މޭވާކެނޑުމުގައި އަވަސްއަރުވާ ނުލުން 1 – DhiSalafiyyah\nއެއްފަހަރާ ޢިލްމު ހޯދައިގަތުމަށް މަސައްކަތް ނުކުރާށެވެ. ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން ޢިލްމު އެއްފަހަރާ ހޯދަން އުޅޭ މީހެއްގެ ކިބައިން އެ އެކުއެކީ އެޢިލްމު ނެތިގެންވެސްދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެއްޗަކަށްފަހު އެއްޗެއް އުނގެނޭށެވެ. ދުވަސްތަކާއި ރޭތަކަށް ބަހާލައިގެން އެކަންކުރާށެވެ. އަދި ޢަމަލުމަދުވުމުގެ ފަރުވާއަކަށް އިޚްލާޞްތެރިކަން ހަދާށެވެ.\nޢިލްމު ހޯދަން ފަށާއިރު ފަހެ ބޮޑެތި ފޮތްތަކާއި ޚިލާފުތައް ޛިކުރުކޮށްފައިވާ ފޮތްތައް ނުކިޔާށެވެ. އަދި ޢިލްމުގެ އެކިއެކި މަތަނުތައް ދަސްކުރާއިރުވެސް ކުރިއަރާފައިވާ ބޭފުޅުން އެތައް މަހަކުން ދަސްކުރައްވާ ފޮތެއް ތިބާ ކުޑަދުވަސްކޮޅަކުން ދަސްނުކުރާށެވެ. (މަތަނުތަކަކީ ދީނީ އެކި މާއްދާތައް ހިތުދަސްކުރުން ފަސޭހަކުރުމަށްޓަކައި ލިޔެފައިވާ ޚުލާޞާ ފޮތްތަކެވެ.)\nޝައިޚް މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް رحمه الله އެބޭފުޅާގެ ދަރިވަރުންނާއެކު ޢަމަލުކުރައްވާފައިވަނީ އަންނަނިވި ގޮތަށެވެ.\nއިބްނު މާލިކުގެ އަލްފިއްޔާ ދަސްކުރާއިރު ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ތިން ބައިތު ހިތުދަސްކުރުވައެވެ. (މިއީ ޢަރަބިބަހުގެ ޤަވާޢިދުތަކުގެ މައްޗަށް ލިޔެފައިވާ ޅެންބައިތުތަކެކެވެ.) އަދި ބުލޫޣުލް މަރާމު ޙަދީޘް ފޮތުން ތިން ޙަދީޘެވެ. (މިއީ ޙުކުމްތަކާ ގުޅޭ ޙަދީޘްތަކާ ބެހޭގޮތުން ލިޔެފައިވާ ފޮތެކެވެ.) އަދި ޒާދުލް މުސްތަޤްނިއު އިން ތިން ފޮޅުަވަތެވެ. (މިއީ ޙަންބަލީ މަޛުހަބުގެ ފިޤުހާ ބެހޭގޮތުން ލިޔެފައިވާ ފޮތެކެވެ.) ފަހެ މިގޮތަށް ކޮންމެ ތިން އަހަރަކުން ޒާދުލް މުސްތަޤްނިއުވެސް ނިންމާލައްވައެވެ. ހަމަޖެހިލައިގެން މިފުރިހަމަ އުޞޫލުގައި ޢަމަލުކޮށްގެން، އެބޭފުޅުންވަނީ ބޮޑެތި ޢިލްމުވެރިންވަނީ އުފަންކޮށްފައެވެ.


ބީއެމްއެލްގެ ހިދުމައްތަކަށް ބުރޫ އަރާނެ - DhiDaily\nބީއެމްއެލްގެ ހިދުމައްތަކަށް ބުރޫ އަރާނެ\nބެންކް އޮފް މޯލްޑިވްސްގެ ގިނަ ހިދުމަތްތަކަކަށް މިރޭ ބުރޫ އަރާނެ ކަމަށް އެ ބޭންކުން ބުނެފިއެވެ.\nބީއެމްއެލް އިން ބުނި ގޮތުގައި، ކަސްޓަމަރުނަށް ދޭ ހިދުމަތް ރަނގަޅު ކުރުމުގެ ގޮތުން ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ، މެއިންޓެއިނަންސް މަސައްކަތެއް މިރޭ 1:00 އިން ފަތިހު 4:00 އަށް ކުރިއަށް ގެންދަން ނިންމާފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި މިވަގުތު ތަކުގައި ބޭންކުގެ ބައެއް ހިދުމަތްތަކަށް ބުރޫ އަރާނެ ކަމަށްވެސް ވަނީ ބުނެފައެވެ.\nމީގެ އިތުރުން ބީއެމްއެލް އިން ބުނީ، މި މަސައްކަތް ކުރިއަށް ގެންދަން ނިންމާފައިވާ ވަގުތުގައި، އިންޓަނެޓް ބޭންކިންގ، ޕޭމަންޓް ގޭޓްއަވޭ، އޭޓީއެމް، ޕީއޯއެސް ހިދުމަތް، މޯބައިލް ޕޭ ގެ އިތުރުން، ޔޫއެސްޑީ ބުކުނިގް ޕޯޓަލް ބޭނުން ކުރުމުގައި ދަތިތަކެއް ކަސްޓަމަރުންނަށް ކުރިމަތި ވާނެ ކަމަށެވެ. އަދި މިކަމުގެ ސަބަބުން ކަސްޓަމަރުންނަށް ދިމާވެދާނެ ދަތިތަކަށް އެބޭންކުގެ ފަރާތުން މާފަށް އެދޭކަމަށްވެސް ވަނީ ބުނެފައެވެ.\nބީއެމްއެލް އިން ދަނީ، އެބޭންކުގެ ކަސްޓަމަރުންނަށް ދެމުންދާ ހިދުމަތް އިތުރަށް ފުޅާ ކުރުމަށް ބުރަ މަސައްކަތް ތަކެއް ކުރަމުންނެވެ. އަދި އަތޮޅު ތެރޭގެ ކަސްޓަމަރުންނަށް ހިދުމަތް ދިނުމަށް ބޭންކުން އަންނަނީ ގިނަ މަސައްކަތް ތަކެއް ކުރަމުންނެވެ.\nއާ ފީޗާތަކާއެކު ބީއެމްއެލް އިން އާ އެޕެއް ތައާރަފްކުރަނީ\nޖޫން 18, 2021\nއޫރިދޫ ސުޕަރ ނެޓް މިހާރު ކަލައިދޫއަށް\nދިރާގު ކަސްޓަމަރުންނަށް ޔޫރޯ ބަލާލުމަށް ހާއްސަ ފުރުސަތެއް\nޖޫން 14, 2021\nއިންކަމް ޓެކްސް ދެއްކުމުގެ ސުންގަޑި އިތުރު ކޮށްފި\nޖޫން 8, 2021


16 dhuvas monitoring ga, huraa rahyittun haalugai jehihje!\n16 ދުވަސް މޮނިޓަރިންގައި، ހުރާ ރައްޔިތުން ހާލުގައި ޖެހިއްޖެ!\n06 އޭޕްރީލް 2021 - 10:17:46\nކ. ހުރާ އިން ބަލިވެގެން މާލެ ގެނައި މީހަކު ކޮވިޑް-19 އަށް ޕޮޒިޓިވްވުމާއި ގުޅިގެން އެ ރަށް މޮނިޓަރިންއަށް ލައިފައި ވަނީ މާޗްމަހުގެ 22 ވަނަ ދުވަހުގަ އެވެ. މިހާރު އެރަށް މޮނިޓަރިންގެ ހާލަތުގައި އޮންނަތާ 16 ދުވަސް ވެފައިވާއިރުގައި ރަށްޔިތުން އުޅެނީ ވަރަށް ހާލުގެވެ.\nހުރާ ކައުންސިލްގެ ރައީސް އީސާ އަހްމަދު ސީއެންއެމްއަށް ވިދާޅުވީ އިއްޔެ ވެސް އެރަށުން 11 މީހަކު ކޮވިޑް 19 އަށް ޕޮޒިޓިވްވެފައިވާ ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން ޖުމްލަކޮށް އެރަށުން މިހާރު ކޮވިޑަށް ޕޮޒިޓިވްވެފައިވަނީ 149 ކަމަށް ވެސް އީސާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއެރަށުން މިހާތަނަށް ދެ މީހަކު ކޮވިޑުން ރަނގަޅުވެފައިވާ ކަމަށް ވެސް އީސާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nމީގެ އިތުރުން އެރަށުގައި ޖުމްލަކޮށް 186 ގޭގައި މީހުން ދިރިއުޅޭއިރުގައި އޭގެ ތެރެއިން 102 ގެ ވަނީ މޮނިޓަރިންގެ ހާލަތުގައި ކަމަށާއި ރަށުގެ 75 % މީހުން ތިބީ ކަރަންޓީނުގައި ކަމަށް ވެސް އީސާ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"ޕޮޒިޓިވްވެފައިވާ މީހުންގެ ތެރޭގައި ހައިރިސްކު މީހުން ކޮންމެ ވެސް ވަރަކށް ހިމެނޭ. އެމީހުންގެ ހާލު ރަނގަޅު،" -އީސަ-\nއެރަށުން ޖުމްލަކޮށް 673 ސާމްޕަލް ނަގާފައިވާއިރުގައި އޭގެތެރެއިން 493 މީހުން ވަނީ ނެގެޓިވްވެފައި ކަމަށާއި 43 ސާމްޕަލްވީ ޕެންޑިންގައި ކަމަށް ވެސް އީސާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nމީގެ އިތުރުން ހުރާގައި ޖުމްލަކޮށް 1800 އެއްހާ މީހުން ދިރިއުޅޭ އިރުގައި ރަށް މޮނިޓަރިންގެ ހާލަތުގައި އޮންނަތާ އެތަށް ދުވަހެއް ވެފައިވާއިރުގައި މާލީ ގޮތުން ވަރަށް ގިނަ ގޮންޖެހުންތައް ކުރިމަތިވެފައިވާ ކަމަށް އީސާ ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.\nއެގޮތުން އެރަށުގައި އާމްދަނީ ހޯދުމަށް ރަށްޔިތުން ކުރާ މަސައްކަތަކީ ގެސްޓު ހައުސް ހިންގުމާއި މަހަށް ދިޔުމެވެ. މަސްވެރިންނަށް މަހަށް ދެވުނަސް ރަށުގައި ރިސޯޓުތަކަށް މަސައްކަތައްދާ ކުދިން ތިބީ ވަރަށް ހާލުގައި ކަމަށް ވެސް އީސާ ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.\n"ރަށްޔިތުން ތިބީ މާލީ ބޮޑު ގޮންޖެހުމެއްގެ ތެރޭގައި. ރިސޯޓުތަކަށް ވަޒީފާއަށްދާ ކުދިންގެ ވަޒީފާ ގެއްލޭ ހިސާބަށް ކަންތައް މިހާރު ވަނީ ގޮސްފަ." އީސާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nހުރާގެ ރަށްޔިތުން ދަތިހާލުގައި ތިބި ނަމަވެސް ކައިރި ރަށްރަށުން ދޭ އެހީތެރި ކަމަށާއި ހެޕީ މާޓުން ވެދިން އެހީއަށް އީސާ ވަނީ ހުރާ ކައުންސިލްގެ ފަރާތުން ޝުކުރު ދައްނަވާފަ އެވެ.


Masahkaiy kuran ekasheyne maahauleh neiynama muvahzafun stress vey!\nމަސައްކަތް ކުރަން އެކަށޭނެ މާހައުލެއް ނެތްނަމަ މުވައްޒަފުން ސްޓްރެސްވޭ!\nސްޓެރެސް ވުމަކީ އާންމުކޮށް ބިޒީ ދިރިއުޅުމެއްގައި އުޅޭނަމަ ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް ކުރިމަތިވެދާނެ ނަފްސާނީ މައްސަލަ އެކެވެ. ކަންކަމާ މާބޮޑަށް ހާސްވެ، ކަންބޮޑުވުމަށް ސްޓެރެސްވުން ކިޔާއިރު މިކަމަކީ އާދައިގެ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ދެކި އަޅާ ނުލައި ދޫކޮށްލުމަކީ އެއްގޮތަކަށް ވެސް ހެޔޮވާވަރު ކަމެއް ނޫނެވެ. ސަބަބަކީ މީހާގެ ސިކުނޑިއާއި ހަށިގަނޑު ބަލިކޮށްލުމުގެ ނަތީޖާއަކީ އިތުރު އެހެން ބަލިތަކަށް ވެސް މަގުފަހިވުމެވެ.\nމަސައްކަތުގެ މައިދާނުގައި ސްޓްރެސްވުމަކީ އާންމު ކަމެކެވެ. އެކަމަކު މީހާ މާބޮޑަށް ސްޓްރެސްވެ ހުރެ މަސައްކަތް ކުރާނަމަ އެކަމުގެ ނުރަނގަޅު ނަތީޖާ ތިމާކުރާ މަސައްކަތްތަކުން ވެސް ފެނިގެންދާނެ އެވެ. އެގޮތުން އެކަށީގެންވާ ގޮތަށް މަސައްކަތް ނުކުރެވުމާއި އެމޯޝަނަލީ މީހާ ރަނގަޅުނުވުމުގެ އިތުރުން އާއިލީ ގުޅުމަށްވެސް އޭގެ ނުރަނގަޅު އަސަރު ކުރެ އެވެ.\nމަސައްކަތުގެ މައިދާނުގައި ހިނގާ ކޮންމެ ކަމަކީ އަމިއްލަ ކޮންޓްރޯލުގެ ދަށަށް ގެނެވޭނެ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު އެއީ ތިމާއަކީ ބަލިކަށި މީހެއް ކަމަށްވެސް ވިސްނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. ކުރާ ކޮންމެ މަސައްކަތަކީ އެހެން މީހުން އެންމެ ހިތްހަމަޖެހޭ ގޮތަށް ކުރެވުނު މަސައްކަތްތަކަށް ނުވި ނަމަވެސް އަދާކުރާ ވަޒީފާއަކީ ތިމާގެ ލޯބި އޮތް ދާއިރާއެއްނަމަ މަސައްކަތުގެ މާހައުލުގައި ކުރިމަތިވާ ސްޓްރެސް ފިލުވުމަށް އަމިއްލައަށް ވެސް މަސައްކަތް ކުރަން ޖެހެ އެވެ.\nސްޓްރެސް ވުމަކީ އަބަދު މައްސަލައެއް ވެސް ނޫނެވެ. ކަންކަމާ ކަންބޮޑުވުމަކީ ބައެއް ފަހަރު ތިމާ ކުރާ މަސައްކަތަށް އިތުރަށް ފޯކަސް ކުރުމަށް ލިބޭ ހިތްވަރެއް ވެސް މެއެވެ. އެގޮތުން ކަމެއް ގޯސްކޮށް ކުރެވިދާނެތީ އެކަމަށް ހުށިއާރުވެ ހުރުމަށް ހިތްވަރު ލިބޭ ކަމެކެވެ. އެކަމަކު މިއަދު މި ބިޒީ ދުނިޔޭގައި މަސައްކަތުގެ މާހައުލުގައި ސްޓްރެސްވުމަކީ އާދައިގެ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ދޫކޮށްލެވޭ ވަރުގެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެތައް ގަޑިއިރަކު މަސައްކަތް ކުރުމާއި ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތުގެ އިތުރަށް ތާރީހުތަކަށް ނިންމަން ޖެހޭ މަސައްކަތް ވެސް އެހާ ގިނަ އެވެ. އެގޮތުން މިހުރިހާ ކަމަކަށް ކަންބޮޑުވެ ހާސްވުމާ ގުޅިގެން އެކަމުގެ ސަބަބުން ފައިދާއަށް ވުރެ އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑާއި ސިކުނޑިއަށް ލިބޭ ގެއްލުން ބޮޑުވެ އެވެ.\nމަސައްކަތުގެ މާހައުލުގައި ކުރިމަތިވާ ސްޓްރެސްގެ ސަބަބުން ރަނގަޅަށް މަސައްކަތް ނުކުރެވުމާއި ސިއްހީ ނުވަތަ އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމަށް ވެސް އެކަމުގެ ނުރަނގަޅު އަސަރު ކުރާކަމަށްވާނަމަ ތިވަނީ އެކަމަށް އަވަސް ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަން ޖެހިފަ އެވެ. ނޫންނަމަ ތިމާގެ ސިކުނޑިއަށް އެ ބުރަ ނޫފުލި ބޮޑު ބައްޔަކަށް ވެދާނެ އެވެ.\nމަސައްކަތުގެ މާހައުލުގައި ކުރިމަތިވާ ސްޓްރެސް ފިލުވިދާނެ ބައެއް ގޮތްތައް:\nގާތް މީހަކާ ވާހަކަތައް ހިއްސާކުރުން:\nސްޓްރެސް ފިލުވުމަށް ކުރެވިދާނެ އެންމެ މުހިއްމު އެއް ކަމަކީ މިއީ އެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ތިމާއަށް މަސައްކަތުގެ މާހައުލުގައި ވެސް އަދި އެހެން ގޮތަކަށްވެސް ސްޓްރެސް ކުރިމަތިވެއްޖެނަމަ ގާތް މީހަކާ އެ ވާހަކަތައް ހިއްސާކުރުން ވަރަށް މުހިއްމެވެ. އެ ވާހަކަތައް މީހަކާ ހިއްސާކުރުމުން ސިކުނޑިއަށް ވެސް ހައްޓަށް ވެސް ބޮޑު ލުޔެއް ލިބިގެންދެ އެވެ. ސަބަބަކީ ސްޓެރެސް ވުމުން ބޭނުންވަނީ އެމީހުންގެ ވާހަކަތައް އަޑު އަހާނެ މީހެކެވެ.\nމި ވާހަކަތަކަކީ މަސައްކަތުގެ މާހައުލުގައި އެކުގައި އުޅޭ އެކުވެރިއަކަށް ވެސް ހިއްސާކުރެވިދާނެ ވާހަކަތަކެވެ. އެތަނުގައި ގާތް އެކުވެރިއެއް ނެތް ނަމަ، އެމީހުންނާއެކު ގާތް ގުޅުމެއް އުފައްދަން ވެސް މަސައްކަތް ކުރެވިދާނެ އެވެ. ނޫންނަމަ އެވާހަކަތައް އެހެން އެކުވެރިއެއް ނުވަތަ އާއިލާ މީހަކާ ވެސް ހިއްސާކުރެވިދާނެ އެވެ. މީގެއިތުރުން މަސައްކަތުން ބްރޭކެއް ނަގާލާއިރު ވެސް ފޯނަށް ސަމާލުކަން ދިނުމުގެ ބަދަލުގައި ކައިރީގައި ތިބޭ މީހުންނާ ވާހަކަ ދައްކާލާ ހެދުމަކީ ވެސް ރަނގަޅު ކަމެކެވެ.\nމީހުންނާއި ގާތް ގުޅުން އުފެއްދުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމަކީ ވެސް ވަރަށް މުހިއްމު ކަމެކެވެ. ނަމެއްގައި ތިބޭ އެކުވެރިންނަށް ކަންކަން ހިއްސާކުރުމުން ވެސް ލުޔެއް ނުލިބޭނަމަ އާ މީހުންނާ ބައްދަލުކޮށް އެކުވެރިވާށެވެ. ސަބަބަކީ ވާހަކަތައް ހިއްސާކުރުމުން އެމީހުންގެ ފަރާތުން އެލިބެން ޖެހޭ އެހީތެރިކަން ލިބުމަކީ ވެސް މުހިއްމު ކަމެކެވެ. ދައްކާ ވާހަކަތައް ކަނުލައި އަޑުއަހައި ތިމާގެ އެ އިހުސާސްތައް އެނގޭކަން އިހުސާސް ވިޔަދޭން ޖެހެ އެވެ.\nމީގެއިތުރުން އެކަނި އުޅޭ ވަގުތުތަކުގައި ވެސް މާބޮޑަށް އެކަނިވެރި އިހުސާސްތައް ކުރެވޭނަމަ މީހުންގެ ތެރެއަށް ނިކުމެ އުޅެން ޖެހެއެވެ. މިސާލަކަށް ތަފާތު އެކި ކަހަލަ ކްލާސްތަކަށް ނުވަތަ ވޮލެންޓިއާ މަސައްކަތެއް ކުރުމުގައިވެސް ހަރަކާތްތެރިވެ އުޅެވިދާނެ އެވެ.\nސިއްހަތަށް އަޅާއި ނުލައި މާބޮޑަށް މަސައްކަތުގައި އަވަދިނެތި އުޅޭ މަންޒަރު ވަރަށް އާންމެވެ. މިގޮތަށް އުޅޭ އުޅުމުގައި ކެއިންބުއިމަށް ވެސް ސަމާލުކަން ނުދެވޭ މަންޒަރު ފެނެ އެވެ. އެކަމަކު ސިއްހަތަށް ހާއްސަ ސަމާލުކަމެއްދީ ރަނގަޅު ނިއުޓްރިޝަންތައް ބޭނުންކޮށް ކަސްރަތު ކުރުމަކީވެސް ސްޓްރެސް ފިލުވުމަށް ވަރަށް ބޮޑު އެހީ އެކެވެ.\nކުޑަކުޑަ ވަގުތުކޮޅެއް ހޯދައިގެން ނަމަވެސް ކެއިންބުއިމަށާއި ކަސްރަތަށް ހާއްސަ ސަމާލުކަމެއްދޭނަމަ ދިރިއުޅުމަށް ބޮޑު ބަދަލެއް ގެނެވިދާނެ އެވެ. އެގޮތުން ކޮންމެ ދުވަހަކު ވެސް މަދުވެގެން 30 މިނެޓް ކަސްރަތު ކުރުމަށް ހާއްސަ ކުރެވިދާނެ އެވެ. މިކަމަކީ މީހާގެ ހަކަތަ ވަަރުގަދަކޮށް ސިކުނޑިއާއި ހަށިގަނޑު ވަރަށް ބޮޑަށް ހަމަޖެހިގެންދާ ކަމެކެވެ.\nމަސައްކަތުގެ މާހައުލުގައި އުޅެނިކޮށް ސްޓްރެސް ވެއްޖެނަމަ ކުޑަ ވަގުތުކޮޅަކަށް މަސައްކަތާ ދުރަށް ޖެހިލާށެވެ. އަދި ހަރަކާތްތެރިވެލުމަށް ކޮންމެވެސް ކަމެއް ކޮށްލާށެވެ.\nމީގެ އިތުރުން މަސައްކަތުގައި އުޅޭއިރުވެސް ލުއި ކާނާގެ ބާވަތްތައް ކެއުމުގެ ބަދަލުގައި ހަށިގަނޑަށް ފައިދާހުރި ކާނާތައް ކެއުމަށް ސަމާލުވާން ޖެހެ އެވެ. އެކަމަކީ ވެސް މޫޑަށް ބަދަލު އައުމުން ދުރުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. ސްޓްރެސް ވުމުގެ ސަބަބުން މީހާ ބޮޑަށް ހަކުރު ހިމެނޭ ބާވަތްތައް ކެއުމަށް ހިތްޖެހުން ނަމަވެސް ހަކުރު ހިމެނޭ ބާވަތްތައް ކެއުމަކީ ސިއްހަތަށް ވެސް އަދި ސްޓްރެސްވުން ވެސް ބޮޑުވާނެ ކަމެކެވެ.\nހަމައެއާއެކު މަސައްކަތުގައި އުޅޭއިރު އިރުއިރުކޮޅާ ސިނގިރޭޓް ބޯ މީހުން ވެސް މަދެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކީ ވެސް ސްޓެރެސް ވުމުން މީހުން ކޮށް އުޅޭ ކަމެކެވެ. އެކަމަކު އެއީ ވެސް ސިއްހަތަށް ގެއްލުން ކުރަނިވި ކަމެވެ.\nކެއުންބުއިމާއި ސިއްހަތާއި އެއްވަރަށް ހަމަ ނިދި ލިބިގެން މަސައްކަތުގެ މާހައުލަށް ނިކުތުމަކީ ވެސް ވަރަށް މުހިއްމު ކަމެކެވެ. މަދުވެގެން 8 ގަޑިއިރުގެ ނިދި ހަމަކޮށްގެން ނޫން ގޮތަކަށް ޖެހިގެން އަންނަ ދުވަހު މަސައްކަތަށް ނިކުތުމަކީ ތިމާގެ ގާބިލުކަން މަސައްކަތުގެ މާހައުލުގައި އެންމެ ރަނގަޅަށް ނުދެއްކިދާނެ ސަބަބަކެވެ. އެހެންކަމުން ރަނގަޅަށް ނިދި ހަމަކޮށް ހަމަޖެހިލައިގެން މަސައްކަތަށް ނިކުތުމަކީ ސްޓްރެސްވުމާ ދުރުކޮށްދޭނެ ކަމެކެވެ.\nމިކަން ކުރުމަށް ކޮންމެ ރެއަކު ވެސް ނިދާނެ ގަޑިއަކާއި ހޭލާނެ ގަޑިއެއް ކަނޑައެޅިދާނެ އެވެ. އެއީ ބަންދު ދުވަހެއް ނަމަވެސް އެގޮތަށް އަމަލުކުރަން ޖެހެ އެވެ. އަދި ނިދުމުގެ ގަޑިއެއްހާއިރު ކުރިން ސްކްރީނުތަކާ ދުރަށް ޖެހިލުން ފަދަ ކަންކަން މަސައްކަތުގެ މާހައުލުގައި ކުރިމަތިވާ ސްޓްރެސް ފިލުވުމަށް ކުރެވިދާނެ އެވެ.\nމީގެއިތުރުންވެސް ސްޓްރެސްއަށް ލުއެއް ނުލިބޭނަމަ ކައުންސިލަރެއް ނުވަތަ އެފަދަ ކޮންމެވެސް ސިއްހީ މާހިރެއްގެ އެހީ ހޯދުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ.\nމަސައްކަތުގެ މާހައުލުގައި ނުވަތަ ދިރި އުޅުމުގައި ހާސިލުކުރަން ބޭނުންވާ ލަޑުދަނޑިތައް ހާސިލުނުވުމުން އަމިއްލަ ނަފްސު ކުށްވެރިކޮށް އެކަމާ ފިކުރުކޮށް ކަންބޮޑުވެ އެވެ. ހާއްސަކޮށް ކުރާ ބުރަ މަސައްކަތްތަކުގެ އަގު ވަޒަންކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ތިމާކުރާ މަސައްކަތްތަކުން ރަނގަޅު ނަތީޖާއެއް ނުނިކުންނަ ކަމަށް ދޭހަވާ ގޮތަކަށް ވެރިން ވާހަކަ ދެއްކުމަކީ ވެސް އެކަން ބޮޑުވެދާނެ ކަމެކެވެ. ކިތަންމެ ބޭނުންވެގެން މަސައްކަތް ކުރި ނަމަވެސް އެގޮތަށް ދެކެވޭ ވާހަކަތަކުގެ ސަބަބުން މުވައްޒަފުންގެ ހިތްވަރު އެލެ އެވެ. ވަޒީފާއިން ކެނޑުމުގެ ހިޔާލުތައް އާދެ އެވެ. އެކަމަކު ބައެއް ފަހަރު މަސައްކަތަށް ނުވަތަ ތަނަކަށް އޮންނަ ލޯތްބެއްގެ ސަބަބުން އެ ހުރިހާ ސްޓްރެސްތަކަކާ އެކު މަސައްކަތަށް ނުކުންނަ މުވައްޒަފުން ވެސް މަދެއް ނޫނެވެ.\nމިހެންކަމުން ތިމާގެ ދަށުން މީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު މަސައްކަތެއް ކުރާނަމަ އެމީހަކަށް އެކަށީގެންވާ މަަސައްކަތްތައް ހަވާލުކުރާށެވެ. އަދި އެކަންކަން ނިންމުމަށް ވަގުތު ދޭށެވެ. ބައެއް މީހުންނަކީ މަސައްކަތުގެ އިތުރުން އާއިލާގެ ތެރޭގައި ވެސް ދިމާވާ ތަފާތު އެކި މައްސަލަތަކާ ހުރެ ކަންބޮޑުވުންތައް ތަހައްމަލު ކުރަމުން އަންނަ މީހުންނެވެ. އާއިލީ މައްސަލަތަކުން ނިކުމެލައި އޮފީހަށް ވަނުމާއެކު އެ ސްޓްރެސް އެތަނުން ވެސް ތަހައްމަލު ކުރަން ޖެހުމަކީ އެމީހުންނަށް ބޮޑު ވޭނަކަށް ވާނެކަމެއްކަން ޔަގީނެވެ. އަދި އެ ކަންކަމާ ހުރެ ވަޒީފާ ދޫކޮށްލުމުން އެމުވައްޒަފެއްގެ ރަނގަޅު ވާހަކަދެއްކުމުގެ ބަދަލުގައި އެތަނުގައި އެމީހަކު އުޅޭއިރު އެމީހުންގެ އަގުވަޒަން ކުރުން ވެސް މުހިއްމެވެ. ސިއްހީ މައްސަލަަތަކާ ގުޅިގެން ހެދިފައިވާ ދިރާސާއަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ސިއްހަތު ރަނގަޅު އުފާވެރި މުވައްޒަފުންނަކީ އުފެއްދުންތެރި ބައެކެވެ. އެހެންކަމުން ތަނުގެ އުފެއްދުންތެރިކަން ރަނގަޅު ކުރުމަށް ވެސް މަސައްކަތުގެ މާހައުލުގައި މުވައްޒަފުންނަށް ކުރިމަތިވާ ސްޓްރެސް ތަކުން ދުރުކުރަން ވެރިންވެސް މަސައްކަތް ކުރަން ޖެހެ އެވެ.\nނަފްސާނީ ސިއްހަތު ސްޓްރެސް


