5 — Сýрат Алмáидах1 « islamanserlo.net\nКъийсаваларехь болу бохам\n33- Байшца, йоIаршца, массо гIийлачаьрца, мискачаьрца, гIоразачаьрца, кIеда-мерза хилар…\nНигат цIена хиларан билгалонаш\n5 — Сýрат Алмáидах1\n5 — Сýрат Алмáидах1 [Шун]\n[Мадийнатехь доьссина‚ 120 аят ду]\nАллáх1а ц1арца къинхетаме, къинхéтам беш волчу\n1.Х1ай шаьш [Дéлах] тешнарш ! Кхóчуш-бé [шайн] берташ [ч1áг1амаш] ! Шуна [даа] магийна даьхнех хьайба , [цуьнах] шá шуна [цамагош] доьшуш [дерг] дóцург , [шуна] талла мегаш дóцуш , шу ихьрáм дихкина долуш . Баккъалла а Аллах1а Шéна лаьа кхел йо .\n2.Х1ай шаьш [Дéлах] тешнарш ! Ашa мага-ма-дé [шайна] Аллах1ан [хьаждехкаран] лáмасташ [билгалóнаш хийцар] а , [мага] ма бé [шéна чохь т1ом барх] бихкина [болу] бутт а , [мага-ма-дé] г1урбан [дáлош долу] хьайбá а , [билгалонна] кóчарш оьхкинарш [схьадáхар] а , [хьáрамчух] дихкина [долу хьадж] ц1а [бàхка] луурш [т1амца бухатóхар] а , шаьш шайн [дагахь] Дéлéра [рицкъан] комаьршалла а , [Иза] рéзахилар а лоьхуш [болу] ! Шаьш ихьрам д1адаьккхача талла [шайна лаахь] . Шу ма дуьгийла цхьана къóмé болчу цабéзамó — [хьáрамчух] Дихкинчу маьждигах цáра шаьш духатóхарна — ашa [цаьрца] мостаг1алла лéлорна [т1е] ! Вовшашна г1о-дé диканнá а , [Дéлах] кхéрарнá а т1ехь , вовшашна г1о-ма-дé къилахь долчуннá а , мостаг1аллийнá а т1ехь . Аллах1ах кхéра , баккъалла а Аллах1 та1зар ч1óг1а долуш ву [шуна].\n3.Шуна [йаа] хьáрам йина къéйелларг а , [1áнийна] ц1ий а , хьакхин жижиг а , шéна Аллах1ан [ц1арца] дóцуш урс хьаькхнарг а , садукъдинарг а , [цхьаъ] тоьхна дийнарг а , [лакхáра] чудоьжна делларг а , [шéна] ма1а 1оьттина дийнарг а , экхó [шéна] катоьхнарг а , ашa [цуьнан садáлалé] урс хьаькхнарг дóцург , ц1уйшна т1ехь урс хьаькхнарг а , пхерчашца [пàлтосуш] ашa дáкъа [билгал] дар а . И [хьахийнарш йаар] пéсакъалла ю . Тахана догдиллина шаьш [Дéлах] цатешначáра шун динах [шу духатóхарх] , цáрех ма кхéра шу , Соьх кхéра ! Тахана Асa шуна кхóчуш дина шун дин , дуьзна шуна Сан зовкх , рéзахилла Сó шуна ислам-динца . Шá мацаллехь [цуьнах ца кхаьлча] ца ваьлларг , къилахьчуьнга [шá] тийжаш вóцуш , баккъалла а Аллах1 [ишттачунна] гечдеш , къинхéтам беш ву .\n4.Цáра хьоьга хоьтту шайна х1у магийна . Ахь áла :»Шуна магийна ц1ена [пайден] дерш а , áкхаройх [а , олхазарех а] ашa ж1алех талла 1áмийнчáра лаьцнарг а . Ашa цáрна 1áмадо Аллах1а шайна 1áмийначух . Ашa йаа цáра шайна лаьцначух . Аллах1ан ц1е йáккха цу т1ехь . Аллах1ах кхéра , баккъалла а Аллах1 хьéсапна чехка ву [шуна].\n5.Тахана шуна магийна ц1ена [пайден] дерш . [Дáла] Шайна жайна деллачéран юург шуна хьáнал ю , шун юург цáрна хьáнал ю . Муъмазударех [болу] оьзда [ц1ена] берш а , шоьл хьáлха шайна жайна деллачáрех [болу] оьзда [ц1ена] берш а [хьáнал бина шуна] , ашa цáрна цéран тéмаш [мéхаш] д1абелча , [шаьш и] йáлош долуш , нáхацалéлаш а , [цáрех шайна] éзарш лоьцуш а дóцуш . Ткъа шá [Дéлах] тéшарх вухакхетнарг [милла велахь] , бакъдолуш цуьнан 1амал [эрна] йайна . Эхартахь иза хир ву эшначáрех .\n6.Х1ай шаьш [Дéлах] тешнарш ! Шайна лáмазна х1итта лиъча ашa йила шайн яххьаш а , гóлашка [кхáччалц] куьйгаш [пхьаьрсаш] а , шайн кортошна [т1éда] куьгхьакха , кóгаш [била] хьорканашка [кхáччалц] . Шаьш лийчар т1едоьжна хилча ц1анлó . Шу цомгуш , я нéкъаца хилча , я шоьх цхьаъ хьоштаг1éра [нишкара] веача , я шу зударех кхетча , [т1áккха ц1андала] шуна хи ца карийнехь , ашa тéма-дé ц1енчу лaьттаца , ашa хьакха цуьнах шайн яххьех а , шайн куьйгех [пхьаьрсех] а . Аллáх1ана ца лаьа шуна т1ехь гаттó [халó] ян , амма Цуна лаьа шу ц1андá а , шуна т1ехь Шен зовкх кхóчушдан а . Шу баркаллé хила мега .\n7.Дагадаийта шайна т1éра Аллах1ан зовкх а , [дагаяийта] Цуьнан ч1áг1ó а , Цó шоьца шá йина йолу , аш аьллачу хéна :»Тхýна хезна , тхо муьт1ахь хилла». Аллах1ах кхéра , баккъалла а Аллах1 хууш ву [адамийн] кийранашкахь дерг .\n8.Х1ай шаьш [Дéлах] тешнарш ! Шу хила Аллах1ан доьхьа д1ах1иттé , нийсонца тéшаш [хилла] . Шу ма дуьгийла цхьана къóмé болчу цабéзамó нийсó ца ярé [хáрцóнé] ! Нийсó éлаш [массáрцá] , и герга ду [шуна Аллах1ах] кхéрарна . Баккъалла а Аллах1 ашa дийриг девзаш [хууш] ву [шуна].\n9.Аллах1а [дика] ч1áг1ó йина шаьш [Дéлах] тешначáрнá а , диканаш динчáрнá а ; цáрна гечдар а , йоккха ял а ю .\n10.Шаьш [Дéлах] цатешнарш а , Тхан áяташ харцдинарш а — уьш жоьжахатин дай бу .\n11.Х1ай шаьш [Дéлах] тешнарш ! Дагадаийта шайна т1ийра Аллах1ан зовкх , [цхьана] къóмана [нáхана] шуна т1е шайн [ямарт] куьйгаш кховдó дагадеанчу хéна , Цó духатуьйхира шоьх цéран куьйгаш . Аллах1ах кхéра ! Аллах1ана т1етовжийла муъманáх !\n12.[Дéлóра] Бакъдолуш , Аллах1а ч1áг1ó ийцира Исраилан к1енташкара . Óха хьажийра цáрех шийтта векал . Аллах1а элира :»Баккъалла а Со шоьца ву . [Дéлóра] Ашa лáмаз [х1отта] дахь , закат лáхь , Сан элчанех тéшахь , цáрна г1ó дахь , Аллах1ана [доьхьа] хаза дéкхар лахь , т1аккха Асa шун вóнаш д1адóхур ма ду , Асa шу дохуьйтур ма ду шайна к1елахула тáтóлаш лéлачу [ялсаманин] бошмашка . Ткъа шоьх цул т1аьхьа а шá [Дéлах] цатешнарг , бакъдолуш и тила ма велла нийсачу новкъах .\n13.Цáра шайн ч1áг1ó йóхóрна , Óха цáрна не1алт элира , цéран дегнаш къиза [дéра] дира , [Дéлан] дош хуьйцу цáра шен меттигашкара , шайна [Товрат чохь] шá хьахийначух [цхьа] дáкъа дицдира цáра , хьо ца соцу хьайна цаьргара ямартлó хаайаларха , цáрех [Тхоьх тешна] к1еззиг бóцурш . Гечдé цáрна , къинт1éра вáла , баккъалла а Аллах1ана дикадийраш бéза .\n14.[иштта] Шаьш :»Баккъалла а тхо насáраш [1ийсан динехь] ду» — аьллачаьргарá а ийцира Óха цéран ч1áг1ó , [амма] шайна [жайнахь] шá хьахийна долчух [цхьа] дáкъа дицдира цáра , т1аккха [вовшашка] мостаг1аллá а , цабéзам а тесира Óха цáрна юккъé къéмат денналц . Аллах1а [эхартахь] дуьйцур ду цáрна цáра [дуьнéнахь] деш хилларг .\n15.Х1ай жайнан ох1ла ! Бакъдолуш шуна веара Тхан элча , жайнах ашa хьулдеш хиллачух шá шуна дуккхá а билгалдеш , шá [цуьнах] дуккхá а шуна гечдеш . Бакъдолуш шоьга деана Аллах1éра нур а , билгала жайнá а .\n16.Аллах1а , Шен рéзахиларна т1аьхьах1оьттинарг , шéца мáшаран нéкъашка нисвеш [долу] а , Шен пурбанца бóданашкара нуьрé бóху Цó уьш , нийсачу новкъá бóху Цó уьш.\n17.[Дéлóра] Бакъдолуш , [Дéлах] цатешна шаьш аьлларш :»Баккъалла а Аллах1 , Иза — Марьяман к1ант Масихь [1ийсá] ву». Ахь áла :»Мила ву [т1аккха] Аллáх1éра [1áзапах] цхьа х1ума [духатóхар шен] карахь долуш , Цунна лиъча х1аллакван Марьяман к1ант Масийхь а , цуьнан нáнá а , шá лаьттахь мел верг а ?» Аллах1ан [дóлахь] ду стигланашин а , лаьттан а , цаьршинна юккъехь [мел] долчун а паччахьалла . Аллах1 массó х1уманна т1ехь ницкъ кхóчуш ву .\n18.Жуьгташá а , насáрашá а элира :»Тхо Аллах1ан к1ентий а , Цуьнан дукхадéзарш а ду». Ахь áла [цаьрга] :»Т1аккха Цó — шу къинош бахьнехь — шуна 1áзап х1унда до ?» Мелхó а , шу Цó кхоьллинчáрех [кхидерш санна] адамаш ду . Шéна луучунна гечдо Цó , Шéна луучунна 1áзап до . Аллах1ан [дóлахь] ду стигланашин а , лаьттан а , цаьршинна юккъехь [мел] долчунан а паччахьалла , Цуьнга ду [цéран] дерзар .\n19.Х1ай жайнан ох1лу ! Бакъдолуш , шуна веана Тхан элча [Мухьаммад] , шуна [шар1] билгалдеш , элчанашкар [хабар дáр д1ахаьдначу] муьрехь , шоьга ца áлийта :»Тхýна-м ца веана [цхьá] кхаъ боккхург а , [ца веана] д1ахьéдархó [кхéрамтосург] а». [бехказа ма дийла] Бакъдолуш , шуна веара кхаъ боккхург а , д1ахьéдархó а . Аллах1 массó х1уманна т1ехь ницкъ кхóчуш ву .\n20.Мусас элира шен къóмé :»Х1ай сан къам ! Дагадаийта шайна т1éра Аллах1ан зовкх — пайхамарш хилийтара Цó шуна юккъехь , элий бира Цó шоьх , 1áламех цхьанненнá Шá ца делларг делира Цó шуна .\n21.Х1ай сан къам ! Чу г1ó безачу махка , Аллах1а шуна шá язбина [ч1áг1ó йина] болу , [кхéралой] духа ма довла , т1аккха шу эшна доьрзур ду».\n22.Цáра элира :»Х1ай Мýсá ! Баккъалла а цу чохь наьрт-къам ду , баккъалла а тхо цу чу г1ýр ма дац уьш цу чуьра áрабовллалц , ткъа уьш цу чуьра áрабовлахь т1аккха баккъалла а тхо чу г1ур ду».\n23.Шаьш [Аллах1ах] кхоьручáрех [волчу] , Аллах1а шайна зовкх деллачу шина стага [цаьрга] элира :»[кхéра ца кхоьруш] Чуг1ó уьш болчу не1арéхула . Шу цу чудахча , баккъалла а шу тоьлларш [ма] ду . Аллах1ана т1етовжа , шу муъманах делахь».\n24.Цáра элира :»Х1ай Муса ! Баккъалла а тхо цу [шахьар] чу г1ýр ма дац цкъá а , уьш цу чохь [бéхаш] мел бу . Д1авалó хьó а , хьан Дéлá а , ашшимма т1ом-бé [цаьрца] . Баккъалла а тхо кхузахь [хевшина] 1ийр ду».\n25.Цó [Мусас] элира :»Х1ай сан Дéла ! Баккъалла а сан карахь дац [Хьан дин тóлó] сан дег1 а , сан вашá а дóцург [х1уммá , бакъонца] къастадéхьа тхýна а , пéсакъ къóмана а юккъехь [дерг]».\n26.Цó элира :»[иштта делахь] Т1аккха баккъалла а и [мохк] бихкина бу цáрна шовзткъа шарахь , лаьттахула боьвлла [тилла] лéлар бу уьш . Ахьa г1айг1а ма йé пéсакъ къóмана [нáхана]».\n27.Дийца цáрна бакъонца Áдаман шина к1ентан хабар — сáг1а даьккхира цаьршимма , т1аккха цаьршиннах цхьангара къóбалдира , вýкхуьнгара къóбал ца дира . [оьг1азвахана] Цó [Къáбила] элира :»[Дéлóра] Асa вуьйр ма ву хьо». Цó [Х1áбила] элира :»Баккъалла а Аллах1а [сáг1а] къóбал до [Шéх] кхоьручаьргара .\n28.[Дéлóра] Ахьa сýна т1е куьг кховдадахь со верхьама , со ма вац сайн куьг хьýна т1е кховдор волуш хьо верхьама , баккъалла а со кхоьру Аллах1ах — 1áламин Дéлах .\n29.Баккъалла а сýна лаьа хьо [Дéлé] верза сан [вéран] къацá а , хьан [кхидолчу] къацá а , т1аккха хьо хила [жоьжахатин] ц1еран дайх . Иза – зуламхойн бéкхам бу».\n30.Цуьнан дéг1ó дайдира [хаздира] цуна шен ваша вер , цó вийра иза , т1аккха иза хилира эшначáрех\n31.Аллах1а къиг яийтира , [еллачу къийгана т1е] шá латта хьоьрсуш [хьоькхуш] , Шá цунна [Къáбилна] гайтархьама шен вешин дакъа цó мýха хьулдан дéза . Цó [Къáбила] элира :»Х1ай сан бáла — я1 ! Г1óрасиз хили ткъа со , х1ара къиг санна хиларх , сан вешин дакъа айса д1ахьулдан». Т1аккха иза хилира дохкóбевллачáрех .\n32.Цундéла , Óха яздина [т1едóжийра] Исрáилан к1енташна ; баккъалла а шá цхьа дег1 дийнарг [милла велахь , и дéр] цхьана дéг1ана [дуьхьал] дóцуш , я лаьттахь [цó бечу] цхьана бóхамна [дуьхьал дóцуш] , баккъалла а шá дерригé адам дийча санна [ма] ву . [ткъа] Шá и дендинарг [милла велахь] , баккъалла а шá дерригé адам дендича санна [ма] ву . [Дéлóра] Бакъдолуш цáрна баьхкира Тхан элчанаш билгалóнашца , т1аккхá а баккъалла а цáрех дукхах берш цул т1аьхьá а лаьттахь [Дéлан дóзанел] т1ехбуьйлуш ма бу .\n33.Баккъалла а шаьш Аллах1ацá а , цуьнан элчанцá а т1омбечéран а , лаьттахь бóхамца лéлачéран а бéкхам — шаьш байъар а , шаьш [жá1ар т1е] ирх охкар а , я шайн куьйгаш а , шайн когаш а пурх хéдор а , я махках бáхар а бу . Иза — цáрна дуьнéнахь [йолу] сийсазаллá ю . [ткъа] Эхартахь цáрна доккха 1áзап [хир] ду .\n34.Шаьш дохкобевлларш бóцурш , шайна т1ехь [кхел ян] шун ницкъ кхáчале . Шуна хаийла баккъалла а Аллах1 гечдийриг , къинхéтамéниг вуйла .\n35.Х1ай шаьш [Дéлах] тешнарш ! Аллах1ах кхéралуш , Цунна гергалла лахалуш , Цуьнан новкъахь [г1áзот деш] къахьéгалуш . [т1аккха] Шу дéкъал хила тарло .\n36.Баккъалла а шаьш [Дéлах] цатешнарш , бакъду лаьттахь [мел] дерг дерригé а , цуьнца кхин оццул а цéран хилча , уьш цуьнца [и махийна делла] къéмат дийнан 1áзапах хьалхабовла , цаьргара и къóбал дина хир дáцара . Царна лазош долу 1áзап ду .\n37.Цáрна лаьа шаьш [жоьжахатин] ц1ергара áрабовла , бац уьш цу чуьра áрабевр болуш , цáрна диллина [гуттар лаьтта] 1áзап [хир] ду .\n38.Къу-стаг а , къу-зудá а , аша хáдадé цаьршиннан куьйгаш , цаьршимма [гул] динчунна бéкхамна — Аллах1éра [долчу] г1ýданна . Аллах1 сийлахь , кхéтамé [верг] ву .\n39.Ткъа шен зуламал т1аьхьа шá дохкóваьлла , [шен] 1амал тóйинарг [милла велахь] , баккъалла а Аллах1а къóбал до цуьнан тóба . Баккъалла а Аллах1 гечдийриг , къинхéтамéниг ву .\n40.Хьýна ца хиъна [тов] , баккъалла а Аллах1 — стигланашин а , лаьттан а паччахьалла Цуьнан дуй ? Шéна луучунна 1áзап до Цó , Шéна луучунна гечдо . Аллах1 массó х1уманна т1ехь ницкъ кхóчуш ву .\n41.Х1ай элча ! Хьо г1айг1анé ма войла шаьш [Дéлах] цатéшарехь сихóечáра , шайн батошца шаьш аьллачáрех [болу] :»Тхо [Дéлах] тешна» — шайн дегнаш тешнá дóцуш . Шаьш жуьгтийн динехь болчáрех бу хáрцонга ладýг1урш а , хьо волчу ца баьхкинчу кхéчу нáхé ладýг1урш а , [шен меттигéра] дош хуьйцу цáра [Аллах1а] цуьнан меттигаш [билгалйинчул] т1аьхьа , шаьш óлуш :»Шайна х1ара [жоп] лахь [къобал дай] т1еэца и , шайна и ца лахь ларлóлаш [и схьаэцарх]». Аллах1ана шá зен луург [милла велахь] , хьан карахь [хир] ма дац [и духатóхарехь] цунна [дан] Аллах1éра цхьá х1ума . Уьш — Аллах1ана шайн дегнаш ц1андан ца лиънарш бу . Цáрна сийсазалла ю дуьнéнахь , [ткъа] эхартахь цáрна доккха 1áзап [хир] ду .\n42.[уьш] Хáрцонга ладýг1урш , хьáрам дерг дуурш бу . Хьо волчу уьш баьхкича , цáрна юккъехь кхел-йé , я цáрех д1аверза . Хьо цáрех д1аверзахь , цáра хьýна цхьá зен дийр ма дац . Ткъа ахьа кхелйахь , нийсонца кхелйé цáрна юккъехь . Баккъалла а Аллах1ана нийсóйийраш бéза [хьуна].\n43.Цáра хьоьга кхел мýха йойту , шайгахь Таврат долуш , шéна чохь Аллах1ан кхел йолу ? Т1аккха д1абоьрзу уьш цул т1аьхьа , уьш ма бац муъманах .\n44.Баккъалла а Óха доссийна Таврат , шéна чохь нийса некъ а , серлó а йолуш , шаьш [Дáлла] муьт1ахь хиллачу пайхамаршá а , жуьгтийн молланашá а , [цéран] 1éламнáхá а кхелйеш долу , шаьш жуьгтийн динехь болчáрна , Аллах1ан жайнах шайга лардайтинчуьнца , уьш бара цу т1ехь тéшаш . Нáхах ма кхéра , Соьх кхéра ! Ма хийца Сан áяташ [дуьненан] к1еззигчу мéхах . Шá Аллах1а доссийначуьнца [цуьнах ца ваьшна] кхел ца йинарг [милла велахь] , уьш бу уьш керстанаш .\n45.Óха яздина [т1едиллира] цáрна цу [Таврат] чохь ; баккъалла а дéг1а дуьхьал дег1 , б1аьрга дуьхьал б1аьрг , мера дуьхьал мара , лерга дуьхьал лерг , церга дуьхьал церг , чевнаш бéкхам болуш ю . Шá и [ч1ир] йитинарг [милла велахь] , иза цунна [къинойх] ц1анвалар [хир] ду . Шá Аллах1а доссийначуьнца [цуьнах ца ваьшна] кхел ца йинарг [милла велахь] , уьш бу уьш зуламхой .\n46.Óха [шуна] ваийтира цáрна [пайхамаршна] т1аьххьé Марйаман к1ант 1ийсá , Таврáтах шел хьалха [деана] дерг [шá] бакъдеш . Óха цуьнга делира Инжийл , шéна чохь нийса некъ а , серлó а [йолуш] , Таврáтах шел хьалха [деана] дерг [шá] бакъдеш [долуш , Дéлах] коьручáрна [шá] нийса некъ а , хьéхам а болуш .\n47.Инжийлан ох1лунó кхел йойла , Аллах1а цу чохь доссийначуьнца . Шá Аллах1а доссийначуьнца [цуьнах ца ваьшна] кхел ца йинарг [милла велахь] , уьш бу уьш пéсакънáх .\n48.Óха жайна доссийна хьоьга бакъонца , жайнех шел хьалха [деана] дерг [шá] бакъдеш , [шá] цу т1ехь теш [тéшамé] долуш . Аллах1а доссийначуьнца кхелйé цáрна юккъехь , бакъóнах хьайга деанчух [д1á а вирзина] цéран лаамашна т1аьхьа ма вáза . Шоьх [къаьмнех] х1óраннá а Óха дина [шар1а] низам а , [билгала] некъ а . Аллах1ана лиънехь , Цó шу цхьа уммат дина хир дара , делахь а [Цунна ца лиъна и…] Шá шу зерхьама Шá шуна деллачуьнгахь . Диканашкахь къовсалó . Аллах1é ду шун массéран дерзар . Т1аккха Цó шуна дуьйцур ду шу шéгахь дéкъалуш хилларг .\n49.Аллах1а доссийначуьнца кхелйé цáрна юккъехь , цéран лаамашна т1аьхьа ма вáза , ларлó цáрех , Аллах1а хьайга доссийна цхьадолчух цáра хьо [лéвина] д1ахьовзóрах . Ткъа уьш [бакъóнах] д1аберзахь , хьýна хаийла баккъалла а Аллах1ана цéран цхьадолчу къиношна уьш бáланé лéца лаар . Баккъалла а нáхах дукхах берш пéсакънáх ма бу .\n50.Сонталлийн [зáман] кхел лоьху тов цáра ? Мила ву Аллах1ал тоьлуш [говза] тéшачу нáхана хьукмадарехь?\n51.Х1ай шаьш [Дéлах] тешнарш ! Ма лéца жуьгтий а , [1ийсан динéра] насáраш а гергарнаш [хьéший] ! Цáрех цхьаберш вýкхéран гергарнаш [уьш вовшийн доттаг1ий] бу . Шоьх уьш хьéший лаьцнарг [милла велахь] , баккъалла а иза цáрех ву . Баккъалла а Аллах1а ца нисдо зуламé къáм .\n52.Хьýна го шайн дегнаш чохь [мунéпикъалла] цамгар ерш цаьрца [хьéший хила] сихóеш , [бехказлонна] шаьш óлуш :»Тхо кхоьру тхайна т1е [цхьа] бáла бáрах». Аллах1 гергара ву [бусалбанáхана] тóламца , я Шéгара цхьана омарца [сацамца] вáн , т1аккха уьш [мунéпикъаш] хир бу шайн дог1машкахь [дегнашкахь] шаьш хьулдинчунна дохкóбевлла .\n53.Шаьш [Дéлах] тешначáра [вовшашка] óлу :»Х1орш бу [уьш] шаьш Аллах1аца шайн ч1óг1а дуйнаш биънарш , баккъалла а шаьш [динехь] шоьца ма ду бóхуш ?» [эрна] Йайна цéран [дика] 1амалаш , [дуьнéнахь , эхартахь] эшнарш хили уьш .\n54.Х1ай шаьш [Дéлах] тешнарш ! Шоьх миллá шен динах вухакхéтахь , Аллах1 вóг1ур ву [цхьана] къóмаца [нáхаца] , Шéна уьш бéзаш , цáрна Шá вéзаш [долчу , шаьш] муъманáхаца [хьастабелла] к1еда-мерза болуш , керстанашца [ч1óг1а] буьрса болуш , шаьш Аллах1ан [дин тóлóран] новкъахь [джих1ад дарца] къахьоьгуш а , т1ехтýхучун т1ехтóхамах шаьш ца кхьоьруш а [болу] . Иза Аллах1ан комаьршалла ю , Шéна луучунна Цó шá луш йолу . Аллах1 [комаьршаллин] шортó ерг , хуург ву .\n55.Баккъалла а шун вéрас [г1оьнча] Аллах1 а , Цуьнан элчá а , шаьш [Дéлах] тешнарш а бу , шаьш лáмаз [х1отта] деш , закат луш , шаьш [рукý1ана] охьатоь1уш болу .\n56.Шá Аллах1 а , Цуьнан элчá а , шаьш [Дéлах] тешнарш а вéрас [г1оьнчá] лаьцнарг [милла велахь] , баккъалла а Аллах1ан тóба — уьш бу тоьлур берш .\n57. Х1ай шаьш [Дéлах] тешнарш ! Ашa ма лéца шоьл хьалха шайна жайна деллачáрех [болу] шаьш шун дин кхáрдамнá , бéгашнá лаьцнарш а , [Дáлла дéкъахóвеш болу] керстанаш а [шайна] хьéший [доттаг1ий] . Аллах1ах кхéра , шаьш муъманах хиллехь .\n58.Ашa лáмазé кхайкхича , цáра и лéцира кхáрдамна а , бéгашнá а . [ткъа] Иза — баккъалла а уьш ца кхéташ къам долун дéла ду .\n59.Ахь áла :»Х1ай жайнан ох1лу ! Шуна тхоьгара цадéзарг тхо Аллах1ах а , [Цо] тхайга доссийначух а , [тхоьл] хьалха доссийначух а тéшар , баккъалла а шоьх дукхах берш пéсакънáх хиларнá бен дуй ?»\n60.Ахь áла :»Аллах1ан гергахь бéкхамца цул сов вóниг [мила ву] дийций асa шуна ? [иза] Аллах1а шéна не1алт аьлларг а , Иза шéна оьг1аз вахнарг а , Цó шайха маймалш , хьакхарчий йинарш а , т1áг1ýтана [шайт1ана] 1ибáдат динарг а [ву] . Уьш меттигца вóнаш а , нийсачу новкъах сов тилларш а бу .\n61.Шу долчу баьхкича цара элира :»Тхо [Дéлах] тешна». Бакъдолуш , керстаналлийца чýбаьхкира уьш , цуьнца áрáбевлира . Аллах1 т1ех дика хууш ву цáра хьулдеш хилларг.\n62.Хьýна го цáрех дукхах берш , къа дарехь а , мостаг1аллехь [зуламехь] а , хьáрамниг шаьш даарехь а сихóеш . [Дéлóра] Ма вон ду-кх цáра деш хилларг .\n63.Жуьгтийн молланашá а , 1éламнáхá а уьш бухатóхахьáра цáра къилахь дерг áларх а , цáра хьáрам дерг даарх а ! [Дéлóра] Ма вон ду-кх цáра деш хилларг .\n64.Жуьгтийн динехь болчáра элира :»[Дáла шайна рицкъан гаттó йича] Аллах1ан куьг [б1аьрмецигаллó] дихкина ду». Цéран куьйгаш ду-кх [уьш массó диканах] дихкина . [Дáла] Не1алт аьлла цáрна , цáра [и] áларна . Мелхó а , Цуьнан ши куьг [комаьршаллийца] диллина ду . Шéна [дала] луучулла рицкъа ло Цó . [Дéлóра] Цáрех дукхах берш хьан Дéлéра хьоьга доссийначó сов бóхур ма бу т1ехбийларехь а , керстаналлехь а . [цундéла] Óха цáрна юккъé тесира мостаг1аллá а , цабéзам а къéматде кхáччалц . Цáра т1амна ц1е мел латий , Аллах1а д1айайъира и . Уьш лéла лаьттахула бóхамца . Аллах1ана ца бéза бóхамаш бийраш .\n65.Цáра [ладóг1арца] д1ах1оттийнéхьара Таврáт а , Инжийл а , шайн Дéлéра шайга доссийнарг а , [т1аккха] цáра [шортта рицкъа] дуур ма дара шайна т1ехуларá а , шайн когаш к1елхьáрá а . Цáрех ю г1éхьа [г1áтакхé] тóба . [ткъа] Цáрех дукхах берш — вон ду цáра дийриг .\n67.Х1ай элча ! Д1акхайкхадé [нахé] хьан Дéлéра хьайга доссийнарг ! Ахь [и] ца дахь , ахьа д1а ца кхайкхийна Цуьнан элчаналла . Аллах1а ларвийр ву хьо нáхах [дóлучу вóнех] . Баккъалла а Аллах1а ца нисдо [Шех] цатéша къáм .\n68.Ахь áла :»Х1ай жайнан ох1лу ! Шу дац цхьанá х1уманна т1ехь , аша Таврáт а , Инжийл а , шайн Дéлéра шайга доссийнарг а [цáра бóхург дарца] д1ах1оттадаллалц . [Дéлóра] Цáрех дукхах берш хьан Дéлéра хьоьга доссийначó сов бóхур ма бу т1ехбийларехь а , керстаналлехь а . Г1айг1а ма йé [Дéлах] цатéшачу къóмана .\n69.Баккъалла а шаьш [Дéлах] тешнарш а , шаьш жуьгтин динехь хилларш а , [иштта] «Сáбиýнаш» [óлу динах йаьлла тóбá] а , [1ийсáн динéра] насáраш а , цáрех шá Аллах1ах а , т1аьхьарчу [эхарт] дийнах а тешна , дика 1амал йинарг [милла велахь] , цáрна т1ехь [эхартахь] цхьá кхéрам [хир] бáц , [я] уьш г1айг1анé [хир] бáц .\n70.[Дéлóра] Бакъдолуш , Óха ч1áг1ó ийцира Исраилан к1енташкара . Óха хьажийра цáьрга элчанаш . [ткъа] Шайн дог1машна цадéзачуьнца шайна цхьа элча мел веа , [цáрех] цхьа тóба харцйира цáра , цхьа тóба йийра .\n71.[шайна] Питан [1áзап] хир дац моьттира цáрна , [амма] б1аьрзé а , къорý а хилира уьш . Т1аккха Аллах1а гечдира цáрна . Цул т1аьхьá а цáрех дукхах берш б1аьрзé а , къорý а хилира . Аллах1 гуш ву цáра дийриг .\n72.[Дéлóра] Бакъдолуш , [Дéлах] цатешна шаьш аьлларш :»Баккъалла а Аллах1 — иза Марйаман к1ант Масийхь [1ийса] ву». Масийхьа [цаьрга] элира :»Х1ай Исрáилан к1ентий ! 1ибáдат-дé Аллах1ана — сан Даллá а , шун Дáллá а [сýна ма дé] ! Баккъалла а шá Аллах1аца декъахó вийриг [милла велахь] , бакъдолуш Аллах1а цуна хьáрам йина ялсамани , цуьнан лечкъийла [жоьжахатин] ц1е ю . Зуламхошна бац [уьш к1елхьар бáха] г1оьнчанаш».\n73.[Дéлóра] Бакъдолуш , [Дéлах] цатешна шаьш аьлларш :»Баккъалла а Аллах1 кхааннах кхоалг1аниг ву». Кхин дéла вац , цхьа [Аллах1] Дéла вóцург . Уьш ца совцахь шаьш бóхучух , [Дéлóра] цáрех шаьш [Дéлах] цатешначáрех хьакхалур ма ду [уьш] лазош [долу] 1áзап .\n74.Аллах1е тóба [х1унда] ца до [те] цара , Цуьнга гечдар [х1унда] ца доьху [те] цáра ?! Аллах1 [дохкó ваьллачунна] гечдеш , [цуьнца] къинхéтамé [ма] ву .\n75.Марйаман к1ант Масийхь [1ийса] ма вац , элчá бен , бакъдолуш шел хьалха [шá санна] элчанаш д1абахана [волу] , цуьнан нáна ю бакъ [оьзда] зуда . И шиъ дара [адамаш санна] кхáча бууш . Хьажахь [цáрна] áйаташ Óха билгала мýха до , т1аккхá хьажахь [шат1анó бакъóнах] уьш д1а мýха берзабо .\n76.Ахь áла :»Аша 1ибáдат [мýха] до ткъа Аллах1 [1адда] витина шуна [дан] зен а , пайда а [шен] карахь дóцучунна , И Аллах1 [аша дуьйцург] хезаш , [лéлóриг] хууш волушехь ?!»\n77.Ахь áла :»Х1ай жайнан ох1лу ! Шу т1ех ма дийла шайн динехь [къаьсттина] бакъ дóцучохь , шу т1аьхьá ма дáза [д1адаханчу] къóман [нéхан] лаамашна , бакъдолуш [т1ех дáларна] хьалха тиладелира и , дуккхá [нах] тилийра цáра , нийсачу новкъах тилабелира уьш».\n78.[Дáла] Не1алт аьлла Исрáилан к1ентех шаьш [Шех] цатешначáрна Дáвýдан а , Марйаман к1ента 1ийсáн а маттаца . Иза уьш 1éса хиларнá а , [дозанел] т1ех буьйлуш хиларнá а [аьлла] ду .\n79.Уьш бара шаьш динчу вóчух вовший юха ца тýхуш [ца сацош] . [Дéлóра] Ма вон ду-кх [и] цáра деш хилларг .\n80.Хьýна го цáрех дукхах берш , шаьш [Дéлах] цатешначаьрца гергарлó лéлош . [Дéлóра] Ма вон [х1ума] ду-кх [и] цéран дог1маша цáрна [эхартана] шá хьалхадаьккхинарг — Аллах1 шайна оьг1аз вахар , гуттар 1áзапехь лаьттар бу уьш .\n81.Уьш тéшаш хиллéхьáра Аллах1ах , пайхамарах , [Дáла] цунга досиийначух — цáра уьш [керстанаш шайна] доттаг1ий [хьéший] лоьцур [ма] бáцара [бусалбанаш 1аддá битана] . Дéлахь а цáрех дукхах берш пéсакънáх бу .\n82.[Дéлóра] Хьýна карор ма бу шаьш [Дéлах] тешначáрна уггар ч1óг1а мостаг1алла долу нах жуьгтин динехь берш а , шаьш [Дáлла] декъахó винарш а . [иштта Дéлóра] Хьýна карор ма бу шаьш [Дéлах] тешначáрна цáрех уггар бéзамца ч1óг1а берш шаьш :»Тхо насáраш [1ийсан динехь] ду» — аьлларш . Иза , баккъалла а цáрех мозг1арш а , халбатхой а болун дéла а , баккъалла а цáра [бакъонна т1аьхьа бáза] куралла ца йо дéла а ду .\n83.Цáрна хезча [Дáла] элчанна т1едоссийнарг , хьýна го цéран б1аьргаш б1аьрхих дуьзна шайна девзинчу бакъдолчух . Цáра óлу :»Х1ай тхан Дéла ! Тхо тешна [х1окхунах , цу т1ехь] тéшашца [цхьана] д1айаздéхьа тхо .\n84.Тхо х1унда ца тéша Аллах1ах а , бакъдолчух тхайна деанчух а ? Тхо догдóхуш ма ду тхан Дáла [ялсамани] чудахийтарé дикачу къóмаца [нáхаца]».\n85.Цáра аьллачунна [дуьхьал] Аллах1а цáрна елира [ялсаманин] бошмаш , шайн к1елахула тáтóлаш лéлаш [йолу] , гуттар лаьттар бу уьш цу чохь . Иза дикадечéран бéкхам бу .\n86.Шаьш [Дéлах] цатешнарш а , Тхан áйаташ харцдинарш а — уьш жоьжахатин дай бу .\n87.Х1ай шаьш [Дéлах] тешнарш ! Аллах1а шайна [зовкхех] магийна [хьáнал дина] долу ц1ена дерш хьáрам ма дé , [Аллах1ан дóзанел] т1ех ма довла ! Баккъалла а Аллах1ана ца бéза т1ехбуьйлурш .\n88.Аша даа Аллах1а шайна деллачу рицкъанах хьáнал , ц1ена дерг . Кхéра Аллах1ах , Шá — шу Шех тéшаш волчу .\n89.Аллах1а шу бехкé ца до шун дуйнашкахь лаамза даьллачунна , делахь а Цó бехкéдо шу аша [шайн лаамца] дихкинчу дуйнашна . Цуьнах ц1анвалар — дукха хьóлахь аша шайн доьзалшна баóчу кхáчанах итт мискастагана кхáча баор , йа цáрна т1едýхар , йа лай азат [маьрша] вар ду . Шá [цáрех цхьá х1ума] ца карийнарг [милла велахь — цуьнан ц1анвалар] кхо де марха кхáбар ду . Иза шун [къéра] дуйнех ц1анвлар ду аша биъначу . Ларбé шайн дуйнаш ! Иштта , Аллах1а билгалдо шуна Шен áйаташ . Шу баркаллé хила мега [цу т1ехь].\n90.Х1ай шаьш [Дéлах] тешнарш ! Баккъалла а , къаркъá а , [юкъа ахча дуьллу] шовкъé ловзарш а , ц1уй а , [шайца пáл тосу] пхерчий а шайт1ан балхах [долу] боьханиг ду [шуна] . Гéнадовла цуьнах ! Шу дéкъала хила мега [т1аккха].\n91.Баккъалла а шайт1анна лаьа къаркъангахь а , [юкъа ахча дуьллу] шовкъé ловзаршкахь а шуна юккъé мостаг1алла , цабéзам бóжó а , Аллах1 хьахóрах , лáмазах шу духатóхá а . Шу совций ?!\n92.Аллах1ан муьт1ахь хила , элчанна муьт1ахь хила , ларлó [1éсаллех] ! Ткъа шу [муьт1ахьаллех] д1адерзахь , шуна хаийла баккъалла а Тхан элчанна т1ехь [дерг деккъа] билгала д1акхайкхор дуй [ткъа бекхам Тхоьгахь бу].\n93.Шаьш [Дéлах] тешначáрнá а , диканаш динчáрнá а т1ехь къа дац , шаьш [хьалха] диъначунна , уьш [х1инца] кхийрача , [Дéлах] тешча , диканаш дича , т1аккха [юхá а] кхийрача , тешча , т1аккха [юхá а] кхийрача , дикадича . Аллах1ана дикадийраш [ма] бéза .\n94.Х1ай шаьш [Дéлах] тешнарш ! [Дéлóра] Аллах1а шу [ихьрам дихкина долуш] зуьйр ма ду ижýх [экханах цамагийначу] цхьана х1уманца , шун куьйгаш а , шун г1оьмукъаш а шéна т1екхóчуш йолчу , Аллах1ана хаархьама мила ву Шех къайлаха кхоьрург . Ткъа шá цул т1аьхьа [оцу дóзанел] т1ехваьлларг [милла велахь] цунна лазош [долу] 1áзап ду.\n95.Х1ай шаьш [Дéлах] тешнарш ! Ашa [цхьá] экха ма дéлуш шаьш ихьрáм дихкина долуш ! Шá и [экха] дийнарг шоьх [милла велахь] хуушехь , [цуьнан] бéкхам цó дийнарг саннарг [бáрамехь] хьайбанех [такхар] бу , шéца кхел еш шоьх нийсó лéлóчу шимма «Ка1бате» кхóчу сáг1а дáккхарца , я [цуьнан] ц1анвалар мисканáхана кхáча балар ду , я цуьнан [х1ор кáнна] бáрамехь [цхьа де] мáрха кхáбар ду , цуьнга шен балхан бáла [халó] 1овшийтархьама . Аллах1а гечдина д1адаханчунна . Шá [цунга] вуха вирзинарг [милла велахь] , Аллах1а цуьнгара бéкхам оьцур бу . Аллах1 сийлахь , бéкхам эцаран Дá ву .\n96.Шуна магийна [ашА] х1орд чохь ч1áра лáцар , и баар — шунá а , нéкъахошнá а зовкханна . Шуна ца магийна лаьттахь таллар , шу ихьрам дихкина мел ду . Кхéра Аллах1ах , Шéга шу гулдийр долчу .\n97.Аллах1а хилийтана [хьáрамчух] дихкина [долу сийлахь] Ц1а — «Ка1ба» а , [хьáрамчух] бихкина [болу] бутт а , г1урбан [дáлош долу] хьайбá а , [билгалонна] кóчарш оьхкинарш а нáхана [динехь] т1етовжамна . Иза , шуна хаийтархьама ду , баккъалла а Аллах1ана сигланашкахь а , лаьттахь а [мел] дерг хууш дуй а , баккъалла а Аллах1 массо х1ума хууш верг вуй а .\n98.Шуна хаийла , баккъалла а Аллах1 та1зар ч1óг1а долуш вуй а , [иштта] баккъалла а Аллах1 гечдийриг , къинхéтамéниг вуй а .\n99.Элчанна т1ехь [ма] дац [шуна] д1акхайкхор бен . Аллах1ана хууш ду аша гучудоккхург а , аша хьулдеш дерг а .\n100.Ахь áла :»Цхьатерра дац боьха [хьáрам] дерг а , ц1ена [хьáнал] дерг а , боьхачун дукхаллó [хьо цецваьккхина] хьоьга [шех] тáмаша байтинехь а». Аллах1ах кхéра х1ай хьéкъалан дай ! Шу дéкъала хила мега .\n101.Х1ай шаьш [Дéлах] тешнарш ! Ма хетта шайна [жоьпаш] гучудаьхча шаьш шуна цатам бийр болу х1уманех [лаьцна] , аша цáрех [лаьцна] Къуръáн доссош хáттахь шуна гучудóхур ду уьш . Аллах1а гечдина цáрна . Аллах1 гечдийриг , вунó сóбарéниг ву .\n102.Бакъдолуш шоьл хьалха хаьттира цáрех [лаьцна цхьана] нáха . Т1аккха уьш хилира цáрех цатéшаш .\n103.Аллах1а омар дина дац «бахьийратцá» а , дац «сáибатцá» а , дац «васийлатцá» а , дац «хьáмицá» а [óлучу эмкалшца] , делахь а шаьш [Дéлах] цатешначáра харцó кхуллу Аллах1ана т1ехь , цáрех дукхах берш хьéкъалé бац .\n104.Цáрга аьлча :»Схьадуьйла Аллах1а доссийначунгá а , элчанна т1é а !» Цáра элира :»Тоьуш ду тхýна [динехь] тхан дай шéна т1ехь карийнарг». Цéран дай х1уммá ца хууш а , [бáкъонга] ца нислуш а хиллехьай ?\n105.Х1ай шаьш [Дéлах] тешнарш ! Шуна т1ехь шайн дог1маш [лардар , нисдар] ду . Шуна зен дийр дац шá тилавеллачó шу нисделлехь . Аллах1é ду шун дерзар массéран , т1аккха Цó дуьйцур ду шуна ашa деш хилларг .\n106.Х1ай шаьш [Дéлах] тешнарш ! Шоьх цхьанна валар [бахьана] т1едеана — весет дечу хéна , шуна юккъера тоьшалла шоьх [волчу] нийса шимма , я шоьх вóцучу кхéчу шимма [дан дéзаш] ду , шу лаьттахула лéлаш [долуш] , шуна т1е валаран бáла беанехь . Аш и шиъ сацор ву [малхбузу] лáмазал т1аьхьа , т1аккха Аллах1аца дуй буур бу цáршимма , шу шек-девллехь [цéран тоьшаллехь] . «Óха ца оьцу цуьнах [дуьнéнан] мáх , иза [тхан] гергара [стаг] хиллехь а , óха ца хьулдо Аллах1ан тоьшалла , т1аккха баккъалла а тхо къинош дечáрех ду».\n107.Баккъалла а [веллачун ох1лунна] и шиъ [теш] къинна хьакъ [хáрц] хилар гучудаьллехь , т1áккха шайна т1ехь [харцó] хьакъ хиллачáрех [волу веллачун] хьалхара [гергара] кхи шиъ х1уттур ву цаьршиннан меттана , цáршимма Аллах1аца дуй буур бу :»[Дéлóра] Тхан тоьшалла цаьршиннан тоьшаллел а сов хьакъ ма ду , тхо [дóзанел] т1ех ма ца доьвлла . [довлахь] Баккъалла а тхо т1аккха зуламхойх ма хуьлу».\n108.Иза герга ду уьш бáхка тоьшаллийца шá ма-дарра , я уьш кхéра шайн дуйнел т1аьхьа [кхéчáра] дуйнаш юхабаарх . Аллах1ах кхéра , ладóг1а [шайга дуьйцучунга] , Аллах1а ца нисдо пéсакъ [1éса] къáм .\n109.Оцу [къéмат] дийнахь Аллах1а элчанаш гулбина элира :»Х1ун жопделла [шун къаьмнаша] шоьга ?» Цáра элира :»Тхоьгахь дац [и] хаар , баккъалла а Хьо ву къайлéнаш хуург».\n110.Аллах1а элира [эра ду] :»Х1ай Марйаман к1ант 1ийсá ! [баркаллийца] Дагадаийта хьайна т1éрá а , хьан нáнна т1éрá а Сан зовкх , Асa хьо ч1аг1вира Дéзачу [Жабрáилан] Сица . Ахьa нáхé къамел дóра áганахь [волуш] а , кхиъна [воккха] волуш а . Асa хьýна 1áмийра йóзá а , кхéтамаллá а , Таврат а , Инжийл а . Сан пурбанца ахьa поппарх олхазаран санна кеп йóра т1аккха цу чу 1а тýхура , т1аккха цуьнах олхазар хуьлура Сан пурбанца , ахьa тóвóра б1аьрзéниг а , прокáза [цамгар] ерг а Сан пурбанца , белларш [денбой] г1иттабóра Сан пурбанца . Асa хьоьх [куьг 1оттарх] бухатуьйхира Исрáилан к1ентий хьо цáрна билгалóнашца веанчу хéна . Цáрех шаьш [Дéлах] цатешначáра элира :»Х1ара [ма] дáц билггала [долу] бозбуанчаллá бен».\n111.[дагадаийта] Асa хьийхира [1ийсáн] нáкъосташка :»Тéша Соьх а , Сан элчанах а» [аьлла] . Цáра элира :»Тхо тешна , тоьшалла дéхьа баккъалла а тхо бусулбанаш хиларца».\n112.[дагадаийта 1ийсáн] Нáкъосташа элира :»Х1ай Марйаман к1ант 1ийсá ! Хьан Дéлан ницкъ кхóчий тхýна т1е стигалара [дааран] шун доссó ?» Цó [1ийсáс] элира [цáрга] :»Аллах1ах кхéра , шу муъманáх хиллехь».\n113.Цáра элира :»Тхýна лаьа тхаьш цуьнах кхáлла , тхан дегнаш д1атéдалá а , бакъдолуш хьо тхуна бакълийна хилар хаá а , цу т1ехь тхаьш теш хилá а».\n114.Марйаман к1анта 1ийсáс элира :»Х1ай Аллах1 — тхан Дéла ! Доссадéхьа тхýна т1е стиглара [дааран] шун , шá тхýна — тхан хьалхарчуннá , тхан т1аьхьарчуннá дездé а , Хьоьгара билгалó а хуьлуш . Лóхьа тхýна [и] рицкъа ! Хьо ву-кх рицкъа лучáрех уггар г1óлий верг».\n115.Аллах1а элира :»Баккъалла а Асa доссор ду и шуна т1е , ткъа шá [цул] т1аьхьа цатéшарг [милла велахь] , баккъалла а Асa цунна 1áзап дийр ма ду , 1áламашха цхьанненнá а Асa шá дийр дóцучу 1áзапца».\n116.[дагадаийта] Аллах1а элира :»Х1ай Марйаман к1ант 1ийсá ! Ахь аьллéра [ткъа] нáхé :»Аллах1 [1адда] витé сó а , сан нáнá а ши дéла лáца ?» Цó [1ийсас] элира :»[декъахóчух] Ц1ена ву Хьо [Дéла] . Сан [бакъóнехь] ма дац сан бакъó йóцург ас áлар [кхайкхор] . Ас и аьлла хилча , бакъдолуш Хьýна и хиъна [хир дара , х1унда аьлча] Сан дагахь дерг Хьýна [дика] хаа , Хьан дагахь дерг сýна ца хаа . Баккъалла а Хьо ма ву къайлéнаш хууш верг .\n117.Аса ца аьлла цáрга , Ахьа соьга шéца омар динарг бен :»1ибáдат-дé Аллах1ана — сан Дáллá а , шун Дáллá а !» Цáрна т1ехь теш вара со , цáрна юккъехь со мел ву , ткъа Ахьа со д1акхалхийначу хéна , Хьо вара цáрна т1ехь т1ехьожург , Хьо ву массó х1уманна т1ехь теш .\n118.Ахьа цáрна 1áзап дахь , баккъаллá а Хьан лайш бу-кх уьш , ткъа Ахьа цáрна геч дахь , баккъаллá а Хьо сийлахьниг , кхéтамéниг ма ву».\n119.Аллах1а элира :»Х1ара бакълуьйчарна шайн бакълéрó пайдабо де ду , цáрна шайна к1елахула тáтóлаш лéла бошмаш ю , цу чохь лаьттар бу уьш гуттар». Аллах1 рéза хилла цáрна , Цунна рéза хилла уьш . Иза бу боккха тóлам .\n120.Аллах1ан ду стигланашин а , лаьттан а , цу чохь [мел] долчунан а óлалла [дóлалла] , Иза массó х1уманна т1ехь ницкъ кхóчуш ву .\n14 сентября, 2016 | Меттиг: Сийлахь Къуръан | 1 257 Хьаьжна\n« 6 — Сýрат Альан1áм\n4 — Сýрат Аннисáъ »


