April fool dhuvas faahaga koh baiverivumuge hukum\nالحمد لله رب العالمين. والصلاة و السلام على أشرف الأنبياء والمرسلين. و بعد: އެޕްރީލް ފޫލް ދުވަހަކީ ކޮބާ؟ އެޕްރީލް ފޫލް ދުވަހަކީ މީހުންނަށް ދޮގުހެދުމާއި އޮޅުވާލުން ހިމެނޭ ގޮތުގެ މަތިން ފާހަގަކުރަމުން އަންނަ ދުވަހެކެވެ. މިކަން ފެށިފައިވަނީ 19 ޤަރުނުގެ ކަމުގައި ބުނެވޭ އިރު އެޔަށްވުރެ ކުރިޔަށް މިކަމުގެ އަޞްލުގޮސްފައިވެއެވެ. އެހެނީ އެޕްރީލް އެއްވަނަ ދުވަހަކީ ރޯމަނުންނާއި އިންޑިޔާގައި އާއަހަރު ފާހަގަކުރެވުނު ދުވަހެވެ. އަދި ފަހުން އާއަހަރު ފާހަގަކުރެވޭ ދުވަސް ޖެނުއަރީ އަށް ބަދަލުކުރެވުމުން އެދުވަސް ފާހަގަކުރުން ދޫނުކޮށްލި މީހުންނަށް އެފަދައިން މުޚާތަބުކުރެވި ފާހަގަކުރެވޭ ދުވަހަކަށް ވެގެންދިޔައެވެ. ނަމަވެސް ކުރިންވެސް ބަޔާންކުރެވުނު ފަދައިން އޭގެ މާކުރިންވެސް ހުޅަނގުގައި މިދުވަސް ފާހަގަކުރެވުމުން ދިޔައެވެ. ބައެއް ހުޅަނގުގެ ތާރީޚު ޢިލްމުވެރިން އެދުވަސް ފާހަގަކުރުން ފެށިފައިވަނީ ރޯމަނުންގެ ވެރިކަމުގައި ކަމުގައި ބަޔާންކުރައްވާފައި ވެއެވެ. އަދި އެދުވަސް ފާހަގަކުރަން ފެށުނީ ފަރަންސޭސި ވިލާތުގައި 16ވަނަ ޤަރުނުގައި ކަމަށްވެސް ބަޔާންވެފައިވެއެވެ. ސީދާ ތާރީޚެއް މިކަމުގައި ނެތްކަމުގައިވިޔަސް ވަރަށްކުރިއްސުރެ ފެށިގެން ހުޅަނގުގައި މިދުވަސްއެކިގޮތްގޮތަށް ފާހަގަކުރެވެމުންދެއެވެ.\nޝެއިޚު އިބުނު ޢުޘައިމީން ރަޙިމަހުﷲ ބަޔާންކުރައްވާފައިވެއެވެ. “ބައެއް މޮޔައިން ފާހަގަކުރާ އެޕްރީލް ފޫލާއި މެދުގައި އެކަމުގެ މައްޗަށް މުސްލިމުން އަޚުންނަށް އިންޒާރުކުރަމެވެ. ހީވާގޮތުން މިހާރު އެދުވަސްވަނީ ކައިރިވެފައެވެ. މިކަން އައިސްފައިވަނީ ޔަހޫދީންނާއި ނަޞާރާއިންނާއި މަޖޫސީންނާއި އަދި ކުފުރުގެ އަހުލުވެރިންގެ ގާތުންނެވެ. އެކަމަކީ އެއްގޮތަކުން ބަލާއިރު ދޮގެކެވެ. ދޮގު ހެދުން ޝަރުޢީގޮތުން ވަނީ ޙަރާމްވެގެންނެވެ. އަދި އަނެއްގޮތުން ބަލާއިރު ކާފަރުންނާއި ވައްތަރުވެގަތުމެކެވެ. ކާފަރުންނާއި (އެމީހުންގެ ދީނާއި އަދި އާދަތަކުގެ ޙާއްޞަކަންކަމުގައި) ވައްތަރުވެގަތުމަކީ ޙަރާމްކަމެކެވެ.\nނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވެއެވެ. (مَن تَشَبَّهَ بِقَومٍ؛ فَهو مِنهُم) މާނައީ: ބަޔަކާއި ވައްތަރުވެގެންފިމީހާވަނީ އެބަޔެއްގެ ތެރެއިންނެވެ…..” ޝެއިޚުގެ ބަސްކޮޅު ކުރުކޮށްލެވިފައި.\nޝެއިޚު ޞާލިހު ފައުޒާން ޙަފިޒަހުﷲ މިދުވަހުގެ ޙުކުމް ބަޔާންކޮށްދެއްވަމުން ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. “ދޮގު ހެދުން ހުރިހާ ވަޤުތެއްގައިވެސް ޙަރާމްވެގެންވެއެވެ. އަދި ކާފަރުންނާއި މިފަދަ ކަންކަމުގައި އަދި އެނޫންކަމެއްގައިވެސް އެއްވައްތަރުވެގަތުން ޙަރާމްވެގެންވެއެވެ…”\nނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވެއެވެ. (وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّ الْكَذِبَ يَهْدِي إِلَى الْفُجُورِ وَإِنَّ الْفُجُورَ يَهْدِي إِلَى النَّارِ وَمَا يَزَالُ الرَّجُلُ يَكْذِبُ وَيَتَحَرَّى الْكَذِبَ حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللَّهِ كَذَّابًا) متفق عليه. މާނައީ: އަދި ތިޔަބައީމީހުންގެ މައްޗަށް ދޮގާއި މެދުގައި އިންޒާރުކުރައްވަމެވެ. ފަހެ ދޮގު މަގުދައްކަނީ ފާފައަށެވެ. އަދި ފާފަ މަގުދައްކަނީ ނަރަކައަށެވެ. މީހާ ދޮގުހަދައި އަދި ދޮގު ހެދުމުގައި ކުރިއަރައިދެއެވެ. އެއީ ﷲގެ ޙަޟްރަތުގައި އެމީހަކީ ދޮގުވެރިޔެއްކަމުގައި ލިޔެވިއްޖައުމަށް ދާންދެނެވެ.”\nއަދިވެސް ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވެއެވެ. (وَيْلٌ لِلَّذِي يُحَدِّثُ فَيَكْذِبُ لِيُضْحِكَ بِهِ الْقَوْمَ وَيْلٌ لَهُ وَيْلٌ لَهُ) رواه أبو داود في سننه: 4990 و حسنه الألباني.\nމާނައީ: “މީސްތަކުންނާއި ވާހަކަދެއްކުމުގައި މީސްތަކުން ހެއްވަންވެގެން ދޮގުހަދާމީހާގެ މައްޗަށް ހަލާކުހުއްޓެވެ. އެމީހަކަށް ހަލާކުހުއްޓެވެ. އެމީހަކަށް ހަލާލުހުއްޓެވެ.” މީހުން ބިރުގެންނެވުމުގެ ނުބައިކަން. ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވެއެވެ. (لَا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يُرَوِّعَ مُسْلِمًا) رواه أبو داود في سننه 5004 و صححه الألباني. މާނައީ: މުސްލިމަކަށް އެހެން މުސްލިމެއް ބިރުގަންނަވަން ހުއްދަވެގެން ނުވެއެވެ.\nނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވެއެވެ. )لَتَتْبَعُنَّ سَنَنَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ شِبْرًا شِبْرًا وَذِرَاعًا بِذِرَاعٍ، حَتَّى لَوْ دَخَلُوا جُحْرَ ضَبٍّ تَبِعْتُمُوهُمْ ”. قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى قَالَ ” فَمَنْ( رواه البخاري ومسلم. މާނައީ: “ތިޔަބައިމީހުންގެ ކުރީގެ މީހުންގެ ގޮތްތަކަށް ތިޔަބައިމީހުން ކާވަތުން ކާވަތުން ތަބާވާނެއެވެ. އެޔަށްފަހު މުށްމުށުން ތަބާވާނެއެވެ. އެއީ އެބައިމީހުން ސަޙަރާގެ އުޅޭ ބޮނޑެއްކަމަށްވާ ޟައްބުގެ ޙަރަށް ވަންކަމުގައިވިޔަސް އެމީޙުންގެ ފަހަތުން ގޮސްވަންނާނެއެވެ. ދެން ތިމަންބޭކަލުން(ޞަޙާބީ ބޭކަލުން) ދެންނެވީމެވެ. އޭ ރަސޫލުﷲއެވެ. އެއީ ޔަހޫދީންނާއި ނަޞާރާއިންހެއްޔެވެ؟ ނަބިއްޔާ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. “ދެން ކޮންބައެއްހެއްޔެވެ؟”\nވީމާ މިފަދަ ކަންކަމުން އެންމެ ދުވަހަކުވެސް އެންމެ ހިނދުކޮޅަކުވެސް ކުރުން ހުއްދަވެގެންނުވެއެވެ. އެހެނީ މިކަމުގެ އަސްލު ހުއްދަވެގެން ނުވާއިރު މިކަމުގެ ސަބަބުން އެތައް މައްސަލަތަކެއް ނިކުމެގެންދެއެވެ. ވީމާ ދުޢާއަކީ އަޅުގަނޑުމެންނަކީ މިފަދަ ނުބައިކަން ކަން މަޖާކަމަކަށް ދެކިގެން ކުރާ ބަޔެއްކަމުގައި ނުލެއްވުމެވެ. އަދި މިފިތުނައިން ސަލާމަތްކުރެއްވުމެވެ. وصلى الله وسلم على محمد و آله و صحبه أجمعين. آمين.\nPosted by Aruzam at 8:28 PM0comments\nއަބޫ ޛައްރު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު ރިވާކުރެއްވިއެވެ. ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ބަނީ އިސްރާއީލު ބާގައިގެ އަޅުކަންކުރާ މީހަކު އަޅުވެރިވެ އޭނާގެ މުންނާރުގައި ފަސްދޮޅަސް އަހަރުވަންދެން ﷲ އަށް އަޅުކަން ކުރުންމަތީ ދެމިހުރެއްޖެއެވެ. އެޔަށްފަހު ވާރެ ވެހި ބިންމަތި ފެހިވެއްޖެއެވެ. ދެން މިއަޅުވެރިޔާ އޭނާގެ މުންނާރުން ބޭރު ބެލުމަށްފަހު ބުނެފިއެވެ. ތިމަންނާ މިތަނުން ފައިބާ ﷲގެ މަތިން ޒިކުރުކޮށް ހަދައިފިނަމަ ހެޔޮކަން އިތުރުވާނެއެވެ.\nދެން އޭނާ އެތަނުން ފައިބައިފިއެވެ. އޭރު އޭނާގެ އަތުގައި ގޮދަން ރޮއްޓެއް ނުވަތަ ދެރޮއްޓެއް އޮތެވެ. ދެން ބިންމަތީގައި އުޅެނިކޮށް އަންހެނަކާ ދިމާވެއްޖެއެވެ. ދެން އެޔަށްފަހު އެދެމީހުން ދެމީހުންނަށް ވާހަކަދައްކަމުން ގޮސް އެދެމީހުން އެއްދާންކޮށް ޒިނޭކޮށްފިއެވެ. އެޔަށްފަހު އޭނާ ހޭވެރިވެއްޖެއެވެ. އެޔަށްފަހު އޭނާ ކުޑަ ފެން ގަނޑަކަށް ފެންވަރަން ފައިބައިފިއެވެ. އެހިނދު ސަލާން ޖަހާ މީހަކު އައިސްފިއެވެ. ދެން އެމީހާއަށް އޭނާ ފެންގަނޑުގައި އޮވެފައި އެރޮށި ނުވަތަ ދެރޮށި ނެގުމަށް އިޝާރާތްކޮށްލިއެވެ. އެޔަށްފަހު އޭނާ މަރުވެއްޖެއެވެ. ދެން އޭނާ މަރުވުމަށްފަހު އޭނާގެ ފަސްދޮޅަސް އަހަރުގެ އަޅުކަން އެ ޒިނޭއާ އަޅާކިރުނު އިރު އެޒިނޭ އޭނާގެ ހެޔޮކަންކަމަށްވުރެ ބަރުވެއްޖެއެވެ. އެޔަށްފަހު އެދެގޮދަން ރޮށި އޭނާގެ ހެޔޮކަމުގެ ތެރެއަށް ލެވިއްޖެއެވެ. އެޔަށްފަހު އޭނާގެ ހެޔޮކަން ބަރުވެ ﷲ އޭނާގެ ފާފަ ފުއްސަވައިފިއެވެ.\n(މަޞްދަރު: ޞަޙީޙް އިބުނު ޙިއްބާން 820، ޙަދީޘްގެ މާނަ)\nމި ޙަދިޘުން ލިބޭ ޢިބުރަތްތައް:\n1. ޒިނޭގެ ފާފައިގެ ބޮޑުކަން.\n2. އަދި ﷲގެ ދަލީލުތަކަށް ވިސްނާ ފިކުރުކޮށްފިނަމަ އީމާންކަން އިތުރުވާކަން.\n3. ޝައިތާނާ އިންސާނާ މަގުފުރެއްދުމަށްއ އަންނަނީ ހެޔޮމަގުތަކުން ކަން.\n4. ޝައިތާނާ އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުން މަގު ފުރައްދާ ގޮތްތައް.\n5. އަދި ޞަދަޤާތް ކުރުމުގެ މާތްކަން އަދި ﷲގެ ރަޙުމަތުގެ ތަނަވަސްކަން ބޮޑުވެގެންވާކަން.\nPosted by Aruzam at 10:21 PM0comments\naashoora duvas olhijje. dhen kihineh hadhanee?\nޢާޝޫރާ ދުވަސް އޮޅިއްޖެ. ދެން ހަދާނީ ކިހިނެއް ؟\nالحمد لله رب العالمين. الصلاة و السلام على أشرف الأنبياء و المرسلين. و بعد: ޢާޝޫރާ ދުވަހަކީ މުޙަައްރަމު މަހުގެ ދިހަވަނަ ދުވަހެވެ. އެކަމާމެދުގައި ޝައްކެއްނެތެވެ. އެދުވަހު ރޯދަ ހިިފުން ނުހަނު މަތިވެރިވެގެން ވެއެވެ. ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަަމަ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވެއެވެ. (يُكَفِّرَ السَّنَةَ الَّتِي قَبْلَ) މާނައީ: "އިސްވެދިޔަ އަހަރުގެ ފާފަ ފުހެދެއެވެ." ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް. ނަމަވެސް މި އަހަރުގެ ޢާޝޫރާ ދުވަހާއި މެދުގައި އެކިފަރާތްތަކުން އެކި ދުވަސްތައް އެކަމުގައި ބުނާތީ އޮޅިއްޖެކަމަށް ބައެއް ފަރާތްތަކުން ބުނަމުންދެއެވެ. މީސްތަކުން ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ ކަންތައްކުރަންވީ ގޮތް ﷲ ސުބުޙަނަހޫ ވަތަޢާލާ ބަޔާންކުރައްވާފައިވެއެވެ.\nPosted by Aruzam at 4:07 AM0comments\nތަރުޖަމާ: ޢަބޫ ޢަބްދުﷲ ޢަބްދުއްރަޙީމް އަލްމަދނީ\nހަތަރުވަނަ ޞިފައަކީ: (وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ ) ލަފުޒީ މާނައީ: “އަދި އެބައިމީހުން ކެތްތެރިވުމަށް ވަޞިއްޔަތްކުޅައެވެ.” އެބަހުގެ މުރާދަކީ: އެބައިމީހުން އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކަށް ކެތްތެރިވުމަށް ވަޞިއްޔަތްކުޅައެވެ. ކެތްތެރިވުމަކީ އެމީހެއްގެ ނަފުސު ކުރަން އެކަށީގެންނުވާ ކަންކަމުން އަރައިގަތަނުދީ ހިފެހެއްޓުމެވެ. އަދި ޢިލްމުގެ އަހުލުވެރިން “ކެތްތެރިކަން” ތިންބަޔަކަށް ބައްސަވައެވެ. ފުރަތަމަ ބަޔަކީ: ﷲއަށް ކިޔަމަންތެރިކަން އަދާކުރުމަށްޓަކައި ކެތްތެރިވާ ކެތްތެރިވުމެވެ. ދެވަނަބަޔަކީ: ﷲ ޙަރާމްކުރެއްވި ކަންކަން ނުކުރުމަށް ކެތްތެރިވާ ކެތްތެރިވުމެވެ. ތިންވަނަބަޔަކީ: ﷲގެ މިންވަރުފުޅަށް (ޤަދަރުފުޅަށް) ކެތްތެރިވުމާ ކެތްތެރިވުމެވެ.\nހެޔޮޢަމަލުތައް ކުރުމަށް ކެތްތެރިވާ ކެތްތެރިވުން ދަންނާށެވެ. ވަރަށް ގިނަމީހުން ޖަމާޢަތުގައި ނަމާދުކުރުމަށް ކަންނެތްވެއެވެ. މިސާލަކަށް މިސްކިތަށް ނުގޮސް އެބައިމީހުން ބުނެއެވެ. ތިމަންނަ ނަމާދުކުރާނީ ގޭގައެވެ. އަދި ވާޖިބު އަދާކުރާނީ ގޭގައެވެ. (މިފަދައިން ބުނެ) ކަންނެތްވެއެވެ. އަދި އޭނާއަށް ބުނާށެވެ. އޭ އަޚާއެވެ. ތިބާގެ ނަފުސުގެ މައްޗަށް ކެތްތެރިކަން އަދާކުރާށެވެ. ނަފުސުހިފަހައްޓައި އަދި ޖަމާޢަތުގައި ނަމާދުކުރުމަށް ޒިންމާއަދާކުރާށެވެ. އަދި ވަރަށް ގިނަމީހުން އެމީހުންގެ މުދަލުން ނެރެންޖެހޭ ޒަކާތުގެ ބައިފެނިއްޖެނަމަ ދަހިވެ ބަޚީލުވެ އެބައިމީހުން ފަސްޖެހޭގޮތްވާތަން އާދެއެވެ. މިހާގިނަ މުދާތައް ނެރެންވީހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ މިމުދާތައް ބަހައްޓަންވީހެއްޔެވެ؟ މިފަދަ ގޮތަކަށް އެބައިމީހުން ފަސްޖެހޭގޮތްވެއެވެ. ފަހެ އޭނާއަށް ބުނާށެވެ. އޭ އަޚާއެވެ. ޒަކާތް އަދާކުރުމަށް ތިބާގެ ނަފުސުގެ މައްޗަށް ކެތްތެރިވާށެވެ. އަދި ހުރިހާ އަޅުކަންތަކަކަށްވެސް (ވަޞިއްޔަތްކުރާނީ) މިފަދައިންނެވެ. ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ނަމާދާއި ބެހޭގޮތުން ވަހީކުރައްވާފައިވާ ފަދައިން އަޅުކަންތަކަކީ މިފަދަ ކަމެކެވެ. (وَإِنَّهَا لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخَاشِعِينَ ) البقرة: 45 މާނައީ: “އަދި ހަމަކަށަވަރުން އެއީ (ނަމާދަކީ) ބިރުވެތިވާމީހުން ފިޔަވައި (އެހެންމީސްތަކުންނަށް) ބޮޑުވެގެންވާ ކަމެކެވެ.” ﷲ ތަޢާލާގެ ގިނައަޅުތަކުންނަށް އަޅުކަންތަކަކީ ބޮޑުވެގެންވާ ބުރަކަމެއްގެ ގޮތުގައި ފެނެއެވެ. ފަހެ އެބައިމީހުންނަށް ހެޔޮކަންކަން ކުރުމަށް ކެތްތެރިވުމަށް ވަޞިއްޔަތްކުރުން ހުއްޓެވެ. ހަމައެފަދައިން ފާފަތަކަށް ކެތްތެރިވުމަށްވެސް މެއެވެ. ބައެއް މީހުން އެބައިމީހުންގެ ނަފުސުތައް ޙަރާމްކަންކަން ކަމަށްވާ ރިބާއާއި މަކަރުހެދުމާއި އޮޅުވާލުން ފަދަ އެނޫން ޙަރާމް ކަންކަމަށް އަރިގަތުމުގައި ހޭދަކުރެއެވެ. ފަހެ އޭނާއަށް ބުނާހުށިކަމެވެ. އޭ އަޚާއެވެ. ތިބާގެ ނަފުސުގެ މައްޗަށް ކެތްތެރިވާށެވެ. ފަހެ ޙަރާމްގޮތުގައި ކަންކަން ނުކުރާށެވެ. އަދި ބައެއްމީހުން އަންހެނުންނަށް ބަލާހަދައެވެ. އެބައިމީހުން ވިޔަފާރިކުރާ ތަންތަނުގައި އަންހެނުންނަށް ބަލާހަދަމުން ހިނގާތަން ފެންނާނެއެވެ. އެބައިމީހުންނަށް ބުނާށެވެ. އޭ އަޚާއެވެ. ތިފަދަ ކަންކަމުން (ދުރުވުމުގެ މައްޗަށް) ތިބާގެ ނަފުސުގެ މައްޗަށް ކެތްތެރިވާށެވެ. އަދި އެބައިމީހުން ﷲގެ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ ޤަދަރުފުޅުގެ (މިންވަރުފުޅުގެ) މައްޗަށް ވަޞިއްޔަތްކުރާ ކުރުން ދަންނާށެވެ. އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ބައްޔެއް ޖެހެއެވެ. އަދި އިންސާނާގެ މުދަލުން ބައެއް ގެއްލިދެއެވެ. އަދި އިންސާނާއަށް އޭނާ ލޯބިވާ މީސްތަކުން ގެއްލިދެއެވެ. އަދި އެކަމާ ދެރަވެ ހިތްހަމަނުޖެހި އަދި އެކަމާ ވޭންއަޅައެވެ. ފަހެ އެކަންކަމުގެ ސަބަބުން އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކަށް ވަޞިއްޔަތްކޮށް ހަދަންޖެހެއެވެ. އޭ އަޚާއެވެ. ކެތްތެރިވާށެވެ. ތިއީ (ޤަދަރުގައި) މިންވަރުގައިވާ ކަމެކެވެ. ދެރަވުމަކުން ކުރާނެ ފައިދާއެއް ނޯންނާނެއެވެ. އަދި ދެރަވެފައި ހުންނަ ހުރުން ހުއްޓާނުލާ ހުރިކަމުގައިވިޔަސް އެކަމުން ލިބުނު ދެރަފިލައިގެން ނުދެއެވެ. އެމީހެއްގެ ދަރިފުޅު މަރުވެފައިވާ މީހާއަށް އަހަރެމެން ބުނާނީ މިފަދައިންނެވެ. އޭ އަޚާއެވެ. ކެތްތެރިވާށެވެ. އެއީ އެޔަށްފަހު އުފަންނުވާ ކުއްޖެއްކަމުގައި ވިސްނާށެވެ. ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެކަލޭގެފާނުގެ އެއް އަންހެން ދަރިކަނބަލަކަށް ޙަދީޘްކުރެއްވި ފަދައިންނެވެ. (إِنَّ للهِ مَا أَخَذَ، وَلَهُ مَا أَعْطَى، وَكُلًّ شَيْءٍ عِنْدَهُ بِأَجَلٍ مُسَمّى، فَمُرْهَا فَلْتَصْبِر وَلْتَحْتِسبْ) (1) މާނައީ: “ހަމަކަށަވަރުން ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ނެންގެވި އެއްޗެއް ވަނީ އެއިލާހަށެވެ. އަދި އެއިލާހު ދެއްވިއެއްޗެއްވެސް ވަނީ އެއިލާހަށެވެ. ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުގައި ކޮންމެ އެއްޗެއްވެސް ވަނީ އެއެއްޗެއްގެ ވަޤުތުކަނޑައެޅިފައެވެ. ފަހެ ކެތްތެރިވުމަށާއި (ޘަވާބަށް) އުއްމީދުކުރުމަށް އެކަމަނާއަށް އަމުރުކުރާށެވެ.” ހުރިހާކަމެއްވަނީ ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއަށެވެ. ފަހެ ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އެއިލާހުގެ މިލްކުގެ ދަށުގައިވާ އެއްޗެއް ނެންގެވުމުން އެކަމަށް ޝަކުވާކުރާނީ ކޮންފަދައަކުން ހެއްޔެވެ؟އަދި އެކަމަށް ރުޅި އަންނާނީ ކޮންފަދަ އަކުން ހެއްޔެވެ؟ ކެތްތެރިވުމުގެ ވައްތަރުތަކުގެ ތެރެއިން ނަފުސުތަކުގެ މައްޗަށް އެންމެ ދަތިއުނދަގޫ ވެގެންވާ ކެތްތެރިވުމަކީ ކޮބައިހެއްޔޭ ބުނެވިއްޖެނަމަ ޖަވާބަކީ މިއެވެ. އެކަން ތަފާތުވެގެންވެއެވެ. ބައެއްމީހުންނަށް އެންމެ އުނދަގޫ ވެގެންވަނީ ހެޔޮކަންކަމުގެ މަތީގައި ދެމިހުރުމެވެ. އަދި އެކަން ވަރަށްބޮޑު ބުރައަކަށް އެމީހުންނަށް ވެއެވެ. ބައެއްމީހުންގެ އޭގެ އިދިކޮޅެވެ. އެބައިމީހުންނަށް ހެޔޮކަންކަން ކުރުން ފަސޭހަވެގެންވެއެވެ. ނަމަވެސް ފާފަތައް ދޫކޮށްލަން އެބައިމީހުންނަށް އުނދަގޫވެގެންވެއެވެ. އަދި ބޮޑުވެގެންވާ އުނދަގޫ ވުމަކުން އުނދަގޫވެގެންވެއެވެ. އަދި ބައެއްމީހުން ހެޔޮކަންކަން ކުރުމަށް ކެތްތެރިވުން ފަސޭހަވެގެންވެއެވެ. އަދި ފާފަތަކުން ދުރުވެ ހުރުމުގެ މައްޗަށް ކެތްތެރިވުން ފަސޭހަވެގެންވެއެވެ. ނަމަވެސް މުޞީބާތެއް ޖެހުމުން އެބައިމީހުންނަށް ކެތްތެރިކަން ތަޙައްމަލެއްނުކުރެވެއެވެ. އަދި އެކަމަށް އެބައިމީހުން ނުކުޅަދާނަވެގެންވެއެވެ. ބައެއްމީހުން އެކަމުގައި ގޮސް މުރުތައްދުވާ ހާލަށް ދެއެވެ. – ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ ކިބައިން ރައްކާތެރިކަމަށް އެދެމެވެ. – އެއީ ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވާ ފަދައިންނެވެ. (وَمِنَ النَّاسِ مَن يَعْبُدُ اللَّـهَ عَلَىٰ حَرْفٍ، فَإِنْ أَصَابَهُ خَيْرٌ اطْمَأَنَّ بِهِ وَإِنْ أَصَابَتْهُ فِتْنَةٌ انقَلَبَ عَلَىٰ وَجْهِهِ، خَسِرَ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةَ ذَٰلِكَ هُوَ الْخُسْرَانُ الْمُبِينُ ) الحج: 11. މާނައީ: “މީސްތަކުންގެ ތެރޭގައި ޝައްކެއްގެ މަތީގައިހުރެ ﷲއަށް އަޅުކަން ކުރާ މީސްތަކުންވެއެވެ. ފަހެ އެމީހަކަށް ހެޔޮކަމެއް ދިމާވެއްޖެނަމަ އޭނާއަށް އެކަމުން ހަމަޖެހުން ލިބިގަނެއެވެ. އަދި (އެމީހަކު އިމްތިޙާނުކުރަނިވި) މުޞީބާތެއްޖެހިއްޖެނަމަ އޭނާގެ މޫނު އެނބުރިދެއެވެ. (އެއީ އިސްލާމްކަމުން ކުފުރުގެ މައްޗަށް އެނބުރިދެއެވެ.) އެމީހެއްގެ ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތް އެމީހަކަށް ގެއްލިއްޖެއެވެ. ފާޅުވެގެންވާ ގެއްލުމަކީ(ހަލާކަކީ) އެއީއެވެ.” އެހެންކަމުން މި ސޫރަތުގައި ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ހުވާގެ ބަސްފުޅުން ވަޙީކުރައްވައި އެބަސްފުޅު އިތުރަށް ޔަޤީންކުރުމަށް (إنَّ) އާއި (اللام) އިން ހުރިހާ އާދަމުގެ ދަރިންވަނީ ގެއްލުމުގައި (ހަލާކާއި ފަސާދައިގައި) ކަން ބަޔާންކުރައްވައެވެ. އަދި އެފަސާދަ ހަލާކު ގެއްލުންވަނީ އެބައިމީހުންގެ ހުރިހާ ދިމާއަކުން ވަށައިލައިފައެވެ. އެއީ މިބަޔާންކުރަނިވި ހަތަރު ޞިފަ ލިބުނު މީހުން ފިޔަވައެވެ. އީމާންކަމާއި އަދި ހެޔޮޢަމަލުކުރުމާއި އަދި ޙައްޤަށް ވަޞިއްޔަތްކުރުމާއި އަދި ކެތްތެރިވުމަށް ވަޞިއްޔަތްކުރުމެވެ. އިމާމު ޝާފިޢީ ރަޙިމަހުﷲ ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. (لَوْ لَمْ يَنْزِلْ الله عَلَى عِبَادِهِ حُجَّةٌ إِلاَّ هَذِهِ السُّوْرَةُ لَكَفَتْهُمْ) މާނައީ: ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އެއިލާޙުގެ އަޅުތަކުންގެ މައްޗަށް ޙުއްޖަތް ޤާއިމުކުރުމަށްޓަކައި އެއްވެސް ސޫރަތެއް ބާވާނުލައްވައި ހަމައެކަނި މިސޫރަތް( ޢަޞްރު ސޫރަތް) ބާވާލެއްވިނަމަވެސް ޙުއްޖަތަކަށް ފުދުނީހެވެ.” އެބަހީ އެބައިމީހުންގެ މައްޗަށްވާ ނަޞީޙަތެއްކަމުގައި އަދި އެބައިމީހުން އީމާންވުމާއި އަދި ހެޔޮ ޢަމަލުކުރުމާއި އަދި ﷲގެ މަގަށް ދަޢުވަތު ދިނުމާއި އަދި އެކަމުގެ މައްޗަށް ކެތްތެރިވުމުގެ މައްޗަށް ބާރުއަޅާކަމެއްކަމުގައި ފުދުނީއެވެ. އެއްވެސް ހާލެއްގައި މިއީ ޙަލްޤުތަކުންގެ މައްޗަށް ޝަރީޢަތުގެ ހުރިހާކަމެއްގައި ފުދިގެންވާ ސޫރަތެއްކަމުގައި، އެކަލޭގެފާނުގެ މުރާދެއްކަމުގައި ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް ނަޞީޙަތެއްކަމުގައި އެބައިމީހުންގެ މައްޗަށް ފުދުނީހެވެ. ބުއްދި ހުރި ކޮންމެ އިންސާނަކު އޭނާ ވަނީ ގެއްލުމާއި (ހަލާކާއި ފަސާދައިގައި)ކަން އެނގިއްޖެނަމަ އަދި އެކަމުން ސަލާމަތްވުން އޮތީ މިޞިފަތައް ލިބިގެންކަން އެނގިއްޖެނަމަ، އެމީހަކު އެހަތަރު ޞިފަ އެމީހަކަށް ކުޅަދާނަވީ މިންވަރަކުން ލިބުމަށް ގަދައަޅައި މަސައްކަތްކުރާނެއެވެ. އެއީ އޭނާގެ ނަފުސު ހަލާކާއި(ގެއްލުމާއި ފަސާދައިން) ސަލާމަތްވެއްޖައުމަށް ކުރަމެވެ. ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ ކިބައިން އަޅުގަނޑުމެންނަކީ (ސަލާމާތްވެގެންވާ) ކާމިޔާބު ލިބިގެންވާ ތައުފީޤު ލިބިގެންވާ ބަޔެއްކަމުގައި ލެއްވުން އެދި ދުޢާ ދަންނަވަމެވެ. އެއިލާހަކީ ކޮންމެ ކަމަކަށް ކުޅަދުންވަންތަ އިލާހެވެ.” ޢައްލާމާ ފަޤީހު މުޙައްމަދު ބިން ޞާލިހު އަލްޢުޘައިމީން ރަޙިމަހުﷲ މި ސޫރަތުގައި ކުރައްވާފައިވާ ތަފުސީރު ނިމުނީ. الحمد لله الذي بنعمته تتم الصالحات. _____________ (1) أخرجه البخاري، كتاب الجنائز. باب قول النبي صلى الله عليه وسلم: يعذب الميت ببعض بكاء أهله عليه. (1284) و مسلم، كتاب الجنائز. باب البكاء على الميت. (923) (11)\nPosted by Aruzam at 8:53 PM0comments\nLabels: asru, quran\nnolhaalevunu shaheedh Imam Abu bakr Nabulusyge vaahaka.\nނޮޅާލެވުނު ޝަހީދު އިމާމު އަބޫބަކުރު އައްނާބުލުސީ ރަޙިމަހުﷲ.\nއެކުލަވާލީ: أبو عبد الله عبدالرحيم بن أبي عبد الله المدني\nPosted by Aruzam at 3:38 PM0comments\nLabels: Biography, islamic story, jihadh, Mujahidh\nPosted by Aruzam at 12:18 PM0comments\nއިބުނު ޢުޘައިމީންގެ އަލްޢަޞްރު ސޫރަތުގެ ތަފުސީރު 2\nޢަބްދުއްރަޙީމް ބިން މުޙައްމަދު އަލްމަދަނީ\n(إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ ﴿٣﴾)) އަދި ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢަލާ ވަނީ އެގެއްލުމާއި ހަލާކުން އިސްތިޘްނާ ވެގެންވަނީ (ސަލާމަތް ވެގެންވަނީ) މިޞިފަތަކުން ސިފަލިބިގެންވާ ހަތަރުބަޔެއްކަމުގައި ބަޔާންކުރައްވާފައެވެ. ފުރަތަމަ ޞިފައަކީ: ޖިބްރީލު ޢަލައިހިއްސަލާމް އީމާންކަމާއި ބެހޭގޮތުން ސުވާލުކުރެވުން ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ބަޔާންކޮށްދެއްވި ކަންކަމަށް އެއްވެސް ޝައްކެތް ދެކޮޅުހެދުމެއްނެތި އީމާންވުމެވެ. (ޖިބްރީލު ޢަލައިހިއްސަލާމް އީމާން ކަމާއި ބެހޭގޮތުން ސުވާލުކުރެއްވުމުން އެކަން ބަޔާންކުރައްވައި) ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. (أَنْ تُؤْمِنَ بِاللهِ، وَمَلاَئِكَتِهِ، وَكُتُبِهِ، وَرُسُلِهِ، وَالْيَوْمِ الآخِرِ، وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ) މާނައީ: “ﷲއާއި މަލާއިތް ބޭކަލުންނާއި ބާވާލެއްވެވި ފޮތްތަކަށާއި އަދި ރަސޫލު ބޭކަލުންނާއި ޤިޔާމަތްދުވަހަށް އީމާންވުމެވެ. އަދި ހެޔޮމިންވަރާއި ނުބައި މިންވަރަށް އީމާންވުމެވެ.” (1)މި ޙަދީޘްގެ ޝަރަޙަ ނުހަނު ދިގުވެގެންވެއެވެ. އަދި އެތައްތަނެއްގައި އެޙަދީޘް ބަޔާންކޮށްދެވިފައިވާނެއެވެ. މި ހަ އުޞޫލަށް އީމާންވާ މީސްތަކުންނަކީ މުއުމިނުންނެވެ. ނަމަވެސް އެޔާއެކު އީމާންކަމުގައި އެއްވެސް ޝައްކެއް އަދި ވަހުމެއްނެތި ދެކޮޅުހެދުމެއްނެތި އީމާންވުން ވާޖިބުވެގެންވެއެވެ. އެބަހުގެ މުރާދަކީ ތިބާގެ ލޮލުން ފެންނަކަންކަން ފަދައިން އެކަންކަމަށް އީމާންވުމެވެ. މިޙާލަތުގައި މީސްތަކުން ވަނީ ތިން ބަޔަކަށް ބެހިގެންނެވެ.\nPosted by Aruzam at 7:29 AM0comments\nއިސްތިޣުފާރުކުރުމަކީ (ފާފަ ފުއްސަވަން އެދުމަކީ) ކޮބާ؟\nالحمد لله رب العالمين. و الصلاة و السلام على رسوله الأمين، و على آله و صحبه ومن تبعه إلى يوم الدين. و بعد.\nޢަރަބި ބަހުގައި ބަހުގެ ގޮތުން އިސްތިޣުފާރުގެ މާނައަކީ ފާފަފުއްސެވުން އެދި ދެންނެވުމެވެ. އެބަހުގެ އަސްލަކީ (الغَفْرُ) އަލްޣަފްރު އެވެ. އެބަހުގެ މާނައަކީ ނިވާކޮށް ނުވަތަ ފޮރުވުމެވެ. ބުނެވެއެވެ. غَفَرَ اللهُ ذُنُوْبَهُ: سَتَرَهَا. ( އޭނާގެ ފާފަތައް ﷲ ސުބުހާނަހޫ ވަތަޢާލާ ޣަފަރަކޮށްދެއްވައިފިއެވެ. އެބަހީ: ޣަފަރަ: ފޮރުވައިދެއްވައިފިއެވެ)\nދުޢާއިން ނުވަތަ ތައުބާވުމުން ނުވަތަ އެނޫންވެސް ހެޔޮ ޢަމަލުތަކުން ފާފަ ފުއްސެވުން އެދި ދެންނެވުމެވެ.\nއިބުނު އަލްޤައްޔިމް ރަޙިމަހުﷲ ބަޔާންކުރައްވައެވެ. ” އިސްތިޣުފާރު، މި ލަފުޒު އެކަހެރިކޮށް އަތުވެއްޖެ ނަމަ އެބަހުގެ މުރާދަކީ ތައުބާވުމާއެކު ފާފަ ފުއްސެވުން އެދި ﷲ ޢައްޒަ ވަޖައްލައަށް ދެންނެވުމެވެ. އެއިލާހަކީ ފާފަފުއްސަވައި އަދި އޭގެ އަޘަރު ދުއްވައިލައި އަދި އޭގެ ނުބައިކަމުން ރައްކާތެރިކަން ދެއްވާ އިލާހެވެ. އަދި ސިތުރު ( އެކަމެއް ފޮރުވައިދޭ ދިނުން) މިމާނައިގައި ކޮންމެހެންވެސް އެކުލެވިގެންވެއެވެ. އެއީ އަންނަނިވި އާޔަތުގައި ވާ ފަދައިންނެވެ.\nPosted by Aruzam at 10:28 AM0comments\nޢަޞްރު ސޫރަތުގެ ތަފްސީރު 1- ޝެއިޚު އިބުނު ޢުޘައިމީން ރަޙިމަހުﷲ.\nޢަޞްރު ސޫރަތުގެ ތަފްސީރު1- ޝެއިޚު އިބުނު ޢުޘައިމީން ރަޙިމަހުﷲ.\nތަރުޖަމާ: ޢަބްދުއްރަޙީމް އަލްމަދަނީ\n(بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـٰنِ الرَّحِيمِ\nوَالْعَصْرِ ﴿١﴾ إِنَّ الْإِنسَانَ لَفِي خُسْرٍ ﴿٢﴾ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ ﴿٣﴾)\nސޫރަތުގެ މާނަ: “އަދި ޒަމާން ގަންދެއްވަމެވެ. (1) ހަމަކަށަވަރުން އިންސާނާ ވަނީ ގެއްލުމާއި (ހަލާކާއި ފަސާދައިގައި) ކަން ކަށަވަރެވެ. (2) އީމާންވެ ޞާލިޙު ޢަމަލުތައްކޮށް އެކަކު އަނެކަކަށް ޙައްޤަށް ވަޞިއްޔަތްކޮށް (ހެޔޮކަންކަމަށް އަމުރު ކުރުމާއި ނުބައިކަންކަން މަނާކޮށް) އަދި އެކަކު އަނެކަކަށް ކެތްތެރިވުމަށް ވަޞިއްޔަތްކުރި މީހުން މެނުވީއެވެ. (3)”\nއަލްޢައްލާމާ އަލްފަޤީހު އިބުނު ޢުޘައިމީން ރަޙިމަހުﷲ މަތީގައި ބަޔާންވެފައިވާ ސޫރަތުގެ ތަފުސީރުގައި ބަޔާންކުރައްވައެވެ. “ބިސްމީގެ ތަފުސީރު އިސްވެ ހިނގައްޖެއެވެ.\nPosted by Aruzam at 12:51 PM0comments\nޢުމްދަތުލް އަޙުކާމް ޙަދީޘް ފޮތުގެ ތަރުޖަމާ 1،2،3 ވަނަ ބައި\nأبو عبد الله عبد الرحيم بن أبي عبد الله المدني\nالحمد لله رب العالمين و به نستعين. الصلاة و السلام على خير الأنام نبينا محمد و آله و صحبه أجمعين. أما بعد\nޢުމްދަތުލް އަޙުކާމު މިފޮތަކީ ޙާފިޡު އިމާމު އަބްދުލްޣަނީ އަލްމަޤްދިސީ ރަޙިމަހުﷲ “ދީނުގެ ޙުކުމްތަކާއި” ގުޅޭ ޙަދީޘްތައް ޖަމާކުރައްވާފައިވާ ކުޑަ ޙަދީޘްފޮތެކެވެ. އަދި އިމާމު ރަޙިމަހުﷲ މިފޮތުގައި ޞަޙީޙް ބުޚާރީ އަދި ޞަޙީޙް މުސްލިމުގައި ދެފޮތުގައި ބަޔާންވެ އިއްތިފާޤުވެފައިވާ ޙަދީޘްތައް ނެރުއްވުމަށް ބަޔާންކުރެއްވި ކަމުގައިވިޔަސް މަދު މަދުން އެތަނުންއެއްފޮތުގައި ބަޔާންވެގެންވާ ޙަދީޘްތައްވެސް ނެރުއްވާފައިވެއެވެ. މިފޮތުގައިވާ ހުރިހާ ޙަދީޘަކީވެސް ޞައްޙަ ޙަދީޘެވެ. އާދެ މިފޮތަކީ ކުޑަ ނަމަވެސް ވަރަށްވެސް މަޤާމުގެ ގޮތުން ބޮޑު ފޮތެކެވެ. މިކަން އެނގިގެން ދަނީ މިފޮތުގެ މައްޗަށް ޢިލްމުވެރިން ކުރައްވާފައިވާ ޙިދުމަތްތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. މިފޮތުގެ އެތައްގިނަ ޝަރަޙަތަކެއް އެތައް ޢިލްމުވެރިންނެއް ލިޔުއްވާ ޙިދުމަތްކުރައްވާފައިވެއެވެ.\nޑައުންލޯރޑު ކުރައްވާ: ފުރަތަމަ ބައި\nPosted by Aruzam at 5:47 AM0comments\nފާފައާއި ނުލައި ޢީީދު އުފާ ލިބިގަންނާނީ ކިހިނެއް؟\nފާފައާއި ނުލައި ޢީީދު އުފާ ލިބިގަތުން.\nالحمد لله، و صلى الله وسلم على محمد و آله و صحبه.\nއަޟްޙާ ޢީދު އަޅުގަނދުމެންނާއި ބައްދަލުކޮށްފިއެވެ. އެދުވަހަކީ މުސްލިމުންގެ ދެވަނަ ޢީދު ދުވަހެވެ. ޙައްޖުގެ މަތިވެރި އަޅުކަމަށްފަހު އަޅުގަނޑުމެންނާއި މިބައްދަލު ކުރާ ޢީދަކީ އަޅުގަނޑުމެން ވަރަށް މަޖާ ނަގާ އުފާކުރަން ޖެހޭ ޢީދެކެވެ. އެދުވަހެއްގައި ކައިބޮއި ފާހަގަކޮށް ގުޅުން ބަދަހިކޮށް އެކުވެރިކަން އާލާކޮށް ހަދަންޖެހޭ ދުވަހެކެވެ. އަދި އުފާފާޅުކޮށް އެއުފަލުގައި މީސްތަކުން ބައިވެރިކުރަން ޖެހޭ ދުވަހެކެވެ.\nނަމަވެސް ހުއްދަގޮތުގައެވެ. ޙަރާމްކަންކަން ނުހިމެނޭގޮތުގައެވެ. ފާފަތަކާއި ފާޙިޝްކަންކަމާއި ނުލައެވެ. ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ޙަރާމްކުރެއްވި ކަންކަމުން ދުރުވެ ތިބެއެވެ. ހުއްދަގޮތުގައެވެ. އެގޮތުން ތިރީގައި މި ފާހަގަކޮށްލަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޢީދުގައި ދީނާއި ޚިލާފަށް ކުރެވޭ ބައެއްކަންކަމެވެ.\nހ. މިޔުޒިކު ޝޯތައް ބޭއްވުން.\nށ. ދެޖިންސު މަސްހުނިވެ ނަށައި ފެންޖަހައި، އެކި އެކި ފާޙިޝްކަންކަމަށް އަރައިގަތުން.\nނ. އަންހެނުން ފިރިހެނުން ހެދުންލުމާއި ފިިރިހެނުން އަންހެނުންގެ ހެދުންލުން. މިއީ އެކަން ކުރާ ބަޔަކަށް ލަޢުނަތް ލެއްވިގެންވާކަމަށް ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އިރުޝާދު ދެއްވާފައިވާ ކަމެކެވެ.\nރ. އިސްރާފުކުރުން. ނުކެވޭ މިންވަރަށް ކައްކައި އުކާލުން.\nޅ. ފާޙިޝް އަދި ނުބައިމާނަ ހިމެނޭ ލަވަތަކާއި ޅެންތަކާއި ބަދިތައް ކިޔުން.\nކ. މިޔުޒިކު ސާމާނު ބޭނުންކުރުން. މިއީ ޙަރާން ކުރައްވާފައިވާ އެއްޗެހިތަކެކެވެ. މިޔުޒިކަކީވެސް ޙަރާމްކުރައްވާފައިވާ ކަމެކެވެ.\nއަދިވެސް ޢީދުގެ އުފަލުގެ ނަމުގައި ކުރެވޭ ދީނާ ޝަރީޢަތާއި ޚިލާފުކަންކަން ހިމެނެއެވެ.\nވީމާ ފާފައާއި ނުލާ ޢީދު ފާހަގަކޮށް ފާފައާއި ނުލައި ޢީދު އުފާ ލިބިގަންނަން އެބަޖެހެއެވެ. މުސްލިމު އުއްމަތަކަށް މުސްލިމުންގެ ބޮޑު އަޅުކަމަކާއި ވިދިގެން ﷲ މާތްކުރެއްވި ދުވަސްތަކެއްގައި އަންނަ ޢީދެއްގައި އެއިލާހަށް އުރެދުމަކީ އެއްވެސް ހާލެއްގައި ޤަބޫލުކުރެވޭނެ ކަމެއްނޫނެވެ. އަދި މިކަންކުރާ ފަރާތްތަކުންވެސް ކުރަނީ އެއީ ގޯސްކަމެއްކަމުގައި އެނގިގެންނޫންކަމުގައިވެސް ވެދާނެއެވެ. ވީމާ މިފަދަ ކަންކަން ހަނދާން ކޮށްދީ އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކަށް ހެދުމަކީ މުސްލިމުންގެ އަޚުލާޤުގެ ތެރެއިން ހިމެނޭ "ފާފައާއި ނުލައި ޢީދު އުފާ" ލިިބިގަނެވެން އޮތް ހަމައެކަނި ގޮތެވެ.\nނިންމާލުމުގެ ކުރިން ޢީދުގެ ހެޔޮ އެދުމާ ތަހުނިޔާ ހުރިހާ މުސްލިމު އަޚުންނާއި އުޚުތުންނަށް އަރިސްކުރަމެވެ. އަދި ޢީދުގެ އުފަލުން މަހްރޫމުވެފައިވާ އެންމެހާ މުސްލިމު އަޚުންނާއި އުޚުތުންނަށް ނަޞްރުދެއްވައި އެއެންމެހާ ބޭފުޅުންނަށް ހެޔޮ ރަޙުމަތްލައްވާށިއެވެ. ފާފާ އާއި ނުލާ ޢީދު އުފާ އަދި ޢީދު ފާހަގަކުރާ ބައެއް ކަމުގައި އަޅުގަނޑުމެން ލައްވާށިއެވެ. އާމީން.\nتقبل الله منا و منكم، عيد سعيد مبارك.\nوصلى الله وسلم على سيدنا محمد و آله و صحبه أجمعين. و الحمد لله رب العالمين.\nPosted by Aruzam at 11:56 AM0comments\nޢަބްދުއްރަހީމް ބިން މުޙައްމަދު\nالحمد لله رب العالمين. الصلاة و السلام على نبينا محمد و آله صحبه أجمعبن. أما بعد:\n1. އެދުވަހަކީ އެދުވަހެއްގައި ﷲގެ ދީން ފުރިހަމަކުރެއްވި ދުވަހެވެ. ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ.\nމާނައީ: ޢުމަރު ބިން ޚައްޠާބުގެ ކިބައިން ރިވާވެގެންވެއެވެ. ޔަހޫދީންގެ މީހަކު އެކަލޭގެފާނަށް ދެންނެވިއެވެ. އޭ އަމީރުލް މުއުމިނީންއެވެ. ތިޔަބައިމީހުންގެ ފޮތުގައި (ޤުރުއާނުގައި) ތިޔަބައިމީހުން ކިޔަވައި އުޅޭ އާޔަތެއް، އެއީ ތިމަންނާމެން ޔަހޫދީންގެ މައްޗަަށްވާނަމަ އެދުވަހަކީ ބޮޑުވެގެންވާ ޢީދެއްކަމުގައި ހެދީމުހެވެ. ވިދާޅުވިއެވެ. ކޮން އާޔަތެއް ހެއްޔެވެ؟ ޔަހޫދީ މީހާ ބުންޏެވެ. " الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الْإِسْلَامَ دِينًا (މިއާޔަތެވެ.)" ޢުމަރު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު ދެންނެވިއެވެ. ތިމަންބޭކަލުންނަށް ހަމަކަށަވަރުން ތިޔަދުވަސް އެނގެއެވެ. އަދި އެއާޔަތް ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ބާވަލެއްވި ތަންވެސް އެނގެއެވެ. އެތަނަކީ ހުކުރު ދުވަހު ޢަރަފާތް ބިމުގައި އެކަލޭގެފާނު ތެދުވެވަޑައިގެން ހުންނަވަނިކޮށެވެ."\n2. އެދުވަހަކީ އެދުވަހެއްގައި ހިފާ ރޯދައިގެ ސަބަބުން ދެއަހަރެއްގެ ފާފަ ފުހެލޭކަމަށް ބަޔާންވެގެންވާ ދުވަހެވެ.\nމާނައީ: "ޢަރަފާތް ދުވަހުގެ ރޯދަޔާއި ބެހޭގޮތުން ތިމަންކަލޭގެފާނު ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ ކިބައިން، އެއީ އެދުވަހުގެ ކުރިޔަށް އޮތް އަހަރުގެ ފާފަޔާއި އަދި އެދުވަހުގެ ފަހުން އަންނަން އޮތް އަހަރުގެ ފާފަތައް ފުހެލާނެ ރޯދައެއްކަމަށް އުުއްމީދުކުރައްވަމެވެ."\n3. އެދުވަހަކީ އެދުވަހެއްގައި އެންމެގިނައިން އަޅުތަކުން ނަރަކައިން މިންޖު ކުރައްވާ ދުވަސްކަމަށް ވާރިދުވެގެންވާ ދުވަހެވެ.\nމާނައީ: "ދުވަސްތަކުގެ ތެރެއިން الله ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ، ޢަރަފާތްދުވަހަށްވުރެ ގިނައިން އެހެންދުވަހެއްގައި، އަޅުތަކުން ނަރަކައިން މުއްތިނުކުރައްވަތެވެ."\n4. އެދުވަހަކީ އެދުވަހެއްގައި ޢަރަފާތުގައި ތިބިމީހުންގެ ސަބަބުން ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ފަޚުރުވެރިވެ ވޮޑިގަންނަވާ ދުވަހެވެ.\nނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރައްވައެވެ. " إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يُبَاهِي مَلَائِكَتَهُ بِأَهْلِ عَرَفَةَ عَشِيَّةَ عَرَفَةَ فَيَقُولُ : انْظُرُوا إِلَى عِبَادِي أَتَوْنِي شُعْثًا غُبْرًا " (4)\nމާނައީ: ހަމަކަށަވަރުން ﷲ ޢައްޒަ ވަޖައްލަ މަލާއިކަތުންގެ މައްޗަށް ޢަރަފާތުގެ އަހުލުވެރިންގެ ސަބަބުން ޢަރަފާތްދުވަހު ފަޚުރުވެރިވޮޑިގަނެއެވެ. އަދި ބަސްފުޅު ވަޙީކުރައްވައެވެ. "ތިމަންއިލާހުގެ އަޅުތަކުންނަށް ބަލާބަލާށެވެ. ތިމަންއިލާހަށްޓަކައި އެބައިމީހުން ބޯހޭވި ހިރަފުސްވެފައިވާ ހާލުގައި އެވަނީ އައިސްފައެވެ."\n5. އެދުވަހަކީ އެދުވަހެއް ގަންދެއްވައި ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތައާލާ ހުވާގެ ބަސްފުޅު ވަޙީކުރައްވާފައިވާ ދުވަހެކެވެ.\n(وَالشَّفْعِ وَالْوَتْرِ ) (5) މިއާޔަތުގެ ތަފްސީރުގައި އިބުނު ޢައްބާސް ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. الشَّفْعِ އަކީ ޢަޟްޙާ ޢީދު ދުވަހެވެ. الْوَتْرِ އަކީ ޢަރަފާތް ދުވަހެވެ. (6)\n6. އެދުވަހަކީ އެދުވަހުގައި ކުރާ ދުޢާ އެންމެ ހެޔޮވެގެންވާ ދުވަހެވެ.\nމާނައީ: "އެންމެ ހެޔޮވެގެންވާ ދުޢާއަކީ ޢަރަފާތްދުވަހުގައި ކުރާދުޢާއެވެ. ތިމަންކަލޭގެފާނާއި އަދި ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ ކުރީގެ ނަބީބޭކަލުން އެދުވަހު ކުރެއްވި އެންމެ ހެޔޮ ދުޢާއަކީ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ."\n7. އެދުވަހަކީ އެދުވަހުގައި ޢަރަފާތުގެ ބިމުގައި ހުރުން އެއީ ޙައްޖުގެ އެންމެ މުހިންމު ރުކުންކަމުގައި ލައްވާފައިވާ ދުވަހެވެ.\nމާނައީ: "ޙައްޖަކީ ޢަރަފާތެވެ."\n(1) رواه البخاري (45) بَاب زِيَادَةِ الْإِيمَانِ وَنُقْصَانِهِ، كتاب الإيمان.\nނޯޓު: މިލިޔުން ލިޔުމުގެ ޢަޞްލަކަށް ބެލިފައިވަނީ (SAAID.NET ) ގައި ލިޔެވިފައިވާ (فضل يوم عرفة وحال السلف فيه) މި ލިޔުމެވެ.\nPosted by Aruzam at 9:23 PM0comments\nLabels: arafaah, islam, report\nއަބޫ ޢަބްދުﷲ ޢަބްދުއްރަޙީމް ބިން ޢަބީ ޢަބްދުﷲ އަލްމަދަނީ\nالحمد لله رب العالمين. الصلاة والسلام على نبينا محمد و آله و صحبه أجمعين. أما بعد.\n" أَفْضَلُ أَيَّامِ الدُّنْيَا أَيَّامُ الْعَشْرِ "\nމާނައީ: ދުނިޔޭގެ ( ދުނިޔެ ދެކޭ) އެންމެ މަތިވެރި ދުވަސްތަކަކީ (ޛުލް ޙިއްޖާމަހުގެ) ދިހަ ދުވަހެވެ."\nރިވާކުރެއްވީ ބައްރާޒު 5993، އިމާމު އަލްޙައިޘަމީ އިސްނާދު ޙަސަންކަމަަށް ބަޔާންކުރައްވާފައިވެއެވެ، އަދި ޝެއިޚު އަލްބާނީ ޞައްޙަކުރައްވާފައިވެއެވެ.\nމި ލިޔުމުގައި ހިމެނޭ ބައިތައް\nހ. ދުނިޔެ ދެކޭ އެންމެ މާތް ދުވަސްތައް ބައްދަލުކޮށްފިއެވެ.\nށ. ޙައްޖުމަހުގެ ފުރަތަމަ ދިހަ ދުވަހުގެ މާތްކަން.\nނ. ފާހަގަކުރެވުނު ނައްޞުތަކުން ލިބޭ ފައިދާތައް.\nރ. އެދުވަސްތަކުގައި ކުރެވިދާނެ ޢަމަލުތައް.\nދުނިޔެ ދެކޭ އެންމެ މާތް ދުވަސްތައް ބައްދަލުކޮށްފިއެވެ.\nދުނިޔޭގެ އެދުވަސްތަކެއްގެ މައްޗަށް އިރުއަރާ އެންމެ މާތް ދުވަސްތައް އަޅުގަނޑުމެންނާއި ބައްދަލުކޮށްފިއެވެ. އެއީ ހައްޖު މަހުގެ ފުރަތަމަ ދިހަ ދުވަހެވެ.. އެދުވަސްތަކުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ހެޔޮކަމެއް ލިބިގަނެވެން އޮތީ ކިހިނަކުންތޯ ބަލައި އެހެޔޮކަން ލިބިގަތުމަށް މަސައްކަތްކުރާ މީހުންގެ ތެރޭގައި ވޭތޯ ގަދައަޅައި މަސައްކަތްކުރަން އެބަޖެހެއެވެ. އެހެނީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ފެންނަ މަންޒަރަކީ މިމާތް ދިހަ ދުވަހަކީ ކުޅިވަރަށް ތައްޔާރުވާ ދުވަސްތަކެއްކަމުގައި ހަދާ މަންޒަރެވެ. އެހެނީ މަތީގައިވާ ޙަދީޘުން އެނގޭގޮތުގައި މިއީ އަހަރުތެރޭގައި އަންނަ އެންމެ މާތް ދިހަދުވަހެވެ . ރޯދަމަހުގެ ފަހު ދިހަ ދުވަހަށްވުރެވެސް މިދުވަސްތައް މާތްވެގެންވާ ކަމަށް ޢިލްމުވެރިން ބަޔާންކުރައްވައެވެ.\nނަމަވެސް ހިތާމަޔާއެކުގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ޢަމަލުތައް ހުންނަނީ މިމާތް ދުވަސްތަކުގެ ހުންނަން ޖެހޭނެ ގޮތަށްނޫންކަމާއި މެދުގައި އިޤުރާރުވާންޖެހެއެވެ. ހެޔޮކަމުގެ ބަދަލުގައި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކުރެވޭ ކަމަކީ ބޮޑުއީދަށް ލަނގިރި ޖަހަން ތައްޔާރުވުމާއި ސުޓޭޖުތައްޔާރު ކުރުމާއި ނަށާ މިޔުޒިކް ގުރޫޕުތައް ހޯދައި ހިރަފުސް އަރާފައިވާ ޙަރާމް މިޔުޒިކު ސާމާނުތަކުން ހިރަފުސް ފިލުވުމެވެ. ރޯދަމަސް ފަދައިންނެވެ. ޝައިތާނާ ދުނިޔެ މައްޗަށް އިރުއަރާ އެންމެ މާތް ދުވަސްތަކުން އަޅުގަނޑުމެން މަހުރޫމުކޮށްލަން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތްކަތުގެ މަޅީގައި ޖެހޭ މީހުން ކަމުގައި އަޅުގަނޑުމެން ނުލައްވާށިއެވެ.