Vaahaka: Niyaiy | Mihaaru\n16 ޖޫން 2019 - 07:39 14 comments\nޝައްކުގެ ދުމައްޓަކަށް ލުހޭ ލޯބީގައި ނަފުރަތުގެ ދިލަޖެހޭނެއެވެ. ރައްޓެހިވެގެން އުޅުނުއިރު ނޭވަޔަކު ދެ ކޮޅު ޝާހިނާއަށް އެ ކަން ހަނދާންކޮށްދޭންޖެހެއެވެ. އަހަރެންގެ ދެވަނަ ލޯބިވެރިއެއް ނުހުރެއެވެ. އަހަރެންގެ ފޯނު ބައެއްފަހަރު އެންގޭޖުވެފައި ހުންނަނީ އަންހެންކުއްޖަކާ ވާހަކަދައްކާތީއެއް ނޫނެވެ. އަހަރެން ބުނަމެވެ. ޝާހިނާއަށް ތި ކަހަލަ ގޮތްގޮތަށް ތިޔަ ވިސްނެނީ އަހަންނަށް ޝައްކުކުރާތީއެވެ. ތި ވަރަށް ޝައްކުކުރަންޏާ އަހަރެންދެކެ ރުޅިއާދެވޭނެއެވެ. އަހަންނާ އެކުގައި އުޅެން ބޭނުމިއްޔާ ޝައްކުކުރުން ހުއްޓައިލާށެވެ. އެހެންނޫނީ އަހަރުމެން ޖެހޭނީ ވަކިވާށެވެ.\nއަހަންނަށް ޝައްކުރުން ޝާހިނާ ހުއްޓައިލިއެވެ. ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟ އަހަރެން މަކަރުނަހަދާނެކަން ޝާހިނާއަށް ކަށަވަރުވީ ހެއްޔެވެ؟ އަހަންނަކަށް ގަބޫލެއް ނުކުރެވުނެވެ. ޝަކުވާކުރުން ޝާހިނާ ހުއްޓައިލީ ޝާހިނާޔާ އަހަރެން ކައިވެނި ނުކޮށްފާނެތީއެވެ. އަހަންނަށް ގަބޫލުކުރަން އެންމެ ފަސޭހަ ގޮތަކީ އެއީއެވެ. އަހަންނަކީ ސަރުކާރުގެ މަތީ ވަޒީފާއެއް އަދާކުރާ މީހެކެވެ. އަހަރެންގެ އަތްމަތި ތަނަވަހެވެ. އަހަންނާ އިންނާނެ މީހުން ބައިވަރެވެ. ވީމާ ޝާހިނާ ބިރުގަތީ ހެއްޔެވެ؟ ވީހާ ވެސް އަވަހަކަށް އަހަރެން ވެރިކޮށްލަން ޝާހިނާ ބޭނުންވީ ހެއްޔެވެ؟\nޝާހިނާ ޝައްކުކުރުން ހުއްޓައިލުމުން އަހަރެން ކައިވެނިކުރީމެވެ. ދިރިއުޅުމެއް ފެށީމެވެ. އަހަންނާ ދޭތެރޭ ޝާހިނާ އެއްވެސް ވަރަކަށް ޝައްކުކުރާހެނެއް އަހަންނަކަށް ހިޔެއްނުވެއެވެ. ވަރަށް އަމާންކަމާއި އޮމާންކަމާ އެކުގައި ދުވަސްތައް ވެއަތުވިއެވެ.\nއަހަރުމެންނަށް ދެ އަންހެން ދަރިން ލިބުނެވެ. ދަރިން ބޮޑެތިވެ، މީހުނާ ކައިވެނިކޮށްގެން ފިރިންގެ ގޭގެއަށް އެ ކުދިން ދިޔައެވެ. އަނެއްކާ ވެސް އަހަރުމެން ދެމަފިރިން އެކަނިވިއެވެ. އޭރު އަހަރުމެންގެ އުމުރުން ފަންސާސް އަހަރު ފުރިއްޖެއެވެ. ހަޔާތުގައި އަހަރުމެން ހާސިލުކުރަން ބޭނުންވި ލަނޑުދަނޑިތައް ހާސިލުވެ، މުހިންމު ޒިންމާތައް ވެސް އަދާކުރެވިއްޖެއެވެ. ހިތަށްއެރިއެވެ. އަހަރެން މި ދުނިޔެއިން ވަކިވެގެންދިޔުމަށް ފަހުގައި ވެސް އަހަރެންގެ ދަރިންނާއި، ކާފަދަރިންނަށް ވެސް ދޫކޮށްފައިދާނީ އަހަރެންގެ ރީތި ހަނދާންތަކެކެވެ.\nދިހަބުރިއަށް ހަދައިފައިވާ އަހަރެންގެ ގޭގެ ގިނަ ބައިތައް ހުންނަނީ ކުއްޔަށްދީފައެވެ. ކޮންމެ ފަންގިފިލައެއްގައި ދެ އެޕާޓުމަންޓު ހުރެއެވެ. އަހަރެންގެ އެޕާޓުމަންޓާ ޖެހިގެންހުންނަ އެޕާޓުމަންޓުގައި އުޅުނު މީހުން އެ ތަން ދޫކޮށްލުމުން ދެން އެ ތަން ހިފީ އަމިއްލަ ކުންފުންޏަކުންނެވެ. އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކޮށް، ތަޅުދަނޑި ހަވާލުކުރިއިރު އިރުއޮއްސިއްޖެއެވެ. އަހަރެން ދިޔައީ މިސްކިތަށެވެ. ގެއަށް އައީ އިޝާނަމާދު ވެސް ނިންމައިފައެވެ. ލިފްޓަށް އަރައިފައި ފަސްވަނަ ފަންގިފިލައަށް މިސްރާބުޖެހީމެވެ. ލިފްޓުތެރޭގައި ވަރަށް މީރުވަހެއް ހުއްޓެވެ. ލިފްޓުން ނުކުމެފައި އަހަރެންގެ އެޕާޓުމަންޓާ ދިމާއަށް ހިނގައިގަތްއިރު އެޕާޓުމަންޓު ދޮރުމަތީގައި ކުރިން ނުދެކޭ އަންހެން ފައިވާނެއް ހުއްޓެވެ. އަހަރެން އެޕާޓުމަންޓުގެ ދޮރު ހުޅުވައިލި ވަގުތު އެތެރެއިން ވެސް އަހަންނަށް ދުވީ ކުރިން ދުވި މީރުވަހެވެ.\n"އެއީ އަހަރެންގެ ފިރިމީހާ!" ޝާހިނާ ބުނިއަޑު އިވުނެވެ.\nއަހަރެން ބަލައިލިއިރު ނުދަންނަ އަންހެންކުއްޖަކު ޝާހިނާ ގާތުގައި އިށީނދެގެން އަހަންނަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހިނިތުންވެފައި އިނެވެ. ހީވަނީ ނޭޕާލު ހިސާބުގެ ކުއްޖެއްހެންނެވެ. ހިމަތޮޅި، ދޮން، އިސްކޮޅުން ދިގު ކުއްޖެކެވެ. އިސްތަށިގަނޑު ހުރީ ކޮނޑަށް ވުރެ ތަންކޮޅެއް ތިރިޔަށެވެ. މޭކަޕުކޮށްފައި ހުރިވަރުން ހީވަނީ ފިލްމެއްގެ މަންޒަރެއް ނިންމައިފައި އައިސް އިންހެންނެވެ. އޭނަ ލައިގެންހުރީ ޓީޝާޓަކާއި ވަރަށް ކުރު ސޯޓެކެވެ. މުޅި ތަނަށް ފެތުރިފައިވި މީރުވަހަކީ އޭނަ ޖަހައިގެންހުރި ސެންޓެއްގެ ވަހެވެ.\n"ހައި!" ވަރަށް އެކުވެރި ރާގެއްގައި އޭނަ ބުންޏެވެ. "މީ ގީތޫ!"\nއަހަރެން ވެސް އަހަރެންގެ ނަން ބުނީމެވެ. ސަލާންކޮށްލީމެވެ.\n"ޖޫސްތައްޓެއް އެއްޗެއް ނުދެންތަ؟" ޝާހިނާއަށް ބަލައިލަމުން އަހަރެން ބުނީމެވެ. "ހުންނާނެއްނު އާފަލު ވެސް. ގެއަށް އަންނަ މެހެމާނުންނަށް ކަމޭހިތަންވާނެ. މިރޭ ނައިންގަދޯ ޝޮޕިންއަށް ނުކުންނާނީ؟"\nއަހަރެން ދިޔަގޮތަށް ވަނީ ކޮޓަރިއަށެވެ. ހިތަށްއެރިއެވެ. އެއީ ޝާހިނާ ކިހިނެއް ހޯދި، ކޮން ރަށެއްގެ ކުއްޖެއްބާއެވެ؟ ޝާހިނާގެ ފަރާތުން ފަހުން ހުރިހާ ސުވާލެއްގެ ޖަވާބު ލިބުނެވެ. ގީތޫއަކީ ނޭޕާލު ރަށްވެއްސެކެވެ. ނަސާރާދީނުގެ ކުއްޖެކެވެ. އޭނަ ހުންނަނީ އަހަރެން އެންމެ ފަހުން ކުއްޔަށްދިން އެޕާޓުމަންޓުގައެވެ. ގީތޫއަކީ މޭކަޕްކޮށްދޭ ކުއްޖެކެވެ. އޭނަ މާލެއައީ މާލޭގައި އަލަށް ހުޅުވާ ބިއުޓީ ސެލޫނެއްގައި ވަޒީފާއަދާކުރުމަށް ޓަކައެވެ. ގެއަށް އައި ވަގުތު ސަރައްކާލިން ޝާހިނާއާ ދިމާވީއެވެ. ގީތޫ ހުންނަ އެޕާޓުމަންޓު އެނގުމުން ދެ މީހުންގެ އެކުވެރިކަން އިތުރަށް ބަދަހިވީއެވެ.\nގީތޫ ގޭގައިހުންނަ ވަގުތުކޮޅު ދޭތެރެދޭތެރެއިން ޝާހިނާއާ އަނގަތަޅައިލަން އާދެއެވެ. ގޭގައި ޝާހިނާ ކައްކާއެއްޗެހި ގީތޫއަށް ކާންދެއެވެ. އަހަންނާ ދިމާވެއްޖެއްޔާ އަހަންނާ ވެސް ގީތޫ ވާހަކަދައްކައެވެ. އަހަންނާއި ޝާހިނާއަކީ ކޮފީއަށް ވަރުހުންނަ މީހުންނެއް ނޫނެވެ. ގީތޫއަކީ ކޮފީއަށް މަރެކެވެ. އެހެންވެ، ގީތޫއަށް މީރުވާނެހެން ހީވާ ވައްތަރުގެ ކޮފީ ގޭގައި ބަހައްޓަމެވެ. ބައެއް ފަހަރު ކޮފީއެއް ބޯލަން ވެސް ގީތޫ އާދެއެވެ. ނޫޑުލިހާއި، ވެނީލާ އައިސްކިރިމާއި، ޕޮޓޭޓޯޗިޕްސްއަކީ ވެސް ގީތޫގެ ގާތް އެކުވެރިންނެވެ. އަހަރުމެން އެންމެ މަދުން ކާއެއްޗެއްސެވެ. އެ ވެސް ހުސްނުވާ ވަރަށް ގެނެސްފައި ބަހައްޓަމެވެ. ޝާހިނާ އެ ކަމާ އެއްޗެއް ނުބުނެއެވެ. މައްސަލައަކީ އެއީއެވެ. ޝާހިނާގެ ހިތުގައި ސުވާލު ނުއުފެދިއެއް ނުހުންނާނެއެވެ. ވީއިރު ސުވާލުތައް އެތެރެއަށް ހިންދައިލައިގެން ޝާހިނާ ހުންނަނީ ކީއްވެހެއްޔެވެ؟\nއިރުއޮއްސޭ ވަގުތު ހާމަފެންޑާއަށް އެރުމަކީ އަހަންނާއި ޝާހިނާ ކުރާކަމެކެވެ. އިރުއޮއްސޭތާ ކުޑައިރުކޮޅެއް ފަހުން ގެތައް ދިއްލައިލައިފައިހުންނަ މަންޒަރު ދުރުން ފެންނައިރު ވަކީން ހިތްގައިމެވެ. ހާމަފެންޑާގައި ތިން ޖޯލީގެ ޖޯލިފައްޗެއް ހުރެއެވެ. ގީތޫ އައި ފަހުން ޝާހިނާ ގުޅައިގެން ގީތޫ ވެސް މައްޗަށް ގެނެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު އަހަންނާ ޝާހިނާއާ ދެމެދުގައި ގީތޫ ބައިންދައެވެ. ގީތޫ އަންނަ ކޮންމެ ފަހަރަކު އަހަރެން ތިރިޔަށް ފައިބައި ޖޫސް ނުވަތަ ކޮފީ ގެންނަމެވެ. ކާނެ އެއްޗެއް ހުންނަ ފަހަރަކުވިއްޔާ އެ އެއްޗެއް ވެސް ގެންނަމެވެ. ގީތޫ އެ ކަންކަން ވަރަށް ފާހަގަކުރެއެވެ. އަހަރުމެން އެންމެން އެކުގައި ފޮޓޯނަގަމެވެ. ބައެއް ފަހަރު އަހަރުމެން ބައިތިއްބައިފައި ޝާހިނާ ތިރިޔަށް ފައިބައެވެ. ގީތޫއަކީ ވަރަށް އެކުވެރިކޮށްއުޅޭ ކުއްޖެކެވެ. ވާހަކަދައްކާއިރު އަހަރެންގެ އަތުގައި އަތްލުމާއި، އަހަރެންގެ ގަމީހުގައި ހަޑިކޮޅެއް ހުރިއްޔާ ފޮޅައިލަދިނުން ކަހަލަ ކަންކަމަކީ އާންމުކޮށް ގީތޫ ކުރާ ކަންކަމެވެ. އަހަރެން ކަމަކަށް ނަހަދަމެވެ.\nގީތޫ މޫދަށްއެރޭހިތުން އުޅެން ފެށުމުން އަހަރުމެން ތިން މީހުން ހުޅުމާލެއަށް ދިޔައީމެވެ. ރޭގަނޑު މަޑުކޮށްފައި އަންނަ ގޮތަށެވެ. އަހަރުމެން ތިބީ ދެ ކޮޓަރީގެ އެޕާޓުމަންޓެއްގައެވެ. އަހަރުމެންނަކީ ދުރު ބައެއްކަމަކަށް ގީތޫ ނުދެކެއެވެ. ރޭގަނޑު އަހަރެން ޓީވީބަލަން އިންދައި ގީތޫ ކޮޓަރިން ނުކުތީ ގައިގައި ތުވާލި އޮޅައިލައިގެންނެވެ. އަހަންނަށް ހިނިތުންވެލައިފައި، ކޮފީތަށްޓެއް ހަދައިލައިގެން ކޮޓަރިއަށް ވަންއިރު އެއީ ގީތޫއަށް ވަރަށް އާދައިގެކަމެއް ކަހަލައެވެ. ޝާހިނާއަކަށް އެ މަންޒަރެއް ނުފެނެއެވެ. ފަހުން ނިދާހެދުމުގައި އައިސް ޓީވީބަލަން އެތައްއިރަކު އިނެވެ. އެ ފަހަރު ޝާހިނާއަށް ވެސް ފެނުނެވެ. ކަމަކަށް ނަހަދައި ޝާހިނާއަށް އިނދެވުނީ ކީއްވެބާއޭ އަހަރެން ހިތަށްއެރިއެވެ. ދަތުރުގައި އެ ފަދަ ކިތަންމެ ކަމެއް ހިނގިއެވެ.\nޝާހިނާގެ މަންމަ ބަލިވެގެން މަންމަ ގޮވައިގެން ޝާހިނާ އިންޑިޔާއަށް ފުރިއެވެ. އަހަރެން އުޅުނީ އެކަންޏެވެ. ބައެއް ރޭރޭ ގީތޫ އާދެއެވެ. ރޭގަނޑު އެގާރަގަޑި ބައިވަންދެން އަހަންނާ އެކުގައި ޓީވީބަލަން އިނދެއެވެ. އަހަރެން ކޮފީހަދައިދެމެވެ. ކޮފީބޮއި ނިމުމުން ފެން ގެނެސްދެމެވެ. އެޕާޓުމަންޓު މާ ބޮޑަށް ފިނިގަދަވެގެން ގީތޫ ހީކަރުވައިފިއްޔާ ރަޖާއަޅައިދެމެވެ. ގީތޫގެ މައިންބަފައިންނާ ވާހަކަދެއްކޭނެ ގޮތެއް ނެތިގެން އުޅުމުން ވައިފައި ފާސްބަސް ދިނީމެވެ. އަހަރެން ހެޔޮކަމުން ގީތޫ ހުންނަނީ ހައިރާންވެފައެވެ. އެ ކަމާ ސުވާލުކުރެއެވެ. އެއީ އަހަރެންގެ މިޒާޖޭ ބުނެފައި ނިންމައިލަނީއެވެ. އޭގެ ފަހަތުގައި ބޭނުމެއް އޮތްކަމެއް ނާންގަމެވެ.\nދެ އަހަރު މާލޭގައި އުޅުމަށް ފަހު އެހެން ގައުމެއްގެ ވަޒީފާއަކަށް ގީތޫ ބަދަލުވިއެވެ. މާލެއިން ފުރަންޖެހުނެވެ. އަލުން ނާންނަގޮތަށެވެ. ފުރަންއޮތީ ދަންވަރުއެވެ. ކުރީބައިގައި ފޮށި ތައްޔާރުކުރުމަށްފަހު، ހަވީރުއްސުރެ ގީތޫ އުޅުނީ އަހަރުމެންގެ އެޕާޓުމަންޓުގައެވެ. ކެއީ ޝާހިނާ ކެއްކި އެއްޗެއްސެވެ. ފުރަންދަމުން ސަލާންކުރިއިރު ގީތޫ ހުރީ ފެންކަޅިވެފައެވެ. ޝާހިނާ ވެސް ހުރީ ފެންކަޅިވެފައެވެ. އަހަރެން ހުރީ ކަރުނަ ހިފާއްޓައިގެންނެވެ. އަހަރުމެން ހަދިޔާ ދިނީމެވެ. ގީތޫއަށް ޓަކައި ހެޔޮ ދުއާކުރީމެވެ.\nޖެހިގެންއައި ދުވަހު އަހަރުމެންނަށް ފެނުނީ ގީތޫގެ އެފްބީގައި އޮތް ފޮޓޯއެކެވެ. ފޮޓޯގައި ތިބީ އަހަރުމެން ތިން މީހުންނެވެ. އަހަރުމެންނަށް ޓެގުކޮށްފައި ގީތޫ ލިޔެފައިވާ ސުރުހީގައި އޮތެވެ.\n"ގެއާ ވަރަށް ދުރުގައި ހުރި ގެ،" އޭގެ ތިރީގައި ލިޔެފައި އޮތެވެ. "ފުރަތަމަ ދުވަހުން ފެށިގެން ފަހު ދުވަހާ ހަމައަށް ވެސް، ތި ހިތްހެޔޮ އާއިލާއާ އެކުގައި އަހަރެން ހޭދަކުރީ އުފާވެރި ވަގުތުތަކެކެވެ. ތި އާއިލާ ތެރޭގަޔާއި އެހެން މީހުންނާ ދޭތެރޭގައި ތިޔަ ހިއްސާކުރަނީ ހާދަހާ މަތިވެރި ލޯތްބެކެވެ. ތި ހިތްގައިމު އާއިލާގެ އޯގާތެރިކަން ތަޖުރިބާކޮށްލުމުގެ ފުރުސަތު ލިބުނުކަމީ އަހަންނަށް ލިބުނު މަތިވެރި ޝަރަފެކެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ޝުކުރުއަދާކުރަން ބޭނުންކުރާނެ ލަފުޒެއް އަހަންނަކަށް ނޭނގެއެވެ. އަހަންނަށް މަރުހަބާކިޔައި، ބެހެއްޓި މެހުމާންދާރީއަށް ފަށްފަށުން ޝުކުރިއްޔާއެވެ. އޭގެ ބަދަލެއް ދުވަހަކު ވެސް އަހަންނަކަށް ނުދެވޭނެއެވެ. އަމިއްލަ ގޭގައި އުޅެވުނުކަމުގެ އިހުސާސް އަހަންނަށް ކުރެވުނު ފަހަރުތަކުގެ އަދަދު ގުނޭ ވަރަށް ވުރެ މާ ގިނައެވެ. އަހަރުމެން ދެއްކި މަޖާ ވާހަކަތަކާއި، ގޭގައި އަހަންނަށް ތައްޔާރުކޮށްދިން ކެއުންތަކާއި، ބެހެއްޓި ގާތްކަމުގެ ސަބަބުން އަހަރެންގެ ހިތަށް ކުރެވުނު އުފާވެރި އިހުސާސް ބަޔާންކުރަން އަހަރެން ނުކުޅެދިފައިވަމެވެ. ޝުކުރުއަދާކުރަން ގުނާ އަދަދުނުކުރެވޭހާ ކަންތައް އެބަހުއްޓެވެ. އާއިލާއާ ނުލާހިކު ދުރުން އަހަންނަށް އާއިލާގެ ލޯތްބާ އެއްފަދަ ލޯތްބެއް ދިންކަމަށްޓަކާ އަހަރެން ކިތަންމެ ޝުކުރެއްއަދާކުރިޔަސް އެ ވަރު މަދުވާނެއެވެ. އެކަމަކު ބުނަމެވެ. ގެއާ ކިތަންމެ ދުރަސް ތިއީ އަހަރެންގެ ދެވަނަ އާއިލާއެވެ."\nގީތޫގެ ބައިވަރު އެކުވެރިން ލައިކުކޮށްފައި ހުއްޓެވެ. އަހަރެންގެ މަގުސަދު ހާސިލުވީއެވެ. އަހަރެން ސާބިތުކޮށްދޭން ބޭނުންވީ އެންމެ ކަމެކެވެ. އަހަރުމެން މުސްލިމުންނަކީ އެއްބައިވަންތަކަމާއި، އެހީތެރިކަމުގެ އަހުލުވެރިންނެވެ. އެ ކަމުގައި އެއްވެސް ދީނެއް ނުވަތަ ނަސްލެއް އަހަރުމެން ތަފާތެއް ނުކުރަމެވެ. އަހަރެންގެ ނިޔަތަކީ މުސްލިމުންގެ ހަގީގީ ސިފަ ދުނިޔެއަށް ހާމަކުރުމެވެ. އުންމަތަށް ޓަކައި ކޮންމެވެސް ކަމެއް ކޮށްދިނުމެވެ.\nނޯޓް: މިއީ ހަގީގީ ހާދިސާއަކަށް ބިނާކޮށް ލިޔެފައިވާ ވާހަކައެކެވެ.


vnews - Member in vote dhinas nudhinas Rayyathun tharahgeen mahuroom nukureveyne: Abdhulla kamaaludeen\nމެންބަރުން ވޯޓް ދިނަސް ނުދިނަސް ރައްޔިތުން ތަަރައްގީން މަހުރޫމް ނުކުރެވޭނެ: އަބުދުﷲ ކަމާލުއްދީން\nޖުމްހޫރީ ޕާޓީގެ ޑެޕިއުޓީ ލީޑަރު އޮނަރަބަލް އަބްދުﷲ ކަމާލުއްދީން -- ވީފޮޓޯ\nދައުލަތުގެ ބަޖެޓަށް މަޖިލީހުގެ މެންބަރުން ވޯޓް ދިނަސް ނުދިނަސް ދިވެހި އެއްވެސް ރައްޔިތަކު ތަަރައްގީން މަހުރޫމް ނުކުރެވޭނެކަމަށް ޖުމްހޫރީ ޕާޓީގެ ނާއިބް ލީޑަރު އަބުދުﷲ ކަމާލުއްދީން ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nއަބުދުﷲ ކަމާލުއްދީން މިހެން ވިދާޅުވީ ބަޖެޓަށް ވޯޓު ނުދެއްވާ މެންބަރުންގެ ދާއިރާތަކުގައި މަޝްރޫއުތައް ހިންގަން ދަތިވާނެ ކަމަށް ފިނޭންސް މިނިސްޓަރު އަހުމަދު މުނައްވަރު ވިދާޅުވުމާއި ގުޅިގެން އެކަމާއި ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރައްވާ ކުރެއްވި ޓްވީޓެއްގައެވެ.\nކަމާލުއްދީން ވިދާޅުވީ ދައުލަތުގެ ބަޖެޓަށް މަޖިލީހުގެ މެންބަރުން ވޯޓް ދިނަސް ނުދިނަސް ދިވެހި އެއްވެސް ރައްޔިތަކު ތަަރައްގީން މަހުރޫމް ނުކުރެވޭނެކަމަށެވެ.\nމިކަމާއި ގުޅިގެން ޖުމްހޫރީ ޕާޓީގެ ނާއިބް ލީޑަރު އަބުދުﷲ ރިޔާޒު ވިދާޅުވީ ދާއިރާތަކުގައި ސަރުކާރުން މަޝްރޫއުތައް ހިންގަންޖެހެނީ މެންބަރަށްޓަކައި ނޫންކަމަށެވެ.\nއަދި ދައުލަތުގެ ބަޖެޓާއި، ސަރުކާރުން ކޮންމެހެން ފާސްކުރަން ބޭނުންވާ ބިލްތަކަށް ވޯޓް ހަމަކުރަންޖެހެނީ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންނަށް ބިރު ދައްކައިގެން ނޫންކަމަށްވެސް އަބުދުﷲ ރިޔާޒު ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި ކަންކަމުގައި އެންމެނާއި މަޝްވަރާކޮށް ކަންކަން ކުރާނަމަ ވޯޓްވެސް ލިބޭނެކަމަށާ ރައްޔިތުންގެ ރުހުންވެސް ލިބޭނެކަމަށް ރިޔާޒު ވިދާޅުވިއެވެ.\nފިނޭންސް މިނިސްޓަރުގެ ވާހަކަތަކާއި ގުޅިގެން ވިލިގިލީ ދާއިރާގެ މެންބަރު ސައުދު ހުސައިން ވިދާޅުވީ ބަޖެޓަށް ވޯޓް ދިނީމަ ވެރިންކުރާކަމަކީ ވައްކަން ކުރަނީކަމަށާ ވޯޓް ނުދީފިނަމަ ދާއިރާތަކުގައި ޕްރޮޖެކްޓް ނުހިންގޭނެކަމަށް ވަޒީރު ވިދާޅުވަނީކަމަށެވެ.\nސައުދު ވަނީ ގާނޫން އަސާސީގައި އޮތް އެއްޗެއް ވަޒީރަށް ކިޔާލަ ދޭނެ މީހަކުވެސް ނެތީތޯ ސުވާލު ކުރައްވާފައެވެ. އަދި ރައްޔިތުން ސަރުކާރުގެ އަޅުންނަށް ހަދަނީވެސް ސައުދު ވަނީ ސުވާލު ކުރައްވާފައެވެ.\nމީދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު ރޮޒައިނާ އާދަމް ވިދާޅުވީ ގާނޫން އަސާސީގައި ބުނާގޮތުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުން ވޯޓްދޭންޖެހެނީ އެއްވެސް މަޖުބޫރުކަމެއްނެތި، މިނިވަންކަމާއިއެކުކަމަށެވެ.\nއަދި މަޖިލީހަށް ސަރުކާރުން ހުށައަޅާފައިވަނީ ވަގު ބަޖެޓެއްކަމަށް ސިފަ ކުރައްވާ މެންބަރުން ބްލެކްމެއިލް ކޮށްގެން ވޯޓް ހޯދަން މަސައްކަތް ނުކުރުމަށް ރޮޒައިނާ ވަނީ ފިނޭންސް މިނިސްޓަރަށް ގޮވާލައްވާފައެވެ.\nމީގެ އިތުރަށް ރޮޒައިނާ ވިދާޅުވީ ބަޖެޓަށް ވޯޓް ނުދެއްވާ ދާއިރާތަކަށް ނިސްބަތްވާ ރައްޔިތުންގެ އަތުން ޓެކްސްވެސް ނުނެންގެވުމަށް ފިނޭންސް މިނިސްޓަރަށް ގޮވާލައްވާކަމަށެވެ. އަދި ފިނޭންސް މިނިސްޓަރު މޮޔަފުޅުވީތޯ ރޮޒައިނާ ވަނީ ސުވާލު ކުރައްވާފައެވެ.