Полисхойн тезеташ лаьтта ярташкахь\nГезгмашин-бутт 24, 2012\nНохчийчоь -- Кху деношкахь тIемаш лаьтта меттигаш, Веданан кIошт.\nШина декъах лаьтта хΙинца Нохчийчоьнан бахархойн дахар. Цхьа дакъа дуьхь-дуьхьал леташ зама дΙахьош ду. ШолгΙа дакъа – цунах маьрша нах олу – дахарна лол бетташ ду. Ιедалш оцу шина агΙонна юкъа зил тоха гΙерта, амма хуьлийла дац цхьаьнхьа цΙий а Ιенаш, вукхунхьа самалхе, леш берш – тΙемалой а, Ιедалхой а -цхьа нохчий болу дела тезеташ кхочу ярташка. Веданан кΙоштан хьаннашкахь лаьтта кху деношкахь тΙемаш. Бу белларш гΙаттамхошлахь а, полисхошлахь а.\nШи-кхо де хьалха, шина агIор дараш а хуьлуш, герзаца юкъаметтиг къастийна Веданан кIоштан лаьмнашкахь ницкъаллин структураша а, тIемалоша а. Официалан хьостано чIагIдарца, низамхошлахь вийнарг виъ ву, иттех - чевнаш йина а. И тIематасадалар нисделчахьана, алсам ницкъаш тIе а оьзна, хаддаза гIаттамхой лохуш бу лаьмнашкахь.\nIедалан векалша дийцарехь Веданна гонаха гулъелларг вевзаш волчу гIаттамхойн баьччин Гакаев Муслиман куьйга кIелхьара тIемалойн тоба ю. Гоне а лаьцна, зераш дечу меттехь, боху полицин урхаллин хьостано, ша Гакаев Муслим хила а тарло. Цунна лач делахь а, тоьшалла лору низамхоша, шайн лорх тIаьхьаоьхурш тIаьхьара баха минанаш а, "растяжка" олу оьккхург а йохкарал сов, буха а сецаш, герзаш детташ, тIемалоша кIелош еш хилар а, шайн накъостийн коьрта тоба гена ялийта Iалашонца.\nТахана официало къаро а еш, вийна, кхайкхош волчу веаннал сов кхин гIаттамхо Iедалан каравеъна вац. Бакъду, байина полицин белхахой алссам буй-те, аьлла, шеко ю могIарерчу бахархойн. Мухха делахь а, гергарнаш ца хIуьтту дийца шайн стаг, Iедалан белхахо, маса тоьпан шокъали кхетта велла, я гериг кхетта велла… Иштачех ву Соьлжа-гIалин кIоштара вахархо а. Веллачех цхьаъ цуьнан шичан кIант ву. Амма, цунна хетарехь, Веданан кIоштан лаьмнашкахь белларш хаъал сов бу.\nБахархоша даре до, кхо-диъ де хьалха хиллачу тасадаларехь тIемалойн дуьхьало къарьян гIерташ, Iедалан ницкъаша хIаваан кеманех а, беркеманех а шуьйра пайдаэцна, бохуш. Кхузара, царна хетарехь, и цхьадолу баларш цу кеманаша харц тохар бахьнехь хилла а ду.\nАла догIу, Iедалдайша кегийнах балар тергамза ца дитина. Ма-дарра аьлча, цара сихонца, даккхий совгIаташ деш, билгалдаьхна цхьаболчийн хьуьнарш. Iедалехь уггаре мехала а, еза а ларалуш йолу Кадыров цIарх орден елла хеназа кхелхинчу полицин прапорщикна Хажбикаров Рустамна а, эпсарна Сатуев Сайд-Iалина а. Уьш турпалхой санна эгна, аьлла билгалдаьккхина кху беттан 22-чу дийнахь Чечана СатуевгIаьрга тезета веъначу министро Алханов Руслана а, цуьнан гIоьнчас полковника Алауддинов Аптис а.\nВеданан хьаннашкара тIом