\nދުޢާއަކީ އަޅުގަނޑުމެން އެންމެނަށް މިކަމުގައި ސާބިތުކަން ދެއްވުމެވެ. والله الموفق.\nޙައްޖުމަހުގެ ފުރަތަމަ ދިހަ ދުވަހުގެ މާތްކަން.\nމާނައިގެ ތަރުޖަމާޢީ: އަދި ފަޖުރުވަޤުތު ގަންދެއްވަމެވެ .1\nއަދި ދިހަ ރޭ ގަންދެއްވަމެވެ. (2)\nތަފުސީރު އިބުނު ކަޘީރުގައި އިމާމު އިބުނު ކަޘީރު ރަޙިމަހުﷲ ބަޔާންކުރައްވައެވެ. ފަޖުރުގެ މުރާދަކީ ނަޙުރުގެ (އީދު) ދުވަސް ޚާއްޞަކޮށެވެ. އެއީ ޛުލްހިއްޖާމަހުގެ (ފުރަތަމަ) ދިހަ ދުވަސް ނިމޭ ދުވަހެވެ. އަދި އެއީ އެދުވަހުގެ އެވަޤުތުގައި ކުރެވޭ ނަމާދުކަމަށްވެސް އިކުރިމާ ރިވާކުރައްވާ ފަދައިން ބުނެވެއެވެ. އަދި ދިހަރޭގެ މުރާދަކީ ކޮބައިކަން ބަޔާންކޮށްދެއްވަމުން އިބުނު ޢައްބާސް ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު ވިދާޅުވެފައިވަނީ އެއީ ޛުލްހިއްޖާމަހުގެ ފުރަތަމަ ދިހަ ދުވަސްކަމުގައެވެ.\nﷲ ސުބުހާނަހޫ ވަތަޢާލާ އެއެއްޗެއްގެ ގަންދެއްވައި ވަޙީކުރައްވާފައިއެވަނީ އެވަޤުތުތަކުގެ މާތްކަމުގެ ސަބަބުންނެވެ. މިކަން އެނގިގެންދަނީ ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ތިރީގައިވާ ނޫނުގައިވާ އަންނަނިވި ހަދީޘްބަސްފުޅުންނެވެ.\nށ. ﷲ ސުބުހާނަހޫ ވަތަޢާލާ ޙައްޖުސޫރަތުގެ 28 ވަނަ އާޔަތުގައި ވަހީކުރައްވާފައިވެއެވެ.\n(وَيَذْكُرُ‌وا اسْمَ اللَّـهِ فِي أَيَّامٍ مَّعْلُومَاتٍ)\nމިއާޔަތުގެ ތަފުސީރުގައި އިބުނު އައްބާސް ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު ވިދާޅުވަނީ އެދުވަސްތަކަކީ ތަކަކީ ޛުލްޙިއްޖާމަހުގެ ފުރަތަމަ ދިހަދުވަހެވެ. (ބައްލަވާ ފަތުޙުލް ބާރީ ނ.ގައިވާ ޙަދީޘްގެ ޝަރަޙަ އަދި ތަފުސީރު އިބުނު ކަޘީރު. ވީމާ އަޅުގަނޑުމެން މިދުވަސްތަކުގައި ﷲ ސުބުހާނަހޫ ވަތަޢާލާ މަތިން ހަނދުމަކޮށް ޛިކުރުކޮށް ތަކުބީރު ތަޙުލީލު ކިޔާ އުޅެން ޖެހެއެވެ.\nعَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، أَنَّهُ قَالَ : ” مَا الْعَمَلُ فِي أَيَّامٍ الْعَشْرِ أَفْضَلَ مِنْهَا فِي هَذِهِ ، قَالُوا : وَلَا الْجِهَادُ ، قَالَ : وَلَا الْجِهَادُ ، إِلَّا رَجُلٌ خَرَجَ يُخَاطِرُ بِنَفْسِهِ وَمَالِهِ فَلَمْ يَرْجِعْ بِشَيْءٍ “\nތަރުޖަމާޢީ: ދުވަސްތަކުގެ ތެރެއިން އެއްވެސް ދުވަހެއްގައި މި ދިހަ ދުވަހުގައި(ޙައްޖުމަހުގެ ފުރަތަމަ ދިހަދުވަސް)ކުރެވޭ ޢަމަލުތަކަށްވުރެ މާތްވެގެންވާ ޢަމަލުތަކެއް ﷲ ޙަޟްރަތުގައި ނުވެއެވެ. ދެން ޞަހާބީ ބޭކަލުން ދެންނެވިއެވެ. އޭ ﷲގެ ރަސޫލާއެވެ. ﷲގެ މަގުގައި ޖިޙާދުކުރުންވެސް ތޯއެވެ؟ ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. : ( ޖިޙާދުކުރުންވެސް މެއެވެ. އެއީ އެމީހެއްގެ ނަފުސާއި މުދަލާއި އެކު ޖިޙާދަށް ނުކުމެ އޭގެން އެއްވެސް އެއްޗަކާއިގެން އެނބުރި ނައިމީހާ ފިޔަވައެވެ.\nމިޙަދީޘްގެ ޝަރަހައިގައި ފަތުޚުލްބާރީގައި އިމާމު އިބުނު ޙަޖަރު ރަޙިމަހުﷲ ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. "ޛުލްޙިއްޖާމަހުގެ ފުރަތަމަ ދިހަ ދުވަހު އެހާ މަތިވެރިވުމުގެ ސަބަބެއް ފާޅުވަނީ އެމަހެއްގައި އެންމެ ބޮޑެތި އަޅުކަންތައްތައް ޖަމާވާ ދުވަސްތައްކަމުގައި ވާތީއެވެ. އެއީ ނަމާދާއި ރޯދައާއި ޞަދަޤާތްކުރުމާއި އަދި ޙައްޖެވެ.އެނޫން އެހެން ދުވަސްތަކެއްގައި މިއަޅުކަންތައް ޖަމާނުވެއެވެ".\nއަދިވެސް ތަބަރާނީއާއި އަދި މުސްނަދު އިމާމު އަޙުމަދުގައި އައިސްފައިވާ ހަދީޘެއްގައިވެއެވެ.\nعَنِ ابْنِ عُمَرَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : ” مَا مِنْ أَيَّامٍ أَعْظَمُ عِنْدَ اللَّهِ ، وَلَا أَحَبُّ إِلَيْهِ مِنَ الْعَمَلِ فِيهِنَّ ، مِنْ هَذِهِ الْأَيَّامِ الْعَشْرِ ، فَأَكْثِرُوا فِيهِنَّ مِنَ التَّهْلِيلِ وَالتَّكْبِيرِ وَالتَّحْمِيدِ ” . أخرجه احمد7/224 وصحّح إسناده أحمد شاكر .\nޢަބްދުﷲ ބިން ޢުމަރު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހުމާ މާތްނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ކިބައިން ރިވާކުރައްވައެވެ. މާތްނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ހަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެދުވަސްތަކަކަށްވުރެ ﷲގެ ޙަޟްރަތުގައި މާތްވެގެންވާ އަދި އެދުވަސްތަކުގައި ކުރާ ޢަމަލުތަކަށްވުރެ އެއިލާހުގެ ޙަޟްރަތުގައި މާތްވެގެންވާ އެހެން ދުވަސްތަކެއް މި ދިހަ ދުވަހުގައި މެނުވީ ނުވެއެވެ. ފަހެ އެދުވަސްތަކުގައި ތިޔަބައިމީހުން ތަހުލީލާ(لا إله إلا الله )ތަކުބީރާ އަދި ތަޙްމީދު(ޙަމްދުކުރުން) ގިނަކުރާށެވެ.\nމަތީގައި ބަޔާންކުރެވުނު ނައްޞުތަކުން ލިބޭ ފައިދާތައް\nށ. ޖާނާއި މާލައިގެން ނުކުމެ އެއިން އެއްވެސް އެއްޗަކާއި އެނބުރި ނާންނަ މުޖާޙިދުގެ ޢަމަލު ފިޔަވައި، މިދުވަސްތަކުގައި ކުރާ ހެޔޮޢަމަލުތައް އެންމެ މާތް ޢަމަލުކަމަށްވާ ޖިޙާދުކުރުމަށް ވުރެވެސް މޮޅު އިތުރުވެގެންވާކަން.\nއެދުވަސްތަކުގައި ކުރެވިދާނެ ޢަމަލުތައް\nފަހެ ޢަރަފާތް ދުވަހަކީ ޙައްޖުވެރިން ޢަރަފާތުގައި ތިބޭ ދުވަހެވެ. އެއީ ޛުލްހިއްޖާ މަހުގެ9ވަނަ ދުވަހެވެ. މިދުވަހު ޙައްޖު ނުކުރާ މީސްތަކުންނަށް ރޯދަ ހިފުން ސުންނަތްވެގެންވެއެވެ. އަދި ހައްޖުކުރާ މީސްތަކުންނަށް ރޯދަހިފުމެއް ނުވެއެވެ. އަދި މިދުވަހުގެ ރޯދައާއި ބެހޭ ގޮތުން މާތްނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ހަދީޘްކުރައްވާފައިވެއެވެ. :” صيام يوم عرفه أحتسب على الله أنه يكفر السنة التي قبله والسنة التي بعده ” [رواه مسلم ]\nތަރުޖަމާޢީ: ޢަރަފާތް ދުވަހުގެ ރޯދައަކީ އަންނަން އޮތް އަހަރާއި އަދި އޭގެ ކުރިން އޮތް އަހަރުގެ ފާފަ ފުއްސަވާނެ ރޯދައެއްކަމަށް ﷲއަށް ތިމަންކަލޭގެފާނު އުއްމީދުކުރައްވަމެވެ”\nހ. اللّهُ أَكْبَرُ، اللّهُ أَكْبَرُ ، اللّهُ أَكْبَرُ كَبِيرَا.\nށ. اللّهُ أَكْبَرُ ، اللّهُ أَكْبَرُ ، لا إله إلا الله ، وَاللّهُ أَكْبَرُ ، واللّهُ أَكْبَرُ ،وَلِلّهِ الْحَمْدُ\nނ.اللّهُ أَكْبَرُ ، اللّهُ أَكْبَرُ ، اللّهُ أَكْبَرُ ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللّه ،وَاللّهُ أَكْبَرُ ،اللّهُ أَكْبَرُ ، وَلِلّهِ الْحَمْدُ\nقال صلى الله عليه وسلم : ” ما من عبد يصوم يوماً في سبيل الله إلا باعد الله بذلك اليوم عن وجهه النار سبعين خريفاً ” [ متفق عليه ]\nރ. އުޟްޙިޔާ ކަތިލުން\nއެއީ ޢީދު ދުވަހު ގެރި ބަކަރި ޖަމަލު މިފަދަ ޤުރުބާނެއް ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއަށް ކުރުމެވެ.\nއަދި ޢީދު ދުވަހާއި އައްޔާމުއް ތަޝްރީޤުގެ ދުވަސްތަކުގައި ރޯދަ ހިފުމަކީ ޙަރާމްވެގެންވާ ކަމެކެވެ.\nو الله أعلم، وسلام على المرسلين.\nނޯޓު: ފަހެ މިއަހަރު ޙައްޖު މަސް ފެށުނީ 25 ސެޕްޓެމްބަރު 2014 ވާ ބުރާސްފަތި ދުވަހުއެވެ. އަދި ޢަރަފާތްދުވަސްވަނީ3އޮކްޓޯބަރުވާ ހުކުރުދުވަހުއެވެ. އެހެންކަމުން އެންމެ ޛުލް ޙިއްޖާމަހުގެ ފުރަތަމަ ދިހަ ދުވަސް މިދިމާވަނީ 25 ސެޕްޓެމްބަރުން ފެށިގެން4އޮކްޓޯބަރަށެވެ. އެޔަށްފަހު އަންނަ އައްޔާމުއް ތަޝްރީޤުގެ ދުވަސްތަކަކީވެސް ނުހަނު މާތްވެގެންވާ ދުވަސްތަކެކެވެ.\n1. ތަފްސީރު އިބުނި ކަޘީރު.\n2. ފަތުޙުލް ބާރީ.\nއަދިވެސް އެނޫން އެކި އެކި މަޞްދަރުތައް.\nPosted by Aruzam at 9:41 AM0comments\nLabels: islam, report\nރަމަޟާން މަހަށް މަރުޙަބާ.\nابو عبد الله عبد الرحيم المدنى\nالحمد لله رب العالمين و الصلاة و السلام على أشرف الأنبياء و المرسلين. أما بعد.\nރަމަޟާން މަހަކީ އެމަހެއްގައި ރޯދަހިފުން ފަރުޟުކުރައްވައި އެމަހެއްގައި ޤުރުއާން ބާވާލައްވައި އެމަހެއްގައި އެއްހާސް ރޭގެ ދަރުމައާއި ޘަވާބު ހިމެނިގެންވާ މަތިވެރިވެގެންވާ ލައިލަތުލް ޤަދުރި ވިލޭރޭ ވާ މައްސަރެވެ. އެމަހަކީ މުސްލިމުންނަށް އަންނަ ރަޙުމަތުގެ މައްސަރެކެވެ. ތަޤުވާވެ މައްސަރެކެވެ. އެމަހުގެ ހެޔޮކަމުން މަޙުރޫމު ވެއްޖެ މީހާ ބޮޑުވެގެންވާ ނަސީބަކުން މަޙުރޫމުވެއްޖެއެވެ. ފަހެ އެމަހުގެ ހެޔޮނަސީބު ލިބިގެންފިމީހަކަށް ލިބުނު ބޮޑު ހެޔޮ ނަޞީބެއްގެ ބޮޑުކަމާއެވެ. އޭ އަޚާއެވެ. ރަމަޟާން މަހަށް މަރުޙަބާއެވެ.\nއެމަހަކީ އެމަހެއްގައި އިސްލާމްދީނުގެ މަތިވެރި ދިދަ އުފުލާލި މަތިވެރި މައްސަރެވެ. އެމަހުގައި މާތްނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އިސްލާމްދީނަށް ނުހަނު ގިނަ ނަޞްރުތައް ހޯއްދެވިއެވެ. އެގޮތުން ބަދުރު ހަނގުރާމައިގައި މުސްލިމުންގެ މަދު ޞަޙާބީ ބޭކަލުން ކޮޅަކާއި އެކު ގޮސް މުޝްރިކުންގެ ބޮޑު ލަޝްކަރެއް ބަލިކުރެއްވެވިއެވެ. އަދި މައްކާފަތަޙަކުރެއްވެވީވެސް މިމަތިވެރިވެގެންވާ ބަރަކާތްތެރި މައްސަރުގައެވެ.\nވީމާ މިމަހުގެ މަތިވެރިކަން ހޯދުމަށް ގަދައަޅައި މަސައްކަތްކުރައްވަން ކަމަރު ބަންނަވާށެވެ. މިރަމަޟާން މަހުގެ ފުލައިޓަށް ތިބޭފުޅާ އަރާވަޑައިގަންނަވަން ވާނީ ދަތުރު ރަނގަޅަސް ތައްޔާރުކުރައްވައިގެންނެވެ. ދަތުރުގެ މިޞްރާބު ހުންނަންވާނީ ﷲގެ ރަޙުމަތާއި އަދި ފާފަފުއްސެވުން ލިބިގަތުމަށެވެ. އަދި ދަތުރުމަތީގައި އެންމެހާ ފާފަތަކާއި ބޭކާރުކަންކަމުން ދުރުވެ ހެޔޮޢަމަލުތައް ގިނަކުރައްވަން ވާނެއެވެ. މި ދަތުރުގެ ކެޕްޓަނެއްކަމުގައި ޤުރުއާން ހައްދަވާށެވެ. އަދި ދަތުރުކުރައްވާއިރު ބަންނަވާ ކަމަރަކީ ތަޤުވާކަމުގައި ހައްދަވާށެވެ. އޭރުން އިންޝާﷲ ރަމަޟާންމަހުގެ ފައިދާ ލިބުންވާނީ ދުރެއްގައެއްނޫނެވެ.\nދުޢާއަކީ އަޅުގަނޑާއި ތިއެންމެހާ ބޭފުޅުންނަކީ ރަމަޟާންމަހުގެފައިދާ ލިބިގަންނަ ބައެއްކަމުގައި ލެއްވުމެވެ. އަދި މިމަހުގެ މަތިވެރިކަމާއި ހެޔޮކަން ލިބިގަންނަ މިމައްސަރު އިހުޔާކުރާ ބައެއްކަމުގައި ލެއްވުމެވެ.\nاللَّهمَّ أعِنِّي على ذِكرِك وشُكرِك وحُسنِ عبادتِك\nوصلى الله وسلم على محمد و آله وصحبه أجمعين.\nPosted by Aruzam at 8:31 AM0comments\nއާޝޫރާ ދުވަހަކީ މުޙައްރަމު މަހުގެ 10 ވަނަ ދުވަހެވެ. މިދުވަހު ރޯދަހިފުމަކީ ގަދަވެގެންވާ ސުންނަތެކެވެ. އެހެނީ މިދުވަހަކީ ފިރުޢައުނާއި އޭނާގެ ލަޝްކަރުގެ ކިބައިން މޫސާ ޢަލައިހިއްސަލާމާއި އެކަލޭގެފާނުގެ ޤައުމުގެ މީހުން ސަލާމަތްކުރެއްވިދުވަހެވެ.ޢަބްދުﷲ ބުން ޢައްބާސް ރަޟިޔަﷲ އަންހު ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ.\nقدم النبي صلى الله عليه وسلم المدينة فوجد اليهود يصومون اليوم العاشر من شهر المحرم، فقال النبي صلى الله عليه وسلم: “أنا أحق بموسى منكم”، فصامه وأمر بصيامه.\n” ރަސޫލުﷲ ސައްލަﷲ އަލައިހި ވަސައްލަމަ މަދީނާއަށް ވަޑައިގަތުމުން ޔަހޫދީން ޢާޝޫރާ ދުވަހު ރޯދާ ހިފާތަން ފެނިވަޑައިގަތެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ” މިއީ ކޮންކަމެއް ހެއްޔެވެ؟” ދެން އެބައިމީހުން ބުންޏެވެ. ” މިއީ މާތްވެގެންވާ ދުވަހެކެވެ. އެހެނީ މޫސާގެފާނާއި ބަނީ އިސްރާއީލުގެ ބާގައިގެ މީހުން އެބައިމީހުންގެ ދުސްމަނުންގެ ކިބައިން ސަލާމަތްވީ ދުވަހަކީ މިއީއެވެ. އެހެންކަމުން ތިމަންމެން ރޯދަހިފަނީއެވެ. ރަސޫލުﷲ ސައްލަﷲ އަލައިހި ވަސައްލަމަ ހަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ” މޫސާގެފާނުގެ މައްޗަށް ތިޔަބައިމީހުންނަށްވުރެ ތިމަންކަލޭގެފާނު މާ ޙައްޤުކަން ބޮޑުވެގެންވެއެވެ.” އަދި އެކަލޭގެފާނު އެދުވަހު ރޯދަ ހިއްޕަވައި އެދުވަހު ރޯދަ ހިފުމަށް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ.\nއަދިވެސް ރަސޫލުﷲ ސައްލަﷲ އަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.އިބުނު އައްބާސް ރަޟިޔަﷲ އަންހު ބަޔާންކުރެއްވިއެވެ. ރަސޫލުﷲ ސައްލަﷲ އަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ” ތިޔަބައިމީހުން ޢާޝޫރާ ދުވަހު ރޯދަހިފާށެވެ. އަދި ޔަހޫދީންނާއި ޚިލާފުވާށެވެ. ތިޔަބައިމީހުން ރޯދަހިފާއިރު ކުރިން އެއްދުވަހާ އެކު ނުވަތަ ފަހަތުން އެއްދުވަހާއެކު ރޯދަ ހިފާހުށިކަމެވެ” އެބަހީ ނުވަޔަކާއި ދިހަވަނަ ދުވަހު ރޯދަ ހިފުން ނުވަތަ 10ވަނަ ދުވަހާއި އަދި 11 ވަނަ ދުވަހު ރޯދަ ހިފުމެވެ.\nއަދިވެސް ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ އަލައިހި ވަސައްލަމަ ހަދީޘްކުރައްވާފައިވެއެވެ. “لئن بقيت إلى قابل لأصومَنَّ التاسع”.\nމާނައީ: މިއަންނައަހަރު ތިމަންކަލޭގެފާނާއި އެދުވަސް ބައްދަލުވެއްޖެނަމަ ނުވަވަނަ ދުވަހާއި އެއްކޮށް ރޯދަހިފާހުށީމެވެ.”\nއަދިވެސް ރަސޫލުﷲ ސައްލަﷲ އަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވާ ބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެއެވެ. ” ރޯދަ މަހުގެ ރޯދައަށްފަހު އެންމެ މަތިވެރިވެގެންވާ ރޯދައަކީ މާތްﷲ ގެ މައްސަރުކަމަށްވާ މުޙައްރަމު މަހު ހިފާ ރޯދައެވެ” ( މުސްލިމް)މިދުވަހުގެ ރޯދަ ހިފުން އެންމެ އައުލާކަން ބޮޑުވެގެންވަނީ 9ވަނަ ދުވަހާއި އަދި 10 ވަނަ ދުވަސް އެއްކޮށް ހިފުމެވެ. ނުވަތަ 10ވަނަ ދުވަހާއި 11ވަނަ ދުވަސް އެއްކޮށް ހިފުމެވެ. އެއީ ރަސޫލުﷲ ސައްލަﷲ އަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވާ ފަދައިން ޔަހޫދީންނާއި ޚިލާފުވުމަށްޓަކައެވެ. ” ތިޔަބައިމީހުން ޢާޝޫރާ ދުވަހު ރޯދަހިފާށެވެ. އަދި ޔަހޫދީންނާއި ޚިލާފުވާށެވެ. ތިޔަބައިމީހުން ރޯދަހިފާއިރު ކުރިން އެއްދުވަހާ އެކު ނުވަތަ ފަހަތުން އެއްދުވަހާއެކު ރޯދަ ހިފާހުށިކަމެވެ”\nމީގެ އިތުރުން އިބުނުލް ޤައްޔިމު ރަޙިމަހުﷲ ޛާދުލް މަޢާދުގައި ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ. ޢާޝޫރާ ދުވަހުގެ ރޯދަހިފުންވަނީ ހަތަރުގޮތަކަށެވެ.\n1. ދިހަވަނަ ދުވަހު އެކަނި ރޯދަހިފުން\n2. ނުވަތަ9ވަނަ ދުވަހާއި އެކު ރޯދަހިފުން\n3. ނުވަތަ އެގާރަ ވަނަ ދުވަހާއި އެކު ރޯދަހިފުން\n4. ތިންދުވަހު ރޯދަހިފުން.. އެބަހީ: 9ވަނަ ދުވަހާއި ދިހަވަނަ ދުވަހާއި 11ވަނަ ދުވަހު އެއްކޮށް ރޯދަހިފުން.\nއެންމެފައިދާބޮޑީ ތިންދުވަހު ރޯދަހިފުމެވެ. އެއީ މިމާތް މައްސަރުގައި ތިންދުވަހުގެ ރޯދަހިފުން ހާޞިލުވާތީއެވެ. ޝެއިޚުގެ ބަސްކޮޅު ނިމުނީ.. ރަޙިމަހުﷲ\nPosted by Aruzam at 1:53 PM0comments\nދުނިޔޭގެ މައްޗަށް އިރުއަރާ އެންމެ ހެޔޮދުވަސްތަކުގެ މާތްކަން ލިބިގަންނާނީ ކާކު؟\nދުނިޔޭގެ މައްޗަށް އިރުއަރާ އެންމެ ހެޔޮދުވަސްތަކުގެ މާތްކަން ލިބިގަތުން\nالحمد لله، الصلاة و السلام على نبينا محمد و آله و صحبه\nދުނިޔޭގެ އެދުވަސްތަކެއްގެ މައްޗަށް އިރުއަރާ އެންމެ މާތް ދުވަސްތައް އަޅުގަނޑުމެންނާއި މިއަދު ބައްދަލުކޮށްފިއެވެ. އެއީ ހައްޖު މަހުގެ ފުރަތަމަ ދިހަ ދުވަހެވެ.. އެދުވަސްތަކުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ހެޔޮކަމެއް ލިބިގަނެވެން އޮތީ ކިހިނަކުންތޯ ބަލައި އެހެޔޮކަން ލިބިގަތުމަށް މަސައްކަތްކުރާ މީހުންގެ ތެރޭގައި ވޭތޯ ގަދައަޅައި މަސައްކަތްކުރަން އެބަޖެހެއެވެ. އެހެނީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ފެންނަ މަންޒަރަކީ މިމާތް ދިހަ ދުވަހަކީ ކުޅިވަރަށް ތައްޔާރުވާ ދުވަސްތަކެއްކަމުގައި ހަދާފައެވެ. އެހެނީ ޢިލްމުވެރިން ބަޔާންކުރައްވާ ގޮތުގައި މިއީ އަހަރުތެރޭގައި އަންނަ އެންމެ މާތް ދިހަދުވަހެވެ. ރޯދަމަހުގެ ފަހު ދިހަ ދުވަހަށްވުރެވެސް މިދުވަސްތައް މާތްވެގެންވާ ކަމަށް ޢިލްމުވެރިން ބަޔާންކުރައްވައެވެ.\nނޯޓު: ފަހެ މިއަހަރު ޙައްޖު މަސް ފެށުނީ6އޮކްޓޯބަރު 2013 ވަނަ ދުވަހުއެވެ.\nމާނައިގެ ތަރުޖަމާޢީ: އަދި ފަޖުރުވަޤުތު ގަންދެއްވަމެވެ (1).\nތަފުސީރު އިބުނު ކަޘީރުގައި އިމާމު އިބުނު ކަޘީރު ރަޙިމަހުﷲ ބަޔާންކުރައްވައެވެ. ފަޖުރުގެ މުރާދަކީ ނަޙުރުގެ (އީދު) ދުވަސް ޚާއްޞަކޮށެވެ. އެއީ ޛުލްހިއްޖާމަހުގެ( ފުރަތަމަ) ދިހަ ދުވަސް ނިމޭ ދުވަހެވެ. އަދި އެއީ އެދުވަހުގެ އެވަޤުތުގައި ކުރެވޭ ނަމާދުކަމަށްވެސް އިކުރިމާ ރިވާކުރައްވާ ފަދައިން ބުނެވެއެވެ. އަދިި ދިހަރޭގެ މުރާދަކީ ކޮބައިކަން ބަޔާންކޮށްދެއްވަމުން އިބުނު ޢައްބާސް ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު ވިދާޅުވެފައިވަނީ އެއީ ޛުލްހިއްޖާމަހުގެ ފުރަތަމަ ދިހަ ދުވަސްކަމުގައެވެ.\nوَيَذْكُرُ‌وا اسْمَ اللَّـهِ فِي أَيَّامٍ مَّعْلُومَاتٍ\nތަރުޖަމާޢީ: ދުވަސްތަކުގެ ތެރެއިން އެއްވެސް ދުވަހެއްގައި މި ދިހަ ދުވަހުގައި) ޙައްޖުމަހުގެ ފުރަތަމަ ދިހަދުވަސް( ކުރެވޭ ޢަމަލުތަކަށްވުރެ މާތްވެގެންވާ ޢަމަލުތަކެއް ﷲ ޙަޟްރަތުގައި ނުވެއެވެ. ދެން ޞަހާބީ ބޭކަލުން ދެންނެވިއެވެ. އޭ ﷲގެ ރަސޫލާއެވެ. ﷲގެ މަގުގައި ޖިޙާދުކުރުންވެސް ތޯއެވެ؟ ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ) ޖިޙާދުކުރުންވެސް މެއެވެ. އެއީ އެމީހެއްގެ ނަފުސާއި މުދަލާއި އެކު ޖިޙާދަށް ނުކުމެ އޭގެން އެއްވެސް އެއްޗަކާއިގެން އެނބުރި ނައިމީހާ ފިޔަވައެވެ(\nމިޙަދީޘްގެ ޝަރަހައިގައި ފަތުޚުލްބާރީގައި އިމާމު އިބުނު ޙަޖަރު ރަޙިމަހުﷲ ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.” ޛުލްޙިއްޖާމަހުގެ ފުރަތަމަ ދިހަ ދުވަހު އެހާ މަތިވެރިވުމުގެ ސަބަބެއް ފާޅުވަނީ އެމަހެއްގައި އެންމެ ބޮޑެތި އަޅުކަންތައްތައް ޖަމާވާ ދުވަސްތައްކަމުގައި ވާތީއެވެ. އެއީ ނަމާދާއި ރޯދައާއި ޞަދަޤާތްކުރުމާއި އަދި ޙައްޖެވެ. އެނޫން އެހެން ދުވަސްތަކެއްގައި މިއަޅުކަންތައް ޖަމާނުވެއެވެ”.\nعَنِ ابْنِ عُمَرَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : ” مَا مِنْ أَيَّامٍ أَعْظَمُ عِنْدَ اللَّهِ ، وَلَا أَحَبُّ إِلَيْهِ مِنَ الْعَمَلِ فِيهِنَّ ، مِنْ هَذِهِ الْأَيَّامِ الْعَشْرِ ، فَأَكْثِرُوا فِيهِنَّ مِنَ التَّهْلِيلِ وَالتَّكْبِيرِ وَالتَّحْمِيدِ ” . . أخرجه احمد 7/224 وصحّح إسناده أحمد شاكر .\nމާތްނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ހަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެދުވަސްތަކަކަށްވުރެ ﷲގެ ޙަޟްރަތުގައި މާތްވެގެންވާ އަދި އެދުވަސްތަކުގައި ކުރާ ޢަމަލުތަކަށްވުރެ އެއިލާހުގެ ޙަޟްރަތުގައި މާތްވެގެންވާ އެހެން ދުވަސްތަކެއް މި ދިހަ ދުވަހުގައި މެނުވީ ނުވެއެވެ. ފަހެ އެދުވަސްތަކުގައި ތިޔަބައިމީހުން ތަހުލީލާ)لا إله إلا الله ( ތަކުބީރާ އަދި ތަޙްމީދު) ޙަމްދުކުރުން( ގިނަކުރާށެވެ.\nފަހެ ޢަރަފާތް ދުވަހަކީ ޙައްޖުވެރިން ޢަރަފާތުގައި ތިބޭ ދުވަހެވެ. އެއީ ޛުލްހިއްޖާ މަހުގެ9ވަނަ ދުވަހެވެ. މިދުވަހު ޙައްޖު ނުކުރާ މީސްތަކުންނަށް ރޯދަ ހިިފުން ސުންނަތްވެގެންވެއެވެ. އަދި ހައްޖުކުރާ މީސްތަކުންނަށް ރޯދަހިފުމެއް ނުވެއެވެ. އަދި މިދުވަހުގެ ރޯދައާއި ބެހޭ ގޮތުން މާތްނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ހަދީޘްކުރައްވާފައިވެއެވެ. :” صيام يوم عرفه أحتسب على الله أنه يكفر السنة التي قبله والسنة التي بعده ” رواه مسلم\nމިއަހަރު (2013ގައި) ޢަރަފާތް ދުވަސް ދިމާވަނީ މިލާދީގޮތުން 14 އޮކްޓޯބަރު ވާ ހޯމަ ދުވަހާއެވެ.