Ep. 22 — Goanaa | Safuhaa\nއަމާރާ ރަފްހާން ގާތުގައި ދައްކަންފެށީ ރަފްހާންގެ މަންމަގެ ނުބައިކަމުގެ ވާހަކައެވެ. ބައްޕަ ދޫކޮށްލާފައި ދިޔަ ހަގީގީ ސަބަބު ރަފްހާންގެ ގާތުގައި އަމާރާ ކިޔާދިންއިރު ރަފްހާން ހުރީ ހައިރާންވެ އަންތަރީސްވެފައެވެ. ބައްޕަ އެހާ ބޮޑު ސިއްރެއް މިވީހާ ތަނަށް ފޮރުވައިގެން ހުރުމުގައި ކާމިޔާބު ކުރީތީ އަޖައިބުވިއެވެ. ބައްޕަ ކުޅަދާނައެވެ. އެފަދަ ކަމެއް އާއިލާ ތެރޭގައި ހިނގާފައިވާ ކަމަށް ކިޔާއިރު އޭނަ ފަހަރެއްގައިވެސް އެއީ އޭނަގެ މަންމަ ކަމަށް ވެދާނެ ކަމަކަށް ހިޔެއް ނުކުރެއެވެ. އެފަދަ މަންމަ އަކާއި ދުވަހަކު ބައްދަލުކުރާކަށް ރަފްހާން ބޭނުމެއް ނޫނެވެ. އުމުރުދުވަހުވެސް ދިމާނުވުމަށް އެދި ހިތާހިތުން ދުޢާ ކުރެވުނެވެ. އަމާރާ ދުރުދުރުންގޮސް އާވާގެ ވާހަކަވެސް ފެށިއެވެ.\n"އާވާގެ މަޑުމައިތިރި ކަމުން އާއިލީ އެހެން ކުދިންނާއި ގުޅުން ބަދަހިކުރާކަށް ނޫޅޭ، އެކުވެރިކަން ބާއްވަންވާނެ، ޕާޓީތަކަށާއި ޕިކްނިކްތަކަށްވެސް ނިކަން ގެންދެބަލަ، އާނީމެންވެސް ތިބެނީ އާވާއާއި ވާހަކަދައްކާ ހިތުން، ދައްތަމެން މިއުޅެނީ ވީކެންޑްގައި ބައްޕަގެ ފަޅުރަށަށް ކޭމްޕްކުރަން ދާން، ރަފްހާން ކޮންމެހެންވެސް އާވާ ގޮވައިގެން ދާންވާނެ....." އަމާރާ ގެ ވާހަކަތަކަށް ރަފްހާން އާއެކޭ ބުނެލީ އަމާރާއަށް ތާއީދުކުރަމުންނެވެ.\nއަމާރާ ރާވާފައިވާ ޕްލޭނަށް އަމަލީ ސިފަ ގެނެވޭނީ އާވާއާއި ގުޅުން ބަދަހިކުރެވިގެންނެވެ. އަމާރާ ރަގަޅަށް ވިސްނާލާފައި ކުއްލިއަކަށް ބަދަލުވެ އާވާއަށް ހެޔޮއެދޭ މީހަކަށްވިއެވެ. އާވާ ބަލިވީކަން އެނގުނީ މާފަހުން ކަމަށާއި އެކަމާއި ވަރަށް ދެރަވެއްޖެކަމަށް ބުނެ ގެއިން ދޮންކެޔޮފަދަ އެއްޗެހި ގެނެސް ރަގަޅަށް ކައިގެން ހުންނަން ކިޔާނެއެވެ. އަމާރާ ގެންނަ އެއްޗެހި އާވާ ނުކާކަން ފާހަގަކުރެވުމުން އެކަމާ އަމާރާ ދެރަވިއެވެ. އާވާގެ ހިތް އޭނައާއިމެދު ސާފުވާނީ ކިހިނެއް ހެދީމަ ހެއްޔެވެ؟ އާވާ ބަލިވެއުޅެފައި ގަދަވިޔަސް އަދި ގައިގައި ވަރުނުޖެހޭނެކަން އެނގޭތީ އަމާރާ ގޭގެ ކަންތަކުގައި އެހީވެދިނެވެ. ކެއްކުމާއި ކުނިކަހާދިނުން ފަދަ ކަންތައް ކޮށްދޭން ފެށުމުން އާވާއަށް ކިތަންމެހާވެސް ބޮޑު ފަސޭހައަކަށްވިއެވެ. އަމާރާ އާވާގެ ގާތު އެގެއަށް އަންނަން ދައުވަތު ދިނެވެ. ރަފްހާންގެ އަންހެނުންނަށް ވުމުން ދެން އާއިލާގެ މެމްބަރަކަށްވީ ކަމަށާއި ތިމާގެ ކަމުގެ ގުޅުން ކަނޑާލަން ނުވާނެކަމުގައި ކިޔައިގެން އާވާގެ ހިތުން މަގާމެއް ހޯދިއެވެ. އެދުވަސްކޮޅު އަމީން އަނެއްކާވެސް ރާއްޖެ ތެރެއަށް ބޭސްކުރުވަން ދިޔައެވެ. އަދިވެސް މުޅިން ފައިގާ ވަރުނުޖެހޭތީ ދިވެހި ބޭސްކުރުވާށެވެ.\nމާހުޖަބީންވެސް ދޭތެރެއަކުން އާވާއަށް ގުޅާފައި ޚަބަރު އަހާލައެވެ. ރަގަޅަށް އުޅެން ނަސޭހަތްތެރިވެއެވެ. ރަފްހާންފަދަ ރަގަޅު ފިރިޔަކު ނުލިބޭނެކަމަށާއި ރަފްހާންގެ ބަސް ގަބޫލުކޮށްގެން ރަގަޅަށް އުޅެން މާހުޖަބީން އެދުނެވެ. މާހުޖަބީން ހާލު އަހާލާ ކޮންމެދުވަހަކު އާވާ ބުނަމުން އައިސްފައިވަނީ އޭނަ ރަގަޅުކަމުގައެވެ. އެދުވަހު މާހުޖަބީން ގުޅިގޮތަށް އާވާ ދޮގުހަދާތީ އެކަމާއި ހިތްހަމަނުޖެހިފައި ވާހަކަދެއްކިއެވެ.\n"އާވާ ބަލިވެއުޅުނު އިރުވެސް އަހަރެން ގާތުގައި ހެދީ ދޮގު، އަހަރެން މިއީ އާވާ މަންމަ، އަހަރެން ގާތުގައި ދޮގުހަދަން ޖެހޭތަ؟ ހުން އައިމަ އެންގިނަމަ އަހަރެންގެ ގާތުގައިވެސް ހުރެވިދާނެ، އަހަރެން ތިގެއަށް ވަނުމުގެ ހުއްދަ ނެތްވިއްޔަ...." މާހުޖަބީން ހުރީ ނުރުހިފައެވެ. އެދުވަހު މާހުޖަބީން އާވާއަށް މޭވާއާއި ކާއެއްޗެހި ފޮނުވިއެވެ. އާވާ ހައިރާންވިއެވެ. މަންމަ އަޅާލާކަން އަންގަންވެގެން ވާޖިބު އަދާކޮށްލީތާއެވެ.\nއަމާރާމެން ފަޅުރަށަށް ދާން ދަތުރު ރޭވުމުން ރަފްހާންވެސް ހުރީ ދާގޮތަށެވެ. ނަމަވެސް އެންމެފަހު ވަގުތު މުހިއްމު ބައްދަލުވުމެއް އޮތުމުން އޭނައަށް ދެވެން އޮތީ އެއްދުވަސް ފަހުންނެވެ. ބޮޑުދައިތަ އޭނަ ގާތުން އެދުނީ އާވާ ފޮނުވާ ދިނުމަށެވެ. މިދަތުރުގެ ސަބަބުން ކުދިންގެ ގުޅުން ބަދަހިވެ އާވާވެސް މީހުންތެރޭގައި އުޅެން ދަސްވާނެކަމަށާއި އަބަދު ގޭގައި ހުރުމަކީ އެހާ ރަގަޅުކަމެއް ނޫންކަމުގައި ކިޔައިގެން ރަފްހާން އެކަމަށް ހުއްދަދިނެވެ. ރަފްހާން އޭނަގެ ކޮއްކޮ ޔާކިންއާއި އާވާ ބަލަން ހަވާލުކުރިއެވެ.\n"ޔާން އަށް ވަރަށް އިތުބާރުކޮށްފައި އާވާ މި ފޮނުވަނީ، ރަގަޅަށް ބަލާދެއްޗޭ..." ރަފްހާން އެދުނެވެ.\n"ނޯ ވޮރީސް ބްރަދަރ، ފަހަރިގެ ސިކިއުރިޓީ ގާޑަކަށް ހުންނާނަން...." ޔާކިން ހުރީ ހެވިފައެވެ. ރަފްހާންމެންގެ ކާފަގެ ފަޅުރަށެއް ކައިރީގައި އޮތުމުން ބާބެކިއު ހަދަން އެންމެން އެތަނަށް ދަނީކަން އެނގުމުން އާވާ ހުރީ އެހާ ހިތްހަމަޖެހިފައެއް ނޫނެވެ. ބީރައްޓެހިންގެ ތެރެއަށް ދާކަށް އޭނަ ޝައުގެއްނެތެވެ. އޭނަ މިދަނީ އެކަނި ރަފްހާން އަށްޓަކައެވެ. ރަފްހާން އޭނަ ބަލިވެ އޮތްއިރު ވެދިން އެހީތެރިކަން ހަނދާން ނައްތާލާފައި އެދުނު ކަމެއްގައި ކޮޅުފައިން ނުޖަހަން ވެގެންނެވެ. އެހެންމީހުންނަށް އެއީ ނިކަން ކުޑަ ކަމަކަށްވިޔަސް އާވާ ގާތު އެއީ ވަރަށް ބޮޑު ގުރުބާނީއެކެވެ. އެއީ އޭނަ އެއްގޮތަކަށްވެސް ކުރަން ބޭނުންވާފަދަ ކަމެއް ނޫނެވެ. ރަފްހާންގެ ބައްޕަގެ ފަރާތުގެ އާއިލާ އެހާ ބޮޑެއް ނޫނެވެ. އެމީހުންގެ ދަރިންނާއި އިނދެގެން އުޅޭމީހުނާއި އެކުވެރިން ދާތީ ތަންކޮޅެއް ގްރޫޕް ބޮޑުހެން ހީވަނީ އެވެ. އާވާ ދަބަހަށް އެއްޗެހި ލާން ހުއްޓާ ރަފްހާން ސަންސްކްރީން ފުޅިއާއި ފެންފައިވާން ދިއްކޮށްލިއެވެ.\n"އާވާ، އަހަންނަށް ދެވޭނީ މާދަން، އޯކޭތަ؟ "ރަފްހާން އާވާގެ މޫނަށް ބަލައިލިއިރު އެމޫނުން ކަންބޮޑުވުމުގެ ކުލަވަރު ފެނުނެވެ.\n"ވީއިރު އަހަރެންވެސް ދާނީ މާދަން، ނުދަންނަ މީހުންނާއެކީ ދަތުރުދާކަށް ނުކެރޭނެ، ރަފްހާން ދާކަމަށޭ ހީކުރީ....." އާވާ ދަބަސް އެއްފަރާތުގައި ބެހެއްޓިއެވެ.\n"ނޫނޭ އާވާ، ދައްތަމެން އާވާ ގެންދާހިތުން އެތިބީ، ބައްޕަގެ ފެމިލީ މީހުން ވަރަށް ހެޔޮވާނެ، އާވާއަކަށް ދެރަގޮތެއް ނަހަދާނެކަން އަހަންނަށް ޔަގީން، އަހަރެންވެސް މާދަން ޖޮއިން ކުރާނަމޭ......" ރަފްހާން ބަލާލި ގޮތަކުން އާވާގެ ހިތް އެފުށް މިފުށަށް ޖެހުނު ފަދަ ގޮތެއްވިއެވެ. އެލޮލުގެ ތެރެއަށް ފީނައިގަންނަން ބޭނުންވާފަދަ ފުރިހަމަ ދެލޮލެވެ. އެ ނަޒަރު ޚާއްސަވެގެންވަނީ އެކަނި އޭނައަށް ހެއްޔެވެ؟ ނޭގެއެވެ. އޭނަގެ ނަސީބު އެހާ ރަގަޅެއްނުވާނެއެވެ.\nއާވާ އެއްޗެކޭ ބުނަން އުޅެފައި ހިމޭންވިއެވެ. ރަފްހާންއާއި ދެކޮޅު ހަދާކަށް ހިތް ބޭނުމެއް ނުވިއެވެ. ރަފްހާން ދެރަވެ ހިތުގައި ޖައްސާކަށް ނުވާނެއެވެ. އޭނަ ވެސް މިހިރީ މޫދަށް އެރިލާ ހިތުންނެވެ. އަމާރާ ދައްތަވެސް އާވާއަށް އެހާ ރަގަޅެވެ. ދެރައީ ކެއުމުގެ ކަންތައް ހަމަޖައްސާނެ ގޮތެއް ނެތީމައެވެ. ބަނޑަށް މަރުވިޔަސް އޭނަ ދާނީއެވެ. އެނިމުނީ ނޫންހެއްޔެވެ؟ ޕިކްނިކް ދަތުރެއްގައި އެންމެންގެ ތެރޭގައި ޔާކިން ނޫނީ އެހެން ފިރިހެނަކަށްވެސް ގޮތެއް ހަދާނުލެވޭނެއެވެ. އޭނަ ހުންނާނީ އަމާރާ ދައްތަގެ ހިޔަނިފަދައިން ޖައްސާލާފައެވެ.\nއާވާ ދަތުރު ހަދަން ހުއްޓާ ރަފްހާން ފެންވަރާލައިގެން ނުކުމެ އޮފީހަށް ދާންވެގެން ފެންވަރަން ވަންނަމުން އާވާއަށް ބަލާލިއެވެ.\n"އާވާ، ކަމެއްކޮށްދީފާނަންތަ؟ އަހަރެންގެ ގަމީހެއް އިސްތިރިކޮށްދީބަލަ، ކިރިޔާ ހަނދާންވީ...." ރަފްހާން ތުވާލި އެނދެލައިގެން ހުރެ ބޭރަށް ނުކުމެފައި އަލަމާރި ހުޅުވާލިއެވެ. ހެދުން ދޮވެގެން ގެނައިގޮތަށް އަދި އިސްތިރި ނުކޮށް ކުރެވުނީ އަވަދިނެތި އުޅުނީމައެވެ.\n"އެއީ އެވަރުކަމެއް ނޫނެއްނު...." އާވާ ހުރީ ހެޔޮހިތުން އެކަން ކޮށްދޭށެވެ. ރަފްހާން ދިއްކޮށްލި ގަމީހުގައި ހިފާލިއިރު އެއަތްތިލައިން އާވާގެ ހަމުގައި ބީހިލުމުން އާވާގެ ނާރުތައް ހަލަބޮލިކުރުވިއެވެ. ކުރެވުނު ފޮނި އިހުސާސްގެ ސަބަބުން ލަދުގަންނަގޮތްވެފައި ރަފްހާންގެ މޫނަށް ބަލާލާކަށް ނުކެރުނެވެ. އަވަސްއަވަހަށް ނުކުމެގެން ދަމުން ރަފްހާންގެ ގަމީސް ކުޑަކޮށް މޫނުގައި ޖައްސާލައިފިއެވެ. ދޮވެލާފައިވާ އިރުވެސް ލުއި މީރުވަހެއް ހިފާލާފައި ހުއްޓެވެ. އެއީ އާނީ ބެކްޕެކް އަޅުވާލައިގެން އައިސް ބެލްކަންޏާއި އަރާހަމަވި ވަގުތެވެ. އާވާ ރަފްހާންގެ ގަމީސް މޫނުގައި ޖައްސާލާފައި ލޯމަރާލިތަން ފެނިފައި އާނީ ވީ ފޫއްސެއްގެ ބޮޑުކަމުން އަނގަޔަށް ނުބައިގޮތެއް ހަދާލިނަމަވެސް ވަރަށް އަވަހަށް މޫނުމަތި ރީތިކޮށްލައިފިއެވެ.\n"އަވާ ރެޑީ ނުވަނީތަ؟ ތިހުރިގޮތަށް ހުރެ ޓްރިޕްގައި ދަނީ؟ " އާނީ ލާފައިވާ އަތްކުރު ސްޓްރައިޕް ޓީޝާޓްކޮޅާއި ކަކުލާއި ހަމަޔަށް އޮތް ރަތްކުލައިގެ ޓައިޓްގައި އޭނަގެ ހަށިގަނޑުގެ ރީތި ވަނާތައް އިޝްތިހާރުކުރާހެން ހީވެއެވެ. މުށިކުލައިން ހައިލައިޓް ކޮށްލާފައިވާ އިސްތަށިގަނޑުއޮތީ މައްޗަށް ނަގާފައި އައްސާލާފައެވެ. ރަފްހާންއާއި އާވާގެ ކައިވެނީގެ ރަސްމިއްޔާތަށް އައިއިރު އޭނަ ހުރީ މެކްސީއެއްލައިގެން އިސްތަށިގަނޑުގައި ހުޅިއެއް ޖަހާލައިގެންކަމުން އެދުވަހު ފެނުނީ ތަންކޮޅެއް ހަރު ތަފާތު ކުއްޖެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އެފަހުން މިވީހާތަނަށް އާނީ މިގެއަށް އަޔަސް ލާފައި ހުންނަނީ ތަންކޮޅެއް ދިގު ހެދުންތަކެވެ. އެކުއްޖާއާއި ދިމާލަށް ބަލައިލުމަކީވެސް އާވާ ބޭނުންވިކަމެއް ނޫނެވެ. ރަފްހާންއާއި ހެދި ކުޑައިރުއްސުރެން އުޅޭ ކުއްޖެއްކަން އެނގުނީއްސުރެން އާވާގެ ހިތުގައި ކޮންމެވެސް ކަހަލަ އިހުސާސެއްވެއެވެ. އާނީގެ ސްޓައިލިޝްކަން އާވާއަށް ފާހަގަކުރެވުނީ މިގޮތަށް ހެދުން އަޅާފައި ހުރުމުންނެވެ.\n"ގަމީސް އިސްތިރިކޮށްލަދީފައި މިއަންނަނީ......." އާވާގެ ހިތުގައި އާނީއާއި މެދު ކުޑަ ކުޑަ ހަސަދަވެރިކަމެއް އުފެދުނެވެ. މިހާ ރީތިވެގެން އާނީ ހުއްޓާ ރަފްހާންއަށް ނުފެނުމަށް އެދި ދުޢާކުރެވުނެވެ. ރަފްހާން ފެންވަރަން ހުއްޓާ އެ ކޮޓަރިއަށް ވަދެފާނެކަމުގެ ބިރުވެސް އާވާގެ ހިތުގައި އުފެދުނެވެ.\nއާނީ ބެލްކަނީގައި އަތްއަޅުވާލައިގެން ހުރެ އޭނަގެ އެކުވެރި އަންހެންކުއްޖަކަށް ގުޅާލާފައި އާވާ އެފަހުން ކްލިނިކަށް ދިޔަ ހެއްޔޭ އަހާލައިފިއެވެ. އާވާގެ ހުރިހާ ހަރަކާތަކަށް ފާރަލުމަށް އާނީވަނީ ބުނެފައެވެ. މާ ކުރީއްސުރެން ރަފްހާންއަކީ ހަޔާތުގެ ބައިވެރިޔާކަމަށް ނިންމައިގެން ހުއްޓާ އެކަން ނުވުމުން އާނީގެ ހިތުގައި އާވާއަށްޓަކާ އުފެދުނު ހަސަދައިގެ އަލިފާންކޮޅު ބޮޑުވެ މުޅި ހަށިގަނޑު ފިހިގެންދާ ވަރުވެއްޖެއެވެ. އާނީގެ އާއިލާ އެހެން ކުދިން ބުނާގޮތުން އާނީއަށް މީހަކާއި އިނދެގެން ބޮޑު ޒިންމާއެއް ނުނެގޭނެއެވެ. ކިޔަވާނިމިގެން ވަޒީފާއަށް ދާން ފެށުމުން އެފަދަ އެތައް ރަފްހާންއެއް ފެންނާނެއެވެ. ދެރައީ އާނީއަށް މާލެއަކުން ހޯދަ ހޯދާ އެފަދަ ދެވަނަ "ރަފްހާން" އެއް ނުފެނުމެވެ. އޭނަގެ އުމުރުން ތޭރަ އަހަރުއްސުރެން ރަފްހާންދެކެ ލޯބިވެވިއްޖެއެވެ. ތޭރައަހަރުވީއިރު ދިގު އިސްކޮޅެއްލާފައި ރީތި އަންހެންކުއްޖެއްގެ ގޮތުގައި އެތައް ބަޔެއްގެ ލޮލުގައި އަޅައިގެންފައިވާ ކުއްޖަކަށްވާތީ މިފާއިތުވެ ދިޔަ އަހަރުތަކުގައި އޭނަވަނީ މަޝްހޫރު ކާމިޔާބު ކުއްޖަކަށްވެފައެވެ. ފިރިހެންކުދިންގެ ސަމާލުކަން އެހާ ލިބެއެވެ. މައްސަލައަކީ އާނީގެ ހިތުގައި ރަފްހާން ނޫން މީހެއްގެ ނަން ނުވާކަމެވެ. އޭނަ ގެންގުޅޭ ކޮންމެ ފޮތެއްގައި ރެއިންގެ ނަން ލިޔެފައިވާ އަދަދެއް ނޭގެއެވެ. އެފްބީގައި ނުސީދާކޮށް އަބަދު ވާރޭދެކެ ލޯބިވާވަރު ހާމަކުރެއެވެ. އާނީ ޚިޔާލެއްގައި ހުއްޓާ އާވާ ދަބަސް ހިފައިގެން އަންނަތަން ފެނުނެނެވެ.\n"އޯ އެމްޖީ، ބަލަ އަތްދިގު ސްވެޓަރުގައި މިދަނީ ފިނި ގައުމަކަށް ނޫނޭ، ބީޗަށް، ތަންކޮޅެއް ކޮމްފީ އެއްޗެއްލައިގެން އަންނަވީއެއްނު...." އާނީ ދެލޯ ބޮޑުކޮށްލަމުން ބުނެލިއެވެ.\n"އަތްކުރު ހެދުމެއް ނެތް..." އާނީގެ ރީތިކަން ކާރިން ފެނުމުން އާވާގެ ހިތުގައި ނޭގޭ ބިރުވެރިކަމެއް ހިނގާލައިފިއެވެ.\n"ކުރިން ބުނިނަމަ މަގޭ ހެދުމެއް ހިފައިގެން އާދެވުނީސް، މޫދަށް އެރެން ތިގޮތަށް ހެދުން އެޅީމަ އެންމެން މަލާމާތްކުރާނެ އިނގޭ...." އާނީ ފާޑަކަށް ބުނެލިއެވެ.\nދަތުރަށް ތައްޔާރުވެގެން އެންމެން ފެރީ ޓާމިނަލުގައި މަޑުކޮށްލައިގެން ތިއްބާ ދެކުދިން އެކީގައި އަންނަތަން ފެނުމުން އެންމެންގެ ނަޒަރު އެދިމާލަށް ހުއްޓުނެވެ. އާވާ ލަދުން މަރުވާވަރުވިއެވެ. އާވާއަށް ހައްތާ ހީވީ އެންމެން މަލާމާތުގެ ނަޒަރަކުން ބަލަން ތިބިހެނެވެ. ބިމުގެ އަޑިއަށް ވަންނާނެނަމައެވެ. މުޅީންވެސް ބީރައްޓެހި މޫނުތަކެވެ. އަމާރާ، ޔާކިން އަދި ނާޔާ ފިޔަވާ އާވާ ދަންނަ މީހަކު އެތާގައި ނެތެވެ. މިހާރުއްސުރެން އާވާއަށް މި ދަތުރުގައި ކޮންމެވެސް ނުބަޔެއް ހިނގާފާނެހެން ހީވާން ފަށައިފިއެވެ. ސިކުނޑީގެ ކޮންމެ ސެލްއެއް އޭނައަށް އިންޒާރުކުރީ އެތަނުން ދުވެ ފިލުމަށެވެ. ފެރީއަށް އަރާފައިވެސް އާވާ ތެދުވާން އުޅުނީ ފެރީ ނައްޓާލުމުގެ ކުރިން އެތަނުން ދިޔުމަށެވެ. ނާޔާ އާވާގެ ގާތުގައި އިށީދެލާފައި ވާހަކަދައްކަން ފެށުމުން އާވާ އިށީދެ ކަނޑާއި ދިމާލަށް ނަޒަރު ހުއްޓާލައިފިއެވެ.\n"ފަހަރި ބިރުންތަ ތި އިނީ؟ ދޮންބެ ނެތަސް މިއީ ހަމަ ފެމިލީ، ރިލެކްސްވެ ބަލަ، ވަރަށް ރީތި މޫދެއް އޮތް ތަނަކަށް މިދަނީ، ޔަގީން އަވީވެސް އެންޖޯއި ކުރާނެކަން، ތި ކަޓުކަން ފިލުވާލާ ތަންކޮޅެއް ސިޓީ ލައިފަށް އަވީވެސް ހޭނެން ވެއްޖެއެއްނު......." ނާޔާގެ ވާހަކަތަކުން އާވާގެ ހިތަށް އަސަރުކުރިއެވެ. އޭނަގެ ކޮއްކޮވެސް މަލާމާތްކުރަނީއެވެ. މަޖުބޫރުން ތަންތަނަށް ގެންދަން ހަމަޖެހޭ ހެއްޔެވެ؟ ރަފްހާންއަށް ގުޅަން ހިތަށްއަރާފައިވެސް އާވާ ހިތްވަރުކުރަން ގަސްތުކުރިއެވެ.\nއެމީހުން ދަތުރުއައި ރަށުގެ މޫދާއި ހުދު ދޮންވެލިގަނޑު ބަޔާންކުރަން ދަތިވާހާ ރީއްޗެވެ. ކުދި ރިބަން ރާޅުތައް ދޮންވެލިގަނޑުގައި ބޮސްދެމުންދާއިރު ދޫނިތަކުގެ ލަވަޖެހުމުން ފަޒާގެ ހިމޭންކަން މުގުރާލާފައިވެއެވެ. އެންމެން އަވަސްވެގަތީ މޫދަށް އެރުމަށެވެ. އާވާ ތަންކޮޅެއް ހަރު އަންހެންވެރިން ގާތުގައި އެއްގަމުގައި އިންނަން ފެށުމުން އަމާރާ އާވާ މޫދަށް އެރެން ބާރުއެޅިއެވެ. އެހެން ޒުވާންކުދިން ފަދައިން މަޖާކުރަން ދާން އެދުނެވެ. ނަމަވެސް އާވާގެ ޝައުގެއްނެތެވެ. ނުދާން އުޅެނިކޮށް ކުއްލިއަކަށް ގްރޫޕެއްގެ އެންމެންވެގެން އާވާ ނަގައިގެންގޮސް ފުންތަނަށް އެއްލާލީ އާވާއަށް ފަތަން ނޭގެޔޭ ކިޔަކިޔާ އޮތްވައެވެ. ޔާކިންއާއި އެހެން ފިރިހެނުން އޭނަގެ ގައިގާ އަތްލީތީ އާވާ ރުޅިގަދަވެގެންގޮސް މޮޔަވާވަރުވިއެވެ. ނަމަވެސް ގަދަހެދޭނެ އެއްވެސް ގޮތެއްނެތެވެ. މިމީހުންނާއިއެކު އުޅުމަށްވުރެ މަރުވިޔަސް ހިތަށް މާ ފަސޭހައެވެ. އާވާއަށް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ލޮނުބޮވުނަސް ހާވައިގެން މައްޗަށް އެރުމުން ޔާކިން އާވާގެ އަތުގައި ހިފިއެވެ.\n"ދުރުގައި ހުރޭ...." އާވާ ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ.\n"ސަލާމަތްކޮށްދޭން އުޅުނަސް ދެން ހާދަ ތުއިވާ ކުއްޖެކޭ، ދޮންބެ މަށަށް އަންގާފައި އޮތީ އާވާ ރަގަޅަށް ބަލާދޭން، އެހެންވީމަ ދެކޮޅުހެދިޔަސް މަގޭ ޑިއުޓީ ބަރާބަރަށް އަދާކުރާނަން...." ޔާކިން ހިނިގަނޑެއް ޖަހާލައިފާ އާވާ އަދިވެސް ކާރިކޮށްލިއެވެ. އެހެން ޒުވާނަކު އަޑިން ދަމުން އާވާގެ ފައިގައި ހިފެހެއްޓިއެވެ. އެންމެންގެ ފަރާތުން ލިބުނު ކުދި އުދަގޫތަކަކީ ހަގީގަތުގައި އާނީ އެންމެން ގެ ގާތުގައި އާވާއަކީ މޮޔަކުއްޖެއްކަމަށް ލޭބަލްކޮށްލާފައި އޮތުމުން ދިމާވެގަތް ކަންތައްތަކެވެ. ކޮންމެ ޒުވާނަކުވެސް އަންހެންކުއްޖަކުވެސް ބެލީ އާވާއަށް ޖެއްސުމެއް ކޮށްލާށެވެ. ރުޅި އަރުވާލާށެވެ. އެންމެފަހުން އާވާގެ ފައި ގޮނޑުދޮށުގައި ބީހުމާއިއެކު ދުއްވައިގަތީ އެއްގަމާއި ދިމާލަށެވެ.\n"އަވީ މަޑުކޮށްބަލަ، އެންމެން ސަކަރާތްޖަހާއިރު އެކަން ސީރިޔަސްކޮށް ނަގާކަށް ނުވާނެ..." ނާޔާ ހައިރާންވިއެވެ. އާވާ ހާދަ ފާޑެއްގެ ކުއްޖެކެވެ. އޭނައާއި ސަމާސާއެއް ކޮށްލެވޭކަށްވެސް ނޯންނަނީ ހެއްޔެވެ؟ ނާޔާގެ ގައިގާ ހިފައިގަނެގެންވެސް އެމީހުން އުޅުނެވެ. އޭނަ ގަދަކަމުން މޫދަށް ލިއެވެ. އަޑިންގޮސް ފައިގާ ހިފާ ދަމައިގަންނާނެއެވެ. އެއީ މީހަކު ރުޅިއަންނަންވާވަރުގެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އާވާ އެދިޔަގޮތަށްގޮސް ގަހެއްގެ މޫގަނޑުމައްޗަށް ތިރިވިގޮތަށް ކަކުލުގައި ބޯޖައްސާލިއެވެ. ހިތް ފަޅައިގެން ގޮސްދާނެހެން ހީވިއެވެ. މޭގައި ރިއްސާލިގޮތަށް ނޭވާނުލެވުނު ހިނދުކޮޅެއް ދިޔައެވެ. ދެރަވެގެންގޮސް ބުދެއްހެން އެތާ އިންދާ އޭނަ ސިހުނީ އާމާރާ ކާން ހިފައިގެން އައިސް ގޮވީމައެވެ.\n"އާވާ، މިހިރީ ނޫޑުލްސް، ކުދިންނާއި ސަކަރާތް ޖަހަން އުޅެފައި އާވާ ރުޅިއައިސްގެން ފިލިގޮތަށް އެމީހުންގެ ކާރިއަށް ނުދާން ތިއިނީ ދޯ، އެމީހުން ހާދަ މަޖަލެއް އެބަކުރޭ، ބޯޅަކުޅެ ޖެޓްސްކީ ދުއްވާ ގަނޑެއް އެބަ ގަނެލާ، ގަދަކަމުން މޫދަށް ލިޔަސް އެކަމާ ދެރަވާނެކަމެއް ނެތް، އެހުރިހާކަމެއް އެކުރަނީ ނުބައި ނިޔަތެއްގައެއް ނޫން، ސަކަރާތްޖަހާ ހިތުން އެކުދިން ކުރާ ކަންތައް އެއީ، އާވާ، ދެން ކައިގެން ހިނގާ، ޓެންޓް ޖަހާ އަދި މިރޭ ބާބެކިއުވެސް އޮންނާނެ، އެހެންނޫނަސް ހެދުނު ރަފްހާންވެސް އަންނާނެއްނު ދޯ....." އަމާރާ ވާހަކަދެއްކީ ހުރިހާކަމެއް ހަމަޖައްސަން ބޭނުންވާފަދަ ގޮތަކަށެވެ. ނަމަވެސް އާވާގެ ހިތް އެކަމާއި އެއްބަހެއް ނޫނެވެ. އެއިން ކޮންމެ މީހަކު އޭނައަށް ފެނުނީ ސާމީގެ ގޮތުގައެވެ. ސަމާސާއަކަށް ހަދާފައިވެސް އޭނަގެ ގައިގެ އެއްވެސް ތަނެއްގައި އަތްލުމުގެ ހައްގު އެއްވެސް މީހަކަށް ނެތެވެ. ޔާކިންވެސް ހާދަ ގޮތްކުޑައެވެ. ބޭބެގެ އަންހެނުންކަން އެނގިހުރެ ގަސްތުގައި އޭނަގެ ގައިގާ ހިފައިގަނެ އެއުޅުނީ މީހަކު ރުޅިނާންނަ ފަދަ ގޮތަކަށް ނޫނެވެ. މޫދުތެރޭގައި އެހިނގި ކަންތައްތަކަކީ އާވާ ދުވަހަކު މާފުކުރާނެ ކަންތަކެއް ނޫނެވެ.\nއާވާ ޖެހިލުންވެފައި އިނދެ ކާންފެށިއެވެ. ރަފްހާން މަތިން އޭނަ ވަރަށް ހަނދާންވިއެވެ. ރަފްހާން ހުރިނަމަވެސް އުޅޭނީ އެގޮތަށް އަންހެންކުދިންނާއި ސަކަރާތްޖަހާ އެންމެންގެ ގަޔަށް އަތްލަމުން ހެއްޔެވެ؟ އޭނަ އައިއިރުވެސް ނާޔާ އޮތީ ކޮންމެވެސް ޒުވާނެއްގެ ކޮނޑަށް އަރާފައެވެ. ރަގަޅަށްވިއްޔާ އެވާނީ ކޮންމެވެސް މީހެއްގެ ލޯބިވެރިޔެއް ނޫނީ ފިރިޔަކަށެވެ. އާވާ އެފަހުން އެއްވެސް ހަރަކާތެއްގައި ބައިވެރިއެއް ނުވިއެވެ. ފަޔަށް ތަދުވާކަމުގެ ބަހަނާ ދައްކާލާފައި އޭނަ އިނީ އަމާރާ ގާތުގައެވެ. އެހެން އިންއިރު ޑާކްނައިޓްއަށް ދޭތެރެއަކުން މެސެޖްކޮށްލައެވެ. ހިނގާދިޔަ ހާދިސާތައް ކިޔާދޭން އުޅެފައިވެސް އޭނަ މާކަންތައް ބޮޑުކުރަނީއޭ ހީވެދާނެތީ އާވާ އެވާހަކަ ބުނަން ފަސްޖެހުނެވެ. އެކަމަކު ޑާކްނައިޓްގެ ޚިޔާލެއްވެސް އެނގިދާނެތާއެވެ. މިފިރިހެނުން އުޅޭގޮތާއި މެދު ޑާކްނައިޓް ދެކެނީ ކޮން ގޮތަކަށް ތޯ ސުވާލު ކުރެވިދާނެއެވެ. ޑާކްނައިޓް ގާތުގައި ހުރިހާ ވާހަކައެއް ކިޔާދީ ނިންމާލިއިރު ޔާކިންގެ ވާހަކަވެސް އާވާ ތަފްސީލުކޮށް ކިޔާދީފިއެވެ. އެކަމާއި ވަރަށް ހިތްހަމަނުޖެހި ހިތްހަލާކުވެފައިކަމަށް ޑާކްނައިޓް ބުނެލިއެވެ.\n"ޕްރިންސެސްގެ ހަޒްބެންޑް ތިއީ ކޮންކަހަލަ މީހެއްތަ؟ އޭނައަށް އެވަރު ނުވިސްނޭތަ؟ ދެންވެސް ގުޅާފައި ކިޔާދީބަލަ...." ޑާކްނައިޓް ކިޔަން ފެށިއެވެ. އާވާ ބުނީ ފިރިމީހާ ގާތު އެހާ ޝަކުވާކުރަން ބޭނުން ނުވަނީ ކަމުގައެވެ. އެއީ ރަގަޅު ޒުވާނެއްކަމުގައެވެ. ނަސީބަކުން ފަހުން އެމީހުންގެ ފަރާތުން އުދަގުލެއް ނުފޯރިއެވެ. ނަމަވެސް އެއްފަހަރު އާނީ ކޮންމެވެސް ވާހަކަތަކެއް ދައްކާފައި އޭނައާއި ދިމާލަށް އިޝާރާތްކޮށްލުމުން އެންމެން ހީގަތްތަން ފެނިފައި އާވާގެ ހިތަށް އެތައް ކަށިތަކެއް ހަރާލެވުނުހެން ހީވިއެވެ. އޭނައަށް މަލާމާތްކޮށްފައި ދުނިޔެވެސް ހެމުން ދާކަމުގައި ހީވިއެވެ.\nއިރުއޮއްސުނުއިރު ފޭލިގެތައް ޖަހާފައި އަލިފާން އެންދުމުގައި އެންމެން އުޅޭތަން ފެނެއެވެ. އާވާ ހުރީ ކޮންމެވެސް ހަރު އަންހެނެއްގެ ފަހަތުގައި ޖައްސާލާފައި ކަމުން ޒުވާނުންނަށް އާވާއަށް އުދަގޫކުރާނެ ފުރުސަތެއް ނުލިބުނެވެ. ނިދަން އެންމެން ފޭލިގެތަކަށް ބަހާލިއިރު އާވާ ބޭނުންނުވިޔަސް އޭނައާއި ނާޔާ އަދި އާނީއަށް ތިބެންޖެހުނީ އެއް ފޭލި ގޭގައެވެ. އެކަމާއި ހުރެ އާވާވަނީ ބިރުގެންފައެވެ. އެކުދިން ނިދާފައި ތިއްބާ މީހަކު ނުވަންނާނެ ހެއްޔެވެ؟ އިރުކޮޅެއްފަހުން ޑީޖޭ ޖައްސާލައިގެން އެންމެން އަޑުގަދަކުރަން ފެށިއެވެ. އާނީއާއި ނާޔާ ފޯނުގެ އަލީގައި ތާސްކުޅެން ތިއްބާ ޔާކިން އެކުދިންނަށް ދޭން ކޮފީ ހިފައިގެން އައެވެ. ނަށާލަން އެފަރާތަށް ދާން ޔާކިން އެކުދިންނަށް ދައުވަތު ދިނެވެ. އާވާވެސް ހޭލާ އޮންނަން ބޭނުންވާތީ ޔާކިން ދިން ކޮފީތަށީގައި ހިފާފައި ކޮފީ ބޯންފެށިއެވެ. ޔާކިންގެ ފަހަތުން ނާޔާއާއި އާނީ ނުކުމެގެން ދިޔުމުން އާވާ އެކަނި އިންނަން ނުކެރިގެން ތެދުވާން އުޅޭއިރަށް ބޮލަށް އެނބުރުން އަރާ އަރިއަޅާލާކަހަލަ ގޮތެއްވިއެވެ. އޭރު މިޔުޒިކްގެ އަޑުގަދަކަމުން ހީވަނީ ބޮލުތެރޭގައި އެއްޗަކުން ތަޅާހެނެވެ. އޭނަ ހުރިތަނަށް ތިރިވިތަނާ ކަޅު އަނދިރީގެ ތެރޭގައި ހިޔަންޏެއް ފަދައިން މީހަކު ފޭލިގޭގެ ފޮތިގަނޑު އެއްފަރާތްކޮށްލާފައި އެތެރެއަށް ވަނެވެ.\n"ޝްޝްޝް...." އެމީހަކު މަޑުމަޑުން އާވާގާތު ކުޑަކަކޫ ޖަހާލިތަން ފެނިފައި އާވާ ގަދަކަމުން ލޯ ހުޅުވާލަން އުޅުނީމަ އެކަމެއްނުވިއެވެ.\n"ތިއީ ކާ...ކާކުތަ..." އާވާގެ ހުރިހާ ހިއްސެއް ނެތެމުންދާއިރުވެސް ބިރުވެރިކަން އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެ އޭނަގެ މުޅި ހަށިގަނޑު ރޫރޫއަޅަންފެށިއެވެ. ބިރުން ހިތްވިރިގެން ހިނގައިދާފަދަ ވަގުތުކޮޅަކަށްވިއެވެ.


