޮށް އުޅުނަސް އެއީ ފަސޭހަކަމެއް ނޫނެވެ. ފަހިވައިގައި ދަތުރުކުރަން ފަންރިޔަލުގައި ފަސޭހަވިޔަސް ވައިމައްޗަށް ދަތުރުކުރުމަކީ ފަސޭހަކަމެއް ނޫނެވެ.\nގަދަވަޔާ ވިއްސާރައިގައި އޮޑި އަނބުރާލަން ޖެހޭ ކޮންމެ ފަހަރަކު ކެޔޮޅު ވިސްނަން ޖެހޭނީ އޮޑިއަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުމަކަށެެވެ. އަދި އޮޑި އަބުރާ ނެގުމުގައި ދަނޑިވަޅު ދަނޑިވަޅު ބަލާފައި އެނގަކުރި ހިފަން ޖެހޭނެއެވެ. މިކަމުގެ ތެރޭގައި ކިރިޔާ ފަރުވާ ކުޑަވިޔަސް އޮޑި ފެން ކަށްވާލާފާނެއެވެ”\nޖޫން ޖުލައިގެ ގަދަ ވިއްސާރައާ ކުރިމަތިވަނީއެވެ. އޮޑި ނުދުއްވައި މަޑުކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. ހުންގާނު ހަދާފައިވަނީ މޮޅު ލަކުޑިއަކުންތޯ ބަލާށެވެ. ހުންގާނުގައި ބާރު ހުރިވަރު ރަނގަޅަށް ބަލާށެވެ.\n“ދުއްވާނު” އަކީ “ނުދުއްވާ” މި ބަހުގެ ފުރޮޅުމެވެ.\n“ޖުންޖުލާ” އަކީ ޖޫން އަދި ޖުލައި މަހުގެ ތެރޭ މާކަނޑު ކައްކުވައިލައި ގަދަވަޔާއި ކޮޅިގަނޑުތަކުގެ ވިއްސާރައާ އެކު އަންނަ ހުޅަނގުގެ ގަދައެވެ. ޖޫން ދިމާވަނީ ހުޅަނގުގެ މިއަހެލި އަދި އަދަ ނަކަތާއެވެ. ކޮޅިގަނޑުތައް ގިނަ ކަނޑުގަދަ ނަކަތްތަކެވެ. ޖުލައި ވަންނަނީ ފުނޯހުގެ ބޯ ވިއްސާރައަށެވެ. ނިމެނީ އަދަނަކަތުގެ ގަދައަށް ފަހު އަހުލިހައިގެ މަޑުކަމަށެވެ. ދެން ޖުލައި ނިމުމުން މާނަކަތްގެން މަޑުވެދާނެއެވެ. މޮޅު ނިޔަމިންނާއި ފަޅުވެރިން ތިބޭ އޮޑިފަހަރު ޖުންޖުލާގެ ގަދައިގައިވެސް ދިވަރަށް ދަމާ އޮޑި ކިޔަމަންކޮށް ބަނދަރުހިފާނެއެވެ.\nމާލިމީއަކު ވާހަކަ ކިޔައިދިނެވެ. އެއިރު މާލެއިން ރަށަށް ފުރަންވީމައި ނައިބުގޭ ދޮންބެ ބުނުއްވައެވެ:\nނަގައިފި ރިޔަލެއް ދޫނުކުރާށެވެ\nނަގާ ރިޔަލުގައި ވައި އެޅުމުން އެ ރިޔާ ނުބާލާށެވެ. ރިޔަލަށް ކެރޭނެއެވެ. މިއީ ފަންޑިތަބަހެކެވެ. އެ ރިޔަލެއްގަ ހިފަހައްޓާނެއެވެ. ކޮޅިގަނޑުގެ ވިލާ އަޔަސް އެ ރިޔަލުގައި ދޯނި ހިފެހެއްޓޭނެއެވެ. ނައިބުގޭ ދޮންބެއަކީ ކަންވެރި މާލިމީއެކެވެ.\nބައެއް ރައިވަރާއި ފަރިހީގައި ޖުންޖުލާގެ ވާހަކަ އޮވެއެވެ. މުޑަނުފޮތުގައި ނައިބުތުއްތޫ ކިޔުއްވާފައިވެއެވެ:\nޖުންޖުގައި ތެރޭލާ (ޖުންޖުލާ ތެރޭގައި)\nޖުންޖުލާތެރޭ ކަނޑަށް ހިމޭންކަމެއް ނުލިބި ރާޅުބޮޑުވެގެންދާ ހިނދު ސަލާމަތުން ދަތުރުކުރާނެ މަގު ނުހޯދައިފިނަމަ، ނައުގެ ރިޔާތައް ރޫޅި ޖެހޭ ގަދައިގައި މަރުން ސަލާމަތްވުން ދުރެވެ. އެއީ ޖުންޖުލައިގެ ގަދަކަން އެއިރުގެ މީހުން ސިފަކުރާގޮތެވެ.\n“ސަމުގާ” ފަރިހީގައި ކިޔާފައިވެއެވެ:\nޖުންޖުލާ ލައިގަތީމާ ކަތުންނޭ ފުންސަ ކަނޑު ދެން އުތުރެން ފަށަތްޕޭ\nހުންގާނަކަށް ދުއްވާކަށެއް ދީލަ ނެގުމެއް ނުފެނުނޭ\nޖުންޖުލާ ލައިގަތީމާ ބުނަންހޭ! ކަނޑު އުތުރިއަރަން ފަށައިފިއެވެ. މާލިމީއަށް ދީލައިލާންވެސް ދުއްވާކަށް ވެސް ނޭނގުނެވެ. ގަދަކަނޑުގައި ދާނެ މަގެއް ނުފެނުނެވެ.\nދޯނީގެ ބައިތަކަށް ކިޔާ ނަންތައް، ކުރެހުން: އަޙްމަދު ޝަފީޤް\n“ޤުއްވަތަކީ” ބާރުހުރި މިންވަރެވެ. ހުންގާނަކީ އޮޑިދޯނިފަހަރު މިސްރާބަށް ކިޔަމަން ކުރުމުގައި އެންމެ މުހިންމު ބައެވެ. ގަދަކަނޑުގައި ހުންނާގަނު ނެއްޓި ހަލާކުވެއްޖެ ނަމަ އޮޑި ކަނޑުވެދާނެއެވެ. އެހެންކަމުން ހުންގާނު ހަދަން ޖެހެނީ “ޤުއްވަތު” ހުރި މޮޅު ލަކުޑިންނެވެ. ލޮނުފެނަށް ގިރުން ކުޑަ އަދި އަތްވާއި ވާރޭގައި ކީލި ހިމުން ލަކުޑިއެވެ. މިގޮތުން ހުންގާނު ހެދުމަށް ފުނަ އަދި ކާނި ބޭނުންކުރެއެވެ. “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” އަކީ މޮޅު ލަކުޑިން ބަން، ގަދަކަނޑުގައި ހުންގާނު ހިފެހެއްޓޭވަރުގެ ބާރުހުރި އޮޑިއެވެ.\nހުންގާނުގައި ބާރު ނެތް ނަމަ ވާނެ ގޮތާމެދު ޔޫސުފް މުޙައްމަދުފުޅު ކިޔުއްވާފައިވެއެވެ:\nއުތުރުމުރިނގަށް އެރިތަނާ ހުންގާނުމޮހި ދޫވެއްޖެ އޭ\nއުތުރިއެރި ރާޅާއި ގަދަ އޮއިގައި އެ ދޯނި ޖެހިއްޖެ އޭ\nބަދަލުގައި ރިތަކާއި ފަލިތައް ބޭނުންކުރިއަކަސް\nގަދަކަމުން މިސްރާބުގައި ނުހިފޭއްޓި ހޫރިއްޖެ އޭ\nރަށެއްގެ ފުއްޓަރުފަރާތަށް ރާޅުމުގުރާހެން އޮޑިއަށް ރާޅު ބިންދަން ފަށައިފިއެވެ. ގުގުރުމާއި އެކު ވިދުންތައް ވެސް ގިނަވެއްޖެއެވެ. ފަޅުވެރީންނެވެ! ނުގުޑާނެހެން ރިޔަލު ހަންޖާގެ މުގުލަށްވެ ތިބެ މި ގަދަ ކަނޑުގައި ހިތްވަރުކުރާށެވެ.\n“ފުއްޓަރަކީ” ރަށްރަށުގެ ފަޅާއި މާކަނޑާ ގުޅޭ ހިސާބުގެ ތޮއްޓެވެ. ތޮއްޓަށް މުގުރާ ރާޅާއެކު އަބަވެސް ރަށެއްގެ އެންމެ ގަދަ ފަރާތަކީ ފުއްޓަރު ފަރާތެވެ. ދަތުރުގެ ގަދަކަން ސިފަކޮށްދިނުމަށް “މުގުރި ރާޅުގެ ފުއްޓަރު ފަރާތޭ” ބުނެފައި އޮތުމުން އެ ސިފަކުރުން ވެގެންދަނީ “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” ފަރީހީގައިވާ ދިވެހި ޖޯގްރަފީގެ ވަރަށް ފުރިހަމަ އިސްތިލާހަކަށެވެ.\n“ހަންޖާތިބުމަކީ” ފަރުވާވެތިބެ ފަޅުވެރިން ހަންޖާއަށް ލާ ބާރެވެ. “ހަންޖާ”އަކީ އޮޑިދޯނިފަހަރުގެ ރިޔާ ނަގާ ވަލެވެ. ރިޔާ އަޅާފައިވާ ފަރުމާނު، ކުނބުގެ ކުރީގައި ހިފިހުރުމުގެ ބާރަކަށް ބޭނުންކުރާ ވަލެވެ. އަޙްމަދު ޝަފީގު ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ:\n“ހަންޖަލުގެ ދެފަށް އެކުލަވާގޮތަށް ދެފަށް ކައިރިކޮށް ފަރުމާނު ކުނބު ކުރިއަށް ނެގިފައި ހުންނަންވީ ހިސާބުގައި ދެފަށްކޮށް ބަނދެ، ދެފަށްކޮށް ދަމާ ކުނބު ކުރިއަށް ފަރުމާނާ އެކު ރިޔާ އުފުލަނީއެވެ. މި ބަނުމަށް ހަންޖާކެވުން” މިހެން ކިޔައެވެ”. “މުގުލަށްވެ ތައްޔާރު ހަންޖާތިބުމަކީ” ހަންޖާ ނެއްޓުނަ ނުދިނުމަށް ހަންޖާގެ މުގޫކަމުގައި ފަޅުވެރިން ތިބުމެވެ. މުގުލަކީ އޮޑީގައި ހަންޖާ އައްސާފަ އޮންނަ ކޮޅެވެ.\nގަދައިގައި ފަޅުވެރިންގެ ބާރު ހަންޖާއަށް ލާން ޖެހޭނެ ކަމެވެ. މިއީ ފަރުވާތެރިކަމާ އެކު ކުރަން ޖެހޭ ކަމެކެވެ. އެހެން ނޫން ނަމަ ހަންޖާ އަތުން ދޫވުން އޮންނާނީ ވަރަށް ކައިރީގައެވެ. ބުރާރަކޮއި ކިޔާފައިވެއެވެ:\n“އޮޑިއޮތީ ތައްޔާރުވެފައޭ. އެހެން ކިޔުއްވާ ކޭންބައްލަވައިގެން ދުރުވެ އޮޑިޔަށް އަރުއްވާ އޮޑިކަނބާ ކަނޑިންމައިން ނެރެފާ، އޮޑީގެ ރިޔާ ނަގާން ދެހަންޖަލުގައި ހިފާ އެލިގަތްބާރުގައި އޮޑި އަރިވެގެން ދިޔައީ މާ މަތިފަރާތަށެވެ”\nޖެހުނު ވިއްސާރައިގައި ބަނޑުރިޔާ ފެނު އެޅެމުންދަނީއެވެ. ކޮޅިގަނޑުގެ ގަދައިގައި އޮޑީގެ ކުނބު ހިފަހައްޓަނީ ކިރިޔާއެވެ. މިހިރަގެން މާކަނޑު ހުރަސްކުރެވި ކަނޑުއޮޅިއާ ކައިރިވަނީއެވެ. ފަޅުވެރިން އޮޑީގެ ވައިމަތިފަރާތަށް އަރާށެވެ.\n“ބަނޑުރިޔަލަކީ” ރިޔަލުގެ ބަނޑުފުށް ފަރާތުން ރިޔަލުގައި ވައި އަޅާ އަޑިވެފައި އޮންނަ ބައެވެ. ރިޔަލުގެ ގޮނެވެ. ގަދަކަނޑުގައި ބޯ ވިއްސާރައިގައި ދުއްވާފައި ދާއިރު ބަނޑުރިޔަލުގައި ފެން އެޅުމަކީ ނުރައްކާތެރިކަމެކެވެ. ކުނބަށް ކުރާ ބާރުވެސް ބޮޑުވާ ކަމެކެވެ. ބަނޑުރިޔަލުގައި ފެން އެޅުމަކީ ރިޔަލާ އެކު އޮޑި ކަނޑުގެ ތެރެއަށް ގަންބައިގެންފާނެ ކަމެކެވެ. ޔޫސުފް ޢަލިފުޅު ކިޔުއްވާފައިވެއެވެ:\nދިޔަވަތުގެ ޙާލެއް ނޭނގުނޭ ކަނޑު ގަދަކަމުން، ދިޔަވެސް މި ބަނޑުރިޔަލުގެ އެތެރެޔަށް އާދެޔޭ\nވައިގަދަވެފާ ކެރިބޯކަމުން އެއްވެސް ތަނެއް، ގާތުން ދުރެއް މާރަނގަޅަކަށް ދެން ނުފެނުނޭ\n“ކަނޑުއޮޅި” އަކީ އަތޮޅެއްގެ ރަށްތައް އެތުރިފައި ހުންނަ އިރު އަތޮޅެެއްގެ ބޭރުދުނިން ކެނޑިފައި ހުންނަ ފުން ތަންތަނެވެ. މާކަނޑުގައި ދުއްވާފައި އަތޮޅެއްގެ އެތެރެއަށް ވަދެވެނީ ކަނޑުއޮޅިންނެވެ. “ކަނޑުއޮޅި ކައިރިވުމަކީ” މާކަނޑުގެ ބިޔަ ރާޅުތަކުން ސަލާމަތްވެ އަމާން ބަނދަރެއް ހިފޭކަމުގެ ކޮޅުމައްޗެވެ.\n“މަތިކިބަ” އަކީ ރިޔަލު އޮޑިފަހަރުގެ ރިޔާ ހުންނަ ފަރާތް ނޫން އަނެއް ފަރާތެވެ. ވައި އަންނަ ދިމާލެވެ. ރިޔަލުގައި ދަތުރުކުރާ އިރު އޮޑީގެ “ދަށްކިބަ” އާއި “މަތިކިބަ” ހުރެއެވެ. މިކަން ބިނާވަނީ މޫސުމުގެ ވައި ޖެހޭ ދިމާއަކަށެވެ. މަތިކިބައަށް ވާނީ ވައި އަންނަ ފަރާތެވެ. ވައިމަތިފަރާތެވެ. ދަށުކިބަ އަކީ ރިޔާ ހުންނަ ފަރާތެވެ. ވައިދަށް ފަރާތެވެ. ބަނޑުރިޔާ ފެނު އެޅޭއިރު އޮޑި އޮންނާނީ ދަށުކިބައަށް ވަރަށް ބޮޑަށް އަރިއަޅާފައެވެ. އޮޑީގެ ބެލެންސް ގެއްލިފައެވެ. މަތިކިބައަށް މީހުން އެރުމަކީ އޮޑި ބެލެންސްކޮށް ދުއްވުމަށް ކުރަން ޖެހޭކަމެކެވެ. ބަނޑުރިޔާ ފެނު އެޅޭއިރު އޮޑި ފެތުނަ ނުދިނުމަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ.\n“ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” ފަރިހީގައިވާ ވާހަކަތަކަކީ ހަމަ އެކަނި ފަންރިޔަލާ ކަތި ރިޔަލު އޮޑިފަހަރަށް ހާއްސަ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ.\nމި ޒަމާނުގެ ޔޮޓުފަހަރު ދުއްވާ އިރުވެސް ޔޮޓު ބެލެންސްކުރުމަށް މަތިކިބައަށް އަރާތަން ފެނެއެވެ\nރިޔަލުގެ ވާދަވެރި ރޭސްތައް ބެލުމުން ކުރިއަރާދާ އުޅަނދަކީ މަތިކިބައަށް އެރުމާއި “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” ފަރިހީގައިވާ ފަދަ ރިޔަލުގައި ދުއްވާއިރު ފަރުވާތެރިވާން ޖެހޭ އެކި ކަންކަމަށް ސަމާލުކަން ބަހައްޓައިގެން ދުއްވާ އުޅަނދެވެ.\nކިރުފެންކުލައިގައި ފަޅުމަތި ފެނުން:\nކިރުފެން ކުލައިގައި ފަޅުމަތި ފެނުމުން މި ގަދަ ދަތުރުގެ ބިރުވެރިކަން މާ ބޮޑުވެއްޖެއެވެ. އިރުއޮއްސި ދުނިޔެ މައްޗަށް އަނދިރިކަން ފެތުރޭންވެސް ކައިރިވަނީއެވެ. އޮޑި އަޅާނެ ބަނދަރެއް ހޯދަން ދިރުނބާކޮޅަށް ފަޅުވެރި\n“ކިރުފެން ކުލައިގައި ފަޅުމަތި ފެނުމަކީ” ފެނުމަކީ ކަނޑު އިތުރަށް ގަދަވެއްޖެ ކަމުގެ ނިޝާނެކެވެ. މިއީ ކަނޑުގެ އޮއެވަރު އާދަޔާހިލާފަށް ބަދަލުވާކަމުުން ފަޅުމަތީގައި އުފެދޭ “ކިރުފެން” ކަމެވެ. ބަނދަރެއް ނުހިފާ އިތުރަށް އޮޑިއާއިގެން ދަތުރުކުރެވެން ނެތްކަމެވެ. ރިޔަލުގެ ހޭރިޔާ ދަތުރާ ގުޅޭގޮތުން ޔޫސުފް ޢަލިފުޅު ކިޔުއްވާފައިވެއެވެ:\nއިރުވައެއް ނޫނޭ މިއީ، ހުޅަނގުގެ އަސަރުތައް އެބަ ފެނޭ\nބިރުތަކާ ޠޫފާނުތައް އެ އުފައްދަނީ އޮއިވަރު ދެނޭ\nވައިއެނބުރެމުންދާ ދެމޫސުންނަމަ ކުރާއިރު ކަނޑުމަތީ\nގައި އަޅާ އުދޮޔާ ވަވޮއި ވާހާ އަރާރުމަކީ ފޮނޭ\nކިރުފެން ކުލައިގައި ފެނުނު ފަޅުމައްޗަކީ މި އެވެ. އޮއެވަރުގެ ބަދަލުވުމާއެކު އަޑިން ފަޅުމަތި ކައްކުވައި އަންނަ ކިލަނބުކަމާއި ފޮނެވެ. “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” ފަރިހީގައިވާ ދަތުރަކީ ހުޅަނގުގެ ގަދަ ދަތުރެކެވެ.\n“ދިރުނބާކޮޅަށް ރަނގަޅު ކުއްޖަކު އެރުމަކީ” ގަލަށްކިޔަން އެރުމެވެ\n“ދިރުނބާކޮޅަކީ” އޮޑިދޯނިފަހަރުގެ ކުރީކޮޅެވެ. އަނެއް ކޮޅަކީ ކޮޅުފަސްކޮޅެވެ. އިރުއޮއްސި ދުނިޔެ މައްޗަށް އަނދިރިވުމުގެ ކުރިން ބަނދަރެއް ހިފޭނީ ދިރުނބާކޮަޅަށް ދުރު ފެންނަ، ކަނޑުފަޅުގިރި ވަކިކުރަން އެނގޭ، ފުންމިން ވަޒަންކުރަން ދަންނަ ކުއްޖަކު އަރައިގެނެވެ. “ދިރުނބާކޮޅަށް އަރާ ފަޅުވެރި ކުއްޖާ”ގެ މަސައްކަތަކީ އޮޑި ދުއްވަން ހުންގާނުގައި ހުންނަ މީހާއަށް ދުއްވަމުންދާ އޮޑީގެ ކުރިމަތިން ފެންނަ ތިލަ ގާގަލުން ނެއްޓޭނެ ގޮތް ދެއްކުމެވެ. މި މަސައްކަތަށް “ގަލަށްކިޔުން” މިހެން ކިޔައެވެ. ގަލަށްކިޔުމަކީ ސަލާމަތުން އޮޑިދޮނިފަހަރު ދުއްވުމުގައި އެންމެ މުހިންމު އެއް މަސައްކަތެވެ. އެހެންކަމުން ދިރުނބާކޮޅަށް ގަލަންކިޔަން އަރަން ވާނީ ރަނގަޅު ކުއްޖެވެ.