\nރެޔަކާއި ދުވާލު ބާރަ ރަކުޢަތް )ސުންނަތްކަން ގަދަވެގެންވާ (ކޮށްފިމީހާގެ މައްޗަށް އެއަމަލުގެ ސަބަބުން އޭނާއަށް ސުވަރުގޭގައި ގެޔެއް ބިނާކޮށްދެވޭނެއެވެ.\nއެއީ ޢީދު ދުވަހު ގެރި ބަކަރި ޖަމަލު މިފަދަ ޤުރުުބާނެއް ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއަށް ކުރުމެވެ.\nPosted by Aruzam at 4:41 AM0comments\nއަބޫ ޢަބްދުﷲ ޢަބްދުއްރަޙީމް ބިން މުޙައްމަދު\nﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ.\nއަދިވެސް ﷲ ސުބުހާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ.\nعَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ النَّبِيّ صلى الله عليه وسلم.((إِذَا أَتَيْتَ مَضْجَعَكَ فَتَوَضَّأْ وُضُوءَكَ لِلصَّلَاةِ، ثُمَّ اضْطَجِعْ عَلَى شِقِّكَ الْأَيْمَنِ..))\nބަރާއު ބިން ޢާޒިބް ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު ވިދާޅުވިއެވެ. ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ބަސްފުޅު ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. “ތިބާ ތަންމައްޗަށް ދާކަމުގައިވާނަމަ، ނަމާދަށް ވުޟޫކުރާ ފަދައިން ވުޟޫކުރާ ހުށިކަމެވެ. އަދި ތިބާގެ ތަންމަތީގައި ކަނާތްފަޅިއަށްވާ ގޮތަށް އޮށޯންނަހުށިކަމެވެ.”\n1. ނިދުމުގެ ކުރިން ވުޟޫކުރުމަކީ ސުންނަތެއްކަން.\n2. ނިދަން އޮށޯންނައިރު ކަނާތްފަޅިއަށް އަރިއަށް ވާގޮތަށް އޮތުމަކީ ސުންނަތެއްކަން. (އެބަހީ ކަނާތްފަޅި ދަށަށް ވާގޮތަށް އަރިއަށް އޮތުން)\nޞަޙީހް ބުޚާރީ: 6311 ވަނަ ޙަދީޘް، ޞަހީޙް މުސްލިމް: 6882 ވަނަ ޙަދީޘް.\nPosted by Aruzam at 4:55 PM0comments\nLabels: hadith, ProphetPeacebeuponhim\nPosted by Aruzam at 5:45 AM0comments\nLabels: figh, hadith\nޅޮހީގެ ފޮޅުވަތް: ރައީސްމީހާ އިސްލާމްދީނަށް ކުރާ ފުރައްސާރަތަކަށް އަހަރެމެން ހަމައިގައި ތިބެގެން ދޭ ޖަވާބު\nأبو عبد الله عبد الرحيم الضهي المدني\nالحمد لله. الصلاة و السلام على من لا نبي بعده.\nރައީސް ނަޝީދު ދާދިފަހުން ޑެންމާކަށް ކުރި ދަތުރުގައި ކުރި ސުވާލާއި ޖަވާބު ސެޝަނެއްގެ ތެރެއިން ބޭރު މީހަކު ކުރި ސުވާލަކަށް ޖަވާބުދެއްވަމުން ކީރިތި ޤުރުއާނާއި އަދި ޙަދީޘާއި މެދުގައި ވަނީ ސުވާލު އުފައްދާފައެވެ. އަދި އޮޅިގެން ނަމަވެސް ވަނީ އިސްލާމްދީނުގައި ކޮންމެ ކަމަކަށް ޖަވާބު ވާ ކަމަށާއި ނަމަވެސް އެމީހުންގެ ޑިމޮކްރަސީގައި ހެލްޕުލައިން ނެތްކަމަށް އެއްބަސްވެފައެވެ. އަދި ސުންނަތަށް އުޅޭ މީހުންނަށް ފުރައްސާރަކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ލަފުޒެއްކަމަށްވާ "ވައްހާބީން" މިފިކުރު ވަރަށް ބާރަށް ފެތުރެމުންދާ ކަމަށް ބުނެ މިފިކުރަކީ ޙިޖާޒުން(މައްކާ މަދީނާއަށް ކިޔޭނަމެއް- އިސްލާމްދީން ފާޅުވި ބިން) ނުވަތަ ސައުދީން(މައްކާ މަދީނާ އޮތް ޤައުމު) ފެތުރެމުންދާ ފިކުރެއްކަމަށްބުނެފައިވެއެވެ.\nއަދި ޙަޤީޤީ އިސްލާމްދީނަކީ މުޙައްމަދު ނަޝީދަށް ވިސްނިފައިވާ ގޮތްކަމަށް ދޭހަވާގޮތަށް ވައްހާބިޒަމްއަކީ ހަޤީޤީ އިސްލާމްދީން ނޫންކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ. "އަދި އަހަރެން މިވަނީ މިފިކުރު ވަރަށް ބާރަށް ފެތުރޭތީ ވަރަށް ބިރުން. އަނެއްކޮޅުން ބަލާއިރު އެކަމަށް އަހަރެމެން މިކަމާއި ދެކޮޅަށް ތެދުވެ ބަދަލުުގައި އެއްޗެއް ދެވިފައި ނުވާތީ." ނަޝީދު ބުނެފައިވެއެވެ. އަދި ވަޙީއާއި ޙަދީޘް ފިޔަވައި އެނޫން ހެލްޕުލައިނެއް ބޭނުންވާކަމަށް ވަރަށް ސާފުބަހުން ބުނެފައިވެއެވެ.\nމިބަސްތަކަށް އަހަރެމެންދޭ ޖަވާބު.\nމިބަސްތަކާއި ވިސްނާއިރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނަކީ އިސްލާމްދީނެވެ. އިސްލާމްދީނަކީ ފުރިހަމަ ދީނެކެވެ. އުޅެންވީ ހުރިހާ ގޮތް ބަޔާންވެފައިވާ ފުރިހަމަ ދީނެކެވެ. މިދީނުގައި ނުނިދުނީމާ ހަދާނޭ ގޮތްވެސް އަދި ފާހާނާ ކުރަންވީމާ ހަދާގޮތްވެސް އަދި ހާސްވީމާ ހަދަންވީގޮތްވެސް ބަޔާންވެފައިވާ ދީނެކެވެ. ބޮޑުކަމެއް ޖެހުނީމާ އެކަމެއް ހަމަހޭގައި ހުރެގެން ހައްލުކުރާނެ ގޮތް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ދީނެކެވެ. ވީމާ އަހަރެމެން މިދީނުގައި އިތުރު ހެލްޕު ލައިނަކަށް ބޭނުމެއްނުވެއެވެ. ﷲގެ ވަހީއާއި މާތް ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ސުންނަތް އަހަރެމެންނަށް ފުދެއެވެ.\nالْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَ‌ضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا ﴿المائدة: ٣﴾\nމާނައިގެ ތަރުޖަމާއީ: " މިއަދު ތިމަންއިލާހު ތިޔަބައިމީހުންގެ ދީން ފުރިހަމަ ކޮށްދެއްވައިފީމެއެވެ. އަދި ތިމަންއިލާހު ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށް ތިމަންއިލާހުގެ ނިޢުމަތް ފުރިހަމަ ކޮށްދެއްވައިފީމެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށް ދީނަކީ އިސްލާމްދީން ކަމުގައި ތިމަންއިލާހު ރުހިވޮޑިގެންފީމެވެ."\nوَمَن يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلَامِ دِينًا فَلَن يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَ‌ةِ مِنَ الْخَاسِرِ‌ينَ ﴿آل عمران: ٨٥﴾\nމާނައިގެ ތަރުޖަމާއީ: "އަދި އިސްލާމްދީން ނޫން ދީނެއް އެދޭ މީހާ ދަންނާށެވެ. އެމީހެއްގެ ކިބައިން އެކަން ޤަބޫލުނުކުރެވޭ ހުއްޓެވެ. އަދި އެމީހަކު އާޚިރަތް ދުވަހު ވާހުށީ ގެއްލެނިވެގެންވާ ހަލާކުވެގެންވާ މީހުންގެ ތެރެއިންނެވެ."\nމުސްލިމުގައި ރިވާކުރެވިފައިވާ ޙަދީޘެއްގައިވެއެވެ. ސަލްމާން އަލްފާރިސީ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު ވިދާޅުވިއެވެ. " އެކަލޭގެފާނަށް ބުނެވުނެވެ. ކަލޭމެންގެ ނަބިއްޔާ ހުރިހާ އެއްޗެއް ކަލޭމެންނަށް ބަޔާންކޮށްދެއްވި ހެއްޔެވެ؟ އެންމެ ކުޑަމިނުން ފާޚާނާ ކުރާނެގޮތްވެސް ބަޔާންކޮށްދެއްވި ހެއްޔެވެ؟ (ވިދާޅުވިއެވެ). ސަލްމާނުލް ފާރިސީ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު ވިދާޅުވިއެވެ. "އާނއެކެވެ. އަހަރެމެންގެ މައްޗަށް ވަނީ (ނަބިއްޔާ ގެ ފަރާތުން) ޤިބުލައަށް ތިބެގެން ބޮޑުކަމު ދިޔުމާއި އަދި ކުޑަކަމު ދިޔުން މަނާކުރެވިގެންނެވެ. އަދި ކަނާތުން (ބޮޑުކަމު ދިޔުމަށްފަހު) ދޮވުން މަނާކުރެއްވިއެވެ. .... (ޙަދީޘް ނިމެންދެން).\nނަޝީދު އިސްލާމްދީނަށް ކުރިން ދީފައިވާ ހަމަލާތައް.\nނަޝީދު ފާހަގަކުރެވިފައިވަނީ ބޭރު ޤައުމުތަކަށް ގޮސް އިސްލާމްދީނާއި ދެކޮޅަށް ވަަރަށް ވަރުގަދައަށް ވާހަކަ ދައްކާ މީހެއްގެގޮތުގައި ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފައެވެ. މިމަހު 3ގައި ފޮރެއިން ޕޮލިސީ ބުލޮގަށް ދީފައިވާ އިންޓަރވިޔުގައި ވެސް މުޙައްމަދު ނަޝީދު ވަނީ އިސްލާމް ދީނުގެ ޤުރުއާނާއި ސުންނަތުން ސާބިތުބާ ޙައްދުތައް ޤާއިމުކުރުމަށް ކުރެވެމުންދާ މަސައްކަތްތަކަށް ފާޑުކިޔައި އެއީ ހައްދު ފަހަނައަޅާފައިވާ ހަރުކަށި އެއްޗެއް ކަަމަށް ބުނެފައެވެ. އަދިވެސް ވޮޝިންޓަން ޕޯސްޓަށް އެމެރިކާއަށް ކުރި ދަތުރުގައިވެސް އިސްލާމީ ޙުކުމްތަކަށް ފާޑުކިޔައި ވާހަކަދައްކާފައެވެ.\nއަދިވެސް ވެރިކަމުން ބޭލުނު ކުރީގެ ރައީސް ނަޝީދު ވަނީ މިފަހަކަށް އައިސް އިސްލާމްދީނުގެ އެކި ކަންކަމަށް އެކިފަހަރުމަތިން ފުރައްސާރަކޮށް ދީނުގެ ޤުރުއާނާއި ސުންނަތުން ސާބިތުވާ އެތައް ޙުކުމްތަކަކަށް ޢާންމުންގެ ތެރޭގައި އިންކާރުކޮށް އޭނާއަށް ފެންނަ ގޮތަށް ވާހަކަ ދައްކައިފައެވެ. އެގޮތުން 23 ޑިސެމްބަރުގައި ޤުރުއާނުގައި ނައްޞުން ސާބިތު ޙުކުމްތަކަކީ ދިވެހިން ބޭނުން ވާ ޙުކުމްތަކެއް ނޫން ކަަމަށް ބުނެފައިވާހަކަ ދައްކާފައިވެއެވެ. އަދި ރޭޑިޔޯ ޚިތާބުތަކުގައިވެސް ޤުރުއާނާއި ސުންނަތުން ސާބިތުވާ ޙުކުމްތަކަށް ފާޑުކިޔައި ވާހަކަދައްކާފައިވެއެވެ.\nމިބަސްތަކާއި މެދު ވިސްނާއިރު މިއީ އިސްލާމީ ޤައުމެއްގެ ވެރިކަަމަށް ކުރިމަތިލާފައިވާ މީހެއްގެ ފަރާތުން އިވެން ނުވާފަދަ ނުރައްކާތެރި ބަސްތަކެކެވެ. ސަބަބަކީ މިއީ އިސްލާމީ ޤައުމެއްކަމަށްވާ އިރު މިޤައުމުގައި ހެދޭ ޤާނޫނުތަކާއި އަދި ޤަވާޢިދުތައް ޤުރުއާނާއި ސުންނަތާއި ޚިލާފު އެއްޗެއްކަމަށް ނުހެދޭނެ ކަމަށް ބުނާއިރު ދިވެހި ޤާނޫނޫ އަސާސީގެ އަސްލު ކަމަށްވާ ޤުރުއާނާއި ސުންނަތް ދުއްވާލައި އެނޫން ހެލްޕުލައިނެއް ގެންނަން މަސައްކަތްކުރާ މީހަކު ވެރިކަމަށް އައުމަކީ ނުރައްކާތެރި ކަމެކެވެ.\nމުޙައްމަދު ނަޝީދުގެ ވެރިިކަމުގައި ވަރަށް ގިނަ މީހުންވަނީ ލާދީނީ ވެރިއެއްކަމަށް ސިފަކޮށްފައެވެ. އެގޮތުން މުޙައްމަދު ނަޝީދުގެ ވެރިކަމުގައި ވަނީ ދިވެއްސާއި އިސްލާމަކީ އިޚުތިޔާރީ މާއްދާއަކަށް ހަދަން މަސައްކަތްކޮށްފައެވެ. އަދި ޔަހޫދީންނާއި ފާޅުގައި ގުޅުން ޤާއިމުކޮށް ސިއްރު އެތައް އެއްބަސްވުމެއް ޔަހޫދީންނާއި އެކު ހަދާފައިވާ ކަމަށް ވިކިލީކްސް އިން ފާޅުކުރި ލިޔުންތަކުންވެސް ވަނީ ފަޅާއަރާފައެވެ. އަދި ޔަހޫދީންގެ ޖާސޫސީ އިދާރާގެ މޮސާދުގެ އެހީހޯދަން އެދިފައިވާ ކަަމަށްވެސް ވިކިލީކުސް އިން ހާމަކުރި ލިޔުންތަކުން ވަނީ ސާބިތުވެފައެވެ. (ޑރ.އަފުރާޝީމު އަވަހާރަ ކޮށްލުމުން އެކަން ކުރީ އަވައްޓެރިންގެ ބަޔަކާއި އަދި މެދުއިރުމަތީގެ ޤައުމެއްކަމަށްވެސް(އިޒްރާއީލު) މުޙައްމަދު ނަޝީދުވަނީ ބުނެފައެވެ.) އަދި ހަމައެޔާއެކު އައްޑޫގައި މޮނިޔުމެންޓުތަކެއްގެ ނަމުގައި ބުދު ބަހައްޓައި އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގައި މީހުން އުޅޭ ރަށްތަކުގައި ރާވިއްކަން ހުޅުވާލަންވެސް މަސައްކަތްކޮށްފައިވެއެވެ.\nނަޝީދުގެ މިވާހަކަ ތަކާއި ބެހޭގޮތުން މިބުލޮގުގެ ފަރާތުންް އާންމުންގެ މީހަކާއި ސުވާލުކޮށްލުމުން ބުނެފައިވެއެވެ. " ނަޝީދަކީ ޒިންދީޤެއް. އަހަރެންގެ ވޯޓު ދީނަށް ފުރައްސާރަ ކުރާ މީހަކަށް ނުލިބޭނެ. ކުރިންވެސް އެތައްވެރިއަކު ބަލިވީ ދީނާއި ކުޅެން ހަދައިގެން. އެކަން ތަކުރާރުނުކުރަން ނަޝީދަށް ގޮވާލަން. " ޒިންދީޤުންނަކީ އިސްލާމްދިނަށް މަލާމާތްކޮށް ފުރައްސާރަކޮށް އެކަމަށް ގޮވާލާ މީހުންނަށް ކިޔޭނަމެކެވެ. އަދިވެސް އެހެން ޢާންމުންގެ މީހަކު ފޭސްބުކުގައި ލިޔެފައިވާ ގޮތުން " ޤުރުއާނާއި ސުންނަތަށްވުރެ ރަނގަޅު އަލްޓަރނޭޓިވް(ބަދަލެއް) އެއް ކަލޭމެންނަކަށް ނުދެވޭނެ" ކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ.\nމީހަކު ބުނެފާނެއެވެ. ކަލޭމެން ނަޝީދާ އަޅައިގަނެގެން އެއްޗެހި އަބަދު ކިޔަނީ ކީއްވެހެއްޔެވެ؟ އެމީހަކަށް އަހަރެމެން ބުނަން އޮތީ ޤުރުއާނާއި ސުންނަތަށް އަބަދު އެބައިމީހުން ކުރާ ފުރައްސާރަތައް ނުފެނި ފެންނަނީ މިކަންކަން ކަމުގައި ވާނަމަ ދެން އަހަރެމެން ދޭނެ ޖަވާބެއް ނެތެވެ. الله مستعان. އަހަރެމެންގެ ތާޢީދު އޮތީ ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އާއި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށެވެ.\nﷲ ސުބުހާނަހޫ ވަތަޢާލާ، ހުރިހާ ފިތުނައަކާއި މުސީބާތުން ދިވެހި ޤައުމާއި އުއްމަތް ސަލާމަތް ކުރައްވާށިއެވެ. އަދި ނޭންގި މިކަންކުރެވޭ މީހުންނަށް ތެދުމަގު ދައްކަވާ ހިދާޔަތު ދައްކަވާށިއެވެ. އަދި ދިވެހިރާއްޖެ އަކީ ސެކިޔުލާރ ޤައުމަކަށް ހެދުމަށްޓަކައި ދީނުގެ އަދުއްވުންނާއި މުނާފިޤުން ކުރާ މަސައްކަތްތައް ފަޟީޙަތް ކުރައްވައި އެބައިމީހުންގެ ސަފުތައް ބައިބައިކުރައްވާންދޭވެ. އާމީން.\nو صلى الله وسلم على محمد و على آله و صحبه.\nPosted by Aruzam at 7:13 AM0comments


SunOnline: Dhandhoogai accidentvi kuda kujjaage haalu rangalhu: Aailaa\nދާންދޫގައި އެކްސިޑެންޓްވި ކުޑަ ކުއްޖާގެ ހާލު ރަނގަޅު: އާއިލާ\nމުހައްމަދު އައުޒަމް 30 Dec 2020, 11:58\nގއ. ދާންދޫގައި ހިނގި ނުރައްކާތެރި އެކްސިޑެންޓެއްގައި ސީރިއަސް އަނިޔާތަކެއްް ލިބުނު ތިން އަހަރުގެ ކުޑަ އަންހެން ކުއްޖާގެ ހާލު ރަނގަޅުކަމަށް ކުޑަކުއްޖާގެ އާއިލާއިން ބުނެފިއެވެ.\nމިމަހުގެ 16 ވަނަ ދުވަހު، އެ އެކްސިޑެންޓް ހިނގަން މެދުވެރިވީ ދާންދޫގެ ބޭރު މަގުން ބާރު ސްޕީޑުގައި ދުއްވާފައި ދިޔަ ސައިކަލެއް ކޮންޓްރޯލް ނުވެ، އެ މަގުގައި ހުރި ގެއެއްގެ ދޮރުމަތީގައި ހުރި ކުއްޖާގެ ގައިގައި ޖެހިގެންނެވެ.\nފުވައްމުލަކަށް ނިސްބަތްވާ އެ ކުއްޖާ ދާންދޫގައި އޭރު ހުރީ އާއިލާއާއެކު ޗުއްޓީއަކަށް ގޮހެވެ.\nއެ ހާދިސާގައި ކުޑަކުއްޖާގެ ނޭފަތުގައި ކަށިގަނޑުގައި ރެނދުލައި ނިއްކުރިއާއި އަނގަމަތި ފަޅައިގެން ގޮސް ފައިވެސް ބިންދައިގެން ދިޔައެވެ. އޭނާއަށް ގއ. ވިލިނގިލީގައި ހުންނަ އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލްގައި ފަރުވާ ދިނުމަށް ފަހު ފަހުން މާލެ ގެނައީ އިތުރު ފަރުވާއަށެެވެ. ކުޑަކުއްޖާއަށް މާލޭގައި ފަރުވާ ދިނީ އޭޑީކޭ ހޮސްޕިޓަލްގައެވެ.\nކުޑަކުއްޖާގެ ބައްޕަ މުހައްމަދު ހުސެއިން "ސަން" އަށް މައުލޫމާތު ދެމުން ބުނީ މިހާރު ދަރިފުޅުގެ ހާލު ރަނގަޅުކަމަށާއި އަދި ހޮސްޕިޓަލުންވެސް ދޫކޮށްލައިފައިވާ ކަމަށެވެ. ކުޑަކުއްޖާގެ ދެ ފައިގައި މިހާރު އޮތީ ޕްލާސްޓަރު އަޅައިފައެވެ.\nއެކްސިޑެންޓުވި ސައިކަލުގައި އެވަގުތު ދެމީހުން ތިއްބެވެ. ނަމަވެސް އެކްސިޑެންޓުވުމުގެ ކުރިން ފަހަތުގައި އިން 18 އަހަރުގެ މީހާ ވަނީ ސައިކަލުން ފުންމާލައިފައެވެ. އޭނާއަށް ވެސް އެކި ވަރުގެ ޒަހަމްތައް ވަނީ ލިބިފައެވެ. ފުލުހުން ބުނީ ސައިކަލް ދުއްވަން އިން މީހާގެ ލައިސަންސް ނެތް ކަމަށާއި އެ މައްސަލަ މިހާރު ބަލަމުންދާ ކަމަށެެވެ.\nޓްރެފިކް ލައިޓަށް މަޑުނުކުރުމުން އެކްސިޑެންޓުވެއްޖެ\nސިނަމާލެ ބްރިޖު މަތީ ނުރައްކާތެރި ދެ އެކްސިޑެންޓް ހިނގައިފި\nކޮންޓެއިނާއެއްގެ މަތިން ވެއްޓި މީހަކަށް އަނިޔާ ވެއްޖެ


Lyon Rohvaalumah Fahu Bayern Final Ah - Vaguthu\nކޮވިޑް-19: ފްރާންސް ބޮޑު ނުރައްކަލެއްގެ ތެރެއަށް! -4ގަޑިއިރު ކުރިން\nލިޔޯން ރޮއްވާލުމަށްފަހު ބަޔާން ފައިނަލަށް\n2 މަސް ކުރިން ( އޮގަސްޓް 20, 2020 )\n| އަހުމަދު ސަނޫން\nޗެމްޕިއަންސް ލީގު ސެމީ ފައިނަލުގައި މިރޭ ބަޔާން އާއި ފުރާންސްގެ ލިޔޯން ބައްދަލު ކުރި މެޗު ބަޔާން މެނިކް ކާމިޔާބުކޮށް ޗެމްޕިއަންސް ލީގު ފައިނަލަށް ދަތުރު ކޮށްފިއެވެ.\nޕޯޗުގަލްގެ އެސްޓާޑިއޯ ޖޯސް އަލްވަލަޑޭ ސްޓޭޑިއަމުގައި މިރޭ ކުޅުނު ސެމީ ފައިނަލުގެ ދެވަނަ މެޗުން ބަޔާން ލިޔޯންގެ މައްޗަށް ކުރި ހޯދީ 0-3 ގެ ނަތީޖާއަކުންނެވެ.\nމި މޮޅާ އެކު މިމަހުގެ 24 ވަނަ ދުވަހު ކުޅޭ ފައިނަލުން ބަޔާން ޖާގަ ހޯދި އިރު މިއީ އެ ޓީމުން މި މުބާރާތުގައި ވާދަކުރަން ފެށީންސުރެއް ފައިނަލުން ޖާގަ ލިބުނު6ވަނަ ފަހަރެވެ.\nމެޗުގެ ފުރަތަމަ ހާފްގައި ދެ ލަނޑު ފެނިގެން ދިޔައިރު މި ދެ ލަނޑުވެސް ބަޔާން އަށް ކާމިޔާބުކޮށް ދިނީ ސާޖް ގްނަބްރީއެވެ. ލިޔޯންއަށް ފުރަތަމަ ހާފް ކުރީކޮޅުގައި ލަނޑު ޖަހާނޭ ދެ ފުރުސަތު ލިބި ބޭނުން ނުހިފުނުއިރު ފުރަތަމަ ލަނޑު 18 ވަނަ މިނެޓްގައި ބަޔާން ކާމިޔާބު ކުރިއިރު ދެވަނަ ލަނޑު ގްނަބްރީ ކާމިޔާބު ކުރީ ލެވަންޑޮސްކީގެ އެހީތެރިކަމާއި އެކުގައެވެ.\nދެވަނަ ހާފްގައި ކުޓީނިއޯ ކާމިޔާބު ކުރި ލަނޑެއް އޮފްސައިޑު ކަމަށް ރެފްރީ ނިންމިއިރު ބަޔާންގެ ތިން ވަނަ ލަނޑު ލެވަންޑޮސްކީ ބޮލުން ކާމިބުކުރީ މެޗުގެ ފަހުވަގުތު ކޮޅުގައެވެ. މި ލަނޑާއި އެކު ލެވަންޑޮސްކީ މުބާރާތުގައި އޭނާގެ 15 ވަނަ ލަނޑު ކާމިޔާބު ކުރިއިރު އެއްސީޒަން އެއްގައި އެންމެ ގިނަ ލަނޑު ލީގުގައި ޖެހި ކުޅުންތެރިޔާ ރޮނާލްޑޯގެ ރެކޯޑާއި ހަމަކުރަން ދެން ބޭނުންވަނީ އެންމެ ދެ ލަނޑެވެ.\nމި މޮޅާއި އެކު ބަޔާން ޗެމްޕިއަންސް ލީގުގައި 10 ވަނަ މޮޅު ކާމިޔާބު ކުރިއިރު އެ ޓީމު ވަނީ މިދިޔަ ޑިސެމްބަރު މަހުން ކުޅުނު 28 މެޗުން އަދި ބަލިނުވެފައެވެ. ޗެމްޕިއަންސް ލީގު ފައިނަލުގައި މި މަހު 24 ގައި ބަޔާން ނިކުންނަން ޖެހޭނީ ރޭ ލެއިޕްޒިގް ބަލިކޮށް ފައިނަލަށް ދަތުރުކުރި ޕީއެސްޖީއާއި ދެކޮޅަށެވެ.\nބަޔާން އިން އެތްލެޓިކޯ މެޑްރިޑް އަތްދަށުކޮށްފި\nމެންޗެސްޓަރ ސިޓީއާއި އޮލިމްޕިއާކޯސްއަށް މޮޅެއް\nއަޔެކްސް އިން ބައިކޮޅަށް ޖެހި ލަނޑާއެކު ލިވަޕޫލަށް މޮޅެއް


ސިނަމާލެ ބްރިޖު ހުޅުވުން\nސިނަމާލެ ބްރިޖު ހުޅުވުމަށް ބޭއްވި ކުލަގަދަ ރަސްމިއްޔާތުގެ ތެރެއިން. މި ރަސްމިއްޔާތުގައި ރައީސް ޔާމިންގެ އިތުރުން ސަރުކާރުގެ ގިނަ އިސްބޭފުޅުން ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެންފައިވާއިރު ރަސްމިއްުޔާތު ކުރިއަށްގެންގޮސްފައިވަނީ ބަޑިބޭހުގެ ކުޅިވަރުތަކާއިއެކު.\nއޯގަސްޓް 30، 2018: ބްރިޖް ހުޅުވުމަށް ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގައި ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމިން ވާޙަކަފުުޅު ދައްކަވަނީ. ރައީސްގެ ވާހަކަފުޅުގައި މިއީ ތަރައްގީގެ އައު ފެށުމެއްކަމަށް ވަނީ ވިދާޅުވެފައި.\nއޯގަސްޓް 30، 2018: ސިނަމާލެ ބްރިޖު ހުޅުވުމަށް ބޭއްވި ކުލަގަދަ ރަސްމިއްޔާތުގައި ރައީސް ޔާމިން އަދި ޗައިނާގެ މަންދޫބު ވެންގް ޝިއާޓާއޯ ސިނަމާލެ ބްރިޖް ހުޅުއްވައިދެއްވަނީ.\nއޯގަސްޓް 30، 2018: ބްރިޖް ހުޅުވުމަށް ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތު ބެލުމަށް އާންމުން އާޓިފިޝަލް ބީޗް ސަރަހައްދަށް އެއްވެފައި. ރާއްޖޭގައި މިހާތަނަށް ނުބާއްވާ ފެންވަރަށް ބްރިޖްގައި ހަވާ އެރުވުން ކުރިއަށްގެންގޮސްފައިވޭ.\nއޯގަސްޓް 30، 2018: ސިނަމާލެ ބްރިޖު ހުޅުވުމަށް ބޭއްވި ކުލަގަދަ ރަސްމިއްޔާތުގެ ތެރެއިން. މި ރަސްމިއްޔާތުގައި ރައީސް ޔާމިންގެ އިތުރުން ސަރުކާރުގެ ގިނަ އިސްބޭފުޅުން ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެންފައިވާއިރު ރަސްމިއްުޔާތު ކުރިއަށްގެންގޮސްފައިވަނީ ބަޑިބޭހުގެ ކުޅިވަރުތަކާއިއެކު.\nއޯގަސްޓް 30، 2018: ބްރިޖް ހުޅުވުމަށް ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގައި ހައުސިންގ މިނިސްޓަރު މުއިއްޒު ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަނީ. މިއީ ރައީސް ޔާމީނާއި ޗައިނާގެ ރައީސާ ދެމެދު އޮތް ގުޅުމުން އުފަންވި ބްރިޖެއް ކަމަށް ވިދާޅުވި.\nއޯގަސްޓް 30، 2018: ސިނަމާލެ ބްރިޖު ހުޅުވުމަށް ބޭއްވި ކުލަގަދަ ރަސްމިއްޔާތުގައި ދިވެހި ސަގާފީ ހުށައެޅުމެއް ހުށައަޅަނީ. މި ރަސްމިއްޔާތުގައި ރާއްޖޭގެ ސަގާފީ ހުށައެޅުންތަކުގެ އިތުރުން ޗައިނާގެ ހުށައެޅުންތައްވެސް ފެނިގެންގޮސްފައިވޭ.