Agu heyokoh Hulhumale'in Goathi Vikkumaa HDCge Muvazzafun ves Dhekolhu!\n11 އޮކްޓޯބަރ 2018 1 ކޮމެންޓް\nއަގު ހެޔޮކޮށް ހުޅުމާލެއިން ގޯތި ވިއްކުމާއި އެޗްޑީސީ މުވައްޒަފުން ވެސް ދެކޮޅު!\nސަރުކާރުން މިހާރު ނިންމާފައިވާ ގޮތަށް ހުޅުމާލެއިން 400 ގޯތި ވިއްކައިފި ނަމަ ހައުސިން ޑިވެލޮޕްމެންޓު ކޯޕަރޭޝަން އަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ވެގެންދާނެ ކަމަށް ބުނެ އެކަން ހުއްޓުވުމަށް ޕެޓިޝަނެއްގައި ސޮއި ކުރުމުގެ މަސައްކަތް އެ ކޯޕަރޭޝަންގެ މުވައްޒަފުން ފަށައިފިއެވެ.\nއެޗްޑީސީގެ މުވައްޒަފުން ސޮއި ކުރަމުންދާ ޕެޓިޝަންގެ ކޮޕީއެއް ސީއެންއެމަށް ވެސް ވަނީ ލިބިފައެވެ. އެ ޕެޓިޝަން އޭސީސީއާއި، އެޗްޑީސީގެ ބޯޑަށާއި، އޮޑިޓަ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށާއި، އެހެނިހެން ކަމާ ބެހޭ މުއައްސަސާތަކަށް ހުށަހަޅަން ވަނީ ނިންމާފައެވެ.\nމުވައްޒަފުންގެ ޕެޓިޝަންގައި އެ އަގުގައި ބިންތައް ވިއްކައިފި ނަމަ ސެކަންޑަރީ މާކެޓުގައި ބޮޑު އަގުގައި ބިންތައް ވިއްކަން ފުރުސަތު ފަހިވެގެންދާނެ ކަމަށާއި، ބިންތަކުގެ ބޭނުން ނަހަމަ ގޮތުގައި ހިފުމުގެ ފުރުސަތު ވިޔަފާރިވެރިންނަށް ލބިގެންދާނެ ކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ. އަދި އެޗްޑީސީއަށް އިއާދަ ނުކުރެވޭ ވަރުގެ ގެއްލުމާ ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމަށް ވެސް ޕެޓިޝަންގައި ބުނެފައިވެއެވެ.\nބިން ވިއްކަން މިހާރު ކަނޑައަޅާފައިވާ 400 ރުފިޔާއަށް އަކަފޫޓަކީ ހަމަ އަގަށްވުރެ މާ ދަށް އަގެއް ކަމަށާއި، ހަމައަގަކީ އަކަފޫޓަކަށް 1432 ރުފިޔާ ކަމަށާއި ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައި އެ އަދަދު އިތުރުވާނެ ކަމަށް ވެސް ޕެޓިޝަނުގައި ބުނެފައިވެއެވެ. އަދި ހައުސިން މިނިސްޓްރީން މިހާރު ނިންމާފައިވާ ގޮތުން މިހާރު ބިމުގެ އަސްލު ހަމައަގަކަށްވާނީ 283 ރުފިޔާ ކަމަށާއި އެއީ މާ ދަށް އަގެއް ކަމަށް ވެސް ބުނެފައިވެއެވެ.\nމިހާރު ހަމަޖައްސާފައިވާ ގޮތަށް ކުރިއަށް ގެންގޮސްފި ނަމަ އެއްފަހަރާ އެޗްޑީސީއަށް ލިބޭނީ 10 މިލިއަން ރުފިޔާ ކަމަށާއި އެއީ އެޗްޑީސީ މިހާރު އޮތް މާލީ ހާލަރުން އަރައިގަތުމަށް ކުޑަ އަދަދެއް ކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ.\nއެޗްޑީސީން ނަގާފައިވާ ލޯނުތަކުގެ އެއްބަސްވުންތަކުގައި ކުންފުނީގެ އެއްވެސް މުދަލެއް ވިއްކޭނީ އާމްސް ލެންތު ބޭސިސްއިން ކަމަށް އެއްބަސްވެފައިވާ ކަމަށާއި އެއާއި ހިލާފަށް މާކެޓު ރޭޓަށް ނުބަލާ އެފަދަ މުއާމަލާތެއް ކޮށްފި ނަމަ އެޗްޑީސީން މިހާރު ނަގާފައިވާ ލޯނުތައް ޑީފޯލްޓުވެދާނެ ކަމަށާއި އެފަދަ ހާލަތެއް މެދުވެރިވެއްޖެ ނަމަ ލިބޭނެ ގެއްލުން އަދަދު ނުކުރެވޭނެ ކަމަށް ވެސް ބުނެފައިވެއެވެ.\nއެޗްޑީސީ ހުޅުމާލެ ސަރުކާރު\nބަލަ އެޗްޑީސީ ކުދިންނޭ\nއަހަރުމެން މާލެ ނަމަކަށް މީހުންނަށް އެއްޗެއް ލިބިދޭނެތީ ހާދަވަރެއް ތިޔަ ވަނީ\nބަލަ އަހަރުން ވަންނާނެ ތަނެއަދޭން ނޫޅޭތަނުގަ އަދި ލިބެން އޮތް މަގުވެސް ބަންދު ތިކޮށްލަނީ ކޮންގޮތަކުން ވިސްނާފަކަން އަންގައިދެއްވާށެވެ!\nފަނޑިޔާރު ދީދީގެ އިތުރު ތިން މައްސަލައެއް ޖޭއެސްސީން ބަލަނީ\nކާގޯ ޓާމިނަލުގެ ސްޓްރަކްޗާގެ މަސައްކަތް ނިންމާލައިިފި


20th January 2019 | Last update: 14:08\n(6 ފެބްރުއަރީ 2018 އާ ގުޅޭ) -- "އަޅުގަނޑު ކީއްވެތަ މަރުނުވީ؟ އެ ކުއްޖާގެ ބަދަލުގައި އަޅުގަނޑު މަރުވިނަމަ..." ކުއްލިއަކަށް ނިމްރާގެ އަނގަމަތީ ރަޒިއްޔާ އަތްއެޅިއެވެ.\n"ސުބްޙާނައްﷲ!... ތިފަދަ ވާހަކައެއް ދައްކަން ހެޔޮ ވެސް ނުވާނެ. ފުރާނަ ގެންދެވާނީ އެ ފުރާނަ އެޅުއްވި ރަސްކަލާނގެ... އަހަރެމެންނަށް އޮތީ ވަގުތު ޖެހެންދެން ﷲގެ މަގުގައި ސާބިތުވެ ތިބުން. އަމިއްލައަށް މަރުވާން ހިތަށް އަރުވައިގެން ވެސް ނުވާނެ. އެއީ ބޮޑު ފާފައެއް... ދަރިފުޅު އެކަހަލަ ކަމެއް ނުކުރައްޗޭ. މާމައަށް ކައްވަޅުގައި ވެސް ނޯވެވޭނެ ދަރިފުޅު އެކަހަލަ ކަމެއް ކޮއްފިނަމަ" ނިމްރާގެ ސިކުނޑިއަށް މަރުވުމުގެ ޚިޔާލު ވަނީތީ ހައިރާންކަމަށްވުރެ ރަޒިއްޔާ ހުރީ ބިރުގަނެ ކަންބޮޑުވެފައެވެ. ނިމްރާގެ ވާހަކަދެއްކުމުގެ ރާގު ވެސް މުޅިން ބަދަލުވެއްޖެކަން ރަޒިއްޔާއަށް ފާހަގަކުރެވުނެވެ. ރަޒިއްޔާގެ ނަޞޭޙަތާއެކު އިތުރަށް ނިމްރާ ފެށި މައުޟޫޢާގެން ކުރިއަށް ނުދިޔަ ނަމަވެސް އޭނާ ރުއިން ހުއްޓައެއް ނުލިއެވެ. އެންމެފަހުން އެ ކޮޓަރިން ރަޒިއްޔާ ނުކުތެވެ.\n"ޑަކްޓަރު ކޮބައިތޯ؟" ނިމްރާ ބާއްވާފައި އޮތް ކޮޓަރިން ނުކުމެ ހެނދުނު އަށްގަޑި ބަޔަށް ޑިއުޓީއަށް ނުކުތް ކުއްޖާ ކައުންޓަރު ދޮށުގައި އިންދާ ފެނިގެން އޭނާގެ ގާތުން ރަޒިއްޔާ އެހިއެވެ. އޭނާ މަޑުކޮށްލުމަށް ރަޒިއްޔާގެ ގާތުގައި ބުނެފައި ފޯނުކޯލެއް ކުރާން އަވަސްވިއެވެ. އެއާއެކު ގިނައިރެއްނުވެ ނިމްރާ ބެލި ޑަކްޓަރާއެކު ފެނުނު ދެވަނަ ޑަކްޓަރު އައިސް ރަޒިއްޔާގެ ގާތުގައި މަޑުކޮށްލިއެވެ.\n"ޑަކްޓަރ ލޫކަން ގެއަށް ދުރުވީ އަޅުގަނޑާ ހަވާލުކޮށްފައި. އަޅުގަނޑަށް ކިޔަނީ ޒޭން... ކިހިނެއްތޯވީ؟" ރަޒިއްޔާގެ މޫނުމަތީގައިވާ އަސަރުތައް ދެނެގަންނަމުން ޒޭން ވާހަކަދެއްކިއެވެ.\n"ނިމްރާ ހަމަ ރޮނީ... އޭނާއަށް ނިދޭނޭ ކަހަލަ އިންޖެކްޝަނެއް ނޫނީ ބޭހެއް އެއްޗެއް ނުދެވޭނެތަ؟ ހީވަނީ އެކްސިޑެންޓާ މެދު މާބޮޑަށް ވިސްނަނީހެން. ޑަކްޓަރ... އަޅުގަނޑުގެ ހުރިހާ ވެސް މީހަކީ އެ ދަރިފުޅު... މަރުވާ ވާހަކަ ވެސް ދައްކަނީ. ދެން ކިހިނެއްތޯ އަޅުގަނޑު ހަދާނީ... މިވަގުތު އެ ކުއްޖާއަށް ނަޞޭޙަތެއް ދިނަސް ހިޔެއްނުވޭ ޤަބޫލުކުރާނެހެން" ރަޒިއްޔާ ވާހަކަދެއްކީ ކަންބޮޑުވެފައި ހުރެއެވެ.\nރަޒިއްޔާގެ ވާހަކަ އަޑުއެހުމަށްފަހު ނިމްރާ ބާއްވާފައި އޮތް ކޮޓަރިއަށް ޒޭން ވަނެވެ. އޭނާ އައިސް ނިމްރާގެ ހާލު ބެލިއެވެ. ޒޭންގެ އަތުކުރީގައި އަޅާފައި އޮތް ގަޑިއަށް ބަލާލީ ތަދަށް އިންޖެކްޝަން ޖަހާފައި އޮތްއިރު އަދި އޭގެ އަސަރު ކެނޑޭހާ އިރު ނުވާކަން ޔަގީން ކުރުމަށެވެ. އެހެންވީމާ ނިމްރާ އެ އުޅެނީ ތަދުވާތީ ނޫންކަން ޒޭނަށް ޔަގީންވެއެވެ. އަދި ފަރުވާތެރިކަމާއެކު ނިމްރާއަށް ބަލާލިއެވެ. އޭނާއަށް ނުބަލަންވެގެން ކަހަލަ ގޮތަކަށް މޫނު އަނބުރާލައިގެން އޮތްއިރު ރޮއެރޮއެ އެ ދެ ލޮލުގައި ދުޅަކަމެއް އެކުލެވިފައި ވާކަން ޒޭނަށް ފާހަގަ ކުރެވުނެވެ. ނިމްރާގެ ސިކުނޑިއަށް ބާރުކުރާ ވަރަކަށް އޭނާގެ ހާލު ގޯސްވެދާނޭ ޒޭނަށް ވެސް ހީވީއެވެ. އެހެންވެ އެ ކޮޓަރިން ނުކުމެގެން ގޮސްފައި އެނބުރި އައިސް ނިމްރާގެ ގަޔަށް އިންޖެކްޝަންއެއް ޖެހިއެވެ. އެއީ ކީއްކުރާ އިންޖެކްޝަނެއްތޯ އާއި އެތަނަށް ދެވަނަ ފަހަރަށް ޑަކްޓަރެއް އައީ ކީއްކުރަންތޯ ވެސް އޮޅުން ފިލުވާކަށް ނިމްރާ ނޫޅުނެވެ. ޒޭން ނުކުމެގެން ދިއުމުގެ ބަދަލުގައި ރަޒިއްޔާއާއެކު އެ ކޮޓަރީގައި މަޑުކޮށްލައިގެން ހުރީއެވެ.\nރޮވި ގިސްލެވިފައިވާ ނިމްރާގެ ދެ ލޮލަށް ބަރުވާން ފެށިއެވެ. އަމިއްލަ އިޚުތިޔާރެއްނެތި ދެ ލޯ މެރޭ ގޮތް ވިއެވެ. މަޑުމަޑުން އެ ހަށިގަނޑުގެ ބާރު ނެތިގެން ދިޔަ ކަހަލައެވެ. ފުން ނިންޖެއް ނިމްރާގެ ބުއްދި ހިޞާރުކޮށް އޭނާއަށް ހަމަޖެހުން ގެނެސްދީފިކަން ޔަގީން ވުމުން، ރަޒިއްޔާ މަޑުމަޑުން ނިމްރާގެ ބޮލުގައި ފިރުމާލައި ގައިމަތީ އޮތް ފޮތިގަނޑު ރަނގަޅު ކޮއްލިއެވެ.\n"ދައްތަ ރޭގައި އައިގޮތަށް ދޯ ތި އިންނަނީ" ރަޒިއްޔާގެ ހަރަކާތްތަކަށް ބަލަން ހުރެފައި ޒޭން އަހާލީ މަޑުމަޑުންނެވެ. އެއާއެކު ރަޒިއްޔާ ބޯޖަހާލިއެވެ.\n"އެއްޗެއް ކާލަންވީނު. ގެނެސްދެންތަ؟" ރަޒިއްޔާގެ ހާލު އެނގިހުރެ ޒޭން އަހާލިއެވެ.\n"ނަމާދުކޮއްލެވޭނޭ ގޮތެއް ވެދާނެތަ؟" ރަޒިއްޔާ ބުނެލިއެވެ. އެއާއެކު ޒޭންގެ ތުންފަތުން ލުއި ހިނިތުންވުމެއް ފާޅުވިއެވެ. އޭނާ ބޯޖަހާލުމާއެކު ރަޒިއްޔާއަށް އިޝާރާތްކޮއްލީ އޭނާއާއެކު އައުމަށެވެ.\nރަޒިއްޔާ ގޮވައިގެން އައިސް ހުސްކޮށް ހުރި ކޮޓަރިއެއް ދައްކާފައި އެ ތަނުގައި ނަމާދުކޮށްލުމަށް ބުންޏެވެ. އަދި ރަޒިއްޔާ ނަމާދުކޮށްގެން އަންނަން ދެން ނިމްރާގެ ގާތުގައި ޒޭން މަޑުކޮށްލާނަން ކަމުގެ ޔަގީންކަން ދިނެވެ. ހެނދުނުގެ އެ ވަގުތަކީ އާންމުކޮށް ވެސް ބަލިމީހުން ވަރަށް މަދުން އަންނަ ގަޑިއެކެވެ. ކުލިނިކުގައި އެންމެ ބާރުބޮޑުވާނީ މެންދުރުފަހާއި ބައެއް ރޭރޭގެ އިރާކޮޅެވެ. ރަޒިއްޔާ ހިތްހަމަޖެހުމުގެ ހިނިތުންވުމެއް ބަދަލުކޮށްލުމުން ޒޭން އެނބުރި އައީ ނިމްރާގެ ކޮޓަރިއަށެވެ. އެނދު ކައިރީ ހުރި ގޮނޑި ނިމްރާގެ ފައިކޮޅާ ދިމާގައި ބަހައްޓާ އޭގައި ޒޭން އިށީނެވެ. ކަނާތުފައި މައްޗަށް ވައަތުފައި އަރުވާލާ ހުރަސްކޮށްލާފައި އަރިއަކަށް ޖެހިލާ ގޮނޑީގެ އަތްގަނޑުގައި ކަނާއަތުގެ އުޅަންބޮށިކޮޅު ޒޭން ވިއްދާލިއެވެ. އަދި އެ އަތުގައި ދަތްދޮޅި އަޅުވާލައިގެން އިނދެ ނިމްރާއަށް ބަލަމުން ދިޔައެވެ. އެކްސިޑެންޓު ހިނގައިދިޔަ ގޮތް ލޫކަން ވަނީ ޒޭނަށް އޮޅުން ފިލުވައިދީފައެވެ. ނިމްރާގެ ސައިކަލުން ހިނގި އެ އެކްސިޑެންޓުގައި ގެއްލުންވި ދެވަނަ އަންހެންކުއްޖާ ސަލާމަތް ކުރާން އެމީހުން ވަރަށް މަސައްކަތް ކުރިއެވެ. ޒޭން ވެސް އެމަޖެންސީކޮށް ކުލިނިކަށް އަންނަން ޖެހުނީ އެހެންވެއެވެ. އެ ދެ ފުރާނަ ވަކިވެގެން ދިޔައީ ޒޭންގެ ވެސް ކުރިމަތީގައެވެ.\n"ގެޓް ބެޓާ... އެންޑް ލާން ފްރޮމް ޔޯ މިސްޓޭކްސް... މަރުވާންވީކީ ނޫން. ހިތްވަރާއެކު ދިރިހުންނަން މަސައްކަތް ކުރަންވީ" މަޑުމަޑުން ޒޭން ބުނެލިއެވެ. އެ އަޑު ނިމްރާއަށް ނީވޭނޭކަން ޒޭންއަށް އެނގެއެވެ. އެހެންވިޔަސް ނިމްރާ ގާތު އޭނާ ބުނަން ބޭނުންވި ބަސްތައް ދުލުން ބޭރުކުރީއެވެ.\nރަޒިއްޔާ އައި އިރު ވެސް ޒޭން އިނީ އޭނާ އިން ގޮތަށެވެ. ރަޒިއްޔާ ފެނުމުން ޒޭން ތެދުވެ އިށީނދެ އިން ގޮނޑި ދެއްކިއެވެ. އަދި ރަޒިއްޔާއަށް ކާލާނޭ އެއްޗެހި ގެނެސްދިނެވެ. ރަޒިއްޔާ ގާތުގައި އިރު ކޮޅަކު މަޑުކޮށްލާ ނިމްރާއާ ބެހޭ ބައެއް ކަންކަން ޒޭން އޮޅުން ފިލުވިއެވެ. ނިމްރާގެ އުޅުން ހުންނަ ގޮތާ މެދު އެވެ.\n"ނިމްރާއަކީ ގޯސް ކުއްޖެއްނޫން.... ވިޔާނުދާ ޚިޔާލުތަކުގެ ކުއްޖެއްނޫން. އޭނާ ހުންނަ ގޮތުން މީހުންނަށް ހީވެދާނެ ރަށުތެރެއަށް ގިނަވެގެން އުޅޭ ކަހަލަ ކުއްޖެކޭ އެއީ... އަޅުގަނޑަކީ މާމަ. ނިމްރާގެ ބައްޕަގެ މަންމަ. ނިމްރާގެ ބައްޕަ މަރުވެއްޖެ އޭނާ ކުޑައިރު. ނިމްރާ ނިކަން ބަސްއަހާނެ. ފުރާވަރަށް އެޅުނު ފަހުން އޭނާ މުޅިން ހެދުން އެޅުމުގެ ވައްޓަފާޅި ބަދަލުކޮށްލީ. މިޒަމާނުގެ ކުދީން އެހާ ހިފަހައްޓައިގެން ވެސް ނުގެންގުޅެވޭނެ... ނޫންތަ!. ފުރާވަރަށް އެޅުނީސްސުރެ ނިމްރާގެ ރައްޓެހިންނެއް ނުތިބޭ. ކީއްވެކަމެއް އަޅުގަނޑަކަށް ނޭނގެ. ވަރަށް ސުވާލުކުރަން އެކަމާ ގުޅިގެން. ކުދީންނާ އެކުވެގެން އުޅޭން ނިމްރާއަށް ނޭނގެނީކަމަށް ވެސް ވެދާނެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި އެކަނި ހުރެ ބޮޑުވީމާ ކަމަށް ހީކޮށްލައިގެން ހުންނަނީ" ނިމްރާއާ ބެހޭގޮތުން ރަޒިއްޔާ ވާހަކަދައްކަމުން ދިޔައި އިރު އެ މޫނުމަތިން މަސްހުނި އަސަރުތަކެއް ފާޅުވިއެވެ. އެއްފަހަރު ހިނިތުންވެލައިފިނަމަ އަނެއްފަހަރު މާޔޫސްކަން ވެރިވެއެވެ. ކަންބޮޑުވުމާއެކު ތިރީ ތުންފަތުގައި ދަތްއަޅާލައެވެ. ޒޭންގެ ނަޒަރު ރަޒިއްޔާއާއި ނިމްރާއާ ދެމެދު ބަދަލުކުރަމުންދިޔައެވެ. އޭރު އޭނާގެ ސިކުނޑީގައި ވަރަށް ގިނަ ޚިޔާލުތައް ބުރުޖަހަމުންދިޔައެވެ. އެއްފަހަރު ވެސް ނިމްރާގެ މަންމަގެ ވާހަކަ ރަޒިއްޔާ ނުދެއްކީތީ އެކަން ފާހަގަ ކުރެވުނެވެ.\n"ދައްތަ ކަމެއް ބޭނުންވެއްޖެނަމަ ކައުންޓަރުގައި އިން ކުއްޖާ ގާތު ބުނެލާ. އަޅުގަނޑު ޑިއުޓީގައި އުޅޭނަން މެންދުރު ވަންދެން" ރަޒިއްޔާގެ ވާހަކަ ނިންމާލުމުން އިރުކޮޅަކު މަޑުކޮށްލާފައި ޒޭން ބުނެލިއެވެ. އަދި ފަޓުލޫނުގެ އަރިމަތީ ޖީބަށް ދެއަތް ކޮއްޕާލައިގެން ހުރެފައި ނަގާ މިނިވަންކޮއްލިއެވެ. މަޑު ހިނގުމުގައި ގޮސް އެ ކޮޓަރިން ނުކުމެ ދޮރު ލައްޕާލިއެވެ.\nއެކްސިޑެންޓު ހިނގިތާ ދެވަނަ ދުވަހުގެ މެންދުރުފަހު ވަގުތުގައި ޑަކްޓަރ ލޫކަންއާއި ޑަކްޓަރ ޒޭން އައިސް ނިމްރާ ބަލާފައި ގެއަށް ދޫކޮށްލުމަށް ނިންމިއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ފުލުހުން ކުރާ ތަޙުޤީޤުގެ ޚަބަރެއް ނުވެއެވެ. ނިމްރާ އިހުނަށްވުރެ ހަމަޖެހިފައި ހުރިހެން ރަޒިއްޔާއަށް ހީވާތީ އޭނާ ވެސް ފެންނަނީ ހިތްހަމަޖެހިފައި ހުރި މީހަކު ފަދައިންނެވެ. ފްރަކްޗަރގެ ސަބަބުން ރަނގަޅަށް ފައި ނޭޅޭ ނިމްރާ ދަނޑިގަނޑުގެ އެހީގައި ކުލިނިކުން ނުކުންނަން ހިނގައިގަތެވެ. އޭނާއަށް އެހީވުމުގައި ޑަކްޓަރު ލޫކަން ހުއްޓެވެ. ރަޒިއްޔާއާއި ނިމްރާ ނުކުތުމަށް ކުލިނުކިގެ ދޮރު ހުޅުވާލަ ދީގެން ޒޭން ހުއްޓެވެ. ދޮރުމަތީ އޮތް ޓެކްސީއަށް ރަޒިއްޔާއާއި ނިމްރާ އެރިއެވެ. ލޯމަތިން ޓެކްސީ އޮބާލުމާއެކު ޒޭން ބަލާލީ ލޫކަންއަށެވެ.\n"ލޫކް! ޔޫ ޝުއަރ އަބައުޓް އިޓް" ޒޭން އަހާލިއެވެ. އެއާއެކު ދެބުމަ ކައިރިކޮށްލައިގެން ހުރެ ލޫކަން ވެސް ބޯޖަހާލީ ޒޭނަށް އިތުރަށް ޔަގީންކޮށްދޭށެވެ.\n"އޯ ގޯޑް!" ބޮލުގައި ރިއްސައިގަތް މީހަކު ފަދައިން ޒޭންގެ ދެއަތްތިލައިގެ އިނގިލިތައް މަހާލާ ފުއްކިބައިގައި އަޅުވާލިއެވެ. އަދި ޓެކްސީ ދިޔަ ދިމާއަށް އަނެއްކާ ވެސް ބަލާލާ ތިރީތުންފަތުގައި ޒޭން ދަތްއަޅާލިއެވެ.\nރާދިން ދުވެފައި އައިސް އަރްސަލްގެ ކޮޓަރީގެ ދޮރު ހުޅުވާލީ އިވިގެން ދިޔަ ބާރު ހަޅޭކުގެ އަޑުންނެވެ. އޭނާއަށް ފެނުނީ ސަޖިދައިގައި އޮތް މީހަކު ފަދައިން ކުރުގެޅިގެން އެނދުމަތީ އަރްސަލް އޮތްތަނެވެ. ކޮޓަރިތެރެއަށް ވަންނަން ފައި ނަގާފައި ވެސް ރާދިންގެ ލޮލުގައި އަޅައިގަތީ ފިލާ ތަޅުމުގެ މަތީ ހުރި ގަހަނާ ފޮއްޓެވެ. ދެން ފެނުނީ ހުޅުވާލާފައި ހުރި އަލަމާރިއެވެ. އޭގެ ކައިރީ ހުޅުވާލާފައި އޮތް ކަޅުކުލައިގެ ޑަސްޓްބިން ކޮތަޅެވެ. ހަލުވިކޮށް ރާދިން އައިސް ގަހަނާ ފޮށި ނަގާ ރީތިވާ މޭޒުމަތީ ބެހެއްޓިއެވެ. އަދި އަވަހަށް އެކުވެރިޔާގެ ގާތަށް އައެވެ.\n"އަރްސަލް... ތެދުވެބަލަ... އަހަންނަށް އެނގޭ އަރްސަލްއަށް ކުރަން ފަސޭހައެއްނުވާނެކަން" އެކުވެރިޔާގެ ކޮނޑުގެ ދެފަރާތުން ހިފަހައްޓާލާ ބާރުކޮށްލަމުން ރާދިން ބުންޏެވެ.\nއަރްސަލްގެ ހާލު ރަނގަޅުވާނޭ ކަމުގެ އެއްވެސް އާލާމާތެއް ރާދިންއަށް ނުފެނެއެވެ. އޭނާ ކަންބޮޑުވަނީ އެހެންވެއެވެ. ތަޖުރިބާއަކީ ތިމާ ކުރިމަތިލާ ކަންކަމުން ލިބޭނޭ އެއްޗެކެވެ. މިފަހަރު ދުނިޔެ ކުރިމަތި ކުރުވާފައި އެ ވަނީ މީގެ ކުރީން ހިތަށް ވެސް ނާރާ ފަދަ އިމްތިހާނަކާއެވެ. ހަދާނޭ ގޮތެއް ނޭނގި ސިކުނޑި ގާނަމުން ދަނިކޮށް ރާދިންގެ ޟަމީރު ހަނާ އަޅާލިއެވެ. ނަމަވެސް އޭނާގެ ހިތް އެކަމާ މުޅިއަކުން އެއްބަހެއް ނުވިއެވެ. އިތުރު ގޮތެއް އޮތްތޯ އަނެއްކާ ވެސް ވިސްނުން ހިންގުނީ އެހެންވެއެވެ. ވިސްނުމުގެ ތެރެއަށް ގެއްލި ރާދިން ހުއްޓާ އަރްސަލް ފުންމައިގެން ތެދުވެއްޖެއެވެ. އޭނާ ރާދިންގެ އަތް ފޮޅުވާލާފައި ގޮސް ފާޚާނާއަށް ވަނެވެ. ބޯހާސްވެގެން އިސްތަށިގަނޑުގައި ރާދިންއަށް އަތްހާކާލެވުނެވެ.\n"އޯކޭ ފައިން... ނޯ ޗޮއިސް... އަރްސަލްއަށް ޓަކައި ކޮންމެ ކަމަކަށް ވެސް ކެތްކުރެވިދާނެ" ހިތާހިތާ ރާދިން ބުނެލީ ނިކަން ވަރުގަދަ ޢަޒުމެއްގައެވެ. އަދި ޖީންސުގެ ޖީބުން ނެގި އައިފޯނު ހުޅުވާލާ ނަންބަރަކަށް ގުޅާލިއެވެ. ފޯނުގެ އަނެއްކޮޅުން ކޯލަށް ޖަވާބު ދިނުމާއެކު ރާދިން ނުކުތީ އަރްސަލްގެ ކޮޓަރިން ބޭރަށެވެ.\n"އަރްސަލް! އޯޕަން ދިސް ޑޯ... ނައު" ފާޚާނާ ތަށިމަތީގައި އިށީނދެލައިގެން ރޯން އިން އަރްސަލްއަށް ކުއްލިއަކަށް ދޮރާ ދިމާއަށް ބަލާލެވުނެވެ. އޭނާއަށް އެ އިވުނީ ރާދިންގެ އަޑެއް ނޫނެވެ. ދެވަނަ ފަހަރަށް ވެސް އެ މީހަކު ބުނި އެއްޗެއް ތަކުރާރު ކުރިއެވެ. އެއީ އަންހެން އަޑެކެވެ.\n"ރާދު! ދޮރުގެ ކީ ގެނޭ..." ނިކަން ބާރަށް ދޮރުގެ އަނެއްފަރާތުގައި ހުރި އަންހެނަކު ބުނި އަޑު އަރްސަލްއަށް އިވުނެވެ. އެއާއެކު އަރްސަލް އިންތަނުން ތެދުވެ މޫނު ދޮންނަ ތަށި ކައިރިއަށް ޖެހިލިއެވެ. ގުދުވެލާ އިސްކުރުން ފޭބި ފެނުން މޫނު ދޮވެލިއެވެ. އަދި ތެދުވެ ލޯގަނޑުން މޫނު ބަލާލާފައި އެއްފަރާތުގައި ހުރި ޓިޝޫ ރޯލުން އަތްތިލައަށް ދެތިން ފަހަރު އޮޅާލާފައި ނައްޓާލި ޓިޝޫތަކުން މޫނު ފުހެލިއެވެ.\n"ކީފާ!..." ފާޚާނާއިން ނުކުތްއިރު ކޮޓަރީގައި ހުރި ކީފާ ފެނުމުން އަރްސަލްއަށް ފުރަތަމަ ލިބުނީ ހައިރާން ކަމެވެ. ކީފާއަކީ އަރްސަލްއާއި ރާދިންއާއެކު އެއް އަހަރެއްގައި އޭލެވެލް ހަދާ އޭގެ މައްޗަށް އެކުގައި ކިޔަވަން ދިޔަ ރައްޓެއްސެކެވެ.\n"ކީއްކުރަން ތި އައީ؟" އިރުކޮޅަކު ކީފާއަށް ބަލަން ހުރެފައި އަރްސަލް ބުނެލީ ހިތްހަމަނުޖެހިގެން ބުނެލާހެނެވެ.\n"އަހަރެން..." ރާދިން ހަޤީޤަތް ހާމަ ކުރަން އުޅުނު ހިނދު އެކަން ހުއްޓުވީ ކީފާއެވެ.\n"އަހަންނަކީ އަރްސަލްއަށް އާ މީހެއްނޫން. މިވަގުތު ރައްޓެހިންގެ އެހީތެރިކަން ބޭނުންވާނެ. އަރްސަލް ބޭނުންނުވިޔަސް އަހަރެން މި ހުރީ އަރްސަލްއަށް ޓަކައި އައިސް" ކީފާގެ ވާހަކަދެއްކުމުގައި ސާބިތުކަމުގެ އިތުރުން އޯގާތެރިކަން ވެސް ވިއެވެ.\n"އަހަރެންގެ ރައްޓެހިން އަހަރެންގެ ކައިވެނީގައި ބައިވެރިވި. އަހަރެންގެ ރައްޓެހިން އަހަރެންގެ އަނބިމީހާއާއި ދަރިފުޅު ވަޅުލާފައި އަހަރެން ނުކުންނަން ދެން މަޑުކުރި. އަހަރެންގެ ރައްޓެހިން ކައިވެންޏަށްފަހު ވެސް އަހަރެންގެ ހާލު ބަލަން އާދޭ. މިއަދުތަ ކުއްލިއަކަށް ހަނދާންވީ އަހަރެންމީ ކީފާގެ ރައްޓެއްސެއްކަން" އަރްސަލްގެ ބަސްތަކުން ކީފާގެ މޫނުގެ ކުލަ ފަނޑުވިއެވެ. އިސްޖަހާލާފައި ފުންނޭވާއެއް ދޫކޮށްލި ގޮތުން ހީވީ އަރްސަލްގެ ވާހަކަތަކަށް ޖަދަލުކުރަން ކީފާ ބޭނުންނުވާ ހެނެވެ.\n"ޖަސްޓް ލިސްން... ކާމް ޑައުން... ތި އުޅެނީ މޮޔައަކު އުޅޭހެން. ލޫން ބޭނުންވާނެތަ އަރްސަލް ތިހެން އުޅެން" ކީފާ މަޑުމައިތިރިކަމާއެކު ވާހަކަދެއްކިއެވެ. އަދި އަރްސަލްގެ ގާތަށް އައިސް އޭނާގެ ވައަތްތިލާގައި ދެއަތުން ހިފާލައި އެ ދެ ލޮލަށް ބަލާލީ އާދޭސްކުރާ ފަދައިންނެވެ. ނަމަވެސް އަރްސަލް ނިކަން އަވަހަށް ކީފާގެ އަތް ފޮޅުވާލިއެވެ.\n"ލޫންއާ އެއްފަހަރު ވެސް ދިމާވިތަ؟ ޔޫ ޑޯންޓް ނޯ ހާރ... ލޫން ބޭނުންވާ ގޮތެއް ބުނާކަށް ކީފާއަކަށް ނޭނގޭނެ" އަރްސަލްގެ އަޑުގައި ހުރި ހަރުކަށިކަމަކީ ނުރުހުންތެރިކަމެއްނޫންކަން ކީފާއަށް ޤަބޫލުކުރެވެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އަރްސަލް އެ ކުރަނީ ޝަކުވާއެވެ. އެންމެ ގާތްކޮށް އުޅެފައި އަރްސަލް ދިރިއުޅުމެއް ފެށުމުން އޭނާއާ ދުރަށް ދިޔަ ކަމުގެ ޝަކުވާއެވެ. ކީފާ އައިސް އެ ހުރީ އެ ޝަކުވާއަށް ރައްދު ދިނުމުގެ ނިޔަތަކު ނޫނެވެ. އެކަމަކު ރަޙުމަތްތެރިޔާ އެކަނިވާން މިވަގުތު ދޫކޮށްލެވޭކަށް ވެސް ނެތެވެ.\n"ޕްލީސް! އަރްސަލް! އައި އޭމް ޔޯ ފްރެންޑް... އަހަންނަށް އެނގޭ އަރްސަލްގެ ގާތުގައި އަހަންނަށް ނުހުރެވުނުކަން ހުރިހާކަމެއް ހިނގާ ދިޔައިރު. އެކަމަކު މިހާރު މި ހުރީ އައިސް. އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ދެން ނުދާނަން. ނޯ މެޓާ ވަޓް... އައި ވިލް އޯލްވޭސް ބީ ހިއާ ފޯ ޔޫ. އައި ވިލް ބީ ޔޯ ފްރެންޑް... ސޯ ޕްލީސް! ކާމް ޑައުން" މިފަހަރު ކީފާ އައިސް އަރްސަލްގެ ކުރިމަތީ ހުއްޓި ދެއަތް ޖޯޑުކޮށްލިއެވެ.\n"އިހަށް ހިނގާ ބޭރަށް" ކީފާއާއި އަރްސަލްއަށް ބަލަން ހުރެފައި ރާދިން ބުނެލިއެވެ. އަރްސަލް ތަފާތު ނަޒަރަކުން ބަލާލީ ރާދިންއަށެވެ. އަދި ބަހެއްނުބުނެ ކޮޓަރިން ނުކުމެގެން އައިސް ސިޓިންރޫމު ސޯފާގައި އިށީނެވެ. އޭނާއާއެކު ރާދިންއާއި ކީފާ ވެސް އައެވެ.\n"ލޫންގެ އެއްޗެހި އަބަދު ނުބެހެއްޓޭނެ. ބެހެއްޓުން ރަނގަޅެއް ވެސް ނޫން. ހާ ޕޭރެންޓްސް މާ ބޮޑަށް މިސްވާނެ ދޯ. އެހެންވިޔަސް އެ މީހުން ވެސް އެ އުޅެނީ ރަނގަޅަކަށް އެކަން ކުރަން. އެއްޗެހި ތަކަކަށްވުރެ އަގު ބޮޑު އެއްޗަކީ ލޫން ދޫކޮށްދިޔަ ހަނދާންތައް. އެ ހަނދާންތައް އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ އަރްސަލްއާ ވަތްކެއްނުވާނެ. އެއްވެސް މީހަކަށް އަރްސަލްގެ ކިބައިން ލޫންގެ ހަނދާންތަކެއް ނިއުޅައެއް ނުގަނެވޭނެ. އަބަދުވެސް އެ ހަނދާންތައް އަރްސަލްއާއެކު ވާނެ... މީ ވަރަށް ކެތްތެރިވާންޖެހޭނެ ވަގުތެއް.... ލޫންގެ އެއްޗެހި ޕެކް ކުރުމުގައި އަހަންނާއި ރާދު އެހީވާނަން" އެތައް އިރެއްވާންދެން ވެރިވެފައި އޮތް ހިމޭންކަން ފޫދުއްވާލީ ކީފާއެވެ.\n"އައި ވޯސް ސާޗިން ފޯ ހާ ނެކްލެސް... އެންމެފަހުން އަހަރެން ލޫންއަށް ދިން ހަދިޔާއަކީ އެއީ. ލޫންގެ ބޮޑީ ދޫކޮށްލި އިރު ވެސް އެތަނުން ހަވާލެއް ނުކުރޭ އެޔެއް. އަހަރެން ހަނދާންވާ ގޮތުގައި އެ ރޭ ލޫން ހުރީ އެ ފަށް އަޅައިގެން. އެވަރަށް ހޯދުނީ ފަހަރެއްގައި ގޭގައި އޮވެދާނޭ ހީވެގެން. އެއީ ލޫންއަށް ވަރަށް ރީތިވެގެން ގަނެދިން ހަދިޔާއެއް. ހުރިހާ އެއްޗެއް ދިނަސް އެ ފަށް އަހަރެންގެ އަތުގައި ބާއްވަން ބޭނުންވީ" އަރްސަލް ހަމައިން ނެއްޓި ހަޅޭލެވުނީ ކީއްވެކަން އެކުވެރީންނަށް ބުނެދިނެވެ.\n"ފަހަރެއްގައި އެކްސިޑެންޓް ސީންއަށް ގެއްލުނީ ކަމަށް ވެދާނެ. ޕޮލިހުން ވެސް ގެންގޮސްދާނެ... އަހަރެން އެ މީހުންނަށް ގުޅައިގެން އެ ފަށް އޮތްތޯ ބަލައިދޭނަން" ރާދިން ބުނެލިއެވެ.\n"މީ ހަވީރު ސައިބޯ ގަޑިއެއްނު. އެހެންވީމަ އެއްޗެއް ކާލައިގެން މަސައްކަތް ފަށަމާ" ކީފާ ހަމަޖެހޭކަން ދެއްކިއެވެ. އަރްސަލް ވަކި އެއްޗެއް ނުބުންޏެވެ. ކީފާ ސައިހަދަން ތައްޔާރުވީ ރާދިން ވެސް އެ ޚިޔާލަށް ތާޢީދު ކުރީމައެވެ.\n"ދެން ނުބޮވޭނެ... އަޅުގަނޑު އޮށޯވެލަން މި ދަނީ" ސައިތަށި ބަހައްޓާފައި ނިމްރާ ތެދުވިއެވެ. ރަޒިއްޔާ ގަދައެއް ނުހެދިއެވެ.\nނިމްރާ އައިސް ކޮޓަރިއަށް ވަދެ އެނދުގައި އިށީނދެ ހިނގާ ދަނޑިގަނޑު އެނދުގެ އެއްފަރާތުން ފާރުގައި ލައްކޮށްލިއެވެ. އަދި ހޮސްޕިޓަލުން އޭނާއާ ހަވާލު ކުރި ސިޓީއުރަ ނެގިއެވެ. އެނދުމައްޗަށް ސިޓީއުރައިގެ ހުރި އެއްޗެހި އަޅާލީ ފޯނު ނެގުމުގެ ބޭނުމުގައެވެ. ފޯނާއި ގަނޑިއާއި އަތާއި ފައިގައި އަޅާފައި ހުރި ތަކެތީގެ އިތުރުން އެހެން އެއްޗެއް ނިމްރާގެ ލޮލުގައި އަޅައިގަތެވެ. ދޫނި ފިޔައެއްގެ ބައްޓަމަށް ހަދާފައިވާ ފުލެއް ލާފައި އޮތް ދިގު ރިހިފަށް ނަގާ އެއަށް ރަނގަޅަށް ބަލާލިއެވެ.\n"ދިސް އިސް ނޮޓް މައިން" އިރުކޮޅަކު ވިސްނަން އިނދެފައި އަމިއްލަ މީހާއާ މުޚާޠިބުކޮށް ނިމްރާ މަޑުމަޑުން ބުނެލިއެވެ. (ނުނިމޭ)