vnews - Minivan kamaa gulhey vote eh Brazil ge dhekunugai ves nagaifi\nބްރެޒިލްގެ ދެކުނުގެ3ސްޓޭޓެއްގައިވެސް މިނިވަންވުމާގުޅޭ ވޯޓެއް ނަގައިފި\nބްރެޒިލްގެ ދެކުނުގެ ސްޓޭޓްތަކަށް ނިސްބަތްވާ ދޮންމީހުން މުޒާހަރާއެއްގައި:\nބްރެޒިލްގެ ކިބައިން ވަކިވެ، މިނިވަން ދައުލަތަކަށް ވުމާމެދު ބްރެޒިލްގެ އެންމެ ދެކުނުގެ ތިން ސްޓޭޓް ގުޅިގެން ރައްޔިތުންގެ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓެއް ނަގައިފިއެވެ.\nބްރެޒިލްގެ އެންމެ ދެކުނުގެ ތިން ސްޓޭޓް ކަމަށްވާ ޕަރާނާ، ރިއޯ ގްރާންޑް ޑޫ ސުލް އަދި ސަންޓަ ކަޓަރީނާގައި ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓެއް މިނެގީ، ސްޕެއިންގެ ކިބައިން ވަކިވެ، މިނިވަން ދައުލަތަކަށް ވުމާމެދު ކެޓެލޯނިއާގައި ނެގި ވޯޓުން ހިތްވަރު ލިބިގެންކަމަށް ވެއެވެ.\nމިތިން ސްޓޭޓްގައި ނެގި ވޯޓުގެ ނަތީޖާއެއް އަދި ހާމައެއް ނުކުރެއެވެ. ތިން ސްޓޭޓް އެއްކޮށްލުމުން އާބާދީއަކީ 29 މިލިއަނެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ގާނޫނީ އެއްވެސް ހައިސިއްޔަތެއް ލިބިގެންވާ ވޯޓެއް ނޫންކަމަށް ވެއެވެ.\nފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓް ނެގުމުގެ ކަންކަން އިންތިޒާމުކުރި "ދަ ސައުތު އިޒް މައި ކަންޓްރީ" ހަރަކާތުން ބުނެފައިވަނީ، ބްރެޒިލްގައި އޮތް ކޮރަޕްޝަނުން ތަތްތެޅިފައިވާ ސަރުކާރުގެ ކިބައިން ވަކިވެ މިނިވަންވުމަށް އާންމުންގެ ރޫހް ވަރަށް މަތި ކަމަށެވެ. އަދި އެކަމަށް ގިނަ ރައްޔިތުން ބޭނުންވާ ކަމަށެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް މިލިއަނެއްހާ މީހުން ވޯޓްލާނޭ ކަމަށް އުންމީދު ކުރެވޭ ކަމަށްވެސް އެމީހުން ބުނެފައި ވެއެވެ.\nފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓްގެ ކަންކަން ކުރިއަށް ގެންދިއުމުގައި 20،000 ވޮލަންޓިއަރުން ހަރަކާތްތެރިވިއެވެ. އާންމުންނަށް ހުށަހެޅުނު ވޯޓް ކަރުދާސްކޮޅުގައި އޮތީ ސުވާލަކާއި އިޚްތިޔާރީ ދެ ޖަވާބެވެ. ސުވާލުގައިވަނީ "ޕަރާނާ، ސަންޓަ ކަޓަރީނާ އަދި ރިއޯ ގްރާންޑް ޑޫ ސުލް މިނިވަން ދައުލަތަކަށްވާން ބޭނުންތަ؟" މިހެންނެވެ.\nބްރެޒިލްގެ އެންމެ ދެކުނުގެ މިތިން ސްޓޭޓް އޮންނަނީ އާޖެންޓީނާ، ޕެރެގުއޭ އަދި އުރުގުއޭއާ އިންވެގެންނެވެ. މިއީ، ބްރެޒިލްގެ އެހެން ހިސާބުތަކާ އަޅާބަލާއިރު މުއްސަނދި އަދި ފިނިގަދަ ސަރަހައްދެކެވެ. އަދި މިއީ ދޮންމީހުން އުޅޭ ސަރަހައްދުތަކެއްވެސް މެއެވެ. މިތިން ސްޓޭޓްގައި މައިގަނޑުގޮތެއްގައި އުޅެނީ ޕޯޗުގީޒް، އިޓަލީ، ޖަރުމަނު އަދި ޔޫރަޕްގެ އެހެން ގައުމުތަކަށް ނިސްބަތްވާ ދަރިކޮޅުތަކުގެ މީހުންނެވެ. ބްރެޒިލްގެ އެހެން ހިސާބުތަކުގައި އުޅެނީ ކަޅު އަދި މިކްސް ނަސްލުގެ މީހުންނެވެ.\nޕަރާނާ، ރިއޯ ގްރާންޑް ޑޫ ސުލް އަދި ސަންޓާ ކަޓަރީނާގައި ވަކިވެގަތުމުގެ ރޫހްގައި މަސައްކަތްކުރާ ލީޑަރުން ވިދާޅުވަނީ، މައި ސަރުކާރުން ލިބޭ ފަންޑަށްވުރެ އެތައްގުނަ ބޮޑެތި އަދަދުތަކުން ޓެކްސް ދައްކަން ސަރުކާރުން އެމީހުންނަށް މަޖުބޫރު ކުރާ ކުރުމަކީ ވަރަށް ބޭއިންސާފު ކަމެއް ކަމަށެވެ.\n"ބަސްޓާ ޑި ބްރަސީލިއާ" އަކީ ދެކުނުގެ ތިން ސްޓޭޓް މިނިވަންކުރުމުގެ ހަރަކާތުގެ މައިގަނޑު އެއް ޝިއާރެވެ. މާނައަކީ ބްރެސީލިއާގެ ފަރާތުން ފުދިއްޖެއެވެ. ބްރެސީލިއާ އަކީ ބްރެޒިލްގެ ވެރިރަށެވެ.\n"ބްރެޒިލްގެ ދަށުގައި އޮތުމާމެދު ދެކުނުގެ ރައްޔިތުންނަށް އެމީހުންގެ ޚިޔާލާއި ޝުއޫރު ފާޅުކުރުމުގެ ފުރުސަތެއް ދުވަހަކުވެސް ނުލިބޭ. އަހަރެމެން މިފަހިކޮށްދެނީ އެ ފުރުސަތު" ދަ ސައުތު އިޒް މައި ކަންޓްރީގެ މިޝަން ސްޓޭޓްމަންޓްގައި ލިޔެފައި ވެއެވެ.\nވަކިވެގަތުމުގެ އެއްވެސް ކަހަލަ ހަރަކާތެއް ހިންގުން ބްރެޒިލްގެ ގާނޫނުއަސާސީ މަނާކުރެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ކެޓެލޯނިއާގައި ނެގި ވޯޓާއި، މައި ސަރުކާރާމެދު މުޅި ބްރެޒިލްގައި ހިތްހަމަނުޖެހުން އުފެދިފައިވާ މިދަނޑިވަޅުގައި ފުރުސަތުގެ ބޭނުންކޮށްގެން މިވަނީ ވޯޓެއް ނަގާފައެވެ. މިވޯޓަށް އެއްވެސް ފަރާތަކުން ހުރަސްއެޅިކަމެއް މީޑިއާއިން ރިޕޯޓެއް ނުކުރެއެވެ.\nކޮރަޕްޝަނާއި، ރިޝްވަތުގެ މައްސަލަތަކުން ބްރެޒިލްގެ ރައީސް މިޝެލް ޓެމަރ އަރައިނުގަނެވިގެން އުޅޭއިރު މުޅި ސަރުކާރުވެސްވަނީ ކޮރަޕްޝަންގެ ހާއްޔަކަށް ވެފައި ކަމަށް ރިޕޯޓްތައް ބުނެއެވެ. މިކަމާހެދި ބްރެޒިލްގައި ދާދިފަހުން ނެގި ޚިޔާލު ހޯދުމަކުން ދައްކާވަނީ ބްރެޒިލްގެ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ރައީސް ޓެމަރގެ މަގްބޫލް އުޅެނީ އެންމެ %3 ގައި ކަމަށެވެ.


SunOnline: Anna aharuge budget gai ves Muli airport himanaifi\nއަންނަ އަހަރުގެ ބަޖެޓުގައިވެސް މުލީ އެއާޕޯޓު ހިމަނައިފި\nއައިޝަތު ފަރީޙާ 08 Nov 2019, 20:22\nމ. މުލީގައި އެއާޕޯޓު އެޅުމަށް އަންނަ އަހަރަށް ލަފާކުރާ ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުގައި އެއް މިލިއަން ރުފިޔާ ހިމަނައިފިއެވެ.\nމުލީގައި އެއާޕޯޓެއް އެޅުމަކީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހުގެ ރިޔާސީ ވައުދުފުޅެކެވެ. މުލީ އެއާޕޯޓުގެ މަސައްކަތަށް 2019 ވަނަ އަހަރުގެ ބަޖެޓުގައިވެސް 39.8 މިލިއަން ރުފިޔާ ހިމެނިއެވެ.\nމ. މުއްޔާއި އެއަތޮޅު ނާލާފުށި ކޯޒްވޭއަކުން ގުޅާލުމަށް ނިންމާ އެމަސައްކަތް މިހާރު އޮތީ ޑިޒައިން ސްޓޭޖުގައެވެ. މުލި-ނާލާފުށި ކޯޒްވޭ ޑިޒައިން މަސައްކަތް ހަވާލުކޮށްފައިވަނީ އިންސާ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ކިޔާ ކުންފުންޏަކާއެވެ.\nމަސައްކަތުގެ އަގަކީ 210،000.33 ރުފިޔާ އެވެ. މުއްޔާއި ނާލާފުށި ގުޅާލާ ކޯޒްވޭގެ މަސައްކަތަށް މިއަހަރުގެ ބަޖެޓުގައި 2,675,000 ރުފިޔާ ވަނީ ހިމަނައިފައެވެ. އަންނަ އަހަރަށް ލަފާކުރާ ބަޖެޓުގައި އެމަސައްކަތަށް ކަނޑައަޅާފައިވަނީ 210،000 ރުފިޔާ އެވެ.\nނާލާފުއްޓާއި މުލި ގުޅާލުމަށް އެ ދެރަށުގެ ކައުންސިލުން އެއްބަސްވެފައި ވަނީ 2015 ވަނަ އަހަރު އެވެ. މީގެ ކުރިން މުލީ ބިންހިއްކުމުގެ މަޝްރޫއު ކުރިއަށް ގެންދިޔައިރު އެ ދެރަށް ގުޅާލުމަށް ވަނީ ހުށަހަޅައިފަ އެވެ.\nމީގެކުރިން ޓްރާންސްޕޯޓު މިނިސްޓްރީ އިން ބުނީ އަންނަ އަހަރު ނިމޭއިރު ރާއްޖެއަށް ބޭނުންވާ ހުރިހާ އެއާޕޯޓެއް އޮންނާނީ ނިމިފައިކަމަށާއި 2020 ގެ ބަޖެޓުގައި މުލީ އެއާޕޯޓުގެ މަސައްކަތަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ހިމަނާނެ ކަމަށެވެ.\nމުލީ އެއާޕޯޓުގެ މަސައްކަތާއި ކޯޒްވޭގެ މަސައްކަތް އޮތީ ޕްރީ ޓެންޑަރިން ސްޓޭޖުގައި ކަމަށް ބަޖެޓު ފޮތުގައި ބުނެފައިވެއެވެ.\nޓްރާންސްޕޯޓުގެ މަގާމަކަށް ސާމީ އައްޔަނުކުރާތީ ކަންބޮޑުވުން\n3 މަސްފަހުން ރީޖަނަލް އެއާޕޯޓްސްގެ ބޯޑު އެކުލަވާލައިފި\nއެއާޕޯޓުތަކުންދޭ ހިދުމަތުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކުރަން މަޝްވަރާ


Ronaldo ah thaureef haggu: Messi | Mihaaru\nއެވޯޑް ހަފްލާއެއްގެ ތެރެއިން ރޮނާލްޑޯ (ކ) އާއި މެސީ.-- ފޮޓޯ: އޭއެފްޕީ\n14 މާޗް 2019 - 09:43\nފުރަތަމަ ލެގުގައި ޔުވެންޓަސް ވަނީ އެތުލެޓިކޯ ދަނޑުގައި 2-0 އިން ބަލިވެފަ އެވެ. އެހެންވެ އަންގާރަ ދުވަހުގެރޭ ޔުވެންޓަސް ދަނޑުގައި ކުޅުނު މެޗުން އެ ޓީމަށް އޮތީ ނަތީޖާ ނެރެން މަޖުބޫރުވެފަ އެވެ. އެތުލެޓިކޯގެ މައްޗަށް ޔުވެންޓަސް އިން 3-0 އިން ކުރިހޯދީ ރޮނާލްޑޯގެ ހެޓްރިކުންނެވެ.\nއުމުރުން 34 އަހަރުގެ ރޮނާލްޑޯ ދެއްކި ކުޅުމަށް ގިނަ ބަޔަކު ތައުރީފުކުރަމުން އަންނައިރު، ރޭ ލިޔޯން އަތުން 5-1 އިން ބާސެލޯނާ މޮޅުވި މެޗަށް ފަހު މެސީ ވެސް ވަނީ ރޮނާލްޑޯ ދެއްކި ހިތްވަރު ފާހަގަކޮށްފަ އެވެ.\n"އެތުލެޓިކޯއާ ދެކޮޅަށް ރޮނާލްޑޯ ވަރަށް މޮޅަށް ކުޅުނު. އަހަރެން ހީކުރީ އެތުލެޓިކޯ ވަރުގަދަ ކުޅުމެއް އެ ދަނޑުގައި ވެސް ދައްކާނެ ކަމަށް. އެހެނެއްނުވި ފެނުނީ ރޮނާލްޑޯގެ އާދަޔާހިލާފު ހިތްވަރަކާއި މޮޅު ކުޅުމެއް،" ރޭ ލިޔޯނާ ދެކޮޅަށް ކުޅުނު މެޗަށް ފަހު މެސީ ބުންޏެވެ.\nރޭގެ މެޗުގައި މެސީ ވަނީ ދެ ލަނޑު ޖެހުމުގެ އިތުރުން ދެ ލަނޑު ޖަހަން ފުރުސަތު ތަނަވަސްކޮށްދީފަ އެވެ. މި ފަހަރުގެ މުބާރާތުގައި މޮޅު ކުޅުމެއް ދައްކަމުން އަންނަ މެސީގެ އެންމެ ބޮޑު އަމާޒަކީ މި ފަހަރުގެ ޗެމްޕިއަންސް ލީގެވެ.\n"މުޅި ޓީމު އޮތީ މި ފަހަރުގެ ޗެމްޕިއަންސް ލީގަށް އަމާޒުހިފާފައި. އަހަރެމެންގެ ބޮޑު ޓާގެޓަކީ މި މުބާރާތް،" މެސީ ބުންޏެވެ.\nޗެމްޕިއަންސް ލީގުގެ ކުއާޓާ ފައިނަލުގައި ގުރުއަތުލުން މާދަމާ ކުރިއަށްދާއިރު، މެސީ ދެކޭގޮތުގައި ބާސެލޯނާ އޮތީ ކޮންމެ ޓީމަކާ ދެކޮޅަށް ކުޅެން ޖެހުނަސް ތައްޔާރަށެވެ.\nލިއޮނަލް މެސީ ބާސެލޯނާ ކްރިސްޓިއާނޯ ރޮނާލްޑޯ ޔުވެންޓަސް\n11 ކޮމެންޓް, 62 ރިއެކްޝަންސް\nމެސީއއަށް ރޮނާޑޯ މޮޅުވީވެސް\nސާބަހެ މެސީ. މިއީ ޕްރޮފެޝަނަލް މީހުން އުޅޭ ގޮތަކީ. ރައިވަލްރީއަކީ ފޭނުން އަމިއްލައަށް ކްރިއޭޓްކޮށްގެން އުޅޭ އެއްޗެއް\nމެސީ އަސްލު ހާދަ ރުޅިއާދޭ ރެއާލް މެޑްރިޑް ދެކެ....މި ފެއްނަނީ ރޮނާލްޑޯއަށް މިހާރު ތައުރީފުކުރާވަރު......\nކޮން އިރަކުތަ މެސީ ރިއަލް މެޑްރިޑުގައި ރޮނާލްޑޯ ހުށްޓައި އޭނަޔަށް ބަދުބަސްބުނީ. މެސީ ދުވަހަކުވެސް އޭނަޔަކީ އެންމެ މޮޅު ކުޅުންތެރިޔާކަމަކަށް ނުބުނޭ. މެސީއަކީ ހަމްބަލް ކުޅުންތެރިޔެއް.\nހޭންޑްސް ޑައުން، ޓޫ ލިވިން ލެޖެންޑްސް\nމި ފެންނަނީ ޕޮރޮފެޝަލް މީހުންނަކީ!\nރޮނާލްޑޯ އެއީ މޮޅު ކުޅުންތެރިއެއް.100 މިލިއަން ޔޫރޯ ދީފަ އަހަރުމެންގެ ކްލަބުން ރޮނާލްޑޯ ގެނައީ ކޮންމެވެސް ބޭނުމެއްގަ.އަންނަ ހުކުރު ދުވަހު އޮންނަ ޑްރޯގަ ޔުވޭ އަދި ބާސާގެ ކުރިމަތިލުމެއް ނެގިއްޖެނަމަ ވަރަށް ފޯރި ގަދަ ވާނެ.#ފޯޒާޔުވޭ #ވިސްކައެލްބާސާ\nސާބަހޭ ރަދީފް. ކަލޭ ރޮނާއަށް ސަޕޯރޓްކުރަން އެމެޗަށް ސްޓޭޑިއަމަށް ވަންނަންވާނެ. މަދާނަން ބާރސާއަށް ސަޕޯރޓްކުރަން\nބާސާއާއި ޖެހިއްޖެނަމަ ޔޫވޭ ޗޮކުންދާނީ. ރޮނާލްޑޯ އަށް އެކަނި ކުޅިވަރު ދެއްކޭނީ އެތްލެޓިކޯ ކައިރީގައި\nމެސީ އެންމެ ފަހުން އެތްލެޓިކޯއާ ދެކޮޅަށް ހެޓްރިކެއް ހެދީ ކޮން ޒަމާނަކުތޯ ބުނެދީބަލަ؟\nޑޮލަރޭއަށް. އެތްލެޓިކޯއާ ދެކޮޅަށް ހެޓްރިކް ހެދުން ވަކި ޚާއްޞަވޭތަ. ކަލޭ އެތްލެޓިކޯގެ ވާހަކަ ބުނުމުން އަހާލަން ބޭނުންވޭ ރޮނާލްޑޯ އެންމެ ފަހުން ބާސާޔާ ދެކޮޅަށް ހެޓްރިކްހެދި ފަހަރެއް. ނުވެސް ހެދޭ.