Jersey Kulhedhey Agu Shahid Boduthanun Kuda Kohfi – Iru\nކޯވިޑް-19 އާއި ގުޅިގެން އިގްތިސާދުތައް ހީނަރުވެފައިވާ މިދަނޑިވަޅުގައި ހުރިހާ ދާއިރާތަކަކުންވެސް ވަނީ ގޮންޖެހުންތަކާއި ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައެވެ. އެގޮތުން އިންޑިއާގެ ފިލްމް އިންޑަސްޓްރީގައިވެސް ވަނީ އެތައް ދަތިތަކާއި ކުރިމަތިވެފައެވެ. ފިލްމްގެ ޝޫޓިންގްތަކަށް އެކްޓަރުންނާއި އެހެންމީހުންގެ ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކައި އެތައް ހަރަދުބޮޑު ގަވައިދުތަކަކަށް ވަނީ ބޯ ލަނބަންޖެހިފައެވެ.\nމިފަދަ ދަނޑިވަޅެއްގައި އެއްބައި ތަރިން އެމީހުން ފިލްމް ކުޅެދޭ އަގުތައް ކުޑަ ނުކުރި ނަމަވެސް ހާލަތު ވިސްނޭ އަދި އެކަމަށް އެއްބާރުލުންދޭ އެއް އެކްޓަރަކަށް ވެފައި މިވަނީ ތަރި ޝާހިދް ކަޕޫރްއެވެ.\nކަބީރު ސިންހްގެ ކާމިޔާބަށް ފަހު ޝާހިދު ވަނީ އޭނާ ފިލްމް ކުޅެދޭ އަގު ވަނީ ބޮޑުކޮށްފައެވެ. އެގޮތުން “ޖާޒީ” ކުޅެދިނުމަށް ޝާހިދު އެއްބަސްވެފައިވަނީ އިންޑިއާގެ 33 ކަރޯޑް ރުޕީސްއަށެވެ. އެއަށްފަހު ފިލްމުގއ ޝޫޓިންގްތައް ފެށި ނަމަވެސް ކޮވިޑް އާއި ގުޅިގެން ޝޫޓިންގްތައް ވަނީ މެދުކަނޑާލާފައެވެ.\nއެއަށްފަހު ފިލްމްގެ ބަޖްޓް އަށާއި އެހެނިހެން ކަންތައްތަކަށް ދަތިތަކާއި ކުރިމަތިވުމުން ފިލްމުގެ ޑައިރެކްޓަރުން ވަނީ ފިލްމް ކުރިޔަށް ގެންދިއުމަށްޓަކައި ޝާހިދް ނަގާ ފީ ކުޑަކޮށްދިނުމަށް އެދިފައެވެ.\nއެގޮތުން ޝާހިދް ވަނީ އޭނާ ހުށަހެޅި 33 ކަރޯޑް ރުޕީސް އިން 25 ކަރޯޑް ރުޕީސްއަށް ފީ ކުޑަކޮށްދީފައެވެ.\nފިލްމުގެ ޝޫޓިންގްތައް ކުރިޔަށްދާ ގޮތުން އެ ފިލްމަކީ ވަރަށް ކާމިޔާބުވާނެ ފިލްމެއް ކަމަށް ބެލެވޭ ކަމަށް ޝާހިދު ބުނެއެވެ. އެހެންކަމުން ފިލްމް ހިޓަކަށް ވެއްޖެނަމަ އެއިން ލިބޭ ފައިދާގެ ބައެއްވެސް ޝާހިދްއަށް ލިބޭނެއެވެ.\nފިލްމް “ޖާޒީ” އަކީ މި އަހަރު ރިލީޒްކުރި ކާމިޔާބު ތެލެގޫ ފިލްމު “ޖާޒީ” ގެ ހިންދީ ފިލްމު ރިމޭކްއެކެވެ. އެ ފިލްމަކީ ކްރިކެޓްގެ ވާހަކައެއް ކިޔައިދޭ ސްޕޯޓްސް ފިލްމެކެވެ.


98 aharugai scuber diveregge certificate | Mihaaru\nއުމުރުން 98 އަހަރުގައި ސްކޫބާ ޑައިވަރެއްގެ ސެޓްފިކެޓް\n98 އަހަރުގައި ސްކޫބާ ޑައިވިން ސެޓްފިކެޓް ހޯދި ވިލިއަމް (ކ).\nއޭނާ ބޭނުންވީ ހަޔާތުގެ ކޮންމެ ވެސް ހިސާބަކުން ސްކޫބާ ޑައިވަރެއްގެ ސެޓްފިކެޓް ހާސިލު ކުރާށެވެ. އެމެރިކާގެ ރޮކްފޯޑްގައި ދިރިއުޅޭ ވިލިއަމް ލެމްބާޓް މިދިޔަ ހަފުތާގައި ވަނީ ސެޓިފައިޑް ސްކޫބާ ޑައިވަރެއްގެ ޝަރަފު ހޯދައިފަ އެވެ. އެއީ އޭނާގެ ވަރަށް ޒުވާން އުމުރުގައި ވެސް ހާސިލު ކުރަން އެންމެ ބޭނުންވި އެއް ކަންތަކެވެ. މި އަހަރު ފެށުނީ އޭނާ މި ހުވަފެން ހަގީގަތަކަށް ކޮންމެހެން ވެސް ހަދާނެ ކަމުގެ ހިތްވަރާ އެކީގަ އެވެ.\nއުމުރުން 98 ގައި އަހަރު ސްކޫބާ ޑައިވިން ސެޓްފިކެޓް ހާސިލު ކުރުމުގެ ކުރިން ވިލިއަމް ވަނީ އެންމެ ދުވަސްވީ ސްކޫބާ ޑައިވަރުގެ ރެކޯޑް ވެސް މިދިޔަ ފެބްރުއަރީ މަހުގެ 11 ހަދައި، ދުނިޔޭގެ ރެކޯޑް ފޮތުން ވެސް ޖާގަ ހޯދައިފަ އެވެ.\n"ސްކޫބާ ޑައިވަރެއްގެ ސެޓްފިކެޓް ލިބުނީމަ ވަރަށް އުފާވެއްޖެ. މިއީ ވަރަށް ދުވަސްވީ ހުވެފެނެއް ހަގީގަތަކަށްވުން. އަދި ސެޓްފިކެޓް ހާސިލު ކުރެވުމަކީ އަހަރެން އެކަން ކުރާނެ ކަމަށް ވައުދުވި މީހުންނަށް ދެވެނު ޖަވާބެއް،" 1930 ގެ އަހަރުތަކުގައި ބޯއި ސްކައުޓްގައި ވެސް އުޅުނު ވިލިއަމް ބުންޏެވެ.\nއަންނަ ސެޕްޓެމްބަރުގެ4ވަނަ ދުވަހު 99 އަހަރު ފުރޭ ވިލިއަމް ބުނި ގޮތުގައި ޑައިވް ކުރުމަކަށް ދުވަހަކު ވެސް ހުއްޓުމެއް ނާންނާނެ އެވެ.\n"އެންމެ ފަހު ނޭވާއާ ހަމައަށް ވެސް އަހަރެން ޑައިވް ކުރާނަން. މިއީ ވަރަށް ބޮޑު އުފަލެއް ލިބޭނެ ކަމެއް،" އޭނާ ބުންޏެވެ.\nގިނިސް ވޯލްޑް ރެކޯޑްސް އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުން އެމެރިކާ ފީނާމީހުން


Aabaa fiyya oboa fiyya dhemenee keevve baaey!\nއަމަތު އާންޓީ: ދިހިންގެ ޖީލެއްގެ ބިންގާ އަޅައި ދެއްވި\n"ހާ ށަވިޔަންޏަށް، ހާ ށަވިޔަނި ކިއުނީ ކީއްވެ ބާއޭ... އާބާ ފިއްޔާ އޯބޯ ފީއްޔާ ދެމެނީ ކީއްވެބާއޭ..." މިއީ ޓީވީ މޯލްޑިވްސް އިން ސިލްސިލާކޮށް ގެނެސްދިން "ހާ ށަވިޔަނި" ޕްރޮގްރާމް ފަށައިދޭ ބާރު ގަދަ އަދި ލަވަ އެވެ. އެ ލަވަ އާއި އެ ޕްރޮގްރާމަކީ މީގެ އެތައް އަހަރެއް ކުރީން، ކުޅިވަރުގެ ތެރެއިން ކުޑަ ކުދިންނަށް ތާނަ އަކުރާއި ދިވެހި ބަސް ކިޔަވައިދޭން ޓީވީއެމުން ގެންދިން ދެއްކި ޕްރޮގްރާމެކެވެ. ދިވެހި އެންމެނަށް އެ ޕްރޮގްރާމް ހާއްސަވެ ކަމުދިޔަ ވަރަކީ އެއީ އަދިވެސް ދިވެހިންގެ ހިތުގައި ބިންވަޅު ނެގިފައިވާ ޕްރޮގްރާމަކަށް ވުމާއި ހާށަވިޔަނި ލަވަ އަކީ ދިވެހި ކުދި ބޮޑު އެންމެނަށް ހާއްސަ ލަވައަކަށް ވެފައި ވުމެވެ.\nމި ބުނީ ތެދަށެވެ؛ މި ލަވަ އަދިވެސް އަހަރުމެން ހަނދާނުން ނުފިލާ ނޫން ހެއްޔެވެ؟ މި ލަވައާއެކު ގެނައި "ހާ ށަވިޔަނި" ޕްރޮގްރާމްގެ ކްރިއޭޓާ އަދި ހޯސްޓް އަމަތުﷲ ޝަކީބު (އަމަތު އާންޓީ) ވެސް އެހާ މަޝްހޫރުވެ މަގުބޫލުވި އެވެ. އަމަތު އާންޓީ އުފެއްދި އެ ޕްރޮގްރާމް ތަފާތުވެ "މާސްޓާ ޕީސް" އަކަށްވީ ދިވެހި އަކުރާއި ބަސް ދަސްކޮށް ދިނުމަށް ކުދިންގެ ޝައުގުވެރިކަން ގެނައުމަށް ބޭނުން ކުރި މޮޅު އާދަޔާހިލާފު އުކުޅުތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. ކުދީންނަށް ބަހާއި އަކުރު ކިޔަވައިދޭން އެ ފެންވަރުގެ ޕްރޮގްރާމެއް މިހާތަނަށް އަދި ހެދިފައެއް ނެތޭ ބުންޏަސް އެންމެން ބުނާނީ "ތިބުނީ ހައްގު ތެދެކޭ" އެވެ.\n"ހާ ށަވިޔަނި" ޕްރޮގްރާމަކީ އަމަތު އާންޓީގެ ސިކުނޑީގައި ކިހިނެއް އުފަން ކުރުވި ހިޔާލެއް ހެއްޔެވެ؟\n"އެއީ އަޅުގަނޑު އަމީރު އަހުމަދުގައި ކިޔަވައިދެމުން ދިޔަ އިރު އައި ހިޔާލެއް. އޭރު އަޅުގަނޑުގެވެސް ހަތަރު އަހަރުން ދަށުގެ ދެ ކުދިން ތިބި. އޭރު ފާހަގަ ކުރެވުނީ އަޅުގަނޑުގެ ދޮށީދަރިފުޅަކީ ވަރަށް ބޮޑަށް އެއްޗެތި ބަލައިގެން ދަސްކުރާ ކުއްޖެއްކަން. އިނގިރޭސި ބަހުން ހެދިފައި ހުރި ސެސެމީ ސްޓްރީޓް، ބާނީ ދަ ޑައިނަސޯ، އަދި ޕްލޭހައުސް، ފަދަ ޕްރޮގްރާމްތަކަށް ދަރިފުޅު ވަރަށް ޝައުގުވެރިވެރިވި. އަދި އެ ފްރޮގަރާމްތައް ބަލައިގެން ފަސޭހައިން ބަސްތައް ނަގައިގަންނަކަން ފާހަގަވި،" އަމަތު އާންޓީ ވިދާޅުވި އެވެ.\nޓީވީއެމް އިން ގެނެސްދިން "ހާ ށަވަނިޔަނި" ޕްރޮގްރާމްގެ އެޕިސޯޑެއް\nއަމަތު އާންޓީއަކީ ކުޑަކުދީނަށް ކިޔަވާދޭ ޓީޗަރެކެވެ. އޭނާ ކިޔަވައިދޭ ދަރިވަރުންގެ ތެރޭގައި އޭނާގެ ދަރިފުޅު ފަދައިން ދަސްކުރާ ގިނަ އަދަދެއްގެ ކުދިން ތިބެ އެވެ. އެހެންވެ އެ އުމުރުފުރައިގެ ކުދީންނަށް ދިވެހި ބަސް ދަސް ކޮށްދޭނެ އެފަދަ ރަނގަޅު ޕްރޮގްރާމްއެއް އުފެއްދުމުގެ މުހިންމުކަން އަމަތު އާންޓީއަށް ވިސްނި ވަޑައިގަތެވެ.\n"އެދުވަސްވަރަކު ކުޑަކުދީން ޝައުގުވެރިވާ ގޮތަށް ދިވެހި ބަހުން ހެދިފަހުރި އުފެއްދުންތައް ވަރަށް މަދު. އެހެންވެ އެގޮތުން ހެދި ޕްރޮގްރާމެއް އެއީ،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއަމަތު އާންޓީ 30 އެޕިސޯޑްގެ މައްޗައް އެކުލަވާލައި ތާނަ އަކުރު، ހާއި އިން ޗަވިޔަންޏާއި ހަމައަށް ކުދީން ގޮވައިގެން ވަޑައިގެންނެވި ދަތުރަކީ އަހަރެމެނަށް ވަރަށް ކަމުދިޔަ ދަތުރެކެވެ. އެކަމަކު އެއީ އުނދަގޫ ބުރަ ބޮޑު މަސައްކަތެއްގެ ތެރެއިން އޭނާ ކުރެއްވި ދަތުރެކެވެ.\nއަމަތު އާންޓީ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ޔުނިސެފާއި ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ޕްރޮޖެކްޓެއް ކަމަށްވާ ޅަފަތުގެ ތަރުބިއްޔަތާ ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުގެ ދަށުން އައި "ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅު" ކެމްޕޭންގައި މަސައްކަތް ކުރައްވައި މީޑިއާ ފްރޮޑަކްޝަންގެ ރޮގުން ފަންނީ ތަޖުރިބާތަކެއް ލިބި ވަޑައިގެންނެވި އެވެ. އަދި އެ ތަޖުރިބާ ބޭނުންފުޅު ކުރެއްވީ ތާނަ އަކުރު، ކުދިންނަށް އުގައްނައި ދޭން މި ޕްރޮގްރާމް އުފަން ކުރުވާށެވެ.\nވިސްނުން ފޮރޮޅައިލެވޭނެ ގޮތަކަށް ޕްރޮގްރާމްގެ ކޮންސެޕްޓް ލިޔުއްވައި ސްކްރިޕްޓް ތައްޔާރު ކުރައްވައި ތީމް ސޯންގާއި ދެތިން އާންމު ބަނދި ފިޔަވާ އެކުލަވާލައިފައިވާ ހުރިހާ ލަވަތަކާ، ސެޓާ، ބައެއް ތަކެތި ތައްޔާރުކޮށް، ކުދިން ތަމްރީން ކުރެއްވީ އަމަތު އާންޓީ އަމިއްލަފުޅަށެވެ. އަދި އެއީ ރާއްޖޭގެ އެތައް ހާސް ކުދިންންނަކަށް އަކުރު ފިއްޔާއި ބަސް ކިއުމަށް އަމަތު އާންޓީ އަޅައިދިން މިހާރަށް ވެސް ފިޓް ހަރުދަނާ ބިންގަލެކެވެ.\nއަމަތު އާންޓީ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ދިވެހިން ބަލައިގަތް އެ މަސައްކަތް ކުރެއްވީ އޭރު އޭނާ ހުންނެވި ސްކޫލްގެ ޕްރިންސިޕަލް، ހަމްދޫން ހަމީދު ދެއްވި ހިތްވަރާ އެހީތެރިކަމާއެކު އެވެ. "ހާ ށަވިޔަނި" ޕްރޮގްރާމް އުފައްދަން އެ ދިމާއަށް އޭނަ ކޮއްޕަވައި ލެއްވީ ހަމްދޫން ހަމީދެވެ.\n"ޕްރޮގްރާމްގެ ތީމް ސޯންގަކަށް އެކުލަވާލާފައިވާ ލަވަ ؛ހާ ށަވިޔަންޏަށް ހާ ށަވިޔަނި ކިއުނީ ކީއްވެ ބާއޭ؟' އެ ލަވައަކީ ހަމްދޫން ހަމީދު އޭގެ ދެ ތިން އަހަރެއް ކުރިން ސްކޫލް ކުދިންގެ ލަވަމުބާރާތަށް ހައްދަވާފައިވާ ލަވައެއް. އަޅުގަނޑުގެ ޕްރޮގްރާމްގައި ބޭނުން ކުރަން ލަވަ ކަމުގޮސް ގެން ދަންނަވާލުމުން އެއްވެސް ކޮންޑިޝަނަކާ ނުލައި އެ ލަވައް ދެއްވި،" އަމަތު ވިދާޅުވި އެވެ.\nއަމަތު އާންޓީ އުމުރުން 19 އަހަރުގައި އަމީރު އަހުމަދު ޓީޗަރެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރަން ފެއްޓެވި\nއޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި "ހާ ށަވިޔަނީ" ގެ އެ މަސައްކަތް ކުރައްވަން ހިއްވަރަކަށްވި އެހެން ސަބަބެއް ވެސް އޮތެވެ. އެއީ އެފަދަ ޕްރޮގްރާމެއް އުފެއްދުމުގެ ޝައުގުވެރިކަމާ ހިޔާލު އޭރު ޓީވީ މޯލްޑިވްސްގެ ވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ހުންނެވި މުހައްމަދު އާސިފް (މޮންދު) އަށް ހުށެހެޅުމާ ވއެކު ދެއްވި އެއްބާރުލެއްވުމެވެ.\n"އޭނާ ވަގުތުން ވިދާޅުވި އާދޭހޭ... އޭނާ އަޅުގަނޑަށް ކުރެއްވި އިތުބާރު. ޓީވީއެމުން ކެމެރާ ކުރުމާއި، އެޑިޓިން ފަދަ ޓެކްނިކަލް އެހީތެރިކަން ފުރިހަމައަށް ދެއްވި،"\nއިއްޔެ ވެސް މިއަދު ވެސް ފޫހި ކަމެއްނެތި ދިވެހިން "ހާ ށަވިޔަނި" ޕްރޮގްރާމް ބަލަ އެވެ. އަމަތު އާންޓީ އެ ޕްރޮގްރާމް ހުށަހަޅުއްވައި ދެއްވާފައި ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ކުދިންނާއި އިންޓަރެކްޓްވެ ވަޑައިގެން އިންނަވަ އެވެ. ކުދިންނާއި ވާހަކަ ދައްކަވަމުން، ވާހަކަ ކިޔައިދެއްވަމުން އަދި އަކުރާއި ގުޅޭ ހާއްސަ ލަވަތައް ވެސް ވިދާޅުވެ ދެމުންނެވެ. ވައިގެ ތެރޭގައި އަކުރު ލިޔުމާއި ކުޅޭކުޅޭގެ ފަދަ ކުދިން ޝައުގުވެރިވާ އެތައް އެތައް ކަމެއް ހިމެނުއްވެވި އެވެ.\nއޭގެ ބައެއް ޕްރޮގަރާމްތަކުގައި ކުޅޭގޭ ތެރޭ އަމަތު އާންޓީ ވެސް ކުދިންނާއެކު އުޅުއްވާތަން ފެނެއެވެ. އެ ޕްރޮގްރާމްގެ ހާއްސަ އަދި ތަފާތު ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ފެނުނު އަނެއް ކަމަކީ، ޕްރޮގްރާމްގައި ތަފާތު ކުދިން ޝާމިލްވާ ގޮތަށް އެކުލަވާލައިފައިވާ ކަމެވެ. އެގޮތުން ހާއްސަ އެހީތެރިކަން ހުންނަ ކުދިން ޕޮޒިޓިވް ގޮތަކަށް ޕްރޮގަރާމުން ފެނުނެވެ. އިޝާރާތުގެ ބަހުން އަކުރު އަޅާނޭ ގޮތްތައް ފަދަ އެތައް ކަމެއް ދައްކުވައިދީ ޝައުގުވެރި ކޮށްލި އެވެ.\nއަމަތު އާންޓީ އަމީރު އަހުމަދުގައި ޓީޗަރެއްގެ ގޮތުގައި ކެރިއާ ފެއްޓެވި\nއަމަތު އާންޓީއަކީ އޭނާގެ އުމުރުން 19 އަހަރުގައި ސްރީލަންކާ އިން ޕްރީސްކޫލް ޓީޗިންގް ޑިޕްލޮމާ ފުރިހަމަ ކުރައްވާ އަމީރު އަހުމަދު ސްކޫލްގައި ޕްރީސްކޫލް ޓީޗަރެއްގެ ގޮތު 1992 ގައި ކެރިއާ ފެއްޓެވި ޓީޗަރެކެވެ. އެ ސުކޫލްގައި 14 އަހަރު ކިޔަވައި ދެއްވި އެވެ. އޭގެ ފަހުން ޔުނިސެފްގެ ޕްރޮޖެކްޓް އޮފިސާ އަދި އެޑިއުކޭޝަން އޮފިސަރެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރެއްވި އެވެ.\nމިހާރު އަމަތު އާންޓީ ކޮބާ؟\nއަމަތު އާންޓީ ކުޑަކުދިންތަކަކާއެކު މެލްބަންގައި\nކުދިން ގަޔާވާ ގޮތަށް ކިޔައިވައި ދިނުމުގެ ވައްޓަފާޅި ގެންގުޅުމާއި ގައުމީ މަންހަޖްގެ ފައުންޑެޝަން ސްޓޭޖް ތަރައްގީ ކުރުމާ މުދައްރިސުން ބިނާ ކުރުމުގެ މަސައްކަތުގައި ވެސް އޭނާ އުޅުއްވެވި އެވެ. އޭގެ ފަހުން ފަހު އަލުން އަމީރު އަހުމަދު ސްކޫލްގެ ހެޑްޓީޗަރެއްގެ ގޮތުގައި ދެ އަހަރު މަސައްކަތް ކުރައްވާ 2013 އިން 2015 އަމަތު އާންޓީ ހުންނެވީ އަމީރު އަހުމަދު ސްކޫލްގެ ޕްރިންސިޕަލްގެ ގޮތުގަ އެވެ. އެތައް ހާސް ކުދިންނަކާއި ބެލެނިވެރިންނާއި އާންމު ހުރިހާ ދިވެހިންގެ ލޯބި ހޯއްދަވާފައިވާ އަމަތު އާންޓީ އަަހަރުމެނަށް ގެއްލުނު ހިސާބަކީ 2016 އައެވެ.\nއެހެން ދިމާވީ އޮސްޓްރޭލިއާގެ ސަރުކާރުގެ ކޯހެއްކަމުގައިވާ އެންޑޭވާ ސްކޮލަޝިޕްގައި އޮސްޓްރޭލިއާގެ މެލްބަންގައި މާސްޓާސް ފުރިހަމަ ކުރަން ވަޑައިގެންނެވުމުންނެވެ.\nއަމަތު އާންޠީ (ވ) ގައި: އޭނާ އޮސްޓްރޭލިއާ ޑީކިން ޔުނިވާސިޓީގެ މާސްޓާސް ފުރިހަމަ ކުރެއްވި\nމާސްޓާސް ނިންމަވާލެއްވުމަށް ފަހު އެހިސާބުން އަމަތު އާންޓީ ދޫކޮށްލެއްވީއަކީ ނޫނެވެ. މިހާރު އަމަތު އާންޓީއަކީ ޕީއެޗްޑީ ދަރިވަރެކެވެ. އިންކްލޫސިވް އާލީ ޗައިލްޑްހުޑް އެޑިއުކޭޝަނުން ޑޮކްޓާ އޮފް ފިލޯސޮފީ ފުރިހަމަ ކުރެއްވުމަށް މަސައްކަތް ކުރައްވަނީ އެވެ. އެއީ ޕްރީސްކޫލް އުމުރުފުރައަށް އަމާޒު ކޮށް ހުރިހާ ދަރިވަރުން ޝާމިލް ކޮށްގެން ކިޔަވައި ދިނުމުގެ ރޮނގެވެ.\nމި ކޮވިޑް-19 އާއެކުއައި އެންމެން ލޮކްޑައުންގައި ތިއްބާ ބެލެނިވެރިންނަށް އަމަތު އާންޓީ ވަނީ ވަރަށް މުހިއްމު މެސެޖެއް ދޫކޮށްލައްވާފަ އެވެ. ސޯސައިޓީ ފޯ ހެލްތް އެޑިއުކޭޝަން އިންތިޒާމްކޮށް ފޭސްބުކުން ލައިވް ކުރި "ކުޑަކުދިންނާއެކު ކުޅުން" ޓޯކްގަ އެވެ.\nސޮސައިޓީ ފޯ ހެލްތް އެޑިއުކޭޝަން އިން ލައިވް ކުރި "ޗިލްޑްރެން އެންޑް ޕްލޭ"\nއެ ވީޑިއޯ މިހާރު ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ވައިރަލްވެފައިވާ އިރު އެތައް ބަޔަކު އާންޓީ ދެއްކި އެ ވާހަކައިގެ އިބްރަތްތެރި ކަމުން ފިލާވަޅުތަކެއް ހޯދި އެވެ. އޭނާގެ އެ ވާހަކައިން އާއްމުންގެ ލޯ ހުޅުވުނީ ހަމައެކަނި ކުޅުމުގެތެރެއިން އުނގަންނައި ދިނުމަކުން އެކަންޏެއް ވެސް ނޫނެވެ.\n.ހުރިހާ ކަމެއް ދަރިންނަށް ދަސްކޮށްދީ ނިމޭއިރު އެކުދިންގެ ގައިގާ ރަނގަޅު އަހުލާގެއް ނެތްނަމަ ރަނގަޅެއް ނުވާނެ\nއަހުލާގު ރަނގަޅު ކުދިންތަކެއް ބިނާ ކުރުމުގެ މުހިއްމުކަމާއި ހިތްތިރިކަމާއި ކެއްތެރިކަމާއި، ހިތްހެޔޮކަން ފަދަ ރަނގަޅު އަހުލާގުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ކުދިން ބިނާ ކުރުމުގެ މުހިންމު ކަމަށް އޭނާ އަލި އަޅުވާލަވަ އެވެ. އެގޮތުން ހުރިހާ ކަމެއް ދަރިންނަށް ދަސް ކޮށްދީ ނިމޭއިރު އެކުދިންގެ ގައިގާ ރަނގަޅު އަހުލާގެއް ނެތްނަމަ ރަނގަޅު ނުވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެ އެވެ.\nއަމަތު އާންޓީ ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ދަރިފުޅު ކިތަންމެ މޮޅަސް ރީތި އަހުލާގެއް ހޯދައި ދެވިފައި ނެތް ނަމަ ކުރާނެ މާބޮޑު ފައިދާއެއް ނެތެވެ. އެ ކަމުގައި ބެލެނިވެރިން ދަރީންނަށް ނަމޫނާ ދައްކަން ޖެހެ އެވެ.