އިއްދައިން ކެނޑުން - ވިކިޕީޑިއާ\nއިއްދައިން ކެނޑުން(އިނގިރޭސި ބަހުން: Menopause) އަކީ އަންހެނުން އުމުރުން ދުވަސްވުމުގެ ސަބަބުން މައްސަރު ކަންތައް ޖެހުން ހުއްޓި، އަންހެނާގެ ކިބައިގައިވާ ދަރިމައިވުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ގެއްލިގެން ދިއުމެވެ. އެއާއެކު ހަށިގަނޑަށް ތަފާތު ގިނަ ބަދަލުތައް ގެނުވައި އުދަގޫތަކާއި ކުރިމަތިލާންޖެހެއެވެ. ބައެއް އަންހެނުން އިއްދައިން ކެނޑުމަކީ އެމީހެއްގެ އަންހެންވަންތަކަން ގެއްލިގެން ދިއުން ކަމުގައި ސިފަކުރެއެވެ. އަދި އެއީ ބައްޔެއް ކަމުގައި ބެލެވެން ފަށައެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ކުށްހީއެކެވެ. އެހެނީ އިއްދައިން ކެނޑުމަކީ ފަހަރެއްގައި ވެސް ބައްޔެއް ނޫނެވެ.\n1 އިއްދައިން ކެނޑުމުގެ އުމުރު\n2 އިއްދައިން ކެނޑުން ކުރިމަތިވާގޮތް\n3 އިއްދައިންކެނޑުމަށް ދިމާވާގޮތް\n4 އިއްދައިން ކެނޑުމުން އަންހެނުންގެ ހަށިގަނޑަށް އަންނަ ބަދަލުތައް\n4.1 ނަސްލު އުފެއްދުމާއިބެހޭ ބައިތަކަށް އަންނަ ބަދަލުތައް\n4.2 މުޅިހަށިގަނޑަށް އާންމުކޮށް އަންނަ ބަދަލުތައް\n4.3 ޚާއްޞަ ބައެއް އަލާމާތްތައް\n5 އިއްދައިން ކެނޑުމުގެ އުދަގޫތަކުން ރައްކާތެރިވުން\nއިއްދައިން ކެނޑުމުގެ އުމުރު[އުނިއިތުރު ގެންނަވާ]\nއިއްދައިން ކެނޑުމުގެ އުމުރަކީ ދަރިމައިވުން ހުއްޓި މައްސަރު ކަންތައް ޖެހުން ހުއްޓޭ އުމުރެވެ. މިއުމުރަށް ދިއުމުން އަންހެނުންގެ ކިބައިގައި ހުންނަ ދަރިމައިވުމުގެ ގާބިލިއްޔަތު ގެއްލިދެއެވެ. އެއީ އަންހެނާގެ ރަހިމްގެ ދެފަރާތުގައިވާ ދެ ބިސްރަވަ އިން ބިސްދޫކުރުން ހުއްޓާލާތީއެވެ. އަދި ހަމަމިހެން ޖިންސީ ހޯރމޯންތައް ކަމުގައި ބެލެވޭ އެސްޓްރަޖަން، އަދި ޕްރޯޖެސްޓަރޯން ވެސް އުފެއްދުން ހުއްޓާލައެވެ. އާންމުގޮތެއްގައި އިއްދައިން ކެނޑުން ކުރިމަތިވަނީ އުމުރުން 50-45 އަހަރާއި ދެމެދުގެ ދުވަސްވަރެއްގައެވެ. ފަހަރެއްގައި ތަންކޮޅެއްކުރިން ނުވަތަ ލަހުން ވެސް އިއްދައިން ކެނޑޫމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ.\nއިއްދައިން ކެނޑުން ކުރިމަތިވާގޮތް[އުނިއިތުރު ގެންނަވާ]\nބައެއް އަންހެނުންނަށް އެންމެ ފަހަރަކުން ޙައިޟުވުން ހުއްޓޭގޮތަށް އިއްދައިން ކެނޑުން މެދުވެރި ކުރުވައެވެ. ބައެއް އަންހެނުންނަށް ބިސްރަވަ އިން ބިސް އުފެއްދުން ހުއްޓުމާއި ގުޅިގެން އޭގެ އަސަރު މައްސަރުކަންތަކަށް ފޯރާގޮތްވެއެވެ. ފުރަތަމަ ވަކި މުއްދަތަކަށް ހައިޟުގެ ލޭ ބޭރުވާ މިންވަރު މަދުވެއެވެ. އެއަށްފަހު ގައިވައިދުން މަދުވަމުންގޮސް އެއްކޮށް ހުއްޓި ދެއެވެ. ބައެއް މީހުންނަށް ދެހައިޟުގެ ދޭތެރޭގައި ދުވަސް ގިނަވެ އެންމެ ފަހުން ގޮސް އެއްކޮށް ޙައިޟުވުން ހުއްޓިދެއެވެ. އަނެއް ބައިމީހުންނަށް މަޑުމަޑުން ޙައިޟުވުމަށް ބަދަލު އަންނަމުން ގޮސް އެއްކޮށް ހުއްޓި އިއްދައިން ކެނޑޭގޮތް މެދުވެރި ވެއެވެ. ބައްޔެއްގެ ސަބަބުން ނުވަތަ އެނޫން ގޮތަކުން ނަމަވެސް އޮޕަރޭޝަން ކޮށްގެން ބިސްރަވަ ނަގައިފިނަމަ އެމީހަކު އެދުވަހުން ފެށިގެން އިއްދައިން ކެނޑުނީކަމުގައި ބެލެވިދާނެއެވެ.\nއިއްދައިންކެނޑުމަށް ދިމާވާގޮތް[އުނިއިތުރު ގެންނަވާ]\nއިއްދައިން ކެނޑުން ކުރިމަތިވާ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ރަހިމުގެ ދެފަޅީގައިވާ ބިސްރަވަ އިން ބިސްދޫކުރުން ހުއްޓާލުން ނުވަތަ ބިސް އުފެއްދުން މަދުވުމެވެ. ފުރާއުމުރުން ފެށިގެން އަންހެންކުދިންނަށް ކުރިމަތިވާ މައްސަރު ކަންތައް ނުވަތަ ޙައިޟުވުން ޖެހެނީ ސިކުނޑިގައިވާ ހައިޕޯތަލަމަސްއޭ ކިޔުނު ހިސާބުން ގޯނާޑޮޓްރޮޕިން ރިލީސިންގ ހޯރމޯން ދޫކުރަން ފެށުމުންނެވެ. މި ހޯރމޯން އަކީ ޕިޓޫއިޓަރީ ގްލޭންޑް އިން ފޮލިކަލް ސްޓިމިއުލޭޓިންގ ހޯރމޯން، އަދި ލޫޓީއިނައިޒިންގ ހޯރމޯން ދޫކުރުމަށް ބާރުއަޅާ ހޯރމޯން އެކެވެ. ް ފޮލިކަލް ސްޓިމިއުލޭޓިންގ ހޯރމޯން، ބޭރުވުމަކީ ބިސްރަވައިގެ ތެރޭގައި ބިސް އެކުލެވިގެންވާ ކުދިކުދި ފޮލިކަލްތައް އުފެދި ބޮޑުވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. ކޮންމެ މަހަކު ފޮލިކަލް ސްޓިމިއުލޭޓިންގ ހޯރމޯން، އަދި ލޫޓީއިނައިޒިންގ ހޯރމޯން ގެ ސަބަބުން ފޮލިކަލް ތައް ފައްކާވެ، ބިސްދޫކުރުމުގެ ތެރޭގައި އެސްޓްރަޖަން، އަދި ޕްރޯޖެސްޓަރޯން ބޭރުކުރެއެވެ. ފަހުން މިބުނެވުނު ދެހޯރމޯން އަކީ ބަލިވެ އިނުމުގެ ތެރޭގައި ރަހިމު ފުޅާވެ، އޭގެ ފަށަލަ ބޯކުރުމުގައި ޒިންމާވާ ދެހޯރމޯންއެވެ. ލޫޓީއިނައިޒިންގ ހޯރމޯން ދޮންވެ ފައްކާވެފައިވާ ބިސް ފޮލިކަލް އިން ބޭރުކުރުމަށް ބާރުއަޅައެވެ. ބަލިވެ ނީދެއްޖެނަމަ އެސްޓްރަޖަން އަދި ޕްރޯޖެސްޓަރޯންގެ މިންވަރު ދަށްވެ، ރަހިމުގެ އެތެރެއިން ލެވިފައިވާ ދުލިފަށަލަ ފެޅި، ޙައިޟުގެ ލޭގެ ގޮތުގައި ބޭރުވެގެން ދެއެވެ.\nއުމުރުން ދުވަސްވަމުން އަންނަ ވަރަކަށް ބިސްރަވައިގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ފޮލިކަލްގެ މިންވަރު މަދުވެ، އޭގެ ފެންވަރު ދަށްވެގެންދެއެވެ. މާނައަކީ ބިސް އުެފެއްދުންވެސް މަދުވެގެން ދިއުމެވެ. އެއާއެކު އެސްޓްރަޖަން އަދި ޕްރޯޖެސްޓަރޯން ވެސް އުފެއްދުން މަދުވެ، ހުއްޓުމަކަށް އަންނަގޮތް ވެއެވެ. އާޚިރު ނަތީޖާއަކީ މައްސަރު ކަންތަކަށް ބަދަލު އައިސް ހުއްޓެމުންގޮސް މުޅިން މައްސަރުކަންތައް ޖެހުން ހުއްޓިގެން ދިއުމެވެ. އިއްދައިން ކެނޑުން ކުރިމަތިވަނީ މިބީދައިންނެވެ.\nއިއްދައިން ކެނޑުމުން އަންހެނުންގެ ހަށިގަނޑަށް އަންނަ ބަދަލުތައް[އުނިއިތުރު ގެންނަވާ]\nއިއްދައިން ކެނޑުމުން އަންހެނުންގެ ހަށިގަނޑަށް ތަފާތު ގިނަ ބަދަލުތައް އާދެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ނަފްސާނީ، ޖިސްމާނީ އަދި ޞިއްހީ ބަދަލުތައް ހިމެނެއެވެ. މީގެ ތެރެއިން ބައެއް ބަދަލުތައް ގުޅިފައިވަނީ އިއްދައިން ކެނޑުމާއި ކަމަށްވިޔަސް އަނެއް ބައި ބަދަލުތަކަކީ އުމުރުން ދުވަސްވުމުން ކުރިމަތިވާ ކަންތައްތަކެވެ.\nނަސްލު އުފެއްދުމާއިބެހޭ ބައިތަކަށް އަންނަ ބަދަލުތައް[އުނިއިތުރު ގެންނަވާ]\nބިސްރަވަ : މިތަނުން ޖިންސީ ހޯރމޯން އުފެއްދުން ހުއްޓުމާއި ގުޅިގެން ބިސްރަވަ އިގެ ސައިޒުން ކުޑަވެ، އެއްވެސް ހަރަކާތެއް ނެތް ހަރުޖިސްމު އަކަށް މަޑުމަޑުން ބަދަލުވެއެވެ.\nބިސް ދަތުރުކުރާ ހޮޅި : ބިސް ދަތުރުކުރާ ހޮޅީގެ ސައިޒުން ކުޑަވެ، އޭގެ ސެލްތަކުގައި ހުންނަ ނަރުވާތައް ގެއްލި ނެތިދެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މިހޮޅިއަށް ލިބިގެންވާ ޚާއްޞަ ހަރަކާތް ގެއްލި ބީވެގެންދެއެވެ. މިބުނި ހަރަކާތަކީ ކުރިން ބުނި ނަރުވާތަކުގެ އެހީގައި ބިސް ރަހިމް އާއި ދިމާއަށް ގެންދިއުމެވެ.\nރަހިމު : ރަހިމްގެ ސައިޒުން ކުޑަވެ، އޭގެ ބަތާނައަށް ވަޅޯކަން ނުވަތަ ނިކަމެތިކަން އާދެއެވެ. ބައެއް އަންހެނުންނަށް ރަހިމް އަދި ޖިންސީ ގުނަވަން ހިމެނޭ ހިސާބުގައިވާ މަސް ފަށަލަ ތަކަށް ދޫކަންލިބި، ރަހިމް ތަންކޮޅެއް ތިރިއަށްޖެހި ތަލީވައި ގެ އުދަގޫތައް އިހްސާސް ކުރެވެއެވެ. ތަލީވައި ކުރިމަތިވުމުން ބައެއް ފަހަރު ކެއްސުން، ކިނބިހިއެޅުން، ބަރުއެއްޗެއް އުފުލުން، ނުވަތަ ބާރަށް ހުނުން ފަދަ ކަމެއް ކުރުމުގެ ތެރޭގައި ކުޑަކަމުދެވޭގޮތް ވުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ.\nއަންހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަން : އަންހެނާގެ ޖިންސީ ގުނަވަނުގެ އެތެރޭގެ ހަންފަށަލަ ތުނިވެ، އޭގެ ވާންކަން ކެނޑި، އެއަށް ލިބިގެންވާ ރޫފަ، ނުވަތަ ސިފަ ގެއްލިދެއެވެ. ހަމަމިހެން އެތެރޭގައި ހުންނަ ތެތްކަން ކުޑަވެގެންދެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އެތެރެއިން ކަހައި ހިރުވާގޮތް ވެއެވެ. ޖިންސީ ގުނަވަނުގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ގްލައިކޯޖަން ހުސްވެއެވެ. އެކަމުގެ ސަބަބުން ޖިންސީ ގުނަވަނުގެ ތެރޭގައި ހުންނަ އެސިޑިޓީ ބީވެ ގޮސް ތަފާތު އިންފެކްޝަންތަކަށް ފަސޭހައިން އަންހެނާ ހުށަހެޅޭގޮތް ވެއެވެ.\nފަރުޖު : އިސްމަތީގައިވާ އިސްތަށިތައް މަދުވެ، އޭގެ ކުލަ ހުދު ނުވަތަ މަޑު އަޅިކުލައަކަށް ބަދަލުވެގެން ދެއެވެ. ބޮޑު ދެތުންފަތުގެ މަތީގައި އޮންނަ ސަރުބީތައް ވިރިދެއެވެ. އެހެންކަމުގެ ފަރުޖުގެ ދޮރު ފުޅާވެ، އެއަށް ލިބިގެންވާ ވާންކަން ގެއްލިދެއެވެ.\nއުރަމަތި: ކިރު ބޭރުކުރާ ގޮށްތައް ހިނދި، އޭގެ ވާންކަން ގެއްލި، ހަންގަނޑުގައި ރޫޖެހި އެލޭގޮތް ވެއެވެ.\nމުޅިހަށިގަނޑަށް އާންމުކޮށް އަންނަ ބަދަލުތައް[އުނިއިތުރު ގެންނަވާ]\nއަންހެންވަންތަ ސިފަތައް ގެއްލިދެއެވެ. އަޑުކުރަކިވެ، ހަށިގަނޑުގެ ލޫޅާފަތިކަން ގެއްލިދެއެވެ. ހަންގަނޑުގައި ހުންނަ އޮމާންކަން ގެއްލި ރޫޖެހޭގޮތްވެއެވެ. ހަންގަނޑު ހިކިވެ، ކުރަކިވާގޮތް ވެއެވެ.\nއިސްތަށި ފައިބާން ފަށައެވެ. އަދި ދަތްދޮޅި މަތިމަސް ފަދަ ހިސާބު ތަކުގައި އިސްތަށި ފަޅައި ފިރިހެންވަންތަ ސިފަ ފާޅުވާން ފަށައެވެ.\nހަށިގަނޑުގެ ކަށިތައް ދެރަވެ ކަށި ފީވުން ކުރިމަތި ކުރުވައެވެ. ހުޅުތަކުގެ ރިހުން މެދުވެރި ކުރުވައެވެ. އަދި ލޭމައްޗަށްދިއުން ވެސް މެދުވެރިވެއެވެ.\nޚާއްޞަ ބައެއް އަލާމާތްތައް[އުނިއިތުރު ގެންނަވާ]\nކުރިން ބުނެވުނު ކަންތައްތަކުގެ އިތުރުން އިއްދައިން ކެނޑުމަށްފަހު ކުރިމަތިވެދާނެ ޚާޢްޞަ ކަންތައްތަކެއް ވެއެވެ. މިކަންތައްތައް އާންމުކޮށް ފެންނަނީ ވަގުތީ ކަންތައްތަކެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ހަމަމިހެން އެކިމީހުންނަށް އެކިމިންވަރަށެވެ. ބައެއް މީހުންނަށް ވަރަށް ބޮޑަށް މިފަދަ ކަންތައްތައް ކުރިމަތިވާއިރު އަނެއްބައި މީހުންނަށް މެދު މިންވަރަކަށް ނުވަތަ އެއްވެސް ވަރަކަށް ކުރިމަތި ނުވެވެސް ހިގައިދާނެއެވެ.\nފާހަގަކުރެވިފައިވާ ގޮތުގައި އިއްދައިން ކެނޑިފައިވާ މީހާގެ މިޒާޖު ހިތްހަމަނުޖެހި ރުޅިގަދަވެފައި ހުންނަވަރަކަށް މިފަދަ ކަންތައްތައް ކުރިމަތިވުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑެވެ. މިގޮތުން އިއްދައިން ކެނޑުމަށްފަހު އަންނިވި ކަންތައްތައް ކުރިމަތިވުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ.\nހަށިގަނޑުން ހޫނުއެރުން: މިހޫނުކަން މޭމަތިން ފެށިގެން ކަރާއި، ކަދުރާ، މޫނު އަދި ބޮލަށް ފެތުރިގެންދެއެވެ. މިހޫނުކަން ގާތްގަނޑަކަށް މިނިޓެއްވާއިރަށް ފިނިވެ ދާހިއްލަން ފަށައެވެ. ދުވާލުގެ ކޮންމެ ވަގުތެއްގައި ވެސް މިގޮތަށް ހޫނުއެރުން ކުރިމަތިވެދާނެއެވެ.\nބޮލުގައި ރިހުން، ބޯއެނބުރުން، މޭތެޅުން، ވަރުބަލިވުން، ރޭގަނޑު ދާހިއްލުން އިތުރުވުން ފަދަ ކަންތައްތައް ކުރިމަތިވާ މިންވަރު އިތުރުވެ، އެކަމުގެ ޝަކުވާ ގިނަގިނައިން ކުރެވޭގޮތް ވެއެވެ.\nނިދަން އުދަގޫވުން ނުވަތަ ނިދިނައުން ކުރިމަތިވެ، މިޒާޖާއި އުޅުމަށް ބަދަލުއަންނަގޮތް ވެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު ކަމަކާއި ހިތްހަމަނުޖެހި ގިނައިރުތަކެއް ވަންދެން ވެސް ހުރެދާނެއެވެ. މާބޮޑަށް ހާސްވެ ފިކުރުބޮޑުވެ، ކަންބޮޑުވާގޮތް ވެސް ވެދާނެއެވެ. ނުވަތަ ހިތްދަތިވެ، މާޔޫސް ވާގޮތް ވެސް ވެދާނެއެވެ. އަމިއްލަ ނަފްސަށް އޮންނަ އިތުބާރު ކުޑަވުމަކީ ވެސް ވެދާނެ ގޮތެކެވެ.\nދަރިން ނުލިބޭ ބައެއް އަންހެނުން އިއްދައިން ކެނޑުމަށްފަހު ބަލިވެ އިންކަމުގައި ބުނެއެވެ. މިގޮތަށް ބަލިވެ އިންކަމުގެ ވަހުމު އުފެދި އެޝަކުވާ ކުރެވޭގޮތްވަނީ ވައި އަދި ސަރުބީގެ ސަބަބުން ބަނޑުފުފޭގޮތް ވާތީއެވެ.\nމާބޮޑަށް ބަރުދަން އިތުރުވެ ފަލަވާގޮތް ވެއެވެ. ހަމަމިހެން މިމުއްދަތުގައި ކުރިމަތިވާ ނަފްސާނީ ފިއްތުން ތަކުގެ ސަބަބުން ބައެއް އަންހެނުން ަހަކުރު ބަލި ފަދަ ބަލިތަކަށް ހުށަހެޅޭގޮތް ވެއެވެ.\nއުމުރުން ދުވަސްވެގެންދާއިރު ކަށި ފީވުން، ހިތުގެ ބަލިތައްޖެހުން އަދި ލޭމައްޗަށްދިއުން ފަދަ ކަންތައްތައް ފެންމަތިވެގެން އާދެއެވެ.\nމަސާނާ، ގުރުދާ، ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި ގުރުތާ ފަދަ ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމްގެ ބައިތަކުގައި އިންފެކްޝަން އަށަގަންނަގޮތް ވެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ގިނަގިނައިން އަވަސްއަވަހަށް ކުޑަކަމުދާންޖެހުން، ކުޑަކަމުދާއިރު އުދަގޫވުން، ކުޑަކަމުދާއިރު ދިލަނެގުން ރިއްސުން ފަދަ ކަންތައްތައް ކުރިމަތިވެގެންދެއެވެ.\nއިއްދައިން ކެނޑުމުގެ އުދަގޫތަކުން ރައްކާތެރިވުން[އުނިއިތުރު ގެންނަވާ]\nއިއްދައިން ކެނޑުމަށްފަހު ކުރިމަތިވާ އުދަގޫތައް ނުވަތަ ހަށިގަނޑަށް އަންނަ ބަދަލުތައް ކިޔައިދީ އެއީ ތަބީޢީ ކަމެއްކަން ވިސްނައި ދިނުމަކީ ވަރަށް މުހިއްމު ކަމެކެވެ. އަދި އެއީ ކޮންމެ އަންހެނަކަށްވެސް ކުރިމަތިވާ ދުވަސްވަރެއްކަން އަންގައިދީ ވިސްނައިދެވިދާނެ އެވެ. އިއްދައިން ކެނޑުމަކީ އަންހެންވަންތަކަން ގެއްލިގެން ދިއުން ނޫންކަން އަމިއްލައަށް ވެސް ގަބޫލުކުރަންވާނެއެވެ. ގިނަ ފަހަރު މިގޮތަށް ބުނެކިޔައިދިނުން ފަރުވާއަކަށް ފުދެއެވެ.\nއިއްދައިން ކެނޑުމަށްފަހު ވެސް ހަށިގަނޑަށް ފައިދާހުރި ކާނާގެ ބާވަތްތައް ބޭނުންކުރަން ސަމާލުކަން ދޭންވާނެއެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ވިޓަމިން ޑީ ހިމެނޭ ކާނާގެ ބާވަތްތައް ގިނަކުރަން ވާނެއެވެ. ކަޅުސައި، ކޮފީ، ކޯލާ ފަދަ ބުއިންތަކާއި ދުރުހެލިވާށެވެ. އެއީ މިފަދަ ބުއިންތަކުގެ ސަބަބުން ނާރުތަކުގެ ނިޒާމް ހީވާގިވެ، ނިދިނައުން އަދި ހިތްހަމަނުޖެހުން ފަދަ ކަންތައްތައް ކުރިމަތިވާތީ އެވެ.\nކޮންމެވެސް ކުޅިވަރެއް ކުޅެން ނުވަތަ ލުއި ކަސްރަތެއް ކުރަން އާދަކުރާށެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ހިގާލުމަކީ ފައިދާހުރި ކަސްރަތެކެވެ. އެކަމުގެ ސަބަބުން ހީވާގިވެ، ކާހިތްވެ، ފަސޭހައިން ނިދޭގޮތް ވެއެވެ.\nހޫނު އެރުން ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި ނިދާކޮޓަރި ފިނިކޮށްފައި ބެހެއްޓުން، ގަޔަށްދޫ ހެދުންލުން، އަދި ހޫނުއަރަން ފެށުމުން ފިނިބުއިންތައް ބޭނުން ކުރެވިދާނެއެވެ.\nބައެއް ކަހަލަ އުދަގޫތަކަށް ޑޮކްޓަރަށް ދައްކައިގެން ފަރުވާ ހޯދަންޖެހެއެވެ. މިގޮތުން ބައެއް ފަހަރު އެސްޓްރަޖަން ހޯރމޯންގެ ފަރުވާ ދެވެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން، ހޫނުއެރުން، އަންހެނާގެ ޖިންސީގުނަވަނުގައި ހިރުވައި ކެހުން، އަދި ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމްގެ މައްސަލަތައް ކުޑަކޮށްދޭ ކަމުގައި ބުނެވެއެވެ.\nގިނަ ބަޔަކު ސުވާލު ކުރަނީ: އާއިލާ ގައި އުފާވެރިކަމުގެ ސިއްރަކީ ކޮބާ؟