އިމާރާތް ކުރުމުގެ ދާއިރާ އަށް ލޯނު ދޫކުރި މިންވަރު4އިންސައްތަ އިތުރުވެއްޖެ | Sandhaanu\nއިމާރާތް ކުރުމުގެ ދާއިރާ އަށް ލޯނު ދޫކުރި މިންވަރު4އިންސައްތަ އިތުރުވެއްޖެ\nމިއަހަރުގެ ފުރަތަމަ ކުއާޓަރުގައި އިމާރާތް ކުރުމުގެ ދާއިރާ އަށް ލޯނު ދޫކުރި މިންވަރު4އިންސައްތަ އިތުރުވިކަމަށް އެމްއެމްއޭގެ ކުއާޓަލީ އިކޮނޮމިކް ބުލެޓިންގައި ބުނެފިއެވެ.\nއެމްއެމްއޭ އިން އާންމުކޮށްފައިވާ މައުލޫމާތަށް ބަލާއިރު، އިމާރަތްކުރުމުގެ ދާއިރާއަށް ކޮމާޝަލް ބޭންކުތަކުން ލޯނު ދޫކުރި މިންވަރު މިއަހަރުގެ ފުރަތަމަ ކުއާޓަރުގައި ވަނީ4އިންސައްތަ އިތުރުވެފައެވެ. މީގެ ތެރޭ ހިމެނެނީ ގެދޮރު އިމާރާތްކުރުމަށާއި ރިސޯޓު ޑިވެލޮޕްމެންޓަށ ދޫކުރި ލޯނެވެ.\nނަމަވެސް ރިއަލް އެސްޓޭޓު ވިޔަފާރީގެ އެހެން ކަންތަކަށް ދޫކުރި ލޯނާއި ރިސޯޓު މަރާމާތަށް މި މުައްދަތުގައި ދޫކުރި ލޯނުގެ އަދަދު ދަށްކަމަށް އެމްއެމްއޭ އިން ބުންޏެވެ.\nއެމްއެމްއޭގެ ކުއާޓާލީ އިކޮނޮމިކް ބުލެޓިންގައިވާގޮތުން 2019 ވަނަ އަހަރުގެ ފަހު ކުއާޓަރުގައި ރާއްޖޭގެ އިމާރަތްކުރުމުގެ ދާއިރާ އަށް ކުޑަ ކުރިއެރުމެއް އައިނަމަވެސް 2020 ވަނަ އަހަރުގެ ފުރަތަމަ ކުއާޓަރުގައި މި ދާއިރާ ވަނީ މަޑުޖެހިފަ އެވެ.\nއިމާރަތް ކުރުމުގެ ދާއިރާ އަށް އެތެރެކުރި މުދަލުގެ އަދަދު މި މުއްދަތުގައި ދަށްވެފައިވާ ކަމަށް އެމްއެމްއޭގެ ތަފާސް ހިސާބުތައް ދައްކަ އެވެ.


މިއަދަކީ ރާއްޖޭގައި ފާހަގަ ކުރާ މަސްވެރިންގެ ދުވަސް | Fuvahmulahcity\n9 މަސް ކުރިން December 12, 2018 Mohamed Mauroof0ޚިޔާލު\nމިއަދަކީ ރާއްޖޭގައި ފާހަގަ ކުރާ މަސްވެރިންގެ ދުވަހެވެ. މި ދުވަސް ފާހަގަ ކުރަނީ ރާއްޖެއަށް އެންމެ ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ކުރިން ލިބޭ މަސައްކަތަކަށް މަސްވެރިކަން ވެފައިވުމުން ނެވެ. ނަމަވެސް، މިހާރު މަސްވެރިކަމަކީ އެންމެ ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ލިބޭ މަސައްކަތެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު އަދި ވެސް އެންމެ ގިނަ މީހުންނަށް ބެހިގެންދާ ރާއްޖޭގެ އާމްދަނީއެއް ލިބޭ މަސައްކަތަކީ މަސްވެރިކަން ކަމުގައި ގިނަ ބަޔަކު ދެކެއެވެ.\nޔަގީންކަމާއެކު އެގެން އޮތް ކަމަކީ ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ވިއްކައިގެން ގައުމަށް އެންމެ ބޮޑު އާމްދަނީއެއް އަދިވެސް ލިބެނީ މަހުން ކަމެވެ. މަސްވރިކަމުގެ އުފެއްދުން ތަކުން ކަމެވެ. އެގޮތުން އެކްސްޕޯރޓް ކުރާ މަހުގެ ބާވަތްތަކަށް ބަލާއިރު،:\nފިނިކުރި ރޯ މަސް،\nގަނޑު ކުރި އައިސް މަސް،\nދަޅާއި ޕެކެޓްގައި ބަންދުކުރި މަސް،\nދިރޭ މަސް ހިމެނެއެވެ.\nމަސްވެރިންގެ ދުވަސް ޑިސެމްބަރު 10 ގައި ފާހަގަ ކުރަނީ ކީއްވެ؟\nކޮންމެ އަހަރަކު ޑިސެމްބަރު 10 އެއީ ރާއްޖޭގެ މަސްވެރިންގެ ދުވަހުގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރަނީ ކީއްވެގެން ކަމާއި މެދު ބައެއް މީހުން ސުވާލު އުފައްދަފާނެއެވެ.\nޑިސެމްބަރު 10 ވަނީ ކޮންމެ އަހަރަކު ވެސް އިރުވައި މޫސުން ފެށޭ މުލަ ނަކަތުގެ ފުރަތަމަ ދުވަހަށެވެ. ހުޅަނގު މޫސުމުގެ ގަދަ ދުވަސްތަކުގައި މަހަށް ފުރަން ދަތިވެ، މަސް ލިބޭ މިންވަރު މަދުވުމަށް ފަހު، އިރުވައި މޫސުން ފެށި ކަނޑުތައް މަޑުވެ، ގިނަ ދޯނިތަކަށް މަހަށް ފުރަން ފެށެނީ މޫސުމުގެ މިހިސާބުންނެވެ. އަދި މިއީ މަސްވެރިކަން އެންމެ ރަނގަޅު ދުވަސްތައް ފެށޭ ހިސާބު ކަމުގައި ބެލިފައި ވެއެވެ.\nވުމާއެކު، މަސްވެރިަކން ރަނގަޅު ދުވަސްތައް ފެށުމުގެ ގޮތުން މަސްވެރިންގެ ދުވަސް ފާހަގަ ކުރަނީ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.\n← ފުވައްމުލަކު އަންހެން ކުރިކެޓް ޓީމު ސެމީ ފައިނަލަށް\nދެ ދުވަސް ތެރޭގައި އެތެރޭގެ އުދުހުންތަކުގެ އަގު ހެޔޮ ކުރަނީ →


ޙަސަން ތާޖުއްދީން – Ilm\nޙަސަން ތާޖުއްދީނަކީ ” ދިވެހި ތާރީޚުގެ ބައްޕަ ” އެވެ. އޭނާއަށްވުރެ ބޮޑަށް ދިވެހި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތް ކުރެއްވި ދިވެއްސަކު ފެނިފައެއް ނެތެވެ.\nތާޖުއްދީނުގެ ޒަމާނަކީ ހިޖުރައިން 11 ވަނަ ޤަރުނާއި 12 ވަނަ ޤަރުނާ ދެމެދެވެ. އެޒަމާނަކީ ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ އޮއިވަރު ބަދަލުވަމުން ރަސްކަން އަވަސް އަވަހަށް ބަދަލުވަމުން ދިޔަ ދުވަސްވަރެކެވެ. އަދި ޚާއްޞަކޮށް ކޮއިލުތެރޭގައި ޢާއްމުކޮށް މުޅި މުޖުތަމަޢުގައި ބަދުއަޚްލާޤީ ކަންތައްތައް އިންތިހާއަށް ދިޔަ ދުވަސްވަރެއްވެސް އަވެ.\nޙަސަން ތާޖުއްދީނު އުފަންވެވަޑައިގަތީ ހިޖުރައިން 1072 ވަނަ އަހަރު ހައްދުއްމަތީ ގަމުގައެވެ. ( ތާޖުއްދީން 1982:73 ). އެއީ އައްސުލްޠާން އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރު (1) ގެ ރަސްކަމުގެ ދުވަސްވަރެވެ. ތާޖުއްދީނުގެ މަންމައަކީ ކޮން ރަށެއްގެ ކާކު ކަމެއް ނޭނގެއެވެ. ލަފާވަނީ ހައްދުއްމަތީ ގަމު ބޭކަނބަލެއް ކަމަށެވެ. ޒުވާން ޢުމުރުގައި މާލެ ވަޑައިގެން މާލޭގައި ދިރިއުޅުއްވަން ފަށްޓަވައިފިއެވެ. އައްސުލްޠާން އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރު (1) ގެ ރަސްކަމުން ފެށިގެން އައްސުލްޠާން އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރު (2) ގެ ރަސްކަމުގައި އޭނަ އަވަހާރަވަންދެން ދިރިއުޅުއްވީ މާލޭގައެވެ.\nތާޖުއްދީން ދެފަހަރު ހައްދުއްމަތީ ގަމަށް އަރުވާލެވުނެވެ. ފުރަތަމަ ފަހަރު އަރުވާލެއްވީ ދިޔަމިގިލީ ރަދުންގެ ރަސްކަމުގައެވެ. އެއީ ކުރީގެ ރަސްކަން ދިޔަމިގިލީ ރަދުންނަށް ބަދަލުވުމާ ގުޅިގެން ހިނގި ސިޔާސީ އޮއިވަރުގައެވެ. ކުރީގެ ރަދުންގެ ” ޕާޓީ ” ގެ މީހަކަށް ވުމުން ފޯރި ދިލައިގެ ސަބަބުންނެވެ. ދެވަނަ ފަހަރު އަރުވައިލެއްވީ އައްސުލްޠާން ކުޑަ މުޙައްމަދުގެ ރަސްކަމުގައި އެ ރަދުން ފަރާތްޕުޅުން އެ ރަދުންގެ މަންމާފުޅު ރަސްކަން ހިންގެވިއިރު އެ ކަމަނާއެވެ.\nތާޖުއްދީން ތިން ފަހަރު ޙައްޖަށް ވަޑައިގަތެވެ. އަވަހާރަވީ 1139 ރަޖަބު6ވި ހުކުރު ވިލޭރޭ ޢުމުރުފުޅުން 67 އަހަރުގައި މާލޭގައެވެ. އޭރު އޭނާ ހުންނެވީ އުއްތަމަފަނޑިޔާރު ކަމުގައެވެ. ފަސްދާނުލެވުނީ ރަސްމީ ޢިއްޒަތުގައި ހުކުރު މިސްކިތު ޤަބުރުސްތާނުގައެވެ. މަހާނަފުޅު ހުރީ ހުކުރު މިސްކިތުގެ ހުޅަނގުކޮޅުގައެވެ.\nޙަސަން ތާޖުއްދީނަކީ މުޖުތަމަޢުގެ އަމަން އަމާންކަމަށް ލޯބިކުރެއްވި، ދީނުގެ ޝިޢާރުތައް ތަންފީޒުކުރެއްވި ފަނޑިޔާރެކެވެ. އޭނާ އުޅުއްވީ ސަރުކާރުގެ އިސް މަޤާމުތަކުގައެވެ. ރަސްރަސްކަލުންގެ އަރިސްބޭކަލެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މުޙްޔިއްދީނުލް ޢާދިލްގެ ރަސްކަމުގައި އެ ރަދުންގެ އިސް މުޝީރަކަށް ހުންނެވިއެވެ.\nއޭނާ ފަނޑިޔާރުކަން ޤަބޫލުކުރެއްވީ އޭނާ ކުރައްވާ ނިޔާއާ ރަސްގެފާނު ބެހިވަޑައިނުގަތުމަށް ޢަހުދު ހިއްޕެވުމުންނެވެ. އޭނާ ރަސްގެފާނަށް ރަސްކަމުގެ ބައިޢަތު ހިއްޕެވީ ޢަދުލު އިންޞާފަށް ވެރިކަން ކުރައްވަން ވަޢުދުވެވަޑައިގަތީމައެވެ. ( ދިވެހި ތާރީޚް 1993: 73،74 )\nޙަސަން ތާޖުއްދީނަކީ ހައްދުންމަތީ ގަމު އަލްފަޤީޙު މޫސާގެ އަލްފަޤީޙު މަޙުމޫދުގެ ދަރިކަލެކެވެ. މި މަޙުމޫދު މަޝްހޫރުވެފައިވަނީ ” ގަމުރަތްބޭ ” ގެ ނަމުންނެވެ. އެއީ އޭނާގެ ގައިގެ ކުލައަކީ ރަތްދޮންކުލަ ކަމަށްވާތީ ކަމަށް ބުނެވެއެވެ. ( ފަތްތޫރަ 235: 11 ). ނަމަވެސް އަޅުގަނޑު ބުރަވަނީ އެއީ ” ގަމުރަށްބެ ” ކަމަށެވެ. ” ރަށްވެރިޔާ ” ގެ މާނައިގައި ނުވަތަ ” ރަށުބޭބޭ ” ގެ މާނައިގައި ބޭނުންކުރާ ނަމެއް ކަމަށެވެ.\nޙަސަން ތާޖުއްދީނުގެ ބައްޕައާއި ކާފައަކީ ރާއްޖޭން ބޭރުގެ ދެމީހުން ކަމަށްވެސް ބުނެވެއެވެ. ( ފަތްތޫރަ 235 : 11 ). މިއީ ޔޯލަވާހަކައެއްގެ ގޮތުގައި ދެކެވޭ ފޯކްލޯރެކެވެ. އަޅުގަނޑު ބުރަވަނީ ޙަސަން ތާޖުއްދީނުގެ ކާފައަކީ އައްޑު އަތޮޅުން ހައްދުންމަތީ ގަމަށް ހިޖުރަކުރެއްވި ބޭކަލެއް ކަމަށެވެ. އޭނާއަކީ ފިޤުޙުވެރި ދަންނަބޭކަލަކަށް ވެފައި ދީނުގެ ޢިލްމުވެރިކަން އޭނާއަށްވުރެ މާ ކުރިއްސުރެން އައްޑު އަތޮޅުގައި އޮތުމުންނާއި އެ އަތޮޅުގެ މީހުން ދަތުރުފަތުރުގައި ހައްދުންމަތީގައި ޖައްސައި ހަދައި އުޅުނުކަން ސާބިތުވާތީއެވެ. ތާޖުއްދީނަކީ ހައްދުންމަތީ ގަމާއި އައްޑު އަތޮޅުގެ ބޭފުޅެއް ކަމަށް ޞަލާޙުއްދީނުވެސް ދެކެވަޑައިގަނެއެވެ. ( ތުޙުފަތުލް އަދީބި 1993: 52 ). އަދި ފޮނަދޫ ޚަޠީބު ތަކުރުފާނުގެ ނަމުން މަޝްހޫރުވެފައިވާ އަލްފަޤީޙުލް ޚަޠީބު މުޙައްމަދު ސިރާޖުއްދީނަކީ ތާޖުއްދީނުގެ ” ތިމާގެ ބޭބެއެއް ” ކަމަށް މުޙައްމަދު ލުޠުފީވެސް ލިޔުއްވައެވެ. ( ފަތްތޫރަ 235: 13 ). ފޮނަދޫ ޚަޠީބު ތަކުރުފާނަކީ އައްޑޫ ބޭފުޅެކެވެ. ( ފަތްތޫރަ 264: 11 ). އަލްފަޤީޙު މަޙުމޫދުގެ ތިއްބެވިކަން އެނގެނީ ދެ ދަރިކަލުންނެވެ. އެއީ ޙަސން ތާޖުއްދީނާއި ޙުސައިން ޢަފީފުއްދީނެވެ. މިއީ އެއްބަނޑު ދެ ބޭފުޅުން ކަމެއް ނޭނގެއެވެ. ޙުސައިން ޢަފީފުއްދީނަކީ ވަރަށް ގިނަ ޒަމާންތަކެއް ވަންދެން ބަންޑާރަ ނައިބުކަން ކުރެއްވި ދަންނަބޭކަލެކެވެ. މީނަގެ ބޭފުޅަކީ އަލްޤާޟީ މުޙައްމަދު މުޙިއްބުއްދީނު ޝައިޚުލްއިސްލާމިއެވެ. މީނަ މަޝްހޫރުވެފައިވަނީ އަތިރީ ފަނޑިޔާރުގެ ނަމުންނެވެ. މީނަގެ ދަރިކަނބަލަކީ އަތިރީ ފަނޑިޔާރުގޭ ޢާއިޝާ މަނިކުފާނެވެ. މީނާއާއި ދޮންބަންޑާރައިންނަކީ އެއްބަނޑު ވަކި ބަފާ ދެ ބޭފުޅުންނެވެ. ދޮށީ ދޮންބަންޑާރައިންނެވެ.\nބަންޑާރާ ނާއިބު ޙުސައިން ޢަފީފުއްދީނާއި އެއްބަނޑު ދެ ބޭފުޅުން ތިއްބެވިއެވެ. އެއީ ގަމު ނައިބު ޢަލީއާއި ގަމު ޚަޠީބު މޫސާއެވެ. މި ޚަޠީބު މޫސާ ދިރިއުޅުއްވީ މާލޭގައެވެ. ދިރިއުޅުއްވި ގެއަކީ މާފަންނު ލާމިގަސްދޮށުގެއެވެ. މީނަ މަޝްހޫރުވެފައިވަނީ ލާމިގަސްދޮށުގޭ ޚަޠީބު މަނިކުފާނުގެ ނަމުންނެވެ. އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު މުޢީނުއްދީން (1) ކައިވެނިބެއްލެވި ލާމިގަސްދޮށުގޭ ދީދީއަކީ ޚަޠީބު މަނިކުގެ ބޭފުޅެކެވެ. މި ރަދުންގެ ނޫމަރާ ގަނޑުވަރު ގޮމަޔާއި ލާމިގަސްދޮށުގޭ މަނިއްޕުޅު ލިބިވަޑައިގަތީ ލާމިގަސްދޮށުގޭ ދީދީގެ ބަނޑުފުޅުންނެވެ.\nތާޖުއްދީނުގެ ތިއްބެވީ ދެ ދަރިކަލުންނާއި ދަރިކަނބަލެކެވެ. އެއީ އަލްޤާޟީ މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީނާއި އަލްޚަޠީބު އަޙްމަދު މުޙްޔިއްދީނާއި ޚަދީޖާއެވެ. މި ތިން ބޭފުޅުން އެއްބަނޑު ނުވަތަ ނޫންތޯ މިއެއްވެސް ނޭނގެއެވެ. އަދި އެ ބޭފުޅުންގެ މަންމައަކީ ކޮން ރަށެއްގެ ބޭފުޅެއް ކަމެއްވެސް ނޭނގެއެވެ. މި ޚަދީޖާ ލިބިވަޑައިގަތީ ތާޖުއްދީނުގެ ޢުމުރުފުޅުގެ ވަރަށް ފަހުކޮޅުގައެވެ. ޢުމުރުފުޅުން ބާރަ ވަރަކަށް އަހަރުގައި ޚަދީޖާ އަވަހާރަވީއެވެ. ( މާލޭ ހުކުރު މިސްކިތް 2004: 351-352 ).\nތާޖުއްދީނުގެ ފިރިހެން ދެ ބޭފުޅުން ކައިވެނިބައްލަވައިގެން ތިއްބެވީ އައްސުލްޠާނު އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރު (2)ގެ ދެ ބޭފުޅުންނާއެވެ. އަލްޤާޟީ މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީނުގެ އަނބިކަނބަލަކީ މަރިޔަމް ކަނބާފާނެވެ. އަލްޚަޠީބު އަޙްމަދު މުޙްޔިއްދީނުގެ އަނބިކަނބަލަކީ ފާޠިމާ ރަނިކިލެގެފާނެވެ.\nތާޖުއްދީނުގެ ފުރަތަމަ އުސްތާޒަކީ އޭނާގެ ބައްޕަ ނުވަތަ ކާފައެވެ. ދެން ގަމު ނާއިބު މޫސާއެވެ. ޒުވާން ޢުމުރުފުޅުގައި މާލެވަޑައިގެން ފޮނަދޫ ޚަޠީބު ތަކުރުފާނުންގެ އަރިހުން ދީނީ ޢިލްމު ހޯއްދަވަން ފަށްޓަވައިފިއެވެ. އެއީ އައްސުލްޠާން އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރުގެ ރަސްކަމުގެ ދުވަސްވަރެވެ. މީގެ އިތުރަށް ސައްޔިދު ރަސްގެފާނާއި ޙިޖާޖުކަރައިގެ ބައެއް ދަންނަބޭކަލުންގެ އަރިހުންވެސް ޢިލްމު ހޯއްދެއްވިއެވެ.\nތާޖުއްދީނަކީ ޞޫފީ ޠަރީޤާތަކުގެ ތެރެއިން ޤާދިރީ ޠަރީޤާއަށް ބައިޢަތު ހިއްޕަވައިގެން ހުންނެވި ބޭކަލެކެވެ. އޭނާ ބައިޢަތު ހިއްޕެވީ ސައްޔިދު ރަސްގެފާނުގެ އަތްޕުޅު މައްޗަށެވެ. އަދި މައްކާގައި ދިރިއުޅުއްވި ބޭކަލެއްގެ އަތްޕުޅު މައްޗަށްވެސް ބައިޢަތު ހިއްޕެވިއެވެ. ( ތާޖުއްދީން 1982: 74 )\nތާޖުއްދީނުގެ ޚިދުމަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ޤައުމީ ޚިދުމަތާއި ޢިލްމީ ޚިދުމަތް ހިމެނެއެވެ.\nތާޖުއްދީނު ފަނޑިޔާރުކަން ދެފަހަރު ކުރެއްވިއެވެ. ފުރަތަމަ ފަހަރު އެ މަޤާމަށް އިސްކުރެއްވީ ދެއްވަދޫ ރަސްގެފާނެވެ. އެއީ2ރަބީޢުލްއައްވަލް 1104 ގައެވެ. އޭރު ޢުމުރުފުޅުން 32 އަހަރެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 8 އަހަރު މި މަޤާމުގައި ހުންނެވިއެވެ. ދެން އިސްތިޢުފާ ދެއްވާފައި މައްކާއަސް ވަޑައިގަތީއެވެ. ދެވަނަ ފަހަރު ފަނޑިޔާރުކަމާ ޙަވާލުކުރެއްވީ ދިޔަމިގިލީ ރަދުންނެވެ. އެއީ 1116 ޝައްވާލު 22 ވިލޭރޭގައެވެ. ( ތާޖުއްދީނު 1982: 58) މިފަހަރު ފަނޑިޔާރުކަން ލިބިވަޑައިގަތީ އޭރު އެ މަޤާމުގައި ހުންނެވި އަލްޤާޟީ ނާޞިރުއްދީނު ސިޔާސީ ގަޑުބަޑެއްގައި މާމަކުނުދޫއަށް އަރުވާލެއްވުމުން ފަނޑިޔާރުކަމުގެ މަޤާމު ހުސްވުމުންނެވެ. މިފަހަރު އޭނާ އަވަހާރަވަންދެން އެ މަޤާމުގައި ހުންނެވިއެވެ. ފަނޑިޔާރުކަން ކުރެއްވީ ޖުމްލަ 31 އަހަރާއި9މަހާއި ދުވަސްތަކެއްގައެވެ. ( ތާޖުއްދީން 1982: 74 )\nސައްޔިދު ރަސްގެފާނުގެ ރަސްކަމުގައި ކޮންމެ ރެއަކު މަޣުރިބު ނަމާދާއި ޢިޝާ ނަމާދާ ދެމެދު ހުކުރު މިސްކިތުގައި ޙަދީޘް ކިޔަވައިދެއްވިއެވެ. އަދި ކޮންމެ ހުކުރު ދުވަހަކު ޢަޞްރު ނަމާދަށްފަހު ދޭވާނީންނާއި މަޖިލީހަށް އަރާ ބޭކަލުން ގޮވައިގެން ވަޑައިގެން މަގުމަގުތަކުގައި ހިންގަވައި ދީނުގެ ޢަމުރު މަޢުރޫފު ހިންގެވިއެވެ. އަޅުން ފަދައިން ދެރަ ނިކަމެތި އަންހެނުން ލައްވައި އުޖޫރަޔަކާއި ނުލައި މަސައްކަތް ކުރުވުމާއި އަދި އެ މީހުން ވިއްކުން މަނާކުރެއްވިއެވެ. ޒަވިލް އަރްޙާމުންނަށް މައްޔިތާގެ ތަރިކައިން ލިބޭނެ ކަމަށް ނިޔާކުރެއްވިއެވެ. ( ދިވެހި ތާރީޚް 1993: 77 ، 78 ).\nއޭނާގެ ޢިލްމީ ޚިދުމަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ އޭނާގެ ތަޞްނީފުތަކެވެ. ފިޤުޙު ޢިލްމާއި ޙަދީޘް ޢިލްމާއި އުޞޫލުލް ފިޤުޙާއި ސީރަތާއި ދިވެހި ތާރީޚު ފަދަ ޢިލްމުތަކުގައި އޭނާ ފޮތްފޮތް ލިޔުއްވިއެވެ. ( ތާޖުއްދީން 1982: 74 ) ހިތާމައަކީ އޭނާ ލިޔުއްވި ތަކެތީގެ ތެރެއިން ރާއްޖޭގެ ތާރީޚު ފޮތް ފިޔަވާ އެހެން ތަކެތި ގެއްލިދިޔަ ކަމެވެ.\nތާޖުއްދީނުގެ އެންމެ ބޮޑު ޚިދުމަތަކީ ދިވެހި ތާރީޚަށް ކުރެއްވި ޚިދުމަތެކެވެ. މި ޚިދުމަތް ފެންނަން އޮތީ ތާރީޚު އިސްލާމް ދީބާމަޙަލް ގެ ނަމުގައި ޢަރަބި ބަހުން އޭނާ ލިޔުއްވި ފޮތުގެ ގޮތުގައެވެ.\nޙަސަން ތާޖުއްދީނު : ތާރީޚު އިސްލާމް ދީބާމަޙަލް ، ޓޯކިޔޯ 1982\nޢަބްދުﷲ ޒަމީރު : ފަތްތޫރަ 264\nއެޗް.ސީ.ސީ.ޕީ ބެލް: ދަ މޯލްޑިވް އައިލެންޑްސް: ރިޕޯޓް އޮން ވިޒިޓް ޓު މާލެ، ކޮޅުބު 1921\nމުޙައްމަދު ލުޠުފީ: ފަތްތޫރަ 235\nމާލޭ ހުކުރު މިސްކިތް ، މާލެ 2004\nދިވެހި ތާރީޚު ، މާލެ 1993\nތުޙުފަތުލް އަދީބި ( ތަންޤީޙް ) މުޙައްމަދު ސަޢީދު ދީދީ ، މާލެ 1993\n*ތާޖުއްދީނަށް ދެވަނަ ފަހަރު ފަނޑިޔާރުކަން ދެއްވި އަހަރާމެދު ސުވާލު އުފެދެއެވެ. މޫސާ ނާޞިރުއްދީނު ފަނޑިޔާރުކަމުން ޢަޒުލްކުރައްވައި އޭނާ އަރުވާލެއްވި ކަމަށް ބެލް ލިޔުއްވަނީ ހިޖުރައިން 1126 ވަނަ އަހަރުގައި ކަމަށެވެ. ( ބެލް 1921: 71 ) ބެލް ލިއުއްވާ ގޮތް ރަނގަޅު ކަމަށް ދިރާސާގެ އަލީގައި ބުރަވެވެއެވެ. އެހެން ކަމަށްވާނަމަ ތާޖުއްދީނަށް ދެވަނަ ފަހަރު ފަނޑިޔާރުކަން ލިބިވަޑައިގަތީ 1116 ވަނަ އަހަރަކު ނޫނެވެ. މި ގޮތުން ތާޖުއްދީނު ފަނޑިޔާރުކަން ކުރެއްވި ޖުމްލަ މުއްދަތުވެސް ތާޖުއްދީނުގެ ތާރީޚު ފޮތްތަކުގައިވާ ގޮތާ ތަފާތުވެއެވެ. މި ގޮތުން ބަލާއިރު ފަނޑިޔާރުކަން ކުރެއްވީ ޖުމްލަ 21 އަހަރުއެވެ. ( ނިމުނީ )\nމަސްދަރު: މިއީ ޙަސަން ތާޖުއްދީން ޙަޔާތްޕުޅާއި ޚިދުމަތްތަކާއި ބެހޭގޮތުން މުޙައްމަދު ވަހީދު ނަދުވީ ލިޔުއްވާފައިވާ ލިޔުއްވުމެކެވެ.