Kim Kardashian Lawyer kan kiyavanee\n12 އޭޕްރީލް 20190ކޮމެންޓް\nކިމް ކާޑޭޝިއަން ލޯޔަރުކަން ކިޔަވަނީ\nއެމެރިކާގެ މަޝްހޫރު ރިލިއަލިޓީ ތަރި ކިމް ކާޑޭޝިއަން، ލޯޔަރަކަށް ވުމަށް ކިޔަވަމުން އަންނަކަން އޭނާ ހާމަކޮށްފިއެވެ.\nއުމުރުން 38 އަހަރުގެ ކިމް "ވޯގް މެގަޒިން" އަށް ދިން އިންޓަވިއުއެއްގައި ބުނީ އޭނާ ކިޔަވަމުން އަންނަނީ ސެންފްރެސްސިސްކޯގެ ލޯފާމަކުން ހިންގާ ޕްރޮގްރާމެއްގެ ދަށުންކަމަށެވެ. އަދި އެ ޕްރޮގްރާމުގައި ބައިވެރިވެވެނީ ސައްހަ ސެޓިފިކެޓު އޮންނަ ފަރާތްތަކަށް އެކަނި ކަމަށެވެ.\nހަތަރު އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަކަށް ކުރިއަށްދާ އެ ޕްރޮގްރާމު ކިމްއަށް ފުރިހަމަ ކުރެވޭނީ 2022 ގައެވެ.\nކިމް ބުނީ އެ ނިންމުމަކީ އުމުރު ދުވަހުގެ ޖަލު ހުކުމެއް ތަންފީޒު ކުރަމުންދިޔަ އުމުރުން 63 އަހަރުގެ އަންހެނަކަށް މައާފު ދިނުމަށް އެދި އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނާލްޑް ޓްރަމްޕާ ބައްދަލުކުރުމަށް ފަހު ނިންމި ނިންމުމެއް ކަމަށެވެ.\nކިމްއަށް އެލައިސް މެރީ ޖޯންސަން ކިޔާ އަންހެނަކު އުމުރު ދުވަހަށް ޖަލަށްލާފައިވާކަން ސޯޝަލް މީޑިއާ މެދުވެރިކޮށް އެނގި އޭނާ ވަނީ އެމީހާ މިނިވަން ކުރުމަށް އެހީވެފައެވެ. އެގޮތުން މަސްތުވާތަކެތީގެ މައްސަލައެއްގައި ޖަލަށްލި އެ އަންހެން މީހާއަށް އިންސާފު ހޯދައިދިނުމަށް ކިމް ވަނީ އޭނާގެ އަމިއްލަ ލޯޔަރު ކައިރީގައި ބުނެގެން އެ އަންހެން މީހާއަށް ގާނޫނީ ޓީމެއް އޭނާގެ ހަރަދުގައި ހޯދައިދީފައެވެ. ކިމްގެ އެހީއާއެކު އެމީހާ މިހާރު ވަނީ މިނިވަން ވެފައެވެ.\nޕެރޯލްއެއް ނެތި އެމީހާ އުމުރު ދުވަހަށް ޖަލަށްލާން ހުކުމް ކުރިއިރު އޭނާއަކީ އެފަދަ ކުށުގެ ރިކޯޑެއް އޮތް މީހެއް ވެސް ނޫނެވެ.\nމިއުޒިޝަން ކަންޔޭ ވެސްޓް އާއި ކައިވެނިކޮށްގެން އުޅޭ ކިމްގެ ތިން ދަރިން އެބަތިއްބެވެ. ސަރޮގޭޓްކޮށްގެން މިދިޔަ އަހަރު އޭނާގެ އެންމެ ހަގު އަންހެން ދަރިފުޅު ޝިކާގޯ ހޯދާފައިވާއިރު ކުރިން ކިމް ވަނީ ބަލިވެ އިނދެ ދެ ކުދިން ވިހައިފައެވެ. އެއީ އުމުރުން ފަސް އަހަރުގެ ނޯތު ވެސްޓް އަދި ތިން އަހަރުގެ ސެއިންޓް ވެސްޓެވެ. އަދި ސަރޮގޭޓްކޮށްގެން މިއަހަރު ވެސް ދަރިއަކު ހޯދަން އޭނާ ވަނީ ނިންމާފައެވެ. ރިޕޯޓުތައް ބުނާ ގޮތުން ސަރޮގެސީ މެދުވެރިކޮށް ކިމް ދަރިން ހޯދަނީ އޭނާގެ ރަހިމަށް ދިމާވެފައިވާ މައްސަލައަކާ ގުޅިގެން، ބަލިވެ ނީންނަން ޑޮކްޓަރުން ލަފާ ދީފައިވާތީއެވެ.\nމުނިފޫހިފިލުވުން ކިމް ކާޑޭޝަން


ހިތިތަޖުރިބާ – Esfiya\nޑޮކުޓަރުކަން ކިޔަވަން ޗައިނާއަށް އަހަރެން ދިޔައީ ހިތާދެކޮޅަށެވެ. ލޯބިވާ މައިރާއާއި ދުރުގައި ހުންނަންޖެހޭތީއެވެ. އެހެނަސް ހިތްވަރުލައި ކިޔެވުމަށް އަހަރެން ފުރީމެވެ. އުއްމީދަކީ ކިޔެވުން ނިއްމާލުމަށްފަހު މާލެއައިސް މައިރާ އަހަރެންގެ ހަޔާތުގެ ބައިވެރިޔަކަށް ހެދުމެވެ. މައިރާވެސް ބޭނުންވާގޮތަކީ އެއީއެވެ.\nޗައިނާއަކީ އަހަންނަށް ވަރަށް އާގައުމެކެވެ. އެހެނަސް ކުޑަދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ޗައިނާގެ މާހައުލަށް މަޑުމަޑުން އަހަރެންދިޔައީ ހޭނެމުންނެވެ. ކިޔެވުން ފެށުމާއެކު އުޅެންޖެހުނީ ވަރަށްވެސް ބުރަކޮށެވެ. ދުވާލުދާ ހަތަރުދަމު ކޮލެޖުގައި ހޭދަކުރުމަށްފަހު ނިދާލަން ލިބެނީ ދެގަޑިއިރެވެ. ރޭގަނޑުގެވެސް ބޮޑުބައި ހޭދަވަނީ ފިލާވަޅު ހެދުމާއި ކިޔެވުމުގައެވެ. މައިރާޔަށް ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ވަގުތުކޮޅެއް ހުސްކުރަމެވެ.\nމައިރާއާއި ވާހަކަދެކެވޭ ވަގުތަކީ އަހަރެންނަށް އެންމެ އުފާވެރި ވަގުތުކަމުގައި ވެއެވެ. މައިރާގެ ހިތްގައިމުއަޑު ކަންފަތުގައި ޖެހިލާއިރު ހިތައް ބުނެދޭންދަތި ހިތްހަމަޖެހުމެއް ވެރިކުރުވައެވެ. ރަނގަޅަށް ކިޔެވުމަށާއި ބަރާބަރަށް ނަމާދުކުރުމަށް މައިރާ އަބަދުވެސް ހަނދާން ކޮއްދޭނެއެވެ. މައިރާ އަހަންނާމެދު ވިސްނާފިކުރުކުރާކަން އެފަދަ ކަންތައްތަކުން އަހަންނަށް ޔަގީންކުރެވެއެވެ.\nއަހަރުގެ ބޮޑުބަންދުގައި މާލެ ދިޔުމަށް އަހަރެން ގަސްތުކުރީމެވެ. ޑިސެންބަރު ވިހިވަނަދުވަހަކީ ނައިރާގެ އުފަންދުވަސްކަމުން ނައިރާއަށް ސަޕުރައިޒެއް ދޭން އަހަރެން ނިއްމީމެވެ. ސެމިސްޓާގެ ފައިނަލް އިމްތިހާނުތައް ބޯމަތިވިއެވެ. ނައިރާއަށް ދޭނެ ވަގުތެއް އަހަންނަކަށް ނުލިބެއެވެ. މައިރާ ދެރަވާނޭކަންވެސް އަހަންނަށް އެނގޭމެއެވެ. އެހެނަސް ޓެސްޓުތައް ނިއްމާލާފައި މައިރާއަށް ގިނަވަގުތު ދެވޭނޭކަން މައިރާ ގާތުގައި އަހަރެން ބުނީމެވެ.\nމައިރާ ހުރީ ހިތްހަމަނުޖެހިފައެވެ. އެހަރެން މެސެޖެއް ކުރިޔަސް ކުޑަމިނުން މެސެޖް ބަލާވެސް ނުލައެވެ. އަހަރެން ދެރަވިއެވެ. އެހެނަސް ޓެސްޓުތައް ނިއްމުމަށްފަހު ހަމަޖެހިގެން މައިރާ އާއި ވާހަކަދައްކަން ނިއްމީމެވެ. އަހަރެންނަށް ހިތްހަމަޖެހުމުގެ ނޭވާއެއް ލެވޭވަރުވީ ޓެސްޓުތައްނަގައި ނިމުމުންނެވެ. މައިރާއަށް މެސެޖު ކުރީމެވެ. އެހެނަސް މެސެޖަކަށް ޖަވާބެއް ނުދެއެވެ. ގުނާ އަދަދުނުކުރެވޭ ވަރަށް މެއިލްވެސް ކުރީމެވެ. ފޯނަށް ގުޅުމުން ކޮންމެ ފަހަރަކު ބިޒީ ކޮއްލަނީއެވެ. ވެގެންއުޅެނީ ކީއްކަން ނޭނގި އަހަރެންގެ ބޮލުގައި ރިއްސައިލިއެވެ.\nމައިރާގެ ހަބަރެއްވީ ހަފުތާއެއް ފަހުންނެވެ. ށަކުވާނުކޮށް މައިރާއާއި އަހަރެން ވާހަކަދެއްކީމެވެ. ލޯބިވާތީއެވެ. ޒުވާބުކުރުމަކީ އެއްއިރެއްގައިވެސް އަހަރެން ކުރާހިތްވާ ކަމެއްނޫނެވެ. މައިރާގެ ބަސްމަގުހުރީ ބަދަލުވެފައެވެ. ކޮންމެ ސުވާލެއް ކުރިޔަސް ޖަވާބުގައި ހޫމްއޭ ބުނެ ނިއްމާލައެވެ.”މައިރޫ… އަހަރެންމަތިން މިސްވެސް ނުވޭދޯ މިހާރަކު. އަނެއްކާ އަހަރެންދެެކެ މައިރޫ ލޯބިވޭތަ.. ހަމަގައިމުވެސް މައިރޫ މަތިން އަހަރެން ހަނދާންނުކުރާ އެންމެ ދުވަހެއްވެސް ނުދާނެ.. ކަމެއްގޯސްކޮއް ކުރެވުނީތަ އަހަންނަށް. މައިރޫ ބުނީމަތާ އިނގޭނީ… އަޅެ ވާހަކަ ދައްކަބަލަ..” މައިރާގެ އެދުރުކަން އަހަރެންނަކަށް ކަމަކުނުދިޔައެވެ.\n“ޒިވިޔަލް… އަޅެ ކަމެއް ގޯސްވެއްޖެތަ.. އަހަރެން ބަދަލެއްނުވަން. ޒިވިޔަލް ކަންނޭނގެ ބަދަލުވީ. އަހަރެން މިސްވާތީ ދޯ މެސެެޖްކުރީ… ޒިވިޔަލް އަޅާވެސްނުލާ. އެހެންވީމަ އަހަރެން ލޯބިނުވެޔޭ ބަދަލުވީޔޭ ކިޔޭނެ ޖާގައެއް ނެތެއްނު. މާ ބޮ ޑަށޭ ތިވިސްނަނީ ކަންކަމާ.. ޒިވީ މިހާރު އަހަރެންނަށް އިތުބާރެއްވެސް ނުކުރަންދޯ…” މައިރާގެ ބަސްމަގު ހުރިގޮތުން އިތުރަަކަށް ހިތްހަމަނުޖެހި ހުންނާކަށް އަހަންނަކަށް ނުކެރުނެވެ. މައިރާ ދެކެ ނުރުހުންވެގެން އަހަންނަށް މާގިނައިރަކު ނުހުރެވޭނޭކަން މައިރާއަށް ރަނގަޅަށްވެސް އިނގޭނެއެވެ.\nއަހަރެން ކުރަމުންއައި ދިގުއިންތިޒާރަށް ނިމުންއައެވެ. ކޮލެޖް ބަންދުވުމާއެކު އަހަރެން ތައްޔާރުވީ މާލެދިޔުމަށެވެ. ލޯބިވާ މައިރާގެ ގާތަށްދިޔުމަށެވެ. ދިގުދަތުރަކަށްފަހު ވެެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުގައި ފުލެއިޓު ޖެއްސިއެވެ. އަހަރެންހުރީ ވަރަށްވެސް އުފަލުންނެވެ. މައިރާއާއި ބައްދަލުވެވޭނެެތީއެވެ. މަންމައާއި ބައްޕަޔަށްވެސް އަންގާނުލާ އަހަރެން މާލެއައީ އެމީހުނަށްވެސް ސަޕްރައިޒެއް ދޭންވެގެންނެވެ. ގެއަށްގޮސް ވަންތަނާ މަންމަ އަހަރެންގެ ގައިގައި ބައްދަބައްދާފައި ރުޔެވެ.އުފަލުންނެވެ. ނުފެނިއެތަކެއް ދުވަސްތަކެއްވުމުން މަންމަހުރީ އިންތިހާޔަށް އުފާވެފައެވެ.\nކޮޓަރިޔަށްވަދެ ދަބަސް އަލަމާރިކައިރީ ބެހެއްޓުމަށްފަހު އަހަރެން އެނދުގައި ޖައްސައިލީމެވެ. ވެފައިވާ ވަރުބަލިކަން އިހުސާސްވީ ދެނެވެ. ލޮލަށް ނިދީގެ އަސަރުވެ އަހަންނަށް ނިދުނެވެ. މަންމަ ކޮޓަރީގެ ދޮރުގައިތަޅާ އަޑަށް އަހަންނަށް ހޭލެވުނެވެ. “ދަރިފުޅާ ޒިވިލް ފެންވަރައިގެން އާދޭ ކާން.. ބައްޕަވެސް އެބައިންނެވި ދަރިފުޅުގެ އިންތިޒާރުގައި…” “ލައްބަ މަންމާ މި އަންނަނީ ފެންވަރައިގެން….” އަހަރެން ބުނީމެވެ.\nބައްޕަޔާއި މަންމަޔާއެކު ރޭގަނޑުގެ ކެއުން ނިއްމާލުމަށްފަހު އަހަރެން އަވަސްވެގަތީ މައިރާއާއި ބައްދަލުކުރަން ދިޔުމަށެވެ. މައިރާއަށް ދޭނެ ރަތްކުލައިގެ ފިނިފެންމަލުގެ މާބޮނޑިޔެއް ގަންނަން މާވިއްކާ ފިހާރަޔަކަށް ދިޔައީމެވެ. ނަސީބަކުން ގެއާއި މާދުރަށް ނޮގޮސް މާބޮޑިޔެއް ލިބޭވަރުވިއެވެ. މާބޮނޑި ނަގައިގެން އަހަރެން އައީ ގެޔަށެވެ. ގަރާޖުގަ އޮތް ކަޅުކުލައިގެ އަހަރެންގެ ކާރުނެރެ ކާރަށް އެރީމެވެ. މައިރާއާއި ބައްދަލުކުރުމަށް އެގެޔަށް ދިޔުމަށެވެ. މައިރާ ސައިޕްރައިޒް ވާނެވަރު ހިތައްއަރާފައި އަހަރެންނަށް ބޭއިހުތިޔާރުގައި ހިނިތުންވެވުނެވެ.\nކާރުގެ ސެޓުން އަހަރެން ލަވައެއް ޖަހައިލީމެވެ. މައިރާ އާއި އަހަރެން ދެމީހުންނަށް އެންމެކަމުދާ ލަވައެވެ. އެއީ ރާފިޔަތު ރަމީޒާ އަދި އަލީރަމީޒުގެ ޖާދުވީ އަޑުން ކިޔާފައިވާ “މައުނަވީ އާލަމުން” ލަވައެވެ. ލަވަޔާއި އެއްވަރަށް އަހަރެންދިޔައީ އެލަވަ ކިޔަމުންނެވެ. އެހިނދު އަތުގާހިފުނޭ ލަދުގެފަރުދާ ކެހުނޭ މައުނަވީ އާލަމުން ހަނދު ދައުރުވަނީ ލޯބިންނޭ….އަހަރެންނަށް އެލަވަ ވަރަށްވެސް ހިތްގައިމެވެ.ލަވައިގެ ޅެންވެސް ހަމަމޮޅީއެވެ.\nދިހަވަރަކަށް މިނުޓުތެރޭ އަހަންނަށް މައިރާގެ ގެއަށް ދެވުނެވެ. ކާރު ޕާކުކުރުމަށްފަހު ރަތް ފިނިފެންމަލުން ޖަރީކޮއްފައިވާ މާބޮނޑި ނެގީމެވެ. އަދި މައިރާގެ ގެއައް ވަންނަން ހިނގައިގަތީމެވެ. ކުއްލިއަކަށް އަހަރެންގެ ކަންފަތުގައިޖެހުނީ އަންހެނެއްގެ ހުނުމުގެ އަޑެވެ. މައިރާގެ ގޭގެ ދޮރުކުރިމަތީ ފިރިހެނަކާއި އަންހެނަކު އޮޅުލައިގެންތިބި މަންޒަރުފެނުނު ހިނދު އަހަރެންގެ ލޯއެދުނީ އެއީ ކޮންބައެއްތޯ ބެލުމަށެވެ. އެއްވެސްކަހަލަ އަލިކަމެއް ފެންނަންނެތުމުން އެއީކާކުކަމެއް އަހަންނަކަށް އިނގޭވަރެއްނުވިއެވެ.\nއަހަރެން މައިރާއޭ ކިޔާ ގޮވަމުން އެގޭގެ ބޭރުދޮރުގައި ދެތިންފަހަރު ތަޅައިލީމެވެ. ހަބަރެއްނުވިއެވެ. މައިރާގެ ފޯނަށް ގުޅުމުންވެސް ފޯނެއް ނުނަގައެވެ. އިރުކޮޅަކުން އަހަންނަށް ފެނުނީ މައިރާގެ ދޮންބެ އަތީން ޑިއުޓީ ނިއްމާފައި ގެއައް އަންނަތަނެވެ. “ދޮންބެ ކޮބާ މައި… ގުޅާ ގުޅާ ފޯނެއްވެސް ނުނަގާ.. ގޭގަހުރީ ތަޅުލާފަ… އެހެންވެ ހަދާނެގޮތެއް ނޭގިފަ މިހުންނަނީ..” ދެންމެ މިދިމާ މަގުމަތީގަ މައި ކައިރީގަ ހުރީ ޒިވިލް ކަމަށް ދޮންބެ ހީކުރީ.. މައި އެބަހުރި މިދިމާ މަގުމަތީގަ…” އަހަރެން އިތުރުވާހަކަ ދައްކާކަށް ނަހަދާ މައިރާ ހުރިކަމަށް ބުނިދިމާލަށް ދިޔައީމެވެ.\nލޯކުރިމަތިން މިފެންނަނީ ރަނގަޅު މަންޒަރެއް ހެއްޔެވެ. ނޫނީ އަހަރެންގެ ލޮލުގައި މައްސަލައެއް އުޅެނީހެއްޔެވެ. މައިރާ އެހެން ފިރިހެނެއްގެ ގައިގައި ބައްދައިގެން ހުރެ ހިނިތުންވުމާއެކު އެމީހާޔާ ވާހަކަ ދައްކަނީއެވެ. އަހަރެން ވަރަށް ބާރަށް މައިރާއޭ ކިޔާ ގޮވައިލީމެވެ. މައިރާ ދިޔައީ ސިއްސައިގެންނެވެ.” މައި ތީ ކޮންކަމެއް.. ތީ މައިގެ ކާކު.. އަހަންނަށް ޖަވާބުދީ.. މިއަދު މާލެއައިސް މައިއަށް ސަޕުރައިޒެއް ދޭން ނުބުނެ މިއައީ…. އެކަމް ސަޕުރައިޒް މިލިބުނީ އަހަންނަކަށްނު ދޯ…. ” މައިރާ ވާހަކަދައްކަންފެށިއެވެ.\n“މީކާކުހޭ ދޯ ތިއެހީ… މީ އަހަރެންގެ ލޯބިވެރިޔާ މިޔާޝް.. ޒިވިލް އަހަރެން ބާކީކޮއްލީމެއްނު… އަހަރެންނަށް ވަގުތު ނުދިނީމެއްނު. އަހަންނަށް ލޮތްބާއި އަޅާލުން ދިނީ މިޔާޝް.. މިހާރު އެނގިއްޖެ.. ޒިވިލް ޔޫ ޑޯންޓު ޑިޒާވްމީ… ނައު ލީވް…އައި ޑޯންޓު ނީޑްޔޫ އެނީމޯ ގުޑްބާއި ޒިވިލް ” އަހަރެންގެ ލޮލުން ހޯސްލާފައި ކަރުނައިގެ މުތީތައް އޮހެންފެށިއެވެ. އަހަރެންގެ އެއްވެސް ކުށެއްނެތްއިރު މިފަދަ އަނިޔާއެއް މައިރާ އަހަންނަށް ދިނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ. “މައި އަހަރެން ދޫކޮއްފަދާނޭ ކަމެއް އަހަރެން ނުކުރަން… މައި ޑޯންޓު ޑޫދިސް ޓުމީ… އައިކޭން އެކުސްޕުލެއިން ދަ ހޯލްތިން. ޕުލީޒް މައި…. ކަމްބެކްޓުމީ.. އައި ލަވްޔޫ އެން ޑް އަވިލް ލަވްޔޫ ފޯއެވާ…..” މައިރާ އަހަރެންނާއި ވާހަކަނުދެއްކިއެވެ.\nއަތުގައޮތް ފިނިފެންމާބޮނޑިޔާއެކު އަހަރެން ކާރަށް އަރައި ދުއްވައިލީމެވެ. ދާނޭ ވަކި މިސްރާބެއްނެތިއެވެ. އުފަލުން ފޮޅޭހާލު މައިރާގެ ގާތައް ދިޔުމުން މައިރާ އަހަރެންގެހިތް ފިސްފިސް ކޮއްފިއެވެ. މިއީ ކޮންފަދަ ބޮޑު އޮޅުވާލުމެއް ހެއްޔެވެ. އަހަރެންގެ ވަފާތެރިކަމުގެ ބަދަލު މައިރާ މިހާ ހިތިގޮތަކައް ދޭނެޔޭ އަހަރެން ދުވަހަކުވެސް އުއްމީދެއް ނުކުރަމެވެ. އެހެނަސް މައިރާގެ ފަހަތުން އާދޭސްކުރާކަށް އަލަކުން އަހަރެން ނެތީމެވެ. މައިރާގެ ހިތުގައި އަހަންނަށްޓަކައި ތެދުވެރި ލޯބިވީނަަމަ މިފަދަ ދުވަހެއް ނައީހެވެ. ބޭވަފާތެރިޔަކަށްޓަކައި އަހަރެންގެ އަގުހުރި ކަރުނަތައް އޮއްސާނުލާނަމެވެ. މިލިބުނު އިބުރަތާއެކު އަހަރެން ދާނީ ދިރިއުޅުމާއިގެން ކުރިޔަށެވެ. މައިރާ ނެތަސް ﷲގެ ރަހުމަތުންއަހަރެންގެ ހުވަފެންތަކުގައި އަހަރެން ކުލަ ޖައްސާނަމެވެ. ކުރެވިގެން މިދިޔަ ހިތިތަޖުރިބާއިން އެތަކެއް ފިލާވަޅެއް އަހަންނަށް ލިބިއްޖެއެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން ދެން ކުރިޔަށްދާނީ އެތަޖުރިބާގެ އަލީގައެވެ.\nކުރުވާހަކަ July 4, 2019\nއިންތިޒާރުގައި ހުރިން 13\nހިތާމަ ލޯބި January 25, 2017


Kureege sarukaaruge corruption balan Lanka in khaassa cort thakeh hadhanee | Mihaaru\nދުނިޔެ / މަހިންދަ ރާޖްޕަކްސަ\nކުރީގެ ސަރުކާރުގެ ކޮރަޕްޝަން ބަލަން ލަންކާ އިން ޚާއްސަ ކޯޓުތަކެއް ހަދަނީ\nސްރީ ލަންކާގެ ކުރީގެ ރައީސް ރާޖަޕަކްސާ.\n31 ޖެނުއަރީ 2018 - 17:15\nކޮލަމްބޯ (ޖެނުއަރީ 31) - ސްރީ ލަންކާގެ ކުރީގެ ރައީސް މަހިންދާ ރާޖަޕަކްސާ ސަރުކާރުން ހިންގާފައިވާ ކޮރަޕްޝަނުގެ މައްސަލަތައް ބެލުން އަވަސް ކުރަން ޚާއްސަ ކޯޓުތަކެއް ހަދަން ނިންމައިފި އެވެ.\nރައީސް މައިތުރިޕާލާ ސިރިސޭނާ 2015 ވަނަ އަހަރު ވެރިކަމަށް ވަޑައިގެންނެވީ ކޮރަޕްޝަން ނައްތާލާނެކަމުގެ ވައުދާ އެކު އެވެ. އަދި ރާޖަޕަކްސާގެ 10 އަހަރުގެ ވެރިކަމުގައި ސަރުކާރުގެ ފައިސާ އަށް ޚިޔާނާތްތެރިވެފައިވާ ފަރާތްތަކަށް އަދަބު ދެއްވާނެކަމަށް ސިރިސޭނާ ވަނީ ވިދާޅުވެފަ އެވެ.\n"ތިން ފަނޑިޔާރުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ ޚާއްސަ ކޯޓުތަކެއް އުފައްދަނީ ކުރީގެ ސަރުކާރުގެ ކޮރަޕްޝަނުގެ މައްސަލަތައް އަވަސް ކުރުމަށް. އެ މައްސަލަތައް މިހާރު ހުރީ ދަށު ކޯޓުތަކުގައި ކުރިއަށް ނުގޮސް،" ލަންކާ ސަރުކާރުން މިއަދު ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވެ އެވެ.\nސިރިސޭނާ ވިދާޅުވެފައި ވަނީ ރާޖަޕަކްސާގެ ވެރިކަމުގައި އެއްބަސްވި ވަރަށް ގިނަ ޕްރޮޖެކްޓްތައް ހުރީ ކޮރަޕްޝަނަށް މަގު ފަހިވާ ގޮތަށް ކަމަށެވެ. އަދި އާ ސަރުކާރުން ވަނީ އެފަދަ ވަރަށް ގިނަ އެއްބަސްވުންތައް އިސްލާހުކޮށްފައި ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވި އެވެ.\nރާޖަޕަކްސާގެ އެންމެ އިސް ބޭފުޅަކަށް ހުންނެވި ލަލިތު ވީރަތުންގާގެ މައްޗަށް ވަނީ ހަތަރު މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ކޮރަޕްޝަނުގެ މައްސަލައެއް ސާބިތުވެ ތިން އަހަރަށް ޖަލަށްލާން ހުކުމްކޮށްފަ އެވެ. އަދި ރާޖަޕަކްސާގެ ތިން ފިރިހެން ބޭފުޅުންގެ ތެރޭން ދެ ބޭފުޅެއްގެ މައްޗަށް ވަނީ މަނީ ލޯންޑްރީގެ ދައުވާ އުފުލައިފަ އެވެ. މީގެ އިތުރުން އާއިލާގެ އެހެން ބައެއް މެންބަރުންގެ ކޮރަޕްޝަނުގެ މައްސަލަތައް ވެސް މިހާރު ދަނީ ބަލަމުންނެވެ.\nސްރީ ލަންކާ މަހިންދަ ރާޖްޕަކްސަ ކޮރަޕްޝަން\nކޮރަޕްޝަނުގެ ނަމުގަ އިދި ކޮޅު އެންމެން ތިތާ މާފުށީ ޖަލައް ލުމުން ވެރިކަން ހިނަގަން ފަސޭހަވާނެ\nމިސަރުކާރު ވެއްޓެންދެން ކޮރަޕްޝަންގެ ވާހަކަ ނުދައްކަން މަ މިހުރީ.