\n"އަހަރުމެން ޖެހެނީ ތުއްތު ކުދިން ގްރޭޑް އެކަކަށް ދިއުމަށްޓަކައި ތައްޔާރު ކުރާކަށެއް ނޫން. އަހަރުމެންޖެހެނީ ތުއްތު ކުދިންގެ މި ބިންގާ އެޅޭ އުމުރުފުރާއިގަ އެކުދިންގެ ކުރިއަށް އޮތް މުޅި އުމުރަށް ތައްޔާރު ކުރުމުގެ ގޮތުން ބިންގާ އަޅާދޭން. އެއީ ފައުންޑޭޝަން އަހަރުގެ މަގުސަދަކީ." އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއަހަރުމެން ޖެހެނީ ތުއްތު ކުދިން ގްރޭޑް އެކަކަށް ދިއުމަށްޓަކައި ތައްޔާރު ކުރާކަށެއް ނޫން. އަހަރުމެންޖެހެނީ ތުއްތު ކުދިންގެ މި ބިންގާ އެޅޭ އުމުރުފުރާއިގަ އެކުދިންގެ ކުރިއަށް އޮތް މުޅި އުމުރަށް ތައްޔާރު ކުރުމުގެ ގޮތުން ބިންގާ އަޅާދޭން. އެއީ ފައުންޑޭޝަން އަހަރުގެ މަގުސަދަކީ،\nއަމަތު އާންޓީ އޭނާގެ އުމުރުން ފަސް އަހަރުގައި ގޭގައި ބައްޕަގެ ކްލާހުގައި\nކުޑައިރުއްސުރެ ކިޔަވައި ދެއްވަން ޝައުގުވެރިވެ ވަޑައިގަންނަވާ އަމަތު އާންޓީ އުންމީދު ކުރައްވަނީ ޕީއެޗްޑީ ނިންމަވައި އަަވަހާ ރާއްޖެ ވަޑައިގަތުމެވެ.\n"އަޅުގަނޑުގެ ބައްޕައަކީ ޓީޗަރެއް، ގާރީއެއް އަދި އިމާމެއް. މާލޭގެ ގިނަ މަދަރުސާތެކެއްގައި މުދައްރިސްކަން ކުރައްވާ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެއް މާލޭގަގޭގައި ގުރުއާން ކްލާސް ހިންގެވި. މިހާރު ބައްޕަ އުޅުއްވަނީ ރަށުގައި. ރަށުގަ، ބައްޕަގެ ގޯތީގައި ގުރުއާން އުނގަންނައިދޭ އަމިއްލަ މަދަރުސާއެއް ހިންގަވާ. އަޅުގަނޑުގެ ގައިގައި ހުރި ކިޔަވާދިނުމުގެ ޝައުގުވެރިކަމަކީ މަތްﷲ ގެ ރަހްމަތްފުޅުން އަޅުގަނޑުގެ ލޯބިވާ ބައްޕަގެ ފަރާތުން ލިބިފައިވާ ވާކަމެއް. އަޅުގަނޑު ހަނދާންވޭ ބައްޕަ އަޅުގަނޑަށާ އެހެން ކުޑަކުދީންނަށް ގުރުއާން ކިޔަވައިދެއްވަން ގޭގަ ވަރަށް ޝައުގުވެރިވާގޮތަށް ފުރަތަމަ ހެއްދެވި ކުލާސް"\nޕީއެޗްޑީ ނިންމާލައްވައި އަމަތު އާންޓީ ބޭނުންފުޅު ވަނީ ޕްރީސްކޫލް މަރުހަލާގައި ހުރިހާ ކުދިން ޝާމިލްކޮށްގެން ކިޔަވާދެވޭ ނިޒާމު ހަރުދަނާކޮށް މުދައރިސުން ބިނާ ކުރައްވާށެވެ. އޭނާ ދެކެ ވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި ފުރިހަމަ ކިޔަވައިދިނުމަކަށް ވާނީ އެއވެސް ކުއްޖަކު ބާކީ ނުކުރުމެވެ.\n"އެއީ ހިއްސެއް މަދުކުއްޖެއް، ހުރިހާ ހިއްސެއް ފުރިހަމަ، ނޫނީ ތަފާތު ގޮތަކަށް ކިޔަވައި ދޭންޖެހޭ ކުއްޖެއްކަމުގައި ވިޔަސް ހުރިހާ ކުދިން އެއް މާހައިލެއްގައި ހުރިހާ ކުދިން ޝާމިލްކޮށްގެން ކިޔަވައި ދިނުން. އުންމީދަކީ ކުރިއަށް އޮތްތާގަ ރާއްޖޭގެ ޕްރީސްކޫލް ނިޒާމަށް އިތުރު ހެޔޮބަދަލެއް ގެނައުން. އަދި ކުޑަކުދިންނަށް އުގައްނައިދިނުމަށްޓަކާ ބޭނުންވާނެ ފަދަ ތަފާތު ތަކެއްޗާއި ޓީވީ ޕްރޮގްރާމް ފަދަ މީޑިއާ ޕްރޮޑަކްޝަން އުފެއްދުން،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nކުޑަކުދިން އަމަތުﷲ ޝަކީބު


Qarunuge enme dhigu furihama handhu keytha ah thayyaaru tha? Qarunuge enme dhigu furihama handhu keytha ah thayyaaru tha?\nހުކުރުދުވަހުގެރޭ ހިފާ ފުރިހަމަ ހަނދުކޭތަ ފެންނާނެ ގޮތް / މޫސުން ގޯސް ނޫންނަމަ ރާއްޖެއަށް ހަނދުކޭތަ ވަރަށް ސާފުކޮށް ފެންނާނެ\nއަންނަ ހުކުރު ދުވަހުގެރެއަކީ ފަލަކީ ކަންކަމަށް ޝައުޤުވެރިކަން ހުންނަ މީހުންނަށް ވަރަށް ޚާއްސަ ރެއެކެވެ. މިޤަރުނުގައި (2001 އިން 2100) ހިފާ އެންމެ ދިގު، ފުރިހަމަ ހަނދު ކޭތަ އެރޭ ފެންނާނެއެވެ. ޒުލްޤައިދާމަހުގެ 15 ވިލޭރޭ ހިފާ ހަނދުކޭތަ، މޫސުން ގޯސް ނުވާނަމަ ދުނިޔޭގެ ގިނަ ހިސާބުތަކަށް ވަރަށް ސާފުކޮށް ފެންނާނެއެވެ.\nހަނދުކޭތަ ހިފާ ގޮތް / ހުކުރުދުވަހުގެރޭ ހިފާ ހަނދުކޭތައަކީ ޤަރުނުގެ އެންމެ ދިގު ހަނދު ކޭތަ\nހުކުރު ދުވަހުގެރޭ ފުރިހަމަ ހަނދުކޭތަ ހިފަން ފެށުމުގެ ކުރިން އެރޭ 11:24 ގައި ފަޅި ހަނދު ކޭތައެއް ހިފަންފަށާނެއެވެ. ފަޅިކޭތައަށްފަހު ފުރިހަމަ ހަނދުކޭތަ ހިފަން ފަށާނީ ރާއްޖެ ގަޑިން ދަންވަރު 12:30 ހާއިރުއެވެ. އެރޭ މެންދަމު 1:21 ހާއިރު ހުންނާނީ ފުރިހަމަ ހަނދުކޭތައެއް ހިފާފައެވެ. އެވަގުތު ހަނދު ފެންނަނީ ރަތް އޮރެންޖު ކުލައެއްގައެވެ. މިއީ އިރުގެ އަލި ދުނިޔޭގެ ވައިގެ ފަށަލަތަކުގެ ތެރެއިން ގޮސް ހަނދަށް އެޅޭތީ ފެންނަ ކުލައެކެވެ. މުޅި ހަނދުކޭތަ ގާތްގަނޑަކަށް އެއް ގަޑިއިރާއި 43 މިނެޓް ވަންދެން ހިފާފައި ހުންނާނެއެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ މިޤަރުނުގައިވެސް ފެންނާނެ އެންމެ ދިގު ފުރިހަމަ ހަނދުކޭތައެވެ.\nހުކުރުދުވަހުގެރޭ އެކި ވަގުތުތަކުގައި ހަނދު ފެންނާނެ ގޮތް\nޚަބަރުތައް ބުނާގޮތުން އުތުރު އެމެރިކާގެ ސަރަޙައްދުތަކަށް ހަނދުކޭތަ އެއްވެސް ވަރަކަށް ނުފެންނާނެއެވެ. އެއީ ހަނދުކޭތަ ހިފާ ވަގުތު އުތުރު އެމެރިކާއަށް ހަނދު އޮއްސިފައި ހުންނާނެތީއެވެ. ޔޫރަޕާއި އިރުމަތީ އޭޝިޔާ، އޮސްޓްރޭލިއާއާއި ބައެއް އެހެނިހެން ސަރަޙައްދުތަކަށް ފެންނަނީ ފަޅި ކޭތައެކެވެ. ނަމަވެސް އިރުމަތީ އެފްރިކާ، މެދުއިރުމަތި އަދި ސެންޓްރަލް އޭޝިޔާގެ ޤައުމުތަކާއި ރާއްޖެ ހިމެނޭ އިންޑިއާ ކަނޑުގެ ޖަޒީރާތަކަށް މޫސުން ގޯސް ނޫންނަމަ ހުކުރުދުވަހުގެރޭ ހިފާ ފުރިހަމަ ހަނދުކޭތަ ވަރަށް ރީތިކޮށް ފެންނާނެއެވެ.\nލޮލަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުމަކުން އިރުކޭތަ ބެލުމަށް ޚާއްސަ އާލާތްތައް ބޭނުންކުރިޔަސް، ހަނދުކޭތަ ބެލުމަށް މިފަދަ އެއްވެސް އެއްޗެއް ބޭނުމެއް ނުވާނެއެވެ. ހުކުރުދުވަހުގެރޭ ހިފާ ހަނދުކޭތަ އެއްގަޑިއިރާއި 43 މިނެޓް ހިފާފައި ހުންނައިރު،4މިނެޓް އިތުރުވިނަމަވެސް މިހަނދުކޭތަ ވާނީ ދުނިޔެ މައްޗަށް މިހާތަނަށް ފެނުނު އެންމެ ދިގު ހަނދުކޭތައަށެވެ.


Adduge ithuru maguthakeh hadhan beelamah | Mihaaru\nހިތަދޫގެ މަގެއްގައި މިދިޔަ އަހަރު އެމްއާރްޑީސީން ތާރު އަޅަނީ. ފޮޓޯ: އެމްއާރްޑީސީ\nއައްޑޫގެ އިތުރު މަގުތަކެއް ހަދާނެ ބަޔަކު ހޯދަން ބީލަމަށް ލައިފި\n11 އޯގަސްޓް 2016 - 12:406comments\nއައްޑޫގެ މަގުތައް ރަނގަޅު ފެންވަރަކަށް ހެދުމަށް ކުރިއަށް ގެންދާ މަޝްރޫއުގެ ދަށުން، އަލަށް ހަދަން ހަމަޖައްސާފައިވާ މަގުތަކުގެ މަސައްކަތް ކުރާނެ ބަޔަކު ހޯދަން ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީން އިއުލާންކޮށްފި އެވެ.\nމިނިސްޓްރީން ބުނީ ރޯޑް ޕްރޮޖެކްޓްގެ ދަށުން ހިތަދޫ، މަރަދޫ، މަރަދޫފޭދޫ، ފޭދޫ އަދި ހުޅުމީދޫގެ މަގުތަކެއް ހަދަން ނިންމާފައިވާ ކަމަށެވެ.\nމި މަޝްރޫއަށް ޝައުގުވެރިވާ ފަރާތްތަކުން ބީލަން ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުސަތު އަންނަ މަހުގެ 11 ވަނަ ދުވަހާ ހަމައަށް މިހާރު ވަނީ ހުޅުވާލައިފަ އެވެ. ބީލަމުގައި ބައިވެރިވާން 1،500ރ. ގެ ރެޖިސްޓްރޭޝަން ފީއެއް ދައްކަން ޖެހެ އެވެ.\nފިނޭންސުން ބުނީ ހިތަދޫ ރޯޑް ޕްރޮޖެކްޓްގެ ބިޑް ސެކިއުރިޓީގެ ގޮތުގައި 365،000ރ. ހުށަހަޅަން ޖެހޭ އިރު، ފޭދު އާއި މަރަދޫފޭދޫގެ ޕްރޮޖެކްޓަށް ބިޑް ސެކިއުރިޓީގެ ގޮތުގައި ކޮންމެ ރަށަކަށް 72،000ރ. ހުށަހަޅަން ޖެހޭނެ ކަމަށެވެ.\nމަރަދޫ ރޯޑް ޕްރޮޖެކްޓަށް ބިޑް ސެކިއުރިޓީގެ ގޮތުގައި 57،000ރ. ހުށަހަޅަން ޖެހޭ އިރު، ހުޅުމީދު އަށް 180،000ރ. ހުށަޙަޅަން ޖެހެ އެވެ.\nމީގެ އިތުރުން ޕަފޮމަންސް ސެކިއުރިޓީގެ ގޮތުގައި ކޮންޓްރެކްޓް އަގުގެ ފަސް ޕަސެންޓް ހުށަހަޅަން ޖެހެ އެވެ.\nފިނޭންސުން ބުނީ ބީލަން ހުޅުވުން އޮންނާނީ އަންނަ މަހުގެ 12 ވަނަ ދުވަހު ކަމަށެވެ.\nއައްޑޫގައި އަލަށް ހަދާ މަގުތަކުގެ ސާވޭ ހައުސިން މިނިސްޓްރީން މިހާރު ވަނީ ނިންމައިފަ އެވެ. މިނިސްޓްރީން ބުނީ މަގުތައް ހެދުމުގެ އަމަލީ މަސައްކަތް ކުރިއަށް ދާނީ މަގުތަކުގައި ވަޅުލާން ޖެހޭ ހޮޅިތައް އަޅައި ނިމުމުން ކަމަށެވެ.\nއައްޑޫގެ ފެނުގެ ނިޒާމް މިހާރު ނިމުމަކަށް އައިސްފައިވާ އިރު އަދި ނަރުދަމާގެ މަސައްކަތެއް ނުފެށެ އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް އައްޑޫ ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީ\nއައްޑޫގެ މަގު ހެދުމުގެ މަޝްރޫއު އަލުން ބީލަމަށް\nއައްޑޫ ރޯޑް ޕްރޮޖެކްޓްގެ ބީލަމުގެ މުއްދަތު އިތުރުކޮށްފި


Kattelheege loa Ifreethah: Mee kon vaahaka eh?\nފުވައްމުލަކުން: އާމިނަތު ފައުޒާ\n2016 ވަނަ އަހަރު ބޭއްވި އެލައިޑް ކައްޓެޅި ބޭނުމުގެ މުބާރާތުެ ތެރެއިން ފުވައްމުލަކު މަސްވެރިން ފޮޓޯ: ފޭސްބުކް\nކައްޓެޅިއެއް ފެނުނަސް ބޭނުނަސް އަދި އޭގެ މަސް ކެވުނަސް ކޮންމެ ކޮންމެ ދިވެއްސަކަށް ނޭނގިދާނެ އެވެ. އެކަމަކު ކަނޑުގެ އެންމެ ފުނުގައި އުޅޭ ކައްޓެޅިއަކީ ގަދަ ރާޅު ނަގާ އަދި އެހެން ރަށްރަށާ ތަފާތު ނާޒުކު ތިމާވެއްޓެ އޮތް މި ފުވައްމުލަކު މީހުންގެ ހިތާ އެންމެ ކައިރިގައިވާ ދިރުމެވެ. އެއީ "ފުވައްމުލަކު ކައްޓެޅި" އެވެ.\nސައިންސްގެ އަތްފުނާ އެޅުމުން އެއް ކަމެއް ޔަގީންކޮށް ދެއެވެ. ކައްޓެޅި އަކީ އަތޮޅުން ބޭރު މާކަނޑުގެ ވަރަށް ފުނުގައި ވަރަށް ތަފާތު މިޒާޖެއް، އަދި މުޅީން އެހެން ފާޑެއްގެ މަހެކެވެ.\nޒާތްޒާތުގެ ކުދިމަހާއި ކަކުނި ފާނޑުގެ ސޫފިތައް ކައި އުޅޭ ކައްޓެޅި އައިނުގެ ގޮތުގައި 750 މީޓަރާއި 100 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުނުގައި އުޅެ އެވެ. އެއަށްވުރެ މަތީން އައިން ފެނުމަކީ ހާލުން ހާލުން ނޫނީ ވާކަމެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު އެއަށް ވުރެ ތިލައިން ކައްޓެޅީގެ ބައިގަނޑެއް ފެނިދާނެ އެވެ. ކައްޓެޅީގެ ދެ ވައްތަރެއް އުޅެ އެވެ. އެއް ވައްތަރަކީ ލަކެއް ޖެހި ކައްޓެޅި އެވެ.\nރާއްޖޭގައި ކައްޓެޅިއަށް ދެވި ހިފާފައި އާބާދީއެއް އޮތީ މި ފުވައްމުލަކުގަ އެވެ. މިރަށަށް ކައްޓެޅި ހާއްސަ ވަނީ އެހެންވެ އެވެ. އެކަމަކު ރާއްޖޭގެ އެހެން ހިސާބުތަކުން ފުނަށް، ނަނު ފައްތައިގެން ކުރާ ކެޔޮޅު ކަމުގައި ހާއްސަކޮށް އެ ފާޑަށް ރޭގަނޑު ކުރާ ކެޔޮކަމުގައި ކައްޓެޅި ބޭނެ އެވެ.\nހާލުން ހާލުން އެ ގޮތަށް ބޭނުނު ނަމަވެސް ސީދާ އެ ދާގޮތަށް ގޮސް ކައްޓެޅި ބާނައިގެން ލެފުމުގެ ގާބިލު ކަމެއް ލިބިފައިވާ މަސްވެރިން އުޅެނީ މި ރަށުގަ އެވެ. އެއަކީ މިރަށު މީހުނަށް ސައިންސުން ބުނެދޭން ޖެހޭ ކަމެއް ވެސް ނޫނެވެ.\n"ރާއްޖޭގެ މާކަނޑުތައް ހިމެނޭ އެހެން ދިމާ ދިމާލުން ކަނޑުގެ ފުނުގައި ކައްޓެޅި އުޅޭ ބައެއް ފަހަރާ ބޭނެންވެސް ބޭނެ އެވެ. އެކަމަކު ހުރިހާ ގޮތަކުން ބެލިއަސް ކައްޓެޅި ބޭނުމުގައި އެންމެ ފާހަގަ ކުރެވެނީ ފުވައްމުލަކު މީހުނެވެ. އެ މީހުން ސީދާ ގޮސް ކައްޓެޅި ބާނައިގެން ވަކި ގަޑިއަކަށް ރަށަށް އާދެ އެވެ. އަދި މޫސުމާ އޮއިވަރާއި ގުޅުވައި ދަހިކޮށް ކައްޓެޅި ބޭނޭނެ ސަރަހައްދުތައް ކިޔައި ދިނުމަކީ ފުވައްމުލަކުގެ މީހުނަށް އުނދަގޫ ކަމެއް ނޫނެވެ." މަސްވެރިކަމާބެހޭ ތަޖުރިބާކާރަކު އޭނާ "ރަސް އައިނަ" ށް ލިޔުއްވާފައިވާ މަޒުމޫނުގެއްގައި ލިޔުއްވާފައި ވެއެވެ.\nފުވައްމުލަކާ ގުޅޭ ކައްޓެޅީގެ ޒާތަކީ ކޮބާ؟\nމި ރަށުގެ މަސްވެރިން ރޭގަނޑު ނަނު ފައްތައިގެން ދިގުމިނަށް 40 ސެންޓި މީޓަރު ހަމަވާ ކައްޓެޅި ބާނަ އެވެ. އޭގެ ބޮޑެތި ސައިޒުތައް ވަރަށް މަދުން ނޫނީ ނުލިބެ އެވެ. އަދި މި ރަށުގައި އެއިން ގަރުދިޔަ ކައްކައިގެން ކާން ބޭނުން ކުރެއެވެ. ކެއުމުގެ އެހެން ބާވަތްތަކަށާއި އެހެން ގޮތްތަށް ހަދައިހެން ވެސް ބޭނުން ކުރެ އެވެ. އެކަމަކު އާދަވެ މިރަށުގެ އެންމެނަށް ވެސް ކަމުދަނީ ކައްޓެޅީގެ ގަރުދިޔަ އެވެ.\nބޭނުމަށް ފަހު ބޭނުން ނުކޮށް ނުވަތަ ގަނޑު ނުކޮށް ރޮލާ ދޫކޮށްލައިފިނަމަ ވަރަށް އަވަހަށް ކުނިވާ ކައްޓެޅިއަކީ މަސް މީރު އެކަމަކު ވަރަށް ކަށި ގިނަ މަހެކެވެ. ކައްޓެޅީގެ ގަރުދިޔައާއެކު މީރުކޮށް ބަތް ކައިލުން ހިސާބަކަށް ނިދި އަންނަ ގޮތް ވާކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ބުނެ އެވެ. އަދި ބައެއް މީހުންނަށް "އެހެން ގޮޮތެއް" ވެސް ވާ ކަމަށް މި ރަށުގައި ކިޔައި އުޅެ އެވެ.\nކައްޓެޅީގެ އާންމު ބައްޓަމާއި ސިފައަކީ ދިގުފަތި ބައްޓަމެވެ. ލޮލާއި އަނގަ ވެސް ބޮޑުވެފައި އުލަށްވާ ފާޑުގެ ދަތްތަކެއް ހުރެ އެވެ. ހުޅުނބު ތުނި ކައްޓެޅީގެ ކުލައަކީ ގަދަ މުށި ކުލައެވެ. ދިރި ދިރި އޮންނަ އިރު އަދި ކަނޑުގައި އުޅޭ އިރު ވައިލެޓް ކުލަ ގަދަވެފައި ވިދުމެއް ހުރެ އެވެ. މަރުވުމުން، އެ ކުލަ އޮބި މުޅީންމެ މުށިކުލައަށް ބަދަލުވަނީ އެވެ. ބައްޓަމާ ގުޅޭ ގޮތަށް ދިމަ ދިމާއަށް ބެހިފައިވާ ރީތި ކޮތަރި ބައެއް ވެއެވެ. ކޮތަރިބައިގައި ވެސް ކެނޑުންތަކާއި ކުލަ ތަފާތު ކަމެއް އެކި ދިމަދިމާގައި ހުރެ އެވެ.\nއެންމެ ގިނައިން ކައްޓެޅި ބާނަނީ އިރުވައިގަ އެވެ. އެ މޫސުމުގައި ގިނައިން ބާނާތީ އަގު ހެޔޮކޮށް ކައްޓެޅި ލިބުނު ނަމަވެސް ބައެއް ތަދު މޫސުންތަކުގައި ކައްޓެޅީގެ އަގު ހާހުން މައްޗަށް އަރަ އެވެ.\nފުވައްމުލަކު އަލީ އަހުމަދު ދީދީ\nކައްޓެޅީގެ ލޯ އިފްރީތަށް!\nކައްޓެޅީގެ ވާހަކަ ވަރަށް ގިނައިން ކިޔައިދީފައި ހުރެއެވެ. ކައްޓެޅިއާބެހޭ ގޮތުން އަލުން ކިޔައިދޭނެ ވާހަކަ ވެސް ވަރަށް މަދެވެ. އެކަމަކު މިރަށަށް ހާއްސަވެފައިވާ ކައްޓެޅިއާ ބެހޭ ގޮތުން މިރަށުގެ އަށް އަވަށުގެ ބައެއް މީހުން ކިޔައި އުޅޭ ފޯކްލޯރް، ކުދި ވާހަކަތައް ވެސް ހުރެ އެވެ. އެ ވާހަކަތައް އެހާ އާންމެއް ނޫނެވެ. މިއީ އޭގެ އެއް ވާހަކަ އެވެ.\nމެދަށް އަޑި މި ރަށުގައި ހޯދަޑުގައި ކައްޓެޅީގެ މަސްވެރިކަމުގައި ދިގު ހަޔާތެއް ހޭދަކޮށްފައިވާ އަލީ އަހުމަދު ދީދީ (އަލިބެ) ބުނި ގޮތުގައި މާ އިހުއްސުރެ ދެކެވެމުން، ދެކެވެމުން އައި ވާހަކައެއް ބުނާ ގޮތުގައި ކައްޓެޅި އެންމެ ފުރަތަމަ ފެންނަން ފެށީ މި ރަށުގެ ފަރުމަތިންނާއި އޭގެ ބޭރަށް ޖެހިލާއި ހޭ ފަށާއި އުރަފަށުންނެވެ.\nމާކަނޑުގެ 750 މީޓަރާއި 100 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުނުގައި އުޅުމުގެ މިޒާޖެއް އޮތް ކަމަށް ސައިންސް ޔަގީން ކޮށްދޭ މި މަހާ ގުޅޭ މީއީ އަދި އަޑު ނީވޭ ފޯކްލޯރެކެވެ. އާ ވާހަކަ އެކެވެ.\n"... އިހުއްސުރެ ކިޔައި އުޅޭ ގޮތުން ކައްޓެޅި އަކީ ކުރިން ފަރުމަތީން މީހުން ލާނދާއެއްލައިގެން ހިފި އެއްޗެއް!"\nހައިރާނެއް ނުވާނެ ހެއްޔެވެ؟ އުމުރުން މިހާރު 67 އަހަރުވެފައިވާ އަލިބެ ކިޔައިދޭ ގޮތުން މާފަހަކުން މަޑުމަޑުން ބޭރަށް ޖެހެމުން ގޮސް ކައްޓެޅި ފުންކަނޑަށް ފޭބީ އެވެ. މާކަނޑުގެ ފުނަށް ފީނައިގަތީ އެވެ.\n"މާ ފަހުން އޭތި [ކައްޓެޅި] ކަނޑަށް އެރުނީ. ވަކި ތާރީހެއް ނޭނގެޔޯ... އެއީ ވަރަށް އިހު ޒަމާނުގައިވީ ކަމެކޯ!؟" އޭނާ ބުންޏެވެ.\nއަލިބެ ބުނާ ގޮތުގައި އޭނާގެ ޅަފުރާގައި މިރަށުގައި އެންމެ ގިނައިން ކައްޓެޅި ބާނާ އުޅުނީ ދޫޑިގަމު އަވަށު އިބްރާހީމް ނަމަކަށް ކިޔާ މީހެކެވެ. އެ އިބްރާހިމާ ހަވާލާދީ އަލިބެ ބުނި ގޮތުގައި "އެއްދުވަހު އިބްރާހީމް ކައްޓެޅި ބާނަން ބޭނުންކުރާ ދަލުން ކައްޓެޅި ހިފުމުގެ މަސައްކަތުގައި އުޅެނިކޮށް ޖިންނީންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އިފުރީތަކަށް ފެނުނީ" އެވެ.\n"އެ އިފުރީތު އައިސް އިބްރާހީމް ކައިރި 'ކައްޓެޅީގެ ދެ ލޯ މަށަށް' އެހެން ބުނީޔޯ!؟" ހަނދާނުގައި އޮތް ގޮތަށް އަލިބެ ކިޔައިދިނެވެ.\nއަލިބެ ކިޔައިދިން ގޮތުގައި އެ އިބްރާހިމް ބުނާ ގޮތުން ވިއްޔާ އޭނާ ކައްޓެޅީގެ ދެ ލޯ ނަގާފައި އިފުރީތާ ދިމާއަށް އެއްލީ އެވެ. އަދި އެ އިފުރީތު އެ ލޯ ބޯލުމުން ފަރުމަތީގައި އުުޅެމުން އައި ކައްޓެޅި އެ ދުވަހަށްފަހު ފެންނަން ފެށީ މާކަނޑުގެ އަޑީންނެވެ. -- ދެތިކި ޕީ\nއަލިބެގެ މި ވާހަކަ އިބްރާހިމަކާ ހަވާލާއެއް ނުދީ އިހުގައި ބައެއް އެހެން މީހުން ވެސް މިގޮތަށް މިކަމެއް ހިނގި ކަމަށް ކިޔަ އެވެ. އެހެން އޮތް އެއްވެސް ރިވާ އެއްގައި އިބްރާހިމެއް ނާދެ އެވެ. އެކަމަކު ކައްޓެޅީގެ ލޯ އިފުރީތު ބޯލީއޭ ބުނެ އުޅެ އެވެ.\nކައްޓެޅިއާ ބެހޭ ހުރިހާ ވާހަކައެއް ކިޔާނެ ގޮތަކަށް ކިޔަން، ލިޔާނެ ގޮތަކަށް ލިޔަން ދޫކޮށްލާށެވެ. ކޮންމެ ގޮތަކަށް އޮތަސް މިރަށުގެ ހުރިހާ އެންމެނަށް ވެސް އެންމެ މީރީ ކައްޓެޅީގެ މަހެވެ. އަދި މިރަށުގެ އެންމެނަށް އެންމެ ހާއްސައީ ވެސް ކައްޓެޅި އެވެ.\nތިގެއަށް ކަދުރު ލިބުނުތަ، މިގެއަކަށް ނުލިބޭ!