ސީއެޗްއެސްއީގައި އޮތީ 570 ވަރަކަށް ޖާގަ: އެޑިއުކޭޝަން\nފޯމް ހުށަހަޅަންޖެހޭ ސުންގަޑިއަކީ އަންނަ ފެބްރުއަރީ މަހުގެ6ވަނަ ދުވަސް\nމިއަދުން ފެށިގެން ވަންނަން އެދޭ ފޯމް ދޫކުރާނެ\nއިތުރަށް ފޯމް ހުށަހަޅާފައިވާނަމަ ދަރިވަރުން ހޮވުމުގައި ބަލާނީ "އޯލެވެލް ނެޝަނަލް ޓޮޕްޓެން" ހޮވުމުގައި ބޭނުންކުރާ މިންގަނޑަށް\n17 ޖެނުއަރީ 2017 | އަންގާރަ 15:43\nސެންޓަރ ފޮރ ހަޔަރ ސެކަންޑަރީ އެޑިއުކޭޝަން (ސީއެޗްއެސްއީ) އިން މި 2017 ވަނަ އަހަރު އެ ސެންޓަރަށް ވަންނަން އެދޭ ދަރިވަރުންނަށް ޖާގަ ދެވެން އޮތީ 550 އާއި 575 އާ ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ކަމަށް އެ ސެންޓަރުން ބުނެފިއެވެ.\nސީއެޗްއެސްއީން ބުނީ އެ އަދަދަށް ވުރެ އިތުރަށް ޝަރުތު ފުރިހަމަވާ ދަރިވަރުން ވަންނަން އެދި ފޯރމް ހުށަހަޅާފައި ވާނަމަ، ދަރިވަރުން ނެގުމުގައި އެންމެ ރަނގަޅު ނަތީޖާ ހޯދާފައިވާ ދަރިވަރުންނަށް އިސްކަން ދޭނެ ކަމަށެވެ.\nއެ ނަތީޖާ ކަނޑައެޅުމުގައި ބަލާނީ "އޯލެވެލް ނެޝަނަލް ޓޮޕްޓެން" އަށް ހޮވުވުމުގައި ބޭނުންކުރާ މިންގަނޑު ކަމަށް ވެސް އެ ސެންޓަރުން ބުނެއެވެ. އެއީ ކޮންމެ "އޭ*" ގްރޭޑަކަށް 12 ޕޮއިންޓް، "އޭ" ގްރޭޑަކަށް 12 ޕޮއިންޓް، "ބީ" ގްރޭޑަކަށް ނުވަ ޕޮއިންޓް އަދި "ސީ" ގްރޭޑަކަށް ހަތް ޕޮއިންޓް ދޭ ގޮތަށެވެ. އަދި ކުދިން ހޮވާނީ ދިވެހި، އިސްލާމް، އިނގިރޭސި، ހިސާބު އަދި އެންމެ މަތިން ފާސްވެފައިވާ އިތުރު ހަތަރު މާއްދާ ހިމަނައިގެން ޖުމްލަ އަށް މާއްދާއަށް ލިބޭ ސްކޯރއަށް ބަލައިގެން ކަމަށް އެ ސެންޓަރުން ބުނެއެވެ.\nސީއެޗްއެސްއީއަށް ވަނުމަށް އެދޭ ފޯރމް ޖެނުއަރީ 17 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން ދޫކުރަމުންދާއިރު، ހުށަހަޅަޖެހޭ ތަކެއްޗާ އެކު އެ ފޯރމް ސީއެޗްއެސްއީއަށް ހުށަހެޅުމުގެ ސުންގަޑިއަކީ އަންނަ ފެބްރުއަރީ މަހުގެ6ވަނަ ދުވަހުގެ 13:30 ގެ ނިޔަލަށެވެ.\nމި އަހަރު ސީއެޗްއެސްއީގައި ކިޔެވުމުގެ ފުރުސަތު ލިބޭ ދަރިވަރުންގެ ލިސްޓް އަންނަ ފެބްރުއަރީ މަހުގެ 13 ވަނަ ދުވަހު އެސެންޓަރުގެ ނޯޓިސް ބޯޑުގައި އާއްމު ކުރާނެ ކަމަށް ވެސް އެ ސެންޓަރުން ބުނެއެވެ.\nމި އަހަރު ސީއެޗްއެސްސީއަށް އަލަށް ވަންނަ ގްރޭޑް 11 ގެ ދަރިވަރުންނަށް ލިޔެވުން ފެށުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ އަންނަ މާރޗު މަހުގެ ފަސް ވަނަ ދުވަހު އެވެ.


Story: Joodh EP26 - One Online\nޖޫދް - 26\nއެއީ އަންބަރް ކަމާމެދު އޭނާއަށް ޝައްކު ކުރެވުނެވެ. އަންބަރް ނޫނީ އޭނާ އާ އެގޮތަށް ބައްދަލުކުރާނެ މީހަކު ނެތެވެ. ވީއިރު އަންބަރް މޫނު ބުރުގާ އަޅައިގެން އައުމުގެ ބޭނުމަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟ އަނެއްކާ އަންބަރް އެކުރަނީ ކޮންކަހަލަ ސަމާސާއެއް ހެއްޔެވެ؟ ދެވަނަ ސިކުންތުގައި އޭނާގެ ތުންފަތަށް ހިނިތުންވުމެއް ވެރިވެއްޖެއެވެ. އެވާނީ މީހަކަށް ޝައްކެއްވެދާނެތީ އަންބަރް ފޮރުވިގެން އައި ކަމަށެވެ. ކޮންމެ ހާލެއްގައިވެސް އަންބަރް އޭނާއާ ބައްދަލުކުރާނެކަން އޭނާއަށް ޔަގީންވެއެވެ.\n"ތިހެން ހުރީމަ ކަމަކުނުދޭ. މިހިސާބު ވަރަށް އަމާން" ކައިރިއަށް ޖެހިލަމުން ވާރިޝް ބުންޏެވެ. އެއާއެކު ނީލަމް އޭނާގެ މޫނުފޮތިކޮޅު އުފުލާލައިފިއެވެ. ވާރިޝްއަށް ފެނުނު މަންޒަރު ގަބޫލުކުރަން ދަތިވިއެވެ. ހުރެވުނީ ހުވަފެނެއްގައި ކަމަށް ހީކޮށް އެއް އަތުން އަނެއް އަތުގައި ވިކައިވެސްލައިފިއެވެ. ދެލޮލުގައި އަތް ހާކާފައިވެސް ބެލިއެވެ. އެއީ ހަމަ ނީލަމް ކަން ވާރިޝްއަށް ޔަގީންވިއެވެ.\nދުވަސްތަކަކަށްފަހު ގާތުން ވާރިޝް ފެނުމުން އެންމެ ފުރަތަމަ ނީލަމްއަށް ޖަޒުބާތީ ވެވުނެވެ. ވާރިޝްއާ ގާތަށް އޭނާ ފިިޔަވަޅެއް އެޅިއެވެ. ކައިރީގައި ހުއްޓުމަށްފަހު އޭނާއަށް ވުރެ އިސްކޮޅުން ދިގު ވާރިޝްއަށް މޫނު އުފުލާލާފައި ބަލައިލިއެވެ.\n"އަހަރެންނަށް ގަބޫލެއްވެސް ނުކުރެވޭ" ރޮވިފައިވާ އަޑަކުން ނީލަމް ބުންޏެވެ. ވާރިޝް ހަމަ ބަހެއްވެސް ނުބުނެއެވެ.\n"ހަމަ އެކައްޗެކޭވެސް ހިތަށް ނާރާތަ؟ އަދިވެސް ހަމަ އެހެންތަ؟ އިސްލާހުނުވަންތަ؟ އަންބަރަކީ މިހާރު މީހެއްގެ އަންބެތް. ތި ވިސްނުން ބަދަލުކޮށްފާނަންތަ؟ އަހަރެން ކައިރިއަށް ދުވަހަކުވެސް ނާންނަންތަ ތިހުންނަނީ. ކުޑަކޮށްވެސް ހަނދާން ނުވަނީތަ؟" ވާރިޝްގެ އަތުގައި ހިފިގޮތަށް ނީލަމްއަށް ރަނގަޅަށްވެސް ރޮވިއްޖެއެވެ. ނީލަމްގެ ކަރުނަތައް ފެނި ހިނދުކޮޅަކަށް ވާރިޝްގެ މުޅި ނަފުސު ހިމޭންވިއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އޭނާ މޫނުމައްޗަށް ބަދަލު ގެނެސްފައި ނީލަމްއާ ދުރަށް ޖެހިއްޖެއެވެ. އަތުގައި އޮތް ޓީޝާޓް ބޮލުން ވައްޓައިލަމުން އޭނާ ކޮޓަރިން ނުކުންނަން ހިނގައިގަތެވެ.\n"ކޮންތާކަށް؟ ދެން ނުކެރޭނެ އަހަރެން ދޫކޮށްފައި ދާކަށް" ނީލަމް ހިފެހެއްޓީ ވާރިޝްގެ އަތުގައެވެ.\n"އަހަރެން ހޯދަން ނޫޅޭތި. ތި އެންމެންގެ ދިރިއުޅުމުން އަހަރެން ނުކުތްތާ ކޮންދުވަހެއް؟" ނީލަމްގެ އަތް ދުރަށް ފޮޅުވާލަމުން ވާރިޝް ނުކުމެގެން ހިންގައްޖެއެވެ.\nވާރިޝް ދިޔަ ދިމާލަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހުރެފައި ނީލަމް ބާރަށް ރޮއެގަނެއްޖެއެވެ. އެހިނދުކޮޅު މުޅި ދުނިޔެއަށް އޭނާ ގިނަވެފައި ހުރިކަމުގެ އިހުސާސް ކުރެވިއްޖެއެވެ. ހުރި ދިމާލުން ތިރީގައި އޭނާއަށް އިށީނދެވުނީ އުންމީދުގެ އެންމެފަހު ހުޅުކޮޅު ކުރިމަތީގައި ނިވިދިޔަ މަންޒަރު ފެނުމުންނެވެ.\nގެސްޓްހައުސްގެ މަސައްކަތްތައް ނިންމާލާފައި އައްމާރު މިސްރާބު ޖެހީ ޔޫނުސްއާ ބައްދަލުކުރުމަށް އެގެއަށް ދިޔުމަށެވެ. ރޭގަނޑު ނިދާލަން ނޫން ގޮތަކަށް އޭނާ ގެއަށް ވަންނަން ބޭނުމެއްނުވެއެވެ.\n"ކޮބާ ޔޫނުސް؟" ދޮރުހުޅުވައިލިއިރު ކުރިމަތީގައި ހުރީ ދުވަސްވީ އަންހެނެކެވެ.\n"އާދޭ އެތެރެއަށް. އައްމާރު ދޯ. ރަޝީދައްތަ ފެނުނީމަ ނުވެސް އެނގުނުތަ؟" ރަޝީދާ ބުންޏެވެ. ހީލާފައި އައްމާރު މިސްރާބުޖެހީ ޔޫނުސްގެ ކޮޓަރިއާ ދިމާލަށެވެ.\n"ކޮންވަޑާމެއް" ކޮޓަރިން ޔޫނުސް ނުކުތީ އައްމާރު އެ ކޮޓަރިއާ އަރާ ހަމަވިތަނާއެވެ. އެހެންކަމުން އޭނާއަށް ހައިރާންކަމެއް ލިބުނެވެ. މިފަހަރު އެ ރަށަށް އައިފަހުން އައްމާރު އެގެއަށް އައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ވީތީއާވެސް އެކުގައެވެ.\n"ގެއަށް ދާހިތެއްނެތް" އައްމާރު ބުންޏެވެ. "ހިނގާބަލަ ވާހަކަދައްކާލަން"\n"ކޮޓަރީގައެއްނުން. ދެންމެ ދަރި ނިންދަވާލާފައި މި ނުކުތީ. ހިނގާ ބޭރަށް ނުކުމެލަން" ޔޫނުސް ބުންޏެވެ. އައްމާރު ހިނގައިގަތެވެ.\nދަބަހެއް ކޮނޑުގައި އަޅުވައިގެން ނުކުތް ޖޫދު ފެނިފައި ސޯފާގައި އިން ޖިޔާ ފުންމައިގެން ތެދުވިއެވެ. ޖޫދުގެ ކޮނޑުގައި އޮތް ދަބަސް ފެނިފައި ވަގުތުން ޖިޔާއަށް ޖޫދު އެދާ ތަނެއް އެނގިއްޖެއެވެ.\n"ދޮންބެ ޖިމަށް ދަނީތަ؟" ޖިޔާ ބުންޏެވެ. ޖޫދު އެދިޔަ ބާރުމިނުގައި ގޮސް ޖިޔާ އަނގަމަތީގައި އަތް އަޅައިފިއެވެ. ޖިޔާ އެހެން ބުނި އަޑު ކޮޓަރީގައި ހުރި އަންބަރަށް އިވޭކަށް އޭނާ ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ.\n"ޝްޝްޝް... އެހާ ބާރަށް ނުކިޔާ ތިހެން" ޖޫދު ބުންޏެވެ. ޖޫދު ހުރިގޮތަށް ޖިޔާވެސް އަނގައިން ހަމަ އެ އަޑު ލައްވާލާފައި ތުންފަތް އޫކޮށްލާފައި އިނގިލި ޖައްސާލިއެވެ. ބަދިގޭގައި އުޅުނު ނީލަމް ބޯދިއްކޮށްލީ ޖިޔާގެ އަޑު އިވިފައެވެ. އެހެންނަމަވެސް ޖިޔާ ބުނި އެއްޗެއް މާބޮޑަށް އޭނާއަށް ފަހުމެއް ނުވިއެވެ.\n"ދޮންބެ ތިއުޅެނީ ތިއަށް ވުރެވެސް ހިކެންތަ؟ ތިއަށް ވުރެ ހިކުނީމަ ކިހިނެއްވާނީ؟ ބިރުންގޮސް ބޮޑުދައިތައަށް ވާނެ ގޮތެއްވެސް ނޭނގޭ" ޖިޔާ ބުންޏެވެ. ޖޫދު ހީލާފައި ޖިޔާގެ ބޮލުގައި ޖަހާލިއެވެ.\n"ހުރިހާ މީހުން ޖިމަށް ދަނީ ހިކޭކަށް ނޫނޭ. ފަލަވާންވެސް ދެޔޭ" ޖޫދު ބުންޏެވެ. "މަންމަ ކައިރީގައި ބުނައްޗޭ ދޮންބެ ގޭގަ ނެތް ވާހަކަ" ގޭދޮރުމަތީގައި އިން އައިމަންގެ ފަހަތަށް ޖޫދު އެރުމާއެކު ސައިކަލް ކުރިއަށް ދުއްވާލިއެވެ.\n"ޖިޔާ ބޮޑު އަނގައަށް އިނގިއްޖެ އަހަރެން ޖިމަށް ދާން ފަށައިފިކަން" ހީލާފައި ޖޫދު ބުންޏެވެ.\nދެ އެކުވެރިން ދާ މަންޒަރު ބަލަން އަންބަރް ހުއްޓެވެ. އެކަނި ކުޑަދޮރު ކައިރީގައި ހުރިއިރު އޭނާގެ މޫނުމަތިން ހަމހިމޭންކަމެއް ފާޅުވާން ހުއްޓެވެ. އަތުގައި އޮތް ފޯނު ރިންގުވާން ފެށީ އެވަގުތުގައެވެ. މާކުރިންވެސް ވާރިޝްގެ ފޯނު އަންނާނެކަން އޭނާއަށް އެނގެއެވެ.\n"އަހަރެން ހިއެއްނުކުރަން އިބާ އެހާ ދޮގުހަދާނެ ކަމަކަށް. އަހަރެންގެ އިހުސާސްތަކާ ތިކުޅެލީ. އަހަރެން ހާދަ އުންމީދެއް ކުރީމޭ އެކަނި އިބާއާ ބައްދަލުވާނެ ކަމަށް. އެކަމަކު... ތިދެމީހުން ރާވައިގެން ކުރި ކަމެއް ދޯ އެއީ" އަންބަރަށް ވާހަކަދައްކާނެ އެންމެ ފުރުސަތެއްވެސް ނުދީ ވާރިޝް ހުރިހާ އެއްޗެއް ކިޔައިގަތެވެ.\n"އަހަރެން ކީއްކުރާނީ" އަންބަރަށް ރޮވިއްޖެއެވެ. "ނީލަމް އަހަރެންނަށް ކުރާވަރު ވާރުއަކަށް ނޭނގޭނެ"\n"އިބާއަށް ހަމަ ރަނގަޅަށް އެނގޭނެ އަހަރެން އެއްވެސް ގުޅުމެއް އޭނާއާއެކު ބާއްވަން ބޭނުންނުވާކަން" ވާރިޝް ބުންޏެވެ.\nއަންބަރް ބަހެއްނުކިޔާ ހުއްޓެވެ. އޭނާއަށް ރޮވެމުންދިޔައެވެ. ވިސްނާނުލާ ވާރިޝް ބަވައިގަތުމުން އޭނާ ހިތުގައިޖެހިއްޖެއެވެ.\n"އޯކޭ ދެން" ވާރިޝް ބުންޏެވެ. "ދެން ކޮންއިރަކުން ބައްދަލުވާނީ؟"\n"ދެން އަހަރެން ނޫޅެން ވާރު އާ ބައްދަލުކުރާކަށް" އަންބަރް ފޯނު ބޭއްވިއެވެ. ކޮޓަރިއަށް ވަންގޮތަށް އޭނާއަށް އެނދުގައި އިށީނދެވިއްޖެއެވެ. ގިސްލާފައި ރޯންފެށިއްޖެއެވެ. އޭނާއަށް އެވާ ގޮތެއް ހުދު އޭނާއަކަށްވެސް ނޭނގެއެވެ.\n"ހަމަ ތެދެއް މިބުނީ. އަހަރެން ބޯގޮވައިފި" އައްމާރާ ޔޫނުސް ނުކުމެގެން އެ އައި ގޮތަށް އައިސް ވަނީ ކެފޭއަކަށެވެ.\n"ކޮންމެސް ހިޔާލެއްދީބަލަ. އަހަރެން ކިހިނެއްތަ ހަދާނީ؟" އައްމާރު އެހިއެވެ. ކޮފީތައްޓަށް ބަލަހައްޓައިގެން ޔޫނުސް އިނީ ވިސްނާށެވެ. ކަމަކާ ހެދި ބޯގޮވާފައިވާ މީހަކަށް އެންމެ ރަނގަޅަށް ނުވިސްނޭނެކަން އޭނާއަށް އެނގެއެވެ. އެހެންކަމުން މިވަގުތު އޭނާގެ ހިޔާލު އައްމާރަށް މުހިންމެވެ.\n"އެމީހުން ކައިރީގައި ރީތިކޮށް ބުނަންވީނުން" ޔޫނުސް ބުންޏެވެ.\n"ބުނެވިދާނެ. އެކަމަކު އެއީ ނީލަމް ކަން އެނގޭ ހިސާބުން އަހަރެންގެ ދުވަސް ދިޔައީ. ނީލަމްގެ ކަރުވެސް ކަނޑާލައިފާނެ" އައްމާރު ބުންޏެވެ.\n"ކަލޭގެ ލައިފް. ބުނޭ ތިމަންނަގެ ހަޔާތުގެ ބައިވެރިޔާ ތިމަންނަ ހޮވައިފީމޭ" ޔޫނުސް ބުންޏެވެ.\n"އިންނާނެ މީހުން ހޯދާކަށް މައިންބަފައިން އުޅޭކަށް ނުޖެހޭ. ޑޮކްޓަރަކަސް ފަރުހިލައިގެން ފައިސާ ހޯދާ މީހަކަސް މަރުވީމަ ހިނގާނީ އެއް ހުކުމެއް" ޔޫނުސް ބުންޏެވެ.\n"އަހަރެން ބޭނުން ނީލަމް" އައްމާރު ބުންޏެވެ. "ބޭނުމީ އަވަހަށް އިންނަން"\n"ކަލޭ މަ ކައިރީގަ ތިހެން ކިއީމަ ވޭތަ؟ އަދި ކޮބާ އެންމެ ބޮޑު ކަންތައް. ކަލޭ ނީލަމްއާ އިންނަން އުޅޭކަން އަދި އެމަންޖެއަށް ވެސް ނޭނގެ" ޔޫނުސް ބުންޏެވެ.\n"މުޅިންވެސް ބޮޑެތި ކަންތައްތައް. މަ މޮޔަވެދާނެ"\nއައްމާރު ގެއަށް ދިޔައީ އެތައް އިރެއް ފަހުންނެވެ. ގޭތެރެއަށް ނުވަންނަނީސް ބަނޑުފުރޭ ކަހަލަ މީރު ވަހެއް ނޭފަތުގައި ޖެހިއްޖެއެވެ. ދޮރު ކައިރީގައި ހުރި ފައިވާންތައް ވެސް ގިނައެވެ. ދޮރު ހުޅުވަލުމާއެކު އެންމެ ފުރަތަމަވެސް އައިސް އޭނާގެ އަތުގައި ހިފީ މިންހާލެވެ.\n"ދޮންބެ ހޯދަން ވަރަށް ބައިވަރު މީހުން އެބަތިބި" މިންހާލް ބުންޏެވެ. ހައިރާންވެފައި މިންހާލްގެ އަތުގައި ހިފައިގެން އައްމާރު އެތެރެއަށް ވަނެވެ. ސޯފާގައި ތިބި މީހުން ފެނުނެވެ. ބައިވަރު މީހުންނޭ މިންހާލް އެބުނީ އެންމެ ތިން މީހުންނަށެވެ.\n"މިއޮށް އައީނު" އައްމާރު ފެނުމާއެކު ހުދާ ބުނެލިއެވެ.\n"ދަރިފުުޅު ދޭބަލަ ދޮންބެގެ ދަބަސް ކޮޓަރިއަށް ލާން" ހުދާ އެހެން ބުނުމާއެކު މިންހާލް އައްމާރުގެ ކޮނޑުގައި އޮތް ދަބަސް ހިފައިގެން ހިނގައިގަނެއްޖެއެވެ.\n"އާދެބަލަ އިށީންނަން" ހުދާ ބުންޏެވެ. "މަންމަ ހާދަ ވަރަކަށް ގުޅީމޭ"\nމެހެމާނުން ތިބި ގޮނޑިތަކުގެ ތެރެއިން ހުދާއާ އެއް އުމުރެއްގެ އަންހެނެއްގެ ކައިރީގައި ހުރި ގޮނޑީގައި އިން ޒުވާން އަންހެންކުއްޖާ އޭނާއަށް ފެނުނީ ގޮނޑީގައި އިށީން ފަހުންނެވެ. އެ އަންހެންކުއްޖާގެ ނަޒަރުން އޭނާއަށް އުނދަގުވިއެވެ. އެ ބެލުން އެއްގޮތަކަށްވެސް އޭނާއަށް ކަމަކުނުދިޔައެވެ. ހިތުގައި އެއްވެސް ޝައުގުވެރިކަމެއް ނެތެވެ.\n"މިއީ އަހަރެންގެ ދަރިފުޅު އައްމާރު. އަހަރެންގެ ވިޔަފާރީގެ ވެރިފަރާތް" ފަހުރުވެރިކަމާއެކު މަތީން ބުންޏެވެ.\n"ދަރިފުޅަށް އިނގޭތަ މީނީ ކޮންކުއްޖެއްކަން" ހުދާ އެހިއެވެ. އައްމާރު ދެކޮނޑު އަރުވާލިއެވެ.\n"މިއީ އޭ ހާނީ އަކީ" ހުދާ ބުންޏެވެ.\nއައްމާރު ހީލިއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ހާނީއަށް ބަލާލާފައެއް ނޫނެވެ. އޭނާ ހިނިތުންވުމެއް ދިނީ ހާނީގެ މަންމަ ދީނާއަށާއި ބައްޕަ ފައްތާހަށެވެ.\n"ތިދެކުދިން ތިއީ ނަސީބުގަދަ ދެކުދިން. ބައްޕަމެން ބޭނުންވަނީ ވީހާވެސް އަވަހަކަށް މިކަން ނިންމަން" މަތީނު ބުންޏެވެ. އައްމާރަށް އެތަނުގައި އިންނަންވެސް އުނދަގުވިއެވެ. ކުރިމަތީގައި އިނދެގެން ހާނީ ދައްކަމުން ދިޔަ ތުއިކަން ފެނި އިތުރަށް އޭނާ ފޫހިވިއެވެ.\n"މިއަންނަނީ ކޮޓަރިއަށް ވަދެލާފައި" އައްމާރް ތެދުވެގެން ހިނގައިގަތެވެ. ވަގުތުން ހާނީގެ ތުންފަތް މަތީގައިވި ހިނިތުންވުން ފަނޑުވިއެވެ. އައްމާރުގެ އެ އަޅާލުންކުޑަ ކަން ފެނި މަތީނުވެސް އިނީ ހިތްހަމަނުޖެހިފައެވެ. މެހެމާނުންނަށް ފުރަގަސްދީފައި އެގޮތަށް އައްމާރު ދިޔުމުން މަތީނަށް އެއްގޮތަކަށްވެސް ކަމަކުނުދިޔައެވެ.\n"މިރަށަށް އައިފަހުން ވަރަށް ބުރަކޮށް އެ އުޅެނީ. އެބަ އަންނަން ބަލާލާފަ" މެހެމާނުންނަށް ހިނިތުންވުމެއް ދީފައި ހުދާ ހިނގައިގަތެވެ. އައްމާރު ކަންތައް ކުރި ގޮތުން އޭނަވެސް ހުރީ ހިތްހަމަނުޖެހިފައެވެ. މީގެކުރިން އައްމާރުގެ ފުށުން ނުފެންނަ ކަމެއް ފެނުމުން ހުދާއަށް ގަބޫލުކުރަންވެސް ދަތިވިއެވެ.\nދެއަތްތިލައިގެ ތެރޭގައި މޫނު ފޮރުވައިގެން އިން އައްމާރަށް ބަލައިލެވުނީ ކޮޓަރިއަށް މީހަކު ވަން އަޑު އިވިފައެވެ. ކައިރިއަށް އައި ހުދާއަށް އޭނަ ދިނީ ފަރުވާކުޑަ ނަޒަރެކެވެ.\n"ކިހިނެއްވީތަ؟" ކައިރީގައި އިށީނދެފައި ހުދާ އެހިއެވެ.\n"ދަރިފުޅު މިއަދު ބަލީތަ؟" އައްމާރުގެ އިސްތަށިގަނޑު އަތުން ރީތިކޮށްލަމުން ހުދާ ބުންޏެވެ.\n"މަންމާ، އަޅުގަނޑުގެ ހަޔާތުގެ ބައިވެރިޔާ ހޮވަން އަޅުގަނޑާ ހަވާލުކުރަންވީނުން. ދިރިއުޅެންޖެހެނީ އަޅުގަނޑަކަށްނު. އެހެންވީމަ އަޅުގަނޑެއްނު މީހަކުވެސް ހޯދަންޖެހޭނީ" އައްމާރު ބުންޏެވެ. ހުދާއަށް އިނދެވުނީ އައްމާރަށް ބަލަހައްޓައިގެންނެވެ.\nފާހާނާއިން ނުކުތްގޮތަށް ޖޫދު ހުއްޓުނީ ލޯގަނޑު ކުރިމަތީގައެވެ. އޭނާގެ ލޮލުގެ ކުޑަކޮޅުން އެނދުގައި ދެފައި ވަށްކޮށްގެން އިން އަންބަރަށް ބަލައިލިއެވެ. އިރުކޮޅަކާ ފޯނު ކަންފަތުގައި ޖަހާފައި ދުރުކޮށްލައެވެ. މޫނުމަތިން އެހާ ހަމަޖެހިފައި އިން ހެނެއް ހިއެއް ނުވެއެވެ. އިރުކޮޅަކަށްފަހު އަނެއްކާވެސް އޭނާ ބަލައިލީ އަންބަރް ފޯނުން މީހަކާ ވާހަކަދައްކާ އަޑު އިވިފައެވެ.\n"ދޮންތަ ލެޕްގެ އެއްވެސް ބޭނުމެއް މިހާރު ނުކުރަންތަ؟" ފޯނުގައި އިން އަންބަރް ބުންޏެވެ. ގައިގައި ލޯޝަން ހާކަން ހުއްޓަސް ޖޫދުގެ އެއް ކަންފަތް ވަނީ އަންބަރް ދައްކަމުން ދިޔަ ވާހަކަތަކަށް ދެވިފައެވެ.\n"އަޅުގަނޑު ގޭގައި އިންނަންވީމަ ވަރަށް ފޫހިވާތީ. ދާންވީތަ ބަލާ" އަންބަރް ބުންޏެވެ. ފޯނު ބޭއްވިއިރު އޭނާގެ ތުންފަތުގައި ހިނިތުންވުމެއްވިއެވެ. އަންބަރް ތެދުވެގެން ހިނގައިގަތެވެ. ދޮރާ ހަމައަށް ގޮސްފައި އޭނާ ހުއްޓުނެވެ. ހުއްޓުނު ގޮތުން ޖޫދު ކައިރީގައި އެއްޗެއް އަހަން އުޅުނުހެން ހީވިއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އަނގައިން ބުނުމެއްނެތި އޭނާ ހިނގައިގަތެވެ.\nއަލިޝްބާ ދޮރުހުޅުވާލުމުންވެސް އެތެރެއަށް ނުވަދެ ދޮރުން ބޭރުގައި އަންބަރް މަޑުކޮށްލައިގެން ހުރީ ކޮޓަރި ތެރެއިން އައިމަން ފެންނަން ހުރުމުންނެވެ. އައިމަންއާ ވާހަކަދައްކާ އަންބަރް ނޫޅެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އަލިޝްބާއަށް އޭނާ ކުރާ ގަދަރު އައިމަންއަށް ވެސް ކުރެއެވެ.\n"ދަނީ އިނގޭ. ނުނިދައްޗޭ. ވަރަށް އަވަހަށް އަންނާނަން" ދޮރުކައިރީގައި ހުރި އަލިޝްބާގެ ނިތުގައި ބޮސްދެމުން އައިމަން ބުންޏެވެ. މުޅި ދުނިޔެއިން ވެސް އަންބަރަށް ފެނުނު އެންމެ ހިތްގައިމު މަންޒަރު ކަމުގައި އެމަންޒަރު ވިއެވެ. އޭނާއަށް ހީލެވުނީ އަލިޝްބާގެ ތުންފަތްމަތީގައިވި އުފާވެރިކަން ފެނިފައެވެ.\n"އަވަހަށް ވަދޭ. ދޮންތަބެ އެތެރޭގައި ހުރީމަކަން އެނގޭ ނުވަދެ ތިހުންނަނީ" އަންބަރާ އަރާ ހަމަވެފައި އައިމަން ބުންޏެވެ.\nއެނދުގައި އިން އަންބަރްގެ އަތަށް ލެޕްޓޮޕް ދީފައި އަލިޝްބާ އިށީނީ އަންބަރާ ޖެހިގެންނެވެ. އޭނާ ވަރަށް ފަރުވާތެރިކަމާއެކު އަންބަރްގެ މޫނަށް ބަލައިލިއެވެ. އެހެންޏާ ނުފެންނަ މަޑުމައިތިރިކަމަކާ ހިމޭންކަމެއް އަންބަރްގެ ފުށުން އޭނާއަށް ފާހަގަވިއެވެ. އަންބަރްގެ ދަތްދޮޅީގައި ހިފާލާފައި އަލިޝްބާ އުފުލާލިއެވެ.\n"ކޮންކަމަކާ ތިވިސްނަނީ" އަލިޝްބާ އެހިއެވެ.\n"ނުވިސްނަން" އަންބަރް ބުންޏެވެ.\n"އެހެންނުވާނެ. އިބާ ދޮންތައަށް ނޯޅޭނެ" އަލިޝްބާ ބުންޏެވެ.\n"ދޮންތަބެ ދޮންތަދެކެ ހާދަ ލޯބިވެޔޭ ދޯ" އަންބަރް އެހިއެވެ.\n"ހޫމް. ދޮންތަވެސް. އެއީ މިދުނިޔެމަތިން ހެއްދެވިފަރާތުން ދޮންތައަށް ދެއްވި އަގުބޮޑު ނިއުމަތެއް" އަލިޝްބާ ބުންޏެވެ.\n"އެމީހަކު ލޯބިވާ މީހަކު ލިބޭނީ ހާދަ ރަނގަޅު މީހުންނަށޭ ދޯ" އަންބަރް ބުންޏެވެ. އޭނާއަށް ރޮވިއްޖެއެވެ. ވާރިޝް މަތިން ހަނދާންވެއްޖެއެވެ.\n"އިބާ، ކައިވެނީގެ ކުރިން ލޯބިނުވިޔަސް ފަހުން ލޯބިވެވޭނެ. ހެއްދެވިފަރާތަށް ދުއާ ކުރުމުން ތިމާއަށް ނުވެސް އެނގި ހުރިހާ ކަމެއް ބަދަލުވާނެ. ދޮންތަ ބުނީތީ އިބާގެ ލައިފަށް އެންމެ ޗާންސެއް ދީފައި ނަތީޖާ ބަލާބަލަ" އަލިޝްބާ ބުންޏެވެ.\n"މިބަޔަށް އަންނަމުން ޖޫދު ކައިރީގައި އެހިންތަ؟" އަލިޝްބާ އެހިއެވެ. އަންބަރް ދެފަރާތަށް ބޯހޫރާލިއެވެ.\n"އިބާ، ހަނދާންކުރައްޗޭ. ގެއިން ބޭރަށް އަނބިމީހާއަށް އެންމެ ފިޔަވަޅެއްވެސް އެޅޭނީ ފިރިމީހާގެ ހުއްދަ ލިބިގެން" އަލިޝްބާ ބުންޏެވެ.\n"އޭނައަށް އިނގޭނެ އަޅުގަނޑު މިގެއަށް އައިކަން. ފޯނުން ވާހަކަދެއްކިއިރު އަޑުއިވޭ ހިސާބުގައި ހުރީ" އަންބަރް ބުންޏެވެ.\nއަންބަރަށް ހޭލެވުނީ ނިދާނިދާ ފޫހިވެގެންނެވެ. ކުޑަދޮރުން ދުވާލުގެ އަލިކަން ކޮޓަރި ތެރެއަށް ފެތުރިފައި ހުރުމުން އިރުއަރައިފިކަން އަންބަރަށް އެނގުނެވެ. ބާލިސް ކައިރީގައި އޮތް ފޯނު ނަގާފައި ގަޑި ބަލައިލިއިރު ނުވައެއް ޖަހަނީއެވެ. އަންބަރް ކަންބޮޑުވިއެވެ. ކައިވެނިކޮށްގެން އައިފަހުން ގިނައިރު ނިދިއްޖެކަން އޭނާ ހަނދާންވިއެވެ. ޖޫދު އޮންނަ ތަނާ ނަޒަރު ހިންގާލިއިރު އެތަން އޮތީ ހުސްކޮށެވެ. އެހެން ދުވަސްދުވަހު ރުޅިއައިސްގެން ފަޅައިގެންދާވަރު ވަންދެން ނަމާދަށް ގޮވާނެއެވެ. ގަދަ ނިދީގައި އޮތުމުން ޖޫދު ގޮވީމަ ހޭނުލެވުނީ ހެއްޔެވެ؟ ނޫނީ އަހަރެންނަށް ނަމާދު ޗުއްޓީކަން ޖޫދަށް އެނގުނީ ހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ ގަސްދުގައި ނުގޮވާ ދިޔައީ ހެއްޔެވެ؟\nބޭކާރު ވިސްނުންތަކުން ދުރުވުމަށް އަންބަރް ދެފަރާތަށް ބޯހޫރާލިއެވެ. އެނދުން ފައިބަން އުޅެނިކޮށް ދޮރުހުޅުވުނު ތަން ފެނިއްޖެއެވެ. ހުޅުވުނު ދޮރުން ބޭރުގައި ގޮނޑީގައި އިން ޒަހާ އޭނާއަށް ފެނުނެވެ. ގޮނޑި ފަހަތުގައި ހުރި ނީލަމް ޒަހާގެ ގޮނޑި ބެހެއްޓީ އަންބަރް ކައިރީގައެވެ. އެނދު ކައިރީގައި ހުރި ފައިވާނަށް ފައި ކޮށްޕާލިގޮތަށް އޭނާއަށް އިނދެވުނީ ޒަހާއަށް ބަލަހައްޓައިގެންނެވެ.\n"އަޅުގަނޑު މިދަނީ ބަދިގެއަށް" އަތުގައި ހުރި ޖޫސްތަށި ޒަހާ އަތަށް ދީފައި ނީލަމް ހިނގައިގަނެއްޖެއެވެ.\n"ޖޫދު އޮފީހަށް ދަމުން މަންމަ ކައިރީގައި ބުނި ހީވަނީ މިއަދު އިބާ ބަލިހެންނޭ. އެހެންވެ މަންމަ މިއައީ ލުނބޯ ފަނިތައްޓެއް ހިފައިގެން. ގައިގަ ވަރުޖެހޭނެ" އަންބަރް އަތަށް ޒަހާ ފަނިތަށި ދިނެވެ. އޭނާ ހައިރާންވިއެވެ. އޭނާ ބަނޑުގައި ރިއްސާކަން ޖޫދަށް އެނގުނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އަޖައިބެކެވެ.\n"ފެންވަރާލައިގެން ނުކުމެ އަރާމުކޮށްލަން އޮވޭ އިނގޭ. މަންމަ މިދަނީ ފެންވަރަން" އަންބަރްގެ އިސްތަށިގަނޑުގައި ފިރުމާލަމުން ޒަހާ ބުންޏެވެ.\nއަތުގައި ހުރި ޖޫސްތަށި އަރިމަތީ ކަބަޑުމަތީގައި ބަހައްޓާފައި އަންބަރް ބަލައިލީ ފޯނަށެވެ. ވާރިޝްގެ އެއްވެސް ހަބަރެއް ނުވާތާ ދެ ދުވަސް ފާއިތުވެގެން ދިޔައީއެވެ. އަންބަރްގެ ހިތުގައި ޝަކުވާ އުފެދުނެވެ. ވާރިޝް ވާ ލޯތްބަކީ އެއީ ހެއްޔެވެ؟ އެނދުގެ އަނެއްފަރާތުގައި އޮތް އާދައިގެ ވަރަށް ވުރެ ބޮޑު ކޮތަޅެއް އަންބަރްގެ ލޮލުގައި އަޅައިގަތެވެ. ފޯނު ބާއްވާފައި އޭނާ އެކޮތަޅު ނެގިއެވެ. ނިދުމުގެ ކުރިން އެތަނުގައި އިތުރު އެއްޗެއް ނެތްކަން ޔަގީނެވެ. ކޮތަޅުގެ އެތެރެ އޭނާ ބަލައިލިއެވެ. އޮތީ ރިހި ކުލައިގެ ޕާރުސްލެކެވެ. އަންބަރް އުނގު ތެރެއަށް އެ ލައިގެން އިނދެ ކަނޑާފައި ބެލިއެވެ. އެންމެފަހުގެ ލެޕްޓޮޕަކާ އޭގެއަށް ބޭނުންވާނެ އެހެނިހެން ސާމާނެވެ. އަންބަރަށް ބުނާނެ އެއްޗެއް ނޭނގުނެވެ. އެއީ ޖޫދު ގެ ކަމެއްކަން އޭނާއަށް އެނގުނެވެ.\nއެނާގެ ދެލޮލުން ކަރުނަ އޮހިގަތީ ބަސްބުނާހާ ކުޑަހިނދުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައެވެ. ކުޑަކުއްޖެއް ފަދައިން ހިތުގައި ޖެހިފައި އޭނާއަށް ރޮވެން ފަށައިފިއެވެ. ފަހަކަށް އައިސް އެނާއަށް ކަމަކާނުލާ ވެސް އަބަދު ރޮވެނީއެވެ.\n"އަހަރެންނަށް މިރޮވެނީ ކީއްވެތަ؟" އަމިއްލަ ނަފުސަށް އަންބަރް ބުންޏެވެ.\nއަންބަރަށް އެބަ ރޮވެއެވެ. އެނގެނީ ހިތުގައި ފުނި ޖެހިފައި ޝަކުވާތަކާ ކެކުޅުންތައް ހުރި ކަމެވެ. ނޭނގެނީ އޭނާއަށް ރޮވެނީ ޖޫދުގެ ކެތްތެރިކަމާ އޯގާތެރިކަން އިހުސާސްވެފައި ކަމެއް ނުވަތަ ވާރިޝްގެ އެއްވެސް ހަބަރެއް ނުވާތީ އެކަމާ ދެރަވެގެން ކަމެވެ.