އާދަމް ނަޒީރު 30 ޖުލައި 2020\nސިޔާސީ އިދިކޮޅު ލީޑަރު ހުންނަވާ ތަނަކަށްވުރެ އިދިކޮޅު ލީޑަރު ކަނޑައެޅޭ ގޮތް އެނގިގެން ދިއުމަކީ މުހިއްމު ކަމެއް ކަމަށް ރައްޔިތުން މަޖިލީހުގެ ރައީސް، ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nރައީސް ނަޝީދު މިއަދު ކުރެއްވި ޓްވީޓެއްގައި ވިދާޅުވީ އިހުލާސްތެރި ވާދަވެރި ލީޑަރު ކަނޑައެޅުމަކީ ވާދަވެރިން ނުވަތަ ސަރުކާރާ އިދިކޮޅު ޕާޓީގެ ކަމެއް ކަމަށެވެ. ވާދަވެރިންނަކީ ކޮބައިކަން ވާދަވެރިންނަށް އެނގި އަދި ވާދަވެރިންގެ ތެރެއިން ލީޑަރަެއް ކަނޑައެޅޭ ގޮތް ރައްތިތުންނަށް ސާފުވާން ބޭނުންތެރި ކަމަށް ވެސް ރައީސް ނަޝީދު ވިދާޅުވިއެވެ.\n"ލީޑަރު ހުންނަވާ ތަނަށްވުރެ ލީޑަރު ކަނޑައެޅޭ ގޮތް އެނގުން މާ މުހިއްމު،" ރައީސް ނަޝީދު ވިދާޅުވިއެވެ.\nރައީސް ނަޝީދު މިފަދައިން ވިދާޅުވެފައި މިވަނީ ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ މަޝްވަރާ އަށް ރައީސް އިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސޯލިހު ރާއްޖޭގެ 55ވަނަ މިނިވަން ދުވަހުގެ މުނާސަބަތުގައި ގައުމާ މުހާތަބު ކުރައްވަމުން ގޮވާލާފައިވާ ވަނިކޮށް އިއްޔެ އިދިކޮޅުން ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމެއްގައި ސަރުކާރާއި އެކުގައި މަޝްވަރާ ކުރުމަށް ޖަލަށް ދާން ޖެހުނު ނަމަވެސް އިދިކޮޅުން އޮތީ ތައްޔާރަށް ކަމަށް ޕީޕީއެމްގެ ނާއިބު ރައީސް އަދި ނައިފަރު ދާއިރާގެ މެންބަރު އަހުމަދު ޝިޔާމް ވިދާޅުވެފައި ވަނިކޮށެވެ.\nމަޝްވަރާއަށް ޖަލަށް ދާން ޖެހުނަސް ތައްޔާރު ކަމަށް ޝިޔާމް ވިދާޅުވެފައި ވަނީ އިދިކޮޅު ލީޑަރު އަދި ކުރީގެ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ މައްޗަށް މަނީ ލޯންޑަރިންގެ ކުށް ސާބިތުވެ ފަސް އަހަރަށް ޖަލަށް ލުމަށް ހުކުމް ކޮށްފައިވާތީއެވެ. އެމަނިކުފާނު ހުކުމް ތަންފީޒު ކުރައްވަމުން ގެންދަވަނީ މާފުށި ޖަލުގައެވެ.\nމީގެއިތުރުން ރޭ ނޫސްވެރިންނާއި ބައްދަލުކުރައްވާ ނަޝީދު ވަނީ މަޝްވަރާ ކުރެވޭނީ އިދިކޮޅު ލީޑަރަކީ ކޮބައިކަން އެނގިގެން ކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ. އިދިކޮޅުން ވަނީ އެކަމަށް ރައްދު ވެސް ދެއްވާފައެވެ. އެގޮތުން ޕީއެންސީގެ ނައިބު ރައީސް އަދި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ ކުރީގެ ބާރަށު ދާއިރާގެ މެމްބަރު އިބްރާހިމް ޝުޖާއު (ޝުޖާ) ކުރެއްވި ޓުވީޓެއްގައި ވިދާޅުވީ އިދިކޮޅު ލީޑަރަކީ ކުރީގެ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީން އަބްދުލްގައްޔޫމް ކަމަށާއި މިއީ ސުވާލެއް ވެސް އުފެދެންވީ ކަމެއް ނޫން ކަމަށެވެ.\nއަރުޝީފަށް ނެގީ 30/07/2020 14:57\nއެންމެފަހުން އަޕްޑޭޓްކުރީ 30/07/2020 14:57\nމަރިޔަމް ޝާާނީ 1 މިނެޓު ކުރިން\nމާލެ ސަރަހައްދުން 74، އެހެން ރަށްރަށުން ހަތަރު މީހަކު ކޮވިޑަށް ޕޮޒިޓިވްވެއްޖެ\nމުއިއްޒު އިބްރާހިމް7މިނެޓު ކުރިން


އަދަދުތައް ތިރިވިޔަސް ކޮވިޑްގެ ބަނަކަން އަދި ފިލައިގެނެއް ނުދޭ\nޮކޮވިޑް ހާލަތު ބަދަލެއް ނުވޭ\nއާބާދީގެ ނިސްބަތުން އެހެން ގައުމުތަކާ އަޅާބަލާއިރު ރާއްޖޭގައި ބަލި ޖެހޭ މީހުން ގިނަ\nރާއްޖޭގައި ބަލިޖެހުނު މީހުންގެ ތެރެއިން 77.7 އިންސައްތައަކީ ދިވެހިން\nކޭސް ތަކުގެ އަދަދު ދެހާހަށް އަރައިގެން ދިޔުމުން ކޮންޓެކްޓް ޓްރޭސިން އެހާ ރަނގަޅަށް ހެދިފައެއް ނެތް\nރާއްޖޭގައި ކޮންމެ އެއް ލައްކަ މީހުގެތެރެއިން 12،589 މީހުން ޕޮޒިޓިވްވޭ\n10 ޖޫން 2021 | ބުރާސްފަތި 14:45\nސަލާމަތީ ބާރުތަކުން ކޮވިޑް-19 އިން ރައްކާތެރިވުމަށް އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅުތައް ތަންފީޒު ކުރުމުގެ މަސައްކަތުގައި\nމުޅި ދުނިޔެ އެ ވިލާގަނޑެއްގެ ބަނަކަމުގެ ދަށުގައިވެފައިމިވާ "ކޮވިޑް-19"ގެ ވިލާގަނޑު ރާއްޖެއާ ހިސާބަށް އައީ، މީގެ ދޮޅު އަހަރެއްހާ ދުވަސް ކުރިންނެވެ.\nދުނިޔޭގެ ކުރިއަރާފައިވާ ގައުމުތަކުގައި ބަލީގެ ހާލަތު ގޯސްވެ، ހޮސްޕިޓަލްތައް ފުރި، މީހުން މަރުވާ މަންޒަރު ލައިވްކޮށް ޓީވީ ޗެނަލްތަކުން ދިޔައީ ދައްކަމުންނެވެ. މި ކުޑަކުޑަ ރާއްޖެއަށް ބިޔަ ރާޅެއް ބިންދާލައިފިނަމަ ދެންވާނެ ގޮތަކާމެދު ވިސްނާ މީހުންގެ ހާސްކަން އިތުރުވިއެވެ. އެއާއެކު އެކަމަށް ދިވެހިންދިން ސަމާލުކަން، އިތުރުވެ، ބައެއް މީހުން މަގުމަތީގައި މާސްކް އަޅަން ފެށިއެެވެ. އެހެންނަމަވެސް އޭރު މާސްކް އެޅުމަކީ، މަޖުބޫރު ކަމެއް ނޫނެވެ. އޭހެންނަމަވެސް އަމިއްލަ ސާފުތާހިރުކަމާ އަމިއްލަ ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކއި އަތް ދޮވުމާއި ގައިދުރުކަން ބެހެއްޓުމަސް އައީ އިރުޝާދު ދެމުންނެވެ.\nއާއްމު ސިއްހަތުގެ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތު 12 މާޗް 2020ގައި 30 ދުވަހަށް ފުރަތަމަ އިއުލާން ކުރިއެވެ.\nރާއްޖެއިން ކޮވިޑްގެ ފުރަތަމަ ކޭސް ރިޕޯޓްކުރީ މީގެ 456 ދުވަސް ކުރިންނެވެ. އެއާއެކު ބަލީގެ ބިރުވެރިކަން އިންތިހާއަށް އިތުރުވިއެވެ. އެއްވެސް ފަރުވާއެއް އަދި ބޭހެއްވެސް ނެތް މުޅިން އައު ބައްޔެއްގެ މި ކޮޅިގަނޑުގެ ދަށުގައި ރާއްޖެ ވުމުން އުފެދުނު ބިރުވެރިކަމެެވެ. އެ ބިރުވެރިކަން އިތުރަށް ބޮޑުވެގެންދިޔައީ މުޅި މާލެ ފުރަބަންދަކަށް ދިޔަ ހިސާބުންނެވެ.\nކޮންމެ ދުވަހަކު އެޗްޕީއޭއިން އާންމުކުރާ ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ސަމާލުކަން ހުއްޓުނެވެ. ބަލި ޖެހޭ މީހުންގެ އަދަދު އެނގެން ބޭނުވެ، އޭރު އެކުލަވާލި ނޭޝަނަލް އިމަރޖެންސީ އޮޕަރޭޝަން ސެންޓަރު, މިހާރުގެ ހެލްތް އިމަރޖެންސީ އޮޕަރޭޝަން ސެންޓަރ (އެޗްއީއޯސީ)ން ކޮންމެ ދުވަހަކު ބާއްވާ ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމަށް އިންތިޒާރު ކުރެވެން ފެށިއެެވެ. ބަލި ޖެހޭ މީހުގެ ހާލަތު އެނގި ދެން ކަންވެގެންދާނެ ގޮތަކާމެދު އުފެދޭ ސުވާލުތަކުގެ ޖަވާބު ހޯދުމަށް ނޫސްވެރިންވެސް އަވަސްވެގަތެވެ.\nމާލޭގައި ދިރިއުޅޭ ދިވެއްސެއް ބައްޔަށް ޕޮޒިޓިވްވެ، މާލެ ސަރަހައްދު ފުރަތަމަ ފުރަބަންދު ކުރީ2ދުވަހަށެވެ. އެހެންނަމަވެސް މާލެ ސަރަހައްދުން ކޭސްތައް އިތުރުވާން ފެށުމާއެކު ފުރަބަންދުގެ މުއްދަތު އިތުރު ކުރިއެވެ. ދެފަހަރެއްގެ މަތިން އިތުރު ކުރުމަށްފަހު ލުއިތައް ދޭން ފެށިއެވެ. އެއާއެކު ބައެއް ކަންކަން މަޖުބޫރުވިއެވެ. މާސްކު އެޅުން އެއީ މަޖުބޫރު ކަމަކަށްވިއެވެެ.\nދުވަހެއް ދުވަހަކަށް ދިވެހިންވެސް ބައްޔަން ހޭނެން ފެށިއެވެ. "ނިއު ނޯރމަލް" އަކަށް ދާން މިސްރާބު ޖެހިއެވެ. ފުރަތަމަ މީހުންގެ ހިތުގައި އުފެދުނު ބިރުވެރިކަން ކުޑަވާން ފެށިކަން މަގު މައްޗާއި، ދިވެހިންގެ އުޅުމަށް އަންނަން ފެށި ބަދަލުތަކުން ފެންނަން ފެށިއެވެ. ކަމެއް ދިގުލައިގެންދާނަމަ އެކަމަކަށް މީހުން ހޭނުމަކީ އިންސާނީ ތަބީއަތެކެވެ. ބަލި ރާއްޖެއިން ފެނުނު އިރު ދިވެހިންގެ އަމަލު ހުރިގޮތާ މިހާރު އަމަލު ހުރިގޮތާ ތަފާތެވެ. އޭރު ގެއިން ބޭރަށް ބޯދިއްކޮށްލަންވެސް ޖެހިލުންވެއެވެ. މިހާރު އެހެނެއް ނޫނެވެ. އެބިރުވެރިކަން ފިލައި ދިވެހިން މިއާއެކު އުޅެން ދަސްކުރީއޭވެސް ބުނެވިދާނެއެވެ.\nސާމްޕަލް ޕޮޒިޓިވްވާ ނިސްބަތް\nރާއްޖޭގައި ކޮވިޑް ސާމްޕަލް ޕޮޒިޓިވް ރޭޓަށް ބާލާއިރު5އިންސައްތައިގައި ހިފެހެއްޓިފައި އޮތުމަށްފަހު، ކޭސްތައް އިތުރުވާން ފެށީ މި އަހަރުގެ އެޕްރީލް މަހުގެ ފަހު 10ގައެވެ. އަދަދުތައް އިތުރުވަމުން ގޮސް މެއި މަހުގެ މެދަކާ ހަމައަށް ދިޔައިރު ސާމްޕަލް ޕޮޒިޓިވް ރޭޓް 30 އިންސައްތައަށް އިތުރުވިއެވެ.\nބައްޔާމެދު ފަރުވާ ކުޑަކޮށްލެވެނީ މިކަން ދިގުލައިގެން ދިޔުމުންނެވެ. މިކަމުން އަރައިގަންނަން އަދި ހާލަތު ރަނގަޅުކުރަން މަަސައްކަތް ކުރުންވެސް އޮތީ އަމިއްލަ މީހާގެ އަތް މަތީގައެވެ. ބައްޔާ ބެހޭ މައުލޫމާތު ހޯދައި، އެއަށް އިޖާބަދީ، އެއަށް ވިސްނައިގެން އުޅުމެވެ. ކުރިން އުޅުނު އާއްމު ދިރުއުުޅުމުގައި އުޅެވެން އޮތީ މިކަންކަން ކޮށްގެންނެވެ. އަޅާ ހަރުކަށި ފިޔަަވަޅުތަކާއެކު ކޭސް ތަކުގެ އަދަދު ދަށަށް ދިޔަ ނަމަވެސް މިއީ ބަލީގެ ނުރައްކާ އޮތް މިންވަރު ކުޑަވީ ކަމަށް ނުބެލެވޭ ކަމަށް ކަމުގެ މާހިރުން ދަނީ ބުނަމުންނެވެ.\nޑރ ނަޒްލާ މުސްތަފާ ވިދާޅުވީ އެ ރޭޓް5އިންސައްތައަށްވުރެ މަތިވިޔަ ނުދީ ހިފެހެއްޓުމަކީ، އާއްމު ހާލަތަށް ރުޖޫއަ ވުމަށް މުހިއްމު ކަމެއް ކަމަށެެވެ. ކޭސްތަކުގެ އަދަދު ދަށްވާން ފެށީ، ސާމްޕްލިންއަށް ގެނައި ބަދަލުތަކާއެކުކަމަށް ޑރ ނަޒްލާ މުސްތަފާ ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ. ކޭސް ތަކުގެ އަދަދު ދެހާހަށް އަރައިގެން ދިޔުމުން ކޮންޓެކްޓް ޓްރޭސިން އެހާ ރަނގަޅަށް ނެހެދޭ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އެހެންކަމުން މިހާރުގެ ރޭޓް ދަށްވެފައި އޮތުމުން އެއީ، އަދި މިހާރު އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅުތަަކަށް ލުއި ދެވޭނެ ސަބަބެއް ނޫންކަމަށް ޑރ ނަޒްލާ ވިދާޅުވިއެވެ.\nޑރ ނަޒްލާ ވިދާޅުވީ، މިހާރު މަސައްކަތް ކުރަނީ 80 އިންސައްތަ މީހުންގެ ކޮންޓެކްޓުން ބަލައި ހޯދުމަށް ކަމަށެވެ. އަދި ރެންޑަމް ސާމްޕަލިން އިތުރުކޮށް ބަލި އޮތް މިންވަރު ވީހާވެސް ރަނގަޅަށް ދެނެގަތުމަށް ކަމެވެ.\nދިވެހިންނަކީ އަބަދުވެސް ކަންކަމުގައި އެހެން ގައުމުތަކުގެ ތަފާސްހިސާބުތަކާ އެ ގައުމުތަކުގެ ކަންކަން އޮންނަ ގޮތަށް ބަލާ ބައެކެވެ. އެހެން ކަމުން ސިންގަޕޫރުގެ ތަފާސް ހިސާބުތަކާ ރާއްޖޭގެ ތަފާސް ހިސާބުތަކާ އަޅާ ކިޔާލާނަމެވެ. ރާއްޖޭގައި ބަލި ޖެހުނު މީހުގެ އަދަދު އެންމެ ފަހުން އާއްމުކުރި ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކަނީ 69،213 ކަމަށެވެ. ސިންގަޕޫރުގައި ބަލި ޖެހުނު އަދަދު ހުރީ، 62،223ގައެވެ. ދެން އާބާދީގެ ނިސްބަތުން މިއަދަދުތައް މިނެ ކިރާލާނަމެވެ. ވާރލްޑް މީޓަރ އިން ދައްކާގޮތުން ރާއްޖޭގެ އާބާދީއަކީ 549،762 އެވެ. ސިންގަޕޫރުގެ އާބާދީއަކީ، 5،894،164އެެވެ. މި އާބާދީގެ ނިސްބަތުން ރާއްޖޭގައި ޕޮޒިޓިވްވި މީހުންގެ ނިސްބަތަކީ، 12 އިންސައްތައެވެ. ސިންގަޕޫރުގައި 1.0 އިންސައްތައެވެ.\nއެހެންކަމުން ރާއްޖެގައި ކޮންމެ އެއް ލައްކަ މީހުންގެ ތެރެއިން 12،589 މީހުން ޕޮޒިޓިވްވާއިރު، ސިންގަޕޫރުގައި ކޮންމެ އެއްލައްކައަކުން ޕޮޒިޓިވްވަނީ 1،055 މީހުންނެވެ.\nބަލީގައި ރާއްޖެއިން 191 މީހުން މަރުވި އިރު ސިންގަޕޫރުގައި މިހާތަނަށް މި ބަލީގައި މަރުވެފައިވަނީ، 34 މީހުންނެވެ.\nއެހެންކަމުން އާބާދީގެ ނިސްބަތަށް ބަލާއިރު ރާއްޖޭގެ ހާލަތަށް ބަދަލެއް ނާދެއެވެެ. މިހާރުގެ އަދަދުތައް ތިރިވަމުން އައި ނަމަވެސް މިއީ ކުރިން އުޅުނުގޮތަށް ފިޔަވަޅުތައް ދޫކޮށްލަންވީ ވަގުތެއް ނޫނެވެ. ފިޔަވަޅުތަކުގައި ހިފަހައްޓައި، ބޭރަށް ނުކުތުން މަދުކުރަންވީ ވަގުތެވެ. އެހެންނޫންނަމަ މެއި މަހުގެ މެދުތެރޭގައި އޮތް ހާލަތަށްދާން މާގިނަ ދުވަހެއް ނުނަގާނެއެވެ.\nއެޗްޕީއޭގެ ޑޭޝްބޯޑްގައި ހުރި ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، ރާއްޖޭގައި ބަލިޖެހުނު މީހުންގެ ތެރެއިން 77.7 އިންސައްތައަކީ، ދިވެހިންނެވެ. ދެން އެންމެ ގިނައީ ބަންގްލަދޭޝް މީހުންނެވެ. އެއީ، 11.7 އިންސައްތައެވެެ.\nރާއްޖޭގައި ބައްޔަށް ޕޮޒިޓިވް މީހުންގެ ތަފާސް ހިސާބު\nމެއި މަހު ރާއްޖެއަށް ބިންދާލި ކޮވިޑްގެ ރާޅަކީ އަވަށްޓެރި ގައުމުތަކުގައި މިހާލަތު ގޯސްވުމުގެ ސަބަބުން ބިންދާލި ރާޅެއް ކަމަށް މީހުން ބުނަމުން ދިޔަނަމަވެސް، ރަސްމީ ސިފައެއްގައި މިކަން ހާމަކޮށްފައި ނެތެވެ. އެޕްރީލް މަސް ނިމި މެއި މަސް ފެށުނު އިރު އިންޑިއާގައި ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް ޕޮޒިޓިވްވާ މީހުންގެ އަދަދު ހުރީ ހަތަރު ލައްކައިން މަތީގައެެވެ. މި އަދަދު މިހާރު ލައްކައަކަށް މިވަނީ ދަށްވެފައެެވެ. އިންޑިއާގެ ހާލަތު ގޯސްވެ އެގައުމުން ވެކްސިން ބޭރުކުރުން ހުއްޓާލުމުން އެކަމުގެ އަސަރު ރާއްޖެއަށްވެސް ކުރިއެވެ. އިންޑިއާއިން ރާއްޖެއަށް ހަދިޔާކުރި ކޮވިޝީލްޑްގެ ޑޯޒްތައް ލިމިޓް ކުރަން ޖެހި ފުރަތަމަ ޑޯޒްޖެހި މީހުންނަށް ދެވަނަ ޑޯޒް ނުޖެހި ދުވަސްތައް މިދަނީ ފާއިތުވަމުންނެވެ.\nވެކްސިނަކީ ބަލިން ރައްކާތެރިވުމަށް މިހާތަނަށް އޮތް ހަމައެކަނި ފަރުވާއެވެ. ވެކްސިން ޖެހުމަށް ދުނިޔޭގެ ހުރިހާ ގައުމަކުންވެސް ދަނީ މަސައްކަތްކުރަމުންނެވެ. އެ ގައުމެއްގެ އާބާދީއަށް ވެކްސިން ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ހުރިހާ ގައުމަކުންވެސް އަންނަނީ ކުރަމުންނެވެ.\nކޮވިޑް-19 ކޮވިޑް-19 ވެކްސިން


Bohiyaavahikan beynuvaa3meehakah fuluhun ehee vejje\nމެޓްރޯ ކެފޭ އިމާރާތް --- ފޮޓޯ: ސަން\nބޯހިޔާވަހިކަން ބޭނުންވާ ތިން މީހަކަށް ފުލުހުންގެ އެހީތެރިވެއްޖެ!\n26 ޖެނުއަރީ 2021 - 23:21:30\nކުރިން މެޓްރޯ ކެފޭ ހިންގި އިމާރާތުގައި ދިރިއުޅޭ ބޯހިޔާވަހިކަމަށް ބޭނުންޖެހިފައިވާ އަދި މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރާ މީހުންގެ ތެރެއިން ފަރުވާއަށް ބޭނުންވާ ތިން މީހަކަށް ފުލުހުން އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދީފި އެވެ.\nމިކަމާ ގުޅިގެން ފުލުހުން މިރޭ ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވަނީ، މި އިމާރާތުގައި ބޯހިޔާވަހިކަމަށް ބޭނުންޖެހިފައިވާ އަދި މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރާ މީހުންގެ ތެރެއިން ފަރުވާ ބޭނުންވާ ބައެއް ދިރިއުޅޭ ކަމުގެ މައުލޫމާތު ލިބުމުން، ޖެންޑާ މިނިސްޓްރީގެ އެހީތެރިކަމާއެކު އެ އިމާރާތަށް ޒިޔާރާތް ކުރިކަމަށެވެ.\nމިއަދު ހަވީރު އެ އިމާރާތަށް ޒިޔާރާތް ކުރުމަށްފަހު، ފަރުވާ ބޭނުންވާ ތިން މީހަކު ފަރުކޮޅުފުށީގައި ގާއިމުކުރެވިފައިވާ ވަގުތީ ޑިޓޮކްސިފިކޭޝަން ސެންޓަރަށް ބަދަލު ކުރީ ނޭޝަނަލް ޑްރަގް އޭޖެންސީގެ ހަވާލުގައި ކަމަށް ފުލުހުން ބުނިއެވެ.\nފުލުހުން ބުނީ މިހާރު އެ އިމާރާތް ސާފު ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުން އަންނަ ކަމަށެވެ. އެގޮތުން މި މަސައްކަތުގައި ވެކްމޯގެ ފަރާތުން އެހީތެރިކަން ލިބޭ ކަމަށް ފުލުހުން ފާހަގަ ކުރިއެވެ.\nޕޮލިސްޖެންޑާ މިނިސްޓްރީވެމްކޯޑްރަގް އެޖެންސީމަސްތުވާތަކެތި ބޯހިޔާވަހިކަން