\nއަސްތާ! ފަސްކަނިން ފެންނަ ރަށްތައް ދަނީ ހައްތަހައި ބޮޑުވަމުންނެވެ. ކޮޅިގަނޑުގެ ވައި ރަށްތަކުގެ މަތިން އެރުމުގެ ކުރިން ނިވަލުން ބަނދަރެއް ފެނޭތޯ ބަލާށެވެ.\nމި ފަރިހީގެ 1976ގެ ކިޔުމުގައިވަނީ:\nފަސްކަނިން ރަށްތައް ފެންނަގޮތުގެ އިތުރު ސިފަކުރުމެކެވެ.\n“ފަސްކަނިން” ރަށްތައް ފެނުމަކީ ހުންގާނުގައި ހުންނަ މީހަކަށް އޮޑީގައި ނަގާފައިވާ ރިޔަލުގެ ދަށުން ރައްތައް ފެނުމެވެ. މިއީ ފަސްކަނިދަށުން ދުރު ފެނުމެވެ. ފަސްކަނިދަށަކީ ދުއްވާފައިދާ އޮޑީގެ ރިޔަލާއި އޮޑިއާ ދޭތެރޭ ވައިދަށްފަރާތުން އޮންނަ ހުސްތަނެވެ. ރިޔަލުގައި ދުއްވާފައި ދާއިރު ހުންގާނުގައި ހުންނަ މީހަކަށް އޮޑީގެ ދަށްފަރާތުން ދުރު ފެންނާނެ ގޮތަކީ ފަސްކަނިދަށުން ބެލުމެވެ. ހުންގާނުގައި ހުންނަ މީހެއްގެ “ދުރުމި”އަކީ ފަސްކަންޏެވެ.\n“ގަސްކަރަ” އަކީ ދުރުން ފެންނަ ރަށްތަކުގެ ފުސް މަލަމައްޗެވެ. “ގަސްކަރަ އޮބާ ހިސާބުން، މަސްހުއްޓެ ކަންނެލި ގޮދާ” ފުސްކަމާއެކު ދުރުން ފެންނަ ރަށުގެ މަލައެވެ. އިތުރަށް ގަދަވަމުން އަންނަނީ އޮޑިއާ މާ ދުރުން ނޫން ކަމުގެ ނިޝާނެކެވެ. ގަސްކަރަމަތިން ވިލާބޯވެ ރޯޅި އަންނަތަން ފެނުމުން އޮޑި ސަލާމަތްކުރަން މާލިމީއާ ފަޅުވެރިންނަށް ތައްޔާރުވާނެ ވަގުތު ލިބެއެވެ. އަދި އެތެރެވަރިން ބަނދަރެއްގައި އޮޑި އަޅަންވީކަން ބުނެދެއެވެ. އެތެރެވަރިން ގަސްކަރަ ފެންނަ ހިސާބުން “ފަސްގަނޑުގެ ކައިރިން” ހިފޭ ބަނދަރަކީ” ފަޅެއް، ފަރެއް ނުވަތަ ގިރިއަކަށް ވެދާނެއެވެ.\nވިލަކުން އޮޑި ނުނެގުން\nކޮޅިގަނޑުގެ ވިއްސާރައިގައި ވިދުވަރުގެ އަލިން ދެލޯ ދިއްލިދަނީއެވެ. ވިލެއްގައި އޮޑި އަޅަން ނަގިލިތައް ދޫކުރާށެވެ. އަލިވިލިގެން ނުދަނީސް ފުރާކަށް ނުފެނެއެވެ.\n“ދިލިމިލޯދާ” ހިނދަކީ ގުގުރާ ވިދުމާއެކު ވިދުވަރުގެ އަލިކަން ދިއްލި ފެތުރިގެންދާ ހިނދެވެ. ހޭރިޔާކުރަމުން “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” ކުރަމުން ދިޔަ ދަތުރު މޫސުން އިތުރަށް ގޯސްވެ ހުއްޓާލަން ޖެހުނީއެވެ. ފަސްގަނޑުގެ ކައިރިން ހިފުނު ބަނދަރަކީ ވިލެކެވެ. “ގިލިތައް ނަގައި ކެނބު ގަދަޔަށް ޖެހުމަކީ” ނަގިލީގައި ބޮޑެތި ފަލަ ވާ އައްސައި ނަގަލިތައް ދޫކޮށް އޮޑިހައްޔަރުކުރުމެވެ. ގަދައިގައި ނަގިލިތައް ދޫކޮށް ކެނބު (އޮޑީގެ ވާވެލާވެލި) ގަދަަޔަށް ނުޖަހައިފި ނަމަ ދެން ވާނެގޮތަކާ މެދު ޔޫސުފް ޢަލިފުޅު ކިޔުއްވާފައިވެއެވެ:\nހާހަލަށް ވަދެފައި ފަނާ ނުލާނަމަ ކާވިޔާ، ހާހަކުން ފަހަރަކު މެނޫނީ ވާ ކެނޑޭތަން އެބަ ފެނޭ\nނަގިލިދޫކޮށްފާ ފުރާއިރު ފަރުފަރުގެ މައްޗަށް ހަލުން، ނެގިވިލާ ހަތިތައް ފަހުން ކޮޅިގަނޑަށް ވާތީފެނޭ\nފަނާއަކީ ނަގިލީގެ ބަދަލުގައި އޮޑިދޯނިފަހަރު އަޅާއިރު ހިފެއްޓުމަށް ބޭނުންކުރާ ގަލެކެވެ. ކާވިޔާއަކީ ފަނާގެ ވަލެވެ. ގަދައިގައި ގިލިތައް ނަގައި ކެނބު ގަދަޔަށް ނުޖަހައިފި ނަމަ އޮޑި ދޫވެ ފަރެއްގެ މައްޗަށް ލައްވެ ފުނޑުފުނޑުވެދާނެއެވެ. ޔޫސުފް ޢަލިފުޅު ކިޔާފައިވެއެވެ:\n“ރަށްނުފެނި ފަރުމައްޗަށް އައިސް އޮޑިލައްވުމުން\nރަށްވެރިފަރާތުން އެއްގަމަށް އޮޑި ލައިފިޔޭ”\n“ވިލިގެންއަ ނުދަނީސްލި” މިއީ ފަރިހީގައި “އަލިވިލިގެން ނުދަނީސް” މި ދެ ބަހުގެ ފުރޮޅުން ގެނެސްފައިވާ ގޮތެވެ. އަލިވިލިގެން ނުދަނީސް މި މޫސުމުގައި ފުރާކަށް ނުފެނެއެވެ. ރޭއަލިވެ ކޮޅިގަނޑުގެ ބާރު ދަށްވަންދެން ވިލެއްގައި އޮޑި އަޅާފައި ބާއްވާށެވެ.\n“އަލިވިލިގެން ނުދަނީސް (ގަދައިގައި) ވިލަކުން އޮޑި ނުނަގަންބުނާށޭ” މިއީ ހަރުދަނާ މުސްކުޅިބުނުމެވެ. ބުއްދިވެރި ބަހެކެވެ. ދަތުރުވެރިންނަށް އޭގެ ފަހަތުގައި އެތައް ހެވެއް އޮތް ކަމެކެވެ\n“ވިލަކީ” ފަޅެއްގެ ތެރޭގައި ފަޅަށް ވުރެ ފުންކޮށް ކިރިޔާ އަޑި އެނގޭ ނޭނގޭ ވަރަށް ހުންނަ ތަންތަނެވެ. ބައެއް ރަށްރަށުގެ ގޮނޑުދޮށާއި ހަމައަށް ވެސް ވިލު އޮވެއެވެ. ގަދައިގައި ދަތުރުކުރާ އޮޑިދޯނިފަހަރަށް މާކަނޑުގެ ބިޔަރާޅުތަކުން ސަލާމަތްކޮށްދޭނެ ތަނަކީ ފުން ވިލެވެ. ފަޅުގެ ތިލަކަމުން އޮޑި ބީހުމާއި ފަރުފަރުގެ ގާތަކާ ލައްވެ އޮޑިފަހަރު ފުނޑުފުނޑުވުމުން ދުރުކޮށްދޭނެ ހިސާބަކީ މިއެވެ.\nލަވައިގެ ގޮތުގައި ހުރި “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” ފަރިހީގެ އެކި ކިޔުންތަކުގައި “މިލަކުން މަގޭ އޮޑި ނުނަގަން ބުނާށޭ” މިގޮތަށް ކިޔާފައި ހުރެއެވެ. ނައިފަރު ދޮހޮއްކޮގެ ކިޔުމުގައިވެސް ވަނީ “މިލަކުން މަގޭ އޮޑި”އެވެ. މުޅި ފަރިހީގައިވާ ބުނާ ވާހަކަތަކަށް ބަލާއިރު މިތަނުގައި އޮންނަން ވާނީ “ވިލަކުން”އެވެ. “މިލަކުން” އަކީ “މިފަދައިން، މިގޮތަށް”ގެ މާނައޮތް ބަހެކެވެ. މިގޮތަށް އޮޑި ނުނަގަން ބުނުމަށް ވުރެ ފަރިހީގައި ބުނާ ވާހަކަތަކާ ގުޅޭ ގޮތަކީ ވިލަކުން އޮޑި ނުނަގަން ބުނުމެވެ. ނުނަގަން ވީ ގޮތް، ފަދަ އޭރުން ކިޔާ ދެވުނީއެވެ.\nމި ގަދައިގައި ވިލުގައި އޮޑި އަޅައި، އަލިވިލިގެން ނުދަނީސް ފުރާކަށް ނުފެނެއެވެ.\n“ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” ގަދަ ކަނޑުގައި ފައްސިޔަށް ހޭރިޔާކޮށް ކުރަމުން އައި ދަތުރު އިރުއޮއްސި ވާ އަނދިރިއަށް ހުއްޓާލައި ވިލެއްގެ އަމާންކަމުގައި ބަނދަރުކުރީއެވެ. ގަދަކަނޑުގެ ބިޔަރާޅުތަކާ ކޮޅިގަނޑުތަކުގެ ވިއްސާރައިން އޮޑިއާއި މީހުން ސަލާމަތްކޮށް ވިލަކާ ހަމައަށް އޮޑި ގެނެސް “ގިލިތައް ނަގާ ކެނބު ގަދަޔަށް ޖެހޭނީ” އޮޑި ދުއްވަން ކުޅަދާނަ މާލިމީއަކު ހުރެގެނެވެ. ހުޝިޔާރު ފަޅުވެރިން ތިބެގެނެވެ. ކޮޅިގަނޑުގެ ވިއްސާރަ އަލިވެ އާ ދުވަހަކަށް އަލި ވިލުމުން ކަނޑުގެ ބިޔަ ރާޅުތަކާ ކުރިމަތިލާނީއެވެ. މާލިމީންނާ ފަޅުވެރިންގެ ދުވަސްތަކަކީ ތޫފާނުގެ ބިރުވެރިކަމާއި ހިފޭ ބަނދަރުތަކުގެ އަމާންކަމެވެ. ކޮންމެ މީހެއްގެ ހަޔާތުގެ ދުވަސްތަކަކީވެސް އެފަދަ އެއްޗެކެވެ. “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” ފަރިއްސާއި އިންސާނީ ހަޔާތުގެ ގުޅުމަކީ އެއެވެ.\n“ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” ފަރިހީގެ ޝާއިރަކާ މެދު\nކަނޑު ދަތުރުފަތުރުގެ އިތުރުން އންސާނީ ހަޔާތާ ގުޅިފައިވާ “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” ފަރިހީގެ ޝާއިރަކާ މެދު ދެތިން ގޮތަކަށް ބުނެވެއެވެ. އުތުރުން ފެށިގެން މެދުރާއްޖެތެރެއާ ހަމައަށް ފަރިހީގެ ޝާއިރަކާ މެދު ދެބަސްވުން އެބަ އޮތެވެ. ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި ފަރިހި ހެއްދެވީ ހދ. ކުޅުދުއްފުށީ ފާލްސާގެ ޙަސަން އަޙްމަދު، މަޝްހޫރު ލަނގޮނޑި މާލިމީ (ދޮހާމާލިމީ) ކަމުގައި ބުނާ މީހުނާއި މި ފަރިހި ހެއްދެވީ މ. މަޑުއްވަރީ ރަސްކޮއްކޮއިގެ ރަސްއަހަންމަދޭ ކަމުގައި ބުނާ މީހުން އެބަ ތިއްބެވެ. “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑީގެ” ޝާއިރަކީ ނ. ވެލިދޫ ޙަސަން ކަލޭފާނު ކަމަށް ބުނާ މީހުންވެސް އެބަ ތިއްބެވެ. ބޮޑުފެންވަޅުގޭ ސީދީކަމުގައި ބުނާތީ އަޑު އަހާ މީހުންވެސް އެބަ ތިއްބެވެ.\nކުރިގެ ޅެންފަރިހިރައިވަރުތައް އެއްކޮށް އެ ތަކެއްޗާ މެދު އަދަބީގޮތުން ލިޔުމުގެ މަސައްކަތުގައި އަހަރެންގެ އެދުރު މާލިމީ މުޙައްމަދު ޔޫސުފް، ދޮންފަނު ގަބޫލުކުރައްވަނީ “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” ފަރިހީގެ ޝާއިރަކީ ކުޅުދުއްފުށީ މަޝްހޫރު ލަގޮނޑި މާލިމީ ކަމުގައެވެ.\n“ކަނޑުފަޅާ މޫސުމުގެ ގޮތްތަކާއި ނިޔަމިކަން ރަނގަޅަށް ދަންނަ މާލިމީއަކަށް ނޫނީ މިހާ މޮޅަށް މި ފަރިހި ނުހެދޭނެ”ކަމުގައެވެ. ކުޅުދުއްފުށީ ލަގޮނޑި މާލިމީއަކީ އެފަދަ މާލިމީއެކެވެ.\nރަސްކޮއްކޮއިގެ ރަސްއަހަންމަދޭއަށް ނިސްބަތްކުރެވޭ “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” ފަރިހީގެ ނިންމުން ތަފާތުކަމުގައި މާލިމީ މުހައްމަދު ޔޫސުފް ބުނުއްވިއެވެ. އެ ފަރިހީގައި އިތުރު ކަޑިތައް ވެއެވެ. އަދި ނިންމުމުގައި ވަނީ “ތަންމަތު އަޅާފާ ކުރުކޮށްލަނީއޭ” އެވެ. މިއީ އާންމުކޮށް އިވޭ “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” ފަރިހީގެ ހަމައާއި ހުރި ތަފާތެކެވެ. އާންމުކޮށް އިވޭ ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި ފަރިހީގެ ނިންމުތައް ވަނީ “ށޭ” އަށެވެ. ރާގުގައި އެއްގޮތް، ކަޑިތަކާއި ކިޔުމުގައި ތަފާތުތައް ފެންނަ ފަރިހިތައް ހުރެއެވެ. “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” ފަރިހި އެކި މީހުނަށް ނިސްބަތްކުރެވޭ ސަބަބަކީ މިއީ ކަމުގައި ވެދާނެއެވެ. “ކީފަހު މަށަށް ރަން” ފަރިހީގެވެސް އެތައް ގޮތެއް ހޯދާބަލާމީހަކަށް ފެނިދާނެއެވެ.\nއުތުރަށް ކުރެވުނު ދަތުރެއްގައި ތިލަދުންމަތީ ދިއްދޫގައި މިހާރު ތިބި ދުވަސްވީ މާލިމީން ކުރެ ދާންނާ ބޮޑު ހަސަންބެ ގާތުން “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” ފަރިހީގެ ޝާއިރާކާ ބެހޭގޮތުން އެހުމުން ބުނުއްވީ ކުޅުދުއްފުށީ ލަގޮނޑި މާލިމީކަމުގައެވެ. ކުރިއްސުރެ އަޑު އަހަނީވެސް އެގޮތަށް ކަމުގައެވެ. ކުޅުދުއްފުއްޓަށް ފައިބާ އެރަށުގެ މުސްކުޅިން ކައިރީ ހަބަރު އެހެމުންވެސް “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” ފަރިހީގެ ޝާއިރަކީ އެ ރަށު ދޮހާމާލިމީ ކަމުގައި ބުންޏެވެ. ރާއްޖެއަށް މަޝްހޫރު ލަނގޮޑި މާލިމީއެވެ.\nހިތާމައަކީ “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” ފަރިހީގެ ޝާއިރާކާ މެދު މިއަދުގެ ގަލަންތަކުން ވަކިގޮތެއް ނިންމަން ދަތިކަމެވެ. ފަރިހި ނިސްބަތްކުރެވޭ ހުރިހާ ޝާއިރުންމެ މިއަދު އަހަރެމެނާއި ވަކިވެފައިވާކަމެވެ. އަދި ފަރިހީގެ ވާހަކަ ކިޔައިދޭނެ މުސްކުޅިން އަމުދުން މަދުކަމެވެ. މޮޅު އެތައް ފަރިއްސަކާއި އެތަކެތި ހެދި މީހުންގެ ވާހަކަ ނުލިޔެވި ގެއްލި ހިނގައްޖެކަމެވެ. އިސްކޫލު މަދަރުސާތަކުގައި ވެސް ކިޔާދެވެނީ ދެތިން “މޮޅު މީހެއްގެ” ވާހަކަކަމެވެ. މި ލިޔުމުގައި ދިގުކޮށް މި ވާހަކަތައް ގެނައުމުގެ ބޭނުމަކީ ގެއްލިފައިވާ ދިވެހި ޅެންވެރިންގެ ނަންތައް ފަހަށް ގެނެސްދިނުމެވެ. “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި”ގެ ޝާއިރާކާ މެދު ގޮތެއް ނިންމުމެއް ނޫނެވެ.\nހދ. ކުޅުދުއްފުށީ ލަގޮނޑި މާލިމީ އާ “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” ފަރިހި\nހދ. ކުޅުދުއްފުށީ ފާލްސާގޭ ޙަސަން އަޙްމަދު، ފޮޓޯ: ދިވެހި ޑައިޖެސްޓް، ނޮވެލްޓީ\nދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި ފަހިރި ނިސްބަތްކުރެވޭ އެއް ޝާއިރަކީ ހދ. ކުޅުދުއްފުށީ ފާލްސާގޭ ޙަސަން އަޙްމަދުއެވެ. މިއީ ކުޅުދުއްފުށީ ދޮހާމާލިމީއެވެ. މުޅި ރާއްޖެއަށް މަޝްހޫރު ލަގޮނޑިމާލިމީއެވެ. ރާއްޖެދުށް މޮޅު ނިޔަންމެކެވެ. ބޮޑުތިލަދުންމަތި މާލެއައުން ނުވަތަ އުތުރުގަޑުބަޑުގެ ބޮޑުދަތުރުގެ ނަކައްޗާއަކަށް ހުންނެވިއެވެ. އަދި އެ ދަތުރުގެ ވާހަކައިން “ބޮޑުދަތުރު ފަރިހި” ހެއްދެވިއެވެ. ދިވެހިންގެތެރެއިން މިހާރު ނެތިފައިވާ އެެއިރުގެ ކުރިއަރާފައިވާ ނަކަތްތެރިކަމާ ނުޖޫމީ އިލްމާއި މޫސުމުގެ ނިމުތުކިޔުން (ވިއްސާރަބެލުން) ފަދަ އެތައް އިލްމެއް ދެނެލައްވާ ބެއިކަލެކެވެ.