100 million dollar ge bond vihkumuge masakaiy madujahsaalaafai\n100 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ބޮންޑް ވިއްކުމުގެ މަސައްކަތް މަޑުޖައްސާލާފައި\nފިނޭންސް މިނިސްޓަރާއެކު އިސް ބޭފުޅުން - ފޮޓޯ: އަފްޝީން ނަސީރު | އަވަސް\nސަރުކާރުން ނަގާ 100 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ބޮންޑުގެ މަސައްކަތް މަޑުޖައްސާލަ، އެއާމެދު ގޮތެއް ނިންމުން އާ ސަރުކާރަށް ދޫކޮށްލާފައިވާނެ ކަމަށް ފިނޭންސް މިނިސްޓަރު އަހުމަދު މުނައްވަރު ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.\nބަޖެޓު ކޮމިޓީގައި ވާހަކަދައްކަވަމުން މުނައްވަރު ވިދާޅުވީ 100 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ބޮންޑް ރެއިޒް ކުރުމުގެ ހުރިހާ މަސައްކަތްތަކެއް މި ސަރުކާރުން ކޮށް ނިންމާފައިވާ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އެކަންތައް ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީ އިން މަޑުޖައްސާލާފައިވާ ކަމަށާއި އެކަމާ މެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް ހަވާލު ކުރަން ބޭނުންވަނީ އާ ސަރުކާރާ ކަމަށް މުނައްވަރު ވިދާޅުވި އެވެ.\n"100 މިލިއަންގެ ބޮންޑެއް ރެއިޒް ކުރުމުގެ ހުރިހާ ކަންތައްތަކެއް ނިންމާފައި ވާނީ މިކަންތައްތައް ވެސް އަޅުގަނޑު މަޑުޖައްސާލާފައި ހަވާލު ކުރަން ބޭނުންވަނީ އާ [ފިނޭންސް] މިނިސްޓަރަށް، އާ ސަރުކާރަށް ޑިސިޝަންތަކެއް ނެގުމަށްޓަކައި،" މުނައްވަރު ވިދާޅުވި އެވެ.\nމިނިސްޓަރު ވިދާޅުވީ ބޮންޑު ހަމަޖައްސާފައި ވާނީ ދުބާއީގެ އެމިރޭޓްސް ބެންކުން ކަމަށެވެ. އޭގެ ބޭނުމަކީ ކޭޝްފްލޯ މެނޭޖު ކުރުން ކަމަށާއި އެކަމަށްޓަކައި ދަރަންޏެއް ނަގަން ޖެހޭ ކަމަށް މުނައްވަރު ވިދާޅުވި އެވެ. އަދި އާމްދަނީ ޝޯޓްފޯލްވެއްޖެ ނަމަ ސަރުކާރުން މިހާރު ފަށާފައިވާ މަޝްރޫއުތަކާއި ރައްޔިތުންނަށް ދެމުން އަންނަ ހިދުމަތްތައް ހުއްޓިދާނެ ކަމަށް ވެސް މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވި އެވެ.\nސަރުކާރުން މިއަހަރަށް ފާސް ކުރި ބަޖެޓުގައި 200-300 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ބޮންޑު ވިއްކާނެ ކަމަށް ބުނެފައިވެ އެވެ. ބޮންޑް ވިއްކައިގެން ލިބޭ ފައިސާ ހޭދަ ކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ ސަރުކާރުން ކުރިއަށް ގެންދާ މަޝްރޫއުތަކަށް ކަމަށް ފިނޭންސުން ބުނެފައިވެ އެވެ.


Plastic ge thaqqayaru kamakee aalamee kulli nurrakaleh: UN | ThePress\nވެލިފުއްތަކާ އެކުވެފައިވާ ޕްލާސްޓިކްކޮޅުތަކެއް / ފޮޓޯ: ޖިއޮގްރަފިކަލް މެގަޒިން\nޕްލާސްޓިކްގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައި ވާ ތަޣައްޔަރު ކަމަކީ، އެކަމަކުން ސަލާމަތް ވުމަށްޓަކާ އދގެ ވަރުގަދަ މުއާހަދާއަކަށް ބޭނުން ވެފައި ވާ އާލަމީ، ކުއްލި ނުރައްކަލެއް ކަމަށް އެންވާރަމަންޓަލް އިންވެސްޓިގޭޝަން އޭޖެންސީ (އީއައިއޭ) ގެ ރިޕޯޓް ބުނެފިއެވެ.\nއީއައިއޭގެ ރިޕޯޓް ބުނާ ގޮތުގައި ޕްލާސްޓިކްގެ ސަބަބުން ލިބެމުންދާ ނުރައްކާތެރި ގެއްލުންތަކުގެ ސާބިތު ހެކި ލިބިފައި އެބަހުއްޓެވެ. އަދި ޕްލާސްޓިކްގެ ތަޣައްޔަރު ކަމަކީ، މޫސުމީ ނޭދެވޭ ބަދަލުތަކާ އެއްވަރުގެ ނުރައްކަލެއް ކަމަށްވެސް ރިޕޯޓްގައި ވަކާލާތު ކޮށްފައިވެއެވެ.\nއިންސާނުން މިއަދު ލަމުންދާ ނޭވާގައި މައިކްރޯ ޕްލާސްޓިކް ކޮޅުކޮޅު ހިމެނޭއިރު، އާކްޓިކްގެ ސްނޯތަކުގައިވެސް ޕްލާސްޓިކްގެ އަސަރު އެބަހުއްޓެވެ. ވެލިގަނޑުގައި ޕްލާސްޓިކް ހުރިއިރު، ކާބޯތަކެތީގައިވެސް ޕްލާސްޓިކް ހިމެނެއެވެ.\nއީއައިއޭގެ ޓޮމް ގަމޭޖް ވިދާޅުވީ، ތަޣައްޔަރު ކަމުގެ ބިޔަރާޅު މަތަ ކުރަން މަސައްކަތް ނުކޮށްފިނަމަ، 2040 ވަނަ އަހަރު އަންނައިރު ކަނޑުތަކުގައި ވާ ޕްލާސްޓިކުގެ ބަރުދަން، އެ ކަނޑުތަކުގައި ވާ މަސްމަހާމެހީގެ ދިރުންތަކަށް ވުރެ ބަރު ވާނެ ކަމަށެވެ.\nގަމޭޖް އިތުރަށް ވިދާޅުވީ ޕްލާސްޓިކްގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުންތަކަކީ ލޮލަށް ފެންނަ ގެއްލުންތަކަކަށް ވާ އިރު، ބޮޑީ، ލޮލަށް ނުފެންނަ ގެއްލުންތައް ކަމަށެވެ.\nރިޕޯޓްގެ މުސައްނިފުން ވަނީ، ޕްލާސްޓިކް އުފެއްދުމާއި، ކުނީގެ ގޮތުގައި ޕްލާސްޓިކް އުކާލާ މިންވަރު ދަށް ކުރުމަށް ހުރިހާ ގައުމެއްގެ ބައިވެރިވުމާއި ޝާމިލުވުން ލިބޭނެ، އދގެ މުއާހަދާއަކަށް އެއްބަސްވުމަށް، މެންބަރު ގައުމުތަކަށް ގޮވާލައްވާފައެވެ.\nނަމަވެސް، ބައެއް ގައުމުތަކުން ދަނީ މިފަދަ މުއާހަދާއަކަށް އިންކާރު ކުރަމުންނެވެ.\nއދ ތިމާވެށި ލައިފްސްޓައިލް ސިއްހަތު ޕްލާސްޓިކް\nނޫސްވެރިކަން ޑިޖިޓަލް ހިސޯރެއްގައި: ނޫސްވެރިންނަށް ފާރަލުން ހުއްޓާލާ!\nއެކުގައި ގޮންޖެހުންތަކާ ކުރިމަތިލެވިދާނެކަން ސާބިތުކޮށްދެވިއްޖެ\n"ޗެމްޕިއަން އޮފް ދި އާތު"ގެ ލަގަބު، ޑޭވިޑް އެޓެންބަރާއަށް


އިޓަލީގެ ޙާލަތަށް ޗައިނާގެ ތަޖުރިބާރުންގެ ކަންބޮޑުވުން ބޮޑު! ދިވެހިންވެސް ވިސްނާލުން މުހިންމު!\nއަހަރުމެން އިޓަލީ އަށް އައިސް ބެލިއިރު، މިތަނަކީ ވަރަށް ބޮޑަށް ވައިރަސްގެ އަސަރު ކޮށްފައިވާތަނެއްކަން ހާމަވެއެވެ.\nއެހެން ނަމަވެސް އަޖައިބުވަނީ މިތާ މީހުންގެ ވިސްނުން ހުރީ ކޮން ގޮތަކަށްހެއްޔެވެ؟ މީހުން މަގުމަތީގައި ހިނގާ ބިގާ އުޅެނީއެވެ. ހޮޓާތަކުގައި އެއްވަނީއެވެ. އިރުޝާދު ތަކަށް ތަބަޢަނުވެއެވެ. ސަމާލުކަމެއްނުދެއެވެ. ޕަބްލިކް ޓްރާންސްޕޯޓްވެސް ކުރިއަށް ދެއެވެ. މީހުން ފަރުވާތެރިއެއްނުވެއެވެ.\nއަސްލުގައި މި ހުރިހާކަމެއް ހުއްޓެންޖެހެއެވެ. ވިޔަފާރީއާއި އިޤުތިޞާދީ ފައިދާ ހޯދަން އުޅުން މިވަގުތު ހުއްޓެންޖެހެއެވެ. އެއްވުންތަކާއި ގައިގޯޅިވުން ވީހާވެސް ބޮޑަށް ހުއްޓެން ޖެހެއެވެ. އަނެކާ ޙިމާޔަތްކުރަން ޤުރުބާނީވާން ތައްޔާރަށް ތިބެންހެއެވެ. ފުރާނައަކީ އެންމެ އަގުހުރި އެއްޗެވެ. އެންމެން ގޭގައި މަޑުކުރަންޖެހެއެވެ.\nޗައިނާގެ ވޫހާން އަކީ އެންމެ ބޮޑަށް ވައިރަސްގެ އަސަރު ކުރި ސިޓީއެވެ. އަހަރުމެން ކުރި ކަމަކީ އެކަން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށްޓަކައި ގާތްގަނޑަކަށް މަހެއް ވަންދެން މުޅި ސިޓީ ހުއްޓުވައި ލޮކްޑައުން ކުރީއެވެ. ނަތީޖާއަކީ ބަލިޖެހޭ މީހުން މަދުވެ، އަދި އެޑްމިޓްކުރެވުނު މީހުންނަށް ފަރުވާދިނުމަށް ވަގުތު ލިބުމެވެ. ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވެ ބަލި ކޮންޓްރޯލް ކުރެވުނެވެ.\n(ޗައިނާއިން އިޓަލީ އަށް ދިޔަ މެޑިކަލްޓީމުގައި ހިމެނޭ ޗައިނާ ރެޑް ކްރޮސް ގެ ރައީސް ސަން ޝޫބިންގެ ނިއުސްކޮންފަރެންސް.)\nޔަޤޫލުލް މުތަރުޖިމު: މިއީ ނިއުސްކޮންފަރެންސްގެ ޢަރަބި ތަރުޖަމާގެ މާނައެވެ. މުނާސަބު ވާހަކަކޮޅެއްވީމާ ނަޤުލުކޮށްލީއެވެ.\n--ޑރ. މުޙައްމަދު ޝަހީމް ޢަލީ ސަޢީދު


Hilaige badhalugai kidney negumun maruvi meehakah badhaludheyn jehijje\nއިންޑިއާގެ ގުޖްރާތުގެ މާހީސާގަރް ޑިސްޓްރިކްޓްގައި އޮންނަ އަވަށެއްގެ މީހެއްގެ ކިޑްނީގައި ހިލަ ހުރެގެން އެ ހިލަ ނަގަން ހެދި ސާޖަރީއެއްގައި ޑޮކްޓަރު ހިލައިގެ ބަދަލުގައި އެމީހާގެ ވާތު ކިޑްނީ ނެގުމުގެ ސަބަބުން ބަލިމީހާ މަރުވުމުން ހޮސްޕިޓަލަށް އޭގެ ބަދަލު ދޭން ޖެހިއްޖެ އެވެ. މިއީ 2011ގައި ހިނގި ހާދިސާއެކެވެ. ނަމަވެސް މައްސަލައިގައި ހޮސްޕިޓަލުގެ އިހުމާލު އޮތްކަން ސާބިތުވެ މަރުވި މީހުންގެ އާއިލާއަށް 11.23 ލައްކަ ރުޕީސްގެ ބަދަލެއް ދޭން ގުޖްރާތު ސްޓޭޓް ކޮންސިއުމާ ޑިސްޕިއުޓް ރެޑްރެސެލް އިން ހޮސްޕިޓަލަށް އެންގީ މިދިޔަ ހަފުތާގަ އެވެ.\nމި ކޮންޒިއުމާ ރައިޓްސް ޕެނަލުން މި ގޮތަށް ނިންމީ އެ ޕެނަލުން ކުރި ތަހުގީގުން މިކަމުގައި ހޮސްޕިޓަލުގެ މުވައްޒަފެއްގެ ފަރުވާ ކުޑަކަން އޮތްކަން ސާބިތުވީމަ އެވެ.\nމަރުވި ދެވެންދުރަބާއީ ރާވަލް 2011 ވަނަ އަހަރު ބަލަސީނޯ ކިޔާ ރަށުގައި ހުންނަ ކޭއެމްޖީ ޖެނެރަލް ހޮސްޕިޓަލްގައި އެޑްމިޓްކުރި އެވެ. އޭނާގެ ކިޑްނީގައި ހިލަ ހުރުމުގެ ސަބަބުން އެ ހިލަތައް ނަގަން ސާޖަރީ ހަދާށެވެ.\nދެވެންދުރަބާއީ 2011 ގެ މޭ މަހު ޑޮކްޓަރަށް ދިޔައީ ބުރަކަށީގައި ވަރަށް ގަދަޔަށް ރިއްސާފައި ކުޑަކަމުދާން ދަތިވެގެންނެވެ. ކޭއެމްޖީ ހޮސްޕިޓަލުގެ ޑޮކްޓަރަކަށް ދެއްކުމުން އޭނާގެ ކިޑްނީގައި 11 ސެންޓިމީޓަރުގެ ހިލަކޮޅެއް އިން ކަން އެނގުނެވެ. އަދި މި މީހާގެ ސާޖަރީ ހަދަން ޖެހޭކަމަށް ޑޮކްޓަރުން ބުންޏެވެ.\nހިލަ ނަގަން ދެވެންދުރަބާއީގެ ކިޑްނީގެ ސާޖަރީ ހެދީ ސެޕްޓެމްބަރު 3، 2011 ގައެވެ. އޮޕަރޭޝަނަށް ފަހު ދެވެންދުރަބާއީގެ އާއިލާގެ މީހުން ކައިރީ ޑޮކްޓަރު ބުނީ ހިލަކޮޅުގެ ބަދަލުގައި ކިޑްނީ ނަގަން މަޖްބޫރުވެގެން ކިޑްނީ ނަގާފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި ޑޮކްޓަރު ބުނެފައިވަނީ އެކަން ކުރީ ބަލިމީހާއަށް އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތަކީ އެއީ ކަމަށް ޑޮކްޓަރަށް ފެނިގެން އެކަން ކުރީ ކަމަށެވެ.\nމި އޮޕަރޭޝަންގެ ފަހުން ބަލިމީހާއަށް އިތުރު މައްސަލަތައް ދިމާވެ ކުޑަކަމު ދިއުމަށް އިތުރަށް ދަތިވެ އެންމެ ފަހުން އެހެން ރަށެއްގައި ހުންނަ ކިޑްނީ އަށް ޚާއްސަ ހޮސްޕިޓަލެއްގައި އެޑްމިޓްކޮށް ފަރުވާ ދޭން ފެށި އެވެ. އަދި އެ ހޮސްޕިޓަލުން އެދިގެން އަހުމަދުއާބާދުގައި ހުންނަ ކިޑްނީ ޑިޒީޒް އެންޑް ރިސާޗް ސެންޓާ (އައިކޭޑީއާރްސީ)ގައި ދެވެންދުރަބާއީ އެޑްމިޓް ކުރި އެވެ. ޖެނުއަރީ 8، 2012ގައި ބަލިމީހާ މަރުވީ މި ތަނުގައި ފަރުވާ ދެމުން ދަނިކޮށެވެ.\nކޮންޒިއުމާ ރައިޓްސް ޕެނަލުން ދެވެންދުރަބާއީގެ މަރުގެ ތަހުގީގުކުރުމަށްފަހު އޭނާގެ ކިޑްނީ ނެގި ސާޖަރީ ހެދި ހޮސްޕިޓަލަށް އަންގާފައިވަނީ ކިޑްނީ ނެގި ޑޮކްޓަރު މިކަމުގެ ޒިންމާ ނަގަން ޖެހޭނެ ކަމަށެވެ. ސަބަބަކީ ހިލައިގެ ބަދަލުގައި ކިޑްނީ ނަގާފައިވަނީ ޑޮކްޓަރުގެ ފަރުވާ ކުޑަކަމުން ކަން ސާބިތުވެފައިވާތީ އެވެ. އަދި ދެވެންދުރަގެ އާއިލާއަށް ބަދަލުގެ ގޮތުގައި 11.23 ލައްކަ ރުޕީސް ދޭން އެ ޕެނަލުން ވަނީ ހޮސްޕިޓަލުގެ މައްޗަށް އަމުރުކޮށްފަ އެވެ.