Story: #Umurahthiyanamugai - EP12 - One Online\nދުނިޔެއަށް ރިވެލި ކުރަމުންދިޔަ ރީތި ހަނދުވަރުގެ ތެރޭގައި ބަބުޅަމުން ފިޔަ ޖަހަމުން ދިޔަ ރީތި ތަރިތަކާއި ޖެހެމުންދިޔަ ފިނިވައިރޯޅިތަކުގެ ތެރޭގައި ދެމީހުންގެ ހަށިގަނޑުގެ ހޫނުކަން ދެމީހުންދިޔައީ ލިބިގަންނަމުންނެވެ. ކުއްލި އަކަށް ޖެހެމުންދިޔަ ވައިރޯޅިތައް ބާރުވާހެން ހީވިއެވެ. ދެމީހުނަށް އެކީ އުޑުމައްޗަށް ބަލާލެވުނެވެ. އުޑުމަތީގައިވާ ބޯ ވިއްސާރަ ވިލާގަނޑުން ފުރަތަމަ ގުގުރި އިއުލާން ކޮށްލިއެވެ. އެޔާއި އެކު ދެވަނަ އަދި ތިންވަނަ ގުގުރިއެވެ. ވާރޭގެ ބޮޑެތި ތިކިތައް އެދެމީހުންގައިގައި ބޮސްދެމުންދިޔައިރު ދެމީހުން މަސައްކަތް ކުރަމުންދިޔައީ ކާރަށް އެރޭތޯއެވެ.\nވާރެއިން ސަލާމްތަވާން ސައިކަލްގައި ދުއްވަމުންދިޔަ ޑރ. ކަމާލްއަށް ގެޔާ ހަމައަށް ދެވުނީ ކިރިޔާއެވެ. އެހެނަސް ކުއްލި އަކަށް ކަމެއް ހަނދާންވީ ކަހަލަ ގޮތަކަށް ސައިކަލުގެ ދުވެލި ބާރުކޮށްލާ އެހެން ދިމާއަކަށް މިސްރާބު ޖެހިއެވެ. ހޮސްޕިޓަލަށް ވަދެގެންގޮސް ވާޑުގައި އޮތް ބަލި މީހެއްގެ ކައިރީގައި މަޑުކޮށްލިއެވެ. މި ދަންވަރު އެ އެކަނިވެރި ނިކަމެތި އަންހެން މީހާގެ ހިޔާލުތައް ކަމާލްގެ ހަނދާނަށް މި އައީ ކީއްވެބާއެވެ. އޭނާ މީގެ ކުރިންވެސް ޕޭޝަންޓުންގެ ކަންކަން ބަލަނީ އެހާ ގާތުންނެވެ. އެހެނަސް މިރޭ މި އަންހެން މީހާގެ ބެލެހެއްޓުންތެރި އެއް ނެތި އެކަނި ހާލަށް ދޫކޮށްލާފައި ދާން ކަމާލް އަށް އުނދަގޫ ވެއްޖެއެވެ. އޭނާ މަޑު މަޑުން ކައިރީގައި ހުރި ގޮނޑީގައި އިށީނެވެ. އަދި އަންހެން މީހާގެ ބޯކައިރީގައި ބާއްވާފައި އޮތް ފައިލު މަޑުމަޑުން ނަގާ ކިޔަން ފެށިއެވެ. ދެލޯމަރާލާ އަންހެން މީހާގެ ފުރާނަ ސަލާމަތް ކުރުމަށް ވިސްނަން ފެށިއެވެ. އެހެނަސް ހިތުގައި ޖަވާބު ނުދެވޭ ސުވާލެއް އުފެދުނެވެ. މި އަންހެން މީހާ އަށް އޭނާގެ ހިތުގައި މިހާ ހަމްދަރުދީ އުފެދުނީ ކީއްވެބާއެވެ. "ފައުޒިއްޔާ" އެމީހާގެ ނަން ކަމާލް އަށް ކިޔާލެވުނެވެ. އޭނާގެ ދެލޮލުން ނުވެސް ދަންނަމީހަކަށްޓަކައި ކަރުނަ މި އޮހޮރެނީ ކީއްވެބާއެވެ.\n"މަރިޔަން، މަރިޔަން.. ދަރިފުޅާ މަރިޔަން އާދޭ" އެއަންހެން މީހާ ކުއްލިއަކަށް ހަޅޭއްލަވަން ފެށިއެވެ.\nއެމީހާގެ ހަޅެއްކުގެ އަޑު ހިނދެއް ހިނދަކަށްވުރެ ދިޔައީ ބާރުވަމުންނެވެ. ޑޮކްޓަރެއް ނަމަވެސް ކަމާލް އަށް ހުރެވުނީ ހައިރާން ކަމާއިއެކީ އެމީހާ އަށް ބަލަހައްޓައިގެނެވެ. އަސަރާ ވޭނާއެކީ އެމީހާ ރޮމުން ހަޅޭއް ލަވަމުން ދިޔައެވެ. ކުއްލިއަކަށް ކަމާލް ފެނުމާއެކު އެމީހާގެ ހަރަކާތްތަކަށް ބަދަލުއައެވެ. އަދި ކުރިންވެސް އޮތްގޮތަށް ލޯމަރާލިއެވެ. އެހެނަސް ހަމަ ސިކުންތެއްވެސް ނުވެއެވެ. ލޯމަރާލުމާއެކު މަރިޔަން އޭ ކިޔާ ގޮވަން ފެށިއެވެ.\nނިދިފައި އޮތް ނިޒާރުއަށް މީހަކު އޭނާ އަށް ގޮވާތީ ހޭލެވުނެވެ. އެހެނަސް ކައިރީގައި އެއްވެސް މީހަކު ނެތުމުން އަނެއްކާވެސް ނިދޭތޯ ދެލޯ މަރާލިއެވެ. ސިހިގެން ދިޔައީ އަހަރުތަކެއް ކުރިން އޭނާ ދަންނަ އަޑެއް އިވިގެން ދިޔުމާއި އެކު އެވެ. އެމީހަކު ވޭނީ އަޑަކުން ހަޅޭއްލަވަމުންދިޔައެވެ. ނިޒާރު ގައިން ހީބިހި ނަގައިގަތެވެ. ކުއްލި އަކަށް ވިދާލިއެވެ. އަދި ގުގުރާލިއެވެ.\nއޮފީހަށްދާން ޒައުލް ނިކުތް އިރުވެސް ޝާނާ އޮތީ ގަދަ ނިދީގައެވެ. ޒައުލް ދިޔައީ ޝާނާ އަށް ލުއި ނާސްތާ އެއް ތައްޔާރުކޮށް ނޯޓެއްވެސް ލިޔެފައެވެ. އޮފީހަށް ވަދެގެން އައިއިރު ދަންނަ މޫނެއް އޭނާ އަށް ފެނުނެވެ. " ލަމްހާ" ޒައުލް އަށް ގޮވާލެވުނެވެ.\nލަމްހާ އައިސް ހުރީ މާލިކު އާ އެކީގައެވެ. އެކީގައި ކިޔަވަން އުޅުނު ނަމަވެސް ލަމްހާ މަތީ ތައުލީމް ހާސިލް ކުރަން ބޭރަށް ދިޔަފަހުން ޒައުލް އަށް އަދި ލަމްހާ އެފެނުނީއެވެ.\n"ދަރިފުޅާ ލަމްހާ މީގެ ފަހުން މަސައްކަތް ކުރާނީ މި ކުންފުނީގަ ، މާކެޓިންގް ޓީމްގެ ކަންކަން ލަމްހާ އާއި ހަވާލުކޮށްލާ، ދެން ކުރިއަށް ގެންދަންވީ ގޮތް ޒައުލް ކިޔާދޭނެ" މާލިކު އެތަނުން ދިޔައީ އޭނާ އަށް މުހިންމު ކޯލެއް އައުމުންނެވެ.\nހެނދުނު އެރި އިރާއެކު ރާނިޔާ އަށް އެންމެ ފުރަތަމަވެސް އައީ ދާރިޔާގެ މެސެޖެކެވެ.\nރާނިޔާ އެ މެސެޖް ޒަކްވާން އަށް ފޮނުވާލިއެވެ. މަންމަ ކިތަންމެ ހިތް ހަމަ ނުޖެހުނަސް ޒަކްވާންގެ ވިސްނުން ދެން ބަދަލެއް ނުވާނެއެވެ.\nއޮފީހަށް ވަދެގެން އައިސް ގޮނޑީގައި އިށީނދެލާ ޒަކްވާން ހަމަޖެހިލިއެވެ. ކުއްލި އަކަށް ދޮރުގައި މީހަކު ޓަކި ޖަހާލިއެވެ. ފަރި ހިނގުމެއްގައި ކަރުދާސްތަކެއް ހިފައިގެން އައިސް އެކުއްޖާ ހުއްޓުނެވެ. އިށީނުމަށް ޒައުލް ގެ އަތުން އިޝާރާތް ކޮށްލިއެވެ.\n" ޝުކުރިއްޔާ" އެކުއްޖާ ބުނެލިއެވެ.\n" ކޮންނަމެއް ކިޔަނީ "ޒަކްވާން އެހެން އަހާލީ އިސްދަށަށް ޖަހާލައިގެން ހުރެއެވެ.\n" ލަމްހާ ޒަމީރް"\n" ނިމުނީމަ ގޮވާލާނަން" ޒައުލް ބުނެލިއެވެ.\nނަމަވެސް އެކުއްޖާ އިނީއެވެ. ޒަކްވާން ހީކުރީ އޭނާ އެހެން ބުނުމުން އެކުއްޖާ އަށް ވިސްނޭނެ ކަމަށެވެ. އިރުކޮޅަކުން ޒަކްވާން އިސް އުފުލާ ބަލައިލިއެވެ. ލަމްހާ އިނީ އޭނާ އާ ދިމާއަށް ބަލާށެވެ. ކަޅިވެސް ޖަހާނުލައެވެ.\n" ލަމްހާ" ޒައުލް ގޮވާލިއެވެ. "އަހަރެން ބުނީ ދިޔަސް އެންމެ ރަނގަޅޭ"\nލަމްހާ ތެދުވިއެވެ. އަދި ޒަކްވާން އާއި ގާތަށް ޖެހިލާ ގިރުވާން ރަނގަޅުކޮށްލަދިނެވެ. ޒަކްވާން ދިޔައީ ސިހިގެންނެވެ.\n"ލެނބިފަ ހުރީމަ ރަނގަޅު ކޮށްލީ"\nއެއްވެސް ޖަވާބެއް ދިނުމެއްނެތި ޒަކްވާން އިސްޖަހާލިއެވެ. ލިޔުންތައް ހާވަން ފެށިއެވެ. ނަމަވެސް ލަމްހާގެ އެހަރަކާތުން ޒަކްވާން އަށް ހަމަޖެހުމެއް ނުލިބުނެވެ. އިރުއިރުކޮޅާ އެމަންޒަރު ސިފަވަނީއެވެ. ލަމްހާ ރީއްޗެވެ. ލޫޅާފައްޗެވެ. އެކަމަކު ޒަކްވާން އަކީ އޭނާގެ ވެރިމީހާ ގެ މަގާމުގައި ހުރި މީހެކެވެ. ކަރުދާސްތައް ހަވާލުކުރުމަށް ލަމްހާ އަށް ގޮވާލަން ޖެހުނެވެ. އެފަހަރުވެސް ލަމްހާ ހުރީ ދާން ނޭނގިފައެވެ. ޒަކްވާން އަށް އަނެއްކާވެސް ބަލައިލެވުނެވެ. ލަމްހާގެ ހިނިތުންވުމާއެކު ޒަކްވާން އަށް ލިބުނީ ޝޮކެކެވެ. ދެކެފަރިތަ މޫނެއް ކަމަށް އިހްސާސް ކުރެވޭތީއެވެ.


ހުރަވީ ބިލްޑިންގ ތަޅާލަން ފަށައިފި ހުރަވީ ބިލްޑިންގ ތަޅާލަން ފަށައިފި\nހުރަވީ ބިލްޑިންގ ތަޅާލަން ފަށައިފި\nހުރަވީ ބިލްޑިންގ ތަޅާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށް ދަނީ - ފޮޓޯ: ޕީއެސްއެމް ނިއުސް\nސަރުކާރުގެ ގިނަ އޮފީސްތަކެއް ހިންގި، ދުވަސްވެ، ބާވެފައިވާ ހުރަވީ ބިލްޑިންގ ޢިމާރާތް ތަޅާލަން ފަށައިފިއެވެ.\nހުރަވީ ބިލްޑިންގ ތަޅާލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށް އޮތް ޖޫން މަހުގެ ތެރޭގައި މުޅިން ނިމިގެންދާނެކަމަށް މިނިސްޓްރީ އޮފް ނޭޝަނަލް ޕްލޭނިން، ހައުސިން އެންޑް އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރއިން ވިދާޅުވިއެވެ. ޕްލޭނިން މިނިސްޓަރީން ވިދާޅުވީ ހުރަވީ ބިލްޑިންގ ތަޅާލައި އެތަނުގައި ޕާކިންއާއެކު ޕާކެއް ތަރައްޤީކުރުމަށް ނިންމާފައިވާކަމަށެވެ. އެ ޕާކް ތަރައްޤީކުރަނީ ޕާކް ކުރެވޭނެ އިންތިޒާމްތަކާވެސް އެކުގައިކަަމަށް ޕްލޭނިންގ މިނިސްޓްރީން ވަނީ ވިދާޅުވެއެވެ.\nހުރަވީ ބިލްޑިއަންގ އަކީ 35 އަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސްވީ ޢިމާރާތެކެވެ. ހުރަވީ ބިލްޑިން ބާވެ އެތަނަކީ ރައްކާތެރި ތަނެއް ނޫންކަމަށް ކަނޑައަޅާފައި ވަނިކޮށް، ވަރަށް ފަހަކާ ޖެހެންދެންވެސް އެ ޢިމާރާތް ބޭނުންކުރިއެވެ. އެ ޢިމާރާތުގައި ދައުލަތުގެ ގިނަ މުއައްސަސާތަކެއް ހިންގިއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އެންޓި-ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަނާއި ނެޝަނަލް އިންޓަގްރިޓީ ކޮމިޝަނާއި އިމިގްރޭޝަނާއި ޓްރާންސްޕޯޓް އޮތޯރިޓީއާއި މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ބައެއް ޔުނިޓްތައްވެސް ވަރަށްފަހަކާ ޖެހެންދެން ހިންގިއެވެ. އެ ޢިމާރާތް ބޭނުންކުރަމުން އައިރުވެސް ތަފާތު އެކި ހާދިސާތައް ހިންގާފައިވެއެވެ.\nއެ ޢިމާރާތަކީ އަކިރި ބޭނުންކޮށްގެން4ފަންގި ފިލާއަށް ޢިމާރާތްކޮށްފައިވާ ޢިމާރާތެކެވެ. އެތަނުގައި ފަންގިފިލާތައް ހުރީ ޑެކް އަޅައިގެންނެވެ. ނަމަވެސް ގިނަ ދުވަސްވެ ޢިމާރާތުގެ ބައެއް ތަންތަން ވެއްޓި ހިތާމަވެރި ހާދިސާތައް ހިނގާފައި އެބަހުއްޓެވެ. އެގޮތުން ޝީޓުން ބައެއް ވެއްޓި، ޕާކުކޮށްފައިހުރި ސައިކަލަކަށް ގެއްލުންވެފައިވެސް އެބަހުއްޓެވެ. އަދި ފަސް ވަރަކަށް އަހަރު ކުރިން ވެސް ހުރަވީ ބިލްޑިންގްގެ ޝީޓުގެ ބައެއް ވެއްޓި އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހަކަށް އަނިޔާވެފައިވެއެވެ.\nހުރަވީ ބިލްޑިންއަކީ ރައްކާތެރި ތަނަކަށް ނުވުމާއެކު އެ ޢިމާރާތް މިހާރު ވަނީ ހުސްކޮށް އެތަނުގައި ހިންގަމުން އައި އޮފީސްތައްވެސް އެހެން ޢިމާރާތްތަކަށް ބަދަލުކޮށްފައެވެ.\nހުރަވީ ބިލްޑިންގްގައި ހިންގާ އޮފީސްތައް ހުސްކޮށް، އެ އިމާރާތް ތަޅައިލަން 2010ވަނަ އަހަރު ކުރީގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދުގެ ސަރުކާރުންވެސް ނިންމިއެވެ. ނަމަވެސް ހުރަވީ ބިލްޑިންގްގައި ހިންގަމުން އައި އޮފީސްތައް ބަދަލުކުރާނެ އެހެން އިމާރާތެއް އޭރު ނެތުމުން އެކަން ނުވީކަމަށް ސަރުކާރުން ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. ހުރަވީ ބިލްޑިންގަކީ ރައީސް މައުމޫނުގެ ވެރިކަމުގެ ކުރީކޮޅު ހެދި އޮފީސް ޢިމާރާތެކެވެ.


SunOnline: Fahathun arai Getafe balikoh, Atletico ehvana ah\nފަހަތުން އަރައި ގެޓާފޭ ބަލިކޮށް، އެތްލެޓިކޯ އެއްވަނައަށް\nއަޙްމަދު ޠާލިބް މުޙައްމަދު 22 Sep 2021, 08:43\nއެތްލެޓިކޯގެ ފޯވާޑް ސުއަރޭޒް--- ފޮޓޯ: ލެންސް\nފަހަތުން އަރައި ގެޓާފޭގެ މައްޗަށް 2-1 ގެ ނަތީޖާއަކުން ކުރި ހޯދައި ލަލީގާ ތާވަލުގެ އެއްވަނަ މަގާމަށް އެތްލެޓިކޯ މެޑްރިޑް ޖެހިލައިފިއެވެ.\nގެޓާފޭއިން މެޗުގެ ލީޑު ނެގީ ފުރަތަމަ ހާފުގެ ފަހު މިނިޓުގައެވެ. މިލަނޑު އެޓީމަށް ޖަހައިދިނީ ސާބިއާ ޑިފެންޑަރު ސްޓެފާން މިޓްރޮވިޗްއެވެ. މިޓްރޮވިޗް މިލަނޑު ޖެހީ ނެމަންޔާ މަކްސިމޮޗިވް ނަގައިދިން ހުރަސް ބޮލުން ގޯލުގެ ތެރެއަށް އަމާޒުކޮށްލައިގެންނެވެ.\nމެޗުގައި އެތްލެޓިކޯގެ ދެލަނޑުވެސް ޖަހައިދިނީ ދެވަނަ ހާފުގައި ފޯވާޑް ލުއިސް ސުއަރޭޒްއެވެ. އެޓްލެޓިކޯއިން މެޗުގެ ނަތީޖާ ހަމަހަމަކޮށްލީ 78 ވަނަ މިނިޓުގައެވެ. ސުއަރޭޒް މިލަނޑު ޖެހީ މާރިއޯ ހެރްމޮސޯ ދިން ބޯޅައަކުންނެވެ.\nމެޗުގެ ލީޑު އެތްލެޓިކޯއަށް ނަގައިދީ ތިން ޕޮއިންޓު ސުއަރޭޒް ކަށަވަރުކޮށްދިނީ އިތުރު ވަގުތުގެ ދެވަނަ މިނިޓުގައެވެ. އަރިމަތިން ސިމޭ ވަސަލިކޯ ނަގައިދިން ހުރަސް ސުއަރޭޒް ގޯލުގެ ދާގަނޑަށް އަމާޒުކޮށްލީ އޭނާ ބޮލުން ފޮނުވާލި ހަމަލާއިންނެވެ.\nމެޗުން ލިބުނު ތިިން ޕޮއިންޓާއެކު އެޓްލެޓިކޯ މިހާރު އޮތީ ލީގު ތާވަލުގެ އެއްވަނައިގައި 14 ޕޮއިންޓާއެކުއެވެ. ދެވަނަ މަގާމުގައި ރެއާލް އޮތީ 13 ޕޮއިންޓާއެކުއެވެ. ނަމަވެސް ރެއާލްއަށް ފައިދާ މެޗެއް އެބައޮތެވެ.\nސުއަރޭޒްގެ ގޯލާއެކު ބާސާ އަތުން އެތުލެޓިކޯ މޮޅުވެއްޖެ\nފަހަތުން އަރައި ގެޓާފޭ ބަލިކޮށް އެތްލެޓިކޯ އެއްވަނައަށް


Vazeefaa ah sihhathu gurubaan kuraane kameh nei | Mihaaru\nވަޒީފާ އަށް ސިއްހަތު ގުރުބާންކުރާނެ ކަމެއް ނެތް\n04 މެއި 2019 - 08:13\nއަދާކުރާ ވަޒީފާއެއްގެ ޒިންމާ އިހުލާސްތެރިކަމާ އެކު އުފުލަންޖެހޭނެ އެވެ. އެކަމަކު ބައެއް މީހުންނަކީ އެ މީހެއްގެ ޒިންމާގެ އިތުރުން ވެސް އެހެން ކަންކަމާ ހަވާލުވެގެން އުޅޭ މީހުންނެވެ. ހުރިހާ ކަމަކީ ވަޒީފާ ކަމަށް ދެކޭ މީހުންނެވެ.\nއާ ދިރާސާއެއްގައި ބުނަނީ ވަޒީފާއާ މެދު މާ ސީރިއަސް ވުމުން ސިއްހީ ނުރައްކާތަކަށް ހުށަހެޅޭ ކަމަށެވެ. އެންމެ ބޮޑު ކަމަކީ ވަޒީފާއާ ހެދި ސިއްހަތަށް ސަމާލުކަން ނުދެވި މީހާގެ ބަރުދަން އިތުރުވުމެވެ. ހާއްސަކޮށް މިއީ ޑެސްކް ޖޮބް ނުވަތަ ގިނަ އިރު އިށީނދެގެން ވަޒީފާ އަދާކުރާ މީހުން ސީރިއަސްކޮށް ވިސްނާލަން ޖެހޭ ކަމެކެވެ.\nއިނގިރޭސިވިލާތުގެ ލީޑްސް ޔުނިވަސިޓީން ހަދާފައިވާ ދިރާސާގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި ވަޒީފާ މާ ސީރިއަސްކޮށް ނަގާ މީހުން، ކަނޑައެޅިފައި އޮންނަ ވަގުތަށް ވެސް ވުރެ ވެސް ގިނަ ވަގުތު މަސައްކަތުގައި ހޭދަ ކުރުމުން ދިރިއުޅުމުގެ މުހިއްމު އެހެން ކަންކަން އޮޅުންބޮޅުންވެ އެވެ. އެގޮތުން، ކަސްރަތު ކުރަން ވަގުތު ނުލިބުމާއި ސިއްހީ ގޮތުން ރަނގަޅު ނޫން ކާނަތަކަށް ދެވިހިފުމާއި އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ނިދަން ވަގުތު ނުލިބުން ހިމެނެ އެވެ.\nއިންސާނެއްގެ ދިރިއުޅުން މި އޮންނަނީ މައިގަނޑު ތިން ބަޔަކަށް ބެހިފަ އެވެ. އެއީ 8 ގަޑިއިރު ނިދުމާއި، 8 ގަޑިއިރު ވަޒީފާ އަދާކުރުމާއި 8 ގަޑިއިރު އަރާމުކޮށް ހިތްހަމަޖައްސުމެވެ. އެހެންވެ މި ތިން އަށެއް އެކަތި އަނެކައްޗަށް ބުރޫ އަރާ ގޮތަށް ދިރިއުޅުމުގެ ބައްޓަންކޮށްގެން ނުވާނެ އެވެ.\nގިނަ ވަގުތު ވަޒީފާގައި އުޅޭ މީހުންގެ ސިއްހަތަށް ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރާ އެކު އެންމެ ބޮޑަށް ދައްކާނެ އެއް ބަހަނާއަކީ ކަސްރަތު ކުރަން ވަގުތު ނުލިބޭ ވާހަކަ އެވެ. އޭގެ ނަތީޖާއަކީ މީހާ ފަލަވުމެވެ. އެހެންވެ ސިއްހީ ތަޖުރިބާކާރުން ދޭ އިރުޝާދަކީ ވަޒީފާ އެހާ ސީރިއަސްކޮށް ނުނަގާށޭ އެވެ. މަސައްކަތް ކުރަން ވާނީ އެކަމަށް ކަނޑައެޅިފައި އޮންނަ މިންވަރަށެވެ.\nޑރ. މައިކަލް މޯޒްލީ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މާ ބުރަކޮށް މަސައްކަތްކޮށް، މީހާ ލޮނޑުވުމަކީ ބަރުދަން އިތުރުވާން މަގު ފަހިވާ ކަމެކެވެ.\n"އެކަމުގެ ސަބަބުން ކަސްރަތު ކުރަން ވަގުތު ނުލިބޭ ކަމުގެ ބަހަނާ އާއި ސިއްހަތަށް ފައިދާއެއް ނެތް ކާނާ އަށް މީހާ ހުށަހެޅުން ހިމެނޭ،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nމައިކަލް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ނިދި މަދުވުމަކީ ސިއްހީ ގޮތުން އެކި ކަހަލަ މައްސަލަތައް ކުރިމަތި ކުރުވާނެ ކަމެކެވެ. އެގޮތުން ހާސްކަމާއި ނުތަނަވަސްކަން އިތުރުވެ ލޭގެ ހަކުރުގެ މިންވަރު ވެސް އުފުލިގެން ދާނެ އެވެ. އޭގެ ނަތީޖާއަކީ ޓައިޕް-2 ޑައިބެޓީޒް ފަދަ ބަލިތަކަށް މީހާ ހުށަހެޅުމެވެ.\nބުރަކޮށް މަސައްކަތް ކުރުމަކީ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. މައްސަލައަކަށް ވަނީ ވަޒީފާ އަށް އިސްކަން ދެވޭލެއް ބޮޑުކަމުން ދިރިއުޅުމުގެ އެހެން ކަންކަމަށް ބުރޫއަރާތީ އެވެ.\nއެހެންވީމާ ދުވާލުގެ 24 ގަޑިއިރު ބެހިފައި އެ އޮންނަ އުސޫލާއި ތަރުހީބާ އެއްގޮތަށް ދިރިއުޅުން ބައްޓަން ކުރަން އާދަކުރަން ޖެހެ އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ދިރާސާ ވަޒީފާ