Кхи дуьйцур дац даймехкан тIамех хетарг...\nКхи дуьйцур дац даймехкан тIамех хетарг\nНохчийчоьнан парламенто шен рогIерачу кхеташонехь йийцаре йийр йолуш ю Даймехкан Сийлахьчу тIамехь хилачух харцдерг дийцар доьхкучу низаман проект. Аьшпаш баржочарна а, оцу тIеман ветеранийн сийдойучарна луьра таIзар дан деза аьлла хета нохчийн парламентехь. И хаам баржийна цуьнан зорбан-сервисо.\nИ сацам парламенто бина дукхаа хан йоцуш Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана и гIуллакх хьалхатеттича.\nИсторин Iилман кандидатан Хатуев Исламан шен хеннахь айдина гIуллакх ду боху иза. "Цхьацца автораша вайн къам сийсаз а деш, жайнеш язъеш белхаш бо. Харц хIума ду цара дуьйцург. Вайн бакъо хIунда яц вайна луьйш берш совцо вайн пачхьалкхехь? Оьрсийчоьнан пачхьалкхан Думе и хаттар а даьккхина, иштта иза ца дахь, и нах совцур бу аьлла ца хета суна".\nДуьненан шолгIачу тIамехь нохчаша дакъалацар харцдан гIерташ дуккха а ницкъаш бу, Оьрсийчохь а, кхечу метигашкахь а аьлла хета историкна Хатуев Исламна.\nБеккъа нохчий 40 эзар сов хилла оцу тIамехь, са а, дегI а ца кхоош дакъалоцуш, ткъа иза бакъ дац бохуш, йозанашкахь къахьоьгуш дуккха а нах бу, элира цо: "Дера ба-м бу хIинца а. Пыхалов вара интернет чохь и тептарш чукхуьйсуш. Иза цхьа жимма сецна. Вайн махкахь ма ца хоьцу кхин къаьмнаш аьшнаш деш книгаш. И гIуллакх саца ца дахь, цхьа книга а дукха ю аьлла хета суна".\nНохчийн парламенто кховдина и низам тIеоьцура ду аьлла ца хета юкъаралхочунна Зубайраев Мохьмадна. Историн бух хийца безар ма бу и низам вай ма бохху хийцахь, элира цо: "Пачхьалкхан Думо тIелоцур дац и низам. Иза тIеэцахь, дуккха а историкаш чубохка безар бу. Цара харцийна ма ю оцу тIамах лаьцна истори. Немцошна тIе а тайна, тIом бина бохург ду-кх харцдерг. ДIахьовсийша, немцошца цхьана тIом бина мел дукха ю тобанаш церан. Ас-м Власов а ца вуьйцу. Иза ю-кх истори".\nТIедогIучу еариндийнахь дуьххьара дийцаре дира ду Нохчийчуьрчу парламентехь и гIуллакх. Нагахь санна, кхузахь низаман и проект тIеэцахь, иза къобал ян хьажор ю Оьрсийчоьнан пачхьалкхан Думе.