Husseingefaanu shaheed kollun - islamee thaareekh ge enme...\nހުސެއިންގެފާނު ޝަހީދު ކޮށްލުން – އިސްލާމީ ތާރީޚްގެ އެންމެ ހިތްދަތި އެއް ސަފުހާ\nމިއީ މުސްލިމުންނަށް އެތައް އިބްރަތްތަކެއް ލިއްބައިދޭ ހާދިސާއެއް\nކ. މާލެ | 18 މެއި 2020 | ހޯމަ 21:07 | 59,031\nއިރާގުގެ ކަރުބަލާގައި ހުންނަ އިމާމް ހުސެއިން މިސްކިތް (މަގާމް ހުސެއިން) - ޖީ.އެރިކް އެންޑް އެޑިތް މެޓްސަން ފޮޓޯގްރާފް ކަލެކްޝަން\nކީރިތި ރަސޫލާގެ ދަރިދަރިކަނބަލުންގެ ތެރެއިން ފާތިމަތުގެފާނަކީ، އެކަލޭގެފާނަށް އެންމެ ހަގަށް ލިބިވަޑައިގެންނެވި ދަރިކަނބަލުންނެވެ. އެކަމަނާދެކެ ކީރިތި ރަސޫލާ ނުހަނު ލޯބިފުޅުވިއެވެ. ފާތިމަތުގެފާނު ކައިވެނިފުޅު ބައްލަވައިގަތީ މުސްލިމުންގެ ހަތަރު ވަނަ ޚަލީފާ އަލީ އިބްން ތާލިބް (އަލީގެފާނު) އަށެވެ. މި ދެބޭފުޅުންނަށް ލިބިވަޑައިގެންނެވި، ހަސަނުގެފާނާއި (އިމާމް ހަސަން) އާއި ހުސެއިންގެފާނު (އިމާމް ހުސެއިން) އަކީ ކީރިތި ރަސޫލާ އަށް ކާފާފުޅު ވިދާޅުވާ، އަދި އެ ދެބޭފުޅުންގެ ދެކެ އެކަލޭގެފާނު އިންތިހާ ލޯބިފުޅުވި ދެބޭފުޅުންނެވެ.\nހަސަންގެފާނާއި، ހުސެއިންގެފާނު ދެކެ ކީރިތި ރަސޫލާ ލޯބިވެވަޑައިގެންނެވި މިންވަރު ހާމަވާ އެތައް ކަމެއް އެކަލޭގެފާނުގެ ހަޔާތްޕުޅުން ފެނިފައިވާ ކަމަށް އިލްމްވެރިން ވިދާޅުވެއެވެ. އެ ދެބެއިން ތުއްޕުޅު އިރު ރަސޫލާގެ އުނގުކޮޅުގައި އާއްމުކޮށް ބައިންދަވާ ހައްދަވައެވެ. އެ ދެބެއިން ރަސޫލާގެ މޭފުޅާއި ގާތްކޮއްލައްވާ ބޮސްދެއްވާ ހައްދަވައެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ނަމާދު ކުރައްވަން ހުންނަވާއިރު، އެ ދެބެއިން އެކަލޭގެފާނުގެ ބުރަކަށިފުޅުގެ މައްޗަށް އަރުއްވާ ހައްދަވައެވެ. އެހާވެސް ކީރިތި ރަސޫލާ އެ ދެބެއިން ގާތް ކޮށް ގެންގުޅުއްވިއެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ހަސަންގެފާނާއި އާއި ހުސެއިންގެފާނަށް ލޯބިފުޅުވާ މިންވަރު އެކަލޭގެފާނުގެ އެތައް ބަސްފުޅުތަކުން ވެސް ހާމަވެއެވެ.\nއެއް ދުވަހަކު ހަސަންގެފާނައި ހުސެއިންގެފާނާއި ދެބެއިންގެ އަތްޕުޅުގައި ހިއްޕަވާފައި ކީރިތި ރަސޫލާ ހަދީސް ކުރެއްވި ކަމަށް ވެއެވެ. ތިމަން ކަލޭގެފާނާއި، މި ދެބެއިންނާއި، މި ދެބެއިންގެ މަންމާފުޅާއި އާއި ބައްޕާފުޅު ދެކެ ލޯބި ވެއްޖެ މީހަކު މަހްޝަރު ދުވަހުން ހުންނާނީ ތިމަން ކަލޭގެފާނާއެކު ތިމަން ކަލޭފާނު ހުންނަވާ ތަނުގައެވެ. (އައް ތިރުމީޒީ).\nތުއްޕުޅު އިރުގެ ދުވަސްތައް\nހުސެއިނުގެފާނު އުފަންވެ ވަޑައިގަތީ، މައްކާ އިން މަދީނާ އަށް މުސްލިމުން ހިޖުރަ ކުރިތާ4ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައެވެ. ހަސަންގެފާނަށް ވުރެ ހުސެއިނުގެފާނު އެއް އަހަރު ހަގެވެ.\nއެ ދެބޭކަލުންނަށް މުޚާތަބް ކުރައްވާ، އެ ދެ ބޭކަލުންނަކީ ސުވަރުގޭގެ ޒުވާނުންގެ ވެރިން ކަމަށް، ކީރިތި ރަސޫލާ ހަދީސް ކުރެއްވި ކަމަށް އޮވެއެވެ.\nމި ދެބޭކަލުން އުފަންވެ ވަޑައިގަތީ މާތް އާއިލާއަކަށެވެ. ބޮޑުފުޅުވީ، ދުނިޔެ ދުށް އެންމެ މާތް އިންސާނާ، އެ ދެބޭކަލުންގެ ކާފާފުޅު، މުޙައްމަދު ނަބީ ކަލޭގެފާނުގެ އަތްޕުޅު މަތީގައެވެ.\nޒުވާން ދުވަސް ވަރު، ހުސެއިންގެފާނު، އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު، ޚަލީފާ އަލީގެފާނުގެ އަރިހުގައި، މުސްލިމުންގެ ވެރިރަށް އިރާގުގެ ކޫފާއަށް ވަޑައިގަތެވެ. މި ދަތުރުފުޅުގައި، ބައްޕާފުޅުގެ އަރިހުގައި ހުސެއިންގެފާނު ދެ ހަނގުރާމަ އެއްގައި ބައިވެރިވެ ވަޑައިގަތެވެ.\nމަސްޖިދުއް ކޫފާގައި އަލީގެފާނު ޝަހީދު ކޮށްލުމުން، ކޫފާގެ ރައްޔިތުން، މުސްލިމުންގެ ވެރިޔަކަށް އިސްކުރުމަށް އަލީގެފާނުގެ ދޮށީ ދަރިކަލުން ހަސަނުގެފާނަށް ބައިއަތު ހިފިއެވެ. މިކަން މިހެން ހިނގިއިރު، މުއާވިޔާ ބިން އަބީ ސުފުޔާނަށް މުސްލިމުންގެ ވެރިކަން ދިނުމަށް ސީރިއާ މީހުން އޮތީ ނިންމާފައެވެ. މުސްލިމުންގެ ޚަލީފާ އަވަހާރަ ވުމުން، ހަސަނުގެފާނަށް މުސްލިމުންގެ ވެރިކަން ދިނުމަކީ އެންމެ އެކަށީގެންވާ ގޮތް ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، މުސްލިމުންގެ މެދުގައި އިތުރު ލޭ އޮހުރުވުމާއި ހަމަ ނުޖެހުން އައުމަށް ބޭނުންފުޅު ނުވާތީ، ހަސަނުގެފާނު ނިންމެވީ، ވެރިކަން ދޫކޮށްލެއްވުމަށެވެ. ވެރިކަން ދޫކޮށްލެއްވުމަށް ފަހު ކޮއްކޯފުޅު ހުސެއިންގެފާނާއި އާއިލާ އާ އެކު މަދީނާ އަށް އެނބުރި ވަޑައިގަތެވެ.\nމަޝްހޫރު ތާރީޚީ އިލްމްވެރިން ކަމަށްވާ އިބްން ކާތިރު އާއި އިބްން ހަޖަރު އާ ހަވާލާދީ އިސްލާމީ ތާރީޚް ދިރާސާ ކުރާ ފަރާތްތަކުން، ލިޔުއްވާފައިވާ ގޮތުން، ހަސަނުގެފާނު މުސްލިމުންގެ ޚަލީފާކަން ދޫކޮށްލެއްވުމަށް ނިންމެވި ނިންމެވުމަކީ ހުސެއިންގެފާނު ރުހިވަޑައިގެންނެވި ކަމެއް ނޫނެވެ. އެހެން ނަމަވެސް، ބޭބޭފުޅުގެ އެ ނިންމެވުމަށް ހުސެއިންގެފާނު އިހްތިރާމް ކުރައްވާ އެގޮތް ގަބޫލުފުޅު ކުރެއްވީއެވެ.\nއޭގެ ފަހުން މި ދެބޭކަލުން އާއިލާ އާ އެކު ދިރިއުޅުއްވަމުން ގެންދެވީ މަދީނާގައެވެ. އަޅުކަމާއި، މީސްތަކުންނަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށް ދެއްވުމުގައި ހިމޭން ހަޔާތްޕުޅެއް މަދީނާގައި ހޭދަކުރައްވަމުން ގެންދެވިއެވެ. މަދީނާގެ ރައްޔިތުންގެ ތެރޭގައި ހުސެއިންގެފާނު ވެވަޑައިގެންފައި ވަނީ މީސްތަކުން ވަރަށް ލޯބިވާ އިހްތިރާމް ކުރާ ބޭކަލަކަށެވެ.\nހުސެއިންގެފާނުގެ ޝަހުސިއްޔަތުގެ މާތްކަން ދޭހަވާ އެތައް ހާދިސާތަކެއް ތާރީޚް ދިރާސާ ކުރައްވާ އިލްމްވެރިން ލިޔުއްވާފައި ވެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެއް ހާދިސާ އެއްގައި، އެއްދުވަހަކު ހުސެއިންގެފާނު މަގެއްގެ މަތިން ވަޑައިގަންނަވަނިކޮށް، ފަގީރު ނިކަމެތިން ތަކެއް ކާން ތިބި ތަނަކާ ހަމަ އަށް އަރާވަޑައިގެންނެވުނު ވަގުތު، އެމީހުން، އެ ކެއުމުގައި ބައިވެރިވެ ވަޑައިގަތުމަށް ހުސެއިންގެފާނަށް ދައުވަތ އެރުވިއެވެ. އެހިނދު، ހަމަ ކަށަވަރުން، ބޮޑާ ކިބުރުވެރި މީހުން ދެކެ ﷲ ރުހިވޮޑިގެން ނުވެޔޭ ވިދާޅުވެ، އަސްމަތިން ފައިބައި ވަޑައިގެން، އެމީހުންނާ އެކު ފަރީއްކުޅުވިއެވެ. ފަރީއްކުޅުއްވާ ނިމުމުން، ތިޔަ ބޭކަލުންގެ ދައުވަތު ތިމަން ކަލޭގެފާނު ގަބޫލު ކުރައްވައިފީމު ނޫންހޭ، ދެން ތިމަން ކަލޭގެފާނު ދޭ ދައުވަތު ތިޔަ ބޭކަލުންވެސް ގަބޫލު ކުރައްވަން ޖެހޭނޭ ވިދާޅުވެ، ހުސެއިންގެފާނުގެ ގަނޑުވަރަށް އެމީހުން ގެންދަވާ އަނބިކަނބަލުން އައް ރަބާބް އަރިހުގައި އެމީހުންނަށް ކާން ގެނެސްދެއްވުމަށް އެންގެވިއެވެ.\nހުސެއިންގެފާނަކީ ނިކަމެތިންނަށް އެހީތެރިވެ ވަޑައިގަތުމުގައިވެސް ނަމޫނާ ޝަހުސިއްޔަތެކެވެ. ބުނެވޭ ގޮތުގައި އެކަލޭގެފާނުގެ ބުރަކަށިފުޅު މަތީގައި އެއްކޮޅުން އަނެއް ކޮޅަށް ލަކުނެއްގެ ގޮތައް ރޮނގެއް ދެމިފައި ހުރެއެވެ. އެއީ ޔަތީމުންނަށާއި، މިސްކީނުންނަށާއި، ފަގީރުންނަށާއި، ހުވަފަތްވެފައި ތިބޭ މީހުންގެ ގޭގެއަށް ކާތަކެތި އުފުއްލަވަން ގެންގުޅުއްވާ ދަބަހުގެ ވާގަނޑު ޖެހިފައި ހުންނަތާނގައި ލާފައި ހުންނަ ފާހަގައެކެވެ.\nހިޖުރައިން 50 ވަނަ އަހަރު ހަސަނުގެފާނު އަވަހާރަ ވީ ފަހުން، އޭރުގެ ޚަލީފާ މުއާވިޔާ ބިން އަބީ ސުފިޔާން، އޭނާގެ ފަހުން ޚަލީފާ ކަމަށް އިސްކުރައްވާނެ ބޭކަލަކީ އޭނާގެ ދަރިކަލުން ޔަޒީދު ކަމުގައި ކަނޑައަޅުއްވާ އިއުލާން ކުރެއްވިއެވެ. މުސްލިމް އުއްމަތައް މިކަން ވީ ބޮޑު ހައިރާން ކަމެއް ލިބުނު ކަމަކަށެވެ. އެއީ ޔަޒީދަކީ ކީރިތި ރަސޫލާގެ ސަހާބީންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ފަރާތަކަށް ނުވެފައި، އެ މަގާމަށް މާ ބޮޑަށް އެކަށީގެންވާ، ތަޖުރިބާ ހުރި މާތް ސަހާބީން ދުނިޔޭގައި ތިއްބެވުމާ އެކުގައެވެ.\nއެކަން އެހެން އޮތް ނަމަވެސް، ހިޖްރައިން 60 ވަނަ އަހަރު މުއާވިޔާ އަވަހާރަ ވުމާއެކު، އިސްލާމީ ދައުލަތުގައި ހިމެނޭ ގިނަ ގައުމުތަކުން، ޚަލީފާ ކަމަށް ޔަޒީދަށް ބައިއަތު ހިފިއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް މައްކާ އާއި މަދީނާގެ މީހުން އެ ގޮތް ގަބޫލެއް ނުކުރިއެވެ.\nމައްކާ އާއި މަދީނާގެ މީހުން، މުސްލިމުންގެ ޚަލީފާގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާނެ ކަމަށް އުއްމީދު ކޮށްގެން ތިބީ، އުމަރުގެފާނުގެ ދަރިކަލުން، އަބްދުﷲ ބިން އުމަރު ބިން އަލް ޚައްތާބް ނުވަތަ، އަސްމާ ބިންތު އަބީ ބަކްރިގެ ދަރިކަލުން އަބްދުﷲ ބިން ޒުބައިރު ނުވަތަ ކީރިތި ރަސޫލާގެ ކާފާ ދަރިކަލުން ހުސެއިންގެފާނު، މީގެ ތެރެއިން ކޮންމެވެސްް ބޭފުޅެއް ކަމުގައެވެ.\nމިއާއެކު، ޚަލީފާ ކަމުގެ ވާދަވެރި ކަމުގައި، އުމައްޔަދު ޚިލާފަތުގެ ތެރޭގައި މައްސަލަތައް ބޮޑުވެދާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެ، މަދީނާގެ ގަވަރުނަރު ހުސެއިނުގެފާނު އޭނާގެ އަރިހަށް ގެންދެވިއެވެ. އޭރު މަދީނާގެ ގަވަރުނަރު ކަމުގައި ހުންނެވީ ޔަޒީދުގެ ބައްޕާފުޅު އިސްކުރައްވާފައި ހުންނެވި ބޭކަލެކެވެ. ގަވަރުނަރު ހުސެއިނުގެފާނު ގެންދަވާ، މިސްކިތުގައި އެވަގުތު ތިބި އެންމެންގެ ހާޒިރުގައި ޔަޒީދަށް ބައިއަތު ހިއްޕެވުމަށް އެންގެވިއެވެ. ނަމަވެސް އެކަން ހުސެއިނުގެފާނު ގަބޫލުފުޅު ނުކުރައްވާ، އެކަމާ ވިސްނާވަޑައިގަތުމަށް އިތުރު ވަގުތު ދެއްވުމަށް އެދިވަޑައިގަނެ، އެ މަޖިލިސް ދޫކުރައްވާ ނިކުމެ ވަޑައިގަތެވެ.\nއެމަޖިލުހުން ނުކުމެ ވަޑައިގެން ގެއަށް ވަޑައިގެން، ދަތުރުފުޅު ތައްޔާރު ކުރައްވަން އާއިލާ އަށް އެންގެވިއެވެ. ގިނަ ވަގުތު ތަކެއް ނުނަންގަވާ އާއިލާ އާ އެކު ހުސެއިންގެފާނު މަދީނާ އިން މައްކާއަށް ދަތުރުފުޅު ކުރެއްވިއެވެ. މައްކާ އިން ހުސެއިންގެފާނަށް ބައްދަލުވެވަޑައިގެން ގިނަ މީހުންނަކީ ޔަޒީދު ވެރިކަމަށް ގެނައުމަށް ދެކޮޅު ހަދާ މީހުންކަން ހުސެއިންގެފާނަށް އެނގިވަޑައިގަތެވެ.\nޚަލީފާ ކަމަށް ޔަޒީދު އިސްކުރެއްވުމަށް އެއްބަސްވެ ވަޑައިނުގަނެ، މަދީނާ ދޫ ކުރައްވާ މައްކާ އަށް ހުސެއިންގެފާނު ދަތުރުފުޅު ކުރެއްވި ޚަބަރު އިސާހިތަކު މުސްލިމް ދައުލަތުގެ ތެރޭގައި ފެތުރިއްޖެއެވެ. އިރާގުގެ ކޫފާ އަށް މި ޚަބަރު ދިއުމާއެކު، ކޫފާގެ ގިނަ ބަޔަކު އެކަމަށް އުފާ ކުރިއެވެ. ކޫފާގެ ގިނަ މީހުންވެސް ތިބީ ޔަޒީދު ވެރިކަމަށް ގެންނަން ބޭނުން ނުވެފައި ކަމަށް ވެއެވެ. މިހާހިސާބުން މައްކާގައި ހުންނެވި ހުސެއިންގެފާނަށް ކޫފާގެ ގިނަ ބަޔަކު ސިޓީ ފޮނުވަމުން ދިޔައެވެ. އެ ސިޓީތަކުގައި ވަނީ ހުސެއިންގެފާނު ކޫފާ އަށް ވަޑައިގަނެ، ޔަޒީދުއާ ދެކޮޅަށް ތެދުވެވަޑައިގެން އޭނާ ވެރިކަމުން ދުރު ކުރުމަށް އެދޭ ކަމުގައެވެ. ތާރީޚް ދިރާސާ ކުރައްވާ އިލްމްވެރިން ލިޔުއްވާފައިވާ ގޮތުގައި، ކޫފާ އިން ހުސެއިންގެފާނަށް ލިބިވަޑައިގަތް ގިނަ ސިޓީތަކުގައި ވަނީ އެމީހުން ތިބީ ހުސެއިންގެފާނާ އެކުގައި ކަމަށާއި، އެމީހުން ހުރިހާ ގޮތަކުންވެސް ހުސެއިންގެފާނު ޚަލީފާ ކަމަށް އިސްވެވަޑައިގަތުމަށް އެހީތެރިކަން އަރުވާނެ ކަމުގައެވެ. މަދު ސިޓީއެއްގައި ހުސެއިންގެފާނަށް ނުރުހުމާ އިންޒާރުގެ ބަސްތައްވެސް ހުރި ކަމަށް ވެއެވެ.\nތަކުރާރު ކޮށް ކޫފާގެ ރައްޔިތުންގެ ފަރާތުން މި މެސެޖް ހުސެއިންގެފާނަށް ލިބިވަޑައިގަންނަވަމުން ދިއުމާއެކު، ހުސެއިންގެފާނުގެ ދެބެންގެ ދެދަރި ބޭކަލަކު ކަމުގައިވާ މުސްލިމް ބިން އަގީލް ކޫފާ އަށް ފޮނުއްވާ އެތަނުގެ ކަންކަން ހުރި ނެތް ގޮތް ބެއްލެވުމަށް ނިންމެވިއެވެ.\nމުސްލިމް ބިން އަގީލް ކޫފާ އަށް ވަޑައިގަތުމުން، އެކަލޭގެފާނަށް ކޫފާގެ ރައްޔިތުން ވަރަށް ހޫނު މަރުހަބާ އެއް ދެންނެވިއެވެ. ބުނެވޭ ގޮތުގައި ބާރަ ހާހަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ހުސެއިންގެފާނަށް ތާއީދުކޮށް މުސްލިމް ބިން އަގީލަށް ބައިއަތު ހިފިއެވެ. ހުސެއިންގެފާނަށް އޮތް ބޮޑު ތާއީދު ފެނިވަޑައިގެން، ރައްޔިތުން ތިބީ ތައްޔާރަށް ކަމަށް ވިދާޅުވެ، މުސްލިމް ބިން އަގީލް ހުސެއިންގެފާނަށް އަވަހަށް ލަސް ނުކުރައްވާ ކޫފާ އަށް ވަޑައިގަތުމަށް ދަންނަވާ މެސެޖެއް ފޮނުއްވިއެވެ.\nމިކަން މިހެން ހިނގަމުން ދާއިރު، ވާހަކަތަކުގެ އަޑުތައް ފެތުރި ދިމިޝިގްގައި ހުންނެވި ޔަޒީދުގެ ކަންފަތްޕުޅަށް ވެސް މި އަޑު އަރައިފިއެވެ. މި ކަމާ ގުޅިގެން، ޔަޒީދު ހެއްދެވި ގޮތަކީ، ކޫފާގައި ހުންނަވާ ގަވަރުނަރު މަގާމުން ވަކި ކުރައްވާ އިބްން ޒިޔާދު ކިޔާ ބޭކަލަކު ގަވަރުނަރު ކަމަށް ހަމަޖެއްސެވުމެވެ. ބުނެވޭ ގޮތުގައި އިބްން ޒިޔާދަކީ ނުބައި ރޭވުންތައް ރޭވުމަށް ހުނަރުވެރި ފަރާތެކެވެ.\nއިބްން ޒިޔާދު ގަވަރުނަރު ކަމާ ހަވާލުވެ ވަޑައިގަތުމަށް ފަހު އެންމެ ފުރަތަމަ ވެސް ކުރެއްވި އަމުރުފުޅަކީ، ހުސެއިންގެފާނުގެ މިތުރު މުސްލިމް ބިން އަގީލް ހުންނެވި ތަނެއް ހޯދުމަށާއި، އަދި ހުންނެވި ތާކުން ގެނައުމަށެވެ. އެކަމަށް ޖާސޫސަކު ހަމަޖައްސާ، އޭނާގެ މަސައްކަތުން، މުސްލިމް ބިން އަގީލް ކޫފާ ގައި ހުންނެވި ކަން އިސާހިތަކު ހޯދައިފިއެވެ.\nމިއާ އެކު، ހުސެއިންގެފާނަށް ބައިއަތު ހިފައިގެން ކޫފާގައި ތިބި މީހުންގެ ކިބައިން އިބްން ޒިޔާދުގެ ކިއްލާ އަށް ހަމަލާ ދިނުމަށް އޭނާގެ އަރިހުގައި ނުކުތުމަށް މުސްލިމް ބިން އަގީލް ގޮވާލެއްވިއެވެ. މި ގޮވާލެއްވުމަށް އިޖާބަ ދީ ނުކުތީ، ބައިއަތު ހިފައިގެން ތިބި ކަމަށް ބުނި ބާރަ ހާސް މީހުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ހަތަރު ހާސް މީހުންނެވެ.\nއިބްން ޒިޔާދު ގެންދެވީ، ބިރު ދެއްކުމާއި، ރިޝްވަތުގެ އުކުޅުތައް ބޭނުން ކޮށްގެން މުސްލިމް ބިން އަގީލްގެ އަރިހުގައި ތިބި މީޙުންނަށް ނުފޫޒް ފޯރުވާ ކޮޅު ބަދަލު ކުރުމަށް ބާރު އަޅުއްވަމުންނެވެ. އިބްން ޒިޔާދުގެ މި ރޭވުން ތަކުގައި ޖެހި، މީހުންތައް މަދުވަމުން މަދުވަމުން ގޮސް ރޭ ވީ އިރު މުސްލިމް ބިން އަގީލްގެ އަރިހުގައި ތިބީ އެންމެ ދިހަވަރަކަށް މީހުންނެވެ.\nއެންމެ ފަހުން އިބްން ޒިޔާދުގެ ސިފައިން މުސްލިމް ބިން އަގީލް އަތުލައިގަނެ، ހައްޔަރުކޮށްގެން ޒިޔާދުގެ ގަނޑުވަރުގެ މައިދާނަށް ގެންދެވުނެވެ. ގަނޑުވަރަށް ގެންދިޔަ މަގުމަތީގައި މުސްލިމް ބިން އަގީލް، ހުސެއިންގެފާނަށް މެސެޖެއް ރައްދު ކޮށްދޭނެ މީހަކު ހަމަޖައްސަވާ އޭނާ އެކަން ކޮށްދޭނެ ކަމަށް ވައުދު ކުރުވިއެވެ. އޭނާގެ ގާތު މުސްލިމް ބިން އަގީލް ވިދާޅުވީ، ކޫފާގެ ރައްޔިތުން ހުސެއިންގެފާނަށް ބޭވަފާތެރި ވެ، އެކަލޭގެފާނު ދޫކޮށްލައިފި ކަމަށް ގޮސް ދަންނަވައި ދިނުމަށެވެ.