\nލަގޮނޑިމާލިމީގެ ވާހަކަތައް އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވީ ލަގޮނޑިމާލިމީގެ ނަސީމާއެވެ. ކުޅުދުއްފުށީ މާލިމީ ކަމަނަ ނުވަތަ ކަމަނަ ދައިތައެވެ. ފިލާއެޅުމާއި ނިޔަމިކަމުގެ ކަންކަން ލަގޮނޑި މާލިމީ މި ކަމަނައަށް ވެސް އުނގަންނައިދެއްވިއެވެ. މާލިމީ ކަމަނަ ކިޔައިދިން ގޮތުގައި ލަގޮނޑީމާލިމީގެ ހަޔާތުގައި “ރިޔާ ނެގި އެއްޗެހީގައި ކޮޅުނބަށް ކޮއްޗޭއަށް ދަތުރުކުރި. އެއީ މާލޭ ސަރުކާރު ބޮޑެތި ބޯޓު ފަހަރުގަ. އުތުރުގައި ބަން ބޮޑުތި އޮޑި ފަހަރުގައި އިންޑިއާގެ މާ ދުރު ހިސާބުތަކަށް ދަތުރުކުރި. ބައްޕަ ނިކަން ބޭނުންވާނެ އެއްޗެހި ދަސްކޮށްދޭން ކުދިންނަށް”\nލަގޮނޑި މާލިމީއަކީ ދިވެހިންގެތެރެއަށް މަޝްހޫރު އެތައް ފަރިއްސެއްގެ ޝާއިރެވެ. ފަރިހިކިޔުމުގެ ޒަމާން ގޮސް ލަވައިގެ ޒަމާން ދިވެހިންގެތެރެއަށް އައި އިރުވެސް ލަގޮނޑިމާލިމީގެ ބައެއް ފަރިހި “ލަވައިގެ” ގޮތުގައި މިއަދުވެސް މަގުބޫލެވެ. “ހޭވާ ހޭވާ ނެތިހޭ މި ދަނީ” މިހެން ބުނުމުން ނޭގޭ ދިވެއްސަކު މަދުވާނެއެވެ. ޝާއިރަކީ ކުޅުދުއްފުށީ މަޝްހޫރު ލަގޮނޑިމާލިމީއެވެ. ލަގޮނޑިމާލިމީގެ އެހެން ފަރިތައް ކިޔަން ދަންނަ މީހުން މިއަދުވެސް ދުނިޔޭގައި އެބަ ތިއްބެވެ. ލަގޮނޑިމާލިމީގެ ޅެންވެރިކަމާ މެދު މާލިމީ ކަމަނަ ބުނުއްވިއެވެ:\nވަރަށް ގިނައިން ފަރިހި ކިޔާނެ. ފަރިހި ހަދާނެ. ރައިވަރު ހަދާނެ. ރައިވަރު މީހުން ލައްވަ ކިޔުއްވާނެ\nލަގޮނޑި މާލިމީއަށް ފަރިހި އަދި ރައިވަރު ހަދަން އުނދަގޫ ވަގުތެއް ނާދެއެވެ. ހަމަ ކޮންމެ ވަގުތަކުވެސް ފަސޭހަކަމާއި އެކު ފަރިއްސާއި ރައިވަރުތައް ހައްދަވައެވެ. އަދި މީހުން ލައްވައި އެ ތަކެތި ކިޔުއްވައެވެ. ދުނިޔޭގެ ކަންކަން ހިނގާ ގޮތާއި އެއިރުގެ އިލްމުތައް ދެނެލައްވާކަމުން ހައްދަވާ ފަރިހީގެ އޮއްޓަރު ރަނގަޅެވެ. “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” ފަރިއްސާ ގުޅޭ ގޮތުން މާލިމީ ކަމަނަ ބުނުއްވިއެވެ:\n“ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި އަކީ އަކީ ބައްޕަ ހެދި ފަރިއްސެއް. އެ ހަދައިގެން ގޭގަ މީހުން ލައްވައި ކިޔާކަން ހަނދާން ހުރޭ. ހީވާގޮތުން އޮޑީގަ ކުރި ދަތުރަކަށް ހަދާފަ. ކޮން ދަތުރެއްކަން ހަނދާން ނެތް”\nދިވެހި އަދަބިއްޔާތަށް އަގުނުކުރެވޭފަދަ އެތައް ފަރިއްސެއް ދޫކުރައްވާފައިވާ ހދ. ކުޅުދުއްފުށީ ފާލްސާގޭ ޙަސަން އަޙްމަދު، މަޝްހޫރު ލަގޮނޑިމާލިމީ ނިޔާވީ 70ގެ އަހަރުތަކުގެ ކުރީ ކޮޅުއެވެ. މުސްކުޅި އުމުރާ ޖެހެންދެންވެސް މާލިމީކަން ކުރެއްވިއެވެ. ލަގޮނޑި މާލިމީއަކީ ރާއްޖެދުށް މޮޅު ޅެންވެރިއެކެވެ. އެނަމެއް ދިވެހި އަދަބިއްޔާތު ފޮތްތަކުގައި އޮންނަން ޖެހޭ، މިހާތަނަށް ފާހަގަކުރެވިފައި ނުވާ ނަމެކެވެ.\nމ. މަޑުއްވަރީ ރަސްކޮއްކޮއިގެ ރަސްއަހަންމަދޭ އާ “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” ފަރިހި\nމ. މަޑުއްވަރީ ރަސްކޮއްކޮއިގެ ރަސްއަހަންމަދޭ، ފޮޓޯ: ސާމިދު، ރަތްމަންދޫ\nމ. މަޑުއްވަރީ ރަސްއަހަންމަދޭ އަކީ ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި ފަހިރި ނިސްބަތްކުރެވޭ އެއް ޝާއިރެވެ. މިއީ އެ ރަށު ރަސްކޮއްކޮ (ރަސްކޮއި)ގެ ރަސް އަހަންމަދޭއެވެ. މުލަކު އަތޮޅުގެ މަޝްހޫރު މޮޅު ޅެންވެރިއެކެވެ. އެކި ކަންކަމަށް ލަވައާއި ޅެންފަރިހި ހައްދަވައި އުޅުއްވި އެއިރުގެ ކުޅަދާނަ ޝާއިރެކެވެ. ވަރަށް ރީތި ފަރިހިތައް ހަދައި ކިޔާ އުޅުއްވިއެވެ. މުލަކު އަތޮޅަކީ ލަނގިރިޖެހުން ފަދަ ސަގާފީ ކުޅިވަރުތަކަށް އެންމެ ކުރިއަރާފައިވާ އަތޮޅެވެ. މިގޮތުން ބޭނުންކުރެވޭ ބައެއް ލަވަތަކަކީ ރަސްކޮކޮއިގެ ރަސްއަހަންމަދޭގެ ޅެންވެރިކަމެވެ. އަތޮޅުގެ ރަށްރަށުގެ މެދުގައި ޖެހޭ ވާދަވެރިކަމުގެ މައްޗަށްވެސް ރަސްއަހަންމަދޭ ފަރިހި ހައްދަވައި ކިޔައި އުޅުއްވިއެވެ.\nދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި ފަރިއްސާ މެދު މައުލޫމާތު ހޯދުމަށް ކުރެވުނު މަސައްކަތުގައި ރަސްކޮއްކޮއިގެ ޢަލީ އަޙްމަދު ދިރިއުޅޭ ގެއަށް ދިޔައިރު ޢަލީ އަޙްމަދުގެ ވަނީ ބަލިއެނދުގައެވެ. އުމުރުން 76 އަހަރެވެ. ބަލި ހާލަތުގެ ސަބަބުން ވާހަކަ ދެއްކޭގޮތެއް ނުވެއެވެ. ބައްޕައާ ގުޅޭގޮތުން އެހުމުން ޖަވާބަކަށް ދެއްވީ ހިނިތުންވުމެކެވެ. ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި ފަރިއްސާއި މ. މަޑުއްވަރީ ރަސްކޮއްކޮއިގެ ރަސްއަހަންމަދޭ ހުރި ގުޅުމުގެ ވާހަކަ އަޅުގަނޑަށް ކިޔާދެއްވީ ރަސްކޮއްކޮއިގެ ރަސްއަހަންމަދޭގެ ޢަލީ އަޙްމަދުގެ ޝިރުމީނާ ޢަލީއެވެ.\n“އެއީ ކާފަ ހެދި ފަރިއްސެއް. ކާފަމެންގެ ފަރާތު ފިރިހެން ކުއްޖަކު އިންނަން އުޅުނީ މި ރަށު ކުއްޖަކާ. ރަށުގެ ނަގާކިޔާ ނުފޫޒުގަދަ ދެ އާއިލާއެއް ދެމެދުގެ ކަމެއް. އެއިރުގެ ކަތީބު އާއިލާއާ ނައިބުގޭ އާއިލާ. މިއީ އެހާ މަސްލަހަތު ރަނގަޅު ދެ އާއިލާއެއް ނޫން. އެހެން ނަމަވެސް، މި ދެ އާއިލާގެ ދެމެދު ކައިވެނިތައް ވެވިފައިވޭ. ކާފަ ފަރާތުގެ ކުއްޖާއަށް ކާފަ ދިން ނަސޭހަތެއް “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” އަކީ. ދެފަރާތުގެ އާއިލާ ޖެހުނު ނަމަވެސް އަންހެން ކުއްޖާ ހުރީ އިންނަން.\nއޮޑި ރަނގަޅިއްޔާ ހުންގާނު ދޫކޮށްނުލާށޭ.\nކާފަ ބުނި ހަނދާން ހުރޭ. ދޯނި އެއީ އަންހެން ކުއްޖާ. ހުންގާނުގައި އެ ހުރީ ފިރިހެން ކުއްޖާ. ދޯނި ދިޔަނުވެ ދުއްވޭކަމުގައި ވާނަމަ އެ ދީލާ ނުލާށޭ\nދެފަރާތުގެ އާއިލާ ޖެހިފައިވީ ނަމަވެސް، އަންހެން ކުއްޖާ އެކުގައި ހުރިހާ ހިނދަކު ދެކުދިން އެކީގައި ދިރިއުޅުން ކުރިއަށް ގެންދަން ކާފަ ދެއްވި ނަސޭހަތަކީ ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި ފަރިހި”\nމ. މަޑުއްވަރީ ރަސްކޮއްކޮއިގެ ރަސްއަހަންމަދޭ އަކީ އެކި ކަންކަމާ ގުޅުވައި ވަގުތުން ޅެންފަރިހި ހެއްދެވި ކުޅަދާނަ ޝާއިރެކެވެ. ދާދި އަވަހަށް ފަސޭހަކަމާއެކު ފަރިހި ހައްދަވައެވެ. ބަސްތައް އެތުރުމުގައި ފުރިހަމަވެފައި ފުން މާނަ ގެނެސްދެއެވެ. “ތިޔަކެއްކިފޮލާ ލަކުނު މިޒަމާން، ހިޔަލުގެ ފިނިކަން ނުލިބި ހުއްޓާ ދިޔައީ ފެނިގެންނޭ” މިއީވެސް ރަށުގައި އިންނަން އުޅުނު ކުއްޖަކަށް ކައިވެނިވާން ވަލީނުލިބި ހުންނަން ޖެހުމުން އެކަމާ ގުޅުވައި ރަސްއަހަންމަދޭ ކިޔާފައިވާ ފަރިއްސެއްގެ ތަންކޮޅެކެވެ. ނީލަމުން ނެގި ބޮއެބައްތިއަކާ މެދު ދިއްގަރާއި މަޑުއްވަރީ ދެމެދު ހިނގި ދެކޮޅުވެރިކަމަކަށް ކިޔުއްވި “ކުރުކޮށް ހިކާޔަތުގެ ޅެމުރާގުތައް ލިޔެ ނުރުހުންވިހާގޮތް ބުނެ އިއްވަނީ” ފަދަ ޅެންތަކަކީ ރަސްއަހަންމަދޭގެ ހަނދާންތަކެވެ. ރަސްކޮއްކޮއިގެ ރަސްއަހަންމަދޭގެ ކުޅަދާނަކަން ފެންނަ އެއް ޅެމަކީ ދިވެހި ހުރިހާ ވިޔަނި އަކުރުތައް ހިމަނައި ކުޑަވަގުތުކޮޅެއްގެ ތެރޭ ހެއްދެވި ޅެމެވެ.\nޒާތަކު ދެ ސަޓަންޏާ މާ ރަނގަޅު ރަޔަކާއަސާ ކާހިތުން ހިއްޗާ ބަތާ\nށަފަނަށް އެ މޮޅުވާނޭކަމަށް ރަށަކުން ގެނައި ނިރޮޅާ ވަކަރު\nވަށަމިން ދެފޫޓުގަ ނެތް ކަމުން ނެހެދޭނެޔޭ މި ބުނީ މަށޭ\nޏަމްޏަމްގެ ހުތްރަހަ ކެނޑުވުމަށް ދެލޮނުން އަޅައިގެން ކެއްކިޔަސް\nދަމުގާ ހަތަރު ގުނީމޭ، ރަހައަށް ދެގޮތް ނުވަންޏާ\nމުލަކު އަތޮޅުގެ ކުޅަދާނަ ޅެންވެރިޔާ މ. މަޑުއްވަރީ ރަސްކޮއްކޮއިގެ ރަސްއަހަންމަދޭ ނިޔާވީ 1994 ވަނަ އަހަރުއެވެ. ރަސްކޮއިގެ ރަސްއަހަންމަދޭއަކީ ޅެން ފަރިއްސާއި ވާހަކަތައް ރަށުގެ މީހުންނަށް އެއްކޮށްގެން ކިޔައިދީ އުޅުނު ރަށުގެ މުދިންކަމާއި ނައިބުކަން ކުރެއްވި ހަރުދަނާ މޮޅު މީހެކެވެ.\n“ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” ފަރިހިން ރާއްޖޭގެ މޫސުމާއި ދިވެހިންގެ ނިޔަމިކަން ހުރިނެތްގޮތް ބުނެދިނެވެ. އޮޑިދޯނި ފަހަރުގެ އެކި ބައިތަކަށް ދިވެހިން ކިޔާ އުޅުނު ނަންތައް ދަސްކޮށްދިނެވެ. ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ކަނޑުފަޅުގެ ޖިއޮގްރަފީގެ އެތައް ކަމެއް އުނގަންނައިދިނެވެ. “ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑީ”ގެ ދަތުރުން ހަޔާތުގައި އުނދަގޫ ދުވަސްތަކެއް ވޭދުކުރަމުންދާ ބަޔަކަށް ހިތްވަރު ލިއްބައިދެއެވެ. ސިޔާސީ ކުރިމަގަށް މަސައްކަތްކުރާ މީހަކަށް ދާންވީގޮތުގެ މިސްރާބު ދައްކައިދެއެވެ. ގައުމީ ހިދުމަތުގެ ހުންގާނުގައި ހުރި މީހަކަށް ގައުމީނައު ހޭރިޔާކޮށް ދުއްވަންވީގޮތް ބުނެދެއެވެ.\n“ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި” ފަރިހީގެ ވާހަކަ އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކަށް ފޯރުކޮށް ދިނުމަކީ ދިވެހި އަދަބިއްޔާތުގެ މުއްސަނދިކަން ބުނެދެވޭނެކަމެކެވެ. ބޭރު ބަސްބަހުން ލިޔެފައި ހުރި ޅެންތަކުގެ މޮޅު ވާހަކަ މިއަދުގެ ކުދިން ދައްކަމުންދާއިރު އަމިއްލަ ބަހުން މި ފަދަ މޮޅު ޅެންވެރިކަމުގެ އުފެއްދުމެއް އޮތް ކަމީ\n“އަހަރެމެން ދިވެހިންނަކީވެސް ކިތައްމެ ޤައުމުމަދުވެފައި ރާއްޖެ ކުޑައަކަސް” އަދަބީ މޮޅު އުފެއްދުންތަކެއް އެބައެއްގެ ތެރޭގައި ހުރި ބައެއް ކަމުގެ ހެއްކެކެވެ\nމާލިމީ މުޙައްމަދު ޔޫސުފް، ދޮންފަނު\nމާލިމީ ދާންނާ ބޮޑުހަސަންބެ، ދިއްދޫ\nހިތާދޫ އަހުމަދު މާލިމީ\nޔޫސުފް ޢަލިފުޅުގެ ޅެންތައް\nއޮޑިދޯނިފަހަރު ބަނުން، އަޙްމަދު ޝަފީޤް\nދިވެހި ރާއްޖޭގެ ޖޯގްރަފީއަށް ތަޢާރިފްކުުރުމެއް، މުޙައްމަދު އަމީން\n01 ޖޫން 2020 - ޅެން, މީހުން\n6 ކޮމެންޓު ”ދިޔަވަތް ރަނގަޅު އޮޑި – ފަރިހިން ކިޔައިދޭ ދިވެހިންގެ ނިޔަމިކަން“\nޖޫން 2, 2020 ގެ 09:39 ގައި\nވަރަށް ރަނގަޅު މޮޅު ލިޔުމެއް. މިފަދަ ލިޔުމެއް ލިޔުމަކީ ވަރަށް ބައިވަރު ދިރާސާކޮށް ވަރަށް ގިނަ ވަގުތު ހޭދަވާނޭ ކަމެއް. ލޫކަސްގެ މަސައްކަތަށް އައްސަރިބަހާ ސާބަސް.\nޖޫން 3, 2020 ގެ 04:49 ގައި\nLucas Jaleel 👏\n ވ ވ މޮޅު އާދަޔާހިލާފު މޮޅު ދިރާސާއެއް\nޖޫން 7, 2020 ގެ 07:46 ގައި\nމިހައިތަނަށް ފެނުނު އެންމެމޮޅު އެއް ދިވެހި ލިޔުން\nއޮގަސްޓް 19, 2020 ގެ 09:47 ގައި\nމި ލިޔުމަކީ ގިނަ ދިރާސާތަކެއް ކުރައްވައިގެން ލިޔުއްވާފައިވާ މަޢުލޫމާތު މުއްސަނދި މޮޅު ލިޔުމެއް. ޝުކުރިއްޔާ\nއިބްރާހިމް ނަސީރު / ޒެނާނާ، ސ.ހިތަދޫ\nނޮވެމްބަރު 8, 2020 ގެ 16:57 ގައި\nދިޔަވަތް ރަނަގޅު އޮޑި މިފަރިއްސަކީ ސ.ހިތަދޫ ދޮންރަހާގެ އަބްދުﷲ ދީދީ ނާލު ބައްތެއްޔެއް ގަނެގެން ރަށައް (ސ.ހިތަދޫ) އައުމުގެ މަގުމަތީގައި (ދަތުރު މަތީގައި) ހެދި ފަރިއްސެއް. މިކަން ދަނެތިބި ވަރަށް ގިނަ އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުން އަދިވެސް ދުނިޔޭގަ އެބަތިބި. މިބުނި ބައްތެއްޔަށް ފަހުން ކިޔާ އުޅުނީ ސީދީ ބައްތެލި\nމިފަރިހީގެ އިތުރަށް އައްޑޫ ވެށި ވެސް ހަދާފައިވަނީ އަބްދުﷲ ދީދީ. އިތުރަށް މައުލޫމާތު ހޯއްދެވުން ފެނޭ\nފެބުރުއަރީ 13, 2021 ގެ 16:21 ގައި\nވަރަށް ޝައުގުވެރި ބޭނުންތެރި ލިޔުމެއް