"Лошарикца" хилла инцидент: эксперташна хетарг\nОьрсийчоьнан хи бухахула лела кема "Лошарик"\n14 хIордахо а леш, "Лошарик" олучу Оьрсийчоьнан хи бухахула лелачу кемантIехь цIе яьлла хила мегаш ю цхьана аккумуляторан батарейца проблема хиларна. Цунах лаьцна хаам бина Forbes зорбанан гIирсо, цу пачхьалкхан тIеман министраллерчу хьастана тIе а тевжаш.\nХIун лелош хилла Оьрсийчоьнан субмарина хууш дац, яздо "Iамеркан аз" зорбанан портало. Iамеркерчу Гудзонан институтерчу говзанчана Вайц Ричардана хетарехь, Оьрсийчоьнан тIеман хIордан ницкъийн лаккхарчу даржашкахь болу эпсарш (велла 7 хьалхарчу ранган капитан ву) цу кеманна тIехь хиларо гойту и операци вуно лараме хилла хилар.\n"Схьахетарехь, мисси лараме хилла, нагахь иза могIарера тренинг хиллехь а, ткъа цу тIехь лаккхарчу даржашкара эпсарш хиларо гойту уьш шаьш шайн бIаьргашца ган лууш хилла хилар хи бухахула лелачу кеманан аьттонаш муха бу бохург. Схьадиллинчу хьастанаш дуьйцучунна тIе а тевжаш аьлча, "Лошарик" леррина йолу Iалашонаш кхочуш йон хи бухахула лела кема хилла, кIоргга хи бухахулахь операцеш дIахьош лелош долу. Цу юкъахь хила мега тергам бар а, хи бухахулахь интернетан серий хедор а, ткъа иштта кхин долу а хи бухахулара хьашташ кхочушдар а ", - дIахьедар дина Вайца, "Iамеркан аз" порталан Оьрсийн сервисана интервью луш.\nТIеман хIордан аналитикан центран лаккхарчу Iилманан говзанчу ву Кофман Майкл. Цо билгалдоккху хин кIоргенехь талламаш баран коьртачу урхаллан долчу Оьрсийчоьнан субмаринин экипажо дIахьош хилла къайлаха зераш я дIахьотто гIераш хилла керла гIирс.\n"ТIеман министраллан Iуналлехь йолчу хин кIоргенехь талламаш баран коьртачу урхаллана (ГУГИ) юкъадогIуш ду "Лошарик". И сервис чIагIйина ю цуьнан леррина техникан мисси хиларна. Амма цу хи бухахула лелачу кеман экипаж, цу юкъахь 7 хьалхарчу ранган капитан хиларна, ша тайпа хилла. Кхузара жамI дан мегар ду: хи бухахула лела кема керла гIирс зуьйш хилла я технологи гойтуш хилла. Амма цхьаъ галдаьлла", - аьлла хета Кофманна.\nКарпентер Марк директор ву Пенсильванерчу Университетан Байденан цIарахчу центран. Цунна хетарехь, Баренцан хIорда чохь талламан операци дIахьош хиллачух тер аду Оьрсийчоьнан хи бухахула лела кема.\n«Уггар хьалха хи бухахула тесначу кабельшна дуьхьал диверсеш яран операцеш дIаяхьа кечдинчу Оьрсийчоьнан дуккха а хи бухахула лелачу кеманех цхьаъ дара иза. И хи бухахула лела кеманаш вуно тийна ду. Цундела церан аьттонаш баккхий бу.\nОьрсийчоьнан хи бухахула лелачу кеманийн проблема ю уьш мелла а алсам духуш хилар, масала, Iамеркан кеманашца дуьстича. Ойла ян мегар дац Оьрсийчоьнан тIеман хIордан флот а, цуьнан хи бухахула лелачу кеманийн флот а Советан заманера тишйеллачу динозаврийн тоба ю аьлла. Мелхо а, иза забар йоцуш кхузаманахьлера флот ю, Цхьанатоьхначу Штатийн флотца цхьана тIегIанехь лаьтта", - дIахьедар дина Карпентер.\nНорвегин Iедалша, шайн агIор, дIахьедар дина инцидент хиллачул тIаьхьа радиаци кхин дIоггара сов ялар ца хааделла шайна аьлла. Оьрсийчоьнан зорбанан гIирсаша хаам бина кхелхина хIордахой дIабохка мега Петарбухехь, 2000-чу шарахь кхелхинчу "Курск" хи бухахула лелачу кеманан экипажана уллехь.