\nކޮންމެއަކަސް، ޒިޔާދުގެ އެންގެވުމަށް ވެރިކަން ބަދަލު ކުރަން އުޅުއްވުމުގެ އަދަބެއްގެ ގޮތުން، ކޫފާގެ ކުދި ބޮޑު އެންމެންނަށް ފެންނަ ގޮތައް، އެންމެންގެ ލޯތަކުގެ ކުރިމަތީގައި އުސް އިމާރާތެއްގެ މަތިން މުސްލިމް ބިން އަގީލް ވައްޓާލާ އަވަހާރަ ކޮށްލިއެވެ.\nމައްކާގައި ހުންނެވި ހުސެއިންގެފާނަށް މިކަންކަން މިހެން ހިނގިކަމެއް އޭރު އެނގިވަޑައެއް ނުގަންނަވައެވެ. ހުސެއިންގެފާނު ހުންނެވީ، މުސްލިމް ބިން އަގީލްގެ ފަރާތުން ކުރި ލިބިވަޑައިގެންނެވި މެސެޖާ އެއް ގޮތައް ވިސް ނުންފުޅު ބަހައްޓަވައިގެންނެވެ. ހުސެއިންގެފާނުގެ ހިތްޕުޅުގައި އޭރުވެސް އޮތީ ކޫފާގެ ރައްޔިތުން ތިބީ އެކަލޭގެފާނާ އެކުގައި ކަމަށާއި މިއީ ކޫފާއަށް ވަޑައިގަންނަވީ ރަނގަޅު ވަގުތު ކަމުގައެވެ.\nމި ވިސްނުންފުޅުގައި، ހުސެއިންގެފާނު ކޫފާ އަށް ވަޑައިގެންނެވުމަށް ދަތުރުފުޅު ބަންނަވަމުން ގެންދެވިއެވެ. ނަމަވެސް، ހުސެއިންގެފާނު ކޫފާ އަށް ވަޑައިގެންފި ނަމަ ހަނގުރާމަ އެއް ހިނގުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑު ކަމަށް ފެންނާތީ އެ ދަތުރުފުޅުގައި ވަޑައި ނުގަތުމަށް ބައެއް އަރިސް ބޭކަލުން ހުސެއިންގެފާނަށް ދެންނެވިއެވެ.\nމި ވާހަކަ ތަކަށް ރައްދު ދެއްވައި، ހުސެއިންގެފާނު ވިދާޅުވީ، ހުރުމަތްވެރި ވެގެންވާ މިސްކިތުގެ ދޮރުކޮޅުތައް ލޭ އޮހޮރޮވުމަށް ހުޅުވުމަށް ވުރެ، އެހެން ތަނަކަށް ވަޑައިގެން ހަނގުރާމަ ކޮށް އަވަހާރަވުންވެސް މާ ރަނގަޅު ކަމުގައެވެ. ހުސެއިންގެފާނު ދެކެވަޑައިގެންނެވި ގޮތުގައި މައްކާގައި ހުންނެވި ނަމަވެސް، އެކަލޭގެފާނާ ދެކޮޅަށް ޔަޒީދުގެ ލަޝްކަރު މައްކާ އަށް ހަނގުރާމަ އަށް ފޮނުއްވާނެއެވެ.\nކޮންމެއަކަސް ހުސެއިންގެފާނު ކޫފާ އަށް ދަތުރުފުޅު ފެއްޓެވިއެވެ. ދަތުރުފުޅުގައި ގެންދެވީ، އެކަލޭގެފާނުގެ އާއިލާ އާއި، ހަސަނުގެފާނުގެ ބޭބޭފުޅުންނާއި، މުސްލިމް ބިން އަގީލް ގެ ބޭބޭފުޅުންނެވެ. ވަފުދުގައި ހިމެނެނީ ގާތްގަނޑަކަށް 100 ވަރަކަށް މީހުންނެވެ.\nދަތުރުފުޅުގެ ވަކި ހިސާބަކުން، ކޫފާގެ ހާލަތު ދެނެވަޑައިތުމުގެ ގޮތުންނާއި، އެކަލޭގެފާނު ކޫފާއަށް ވަޑައިގަންނަވާ ކަމުގެ ޚަބަރު އެރަށުގެ ރައްޔިތުންނަށް ދެއްވުމުގެ ގޮތުން މެސެންޖަރަކު ހުސެއިންގެފާނު ފޮނުއްވިއެވެ. އެކަމަކު ޔަޒީދުގެ ސިފައިން އޭނާ ވަކި ހިސާބަކުން ހުއްޓުވާ މަރާލީއެވެ.\nހުސެއިންގެފާނު ފޮނުއްވި ދެވަނަ މެސެންޖަރަށް ވެސް ކަންތައް ދިމާވީ ހަމަ މިހެންނެވެ.\nތިން ވަނަ މީހަކު ވެސް ފޮނުއްވި އެވެ. އޭނާ މަރާލުމުގެ ކުރިން، ހުސެއިންގެފާނު އެބަ ވަޑައިގަންނަވައޭ އަޑުގެ ނެތް ތަނަކަށް ގޮވާ އެ މެސެޖް ފޯރުކޮށްދިން ކަމަށް ވެއެވެ.\nމިހާ ހިސާބުން، މުސްލިމް ބިން އަގީލް އަށް ވީ ގޮތުގެ ޚަބަރު ހުސެއިންގެފާނަށް ލިބިވަޑައިގެންފިއެވެ. މި ޚަބަރާއެކު، ދަތުރުފުޅު އިތުރަށް ކުރިއަށް ނުގެންދަވާ އަނބުރާ އައިކޮޅަށް ވަޑައިގަތުމަށް އާއިލާގެ ބައެއް މެމްބަރުން ހުސެއިންގެފާނަށް ދެންނެވިއެވެ. އެ ވާހަކަތަކަށް އިޖާބަ ދެއްވުމުގެ ބަދަލުގައި ހުސެއިންގެފާނު ނިންމެވީ ހިތްވަރު ގަދަ ކުރައްވާ ކުރިއަށް ވަޑައިގަތުމަށެވެ. ހުސެއިންގެފާނު ދެކެވަޑައިގަތީ ކޫފާގެ ރައްޔިތުން އެކަލޭގެފާނަށް ތާއީދު ކުރައްވާނެ ކަމަށެވެ.\nމިހާ ހިސާބުން، އިބްން ޒިޔާދު ނިންމެވީ، ހުސެއިންގެފާނާ ހަނގުރާމަ ކުރުމަށް ލަޝްކަރެއް ފޮނުއްވުމަށެވެ. މިގޮތުން، ރޫމީންގެ ސިޓީ އަކާ ހަނގުރާމަ އަށް ތުރުކީވިލާތައް ދަތުރު ކުރަމުން ދިޔަ ހަތަރު ހާސް ސިފައިންގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ ގާފިލާ އެއްގެ މިސްރާބު ބަދަލުކޮށް ހުސެއިންގެފާނާ ބައްދަލު ކުރުމަށް އިބްން ޒިޔާދު އެންގެވިއެވެ.\nމި ލަޝްކަރު އައިސް ކަރުބަލާ އާ ހަމައިން ހުސެއިންގެފާނު ހުއްޓުވިއެވެ. އޭރު ކޫފާ އޮތީ ގައު ކޮޅެއް އެއްލައިލީމާ ގޮސް ޖެހޭހާ ވެސް ގާތުގައެވެ.\nޔަޒީދުގެ ސިފައިން ހުސެއިންގެފާނުގެ ގާފިލާ ހުއްޓުވުމުން، އެ ލަޝްކަރުގެ ކޮމާންޑަރަށް، ދެ ގޯނި ފުރާ ހުރި ސިޓީ ހުސެއިންގެފާނު ދެއްކެވިއެވެ. އޭގައި ވަނީ ކޫފާގެ ރައްޔިތުން އެމީހުންގެ ވެރިއަކަށް ހުސެއިންގެފާނު ވެވަޑައިގަތުމަށް އެދި ފޮނުވާފައި ހުރިހާ ސިޓީއެވެ. ހުސެއިންގެފާނު ވިދާޅުވީ، މިހުރިހާ ސިޓީއެއް ލިބިވަޑައި ނުގެންނެވި ނަމަ ކޫފާ އަށް ދަތުރުފުޅެއް ނުކުރެއްވީސް ކަމުގައެވެ. އަދި ބޭ އިންސާފައި ބާތިލް މަގަށް ލެނބިވަޑައި ނުގަންނަވާނެ ކަމަށާއި، އަނިޔާވެރި ވެރިޔާ ޔަޒީދަށް ބައިއަތު ނުހިއްޕަވާނެ ކަމަށްވެސް ހުސެއިންގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ހުސެއިންގެފާނާއި އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުގައި ދަތުރުކުރެއްވި އެންމެން ހަ ދުވަސް ވަންދެން މި ތަނުގައި މި ގޮތައް ހިސޯރުވެފައި ތިބެން ޖެހުނެވެ. ބޯފެން ފޮދެއް ހޯއްދެވުމުގައިވެސް ވަށައިގެން ތިބި ވަރުގަދަ ލަޝްކަރުގެ ހަނގުރާމަވެރިން ހުސެއިންގެފާނަށް ހުރަސްތައް ކުރިމަތި ކުރިއެވެ.\nއެހެން ނަމަވެސް، ހުސެއިންގެފާނާ ކުރިމަތިލައިގެން ތިބި ހަނގުރާމަވެރިން އެކަލޭގެފާނުގެ ހަށިކޮޅަށް ގެއްލުމެއްދޭން ތިބީ ނުކުރިފައެވެ. ކޮންމެ ގޮތެއްގައި ވިޔަސް އެއީ ކީރިތި ރަސޫލާގެ ކާފަ ދަރިކަލުންނެވެ. ހުސެއިންގެފާނުގެ ލޭ އެއިން އެއްވެސް މީހެއްގެ އަތުގައި އުނގުޅާކަށް ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ. އިދިކޮޅުގައި ތިބި ބައެއް ސިފައިން ހުސެއިންގެފާނުގެ ކޮޅަށް އެނބުރުނުވެސް މެއެވެ.\nމިހެން މި ގޮތައް ވަގުތުތައް ދަނިކޮށް، އިދިކޮޅުގައި ހުރި ލެޔަށް ފެންބޮވައިގަނެފައިވާ ޝިމްރް ނަމަކަށް ކިޔާ ހަނގުރާމަ ވެރިޔަކާ އޭނާ އާ ބައިވެރިވި ބަޔަކު ދުނިދަނޑިތަކާއި ލޮންސިތަކުން ކުއްލިއަކަށް ހުސެއިންގެފާނުގެ ފައުޖަށް ހަމަލާ ދިނެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ ކުރިފުޅުމަތީގައި އަނިޔާވެރިންގެ ވިހަ ހަމަލާ ތަކުން ލޮބުވެތި އާއިލާގެ މެމްބަރުންތައް ޝަހީދު ވަމުން ދިޔައެވެ. ހަމަލާ އަށް ރައްދު ދެއްވާ، ހުސެއިންގެފާނު ގަބޫލު ކުރެއްވި މަތިވެރި އަގީދާގެ މަތީގައި ހުންނަވާ، އިސްލާމް ދީނުގެ ހައްގުގައި، ހިތްވަރާ އެކު ދުޝްމަނުންނަށް ހަމަލާ ދެއްވާ އެންމެ ފަހު ވަގުތާ ޖެހެންދެން ހިތްވަރު ކުރެއްވިއެވެ. ހަނގުރާމަ ނިމިގެން ދިޔައީ ވަރަށް އަނިޔާވެރި ކޮށް ހުސެއިންގެފާނު ޝަހީދު ކޮށްލުމުންނެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ އިސްތަށިފުޅާ ހަށިގަނޑާ އެ އަނިޔާވެރިން ވަކިކޮށްލިއެވެ. މި ހިތާމަވެރި، ހާދިސާގައި، ހުސެއިންގެފާނުގެ އާއިލާގެ 72 މެމްބަރުން ޝަހީދު ކޮށްލިއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އެކަލޭގެފާނުގެ އުމުރުން އެންމެ6މަހުގެ ފިރިހެން ދަރިކަލުން ވެސް ހިމެނުނެވެ. މި ހިތާމެރި ހާދިސާ ހިނގީ ހިޖްރައިން 61 ވަނަ އަހަރުގެ މުހައްރަމް މަހުގެ 10 ވަނަ (އާޝޫރާ) ދުވަހުއެވެ.\nހުސެއިންގެފާނަކީ ކީރިތި ރަސޫލާގެ ނަސަބުން ވަޑައިގެންނެވި، އެކަލޭގެފާނު އެހާ ލޯބިފުޅުވި، މަތިވެރި އަޚްލާގާއި މާތް އުޅުއްވުން ލިބިވަޑައިގެން ހުންނެވި މީސްތަކުންގެ އިހްތިރާމް ހޯއްދެވި އިސްލާމީ ތާރީޚުގައި މުހިންމު ޝަޚްސިއްޔަތެކެވެ. އިސްލާމް ދީނާއި، ކީރިތި ރަސޫލާގެ ސުންނަތް މުސްލިމުންގެ މެދުގައި ނަގަހައްޓާއި ފަސާދަ އާއި އަނިޔާވެރި ކަމަށް ބޯ ނުލެންބެވި ހިތްވަރު ގަދަ މުޖާހިދެކެވެ. އިމާމް ހުސެއިން ވިދާޅުވި ކަމަށް އޮންނަ ބަސްފުޅެއްގައި ވެއެވެ. ޖިހާދުގެ ތެރެއިން އެންމެ މަތިވެރި ޖިހާދަކީ އަނިޔާވެރި ވެރިޔަކާ ދެކޮޅަށް ތެދުވުމެވެ. އަދި ހައްގު ބަސް ބުނުމެވެ. އެކަން އެކަލޭގެފާނު ކިތަންމެހާ ވެސް ރަނގަޅަށް ސާބިތު ކޮށްދެއްވިއެވެ.\nހުސެއިންގެފާނު ޝަހީދު ކޮށްލެވުނު ހިތާމަވެރި ޙާދިސާ އަކީ މުސްލިމުންނަށް އެތައް އިބްރަތްތަކެއް، ފިލާވަޅުތަކެއް ލިއްބައިދޭ ހާދިސާއެކެވެ.


ދިވެހިން ނެތިގެން ނޫނީ ބިދޭސީންނަށް ވަޒީފާ ނުދެވޭގޮތް ހަދަނީ – Dhen.mv\nރައުފާ ރަޝީދު March 3, 2021 - 3:18 pm\nދިވެހިން ލިބެން ނެތް ދާއިރާތަކުން ނޫން ގޮތަކަށް ބިދޭސީންނަށް މަސައްކަތްކުރަން ނުދެވޭ ގޮތަށް ހަދަން މަަސައްކަތްކުރަމުން އަންނަ ކަމަށް އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓަރު ފައްޔާޒު އިސްމާއިލް ވިދާޅުވެއްޖެއެވެެ.\nމިނިސްޓަރު ފައްޔާޒު މިހެން ވިދާޅުވެފައި ވަނީ އެމްޑީޕީގެ ރަށްވެހި ފަތިސް ކެމްޕެއިން ބައްދަލުވުމުގައި ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުންނެވެ. ފައްޔާޒު ވިދާޅުވީ އެކި ދާއިރާތަކުން ޒުވާނުން ތަމްރީނުކުރުމަށް ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަމުން އަންނަ ކަމަށެވެ.\nމީގެ އިތުރުން ފައްޔާޒު ވަނީ ދިވެހިންނަށް ވަޒީފާ ލިބުމުގައި ދަތިތައް ކުރިމަތިވާ ވާހަކަ ފާހަގަ ކުރައްވާފައެވެ.\nކޮވިޑާ ގުޅިގެން ދިވެހިންގެ ގިނަބަޔެއްގެ ވަޒީފާ ގެއްލިފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރައްވައި ފައްޔާޒު ވިދާޅުވީ ގިނަ ބިދޭސީންގެ ވަޒީފާ އިތުރުވެފައި ވާކަމަށެވެ. އަދި އަދި ބޭރު މީހުން ވަޒީފާއަށް ގެނައުމުގެ ގަވާއިދުތަކަށް ބަދަލު ގެންނާނެ ކަމަށް ފައްޔާޒު ވިދާޅުވިއެވެ.\nފައްޔާޒު ވިދާޅުވީ ޖޮބް ސެންޓަރުގައި ވަކި ހުނަރެއް ހުރި ދިވެއްސަކު ރަޖިސްޓްރީވެއްޖެނަމަ، އެ ވަޒީފާއަށް ބޭރު މީހަކަށް ކުރިމަތިނުލެވޭނެ ކަމަށެވެ. އަދި އެ ވަޒީފާއެއް ބޭނުންވާ ދިވެއްސަކު ނެތް ހާލަތެއްގައި ނޫން ގޮތަކަށް ބޭރު މީހަކަށް ވަޒީފާ ނުދޭނެ ގޮތަކަށް ހެދުމަށް މަސައްކަތްކުރާ ކަމަށް ވެސް ފައްޔާޒު ވިދާޅުވިއެވެ.\nމިއީ ފޮނި ވާހަކަ ދެެްކުމުގައި ގޭސް ގަނޑު ކައްކާ މެޓާހިލަން އުޅޭ މީހެއް\nދިވެހިންނެއް ނެތޭ ހުސް އިންޑިއާ މީހުން ތިބީ.\nއިންތިހާބު ނާކާމިޔާބުވުމުގައި އެމްޑީޕީ ތެރޭގައި ހުރި މައްސަލަތައް ހިމެނޭ: ފައްޔާޒް\nރައީސް ނަޝީދާއި ފައްޔާޒު ގަދަ ހިފުމަކަށް ޓީވީއަށް!\nމަލީޙު ހުންނެވި މަޤާމު ވަގުތީ ގޮތުން މިނިސްޓަރ ފައްޔާޒާ ހަވާލު ކުރައްވައިފި\nލޮކްޑައުނަކަށް ދާން ބޭނުން ނުވާނަމަ ފިޔަވަޅުތައް ހަރުކަށި ކުރަން ޖެހޭ: ފައްޔާޒް\nޕީކީ ބްލައިންޑާސް ގެ ތަރި ހެލެން މެކްކްރޯރީ ކެންސަރު ބަލީގައި މަރުވެއްޖެ\nއިންޑިޔާއިން ރެކޯޑު އަދަދަކަށް މީހުން ފައްސިވެއްޖެ


Jamuiyyathul iththihaadh futsal challenge ge final budha dhuvahu | Fainu Online\nފޮޓޯ: ޖަމްޢިއްޔަތުލްް އިއްތިޙާދު\nއިބްރާހިމް ފަހީމް4ޖެނުއަރީ 2021, ހޯމަ, 22:56\nރ. ކިނޮޅަސް ޖަމްޢިއްޔަތުލް އިއްތިޙާދުގެ ފުޓްސަލް ޗެލެންޖްގެ ފައިނަލަށް އަނދިރި އެފް.ސީ އަނދިރި އަނދިރިން އަދި ސިއްސުވާލި އެފް.ސީ ދަތުރުކޮށްފިއެވެ.\nލީގު އުޞޫލުން ކުރިޔަށް ގެންދާ މި މުބާރާތުގައި މިއަދު ވަނީ ސެމީފައިނަލްގެ މެޗެއް ކުޅެފައެވެ. މި މެޗްގައި ބައްދަލުކުރީ، އެފް.ސީ ކިރިޔާ ލައްވާލި އަދި ސިއްސުވާލި އެފް.ސީއެވެ. މި މެޗް6-2ން ކާމިޔާބު ކުރީ ސިއްސުވާލި އެފް.ސީއެވެ.\nމި މުބާރާތުގެ ފައިނަލް މެޗް އޮންނާނީ 2021 ޖަނަވަރީ6ވާ ބުދަ ދުވަހުގެ ހަވީރު 4:45 ގައި ކިނޮޅަހު ފުޓްސަލް ދަނޑުގައެވެ.\nއިނާޝް 1 week ago\nފޮޓޯ ކްރެޑިޓް ދޭން ހަނދާނުގަ ބަހައްޓައްޗޭ!\nޝަކީބް 1 week ago\nތިއީ މުބާރާތެއްތަ. ޕްރޮފެޝަނަލިޒަމްގެ އެއްވެސް ކަމެއް ދަންނަ ބައެއް ނޫން. ރެފްރީއަކަށް އެކަމު އަތޮޅުގެ 1 ވަނަ ރެފްރީ.\n02ރައްދު


މަހްލޫފުގެ މައްސަލައިގައި އީސީއަށް ޖަވާބު ދާރީވާން އެމްޑީޕީއަށް އަންގައިފި – adduLIVE\nމަހްލޫފުގެ މައްސަލައިގައި އީސީއަށް ޖަވާބު ދާރީވާން އެމްޑީޕީއަށް އަންގައިފި\nAug 26, 2021, 12:58 މުރުޝިދު އަބްދުލް ހަކީމް\nއެމްޑީޕީގެ އެތެރޭގެ އިންތިހާބުގައި ޔޫތު މިނިސްޓަރު އަހްމަދު މަހްލޫފަށް ފުރުސަތު ނުދޭން ނިންމާފައިވާ މައްސަލަގައި އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް ޖަވާބުދާރީވާން އެމްޑީޕީއަށް އަންގައިިފި އެވެ.\nއިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުގެ މެމްބަރު ފުއާދު ތައުފީގު އައްޑޫލައިވް އަށް ވިދާޅުވީ މަހްލޫފު ހުށައަޅާފައިވާ ޝަކުވާއާ ގުޅިގެން އެމްޑީޕީން އެ ކޮމިޝަނަށް ޖަވާބެއް ދިނުމަށް ލިޔުމުން އެދިފައިވާނެ ކަމަށެވެ.\nމިދިޔަ އަންގާރަ ދުވަހު މަހްލޫފު ވަނީ އިލެކްޝަން ކޮމިޝަނާ ބައްދަލުކޮށް އެމްޑީޕީގެ އެތެރޭގެ އިންތިހާބުގައި ބައިވެރިނުވެވޭނެ ކަމަށް ނިންމި ގޮތާ ގުޅޭ ގޮތުން ޝަކުވާ ހުށައަޅާފައި އެވެ. ފުއާދު ވިދާޅުވީ އެކަމާ ގުޅޭ ގޮތުން އެމްޑީޕީން ދެކޭ ގޮތް ސާފުކުރުމަށް އެ ޕާޓީއަށް އެންގީވެސް އެ ދުވަހު އެވެ. ނަމަވެސް އަދި މިހާތަނަށް ޖަވާބެއް ލިބިފައިނުވާ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"އާއްމު ގޮތެއްގައި ހޯމަ ދުވަސް އެއީ ކޮމިޝަނުގެ ބައްދަލުވުން އޮންނަ ދުވަސް. މަހްލޫފުގެ ޝަކުވާއާ މެދު ގޮތެއް ނިންމާނީ ކޮމިޝަނުގެ ބައްދަލުވުމުން. އެހެން ކަމުން އުއްމީދު ކުރަނީ އެ ބައްދަލުވުމުގެ ކުރިން އެމްޑީޕީގެ ޖަވާބެއް ލިބޭނެ ކަމަށް،" ފުއާދު ވިދާޅުވި އެވެ.\nއަންނަ މަހު އޮންނަ އެމްޑީޕީގެ އެކި ދާއިރާތަކުގެ އިންތިހާބުގައި މަހްލޫފުގެ އިތުރުން ހައުސިން މިނިސްޓްރީގެ ސްޓޭޓް މިނިސްޓަރ އަކްރަމް ކަމާލުއްދީނަށް ވެސް ބައިވެރިނުވެވޭނެ ކަމަށް ނިންމި އެވެ. ނަމަވެސް އެ ޕާޓީގެ ޝަކުވާ ކޮމިޓީއަށް އަކްރަމް ހުށަހެޅި މައްސަލަ ބަލައި ފަހުން ވަނީ ފުރުސަތު ދީފަ އެވެ.\nމަހްލޫފް ވާދަކުރައްވަން ހުށަހެޅުއްވީ ކ، އއ. އދ. ވ ހިމެނޭ މެދު އުތުރު ޕްރޮވިންސަށެވެ. މަހުލޫފަށް ވާދަ ނުކުރެވޭނެ ކަމަށް އެ ޕާޓީން ނިންމީ ބޮޑެތި ކުށްތަކުގައި ތުހުމަތުވާ މީހުންނަށް، އެތެރޭގެ އިންތިހާބުގައި ވާދަ ނުކުރެވޭނެ ކަމަށް އެ ޕާޓީގެ ގައުމީ ހިންގާ ކޮމިޓީން އޮތީ ފާސްކޮށްފައިވާތީ ކަމަށް ބުނެ އެވެ. ނަމަވެސް މަހްލޫފަށް ވާދަ ނުކުރެވޭނެ ކަމަށް ނިންމާފައިވަނީ ޑިމޮކްރެޓިކް މުޖުތަމައުގައި އަމަލުކުރާ އުސޫލުތަކާ ހިލާފަށް ކަމަށް އޭނާ ދެކެ އެވެ.\nއިލެކްޝަން ކަމިޝަން އެމްޑީޕީ