އީމާންކަމުގެ ގުޅުން ނެތްނަމަ…! – DhiSalafiyyah\nއީމާންކަމުގެ ގުޅުން ނެތްނަމަ…!\n31/12/2011 އެހެނިހެން, ދީންއަލް އަޚް ބިލާލް ޢަބްދުއްސައްތާރު\nއިސްލާމްދީނުގެ ސަބަބުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި އަމާންކަމާއި ސުލްހަވެރިކަން ޤާއިމުވެފައިވެއެވެ. އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކަށް އިޙްތިރާމް ކުރާބައެއްކަމުގައި އަޅުގަނޑުމެންވީމުއެވެ. ބައިންބަފައިންނަށް އިޙްތިރާމްކޮށް އަޅާލާ ބައެއްކަމުގައި އަޅުގަނޑުމެން ވީމުއެވެ. ދަރީން ރަނގަޅު ގޮތުގައި ތަރުބިއްޔަތުކުރުމަށް އަހަންމިއްޔަތުކަންދޭ ބައެއްކަމުގައި ވީމުއެވެ. އަވައްޓެރިންނަށް ކަމޭހިތައި ، ހާލުބަލައި އެހީތެރުވެދޭ ބައެއްކަމުގައި ވީމުއެވެ. މިނޫންނަސް މިފަދަ އެންމެހައި ރަނގަޅު އާދަތަކެއް އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި އަށަގެންފައި ވެއެވެ. މި ހުރިހައި ރިވެތި އާދަތަކެއް އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި އަށަގެންފައިވީ އެންމެ ސަބަބަކަށްޓަކައެވެ. އެއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި އީމާންކަމުގެ ގުޅުން އޮތީމައެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ކޮންމެކަމެއް ކުރިކަމުގައި ވިޔަސް އެކަމެއްކުރުމުގައި މަތިވެރި މަޤްޞަދެއް އޮވެއެވެ. އެއީ ﷲ ސުބްޙާނަހު ވަތަޢާލާގެ ރުހިވޮޑިގަތުން ހޯދުމެވެ. އެނޫން ގޮތަކަށް ކަންކަން ކުރަންފަށައިފިނަމަ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެއިލާހުގެ ރުހިވޮޑިގަތުން ނުލިބޭނެކަން އެނގޭތީއެވެ.\nނަމަވެސް މިއަދު މިވަނީ ޙާލަތު ވަރަށް ބޮޑަށް ބަދަލުވެފައެވެ. އިޙްތިރާމް ކުރަންޖެހޭ އެއްވެސްމީހަކު ހުރިކަމަކަށް ގިނަ މީހުން ޤަބޫލެއްނުކުރެއެވެ. ބަސްބުނުމުގެ މިނިވަންކަމުގެ ނަމުގައެވެ. ހައްޤުތައް ގިނަކަމުންނެވެ. އެބައިމީހުންގެ މައްޗަށް އުޑުން ޝަރީޢަތެއް ބާވައިލައްވާފައި ވާކަމެއް އެބައިމީހުން ހަނދާނެއް ނެތެވެ. މައިން ބަފައިންނާއި ދަރީންނާއި ވެރީންނާއި ރައްޔިތުން އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކަށް އަދާކުރަންޖެހޭ ހައްޤު ތަކެއް ވާކަމެއް އެބައިމީހުން ނުދަނެއެވެ. އެންމެ ސަބަބަކާއި ހުރެއެވެ. ތިމާ ހައްދަވައި ގެންގުޅުއްވާ ﷲ ތަބާރަކަ ވަތަޢާލާގެ ޝަރީޢަތައްވުރެ މަތީ އުސޫލުތަކެއްގެ ގޮތުގައި ، ކުފުރުގެ ނިޒާމެއްކަމުގައިވާ ޑިމޮކްރަސީ އެއީ ދިރިއުޅުމުގެ ނިޒާމެއްގެ ގޮތުގައި ބަޔަކު ބަލައިގެންފައި ވާތީއެވެ. އީމާންކަމުގެ ގުޅުމުން އަޅުގަނޑުމެން ގުޅުވައިދިން ، ޝަހާދަތުގެ ދެކަލިމައިގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ޝަރީޢަތާއި ބަޔަކު ފޭއަށް ޖެހުމުގެ ސަބަބުން ޖެހިފައިވާ މުޞީބާތް ، މެންދުރުގެ އިރުފަދައިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް މިއޮތީ ފެންނާށެވެ. މުޖުތަމަޢުގައި އަމާންކަމެއް ނެތެވެ. ހަމަޖެހުމެއް ނެތެވެ. އިޖްތިމާޢީ ގުޅުމެއް ނެތެވެ. މީހުންމެރުމާއި ، ނެތިމޮށުމާއި ފޭރުމާއި ރޭޕްކުރުންފަދަ އެންމެހައި ފާޙިޝް ކަމެއް ވަނީ އާންމުވެފައެވެ. ކޮރަޕްޝަންގެ ވަޅުގަނޑަކަށް ޤައުމު ވެއްޓިފައިވާއިރު ، ކޮންމެ މީހަކުވެސް އެމީހެއްގެ އަމިއްލަ އެދުން އިސްކުރާމަންޒަރު ފެންނަމުންދާކަމީ ހިތާމަކުރަންޖެހޭފަދަ ކަމެކެވެ. ފައިސާއާއި މުދާ ހޯދުމުގައި ޙަރާމެއް ޙަލާލެއް ބަލާލުމެއްނެތެވެ. ހެޔޮކަންކަމަށް އަމުރުކޮށް ނުބައި ކަންކަން ނަހީކުރުމުގެ ރޫހެއްނެތެވެ. ތިމާގެ އަޚާ ނުބައިކަމެއްގެ ތެެރެއަށް ވެއްޓިގެންދާއިރުވެސް ، ހެޔޮބަހެއް ބުނެލުންވެސް އެއީ ދަށުދަރަޖައިގެ ކަމަކަށް މިވަނީ ޤަބޫލުކުރެވެން ފަށައިފައެވެ.\nﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައި ވެއެވެ. ” إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ ۚ وَاتَّقُوا اللَّـهَ لَعَلَّكُمْ تُرْ‌حَمُونَ ﴿١٠﴾ ” سورة الحجرات މާނަ : ” މުއުމިނުން ވާކަންކަށަވަރީ، އަޚުންތަކެއް ކަމުގައެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުންގެ ދެ އަޚުން ދެމެދު ތިޔަބައިމީހުން ޞުލްޙަކުރާށެވެ! އަދި ތިޔަބައިމީހުން ﷲ އަށް ތަޤުވާވެރިވާށެވެ! (އެއީ) ތިޔަބައިމީހުންނަށް ރަޙުމަތްލެއްވުމަށްޓަކައެވެ. “\nއީމާންކަމުގެ މި ގުޅުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި ނެއްކަމުގައިވާނަމަ އަޅުގެނޑުމެން ގެ މައްޗަށް ﷲ ތަޢާލާގެ ރަޙުމަތް އަންނާނެތޯއެވެ. އަމާންކަމާއި ސުލްޙަމަސަލަސްކަން އަންނާނެތޯއެވެ. މުޖުތަމަޢު ނިކަމެތިވެ އަނމާންކަން ގެއްލިގެން ދިޔަ ސަބަބަކީ މިގުޅުން އަޅުގަނޑުމެންގެ މެދުގައި ނެތީމައެވެ. އީމާންކަމުގެ ގުޅުން ނެއްކަމުގައިވާނަމަ އެއްވެސް މުދަލަކުން އަދި ގާތްތިމާގެ މީހެއްގެ ސަބަބަކުން ތިމާއަށް ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގައިވެސް ކުރާނެ މަންފާއެއްނެތެވެ.\nނޫހު ޢަލައިހިއްސަލާމާއި އެކަލޭގެފާނުގެ ދަރިފުޅާއި ދެމެދު ކަންތައް ނިމިގެން ދިޔަގޮތް ﷲ ތަޢާލާ ކީރިތި ޤުރުއާންގައި ބަޔާންކުރައްވާފައިވެއެވެ. ނޫހު ޢަލައިހިއްސާލާމަކީ ﷲ ތަޢާލާ ފޮނުއްވި ރަސޫލުންގެ ތެރެއިން މަތިވެރި ބޭކަލެކެވެ. ނޫޙު ޢަލައިހިއްސާމުގެ ދަރިކަލުންވީ އީމާން ނުވީ މީހުންގެ ތެރެއިންނެވެ. ނޫޙު ޢަލައިހިއްސަލާމަކީ ﷲ ތަޢާލާގެ ހަޟްރަތުގައި މަތިވެރި ދަރަޖައެއްލިބިފައިވާ އެއިލާހުގެ ނަބިއްޔެއްކަމުގައި ވީހިނދުވެސް ، އެކަލޭގެފާނުގެ ދަރިކަލުން އީމާން ނުވުމުގެސަބަބުން ، އެދަރިކަލުންނަށް ، ﷲ ގެ ކޯފާ އައި ހިނދު ، އެކަލޭގެފާނުގެ ކިބައިން އެއްވެސް ކަމެއް ފުދިގެން ނުދިޔައެވެ. ﷲ ތަޢާލާ އެކަން ބަޔާން ކުރައްވައި ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. ” وَهِيَ تَجْرِ‌ي بِهِمْ فِي مَوْجٍ كَالْجِبَالِ وَنَادَىٰ نُوحٌ ابْنَهُ وَكَانَ فِي مَعْزِلٍ يَا بُنَيَّ ارْ‌كَب مَّعَنَا وَلَا تَكُن مَّعَ الْكَافِرِ‌ينَ ﴿٤٢﴾ وَهِيَ تَجْرِ‌ي بِهِمْ فِي مَوْجٍ كَالْجِبَالِ وَنَادَىٰ نُوحٌ ابْنَهُ وَكَانَ فِي مَعْزِلٍ يَا بُنَيَّ ارْ‌كَب مَّعَنَا وَلَا تَكُن مَّعَ الْكَافِرِ‌ينَ ﴿٤٢﴾ قَالَ سَآوِي إِلَىٰ جَبَلٍ يَعْصِمُنِي مِنَ الْمَاءِ ۚ قَالَ لَا عَاصِمَ الْيَوْمَ مِنْ أَمْرِ اللَّـهِ إِلَّا مَن رَّ‌حِمَ ۚ وَحَالَ بَيْنَهُمَا الْمَوْجُ فَكَانَ مِنَ الْمُغْرَ‌قِينَ ﴿٤٣﴾” سورة هود މާނަ : ” އަދި ފަރުބަދަތައް ފަދަ ރާޅުތަކު ގެ ތެރޭގައި، އެއުރެންނާއިގެން އެ ނާކޮޅު ދުވަމުންދެއެވެ. އަދި ނޫޙުގެފާނު އެކަލޭގެފާނުގެ ދަރިކަލުންނަށް ގޮވައިލެއްވިއެވެ. އޭރު އެ ދަރިކަލުންވީ (އެހެންމީހުންނާ) ވަކިން ދުރުގައެވެ. އޭ ދަރިފުޅާއެވެ! ތިމަންމެންނާއެކު (ނާކޮޅަށް) އަރާށެވެ! އަދި ކާފަރުންނާ އެކުގައި ނުވާށެވެ! އެ ދަރިކަލުން ދެންނެވިއެވެ. ފެނުން ، ތިމަން ރައްކާތެރިކުރާނޭ ފަރުބަދައަކަށް ތިމަން ހިނގައިދާހުށީމެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ﷲ ގެ ޢަޒާބުން ރައްކާތެރިކުރާނޭ ފަރާތެއް، އެކަލާނގެ ރަޙުމަތްލެއްވި މީހަކަށް މެނުވީ މިއަދަކު ނެތެވެ. އަދި އެ ދެބަފައިކަލުންގެ ދެމެދުގައި ރާޅު ހުރަސްއެޅިއެވެ. އަދި ޣަރަޤުކުރެއްވި މީހުންގެ ތެރެއިން، އެ ދަރިކަލުންވިއެވެ. “ ދެން ﷲ ތަޢާލާ އިރާދަކުރެއްވި ވަގުތެއް ހަމަވުމުން ފެންގަޑު ހިނދި ޖޫދިއްޔު އޭ ކިޔުނު ފަރުބަދަ މައްޗަށް އެ ނައު ބީހި ހަމަޖެހުނެވެ. ” وَنَادَىٰ نُوحٌ رَّ‌بَّهُ فَقَالَ رَ‌بِّ إِنَّ ابْنِي مِنْ أَهْلِي وَإِنَّ وَعْدَكَ الْحَقُّ وَأَنتَ أَحْكَمُ الْحَاكِمِينَ ﴿٤٥﴾ ” الَ يَا نُوحُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ ۖ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صَالِحٍ ۖ فَلَا تَسْأَلْنِ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ ۖ إِنِّي أَعِظُكَ أَن تَكُونَ مِنَ الْجَاهِلِينَ ﴿٤٦﴾ قَالَ رَ‌بِّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ أَنْ أَسْأَلَكَ مَا لَيْسَ لِي بِهِ عِلْمٌ ۖ وَإِلَّا تَغْفِرْ لِي وَتَرْ‌حَمْنِي أَكُن مِّنَ الْخَاسِرِ‌ينَ ﴿٤٧ ” سورة هود މާނަ : ” ނޫޙުގެފާނު، އެކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ޙަޟްރަތަށް މުނާޖާ ދެންނެވިއެވެ. ފަހެ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. މި އަޅާގެ ވެރިރަސްކަލާކޯއެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، މި އަޅާގެ ދަރި ވަނީ، މި އަޅާގެ އަޙުލުވެރިންގެ ތެރެއިންނެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން، އިބަރަސްކަލާނގެ ވަޢުދު ފުޅަކީ، ޙައްޤުބަސްފުޅެވެ. ( އެހެނީ ﷲ ތަޢާލާ ވަޢުދުކުރައްވާފައިވީ އެކަލޭގެފާނުގެ އަހުލުން ސަލާމަތްކޮށްދެއްވުމެވެ) އަދި އިބަރަސްކަލާނގެއީ، ޙުކުމުކުރައްވާ، އެންމެ ޢަދުލުވެރި ރަސްކަލާނގެއެވެ. އެކަލާނގެ ވަޙީ ކުރެއްވިއެވެ. އޭ ނޫޙުގެފާނެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، އެ ދަރިކަލުން، ކަލޭގެފާނުގެ އަހުލުވެރިންގެ ތެރެޔަކުން ނުވެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، އެ ދަރިކަލުންގެ ޢަމަލައަކީ، ރަނގަޅުނޫން ޢަމަލެއެކެވެ. ފަހެ، ކަލޭގެފާނަށް އެކަމަކާމެދު، އެނގުމެއްނުވާ ކަންތަކަށްއެދި، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ޙަޟްރަތަށް ނުދަންނަވާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ޖާހިލުންގެ ތެރެއިން ކަލޭގެފާނު ވެދާނެތީ، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަލޭގެފާނަށް ނަޞޭޙަތް ތެރިވެވޮޑިގެންވަމެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ތިމަންއަޅާގެ ވެރިރަސްކަލާކޮ! ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަން އަޅާއަށް، އެކަމަކާމެދު އެނގުމެއްނުވާކަމަކަށް، އިބަރަސްކަލާނގެ ޙަޟްރަތަށް އެދި ދެންނެވުމުން، ތިމަންއަޅާ ސަލާމަތްކުރެއްވުންއެދި، އިބަރަސްކަލާނގެ ޙަޟްރަތުން ވާގިއެދި، ރައްކާތެރިކަން ލިބިގަންނަމެވެ. އިބަރަސްކަލާނގެ ތިމަން އަޅާޔަށް ފާފަ ނުފުއްސަވާނަމަ، އަދި ރަޙުމަތްނުލައްވާނަމަ، ގެއްލެނިވެގެންވާ މީހުންގެ ތެރެއިން ތިމަންއަޅާ ވެދާހުށްޓެވެ. “\nއީމާންކަމުގެ ގުޅުމަށްވުރެ އެހެން ގުޅުމެއް އިސްކޮށްފިނަމަ ދުވަހަކުވެސް ކާމިޔާބެއް ނުލިބޭނެއެވެ. ހަމަޖެހުމެއް ނުލިބޭނެއެވެ. އަދި އީމާން ކަމުގެ ގުޅުން ނެތިއްޖެ ނަމަ ގާތްތިމާގެ ކަމުގެ ގުޅުމާއި ލޭގެ ގުޅުމުން ވެސް ފައިދާ އެއް ނުކުރާނެ ކަން ނޫޙު ޢަލައިހިއްސަލާމް ގެ ދަރިކަލުންނާއި މެދު ކަންތައްވެގެން ދިޔަގޮތުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ބަޔާންވެގެން ހިނގައްޖެއެވެ. އީމާން ނުވުމުގެ ސަބަބުން އެކަލޭގެފާނުގެ ދަރިކަލުންނަކީ ، އެކަލޭގެފާނުގެ އަހުލުންގެ ތެރެއިންވާ މީހެއްނޫންކަމުގައި ﷲ ތަޢާލާ އެންގެވިއެވެ.\nއަޅުގަނޑުމެންނަކީ އިސްލާމް ދީނަށް އެންމެ އިސްކަމެއްދޭ ބައެއްކަމުގައި ﷲ ތަޢާލާ ލައްވާށިއެވެ. އާމީން. އަދި ތަފާތު ކުލަތަކާއި ޖަމާޢަތްތަކަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ އީމާންކަމުގެ ގުޅުމަށް ބުރޫއަރަންވީ ސަބަބެއްކަމުގައި ނުހަދަމާތޯއެވެ!