"Ахматан" а, "Зенитан" фанаташна юкъахь конфликт иккхина (+видео)\nОьрсийчоьнан кубок къовсуш, Соьлжа-гIаларчу "Ахмат" тобан а, Санкт-Петеребургерчу "Зенитан" а матчехь ловзар юкъахдаьккхинера, стадионехь къепе йохорна. Матч ерза 6 минот йисинчу заманчохь, командин чот 1:1 йолуш, Санкт-Петербургерчу фанаташа тIехулара кучамаш (футболкаш) дIаехира, меттигера фанаташ эргIадбохуьйтуш.\nХьешийн ховшучу секторе дIахьедира бIе стаг. Масех минотана ловзар сацон дийзира арбитран. ГIуллакх латаре дерза тарлора, нагахь санна ОМОНхой а, стюардаш а юкъа ца гIоьртинехь. Меттигера фанаташ меттабалон гIертара "Ахматан" футболхой а цхьана.\nХьалха "Терек" тобанца хилла, карарчу хенахь "Зенитехь" ловзучу Оздоев Мохьмада дехар дира Питерерчу фанаташка, кучамаш тIейохахьара аш, меттигерчу бахархойн ламастехь дац нах гулбеллачохь дегIаца цхьалха бовлуш аьлла.\nЦу тIехь йирзинера инцидент, 2:1 чоьтаца "Зенито" толам а боккхуш.


Дечкен-бутт 26, 2013\nНохчийчоь -- Устрада-гIалахь Лада Приора еш йолу завдо схьайоьллучу церемонехь дакъа лоцуш ву Кадыров Рамзан, 26Деч2012\nНуьцкъалхой хила там болчу, ца бевзачу наха лаца а лаьцна, тIепаза вайина Норвегера цIавеана хилла волу цхьа нохчо. И хаам баржийначу хаамийн гIирсаша цу хиламан тешана тIе а тевжаш дуьйцу, иза хIетахь дуьйна карош вац, бохуш. И тайпа хилам дуьххьара бац Европера Оьрсийчу баханчу вайнехан мухIажаршца нислуш.\nИльясов Хьусейнан шен цIе яккха ца лиинчу гергарчу стага дийцарехь и шиъ цхьаьна Соьлжа-гIаларчу ЗАГСан урхалле ваха барт бина хиллера. „Тхойшиъ автобусан социйлехь лаьтташ вара Iуьйранна 9 даьлча.\nСо цхьана мIаьргонна дехьавала дийзира, тонка эца, ткъа уллохь лаьттачу туькана чу а ваьлла, суо араволуш, Iаьржа „Приора“ гира суна цигахь соцуш, лоьмарш а йоцуш. Цу чуьра аралилхинчу веа стаго Хьусейн машен чу а такхийна, дIавигира“, - иштта даладо „Кавказский Узел“ интернет-сайтано цу стеган дешнаш.\nИльясов нуьцкъаха дIавуьгуш теш хиллачунна хетарехь, иза Хьусейнан ваша тIемало хилла хиларца доьзна хила там бу. „2003 -чу шарахь вийра цуьнан ваша, цул тIаьхьа церан доьзал Норвеге дIабахара“, - бохуш дийцира цуо. Ткъа хIинца иза цIавар цуьнан оьрсийн паспорт карладаккха дезаш хиларца доьзна дара, бохуш, дийцира цу стага.\n„Иза ша-м чIогIа кхоьруш вара, шен цхьа а сингаттам-м хир бац теша, бохуш. Амма со вара-кх иза, кхузахь цунна цхьа а зе-зулам хир дац, аьлла, тешийтинарг“, - бохуш, байтамала дора Ильясовн накъосто шен Кавказски Узелца хилачу къамелехь.\nЕвропе схьабаьхкина вайнах, шайна тховкIело луш долу кехаташ схьа ма делла, ка ма-доллу сихха, Нохчийчу хьажа-хIотта оьхуш хилар къайле яц. Царех цхьаберш низамца схьаэцча, шайна ма-тов дIасалела бакъо йолуш бу, цхьана Европерачу пачхьалкхан олалла цара тIеэцначул тIаьхьа. Ткъа кхинберш, и оллала тIеэцале, цхьана ханна долу кехаташ делларш, дуьненчохь массо а метте маьрша дIасабаха йиш ю, цхьа Оьрсийчоь дIаяккхинчахьана.\nХIетте а, шайн цIахь дисинчу йиша-вешина сагатлуш, кхин тоха са а ца хуьлий, цу нахах дуккхаъ шайн аьтто баьлча, даккхий гонаш дохуш, зенаш а деш, Нохчийчу баха гIурту.\nТкъа цIабахначул тIаьхьа я цхьаммо мотт тухий, я Iедалхоша шаьш бинчу талламашца гучу бовлий, Европера хьеший дIалоцуш я тIепаза бовш меттигаш нисло.\nАвстрехь вехачу нохчийн жигархочо Банжаев Вахас дуьйцу, иштта шайна дага ма деъний, ДегIастана оьхучу наха цига баха аьттонаш а боцуш, боккъал а оьрсийн Iедалшкара кхерамах бевдда лелачу мухIажаршна доккха зулам до, бохуш.\nБанжаев Ваха: „Кхин башха сингаттам а боцуш, кхуза дуьненан аьттонаш бахьана долуш, кхуза схьабаьхкина берш цIа а боьлхий, схьабогIу, ноукъа хIума а доцуш. ТIаккха шайна цхьа кхерам берш а, шаьш а баха мегар ду-кх, хьал хйицаделла-кх, олий, цIабоьлху. ТIаккха уьш дIалоцу, набахте бухку.\nЦIаваха ца лууш цхьа а вац. Ша вала а волуш, цхьа а Iийр вац кхузахь, ца ваьлла бен. ХIетте а тешаме дац, ма эхахьара шу цу цIа, аьлча а, Iен а ца туьку. Цхьаъ велча я цомгаш хилча, хIетте а цIабаха лаьа нахана“.\nМаршо радио: Иштта хьажа -хIотта цIавахначехь тIепаза вайна ву, Банжаевс дийцарехь, масех Австрера нохчо а.\nБанжаев Ваха: „И Алхазуров Iела ву, масала, хьажа-хIотта ваханчохь вайна. ЦIерачара цIа ца кхаьчна боху иза. Цхьаццаболчарна Ростов-гIалахь Iедалхоша дIалоцуш гина, бохуш, дуьйцу иза, цIерпошта тIера охьа а ваьккхина. Иза лоьхуш Мемориал а ю, ГаннушкинагIар а бу, тхо а ду. Ваша ву шен кIелвисина, цомгуш, цунах бIарг тоха лаьа шена, аьлла, ваханера иза“.\nМаршо радио: Хьажа-хIотта ваханчехь ца лаьцнехь, амма Норвегин Iедалхоша депортацеш а еш, арабаьхначарех дукха бу Оьрсийчохь дIалийцина, бохуш,дуьйцу Норвегехь вехаш волчу адамийн бакъонашларъярхочо Гисаев Ахьмада. Цуо дийцарехь, тIаьхьарчу хенахь и тайпа хиламаш алсам бовлуш бу.\nГисаев Ахьмад: „Дукха хан йоцуш лийцина нах бу, Норвегера Iедало арабаьхначарех. Шереметьево аэропортехь кеманна чуьра ара а ца волийташ, го бина, полисхоша дIалаьцнарш а бу, байъинарш а бу. И хаамаш тIаьхьарчу хенахь кест-кеста кхочуш бу кхузахь“.\nМаршо радио: Норвегера ДегIастана цIавахна хилла Ильясов лоцуш теш хиллачу цуьнан накъоста дийцарехь, иза Москохахула автобусца веана хиллера Соьлжа-гIала, ткъа иза цIакхаьчначу дийнаххьехь иза дIа а лаьцнера.\nАла догIу, Нохчийчуьрчу чоьхьарчу гIуллакхийн министраллехь Ильясов Хьусейн лаьцна я вайна бохучух лаьцна шайгахь цхьа а тайпа хаамаш бац, элира бохуш яздо хаамийн гIирсо. Норвегехь бехачу вайнехан диаспорин векалшка бинчу хеттамаша а цкъачунна цхьа а жоп ца делла, и стаг хьенан мила вара бохучу хеттаршна.\nЛада Приорина тIехь лечкъабо Нохчийчохь нах. Европера цIабаьхкинарш а тIаьхьа


Нохчийн яздархо Музаев Нурди вина 1913-чу шарахь 15-чу октябрехь Шела районера Белг1атойн-Эвлахь. Юьртара юьхьанцара ишкол чекхъяьккхинчул т1аьхьа, Соьлжа-Г1алара рабфакехь доьшу. 1935-чу шарахь чекхйоккху Москвара журналистикин институт. Болх бина “Ленинхо” газета редакторан замститал, Нохч-Г1алг1айн Республикан кинофикацин урхаллин директор, издательствехь редактор, яздархойн союзехь литконсультант, Нохч-Г1алг1айн пачхьалкхан университетехь хьехархо.\nСтихаш язъян волавелла ишколехь доьшучу хенахь дуьйна. 1930-чу зорбане а евла цуьна дуьххьарлера байташ. Ткъа 1933-чу шарахь араяьлла “Нийсачу новкъахь г1улч” ц1е йолу байтийн гулар.\nПоэзехь санна, Нурдис къахьегна прозехь, драматургехь, критикехь. Цхьа а жанр ца хилла цунна хийра. Шен кхоллараллин дахарехь 30 сов киншка арахецна цо. Х1орш ю цхьайолчеран ц1ерш - “Деган аз”, “Замза”, “Довха дегнаш”, “Къонахийн болар”, “Органан тог1ехь”, “Сатийсаман ницкъ”, “Мур”.\nИштта Нурди пох1ме гочдархо а хилла. Цо нохчи матте яьхна А.Пушкинан, М.Лермонтовн, В.Маяковскийн стихаш, поэмаш. Нохчийн литературни дахарехь доккхачу маь1не а, Нурди кхоллараллин хьуьнар а дара цо гуьржийн сийлахьчу поэта Шота Руставелин “Ц1оькъалоьман ц1окалахь турпал” поэма гочъяр.\n1илман кандидат а хилла Нурди. “Жанраш кхиоран новкъахь Къилбаседа Кавказан литературин вовшашца з1е” цуьна 1илман болх ч1ог1а мехала лаьрра шен заманахь.\nШен къоман хилларг а, долуш дерг а гойтуш, хиндолчун сагатдеш ваьхна Музаев Нурди. Йоврйоцу ц1е йитна цо шен нохчийн литературехь.


Соьлж-ГIалахь хиллачун да хила гIерта ДАIИШ\nГIуран-бутт 20, 2016\nШема -- Исламан пачхьалкх (ДАIИШ) олучу тобано яьккхинчу пропагандан видео тIехь кхерамаш туьйсуш ву тIеман барзакъ доьхна стаг.\nТIеман конфликташ толлучу Conflict Intelligence Team (CIT) тобано дийцарехь, «Исламан пачхьалкх» олучу тобано шена тIелаьцна аьлла, Соьлж-Галахь полицин белхахошна герзаца ши тIелатар дар.\nХьалхо ТАСС агенталло хаам баржийнера Соьлж-ГIаларчу полицин белхахошна тIелатар динарш ДАIИШ тобанна юкъабогIуш а хилла, уьш Нохчийчохь а, ерриг а Къилбаседа Кавказехь а терроран тIелатарш дан дагахь а хилла аьлла. ХIинца «Исламан пачхьалкх» (ДАIИШ) олучу тобано шена тIелаьцна Соьлж-Галахь хилларг.\n«Исламан пачхьалкх» олучу тобанан дIахьедар.\nДуьйцург чIогIа тера ду пропагандах. Нохчийчура тIемалой дуьненаюкъарчу террорхойн дакъа ду ала гIерташ болх бон дуккха а хан ю Оьрсийчоьнан Iедалша. Царна жигара гIо деш шаьш нохчий бу. Цуьнан дуккха а масалш ду.\nИсханов Хьусайн Нохчийчоьнан президент а, цул хьалха Нохчийн тIеман ницкъийн коьртачу штабан куьйгалхо хиллачу Масхадов Асланан гIоьнча хилла ву. Цу хенахь а бара нохчашна юкъахь шаьш ца динарг дина бохуш базбала гIерташ болу нах бохуш дуьййцу цо.\nИсханов Хьусайн: "Нохчийчохь тIом боьдучу хенахь чIогIа моде даьллера иза. Цхьацца болу тIемалой шайн цIеяккхийта гIерташ бара. Миччахь хилларг а (шаьш дина бохуш). Вайна дагадогIу-кх Тбилисехь хилларг. Шеварднадзена тIелатар динера, иза вен дагахь.\nШеварднадзес иза динарг Примаков ву бохуш дуьйцуш лаьтташехь, Радуевс бохура иза ша дина. Популизм яра иза. Тахана, суна хетарехь, хIара лелош долу хIума цхьана а кепара (нохчашца) юкъаметтиг йоцучу наха шайн ницкъ бу, шайн куьйгаш деха ду, шаьш массанхьа а дIакхочур ду ала гIерташ, сигнал йохьуьйтуш".\nТкъа ГIура-беттан 17-чу а, 18-чу а деношкахь Нохчийчохь хилларг вуно тамашийна хIума ду аьлла хета Исханов Хьусайнна.\nИсханов Хьусайн: "Къаьсттина Нохчийчохь хилларг вуно тамашийна хIума ду. Суна хетарехь, цхьа а оцу ИГИЛ-ца (ДАIИШ) юкъаметтиг хиллачух тера а дац церан. Иза тахана а дIадоьдуш ду.\n" Имарат Кавказ" кхайкхийначу хенахь а дара иза - дIогехь цхьаъ ма иккхинехь, "оха дина" олуш. И адамаш ца кхета иза дика дац бохучух. Ша дина доцу хIума шена тIелацар - шен къам бехдар ду".\nНохчийн журналист Садаев Мухтар (цIе хийцина ю) ши-кхо шо хьалха Шемахь хилла ву. Цигара Асад Башаран Iедална дуьхьал тIемаш бечу тобанийн зорбанан сервисо болх беш гина ву иза.\nШа цигахь хилларг тIемалойн тобанаш дукха ийна хилла йолу хан хилар билгал а доккхуш дуьйцу цо. (Садаевн дехарца цуьнан аз хийцина ду).\nСадаев Мухтар: "Шема со кхаьчначу хенахь цигахь тайп-тайпана тобанаш яра. Таханлера ДАIИШ оцу хенахь оццул ирча юьйцуш яцара. Оппозицин ницкъаш а, уьш а, ал Нусра тоба а цхьаьна тIом беш яра. Вовшашка цабезамаш а бацара церан.\nМинистр хилла стаг Iийна гIишло яра иза. Цу чохь яра церан "Медиа сервис" олу пропагандан тоба. ТIемалой а бара цигахь, амма и керт зорбанан сервис дIатарйелла меттиг яра".\nБолх муха бора цара? ХIун нах бара уьш?\nСадаев Мухтар: "Цу чохь масийтта компьютер яра. Кегийрхой (тIемалой) дукхах берш вайн нохчий хилара схьабогIий. Цигахь Iаш берш Iаьрбой бара дукхахберш. Уьш хIун лелош бара ца хаьа суна. ХIума кхаллар цара кхузза, ламазаш а дора.\nАмма дIасалеларш нохчий хилара. Цара (шайгахь хилла) видеокамераш дIалора зорбанан сервисе. Ткъа цигахь болчу белхахоша видео-роликаш кечйора. Шайга хьовсуш чIогIа самукъа далара церан. Амма видео тIехь шайн яххьаш хьулъяр дехара цара".\nСоьлж-ГIалахь полицин белхахошна ши тIелатар дарна жоьпалла шена тIеэцна "Исламан пачхьалкх" олучу тобано. Хьуна хIун аьлла хета, цхьа а бух болуш хIума ду аьлла хетий хьуна иза?\nСадаев Мухтар: "И нах шаьш миччахь бийцина а, бийцита гIерта моьтту суна. Нохчийчохь динарг муххале а лаьа царна шаьш дина аьлла дийцита. Цу хенахь а нохчий къуьйсуш бара цара, шаьш тIаме боьлхуш цхьа-ши нохчи ваийтахьара шайца бохуш. Цхьацца хIуманаш а ма дай цара дуьйцуш, тIом боьдуш пуьтуш ботта мегар ду бохуш. Цунна тIетевжина лелош хIуманаш хила а мега уьш, масала, тахана Нохчийчохь динарг шаьш дайтина бохуш".\n18-лара а бовлале ДАIИШ-ах дIакхеттийца (Iедалан верси)\nКадыровc рогIера толам баьккхина, амма сингаттам бисина (видео)\nХIун ду гIаттамхоша Iедалца къевсинарг?\nДАIИШ тобано шена тIе лаьцна Соьлж-ГIалахь дина тIелатарш