Roadhaige naseyhai: Gasdhugai namaadhu vaguthu faaithukurun - AO News\nރޯދައިގެ ނަޞޭޙަތް: ޤަސްދުގައި ނަމާދު ވަޤުތު ފާއިތުކުރުން\nބައެއް ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާގޮތުގައި ޤަސްދުގައި އެއްމެ ނަމާދެއްވެސް، ޝަރުޢީ ޢުޒުރަކާއި ނުލައި ވަޤުތު ފާއިތުވަންދެން ލަސްކޮށްފި މީހާ، ކާފަރުވާނެއެވެ. ސަޢޫދީ އަރަބިއްޔާގެ ލަޖްނަތު އައްދާއިމާ ގެ ފަތުވާއަކީ މިއީ އެވެ. އަދި ފަޟީލަތުއްޝައިޚް ޢަބްދުލް ޢަޒީޒް ބުން ބާޒް ރަޙިމަހުﷲ ގެ ޤައުލަކީވެސް މިއީއެވެ.\nއަދި ނަމާދު ކުރުން އެއްކޮށް ދޫކޮށްލައިފި މީހާ މެނުވީ މިއްލަތުން ބޭރުނުވާނެ ކަމަށް ބައެއް ޢިލްމުވެރިން ދެކިވަޑައިގަންނަވައެވެ.\nނަމަވެސް ހުރިހާ ޢިލްމުވެރިންވެސް އިއްތިފާޤުވަނީ، ޤަސްދުގައި އެއްމެ ނަމާދެއްވެސް ދޫކޮށްލައިފި މީހާ، ފާފައިގެ ދޮރުތަކުގެ ތެރެއިން ބޮޑެވެގެންވާ ދޮރެއް ހުޅުވައިފިއެވެ. އެމީހާގެ ފާފަ ވައްކަންކުރާމީހާއާއި، ރާބޯ މީހާއާއި ޒިނާކުރާމީހާގެ ފާފައަށްވުރެ ބޮޑެވެ. އެފަދަ މީހާއަކީ ބޮޑުވެގެންވާ ފާސިޤެކެވެ. ނުވަތަ ބައެއް ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާފަދައިން ކާފިރެކެވެ.\nކޮންމެއަކަސް، ޝަރުޢީ ނައްސު ތަކުގެ އަލީގައި ޢިލްމުވެރިން ދެއްވާފައިވާ ފަތުވާތަކުން ހާމަވެގެން ދަނީ، ޤަސްދުގައި އެއްމެ ނަމާދެއް ދޫކޮށްލާމީހާއަށް ހުރި ނުރައްކާތެރިކަމެވެ. ކިރިޔާވެސް ހިތުގައި އީމާންކަމުގެ ޒައްރެއްގެ މިންވަރުވާ މީހާވެސް ޤަސްދުގައި ނަމާދެއް އެޅުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެއް ނޫނެވެ.\nނަމާދުތަކަށް ފަރުވާކުޑަކުރުމަކީ ޝަހާދަތުގެ ދެކަލިމަ ކިޔައިގެން ހުރި އެއްވެސް މުސްލިމަކަށް އެކަށީގެންވާކަމެއް ނޫނެވެ. ފަރުޟު ފަސްނަމާދަށް ރައްކާތެރިނުވެ، ބައެއް ނަމާދުތައް ދޫކުރަމުންދާ މީހާ ކާފަރު ނުވިޔަސް، އެހުރީ ނުރައްކާތެރި ޙާލަތެއްގައިއެވެ. އޭގެ ސަބަބުން، ނަމާދުތައް ދޫކުރުމަށް ނަފްސު ހޭނިގެން ދިޔުމަށް މަގުފަހިވެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ކުފުރުވާ ހިސާބައްވެސް އެމީހަކު ހިނގައިދާނެއެވެ. އަޅާއާއި އޭނާގެ ރައްބާއި ގުޅުވައިދޭ އެއްމެ މުހިއްމު އަޅުކަމަކީ ނަމާދެވެ. އެ ގުޅުން ކަނޑާލައިފި މީހާ ހަމަ ޔަޤީނުންވެސް އެހުރީ ވަރުގަދަ ޢަޒާބަކަށް ހުޝަހެޅިގެންނެވެ.\nނަމާދު އަޅައި ޝަހުވަތްތަކަށް ތަބާވާމީހުން ނަރަކައިގެ އަލްޣައްޔު އޭ ކިޔުނު ވާދީ އަށް ވަންނާނެކަން ﷲ ތަޢާލާ ވަނީ ޚަބަރުދެއްވާފައެވެ. އަދިވެސް، ފަރުޟު ފަސްނަމާދު ބަރާބަރަށް އަދާނުކުރާމީޙުންނަށް ( ބައެއް ނަމާދުތައް ދޫކޮށްފައި، ނަމާދު ކުރި ނަމަވެސް ﷲ ތަޢާލާގެ ޒިކުރުން ޣާފިލުވެ ނަމާދުކުރާ މީހުންނަށް ) ހުރި ނުބައި ޖަޒާގެ ވާހަކަ ބަޔާންކުރައްވައި އެއިލާހު ވަޙީކުރައްވާފައި ވެއެވެ. ((فَوَيْلٌ لِّلْمُصَلِّينَ ﴿٤﴾ الَّذِينَ هُمْ عَن صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ ﴿٥﴾ – سورة الماعون )) މާނަ: (( ފަހެ ނަމާދުކުރާމީހުންނަށް ގަދަފަދަ ޢަޒާބު ހުއްޓެވެ. އެމީހުންނަކީ ނަމާދު ތަކާމެދު ޣާފިލުވެ، ނަމާދުތައް ވަޤުތުން ލަސްކޮށް ހަދާމީހުންނެވެ. ))\nނޯޓް: މި ލިޔުމަށް މަޢުލޫމާތު ނަގާފައިވަނީ ދިސަލަފިއްޔާއިނެވެ.


އެކަކު އަނެކަކުގެ ހިތާމަތަކާއި އުފާތަކުގައި ބައިވެރިވާންޖެހޭ: ހުތުބާ – DhiDaily\nއެކަކު އަނެކަކުގެ ހިތާމަތަކާއި އުފާތަކުގައި ބައިވެރިވާންޖެހޭ: ހުތުބާ\nއެކަކު އަނެކަކުގެ ހިތާމަތަކާއި އުފާތަކުގައި ބައިވެރިވާންޖެހޭ ކަމަށް މިއަދުގެ ހުކުރު ހުތުބާގައި ބުނެފިއެވެ.\nހުކުރު ހުތުބާގައި ބުނެފައިވަނީ މުޖުތަމައުގެ ގުޅުންތައް އިތުރަށް ހަރުދަނާ ވެގެންދާނެ ކަންތަކުގެ ތެރޭގައި އެކަކު އަނެކަކަށް ޒިޔާރަތް ކުރުމާއި، ހިތާމަތަކާއި އުފާތަކުގައި ބައިވެރިވުން ހިމެނޭ ކަމަށެވެ. އަދި ސަލާމް ކުރުމާއި، މުޖުތަމައުގެ އަފްރާދުން، އެއްބަޔަކު އަނެއް ބަޔަކަށް ނަސޭހަތް ދިނުމާއި، ބަލިމީހުންގާތަށް ޒިޔާރަތް ކުރުން ހިމެނޭ ކަމަށެވެ. އެކަމުގެ ސަބަބުން މުޖުތަމައުގެ އަފުރާދުންގެ މެދުގައި ވެސް އޮންނަ ގުޅުންތައް އިތުރަށް ހަރުދަނާ ވެގެންދާނެ ކަމަށް ޚުތުބާގައި ބުންޏެވެ.\nހުތުބާގައި ބުނެފައިވަނީ އެހެން މީހުން ދޭ ހެޔޮ ނަސޭހަތް ގަބޫލުކުރުމުގައި ފަސްޖެހި، ލަދު ގަނެގެން ނުވާނެ ކަމަށެވެ.\n“މުޖުތަމައުގެ އަފްރާދުން، އެއް ބަޔަކު އަނެއް ބަޔަކަށް ނަސޭހަތް ދިނުމާއި، ހެޔޮ ކަންތަކަށް އަމުރުކޮށް ނުބައި ކަންތައް ނަހީ ކުރުމުގައި ފަސްޖެހިގެން ނުވާނެއެވެ. އަދި އެފަދަ ފަރާތްތަކުން ދޭ ހެޔޮ ނަސޭހަތް ގަބޫލުކުރުމުގައި ފަސްޖެހި، ލަދު ގަނެގެން ނުވާނެއެވެ. އެއް މުސްލިމަކު އަނެއް މުސްލިމަކަށް އަދާކުރަން ޖެހޭ ދީނީ ހައްގެއްގެ ގޮތުގައި ނަސޭހަތްދިނުން ކަނޑައަޅުއްވާފައިވެއެވެ..،” ހުތުބާގައި ބުނެފައިވެއެވެ.\n”އެއްމުސްލިމަކު އަނެއް މުސްލިމަކަށް އަދާކުރަންޖެހޭ ހައްގުތައް” މިމައުޟޫއަށް ރާއްޖޭގެ އެކިކަންކޮޅުތަކަށް އިއްވި ހުކުރު ޚުތުބާގައި ބުނީ އިސްލާމްދީނަކީ މީސްތަކުންގެ މެދުގައި އޮންނަ ލޯތްބާއި ގުޅުންތައް ބަދަހިކަންމަތީ ދެމެހެއްޓުމަށް ބާރުއަޅާ ދީން ކަމަށާއި، އެލޯތްބާއި ގުޅުންތައް ބަދަހި ކަންމަތީ ދެމެހެއްޓުމަށް ބަރުއަޅާދީން ކަމަށެވެ.\nޚުތުބާގައި ބުނީ އެލޯތްބާއި ގުޅުންތައް އޮންނަންވީ ހަމައެކަނި ދިރިއުޅުމުގެ ހަޔާތުގައި އެކަންޏެއް ނޫން ކަމަށާއި، ދިރިހުރިއިރު އޮތް ގުޅުންތާކައި ހައްގުތައް މަރުވުމަށްފަހުގައި ވެސް ދަމަހައްޓަން ޖެހޭ ކަމަށެވެ. އެހައްގުތަކުގެ ތެރޭގައި ޖަނާޒާގައި ބައިވެރިވުމާއި، ކަށުނަމާދުގައި ބައިވެރިވުމާއި މައްޔިތާ ވަޅުލުމުގެ ކަންތައްތަކުގައި ބައިވެރިވުމާއި، މައްޔިތާއަށް ހެޔޮދުއާކުރުން ހިމެނޭ ކަމަށް ޚުތުބާގައި ބުންޏެވެ.\nޚުތުބާގައި ބުނީ މައްޔިތާއަށް އިސްތިގުފާރު ކުރުމާއި ރަހްމަތް ލެއްވުން އެދި ދުއާ ކުރުމާއި އޭނާގެ ގާތްތިމާގެ މީހުންނާއި އޮންނަ ގުޅުންތައް ދެމެހެއްޓުމާއި، ސަދަގާތް ދިނުމަކީ އެދެމެދުގައި އޮންނަ ގުޅުންތައް ދެމެހެއްޓުމާއި ސަދަގާތް ދިނުމަކީ އެދެމެދުގައި އޮންނަ ގުޅުންތައް އިތުރަށް ހަރުދަނާވެގެންދާނެ ކަމެއް ކަމަށެވެ.\nމައިމީހާ ދަރިފުޅަށް ރަޙްމުކުރާވަރަށްވުރެ، ރައްބު އެކަލާނގެ އަޅުންނަށް އޯގާވެރިވެ ވޮޑިގަންނަވާނެ: ޚުޠުބާ


Kelaaga varu gadha humeh, doctor admit kurumun ehen doctoreh gengosfi | Mihaaru\nހއ. ކެލާ. އެ ރަށުގައި ވަރުގަދަ ހުމެއް ދަނީ ފެތުރެމުން.\nކެލާގައި ވަރުގަދަ ހުމެއް، ޑޮކްޓަރު އެޑްމިޓް ކުރުމުން އެހެން ޑޮކްޓަރެއް ގެންގޮސްފި\n17 އޯގަސްޓް 2019 - 12:136comments\nހއ. ކެލާ ގައި ވަރުގަދަ ހުމެއް ފެތުރި، ރަށުގެ ސިއްހީ މަރުކަޒުގައި ހުރި ހަމައެކަނި ޑޮކްޓަރު އެޑްމިޓް ކުރަން ޖެހުމުން އެހެން ޑޮކްޓަރެއް ގެންގޮސް ބަލި މީހުން ބަލަން ރޭ ފަށައިފި އެވެ.\nކެލާ ސިއްހީ މަރުކަޒުގެ ސީނިއާ އެޑްމިނިސްޓްރޭޓަ އިބްރާހިމް ރުޝްދީ ވިދާޅުވީ ހުން އައިސް ހޮޑުލާ ހަދާތީ އިއްޔެ އެކަނި ވެސް ސިއްހީ މަރުކަޒަށް ދައްކަން 25 މީހުން ދިޔަ ކަމަށެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި 60 ޕަސަންޓަކީ ކުޑަކުދިން ކަމަށާއި އެއްވެސް މީހެއްގެ ހާލު ގޯސް ނޫން ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nރަށުގައި އެންމެ ޑޮކްޓަރެއް ހުންނައިރު ހުން އައިސްގެން އޭނާ ވެސް އެޑްމިޓް ކުރަން ޖެހުމުން ބަލި މީހުން ބެލުމުގައި ހަރަކާތްތެރިވީ ދެ ހެލްތު ވޯކަރުން ކަމަށް އިބްރާހިމް ވިދާޅުވި އެވެ. އަދި އެޑްމިޓްކޮށްގެން މިހާރު ފަރުވާދެމުން އަންނަނީ އެންމެ ދެ ކުދިންނަށް ކަމަށް އިބްރާހިމް ވިދާޅުވި އެވެ.\nއޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ބަލި މީހުން ބެލުމަށް ހއ. ދިއްދޫ ހޮސްޕިޓަލުން ވަނީ ޑޮކްޓަރެއް ގެންގޮސްފަ އެވެ. އަދި ހދ. ކުޅުދުއްފުށިން ޑޮކްޓަރަކު ގެންދަން މަސައްކަތް ކުރަމުން އަންނަ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"މިއަދު މިހާތަނަށް ހުން އައިސް ހޮޑުލާތީ ފަސް މީހަކު ދައްކަން މަރުކަޒަށް އައި،" އިބްރާހިމް ވިދާޅުވި އެވެ.\nއިބްރާހިމް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މީގެ ކުރިން ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް އެކި ބޭނުންތަކަށް ސިއްހީ މަރުކަޒަށް ދަނީ 10-12 މީހުންނެވެ. އެކަމަކު، އިއްޔެ ގިނަ އަދަދަކަށް މީހުން ހުން އައިސްގެން ދިއުމާއި އޭގެ ތެރޭގައި ގިނަ އިން ކުޑަ ކުދިން ތިބީމަ ވަރަށް ބޮޑަށް ކަންބޮޑުވި ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"އެކަމަކު، މިހާރު އާންމު ހާލަތަކަށް ބަދަލުވަމުން އަންނަ ކަމަށް ބެލެވެނީ، އެސްޓީއޯގެ ބޭސް ފިހާރަ އިން ވަނީ އަންގާފައި ބޭސް ވެސް ހުރި ކަމަށް،" އިބްރާހިމް ވިދާޅުވި އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ސިއްހަތު ބޭސް ހއ. އަތޮޅު ހއ. ކެލާ ބަލިތައް ހެލްތު މިނިސްޓްރީ\nގާދިއްފުށީގައި ހުމެއް ފެތުރެނީ، ޑޮކްޓަރު ޗުއްޓީގައި!


އެމެރިކާއަށް ނިޞްބަތްވާ ހަނާ އަލީވާޑް އޭނާގެ ލޯބިވެރިޔާ އާއި ކައިވެނިކުރުމުން އެކަން ވެގެންދިއައީ ގިނަ ބައެއްގެ ފާޑުކިޔުންތައް ވަރަށް ބޮޑަށް އަމާޒުވެގެންދިއަ ކަމަކަށެވެ. ގޭގެ ގާޑްންގައި ކައިވެނިކޮށް ފޮޓޯތައް އިސްޓަގްރާމަށް ލުމުން ގިނަ ބައަކު ބުނީ އެއީ ލޯބިން ކުރި ކައިވެންޏެއް ނޫން ކަމަށާއި އެއީ ފައިސާގެ ދަހިވެތިކަމުގައި ކުރި ކަމެއް ކަމަށެވެ. އަދި އެ ފޮޓޯތަކަކީ ފޭކް ފޮޓޯތަކެއް ކަމަށެވެ.\nހަނާ ބުނީ ކޮންމެ ބައަކު ކޮންމެ ގޮތަކަށް ޤަބޫލުކުރިނަމަވެސް ނުކުޅެދުނތެރިކަން ހުންނަ މީހުންދެކެ ލޯބިވެސްވެވޭނެ ކަމަށާއި ކައިވެނިވެސް ކުރެވޭނެ ކަމަށެވެ. އަދި ލޯބިވުމަކީ ކޮންމެ މީހަކަށް ވެެސް ލިބިފައިވާ އަމިއްލަ ޙައްޤެއްް ކަމަށާއި ބައަކު ފާޑުކިޔާތީ އޭނާ އެއްވެސް ވަރަކަށް ކަންބޮޑުނުވާ ކަމަށެވެ.\nހަނާ ކައިވެނިކޮށްފައިވަނީ މައިބަދައިގައި މައްސަލަތައް ހުރި ނުކުޅެދުނތެރިކަން ހުރި ފިރިހެނަކާއިއެވެ. ހަނާ ބުނެފައިވަނީ އޭނާ، އޭނާގެ ފިރިމީހާ ދެކެ ވަރަށް ބޮޑަށް ލޯބިވާ ކަމަށާއި ބައަކު ފާޑުކިޔުމުން އޭނާ ކަންބޮޑުނުވާ ކަމަށެވެ. އަދި އޭނާ ހުރީ ކައިވެނީގައި ކުރިއަށް ދިއުމަށް ތައްޔާރަށް ކަމަށެވެ.\nމިއީ ރާއްޖޭގައިވެސް އޮތް މައްސަލައެކެވެ. ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުރި ވަރަށް ގިނަ ކުދިން ތިބީ އެކުދިންނަށް ލޯބިދޭނެ ފަރާތެއްގެ އިންތިޒާރުގައެވެ. އެ ކުދިންދެކެ ލޯބިވެ ލޯބިން ގެންގުޅެފިނަމަ އެކުދިންގެ ޙށާލަތަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އައުމަކީވެސް ވަރަށް ގާތްކަމެކެވެ. މިގޮތުން ހަމައެކަނި ވިސްނުމުގައި ކޮށިކަމެއް ހުރިނަމަވެސް ވާހަކަވެސް ދެކެވޭ، ޖިސްމާނީ ގޮތުން އެއްވެސް ބަލިކަމެއް ނެތް ވަރަށް ރީތި އަންހެންކުދިންވެސް ކައިވެނި ނުކުރެވި އެބަތިބިކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.\nމިފަދަ ކުދިންނާއި ކައިވެނިކުރުމުން ގެދޮރުގެ ގޮތުން އިނާޔަތެއް ދިނުންފަދަ ބޯނަސްއެއް ދީގެން ނަމަވެސް ކައިވެނިކުރަން ޝައުޤުވެރިކަން އުފައްދުވަން ވަނީ މަސައްކަތްކުރަންޖެހިފައިކަން ގިނަބައަކު ފާހަގަކުރެއެވެ.