Disney ge 100,000 muvvazafunna musaar nulibey gothah chutty | Mihaaru\nޑިޒްނީގެ 100،000 މުވައްޒަފަކަށް މުސާރަ ނުލިބޭ ގޮތަށް ޗުއްޓީ\n20 އެޕްރީލް 2020 - 17:282comments\nފައިނޭންޝަލް ޓައިމްސް އިން ބުނިގޮތުގައި ފިލްމު ހެދުމުގެ އިތުރަށް ދުނިޔޭގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި ތީމް ޕާކާއި ހޮޓާ ފަދަ ތަންތަން ވެސް ހިންގަމުން އަންނަ ޑިޒްނީން ވަނީ މުސާރަ ނުލިބޭ ގޮތަށް މުވައްޒަފުންނަށް ޗުއްޓީ ދީފަ އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އެމެރިކާ އާއި ޔޫރަޕާއި އޭޝިއާގެ ގައުމުތަކުތަކުގައި ހިންގާ ތަންތަނުގައި މަސައްކަޔްކުރާ މުވައްޒަފުން ހިމެނެ އެވެ.\nކޮރޯނާވައިރަސް ފެތުރެން ފެށުމާ އެކު ޑިޒްނީގެ ވަރަށް ގިނަ ތަންތަން ވަނީ ވަގުތީ ގޮތުން ބަންދުކޮށްފަ އެވެ. ނަމަވެސް ޗައިނާގައި މިދިޔަ މަހުގެ ތެރޭގައި ވަނީ ޑިޒްނީގެ ބައެއް ފެސިލިޓީތައް އަލުން ހުޅުވައިފި އެވެ.\nނޫސްތަކުން ބުނިގޮތުގައި ޑިޒްނީގައި ވަޒީފާ އަދާކުރަމުން އަންނަ މީހުންގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި މީހުންނަށް މުސާރަ ނުލިބޭ ގޮތަށް ޗުއްޓީ ދިނުމުން އެ ކުންފުންޏަށް 500 މިލިއަން ޑޮލަރު ރައްކާކުރެވޭނެ އެވެ.\nމުސާރަ ނުލިބޭ ގޮތަށް ޗުއްޓީ ދިނުމަށް ފަހު ޑިޒްނީން ވަނީ އެ ކުންފުނީގެ އެމެރިކާގެ މުވައްޒަފުން ސަރުކާރުން ރައްޔިތުންނަށް ދޭން އިއުލާންކުރި ސްޓިމިއުލަސް ޕެކެޖަށް ކުރިމަތިލާން އަންގައިފަ އެވެ. އަދި މުސާރަ ނުދިނަސް މުވައްޒަފުންނަށް ހެލްތު އިންޝޫރަންސްގެ ދަށުން ލިބެން ޖެހޭ ހުރިހާ ހިދުމަތެއް ލިބޭނެ ކަމަށް ބުންޏެވެ.\nފައިނޭންޝަލް ޓައިމްސް އިން ބުނިގޮތުގައި މުސާރަ ނުލިބޭ ގޮތަށް މުވައްޒަފުންނަށް ޗުއްޓީ ދިން އިރު، މިދިޔަ އަހަރުގެ ފަހު ތިން މަހުގައި އެ ކުންފުންޏަށް އާމްދަނީގެ ގޮތުގައި 1.4 ބިލިއަން ޑޮލަރު ލިބިފައިވެ އެވެ.\nޗައިނާގައި ހުންނަ ޑިޒްނީގެ ފެސިލިޓީއެއް.\nޑިޒްނީގައި 223،000 އަށް ވުރެ ގިނަ މުވައްޒަފުން ވަޒީފާއަދާކުރާ އިރު އެ ކުންފުނީގެ މިލްކިއްޔާތު 93 ބިލިއަން ޑޮލަރަށް އަރަ އެވެ.\nކޮރޯނާ ވައިރަހާ ދިމާކޮށް ހަރަދުތައް ކުޑަކުރުމުގެ ގޮތުން ޑިޒްނީގެ ޗެއާމަން ބޮބް އައިގާ ވަނީ މި ހާލަތުގައި އޭނާގެ މުސާރަ ނުނަގާ ގޮތަށް ނިންމައިފަ އެވެ. މީގެ އިތުރުން ޗީފް އެކްޒެކެޓިވް ބޮބް ޝެޕެކް ވަނީ އޭނާގެ މުސާރައިގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި ނުނަގާ ގޮތަށް ނިންމައިފަ އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ހޮލީވުޑް އިގްތިސާދު ވަޒީފާ ޑިޒްނީ އެމެރިކާ


Magu hedhumuge7mashroou eh ge design ah badhalu gennanee | Mihaaru\nހަތް ރަށެއްގެ މަގު ހެދުމުގެ މަޝްރޫއުގެ ޑިޒައިނަށް ބަދަލު ގެންނަން ނިންމައިފި\nމަގެއް ހަދަނީ: ހަރް ރަށެއްގެ މަގު ހެދުމުގެ މަޝްރޫއުގެ ޑިޒައިނަށް ބަދަލު ގެންނަން ވަނީ ނިންމާފައި -- ފޮޓޯ/މިހާރު\n11 ޖޫން 2019 - 19:29\nސަރުކާރުން އަންނަނީ އެމްޓީސީސީއާ ހަވާލުކޮށްގެން މަގު ހެދުމާއި ބަނދަރު ހެދުމުގެ ބައެއް މަޝްރޫއުތައް ހިންގަމުންނެވެ.\nއެމްޓީސީސީން މިއަދު ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ވަނީ މަގު ހެދުމުގެ މަޝްރޫއުތަކުގެ ތެރެއިން ޑިޒައިނަށް ބަދަލު ގެންނަން ނިންމީ ހދ. ހަނިމާދު އާއި ރ. އުނގޫފާރާއި ބ. އޭދަފުށްޓާއި ރ. ދުވާފަރުގެ މަގު ހެދުމުގެ މަޝްރޫއުގެ އިތުރުން ސ. ހުޅުމީދޫ ބަހާއުއްދީން މަގާއި ލ. ފޮނަދޫގެ މަގު ހެދުމުގެ މަޝްރޫއު އަދި ފުވައްމުލަކު ރިންގް ރޯޑްގެ މަޝްރޫއަށް ކަމަށެވެ.\nއެ މަޝްރޫއު ތަކުގެ ޑިޒައިނަށް ގެންނަ މައިގަނޑު ބަދަލަކީ ވެއްޔާއި ސިމެންތި ބޭނުން ކޮށްގެން، ބޭސް ކޯސް ފަށަލަ އެޅުމުގެ ބަދަލުގައި ހިލަ އަޅައިގެން އެ ފަށަލަ އެޅުން ކަމަށް އެމްޓީސީސީގެ ބަޔާނުގައި ވެ އެވެ. އެގޮތަށް ނިންމީ އެމްޓީސީސީން ބުނިގޮތުގައި، ކުރީގެ މަޝްރޫއުތަކުގެ ތަޖުރިބާ އަށް ބެލުމަށް ފަހު، މަޝްރޫއުތަކުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅު ކުރުމަށެވެ.\nއެމްޓީސީސީން ބުނީ، އެ މަޝްރޫއުތަކުގެ ޑިޒައިނަށް ބަދަލު ގެނައުމުގެ ކަންކަން ޕްލޭނިން މިނިސްޓްރީގެ ވެސް މަޝްވަރާގެ މަތިން އަންނަނީ ކުރަމުންނެވެ. އެ މަޝްރޫއުތަކަށް 210 މިލިއަނަށް ވުރެ ގިނަ ރުފިޔާ ޚަރަދުވެ އެވެ.\nތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތައް ލިންކު ރޯޑް މަގު ހެދުން އެމްޓީސީސީ\nވެގެން މިއުޅޭ ގޮތެއްކަމަށް ފެންނަނީ ތިޔަ ބުނާ ޕްރޮޖެކްޓްތަކަކީ ކުރީ ސަރުކާރުން ފައްޓާފައި ހުރި ޕްރޮޖެކްޓްތައް. . ދެން މިދައްކަނީ ޑިޒައިން ބަދަލުކުރާވާހަކަ. މި ސިޔާސީ ކުޅިގަނޑުން ހުރިހާ ގެއްލުމެއް ރައްޔިތުންނަށް. ވަގުތާއި ފައިސާ ބޭކާރުވަނީ. ތަންކޮޅެއް ތަސައްރަފު ފުދެން އެބަޖެހޭ\n"ސަރުކާރުން އެމްޓީސީސީއާ ހަވާލު ކޮށްގެން ހިންގާ ރަށްރަށުގެ މަގު ހެދުމުގެ ބައެއް މަޝްރޫއުތަކުގެ ޑިޒައިނަށް ބަދަލު ގެންނަން އެ ކުންފުނިން ނިންމައިފި އެވެ." މިއީ ކޮންޓްރެކްޓް ޤާނޫނާ ޚިލާފްކަމެއް. ކޮންޓްރެކްޓަރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ޑިޒައިންއަށް ބަދަލު ގެންނާކަށް ނުނިންމޭނެ، ހުށަހަޅަން ޖެހޭނީ މަޝްރޫޢުގެ ވެރި ފަރާތަށް، ދެން ތިޔަ މަޝްރޫޢުގެ ވެރިފަރާތް، މިނިސްޓްރީ އިން އެކަން ނިންމާނީ! އަދި އެކަން ރައްޔިތުންނަށް އަންގާނީވެސް ޕްރޮޖެކްޓް ގެ ވެރިފަރާތުން!\nޖުމްހޫރީ ޕާޓީގެ މީހެކޭ އެމް.ޑީ އަކަށް ހުރީ. ތަނެއް ދޮރެއް ނޭނގުނަށް މޮޅުކޮށްލަން ސުރުހީ އަށް އަރާލަން ކަންތައްތައް ކޮށްލަންވާނެތާ!\nމަގުގެ ވެސް ނޫން ޑިޒައިން ހެދޭނީ ، މަގުތަކާއި ކާވެނި ހެދުވޭނެއި.ވ.ވެދުން\nތިޔަހެން މޮޅުޑިޒައިން ހަދަން އޮފީހުގަ ތިއްބާ ތި މަގު ތައް ފުރާ މީހުން ނިކުމެ ތިކަން ނިންމާލާފާނެ ހެންހީވަނީ..!!ހަމަ އަދިވެސް ވާނުވާގަ ލިބުނު މޮޅާގެން ކަމެއް ކޮއްދެވޭތޯ ބަލާބަލަ...\nތިޔަގޮތަށްކަންކުރީމާ ކުރެވެނީ އަމާބުނީތީ ފަރަށްދާ އުސޫލުން\nކުރިން އެކަން ކޮށްފަ އޮތީ އަމާ ބުނީތީ ފަރަށްދާ އުސޫލުން ، ސިމެންތި ބަސްތާއަކަށް ވިހި ގޯނި ކަޅުވެލި އަޅައިގެން ..... ވަރަށް ސަލާމް\nތިޔަހެން ކިޔައިގެންވެސް ހުރިހައި މަޝްރޫތައް ހުއްޓުވައިބަލަ.. އަދި މާލޫގައި ކޮންމެވެސް ނަމެއްކިޔާފައި ކުޑަޕާކެއްހަދާލަ.. އެއިރުން އަމިއްލަ ބޭނުންތަކަށް ފައިސާ ބާކީވާނެ.. ! އަހަރެން ހަމައަސްލުވެސް ހައިރާންވޭ މާލެއާއި ރާއްޖޭގެ އެކިކަންކޮޅުތަކުން ދުއްވާ އުޅަނދުތަކަށް އެއްވަރަކަށް އަހަރީފީ ފަދަ ފީތައްނަގާތީވެ! މާލެނޫން ރައްރަށުން އެއްވެސް ވަރެއްގެ ފީއެއް ނަގައިގެންވާނެކަމަކަށް ނެފެނޭ !\nޢަޅެ ކުޅުދުއްފުށި މަގުތަކަށް މިނޫން ގޮތެއްވާނީ ކޮންދުވަހަކުންބާ؟\nމަގުމައްޗަށް ނުގެށި ހުންނަތާރު އޮތްސައިފަ ދިއުމުން ކުޑަކޮށް ފެންކޮޅެއް އެމަގުތަކަށް އެޅުނަސް މަގުގެ ބޭނުންހިފާ މީހުނަށް ހުރިހާދުއްތުރާކާއި އުނދަގުލެއް. ދުނިޔޭގެ އެހެނިހެން ތަންތަނުގައިވެސް މަގު ހަދާފައި އެބަވޭ މިދުއްޕާނެއް އެތަންތަނުގެ ރައްޔަތުން އުފުލާކަށެއްނުޖެހޭ. މީވާ ގިނައިން އަދި އޮރިޔާންވާވަރަށް ޓެކުސް ދައްކަންޖެހޭ ތަނެއް.\nހެޔޮ ނުވާނެ ފެން ހިނދޭ ގޮތަށް މަގުތައް ހަދައިދޭތި ޕްލީޒް\nތި ޑިޒައިނަށް ގެންނަ ބަދަލާއެކު މަގުތަކުގައި އެކޮޅުކޮޅުން ތިބެގެން ދުއްވަން ނުޖެހިއްޖެއާ ރަނގަޅު، މޮޅެތި ގޮތްގޮތަށް މަގުތައް ހެދީމަ ނިމުނީއެވެ.


SunOnline: SAG: Thaareehee furathama match gai Nepal athun Anhen cricket team balivejje\nސައުތް އޭޝިއަން ގޭމްސް: ތާރީހީ ފުރަތަމަ މެޗުގައި ނޭޕާލް އަތުން އަންހެން ކްރިކެޓް ޓީމު ބަލިވެއްޖެ\nޢަބްދުﷲ އައިމަން 02 Dec 2019, 16:18\nރާއްޖޭގެ އަންހެން ކްރިކެޓް ޓީމުން މިއަދު އިންޑިއާއާ ދެކޮޅަށް ކުޅުނު މެޗުގެ ކުރިން --- ފޮޓޯ// އެމްއޯސީ\nނޭޕާލް ޕޮކަހަރާ: ނޭޕާލްގައި މިހާރު ކުރިއަށްދާ ސަރަހައްދީ އެންމެ ބޮޑު މުބާރާތް ކަމަށްވާ ސައުތް އޭޝިއަން ގޭމްސްގެ 13 ވަނަ ޑިވިޝަނުގައި ރާއްޖެއިން މުޅިން އަލަށް ބައިވެރިވި އަންހެން ކްރިކެޓް ޓީމު ނޭޕާލް އަތުން ބަލިވެއްޖެ އެވެ.\nރާއްޖޭގެ އަންހެން ކްރިކެޓް ޓީމަކުން މިއީ ބައިނަލް އަގުވާމީ މުބާރާތެއްގައި ވާދަކުރި ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. ނޭޕާލްގެ ޕޮކަހަރާ ސިޓީގެ ކްރިކެޓް ގްރައުންޑުގައި މިއަދު ހެނދުނު ކުޅުނު މެޗުން ނޭޕާލް އަތުން ބަލިވީ 10 ވިކެޓުންނެވެ. މުބާރާތުގެ މެޗުގެ ކުރިން ނޭޕާލްއާ އެކު ކުޅުނު ރަހުމަތްތެރި ކަމުގެ މެޗެއްގައި އަންހެން ޓީމު ވަނީ މިއަށްވުރެން ރަނގަޅު ނަތީޖާއެއް ނެރެފަ އެވެ. އެ މެޗުގައި ރާއްޖޭގެ ޓީމުން ވަނީ 78 ލަނޑު ހަދައިފަ އެވެ.\nމިއަދުގެ މެޗުގައި ޓޮސް ދިމާވުމުން ފުރަތަމައިން ކުޅެން ނުކުތީ ރާއްޖެއިންނެވެ. ރާއްޖޭގެ ޓީމުން ކުޅެން އަރައި މެޗްގެ 10 ވަނަ އޯވަރުގެ ތެރޭގައި ހުރިހާ ކުޅުންތެރިން ނުބައިވެގެން ހެދުނީ 16 ލަނޑެވެ. ޖަވާބުގައި ނޭޕާލް ޓީމުން ކުޅެން އަރައި ފުރަތަމަ އޯވަރު ނުނިމެނީސް 17 ލަނޑު ހަމަކުރިއެވެ. ނޭޕާލްގެ ތަޖުރިބާއާއި ހުނަރަަށް ބަލައި މިއީ މުޅިން އަލަށް ބައިވެރިވި ދިވެހި ރާއްޖެއަށް ގޯސް ނަތީޖާއެއް ނޫނެވެ.\nމިއަދުގެ މެޗުގައި ރާއްޖޭގެ ޓީމުން އެންމެ ރަނގަޅަށް ކުޅުނީ ހަމްޒާ ނިޔާޒް އެވެ. ހަމްޒާ 11 ބޯޅައިން9ލަނޑު ހަދައިފައިވާއިރު2ފަހަރު ހަތަރަކަށް ޖަހައިފައެވެ. ރާއްޖެއިން އިތުރަށް ހެދި ހަތަރު ލަނޑު ހެދީ ހަފްސާ އަބްދުﷲ އެވެ.\nމިފަހަރުގެ ސައުތް އޭޝިއަން ގޭމްސްގެ އަންހެން ކްރިކެޓުގައި ބައިވެރިވެފައި ވަނީ ހަތަރު ގައުމަކުންނެވެ. ރާއްޖެއާ ނޭޕާލްގެ އިތުރުން މުބާރާތުގައި ދެން ކުޅޭނީ ބަންގްލަދޭޝްއާއި ސްރީ ލަންކާ އެވެ.\nސައުތު އޭޝިއަން ގޭމްސްގެ އަންހެން ކްރިކެޓް އިވެންޓްގައި ރާއްޖޭގެ ޓީމް ކުޅޭ ދެވަނަ މެޗް އޮންނާނީ މި މަހުގެ4ވަނަ ދުވަހު އެވެ. އެ މެޗުގައި ރާއްޖެއިން ބައްދަލު ކުރާނީ ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި ވެސް ވާދަކުރ ސްރީ ލަންކާ އެވެ.\nމިފަހަރުގެ ގޭމްސްގައި ރާއްޖޭގެ އަންހެން ޓީމުގެ ކޯޗެއްގެ ގޮތުގައި ހަމަޖައްސާފައި ވަނީ ސްރީލަންކާގެ ޕަދުމާ ކަރުނަރަތުނާ އެވެ. އޮސްޓްރޭލިޔާގެ ކޯޗިން ލެވަލް ތްރީ ފުރިހަމަކޮށްފައިވާ ކަރުނަރަތުނާ އަކީ ސްރީލަންކާގެ ގައުމީ ޓީމުގެކުރީގެ ކުޅުންތެރިއެކެވެ. އޭނާ ވަނީ ސްރީލަންކާގެ މަޝްހޫރު ކޮލަންބޯ ކްރިކެޓް ކުލަބުގެ ކޯޗުކަން ވެސްކޮށްފައެވެ.\nމެޗަށްފަހު ނޫސްވެރިންނާ ވާހަކަ ދައްކަމުން ކޯޗު ބުނީ މިއަދުގެ މެޗުން ބަލިވި ނަމަވެސް ކުޅުންތެރިންގެ މޯޓިވޭޝަނަށް އަސަރެއް ނުކުރާ ކަމަށެވެ. އަދި މިއީ މުޅިން އައު ފެށުމެއް ކަމަށާއި މިފަހަރުގެ މުބާރާތުން ލިބޭ ތަޖުރިބާއާ އެކު ޓީމު ކުރިއަށް އޮތްތާ ރަނގަޅު ވާނެ ކަމަށެވެ.\nނޭޕާލުގެ ޕާލަމެންޓު އިޔާދަކޮށް އަލުން މަސައްކަތަށް\nނޭޕާލްގެ ބޮޑުވަޒީރުގެ އިތުބާރު ނެތް ކަމަށް ފާސްކޮށްފި