Вайнах (журнал) — Википеди\nлитературан а, исбаьхьаллин а журнал\n«Вайнах» журналан библиотека«Вайнах» журналан библиотека\n364051, Соьлжа-ГӀала, Маяковски, 92\nхалкъан политикан а, зорбан а, информацин а министерство\nЖурналан редакци чохь йолу Зорбанан ЦӀа\n«Вайна́х» — Соьлжа-ГӀалахь хӀора баттах арадолу нохчийн литературан а, исбаьхьаллин а журнал. Арахоьцуш ду 1991 шо дуьйна. Цуьна хьалхара цӀе яра «Литературая Чечено-Ингушетия». Журналан хьалхара редактор вара поэт Алвади Шайхиев. Цул тӀаьхьа журналан редактораш бара Бердукаев, Хамзат Саракаев, Рамзан Байсултанов. 2002 шарахь журналан шен хӀинцлера цӀе тиллира. 2004 шо дуьна коьрта редактор ву яздархо а, поэт а Муса Ахмадов.\nЖурналас юца таханлера нохчийн литературехь йоду процессаш, гӀо до нохчийн гӀиллакхаш а, истори а, культура а, мотт Ӏалаш беш. Зорба туху нохчийн яздархойн произведениш, нохчийн я оьрсийн маттахь ераш а, оьрсийн матта яхнарш а. Арахоьцуш ю гӀарбевла нохчийн яздархойн произведениш: Шайхи Арсанукаеван, Хамзат Саракаеван, Муса Бексултанован, иштта кхибераш а. Иштта нохчийн литературан классикийн а: Саид Бадуеван, Магомет Мамакаеван, Абузар Айдамирован. Зорба туху республикехь бевзаш болу литературоведашийн а, критикийн а статьяш а, рецензиш а.\nДоттагӀий аьзнаш цӀе йолу рубрикас йовзита Российн кхоьчу регионашара, кхочу пачхьалкхашара яздархойн а, поэтийн а кхолларалца. Яш ю цхьанакхетараш яздархойн а, культуран белхалойн ешархошца а, литеран проблемашехь лаьцна «горга столаш» а. Редколлегин декъашхой дакъа лоцу форумашкахь а, конференцишкахь а, цхьанакхетарашкахь а.\n2003 шарахь «Вайнах» журналан редакцис кхоьллира Нохчичоьхь тӀом хиллачул тӀехь хьалхара совгӀат. И совгӀат тӀаьхо делира Абузар Айдамирован, Шайхи Арсанукаеван, Хамзат Саракаеван, Муса Бексултанован, Саид Гацаеван. Оцу совгӀата Ӏалашо яра нохчийн маттахь язъяш болу похӀме яздархойн а, нохчийн маттан а, фольклоран а, талламхойн а гӀо дар а.\n2007 шарахь Москвахь хилла йолу «Пресса-2007» цӀе йолу гайта хӀотторехь «Вайнах» журналас яккхира Гран-при «Хьалхара халкъан проекташ Прессин куьзганехь» конкурсехь масса агӀор говзаллин хьалхара халкъан проекташан кхочуш яр довзийтар.\nЖурналы Чеченской Республики(ТӀе цакхочу хьажорг)\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Вайнах_(журнал)&oldid=5596192»\nБилгалбина боцу журналан мотт


"Бенойн бIаьсте"? ...Ткъа рогIехь муьлхачу тайпан "бIаьсте" ю?\nМарсхьокху-бутт 10, 2016\n...ТIоьхула хьажча, хаза ду Нохчийчохь, ловзарш а ду Iедало дIакхоьхьуш кест-кеста. Деношкахь хинйолчу «Бенойн бIаьсте» фестивална кечлуш ду Нажи-Юртан лаьмнаш а, мохк а.\nКху карахь болчу марсхьокхучу беттан 20-21 деношкахь дIахьош ю Ножай юьртан кIоштехь «Бенойн бIаьсте» цIе йолу даздарш. Бен-бечу хьостанаша тайп-тайпана йоху цуьнан цIерш: халкъан кхоллараллин фестиваль, халкъан хьунарийн гайтам-даздарш,ишта кхин дIа а. Дуьххьала «Бенойн бIаьсте» дIаехьна стохка аьхка мангалан баттахь.\nЭзарниш хьовсархой а болуш,яккхий концерташ а хIиттош, хIетахь дIадехьнера дукха спортан къийсадаларш- доьхканашца латарехь, машшаш ийзош,йозалла ойуш,куьйгаш лотуьйтуш,гихь тIулг болуш хьалнехьа водуш ишта кхин а,кхин а гIор зераш.\nОфициалан кхайкхо эшна а доцуш, кхушара Кадыров воккхачуьнан 65 шо кхачарна хьомара дIахьуш ю шолгIа фестивал «Бенойн бIаьсте». И цхьаьнатоха а,дIаяхьа а кхоьллинчу комитетан куьйгалло хааме даккхарца хаъал шорйина цуьнан программа а.\nЦкъа делахь кхушара кхаа майданахь дIахьуш ду массо тайпа къийсадаларш: Беной-Веданан эвлан шерачу,тIамлам ала а тарлучу акъари тIехь; Шира –Бенан этнографин музейхь; кIоштан угар лекхачу,юенойн тайпана ломан басахь а. Махкахой боцуш цига хьовсархой хила кхайкхина бу дуьненан маьI-маьIIера беза лераме хьеший.\nБенахь а, Бена-Веданахь а, кхечу ярташкарчу ламанхоша а даре а деш, харж ца кхоош,инзаре кечамаш бу кадечу йортахь дIахьуш. Масаллина аьлча,чIегIардиган бен санна,ломан апарин тIехь дIатарьеллачу Бена-Ведана хадош чекхдолучу Кадыров воккхачун цIарахчу урамехь беш бу вуно бакхий хийцамаш.\nМа-дарра аьлча и урам юхадеш ду аьлча а харц хир дац. Хуьйцуш ю ширьелла керташ, тоьллачех тоьлла гIирс-коьчалла тIе а оьзна, юхатохкуш ду цIенойн тхевнаш, пилтанаш йохкуш куьце ялош ю урам-нкекъашца мел йолу хиш шовданаш охьоьху апареш… Бегашена а доцуш хийцамаш баккхий бу.\nЦу гIуллакхна жоьпалле болчу хьаькамаша я маьхькIамхоша ир-кара хIитто а, я тIаьхьара тетта а ца оьшуш, Iедало беллачу гIирсах шуьйра а пайда а оьцуш беной шаьш бу,шайн ков-керташ куьце далош, хьасартне къахьоьгуш. Иштачех цхьаъ ву Бена-Веданара хьехархо Амхьад. Жигара болх бечуьра юкъахваьккхина ас иза кIеззигчу ханна.\nАмхьад: «Инзаре даккхий даздарш ду дIадахьа лерина. Иордани биста кхаччалц хьеший бу схьабогIур болуш. Спортан къийсадаларш, бу мел боху артисташ а болуш концерташ, хIаваэхь кхиссалуш болу мотоциклисташ а болуш, говраш хехкар.тайп-тайпана,хьовсархой йийсаре беш долу къийсадаларш… Кхушара дийриг къаьхьа де ду….»\nИттех де даьлча шайн юьртахь хиндолчух, дийцинарг вара кхузткъара волуш валлахь а, маймал цIий доьттича санна,тхов туьллуш каде хьийзаш волу Амхьад. ШолгIачу дийнахь юха а хилла сан цуьнца зIенехула къамел, цо а, иттаннаш кхечу цуьнан юьртахоша а. Цо дийцира,урам,юрт битаме ялош, тIетеIо ца оьшуш шаьш хьоьгучу къих.\n« Дада тхов боккхуш ву. Баба хIара телпо дадега дIакхачае боху-кх цо.»\nАмхьад: «Нах шайн лаамехь къахьоьгуш бу. Iедало гIо дина,хIинца юьртахоша шаьш до-кх шайн гIуллакх.Iедал лара а лур мА дац,оха гIо ца дича. Дукха нах бу орцахбевлла. Тхан урамехь ткъе итт сов ву-кх къахьоьгуш,Iедало динарг хаза нехан санна дош а хеташ,накъосталла а лоруш».\nКху беттан 20-21 деношкахь шайн юьртахь хиндолчу даздарех,вуно боккха кхаъ хилла бена-веданхошна а, лула-куларчу кIотIаршкарчу ламанхошна а. Уггар хьалха царна товриг шайна дагахь доцукш а Iедалера гIо хилар а, шайн ярташкара,кIоштан исбаьхьа ломан меттигаш кхин а тоеш,хазьеш дIахIиттош хилар.


НТВ-но мехала дакъалецира Нохчийчохь хьалхара тIом дIаберзош - Малашенко\nЧиллан-бутт 28, 2019\nМалашенко Игорь, 2018 шо.\nЗорбанан гIирсаша арахецна кху деношкахь кхелхинчу НТВ телеканал кхоьллинчу Малашенко Игоран хIинццалц хьулйина хилла интервью. Хиллачу медиаменежеро йийцина Iедална хетарг тидаме ца оьцуш болх беш хиллачу шайн телеканало лайна халонаш. Цунах лаьцна хаам бо The Bell зорбанан гIирсо, яздо "Лига Новости Россия" проекто.\nЗорбане яьккхина интервью Малашенкос елла хилла 2018-чу шарахь Чиллан-беттан 27-чохь Iамеркан режиссерана Гибни Алексана. Цуьнан пурбанца The Bell зорбанан гIирсо оьрсийн матте гочдина цхьа дакъа.\nМалашенкос дийцарехь, НТВ кхоьллинера пачхьалкхах йозуш йоцу канал санна, Iуналла деш я бюрократи а, я Кремл а йоцуш. Пачхьалкхан телевизионан белхахой дехьабовлара цига, "керланиг доло".\nМалашенкос дийцарехь, дуьххьара цхьа а проблемаш ца хилла НТВ-н Iедалшца. Амма хьал хийцадела канал кхоьллина цхьа шо даьллачул тIаьхьа, 1994-гIа шо чекхдолуш Нохчийчохь тIом болабелча. Малашенкос дийцарехь, Iедал реза ца хилла НТВ-но тIом муха гойту бохучунна.\nЦо чIагIдарехь, хьул а ца деш Iедалан векалша кхерамаш теснехь а, НТВ юха ца елира тIом гайтарехь. Ша тешна вара боху Малашенкос "Оьрсийчоьнан телевизионо а, НТВ-но а мехала дерг дина хиларх, Нохчийчохь хьалхара тIом дIаберзорехь".\nМалашенко Игорь ирхоллавелла карийна цуьнан гIаролхочун Чиллан-беттан 24-чохь Испанерчу Сотогранде гIаларчу шен хIусаман бешахь.