SunOnline: lock down uvala dhuvaheh adhi nuninmma: Mabrook\nލޮކްޑައުން އުވާލާ ދުވަހެއް އަދި ނުނިންމާ: މަބްރޫކް\nއައިޝަތު ފަރީޙާ 22 May 2020, 23:50\nކޮވިޑް19 އާއި ގުޅިގެން އަޅާފައިވާ ލޮކްޑައުންގެ ފިޔަވަޅު އުވާލަން ވަކި ދުވަހެއް ކަނޑައަޅާފައި ނުވާކަމަށް ނެޝަނަލް އިމަޖެންސީ އޮޕަރޭޝަން ސެންޓަރުން ބުނެފިއެވެ.\nއެ ސެންޓަރުގައި މިރޭ ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމުގައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުން ތަރުޖަމާނު މުހައްމަދު މަބްރޫކު އަޒީޒު ވިދާޅުވީ ލޮކްޑައުން އަށް ލުއިދޭނީ އެކި ފޭސްތަކަށް ބަހާލައިގެން ކަމަށެވެ. އަދި ލޮކްޑައުންގެ ފުރަތަމަ ފޭސްގައި ލުއިދޭނެ ތާރީހެއް އަދި ނުނިންމާ ކަމަށާއި މިހާރު މަޝްވަރާކުރަނީ އެ ފިޔަވަހީގައި ލުއިދޭނީ ކޮން ކަންތައްތަކަކަށްތޯ ކަމަށެވެ.\n"އަޅުގަނޑުމެންނަށް މިހާރު ރާއްޖޭގައި ޕޮޒިޓިވް ކޭސްތައް ފެންނަމުންދާ އަދަދާއި، އަދި ކުރިއަށް އޮތް ދުވަސްތަކުގައި މިއަށް ބަދަލެއް އާދޭތޯ ބެލުމަށްފަހުގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ޑޮކްޓަރުންގެ ޓީމުން ނިންމާނީ މިވަގުތު ފޭސް އެކެއްގައި ދޭން ހުރި ލުއިތައް ފެންނަ ކަމަށް،" މަބްރޫކު ވިދާޅުވިއެވެ.\nމަބްރޫކު ވިދާޅުވީ ލުއި ދޭއިރު، މީހުން ނުކުމެެ އުޅޭ މިންވަރު ގިނަ ނަމަ، އަލުން އާ ލޮކްޑައުންއަކަށް ދާން ޖެހިދާނެ ކަމަށާއި، އެކަން ދަންނަން ޖެހޭ ކަމަށެވެ.\n"އެހެންވެ ފޭސްތަކަކަށް ބަހާލައިގެން ލުއި ދޭނީ. ފުރަތަމަ ފޭސްގައި ހުރިހާ ކަމެއް ދޫކޮށްލެވެނީއެއް ނޫން. އެހެން ނަމަވެސް ވަކި ވަރަކަށް ލުއި ދިނުމަށްފަހު އަނެއްކާވެސް ބަލާނީ ކިހިނެއްތޯ ވަނީ،" މަބްރޫކު ވިދާޅުވީ ލޮކްޑައުން އަށް ލުއިދޭއިރު ޕޮޒިޓިވް ކޭސްތައް އިތުރުވާތަން ހުރިހާ ގައުމަކުންވެސް ފެންނަ ކަމަށެވެ.\nބަލަންޖެހޭނެ ކަމަކީ ޕޮޒިޓިވް ކޭސްތަކުގެ އަދަދު އަތުން ކައްސާލައިގެން ދިޔަ ނުދިޔުން ކަމަށާއި ލުއިދޭނީ މިކަމަށްވެސް އިސްކަން ދީގެން ކަމަށް މަބްރޫކު ވިދާޅުވިއެވެ. މަބްރޫކު ވިދާޅުވީ ފޭސް ދޭކަށް ދެވޭނީ ކިހާވަރެއް ވީމަތޯ ކްރައިޓީރިއާ ތަކެއް ހަދާނެ ކަމަށެވެ.\n"ކަލަންޑަރެއްގައި ވަކި ދުވަހެއްގައި ފޭސް އެކެއް ފައްޓަނީ މިވެނި ދުވަހެއްގައި ފޭސް ދޭއް ފައްޓަނީ އެގޮތަށް ޖަހައިގެންނެއް ނޫން. ވަކި ކްރައިޓީރިއާ އަކަށް ދެވުނީމާ ވަކި ކަންތައްތަކެއް ފުރިހަމަ ވީމާ ލުއި ދޭނީ،" މަބްރޫކު ވިދާޅުވިއެވެ.\nއެގޮތުން ލުއިދޭއިރު ބަލާނެ ބައެއް ކަންތައްތަކަކީ އާ ކޭސްތައް ފެންނަ އަދަދާއި، ސާރީ ކޭސްތަކުގެ އަދަދު، ކްލަސްޓާއަކާ ނުގުޅޭ ކޭސްތައް ފެންނަ އަދަދު މަދުވަމުންދޭތޯ އާއި ރާއްޖޭގެ ސިއްހީ ނިޒާމުގެ ކެޕޭސިޓީ ހުރި މިންވަރަށް ބަލާނެ ކަމަށް މަބްރޫކު ވިދާޅުވިއެވެ.\nމިރޭގެ ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމުގައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުން ޑރ. އިބްރާހިމް އަފްޒަލް ވިދާޅުވީ ލޮކްޑައުން އިން ދޫކޮށްލުމުން ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ބޭރަށް ނިކުތުން އިތުރުވާނެ ކަމަށެވެ.\n"ކޮންޓްރޯލުތަކެއް ބެހެއްޓިދާނެ. އެހެންނަމަވެސް ލޮކްޑައުން އަށް ލުއި ދިނިމަ އިނީޝަލީ މައިނާ ސާޖެއް އަތުވެދާނެ،" ލޮކްޑައުން އަށް ލުއިދޭއިރު ފުރަތަމަ ފޭސްގައިވެސް ކޭސްތަކުގެ އަދަދު އިތުުވާ މިންވަރު ބަލާނެ ކަމަށް ޑރ. ވިދާޅުވިއެވެ.\n"އެ ފޭސްގައި އަޅުގަނޑުމެން އާންމުންނަށް އިރުއިރުކޮޅާ ހަނދާން ކޮށްދޭން ޖެހޭނެ ކަންނޭނގެ ފޭސް ވަން ގައިވެސް ވީހާވެސް ބޮޑަކަސް ކޮންޓްރޯލު ކުރަން. އެހެން ނަމަވެސް ކޮންޓްރޯލު ވާންވެސް ދުވަސްކޮޅެއް ނަގާނެ. އާންމުންނަށް އެކަން ވިސްނެންވެސް،" ޑރ ވިދާޅުވިއެވެ.\nޑރ ވިދާޅުވީ ލޮކްޑައުން ފެށިއިރާ މިހާރާ އަޅާބަލާއިރު ލޮކްޑައުން އަށް މީހުން އަހަންމިއްޔަތުކަން ދޭތަންވެސް ފެންނަ ކަމަށެވެ.\nލޮކްޑައުންގެ ފޭސް އެކެއްގައި ދޭނެ ލުއިތައް މިހާރު ފައިނަލް ކުރަމުންދާއިރު، އެއްރަށުން އަނެއް ރަށަށް ދިޔުން އޭގެ ތެރޭ ނުހިމެނޭނެ ކަމަށް މަބްރޫކު މިރޭ ވިދާޅުވިއެވެ. ނަމަވެސް މާލެއިން ރަށްރަށަށް ދާ މީހުން ޓްރާންސިޓް ކަރަންޓީނު ފުރިހަމަ ކުރުމަށްފަހު ރަށަށް ދެވޭނެ ކަމަށާއި މުދާ އުފުލުމުގެ ކަންތައް މިހާރެކޭ އެއްގޮތަށް ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ ކަމަށް މަބްރޫކު ވިދާޅުވިއެވެ.\nފޭސް އެކެއްގައި ދޭނެ ލުއިތައް ފައިނަލްވުމުން އާންމު ކުރާނެ ކަމަށް މަބްރޫކު ވިދާޅުވިއެވެ. މީގެ އިތުރުން ލުއިދޭއޮރު ފިހާރަތަކާއި ކެފޭ ރެސްޓޯރެންޓުތައް ހުޅުވާނެ ގޮތާއި، އޮފީސްތައް ހުޅުވާނެ އިރެއް އަދި އާންމު ދަތުރުފަތުރު ގެ ނިޒާމު ފަށާނެ ގޮތްވެސް އާންމު ކުރާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.\nއޭޕްރީލް 15 ވަނަ ދުވަހު މާލެއިން ކޮވިޑްގެ ކޭހެއް ފެނުމާއެކު ލޮކްޑައުން އިއުލާނު ކޮށްފައިވާއިރު އެންމެ ފަހުން އިއުލާނު ކުރި ލޮކްޑައުންގެ މުއްދަތު މިމަހުގެ 28 ގައި ހަމަވާނެއެވެ. ލޮކްޑައުންގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުން ކޮންމެވެސް ވަރެެއްގެ ލުއިތަކެއް ދެއްވާނެ ކަމަށް މިދިިޔަ ހަފްތާ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ.\nކޮވިޑް19 ގެ ސަބަބުން މޮނީޓަރިންގެ ހާލަތުގައި ނުވާ ރަށްތަކާއި މާލެ ސަރަހައްދާއި އިތުރު 25 ރަށެއް ފިޔަވާ، އެހެން ހުރިހާ ރަށެއްގައި މިއަދުގެ ހުކުރު ނަމާދުން ފެށިގެން ވަނީ ޖަމާއަތުގައި ނަމާދު ކުރަން ފަށައިފައެވެ.\nރާއްޖެއިން މިހާތަނަށް ކޮވިޑްގެެ 1274 ކޭސް ވަނީ ފެނިފައެވެ. ބަލިން ރަނގަޅުވި މީހުންގެ އަދަދު ވަނީ 109 އަށް އަރައިފައެވެ.


އެލުމްނައި ލީޑަރޝިޕް އެވޯޑް ޑރ. ޝަހީމްއަށް ލިބިވަޑައިގެންފި | Atoll News\nއެލުމްނައި ލީޑަރޝިޕް އެވޯޑް ޑރ. ޝަހީމްއަށް ލިބިވަޑައިގެންފި\nޝާއިޢުކުރީ: މުޙައްމަދު އަފްރާޙް ޖުލައި 10, 2021, 21:41\nމެލޭޝިޔާގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ (އައިއައިޔޫއެމް) ގެ އެލުމްނައި ލީޑަރޝިޕް އެވޯޑް 2021 ޑރ. މުހައްމަދު ޝަހީމް އަލީ ސައީދަށް ލިބިވަޑައިގެންފި އެވެ.\nއޭނާ އެކަން ހާމަކުރައްވާ ކުރައްވާފައިވާ ޓްވީޓެއްގަ އެވެ.\nއައިއައިޔޫއެމް އިން ކިޔަވާފައި ތިބޭ މީހުންގެ ތެރެއިން ލީޑަރޝިޕްގެ ލެވެލްގައި ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ފަރާތްތަކަށް އެ ޔުނިވަރސިޓީން ދޭ އެ އެވޯޑް ދޭނެ މީހުން ކަނޑައަޅަނީ އެކަމަށް އެކުލަވާލައިފައިވާ ޚާއްސަ ކޮމިޓީއަކުން ނެވެ.\nސިޔާސީ ދާއިރާގައިވެސް ގިނަ ތަޖުރިބާތަކެއް ހުންނެވި ޑރ. ޝަހީމަކީ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީގެ ޗާންސެލަރުކަން ވެސް ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އަދި ރާއްޖޭގެ އިސްލާމިކް މިނިސްޓަރުކަން ވެސް ވަނީ ކުރައްވާފަ އެވެ.\nI am pleased to extend my sincere gratitude to the International Islamic University Malaysia (IIUM) for choosing me for the Alumni Leadership Award (TOKOH) for the year 2021. I wish our university further progress and prosperity.@IIUMAlumniAssoc @IIUM_Alumni @OfficialIIUM\n— Mohamed Shaheem Ali Saeed (@Mohamedshaheem1) July 10, 2021


Airport thereyn 'Kim' ah vegen ulhunu meehaku hifahattai, suvaalu koffi | Mihaaru\nޓްރަމްޕް ހެދިގެން އުޅޭ ޑެނިސް އެލަން (ކ) އާއި ކިމް 'ހެދިގެން' އުޅޭ ހާވަޑް އެކްސް. މި ދެވެރިން ސިންގަޕޫރަށް ގޮސް އުޅެނީ ހުނަރު ދައްކައިލާ ފޮޓޯ ނަގައިލަން. - ފޮޓޯ: އޭއެފްޕީ\nކިމް އަށް "ވެގެން" ސިންގަޕޫރަށް އެތެރެވި މީހަކު ހިފަހައްޓައިފި\n09 ޖޫން 2018 - 12:02\nއޮސްޓޭލިއާގެ ކޮމީޑިއަން ހާވަޑް އެކްސް ބުނީ ހުކުރު ދުވަހުގެ ހެނދުނު ސިންގަޕޫރުގެ ޗަންނީ އެއާޕޯޓަށް އޭނާ ފޭބުމާ އެކު ފުލުހުން އޭނާ ހިފަހައްޓައި ދެ ގަޑިއިރު ވަންދެން އެއާޕޯޓުތެރޭ ބެހެއްޓުމަށް ފަހު 'ފޮށިތަންމަތި' ބަލައިފާސްކޮށް ގިނަ ސުވާލުތަކެއް ކުރި ކަމަށެވެ.\n"އެމީހުން އެހި ސިޔާސީ ގޮތުން ގެންގުޅެނީ ކޮން ފިކުރެއްހޭ. އެއްވެސް ގައުމެއްގަ މުޒާހަރާއެއް ކަހަލަ ކަމެއްގައި ބައިވެރިވިންހޭ" - ހާވަޑް އެކްސް\nއޭނާ ބުނިގޮތުގައި ފުލުހުން އޭނާއަށް ހަނދާންކޮށްދިނީ ސިންގަޕޫރަށް "ތިޔަ އައީ ވަރަށް ނާޒުކު ދަނޑިވަޅެއްގައި" ކަމެވެ.\nސިންގަޕޫރުގެ އިމިގްރޭޝަނާއި ޗެކްޕޮއިންޓްތަކާ ބެހޭ އިދާރާ އައިސީއޭ އިން ފަހުން އާންމުކުރި މައުލޫމާތުތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި ކިމްއަށް ވެގެން އުޅުނީ ލީ ހާވަޑް ހޯ ވުން ނަމަކަށް ކިޔާ މީހެކެވެ. އެކަމަކު ބޭނުންވާ ބައެއް މައުލޫމާތު ސާފުކުރުމަށް ފަހު ސިންގަޕޫރަށް އެތެރެވުމުގެ ހުއްދަ އޭނާއަށް ވަނީ ދީފައި ކަމަށް ވެސް އައިސީއޭ އިން ބުންޏެވެ.\nއައިސީއޭ އިން ބުނީ މި ދުވަސްވަރު ސިންގަޕޫރަށް އެތެރެވާ މީހުންނާ ސުވާލުކޮށް މައުލޫމާތު ސާފުކޮށް އަންގަން ޖެހޭ އެންގުންތައް އަންގާނެ ކަމަށެވެ.\nމީގެ އެއް މަސް ކުރިން ވެސް ހާވަޑް އެކްސް ސިންގަޕޫރަށް ދިޔަ އެވެ. މިފަހަރު އަލުން ދިޔައީ އުތުރު ކޮރެއާ އާއި އެމެރިކާގެ ވެރިންގެ ސަމިޓާ ދިމާކޮށް ޓްރަމްޕާއި ކިމް ހެދިގެން ސިންގަޕޫރުގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކުގައި ހުނަރު ދައްކާލައި، ފޮޓޯ ނަގާށެވެ.\nއެކްސް ބުނި ގޮތުގައި ފުލުހުން އެދިފައި ވަނީ ސަމިޓް އޮންނަ ސަންތޯސާ އައިލެންޑާއި ޝަންގްރިއްލާ ހޮޓަލާ މާ ގާތް ނުވެ ދުރުދުރުން އުޅުމަށެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ސިންގަޕޫރު އޭޝިއާ އުތުރު ކޮރެއާ އެމެރިކާ


Aa Sarukaaraai ekuves Addu ge sihhee nizaama faruvaaenulibey! – adduLIVE\nއާ ސަރުކާރާއި އެކުވެސް އައްޑޫގެ ސިއްހީ ނިޒާމަށް ފަރުވާއެއް ނުލިބޭ!\n1 Feb 03, 2019, 09:54 އަލީ ހުޒާމް\nރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހުގެ ވެރިކަން 2018 ނޮވެމްބަރ 17 ވަނަ ދުވަހު ފެށުމާއި އެކު އެންމެ ބޮޑު ހިތްހަމަޖެހުމެއް ލިބުނު އެއް ރައްޔިތުންނަކީ އައްޑޫ ރައްޔިތުންނެވެ. މާލެ އާއި އެންމެ ދުރުގައިވާ އައްޑޫ ރައްޔިތުން ޒަމާނުއްސުރެ ދެކެމުން އައި ތަރައްޤީގެ ހުވަފެން މި ސަރުކާރުގައި އަވަސް މުސަތަގުބަލެއްގައި ފުރިހަމަ ކުރެވޭނެކަމުގެ އުއްމީދު ކުރި ރައްޔިތުން ވަރަށް ގިނައެވެ.\nރައީސް ސޯލިހުގެ ސަރުކާރުގެ ފުރަތަމަ 100 ދުވަސް ހަމަވާން ކައިރިވަމުން އަންނަ އިރު އަދިވެސް މިފެންނަނީ މީގެ ކުރިންވެސް ކަން ކުރަމުން އައި ދޯދިޔާ އުސޫލެވެ. ހާއްސަކޮށް ބޮއްސުންލާފައިވާ ސިއްހީ ނިޒާމަށް އެކަށީގެންވާ އެއްވެސް ކުރިއެރުމެއް ގެނެވޭ މަންޒަރެއް ނުފެނެއެވެ.\n100 އެނދުގެ ޓާޝަރީ ހޮސްޕިޓަލެއްގެ ހުވަފެން އައްޑޫ ރައްޔިތުން ބަލަމުންދާތާ 20 އަހަރުވަނީއެވެ. އެކަމަށް އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތެއް ސީރިއަސް ގޮތަކަށް ކުރަމުންދާ މަންޒަރެއް ނުފެނެއެވެ. ފައިސާ ހަމަޖެހި، ރަނގަޅު ފެންވަރެއްގައި އަޅަން ނިންމި އައްޑޫ 100 އެނދުގެ ހޮސްޕިޓަލް ސާކް ސަމިޓަށް އިމާރާތް ކުރި ކޮންވެންޝަން ސެންޓަރު ތަޅާލުމަށްފަހު އިމާރާތް ކުރާތާ އެތައް ދުވަހެއް ވެއްޖެެއެވެ. އެތަން ނިންމައި ހިދްމަތް ދޭނެކަމަށް ކުރީ ސަރުކާރުން ބުނި ތާރީހު ފަހަނަޅައި ގޮސްފިއެވެ. އަދިވެސް އެތަނުގެ މަސައްކަތެއް ނުނިމެވެ.\nރައީސް ސޯލިހުގެ އައްޑޫ ކެމްޕެއިން އެއް ވައުދަކީ ރަނގަޅު ސިއްހީ ނިޒާމެއް އައްޑޫގައި ގާއިމްކޮށްދިނުމެވެ. 100 އެނދުގެ ޓާޝަރީ ހޮސްޕިޓަލް އެންމެ ފަހުގެ ވަސީލަތްތަކާއި އެކު ގާއިމްކޮށްދިނުމެވެ. މި މަސައްކަތުގެ ތެރެއިން ހެލްތު މިނިސްޓަރ އަބްދުﷲ އަމީން އައްޑޫއަށް ވަޑައިގެން ކްލިނިކް ތަކާއި، ހިތަދޫ ރީޖަނަލް ހޮސްޕިޓަލްގެ އިތުރުން އައްޑޫގެ ސިއްހީ މަރުކަޒުތަކަށް ވަޑައިގެން އެތަންތަން ބައްލަވާލެއްވިއެވެ.\nއީސީސީގައި ހަދަމުންދާ ހޮސްޕިޓަލްގެ މަސައްކަތްވެސް ހިނގަމުންދާ ގޮތް ބައްލަވައި، ހިތަދޫ ރީޖަނަލް ހޮސްޕިޓަލްގެ ހިދްމަތާއި އެތަނުގެ ޝަކުވާ ވަނީ އަޑު އައްސަވާފައެވެ. ހިތަދޫ ރީޖަނަލް ހޮސްޕިޓަލުން ގިނަ ފަރުވާ ނުދެވޭކަން މިނިސްޓަރ އަމީނަށް ވަރަށް ސާފު މިންވަރަށް ވާނީ އެތަނުގެ މުވައްޒަފުންނާއި ވެރިން ވަނީ ކިޔައިދެއްވާފައެވެ. ލޮލުގެ ޑޮކްޓަރަކު ހުއްޓަސް ލޮލުގެ ޑޮކްޓަރު ބަލިމީހުން ބަލަން ބޭނުންވާ ސާމާނެއް ނެތެވެ. ކަށީގެ ޑޮކްޓަރެއް ނެތި އެތައް ދުވަހެއް ވެގެންދާއިރު އެކަމަށް އަދިވެސް ހައްލެއް ހޯދައި ނުދެވެއެވެ.\nއައްޑޫ އަކީ މާލެ/ ހުޅުމާލެ ބްރިޖް އެޅުމާއި ހަމައަށް ރާއްޖޭގައި އެންމެ ގިނަ އެކްސިޑެންޓު ހިނގާފައިވާ ތަނެވެ. އެކްސިޑެންޓްތަކުގައި ބޮލަށް ގެއްލުންވެ އެތައް ބަޔަކު މަރުވެފައިވާ އިރު އައްޑޫގައި ސީޓީ ސްކޭން ހެދޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖައްސައި ނުދެވެއެވެ. މިއަދު މި ހިދްމަތަކީ އާދައިގެ ކްލިނިކް ތަކުންވެސް ފޯރުކޮށްދޭ ހިދްމަތްތަކެވެ.\nއެކްސިޑެންޓުތަކުގައި ބޮލަށް އަނިޔާވާ މީހުން އާސަންދައިގެ ދަށުން ފްލައިޓު ޗާޓަރުކޮށް މާލެ ފޮނުވާތާ7އަހަރުވަނީއެވެ. ނަމަވެސް މި ހިދްމަތްތައް ހޮސްޕިޓަލުގައި ގާއިމް ކުރުމުގެ މަސައްކަތެއް ކުރާތަނެއް ނުފެނެވެ. ދެން އޮތީ އެކްސިޑެންޓުތަކުގައި ތަންތަން ބިންދައިގެންދާ މީހުންނަށް އެކްސްރޭ ނެގޭނެ ގޮތް ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން މެދުކެނޑިފައި ހުންނަ އިރު އެފަދަ މީހުންނަށް ފަރުވާދޭނެ ޑޮކްޓަރުން ނުތިބެއެވެ. ދަތުގެ ފަރުވާ ނުދެވޭތާ އެތައް ދުވަހެއް ފާއިތުވެގެން ގޮސްފައިވާ އިރު އެކަންކަން ހައްލު ކުރެވޭ ތަނެއް ނުފެނެއެވެ. ފެންނަނީ ދުވަހުން ދުވަހަށް ކަންކަން ދޯދިޔާ ތަނެވެ.\nއިމަޖަންސީ ހާލަތްތަކުގައިވެސް ހޮސްޕިޓަލުން އަމަލު ކުރާ ގޮތާއި މެދު އާއްމުންގެ ޝަކުވާ ބޮޑެވެ. މިފަދަ އެތައް ކަންބޮޑުވުމަކާއި ޝަކުވާ ހުރި އިރު އެކަންކަން ހައްލު ކުރުމުގައި ހެލްތު މިނިސްޓްރީގެ މަސައްކަތް ރައްޔިތުންގެ އުއްމީދަށް ވާސިލް ނުކުރެވެއެވެ. މުޅި ސިއްހީ ނިޒާމު ބޮއްސުންލާފައިވާ އިރު މިނިސްޓަރ އަމީންގެ އައްޑޫ ދަތުރުފުޅަށް ފަހުވެސް ކުރިއެރުމެއް ލިބިގެންދާ މަންޒަރެއް ނުފެނެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ ޝަކުވާ އަކީ އާ ސަރުކާރާއި އެކުވެސް އައްޑޫގެ ސިއްހީ ނިޒާމަށް ފަރުވާ ނުލިބުނު ކަމުގެ ޝަކުވާއެވެ.