Dhoannehgai zuvaanaku barahanaakoh, bodethi aniyaathakeh dheefi | Mihaaru\nވައްކަމުގެ ތުހުމަތާއެކު ދޯންޏެއްގައި ޒުވާނަކު ބަރަހަނާކޮށް، ބޮޑެތި އަނިޔާތަކެއް ދީފި\n22 ނޮވެމްބަރ 2020 - 13:24\nދޯންޏަކަށް އެރި މީހެއްގެ މައްޗަށް ވައްކަމުގެ ތުހުމަތުކޮށް އޭނާ ބަރަހަނާކޮށް ވަރަށް ރަހުމް ކުޑަ ގޮތަކަށް ބޮޑެތި އަނިޔާތަކެއް ދީފި އެވެ. އެކަމަކު އެއީ ކޮން ރަށެއްގައި، ކޮން ބަޔަކު ހިންގި އަމަލެއް ކަމެއް އަދި ނޭނގެ އެވެ. އެ އަނިޔާތަކުގެ މަންޒަރު މިހާރު ވަނީ ސޯޝަލް މީޑިއާގައި އާންމުވެފަ އެވެ.\nސޯޝަލް މީޑިއާގައި އާންމުންގެ މީހަކު އެ ވީޑިއޯ ޝެއާކޮށްފައި ވަނީ އިއްޔެ އެވެ. ވީޑިއޯއިން ފެންނަނީ އަތްފައި ބަނދެފައި އޮތް ޒުވާނަކު ދޯނީގެ ތައްޓު މައްޗަށް ވައްޓާލައި 10 ވަރަކަށް މީހުން ވެގެން އެކި ގޮތްގޮތަކަށް އަނިޔާކުރާ ތަނެވެ. ބައެއް މީހުން އޭނާގެ ގައިގައި ކޮޅުފައިން ތެޅިއިރު އަނެއް ބަޔަކު ދަގަނޑާއި ހޮޅިބުރި އާއި ލަޓިބުރިން ވެސް ތަޅަ އެވެ. އަދި އޭނާގެ ދެފައިގައި ހިފައި ދޯނީގައި ދަމަމުން ގެންދިޔަ އެވެ. އެއް މިނެޓްގެ އެ ވީޑިއޯ އެ ފަށާއިރު ވެސް އޭނާ އަށް އޮންނަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އަނިޔާވެފަ އެވެ. އަދި ވީޑިއޯ ނިމުނުއިރު ވެސް އޭނާ އަށް ދިޔައީ އަނިޔާކުރަމުންނެވެ. އޭނާގެ ކޮނޑު މަތިންނާއި ހަށިގަނޑުގެ ބައެއް އެހެން ހިސާބުތަކުން ވެސް އަނިޔާގެ ނިޝަންތައް ފެންނަން ހުއްޓެވެ. (އަނިޔާވެރި މަންޒަރުތަކެއް ހިމެނޭތީ މި ވީޑިއޯ މި ހަބަރުގައި ޝާއިއު ނުކުރީ އެވެ.)\nބެލެވޭ ގޮތުގައި އެއީ ކަންނެލީގެ މަސްވެރިކަން ކުރާ ދޯންޏެކެވެ.\nއަނިޔާކުރި މީހުން އޭނާއާ ތަކުރާރުކޮށް ސުވާލުކުރަމުން ދިޔައީ ވަގަށް ނެގި ތަކެއްޗާ ގުޅޭގޮތުންނެވެ. ވީޑިއޯގައި އިވޭ ގޮތުގައި ދޯނިން ތިން ފޯނާއި 5،000ރ. ވަނީ ގެއްލިފަ ވެއެވެ. އެކަމަކު އެ މީހާ ދިިޔައީ ވައްކަން ނުކުރާ ކަމަށް ބުނެ ރޮމުންނެވެ.\nބޮކްސާއެއް އެކަނި ލައިގެން އޮތް އެ މީހާ އަށް ކުރި އަނިޔާތަކާ އެކު އާންމުން ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ހިތްހަމަ ނުޖެހުން ފާޅުކޮށްފަ އެވެ. އަދި މި ގައުމުގައި ގާނޫނާއި ގަވައިދު ހިންގުމަކީ ރައްޔިތުންގެ އަމިއްލަ ކަމެއްތޯ ވަނީ ސުވާލު އުފައްދައިފަ އެވެ.\nމި މައްސަލަ ފުލުހުންނަށް ހުށަހަޅާފައިވޭތޯ ދެންނެވުމުން ފުލުހުންގެ އޮފިޝަލަކު ވިދާޅުވީ އެ ވީޑިއޯ ފެނިފައިވާ ކަމަށާއި އެ\nކުށްކުރުން ފުލުހުން ވައްކަމާއި ފޭރުން\n67 ކޮމެންޓް, 250 ރިއެކްޝަންސް\nހަމަ ގައިމުވެސް ތިސޮރު މި ހާރު ހިތަށް އަރާނެ ސަ ހަރޯއޭ،މިގައުމު ހަމަ އަކަށް އެޅޭނެ ހަމައެކަނި ގޮތަކީ ﷲ ގެ ޝަރީއަތް ތަކާ ޙުކުމް ފުޅު ތަށް ގާއިމް ކުރުން،ކާފަރުންގެ އަގީދާ އަށް ބޯލަނބާ ހާ ދުވަކު ނުކެރޭނެ އެއްކަމެއްވެސް ރަނގަޅު ކުރާކަށް،\nވަރަށް ރަގަޅު ނިންމުމެއް ރައްޔިތުން އެބަޖެހޭ ވަގުންނަށް ހަރުކަށި އަދަބުދީ ނައްތާލަން، ވަގުންގެ ބަލާބޮޑު ނުވާ ހަމަ އެންމެ ރަށެއްވެސް މިގައުމަކުނެތް، ރައްޔިތުން ނިކުމެ އިންސާފު ކޮށްލަން ގޮވާލަން.\nރަގަޅު ހަމަ ވަގުން ހުއްޓުވޭނީ ދެވަނަ ފަހަރު ނާރާވަރު ކުރީމަ\nއެކިކުށަށް އެކިއަދަބު ދީނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާއިރު އެކުށަކަށް އޮންނަ އަދަބު އެމީހަކަށް ލިބެންވާނީ. ޖޯޝުގައިވެސް އެމީހަކު ހިތުހުރި އަދަބެއްދޭން ދީނަކު ނޯވޭ. ކަމެއް ޔަގީންނުވާއިރު މީހަކަށް އަނިޔާކުރެވިގެންނުވާނެ. ގިނަފަހަރު އަމިއްލަ މުދާ ހޯދިފައިވަނީ އެންމެ ހަލާލު ގޮތުގައިތޯވެސް ބަލާލުން މުހިއްމު. މުދަލު ޒަކާތް ނުދައްކާ ތިބޭ މީހުން ހިފަހައްޓައިގެން ތިބެނީ ބައެއްގެ ހައްގެއް. ވައްކަންނޫނީ އެހެންކަމަކުން ގެއްލުންލިބެން މެދުވެރިވާ ސަބަބެއް އޮންނާނެ\nވައްކަމަށް ދީނުގަ އޮންނަ އަދަބު އެންމެ ފަހުން މިގައުމުގަ ދިނީ ކޮންއިރަކުބާ؟\nއެމްޑީޕީ ވެރިކަމަކީވެސް އަނިޔާވެރި ރަށްޔިތުން ބަނޑަށްޖެހޭ ވެރިކަމެއް\nހައްގު މިންވަރު ހޯދައިގެން ރަނގަޅަށް އުޅެން އުޅޭ އެންމެންގެ މުދާކޮޅު ރޯމާ ދުވާލު ލޫޓްވާލައިގެން ދާއިރުވެސް އެމީހުންނަށް ޙައްގު އަދަބު ނުދެވި އޭގެ ބަލާވެރިކަން ތަކުރާރުވާނަމަ މިހެން ވެދާނެ.\nއަދުލު އިންސާފް ނެތްތަނެއްގަ ހިނގާނީ ޖަންގަލީގެ ގާނޫނު!\nހަމަރަންގަޅަށް ކަންތައް އެކުރީ މަގޭޚިޔަލަކީ މިގައުމުގަ ރަށްޔަތުން ނުކުމެ ހުކުމްތަންފީޒުކުރަން ވަޢްކަންކުރާމީމުން އަތުލައިގެންފަ އޮންދަ ސްޕޮޓުގަ އަތްކަނޑާފަ ދޫކޮށްލީމަ ނިމުނީ ކުދި އަނިޔާ ކުރާނެކަމެއްނެތް އިސލާމްދީނުގަ އޮންނަނީ ވަށްކަން ކުރާމީހުންގެ އަތްކެނޑުމަށް\nޢިސްލާމްދީނުގައި ނޯންނާނެ އޮންދަ ސްޕޮޓްގައި އަތް ކަނޑާކަށް އަދި ކޮންމެ ވައްކމަކާގުޅިގެން އަތެއް ނުކެނޑޭނެ. ވެރިން ތަންފީޒުޖުރަންޖެހޭ ކަންކަން އެއީ. އެމީހުން ގޯސް ކޮށް ކަންކުރީމާ ރައްޔިތުން ގޯސް ހަދަން ހުއްދައެއް ނުވާނެ. އެކަމަކު ޠަބީޢީގިތުން މިހެން ވަމުންދާނެ. އެހެންވެ ކުށާއެކށީގެންވާ އަދަބު ކަނޑައަޅުއްވާފައިވަނީ.\nތިކަންކަމުގެ ޙައްލަކީ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތް ތަންފީޒް ކުރުން. ޢެއީ ދުނިޔެ ދުށް ވަޒަން ހިފެހެއްޓިފައިވާ ޝާމިލް ޢަޤީދާގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ހަމަ އެކަނި ޝަރީޢާ\nވައްކަންކުރާމީހާގެ އަތްކެނޑީމާ ނިމުނީ. މައްސަލަ ހައްލުވާނެކަމީ ސައްތައިންސައްތަ ޔަގީން ކަމެއް. ސިމްޕަލް.\nވައްކަން ކުރާ މީހުންނަށް ހައްގު އަދަބު ދޭން ސަރުކާރުން ނުކުޅެދޭކަމަށްވާނަމަ މިފަދަ އެތައް ހާދިސާ އެއް ހިނގުމަކީ ދުރުގާ ވާ ކަމެއް ނޫން.. މީހުން ލޯބޯ ފިއްސާ ދާ އޮހޮރުވައިގެން ހޯދާ ރުފިޔާކޮޅު ވަގުން ކާން ދޭކަށް އެއްވެސްމީހަކު ނޭދޭނެ.. އިންސާފް ވަގުންނަށް ލިބިދެން ޖެހޭނީ، ފޭރެވުނު މީހާގެ ހައްގުވެސް ހޯދާއި ދީފަ.


Tax ge gothugai 20 million dollar dhakkan GMR ah MIRA in angaifi | Mihaaru\nޚަބަރު / ޖީއެމްއާރު\nޓެކްސްގެ ގޮތުގައި 20 މިލިއަން ޑޮލަރު ދައްކަން ޖީއެމްއާރަށް މީރާ އިން އަންގައިފި\nޖީއެމްއާރުގެ އިސްވެރިންތަަކަކާ އެކު ކުރީގެ ރައީސް ނަޝީދު: ޖީއެމްއާރަށް މީރާއިން އެންގީ ޓެކްސާއި ޖޫރިމަނާގެ ގޮތުގައި 20 މިލިއަން ޑޮލަރު ދައްކަން\n03 ޖޫން 2018 - 19:49\nޓެކްސް އާއި ޖޫރިމަނާގެ ގޮތުގައި ދިވެހި ސަރުކާރަށް 20.5 މިލިއަން ޑޮލަރު (360 މިލިއަނަށް ވުރެ ގިނަ ރުފިޔާ) ދައްކަން ޖީއެމްއާރު ކުންފުންޏަށް މޯލްޑިވްސް އިންލެންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ (މީރާ) އިން އަންގައިފި އެވެ.\nމާލޭ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓް ހިންގަން، އެމްޑީޕީގެ ވެރިކަމުގައި ހަވާލުކުރި ޖީއެމްއާރު ކުންފުނީގެ އޮފިޝަލަކާ ހަވާލާދީ، އިންޑިއާގެ ނޫހެއްގައިވާ ގޮތުން ރާއްޖޭގެ ޓެކްސް އިދާރާ އިން މިދިޔަ އަހަރުގެ ފަހުކޮޅު އަންގާފައި ވަނީ ވިޔަފާރީގެ ފައިދާ އިން ނަގާ ޓެކްސް ނުވަތަ ބީޕީޓީ އާއި ވިތްހޯލްޑިންގްސް ޓެކްސް އާއި ޖޫރިމަނާގެ ގޮތުގައި 20.5 މިލިއަން ޑޮލަރު ދިވެހި ސަރުކާރަށް ދެއްކުމަށެވެ.\nޖީއެމްއާރުގެ އޮފިޝަލާ ހަވާލާދީ، އެ ނޫހުގައިވާ ގޮތުން މީރާ އިން އެގޮތަށް އެންގިޔަސް އެ ފައިސާ ދައްކަން ޖެހޭ ކަމަކަށް ޖީއެމްއާރު ކުންފުނިން ގަބޫލެއް ނުކުރެ އެވެ. އަދި މިހާރު އެ ކުންފުނިން މަޑުކުރަނީ އެއާޕޯޓް ހިންގަމުންދާ ކުންފުނި އެމްއޭސީއެލްގެ ޖަވާބަކަށް ކަމަށް ނޫހުގައިވެ އެވެ.\nޖީއެމްއާރު އަތުން މާލޭ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓް އަތުލި މައްސަލާގައި ޖީއެމްއާރަށް ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި 270 މިލިއަން ޑޮލަރު ޖީއެމްއާރަށް ދައްކަން ސިންގަޕޫރުގެ އާބިޓްރޭޝަނުން ވަނީ ދިވެހި ސަރުކާރުގެ މައްޗަށް އަމުރުކޮށްފަ އެވެ. އެ ފައިސާ ރާއްޖެއިން މިހާރު ވަނީ ޖީއެމްއާރަށް ދައްކައި، ނިންމައިފަ އެވެ.\nޖީއެމްއާރު މީރާ ޓެކްސް އިންޑިއާ ރާއްޖެ-އިންޑިއާ\n30 ކޮމެންޓް, 113 ރިއެކްޝަންސް\nކޮން އެކަުންޓަކަށްބާ ތިޔަ ފައިސާ ޖަމާއުކުރަން ޖެހެނީ؟\nމުސާރަދޭނެ ލާރި ނެތީ ދޯ.\nމިފައިސާ ހޯދަން އަންގަންޖެހެނީ މިހާރަކު ނޫން މިހާރު ވަގުތު ފާއިތުވެއްޖެ މީސީޔާސީ ހަބަރެއް ހަދާލަން ކުރިކަމަކާވައްތަރީ\nއެނގޭ މީހާ ކޮންޓިނިއު\nއެމް.އޭ.ސީ.އެލް އަށް ނުވަތަ ސިންގަޕޯގެ އާބިޓްރޭޝަނަށް ކަނޑައެޅޭތޯ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ބީ.ޕީ.ޓީ އިން އިސްތިސްނާވާ ފަރާތްތައް. ނޫން. އެއީ ބީ.ޕީ.ޓީ ޤާނުން ދަންނަކަމެއްނޫން. އެކައުންޓިންގެ ސައުންޑް ނޮލެޖްހުރި، ތަޖުރިބާކާރު ކޮންމެ މީހެއް މިކަން ގަބޫލު ކުރާނެ. އެހެންވީމަ 271 މިލިއަން ޑޮލަރު އާމްދަނީއަކަށްވެ އެއިން އަންނަ ޓެކްސްބިނާކުރެވޭ ފައިދާއަކުން ޓެކްސްޖެހޭނީ ހަމަ ދައްކަން. އާބިޓްރޭޝަނޭ އެވޯޑްގަ އޮތް ވާހަކައެއް އަސްލު އެނގޭ ކިތައްމީހުންބާ މިތަނުގަ ކޮމެންޓްކުރަނީ. އެ އެވޯޑަކު ނޯންނާނެ ޓެކްސް ދައްކަންނުޖެހޭ ވާހަކައެއް. މީރާއިންހަދާ އެސެސްމެންޓްގެ ސައްހަކަން ބެލޭނެ ނިޒާމްތައް ހުރެ އެކަންކަން އޮންނައުސޫލުން ނުކޮށް ޓައިމްސް އޮފް އިންޑިއާގަ އެސެސްމެންޓާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލުކުރީމަ އެކައުންޓިންގެ ސައުންޑް ނޮލެޖްހުރި، ތަޖުރިބާކާރު ކޮންމެ މީހެއްގެ ގާތައް އަންނާނީ ފާޑެއްގެ ހިނިގަނޑެއް\nމަކޮޔާ ޖީއެމްއާރަށް ދައްކަންޖެހުނު ފައިސާއެއީ ކޮމްޕެންސޭޝަން ޕޭމެންޓެއް. އާމްދަނީއެއްނޫން. ބޮޑު ކޮންޓްރެކަޓަކާ ހިލާފުވެ ލިބުނުގެއްލުމަށް ބަދަލުގެ ގޮތުގައިދެވޭ ފައިސާއަކީ ގިނަ ގައުމުތަކުގަ ތިކިޔާ އުސޫލުން ޓެކްސްނެގޭ އެއްޗެއްނޫން.\nމި ތަނުގަ ކޮމެންޓްކުރާ ގިނަމީހުންނަށް އެކައުންޓިން ސްޑޭންޑަޑްގަ އޮންނަ އެއްޗެއް އެނގޭހެނެއް ހިއެއްނުވޭ. ދުނިޔޭގަ މިހާރު އަމަލުކުރަމުންދާ ހުރިހާ އެކައުންޓިން ސްޑޭންޑަޑް ތަކުގެ ދަށުންވެސް އާބިޓްރޭޝަނުން ޖީ.އެމް.އާރް އަށް އެވޯޑުކުރި 271 މިލިއަން ޑޮލަރަކީ 2016 ވަނަ އަހަރުގެ ޖީ.އެމް.އާރް އިންކަމް ސްޓޭޓްމަންޓުގައި އެހެނިހެން އާންމުދަނީގެ ގޮތުގައި ހިމަނަންޖެހޭ އެއްޗެއް. ދެން 2016 ވަނަ އަހަރުގެ ހަރަދު އޭގެން ކެޑުމުން އަންނަ ފައިދާއަކީ 2016 ވަނަ އަހަރުގެ ޓެކްސް ބިނާކުރެވޭ ފައިދާ ހިސާބުކުރުމުގައި ބޭނުންކުރާނެ ފައިދާ. ދުނިޔޭގަ މިހާރު އަމަލުކުރަމުންދާ އެއްވެސް އެކައުންޓިން ސްޑޭންޑަޑެއްގައެއް ނޯންނާނެ ވަކިވަކި ގައުމުތަކުގަ ޓެކްސް ބިނާކުރެވޭ ފައިދާ ހިސާބުކުރާނެ ގޮތެއް. އެކަން ކުރާނީ އެގައުމެއްގަ އަމަލުކުރަމުންދާ ޓެކްސްގެ ޤާނޫނާ ގަވައިދާ އެއްގޮތަށް. ދެން ކުރަންޖެހޭ ސުވާލަކީ އެމް.އޭ.ސީ.އެލް އަށް ނުވަތަ ސިންގަޕޯގެ އާބިޓްރޭޝަނަށް ކަނޑައެޅޭތޯ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ބީ.ޕީ.ޓީ އިން އިސްތިސްނާވާ ފަރާތްތައް.\nބައެއްމީހުންނަ ހެޔޮނުވިސްނެނީ މިހާރު ރާއްޖެއަ ކުރަނީ ފައިދާ.\nތިޔަ ފައިސާ ކަނޑާފައި އެތަނަށް ފައިސާނުދިނީ ކީއްވެގެން، 260 މިލިއަން ޑޮލަރު މިހާރު ދިވެހި ސަރުކާރުން ޖީއެމްއާރަށްވަނީ ދީފައި، އެފައިސާދިން އިރު މީރާއިން ކީއްވެގެންތޯ ނުބެލީ މީރާއަށް ދޭން އޮތްވަރު، އަހަރުމެން ދިވެއްސަކު ސައިކަލްގެ ސްޓިކާއެއްގެ ފައިސާއެއް އޮތަސް މިހާރު ބެންކަކުން ލޯނެއްވެސް ނުލިބޭ މީރާގެ ކިލިއަރެންސް ނުލިބި، ތިޔަ މައްސަލަ ވަރަށް ހޫނުކޮށް ބަލަންޖެހޭ\nހާދަ އަވަހަށް ހަނދާން ނެތެނީ...... 270 މިލިއަން ޑޮލަރު........މި ފައިސާ ދޭން ޖެހުނީ ސައްހަ އެގްރިމެންޓެއް އުފެދުމުގައި ބާތިލް އެއްޗެއް ކަމަށް ބުނެ ޖީއެމްއާރު ބޭރުކުރުމުން.....\nމީ އެމްޑީޕީ ކުޅުނުބޮނޑު ޖަރީމާއެއް މިކަހަލަ މީހުންނަ ވެރިކަންދޭނަނުވާނެ.\nޢެހެންވީމަ އަދި ކަލެއަށް ޖަރީމާ ނުފެނޭތާދޯ، މިއަހަރު އިންތިހާބެއް އޮވެއްޖެއްޔާ އޭގެ ކުރިން ކަލެއަށް ޖަރީމާ ފެނި އޮޅުންފިލާނެކަމަށް އުންމީދު ކުރަން.\nއަދި ތަންކޮޅެއް އަވަސް.. މިޔޮއްހުރިހާ ދުވަސްވީއިރު ކީއްވެބާތިކަން ނޭންގި އޮތީ.\nހަގީގަތުގާ ދިވެހި ސަރުކާރުން ޖީއެމްއާރ ބޭރުކުރީތީ މިރާއްޖޭގެ އިގްތިސޯދަ ނުހަނުފައިދާކުރޭ މިހާރު.\nއަޅެ މިސާލެއް ދައްކާލަބަލަ މަންޑޭލާ ބުރޯ!