Харжамаш юхабоьху болам бу баьржаш кавказхошлахь\nГIадужу-бутт 25, 2017\nРегионашкарчу халкъашна харжамаш шайгга байта безий?\nГIалгIайчоьнан тайпанийн кхеташоно дIахьедина, регионийн куьйгалхой халкъо хоржуш хила беза, аьлла. И хаам бира оцу кхеташонан декъашхоша шаьш Маршо Радиога.\nГIалгIаша караэцна хьалхо кхарачоша долийнарг – церан Халкъан Конгрессо кху беттан 11-чу дийнахь кхайкхам баржийна Къилбаседа Кавказерчу юкъархойн цхьаьнакхетараллашка регионашкахь халкъо харжамаш беш бацарх шайна хетарг алар доьхуш.\nГIалгIайчохь таханенна шиъ ю «тайпанийн кхеташо». Цхьаъ – мехкан ден гонехь, важа – ша-шеггара кхоллаелла юкъархойн цхьаьнакхетаралла. Харжамийн хьокъехь къамел айдинарг Iедалх йоцу шолгIаниг ю.\nЕвкуров Юнус-Бекан гIоьнчас-хьехамчас Перехрист Артема дIахьедина, Iедалан чоьнашка кхаьчна мехкан тайпанийн кхеташонан кхайкхам, аьлла. Амма цкъачунна официалехь жоц делла дац ГIалгIайчоьнан куьйгалло.\nТкъа мехкан лидеран пресс-гIоьнчанна ца хаьа, кхеташо хьенан лаамна тIетевжаш ю ша айдечу хаттарца. Жоп цо Маршо Радиона иштта делира:\n«Тхуна ца хаьа, алссам наха дехарш динчул тIаьхьа, нахаца дагабевллачул тIаьхьа дина цара и дIахьедар, я ца дина».\nОцу юкъанна, ГIалгIайчоьнан тайпанийн Кхеташонан куьйгалхочо Ужахов Малсага даредарехь, цо а, цуьнан накъосташа а дIахаийтина Iедале шаьш цуьнга хIун хоьтту а, шайна хIун хета а.\n«Стохка, шо доьрзуш, оха кхайкхам баржийра мехкан парламенте, кхидерг доцуш, кхузахь халкъе харжамаш байта беза аьлла а бара иза. I000 стаго куьг а яздинера кхайкхамна буха», - боху Ужаховс.\nЦул совнах, тайпанийн кхеташонан лидеро бахарехь, цуьнан хьукмато йозанехь хаттам а бина вуьйцучу 1000 стагца.\nЕвкуровн пресс-гIоьнчас дагадаийтира, шайн махкахь стохка, парламентан харжамаш хиллале, къоман гуллам хIоьттира, цигахь дукхахберш бара мехкан куьйгалхо, халкъе а ца хоьттуш, парламенте харжарийтарехьа, аьлла.\n«Тхуна мегаш ю парламенто мехкан куьйгалхо хоржу вариант, халкъ цунна дуьхьал а ца хилча. Кхин варианташ нахана езаш хилча, цара иза а къадийна хир дара шуьйрра», - элира ГIалгIайчоьнан администрацин векало.\n«Халкъанна шенна лаьа харжа», амма харжамаш шега лаахь а, ца лааахь а юха а схьало аьлла, халкъ гIоттур дац, боху ГIалгIайчоьнан тайпанийн кхеташонан куьйгалхочо Ужахов Малсага.\nДагестанехь лаьцнарг къерахилла ша йоI хьийза а йина, ерах\nCOVID-19 Къалбаседа Кавказехь: дийнахь-буса велла 13 стаг, цомгуш хилла 781\nХьехархо верца йоьзна кхин а операцеш дIахьуш ю Францин полици\nBFM TV канало цIе яьккхина Парижехь хьехархо вийначун\nТАСС: Нохчийчохь йоьдучу операцехь вийначу шиннан цIераш хиъна\nТАСС: Соьлж-ГIалахь виъ тIемало вийна\nФинлянди: шен дахар кхерамна кIел хиларх хаам бина нохчийн оппозиционеро-блогеро Ломаевс\nАмерикан Штатийн президентан харжамаш. Хьаьнгахьа бу цигара нохчий?\nВочу Европера - ирсечу Нохчийчу\nСоьлжа-ГIалара тIелатар, Москвара нохчийн кхел, Хазбиев бехкевар\nЯпонерчу суперкомпьютеро гойту, муха яьржа Iаь адамо садоьIуш\nБехк боцуш бехкала воллар, хьаькамийн гIанташ лестар, Кадыровга делла дарж\nКадыровн векал лаьцна, Карабахехь шемахой байъина, Оьрсийчоьнан хьаькамашна санкцеш дуьхьалъяьхна\nИчкерин векалш нохчех дIа а хадош, царна неIалт кхайкхийна муфтийс. Къоман цIарах оцу кепара дIахьедан бакъо юй цуьнан?\nТхоьгара пурба дацахь - бакъо яц 90 %\nБакъо ю, тхо цунна реза а ду 7 %\nЖоп дала ца хIутту со 3 %


Блогеран Тумсон роликашка хьежна аьлла, полисхоша кIант вигина шен боху Нохчийчуьрчу нанас\nЛенинскан кIоштан декъарчу полисхоша гIалин юккъера лаьцна дIавигина Соьлж-ГIалара 33 шо долу Умаров Мовсар. Цуьнан нанас Умарова Асета бина и хаам Кавказ.Реалии портале.\nНанас чIагIдарехь, Товбеца-беттан 18-чохь лаьцна, шолгIачу дийнахь "нефтяной полке" дIавигина иза. "Ленинскан кIоштан полицин декъехь аьлла соьга, Тумсога (Нохчийчоьнан куьйгалхочух Кадыров Рамзанах а, цуьнан гонах а лаьцна критике роликаш арахоьцу блогер Абдурахманов Тумсо) хьежна иза.\nБайначу беттан 7-чохь соьга а, кхечу гергарчаьрга а телефон а тоьхна, тхо тIекхайкхинера иза латточу полке. Иттех эскархо а, Жабраил ю шен цIе аьлла, вовзийтина цхьа стаг а вара кабинет чохь. Цо элира, шайца болх бан беза сан кIанта, ГIалгIайчуьра а, Нохчийчубра а ши тIемало лоцуш гIо деш", - дийцина Умаровас. Масех минотана кIант гайтира шена: йиттина лараш яцара цунна тIехь аьлла къамел динчо.\nШа шен кIанте тIаьххьара аьлла дешнаш иштта дара боху Умаровас: "Ас боху сайн кIанте: царна хьалха гора ца хIуттуш, валар тоьлу хьуна, кIант. Нагахь санна, хьо цара цхьанхьа вуьгуш хилахь, вада, амма нахана мотт ма бетта. Сий хир ду хьан а, хьан гергарчийн а".\nМарсхьокху- беттан 11-чу дийнахь ГIалгIайчу вигинера боху Умаровас шен кIант, оперативан барамаш бу аьлла. Цул тIаьхьа полисхоша иза ведда аьлла, хаамбира шега.\nНохчийчуьрчу чоьхьарчу гIуллакхийн министраллан пресс-гIуллакххоша информацех комментари луш яц. Урхаллан канцелярин белхахочо Кавказ.Реалиина мобилан телефон еллера пресс-секретаран Дениев Мохьмадан. Амма жоп ца делира цо а.\nНохчийчуьра кест-кеста хеза нах лечкъорах а, кхел йоцуш таIзарш дарх а. Байначу беттан 19-чохь нохчийн бакъоларъяран "Вайфонд" ассоциацино хаамбира, Соьлж-ГIалахь меттигера пхи вахархо дIавигина аьлла. Царна хетарехь, бахьана хила тарло, кегийрхоша интернетехь динах лаьцна дина йозанаш.\n"Вайфонд": Соьлж-ГIалахь пхи стаг лачкъийна\n"Тумсон эфирашка хьийса магийна Кадыровс ". Абдурахманов Мухьаммад: Нохчийчуьра информацин тIом


БIаьрг бузу вайн Iаламах\nХIинца, цхьана баттахь дешархой а, студенташ а дешна бевр бу. ТIекхочуш аьхке ю. Шайна юкъахь кхаж а тосий, садаIа даха меттиг хоржу цара. Юха, бераш шайн хьехархошца цхьаьна садаIа доьлху. Дийнна шарахь болх бина вайн нах а боьлху шайн белхахойн тобанашца. СадаIа даха дика меттигаш вайн махкахь шортта ю.\nБакъду, иштта вайн гIаланашкахь а ю шортта меттигаш. Масала, даккхий маьждигаш, театраш, музейш, юург яа ваха а шортта меттигаш ю. Делахь а, аьхке тIееъча, къаьсттина хазачу Iаламна йистехь садаIа лаьа. Иштта меттигаш а дукха ю вайн. Оьрсийн яздархоша шаьш Къилбаседа Кавказах лаьцна яздеш, къаьсттина тамаш беш яздо вайн Iаламах лаьцна.\nДукха хьолахь, лаьмнашка боьлху вайн махкахой а, туристаш а. Масала, Веданан кIоштахь садаIа дика меттигаш ю. Лекхачу лаьмнашна юкъахь Къоьзан Iам бу. Дуьххьара иза схьагича, цуьнан хазаллех тамаш беш, ала дош доцуш вуьсу. Iуьйренца чIогIа шийла хуьлу цигахь, хиш а ду цигара вуно чIогIа шийла. Оцу лекхачу лаьмнаш тIехь тIулгашца яздина нохчийн тайпанаш а, тукхамаш а ду. Уьш хIора шарахь боьлхучу вайн махкахоша шайн-шайн тайпанаш ду яздина. Тахана цигара некъаш тодина, цигахь дина хьешацIа а ду, буьйса а йоккхуш Iан дагахь волчунна.\nКъоьзан-Iомах лаьцна вайн наха дукха хьалха дуьйна дуьйцуш цхьа дийцар ду. Мацах, хIинца и Iам болчу меттехь, цхьа жима юрт хилла. Оцу юьрта веана цхьа миска стаг. Цо сагIина хIума йоьхуш хилла, амма цхьаммо а луш ца хилла. Юха, оцу юьртахь Iаш цхьа миска зуда хилла, тIехь да а воцуш шен доьзал лелош. Шен неIаре иза веъча, оцу зудчо шен цхьа кIеззиг бен боцу берашна латтош хилла болу кхача дIало цунна. ТIаккха вукхо цуьнга олу и юрт хи буха гIур йолуш ю, доьзал а эций дIагIо цигара. Шен лулахь а, юьртахь а орца даьккхича, зудчо дуьйцучух цхьа а ца теша, хIара шен берашца дIаяхча, юрт хи буха йоьду.\nИ дийцар шена чохь дика маьIна долуш ду.\nТIедогIучу кIирандийнахь лаьмнашка баха ойла йолуш бу Нохчийн пачхьалкхан университетера студенташ а. Царах цхьамма, Сугаипова Аминас дуьйцу: «Кху шарахь тхо дешна довлуш ду. ТIаккха тхайн хьехархошца цхьаьна Къоьзан-Iам тIе даха дог-ойла йолуш ду тхо. Хаза меттигаш дуккха а ю вайн, делахь а, дукхахболчарна лаьмнашка даха лиира».\nТахана вайн махка оьхуш дуккха а туристаш бу тайп-тайпанчу къаьмнех. Уьш бахкаран бахьана дуьххьара вайн хаза тойина гIаланаш ю, шолгIа - вайн хаза аренаш, лаьмнаш а. Ткъа шайна хьошалла а дина дIабоьлхучу туристийн юха а вайн махка бахка лаам а, дог-ойла а хуьлу.


Мел лахара а 12 стаг велла Кабулерчу аэропортна гергахь тIаьххьарчу деношкахь\nАфганистанехь бехаш хилла арахьарчу пачхьалкхийн бахархой а, цхьаболу овхIанхой а арабохучу Кабулерчу дуьненаюкъарчу аэропортна уллохь 12 стаг велла кIиран дийнера схьа дуьйна. Sky News телеканало бина и хаам еарин дийнахь, "Талибанан" (Оьрсийчохь йихкина ю) векалшна тIетевжина. Нах баларан бахьана ду – герзан чевнаш яр, я тӀеттӀатаӀар, яздо "Интерфаксо".\nТIалибаша кхайкхам бина, оьшу документаш доцучаьрга аэропортан гIишлочуьра арадовла аьлла.\nSky news телехьожийло билгалдаккхарца, аэропорт йолчу кIоштахь хьал дуладелла хаалуш дара, тIалибийн Iедалх кхоьру нах махкара бовда гIертарна. Еарин Iуьйранна кхаьчначу информацица, нахана уллохь герзаш диттина, хезна ишта эккхарш а.


Мангал-бутт 19, 2018\nДагестанерчу дешархоша къастам бина шаьш караерзон йолчу говзаллин\nШкола кху шарахь чекхъяьккхинчу дукхахдолчу Дагестанерчу бераша хIинцале а къастам бина, шаьш деша муьлхачу доьшийле гIур ду а, муьлха говзалла карерзор ю а.\nКегийчу наха лоьрийн, хьехархочун, Iеламчан карьера къастайо.\nЛидерашлахь юристаш бу\nОфициалан статистикаца, Дагестанерчу пачхьалкхан университетехь 12 эзар сов дешархо ву. Оцу лакхарчу доьшийлан студенташа езаш тIеоьцу юристан а, экономистан а професси.\nМасала, юридикан факультетехь ву 471 студент, ткъа экономикан факультетехь 482 стаг. Iаламат хала ду цигахь арахоьцучу говзанчашна белхан меттиг нисъян, хIетте а терахь лакхара ду.\nДагестанан пачхьалкхан хьехархойн университете таттабелла кху шара школа чекхъяьккхина дешархой. "Кавказ.Реалии" портало хеттарш динчу берашна а, церан дайшна-наношна а хетарехь, и доьшийла уггар а приоритетехь йолучарех ю.\nДантисташ даим а мехала бу\nКаспийскерчу Магомедова Залмас бахарехь, ши шо хьалха шен йоIа школа йоккхучу заманчохь, цо хиттинера дайшка-наношка, бер стенга деша дахийтар гIоле хета царна.\n"Царех 90 проценто лоьрийн дешар къастийра", - дийцира нанас, кху шарахь а дукхахдолу бераш медицине кхийдаш хилар билгал а доккхуш.\nПачхьалкхан официалан терахьашца, Дагестанерчу медицинан университетехь доьшуш ву тахана пхи эзар сов студент. Махкарчу пачхьалкхан университетехь а, хьехархойн университетехь а доьшурш шозза сов хиларе хьаьжча, и терахь тIех лакхара ду. Берийн ма боьлхху медицинан доьшийле дIахIитта аьтто хуьлуш хилча, студенташ кхин а сов хир бара цигахь. Конкурс чIогIа хиларна таро ца хуьлу хьен-хьенан а чекхвала.\nГунибан кIоштарчу Гонода эвлара Магомедов Мохьмад кху шарахь медицинан факультете деша ваха лаам болуш ву.\nПхи шо ду иза цергийн лор хила Iалашо кхобуш волу. Цуьнца цхьана классехь доьшуш волу Джаватханов Джаватхан дашо мидал йоккхуш ву.\nШайн цIийнах цхьаъ мукъана а лор-хирург хир вара бохуш, шайн кIанта лоьрин говзалла къасто лууш бу цуьнан да а, нана а. Ткъа кIентан дог ца лета цу профессех. Дагестанан пачхьалкхан университетехь филологин факультет хаьржина цо.\nДелахь а лор хила кечлуш ю Каспийскера Мухтарова Хьалимат. Шен ден-хирурган лорах йоьдуш ю йоI.\nАла догIу, ярташкара школаш чекхъяьхначарлахь кIезиг бац ландшафтан дизайн а, журналистика а къастийнарш а.\nДинан Iилмано позицеш чIагIйо\nТIаьххьарчу заманчохь динан Iилма карадерзо луурш а бац кIезиг. Къаьсттина 9 класс яьккхина дешархой хьийсабо хьуьжаре. Хьехархоша бахарехь, дукхачу хьолахь шайн дайша-наноша тIеIаткъам барца бовлу уьш цу некъа тIе.\n"Дуккха а меттигаш бевза суна, шайн бер деша стенга гIур ду - дайша-наноша къастош", - дуьйцу юьртарчу школан хьехархочо.\n"Кху шарахь сан йоIа ОГЭ (9 класс яьккхича луш йолу экзамен) дIаелла. Соьга хоьтту цо, ша деша стенга гIур ю", - йоьлуш, дуьйцу зудчо.