Jeddah in Male ah: Gaumee Manhaj islaah kurun\nޖިއްދާއިން މާލެއަށް: ޤައުމީ މަންހަޖު އިޞްލާޙު ކުރުން\nމަދަރުސާ ކުއްޖެއް: ރާއްޖޭގެ ތައުލީމީ މުގައްރަރާބެހޭ ގޮތުން ބައެއް ބޭފުޅުން ސުވާލު އުފައްދާފައިވޭ -- ފޮޓޯ: އަވަސް އާކައިވް\nޤައުމެއްގެ ކުރިމަގާއި އަމާންކަމާއި ސަލާމަތާ ރައްކާތެރިކަމާ ގުޅޭ އެއްމެ މުހިންމު އެއް އަސާސަކީ އެ ޤައުމެއްގެ ތަޢުލީމީ މުޤައްރަރުތައްކަމީ ޝައްކެތް އޮތް ކަމެއްނޫނެވެ. މީގެ އަހަރުތަކެއް ފަހުން ޤައުމު ބާއްވަން ބޭނުންވާ ގޮތް ޤައުމީ މަންހަޖުގެ ތެރެއިން ކަނޑައެޅިދާނެ އެވެ. ދިވެހި ރާއްޖެއަކީ ސަތޭކައިން ސަތޭކަ މުސްލިމު ޤައުމަކަށްވުމާއެކު ރާއްޖޭގެ ޤައުމީ މަންހަޖަކީ ދައުލަތުގެ މަޞްލަޙަތާއި ޤައުމީ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމާ ގުޅިފައިވާ ވަރަށް ނާޒުކު އަސާސެކެވެ. މިއަދު ދިވެހި ޤައުމަށް ގިނަ ގޮންޖެހުންތައް ކުރިމަތިވަމުން ދާއިރު އެންމެ ބޮޑު ގޮންޖެހުމަކީ ރާއްޖޭގެ ޒުވާނުންގެ ދީނީ ފިކުރާއި ވިސްނުމާއި ޝަޚުޞިއްޔަތަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ގޮންޖެހުންކަމުގައި ދެކެމެވެ.\nރާއްޖެއާއި ރާއްޖޭގެ ޒުވާނުންގެ ދީނީ ޝަޚުޞިއްޔަތަށް ގޮންޖެހުން ކުރިމަތިވުމަކީ ރާއްޖޭގެ އަމަންއަމާންކަމާއި ޞުލްޙަވެރިކަމާއި ޤައުމީ ސަލާމަތަށް އޮތް ހުރަހެއް ކަމުގައި ނުވެ ނުދާނެއެވެ. އެހެންކަމުން އެ ނުރައްކަލުން ސަލާމަތް ވެވޭނެ ގޮތްތަކެއް ދައުލަތާއި މުޖުތަމަޢުން ހޯދަން ޖެހެ އެވެ. މިއަދުގެ ޖީލުގެ ކޮނޑުގައި އެޅިފައިވާ ޤައުމީ އެންމެ މަތިވެރި އަމާނާތަކީ އެއީއެވެ.\nރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ސަލާމަތަށް ހުރި ފިކުރީ ގޮންޖެހުމަކީ ހަމައެކަނި ދީނީ ހަރުކަށި ވިސްނުމެއް ނޫނެވެ. (އޭތިޒަމް) ދީން ޤަބޫލު ނުކުރުމުގެ ވިސްނުމާއި ދީނީ ހަރުކަށި ފިކުރަކީ އެއް ފައިސާ ފޮއްޗެއްގެ ދެފަރާތެވެ. މި ދެ "ކާރިސާ" އިން ރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާ އޮތްކަން ޤަބޫލުކުރަންޖެހެ އެވެ. މި ދެ މައްސަލައިގެ ސަބަބަކީ ހަމައެކަނި މުޤައްރަރުތައް ކަމުގައި ނުވެދާނެ އެވެ. ޙައްލު ހޯދޭނީ ހަމަ އެކަނި މަންހަޖު ބަދަލުކޮށްގެން ކަމަށް ވެސް ނުވެދާނެ އެވެ.\nމިކަމުގައި ދައުލަތުން އަޅަންޖެހޭ އެހެނިހެން ފިޔަވަޅުތައް އެބަހުއްޓެވެ. ނަމަވެސް މި ދެންނެވި ދެ މައްސަލައަށް ޙައްލު ހޯދުމުގައި މަންހަޖުގެ ތެރެއިން މުހިންމު ދައުރެއް ޤައުމީ ފެންވަރެއްގައި އަދާކުރެވިދާނެ ކަމުގައި ދެކެމެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވާސިޓީ އުފެދިގެން އެތަނުގެ އާ މަންހަޖު އެކުލަވައިލިއިރު ކޯ މޮޑިއުލްތަކެއް ހުރިހާ މަރުޙަލާއެއްގެ ދަރިވަރުން ކިޔަވާ ގޮތަށް ކަނޑައަޅާފައި ވާނެ އެވެ. އެއީ މެދުމިނުގެ އިސްލާމީ ވިސްނުމުގެ މަޗަށް ތަރުބިޔަތު ވެފައިވާ ވަޒަން ހަމަ ދުނިޔެއަށް ލޯހުޅުވިފައިވާ ޝަޚުޞިއްޔަތެއް ބިނާކޮށް އިސްލާމްދީނުގެ ޙަޟާރީ ތަހުޒީބު ވިސްނުމަށް މަގު ފަހިކުރުމުގެ ގޮތުންނެވެ. އެފަދަ ކޯ މޮޑިލްތަކެއް ހުރިހާ މަރުޙަލާއެއްގައި ކިޔަވާ ގޮތަށް ހަމަ ޖެހިފައިވާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމީ މުއައްސަސާއަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަސިޓީ އެކަންޏެވެ.\nރާއްޖޭގެ ޤައުމީ އިސްލާމީ މަންހަޖު\nރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ މަންހަޖަށް ބަލާއިރު (މަޢުލޫމާތު ލިބިފައިވާ ގޮތުން) ކިޔަވައި ދެމުން ދިޔަ އިސްލާމީ މަންހަޖަކީ 1984 ވަނަ އަހަރު އެކުލަވައިލި މަންހަޖެކެވެ. އަދި އެ މަންހަޖަށް 2000 ވަނަ އަހަރު ބައެއް އިޞްލާޙު ގެނެވުނެވެ. އެއަށް ފަހު 2007 ގައި އިސްލާމީ މުޤައްރަރުތައް އިޞްލާޙު ކުރުމުގެ މަސައްކަތްތަކެއް ފެށުނެވެ. 2008 އާއި 2009 ގައި ވެސް އިޞްލާޙީ މަސައްކަތްތަކެއް އެޑިއުކޭޝަނުން ކުރިއަށް ގެންދެވި އެވެ. 2014 އާއު 2015 ގައި އާ މުޤައްރަރުތައް އެކުލަވާލެވި ތަންފީޒު ކުރެވެމުން އެބަދެއެވެ.\nއެހެންވީމާ ދަންނަވާލެވޭނީ މިހާރު ތަންފީޒު ކުރެވެމުންދާ އިސްލާމީ މުޤައްރަރަކީ ކުރިން އޮތް މުޤައްރަރު ނޫން ކަމެވެ. މިހާރު ތަންފީޒު ކުރެވެމުންދާ މުޤައްރަރުތައް އިތުރަށް ބަލައި ދިރާސާ ކޮށްލުމަކީ ނެތް ކަމެއް ނޫނެވެ. މިހާރު ކިޔަވައި ދެމުންދާ މުޤައްރަރާމެދު ސީދާ ބަހެއް ދަންނަވާކަށް ނެތީމެވެ. އަޅުގަނޑު މި މަޤާމުގައި ބަޔާން ކޮށްލަނީ އިސްލާމީ މުޤައްރަރެއް މި ޒަމާނުގައި އޮންނަން އަޅުގަނޑަށް ފެންނަ ނަޒަރިއްޔާގެ މައްޗަށެވެ.\nއިސްލާމީ ތަޢުލީމީ ފަލްސަފާ\nމާތް ﷲ ކީރިތި ޤުރުއާނުން އެންމެ ފުރަތަމަ ވަޙީ ކުރެއްވި އާޔަތަކީ ތަޢުލީމާ ބެހޭ އާޔަތެވެ. އިސްލާމީ ފަލްސަފާގައި ތަޢުލީމަކީ ތަރުބަވީ އުޞޫލުތަކެއްގެ މައްޗަށް ޤާއިމުވެފައިވާ ކަމެއްކަން އެއާޔަތުން އިލްހާމު ކޮށްދެ އެވެ. (اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ (1) "ކަލޭގެފާނުގެ ވެރި "ރައްބު" ގެ އިސްމުފުޅުން ކިޔަވައި ވިދާޅުވާށެވެ." މި އާޔަތުގައި ﷲ ބަޔާން ކުރައްވާފައި ވަނީ އެކަލާނގެ ޛާތުފުޅަށް "ރައްބު" ގެ ނަންފުޅެވެ. އެއީ ތަރުބިޔަތު ކުރައްވާ ފަރާތެވެ. "ރައްބު" މި ލަފްޒުގެ އަޞްލަކީ "ތަރުބިޔަތު" ކަމުގައި ޢަރަބި ބަހުގެ ޢިލްމުވެރިން ފާހަގަ ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. މި އާޔަތުގައި އެހެން އިސްމުފުޅެއް ބަޔާން ކުރެއްވުމަށް ވެސް ﷲ އަށް ޖާއިޒު ވެގެން ވެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އިސްމުފުޅު "ރައްބު" ގެންނަވާފައި ވުމުގައި ޙިކުމަތެއް ވާނެ އެވެ. "ހައްދަވައި ބޮޑުކުރައްވައި ތަރުބިޔަތު ކުރައްވާ ރަސްކަލާނގެ އިސްމުފުޅުން ކަލޭގެފާނު ކިޔަވާ ވިދާޅުވާށެވެ" އަންގަވާފައިވުމުގެ ޙަޤީޤަތަކީ ކިޔެވުން ނުވަތަ ތަޢުލީމާއި ތަރުބިޔަތާހުރި ގުޅުން ރަމްޒުކޮށްދޭ މަތިވެރި ޙަޤީޤަތެވެ. އެހެން ކަމުން ތަޢުލީމާއެކު ތަރުބިޔަތު ނުދެވޭ ނަމަ ކުރާނެ ފައިދާއެއް ނޯންނާނެ އެވެ.\nތަޢުލީމަކީ މަޢުލޫމާތު އުނގަންނައި ދިނުމެވެ. ތަރުބިޔަތަކީ ޢަމަލީ ބައެވެ. ތަޢުލީމުގެ ރޫޙަކީ ނުވަތަ ދިރުމަކީ އެއީއެވެ. ޢަރަބި ބަހުގެ ފުންނާބު އުސް ޢިލްމުވެރިއެއް ކަމުގައިވާ އައްރާޣިބު ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ: "ރައްބު ގެ އަޞްލަކީ ތަރުބިޔަތު ކުރުމެވެ. އެއްޗެއް އުފައްދަވައި އޭތި ފުރާ ފުރިހަމަވަންދެން ބެލެހެއްޓުމެވެ. (އަލްއަޞްފަހާނީ1/184) އިޖުތިމާޢީ ޢިލްމުގައި ދުނިޔެ ދުށް އެންމެ ވަރުގަދަ އެއް ޝަޚުޞިއްޔަތު ކަމުގައިވާ އިބުނު ޚަލްދޫނު ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. "ތަރުބިޔަތަކީ އިޖުތިމާޢީ ގޮތުން ފަރުދު ބިނާ ކުރުމެވެ. މުޖުތަމަޢުގެ އާދަކާދަ އާއި ބަހާތަކާއި މަޢުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދީ މުޖުތަމަޢު ބިނާ ވެފައިވާ ފިކުރާއި ވިސްނުމުގެ މައްޗަށް އޭނާ ހޭނުވުމެވެ." (އިބުނު ޚަލްދޫން 533).\nއެހެން ކަމުން ފަރުދެއް ތަރުބިޔަތު ކުރުމުގައި މުޖުތަމަޢާއި މުޖުތަމަޢުން ޤަބޫލު ކުރާ ވިސްނުމާއި ވަށައިގެން ދުނިޔޭގައި ހިންގާ އެންމެހާ ކަންކަމާއި ހެޔޮ މަޢުލޫމާތު ފޯރުކޮށް ދިނުމަކީ އުނގައިދިނުމުގައި ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ ކަންކަމެވެ.\nއުންމީދީ މުޤައްރަރުގެ އަސާސް\nއަޅުގަނޑުގެ ނަޒަރުގައި މިހާރު ޤައުމަށް ބޭނުންވަނީ މެދުމިންކަމުގެ (ވަސަޠީ) އިސްލާމީ ހަމަތަކާއެކު ސައެންޓިފިކް ޙަޤީޤަތްތައް ހިމެނިގެންވާ މޮޑަން އިސްލާމީ މުޤައްރަރަކާއި ހަރުދަނާ ތަރުބިޔަތުގެ ނިޒާމެކެވެ. ޓްރެޑިޝަނަލް މުޤައްރަރެއް އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. އިސްލާމް މުޤައްރަރުވާން ޖެހޭނީ އެހެން މާއްދާތަކަށް ބާރުދޭ މުޤައްރަރަކަށެވެ. މުޤައްރަރު ވާންޖެހޭނީ ދުނިޔެ އާއި ދަރިވަރު އުޅޭ މާހައުލަށް ރިޢާޔަތް ކުރެވިފައިވާ ފަސޭޙަ ފިލާވަޅުތަކާއި ފަސޭހަ އިޞްޠިލާޙުތަކުގެ މައްޗަށް ޤާއިމުވެފައިވާ މަންހަޖަކަށެވެ. ދުނިޔެ އާއި ޤައުމުގެ ޙާލަތަށް އަންނަ ބަދަލުތައް ދިރާސާ ކުރެވި ކަނޑައެޅޭ ވަކި މުއްދަތަކުން އިސްލާމީ މުޤައްރަރު ތަކުރާރުކޮށް ތަރައްޤީ ވެގެން އަންނަންޖެހޭނެ ކަމަށް ދެކެމެވެ.\nއިސްލާމްކަމާއި އީމާންކަމުގެ ރުކުންތަކަކީ ބަދަލު އަންނާނެ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. ވަރަށް ގިނަ އެހެން ކަންކަން ދުނިޔެއަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާ ޙާލަތާއެކު ތަރައްޤީވެގެން ދެއެވެ. އިސްލާމްދީނުގެ ރުކުންތަކާ ގުޅޭ ކަންކަމުގައި ވެސް ސައިންސްގެ ޙަޤީޤަތްތައް ގެނެވެންހުރި ކަންކަމުގައި ގެނެވިދާނެ އެވެ. އިސްލާމް ދީނުގެ ކަންކަން ބިނާ ވެގެންވަނީ ޤުރުއާނާއި ސުންނަތާއި އިޖުމާޢު އާއި ބުއްދީގެ ހަމަތަކުގެ މައްޗަށެވެ. އަދި ޢިލްމުވެރިންގެ ޤިޔާސްކުރުމާއި (Analogical Reason) އިޖުތިހާދު (Physical or, Mental Effort) އަކީ ވެސް ބުއްދީގެ ޢަމަލެކެވެ.\nއިސްލާމްދީން ޤާއިމުވެގެންވަނީ ވަޙީ އާއި ސަލާމަތް ބުއްދި ޤަބޫލު ކުރާ ހަމަތަކުގެ މައްޗަށެވެ. ސައެންސަކީ ވެސް ވިސްނުމާއި ފިކުރާއި ބުއްދި ބޭނުން ކުރުމުގެ ނަތީޖާ އެވެ. މި ޒަމާނަކީ ސައެންސާއި ޓެކްނޮލަޖީގެ ޒަމާނެވެ. މި ޒަމާނުގައި އިސްލާމްދީން ފޯރުކޮށް ދިނުމުގައި ސައެންސްގެ ބޭނުން ކުރަން ޖެހެ އެވެ.\nމިއަދުގެ ޒުވާނުންގެ ހިތްތަކުގައި އުފެދިފައިވާ ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބު ދޭންވީ ވަޙީއާއެކު ޢިލްމުގެ ޒަރިއްޔާއިންނެވެ. ﷲ ވޮޑިގެންވާ ކަމުގެ ޢިލްމީ އެތައް ޙަޤީޤަތްތަކެއް ވެއެވެ. ކެއުމުގެ ކުރިން އަތް ދޮވުމަށް ވެސް އިސްލާމްދީނުގައި އަންގަވާފައި އޮންނަ އޮތުމަށް މި ޒަމާނުގެ ސައިންސް ތާއީދު ކުރެއެވެ. އޫރު މަސް ޙަރާމް ކަމަށް އޮންނަ އޮތުމުގެ ސަބަބު ސައެންސްއިން އެބަ ހާމަކޮށް ދެވެއެވެ. ބަނގުރާ ބުއިން މަނާ ކުރެއްވިފައިވާ އިރު ބަނގުރާ ބުއިމުން ސިކުނޑި އާއި ފުއްޕާމެއާއި ހިތަށް ލިބޭ ގެއްލުން ސައެންސުން އެބަ ސާބިތު ކުރެ އެވެ. ވާރޭ ވެހޭ ގޮތާއި ބަނޑުގައި ދަރިފުޅު އުފެދޭ ގޮތާއި އިރު ހަނދާއި ތަރިތައް ފަލަކުގައި ދައުރުވަމުންދާ ކަން ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ބަޔާންވެފައިވާ ގޮތުގެ ޞައްޙަކަން މިޒަމާނުގެ ޢިލްމުން އެބަ ކަށަވަރު ކޮށްދެ އެވެ. ޙުކުމްތައް ޝަރަޙަ ކުރުމުގައި ސައެންސް އިންޓަގްރޭޓް ކުރަން މިދަންނަވަނީ މިހެންވެގެންނެވެ.\nއިސްވެ ދެންނެވީ ބައެއް މިސާލުތަކެވެ. މިފަދަ އެތައް ޢިލްމީ ޙަޤީޤަތްތައް ވަނީ ހާމަވެފަ އެވެ. ނުޞޫޞުތަކުގެ މުޤައްދަސްކަން ދެމެހެއްޓުމާއެކު ސައެންސްގެ ޙަޤީޤަތް ހާމަކުރަން ޖެހެނީ ފިލާވަޅު ޝަރަޙަ ކުރުމުގައި މިޒަމާނުގެ ދަރިވަރުންގެ ވިސުންމަށް ގާތް ކުރުމުގެ ގޮތުންނެވެ. ނުޞޫޞުތަކަކީ މުޤައްދަސް އެއްޗެކެވެ. އީމާންވާން ޖެހޭނީ ނުޞޫޞްތަކަށެވެ. ނުޞޫޞްތައް ޝަރަޙަ ކުރުމުގައި ޢިލްމުގެ ބޭނުން ކުރުމަކީ އިސްލާމްދީނާ ތަޢާރުޟްވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.\nއެކަމުގެ ސަބަބުން އީމާންކަން ވަރުގަދަ ވެގެންދާނެކަމަށް ދެކެމެވެ. ޓްރެޑިޝަނަލް ނުވަތަ ތަޤުލީދީ އުޞޫލުތައް ދޫކޮށް ދީނީ އަސާސްތައް ދެމެހެއްޓުމާއެކު ސައެންސްގެ ބޭނުން ކުރަންޖެހެ އެވެ. މަތީ ގްރޭޑްތަކުގައި ކިޔަވާ ދެވޭ ފޮތްތަކުގައި އިސްލާމީ ޔުނިވާސިޓީތަކުގެ ފެކަލްޓީތަކުގައި ކިޔަވައިދޭ ފިލާވަޅުތައް ހުރުމަކީ އެންމެ މުނާސިބު ގޮތްތޯ މަޝްވަރާ ކުރެވެންޖެހެ އެވެ. އަދި މި ޒަމާނަށް ބަލާއިރު ކޮންމެހެން އުގަންނައިދޭންޖެހޭ ކަންތައްތައް މުޤައްރަރުތަކުގައި އިތުރަށް ހިމަނައި އުނި އިތުރު ގެންނަންޖެހޭ ކަމަށް އަޅުގަނޑު ދެކެމެވެ. މުޤައްރަރުތައް އެކުލަވާލުމުގައި މައިގަނޑު ހަތަރު އަސާސަކަށް ރިޢާޔަތްކުރުން މުހިންމު ކަމުގައި ދެކެމެވެ.\nއިންސާނާގެ ދެ ދުނިޔޭގެ ބާއްޖަވެރިކަމުގެ އަސާސަކީ އޭނާގެ ޢަޤީދާއެވެ. އިސްލާމީ މުޤައްރަރެއް އެކުލަވާލެވެން ޖެހޭނީ ސިލްސިލާ ގޮތެއްގައި ޢަޤީދާއަށް ސަމާލުކަން ދެވޭ ގޮތަށެވެ. ﷲ ވޮޑިގެންވާ ކަމާއި އެކަލާނގެ އެއްކައުވަންތަކަމާއި މުޙައްމަދުގެފާނުގެ ނުބުއްވަތުގެ ތެދުކަމާއި ކީރިތި ޤުރުއާނަކީ ﷲ ގެ ކަލާންފުޅުކަމާއި ރަސޫލު ބޭކަލުންނަށް ބާވާލެއްވުނު ފޮތްތަކުގެ ތެދުކަމާއި އާޚިރަތުގެ ޙަޤީޤަތްތަކަށް އީމާންވުމަށް ބާރުއެޅުމުގެ މައްޗަށެވެ. އަދި އިސްލާމްދީނުގެ ޙައްޤުވަންތަކަން ކަށަވަރު ކުރުމާއެކު އެހެނިހެން ދީންތަކުގެ އަހުލުވެރިންނަށް އިޙުތިރާމް ކުރުމާއި އެމީހުން އަޅުކަން ކުރާ ފަރާތްތަކަށް އިސްވެ އެއްޗެތި ނުގޮވުމާއި އެއުރެންގެ އިންސާނީ ކަރާމަތު ދެމެހެއްޓުމާއި އިންސާނީ އެއްބައިވަންތަ ކަމާއި ޞުލްޙަ އާއި ޓޮލަރެންސް އާއި ޑައިލޮގަށް ބާރުލިބޭ ގޮތަށެވެ. އަދި ހަމަ އެއާއެކު ދުނިޔެ ތަޢުމީރު ކުރުމާއި ކުރިއެރުމާއި ތަރައްޤީއަކީ ޢަޤީދާއާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫންކަން ވެސް އުނގަންނައި ދެވެންވާނެ އެވެ.\nޞައްޙަ މަޢުލޫމާތުގެ މަޢުރިފާ\nއިސްލާމީ މުޤައްރަރުތަކުގައި ހުންނަންވާނީ އެކަންކަމުގެ ޞައްޙަ ކަމާމެދު މެދު ދެބަސްވުމެއް ނެތް މަޢުލޫމާތެވެ. ދިވެހިރާއްޖެއަކީ ސުންނީ މުސްލިމުން ދިރިއުޅޭ ޤައުމެއް ކަމުން މަޢުލޫމާތު ބިނާވެފައި ހުންނަންވާނީ ސުންނީ ފިކުރުގެ މައްޗަށެވެ. ލުއި ފަސޭހަ ކަމާއި އިސްލާމްދީނުގެ ރިވެތި ޞޫރަ އުގަންނައި ދިނުމުގެ މައްޗަށެވެ. އިސްލާމްދީނަކީ ތަހުޒީބު ޙަޟާރަތެއް ބިނާ ކުރުމާއި ދުނިޔެ ތަޢުމީރު ކުރުމަށް ގޮވާލާ ދީނެއްކަން ދަސްކޮށްދެވެންޖެހެ އެވެ. ދެ ޖިންސުގެ މީހުންނަށް ޢަދުލުވެރި ޙައްޤުތައް ދީފައިވާ ދީންކަން ދަސްކޮށްދެވެންޖެހެ އެވެ. ވިސްނައި ފިކުރުކުރުމާއި ޚިޔާލު ފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަމުގެ ދީންކަން ދަސްކޮށްދެވެންޖެހެ އެވެ. މުސްލިމުން ކުރި ހޯދި ވާހަކަ ކިޔަވައި ދެވެންވީ ޢައްބާސީ ދައުލަތާއި އުމަވީ ދައުލަތުގެ ތާރީޚުގައި ހިނގައި ދިޔަ ކަމެއްގެ ގޮތުގައެއް ނޫނެވެ. ކިޔަވައިދެވެންވީ އިސްލާމް ދީނަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ޙަޟާރީ ދީނެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ. މީގެ އިތުރުން އިސްލާމީ ޢިލްމާއި ޒަމާނީ ޢިލްމު އިންޓަގްރޭޓްވާންޖެހެ އެވެ. އަދި އިސްލާމްދީނަކީ ހަމަ އެކަނި އަޅުކަމުގެ ދީނެއް ނޫން ކަމާއި އެއީ އަޅުކަމާއި ދުނިޔެ ބިނާ ކުރުމާއި ތަރައްޤީގެ ދީންކަން އުގަންނައި ދެވެންވާނެ އެވެ.\nއިޖުތިމާޢީ ވެށި ރިޢާޔަތް ކުރުން\nމެހުމާނުންގެ ދީނަށް ބެލުމެއްނެތި މެހުމާނުންނަށް ކަމޭހިތުމަކީ އިސްލާމްދީނުގެ އެންމެ ރިވެތި އެއް އަޚުލާޤެވެ. އިޖުތިމާޢީ ކަންކަމުގެ ތެރޭގައި ޢާއްމު ކަންކަމާއި ޚާއްޞަ ކަންކަމާއި އެއް ދުވަހުން އަނެއް ދުވަހަށް ބަދަލުވެގެންދާ ކަންކަން ހުންނާނެ ކަން ރިޢާޔަތް ކުރެވެން ޖެހެ އެވެ. ރިވެތި އަޚުލާޤު ދަސްކޮށް ދިނުމުގެ މައްޗަށް މުޤައްރަރު ތައް އެކުލަވާލެވެންޖެހެ އެވެ. އަދި މިއާއެކު ދަންނަންޖެހޭ ޙަޤީޤަތަކީ މުޖުތަމަޢަކީ މިއަދު ހަމަ އެކަނި އަޅުގަނޑުމެން އުޅޭ ރަށެއް ނޫން ކަމެވެ. މިއަދު މުޖުތަމަޢަކީ މުޅި ދުނިޔެ އެވެ. އަވަށްޓެރިއަކީ ޖެހިގެން ހުންނަ ގޭގައި އުޅޭ މީހާ އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. ޖެހިގެން ކައިރީގައި ސައިކަލުގައި ނުވަތަ ކާރުގައި އިންނަނީ ވެސް އަވަށްޓެރިއެކެވެ. ޖެހިގެން އޮންނަ ޤައުމަކީ ވެސް އަވަށްޓެރިއެކެވެ. އެމީހެއްގެ ދީނަށް ބެލުމެއްނެތި އަވަށްޓެރިންގެ ޙައްޤުތައް އަދާ ކުރުމަށް އިސްލާމްދީނުގައި އައިސްފައި ވެއެވެ.\nމި ދުނިޔޭގައި ތަފާތު ވިސްނުންތަކާއި ތަފާތު ދީންތަކުގެ މީހުން އުޅޭ ކަމާއި މިއީ ދުނިޔޭގެ ފިޠުރަތުކަން ދަސްކޮށްދެވެން ޖެހެ އެވެ. އެއްބަޔަކު އަނެއް ބަޔަކަށް އިޙުތިރާމް ކުރަން ދަސްކޮށްދެވެން ޖެހެއެވެ. ވިސްނައި ފިކުރުކުރަން ދަސްކޮށްދެވެން ޖެހެއެވެ. މަސައްކަތުގެ ހުނަރު ދަސްކޮށްދެވެންޖެހެ އެވެ. އޯގާތެރިވާން ދަސްކޮށް ދެވެން ޖެހެއެވެ. އިޖުތިމާޢި އާދަކާދައާއި ޘަޤާފަތާއި ދީނީ ކަންކަމުގައި ހުންނަ ތަފާތު ދަސްކޮށް ދެވެންޖެހެ އެވެ. މިސާލަކަށް ޢަރަބި ޤައުމެއްގެ މީހުން ޖުއްބާލާތީވެ އެއީ ދީނީ ކަމެއްކަމަށް ދެކިގެން އެހެން ޤައުމެއްގެ ބަޔަކު ޖުއްބާލުމަކީ ކޮށްގެންވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. ޖުއްބާލުމަކީ ފޭރާން އެޅުމުގެ ސަޤާފަތެކެވެ. އެއީ ދީނީ ކަމެއްނޫނެވެ.\nމުޤައްރަރު އެކުލަވާ ލެވިގެންދާއިރު ދަރިވަރުންގެ ނަފްސާނީ ޙާލަތު ދިރާސާ ކުރެވެން ޖެހެއެވެ. ފިލާވަޅުތައް ތަރުތީބު ކުރުމުގައި ކުދިންގެ ޢުމުރުފުރާ އަށް ރިޢާޔަތްކުރުމަކީ ކޮންމެހެން ލާޒިމު ކަމެކެވެ. އެ މަރުޙަލާއަކާ ނުގުޅޭ މަޢުލޫމާތު ހިމެނުމަކީ ދަރިވަރު އެއާމެދު ފޫހި ވެދާނެ ކަމެކެވެ، އިސްލާމް ދީނަކީ ދަސްކުރާ އެއްޗަކަށް ވުރެން ޕްރެކްޓިކަލް ދީނެކެވެ. ދަސްކުރަންޖެހޭ ބައެއް ކަންކަން ނުހުންނަ ވާހަކަ އެއް ނޫނެވެ. މިސާލަކަށް ކުޑަކުއްޖެއްގެ ގާތުގައި ނަޢަމް ސޫފީގެ (ހަން) (ދިބާޣު) ކުރާ ވާހަކަ ބުނީމާ އެފަދަ މާޙައުލުގައި އުޅެބޮޑުވެފައި ނުވާ ކުއްޖަކަށް އެއީ ނަގައިގަންނަން ފަސޭހަ ކަމަކަށް ނުވެދާނެއެވެ.\nމަތީ ޘާނަވީ މަރުޙަލާގައި އިނގިރޭސި ބަހުން އިސްލާމް މާއްދާގެ މުޤައްރަރު ކަނޑައަޅައި ކިޔަވައި ދިނުމަކީ އަޅުގަނޑު ވަރަށް ބޮޑަށް ތާއީދު ކުރާ ކަމެއްކަމުގައި ވެސް ދަންނަވަމެވެ. ސަބަބަކީ އެ މަރުޙަލާއަކީ ޝަޚުޞިއްޔަތު ބިނާ ވެގެން މުޖުތަމަޢަށް ނިކުންނަ މަރުޙަލާ ކަމުން އެ މަރުޙަލާގެ މުޤައްރަރު ތަޢުލީމީ ނިޒާމުގެ ރަސްމީ ބަހުން ކިޔަވައި ދިނުމުން އެ މާއްދާ ކިޔަވާ ދޭން އަންނާނީ ވެސް ދުނިޔަށް ލޯހުޅުވިފައިވާ މޮޅު އުސްތާޛެކެވެ. ރާއްޖެއިން ބޭރުގެ އުސްތާޒުންނަށް ވެސް އެއިރުން ކިޔަވައި ދެވޭނެ އެވެ. ކޮންމެ ކޮންމެ ކޯހެއް ހަދާފައިވާ މީހަކަށް ކިޔަވައި ނުދެވޭނެ އެވެ. މިހެންވުމުން ރަނގަޅު އުސްތާޛަކު އައްޔަން ކުރަން ވެސް މަޖުބޫރުވެގެން ދާނެ އެވެ. މިއީ ދަރިވަރުންގެ ފިކުރާއި ޢިލްމީ ވިސްނުމަށް ހެޔޮ ބަދަލު އަންނަނާނެ ކަމެއްކަމުގައި ދެކެމެވެ.\nމިކަން ކުރުމަށްޓަކައި މުޤައްރަރު ދިރާސާކޮށް އަލުން ބަލައި އުނި އިތުރު ގެންނަންޖެހޭ ފަދަ ކަމެއް ވާ ނަމަ އެކަމެއް ގެނެސް އެ މުޤައްރަރު އިނގިރޭސި ބަހަށް ތަރުޖަމާ ކުރެވިދާނެ އެވެ. ނުވަތަ މެލޭޝިޔާ ފަދަ އިސްލާމީ ޤައުމެއްގެ މަތީ ސާނަވީގެ މުޤައްރަރުތައް ހުރި ނެތް ގޮތް ބަލައި އިސްލާމީ އާ މުޤައްރަރެއް ވެސް އެކުލަވާލެވިދާނެ އެވެ.\nއަޅުގަނޑުގެ ނަޒަރުގައި މަތީ ސާނަވީ މަރުޙަލާގައި ޓްރެޑިޝަނަލް މުޤައްރަރަކަށް ވުރެ، ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ މައުޟުތަކާއެކު އިސްލާމީ ނަޒަރަކުން އިންސާނީ ޙައްޤުތަކާއި ޞުލްޙައާއި ބައިނަލްއަޤުވާ ގުޅުމާއި އިސްލާމްދީނާއި އެހެންދީންތަކުގެ ގުޅުމާއި ދީނާއި ދައުލަތާއި ޓެރަޒިމާއި އިސްލާމީ ނަޒަރަކުން އަންހެނުންގެ ޙައްޤުތަކާއި އިސްލާމީ ނަޒަރަކުން ޓޮލަރެންސާއި ކްރިޓިކަލް ތިންކިން އާއި މިބާވަތުގެ ތަފާތު ޓޮޕިކްތަކަށް އަލިއަޅުވާލެވެންޖެހެ އެވެ. އަދި ޙައްޖަތުލްވަދާޢުގެ ޚުޠުބާ އާއި މަދީނާގެ ދުސްތޫރުގެ އަސާސްތައް އުނގަންނައި ދިނުމަކީ ވެސް މިޒަމާނުގައި ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. އިސްލާމްދީނަކީ ރަޙުމަތުގެ ދީނެވެ. ޢާލަމްތަކަށް އޮތް ރަޙުމަތެކެވެ. ލަޢުނަތެއް ނޫނެވެ.\nދިވެހިރާއްޖެއަށް ކުރިމަތިވަމުންދާ އިލްޙާދީ ވިސްނުންތަކާއި ޙައްދުފަހަނައެޅުމުގެ ވިސްނުންތަކުން ރާއްޖެ ސަލާމަތްކޮށް ޤައުމީ ސަލާމަތު ރައްކާތެރިކުރަން އިސްލާމީ މުޤައްރަރުތައް ތަރައްޤީ ކުރާ ނަމަ ހަނގުރާމަތަކާ ގުޅޭ ޞައްޙަ މަޢުލޫމާތު ތަފްޞީލްވާން ޖެހޭނެ އެވެ. ސަބަބެއް ނެތި ކީރިތި ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެއްވެސް ބަޔަކާ ހަނގުރާމަ ކުރައްވާފައި ނެތެވެ. ސަބަބުތައް ރަނގަޅަށް ބަޔާން ނުކުރެވޭ ނަމަ ދަރިވަރުންގެ ވިސްނުމަށް އަންނާނީ ދީނަކީ ހަނގުރާމަ ކުރުން ކަމެވެ.\nއިސްލާމް ނޫން ކޮންމެ ބަޔަކާ ހަނގުރާމަ ކުރުމެއް ނޯވެއެވެ. އިސްލާމީ ނަޒަރަކުން ހަނގުރާމައަކީ ރައްޔިތުންނާއި ދައުލަތުގެ ސިޔާދަތާ ގުޅޭ ދިފާޢީ ކަމެކެވެ. ހަނގުރާމަ ފަރުޟު ކުރެވުނީ ވެސް މަދީނާ އާއި މުސްލިމުންނަށް ކުރިމަތިވި ނުރައްކަލާއި އަނިޔާތަކުން ސަލާމަތްވުމުގެ މަގެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ބަދުރު ހަނގުރާމަ ކުރަންޖެހުނީ ޤުރައިޝުން މުސްލިމުންގެ މުދާތައް ފޭރި އަނިޔާވެރި ވުމުންނެވެ. އުޙުދު ހަނގުރާމަ ކުރީ ޤުރައިޝުން މަދީނާއާ ހަމައަށް އައިސް މުސްލިމުންނަށް ޙަމަލާދޭން އުޅުމުން މަދީނާއާއި މަދީނާގައި ދިރިއުޅޭ ރައްޔިތުންގެ ދިފާޢުގައެވެ.\nއޭގެ ތެރޭގައި ޣައިރު މުސްލިމުން ވެސް ހިމެނެއެވެ. އަޙުޒާބު ހަނގުރާމަ ކުރީ ޤުރައިޝުން މަދީނާއާ އިދިކޮޅު އެހެން ޤަބީލާތަކަ ގުޅިގެން މަދީނާއަށް އައިސް ފޭލިގެ ޖަހައި މަދީނާއަށް ޙަމަލާ ދޭންއުޅުމުން މަދީނާގެ ދިފާޢުގަ އެވެ. ތަބޫކު ހަނގުރާމަ ކުރީ އެއިރު ދުނިޔޭގައި އޮތް އެންމެ ބޮޑު އެއްބާރު ކަމުގައިވާ ރޫމީ ދައުލަތުން އިސްލާމީ އުންމަތް ފުނޑުފުނޑުކޮށް މުޅި ޢަރަބި ކަރައިން އިސްލާމްދީން ނައްތާލަން އުޅުމުން އެކަމުން މަދީނާއާއި އިސްލާމީ އުންމަތް ސަލާމަތް ކުރުމަށެވެ.\nމައްކާ އަށް ވަދެވަޑައިގެންނެވީ ހަނގުރާމައަކާ ނުލައެވެ. މަދީނާގައި އިސްލާމީ ދައުލަތް ޤާއިމު ކުރެވުނީ ހަނގުރާމައަކާ ނުލައެވެ. އެރަށުގެ ރައްޔިތުންނެވެ. ހަނގުރާމައަކީ އިސްލާމްދީން އައުމުގެ ކުރިން ވެސް ހުރިހާ ޙަޟާރަތެއްގައި ވެސް އޮތް ކަމެކެވެ. އިސްލާމްދީން އެކަން ވަކި ހަމަތަކާއި އުޞޫލުތަކެއްގެ ތެރެއަށް ފެއްތި އެވެ. ހަނގުރާމައިގެ ވަގުތުގައި އަންހެނުންނާއި ކުޑަކުދިން ނުމެރުމަށާއި ގަސްގަހާގެހި ހަލާކު ނުކުރުމާއި އެހެން ދީންތަކުގެ މީހުން އަޅުކަން ކުރަން ތިބޭ ތަންތަނަށް ގެއްލުން ނުދިނުމަށާއި އެހެން ދީންތަކުގެ ދަންނަބޭކަލުނާއި އަޅުވެރިން ނުމެރުމަށާއި ޖަނަވާރު ވެސް ނުމެރުމަށް ކީރިތި ރަސޫލާ ވަޞިއްޔަތް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.\nއިސްލާމްދީނުގައި އިސްކުރަނީ ޞުލްޙައެވެ. އެހެން ދީންތަކުގެ އަހުލުވެރިންނާއެކު އޮންނަ ގުޅުމުގެ އަޞްލަކީ ޞުލްޙަވެރި ކަމެވެ. ހަނގުރާމަ އިޢުލާން ކުރުމަކީ ފަރުދީ ޒިންމާއެއް ނޫނެވެ. އެއީ ދައުލަތުގެ ޒިންމާއެކެވެ. ހަނގުރާމަތަކަށް ވުރެ އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ޞުލްޙަ އާއި އަމާންކަމަށް އަބަދުވެސް އިސްކަން ދެއްވިއެވެ.\nޙުދައިބިއްޔާގެ ޞުލްޙައިގެ މުޢާހަދާ އާއި ބަނީ ޢާދިޔާގެ ޞުލްޙައިގެ މުޢާހަދާ އާއި އަޛުރުޙުގެ ޔަހޫދީންގެ ޞުލްޙައިގެ މުޢާހަދާ އާއި ޚުޒާޢަތުގެ މުޢާހަދާ އާއި އައިލާގެ އަހުލުވެރިންގެ ޞުލްޙައިގެ މުޢާހަދާ އާއި ޖަންބާގެ ޞުލްޙައިގެ މުޢާހަދާ އާއި ނަޖްރާންގެ ފާދިރީންނާއެކު ޤާއިމު ކުރެއްވި ޞުލްޙައިގެ މުޢާހަދާ އާއި ޞުލްޙައިގެ މިފަދަ އެތައް މުޢާހަދާއެއް ޞުލްޙަވެރި ކަމާއި އަމާންކަމަށްޓަކައްޔާއި ޣައިރު މުސްލިމުންނާއެކު، ނުވަތަ ޣައިރު މުސްލިމު މައިނޯރިޓީތަކުގެ ޙައްޤުތައް ޙިމާޔަތް ކުރުމުގެ ގޮތުން ކީރިތި ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޤާއިމު ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.\nމަދީނާއަށް ހަނގުރާމައިގެ ޙާލަތެއް އަތުވެއްޖެ ނަމަ މަދީނާގައި ދިރިއުޅޭ ޣައިރު މުސްލިމުން މަދީނާގެ ދިފާޢުގައި ތިބޭނޭ ކަމަށް ވެސް ޞަޙީފަތުލް މަދީނާގެ މުޢާހަދާގައި ވެއެވެ. އަދި އިސްލާމީ ދައުލަތުގެ ހިޔަލުގައި އެއިރު އުޅުނު މީހުންނަށް (أهل الذمة) ކިޔެ އެވެ. ޒިންމީންނަކީ އެ ޒަމާނުގައި އިސްލާމީ ދައުލަތުގެ ހިޔަލުގައި މުސްލިމުންނާ އެއްވަރުގެ ޙައްޤުތައް ލިބިގެން ޙިމާޔަތް ލިބިގެން ދިރިއުޅެމުންދިޔަ ޣައިރު މުސްލިމުންނެވެ. މި ޒަމާނުގައި ނަމަ އެއީ ޤައުމެއްގެ ސިޓިޒަންޝިޕް އެރުވުމެވެ. ޒިންމީއަކަށް ގެއްލުމެއް ދީފި މީހަކާ ދެކޮޅަށް ޤިޔާމަތް ދުވަހުން ދަޢުވާ ކުރާނީ ތިމަންކަލޭގެފާނު ކަމުގައި ރިވާޔަތްތަކުގައި ވެއެވެ.\nއަދި ޣައިރު މުސްލިމެއްގެ ބަލި ޚަބަރު ލިބިވަޑައިގެންފި ނަމަ އިތުރު އެކަލޭގެފާނު އަމިއްލަފުޅަށް އެމީހަކަށް ޒިޔާރަތް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. ޣައިރު މުސްލިމުންނާއެކު ވިޔަފާރީގެ މުޢާމަލާތްތައް ވެސް ހިންގެވި އެވެ. ދަރަންޏަށް ވެސް އެމީހުން އަތުން ތަކެތި ނެންގެވި އެވެ.\nފިޤުހުގެ ފޮތްތަކުގައި ޒިންމީނާ ބެހޭ ޚާއްޞަ ޗެޕްޓަރު ތަކެއް ހުރެއެވެ. ޒިންމީންގެ ޙައްޤުތަކާ ބެހޭ ގޮތުން ޚާއްޞަ ފިޤުހު ފޮތްތައް ވެސް ހުރެއެވެ. ނަބަވީ މިސްކިތުގައި އެހެން ދީންތަކުގެ ވެރިންނަށް އިސްތިޤުބާލު ކުރައްވައި މެހުމާންދާރީ ވެސް އަދާ ކުރެއްވި އެވެ.\nޢުމަރުގެފާނުގެ ޒަމާނުގައި އިސްލާމީ ދައުލަތުގެ ހިޔަލުގައި ތިބި ޣައިރު މުސްލިމު ފަޤީރުންނަށް ސަރުކާރުން ޚަރަދު ކުރި އެވެ. މިކަންކަމުން ދޭހަ ކޮށްދެނީ ކޮންމެ ޣައިރު މުސްލިމަކީ އިސްލާމުންގެ ދުޝްމަނެއް ނޫން ކަމާއި އިސްލާމްދީނުގެ ނަޒަރުގައި ހަނގުރާމައަކީ ނާދިރު ޙާލަތެއް ކަމާއި އެއީ ވަކި ދީނަކާ ދެކޮޅަށް ކުރެވޭ ކަމެއް ނޫން ކަމާއި އެއީ ދައުލަތުގެ ސިޔާދަތާއި ރައްޔިތުންގެ ދިފާޢުގައި އަނިޔާވެރިކަމާ ދެކޮޅަށް ކުރެވޭ ކަމެއް ކަމެވެ. އެގޮތައް ހަނގުރާމަ ކުރުމަކީ ސަމާވީ ދީންތަކާއި ވަޟުޢީ ފަލްސަފާތަކާއި ބައިނަލްއަޤުވާމީ ޤަވާޢިދުތަކާއި އުޞޫލުތައް ޤަބޫލުކުރާ ކަމެކެވެ. އެއީ ދުނިޔޭގެ ހުރިހާ ޙަޟާރަތެއްގައި ވެސް އޮތް ކަމެކެވެ.\nރަނގަޅު އުސްތާޛެއް ތަމްރީނު ކުރުން\nއިސްވެ ދެންނެވި ކަންކަމުގެ އިތުރުން މުޤައްރަރު ކިޔަވާދޭ އުސްތާޛު ވެސް ތަރައްޤީ ވާންޖެހެ އެވެ. ދީނީ މާއްދާ ކިޔަވާދޭން އަންނަ މުދައްރިސަކީ ޢިލްމީ ގޮތުން ދެރަ މީހަކަށް ވެގެން ނުވާނެ އެވެ. ކިޔަވައި ދޭން އަންނަ އިރު އޭނާ ފޭރާން އަޅާފައި ހުންނަ ގޮތާއި އޭނާގެ ބަސްމަގަކީ ވެސް ދަރިވަރުން ނަމޫނާއަކަށް ބަލާނެ ކަންކަމެވެ. މިހެންކަމުން މުދައްރިސުން ވެސް މިކަންކަމާމެދު ސަމާލުވާންޖެހެ އެވެ. ފެންވަރު މަތިކޮށް އިތުރު ތަމްރީނު ދެވޭނެ ޕްލޭނެއް ވެސް ދައުލަތުން އެކުލަވާލަންވާނެ އެވެ.\nއިސްލާމީ މުޤައްރަރު އަބަދުވެސް ތަރައްޤީވާ އެއްޗަކަށްވާންޖެހޭނެ އެވެ. މުޤައްރަރުތައް އިޞްލާޙު ކުރުމުގައި އިސްލާމީ ޢަޤީދާ އަށް ލޯބި ޖައްސައި ޢަޤީދާ ޙިމާޔަތް ކުރަންވާނެ އެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނު އަސާސީގެ 36 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމީ ނިޒާމު އޮންނަން ވާނީ އިސްލާމްދީނަށް ލޯބި ޖެއްސުމުގެ މައްޗަށެވެ. އަދި އިންސާނީ ޙައްޤުތައް ޙިމާޔަތްކުރުމާއި ޓޮލަރެންސް އުނގަންނައި ދިނުމާއި އިންސާނުންގެ މެދުގައި އޮންނަ ގުޅުންތައް ހެޔޮގޮތުގައި ދެމެހެއްޓުމަށް ބާރުލިބޭ ގޮތަށެވެ. މުޤައްރަރު ތަރައްޤީކުރުމުގައި ދީނީ ޢިލްމުވެރިންގެ އިތުރުން އިޖުތިމާޢީ ސިޔާސީ ޞިއްޙީ އަދި ތަޢުލީމީ ދާއިރާގެ ތަޖުތިބާކާރުންގެ މަޝްވަރާތަކެއް ބޭއްވެންވާނެ ކަމަށް ދެކެމެވެ. އަދި ޘަޤާފަތާއި ފިޤުހީ މަޒުހަބުގެ ގޮތުން ރާއްޖެއާ އެއްގޮތް ޤައުމުތަކުގެ ތަރުބަވީ ތަޖުރިބާއާއި އެޤައުމުތަކުގެ ތަޢުލީމީ ދާއިރާގެ ތަޖުރިބާކާރުންގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުމަކީ ބޭނުންތެރި ކަމެއް ކަމުގައި ދެކެވެ. މިއީ ޤައުމުގެ އިންޓަލެކްޗުއަލް ސެކިއުރިޓީ ޤާއިމު ކުރަން ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއްކަމުގައި ދެކެމެވެ. ކިތައްމެ މޮޅު މުޤައްރަރެއް އޮތަސް އެއާއެކު ރަނގަޅު ތަރުބިޔަތެއް ނުދެވޭ ނަމަ ކުރާނެ ފައިދާއެއް ނޯންނާނެ އެވެ.