Beynunvanee Rattisehtha? Rahumaitheriehtha? - Vaguthu\nރާއްޖެ އިން ފައްސި މަދު، ކޮވިޑަށް ޓެސްޓް ކުރުން ވެސް މަދު -2ގަޑިއިރު ކުރިން\nބޭނުންވަނީ ރައްޓެއްސެއްތަ؟ ރަހުމަތްތެރިއެއްތަ؟\n9 މަސް ކުރިން ( ޖޫން 20, 2020 )\nދުނިޔޭގައި އުޅޭ އިރު ގާތް އެކުވެރިންނަކީ ކޮންމެ މީހަކުވެސް ބޭނުންވާނެ ބައެއްކަން ޔަޤީނެވެ. އިންސާނުންނަކީ އެކަކު އަނެކަކުގެ އެހީތެރިކަމަށް ބޭނުންވާ ބަޔަކަށް ވާއިރު އެކުވެރިންނަކީ ތިމާއަށް ދިމާވާހިތްދާތި ވަގުތާއި އުފާވެރިވަގުތުގައި ވެސް އެކުވެރިން ތިބުމަކީ ކޮންމެ މީހަކުވެސް ބޭނުންވާނެ ކަމެކެވެ. ތޮބީއީގޮތުން އެކަނިވެ މާޔޫސްވާ ވަގުތު، ވާހަކަދައްކާ، ކަންކަން ހިއްސާކޮށްލާނެ މީހަކު ހުރުމަކީ ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް ހިތްހަމަޖެހުން ލިއްބައިދޭނެ ކަމެކެވެ.\nއާއްމުކޮށް ރަހުމަތްތެރިންނާއި މެދު ކުރާ ޝަކުވާއަކީ އެ މީހުން ހަބަރު ނުވާ ވާހަކައެވެ. ނުގުޅާ ވާހަކައެވެ. މެސެޖެއްވެސް ކޮށްނުލާ ވާހަކައެވެ. ޒިޔާރަތް ނުކުރާ ވާހަކަ އާއި ހާލު ބަލާ ނުލާ ވާހަކައެވެ. ދިރިއުޅުމުގެ ކަންކަމާއި، ވަޒީފާ އާއި އާއިލާގެ ކަންކަމާއި މަޝްއޫލުވެގެން އުޅުމަށް ފަހު އަވަދި ނެތިއުޅެގެން ހަބަރު ނުވަނީކަމަށް ވެސް ބައެއް މީހުން ބުނެއެވެ. އެކަމަކު ރަހުމަތްތެރިއެއް ކަމަށް ވާނަމަ އެ މީހަކު ކޮބާތޯ ބަލާލާ، އެ މީހެއްގެ ހާލު ބަލާލުމަކީ ކޮންމެ މީހަކުވެސް އެ މީހެއްގެ ރަހުމަތްތެރިންގެ ކިބައިން އެދޭނެ އަދި އުންމީދުކުރާނެ ކަމެކެވެ.\nހަވަރޑް ބިޒްނެސް ރިވިއުގައި ގިލިއަން ސޭންޑް ސްޓޯމް އަދި އޭޝްލީ ވިލިއަންސް ލިޔެފައިވާ ލިޔުމެއްގައި ވާގޮތުން ދޭތެރެއަކުން ގުޅާލާ، ހާލު ބަލާ މީހުންނާއި އެކު އޮންނަ ގުޅުން ބަދަހިވެއެވެ. އަދި ކަމެއް ދިމާވެއްޖެ ނަމަ އެ މީހުން ތިބޭނެ ކަމަށް އުންމީދު ކުރެވޭ ކަމަށް އެ ލިޔުމުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ. އެ މީހުންނާއި އެކު ކޮފީއަށް އެރުމާއި، އެ މީހުންނާއި އެކު ދަތުރު ދިއުމާއި، ރެސްޓޯރެންޓް ކެފޭ ފަދަ ތަންތަނަށް ދިއުމަކީ އާއްމު ދިރިއުޅުމުގައި ދިމާވާ ކުދި ކުދި ހިތްހަމަ ނުޖެހުންތަކާއި ދުުރުކޮށްލާ ކަމެއްކަމަށް ވެސް އެ މީހުން ފާހަގަކުރެއެވެ.\nއެހެންނަމަވެސް މިފަދަ ރަހުމަތްތެރިންނަކީ އަދި ތިމާ އާއި ދަތި އުނދަނގޫ ކަމެއް ދިމާވާ ހިނދު އެންމެ ގާތުގައި ތިބޭނެ ބަޔަކަށް ނުވާނެއެވެ. ލައިފް ސަޕޯޓްގައި އެންޑްރިއު ޝާއިއު ކުރި ލިޔުމެއްގައި ބުނެފައި ވަނީ އެެންމެ ރަނގަޅު ރަހުމަތްތެރިންނަކީ ކަމަކު ޖެހުނީމަ ތިބޭ މީހުންކަމަށެވެ. އެފަދަ މީހުންނަކީ ބައެއް ފަހަރު އެތައް ދުވަހެއް ވާއިރުވެސް ހަބަރެއް ނުވާ ބައެއް ކަމަށާ، އެއީ އެ މީހުންނަކީ ދިރިއުޅުމުގައި ވަކި ކަންކަމަށް ފޯކަސްކޮށްގެން މަސައްކަތް ކުރާ ބަޔަކަށް ވާތީ ކުރާކަމަކަށް ވެދާނެ ކަމަށް އޭނާ ވަނީ ބުނެފައެވެ.\nއެހެންނަމަވެސް މާލީ، ނަފްސާނީ އަދި އެ ނޫންވެސް ގޮތަކަށް އެހީއެއް ބޭނުންވެއްޖެ ނަމަ އެފަދަ މީހުންނަށް މާބޮޑަށް ބަރޯސާވެވޭކަމަށް އޭނާ ވަނީ ފާހަގަކޮށްފައެވެ. އެހެންކަމުން ހާލުގައި ޖެހޭ އިރު އަބަދު ގުޅާ، އެކުގައި އުޅުނު މީހުންނަށް ވުރެ މި ބުނާ މީހުންގެ ފަރާތުން އަޅާލުމާއި އެއްބާރުލުން ލިބުން ގާތްކަން އޭނާ ފާހަގަކުރެއެވެ.\nދިވެހިބަހުގައި ވެސް ރައްޓެހިންނާއި ރަހުމަތްތެރިންގެ މާނަ ތަފާތެވެ. ރައްޓެހިންނަކީ ދެކެފަރިތަ މީހުންނެވެ. ނުވަތަ އެއްރަށެއްގެ މީހުންނެވެ. ރަހުމަތްތެރިންނަކީ އެކަކު އަނެކަކުގެ އުފަލާއި ހިތާމައިގައި ބައިވެރިވެ، އެކަކު އަނެކެއްގެ ހާލުބައި އެހީތެރިވެދީ އުޅޭ މީހުންނެވެ. ޔަގީނުން ވެސް ކޮންމެ މީހަކު ވެސް ބޭނުން ވަނީ އެމީހަކާއި އެކުގައި އުޅޭ މީހުންނަކީ އެމީހެއްގެ "ރަހުމަތްތެރިއަކަށް" ވާށެވެ. "ރައްޓެއްސަކަށް" ވާކަށް ނޫނެވެ.\nއާޝާގެ ލޯބި މެސެޖް ޖުމައިހު އަށް: "ވަރަށް ލޯބިވޭ"!\nވަޒީފާ ގެއްލުމުން ފައިސާ ހޯދަން ފިރިހެނަކު ހަށިވިއްކުމުގައި\nކޮވިޑް ޖެހުމުން ޑިޕްރެޝަން އާއި ހަނދާން ނެތުން ފަދަ ބަލިތަކަށް މަގުފަހިވޭ: ދިރާސާ\nޖޫން 20, 2020 12:18\nކަމުދާ އާރޓިކަލެއް ނޫން\nޖޫން 20, 2020 12:20\nކަމުދާ އާރޓިކަލެއް ނޫން. ޢެއްރަށެއްގެ މީހުންނަކަށް ރަށްޓެހިންނެކޭ ނުކިޔާނެ!\nޖޫން 20, 2020 14:17\nރަދީފުގަ އޮތީ އެހެނޮކަންނޭގެ\nޖޫން 20, 2020 13:31\nހަޤީޤީ ރައްޓެހިންނަކީ ތިމާއަށް ހެޔޮ ކަންތަކަށް އަމުރުކޮށް ނުބައިކަންތައް ނަހީކުރާ ހަރާމް ކަންތައްތަކުން ތިމާ ދުރުކޮށް މަނަޢަ ކޮއްދޭ މީހާއެެވެ. ތިމާގެ އަތާއި ދުލުގެ ނުބައިކަމުން އަނެކާ ރައްކާތެރިކޮއްދޭ މީހާއެވެ. ތިމާ ދެކެ ލޯބިވާ ހަޤީޤީ ރައްޓެހިންނަކީ އެއީ އެވެ.\nޖޫން 20, 2020 15:12\nދިވެހި ބަހުގައި ރައްޓެހީންނާއި ރަހުމަތްތެރިން ތަފާތު މި ލިއުމުގައި ވާގޮތް ހަމަ ރަނގަޅުބާ؟\nއަހަންނަށް ޙިވަނީ ދިވެހި ބަހުގައި މި ދާދި އެއް ބަޔަކަށް މި ދެ ލަފުޒުން މުޚާތަބް ކުރެވެނީ މިލިއުމުގައި ވާ ސަބަބަށްވުރެ އެހެން ގޮތަކުން ހެން.\n“ޓެހިން”މިބަސް ބޭނުން ކުރެވެނީ މަދުން ފެނި ދެނިވެ ވާ މާބޮޑު ގުޅުމެއް މަމްފާއެއް ނުވާ ގުޅުންތަކަށް. މިސާލަކަށް “އަވަށްޓެހިން” އެގޮތުން ރަށުގައި އުޅޭ ޓެހިން އެއީ “ރަށް”ޓެހިން އެމީހުން ފެނިދާނެ، ނުފެނިދާނެ، ދިމާވެދާނެ، ދިމާނުވެދާނެ މިހެނ ވިއަސް މާބޮޑު މައުނަވީ ގުޅުމެއް ނޯންނާނެ.\nއެޔާކިލާފަށް ރަހުމަތެ ތެރިން ވަރަށް ތަފާތު. “ތެރިން” މިބަސް ދިވެހިބަހުގައި ބޭނުން ކުރަނީ ޚާއްސަ މީހުން ގިންތި ކުރަން. މިސާލަކަށް މަސައްކަތް ތެރިން، ކެއްތެރިން، ބެލުންތެރިން، ރޭވުންތެރިން.... މިގިތުން ދިވެހި މުޖްތަމައު އަކީ އިސްލާމީ މުޖުތަމައު އެއް ވީމާ “ރަހްމަތް”މިބަސް އަސްފައި ވަނީ ﷲ ގެ ރަހްމަތުގެ އިސްމުފުންކަމަށް ބެލެވޭ. ޢެގޮތުން ރަހުމަތްތެރިންނަކީ ތިމާޔާ އެމީހަކާއި އޮންނަ ގުޅުމުގައި ﷲ ގެ ރަހްމަތް ތިމާއަށް މިންވަރު ކުރެއްވުމުގައި މެދުވެރިވާ ޚާއްސަ ބަޔަކަށް މުޚާތަބު ކުރެވޭ ބަހެއް ކަމަށް ޤާބޫލު ކުރެވޭ. އެންތރޮޕޮލޮޖިސްޓުން ރާއްޖޭގެ ބަސްމޮށުމާއި ގުޅެގޮތުން ދިރާސާކޮށް މިފަދަ މައުޅުމާތު ލިޔެފައި ނުވާތީ މިގޮތް އެއީ ގޯސް ނުވަތަ ރަނގަޅު ގޮތެއް ކަމުގައި ބަލަން އުނދަގޫ ވެސް ވާނެ. ޢެހެނަސް މީ އަޅުގަ ޑުގެ ވިސްނަށް އަންނަ ގޮތެއް.


ފުވައްމުލަކު ދިގުވާޑު ކައުންސިލްގެ އިދާރާ\nކޮޓަރިއެއް ކުއްޔަށް ދިނުން\nދިގުވާނޑު ކައުންސިލުން ޢިމާރާތް ކުރަމުންދާ ލައިބްރަރީގެ ދެކުނުކޮޅުގައި ހުރި 16’x10’ ގެ 01 ކޮޓަރި (ފާޚާނާއަކަށް ބޭނުންކުރެވިދާނެ 5’.10”x4’.10” ގެ) ބަޔަކާއެކު ކުއްޔަށް ދިނުމަށް ބޭނުންވެއެވެ. މިއީ، ކެންޓީނެއް ހިންގުން ފަދަ ކަމަކަށް އެކަށީގެންވާ ތަނެކެވެ. މިކޮޓަރި ކުއްޔަށް ހިފާފަރާތަކަށް ގޯތިތެރޭގެ ވަކި ސަރަޙައްދެއްގައި ހަޓް ހެދުމުގެ ހުއްދަ ދެވޭނެއެވެ.\nވީމާ، ލައިބްރަރީ އިމާރާތުގެ އިސްވެ ދެންނެވި ބައި ކުއްޔަށް ހިއްޕެވުމަށް ޝައުޤުވެރިވެލައްވާ ފަރާތްތަކުން 05 ޖޫން 2014 ދުވަހު 10:00ގައި މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރެއްވުމަށްފަހު 12 ޖޫން 2014 ދުވަހު 10:00 ގައި އަންދާސީހިސާބު ހުށަހެޅުއްވުން އެދެމެވެ.\nމަޢުލޫމާތު ސާފުކޮށްދިނުމާއި، އަންދާސީހިސާބު ބަލައިގަތުން އޮންނާނީ ދެންނެވުނު ގަޑިތަކުގައި ފުވައްމުލަކު ދިގުވާނޑު ކައުންސިލްގެ އިދާރާގައެވެ. މަޢުލޫމާތު ސާފުކުރެއްވުމަށް ވަޑައިނުގަންނަވާ ފަރާތްތަކަށާއި، ގަޑިޖެހިގެން ވަޑައިގަންނަވާ ފަރާތްތަކަށް އަންދާސީހިސާބު ހުށަހެޅުއްވުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިވަޑައިނުގަންނަވާނެއެވެ.\n4 ރަޖަބު 1435\n02 ޖޫން 2014\nޕަބްލިޝްކުރި ތާރީޚު: 02 ޖޫން 2014


Covid-19: White House ge task force isolation ah | Mihaaru\nޑރ. ފައުޗީ (ކ) ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕާ އެކު. --ފޮޓޯ:ގެޓީ އިމޭޖަސް\nކޮވިޑް-19: ޑރ. ފައުޗީއާ އެކު ވައިޓް ހައުސްގެ ޓާސްކް ފޯސް އައިސޮލޭޝަނަށް\n10 މެއި 2020 - 20:26 1 comment\nވޮޝިންޓަން (މެއި 10) - ކޮވިޑް-19 ގެ ބަލި މީހުންނާ ދިމާވެފައިވާނެ ކަމަށް ބަލައި ވައިޓް ހައުސްގެ ޓާސްކް ފޯހުގެ ތިން މެންބަރަކު އަމިއްލަ އަށް އައިސޮލޭޝަނަށް ވަޑައިގެންފި އެވެ.\nއައިސޮލޭޝަނަށް ވަޑައިގެންނެވި މެންބަރުންގެ ތެރޭގައި ކޮރޯނާވައިރަހާ ދެކޮޅަށް އެމެރިކާ އިން ކުރާ މަސައްކަތުގައި އެންމެ އިސް ސަފުގައި ހުންނެވި ނޭޝަނަލް އިންސްޓްޓިއުޓް އޮފް އެލާޖީ އެންޑް އިންފެކްޝަސް ޑިޒީޒްގެ ޑިރެކްޓަރު ޑރ. އެންތަނީ ފައުޗީ ހިމެނެ އެވެ. ކަރަންޓީނަށް ވަޑައިގެންނެވި ނަމަވެސް ފައުޗީގެ ޓެސްޓް ވަނީ ނެގެޓިވްވެފަ އެވެ. އުމުރުން 79 އަހަރުގެ ފައުޗީ ގޭގައި މަސައްކަތް ކުރައްވާ އިރު ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން ޓެސްޓް ހައްދަވަމުން ގެންދަވާނެ އެވެ.\nނައިބް ރައީސް މައިކް ޕެންސްގެ ޕްރެސް ސެކްރެޓަރީ ކެޓީ މިލާ ވެސް ވަނީ ކޮރޯނާވައިރަހަށް ޕޮޒިޓިވްވެފަ އެވެ.\nޑރ. ފައުޗީގެ އިތުރުން ސެންޓަ ފޯ ޑިޒީޒް ކޮންޓްރޯލް އެންޑް ޕްރިވެންޝަން (ސީޑީސީ) ޑިރެކްޓަރު ޑރ. ރޮބަޓް ރެޑްފީލްޑް އަދި ފުޑް އެންޑް ޑްރަގު އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) ގެ ކޮމިޝަނާ ސްޓެފަން ހަން ވެސް ވަނީ އައިސޮލޭޝަނަށް ވަޑައިގެންފަ އެވެ.\nރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވަނީ ވައިޓް ހައުސްގެ ޓާސްކް ފޯސް ވަރަށް އަވަހަށް އުވާލައްވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެފަ އެވެ. ނަމަވެސް ފަހުން ވަނީ އެމެރިކާގެ އިގްތިސާދު ހުޅުވާލުމާ ގުޅޭ ގޮތުން ޓާސްކް ފޯހުން ސަމާލުކަން ދޭނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެފަ އެވެ.\nއެމެރިކާ އިން މިހާތަނަށް ވަނީ 1,349,605 މީހުން ޕޮޒިޓިވްވެ 80,101 މީހުން މަރުވެފަ އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް އެމެރިކާ