Jeddah in Male ah: Zakaathu fund tharaggee kuraane goyi\nޖިއްދާއިން މާލެއަށް: ޒަކާތު ފަންޑު ތަރައްޤީކުރާނެ ގޮތް\nމިދިއަ ރޯދަ މަހު އިސްލާމީ މަރުކަޒުގައި ބެހެއްޓި މޭޒުތަކަކުން ފިތުރު ޒަކާތް ބަލައިގަތްނަނީ: ރާއްޖޭގައި ފިތުރު ޒަކާތުގެ ކަންކަން ތަރައްގީ ކުރަން މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަންޖެހިފައިވޭ -- އަހްމަދު އަޔާދު | އަވަސް\nތަޢާރުފް: މުދަލުން ޒަކާތް ނެރުމަކީ އިސްލާމްދީނުގެ ތިންވަނަ ރުކުނެވެ. ޒަކާތް ފަރުޟުވެގެން ދިއުމުގެ ސަބަބުން އިސްލާމީ އުންމަތުގެ އިޖުތިމާޢީ ޙާލަތު ރަނގަޅުވެގެން ދިޔައެވެ. އެއީ އިސްލާމްދީނުގެ ރުކުންތަކުގެތެރެއިން ޙާލަތާއި ވަގުތާ ޙައްޤުވެރިންގެ ޙާޖަތާއި މަޞްލަޙަތަށް ބަލައި އެންމެ ބޮޑަށް ތަނަވަސްކޮށް ފުޅާ ކުރެވެން އޮތް ހަމަ އެކަނި ރުކުނު ކަންވެސް ފާހަގަ ކުރަމެވެ. މިގޮތުން ޙައްޤުވެރިންގެ މަފްހޫމަށް ގިނަ ޤައުމުތަކުގައި ދުނިޔޭގެ އަދުގެ ޙާލަތާ ގުޅިގެން ތަނަވަސް ބަދަލުތައް ގެނެސް ޢަމަލު ކުރަމުންދާ ކަން ވެސް ފާހަގަކުރަމެވެ. ދުނިޔޭގައި އެންމެ ފާހަފަ ކޮށްލެވޭ ޒަކާތުގެ މުއައްސަސާއެއް އޮތް އިސްލާމީ ޤައުމަކީ ކުވައިތެވެ. ކުވައިތުގެ ޒަކާތު ހައުސް އަކީ މުޅި އިސްލާމީ ދުނިޔެއަށް އޮތް ނަމޫނާއެކެވެ.\nއޯއައިސީ އިން އެ މުއައްސަސާއަށް 2019 ގައި އިނާމު ދީފައިވެއެވެ. ދެން އެންމެ ރަނގަޅު ޒަކާތުގެ ނިޒާމެއް އޮންނަނީ ސޫދާނުގަ އެވެ. ސޫދާންގެ ޒަކާތު ޗެމްބަރ އަކީ ވަރަށް ކާމިޔާބު މުއައްސަސާއެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ޔޫއޭއީ އާއި ބަޙުރައިން އާއި ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާ އާއި މެލޭޝިޔާގެ ޒަކާތުގެ ނިޒާމު ވެސް ވަރަށް ހަރުދަނާއެވެ.\nއަޅުގަނޑުގެ ނަޒަރުގައި ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެންމެ މުނާސިބު އެއް މޮޑެލްއަކީ ކުވައިތުގެ ހުންނަ ފަދަ ޒަކާތު ހައުސް އެއް އުފެއްދުމެވެ. (މޯލްޑިވްސް ޒަކާތު ހައުސް) ގެ ނަމުގައި ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން މުސްތަޤިއްލު އިދާރާއެއް އުފެއްދިދާނެ އެވެ. އެ އިދާރާ ހިންގަން ދައުލަތުން ފައިސާ ދޭކަން ނުޖެހޭނެ އެވެ. އެ އިދާރާގެ ހުރިހާ ކަމަކަމާއި އެއިދާރާގެ މުވައްޒަފުންގެ މުސާރަވެސް ދޭނީ ސީދާ ޒަކާތު ފަނޑުންނެވެ. އެހެނީ އެ ފަދަ އިދާރާއެއް އުފެއްދިއްޖެ ނަމަ އެ އިދާރާއެއް ވެގެންދާނީ ޒަކާތުގެ "ޢާމިލް" އަށެވެ. ޢާމިލުންނަކީ ޒަކާތް ނަގައި ބަހާ މީހުންނެވެ.\nމިޒަމާނުގައި މުއައްސަސާ ވެގެންދާނީ ޢާމިލުގެ މަޤާމުގައިވާ ތަނެއްކަމުގައި އޯއައިސީގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ފިޤުހު އެކަޑަމީ ގެ ޤަރާރު 3/18/ 163 ގައިވެއެވެ. އަދި މުއައްސަސާއިން ޒަކާތުގެ ބެހެނިވެރިންގެ ޙައްޤުގައި އިންވެސްޓްވެސް ކުރެވޭނެ އެވެ.\nމިޒަމާނުގެ މަޝްހޫރު ބައެއް ފިޤުވެރިން ދެކިލައްވަނީ ޒަކާތުގެ ބެހެނިވެރިންގެ ޙާޖަތްތަކާއި މަޞްލަޙަތަށްޓަކައި ޒަކާތު ފައިސާއިން ކަމާބެހޭ ފަރާތުން އިންވެސްޓް ކުރެވޭނެ ކަމުގައެވެ. ސަބަބަކީ އިންވެސްޓްކޮށް ފައިދާ އިތުރު ނުކޮށް މި ޒަމާނުގައި އަހަރަކު އެއް ފަހަރު ދެވޭ ކުޑަ ލާރިކޮޅަކުން ޙާޖަތްތައް ފުރިހަމަކަމާއެކު ނުފުއްދޭތީ އެވެ. އިންވެސްޓް ކުރެވިއްޖެ ނަމަ ޒަކާތުގެ ބެހެނިވެރިންނަށް ދާއިމަށް ޙައްލު ލިބޭނެ އެވެ. މުޖުތަމަޢުން ފަޤީރުކަން ނައްތާލެވޭނެ އެވެ.\nފަޤީރުން މުއްސަނދިންނަށް ހަދައި އެމީހުންނަކީ ޒަކާތް ހޯދާ މީހުންގެ ބަދަލުގައި ޒަކާތް ނެރޭ މީހުންނަށް ވެގެންދާނެ އެވެ. މިތަނުގައި ފާހަގަކޮށްލަންޖެހޭ މުހިންމު ނުކުތާއަކީ އިންވެސްޓްކުރުން ހުއްދައީ ޒަކާތުގެ ކަންކަން ބަލަހައްޓާ ސަރުކާރުގެ އިދާރާއަށެވެ. ވިޔަފާރިވެރިޔާ އަމިއްލައަށް އޭނާގެ ޒަކާތުގެ ފައިސާ އިންވެސްޓްކުރުން ހުއްދައެއް ނުވާނެއެވެ.\nޒަކާތަކީ އިސްލާމްދީނުގައި ބަޔާންވެގެންވާ އާދައާ ޚިލާފު މާލީ ނިޒާމެކެވެ. ފަޤީރުކަމުގެ ޙައްލެވެ. އިޖުތިމާޢީ އެއްބައިވަންތަކަން ޤާއިމު ކުރުމަށްޓަކައި ކަނޑައެޅިގެންވާ މާލީ ނިޒާމެކެވެ. ދުނިޔޭގެ އެހެން ވަޟުޢީ އެއްވެސް ފަލްސަފާއެއްގައި އަދި ޤާނޫނެއްގައި ވެސް ޒަކާތުގެ ނިޒާމު ފަދަ އިޖުތިމާޢީ މާލީ ނިޒާމެއް ނުވެއެވެ. ޒަކާތް ޙައްޤު ގޮތުގައި ނެރެވި ހައްޤުގޮތުގައި އޭގެ އަހުލުވެރިންނަށް ފޯރުކޮށްދެވިއްޖެ ނަމަ އިސްލާމީ އުންމަތުގައި އެއްވެސް ފަޤީރެއް ނުހުންނާނެއެވެ.\nކީރިތި ޤުރުއާނުގެ އައްތައުބާ ސޫރަތުގެ 60 ވަނަ އާޔަތުގައި ޒަކާތް ފަރުޟު ކުރައްވައި އޭގެ ޙައްޤުވެރިންނަކީ ކޮބައިކަން ބަޔާން ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. (ހަމަކަށަވަރުން، صدقات ގެ ތަކެތި ވަނީ فقير ންނަށާއި، مسكين ންނަށާއި، އެކަމުގެ عامل ންނަށާއި، އެއުރެންގެ ހިތްތައް އެކުވެރި ކުރައްވާ މީހުންނަށާއި، (އެބަހީ: އަލަށް إسلام ވީ މީހުންނަށާއި) އަޅުން މިނިވަން ކުރުމުގައްޔާއި، ދަރަނިވެރިންނަށާއި، اللَّه ގެ މަގުގައްޔާއި (حال ގައި ޖެހިފައިވާ) ދަތުރުވެރިންނަށެވެ. اللَّه ގެ حضرة ން ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ فرض އެއްގެ ގޮތުގައެވެ. اللَّه އީ، މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ، حكيم ވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ.) މި އާޔަތުގައި މާތް ﷲ ވަނީ ޒަކާތް ފަރުޟުވެގެންވާ ކަމާއި ޒަކާތް ޙައްޤުވަނީ ކޮން ބަޔަކަށް ކަން ވެސް ބަޔާން ކުރައްވާފަ އެވެ. ﷲ ގެ އަމިއްލަ ޒާތުފުޅުން އެކަލާނގެވަނީ ޒަކާތް ޙައްޤުވާ ފަރާތްތައް ކަނޑައަޅުއްވާފަ އެވެ. އެކަމުގެ ތެރެއަށް އެހެން ބަޔަކަށް ތަދައްޚުލްވުމުގެ ފުރުޞަތެއް ނެތެވެ.\nޒަކާތަކީ މުއްސަނދިންގެ އަތުން ދައުލަތުން ނަގަންޖެހޭ ޙައްޤެކެވެ. ޒަކާތް ބެހުމުގެ ކަންކަން ވެސް ކުރަންޖެހޭނީ އިސްލާމީ ޙުކޫމަތުންނެވެ. ނުވަތަ ޙުކޫމަތުން ކަނޑައަޅާ ފަރާތަކުންނެވެ. ޒަކާތުން އެކަނި ދައުލަތެއް ނުހިންގޭނެ އެވެ. ޒަކާތަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ވަކި ބައެއްގެ ޙައްޤެކެވެ. ޒަކާތަކީ ވަކި ބަޔަކަށް ޚާއްޞަ ވެގެންވާ ހަޤެއް ކަމުން ދައުލަތް ހިންގުމުގައި އެހެނިހެން މާލީ ވަސީލަތްތައް އިތުރުކުރަންޖެހޭނެ އެވެ. މިގޮތުން ދައުލަތުގެ މާލިއްޔާތު އިތުރުކުރުމަށް ދައުލަތުގެ ފިޔަފާރި އިތުރު ކުރުމާއި އެކި އެކި މަޝްރޫޢުތައް ޤާއިމު ކުރުމާއި ތަފާތު ދާއިރާތަކުން ޓެކްސް ނަގަން ޖެހެއެވެ. ޒަކާތުގެ މައުޟޫޢަކީ ވަރަށް ޝައުޤުވެރި މައުޟޫޢެކެވެ. މި ޒަމާނުގެ މަފްހޫމުތަކުގެ ތެރެއިން ޒަކާތުގެ ހަރުދަނާ މާލީ ނިޒާމެއް ޤާއިމު ކުރެވިއްޖެ ނަމަ މުޖުތަމަޢަށް ދިރުން ލިބިގެންދާނެ އެވެ.\nމި ސިލްސިލާ މަޒްމޫނުތަކުގައި ހިމަނާލަނީ މެލޭޝިޔާގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ކުއްލިއްޔާ އޮފް އިސްލާމިކް ރިވީލްޑް ނޮލެޖް އެންޑް ހިއުމަން ސައެންސަސްގެ ފިޤުހު އުޞޫލުލްފިޤުހު ޑިޕާޓްމަންޓްގައި ޕީއެޗްގައި އަޅުގަނޑު ލިޔުނު ފޮތުގައިވާ ބައެއް ހުށަހެޅުންތަކެވެ.\nއެ ދިރާސާއަކީ ވަރަށް ގިނަ ޤައުމުތަކުގައި ޒަކާތް ނަގައި ބަހާ ގޮތުގެ މައްޗަށް ބަލައި ޢިލްމީ ދިރާސާތަކަށް ފަހު ރާއްޖޭގައި ހަރުދަނާ ޒަކާތުގެ ނިޒާމެއް ޤާއިމު ކުރުމުގެ މައްޗަށް ލިޔެވިފައިވާ ދިރާސާއެކެވެ. މަޒްމޫނު ތަކުގެ ގޮތުގައި މި ހުށަހަޅާލަނީ އިތުރު މަޢުލޫމާތު ހިމަނައިގެން ޚާއްޞަކޮށް ޒަކާތުގެ ބެހެނިވެރިންނާ ބެހޭ ބައިތަކުގެ ޚުލާޞާތަކެވެ. މިބައިތަކުގައި ބެހެނިވެރިންނާ ގުޅޭ ގޮތުން ހަތަރު މަޒުހަބުގެ ދަންނަބޭކަލުންގެ ނަޒަރިއްޔާތަކާއި މިޒަމާނުގެ އިޖުތިހާދާއި ރާއްޖޭގައި ޢަމަލު ކުރަމުން އައި ގޮތާއި އަދި ޒަކާތު ފަންޑުން މުސްތަޤުބަލުގައި ޢަމަލުކުރުމަށް އަޅުގަނޑަށް ފެންނަ ތަޞައްވަރު ހިމަނާފައިވާނެ އެވެ. އެންމެހާ ހުށައެޅުންތަކަކީ ވެސް ޢިލްމީ ދިރާސާތަކަށް ފަހު އަދި އިންޓަރނޭޝަނަލް ފިޤުހު އެކަޑަމީ ތަކުގެ ނިންމުންތަކުގެ އަލީގައި ހުށައަޅާ ހުށަހެޅުންތަކެކެވެ.\nއަޅުގަނޑު ބުނަމެވެ. މިޒަމާނުގެ ޙާޖަތްތައްވަނީ އިތުރުވެފައެވެ. ފަޤީރުކަމާއި އެނޫންވެސް ކަންކަމުގެ މަފްހޫމަށް އިހުޒަމާނުގައި ޢަމަލު ކުރި ގޮތަށް މިހާރަކު ޢަމަލެއް ނުކުރެވޭނެ އެވެ. މިހެންކަމުން ޒަކާތުގެ ބެހެނިވެރިންގެ މަފްހޫމް ތަނަވަސް ކުރަން ޖެހެއެވެ.\nމިއިން ކޮންމެ ބައެއްގެ މަފްހޫމް އިހުޒަމާނާއި މިޒަމާނުގައި ތަފާތެވެ. އެހެންކަމުން އިހުޒަމާނުގެ ގޮތަށް ޕްރެކްޓިސް ކުރާ ނަމަ ބޮޑެތި ގޮންޖެހުން މެދުވެރިވާނެ އެވެ. މިނިވަން ކުރާނެ އަޅުންނެއް ނެތެވެ. ﷲ ގެ މަގުގައި ހަނގުރާމައަށް ގޮސް ޖިހާދު ކުރާ ޙައްޤު މުޖާހިދުންނަކީ ކޮބައިކަން ސާފެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް އަޅުން މިނިވަން ކުރުމުގެ މަފްހޫމު ފުޅާކޮށްފި ނަމަ މަސްތުވާތަކެތީގެ ވަބާގެ އަޅުވެތިކަމުގެ ޝިކާރައަކަށް ވެފައިވާ މީހުން ރިހެބިލިޓޭޓް ކުރުމަށް ޒަކާތުން ޚަރަދު ނުކުރެވެންވީ ސަބަބެއްނެތެވެ. ނުވަތަ ހަށިވިއްކުމުގެ ޝިކާރައަކަށްވެފައިވާ ކުދިން އެ އަޅުވެތިކަމުން ސަލާމަތް ކުރަން ޚަރަދު ނުކުރެވެންވީ ސަބަބެއް ނެތެވެ. ނުވަތަ އަސީރުން މިނިވަންކުރުމަށާއި ކިޑްނެޕް ކުރެވިފައިވާ ފަރާތްތައް ސަލާމަތްކުރުމަށް ޚަރަދު ނުކުރެވެންވީ ސަބަބެއް ނެތެވެ. މިއީ ހައްތަހާ ވެސް ޢިލްމީ ގޮތުން ބަހުޘްކުރެވިދާނެ ކަންކަމެވެ.\nއެގޮތަށް ޖިހާދު ކުރުމުގެ މަފްހޫމް ތަނަވަސް ކޮށްފި ނަމަ އިސްލާމްދީނުގެ ދިފާޢުގައި ލިޔަމުންދާ ނޫސްވެރިޔާ ވެސް މުޖާހިދަކަށް ވާނެ އެވެ. އިސްލާމީ ޙައްޤު މަޢުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދޭ ޓީވީ ޗެނަލްގެ މަސައްކަތް ވެސް ޖިހާދުގެ ތެރެއަށް ވަދެގެންދާނެ އެވެ. އެހެނީ އެއީ ﷲ ގެ މަގުގައި ކުރެވޭ ކަންކަމެވެ. އަދި މިބައިން ރާއްޖޭގެ ޢަސްކަރިއްޔާއައި ފުލުހުންގެ ތެރޭގައި ވަސީލަތްތައް އިތުރުކުރުމާއި މީހުން ބިނާ ކުރުމަށް ޚަރަދު ނުކުރެވެންވީ ސަބަބެއް ނެތެވެ. އެއީ އިސްލާމީ އަސްކަރިއްޔާ އެވެ.\nމިކަމުގެ ތަފުޞީލު ފީ ސަބީލިﷲ ބަޔާ ބެހޭ މަޒްމޫނުގައި އަންނާނެ އެވެ. ކުރިއަށް ހުރި މަޒްމޫނުތަކުގައި ޒަކާތުގެ ޙައްޤުވެރިންގެ ތަފްޞީލްތައް އަންނާނެއެވެ. މަޒްމޫނުތައް ލިޔަމުންދާނީ ޒަކާތުގެ ޙައްޤުވެރިންގެ ތަރުތީބުންނެވެ.\nޒަކާތުގެ ބެހެނިވެރިން ކީރިތި ޤުރުނުގައި ބަޔާންކުރައްވާފައިވެއެވެ. އެއީ އަށް (8) ބައެކެވެ.\n1 - ފަޤީރުން\n2 - މިސްކީނުން\n3 - ޢާމިލުން\n4 - މުއައްލަފަތު ޤުލޫބު\n5 - އަޅުން\n6 - ދަރަނިވެރިން\n7 - ފީ ސަބީލިﷲ\n8 - އިބުނު ސަބީލް\nމާލޭގެ ބާޒާރު މަތީގައި ސަލާން ޖަހާ މީހުންގެ ހާލަތު ބަލަން މިނިސްޓަރު ޝިދާތާ ވަޑައިގެން މައުލޫމާތު ސާފު ކުރައްވަނީ -- އަހުމަދު ޝުރާއު | އަވަސް\nޝަރުޢީ މާނައިގައި ފަޤީރަކީ ކާކުކަން ކަނޑައެޅުމުގައި ފިޤުހީ މަޒުހަބުތަކުގެ މެދުގައި ޚިޔާލު ތަފާތުވުން އުފެދިފައި ވެއެވެ.\nޙަނަފީ މަޒުހަބުގެ ދަންނަބޭކަލުންގެ ނަޒަރުގައި ފަޤީރަކީ އޭނާގެ އަތުގައި ޒަކާތުގެ ނިޞާބަށް ވުރެން ދަށުގައި ފުދުންތެރިކަން ހުރެ އިތުރު އެހީއަށް ބޭނުންވާ މީހާއެވެ. (އިބުނުލްހުމާމު، 202).\nމާލިކީ މަޒުހަބުގެ ފިޤުހުވެރިންގެ ނަޒަރުގައި ފަޤީރަކީ އޭނާގެ ޙާޖަތްތައް ފުރިހަމަ ކުރުމުގައި ފުދުންތެރިކަން ނެތް މީހާ އެވެ. (އިބުނުޖައްޒީ، 2000: 132)\nޝާފިޢި މަޒުހަބުގެ ޢިލްމުވެރިން ދެކެވަޑައިގަންނަވަނީ ފަޤީރަކީ އެއްވެސް ވަރެއްގެ ފުދުންތެރިކަމެއް ނެތް މީހާއެވެ.(އައްޝާފިޢީ،2001: 182)\nޙަންބަލީ މަޒުހަބުގެ ޢިލްމުވެރިން ދެކެވަޑައިގަންނަވަނީ ފަޤީރަކީ ފުދުންތެރިކަމެއް ނެތްމީހާ ކަމުގައެވެ. (އަލްމަރުދާވީ، 1997: 195).\nޝަރުޢީ ނަޒަރުން ފަޤީރަކީ ކާކުކަން ބަޔާން ކުރުމުގައި މަޝްހޫރު ހަތަރު މަޒުހަބުގެ ފިޤުހީ ނަޒަރިއްޔާތަށް ބަލާއިރު މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ޚިލާފު އުފެދިފައި ވަނީ ޙަނަފީ މަޒުހަބާއި ޖުމުހޫރުންނާ ދެމެދުގަ އެވެ. ޙަނަފީ މަޒުހަބުގައިވާ ގޮތުން ފަޤީރަކީ ޒަކާތުގެ ނިޞާބަށް ވުރެން ފުދުންތެރިކަން ދަށް މީހާ އެވެ. އެހެން މަޒުހަބުތަކުގައި ފަޤީރު ކަނޑައެޅުން ނިޞާބާ ގުޅުވާފައި ނުވެއެވެ. އެ މަޒުހަބުތަކުގައި ބުރަވެފައިވަނީ ފުދުންތެރިކަން ކުޑަކަމާއި ޙާޖަތުގެ މައްޗަށެވެ. (ޢަޒްމާން، 107).\nމިގޮތުން އަޅުގަނޑުގެ ނަޒަރުގައި މިޒަމާނަށް އެންމެ އެކަށީގެންވާ މަފްހޫމަކީ ޖުމުހޫރުން ގެންނަވާފައިވާ މަފްހޫމެވެ. އެއީ ޙާޖަތުގެ މައްޗަށް ބިނާ ކުރުމެވެ. އެހެން ކަމުން ފަޤީރަކީ ކެއުންބުއިމާއި ފޭރާމާއި އުޅޭނެތަނާއި އެނޫންވެސް ދިރިއުޅުމަށް ބޭނުންވާ ޟަރޫރީ ކަންކަމުގައި އޭނާއާއި އޭނާގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައިވާ މީހުން އިތުރު ފުދުންތެރިކަމުގެ ބޭނުންޖެހިފައިވާ މީހާއެވެ. އިހުޒަމާނާ ބަލާފަ މިޒަމާނުގައި ބެނުންތަކާއި ޙާޖަތްތައްވަނީ އިތުރުވެފަ އެވެ. އެހެންކަމުން ފަޤީރުންގެ މަފްހޫމު ޝަރުޢީ ގޮތުން ބަޔާންކުރާއިރު މިޒަމާނުގައި އާދަކާދަތަކާއި ޙާލަތާއި ދިރިއުޅުމަށް އައިސްފައިވާ ބަދަލުތައް ރިޢާޔަތް ކުރެވެން ޖެހޭނެ ކަމުގައި އަޅުގަނޑު ދެކެމެވެ.\nފަޤީރުންގެ މަފްހޫމަކީ ކޮބައިކަމާމެދު ފިޤުހީ މަޒުހަބުތަކުގެ މެދުގައި ބަހުޘްކުރެވިފައިވާ ފަދައިން މިސްކީނުގެ މަފްހޫމާ މެދުގައި ވެސް ޢިލްމުވެރިން ބަހުޘްކުރައްވާފައިވެއެވެ.\nޙަނަފީ މަޒުހަބުގެ ފިޤުހުވެރިން ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި މިސްކީނަކީ އޭނާގެ އަތުގައި އެއްވެސް އެއްޗެއްނެތިގެން ކެއުން ބުއިމަށާއި އޮރިޔާން ނިވާކުރާނެ ފޭރާމަށް ބޭނުންޖެހި ސަލާން ޖަހާ ޙާލަތުގައި ހުރިމީހާ އެވެ. (އިބުނުލްހުމާމު، 202).\nމާލިކީ މަޒުހަބުގެ ޢިލްމުވެރިން ދެކެވަޑައިގަންނަވަނީ މިސްކީނަކީ ފަޤީރަށް ވުރެން ވެސް ބޮޑަށް ޙާލުގައި ޖެހިފައިވާ މީހާއެވެ. (އިބުނު ޖައްޒީ، 2000: 132).\nޝާފިޢީ މަޒުހަބުގެ ޢިލްމުވެރިން ދެކެވަޑައިގަންނަވަނީ މިސްކީނަކީ ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް އޭނާގެ އަތުގައި ފުދުން ތެރިކަން ހުރެމެ އިތުރު އެހީއަށް ބޭނުންވާ މީހާ ކަމުގަ އެވެ. (އައްޝާފިޢީ،2001: 3، 182).\nޙަންބަލީ މަޒުހަބުގެ ޢިލްމުވެރިން ދެކެވަޑައިގަންވަނީ މިސްކީނަކީ އޭނާގެ ގިނަ ޙާޖަތްތައް ފުއްދޭވަރުގެ ފުދުންތެރިކަން ހުރިމީހާ ކަމުގައި އެވެ. (އަލްމަރުދާވީ، 3، 195).\nއަލްއިމާމު އިބުނު ރުޝްދު ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންނަކީ ކޮބައި ކަމާއި އެ އިޞްޠިލާޙުގެ ތަފާތަކީ ކޮބައިކަމާމެދު ޢިލްމުވެރިން އިޚުތިލާފުވެ ވަޑައިގެންފައިވެއެވެ. ބައެއް ބޭފުޅުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ފަޤީރަކީ މިސްކީނަށް ވުރެން ފުދުންތެރިކަމުގެ ޙާލަތު ރަނގަޅު މީހާއެވެ. މިއީ މާލިކީ މަޒުހަބުގެ ޢިލްމުވެރިންގެކުރެ ބަޣުދާދުގެ ދަންނަބޭކަލުން ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތެވެ.\nއަނެއްބަޔަކު ދެކެވަޑައިގަންނަވަނީ މިސްކީނަކީ ފަޤީރަށް ވުރެން ޙާލަތު ރަނގަޅު މީހާ ކަމުގައެވެ. މިއީ އިމާމު އަބޫޙަނީފާއާއި އެކަލޭގެފާނުގެ އަޞްޙާބުންގެ ރައުޔެވެ. އަދި މިއީ އިމާމު ޝާފިޢީގެ ވެސް އެއް ރައުޔެވެ. އިމާމު ޝާފިޢީގެ އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި ވާގޮތުން ފަޤީރާއި މިސްކީނަކީ އެއް މާނައެއް ދޭހަވާ ދެ ލަފުޒެވެ. އެއީ އިބުލްޤާސިމުގެ ރައުޔެވެ. އެއީ ލޮޣަވީ ނަޒަރިއްޔާއެކެވެ.ޝަރުޢީ ދިލާލަތެއް އޮތް ކަމެއްނޫނެވެ. ( އިބުނު ރުޝުދު، 1995: 2، 544)\nއިސްވެ ދިޔަ ވާހަކަތަކުން ދޭހަވަނީ މިސްކީނުންނަކީ ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ފުދުންތެރިކަމެއް ހުއްޓަސް ދިރިއުޅުމުގެ ޟަރޫރީ ކަންކަމުގައި އިތުރު އެހީތެރިކަން ބޭނުންވާ ބައެއްކަމުގައެވެ. އެހެންކަމުން މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ރިޢާޔަތްކުރެވިފައިވަނީ "ޙާޖަތަށެވެ" ބޭނުންޖެހިފައިވާ މިންވަރަށެވެ.\nފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންނަށް ޒަކާތް ޙައްޤުވުމުގެ ޝަރުޠު\nފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންނަށް ޒަކާތް ޙައްޤުވުމުގެ ޝަރުޠުތަކެއް ލައްވާފައި ވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އިސްލާމުން ކަމުގައި ވުމާއި ހާޝިމްގެފާނު (ޢަބްދުލްމުއްޠަލިބްގެ ދަރިފަސްކޮޅު) ވަންހައިގެ ބަޔަކު ކަމުގައި ނުވުން ހިމެނެއެވެ. (އެއީ ކީރިތި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޢާއިލާގެ މެމްބަރުންނެވެ.) އެބޭކަލުންނަކީ ހަނގުރާމައިން ލިބޭ މުދަލުގެ ފަސްބައިކުޅަ އެއްބައި ޙައްޤުވާ ބަޔަކަށްވުމާއެކު ޒަކާތުގެ މުދަލުން އެބޭކަލުންނަށް ދިނުން ޖާއިޒު ވެގެން ނުވެއެވެ.\nމީގެ އިތުރުން މައިންބަފައިންނާއި ދަރިންނާއި އަނބިންނަށް ޒަކާތު ފައިސާ ނެރޭ މީހާ އަމިއްލައަށް އެ ފައިސާއިން ދިނުން ހުއްދަ ނޫންކަމުގައި ވެއެވެ. އެހެނީ އެމީހުންގެ މައްޗަށް ޚަރަދު ކުރުމަކީ ދަރިން ނުވަތަ ފިރިމީހާގެ މައްޗަށް ޝަރުޢީ ގޮތުން ވާޖިބުވެގެންވާ ކަމެކެވެ. މައިންބަފައިންނާއި ދަރިންނާއި އަނބިން ފިޔަވައި ގާތް ތިމާގެ މީހުންގެ ތެރޭގައި ތިބި އެހެން ފަޤީރުންނަށް ތިމާގެ ޒަކާތުގެ ފައިސާއިން ޚަރަދު ކުރުމަކީ ޖާއިޒު ކަމެކެވެ. އަޞްލަކީ ޒަކާތު ފައިސާ ދައުލަތާ ޙަވާލު ކުރުމެވެ. ޒަކާތް ބެހުމުގެ ކަންކަން ގެންދިއުމަކީ ދައުލަތުގެ ވާޖިކެވެ. ބައެއް ޤައުމުތަކުގައި ވަކި މިންވަރެއް އަމިއްލައަށް ބެހުމަށް ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހުއްދަ ދީފައިވެއެވެ.\nފަޤީރުންގެ ތެރޭގައި ތިބި އަމިއްލައަށް މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ކުޅަދާނަކަމާއި ހުނަރު ލިބިފައިވާ މީހުންގެ މައްޗަށް އައުލާވެގެންވަނީ ދިރިއުޅުމަށްޓަކައި މަސައްކަތް ކުރުމެވެ. ދިރިއުޅުމަށްޓަކައި އަމިއްލަ މަސައްކަތުން ހޯދާ އެއްޗެއްގައި ﷲ ބަރަކާތް ލައްވައެވެ. ގައިގައި ވަރު ހުރި މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ހުރި މީހުންނަށް އެއީ ފަޤީރުން ކަމުގައި ވިޔަސް ޒަކާތުން ދިނުމަކީ ޢިލްމުވެރިން ހުއްދަ ނުކުރާ ކަމެކެވެ. މި ގޮތަށް ހުއްދަ ނޫނީ ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންގެ ބައިން އެކަންޏެވެ. އެހެން ބައިތަކުން އެފަދަ މީހުންނަށް ދިނުން ހުއްދަވެގެން ވެއެވެ.\nޒަކާތުން ދެވޭ މިންވަރު\nފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންނަށް ޒަކާތުން ޙައްޤުވާ މިންވަރާމެދު ވެސް ދަންނަބޭކަލުންގެ މެދުގައި ޚިލާފު އުފެދިފައިވެއެވެ. ބައެއް ބޭކަލުން ވިދާޅުވަނީ އެއް ދުވަހާއި ރެއެއްގެ ކަންކަން ހަމަޖެއްސޭ ވަރު ދިނުމަށެވެ. އަނެއް ބަޔަކު ވިދާޅުވަނީ ޙާޖަތްތައް ފުދޭ މިންވަރަށެވެ. އަނެއް ބަޔަކު ވިދާޅުވަނީ ފަންސާސް ދިރުހަމެވެ. ނުވަތަ އޭގެ އަގާ އެއްވަރަށް ދީނާރެވެ. އަނެއް ބަޔަކު ވިދާޅުވަނީ ދިރިއުޅުމަށްޓަކައި މުޅި ޢުމުރުގައި ވެސް ބޭނުން ކުރެވޭ ފަދަ ވަސީލަތެއް ގަނެވޭ ވަރަށެވެ. އަނެއް ބަޔަކު ވިދާޅުވަނީ ޒަކާތުގެ ނިޞާބުގެ މިންވަރުކަމުގަވެ. ޢުމަރުގެފާނު ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. ޒަކާތުން ދޭ އިރު އެއުރެން ތަނަވަސްވާ މިންވަރަށް ދޭށެވެ. (އަލްޤަރުޟާވީ،2007:14) މި ހުރިހާ ރައުޔެއްގެ މައްޗަށް ބުރަވުމުން އަންނަނިވިކަންކަން ފާހަގަވެއެވެ. (އަބްދުއްލަޠީފު، 34-35).\n1 - ފަޤީރު މީހާއާއި މިސްކީނުގެ ޙާޖަތްތައް ފުއްދޭ މިންވަރަށް ދިނުމެވެ.\n2 - ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންނަށް ޒަކާތުން ދިނުމުގައި ދިރިއުޅުމުގެ ޙާލަތު އެއްޤައުމުން އަނެއް ޤައުމަށް ތަފާތު ކަން ދަންނަން ޖެހޭނެއެވެ. އެހެންކަމުން ޒަކާތުން ދިނުމުގައި އާދަކާތަތަކާއި ޢުރުފަށް ބަލަން ޖެހޭނެ އެވެ.\n3 - އެއް އަހަރަށް ފުދޭ ވަރަށް ވެސް ދެވިދާނެއެވެ.\n4 - ކޮންމެހެން ނިޞާބުގެ މިންވަރު ދިނުން ލާޒިމެއް ނޫނެވެ. ބަލަން ޖެހޭނީ އެމީހުންގެ ޙާޖަތުގެ މިންވަރެވެ. ޙާޖަތްތައް ފުއްދޭ ވަރަށް ދިނުމަށެވެ.\nދިވެހި ރާއްޖޭގައި ޒަކާތުގެ އޮފީހުގެ ނަމުގައި ދިވެހި ސަރުކާރުން 1983 ގައި އޮފީހެއް އުފެއްދެވި އެވެ. އެއިގެ ކުރީގެ ކަންކަން ރަސްމީކޮށް މާ ފުޅާކޮށް އެނގޭކަން ނެތެވެ. ޒަކާތާ ބެހޭ އޮފީހުން ޒަކާތުގެ ކަންކަމުގައި މީހުން ހޭލުންތެރި ކުރުމަށް ގިނަގުނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކޮށްފައިވާ ކަން ފެންނަން އެބަހުއްޓެވެ. ޒަކާތާ ބެހޭ އޮފީސް ހުރިގޮތަށް ހުރި ނަމަ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޒަކާތުގެ ހަރުދަނާ އިދާރީ ނިޒާމެއް ޤާއިމު ކުރުމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ފަސޭހަވެގެން ދިޔައީހެވެ. ޒަކާތާ ބެހޭ އޮފީސް އުފެއްދެވި އަހަރުގައި ޒަކާތަށް ލިބިފައިވަނީ ގާތް ގަނޑަކަށް އެއް މިލިއަން ރުފިޔާއެވެ. (1,79,053,67) އެއީ މާލެ އިން (817,226,96) އަތޮޅުތަކުން ( 261,826,72) (ޒަކާތުގެ އަހައްމިއްޔަތު، 1983: 19) އެވެ. 1984 ޒަކާތް ބެހި އިރު، މުއްލަފަތު ޤުލޫބުގެ ބަޔާއި (އަޅުން މިނިވަންކުރުން) މިބައި ތަކަށް ބައެއް އަޅައިފައި ނުވެއެވެ.\nޒަކާތާ ބެހޭ އޮފީސް ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ރިލިޖަސް އެފެއާޒުގެ ޔުނިޓަކަށް ބަދަލުވިއެވެ. އެއަށް ފަހު މިނިސްޓްރީ އޮފް ޖަސްޓިސް އެންޑް އިސްލާމިކް އެފެއާޒުގެ ދަށް ދިޔައެވެ. އަދި 1996 އިސްލާމީ ކަންތައްތަކާ ބެހޭ މަޖްލިސް އުފެދި އެތަނުގެ ޔުނިޓަކަށް ޒަކާތާ ބެހޭ ކަންކަން ބަދަލުވެގެން ދިޔައެވެ. އިސްލާމީ ކަންތައްތަކާ ބެހޭ އެންމެ މަތީ މަޖްލީހުން ޒަކާތުގެ ކަންކަން ހަރުދަނާ ކުރުމަށްޓަކައްޔާއި މީހުން ހޭލުންތެރިކޮށް ޒަކާތް އޭގެ ޙައްޤުވެރިންނަށް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ގިނަ ގުނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކޮށްފައިވާކަން ލިޔެކިއުންތަކުން އެނގެން އެބަހުއްޓެވެ. (2008) ގައި މިނިސްޓްރީ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއާޒު އުފެދި އެތަނުގެ ހިންގުމާ އަޅުގަނޑުމެން ޙަވާލުވިއިރުން ފެށިގެން ރާއްޖޭގައި ޒަކާތުގެ ނިޒާމު އިތުރަށް ތަރައްޤީ ކުރަން މަސައްކަތް ކުރެވިފައިވާނެ އެވެ. (2008) ގައި ޒަކާތަށް ލިބުނީ (14,928,734) ރުފިޔާ އެވެ. (ރިޕޯޓް، 2008).\n(2008) ޒަކާތުގެ ބެހެނިވެރިންގެ އުޞޫލުތައް މުރާޖިޢާކޮށް ފަޤީރުންގެ ޙާޖަތަށް ބަލައި ޒަކާތު ފަނޑުން ގިނަ ޚިދުމަތް ދިނުމުގެ މަގު ފަހިކުރެވުނެވެ. މިގޮތުން ގެނެވުނު ބަދަލުތަކުގެ ތޭރޭގައި ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންގެ މަފްހޫމު ތަނަވަސް ކުރުމާއި ފީ ސަބީލިﷲ ގެ މަފްހޫމު ތަނަވަސް ކުރުން ހިމެނެ އެވެ. އެއީ ފަޤީރުންގެ ޙާޖަތަށް ބަލައި އަދި އިސްލާމީ މަސައްކަތްތައް ފުޅާކުރުމުގެ މަޤުޞަދުގަ އެވެ. ފީ ސަބީލިﷲ ގެ ބައިން ވާޢިޒުންނަށް އުޖޫރަ ދިނުމާއި ކިޔަވާކުދިންނަށް އެހީވުމާއި ދީނީ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމާއި އެކި ތަންތަނުގައި ނަމާދު ކުރެވޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖެއްސުނެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން މުއައްލަފަތު ޤުލޫބުގެ ބަޔަށް ވެސް ރާއްޖޭގައި ޢަމަލު ކުރަން ފެށުނެވެ. މީގެ ދަށުން ރާއްޖޭގައި ތިބެ އަލަށް އިސްލާމްވާ ބޭރު މީހުންނަށް ޒަކާތު ފަނޑުން މާލީ ގޮތުން އެހީތެރިވުން ފެށުނެވެ.\nއަދި (2012) އިން ( 2015) ޢިލްމީ އިޖުތިހާދުގެ އަލީގައި ގިނަ ބަދަލުތަކެއް ގެނެވިފައިވާނެއެވެ. މިގޮތުން ޙާޖަތަށް ބަލައި ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންގެ މަފްހޫމް އިތުރަށް ތަނަވަސްކުރުމާއި ފީ ސަބީލިﷲ ގެ ބައި ތަނަވަސްކުރުމާއި ޒަކާތުގެ ކަންކަމުގައި ލަފާ ދޭނެ ޚާއްޞަ ޝަރީޢާ އެޑްވައިޒަރީ ކޮމިޓީ އެއް އެކުލަވާލުމާއި އިތުރު ޤަވާޢިދުތަކާއި އުޞޫލުތައް އެކުލަވާލުމާއި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޒަކާތް ނެގުމާ ބެހޭ ޤާނޫނެއްވެސް އެކުލަވާލެވި އޭޖީ އޮފީހަށް ފޮނުވިފައިވާނެއެވެ. (2015- 2018) އަށް ޒަކާތު ފަންޑަށް އާދަޔާ ޚިލާފު ބޮޑު ކުރިއެރުމެއް އައިސްފައިވެއެވެ. ގިނަ ގުނަ ޚިދުމަތްތަކެއް ދެވިފައިވެއެވެ. ޒަކާތުގެ އެންމެހާ ކަމެއް ކުރިއަށް ދަނީ ޒަކާތާ ބެހޭ ކޮމެޓީގެ ބެލުމުގެ ދަށުންނެވެ. އެކޮމިޓީގައި މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިނޭންސާއި މިނިސްޓްރީ އޮފް ހޯމް އެފެއާޒާއި މަދަނީ ކޯޓާއި މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތާއި މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިއުކޭޝަންއާއި ވިޔަފާރިވެރިންގެ ޖަމިއްޔާއާއި ފަދަ ދައުކަތުގެ މުއައްސަސާތަކުން މަންދޫބުން ތިއްބަވައެވެ. ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ޒަކާތް ނެރެވި އޭގެ ހައްޤުވެރިންނަށް ފޯރުކޮށްދެވޭނެ އިންތިޒާމު ވަކި އިދާރާއެއްގެ ދަށުން ހަމަޖެހިޖެ ނަމަ ރާއްޖެއިން ފަޤީރުކަން ނައްތާލެވިދާނެ ކަމީ ޔަޤީންކަމެކެވެ.\nދިވެހިރާއްޖޭގެ ތާރީޚަށް ބަލާއިރު ޚާއްޞަގޮތެއްގައި 1978 އިން ފެށިގެން ޒަކާތުގެ ކަންކަމަށް މީހުން ހޭލުންތެރިކޮށް އިދާރީ ގޮތުން ހަރުދަނާ ކުރެއްވުމަށް ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރައްވާފައިވާ ކަން ލިޔެކިއުންތަކުން ފެންނަން އެބަ އޮތެވެ. އެގޮތުން އުފެދުނު އުޞޫލުތަކުގެ މައްޗަށް ފަހުން ކަންކަން އާރާސްތުވަމުން ތަރައްޤީވަމުން އައެވެ.\nރާއްޖޭގައި ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންގެ މަފްހޫމް\nމިނިސްޓްރީ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއާޒުން 2009 ގައި ނެރުއްވާފައިވާ ސާކިއުލާ (C)D1-2009/84) ގައި ބަޔާންވެގެންވާ ގޮތުން ފަޤީރަކީ ޟަރޫރީ ޙާޖަތްތައް ފުއްދޭ ވަރަށް އޭނާގައި އަތުގައި ފުދުންތެރިކަން ނެތްމީހާ އެވެ. މިސްކީނަކީ ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ފުދުންތެރިކަން ހުއްޓަސް އެއިން ޟަރޫރީ ޙާޖަތްތައް ނުފުއްދޭ މީހާއެވެ. މިނިސްޓްރީ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއާޒުން ޢަމަލުކުރާ ރައުޔަކީ ޢިލްމުވެރިންގެ މެދުގައި ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުން މާނަ ކުރުމުގައި އުފެދިފައިވާ ޚިލާފުތަކުގެތެއިން އިޚުތިޔާރު ކުރެވިފައިވާ ހަރުދަނާ ރައުޔެއްކަމުގައި ދެކެމެވެ. ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންގެ މަފްހޫމު ޖުމޫރު ޢިލްމުވެރިންގެ ނަޒަރުގައި ބިނާވެގެންވަނީ ޙާޖަތުގެ މައްޗަށެވެ. މިނިސްޓްރީގެ ރައުޔުގައި ޙާޖަތަށް ރިޢާޔަތް ކުރެވިފައިވެއެވެ.\nޙާޖަތުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންގެ ބައިގެ ދަށުގައި ރާއްޖެއިން ގިނަ ބަޔަކު ތަރުތީބު ކޮށްފައިވެއެވެ. 1987 ގައި ރައީސުލްޖުމޫރިއްޔާގެ އޮފީހުން ނެރުއްވާފައިވާ (އިސްލާމްދީނުގައި ޒަކާތް) މިފޮތުގައި ބަޔާންވެގެންވާ ގޮތުގައި ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންގެ ތެރޭގައި ޔަތީމުންނާއި ފިރިމަރުވެފައިވާ މީހުންނާއި އަޅާލާނެ މީހެއް ނެތް ޢުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނާއި އެކި އެކި ޢުޒުރު ތައް މެދުވެރިވެފައިވާ މީހުންނާއި ބަލިމީހުންނާއި ޟަރޫރީ ޙާޖަތްތައް ނުފުއްދި ތިބި މީހުންނާއި ކިޔަވާ ކުދިންނާއި ވަޒީފާއިން ވަކި ކޮށްފައިވާ މީހުންނާއި ޖަލަށްލެވިފައިވާ މީހުންގެ ޢާއިލާތަކާއި ގެއްލިފައިވާ މީހުންގެ ޢާއިލާތައް ހިމަނާފައިވެއެވެ. (ރައީސުލްޖުމުހޫރިއްޔާގެ އޮފީސް،1987، 53). މި އެންމެންނަކީ ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންގެ ބާބުގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޒަކާތް ޙައްޤުވާ މީހުންގެ ގޮތުގައި ބެލޭވޭ މީހުންނެވެ.\nއިސްވެ ބަޔާންވެ ދިޔަ ފަރާތްތައް ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންގެ ބައިގައި ރާއްޖެއިން ހިމަނާފައިވަނީ ފިޤުހުވެރިންގެ މެދުގައި އުފެދިފައިވާ ބަހުޘްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ޙާޖަތައް ބަލައިގެންނެވެ. މިއީ ވަރަށް ވެސް ފުރިހަމަ އިޖުތިހާދެއްކަމުގައި އަޅުގަނޑު ދެކެމެވެ. އިސްވެ ދެންނެވި ފަރާތްތައް ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންގެ ބައިގައި ހިމަނާފައިވީ ނަމަވެސް އެއިން ކޮންމެ ބަޔަކަށް ޒަކާތުން ފައިސާ ދެވެނީ ވަކި ކަހަލަ ޝަރުޠުތަކާއެކުގައި ވެސް ބަޔާންވެގެންވެއެވެ.\nޚާއްޞަ ކޮށް ޒަކާތުގެ ފައިސާއިން ތަޢުލީމު ދިނުމަށާއި ސްކޫލު މަދުރަސާތަކުގެ ކުތިންގެ ތެރޭގައި އުޅުނު ދަތިޙާލުގައި އުޅުނު ކުދިންނަށް ފޮތް ފަންސުރު ގަނެދިނުމަށް ޚަރަދު ކޮށްފައިވާކަން ރާއްޖޭގެ ތާރީޚުން ފެންނަން އެބަ އޮތެވެ. 2008- 2018 ގައި ގެނެވުނު ބަދަލުތަކުގެ ތެރޭގައި ފީ ސަބީލިﷲ ބައި ފުޅާކޮށް ފަޤީރުންނާ މިސްކީނުންގެ މަފްހޫމު ފުޅާކޮށް މުއައްލަފަތު ޤުލޫބް ބަޔަށް ޢަމަލު ކުރަންފެށުނެވެ. ނަތީޖާއަކީ ގިނަ ކަންކަންކަމަށް ޚަރަދު ކުރެވުމެވެ. މިގޮތުން ފަޤީރުންގެ މަތީ ތަޢުލީމަށް ވެސް ފަނޑު ކުރަންފެށުމާއި ﷲގެ މަގުގައި ކުރެވޭ ގިންކަންކަމަށް ހޭދަކުރުމާއި ފަޤީރުންގެ ބޮޑެތި ބަލި ތަކުގެ ފަރުވާއަށް ވެސް ފަނޑު ކުރަންފެށުނެވެ. އަދި ޙާޖަތަށް ބަލައި ބޯން މެރޯ ހެދުމަށް ބޭނުންފައިތިބި، އެކަމަށް މާލީ ގޮތުން ކުޅަދާނަކަމެއް ނެތް ފަރާތްތަކަށް ވެސް ފަންޑު ކުރެވުނެވެ.\nތަރައްޤީ ކުރަން ފެންނަ ގޮތް\nއިސްލާމްދީނަކީ ހުރިހާ ޒަމާނަކަށް ފެތޭ ގޮތައް ބާވާލައްވާފައިވާ ދީނެކެވެ. ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންގެ ޙާޖަތްތައް ހުރިހާ ޒަމާނެއްގައި ފުއްދައި ދެވޭނެ ފަދަ އުޞޫލުތަކެއްގެ މައްޗަށް ޤާއިމުވެގެންވާ ދީނެވެ. ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންގެ ޝަރުޢީ މަފްހޫމާމެދު ދަންނަބޭކަލުންގެ ރައުޔުތަކާއި ދިވެހިރާއްޖެގައި ޢަމަލު ކުރަންދާ ގޮތާއި ކަންކަން ދިރާސާ ކުރުމަށް ފަހު، ކަމާގުޅޭ އެކި ކަންކަމަށް ނަޒަރު ހިންގައި އަންނަނިވި ގޮތައް ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންގެ ބައިން ޚަރަދު ކުރެވިދާނެ ކަމަށް އަޅުގަނޑު ދެކެމެވެ. އަޅުގަނޑުގެ ވިސްނުން ބިނާކޮށްފައިވަނީ ދުނިޔޭގެ މިއަދުގެ ޙާލަތާއި ދިރިއުޅުމަށް އައިސްފައިވާ ބަދަލުތަކާއި ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންގެ ޙާޖަތްތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ދާއިރާގެ ޢިލްމުވެރިން ހުށައަޅުއްވާފައިވާ ތަފާތު ހުށައެޅުއުންތަކުގެ އިތުރުން އޮގަނައިޒޭޝަން އޮފް އިސްލާމިކް ކޯޕަރޭޝަން (އޯއައިސީ) ގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ފިޤުހު އެކަޑަމީން ޒަކާތުގެ ކަންކަމާ ބެހޭ ގޮތުން 2007 ވަނަ އަހަރުގައި ނެރުއްވާފައިވާ ޤަރާރު އާއި، ހަމަ އެ އެކަޑަމީން 1986 ގައި ނެރެފައިވާ ޤަރާރު އާއި މިޞްރުގެ ދާރުލްއިފްތާއު ގެ ނިންމުންތަކާއި އެކި އެކި ޢިލްމީ މަޖްމަޢުތަކުގެ. ނިންމުންތަކުގެ މައްޗަށެވެ.\nފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންނަށް ބޯހިޔާވަހިކަން ދިނުމަށް ފަންޑުކުރުން\nރާއްޖޭގައި ނަމަ ސޯޝަލް ހައުސިންފަދަ މަޝުރޫޢުތަކަށް ހިލޭ ފަޤީރުންނަށް ޚާއްޞަކޮށް ފަނޑު ކުރެވިދާނެއެވެ. ނުވަތަ އެޔަށް ދައްކަން ޖެހޭ ޑައުންޕޭމަންޓް އެފަދަ ފަރާތްތަކަށް ދައްކާދެވިދާނެއެވެ. މިކަމުގައި ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުން ކަނޑައަޅާނެ ހަރުދަނާ އުޞޫލެއް ހަދަންވާނެއެވެ. ފުދުންތެރިކަން ހުއްޓަސް މިފަދަ ކަމެއްގައި އެހީތެރިކަންބޭނުންވާ ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުން ތިބެއެވެ. މި ގޮތައް އެފަދަ ފަރާތްތަކަށް އެހީތެރިކަން ދެވިއްޖެ ނަމަ ރިބަވީ މުޢާމަލާތްތަކުން ވެސް ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުން ސަލާމަތް ކޮށްދެވިދާނެ އެވެ. މިސާލަކަށް އަންނަންހުރި ސޯޝަލް ހައުސިން ޔުނިޓްތަކުގެ ޑައުންޕޭމަންޓަކީ ފަންސަވީސްހާސް ރުފިޔާ ކަމުގައި ވަނީ ނަމަ ނިކަމެތި ފަޤީރު ޢާއިލާތަކަށް ޒަކާތު ފަނޑުން މިސާލަކަށް ފަސް މިލިއަން ރުފިޔާ ކަނޑައެޅުނަސް އެއިން އެތައް ޢާއިލާއަކަށް އެހީތެރިކަން ލިބިގެންދާނެ އެވެ. ފަޤީރުންގެ ޙާޖަތްތައް ޒަމާނާ އެއްގޮތައް ޕްރެކްޓިސް ކުރެވެން ޖެހެއެވެ.ބޯހިޔާ ވަހި ކަމަކީ އިންސާނީ އަސާސީ ޙައްޤެކެވެ. އަމިއްލަ ބޯހިޔާ ވަހިކަމެއް ނެތް ފަޤީރު މީހާއަށް އެކަމުގައި އެހީވުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. އެކަމަކު ބޯހިޔާވަހިކަން ހުރި ބަޔަކަށް ލަގްޒަރީ ދިރިއުޅުން ހޯދައިދިނުމުގައި އިތުރު ބޯހިޔާވަހިކަމެއް ހޯދުމަށް އެހީއެއް ނުވެވޭނެއެވެ. ޒަކާތު ފަންޑުން ކޮންމެ އަހަރަކު ފަޤީރުންނަށް ކަނޑައަޅާ ޕަސެންޓް އެއީ މިސާލަކަށް ދިހަ މިލިޔަން ރުފިޔާގައިވާ ނަމަ އެ ދިހަ މިލިއަން ތަފާތު ދާއިރާތަކަށް ބެހިދާނެއެވެ. މިގޮތުން ފަޤީރުންގެ މަތީ ތަޢުލީމަށް، ފަޤީރުން ޙައްޖަށް ފޮނުވަން، ފަޤީރުންގެ ބޭސް ފަރުވާއަށް، ފަޤީރުންގެ ބޯ ހިޔާ ވަހިކަމަށް، ފަޤީރުން މުއްސަނދިކުރުމަށް ކުދި މަޝްރޫޢު ތަކަށް ފައިނޭންސްކުރަން މިގޮތަށް އެކި ދާއިރާތަކަށް ބަހާލެވިދާނެއެވެ. މިދެންނެވީ މިސާލުތަކެވެ.\nފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންގެ ބޭސްފަރުވާއަށް ޚަރަދުކުރުން\nކިޑްނީ ބަދަލުކުރުން ފަދަ ގުނަން ޓްރާންސްޕްލާންޓް ކޮށްދިނުމާއި ބޮޑެތި ބަލިތަކަށް ފަނޑު ކުރެވިދާނެއެވެ.\n1 - ޒުވާނުންގެ ތެރޭގައި ތިބި ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުން ކައިވެނިކޮށްދިނުމަށް ޚަރަދުކުރުން: ޒުވާނުންގެތެރޭގައި ނިކަމެތި ޒުވާނުން އުޅެއެވެ. ފައިސާ ނެތިގެންކައިވެނި ނުކުރެވޭ ޒުވާނުން އުޅެއެވެ. އެފަދަ ފަރާތްތަކަށް އެހީތެރިކަން ދެވިދާނެއެވެ. އެއިގެ ސަބަބުން އެމީހުންނަކީ ޢިއްފަތްތެރި ބަޔަކަށްވާނެއެވެ.\n2 - ރަނގަޅު ސްކޫލްތަކުގައި ފަޤީރުންގެ ދަރިންނަށް ކިޔަވައިދީ މަތީ ދަރަޖަ ހޯދާ ކުދިންނަށް މަތީ ތަޢުލީމު ދިނުމަށް ޚަރަދު ކުރުން.\n3 - ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންނަށް ހުނަރުވެރިކަން ދަސްކޮށްދޭ މުއައްސަސާތައް އުފެއްދުން.\n4 - ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންގެ އެކި އެކި މަޝްރޫޢުތަކަށް ފައިނޭސްކުރުން.\n5 - ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންނާއި އެމީހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ތިބި ފަރާތްތަކަށް ފުދޭމިންވަރުކަމަށް ކަމާ ބެހޭ ފަރާތްތަކަށް ފެންނަ މިންވަރެއް ޒަކާތުން ދިނުން.\n6 - ފަޤީރުންގެތެރޭގައި ތިބި އެކި އެކި ހުނަރުވެރިންނަށް ވަސީލަތްތައް ގަނެދިނުން. ( މިސާލަކަށް: ފަހަން ދަންނަ މީހަކަށް ފަހާފޮށި ގަނެދިނުމާއި ވިޔަފާރި ކުރުމުގެ ތަޖުރިބާ ހުރި މީހަކަށް ފައިނޭންސް ކޮށްދިނުމާއި) މިބާވަތުގެ ކަންކަން ކޮށްދެވިދާނެއެވެ. އެއީ ފަޤީރުކަމުން ތަނަވަސްކަމުގެ ތެރެއަށް ގެނައުމަށްޓަކައެވެ.\n7 - އިންވެސްޓްކުރުން: ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންގެ ޟަރުރީ ޙާޖަތްތައް ފުއްދުމަށް ފަހު ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުގެ ބެލުމުގެ ދަށުން ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންގެ މަޞްލަޙަތައްޓަކައި މުދަލުގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރެވޭނެ ފަދަ އުޞޫލުތަކަކާއެކު ޒަކާތުގެ ފައިސާއިން އިސްލާމީ ޝަރީޢާ ހުއްދަކުރާ ކަންކަމަށް އިންވެސްޓުކުރުން\n8 - އިންޓަރެސްޓަކާ ނުލައި ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންނަށް ލޯނު ލިބޭނެ ގޮތްތައް ހަމަޖެއްސުން.\n1 - ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޒަކާތު ފަންޑު ތަރައްޤީކުރަންފެށި ގޮތައް ކުރިއަރަމުން އަންނަ އައުން ދަމަހައްޓަވާނެއެވެ. އިތުރަށް ކުރިއެރުވުމަށް އިސްތިރާތީޖީ އެކްޝަން ޕްލޭނެއް އެކުލަވާލެވެންވާނެއެވެ.\n2 - ޒަކާތުގެ ޙައްޤުވެރިން ނުވަތަ ބެހެނިވެރިންގެ މަފްހޫމް ތަނަވަސްގޮތެއްގައި މާނަކުރެވެންވާނެއެވެ.\n3 - މިނިސްޓްރީ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއާޒުގައި އުފައްދާފައިވާ ޒަކާތުގެ ޝަރީޢާ އެޑްވައިޒަރީ ކޮމެޓީ އެކްޓިވްކޮށް ޒަކާތު ފަންޑު ތަރައްޤީކުރުމުގައި ބައިނަލްއަޤުވާމީ އިސްލާމީ ފިޤުހު އެކަޑަމީތަކުގެ ނިންމުންތައް ރީޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ.\n4 - ޑްރާފްޓްކޮށް ހުށައަޅާފައިވާ ޤާނޫނު ވެސް ވުޖޫދަށް ގެނެވޭތޯ މަސައްކަތްކުރަންވާނެއެވެ.\n5 - ޒަކާތް ދައްކާ ފިޔަފާރިވެރިޔާ އަތުން ޓެކްސް ނެގުމުގައި ޒަކާތަށް ދެއްކިވަރު ޓެކްސް އިން އުނިކޮށް ވިޔަފާރިވެރިންނަށް ލުއިހޯދަ ދެވެންޖެހެއެވެ.\n6 - ޙާލަތާއި މީހުންގެ ދިރިއުޅުމަށް ވަނީ ބޮޑެތި ބަދަލު ތަކެއް އައިސްފައެވެ. ފަޤީރުންންނާއި މިސްކީނުންގެ މިއަދުގެ ޙާޖަތްތައް ކުރީގެ ޤަރުނުތަކުގެ ޙާޖަތްތަކާއި މުޅިން ތަފާތެވެ. ވީމާ އަދުގެ ޙާޖަތްތައްކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ޒަކާތުގެ ފައިސާ އިންވެސްޓްކުރެވޭނެ ގޮތް ހެދުން.\n7 - ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޒަކާތު ފަންޑު އެކްޓިވްކޮށް ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ގޮތައް ގެންދަންވާނެއެވެ. ތަޤުލީދީ ނުވަތަ ޓްރެޑިޝަނަލް ނަޒަރިއްޔާތަކުގެ ކަސްތޮޅުގައި ތާށިވެފައި އޮވެގެން ނުވާނެއެވެ.\n8 - މިނިސްޓްރީ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއާޒުން އިސްނަގައިގެން ކޮންމެ އަހަރަކު ޒަކާތާ ބެހޭ ސެމިނަރ އެއް ބޭވެންވާނެއެވެ.\n9 - އިސްލާމީ ކުއްލިއްޔާތަކުގެ މުޤައްރަރުތަކުގައި ޒަކާތުގެ ނިޒާމު ޒަމާނުގެ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތައް ކިޔަވައިދިނުން. (މިކަންވާނީ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީގައި ފަށާފައެވެ. )\n10 - ޒަކާތް ދެއްކުމުގެ މުހިންމު ކަމާ ބެހޭ ގޮތުން ޚުޠުބާތައް އިތުރުކުރުމާއި ކުންފުނިތަކުން ޒަކާތް ނެރޭނެ ގޮތް ކިޔައި ދިނުމާއި ޓީވީ ރޭޑިއޯ ޕްރޮގްރާމްތަކުގައި ޒަކާތުގެ މައުޟޫޢަށް މުހިންމުކަން ދިނުން. ދެން އަންނަ މަޒްމޫނުގައި ބަޔާންވެގެންވާނީ ޢާމިލުންގެ ވާހަކަ އެވެ.