Shameem ge massala eh ACC ah | Mihaaru\n02 ޑިސެމްބަރ 2019 - 16:01 23 comments\nމަގާމުގެ ނުފޫޒުން، މައްސަލައެއްގައި ދައުވާ ނުކުރަން ޝަމީމް ނިންމެވި ކަމަށް ބުނާ މައްސަލަ ހުށަހަޅާފައިވަނީ އޭނާ ޕީޖީ ކަމަށް ކުރިމަތިލެއްވި ހިސާބުންނެވެ. ޕީޖީގެ މަގާމަށް ކުރިމަތިލެއްވި ތިން ބޭފުޅުންގެ ތެރެއިން ރައީސް މަޖިލީހަށް ފޮނުއްވީ ޝަމީމްގެ ނަން އެކަންޏެވެ.\nއޭސީސީގެ މީޑިއާ އޮފިޝަލް މިއަދު ވިދާޅުވީ ޝަމީމްގެ މައްސަލައެއް އިއްޔެ އެ ކޮމިޝަނަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ކަމަށެވެ. އެކަމާ ގުޅޭ އިތުރު އެއްވެސް ތަފްސީލެއް ނުދެއްވަ އެވެ. އެ މައްސަލަ ބަލަން ނިންމި ކަމެއް އަދި ނޭނގެ އެވެ.\nPG ge magaamah Shameem ge nan Raees fonuvvaifi\nޝަމީމްގެ ނަން ރައީސް މަޖިލީހަށް ފޮނުއްވުން--\nއޭސީސީ އަށް ހުށަހަޅާފައިވާ މައްސަލާގައި ތުހުމަތުކުރަނީ ރާއްޖެ އަށް އެތެރެކުރުން މަނާ ބުދެއް އެތެރެކުރި އަންހެނެއްގެ މައްސަލައިގެ ހެކި ހުއްޓާ ދައުވާ ނުކުރަން އޭރު ޑެޕިއުޓީ ޕީޖީއަކަށް ހުންނެވި ޝަމީމް ނިންމެވި ކަމަށެވެ.\n"މިކަން ޝަމީމް ކޮށްފައިވަނީ މަގާމުގެ ނުފޫޒު ބޭނުންކޮށްގެން، ދައުވާ ލިބޭ ފަރާތާ ދެމެދު ލޯބީގެ ގޮތުން ގުޅުން ހިންގައިގެން." އޭސީސީ އަށް ހުށަހެޅި މައްސަލާގައިވެ އެވެ.\nއެ ތުހުމަތުތަކާ ގުޅޭ ގޮތުން ޝަމީމް ވިދާޅުވީ ހުރިހާ މައްސަލައެއްގައި ގޮތް ނިންމާފައިވާނީ ޕީޖީގެ ތިން ލޯޔަރުންނަށް އެއްބަސްވެވޭ ގޮތެއްގެ މަތިން ކަމަށެވެ. އެއްބަސް ނުވެވޭ ހާލަތެއްގައި އޭރު ގޮތް ނިންމަވަނީ ޕީޖީއަކަށް ހުންނެވި އަހުމަދު މުއިއްޒު ކަމަށް ޝަމީމް ވިދާޅުވި އެވެ.\n"ފައިސާ ދިނަސް ދޭން ޖެހޭނީ ތިން ލޯޔަރުންނަށް. އެކަކަށް މައްސަލާގައި ގޮތެއް ނުނިންމޭނެ. އެ ނޫން ގޮތަކަށް އަޅުގަނޑު އެއްވެސް މައްސަލައެއްގައި ގޮތެއް ނުނިންމަން،" ޝަމީމް ވިދާޅުވި އެވެ.\nމަޖިލީހުން މިރޭ ޝަމީމާ އިންޓަވިއުކުރުން އެބައޮތެވެ. މަޖިލީޙުން ވަނީ ޝަމީމާ ގުޅޭ ޝަކުވާއެއް އޮތް ނަމަ މާދަމާ ރޭ 8:00 ގެ ކުރިން ޖުޑީޝަރީ ކޮމިޓީ އަށް ހުށަހެޅުމަށް އެދިފަ އެވެ.\nޝަމީމްގެ އިތުރުން އެ މަގާމަށް ކުރިމަތިލެއްވީ، ކުރީގެ ޑެޕިއުޓީ ޕްރޮސިކިއުޓަ ޖެނެރަލް މަރިޔަމް ނިހާޔަތާއި ވަކީލް، އަހްމަދު ޒަނީނެވެ. ނަމަވެސް އެ ބޭފުޅުންގެ ނަމެއް ރައީސް މަޖިލީހަކަށް ނުފޮނުއްވަ އެވެ.\nޕްރޮސިކިއުޓަ ޖެނެރަލްގެ މަގާމަށް ކުރިމަތިލާން ހުޅުވާލީ އެ މަގާމުގައި ހުންނެވި އައިޝަތު ބިޝާމް އަމިއްލަ އަށް އިސްތިއުފާ ދެއްވުމުންނެވެ. އޭނާ އިސްތިއުފާ ދެއްވީ، މަގާމުން ވަކިކުރަން ނިންމައި، އެ މަސައްކަތް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ޖުޑިޝަރީ ކޮމިޓީން ކުރިއަށް ގެންދަނިކޮށެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް ޕްރޮސެކިއުޓާ ޖެނެރަލް އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން ކޮރަޕްޝަން ހުސައިން ޝަމީމް (ޕީޖީ)