ވަކިވީމާ ކަލާ… މިހަޔާތާ މަގޭ…9– Esfiya\nއެއްދުވަހަކު ލިޔާގަތުއާއި މުފީދާ ކުރުނބާ އަޅަން ދިއުމާއިއެކު ޖަލީލު ބޭރު ޖޯލިފަތީގައި އޮއްވައި މީހަކު އައިސް ސަލާމް ގޮވާލަމުން އިއްވަމުން ދިޔައެވެ. ” ޖަލީލުއަށް އައިސްފަ އޮތް ސިޓީއެއް.” ޖަލީލު ތެޅި ތެޅި އޮތް ހިތަކާއިއެކު އެމިހާ ދިން ސިޓީ ގަިއ ހިފައިލިއެވެ. ހަމަ ސިޓީގަިއ ހިފައިލުމާއިއެކު އެމީހާ ގެއިން ނިކުމެގެން ދިޔައެވެ.\nތުރުތުރު އަޅަމުން ދިޔަ އަތުން ޖަލީލު މަޑުމަޑުން ސިޓީ އުރަ ކަނޑައިލިއެވެ. ތެދެކެވެ. ސިޓީ އެޑްރެސް ކުރެވިފަިއ ވަނީ އޭނާއަށްށެވެ. ދެން ޖަލީލު އެސިޓީ ކިޔައިލުމެއް ނެތި ނަޒަރު ހިންގައިލީ ސިޓީގެ އެންމެ ތިރީގައި ލިޔެވިފައިވާ ނަމަށްށެވެ. އެއީ އެމީހެއްގެ ސިޓީއެއް ދެކެ ބިރުން އޭނާ ފިލާނެ އިންސާނާ ފޮނުވާފައިވާ ސިޓީއެކެވެ. އާނއެކެވެ. އެއީ ނިއުމާގެ ނަމުގައި ފޮނުވާފައިވާ ސިޓީއެކެވެ. ވޭތުވެދިޔަ3މަސްދުވަހު އެކަމަކަށްޓަކައި އޭނާގެ ހިތުގައި ބިރުވެރިކަން އުފެދިފަިއވާ ކަންތައް މިވީއެވެ. މިފަހަރުވެސް އިންޒާރެއް ބާއެވެ؟ ލަހެއް ފަހެއް ނުވެ ޖަލީލު ސިޓީ ކިޔަން ފެށިއެވެ.\n” ޖަލީލުއަށް… ބަދުދުޢާ އާއި ނަފްރަތާއިއެކު ލިޔަން. ކިހިނެއްތަ ވަނީ ސަޕްރައިޒް؟ ހީއްކުރީ ދޯ އަހަރެން ދެން ދިޔައްޔޭ ކަލޭގެ ދިރިއުޅުމުން. އެކަމް ހުވަފެނަކުންވެސް އެހެން ނުވިސްނާތި. މިމޭގަ ޖަހާ ކޮންމެ ވިންދަކާ ގުޅިފައިވަނީ ހަމައެކަނި ކަލޭއާ ކަލޭގެ އާއިލާއަށް ހިފަން ޖެހޭ ބަދަލް. ވަރަށް އުފަލުގަ ދޯ ތިއުޅެނީ. ހީކުރަނީ ދޯ ކާފަ ދަރިއެއް މިދުނިޔޭއަށް އުފަން ވާނެޔޭ. ހީވެތަ އެކަން އަހަރެން ވިޔަ ދޭނެހެން. ކަލޭ ހީކުރީ ދޯ މުފީދާ ބަނޑުބޮޑުވީމަ އެކުއްޖާ މިދުނިޔެއަށް އުފަން ވާނެޔޭ.. ހެހެހެ..” ތުރުތުރު ލަމުން ދިޔަ އަޑުން މިހަިއ ހިސާބަށް ކިޔުމާއިއެކު ޖަލީލުގެ އަރުތެރެ ބެދިގެން ދިޔައެވެ. ހަޔާތުން ވަކިވެގެން ދިޔައީ ކަމަށް މިއޮއް ހުރިހާ ދުވަހު އޭނާ ހީކޮށްގެން ހުރި ވިލާގަނޑު އަނެއްކާވެސް އޭނާގެ ދިރިއުޅުމަށް ވެރިވީއެވެ. ނިއުމާއަށް ނޭނގޭ ކަމެއްވެސް ނޯވެއެވެ. މިހާރު މުފީދާ ބަނޑުބޮޑުވިކަންވެސް އެފަޅާ އެރީއެވެ.\n” ހަނދާން ވޭތަ؟ މީގެ 16 އަހަރު ކުރިން ކަލޭ މަގޭ ދިރިއުޅުން ބަރުބާދު ކޮށްލި ގޮތް. އަހަރެންގެ އަތުން ލޯބި ޖަހައިގަތް ގޮތް. އުހުން. ކަލޭގެ ހަނދާން ވާނެތަ؟ އެކަމް ކަލޭގެ ހަނދާނުން އެދުވަސްތައް ފިލައިގެން ދިޔަޔަސް އަހަރެންގެ ހިތަކުން ދުވަހަކުވެސް ނުފިލާނެ.. ނުފިލާނެ.. ދުވަހަކުވެސް…. އަހަރެން ކުރީ ކޮން ކުށެއް؟ ކޯއްޗެއް ކަލޭ އަތުން އަތުލީ؟ ކޮން ހައްގެއް ކަލޭ އަތުން ނިގުޅައިގަތީ؟ އެދުވަހު އަހަރެން ދުވިންތަ މިގޮތަށް ކަލޭ ފަހަތުން ބަދަލް ހިފަން ށޭ ކިޔާފަ. އަހަރެން އުޅުނިންތަ ކަލޭގެ ހަޔާތަށް ޒަހަރު ލާން؟ ކީއްވެ؟ ކީއްވެ؟ ކީއްވެ އަަހަރެންގެ މުއާ މަރައިލީ. ކީއްވެ؟ އޭނަ ކަލޭއަށް ގެއްލުމެއް ދިންތަ؟ ނޫނީ އޭނާޔާ ބެހޭ މީހަކު ކަލޭއަށް ގެއްލުމެއް ދިންތަ؟ ކަލޭ ތީ މުއާގެ ގާތިލް. ކަލޭ ތީ ގާތިލް.. އާނ ތީ ގާތިލް. ކަލޭތީ މުއާގެ ގާތިލް. އަހަރެންގެ ލޯބީގެ ގާތިލް. ތީ.. ހަމަ ތީ…” ކުއްލިއަކަށް އެއްވެސް އިހުތިޔާރަކާއި ނުލާ ޖަލީލުގެ ދެލޯ ކަރުނުން ތެންމައިލިއެވެ. ސިކުނޑީގައި މާޒީގެ ސަފްހާތައް ފިލްމެއްގެ ސިފައިގައި ޞިފަވަމުން ދިޔައިރު ހިތުގައި ރިއްސާލައިފިއެވެ.\nއެކެހިވެރި ދުވަސް އޭނާގެ ހަނދާނުން ފޮހެލެވޭނެ ހެއްޔެވެ؟ ކުށެއް ނެތް އިންސާނަކު ޖަލީލުގެ އަމިއްލަ އިހުމާލުން މިދުނިޔެއާއި އެމީހާގެ އާއިލާއަށް އަލްވަދާއު ކިޔަން ޖެހުނު ދުވަސް އޭނާގެ ހިތުން ފިލަިއގެން ދާނެ ހެއްޔެވެ؟ ނޫނެކެވެ. އަދިވެސް އޭނާގެ ހިތަކުން އެދުވަހެއް ނުފިލައެވެ. އަދި ކުރިއަށް އޮތް ތާގައި އެހިތުން ފިލައިގެން ދާނެއްވެސް ހިޔެއް ނުވެއެވެ. ސިކުނޑިއަށް ސިފަވަމުން ދިޔަ މަންޒަރުތަކާއިއެކު ނިއުމާގެ ބަސްތައް ޖަލީލުގެ ކަންފަތުގަިއ ހަރުލަން ފެށިއެވެ. އިތުރު އަޑެއް އިވޭނެ ވަރަށްވުރެ އޭނާގެ ސިކުނޑިއާއި ކަންފަތް ހިބަކުރަމުން ދިޔައީ އެހިޔާލުތަކެވެ.\n” ހަނދާން ވޭތަ؟ މީގެ 16 އަހަރު ކުރިން ކަލޭ މަގޭ ދިރިއުޅުން ބަރުބާދު ކޮށްލި ގޮތް. އަހަރެންގެ އަތުން ލޯބި ޖަހައިގަތް ގޮތް. ކަލޭގެ ހަނދާން ވާނެތަ؟ އެކަމް ކަލޭގެ ހަނދާނުން އެދުވަސްތައް ފިލައިގެން ދިޔަޔަސް އަހަރެންގެ ހިތަކުން ދުވަހަކުވެސް ނުފިލާނެ.. ނުފިލާނެ.. ދުވަހަކުވެސް…. އަހަރެން ކުރީ ކޮން ކުށެއް؟ ކޯއްޗެއް ކަލޭ އަތުން އަތުލީ؟ ކޮން ހައްގެއް ކަލޭ އަތުން ނިގުޅައިގަތީ؟ އެދުވަހު އަހަރެން ދުވިންތަ މިގޮތަށް ކަލޭ ފަހަތުން ބަދަލް ހިފަން ށޭ ކިޔާފަ. އަހަރެން އުޅުނިންތަ ކަލޭގެ ހަޔާތަށް ޒަހަރު ލާން؟ ކީއްވެ؟ ކީއްވެ؟ ކީއްވެ އަަހަރެންގެ މުއާ މަރައިލީ. ކީއްވެ؟ އޭނަ ކަލޭއަށް ގެއްލުމެއް ދިންތަ؟ ނޫނީ އޭނާޔާ ބެހޭ މީހަކު ކަލޭއަށް ގެއްލުމެއް ދިންތަ؟ ކަލޭ ތީ މުއާގެ ގާތިލް. ކަލޭ ތީ ގާތިލް.. އާނ ތީ ގާތިލް. ކަލޭތީ މުއާގެ ގާތިލް. އަހަރެންގެ ލޯބީގެ ގާތިލް. ތީ.. ހަމަ ތީ…”\nޖަލީލުއަށް ކެތްނުވުމުން ކަންފަތުގައި ބާރަކަށް އަތް އަޅައި ބާރު ކޮށްލެވުނީއެވެ. ނަމަވެސް ހަމަ ކުރިއެކޭ އެއްވަރަށް އެއަޑު ދިޔައީ އޭނާގެ މުޅި ސިކުނޑި ހިޞާރުކުރަމުންނެވެ.\nކަލޭ ތީ މުއާގެ ގާތިލް. ކަލޭ ތީ ގާތިލް.. އާނ ތީ ގާތިލް. ކަލޭތީ މުއާގެ ގާތިލް. އަހަރެންގެ ލޯބީގެ ގާތިލް. ތީ.. ހަމަ ތީ…”\nޖަލީލުގެ ސިކުނޑި އޭނާއަށް މަޖްބޫރު ކުރުވީ އެހަނދާންތައް އަލުން އާ ކޮށްލުމަށްށެވެ. އޭނާއަށް ކައިރީގަިއ އިން ޖޯލީގަިއ އިށީނދެވުނީ އެހެންވެއެވެ. އަދި ސާފު ނޫ އުޑާއި ދިމާލަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހުރެވުނީ އެތަނުން ޞިފަވަމުން ދިޔަ އޭނާގެ މާޒީގެ ސަބަބުންނެވެ.\nއެއީ ޖަލީލު އޭނާގެ ހަޔާތުގެ މެދުއުމުރު ކަނޑަތު ކުރަމުން ދިޔަ ދުވަސްވަރެވެ. އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާނަމަ އޭނާގެ އުމުރުން އޭރު 35 އަހަރެވެ. ޖަލީލުގެ އާއިލާއަކީ ރަށުގެ އާބާދީއާއި ބަލާފައި ބޮޑު އާއިލާއެކެވެ. ރަށު މީހުން އެއާއިލާއަށް ކިޔައި އުޅޭނީ “ބޮޑުގޭ އާއިލާ” އެވެ. ކާޑުގެ ބާވަތްތައް މަދުން ލިބޭ އެޒަމާނާއި ބަލާފަިއ އެއާއިލާއަކީ ފޯރާ އާއިލާއެކެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބަކަށްވެފައި ދަރިން ގިނަވެފައި ޖަލީލުގެ ބައްޕަގެ ޒުވާން އުމުރުގައި އޭނާ ގެންގުޅުނު ހީވަގިކަމެވެ. އެ ހީވާގިކަން ވަނީ އޭނާގެ ކޮންމެ ދަރިއަކަށްވެސް ވާރުތަވެފައެވެ.\nޖަލީލުގެ އެއްބަނޑު 10 ކުދިންގެ ތެރެއިން ކޮންމެ މީހަކީވެސް އާމްދަނި ހޯދަން ކޮންމެސް ކަމެއް ކޮށްއުޅޭ މީހެކެވެ. އަންހެނެއް ވެއްޖިއްޔާ ފަނގިވިނުމާއި ރޯނު ވެށުން ނުވަތަ އިލޮށި މެށުން ކަހަލަ ކޮންމެސް ކަމެއް ކުރާނެއެވެ. އަދި ހަމަ މިބީދައިން ފިރިހެން ކުއްޖެއް ވެއްޖިއްޔާ ރާވެރިކަން މަސްވެރިކަން ނުވަތަ ވަޑާންކަން ކޮށްއުޅެއެވެ. ޖަލީލު ކޮށްއުޅޭ ކަމަކީ ދޯނި އެހެލުމާއި މަސްވެރިކަމެވެ.\nއައީ އެންމެ ފުރަތަމަ އެރަށަށް އިންޖީނު ލީ އުޅަނދެއް ބަންނަން އުޅުނު ދުވަހެވެ. “މިޔަންމާ” އިންޖީނެއް އެންމެ ފުރަތަމަ އެރަށަށް ގެނެވުނީ ރައްޔިތުންގެ ލާރިއަށްށެވެ. އެއިންވެސް އެންމެ ބޮޑު ހިއްސާއެއް ވީ ޖަލީލުއެވެ. އެދުވަހު އިންޖީނުލީ ދޯންޏެއް އެހެލަން އުޅޭތީ ކައިރީ ރައްރަށުންވެސް މީހުން އައިސް އުޅުނެވެ. ބައެއް މީހުން އައިސް އުޅުނީ ހަމައެކަނި އެދޯނި ބަލައިލާންށެވެ. އަނެއްބައިމީހުން އެހިލުމުގައި އެހީތެރިވެދިނުމައްޓަކައެވެ. ޒުވާނުންނާއި ހަރު މީހުންނާއި ފުރާވަރުގެ ކުދިން ހަރަކާތްތެރި ވަމުން ދިޔައިރު ފަރިއޮޅު ހިފަިއގެން އަންހެން ވެރި އައިސް ތިބީ ހުރިހާ ދަތްޕިލައެއް އެއްފަހަރާ ފެންނަ ވަރަށް ހިނިތުންވެގެންނެވެ. ރަށު ވެހިން ތިބީ ވަރަށްވެސް ފަހުރުވެރި ވެފައެވެ. އެމީހުންނަށް އެއީވެސް ހާދަ ބޮޑު ދޯންޏެކެވެ.\n” އަހާ ހުތް. އަހާ ހުތް…” މިހެން ގޮވަމުން ހުރިހާ އެންމެންވެސް ދޯނި ކޮށްޕަމުން ދިޔައީ މޫދާއި ދިމާލަށްށެވެ. އެއެންމެންގެ ތެރެއިން އެންމެ އިސް ސަފުގައި ޖަލީލު ހުރިއިރު ދުރުގަިއ ބަލަހައްޓައިގެން ހުރި އޭނާގެ އަންހެނުންނާއި ދިމާލުން އޭނާގެ ނަޒަރު ވަކިވެސް ނުވެއެވެ. ރަތް ލިބާހަކަށް ކަޅު ކުލައިގެ ކަޑިކަ އެއް އަނދެގެން ކަތްދާފުޅު ހުރީ އޭނާގެ މާމަ ދަރި ލިޔާގަތު ކިހިލީ ޖަހައިގެންނެވެ. މާމަ ކިޔަކަސް އޭނާއަކީ މުސްކުޅިއެކޭ އެއްވެސް މީހަކު ނުބުނާނެއެވެ. ކުރު އިސްކޮޅެއް ލިބިފައިވާ ކަތްދަޔަކީ އާދަޔާ ހިލާފު ދޮނެއް ލިބިފައިވާ އަންހެނެކެވެ. ލޫޅާފަތި ހަށިގަނޑެއް ލިބިފައިވާ ކަތްދަގެ ގަދަ މުށިކުލަިއގެ ރާޅުބާނީ އިސްތަށިގަނޑުގެ ސަބަބުން އޭނާގެ ރީތި ކަން ފުރިހަމަ އެވެ. ލިބިފައިވާ ކަޅު ކުލައިގެ ކަޅީގެ މަސްތުގައި ޖެހި އެތައް ފިރިހެނަކު މިހާރުވެސް ފިދާވާހައި ވެއެވެ.\nބައްދަލު ވަމުންދިޔަ ލިޔާގަތުއާއި ކަތްދަގެ ނަޒަރުތަކަށް ހަސަދަވެރިވާ މީހުންވެސް މަދެއް ނޫނެވެ. އެއީ ދުނިޔޭގެ އާދައެއް ނޫން ހެއްޔެވެ؟ ބަޔަކު އުފަލުގައި އުޅެންޏާ އެއުފާތައް ފޭރިގަންނާނެ މީހަކު އަބަދުވެސް ހުރެއެވެ. ދުނިޔެއަށް ޝައިތޯނާ ފޮނުވީވެސް ވަކި ބޭނުމެއްގަިއ ނޫން ހެއްޔެވެ؟\nލިޔާގަތުއާއި ދާދި ގާތުގަިއ ދޯނި ބާލަން ހުރި އަރީޝްގެ ހިތުގައި ހަސަދައިގެ އަލިފާން ރޯވަމުން ދިޔައެވެ. އެންމެ ޅަ އިރުއްސުރެ އޭނަ ކަތްދަދެކެ ލޯބިވެއެވެ. އެތައް ފަހަރަކު އެލޯބި ހުށަހަޅަންވެސް އޭނާ މަސައްކަތް ކުރިއެވެ. ނަމަވެސް ކަތްދަ އޭނާއާއި މެދު ގެންގުޅޭ ބީރައްޓެހި ކަމެއްގެ ސަބަބުން އޭނާއަށް އެފުރުސަތު ނުލިބުނީއެވެ. ތެޔޮ ނާށި ކާލު ޖަހައިގަނެއޭ މީހުން ބުނާ އަޑު އަހަމެއް ނޫން ހެއްޔެވެ؟ އޭނާއަށްވެސް ވީ އެފަދަ ގޮތެކެވެ. ދަހިވެތިކަމާއިއެކު އޭނާ ބަލަން ހުރި ތެޔޮ ނާށި އެހެން ކާޅެއް ޖަހައިގަތީއެވެ. ވަގުތު ފާއިތުވީއެވެ. އެދުވަހުއްސުރެ މިއަދާއި ހަމައަށްވެސް އަރީޝް ކައިވެންޏެއް ނުކުރެ އެހުންނަނީ ކަތްދަގެ އިންތިޒާރުގައެވެ. ކަތްދަ އަންނާނެ ކަމަށްށެވެ.\nޖަލީލުއާއި ކައިވެނި ކުރި ފަހުންވެސް އަރީޝް ކަތްދަ ކައިރީ އެތައް އާދެހެއް ކޮށްފިއެވެ. ނަމަވެސް ކަތްދަގެ ވަފާތެރިކަމުގެ ސަބަބުން އޭނާގެ ހުރިހާ އާދެހަކަށް ކަތްދަ ދެނީ ބީރު ކަންފަތެކެވެ.\n“ބުނަން؟ އަހަރެން މީ ތިހީއްކުރާ ހައި ދަށްފެންވަރުގެ މީހެއް ނޫން. އަހަރެންނަށް އެނގޭ ވަފާތެރިވާން. ޖަލީލު ދުނިޔޭގަ ހުރިހާ ހިނދަކު އެހެން މީހަކާއި ކައިރިއެއް ނޫވާނަން. އެހެންމަ އަރީޝްވެސް ރަނގަޅު ވާނީ އެހެން މީހަކު ހޯދަިއގެން ހަޔާތެއް ފެށިއްޔާ.” އެއީ ކަތްދަ ތަކުރާރުކޮށް ދޭ ޖަވާބެވެ.\nއޭރުއްސުރެ މިއަދާއި ހަމައަށްވެސް ކަތްދަ އޭނާއަށް އިސްއުފުލާ ބަލައިލާތޯވެސް އަރީޝް ވަރަށް މަސައްކަތް ކޮށްފިއެވެ. ނަމަވެސް އެކަންވެސް ވީ ނުކުޅަދާނަ ކަމަކަށްށެވެ. މިހާރު ކަތްދައަކީ3ކުދިންގެ މާމައެކެވެ. އެހެނަސް އަދިވެސް އޭނާއަކަށް ކަތްދަ މުސްކުޅިއެއް ނޫނެވެ. މިއަދު ކަތްދަ އަޔަސް އޭނާ އެހުރީ ތައްޔާރަށްށެވެ.\n” އޭނަ ދުނިޔޭގަ ހުރިހާ ދުވަހަކުއެއްނު ކަތްދަ ޔަށް އޭނާޔާއި ހެދި އުޅެވޭނީ. ބުނަން ކަތްދަ. ވަރަށް އަވަހަށް މަންޖެ މަގޭ މީހަކަށް ވާން ޖެހޭނީ. ހަމައެކަނި މަގޭ މީހަކަށް..” އަރީޝްގެ ތުންފަތް މަތީގަިއ ދުވެލީ ނުލަފާ ހިނިތުން ވުމެކެވެ. އޭނާ ދަހިވެތި ކަމާއިއެކު އެންމެ ފުރަތަމަ ބަލައިލީ ކަތްދަގެ އޮމާން މޫނަށްށެވެ. އޭނާ ދެން ބަލައިލީ އޭނާގެ ކުރިމަތީގައި ދޯނި ކޮއްޕަމުން ދިޔަ ޖަލީލުއާއި ދިމާލަށްށެވެ. އޭރު ސިކުނޑީގައި ރާވަމުން ދިޔަ ރޭވުންގަނޑު ކާމިޔާބު ވާނެކަމުގެ ފުރިހަމަ ޔަގީންކަން އޮތެވެ.\nޖެހިގެން އައި ދުވަހު އެދޯނި ބޭލުގެ އުފަލުގައި އަތޮޅު ބުރެއް ޖަހައިލަން ރޭވިގެން ދިޔައެވެ. މުޅި ރަށުގެ ހުރިހައި ފިރިހެނުން ޝާމިލު ވާނެހެން ބޭއްވުނު މި އަތޮޅު ބުރުގައި އެދޯނި ބޭލުމުގައި އެހީވެދިން ބީރައްޓެހިންނަށްވެސް ދައުވަތު އެރުވިގެން ދިޔައެވެ. އަންހެން ވެރިން ނުގެންދިޔައީ ކުޑަ ޅަދަރިން ގޮވައިގެން ދެނަމާދު ދޭތެރޭގަިއ ކަންޑު ދަތުރު ނުކުރެވޭނެތީއެވެ. އިރުއޮއްސޭއިރަށް އާދެވޭނެ ކަމުގެ\nދޯނި އެރަށުން ނައްޓައިލުމާއިއެކު ބަނދަރުމަތީގަިއ ތިބި ކުޑަ ވެރިންތައް އެމީހުންގެ ބައްޕައިންނަށް ހަނާ އަޅަން ފެށިއެވެ. ކަތްދާގެ އުރުއިން އިން ލިޔާގަތުވެސް އޭނާގެ ކާފައަށް ހަނާ އަޅަން ފެށިއެވެ. އެވަގުތު ޖަލީލުގެ ތުންފަތްމަތީގަިއ ކުރެހުނު ހިނިތުންވުން ފެނިފައި އަރީޝްގެ ރުޅިވެރިކަން އިތުރުވިއެވެ. ކުރަން ވީކަމެއް އަވަހަށް ކުރަންވީ ކަން އޭނާއަށް ވިސްނުނެވެ.\nދޯނި މަތީގައި ސަކަރާތާއި މަޖާ ނެގުން ނޫން ކަމެއް ނުކުރެއެވެ. އަނބިންނާއި ދަރިން ނުލައި ތަނަކަށް ދެވެއްޖިއްޔާ ފިރިހެންވެރިންގެ ގޮތަކީ އެއިއެއް ނޫން ހެއްޔެވެ؟\n” މުއާވިޔަތު.. އާދެބަލަ ބޭބެއާއި އެކު ދިރުނބާކޮޅަށް… ދާންވީ މިސްރާބު އިނގޭނީ އޭރުން… އަނެއްކާ މިތާ ފިނޮޅު ކައިރީގަ މަޑުކޮށްލާންށޯ މިމީހުން ބޭނުން ވެޔޯ… ނަގީލި އެއްލަންވެސް އެބަޖެހޭ…” ކައިރީގަިއ ހުރި ޒުވާން އުމުރެއްގެ މުއާވިޔަތަށް ޖަލީލު ގޮވާލިއެވެ. ދެކޮޅު ހެދުމެއް ނެތި މުއާވިޔަތު އައިއްސިއެވެ. އަރީޝަށް ލިބުނީ ރަނުގެ ފުރުސަތެކެވެ. މީހުންތައް ވާހަކައިގައި ތިބި ވަގުތު ބަލާފައި އޭނާއަށް އޭނާގެ މަގްސަދު ހާސިލު ކުރެވިދާނެއެވެ.\n” ކޮއްކޯ އިށީނދެލާ އިނގޭ މިތާ ބޭބެ އެބަ އަންނަން ނަގިލި އެއްލާލައިފަ…” މިހެން ބުނަމުން ޖަލީލު ދުރަށް ޖެހެލިއެވެ. ދޯނީ މީހުން ޖަހަމުން ދިޔަ ސަކަރާތް ބަލަން އިރުކޮޅަކު ނަގިލި އެއްލަންވެސް ހަނދާން ނެތިފައި އޭނާއަށް ހުރެވުނީއެވެ. އޭރުވެސް ފުރަގަހަށް ވާގޮތަށް މުއާވިޔަތު ކޮއްޅަން ހުރީ ނޫ ކަނޑަށް ނަޒަރު ހުއްޓިފައެވެ. އަރީޝަށް މުއާވިޔަތާއި ދިމާލަށް ބަލަން އިރުކޮޅަކު ހުރެވުނީއެވެ. އެއީ އަނެއްކާ ޖަލީލު ތޯ ސުވާލު އުފެދިފައެވެ. ޖަލީލުގެ އިސްކޮޅެވެ. ފަލަމިންވެސް ޖަލީލުއާއި އެއްވަރެވެ. ގަޔަށް އެއްޗެއް ނުލައި ހުރި އިރު ޖަލީލުގެ ހަމުގެ ކުލަޔާއި ތަފާތުހެން ހީވިއެވެ. އެއީ ޖަލީލެއް ނޫނޭ ހިތަށް އެރިއެއް ކަމަކު އެއީ ކުށްހީއެއް ކަމަށް ހީކޮށްލަމުން އަރީޝް ދިރުނބާ ކޮޅަށް ދާން ހިނގައިގަތެވެ. އަދި މުއާވިޔަތަށް ނޭނގޭނެހެން ސިއްސިއްރުން ގޮސް މުއާވިޔަތު ކުޑަކޮށް ކޮއްޕައިލިއެވެ. މިފަދަ އެއްވެސް ހަމަލާޔަކަށް ނުވިސްނައި ހުރި މުއާވިޔަތު މޫދުގެ ފެންގަނޑުގައި ބީހިލި އަޑު އެތާ ތިބި ހުރިހާ އެންމެންނަށް އިވުނެވެ.\n” މީހުންތައް ކުއްޖަކު ވެއްޓެއްޖޯއޭ ކިޔައި ހަޅޭއްލަވަން ފެށިއެވެ. މީހުންތައް ހަޅޭއްލަވަން ފެށުމުން ޖަލީލުއަށް ވީތެއް ނޭނގި މޫދާއި ދިމާލަށް ނަގިލި އެއްލައިލެވުނު ވަގުތަކީ މުއާވިޔަތަށް ފަތައިގަނެފައި ނަގިލި ހޫރައިލި ދިމާލަށް ދެވުނު ވަގުތެވެ. ކުއްލިއަކަށް ބަންލާފައި އެނަގިލި ވެއްޓުނީ މުއާވިޔަތުގެ ބޮލަށްށެވެ. މަންޒަރު ބަލަން ތިބި އެންމެންނަށް ލޯ މަރައިލެވުނީއެވެ.\nAssalam…. Plxxx tell me hw yuhhh feel… Fyl free to lyvacmmmnt.. Nd if mistakes… Plx let me knw…. Hwp u ill lyk thixx..\nvarah nice mi part ves. when next part?\nNxt prtvx v haa avahakah… Gaimuvx 1 wyk thereyga up kohdheynan… Studies ge gothun neigeyne free vaane vagutheh…. So ill try my bxt ingey… Thnkxxxxxxxxx..\nGirubaa kolheh noon. Ushaa dhirunbaa kolhu\nOooopss.. SORRY… Olhegen liyevifa.. Thnkxxxxxxxxxx so much bunedhiniima.. thnkyw..\nMa sha allah….v reethi vaahaka….kyp it up…???\nThnkxxxxxxxxxalot.\nVarah reethi mi story????\nޔާރު މިވަނީ ލޯތްބޭ ޙަޤީގީ (ހަތްވަނަ ބައި)\nހިތާމަ މަޖާ ލޯބި August 4, 2017\nއަބަދުވެސް މިހިތުގާ ވެޔޭ (17)\nވޭންތަކުން ދިން ހިތި މާޒީ (21)\nހިތާމަ އެހެނިހެން ލޯބި November 25, 2017