މުދާ އުފުލާ ގަޑިތަކަށް ބަދަލު ގެނެސްފި – DhiDaily\nއިއްޔެ ޓްރާންސްޕޯޓް އޮތޯރިޓީން ނެރުނު އިއުލާނުގައި ބުނީ 350 ކިލޯއިން ދަށުގެ ޕިކަޕުތައް މާލެ އާއި ހުޅުމާލޭގައި 24 ގަޑިއިރު މިއަދުން ފެށިގެން ދުއްވޭނެ ކަމަށެވެ. އަދި އެއަށް ވުރެ ބޮޑެތި އުޅަނދުފަހަރުގައި ހެނދުނު 11:30ން މެންދުރު 1:30އާ ހަަމައަށް މުދާ އުފުލުން މަނާވާނެ ކަމަށް ވެސް އިއުލާނުގައި ވަނީ ބުނެފަ އެވެ.\nމާލޭގައި މުދާ އުފުލާ އުޅަނދުތަކުގެ ތެރެއިން ފެނާއި ގޭސް ފިޔަވައި އެހެނިހެން މުދާ އުފުލޭނީ ހެނދުނު 9:00ން 11:00 އަށެވެ. އަދި މެންދުރު 1:30ން ހެނދުނު 6:00 އަށެވެ. ފެނާއި ގޭސް އުފުލާ އުޅަނދުތަކަށް ދަތުރު ކުރެވޭނީ ހަވީރު 6:00ން ހެނދުނު 6:00 އަށެވެ.އެ އޮތޯރިޓީން ވަނީ ބްރިޖު މަތީގައި ވެސް ވިޔަފާރި މުދާ އުފުލޭ ގަޑިތަކަށް ބަދަލު ގެނެސްފަ އެވެ. އެގޮތުން، މިއަދުން ފެށިގެން ދެ ޓަނަށް ވުރެ ކުޑަ އުޅަނދުތަކަށް 24 ގަޑިއިރު ބްރިޖުން ދަތުރު ކުރެވޭއިރު އެއަށްވުރެ ބޮޑެތި އުޅަނދުތަކަށް ދަތުރު ކުރެވޭނީ ހަވީރު 6:00ން ހެނދުނު 6:00 އަށެވެ. މި އުޅަނދުތައް ދަތުރު ކުރަން ޖެހޭނީ ބޮޑުތަކުރުފާނު މަގުން ކަމަށް އެ އޮތޯރިޓީން ބުންޏެވެ.\nމިއީ ކޮވިޑް-19އާއެކު އިއުލާންކުރި ލޮކްޑައުނަށް ލުއި ދިނުމުން އާއްމުން ދަތުރުފަތުރުކޮށް އުޅުމާ ގުޅިގެން ގެނައި ބަދަލުތަކެކެވެ. އަދި ލޮކްޑައުންގެ ކުރިން ވެސް ވިޔަފާރި މުދާ އުފުލަމުން އައީ މި ވަގުތުތަކުގަ އެވެ.