(9 އެޕްރިލް 2019 އާ ގުޅޭ)\nއީޝަލް އެފަދަ ސުވާލެއް ރައުލްއާ ކޮށްފާނޭ އޭނާ އެއްގޮތަކަށް ވެސް ހިތަކަށް ނާރައެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެ ކުރި ސުވާލަށް ޖަވާބުދޭން ރައުލްއަށް ވަގުތު ކޮޅެއް ނެގީ އެއްވެސް ސަބަބެއް ނެތި އީޝަލް އެފަދަ ސުވާލެއް ރައުލްއާ ނުކުރާނޭކަން ޚުދު ރައުލްގެ ޟަމީރު އެއްބަސްވާތީއެވެ. އަވަސް އަރުވާލާފައި ޖަވާބެއް ދިނުމުގެ ކުރީން އެކަމާމެދު ވިސްނަން އޭނާއަށް މަޖުބޫރުވީއެވެ. އޭނާގެ ފުށުން އީޝަލް ހިތްހަމަނުޖެހޭނެ ފަދަ ކަމެއް ކުރެވުނުތޯ އަމިއްލަ ޟަމީރާ ރައުލްއަށް ސުވާލުކުރެވުނެވެ. ހަނދާނުގައި އެކަން ނެތީއޭ ހިތާ އީޝަލްއާ ބައްދަލުވީސުރެ މިހާތަނަށް ރައުލްގެ ޢަމަލުތައް ބެހެއްޓިފައިވާ ގޮތާމެދު އޭނާ ވިސްނިއެވެ. ފަހަރެއްގައި ފުންކޮށް ވިސްނުމުން އީޝަލް އެބުނާ އެއްޗެއް ގުޅިފައިވަނީ ކޮންކަމަކާކަން ހަނދާނަށް އަތުވެދާނޭ ހީވާތީއެވެ.\nރައުލްއަށް ބަލާލާފައި އީޝަލް އިސްޖަހާލީ މާޔޫސްވެގެންނެވެ. ރައުލް ޖަވާބެއް ނުދިނީތީ އީޝަލްގެ ހިތަށް ޒަގަންގެ ސަބަބުން ހެރިފައިވާ ކަށި އިތުރަށް އެހިތް ފޫއަޅުވާލައިފިއެވެ. ހަމައެއާއެކު ޒަގަން ދެކެ ނަފުރަތު ކުރެވުނެވެ. އީޝަލްގެ ހިތް ކިލަނބުވުމުގެ މެދުވެރިއަކީ އޭނާއަށް ވީމައެވެ. އަމިއްލަ ނަފްސާ މެދު ވެސް އީޝަލްއަށް ޝަކުވާކުރެވުނެވެ. ޒަގަންގެ ގަޞްދު އެނގިހުރެ ވެސް އޭނާގެ ދަލުގައި އަމިއްލަ ހިތް ޖެހެން ދޫކޮށްލެވުނީމައެވެ. ހީނުކުރާ ހިސާބަށް ޚިޔާލުތައް ދަތުރުކޮށް މޫލައި އޭގެކޮޅުތައް ކަޅުވެ ޒަގަންގެ ޒަހަރުގެ އަސަރު ބުއްދިއަށް ވެސް ކުރަން ފެށީއެވެ.\n"މި ތަނުން އެނބުރިދާން އަހަރެން ބޭނުންވަނީ" އިސްޖަހާލައިގެން ހުރެ އީޝަލް މަޑުމަޑުން ބުނެލިއެވެ.\n"އީޝަލް" ރައުލް މަޑުމަޑުން ގޮވާލިއެވެ. އަދި ދުރުގައި މަޑުކޮށްލައިގެން ހުރި އީޝަލްގެ ގާތަށް އައުމަށް އޭނާ އުޅުނު ވަގުތު ކޮޓަރީ ދޮރުގައި ޓަކި ޖަހާލި އަޑު އިވުނެވެ. މަޑުމަޑުން ދޮރު ހުޅުވާލައި އީޝަލްއަށް ގޮވާލި އަޑުއިވުނީ ލާމިއާއެވެ. އޭނާ އެތެރެއަށް ވަނުމާއެކު އީޝަލްއާއި ރައުލްއަށް ފަރުވާތެރިކަމާއެކު ބަލާލިއެވެ.\n"ޒިޔަޒެލް އެދެނީ ބައްދަލުވުން މިރެއަށް ނިންމާލުމަށް، އޭނާ ރައުލްއާ ވާހަކައެއް ދައްކަން ބޭނުންވާތީ ބޭރުގައި މަޑުކޮށްލައިގެން އެބަހުރި" ލާމިއާ ވާހަކަދެއްކިއެވެ. ރައުލް އިތުރު ވާހަކައެއް ނުދެއްކިއެވެ. ނަމަވެސް އެ ކޮޓަރިން ނުކުމެގެން ދިއުމުގެ ކުރިން އޭނާ އީޝަލްއަށް ބަލާލިއެވެ.\n"ދެ މީހުން ކަމަކާ ދެބަސްވީތަ؟" ރައުލް ނުކުމެގެން ދިއުމުން ލާމިއާ އަހާލިއެވެ. އީޝަލް ނިކަން އަވަހަށް ބޯހޫރާލި ގޮތުން އޭނާ ލާމިއާއާ އެއްވެސް ކަމެއް ޚިއްޞާކުރަން ބޭނުންނުވަނީކަން އެނގުނެވެ.\n"މިރޭ ޒިޔަޒެލްއާއި އާރަމް ވެސް ތިބޭނީ މިބައިގައި، އަހަރެން ވެސް ހޭލާ ހުންނާނީ، އިރުއެރުމުގެ ކުރީން އަހަރެމެން މިތަނުން ދާން ދަތުރު ހެދުމަށް ޒިޔަޒެލް އޮތީ ބުނެފައި، މިއަދު އެއްކޮށް އީޝަލް ފެންނަނީ ކަމަކާ ފިކުރުބޮޑުވެފައި ހުންނަތަން، އަހަރެންނާ ޚީއްސާކުރަން ބޭނުންނުވަނީކަން އެނގޭ، ތިމާގެ ކަމެއް ނެތަސް އަހަރެންނަކީ ތި ޢާއިލާއާ ދުރުމީހެއްނޫން، އަރާމުކޮށްލަން ތަނެއްގައި ޖައްސާ ވެސް ނުލަމެންނު، އާދޭ އޮށޯވެލަން... ކުޑަކޮށް ނިދާލަނިކޮށް ތިފިކުރުތަކާ ދުރުވެވިދާނެ، އަހަރެން އިންނާނަން އީޝަލް ގާތު" އީޝަލް ނިދުމަށް ހުރި އެނދުގެ ތަންމަތި ލާމިއާ ފޮޅާލައި ރީތިކޮށްލިއެވެ. އީޝަލް އައިސް އެނދަށް އަރައި ދެފައި ކުރުކޮށްލައިގެން އިނެވެ. އެނދުގެ ފައިލާކޮޅުގެ އަރިމަތި ލާމިއާ އިށީނެވެ.\n"އަހަރެން ކަނޑުގައި ދަތުރުކުރިން، ބިމާއި ކަނޑުގައި ފޮރުވި ހުރި ބައެއް ޚަޒާނާތައް ވެސް ދުށިން، ދުނިޔޭގެ އެކިބިތުގައި ހިނގައިދިޔަ ހަނގުރާމަތައް ދުށީން، އީޝަލްއަށް އެނގޭތަ... ކަލޭމެންގެ ތެރޭގައި ފޮރުވިފައިވާ ދުނިޔެއްވާކަން، ޒިޔަޒެލް އެ މީހުންގެ ވާހަކަތައް ކިޔައިނުދޭތަ؟... ޕަރީންގެ ނަސްލު ދުށީންތަ؟" ލާމިއާ ގަސްދުކުރީ އީޝަލްގެ ފިކުރުތަކުން އޭނާ މިންޖުކުރުމަށެވެ. އެހެންވެ ހަޔާތުގެ ފޮތުގައި ލިޔެފައިވާ ތަޖުރިބާތަކުން ސަފުޙާއެއް އީޝަލްއާ ޚިއްޞާކުރަން ނިންމިއެވެ.\nދެއަތް އުރާލައިގެން ފުރަގަސް ދީގެން ހުރި ޒިޔަޒެލް އެނބުރިލީ ރައުލް އަންނަކަން އެނގިގެންނެވެ. އޭނާގެ ގާތުގައި ހުރި އާރަމް ވެސް އެނބުރިލިއެވެ. އެ މީހުންނާ އަރާ ހަމަވުމުން ރައުލް ކުރުނީސްކުރިއެވެ.\n"ބޭރީތާ ބައްދަލުކޮށް އަހަރެމެން ފަތިހު ދަތުރު ފަށާނަން ކަމަށް ވާނީ ބުނެފައި، އަދި ކައިވެނީގެ ވަލީމާއަކީ ބޮޑު ރަސްމިއްޔާތަކަށް ނުވިޔަސް ޢާއިލާގެ މެންބަރުން ތިބުމަށް ރައުލް ވެސް އެދޭނޭ ހީވާތީ ބޭރީތަށް ދަޢުވަތު ދިނުން ދޫކޮށްލީ ރައުލްގެ އަތް މައްޗަށް، ރައުލްއަށް އަހަރެމެން ކުރި ޝަރުތުތައް ބޭރީތު ބަލައިނުގަތް، އޭނާ ރުހުން ދިނީ އީޝަލްއާ ކައިވެނި ކުރުމަށްފަހު ރައުލްއާއެކު މިތަނުގައި އީޝަލް ދިރިއުޅެން ބޭނުންވެގެން، އަހަރެމެންނަށް... ޚާއްޞަކޮށް މީކާޢިލް އެކަމާ އެއްބަހެއްނުވާނެ، އަހަރެމެންނަށް ނޯންނާނެ އީޝަލް މިތަނުގައި ހުރުމަށް ދޫކޮށްލެވޭކަށް، އަހަރެންގެ ހިތެއް ނުބުނޭ އީޝަލްއަށް ހަމަޖެހޭ ދިރިއުޅުމެއް މިތަނުގައި ހުރެގެން ލިބިދާނޭ" ޒިޔަޒެލް ބުންޏެވެ.\n"އަހަރެން އެއްވެސް އިރަކު ގަސްދެއް ނުކުރަން އީޝަލް ގޮވައިގެން މިތަނުގައި ހުރުމަކަށް، ބައްޕަ ނޭދުނުނަމަ މި ހިސާބަށް ވެސް އަހަރެން އީޝަލް ނުގެންނާނަން، ޒިޔަޒެލް... ކަލޭގެ ގާތުގައި އަހަރެން އާދޭސްކުރަން... ރޭ އީޝަލްއަށް ވީގޮތެއް އެނގޭނަމަ އަހަރެންނަށް އޮޅުންފިލުވައިދީބަލަ، އެކަން ކުރީ އަހަރެމެންގެ ތެރެއިން ކާކުކަން ބުނެދީބަލަ؟" ރައުލް އާދޭހުގެ ގޮތަކަށް ޒިޔަޒެލްއަށް ބަލަން ހުއްޓެވެ.\n"ޖިންނީންގެ ތެރޭގައި ބޭނުންކުރެވޭ އުކުޅެއް އެއީ ނިދީގައިވަނިކޮށް ބުއްދިއާ ކުޅުން، ގަނޑުވަރުގެ ތެރޭގައި މިހިސާބަށް އައުމަށް ބޭރީތު ހުއްދަ ދީފައިވާ ޖިންނިއަކު އެކަން ކުރީ... އީޝަލްގެ ނިދީގައި އޭނާއަށް އުނދަގޫކުރީ، ނިދީގައި އޮއްވަ ފެންނަ ހުވަފެނެއް ފަދަ ކަމެއް އެއީ، އެކަމަކު އެއީ އޮޅުވާލުމެއް... ޝައިތާނުން ސިއްރުތައް ހޯދައި ނޫނީ ވަސްވާސް ލައިދޭން ބޭނުންކުރާ ސިހުރުވެރިކަމުގެ ޢަމަލެއް، ޚާއްޞަކޮށް ޖިންނީންގެ ބުއްދީގެ ތެރެއަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށް އެކަމުގެ ޢިލްމު އެނގެންޖެހޭ، އީޝަލް މި ނޫނީ ދުވަހަކުވެސް ހުވަފެނެއް ފެނުނު ވާހަކައެއް ނުބުނޭ، އޭނާ ބިރުވެރި ހުވަފެނޭ ބުނުމުން އަހަރެންނަށް އެނގިއްޖެ އޭނާ ބިރުގަނެ ޖެހިލުންވާވަރު ކަމެއްކަން ނިދީގައި ވަނިކޮށް ހިނގީ، އޭނާ އެކަން ހިނގައިދިޔަ ގޮތް ކިޔައިދޭން ބޭނުންނުވަނީ ރަނގަޅު ސަބަބަކާ ހުރެހެން ހީވަނީ، އެހެންވީމަ އީޝަލްއާ ސުވާލުނުކުރުން އެންމެ ރަނގަޅުވާނީ، އެފަދަ ސިހުރަކުން އީޝަލް ބަލިކަށިކޮށްލެވިދާނޭ ހީނުކުރޭ، ކަލޭގެ ވާން އުޅޭ އަނބިމީހާގެ ބާރާ މެދު ޝައްކުނުކުރޭ، އޭނާގެ އަމިއްލަ ރައްކާތެރިކަން އޭނާ ހޯދި" ރައުލްގެ ކޮނޑުގައި މަޑުމަޑުން ޒިޔަޒެލް ޖަހާލިއެވެ.\n"ރައުލް، ޢާއިލާއާ ބައްދަލުކޮށް ސަލާމްކުރޭ، އެމީހުންގެ ގާތަށް އެނބުރި އާދެވޭނޭ ދުވަހެއް ނޭނގޭއިރު އެ މީހުންނާ ވަދާޢުގެ ސަލާމްކުރުމަށް ދޭ، ކަލެއަށް ބައްޕަގެ ނިންމުންތައް މުހިންމުކަން އެނގޭ، ވީއިރު އެ ބައްޕައަށް ވިސްނައިދެވޭތޯ އެންމެފަހު ވަގުތާ ހަމައަށް ވެސް ބެލުމަކީ ދަރިއަކަށް ވާޖިބުވާނޭ ކަމެއް، ކަލޭ އީޝަލްއާ މެދު ކަންބޮޑުވެފައިވާ މިންވަރު އަހަރެމެންނަށް އެނގޭ، އެކަމަކު މިރެއަކީ ކަލޭގެ ޢާއިލާއާއެކު ހޭދަކުރަންޖެހޭ ރެއެއް... އީޝަލްއާއެކު އަހަރެމެން އެބަތިބިން، ކަލޭގެ ބޭނުމަކަށް ޖެހިއްޖެނަމަ ޒިޔަޒެލް ކަލެއަށް ގޮވާލާނެ... އަހަރެމެންގެ ތެރެއަށް ކަލޭ އައުމާއެކު މަސައްކަތްތައް ފެށޭނެ، ކަލޭ އުނގެނެންޖެހޭ ވަރަށް ގިނަ ކަންތައްތައް އެބަހުރި، އެހެންވީމަ ހުރިހާކަމަކަށް އަމިއްލަ ނަފްސު ތައްޔާރުކުރޭ، މިކަން ކަލެއާއެކު ދާން ނިންމި ބައިވެރީން ގާތު ވެސް ބުނޭ" އާރަމް ބުންޏެވެ.\nއާރަމްއާއި ޒިޔަޒެލްގެ ވާހަކަތައް ރައުލް އަޑުއެހިއެވެ. އޭނާއާ އެ މީހުން ހަވާލުކުރި ޒިންމާ އަދާކުރުމަށް އީޝަލް ހުރި ބައިން ނުކުތެވެ. އޭނާ ނުކުތުމުން ޒިޔަޒެލް ވާހަކަދެއްކީ އާރަމްއާއެވެ.\n"އާރަމް، އެ ހުރި ފައްވާރުގެ މެދުގައި ނިވާކޮށްފައިވާ ސޫރަ އެއްވެސް ތާކުން ދުށް ހަނދާނެއްވޭތަ؟" ޒިޔަޒެލް ޒާތަކަށް ފައްވާރާ ދިމާއަށް ބަލަން ހުރެ ބުންޏެވެ. އެއާއެކު އާރަމް ލުއި ގޮތަކަށް ހީނލައިފިއެވެ.\n"އަހަރެންނަށްވުރެ އަންހެނެއްގެ ސޫރަ ފެނިފަ ހުރިއްޔާ ހުންނާނީ ކަލެއަށް" އާރަމް ބުނެލީ ސަމާސާކަން އެކުލެވިފައިވާ ރާގެއްގައެވެ.\n"އަހަރެމެންގެ ތެރޭ އުޅޭ އަންހެނުންނާ ވައްތަރުގޮތެއް ހުރީމަ، އީޝަލް އެ ބުދަށް ވަރަށް ޝައުގުވެރިވޭ، ފުރަތަމަ އަހަރެން ހީކުރީ އަހަރެމެންގެ ތެރޭގައި ބުދު ހަދާފައި ހުންނަތަން ނުފެންނާތީ އުފެދުނު ޝައުގުވެރިކަމެއްކަމަށް، އެކަމަކު މިރޭ އޭނާ ތަފާތު ވާހަކައެއް ދައްކައިފި" ޒިޔަޒެލް އޭނާގެ ދަތްދޮޅީގައި ކަނާއަތުގެ އިނގިލިތައް ހިންގާލިއެވެ.\n"މިތަން ހީވަނީ ކުޑަކުޑަ ގަނޑުވަރެއްހެން، މިތަނުގައި އުޅުނު އަންހެނެއްގެ ސޫރަކަންނޭނގެ އެ ބުދަކީ، އެހެންވެއްޖެނަމަ އެ އަންހެނަކީ ބޭރީތަށް ވަރަށް ޚާއްޞަ އަންހެނެއްކަން ޔަގީން" އާރަމް ވެސް ހުރީ ފައްވާރުގައި ނިވާކޮށްފައި ހުރި ބުދަށް ބަލާށެވެ.\nޒިޔަޒެލް މަޑުމަޑުން އައިސް ފައްވާރުގެ ކައިރީ ހުއްޓިލިއެވެ. އިރުކޮޅަކު ބުދަށް ބަލަން ހުރެފައި ޒިޔަޒެލް އޭގައި ތިންތަނަކުން ބަނދެފައި ހުރި ވާތައް މޮހާލައި ނިވާކުރުމަށް އަޅާފައި އޮތް ފޮތިގަނޑު ވެސް ނަގައިފިއެވެ. އަދި އާރަމްއާ ދެ މީހުން ވެގެން އެ ބުދަށް ބަލަހައްޓައިގެން ތިއްބެވެ.\n"އެކުއްޖާފުޅު ބުނި އެއްޗެއް އަދިވެސް ނުބުނަމެންނު" އާރަމް ބުންޏެވެ. ޒިޔަޒެލް ފައްވާރުގެ ވަށައިގެންވީ ދާރައިގެ މައްޗަށް އަރާހުރެ ބުދުގައި އަތްލައި އޭތި ބަލަމުންދިޔައެވެ. އެއިން އެއްޗެއް އޭނާ ހޯދާ ފަދައެވެ.\n"މިއިން މަރުވެފައިވާ މުޅަކަމެއް އިޙްސާސް ކުރެވެނީއޭ ބުނީ، ހަދާފައި ހުންނަ ބުދަކުން އެފަދަ ކަމެއް ވެދާނޭތޯ އޭނާ ސުވާލުކުރި، އެ ބުދާ ކައިރިވުމުން ބުނެދޭން ނޭނގޭ ގޮތެއްވާކަމަށް، އޭގެ ކައިރީ އިންނަން ބޭނުންވާކަމަށް... އަހަރެންނަށް އެ ވާހަކަތަކަށް ބުނާނޭ އެއްޗެއް ނޭނގުނު، އެހެންވެ ބުނިން... ބުދު ހެދުމުގައި އެ މީހުން ބޭނުންކޮށްފައިވާ އެއްޗެއްގެ ސަބަބުން އެފަދަ ކަމެއް ވަނީއޭ... އާރަމް... ކަލެއަށް މި ބުދުން އެއްވެސް ކަހަލަ އަސަރެއް ކުރޭތަ؟ މީގައި ލޯވަޅެއްހާ ހިސާބު ވެސް ނެތް، ކުޑަ ވެސް އައިބެއްނެތް، ރަނުން އޮމާންކުރެވިފައި... ބޭރުގެ ފަށަލަ ބޯކަމުން އެތޭރޭގައިވަނީ ކޮންކަހަލަ މަޢުދަނެއްކަމެއް ނޭނގޭ، އެކަމަކު މީގެ ބަނޑާ ދިމާލުން ވަކިން ހަރުކަން އެނގޭތަ" ޒިޔަޒެލް ފައްވާރުން ފޭބިއެވެ. ދެންވެސް އޭނާގެ ނަޒަރު ފައްވާރުގައި ހުރި ބުދާ ވަތްކެއް ނުވިއެވެ.\n"އަހަރެންނަށް ކަމެއް ހީވިއްޔާ އެންމެ ފުރަތަމަ ވެސް ބުނާނީ ކަލޭ ގާތު، އެކަމަކު އަހަރެން ވެސް ސުވާލު އުފެދިއްޔަ އީޝަލް އެފަދަ ވާހަކައެއް ދެއްކިކަން އެނގުނީމަ، އަހަރެމެން މިއަށް ކަމެއް ކުރުން ރަނގަޅެއްނުވާނެ، މީ އެ މީހުންގެ ތަނެއް، އަހަރެމެން އިތުރަށް އޮޅުންފިލުވަން އުޅެނިކޮށް މިއަށް ކަމެއްވެދާނެ، އަހަރެންނަށް ފެންނަނީ އިހު ހުރި ގޮތަށް ތި ނިވާކޮށްފައި ތިކަމުގެ ތެރެއަށް އަހަރެމެން ނުވަންނަން" އާރަމް ބުންޏެވެ. ޒިޔަޒެލް އިރުކޮޅަކު މަޑުކޮށްލާފައި އާރަމް ބުނިހެން އިހު ހުރި ގޮތަށް އެ ބުދު ނިވާކޮށްފިއެވެ.\nހިމޭންކަން ވެރިވެފައި އޮތް ފެންޑާގެ ތެރޭގައި ގޮނޑިއެއްގެ ކޮޅުގައި ކަހަލަ ގޮތަކަށް ފޫޖައްސާލައިގެން ހަތޯރު އިނެވެ. އޭނާއާ ކުރިމަތިވާނޭހެން ކަސްދިޔާ އިނެވެ. އެ މީހުންގެ އަޑު އިވޭ ހިސާބުގައި ފެންޑާގެ ދޮރުކައިރީ ބޭރުގައި ޒަގަން ހުއްޓެވެ.\n"މަންމާ، ދެން އެނބުރި އާދެވޭނީ ކޮންދުވަހަކުން ކަމެއް ނޭނގެ، މަންމައަށް ނިކަމެތިކަމެއް ދިނުމުގެ ގަސްދުގައެއްނޫން އަޅުގަނޑު ރައުލްއާއެކު މިދަނީ، މަންމަ ނުރުހޭކަމެއް އަޅުގަނޑު ކުރަން ނިންމީތީ އެކަމަށް މަޢާފަށް އެދެން، މަންމައަށް ޓަކައި ވިޔަސް މި ނިންމުން އަޅުގަނޑު ބަދަލުނުކުރާނަން، އެކަމުގެ ސަބަބުން މަންމައަށް ލިބިފައިތިވާ ހިތްދަތިކަމަށް ވެސް އަޅުގަނޑު މަޢާފަށް އެދެން، އަޅުގަނޑަށް ނަފުރަތުކުރުމުން މަންމައަށް ލުޔެއްލިބޭނަމަ އަޅުގަނޑުގެ މުޅިއުމުރަށް މަންމަގެ ނަފުރަތު ޤަބޫލުކުރާނަން، މަންމާ... ތިވަރަށް ދެން ހިތާމަނުކުރޭ، ރޮއި ނުހަދާ... މި އައީ އެންމެ ފަހުގެ ވަދާޢު ކިޔުމަށް" ހަތޯރު ތެދުވެގެން އައިސް ކަސްދިޔާގެ ކުރިމަތީ ދެ ކަކޫ ޖަހައި އިސްޖަހާލިއެވެ. ރުމާކޮޅުން އަނގަމަތި ފޮރުވާލަމުން ކަސްދިޔާ މޫނު އަނބުރާލީ ހަތޯރާ ދުރަށެވެ. އެކަން އެނގި ފައިމަތީގައި ޖައްސާލައިގެން އިން ދެއަތްތިލަ މުއްކަވާލެވުނެވެ.\n"އީޝަލް އެނބުރި ދަނީތަ؟" ދޮރުކައިރީ ހުރި ޒަގަންއަށް އަމިއްލަ ހިތާ ސުވާލުކޮށްލެވުނެވެ.\n"މަންމާ... ދާން ހުރި މީހަކު ހިފެހެއްޓުމުގެ ބޭނުމެއްނެތް" އެތެރެއަށް ވަދެގެން އައި ޒަގަންގެ އަޑަށް ހަތޯރު އެ ދިމާ ބަލާލިއެވެ. ހަތޯރުގެ މޫނުމަތިން ނުރުހުމުގެ އަސަރު ވަގުތުން ފާޅުވިއެވެ.\n"މިތަނަކަށް ތި އައީ ކީއްކުރަން" ހަތޯރު ބުންޏެވެ.\n"ކޮންއިރަކު އެ ރައުލްއާއެކު ދަނީ؟... ކަލޭމެން އެންމެންނަކީ ވެސް މޮޔައިން، މިތަނުގައި މަޑުކުރުމަށް ކަލޭމެން ރައުލްއަށް ވިސްނައިނުދޭންތަ؟" ޒަގަން ބުންޏެވެ.\n"އަހަރެމެން މިތަން ދޫކޮށް ފަތިހުން ދަތުރު ފަށާނަން، މިތަނުގައި ހުރެގެން އުނދަގޫވެގެން އުޅެފައި މިހާރު އޭނާ ހަޤީޤަތުގައި ވެސް ދާން އުޅޭތީ ކަލޭގެ ޚިޔާލު ބަދަލުވީތަ؟" ޒަގަންއާ ދިމާއަށް ހަތޯރު ބުންޏެވެ. އިތުރަށް ޒަގަން އެއްޗެކޭ ނުބުނެ ކުއްލިއަކަށް ނުކުމެގެން ދިޔައީއެވެ. އޭނާގެ ހަރަކާތްތައް ފެނި ހަތޯރަށް ވެސް ހައިރާންކަމެއް ލިބުނެވެ. ނަމަވެސް އެކަމާ އަޅާނުލައި ކަސްދިޔާއާ އަނެއްކާ ވެސް ހަތޯރު ކުރިމަތިލިއެވެ.\n"ދަރިފުޅާމެދު އެއްވެސް ވަރަކަށް ހިތްބަރުކަމެއްނެތް، ރައުލް ނުނިންމާނެ ގޯސް ގޮތަކަށް، އޭނާ ދަރިފުޅު ރައްކާތެރިކުރާނޭކަމުގެ ފުރިހަމަ ޔަގީންކަން މަންމައަށް އޮވޭ، ދާރިއުސް... ދަރިފުޅު ރައުލްގެ ބަސް އަހައްޗޭ، މަންމަ ދުށީން އީޝަލް، ވަރަށް ރަނގަޅު ކުއްޖެއްހެން ހީވޭ، ހިތްހެޔޮކަމާއި މަޢުޞޫމްކަން ލިބިފައިވޭ... މަންމަ ގާތުގައި ނެތަސް ދަރިފުޅު ވެސް ހަޔާތުގެ ބައިވެރިއަކަށް އެކަހަލަ ރަނގަޅު ކުއްޖަކު ހޮވައްޗޭ، ދެން މަންމާއާ މެދު އެހާބޮޑަށް ނުވިސްނާ، ދަރިފުޅުގެ ބައްޕައަކީ ގޯސް މީހެއްނޫން، އޭނާއަކީ އުނދަގޫ މީހެއް، އެކަމަކު އޭނާގެ އަޅާލުމާއި ރައްކާތެރިކަން އަހަރެންނަށް ލިބިފައިވޭ، މިކަހަލަ ކަންތައްތައް ދަރިފުޅަށް ކިޔައިދޭން އުނދަގޫ، ދާރިއުސް އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމެއް ފެށެމުން ދިރިއުޅުމުގެ ކަންކަން ވިސްނޭނެ، ދިރިހުރިއްޔާ ކޮންމެވެސް ދުވަހަކުން ދަރިފުޅާ ބައްދަލުވާނޭކަމަށް މަންމަ އުންމީދުކުރަނީ... ފަތިހު ދަރިފުޅުމެންނަށް ވަދާޢުގެ ސަލާމްކުރުމަށް މަންމަ ނުކުންނާނަން" ދާރިއުސްގެ ކޮނޑުގައި ބޯއަޅާލައިގެން އިނދެ އޭނާގެ އަތުގައި ފިރުމަމުން މަދުރާ ވާހަކަދެއްކިއެވެ. އޭރު ދަރިފުޅާ ވަކިވާން ޖެހެތީ އޭނާގެ ހިތަށް ކުރަމުންދިޔަ އަސަރު ދެ ލޮލުން ނުފޮރުވުނެވެ. އެ ކުޑަކުޑަ މޫނުގެ ދެ ކޯތާފަތް ކަރުނުން ތެމެމުންދިޔައެވެ. ބޭރީތުގެ ގާތުގައި ދާރިއުސްއާއި ރައުލްއާއި އެހެންކުދީންގެ ނިންމުމުގެ ސަބަބުން އެކުދީންނަށް އަދަބެއް ނުދީ މަޢާފުކޮށްދިނުމަށް މަދުރާވަނީ އަދޭސްކޮށްފައެވެ. އެހެންވިޔަސް އޭނާގެ ހިތްވަނީ ބިރުގެންފައެވެ. ނަމަވެސް ދަރިފުޅާ ވަކިވާން ބޭނުންވަނީ އުފާވެރި ހިނިތުންވުމަކާއެކުއެވެ. ގަނޑުވަރުގެ ތެރޭގައި އުޅޭ ޒުވާނުންގެ ތެރެއިން ދާރިއުސް ބަލައިގަތް ޒުވާނަކީ ރައުލްއަށްވީކަމީ އެކަމާ ޚުދު މަދުރާ ވެސް އުފާވިކަމެކެވެ. ނަމޫނާއެއްގެ ގޮތުގައި ބެލުމަށް ރައުލްއަށްވުރެ ފުރިހަމަ ޒުވާނަކު މަދުރާ ވެސް ނުދެކެއެވެ.\n"ބޭރީތު..." ލާވީ ގޮވާލިއެވެ.\n"އަހަރެން އެ މީހުން ދިއުމަށް ދޫކޮށްލަންވީތަ؟... ޒަގަން އެ އަންހެންކުއްޖާއަށް ހިތްކިޔާފާނޭ އަހަރެން ކުޑަކޮށް ވެސް ހިޔެއްނުކުރަން، އެހެން ފަހަރުތަކާ މިފަހަރު ތަފާތު، އޭނާ ހަޤީޤަތުގައި ވެސް އެ އުޅެނީ އެ އަންހެންކުއްޖާ ބޭނުންވެގެން... އެ މީހުންގެ ތެރެއަށް ދާކަށް އަހަރެން ބޭނުމެއްނޫން، އަހަރެންގެ ބަދަލުގައި ދާނީ ކަލޭ، އެ މީހުންގެ ތެރޭގެ ޚަބަރުދަބަރު އަހަރެންނަށް ގެނެސްދީ، އާން!... އަހަރެން ވެސް ދެން ކަންތައް ކުރާނީ އަހަރެންނަށް ފެންނަ ގޮތަކަށް، ރައުލްގެ މައްޗަށް އަންނަ ބަލާވެރިކަމަކީ އެކަމާ އަހަރެން ބެހޭނޭ ކަމެއްނޫން" މޫނުގައި ދެއަތް ހާކާލައި ފުންނޭވާއެއް ބޭރީތު ދޫކޮށްލިއެވެ.\n"އެ މީހުންގެ ތެރެއަށް ދިއުން ރަނގަޅެއް ވެސް ނުވާނެ، ހީނުކުރާކަމެއް މިފަހަރު ވެސް މިވީ، ވީއިރު އެ މީހުންގެ ތެރޭގައި އޭރުގެ ކަންކަން އެނގޭ މީހަކު ހުރުމަކީ ވެދާނޭ ކަމެއް" ލާވީ ބުންޏެވެ.\n"ޒަގަންގެ ހަތަރެސްފައިގައި ހިފެހެއްޓުމުގެ ޚިޔާލު އަހަރެން ދޫކޮށްލައިފިން... އެ ދެ މީހުންނަކީ ވެސް އަހަރެންގެ ދެ ދަރީން، މީ އެ ދެ މީހުން ވެސް އިމްތިހާނު ކުރަންވީ ވަގުތު، އަހަރެން ވެސް ބަލަން ބޭނުން އެންމެ ހިތްވަރުގަދަވެފައި ބާރުގަދައީ އެތަނުން ކާކުކަން، ލާވީ... ދުރުން ޒަގަންގެ ޚަބަރުތައް ބަލާ" ދުރަށް ނަޒަރު ހުއްޓާލައިގެން ވިސްނުމަކަށް ގެއްލި އިނދެ ބޭރިތު ވާހަކަދެއްކިއެވެ.