Coalitionge Running Mateakah Rangalhee Kon Beyfulheh?\nރަނިންމޭޓު ކަމަށް ވާދަ ކުރައްވާފާނެ ކަމަށް ބެލެވޭ ބައެއް ބޭފުޅުން---\n3 ޖުލައި 2018 23 ކޮމެންޓް\nކޯލިޝަންގެ ރަނިންމޭޓަކަށް ރަނގަޅީ ކޮންބޭފުޅެއް؟\nސަރުކާރުން ސިފަ ކުރި "ކޮކްޓެއިލް" ކޯލިޝަން ފަޅައިގެން ސަރުކާރުން ބުނި ގޮތާ ހިލާފަށް ނުދާނެކަން ސާބިތުކޮށްދީފިއެވެ. އިދިކޮޅުން ބުނި އެއް ކެންޑިޑޭޓު ދައްކައިފިއެވެ. އެމްޑީޕީގެ ޗެއާޕާސަން ހަސަން ލަތީފު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ދެން އޮތް އެންމެ ބޮޑު މަސައްކަތަކީ ކެމްޕޭން ބާރަށް ގެންދިއުމެވެ. ނަމަވެސް ކެމްޕޭނަށް ދިއުމުގެ ކުރިން އަދި ނިންމަން ޖެހޭ ކަމެއް އެބަ އޮތެވެ. އެއީ ރަނިން މޭޓު ކަނޑައެޅުމެވެ.\nގުޅިފައިވާ އިދިކޮޅު ޕާޓީތަކުގެ މެދުގައި ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުން ރަނިން މޭޓު ކަނޑައެޅުންވަނީ ޖޭޕީއަށް ދީފައެވެ. ޖޭޕީގެ މެންބަރަކަސް އެހެން ޕާޓީއެއްގެ މެންބަރަކަސް އަދި މިނިވަން ބޭފުޅެއް ނަމަވެސް އެ ކަނޑައަޅާނީ ޖޭޕީންނެވެ. ކަންތައްތައް ގޮސްފައިވާ ހިސާބުން ކެންޑިޑޭޓަށް ވުރެ ރަނިން މޭޓުގެ ބަހުސް އޮތީ މާ ބޮޑު ކޮށެވެ. އެތައް ބޭފުޅުންނެއް އެކަމަށް ޝައުގުވެރިވެވަޑައިގަންނަވާ އިރު ސޯޝަލް މީޑިއާގައި އެކި ބޭފުޅުން ގެންދަވަނީ ކެމްޕޭން ވެސް ކުރައްވަމުންނެވެ.\nރިޔާސީ ޓިކެޓު ދޫކޮށްލައްވަން ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު ނިންމެވުމާއެކު އެމްޑީޕީން ވަނީ ރައީސް ނަޝީދުގެ ބަދަލުގައި ދެން ނުކުންނަވާނެ ކެންޑިޑޭޓަކު ދައްކާފައެވެ. ރަނިން މޭޓު ކަމަށް އެ ބޭފުޅުން އަދި ވިދާޅުވ ނުވި ނަމަވެސް ޖޭޕީގެ އިސް މަގާމުތަކުގައި ތިބި ގިނަ ބޭފުޅުންނެއްގެ ޝައުގުވެރިކަން އެބަހުއްޓެވެ.\nޑރ.ހުސައިން ރަޝީދު ހަސަން\nޑރ.ހުސައިނަކީ ޖުމްހޫރީ ޕާޓީއަށް އާ ބޭފުޅެއް ނޫނެވެ. ނައިބް ލީޑަރަކަށް އެންމެ ފަހުން ބޭއްވި ކޮންފަރެންސްގައި ވެސް އިންތިހާބުވެވަޑައިގެންފައިވާ އިރު މި ވަގުތު ޖޭޕީގެ ލީޑަރުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ވެސް އަދާ ކުރައްވަނީ ހުސައިނެވެ. ހުސައިނަކީ އިސްލާހީ މަސައްކަތަށް އަދި ސިޔާސީ މަސައްކަތަށް ވެސް އާ ބޭފުޅެއް ނޫނެވެ. ކުރީގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދުގެ ސަރުކާރު އަދި ފަހުން ޑރ.މުހައްމަދު ވަހީދު ހަސަން މަނިކުގެ ސަރުކާރުގައި ވެސް ޑރ.ހުސައިން ވަނީ ސިޔާސީ މަގާމު ފުރުއްވާފައެވެ.\nޑރ.މައުސޫމަކީ ކުރީގެ ރައީސް މައުމޫން އަބްދުލް ގައްޔޫމުގެ ސަރުކާރުގައި ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓަރުކަން ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އޭގެ ފަހުން ކެލާ ދާއިރާގެ މެންބަރު ކަމާއި ޑީއާރުޕީގެ ނައިބް ލީޑަރުކަން ވެސް މައުސޫމް ވަނީ އަދާ ކުރައްވާފައެވެ. މައުސޫމް ޖޭޕީއާއި ގުޅިވަޑައިގެންނެވީ އެންމެ ފަހުން ބޭއްވި ރިޔާސީ އިންތިހާބުގައެވެ. އޭގެފަހުން މައުސޫމް ވަނީ ޖޭޕީގެ ގައުމީ ހިންގާ ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަން ކުރައްވާފައެވެ. އެ މަގާމާއެކު ޑރ. މައުސޫމް ގެންދެވީ ގާސިމް އިބްރާހީމްގެ ވިލާއިން ހިންގަމުން ގެންދިޔަ ސަން އައިލެންޑްގެ ޖެނެރަލް މެނޭޖަރުކަން ވެސް ކުރައްވާފައެވެ. ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިން މަތީ ތައުލީމް ހާސިލު ކުރައްވައިގެން ހުންނެވި ޑރ. މައުސޫމްވަނީ ނިމިދިޔަ ކޮންފަރެންސްގައި ނައިބް ރައީސްގެ މަގާމަށް އައްޔަން ކޮށްފައެވެ.\nކެންދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު އަދި ފުންނާބު އުސް ގާނޫނީ ވަކީލު އަލީ ހުސައިނަކީ ވެސް އެންމެން ދަންނަ އަދި މަގުބޫލު ބޭފުޅެކެވެ. 18 ވަނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރަކަށް އިންތިހާބުވެވަޑައިގެންނެވުމުގެ މާ ކުރިން ވެސް އަލީ ހުސައިނަކީ ޝަރުއީ ދާއިރާ މިނިވަން ކުރުމަށާއި ހައްގުތައް ގެއްލިފައިވާ އެތައް ބަޔަކަށް ހައްގު ހޯއްދަވައިދެއްވުމުގައި އިސް ދައުރެއް އަދާ ކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. ޝަރުއީ ދާއިރާއަށް ފާޑު ކިއުމުގެ ސަބަބުން ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން އަލީ ހުސައިން ސަސްޕެންޑު ކުރެއެވެ. މިވަގުތު ވެސް ހުންނެވީ ސަސްޕެންޝަނެއްގައެވެ. އަލީ ހުސައިން ފާހަގަ ކުރެވެނީ އަޒުމު ވަރުގަދަ، ސާބިތު ތެދުވެރި ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޒަމާނީ ޑިމޮކްރަސީއާއި ގާނޫނުތަކަށް ފަރިތަ ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގައެވެ.\nކުރީގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދާއި ގާސިމް އިބްރާހީމައި ރައީސް މައުމޫން އަބްދުލް ގައްޔޫމާއި ޝެއިހް އިމްރާން އަބްދުﷲ ފެއްޓެވި\nއިސްލާހީ މަސައްކަތުގައި އަބްދުﷲ ރިޔާޒަކީ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ބޭފުޅެކެވެ. ފުލުހުންގެ ކޮމިޝަނަރުކަން ވެސް ކުރައްވާފައިވާ ރިޔާޒަކީ ވެސް ސިޔާސީ މަސްރަހަށް އާ ބޭފުޅެއް ނޫނެވެ. ތަޖުރިބާ ހުރި ތައުލީމީ ބޭފުޅެކެވެ. ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ސަރުކާރަށް ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތި ކުރެއްވިއެވެ. ސާބިތުކަމާއެކު ރިޔާޒުގެ ކުޅިބައި އަތުރާލަމުން ގެންދެވިއެވެ. ކުރައްވަމުން ގެންދެވި ސިޔާސީ މަސައްކަތުގެ ސަބަބުން ހަތަރު މަހާއި 24 ދުވަހުގެ ޖަލު ހުކުމެއް މިހާރު ވެސް ތަންފީޒު ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ރިޔާޒަކީ ޖޭޕީ އިދިކޮޅު ހަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވި ހިސާބުން އެ ހަރަކާތާއި ޖޭޕީގައި ވެސް އިސް ދައުރެއް އަދާ ކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ.\nސަމީރަކީ ވެސް ސިޔާސީ ކަންކަމަށް އާ ބޭފުޅެއް ނޫނެވެ. ގާނޫނު އަސާސީ އެކުލަވާލި ހާއްސަ މަޖިލީހުގެ ހއ.އަތޮޅުގެ މެންބަރުކަމާއި، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އައްޔަން ކުރައްވާ މެންބަރުކަމާއި، 17 ވަނަ މަޖިލީހުގައި ދިއްދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރުކަން ވެސް ކުރައްވާފައިވާ ސަމީރު ސިޔާސީ ހަޔާތް ފެއްޓެވީ އެމްޑީޕީންނެވެ. ޖުމްހޫރީ ޕާޓީގެ ސެކެރެޓަރީ ޖެނެރަލްގެ މަގާމުގައި މިހާރު ވެސް ހުންނެވި ސަމީރަކީ ޖޭޕީ ހިންގުމާއި ޖޭޕީގެ ސިޔާސަތުތައް ބައްޓަން ކުރުމުގެ އެއް މޭސްތިރިއެވެ.\nއަމީން ސިޔާސީ ދާއިރާއަށް ނުކުންނެވީ ގައުމީ ޕާޓީންނެވެ. ގައުމީ ޕާޓީގެ ސެކެރެޓަރީ ޖެނެރަލްކަން ވެސް ކުރައްވާފައިވާ އަމީން ވަނީ 2013 ވަނަ އަހަރު ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ކެމްޕޭންގައި އިސްކޮށް ހަރަކާތްތެރިވެވަޑައިގެންފައެވެ. އިންތިހާބަށްފަހު އަމީން ވަނީ ރައީސް އޮފީހުގެ މިނިސްޓަރުކަން ކުރައްވާފައެވެ. ނިމިދިޔަ ޖޭޕީ ކޮންފަރެންސްގައި އަމީން ވަނީ ޖޭޕީގެ ނައިބް ލީދަރަކަށް އިންތިހާބުކޮށްފައެވެ.\nފައިސަލް ނަސީމަކީ ވެސް އިސްލާހީ ހަރަކާތުގައި އާ ބޭފުޅެއް ނޫނެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ހާއްސަ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުކަން ވެސް ކުރެއްވި ފައިސަލަކީ މިހާރު ވެސް މަޖިލީހުގެ ކާށިދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރެވެ. ފައިސަލަކީ ޖުމްހޫރީ ޕާޓީއަށް ވަފާތްތެރި ބޭފުޅެކެވެ. ފައިސަލު ފައުންޑޭޝަން މެދުވެރިކޮށް ފައިސަލު ގެންދަނީ އިޖުތިމާއީ ގިނަ ހިދުމަތްތަކެއް ކުރައްވަމުންނެވެ.\nއިދިކޮޅު ކޯލިޝަން ސަރުކާރު\nބުނަން އޮތީ އަލީ ޙުސޭން، ނަމަވެސް އަސްލު ޖޭޕީ ގެ ކޮންމެ މީހަކުވެސް ރަނގަޅު ، މާކަ ބޮޑު ތަފާތެއް ނެތް، މަޤާމް ގެ ބޭނުމުގައި އިސްލާހޭ ކިޔާ ބަޔަކު ކަމަކު ނުދާނެ\nމިވަގުތަށް އެންމެ ރަނގަޅު ވާނީ ދީނީ ޢިލްމުވެރިޔެއް ނެގުން.\nއަޅުގަޑަށް އެންމެ ރަގަޅީ ދިއްދޫ ސަމީރު މެޑަމް އާއިޝާ ނުނަގަންޏާ. އިލްމީ ގޮތުންނާއި ތަޖްރިބާގެ ގޮތުން އެން މެ ގާބިލް ބޭފުޅާ އެއީ. ވަރަށް ގިނަ އިލްމީ ފާސްތައްވެސް އޮންނާނެ އެ މަނިކުފާނު އަތްޕުޅުގައި.\nޑރ. މައުސޫމް ރަނގަވާނެ\nއަޅުގަނޑަށް ހަމަ އެންމެ ކަމުދަނީ ސަރުކާރުގެ ތަޖުރިބާ ހުރި އިޙްލާސްތެރި ބޭފުޅެއް. ޢެގޮތުން ޑރ. މައުސޫމް އެއީ އަޅުގަނޑަށް ގަބޫލުކުރެވޭ ގޮތުގައި ކޯލިޝަންއަށް އެންމެފައިދާ ހުރި ކެންޑިޑޭޓް އަދި އެންމެ އިޙްލާސްތެރިވާނެ ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވޭ ބޭފުޅާ\nގާފަރު ދާއިރާއެއް ނޯންނާނެ. ކާށިދޫ ދާއިރާގައި ގާފަރު އޮންނާނީީ. ފަަި ފައިސަލް ރަނގަޅު.އޭނާއަށް ރަނގަޅު މޮޅުގޮތްވުމަށް އަބަދުވެސް އެދެން.މީހުނަށް ހެޔޮފޯރުކޮށްދީފައި ފައިސަލް ހުންނަނީ ވަރަށް ނިކަމެތިހާލުގައި.ގާތްމީހެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން އެނގޭ އެއްޗެއް ބުނެލީ.\nޢަލީ ހުސެން..ފައިސަލް ނަސީމް\nތީތާކުނެތް ރަގަޅު އެކަތިވެސް.\nޢަލީ ހުސައިން ، އަލީ ހުސައިން އަކީ ރައްޔިތުންގެ ހައްޤުގައި ބޮޑަތި ރިސްކްތައް ނަގާ ރައްޔިތުންގެ ހައްޤުގައި ބޮޑަތި ގުރުބާނީތައް ވަމުންގެންދަވާ ހިއްތިރި ޒުވާނުންނާއި ގުޅޭ މިހާރުވެސް ރައްޔިތުން ތަމްސީލު ކުރަމުން ގެންދަވާ ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރު ހޯއްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ރާއްޖޭ ޝަރުއީ ދާއިރާގައި ހުރި ގޮންޖެހުންތަކާއި ކެރިގެން ކުރިމަތިލައްވާ ޝަރުއީ ދާއިރާ އިސްލާހު ކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރަންވަމުން ގެންދަވާ ބޭފުޅެކެވެ. ރަށްރަށުގެ ތިމާވެއްޓާއި ގުދުރަތީ މާހައުލު ހިމާޔަތް ކުރަމަށް ގޮވާލާ ވަކާލާތު ކުރަމުން ގެންދަވާ ބޭފުޅެކެވެ. އަސްލު މީހާ ވަކިކުރަން އެނގޭނީ ރިސްކުނަގާ ކަންކަމާއި ކުރިމަތި ލާން ޖެހުނީމައެވެ. މީ އަހުރެންނަށް ފާހަނގަވާ ކަންތަކެވެ. އަހުރެންގެ ހިޔާލެވެ. ( އަހުރެންނަކީ ޖޭޕީ އުފެއްދުމަށް ފުރަތަމަ ފޯމްސެޓް ހިފައިގެން ނުކުތް ޓީމުގެ މެމްބަރުންގެ ތެރޭ އެކަކީމެވެ. ޖޭޕީގެ ފުރަތަމަ ކޮންގްރެސްގައި ބައިވެރިވި ކޮންގްރެސް މެމްބަރަކީމުއެވެ. މިއަދުވެސް ޖޭޕީގެ މެމްބަރަކީމުއެވެ. އެހެންވީމާ އަހުރެންނަށް ކޮންމެސްވަރަކަށް ޖޭޕީ އެނގޭނެއެވެ. އަހުރެން އެދެނީ ހެޔޮގޮތް ވުމެވެ. ކޮންމެ ބޭފުޅަކު ކުރިޔަސް ގޯހަށް ގޯހޭ ބުނުމެވެ.\nއަލީ ހުސައިން ބަރާބަރު\nތިތަނުން އަބިކަބުލޭގެ ނުޖެހީ ކީއްވެ\nއަޅުގަނޑަށް ރަނގަޅީ ޢަލީ ޙުސައިން.\nޢަލީ ހުސައިންކީ އެމްޑީޕީ މީހެއް...\nހުރިހާގޮތަކަށް ބެލިޔަސް ޑރ.މައުސޫމު. ސަރުކާރުގެ ތަޖުރިބާއާއި މަޖިލީހުގެ ތަޖުރިބާއާއި ޕްރައިވެޓް ސެކްޓަރގެ ތަޖްރިބާއާއި ހިންގުމުގެ ތަޖުރިބާއާއި، އެންމެމަތީ ތައުލީމާއި އަޚްލާޤިއްޔާތު...މިހުރިހާކަމަކަށްބަލާއިރު ޑރ. އަބްދުﷲ މައުސޫމް\nހިޔަންޔަން މުޑިނުނަގައި މަޑުންތިބެ\nދެން ކޮބާ މެޑަމް؟\nޑޮކްޓަރ އަބުދުﷲ މައުސޫމް އަކީ ހަމަ ގައިމުވެސް ގާސިމް އަށް އަދި ޖޭޕީ އަށް ވަފާތެރިވާނެ...


Covid-19: MNU In Baahvvan Nihmmi Graduation Faskoffi - Vaguthu\nކޮވިޑް-19: އެމްއެންޔޫ އިން ބާއްވަން ނިންމި ގްރެޖުއޭޝަން ފަސްކޮށްފި\nމޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޔުނިވާސިޓީ (އެމްއެންޔޫ) އިން މިރޭ ބާއްވަން ނިންމާފައިވާ އެ ޔުނިވާސިޓީގެ ދަސްވެނިވުމުގެ ހަފުލާ ކޮވިޑް-19 ގެ ސަބަބުން ފަސްކޮށްފިއެވެ.\nއެމްއެންޔޫ އިން ދިޔައީ އެ ހަފްލާއަށް ތައްޔާރުވުމުގެ ގޮތުން ހަފްލާ ބާއްވަން ނިންމާފައިވާ ދަރުބާރުގޭގައި ތައްޔާރީތައްވެސް ވަމުންނެވެ ނަމަވެސް ރޭގެ ވަގުތެއްގައި ރާއްޖެއިން ކޮވިޑް-19 އަށް ދެ މީހަކު ޕޮޒިޓިވް ވުމާއި ގުޅިގެން އެ ހަފްލާ އެހެން ތާރީހަކަށް މިހާރު ވަނީ ފަސްކޮށްފައެވެ. އެ ޔުނިވާސިޓީން ވަނީ ފަހުގެ ތާރީހެއްގައި ގްރެޖުއޭޝަން ބާއްވާނެ ކަމަށް ބުނެފައެވެ.\nއެމްއެންޔޫ އިން ބުނީ ފަސްކުރެވިފައިވާ ދަސްވެނިވުމުގައި ބައިވެރިވާން ބޭނުން ނުވާ ކުދިންނަށް ދަރިވަރުންގެ ހިދުމަތްތަކާ ބެހޭ ބައިން ދަސްވެނިވުމުގައި ބައިވެރިވާން ދެއްކި ފައިސާ އަނބުރާ ލިބިގެންދާނެ ކަމަށެވެ.\nއެމްއެންޔޫ އިން އިތުރަށް ބުނީ ސެޓްފިކެޓަށް ރަޖިސްޓްރާގެ އޮފީހުގައި ބުދަ ދުވަހުގެ 14:00 ގެ ކުރިން އެދެވޭނެ ކަމަށެވެ. ފަސްކުރެވުނު ދަސްވެނިވުމުގައި ބައިވެރިވުމަށް އެދިފައިވާ ދަސްވެނިން، ސެޓިިފިކެޓް ނެގި ނަމަވެސް ދަސްވެނިވުމުގެ ހަފުލާގައި ބައިވެރިވުމުގެ ފުރުސަތު އެ ދަރިވަރުންނަށް އޮންނާނެއެވެ.\nރާއްޖެއިން ކޮވިޑް-19 އަށް ޕޮޒިޓިވް ވެފައިވަނީ ކުރެއްދޫ އައިލެންޑުން ކަރަންޓީނަށް ގެންދިޔަ ދެ ބިދޭސީ މުވައްޒަފުންނެވެ. އަދި މިވަގުތު އެރަށް އޮތީ އޮރެންޖު އެލާޓުގައެވެ. އަދި ރާއްޖޭގެ ހާލަތު އޮތީ ޔެލޯ އެލާޓުގައެވެ. އޮރެންޖު އެލާޓަކީ ރާއްޖެއިން ބޭރުން އައި މީހެއްގެ ފަރާތުން ރާއްޖޭގައި ހުރި މީހަކަށް ބެލި ފެތުރޭ ހާލަތެވެ. ޔެލޯ އެލާޓަކީ ރާއްޖެއިން ބޭރުން ބަލިޖެހިފައިވާ މީހަކު ރާއްޖެ އަންނަ ހާލަތުގައި ނެރޭ އެލާޓެވެ.\nމާޗް 8, 2020 11:26\nމި ގްރެޖުއޭޝަން ފަސް ނުކޮށް ނިންމާލި ނަމަ.\nއަޅުގަނޑުމެން ދަރިވަރުންނަށް ގެއްލުން.\nރަށުން މަންމަމެން ގެނެއްސަށް.\nފޮޓޯ ޝޫޓް ބުކް ކޮށް ، އެޑްވާންސް ޕޭމަންޓް ދީފަ.