World Cup Gai Kulhey Africa Ge Baeh Kulhuntherinnaai Gulhey Thafaathu Vaahaka Thakeh - Vaguthu\nވޯލްޑް ކަޕްގައި ކުޅޭ އެފްރިކާގެ ބައެއް ކުޅުންތެރިންނާއި ގުޅޭ ތަފާތު ވާހަކަތަކެއް\nއެފްރިކާގެ ޓީމުތަކަކީ ވޯލްޑްކަޕުގައި އަބަދުވެސް ތަފާތު ކުޅުމެއް ދައްކާ ޓީމުތަކެވެ. އެކަން މިދިޔަ ވޯލްޑް ކަޕުގައި ވެސް ފެނިގެން ގޮސްފައި ވެއެވެ. ފަހަރެއްގައި އެއީ، އެ ޓީމުތަކުގެ ކުޅުންތެރިން ވެސް އާދަޔާ ހިލާފަށް ތަފާތުވުމުން ކަމަށް ވެދާނެއެވެ. މިރޭ ރަޝިއާގައި ވޯލްޑް ކަޕް ފުޓުބޯޅަ މުބާރާތް ފަށާއިރު މިހާރު މި ގެނެސްދެނީ މި ފަހަރުގެ ވޯލްޑް ކަޕުގައި ކުޅޭ އެފްރިކާއަށް ނިސްބަތްވާ އެންމެ ތަފާތު ފަސް ކުޅުންތެރިންގެ ވާހަކައެވެ.\nނައިޖީރިއާގެ ޓީމުގައި ހިމެނޭ އުމުރުން 25 އަހަރުގެ އޮނާޒީ އަކީ މީގެ ކުރިން އިޓަލީގެ ލާޒިއޯއަށް ކުޅެ އެ ޓީމާއެކު ކާމިޔާބީތަކެއް ހާސިލުކޮށްފައިވާ ހިތްވަރުގަދަ ކުޅުންތެރިއެކެވެ. މިހާރު އޭނާ ތުރުކީގެ ޓްރެބްޒަންސްޕޯ އަށް ކުޅޭ ނަމަވެސް އޭނާ އިޓަލީގެ ރޯމްގައި ކުރި ހިތްވަރު ގަދަ ކަމެއްގެ ވާހަކަ އަދިވެސް ދަނީ ދެކެވެމުންނެވެ.\nއޮނާޒީގެ ހިތްވަރު ގަދަ ކަމުގެ ވާހަކަ ދެކެވެނީ އިޓަލީގެ ރޯމްގައި އޭނާ ބަލަން ހުއްޓައި އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހެއްގެ ވޮލެޓު ވަގަށް ނެގުމުން، ވަގު ކަލޭގެ ފަހަތުން ދުވެ އޭނާ ހިފަހައްޓައި ވޮލެޓު އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހާއަށް އަނބުރާ ހޯދައިދިނުމުންނެވެ. އެ ވާހަކަ މީޑިއާގައި ދެކެވުނު ހިސާބުން އޮނާޒީއަށް ވަނީ ތައުރީފު އޮހިފައެވެ.\nއޮނާޒީ ވޯލްޑް ކަޕުގައި ފެނިގެންދާނީ އަންނަ އާދީއްތަ ދުވަހު ނައިޖީރިއާ އާއި ކްރޮއޭޝިއާ ކުޅޭ މެޗުގައެވެ.\nއިއްސާމް އަލް ހައިދަރީ\nމީގެ 22 އަހަރު ކުރިން މިސްރުގެ ގައުމީ ޓީމަށް ކުޅެން ފެށި ހައިދަރީ އަކީ މި އަހަރުގެ ވޯލްޑްކަޕުގައި ފެނިގެންދާނެ ބައެއް ކޯޗުންނަށް ވުރެ ވެސް އުމުރުން ދުވަސްވީ ކުޅުންތެރިއެކެވެ. މިސްރުގެ އެއް ނަމްބަރު ކީޕަރު ކަމަށްވާ ހައިދަރީގެ އުމުރުން މިހާރު ވަނީ 45 އަހަރު ވެފައެވެ. އެހެން ކަމުން އޭނާ މިސްރާއެކު މާދަމާ އުރުގުއޭއާއި ދެކޮޅަށް ނުކުންނަ މެޗުގައި ވޯލްޑް ކަޕް ތާރީހުގައި ކުޅުނު އެންމެ އުމުރުން ދުވަސްވީ ކުޅުންތެރިޔާގެ ރެކޯޑު އޭނާ މުގުރާލާނެވެ. މީގެ ކުރިން އެ ރެކޯޑު އޮތީ ފާއިތުވެދިޔަ ވޯލްޑް ކަޕުގައި ކޮލަމްބިއާގެ ޓީމުގައި ހިމެނުނު ކީޕަރު ފަރީދު މިންޑްރޮގަން އަތުގައެވެ.\nހައިދަރީ ބުނާ ގޮތުގައި އޭނާއަށް އެހާ ގިނަ ދުވަހު ފުޓުބޯޅަ ކުޅެވުމުގެ ސިއްރަކީ ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް އައިސް ބާތެއްގައި 20 މިނެޓު ހޭދަ ކުރުމެވެ.\nހައިދަރީ ބުނީ އޭނާ ވޯލްޑް ކަޕުގައި ކުޅޭތަން ދެކުމަކީ އޭނާގެ ބައްޕަގެ ވަރަށް ބޮޑު ހުވަފެނެއް ކަމަށެވެ. މިހާރު އޭނާގެ ބައްޕަ މަރުވެފައިވާއިރު އޭނާ ހުރީ ބައްޕަ ފަހުރުވެރިވާނެ ފަދަ ކުޅުމެއް ދައްކަން ތައްޔާރަށެވެ.\nސެނެގަލް އަށް ނިސްބަތްވާ އުމުރުން 23 އަހަރުގެ ނިއަންގް އުފަންވެ ބޮޑުވީ ފަަރަންސޭސި ވިލާތުގެ ޕެރިހުގެ ރައްބޭރުގައެވެ. އޭނާގެ މައިންބަފައިންނަކީ ސެނެގަލް އިން ހިޖުރަ ކުރި ބައެކެވެ. ޔޫތް ލެވެލް އަދި ސީނިއާ ލެވެލްގައި މީގެ ކުރިން އޭނާ ފްރާންސް އަދި ސެނެގަލް ވެސް ތަމްސީލު ކޮށްފައިވެއެވެ. މީގެ ހަ އަހަރު ކުރިން ސެނެގަލްގެ ސްކޮޑުން ވަކި ވުމަށް ފަހު އަނެއްކާވެސް ސެނެގަލް ތަމްސީލު ކުރަން ނިއަންގް ނިންމީ މިދިޔަ އަހަރުގެ ތެރޭގައެވެ.\nނިއަންގް އަކީ ދަނޑުން ބޭރުގައި އަހްލާގީ މައްސަލަތައް ހުންނަ ކުޅުންތެރިއެކެވެ. އަދި އޭނާ ކުރާ ބައެއް ކަންތައްތަކުން ސަޕޯޓަރުންގެ ރުޅިވެރިކަން ވެސް އޭނާއަށް އަމާޒުވެއެވެ.\nއެގޮޮތުން ބަލާއި އޭނާ ފްރާންސްގެ ގައުމީ ޓީމަށް ކުޅުމުގެ ފުރުސަތު ހަނިވެފައި ވަނީ ކާފިއުއެއް އަންގާފައި ވަނިކޮށް ދަންވަރު ވިލައިގެން ނައިޓް ކްލަބަކަށް ދިއުމުންނެވެ. 2016 ވަނަ އަހަރު ކާރު އެކްސިޑެންޓުވުމުން އޭނާ އަށް ވަނީ 11 މަހަށް ކުޅުމާއި ދުރަށް ދާން ޖެހިފައެވެ. އަނިޔާއިން ރަނގަޅުވިތާ މާ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވަނީސް އޭނާ ކުރި ކަމަކީ ގެއެއްގެ ފުރާޅުމަތިން ސްވިމިން ޕޫލަކަށް ފުންމާލާ މަންޒަރު ފެންނަ ވީޑިއޯއެއް މީސް މީޑިއާގައި ހިއްސާ ކުރީއެވެ. އެއާ އެކު އޭނާގެ ފަރުވާ ކުޑަކަމުގެ ވާހަކަ ދެކެވެން ފެށިއިރު ގިނަ އަދަދެއްގެ ސަޕޯޓަރުން ވަނީ ރުޅިވެރިކަން ފާޅުކޮށްފައެވެ.\nއޭސީ މިލާން އަށް ކުޅޭ ނިއަންގް މީގެ ކުރިން ބުނެފައި ވަނީ އޭނާގެ އަމިއްލަ އަމަލުތަކުން ކެރިއަރަށް ގެއްލުން ލިބޭކަން ހުދު އޭނާވެސް ގަބޫލު ކުރާ ކަމަށެވެ.


Poland athun molhu nuvevumun Spain adigandakah vettijje | Mihaaru\nޕޮލެންޑް އަތުން މޮޅު ނުވެވި ސްޕެއިން އަޑިގަނޑަކަށް ވެއްޓިއްޖެ\nސްޕެއިންގެ ޕައު ޓޯރޭޒް ބޯޅައަށް މަސައްކަތް ކުރާއިރު ޕޮލެންޑްގެ ފްރޭކޮވިސްކީ، ޕައު ޓޯރޭޒް އަތުން ބޯޅަ ހޯދަން މަސައްކަތް ކުރަނީ --- ފޮޓޯ: އޭއެފްޕީ\n20 ޖޫން 2021 - 02:23\nސެވިއްޔާ (ޖޫން 20) - ޔޫރޯގައި ސްޕެއިން ކުޅުނު ދެ ވަނަ މެޗުގައި ޕޮލެންޑް އަތުން ވެސް މޮޅު ނުވެވުމުން އަޑިގަނޑަކަށް ވެއްޓިއްޖެ އެވެ.\nމެޗު ނިމުނީ 1-1 އިން އެއްވަރުވެގެންނެވެ. މުބާރާތުގެ ކުރިން ގްރޫޕް އީގެ ފޭވަރިޓެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް ސްޕެއިން ދެ މެޗު ކުޅުނު އިރު އޮތީ ސްވިޑެން އާއި ސްލޮވޭކިއާގެ ފަހަތުން ގުރުޕްގެ ތިން ވަނައިގަ އެވެ. ދެ މެޗު ކުޅެ ސްވިޑެން އެއްވަނައިގައި އޮތީ ހަތަރު ޕޮއިންޓް ހޯދައިގެންނެވެ. ސްލޮވޭކިއާއަށް ތިން ޕޮއިންޓެވެ.\nސްޕެއިންގެ ލަނޑު ކާމިޔާބު ކުރީ އަލްވާރޯ މޮރާޓާ އެވެ. ޖެރާޑް މޮރޭނޯ އޭރިއާ ތެރެއަށް ވަދެ ގޯލް ކުރިމައްޗަށް ނަގައިދިން ބޯޅަ ޕޮލެންޑްގެ ޑިފެންޑަރުންގެ ކައިރިން ނެއްޓުމުން މޮރާޓާ ވަނީ ގޯލްގެ ތެރެއަށް ފޮނުވައިލައިފަ އެވެ. މެޗުގެ އެސިސްޓެންޓް ރެފްރީ ހުރީ މޮރާޓާ އޮފްސައިޑް ކަމަށް ދިދަ ނަގައިގެންނެވެ. އެހެންވެ ސްޕެއިންގެ ކުޅުންތެރިން އުފާފާޅެއް ނުކުރެ އެވެ.\nމޮރާޓާގެ ގޯލް ސައްހަ ކަމަށް ކަނޑައެޅީ، އޭނާ އޮފްސައިޑް ނުވާކަމަށް ވީއޭއާރް އެސިސްޓެންޓުންގެ ފަރާތުން ރެފްރީއަށް އެންގުމުންނެވެ. އުފާފާޅު ކުރުމުގެ ގޮތުން މޮރާޓާ ދިޔައީ ސްޕެއިންގެ ކޯޗް ލުއިސް އެންރީކޭ ގާތަށެވެ. ސްވިޑެން އާ ދެކޮޅަށް ސްޕެއިން ކުޅުނު މެޗުގައި ލަނޑު ޖަހަން ލިބުނު ފުރުސަތުތައް މޮރާޓާއަށް ބޭނުން ނުކުރެވުމުން، ކުރިމަތިވި ފާޑު ކިޔުންތަކުން މޮރާޓާ ހިމާޔަތްކޮށް ދިނީ އެންރީކޭ އެވެ.\nސްޕެއިން އާއި ޕޮލެންޑް ކުޅުނު މެޗުގެ ތެރެއިން --- ފޮޓޯ: އޭއެފްޕީ\nމެޗުގެ 42 ވަނަ މިނެޓްގައި، ޕޮލެންޑްގެ ރޮބަޓް ލެވެންޑޮސްކީ ވަނީ ނުރައްކާތެރި ބޯޅައެއް ސްޕެއިންގެ ގޯލަށް އަމާޒުކޮށް ފޮނުވައިލައިފަ އެވެ. އެ ބޯޅަ ސްޕެއިންގެ ކީޕަރު އުނައި ސިމޯން ދިފާއު ކުރި އެވެ. އެ ފުރުސަތު ނާކާމިޔާބުވި ނަމަވެސް ދެ ވަނަ ހާފަށް ނުކުމެ ލެވަންޑޮސްކީ ވަނީ ޕޮލެންޑަށް ނަތީޖާ ހަމަހަމަ ކޮށްދީފަ އެވެ.\nޕޮލެންޑްގެ ލަނޑު ލެވަންޑޮސްކީ ކާމިޔާބު ކުރީ، މެޗުގެ 54 ވަނަ މިނެޓްގައި ކަމީލް ޔޮޒްވިއާކް ނަގައިދިން ހުރަސް ބޮލުން ގޯލްގެ ތެރެއަށް ވައްދައިލައިގެންނެވެ. އޭގެ ހަތަރު މިނެޓް ފަހުން ލީޑް ނެގުމަށް ސްޕެއިންއަށް ޕެނަލްޓީއެއް ލިބުނެވެ. ސްޕެއިންއިން ހަމަލާއެއް އުފައްދަން މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ތެރޭގައި ޖެރާޑް މޮރޭނޯ އަތުން ބޯޅަ ހޯދަން ޕޮލެންޑްގެ ޕެނަލްޓީ އޭރިއާގެ ތެރެއިން އެ ޓީމުގެ ޔަކުބް މޯޑާ މަސައްކަތް ކުރަން އުޅުމުގެ ތެރޭގައި އޭނާއަށް މޮރޭނޯގެ ފައިމައްޗަށް އެރުނުކަމަށް ވީއޭރުން ދެއްކި އެވެ.\nލިބުނު ޕެނަލްޓީ މޮރޭނޯ ފޮނުވާލުމުން ގޯލް ދަނޑީގައި ޖެހިފައި ރީބައުންސް ވި އެވެ. ރީބައުްނސްވި ބޯޅަ މޮރާޓާ ޖެހި ނަމަވެސް އެ ބޯޅަ ދިޔައީ ބޭރަށެވެ.\nމެޗުގެ ފަހު 25 މިނެޓަށް އެޅުނު ފަހުން ސްޕޭންގެ ކޯޗް އެންރީކޭ ވަނީ، ބަދަލު ކުޅުންތެރިންގެ އެޓޭކިން ކުޅުންތެރިން ކުޅެން ނެރެފަ އެވެ. އޭގެފަހުން ސްޕެއިންގެ އެޓޭކް ވަރުގަދަވި ނަމަވެސް ނަތީޖާ އަނބުރާލެވޭ ގޮތެއް ނުވި އެވެ.