“އެއްވެސް މީހެއްކައިރީ ނުބުނާތި” (5ވަނަ ބައި) – Esfiya\nއިރުކޮޅަކު އެހެން އޮތުމަށްފަހު އަހަރެން ތެދުވެގެން ބަދިގެއަށް ވަނީމެވެ. ވަޅިސެޓުގައި އޮތް އެންމެ އަތަށްހެޔޮވަރު ވަޅި ނަގައި ހެދުންތެރެއަށްލައި ފޮރުވައިގެން ކޮޓަރިއަށް ވަނީމެވެ. އެދުކައިރިއަށްގޮސް ބާލިސްދަށުގައި ވަޅި ބޭއްވުމަށްފަހު އޮށޯތީމެވެ. އެރޭ ދަންވަރެވެ. ބޮޑުބޭބެ ކޮޓަރިއަށްވަންއިރު އަހަރެން އޮތީ ނިދާކަމަށް ހެދިގެންނެވެ. ބޮޑުބޭބެއައިސް އަހަރެންގެ މަގަތުގައި އޮށޯތުމުން އަހަރެން މަޑުމަޑުން އަތަށް ވަޅި ހެޔޮވަރުކޮށްލީމެވެ.\nވަޅި ބަދިގެއިން ކޮޓަރިޔާ ހަމައަށް ގެންނަން ހިތްވަރުލިބުނަސް އެވަޅި މަޅާލާކަށް އަހަންނަކަށް ނުކެރުނެވެ. ވަރަށް ހިތްވަރުކުރީމެވެ. އަހަރެންގެ ލޮލުން ހޯސްލާފައި ކަރުނަ ފައިބަން ފަށައިފިއެވެ. ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟ މިދުނިޔޭގަ މިހާ ގިނަމީހުން ތިބޭއިރު އަހަންނަށް މިހެން ދިމާމިވަނީ ކީއްވެގެންހެއްޔެވެ. އަހަރެންގެ ކުށަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟ ރޮމުން ގިސްލަމުން އަހަންނަށް ވާހަކަދައްކަން ފެށުނެވެ. ބޭއިހްތިޔާރުގައެވެ. އެއްވެސް ވަރަކަށް ބޮޑުބޭބެ އެވާހަކަތަކަށް ސަމާލުކަން ދޭނެކަމުގެ އުންމީދުގައެއް ނޫނެވެ. ބޮޑުބޭބެ އަހަރެން ގެނެސް މޭގައި ލައްކޮށްލިއެވެ. އަހަރެން ހިތް ފުރެންދެން ރޮވުނީމެވެ. އަހަރެންގެ ހިތުގައިވާ ހުރިހާ އުދާހެއް ބޭރުކޮށްލެވުނެވެ. އަހަރެން މިނޫންދުވަހެއް ދެކެންބޭނުންކަމާއި އެހެންކުދިންފަދައިން ކިޔަވަން ބޭނުންވާކަމާއި ހިތްހަމަޖެހިގެން އުޅެންބޭނުންވާކަން ބުނެވުނީތީ ޚުދު އަހަރެންވެސް ހައިރާންވިއެވެ.\nއެދުވަހަށްފަހު ބޮޑުބޭބެ އެއް އަހަންނެއް ނުދެކެމެވެ. އޭގެ އަނެއްދުވަހު ބައްޕަ އަހަރެން ގޮވައިގެން ޓިއުޝަންކްލާހަކަށް ދިޔައެވެ. އަހަރެން ހުރީ ވަރަށް އުފަލުންނެވެ. ބިރުވެސްގަތެވެ. މިފަހަރު މިލިބޭ އުފަލުގެ ބަދަލު އަހަރެން އަދާކުރަންޖެހޭނީ ކޮންގޮތަކުންކަން ނޭގޭތީއެވެ. އެއަހަރު ނިމިގެން ދިޔައިރު އަހަންނަށް ލިޔަންކިޔަން ދަސްވިއެވެ. އެއްވެސް މީހެއްގެ އުދަގުލެއް އަހަންނަކަށް ނުފޯރައެވެ. އަހަރެން ދެރަވީ އަހަރެންގެ ހަޔާތަށް މިއައިބޮޑުބަދަލު ހިއްސާކޮށްލަން އަމްނާ ނެތީމައެވެ. އަމްނާ ފެނުނު އެންމެފަހުރޭ ބުނި ޖުމްލަތައް އަހަރެންގެ ކަންފަތުގައި ގުގުމަމުން ދިޔައެވެ. “ތިޔަގޮތަށް މިރޭ ސަލާމަތްވެވިދާނެ. އެކަމް އަބަދަކު ނުވާނެ. ރާއި ބޭނުމެއްނުން ތިކަމުން ސަލާމަތްވާން ދޯ؟ ރާއީއަށް އެގެއެއްނުން ރާއީއަށް ވާނެކަންދޯ؟ ރާއީ ތީ ވަރަށް ވިސްނުންތޫނު ކުއްޖެއްނުން. ނަސޭހަތްދޭކަށް އަބަދަކު އަމްއެއް ނުހުންނާނެ” ނަސޭހަތްދޭން އަބަދު އަމްނާ ނުހުންނާނެވާހަކަ އަމްނާ އޮތީ ބުނެފައެވެ. ނަމަވެސް ބުނެވެސްނުލާ އަމްނާ ދިޔަތަނެއް އަހަރެން އެގެންބޭނުންވިއެވެ. އަހަންނަކީ ދުވަހަކުވެސް ކިތަންމެ ކައިރި ގެއަކަށް ނަމަވެސް އެކަނި ދާމީހެއް ނޫނެވެ. އަހަރެން އަމްނާމެންގެއަށް މިސްރާބުޖެހިއިރު ދެފައި ތުރުތުރުލައެވެ. ވަރަށް ޖެހިލުންވެހުރެ ދޮރުގައި ޓަކިޖަހާލީމެވެ. މީހެއްގެ ހިލަމެއްނުވިއެވެ. ދެވަނަފަހަރަށް ޓަކި ޖަހައިލީމެވެ. ކުރިން ޓަކިޖެހިވަރަށްވުރެ ބާރަށެވެ. ދޮރު ކުޑަކޮށް ހުޅުވުނެވެ. ނަމަވެސް މީހެއްގެ ހިލަމެއްނުވިއެވެ. އަހަރެން އެތެރެއަށް ބޯ ދިއްކޮށްލީމެވެ. އަހަރެންގެ ދެލޯ ބޮޑުވެގެން ދިޔައެވެ. އެގޭގައި ބަޔަކު އުޅެފައި ހުރިކަމުގެ އެއްވެސް ނިޝާނެއް ފެންނާކަށް ނެތެވެ. ހުރިހާ ފަރުނީޗަރެއްގެ މަތީގައި ހުރީހުދުފޮތި އަޅާފައެވެ. މުޅިގޭތެރޭގައިވަނީ ހިރަފުހެވެ. ސީލިންގުވަނީ ވަރަށްބޮޑަށް ހަލާކުވެފައެވެ. ވިއްސާރަވެހިއްޖެއްޔާ ފެންފައިބާނެކަން ޔަގީނެވެ. ގެއަކީ ބޮޑުގެއެކެވެ.3ކޮޓަރިއާއި ބަދިގެއަކާއި ބޮޑު ސިޓިންގްރޫމެކެވެ. ކޮޓަރިތައްހުރީ ތަޅުލައިފައެވެ. އަހަރެން މަޑުމަޑުންގޮސް ބަދިގެއަށް ވަނީމެވެ. މުޅިބަދިގެވަނީ މަކުނުހާއްޔަކަށް ވެފައެވެ. މީދާތައް މުޅިގޭތެރޭގައި ރަސްކަންކުރަނީއެވެ. ފަހަތަށް ޖެހެމުންގޮސް އަހަރެން އެގެއިން ނުކުތީމެވެ. އަހަރެންގެ ބޮލުތެރޭގައި އެތައް ސުވާލެއް އެބުރެމުން ދިޔައެވެ. މީހަކު ވާހަކަ ދައްކަން ފެށުމުން އަހަރެން ދިޔައީ ސިއްސައިގެންނެވެ.\n“ކޮއްކޮ މިތާގަ ކީއްކުރަނީ؟ މީ އަހަރެންގެ ހުރި ހަމައެކަނި ދަރިފުޅުގެ ގެ ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ގޮސްގެން އުޅެނިކޮށް ކާރު އެކްސިޑެންޓް ވެގެން މަރުވީ. އަހަރެންގެ ހުރި ހަމައެކަނި މާމަ ދަރިފުޅުވެސް މަރުވީ. ވަރަށް ލޯބި ލޯބި އަންހެން މަންޖެއެއް. ދުނިޔޭގަ ހުރިނަމަ ހަމަ ކޮއްކޮމެން އުމުރު ގާތްގަޑަކަށްވާނީ. އަހަރެންވެސް މިގޭގަ ނޫޅެނީ އެހަދާންތައް އުދަގޫކުރާތީ. އޭގެފަހުން މިގެމިހުންނަނީ ފަޅަށް”\nއެއީ މުސްކުޅި އަންހެނެކެވެ. ކުރިން ދުވަހަކުވެސް އަހަންނެއް އެމީހާއެއް ނުދެކެމެވެ. އެބުނާ އާއިލާއެއް އެގޭގައި އުޅުނުކަމެއްވެސް އަހަންނަކަށް ނޭގެއެވެ. ފަހުން އެބުނި ޖުމުލައިން އަހަރެން ވަރަށް ބިރުގަތެވެ. އެއްޗެކޭނުބުނެ އަހަރެން ދުވެފައު ގޮސް ގެއަށް ވަނީމެވެ. ދޮރާށި ލެއްޕުމުގެ ކުރިން އެއްފަހަރު އަހަރެން އެ އަންހެންމީހާއަށް ބަލާލީމެވެ. އެމީހާ އެހުރިތާގައި ހުއްޓިލައިގެން ހައިރާންވެފައި އަހަންނާ ދިމާލަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހުއްޓެވެ.\nކޮޓަރިއަށް ވަނުމަށްފަހު އެނދުމަތީގައި ޖައްސާލީމެވެ. އަހަންނަށް އެގެއާދޭތެރޭ ވިސްނެންފަށައިފިއެވެ. އެމީހާ ބުނިގޮތުން ނަމަ އެގޭ އާއިލާ މަރުވިފަހުން އެގެއަކު މީހަކު ނޫޅެއެވެ. އެކަމަކު އަމްނާމެން އުޅުނުކަން އަހަންނަށް ޔަގީނެވެ. ނޫނީ އަމްނާއެއީ ހަންޑިއެއްބާއެވެ؟ އިންސާނުންނޫން އެހެން މަހުލޫގުން ދުނިޔޭގައި އުޅޭކަން އަހަރެން ކުޑައިރު ބައްޕަ ކިޔައިދެއެވެ. އަހަރެން ކުރިއަށްވުރެ ބިރުގަތެވެ. މަޑުމަޑުންގޮސް ކުޑަދޮރުގައި ތަޅުލެވިފައިހުރިތޯ ބަލާލީމެވެ. އެއްރޭ ކުޑަދޮރުގައި ތަޅުލާފައި ވަނިކޮށް އަމްނާ އެކޮޓަރިއަށް ވަންހަދާންވެއްޖެއެވެ. އަހަރެންގެ ދެފައި ތުރުތުރުލާންފަށައިފިއެވެ. އެގޭހާ ހެޔޮއެއްޗެއް ކިޔަވަމުންގޮސް އެދަށްއަރައި ބެޑްޝީޓް މުޅި ބޮލުގައާއެކު އަޅާލައިގެން އޮށޯތީމެވެ.\nއަހަންނަށް ހޭލެވުނީ ދޮންމަންމަ ގޮވާއަޑަށެވެ. ބޮޑުބޭބެ އައިސްހުރިވާހަކަ ބުނުމުން އަހަރެން ފެންކަޅިވެގެން ދިޔައެވެ. ބޮޑުބޭބެ އައިސް ކޮޓަރިއަށް ވަނުމުން ދޮންމަންމަ ދޮރުލައްޕާލުމަށްފަހު ދިޔައެވެ. ބޮޑުބޭބެ މަޑުމަޑުން ހިގާފައި އައިސް އެދުގެ އެއްކަނެއްގައި އިށީނެވެ. އެގޮތަށް ފަސްވަރަކަށް މިނެޓް އިނުމަށްފަހު ކަރުކެހިލިއެވެ. އަހަރެން ދިޔައީ ސިއްސައިގެންނެވެ. އަހަރެން އެދުން ތެދުވެގެންގޮސް ބޮޑުބޭގެ ކައިރީގައި ހުއްޓިލީމެވެ. އޭރުވެސް އަހަރެންގެ ދެފައި ތުރުތުރުލައެވެ.\n“ރާއިފާ! މިތާ އިށީދެބަލަ އަހަރެން ވާހަކަ ދައްކާލަންބޭނުން.” އަހަރެން އެދުގައި ނިއިށީންނަނީން ބޮޑުބޭބެ ވާހަކަފެށިއެވެ.\n“އަހަރެންނަކީ ރާއިފާގެ ބައްޕަބުނިހެން ރާއިފާގެ ބޮޑުބޭބެއެއްނޫން، ނުވިތާކަތް ގާތްތިމާގެ މީހެއްވެސް ނޫން. އަހަރެން މިގެއަށްއައީ ރާއިފާގެ ދޮންމަންމަ ހަފީޒާގެ ރައްޓެހި ކަމުގަ. ރާއިފާ ފުރަތަމަ ފެނުނުދުވަހު އަހަންނަށް ރާއިފާ ވަރަށްކަމުދިޔަ އަހަންނަށް ވަރަށް ބެލުނު. ހަފީޒާއަށް އެކަން އެގިގެން އަހަރެންކައިރީ ބުނީ ބޭނުމިއްޔާ ލާރިކޮޅެއްދެނިކޮށް ވެދާނެއޭ. އަހަރެންނަށް މައާފްކުރޭ ރާއިފާ. މިހާރު އަހަރެން ބޭނުމެއްނޫން ގަދަކަމުން އެއްވެސް ކަމެއް ކުރާކަށް އެއަށްވުރެ އަހަރެން ރާއިފާދެކެ މާލޯބިވޭ. އަހަންނަށްކިޔަނީ މުހައްމަދު މާއިލް. އަހަންނަކީ އަމިއްލަ ވިޔަފާރިކުރާ މީހެއް. ފުދޭވަރަކަށް ލާރިވެސް ގެންގުޅެން. އަހަރެން އަދި އަތްބަކުވެސް ދަރިއަކުވެސް ނެތް. ގަބޫލުކުރަން ރާއިފާއަށްވުރެ އަހަރެން މާބޮޑުކަން. އެކަމަކު މިތަނުން ރާއީއަށް އާޒާދު ވެވޭނީ އަހަރެންނާއި އެކު ދިޔައިމަ. ރާއިފާއަށް 18 އަހަރު ވަންދެން އަހަރެން ރާއިފާ ބޭނުންވާ ހުރިހާ ހަރަދެއް އަހަރެން ކޮށްދޭނަން. ކިޔަވައި ނިމުމުން ވަޒީފާއެއްދީ މުސާރަދޭނަން.18 އަހަރުވުމުން އަހަރެންނާއި ކައިވެނިކޮށް އަހަރެންނަށް ބައްޕަކިޔާނެ ލޯބި ލޯބި ކުދިންދަކެއް ބޭނުން. ރާއިފާއަށް ބޭނުންގޮތަކަށް އުޅެވޭނެ. މިކަމާ ވިސްނާލާ. މިކަމަށް އެއްބަސް ވާން ބޭނުންނުވާނަމަ އަހަރެން މުޅި އުމުރަށް ރާއިފާއާ ދުރަށް ހިގައިދާނަން. ރާއިފާއަށް އެއްވެސް އުދަގުލެއް ނުކުރާނަން. ވިސްނާލާ އަހަރެން މިދަނީ ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ބޭނުންވާ މުދާތަކެއް ބަލައި. މިކޮޅަށް އައިސް އަހަރެން ޖަވާބެއް ހޯދަން އަންނާނަން”\nއަހަރެންގެ ޖަވާބަކަށް ބެލުމެއްނެތި މާއިލް ނުކުމެގެން ދިޔައެވެ. އަހަރެން ހިތައްއެރިއެވެ. އަހަންނަށް އެވަރުގެ ބޮޑުދޮގެއް ބައްޕަ ހަދަންވީ ކީއްވެހެއްޔެވެ؟ ދޮންމަންމަ އަހަންނާ ދޭތެރޭ ނުވިސްނިޔަސް ބައްޕަ ވިސްނާނެކަމަށް އަހަރެން ވިސްނި ވިސްނުން މިވީ ބޮޑު ބިލާހަކަށެވެ. މާއިލް އަހަރެންދެކެ ލޯބިވާވާހަކަ ބުނި ނަމަވެސް އަހަރެން އޭނަގެ އަތްބަކަށް ވާނީ ކިހިނަކުންހެއްޔެވެ. އަހަރެންގެ މުޅި ދިރިއުޅުން އެފުއްމިފުށަށް ޖަހާލީ އޭނައެވެ. އަހަރެން ކިހާ ވޭނެއް ތަހައްމަލް ކުރަން ޖެހުނުހެއްޔެވެ. އޭގެ އަނެއްފަރާތްވެސް އެބައޮތެވެ. އަހަރެންގެ މުސްތަގުބަލު އޮތީ އޮތްގޮތަށެވެ. އަހަރެން މާއިލްގެ އެދުމާ ދެކޮޅުހަދައިފިނަމަ އަހަރެން އުޅެންޖެހޭނެ ހާލެއްވެސް ނޭގެއެވެ. އިތުރުމީހަކަށް އަހަރެން ވިއްކާނުލާނެކަމެއް އެގޭނީ ކިހިނަކުން ހެއްޔެވެ. އަހަރެން ކިޔަވަން ބޭނުމެވެ. ރީތި ހެދުމާއި، މީރުވަސްދުވާ ސެންޓާއި، ރީތި ގަހަނާ ބޭނުމެވެ. ބޭނުންހާ އެއްޗެއް ކާންބޭނުންނުވާނީ ކާކުހެއްޔެވެ؟\nފުންނޭވާއެއް ވައިގެ ތެރެއަށް ދޫކޮށްލުމަށްފަހު އެދުން ތެދުވެގެން ފާހާނާއަށްވަދެ މޫނުދޮވެލައިގެން ބޭރަށް ނުކުތީމެވެ. އަހަރެން ބޭނުންވީ ބޯހަމަ ޖައްސާލަންށެވެ. އަހަރެން އެއްވެސް މިސްރާބެއްނެތި މަގުން ހިގަމުންދިޔައީމެވެ. އަހަރެންގެ ހިތުގައި އެއްވެސް ބިރުވެރިކަމެއް ނެތެވެ. ކުރިއަށް ފިޔަވަޅެއް އެޅުމުގެ ކުރިން ވިސްނާލާށޭ ޓިއުޝަން މުދައްރިސް ވަރަށް ގިނައިން ކިޔާއަޑު އަހަމެވެ. މަގު ހުރިގޮތަށްގޮސް އަހަންނަށް ނުކުމެވުނީ އަތިރިއަށެވެ. އެތަންވަށާ ބެލުމަށްފަހު ހިޔާދޭ ގަހެއްގެ ދަށުގައި އިށީނީމެވެ. މާއިލް ދެއްކި ވާހަކަތަކާއި އަހަރެން ބޭނުންވާކަންތައްތަކާއި މިނެކިރަން ފެށީމެވެ. ބަރުވަނީ ކޮންކޮޅަކަށްތޯ ބެލުމަށެވެ. އިތުރު މީހަކު އުޅޭކަމުގެ އިހުސާސްވެގެން އަހަރެން ވަށާ ހޯދާލީމެވެ. އެއްވެސް މީހަކު ފެންނާކަށް ނެތެވެ. ކުއްލިއަކަށް އަހަރެން އަމްނާމަތިން ހަދާންވިއެވެ. ހިތަށް ބިރުވެރިކަން ވަދެއްޖެއެވެ. އިންތަނުން ތެދުވެގެން ގެއާދިމާލަށް ހިގައިގަތީމެވެ. އަހަންނަށް ހިގުނުހާ އެއްމެބާރަކަށެވެ. އަހަންނަށް ދެވުނީ ތަންކޮޅަކަށެވެ. އަހަންނަށް އަމްނާ ފެނުނެވެ. އަހަރެންގެ ހިތް ކުރިއަށްވުރެ ބާރަށް ތެޅެންފަށައިފިއެވެ. އަމްނާ ހުރީ ކިރިޔާ އަހަންނަށް ފެންނަ ހިސާބުގައެވެ. އަހަރެން ބަލާލުމުން އަމްނާ ހިނިތުންވިއެވެ. އަހަރެން ވަގުތުން އިސްޖަހާލީމެވެ. ދެފަޔަށް ލެވުނުހާ ބާރެއް ލައިފައި ދުއްވައިގަތީމެވެ. ފަހަތަށް ބަލާލާކަށްވެސް އަހަންނަކަށް ނުކެރުނެވެ.\n2 ދުވަސް ފާއިތުވެގެން ދިޔައިރަށް އަހަރެންގެ ހުމަކަށް ބަދަލެއް ނާދެއެވެ. އަމްނާ ފެނިގެން ދުވެފައި ގެއަށްވަން ގޮތަށް އަހަރެން ވަރަށް ގަދަޔަށް ހުންއައެވެ. ޑޮކްޓަރަށް ދެއްކުމަށްފަހު ބޭސްނަގައިގެން ބޭސްކާންފެށީމެވެ. ބޭސްކާންފެށުމުން ހުންމަޑުވިއެވެ. ހަފްތާއެއްވީއިރު އަހަރެން ހަމައަކަށް އެޅި ޓިއުޝަން ކްލާހަށް ދާންފެށީމެވެ. އަހަރެން ގެއިންފެށިގެން ޓިއުޝަންކުލާހާ ހަމައަށް ދަންދެން އަހަރެންގެ ފަހަތުން އަމްނާއާދެއެވެ. އަހަރެން އަމްނާއަށް ބަލާލާއިރަށް އަމްނާ ހިނިތުންވެލައެވެ. އަމްނާހުންނަނީ އަހަންނާ ފުދޭވަރަކަށް ދުރުގައެވެ. އަމްނާކައިރިއަށްގޮސް ވާހަކަދައްކަން ކިތަންމެ ބޭނުންވިޔަސް އެކަންކުރާކަށް އަހަންނަކަށް ނުކެރުނެވެ. އަމްނާވެސް އަހަރެންނާއި ވާހަކަދައްކާކަށް މަސައްކަތެއް ނުކުރެއެވެ. ޝާޔާއަކީ އަހަރެންދާ ޓިއުޝަން ކުލާހަށްދާ ކުއްޖެކެވެ. ޝާޔާއަކީ ވަރަށް މަޑުމައިތިރި ކުއްޖެކެވެ. ވަރަށް ބަސްވެސް މަދު ކުއްޖެކެވެ. ބައެއް ދުވަސްދުވަހު އަހަންނާ ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ވާހަކަދައްކާ ހަދާނެއެވެ. ޝާޔާ ކައިރީ އަމްނާ ފެނޭތޯ އަހަރެން ސުވާލުކުރީމެވެ.\n“ޝާޔާ! ނޫންކަމަށް ހެދިފައި މިމަގުގެ އެފަރާދަށް ބަލާލަބަ. އެއްވެސް ދިމާލަކުން ރަތްކުލައިގެ ހެދުމެއް ލައިގެން ހިނިތުންވެފަ ހުރި ކުއްޖެއް ފެނޭތަ؟”\nYESSS me first nice\nOutstanding❤❤❤…whn next angie..waiting ingey?\nWow… Waiting for nxt part…\nWoooooww varah salhi mi part ves. So curious ? ❤ ❤ ❤ ❤ ❤ ❤ love you angie\nWoow.. nice story\nWow.. V. Salhi\nMaa lahee up vaaleh thankolheh avas kohlaba ingey vaahaka varah reethi\nll try. thank you\nWowwww….. Vrh reethi Mi storyy….. Angie haadha gadhaey dhw…. Waiting for next part…… Avahah up kohlaa….. ????\nވާށޭ މަށާ އެކީ-32


Lanka gai thibi 100 dhivessaku raajje genesfi - vNews.mv\nޠާހިރާ އަޒްހާރު 06 April 2020, 11:41\nކޮވިޑް-19 އާއި ގުޅިގެން އަވަށްޓެރި ސްރީލަންކާއިން ނާދެވި ތިބި ދިވެހިންތަކެއް މޯލްޑިވިއަނުން ރާއްޖެއަށް ގެނެސްފިއެވެ.\nވީނިއުސްއަށް މައުލޫމާތު ދެއްވަމުން އައިލަންޑް އޭވިއޭޝަންގެ ޕީއާރު މޭނެޖަރ މޫސާ ވަސީމް ވިދާޅުވީ ހޯމަ ދުވަހުގެރޭ 9:45 އެހާކަށް ހާއިރު ކޮލަމްބޯއިން މާލެ އަށް އައި ފްލައިޓުން މުޅިއެކު 100 މީހަކު ގެނެސްފައިވާ ކަމަށެވެ. ލަންކާއަކީ ގިނަ ދިވެހިން ދިރިއުޅެމުންދާ ގައުމަކަށް ވުމާއެކު އަދިވެސް ގައުމަށް ނާދެވި ގިނަ ދިވެހިންތަކެއް އެބަތިއްބެވެ. އެމީހުން ގެނައުމުގެ މަސައްކަތްވެސް މޯލްޑިވިއަނުން ކުރަމުންގެންދާ ކަމަށް މޫސާ ވަސީމް ވިދާޅުވިއެވެ.\nމީގެ އިތުރުން ކޮޗިން އިންވެސް ދިވެހިންތަކެއް ގެނައުމުގެ މަސައްކަތް މޯލްޑިވިއަންއިން ދަނީ ކުރަމުންނެވެ. ކޮޗިންގައި ތިބި ދިވެހިން ގޮވައިގެން މިރޭ 19:00 ގައި ކޮޗިން އިން ރާއްޖެ އައުމަށް ފުރާނެ ކަމަށް މޫސާ ވަސީމް ވިދާޅުވިއެވެ. މޫސަ ވިދާޅުވީ އެމީހުން ގެންނަ ފްލައިޓަކީ 200 މީހުންގެ ޖާގައިގެ ފްލައިޓެއް ކަމަށެވެ. އެހެންނަމަވެސް މި ފްލައިޓުން އަންނަނީ ސީދާ ކިތައް މީހުން ކަމެއް ވިދާޅެއް ނުވެއެވެ.\nކޮވިޑް-19 އާއި ގުޅިގެން ގިނަ ގައުމަތަކެއް ވަނީ ލޮކްޑައުން ކޮށްފައެވެ. އިންޑިއާ އަދި ލަންކާވެސް މިވަގުތު އޮތީ ލޮކްޑައުންގައެވެ. އެހެންކަމުން މި ދެ ގައުމުން މީހުން ގެނައުމުގައި އެންމެ ބޮޑު އިސްކަމެއް ދޭނީ ބޮޑަށް ހާލުގައި ޖެހިފައި ތިބި މީހުން ފުރަތަމަ ގެނައުމަށް ކަމަށް ސަރުކާރުން މީގެ ކުރިން ބުނެފައިވެއެވެ.\nކޮވިޑް-19 އާ ގުޅިގެން ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ތިބި ދިވެހިން ގެނައުމުގެ މަސައްކަތް ސަރުކާރުން ކުރަމުންދާއިރު އިންޑިއާއި ލަންކާ ނޫން އެހެން ގައުމުތަކުން ވެސް ދިވެހިން ގެނައުމުގެ މަސައްކަތް ގައުމީ އެއާލައިންއާ ގުޅިގެން ކުރަމުންދާ ކަމަށް ސަރުކާރުން ބުނެއެވެ.\nއެގޮތުން ކުއަލަލަމްޕޫރާއި ޓްރިވެންޑްރަމްގައި ދިރިއުޅޭ ދިވެހިންގެ ތެރެއިން ރާއްޖެ އަންނަން ބޭނުންވާ މީހުން ގެނައުމަށް ޚާއްސަ ފްލައިޓެއް ބާއްވަން ވަނީ ނިންމާފައެވެ.\nމިކަމާ ގުޅިގެން ފޮރިން މިނިސްޓަރ ޢަބްދުﷲ ޝާހިދު ކުރެއްވި ޓްވީޓެއްގައި ވިދާޅުވީ ކުއަލަލަމްޕޫރާއި ޓްރިވެންޑްރަމްގައި ތިބި ދިވެހިން ރާއްޖެ ގެނައުމަށް ވަރަށް އަވަހަށް ފްލައިޓްތައް ބާއްވާނެކަމުގެ ޔަގީންކަން މޯލްޑިވިއަނުން ދީފައިވާ ކަމަށާ އެކަމުގެ މަޢުލޫމާތު ވަރަށް އަވަހަށް ހާމަކުރައްވާނެކަމަށެވެ.\nމިއާއެކު މި ތަންތަނުގައި ތިބި ދިވެހިންނަށް ރާއްޖެ އައުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިގެންދާނެކަމަށްވެސް މިނިސްޓަރ ޝާހިދު ވިދާޅުވި އެވެ.\nރާއްޖެ މޯލްޑިވިއަން މިނިސްޓްރީ އޮފް ފޮރިން އެފެއާޒް