Ep. 8 — Nooru | Safuhaa\nލިއަމާއި މެދު އެ ހިތުގައި އޮތީ ނަފްރަތެވެ. ހިތުގައި އަނދަނީ ދިލަ ހޫނުކަމުގެ އަލިފާނެވެ. ޖެސިކާ އޭނާއަށް ގެއްލުނީ ލިއަމްގެ ސަބަބުންނެވެ. ލިއަމް އެދޭތެރެއަށް ނުވަތް ނަމަ ޖެސިކާ ހުންނާނީ މިއަދު އޭނާގެ މީހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ދަތްތަކަށް ބާރު ކޮށްލުމާއެކު ކަތުރުކަށިގަނޑަށް ވާންވެގެން ދިޔައެވެ. ފުންނޭވާއެއް ދޫކޮށްލީ އެތެރެ ހަށީގައި އުފެދުނު އުދާސްތައް ބޭރުކޮށްލުމުގެ ބޭނުމުގައެވެ.\nމަގުގެ ދެކޮޅު ބަލައިލުމަށްފަހު، މަގު ހުރަސްކުރަން ހިނގައިގަތްއިރު ވެސް އޭނާގެ އަތުގައި އެ ގަނޑުކޮޅު އޮތެވެ.\nއައި ރުޅީގައި ކާރަށް އަރާ ދޮރުފަތް ލައްޕައިލެވުނީ ވެސް ބާރަށެވެ. ބިއްލޫރިތަކަށް ވެސް ގުޑުން އަރައިގެން ދިޔައެވެ. ހުންގާނުގައި ގޮށް މުށުން ޖެހުމަށްފަހު، އަތުގައި އޮތް ގަނޑުކޮޅަށް ނަޒަރު ހުއްޓައިލިއެވެ. ދެ ބުމަ ކައިރިކޮށްލުމާއެކު، ގޮނޑީގައި ލެނގިލިއެވެ. ބޮލުގެ އިސްތަށިގަނޑުގެ ތެރެއަށް އަތް މަހާލަމުން ފުން ނޭވާއެއް ދޫކޮށްލީ، އެތެރެހަށީގައި އޭރު ވެސް އުދާސްކަން ރަސްކަން ކުރަމުން ދިޔައީތީއެވެ.\nކާރު ދުއްވައިލެވުނީ ވެސް އާދައިގެ ވަރަށް ވުރެ ބާރަށެވެ. އިރުއިރު ކޮޅަކާ އަތުން ހުންގާނުގައި ޖަހައިލެވެނީ ވަރަށް ބާރަށެވެ. ތަދު ވިނަމަވެސް، އެކަމަށް ޒައިދުގެ ފަރުވާލެއް ނެތެވެ.\nހަވީރުއްސުރެ ވާރޭ ވެހިފައި ހުއްޓާލީ ދާދި ދެންމެއަކުއެވެ. ފިނި ދުވަސްވަރު ކައިރިވަމުން އަންނާތީ ޖައްވުގެ ތެރޭގައި އެހެންޏާ ނުހުންނަ ފަދަ ތެތްފިނިކަމެއް ހުއްޓެވެ. ލިއަމް ޖެކެޓެއް ގަޔަށް މަހާލަމުން ޓެރެސްއަށް ނުކުތެވެ.\nފެންނަމުންދާ ގަސްތަކުގެ ފަތްތަކުގެ ކުލަ އިހުނަށްވުރެ ގަދަކަމަށް ދައްކައެވެ. ހީވަނީ ވެހުނު ވާރޭގެ ސަބަބުން ހިރަފުސްތައް ދޮވެވިފައި ހުރި ހެންނެވެ.\nރެއިލިން ކައިރިއަށް ޖެހިލާ، ރެއިލިންގައި އަތް އަޅުވައިލަމުން އޭނާ ދުރަށް ނަޒަރު ހުއްޓައިލިއެވެ. ޖެހެމުންދިޔަ ވައިރޯޅިތަކުގެ ސަބަބުން ގައިން ހީބިހި ނަގައިގެން ދިޔައެވެ. ތުންފަތަށް ވެރިވި ލުއި ހިނިތުންވުމާއެކު، އޭނާ ދެ ލޯ މަރައިލީ އެ ފިނިކަމުން އުފާ ހާސިލުކުރަން ބޭނުންވެފައިވާ ފަދައަކުންނެވެ. ލޯ ހުޅުވައިލަމުން އޭނާ ސާރާމެންގޭ ޓެރަސްއަށް ބަލައިލިއެވެ. ސާރާ ފެންނާނެނަމައޭ އެ ހިތަށް އަރަމުން ދިޔައެވެ.\nއެހެން ހުއްޓާ އެ ތުންފަތް މައްޗަށް ހިނިތުންވުމެއް ވެރިވީ ސާރާ ނުކުތްތަން ފެނިފައެވެ.\nސާރާއަށް ހިނިތުންވުމެއް ހަދިޔާ ކޮށްލުމަށްފަހު، މަޑުކޮށްލުމަށް ބުނެފައި، ލިއަމް އެތެރެއަށް ހިނގައިގަތީ އޭނާ ލިޔެފައި އޮތް ގަނޑުކޮޅު ސާރާއަށް ރައްދުކޮށްދިނުމުގެ ބޭނުމުގައެވެ.\nގަނޑުކޮޅު ހިފައިގެން އައިސް ސާރާއާ ދިމާލަށް އެއްލިއެވެ. ސާރާ އޭގައި ލިޔެފައި އޮތް އެއްޗެއް ކިޔައިލިއެވެ. ލިއަމަށް ބަލައިލިއިރު އޭނާގެ ތުންފަތް މަތީގައި ހިނިތުންވުން ވި ނަމަވެސް، ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ހައިރާންކަމެއް ވެސް، އޭނާއަށް ލިބިފައިވާކަން ލިއަމަށް ދެނެގަނެވުނެވެ.\nލިއަމް އިސްލާމްދީނާ މެދު ޝައުޤުވެރިވާތީ އެކަމާ ސާރާ ނުހަނު އުފާވެއެވެ. ކީއްވެކަމެއް ނޭނގެއެވެ. ލިއަމް ދީން ގަބޫލު ކުރޭތޯ ދުޢާ ވެސް ބައެއް ފަހަރު ކުރެވެއެވެ.\n"އަހަރެންގެ ކޮންމެ ސުވާލެއްގެ ޖަވާބު ވެސް ސާރާ ތި ދެނީ ހާދަ ފުރިހަމައަކަށޭ، ސާރާއަށް އެނގޭތަ؟ އަހަރެން ޙަޔާތުގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް މިސްކިތަކަށް ވަދެފިން. އެތަނުން އަހަންނަށް އިޙްސާސްވީ އަމާންކަން...ކުރިން އަހަރެން ހީކުރީ މިސްކިތްތަކަކީ މުސްލިމުންގެ ހަރުކަށި ފިކުރު ފަތުރާ، ހަތިޔާރުތައް ރައްކާކޮށް ޓެރަރިސްޓް ހަމަލާތައް ރާވާ ތަނެއްކަމުގައި، އެ ކަމަކު އެންމެ ފަހަރަކު އެތަނަށް ވަނުމުން އަހަރެންގެ ވިސްނުން ބަދަލުކުރުވަން މަޖުބޫރުވެއްޖެ! އިސްލާމްދީނާ މެދު އިތުރަށް ޝައުޤު އުފެދިއްޖެ! ދުރަށް ދާން ބޭނުންވިޔަސް، އަހަންނަކަށް އެކަމެއް ނުކުރެވޭ... އިތުރަށް އަހަރެންގެ ޝައުގުވެރިކަން ދަމައިގަތީ މިއަދު އަހަރެން ކީ އާޓިކަލެއްގެ ސަބަބުން. އޭގައި ހަނގުރާމައިގައި ކުރުން މަނާ ކަންތައްތައް ލިޔެފައިވޭ، މީގެ ކުރިން އަހަންނަށް އިވުނު އަޑުތަކާއި އެއާއި ވަރަށް ބޮޑަށް ތަފާތު. އެކަމަކު އަހަންނަށް އެއް ގޮތަކަށް ވެސް ކަމަކު ނުދާ ކަމެއް ތި ދީނުގައި އެބަ އޮތް. އަންހެނުންނަށް އިސްލާމްދީނުގައި ލިބިދީފައިވާ ޙައްޤުތައް ހަނިކަން، މިކަމާ ސާރާ ބުނާނީ ކީކޭތަ؟ ފިރިހެނުންނެކޭ އެއްގޮތަށް އަންހެނުންނަށް ވެސް ހަމަހަމަ ޙައްޤުތަކެއް ލިބިގެންވޭތަ؟ ދެބައި މީހުން ހަމަހަމަތަ؟ ދުވަހަކު ވެސް މިހެން އިޙްސާސެއް ނުވޭތަ؟ " ލިޔުންކޮޅު ފުދޭވަރަކަށް ދިގެވެ.\nދެފަހަރު ސާރާއަށް އެ ގަނޑުކޮޅު ކިޔައިލެވުނެވެ. އޭނާގެ އަތުގައި ލިއަމަށް ދޭނެ ވަރަށް ފުރިހަމަ ޖަވާބެއް އެބައޮތެވެ. އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ލިއަމްގެ ހިތުގައި އޮތް އެ ޝައްކު ވެސް އޭނަ ފިލުވައިދޭނެއެވެ.\n"ސާރާ! ސާރާ" ސަލްމާގެ އަޑު ސާރާގެ ކަންފަތުގައި ޖެހުމާއެކު އޭނާ ލިއަމަށް ބަލައިލާފައި އެތެރެއަށް ވަނެވެ. އޭރު ސަލްމާ އައިސް ކޮޓަރި ދޮރާ އަރާ ހަމަކުރަނީއެވެ.\n"ދޮންބެ ބައްޕައަށް ވީޑިއޯ ކޯލެއް ކޮށްގެން އުޅޭތީ މި ގޮވަނީ... އެންމެ ފަހުން އަޑު ނީވުނީމަ މަންމަ މިއައީ" ސަލްމާ ބުނެލިއެވެ.\nސާރާ މަންމައާއެކު ހިނގައިގަތެވެ. އޭނާ ނިންމައިގެން ހުރީ ދޮންބެއާ ވާހަކަ ދައްކައި ނިންމާލާފައި އައިސް ލިއަމްގެ ސުވާލުގެ ޖަވާބު ލިޔާށެވެ.\nއޭނާ އައިސް ޖަވާބު ލިޔެލާފައި ފޮތުގެ ތެރެއަށް ލާފައި ބޭއްވީ މިހާރަކަށް އައިސް ލިއަމް ކޮންމެ ދުވަހަކު ކަހަލަ ގޮތަކަށް އޭނާ ޔުނިވާސިޓީއަށް ދާ ގަޑީގައި ނުކުންނާތީއެވެ.\nޖެހިގެން އައި ދުވަހު ސާރާގެ ކްލާސްތައް ތަންކޮޅެއް އަވަހަށް ފެށޭތީ ޔުނިވާސިޓީއަށް ދާން ގަސްތުކުރީ ބައްޕައާއިއެކު ކާރުގައެވެ. އެހެންކަމުން އޭނާއަށް ލިއަމްއާ އެ ގަނޑުކޮޅު ހަވާލުކުރާނެ ފުރުސަތެއް ނުލިބުނެވެ. ނުކުތް ގަޑީގައި ލިއަމް ބޭރުގައި ހުރި ނަމަވެސް ބައްޕަ ހުރުމުން ހީލަން ވެސް ސާރާއަކަށް ނުކެރުނެވެ.\nފާރޫޤު ލިއަމަށް ބަލައިލާފައި ހިނިތުންވެލިއެވެ. ރައްދުގައި ލިއަމް ވެސް ހިނިތުންވެލިއެވެ. އެއަށްފަހު އޭނާ ބަލައިލީ ސާރާއަށެވެ. ވީ ގޮތް ލިއަމަށް ނަގައިގެނެވުނެވެ.\nސާރާ ދިޔުމާއެކު އޭނާ ސައިކަލަށް އަރާ ދުއްވައިލިއެވެ.\nސާރާ އައި ގަޑީގައި ވެސް ލިއަމްއާ ދިމާ ނުވުމުން އެ ދުވަހު އެ ގަނޑުކޮޅު ލިއަމަށް ދެވޭ ގޮތެއް ނުވިއެވެ. ދެން ސާރާ އިންތިޒާރު ކުރީ ލިއަމް ޓެރެސްއަށް ނުކުންނާނެ އިރަކަށެވެ. އޭގައި ޤުރުއާނުގެ އާޔަތްތައް ލިޔެފައި ވާތީ ގަނޑުކޮޅު އެއްލައިލަން އޭނާގެ ހިތް ނުރުހެނީއެވެ.\nއެރޭ ވެސް އެތައް އިރެއް ސާރާ ޓެރެސްގައި ހޭދަކުރިއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އޭނާއަށް ލިއަމްއާ ދިމާވާ ގޮތެއް ނުވިއެވެ. ކުޑަކޮށް މާޔޫސްވާ ގޮތް ވިއެވެ. ސާރާ އެތެރެއަށް ވަނީ އެގާރަ ޖަހަން އުޅެނިކޮށެވެ. ލަސްނުކޮށް އޭނާ ނިދަން އަވަސްވެގަތީ ފަތިސް ނަމާދަށް ނުހޭލެވިދާނެތީއެވެ. ފިނި ބޮޑުވީ ވަރުން އޭނާ އޭސީ ނިއްވައިލިއެވެ.\nޖެހިގެން އައި ދުވަހު ސާރާ އެ ގަނޑުކޮޅު ލިއަމާ ހަވާލުކުރީ ކޮލެޖަށް ދާން ނުކުމެފައެވެ.\nމައިމަގުގެ އެއްފަރާތުގައި ގޯޅިގަނޑުގެ ކުރިމައްޗަށް ވާގޮތަށް ކާރު މަޑުކޮށްލައިގެން ލޯގަނޑު ތިރި ކޮށްލައިގެން، އިން ޒައިދުގެ ލޮލުގައި އެ މަންޒަރު ވަރަށް ސާފުކޮށް އަޅައިގަތެވެ. އޭނާގެ ދަތްކުނޑި ވަނީ ވިކިފައެވެ. ދެއަތް މުށްކަވާލެވުނެވެ.\nސާރާއާއި ލިއަމާއި ދެމީހުން ކުޅޭ ކުޅިވަރަކީ މިއީ ހެއްޔެވެ؟ އޭނާއައީ ސާރާއަށް ޖެއްސުމެއް ކޮށްލުމުގެ ބޭނުމުގައި ކަމަށް ވިޔަސް ލިއަމް ޖެހިގެން ހުރި ގޭން ނުކުމެ މަޑުކޮށްލިތަން ފެނި ޒައިދު ކާރު މަޑުކޮށްލީއެވެ. ލިއަމްގެ ނަޒަރު ސާރާމެންގޭ ގޭޓަށް ހުއްޓިފައިވާތީއެވެ.\nއޭނާ ހީކުރި ކަހަލަ ކުއްޖަކަށް ސާރާ ވެސް ނުވިއެވެ. އޭނާ އެ އުޅެނީ ލިއަމާ ލޯބީގެ ގޮތުން ގުޅިގެންނެވެ.\n"މަށައް ކާމިޔާބު ނުވި ކަމެއް އެ ލިއަމަށް ކާމިޔާބު ވާންޖެހޭތަ؟" ޒައިދަށް ބުނެވުނެވެ. އައިސްފައި ހުރި ރުޅިގަނޑު މަތަކުރަން އޭނަ މަސައްކަތް ކުރިއެވެ.\nއެތެރެއަށް ވަދެ ފެންޑާގައި ހުރި ގޮނޑިއެއްގައި އިށީނދެ އިނދެގެން ލިއަމް އޭގައި ލިޔެފައި އޮތް އެއްޗެއް ކިޔައިލިއެވެ. އޭނާ އެންމެ ފުރަތަމަ ދުވަހު ސާރާ ފެނުމުން ކުރަން ބޭނުންވި ސުވާލެއް އޭގައި ވާތީ އެ ސުވާލުގެ ޖަވާބު އެނގެން އޭނާ ހުރީ ނުހަނު ބޭނުންވެފައެވެ.\n"ލިއަމްއެވެ. އަހަރެންގެ އަތުގައި ތި ސުވާލުގެ ޖަވާބު ވަރަށް ފުރިހަމައަށް އެބައޮތެވެ\nއިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުންނަށް ދީފައިވާ ފަދަ މަތިވެރި މަޤާމެއް އެހެން އެއްވެސް ދީނެއްގައި ދީފައެއް ނެތެވެ. ލިއަމަށް އެނގޭހެއްޔެވެ؟\nއިސްލާމްދީން އައުމުގެ ކުރިން އަންހެނުންނާ މެދު އަމަލުކުރެވެމުން ދިޔައީ ވަރަށް ވެސް އިހާނެތި ގޮތަކަށެވެ. އަނިޔާވެރި ގޮތަކަށެވެ. އަންހެނުންނަކީ އެއްވެސް އިޙްތިރާމެއް ލިބިގެންވާ ބައެއް ނޫނެވެ. ވާރުތަ މުދާ އަންހެނުންނާ ކުޑަ ކުދިންނަކަށް ނުލިބެއެވެ. ދިރިތިއްބާ އަންހެން ދަރިން ވަޅުލަނީއެވެ.\nއަންނަޙްލް ސޫރަތުގެ 58 އަދި 59 ވަނަ އާޔަތުގެ މާނައިގައިވެއެވެ.\n"އަދި އެއިން މީހަކަށް، އަންހެންދަރިއެއް ލިބިއްޖެކަމުގެ خبر ދެވިއްޖެނަމަ، އެމީހެއްގެ މޫނު އަނދިރިވެގެންދެތެވެ. އޭނާއަށް އެކަމުގެ ހިތާމަ ލިބިގެންވާ حال ގައެވެ."\n"އެމީހާއަށް ދެވުނު خبر ގެ ނުބައިކަމުން، މީސްތަކުންގެ ކިބައިން އޭނާ ނިވައިވެގަނެތެވެ. ނިކަމެތިކަންމަތީގައި، އޭނާ އެ ކުއްޖާ ގެންގުޅޭނީ ބާވައެވެ؟ ނުވަތަ ފަސްގަނޑުގެ ތެރެޔަށް އެ ކުއްޖާ ކޮށްޕައިލާނީ ބާވައެވެ؟ ދަންނާށެވެ! އެއުރެންކުރާ حكم ހާދަހާ ނުބައިވެގެންވެއެވެ."\nއިސްލާމް ދީން އައުމާއެކު މިކަންތައް ނިމުމަކަށް ގެނެސް އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމް ކުރެވުނެއެވެ. ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް އެމީހެއް ޙައްޤު އިސްލާމް ދީން ހޯދައިދިނެވެ.\nއަންނަޙްލް ސޫރަތުގެ 97 ވަނަ އާޔަތުގެ ގެ މާނައިގައިވެއެވެ.\n"مؤمن އަކު ކަމުގައިވާ حال، ފިރިހެނުންގެ ތެރެއިންވިޔަސް، ނުވަތަ އަންހެނުންގެ ތެރެއިންވިޔަސް، صالح عمل އެއް ކޮށްފިމީހާ (ދަންނާށެވެ!) ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން، އެމީހަކަށް ރަނގަޅު، ބާއްޖަވެރި ދިރިއުޅުމެއް، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ދެއްވާހުށީމެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން، އެއުރެން عمل ކޮށް އުޅުނު އެންމެ ހެޔޮގޮތުގެ ދަރުމައިން، އެއުރެންނަށް، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ޖަޒާ ދެއްވާހުށީމެވެ".\nއިސްލާމް ދީނުގައި އަންހެނަކަސް، ފިރިހެނަކަސް އެމީހެއް ކުރިކަމެއްގެ ޖަޒާ ދެއްވަނީ އިންސާފާ ހަމަހަމަކަމާއި އެކުގައެވެ.\nއަދިވެސް އަހަރެން ލިއަމަށް ކުޑަކުޑަ މިސާލެއް ދައްކައިލާނަމެވެ. ލިއަމަށް އެނގޭހެއްޔެވެ؟\nއިސްލާމް ދީނުގައި އަންހެނުންވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް މާތް ކުރައްވާފައެވެ. މަންމައެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ދަރިން އެ މަންމައަށް ކިޔަމަންވުމަށް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ. ހެޔޮކޮށް ހިތުމަށް އަމުރު ކުރެއްވިއެވެ. މަންމަގެ ފައިތިލަ ދަށުގައި ސުވަރުގެ ލައްވާ މަންމަގެ ޙައްޤު މަތިވެރިކުރެއްވިއެވެ.\nކުޑަ ކުޑަ ވާހަކައެއް ކިޔައިދެންހެއްޔެވެ؟ އެއްދުވަހަކު ރަސޫލާ ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމްގެ އަރިހަށް އައިސް މީހަކު ދެންނެވިއެވެ.\n"ﷲ ގެ ރަސޫލާއެވެ. މީސްތަކުންގެ ތެރެއިން ތިމަންނާ އެންމެ ބޮޑަށް ހެޔޮކޮށް ހިތަން ޖެހެނީ ކާކަށްތޯއެވެ؟"\nހަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "މަންމައަށެވެ."\nއޭނާ ދެންނެވިއެވެ. "ދެން ކާކައްތޯއެވެ"\nހަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "ކަލޭގެ މަންމައަށެވެ"\nއަނެއްކާވެސް އޭނާ ދެންނެވިއެވެ. "ދެން ކާކައްތޯއެވެ"\nހަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "ކަލޭގެ ބައްޕައަށެވެ"\nސުބްޙާނައްﷲ އެވެ. މަންމައަކީ އަންހެނަކަށް ވާއިރު މަންމައަށް އިސްލާމް ދީނުގައި ދެއްވާފައިވާ ފަދަ ޤަދަރެއް އެހެން އެއްވެސް ދީނެއްގައި ދީފައި ވޭހެއްޔެވެ؟ ނޫނެކެވެ. މިއީ ކުޑަ ކުޑަ މިސާލެކެވެ.\nއަންބެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ވެސް އިސްލާމްދީން ވަނީ އަންހެނުން މާތް ކުރައްވާފައެވެ. ފިރިންގެ މައްޗަށްވާ އަންހެނުންގެ ޙައްޤުތަކެއް އިސްލާމް ދީނުގައި ލައްވާފައިވެއެވެ.\nއަންހެން ކުއްޖެއް ހެޔޮގޮތުގައި ބަލައި ބޮޑުކޮށްފިނަމަ އެކަމުގައި ބޮޑުވެގެންވާ ދަރުމަލެއްވިއެވެ.\nއޭގެ އިތުރުންވެސް ބައިވަރު އެއްޗެހި ސާރާ ލިޔެފައި ހުއްޓެވެ. އާޔަތްތަކާއި ހަދީޘްތަކެވެ.\nބަޔާން ކުރަން ދަތި އަސަރުތަކެއް މުޅި ހަށިގަނޑުގައި ދައުރުކޮށް ގަތުމާއެކު ލިއަމްގެ ހިތަށް ބުނެދޭން ނޭނގޭ އަސަރުތަކެއް ކުރުވިއެވެ.\n"އާނ... އަހަރެން އަޖައިބުވެއްޖެ! ސާރާ، އަހަންނަށް ބުނާނެ އެއްޗެއް ނޭނގުނު، އިސްލާމް ދީނަކީ މަތިވެރި ދީނެއް... އަހަރެން ޤަބޫލުކޮށްފިން"\nލިއަމަށް ގޮނޑިން ތެދުވެވުނެވެ. އޭނާ އެ ދީން ދަސްކުރަން ބޭނުމެވެ. އެއީ ހުރިހާ ގޮތަކުން ވެސް ފުރިހަމަ ދީނެއްކަމުގައި އޭނާގެ ސިކުނޑި ގޮވި ގޮވުމަށް އިޖާބަދޭން ލިއަމް ބޭނުންވިއެވެ. އޭނާގެ ހިތުގައި އުފެދޭ ހުރިހާ ސުވާލެއްގެ ޖަވާބު ވެސް ވަރަށް ފުރިހަމައަށް އިސްލާމްދީނުގައި އަންގަވާފައި އެބަ އޮތެވެ.\nލިއަމްގެ ހިތުގައި ހިދާއީ ނޫރުގެ އަލިކަމެއް ދިއްލިއްޖެއެވެ. އެ ދީނާ މެދު އޭނާގެ ހިތުގައި ލޯބި އުފެދިއްޖެއެވެ. އެއާއެކު އެކީ ސާރާއަށްޓަކައި އޭނާގެ ހިތުގައި އޮތް މަޤާމު ދެ ގުނަ ވެގެން ދިޔައެވެ. ސާރާއަށްޓަކައި އޭނާގެ ހިތުގައި އުފެދުނު ލޯބީގެ ކުރި ހެދެން ފެށިއެވެ. އެއީ އަމިއްލަ އެދުމެއް ނުވާ ލޯތްބެކެވެ.\nކޮޓަރިއަށް ވަތްތަނާ އެރިކް ގުޅައިފިއެވެ.\n"މީނަ ޚަބަރެއްވެސް ނުވޭ މިހާރު! މާ ބުރަ ދުވަސް ކޮޅަކީތަ؟" އެރިކް ސުވާލުކޮށްލިއެވެ.\nހިނިގަނޑެއް ޖަހައިލަމުން ލިއަމް އެ ސުވާލަށް ޖަވާބު ދެމުން ވިސްނައިލިއެވެ. އޭނާ އެ ވާހަކަ އެރިކް ގާތު ބުނަންވީހެއްޔެވެ؟ އެހެން ނަމަވެސް އެފަދަ ހިތްވަރެއް އޭނާއަކަށް ނުލިބުނެވެ.\n"ލިއަމް... ކިހިނެއްވެފަ؟" އެރިކް އަހައިލީ ލިއަމްގެ އަޑެއް ނީވުމުންނެވެ.\n"އޭނ... ކީކޭ؟" ސިހުނު ލިއަމަށް ބުނެވުނެވެ. އެރިކް ކުރިން އޭނާ ކުރި ސުވާލު ތަކުރާރު ކޮށްލިއެވެ. ލިއަމް ބުނީ އޭނާއަށް ކަމެއް ނުވާ ކަމުގައެވެ.\n"އެއްކަލަ ޒައިދުގެ ހަބަރެއް ނުވޭތަ ފަހުން؟" އެރިކް އަހައިލިއެވެ.\n"ހޫން... އޭނަގެ ހަބަރެއް ނުވޭ ފަހަކުން" ލިއަމް ބުނެލިއެވެ.\nމެންދުރެކެވެ. ފާރޫޤު އޮފީހުން ނުކުތްއިރު އެ މޫނުމަތިން ފެނުނީ މާޔޫސްކަމެވެ. ލޮލުގައި ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ކަރުނައިގެ އަސަރު ވާހެން ވެސް ހީވެއެވެ. އޭރު އޭނާގެ އަތުގައި ސިޓީ އުރައެއް އޮތެވެ. މާޔޫސްކަމާއެކު ކަރު އެލުވައިލައިގެން ގޮސް ކާރަށް އަރައި ދުއްވައިލިއެވެ. އެކުވެރި ވާސިމު ގުޅައިލީ އެވަގުތެވެ.\nފޯނު ނަގާ ކަންފަތުގައި ޖަހަމުން އޭނާ ހަމަޖެހެން މަސައްކަތް ކުރިއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އަޑުގައިވަނީ މާޔޫސްކަމެވެ.\n"އަހަރެން ބައްދަލުކޮށްލަން ބޭނުންވެގެން؟ މިގަޑީ ބިޒީކޮށްތަ ތިއުޅެނީ؟" ވާސިމު ބުނެލިއެވެ.\n"ނޫން" އެކުވެރިޔާ އެ ގުޅީ މުހިންމު ކަމަކުހެން ހީވެ ފާރޫޤު ބުނެލިއެވެ. އެކުވެރިޔާ އެދުނީ އޭނާގެ އޮފީހުން ބައްދަލުކުރުމަށެވެ.\nފާރޫޤު ކާރުގެ މިސްރާބު ބަދަލުކޮއްލީ ވާސިމުމެން އޮފީހާ ދިމާލަށެވެ. ވާސިމާ ވާހަކަ ދައްކައިލުމަށްފަހު ނުކުތް ފާރޫޤުގެ މޫނުމަތިން ހިސާބެއްގެ ހަމަޖެހުމެއް ފެންނަމުންދިޔައެވެ.\nލެއްވި ނަސީބަށް މާތް ﷲ އަށް ޝުކުރު ކުރަމުން ފާރޫޤު ކާރަށް އަރާ ގެއަށް ދާން މިސްރާބުޖެހީ، އަނެއްކާވެސް އޭނާގެ ހަޔާތަށް އަންނަން އުޅޭ ތޫފާނުގެ ކުޑަވެސް ހިލަމެއް ނުވާ ހާލުގައެވެ.\nގެއަށް ގޮސް ފެންވަރާލައިގެން ނުކުތް ފާރޫޤު ނާސްތާ ކުރީ އަންހެނުން ސަލްމާއާއި ދަރިފުޅު ސާރާއާއި އެކުގައެވެ. އެހެން ދުވަސް ދުވަހާ ޚިލާފަށް ފާރޫޤުގެ ބަސް މަދުކަން ސަލްމާއާއި ސާރާއަށް ވެސް ފާހަގަ ކުރެވުނެވެ. ކައި ނިންމާލުމަށްފަހު ތިން މީހުން ވެސް ގޮސް ސޯފާގައި ޖައްސައިލިއެވެ.\nފާރޫޤަށް ފޯނެއް އައީ އެވަގުތެވެ. ފޯނު ނަގާ ކަންފަތުގައި ޖައްސައިލުމާއެކު އޭނާގެ މޫނުމަތި ބަނަވެގެން ދިޔައެވެ. އަމިއްލަ ދިފާޢުގައި ވާހަކަ ދައްކަން އުޅުނުނަމަވެސް އޭނާ ދައްކަމުން ދިޔަ ވާހަކައަކަށް ނުބަލާ އެކޮޅުން ފޯނު ކަނޑައިލުމާއެކު އޭނާއަށް ލިބުނީ މާޔޫސްކަމެވެ.\n"ފާރޫޤު ކިހިނެއްވީ؟" ސަލްމާ ސުވާލުކުރިއެވެ.\n"ބައްޕާ ކިހިނެއްތޯ ވީ؟" ސާރާވެސް ކަންބޮޑުވިއެވެ. ވީ ގޮތް ފާރޫޤު ކިޔައިދިނެވެ. ކުންފުނިން އެހެން މީހަކު ކުރި ވައްކަމެއްގެ ތުހުމަތު ފާރޫޤުގެ ބޮލުގައި އެޅި، ވަޒީފާއިން ކަޑައިލި ވާހަކަ އޭނާ ބުނެލިއެވެ. ގެއްލުނު ފައިސާ ނުދައްކައިފިނަމަ އޭނާގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރާނެކަމަށް ބުނި ވާހަކަ ވެސް ބުންޏެވެ.\n"އެކަމަކު ކިހިނެއް އެވަރަށް އެ ފައިސާ އަހަރެމެން ހޯދާނީ ވެސް"ސަލްމާއަށް ބުނެވުނެވެ. ސާރާވެސް އިނީ ބުނާނެ އެއްޗެއް ނޭނގިފައެވެ.\nހަފްތާއެއް ފާއިތުވެ ދިޔަފަހުން ވާސިމު ފާރޫޤާ ބައްދަލުކުރީ ޖަވާބެއް ނުލިބިގެންނެވެ. އެކުވެރިޔާގެ މާޔޫސްވެފައިވާ މޫނުމަތިން ކަމެއް ދެނެގަންނަން މަސައްކަތް ކުރަމުން ވާސިމު ސުވާލުކުރިއެވެ. ފާރޫޤު ނުބުނަން އުޅެފައި ވެސް ވެގެން އުޅޭ ގޮތް ކިޔައިދިނެވެ.\n"އަހަރެން ބުނީމެއްނު އަހަރެންގެ ކުންފުނިން ހުސްވެފަ އޮތް މަޤާމަށް ފާރޫޤު ގެންނަން ބޭނުމޭ... ލާރީގެ ކަންތަކާ ހާސްނުވޭ.. އަހަރެން ލޯޔަރުންގެ ޓީމަކާ މަޝްވަރާ ކުރާނަން. ފައިސާ ދައްކައިގެން ތިކަންތައް ނިމެންޏާ އަހަރެން ފައިސާ ވެސް ދައްކަފާނަން... އިންޝާ ﷲ ހުރިހާކަމެއް ވެސް ރަނގަޅުވާނެ"\nފާރޫޤު ނޫނެކޭ ބުނި ނަމަވެސް އެ ފައިސާ ދައްކަދޭން ވެސް ވާސިމު ހުރީ ތައްޔާރަށެވެ.\nޖެހިގެން އައި ހަފްތާގައި ވާސިމުގެ އެހީއާއެކު އެ ފައިސާ ދެއްކުނެވެ. އެކުވެރިޔާ ވެދިން އިޙްސާންތެރިކަމުގެ ބަދަލު ދޭނީ ކިހިނެއްކަން ފާޜޫޤަކަށް ނޭނގުނެވެ. އޭނާއަށް ބުނެވުނު ހާވެސް އެއްޗަކީ ޝުކުރިއްޔާއެވެ.\nއެ ދުވަހުގެ ފަހުން ހަފްތާއެއް ފާއިތުވެގެން ދިޔައިރު ކޮންމެ ދުވަހަކު ވެސް ޒައިދު އެ ގަޑިއަށް ސާރާމެން ގެ ކައިރިއަށް ދެއެވެ.\nސާރާ ލިއަމާ ބައްދަލުކުރާއިރު އެ ތުންފަތް މަތީގައިވާ ހިނިތުންވުން ފެނި އެ ހިތުގައި ނަފްރަތުގެ ހުޅު ރޯވެގެން ދެއެވެ. އެ ހުޅުގަނޑު ބޮޑުވެ އޭނާ ބޭނުންވީ ލިއަމް އެ ނަފްރަތު ތެރޭގައި އަންދައިލާށެވެ.\nސާރާއާމެދު އާދަޔާ ޚިލާފަށް ވިސްނެން ފެށުމާއެކު އެ ހިތުގެ ޙާލު ސާރާގެ ކުރިމަތީގައި ބަންޑުން ކޮށްލަން ލިއަމް ނިންމީ ވެސް އެފަދަ ދުވަހެއްގައެވެ. ސާރާ ގަނޑުކޮޅު އޭނާގެ އަތަށް ދީފައި ހިނގައިގަތުމުން ލިއަމް ސާރާއަށް ގޮވައިލިއެވެ.\n"ސާރާ" ސާރާ ފިޔަވަޅުތައް މަޑުޖައްސައިލަމުން ލިއަމަށް ބަލައިލިއެވެ.