Enme Reethikoh Quran Kiyavaa 10 Qaareen | Dhiislam\nތަޖުވީދުމަގަށް ރީތިކޮށް ޤުރުއާން ކިޔެވުމުގެ ފަންނަކީ އެތައް ބަޔަކު އެފަންނަކަށް ލޯބިކުރާ އުނގެނެން މަސައްކަތްކުރާ ފަންނެކެވެ. ރީތިކޮށް ޤުރުއާން ކިޔަވައި މީހުންނަށް އެތައް ބައެއްގެ ލޯބި ލިބި އެމީހުންގެ ކިޔެވުންތައް ނަކަލުކޮށް އެގޮތަށް ކިޔެވޭތޯ ބަލާ މީހުންވެސަް ވަރަށް ގިނައެވެ.\nމިފަހަރު މިބަލާލަނީ ދުނިޔޭގައި އެންމެ ރީތިކޮށް ކިޔަވައި 10 ޤާރީންނަށެވެ. މިއީ މިކަމާއި ގުޅޭގޮތުން އަލް ހިދާޔާ އިންޓަރނޭޝަނަލް ނެޓްވޯކުގެ ފަރާތުން ޝާއިއު ކޮށްފައިވާ ރިޕޯޓެއްގައި އެކުލެވޭ މައުލޫމާތު ތަކުގެ މައްޗަށް އަލިއަޅުވާލާ ލިޔާ ލިޔުމެކެވެ. ވަނަތައް ހޮވާފައިވަނީ ޔޫޓިއުބުގައި އެމީހެއްގެ ކިޔެވުން މީހުން ބަލާފައިވާ އަދަދަށް ބަލައިގެންނެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ 10 ވަނައިން ފަށްޓާނަމެވެ.\n10. ފާރިސް އައްބާދު\nއައްޝައިޚް ފާޜިސް މުހައްމަދު އައްބާދު އަކީ ޤުރުއާން ކިޔެވުމަށް މީހުންގެ ތެރޭގައި ވަރަށް މަޤްބޫލު މީހެކެވެ.\n1980 ވަނަ އަހަރުގެ އޭޕްރީލްމަހުގެ 12 ވަނަ ދުވަހު ޔަމަނުގެ ވެރިރަށް ސަންޢާއަށް އުފަންވެ ވަޑައިގަތް ފާރިސް ޤުރުއާން ކިޔެވުމުގެ ފަންނަށް ލޯބި ޖެހުނީ އުމުރުން ވަރަށް ހަގު އިރުއެވެ. އެގޮތުން ހަގު އުމުރުފުޅުގައި ޔަމަނުގެ އެކި މަދަރުސާތަކުން ޤުރުއާނުގެ ޢިލްމު ހާސިލްކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެއަށްފަހުގައި ބިލާލް އިބްން ރަބާހު މިސްކިތުގައި މިޢިލްމުގެ ފަންނުވެރިން ގާތުންވެސް ކިޔަވާ ވިދާޅުވިއެވެ.\nފާރިސް އައްބާދުގެ އުމުރުން 14 އަހަރުގައި ބިލާލް އިބްން ރަބާހު މިސްކިތުގައި އިމާމްވެ ތަރާވީހް ނަމާދު ކުރައްވަން ފެއްޓެވިއެވެ. އަދި މެދު ނުކެނޑި ހަތް އަހަރު ވަންދެން އެމިސްކިތުގައި ތަރާވީހް ނަމާދު އިމާމްވެ ކުރެއްވިއެވެ.\n2003 ވަނަ އަހަރަކީ ފާޜިސް އައްބާދުގެ ކިޔެވުންތަކަށް ލޯބިކުރާ ފަރާތްތަކަށް ވަރަށް އުފާވެރި ޚަބަރެއް ލިބިގެންދިޔަ އަހަރެކެވެ. އެގޮތުން އެއަހަރުވަނީ އެބޭފުޅާގެ އަޑުން މުޅި ޤުރުއާން އެއްކޮށް ރިކޯޑުކުރައްވާ އެހުންްްްްްތެރިންނަށް ދޫކޮށްލާފައެވެ.\nފާރިސް އައްބާދު ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ސައުދީ އަރަބިޔާގައި ދިރިއުޅުއްވުމަށްފަހު މިހާރު ދިރިއުޅުއްވަމުން ގެންދަވަނީ އެކުވެރި އަރަބި އިމާރާތުގައެވެ. މަސައްކަތްކުރައްވަމުން ގެންދަވަނީ އެތަނުގެ ޓީވީ ޗެނަލެއްގައެވެ.\nސައުދީގައި ދިރިއުޅުއްވި ދުވަސްތަކުގައި އެތަނުގެ ބައެއް މިސްކިތްތަކުގައިވެސް އިމާމްވެ ނަމާދު ކުރެއްވި ފާރިސް އައްބާދުގެ ކިޔެވުން ޔޫޓިއުބުން 85 މިލިއަން މީހުން ބަލާފަވެއެވެ.\n9. ޚާލިދު އަލް ޖަލީލު\nޚާލިދު އަލް ޖަލީލްއަކީވެސް ގިނަ ބައެއްގެ މެދުގައި މަޤްބޫލު އަދި ގިނަ ބަޔަކު އެބޭފުޅާގެ ކިޔެވުމަށް ލޯބިކުރާ ބޭފުޅެކެވެ. އެގޮތުން 166 މިލިއަން މީހުން އެބޭފުޅާގެ ކިޔެވުން އަޑުއަހައިގެން މިލިސްޓުގެ ނުވަވަނައަށްވަނީ ހޮވިފައެވެ.\n8- ޔާސިރު އަލް ދުސަރީ\nސައުދީ އަރަބިޔާގެ ރިޔާޟްއަށް އުފަން ޝައިޚް ޔާސިރު އިބްން ރަޝީދު އިބްން ހުސައިން އަލްއައުދާނީ އަލްދުސަރީއަކީ ޤުރުއާން ކިޔެވުމުގެ ފަންނުގައި ފުންނާބުއުސް ހަމައެހެންމެ ދީނީ ވަޢުޟުވިދާޅުވުމުގައިވެސް އެހާމެ މަޤުބޫލު ބޭފުޅެކެވެ. މިހާރު އުރުފުޅުން 36 އަހަރުގެ ޝައިޚް ޔާސިރު ތައުލީމް ހާސިލްކުރެއްވީ ސައުދީ އަރަބިޔާގެ އިމާމް މުހައްމަދު ބިން ސައުދު ޔުނިވަރސިޓީއިންނެވެ. ފުރަތަމަ ޑިގްރީއިން ފެށިގެން ޕީއެޗްޑީވެސް ފުރިހަމަ ކުރެއްވީ އެތަނުންނެވެ.\nއުމުރުފުޅުން އެންމެ 15 އަހަރުގައި ޤުރުއާން އެއްކޮށް ހިތުދަސްކުރައްވާ ޝައިޚް ޔާސިރުވަނީ ސައުދީއާއި އަދި އެނޫންވެސް ގިނަ ޤައުމުތަކެއްގައި އިމާމްވެ ނަމާދު ކުރުމުގެ ޝަރަފުވެސް ހާސިލްކުރައްވާފައެވެ. އޭގެތެރޭގައި އެކުވެރި އަރަބި އިމާރާތާއި މިޞްރާއި ބަހްރެއިން އަދި ސްވިޒަރލެންޑް ފަދަ ޤައުމުތައްވެސް ހިމެނެއެވެ.\nޕްރިންސް ސުލްތާން ޔުނިވަރސިޓީގައި ޖެނެރަލް ސެކްރެޓަރީގެ ހައިސިއްޔަތުން ޝައިޚް ޔާސިރު ސައުދީ އަރަބިޔާގެ ސަލާމަތީ ބާރުތަކުގެ ބޭފުޅުންނަށް ޤުރުއާން އުނގަންނައިދިނުމުގެ މަސައްކަތް ކުރައްވާއިރު އެބޭފުޅާއިކީ ކިންގް ސުޢޫދު ޔުނިވަރސިޓީގެވެސް މެމްބަރެކެވެ.\nޝައިޚް ޔާސިރުއަށް މިލިސްޓުގެ އަށްވަނަ ލިބެނީ 172 މިލިއަން މީހުން އެބޭފުޅާގެ ކިޔެވުން އަޑުއަހައިގެންނެވެ.\n7- މުޙައްމަދު ސިއްދީޤު އަލް މިންޝާވީ\n1920 ވަނަ އަހަރު މިޞްރަށް އުފަންވެ ޥަޑައިގެން ޝައިޚް މުހައްމަދު ސިއްދީޤްގެ ކިޔެވުމަކީ ޤުރުއާން ކިޔެވުމަށް ލޯބިކުރާ ފަރާތްތަކުން ހަނދާން ނެތޭނެ ކިޔެވުމެއްނޫނެވެ. އެބޭފުޅާގެ ކިޔެވުމުގެ ބަލާގާތްތެރިކަމާއި ތަޖުވީދުގެ ހަމަތަކަށް ފައްތައިގެން އެކިޔަވާ ކިޔެވުމަކީ މިއަދުވެސް އެތައް ބަޔަކު އެކިޔެވުމަށް ލޯބިކުރާ ކިޔެވުމެކެވެ.\nލޮބުވެތި ބައްޕަގެ ނުފޫޒާއެކު ތުއްޕުޅުއިރުގައި ޤުރުއާން ކިޔަވަން ދަސްކޮށް ފަހުން އެތައް ބަޔަކަށް ޤުރުއާން އުނގަންނަވައި ދެއްވި ޝައިޚް މުހައްމަދު ސިއްދީޤް އަވަހާރަވެފައިވަނީ 1969 ވަނަ އަހަރުގެ ޖޫންމަހުގެ 20 ވަނަ ދުވަހު، އުމުރުފުޅުން 49 އަހަރުގައެވެ.\nޝައިޚް މުޙައްމަދު ސިއްދީޤްގެ ހިތްގައިމު ކިޔެވުންމަތިން މީހުން ހަނދާން ނުނެތޭކަމުގެ އެއް ހެއްކަކީ ދުނިޔެ ދޫކުރެއްވިތާ 48 އަހަރުފަހުން އެކުލަވާލި މިފަދަ ރިޕޯޓަކުންވެސް އެބޭފުޅާއަށް ޖާގަ ލިބުމެވެ. އެބޭފުޅާގެ ކިޔެވުން 232 މިލިއަން މީހުން ޔޫޓިއުބް މެދުވެރިކޮށް އަޑު އަހާފަވެއެވެ.\n6- ސައުދު އަލްޤާމިދީ\n1968 ވަނަ އަހަރު ސައުދީ އަރަބިޔާގެ ދައްމާމަށް އުފަންވެ ވަޑައިގަތް އަލްޤާމިދީއަކީ ޤުރުއާން ކިޔެވުމުގެ ފަންނުގައި އިތުރު ތަޢާރަފަކަށްވެސް ބޭނުންވާނެ ބޭފުޅެއް ނޫނެއެވެ. އެއަށްވުރެ ބޮޑަށް އެތައް ބައެއްގެ ހިތްތަކުން އެބޭފުޅާވަނީ ޖާގަ ހޯއްދަވާފައެވެ.\nކިޔަވާ ވިދާޅުވާން އުޅުއްވިއިރުވެސް ޤުރުއާން ހިތުދަސްކުރުމާއި އެހެނިހެން އިތުރު ހަރަކާތްތަކުގައިވެސް ފާހަގަކޮށް ލެވުނު ޤާމިދީވަނީ އުމުރުފުޅުން 22 އަހަރުގައި ކީރިތި ޤުރުއާން އެއްކޮށް ހިތުން ދަސްކުރައްވާފައެވެ.\n288 މިލިއަން މީހުން އަޑުއަހައިގެން ޤާމިދީއަށް ލިބެނީ ލިސްޓުގެ ހަވަނައެވެ.\n5- އަހުމަދު އަލް އަޖަމީ\nއުމުރުފުޅުން 49 އަހަރުގެ ޝައިޚް އަހުމަދު އަލީ އަލް އަޖަމީއަކީ މިފަންނުގައި ނިކަން މަޤްބޫލު ނަމެކެވެ.\nސައުދީ އަރަބިޔާއިން ފުރަތަމަ ޑިގްރީ ހާސިލްކުރައްވާ ޕާކިސްތާނަށް ވަޑައިގެން ލާހޯރު ޕަބްލިކް ޔުނިވަރސިޓީއިން މާސްޓަރސް އަދި ޤުރުއާން އިންޓަޕްރިޓޭޝަންއިން ޕީއެޗްޑީ ހާސިލްކުރައްވާފައިވާ އަހުމަދު އަލް އަޖަމީއަކީ އެބޭފުޅާގެ ކިޔެވުން އެތައް ބަޔަކު އަޑުއަހާ އެކިޔެވުމަކަށް ލޯބި ޖެހިފައިވާ ކިޔެވުމެކެވެ.\nއަހުމަދު އަލް އަޖަމީއަށް މިލިސްޓުގެ ފަސްވަނަ ލިބެނީ 362 މިލިއަން މީހުން އެބޭފުޅާގެ ކިޔެވުން އަޑު އަހައިގެންނެވެ.\n4- އަބްދުލްރަހްމާން އަލް ސުދައިސް\nމަސްޖިދުލް ހަރަމްގެ އިމާމް އަބްދުލްރަހްމާން އިބްން އަބްދުލްއަޒީޒް އަލް ސުދައިސްއަކީވެސް މިފަންނުގައި އިތުރު ތަޢާރަފަކަށް ބޭނުންވާނެ ބޭފުޅެއް ނޫނެވެ.\nޓީވީ ތަކުންވެސް އަބަދުހެން އެއަޑެއް އިވިއިވި ހުންނަ ސުދައިސް، އުމުރުފުޅުން 12 އަހަރުގައި ކީރިތި ޤުރުއާން އެއްކޮށް ހިތުދަސްކުރެއްވިއެވެ.\nއަޑުއަހާ މީހުންގެ ހިތްތަކާއި ކުޅެލާފަދަ އަސަރުގަދަކޮށް ކިޔަވާ ވިދާޅުވާ ސުދައިސްވަނީ މައްކާގެ އުއްމުލް ޤުރާ ޔުނިވަރސިޓީއިން އިސްލާމިކް ޝަރީއާއިން ޕީއެޗްޑީ ހާސިލް ކުރައްވާފައެވެ.\n369 މީހުން އަޑުއަހައިގެން ސުދައިސްއަށް ލިބިލައްވަނީ މިލިސްޓުގެ ހަތަރުވަނައެވެ.\n3- މާހިރު އަލްމުއީޤްލީ\nމިހާރު ދެން މިއޮތީ ލިސްޓުގެ ގަދަ ތިނަކާއި ހަމައަށް އާދެވިފައެވެ.\nހިޖުރައިން 1388 ގައި މަދީނާއަށް އުފަންވެ ވަޑައިގަތް މާހިރު އަލްމުއީޤްލީއަކީ ވެސް މިފަންނުގައި އަރާ ހުންނެވި ބޭފުޅެކެވެ.\nހިސާބުގެ ޢިލްމުން ފުރަތަމަ ޑިގްރީ ހާސިލްކުރެއްވި މާހިރުވަނީ އުއްމުލްޤުރާ ޔުނިވަރސިޓީއިން އިސްލާމީ ޝަރީއާއިން މާސްޓަރސް ހައްދަވާފައެވެ. އަދި ހިޖުރައިން 1416 ފެށިގެން 11 އަހަރުވަންދެން މަސްޖިދުލް ހަރާމްއާއި މަސްޖިދުލް ނަބަވީގެ އިމާމްކަންވެސް ވަނީ ކުރައްވާފައެވެ.\nލިސްޓުގެ ތިންވަނައަށް ހޮވިފައިވަނީ 598 މިލިއަން މީހުން އެބޭފުޅާގެ ކިޔެވުން އަޑުއަހައިގެންނެވެ.\n2- އަބްދުލް ބާސިތު އަބްދުލް ޞަމަދު\n1927 ވަނަ އަހަރު މިޞްރަށް އުފަންވެ ވަޑައިގަތް އަބްދުލް ބާސިތު އަބްދުލް ޞަމަދަކީ މިފަންނުގައި އެކުލަވާލާ މިފަދަ ކޮންމެ ލިސްޓަކުންވެސް ޖާގަ ހޯއްދަވާނެ ނަމެކެވެ. އެހާވެސް އެބޭފުޅާ ކޮށްދެއްވާފައިވާ މަސައްކަތް ފުރިހަމައެވެ.\nމިޞްރުގެ ގިނަ މިސްކިތްތަކެއްގައި އިމާމްވެ ނަމާދު ކުރެއްވި އަބްދުލް ބާސިތުވަނީ ސައުދީ އާއި ސޫރިޔާ ފަދަ ޤައުމުތަކަށް ރަމަޟާންމަހުގައި އިމާމްވެ ނަމާދުކޮށްދިނުމަށްވެސް ދަތުރުކުރައްވާފައެވެ.\n1988 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވްމެބަރުމަހުގެ 30 ވަނަ ދުވަހު އަބްދުލް ބާސިތު މިދުނިޔެ ދޫކުރައްވާފައިވީ ނަމަވެސް އެބޭފުޅާ ކިޔަވާ ވިދާޅުވި ރާގަކީ މިހާރުވެސް އެތައްބަޔަކު އެކިޔެވުމެއް ދަސްކޮށް ކިޔަވަމުންދާ ރާގެކެވެ. ކޮންފަދަ ބޮޑު ނަސީބެއް ތޯއެވެ.\nމިރިޕޯޓަށް އެއްކޮށްފައިވާ މައުލޫމާތުތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި 755 މިލިއަން މީހުން އަބްދުލް ބާސިތުގެ ކިޔެވުން އަޑުއަހާފައިވެއެވެ.\n1- މިޝަރީ ރާޝިދު އަލްއަފާސީ\nމިވަރަށް ބުނެފައި މިލިޔުން ނިންމާލިޔަސް ދެން ފުދޭނެއެވެ. މިނަމަކީ އެހާވެސް މަޤުބޫލު އެހާވެސް ރަހުމަތްތެރި އަބަދުހެން ކަންފަތައް އިވިއިވި ހުންނަ ނަމެކެވެ.\nކުވެއިތަށް އުފަން މިޝަރީ ރާޝިދު ޤަރީބު މުހައްމަދު އަލް އަފާސީއަކީ ރީތިކޮށް ޤުރުއާންކިޔަވާ ވިދާޅުވާ އެބޭފުޅާގެ ހިތްގައިމު އަސަރު ގަދަ އަޑުން އެތައް އަސަރުގަދަ މަދަހަތަކެއްވެސް ކިޔައި ގިނަ ބައެއްގެ ހިތްތައް އަތުލައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.\nކުވެއިތުގެ މަސްޖިދުލް ކަބީރުގެ އިމާމްކަންވެސް ކުރައްވާ އަލްއަފާސީ ޤުރުއާނުގެ ޢިލްމުން ތައުލީމް ހާސިލްކުރެއްވީ މަދީނާ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީއިންނެވެ.\n789 މިލިއަން މީހުން އަފާސީގެ ކިޔެވުންތައް އަޑުއަހާފަވެއެވެ.


އިންޑިއާ އިން ރާއްޖެއަށްދޭ އެހީ އިތުރުކޮށް، އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއި ކޮށްފި | Atoll News\nޝާއިޢުކުރީ: ލިފާޡު ޖުލައި 23, 2021, 22:34\nއިންޑިއާ އިން ރާއްޖެއަށްދޭ އެހީ އިތުރުކޮށް، އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއި ކޮށްފި އެވެ.\nމި އެހީ އިތުރުކޮށް، ހައި އިމްޕެކްޓް ކޮމިއުނިޓީ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްރޮޖެކްޓްގެ އައު ކުރެވިފައިވާ މެމޮރެންޑަމް އޮފް އަންޑަސްޓޭންޑިންގ ގައި ސޮއިކުރެއްވީ އެކަމަށްޓަކައި ނިއުދިއްލީގައި މިއަދު އޮތް ރަސްމިއްޔާތެއްގަ އެވެ.\nދިވެހި ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން މި އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކުރެއްވީ މިނިސްޓަރ އޮފް ފޮރިން އެފެއަރޒް ޢަބްދުﷲ ޝާހިދު އެވެ. އިންޑިއާ ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ސޮއިކުރެއްވީ އެކްސްޓަރނަލް އެފެއަރޒް މިނިސްޓަރ ޑރ ޖައިޝަންކަރެވެ.\nމުޖްތަމައަށް އޭގެ ބޮޑު ފައިދާއެއް ކުރާ ގޮތަށް ހިންގާ ޕްރޮޖެކްޓްތައް ހިންގުމަށް އިންޑިއާ ސަރުކާރުން ރާއްޖެއަށް ކުރިން ދީފައިވަނީ 85 މިލިއަން ދިވެހި ރުފިޔާ އެވެ.\nފޮރިން މިނިސްޓްރީން ބުނީ އިންޑިއާއިން އިތުރަށް ދޭ 70 މިލިއަން ރުފިޔާއާއެކު މި އަދަދު 155 މިލިއަން ދިވެހި ރުފިޔާއަށް އިތުރުވާނެ އެވެ.\nހައި އިމްޕެކްޓް ކޮމިއުނިޓީ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕްރޮޖެކްޓްތަކާ ގުޅޭ އެއްބަސްވުމުގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ސޮއިކޮށްފައިވަނީ އިންޑިއާގެ އޭރުގެ އެކްސްޓަރނަލް އެފެއަރޒް މިނިސްޓަރ ސުޝްމާ ސްވަރާޖް ދިވެހިރާއްޖެއަށް ކުރެއްވި ރަސްމީ ދަތުރުފުޅުގައި 17 މާރޗް 2019ގަ އެވެ.\nމި ޕްރޮޖެކްޓްތަކުގެ ބޭނުމަކީ އިޤްތިޞާދީ އަދި އިޖްތިމާޢީ ހެޔޮ އަސަރުތަކެއް ކުރުވާނެ މަޝްރޫއުތަކެއް ހިންގުމެވެ. މި މަޝްރޫއުތައް ހިންގަނީ މަޝްރޫއު ހަވާލުކުރެވޭ އިދާރާގެ ބެލުމުގެ ދަށުންނެވެ.\nއޭރު ސޮއިކުރެވުނު އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން މިހާރުވެސް 12 ޕްރޮޖެކްޓެއް ކުރިއަށްގެންދެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އައްޑޫ ސިޓީ ހިތަދޫ، މަރަދޫ އަދި ހުޅުދޫ އާއި ނ. ކެނދިކުޅުދޫގައި ގޭދޮށު މަސް ޕްލާންޓް ގާއިމްކުރުމުގެ މަޝްރޫއުތަކާއި، އައްޑޫ ސިޓީ ހިތަދޫ، ފޭދޫ، މަރަދޫ، މީދޫ އަދި ހުޅުދޫގައި ފަތުރުވެރިކަމުގެ ޒޯންތައް ތަރައްޤީކުރުމުގެ މަޝްރޫއުތައް ހިމެނެއެވެ.\nމީގެ އިތުރުން ހދ. ހަނިމާދޫގައި ހިންގާ ދަނޑުވެރިކަމުގެ މަޝްރޫއާއި، އައްޑޫ ސިޓީ ހުޅުދޫގައި ޑްރަގް ޑީޓޮކްސް މަރުކަޒެއް ޤާއިމްކުރުމުގެ މަޝްރޫޢުގެ އިތުރުން ހއ. ހޯރަފުށީގައި ފެން ބަންދުކުރާ ޕްލާންޓެއް ޤާއިމްކުރުމުގެ މަޝްރޫއުވެސް ދަނީ ހިނގަމުން ނެވެ.\nއިންޑިއާއިން ރާއްޖެއަށް ދޭ ހިލޭ އެހީ 80 މިލިއަން ރުފިޔާއިން 155 މިލިއަން ރުފިޔާއަށް ބޮޑުކުރަން ނިންމާފައިވާއިރު، އަލަށް އިތުރުކުރެވުނު 70 މިލިއަން ރުފިޔާއިން ހިންގާނެ މަޝްރޫޢުތަކުގެ ތަފްސީލްތައް ސަރުކާރުން ފަހުން އިއުލާންކުރައްވާނެކަމަށް ފޮރިން މިނިސްޓްރީން ވިދާޅުވެ އެވެ.


Nasheed Ge Sikundifulhu Hama Eh Noon, Dhen Bahattaany Guraidhoogai - Falaah - Vaguthu\nނަޝީދުގެ ސިކުޑިފުޅު ހަމައެއް ނޫން، ދެން ބަހައްޓާނީ ގުރައިދޫގައި - ފަލާހު\nޕީޕީއެމްގެ ކެމްޕޭން އެއްވުމުގައި ފަލާހް ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަނީ – ފޮޓޯ: ޕީޕީއެމް\nކުރީގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު ދެން ރާއްޖެ ވަޑައިގެންފި ނަމަ އެމަނިކުފާނު ބަހައްޓާނީ ގުރައިދޫގައި ހުންނަ ހާއްސަ އެހީއަށް ބޭނުންވާ މީހުންގެ މަރުކަޒުގައި ކަމަށް އިނގުރައިދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު އިބްރާހީމް ފަލާހު ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\n"މި ޖީލުގެ އަޑު"ގެ ނަމުގައި ޕީޕީއެމް އިން ރޭ ހުޅުމާލޭގައި ބޭއްވި އެއްވުމުގައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުން ފަލާހު ވަނީ ރައީސް ނަޝީދު އަކީ ހާއްސަ އެހީއަށް ބޭނުންފުޅުވާ ބޭފުޅެއް ކަމަށް ދޭހަވާ ގޮތައް ވާހަކަ ދައްކަވާފައެވެ.\nފަލާހު ވިދާޅުވީ ރައީސް ނަޝީދުގެ ސިކުނޑިފުޅު މިހާރު ހަމަނޫން ކަމަށާއި އެމަނިކުފާނުގެ ސިކުނޑިފުޅު ހަމައިން ނެއްޓުނީ މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުން ކުރުމުގެ ސަބަބުން ކަމަށެވެ.\nއެހެން ކަމުން އެމަނިކުފާނު ބަހައްޓަން ހާއްސަކޮށްގެން ކުރީގެ ހޯމް މިނިސްޓަރު އުމަރު ނަސީރު ހެއްދެވިތަނުގައި ދެން އެމަނިކުފާނު ނުބަހައްޓަވާނެ ކަމަށާއި ދެން އެމަނިކުފާނު ރާއްޖެ އަތުވެއްޖެ ނަމަ ބަހައްޓާނީ ގުރައިދޫގައި ހުންނަ މަރުކަޒުގައި ކަމަށް ފަލާހު ވިދާޅުވިއެވެ.\nރޭގެ ޖަލްސާގައި ފަލާހު ވަނީ އިދކޮޅު ހަތަރު ލީޑަރުންނަށްވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް ފާޑު ވިދާޅުވެފައެވެ. އެގޮތުން ގާސިމް އިބްރާހިމްއަށް ނިސްބަތްކޮށް ވިދާޅުވީ އޭނާ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ވެރިކަން ނިމުމުން ނޫނީ ރާއްޖެ ވަޑައިގަނުގަންނަވަން ނިންމަވައިގެން ހުންނެވި ނަމަ އިތުރު ހަ އަހަރު އަދި ޖަރުމަނުގައި ހުންނަވަން ޖެހިވަޑައިގަންނަވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.\nރޭގެ ފޯރިގަދަ އެއްވުމުގައި އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓަރ ސައީދުވެސް ވަނީ ވާހަކަފުޅު ދައްކަވާފައެވެ. މިނިސްޓަރ ސައީދުވެސް ވަނީ އިދިކޮޅު ހަތަރު ލީޑަރުންނަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ފާޑު ވިދާޅުވެފައެވެ. އެގޮތުން ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާގެ އަނބިކަނބަލުން ފާތިމަތު އިބްރާހިމަށް އެކަނިވެސް އިދިކޮޅު ލީޑަރުން ބަލި ކުރެއްވިދާނެ ކަމަށް މިނިސްޓަރ ވިދާޅުވިއެވެ.\nފެބުރުއަރީ 25, 2018 11:14\nފަލާހު އަކީ ސިކުޑީގެ ޑޮކުޓަރެއްތަ؟ މީނަޔަށް ކިހިނެއް އެގުނީ؟\nފެބުރުއަރީ 25, 2018 15:47\nބަލައޭނައަކީ މޮޔަނީހުންގެ ޑަކްޓަރޭ.\nފެބުރުއަރީ 25, 2018 11:16\nބޯންވާނެ ބޮވެންޖެހޭނެ އެހެންވީމާ ހަކުރު ގިނަވެއެވެ. މިއީ އަންނިގެ ހަރުބަހެއް\nހާދަބިރަކުން ފަލާހުމެން ތިއުޅުނީ..\nފެބުރުއަރީ 25, 2018 11:18\nފެބުރުއަރީ 25, 2018 11:19\nތިހުރިހާ މީހުންގެވެސް ހާލަކީ މިހާރު..\nކަލޯގުރާދުއަށްލާންފެނޭ ލާރިދޭވަރަކަށް ބާރަށް ހަލޭއްލަވާނެ\nމަނީ މަނީ! ޔެސް ސަރ\nފެބުރުއަރީ 25, 2018 11:20\nޖަލުގަ ވިޔަސް ގުރައިދޫގަ ވިޔަސް މާފުށިގަ ވިޔަސް ބިމު އަޑިޔައް ވިޔަސް އަހަރެމެންނައް ނުފެންނަ ހިސާބަކައް ފޮނުވާލާ\nފެބުރުއަރީ 25, 2018 11:25\nޢުމަރު ގެ ލާރިން ހެދިތަނެއް ނުހުންނާނެ ޖަލުގަ\nފެބުރުއަރީ 25, 2018 13:05\nއަންނިގެ ލާރިން ހެދި ތަނެއް ހެދި އެއްޗެއް ދައްކަބަލަ\nފެބުރުއަރީ 25, 2018 11:38\nފެބުރުއަރީ 25, 2018 11:49\nކޮޔާ! ބުނަންތަ! ކޮއެ އަހަރުމެން ކިޔައިއުޅެނީ ދަރިން ނަށް. އެހާވެސް ލޯބިން މިބުނަނީ އަދި ކޮއެމެން ޅަވާނެ މިކަމަށް. ރައީސް ނަޝީދު ޖަހާ ފޮޑީގެ ވަހާހަމައަށްވެސް ސިޔާސީގޮތުން ނާދެވޭނެ އަދި ކޮއެމެނަށް. ތިހެން ޕާޓީކުދިން ހެއްވާލަން ކިޔާއެއްޗެހި އޯކޭ.\nފެބުރުއަރީ 25, 2018 11:51\nނުސީދާކޮށް މާވަޑިޔާ މިކިޔާއެއްޗަކީ މިރައީސް މިހާރު މިހުންނަނީ ގުރައިދޫގަކަން، އެހެންނަމަވެސް ރައީސް ނަޝީދު އެތަނަށްވަނުމަށްފަހު އެތަންބަދަލުވެގެންދާނީ ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހަށް.\n"ފަލާހު ވިދާޅުވީ ރައީސް ނަޝީދުގެ ސިކުނޑިފުޅު މިހާރު ހަމަނޫން ކަމަށް" މީވެސް ސީދާ މިރައީސައް ވައަބަހުންޖެހުން، އެއްދުވަސްވަރެއްގަ ކިޔާތީ އަޑުއެހިން މިރައީސްގެ ބޮލުގައި ޓިޔުމަރެއް ހުންނަވާހަކަ، ސިކުނޑިފުޅު ހަމަނޫންކަމަށާ ޕޯޑިޔަމް ތަކަށްއަރާ ކޮސްގޮވާކަމަށް. މާވަޑިން ވަރަށްމޮޅުވާނެ ވަށްބަހުންޖަހާ، މީހުން ޅޮސް އުނދޯޔަށްއަރުވަން.\nފެބުރުއަރީ 25, 2018 13:03\nދެން މަހީހީ. ޖޯކް. ދެން ހީކޮށްލާ މިއީ ފަރުބަދަ ކަނޑައިގެން މީހުން އުޅުން ޒަމާނޭ.\nފެބުރުއަރީ 25, 2018 13:35\nމީސިކުޑިޔާބެހޭ ވަޑިޔެއް މީނަޔައްއެގިދާނެ\nފެބުރުއަރީ 25, 2018 14:41\nތިޔަގޮތަށް އެހެންމީހަކުވެސް ލަންކާގައި ހުރެގެން އެބަހަޅޭއްލަވާ ! އެކަމަކު ނަޝީދު ލަންކާއަށް އައިސް ފުރައިގެން ދާއިރުވެސް ހަމަހިލަމެއްވެސް ނުވޭ ! ކަލޭވެސް ކަލޭގެ އިމުގެތެރޭގަ އެކޮޅުކޮޅުން ޖެހުނަސް މީހަކު އެއްޗެކޭ ނުބުނާނެ ! ތިޔައުޅެނީ ތިމާގެ ހިޔަނި ތިމާއަށް ފެންނާތީ !\nފެބުރުއަރީ 25, 2018 14:56\nސިކުނޑި ގޮވި ރައީސް ދިވެހިންނަކަށް ނޯޅޭ. އަމިއްލަޔަށް އިއުތިރާފުވީ ގޮވާފަހުރިކަމަށް.. ފެނެއެއްނު އުޅޭ ގޮތް.\nފެބުރުއަރީ 25, 2018 15:50\nކަލޯފުރަތަމަ ފޮނުވަންވީ ހިހިހިހހިހި


މ.ވޭވަށް ބްރާންޗުގެ އިދާރީ މަސައްކަތް ކުރުމަށްޓަކައި ޢިމާރާތެއް ކުއްޔަށް ހިފުމާއިގުޅޭ\nމިކުންފުނީގެ މ. ވޭވަށް ބްރާންޗުގެ އިދާރީ މަސައްކަތް ކުރުމަށްޓަކައި ޢިމާރާތެއް ކުއްޔަށް ހިފުމަށް ދެވަނަ ފަހަރަށް ކުރެވުނު ނަންބަރ FNK-I/IUL/2019/225 އިޢުލާންއާއި ގުޅިގެން އެކަށީގެންވާ ތަރުޙީބު ލިބިފައިނުވާތީ، އެ އިޢުލާން ބާޠިލްކޮށް އަލުން މިފުރުޞަތު ހުޅުވާލަމެވެ. މި އިޢުލާންއާއި ގުޅޭ މަޢުލޫމާތު ކަރުދާސް މ. ވޭވަށް ބްރާންޗުންނާއި މިކުންފުނީގެ ހެޑްއޮފީސް (ޕޯރޓް ކޮމްޕްލެކްސް،7ވަނަ ފަންގިފިލާ) ރިސެޕްޝަނުން ލިބިވަޑައިގަންނަވާނެއެވެ. އަދި މަޢުލޫމާތު ކަރުދާސް މި ޢިޢުލާނާއި އެކު އެޓޭޗް ކުރެވިފައިވާނެއެވެ.\nވީމާ، މިކަމަށް ޝައުޤުވެރިވެލައްވާ ފަރާތްތަކުން 05 ނޮވެމްބަރ 2019 ވާ އަންގާރަ ދުވަހުގެ 14:30 އަށް މި ކުންފުނީގެ ހެޑްއޮފީސް (ޕޯރޓް ކޮމްޕްލެކްސް،7ވަނަ ފަންގިފިލާ)އަަށް ނުވަތަ މ. ވޭވަށް ބްރާންޗަަށް ވަޑައިގެން އަންދާސީ ހިސާބު ހުށަހެޅުއްވުން އެދެމެވެ.\nސުންގަޑި: 05 ނޮވެންބަރު 2019 1430