БисмиллахIиррахьманиррахьим аьлла къилбехьа вирзина охьа хуур ву ши бIаьрга дIа а хьаббина мотт стигал хьала тухур бу кхузза Ямад я Сайди эра ду.\n25 астагIфируллахI эра ду.\nВала деза сан валар хало ю эзарза хье юккъе херх боьгIна юккъехула воькъуш санна, сан валар атта де Ахьа везан Дела.\nВала деза сан валар хало ю эзарза оьртхан кол кийрахула чекх йоккхуш санна, сан валар атта де Ахьа везан Дела.\nВала деза сан валар хало ю эзарза йай чохь кхехкош санна, сан валар атта де Ахьа везан Дела.\nЛийр ву со, велча моллас кхаа унна тIехь лийчор ву со дIа керчош, схьа керчош лийчина ваьлча дахка дезача бамбеш а дехкина кхаанхьахула юкъ йихкина докъа ламаз дир ду сунна. ТIаккха сан муамин вежарий чу а баьхкина цара хьала а айина цо кешний новкъа воккхур ву, цу новкъахь вархIанхьа йинчу кIелона тIе вуьгур ву со, цу вархIанхьа бакъонаш нийса жоп дала пурба ло Ахьа сунна. ТIаккха кешнашка дIакхочур ду, кешний доIа а дина, кешний керта а ваьккхина докъа ламаз а дийр ду, тIаккха кошан чу вилла дIа хIура ву тIаккха цхьа бераш чу а биссина вукхара Iункар чу кховдина кошан чу лур ву. Аьтто агIор кIелахь а йолуш аьтто бесни лаьттахьа йолуш юхь-марш къилбехьа ерзина пенах дIа а тоьхна, лахьти чу дIа нисвийра ву, чу биссанарша сихха хьала а бевла, чу латта хьокхур ду. ТIаккха заIама а дешна, Ясин а дешна са а меттехь сураташ а дешна сан муамин вежарий цIехьа боьрзур бу сунна церан когий тата а хезаш. ТIаккха Мункир, Некир боху ши малик догIур ду, царшинна бакъонца нийса жоп дала сунна хьалхара, соьца цхьана цу лахьти чохь сан Устаз волу Абубакар-Хьаьжи вита.\nНур, бутт, малх, седарчий, Iарш стигла дерриге гIаркъ долу кхин оццул, кхин оццул и нур Делан Элчи хила волчу Мухьаммад Пайхамарна(I.с.в.) даг тIе дели и Нур дийкъикха Шакъ Нокъшбанди зеIана чу мела богIучу цIенчу шайхашна а Эвлияашна а даг тIе дели. Сан Устаз волу Абубакар-Хьаьжи даг тIе дели. Борура-баьццара жовхIарца лепаш догуш долу и Нур Делин шена дуьхьа хьалха Делан Элчи хила валчу Мухьаммад Пайхамар(I.с.в.) а сан Устаз Абубакар-Хьаьжи тешна а волул и Нур сайн аьрру агIор долчу сан даг чу оза волу со аьлла и Нур даг чу узур ду.\nИллахIа анта макъсуда воридака матIлуби аьлла и сан дIа доIур ду. ТIаккха кхузза Лахьавла вала къуввата эра ду, кхузза Элчана салават дуьллур ду. Бутт, малх, седарчий, Iарш стигла, латта, хи дерриге дуьне Iалам кхоьллинарг везан Дели Хьо вукха, Ахьа мела кхоллинчу массо хIуманаш цхьа хIума ю со хIора сайн дегIа межинаш сайн дегIе гул ян волу со аьлла шеен дегIа меженаш шеен дегIа гула йира ю.\nТIаккха фатихьат доьшур ду, кхузза къулха доьшур ду, тIаккха церан мел дIа лур бу. БисмиллахIиррахьманиррахьим аса дешна хиллачу фатIихьатана а, къулхана а мел хьалха Делан Элча хила волчу Мухьаммад Пайхамарна(I.с.в.) бели аса, цул тIаьхьа Шакъ-Новкъашбанди тIерикъата чу богIучу массо Шайхашна а Ойлияашна а бели аса, сайн устаз волчу Абубакар-Хьаьжина а бели аса и мела.\nЦул тIаьхьа пхи бIаь АллахI эра ду, шеен доккха даьккина са кийра хьала а оьзна кхин са ца доIуш. ИллахIи анта макъсуда варидзака матIлуби аьлла долур ду суьлхьа даккха. И са дIа доIуш эра ду ИллахIи анта макъсуда воризака матIлуби. Нагахь и пхи го ца баккхалуш са доIаш юха а эра ду и ИллахIи анта макъсуда варидзака матIлуби.


Берлинерчу мухIажирийн хIусамехь корах чуйоьжна елла 6 шо долу нохчийн йоI\nСихонца тIекхаьчна лор гIо дан гIиртина берана.\nБохам хилла Берлинерчу Хохеншенхаузен кIоштарчу мухIажарийн юкъараIойлехь бехачу нохчийн доьзалехь. Полицино бинчу хаамца, 6 шо долу йоI кхечу берашца цхьаьна пхеалгIачу гIатта тIерчу петаран корана уллохь ловзуш хилла. Цхьаьна мIаьргонна галмарзах иккхина йолу йоI корехула ара а йоьжна, цIийна хьалхарчу байтIе охьакхетта.\nСихонца тIекхаьчначу Чехкачу Орцан лоьро цкъа цхьалха ша йолчохь интенсиве гIодина цунна, цул тIаьхьа Берлинерчу клинике дIаядийна. Амма шена хиллачу шогачу чевнех ца даладелла и бер – жимма тIаьхьа лоьрийн цIийнахь кхелхина Сумая цIе йолу йоI.\nХилларг толлуш йолчу полицин векалша журналисташка бинчу хаамца, масех бутт бен ца хилла и йоI шен доьзалца Германе схьаеана. Цигахь тховкIело а ехна, шайх Iедало сацам баллалца мухIажарийн юкъараIойлахь бехаш хилла и доьзал.\nНемцойн низамашца, и санна болу бохам хилча полицино толлу, дас-нанас шайн берана Iуналла даран декхарш кхоччуш лардина хиллий-те бохург. И таллам кхелхинчу йоIан ден-ненан хьокъехь а бийр бу, Iедалхоша дийцарехь.\nКарарчу хенахь шайга кхаьчначу воно дог Iовжийначу цу йоьIан доьзална а, иштта цу бохаман тешаш хиллачарна а Iуналла деш бу психологш.\nЦу юкъана жимчу йоIаца хилла бохам чIогIа Iаьткъина Европерчу нохчашна. Иза чукхетнийла хиинчул тIаьхьа цунна дарба доьхуш доIнаш деш бара ватсаппехула цу бохамах лаьцна хиина болу Малхбузера вайнах. Цул сов, бохам кхаьчначу доьзалан вонехь дакъалаца ахчанаш гулдеш а бу Австрерчу а, Германерчу а диаспорийн векалш.


Набахтера цIаоьхучу нохчашна леррина урхалла оьшу уьш дахаре юхаберзон\nТIаьххьара карладаккхар Товбеца-бутт 12, 2012\nТIаьхьарчу хенахь Нохчийчохь йоккхачех йолу проблема хилла, республикехь шуьйрра тIемаш боьлхучу хенахь, оьрсийн эскрахоша «зачисткаш» дIахьуш а, блокпосташкахь сецийна а чубоьхкина хилла нохчийн кегийрахой набахтешкара цIаберза буьйлабаларца йоьзна.\nЮкъараллехь хIинца шорлучу, бакъо йоцчу тобанна юкъа нисбелла а, нислуш а бу уьш. Боккъалла а герз карахь долчу тIемалошца къийсам латторна метта, уьш тидаме оьцу, сиха а, атта а балхахь карьера ян луучара. Цкъа чувоьллина хилларг бехке вуй-ваций цхьаммо къастор дац. Ткъа Iедале иштта стаг дIавеллачунна погон тIе седа бужур бу, алапа а диканиг лур ду. Цунах шайн бепиг дина нах дукха бу ницкъаллийн структурашкахь. Хала хеташ делахь а, цу кепарчу нахана новкъарло еш хIумма а дац Нохчийчохь.\n«Гражданское содействие» организацин куьйгалхо а, бакъонашларъярхо а йолчу Ганнушкина Светланас дуьйцу.\nМаршо радио: Селхана тутмакхаш хилла нах таханлерчу дахаре берза а ца кхуьу. Оьрсийн набахтехь галъяьлла могашалла меттахIоттон еза, дахаре юхаверза кехаташ нисдан деза. Амма ишттаниг шена тIехIоьттинчунний бен ца хаьа оцу нехан хьал. Нохчийн республикехь цхьа а урхалла юй оцу тайпа нехан хьашташка хьажа? Цу хаттарна жоп лохуш, Маршо радио зIене елира Нохчийчура адамийн бакъонашкахула йолчу хьукхматца. Чубоьхкина латточу а, набахтешкара арабевллачу а нехан гIуллакхаш тидамехь латточу оцу хьукхматан векало Сулумов Халида дийцира оцу хьокъехь:\nСулумов Халид: ВаллахIи и ахьа бохуш долу хаттар хаза нехан санна латта таро йолуш хаттар ма ду. Арахьарчу пачхьалкхашкахь йолуш ю и тайпа урхалла - пробацин сервис олу цунах. Оьрсийн низамехь а хила езаш а ю уьш. Оцу низамашца а догIуш цунна (набахтера араваьллачу стагана) болх бала декхар а ду, вехачу меттехь хьесапе а эцна, дIаязван а, социалан хатарршкахь цунна гIо дан а, чохь Iен меттиг нисъян а декхар ду меттигерчу Iедалан... Низамехь яздина хIуманаш ду уьш, уьш кхочушдан дезаш ду. Тахана и хIума дац. Цундела и ахьа бохуш дерг боккъалла а проблема йолуш хIума ду.\nЧубоьхкина цIабахка безаш дуках нах бу вайн. Тхан хьесапехь 20, 000 стаг ву набахтешкахь. Цхьайолчу адамийн бакъонийн организацийн хьесапехь 30, 000 стаге кхаччал бу уьш. Уьш цIабаьхкича цараца болх бан (беза), юха-юха а чубохка йиш ма яц уьш. Царца профилактикан болх бан, кхин дерг дан а, и ахьа юьйцуш йолу цхьа хIума кхоьллича, хаза нехан санна чIогIа накъосталла хир дара вуно доккхачу декъана нахана. Республикехь долу зуламийн хьал а дуккхаа толур дара.\nМаршо радио: Делахь а, чубоьхкина хиллачарх а, я церан гергарчарх а латкъам бохьуш шайна тIевеана цхьа стаг вац элира Сулумовс:\nСулумов: ХIокху тIаьхьарчу шарахь шина шарахь вайна и тайпа арз дохьуш, шайн бакъонаш йохийна, новкъарлонаш йо шайна аьлла тIевеана стаг вац.\n"Аттестованный" даржаш дуй - бакъонийн органашка а, ишттаче уьш дIаоьцур бац. Чу белла латкъам бац тхоьгахь уьш кхеченхьа балха дIа ца оьцу, аьлла.\nМаршо радио: Шуьгара гIо хила мегара аьлла, нахана ца хууш хиларна дуй те иза, аьлла хаьттича, Нохчийчура адамийн бакъонашкахула йолчу урхаллин белхахо къера хилира цунна:\nСулумов: Хила а герга ду. Амма, чубоьхкинчу наха, бакъдерг дийцича цигахь (набахтехь) мелла а шайн бакъонашна терго йо цара. Чувоьдучу хенахь дешна ца хилларг а, цигахь мелла а Iема царна. (Шайн бакъонаш) уьш ца хууш бу олийла а дац хьуна.\nМаршо радио: Цхьана эха шарахь набахтехь яккха декхаре йина хан чекхйолу Нохчийчура яхархочуьн Муртузалиева Зараан а. Дуьззина бархI шой, ах шой ду иза. Дуьненна а гIараделира цуьнан гIуллакх. Бехк боцу зудабер чудоьллира, терроризмаца доьзна зулам тIе а хьарчийна. Стенга яха еза иза а, и саннарш а? ХIун хьелаш ду царна кечдина?\nСулумов: Ахьа бохург а хаьа суна. Наркотикаш лелийнарш буй, уьш маситтаза а чубухку. Уьш рецидив йолуш хуьлу. Важа зуламаш динарш юх-юха чубухкуш хIума дац. ХIетте а, цкъа воьллина (стаг) хилча, Iедална атта бу уьш. Гуттар а тидамехь бу уьш. Хила безаш а бу урхаллийн омарца а, инструкцешца а доьзна.\nШа и ахьа делла хаттар чIогIа ира а ду, шен хенна делла а ду.\nТелевизионехь а, дIаса а дебаташ хуьлу-кх. Цигахь юкъадилла мегар долуш хаттар ду-кх иза.\nМаршо радио: Къомах нохчо хиларна а, бусулба динера хиларна а тутмакхашна беш болу ницкъ алсам болу. Масала, дукха хан йоццуш Минусинскан набахтера араваьллачу Зубайраев Зубайрин бетах хьакхин мохь хьекхара набахтин белхахоша. Оцу кепара латкъамаш, дукха хьолахь бакъ ца карабо шайна бохуш вара, Сулумов Халид.\nДелахь а, Iедалх бозуш боцчу бакъонашларъярхойн хьесапехь, динца а, къомаха нохчо хиларца а боьзна дукха баланаш хьоьгу вайнаха набахтешкахь.\nМаршо радионо оршот дийнахь хIара къамел динера, еарин дийнахь хаам бара интернетехь, Нохчийчохь керла урхалла кхоьллина, тIемалой хилла нах дахаре юхаберзош накъосталла дан урхалла кхоьллина, аьлла.\nНабахтера цIаоьхучу нохчашна лерран урхалла оьшу церан хьашташ лардан


Ца оьшучу организацешкахь дозанал арахьа болхбан ца магадо Путина\nОьшуш йоцучу, дозанал а арахьарчу юкъараллашкахь Оьрсийчоьнан бахархошна а, организацешна а белхаш бар ца магочу омрана куьйгъяздина Путин Владимира. Оцу документо бакъо ло Росфинмониторингна, арахьарчу мехкашкара схьахьежочу ахчанашна тIехь терго латтон. Центрбанкаца дага а бевлла, леррина тептар вовшахтухур долуш ду оцу пачхьалкхийн.\nЦул совнах, оршотан дийнахь Путина кхин цхьа низам а къобалдина, ша Iалашван лаамца герз эца бакъо 21 шо кхаьчначул тIаьхьа бен ца луш. Ишта герз лелон лицензи кхачор яц герзах, лоьлхуьйтчу гIирсех пайда а оьцуш, къиза я юккъерчу барамехь лелийначу зуламашна тIехула, я терроран, экстремистийн башхаллехь зуламаш лелийна аьлла, таIзарш динчарна.\nНаркотикаш я психотропан препараташ а лелийна, административан гIуллакхаш дуьхьал даьхначарна а могуьйтур дац герз лелон.\nГерз оьцучу заманчохь 21 шо кхачаза а волуш, амма тIеман декхарш кхочушдеш я кхочушдина иза велахь, пачхьалкхан тIеман организацешкахь болх беш, я тIеман чин, я лерина юстицин цIе лелош иза велахь, бехкам цунах хьакхалур бац.\nОьшуш йоцуш лаьррачу вовшахтохараллех лаьцначу низамана тIе куьг таIийра президента Путин Владимира 2015-чу шарахь Стигалкъекъа-баттахь, цул тIаьхьа и низам масийттаза кIоршаме чIагIдира.\nМахкахь хила оьшуш йоцуш лара мега муьлхха а Iедалшца йоьзна йоцу вовшатохаралла. Инарлин прокурорна а, цуьнан когаметтана а хетарехь, "пачхьалкхана а, цуьнан конституцин кепана а кхераме ю уьш".\nОьшуш йоцучу вовшахтохараллин тептарна юкъатоьхча цунна доьхкуш ду Оьрсийчоьнан территори тIехь болх бан, банкера чоьташ дIакъовлуш ю, цуьнан дерриг а дакъош дIакъовлуш ду. Оцу кепарчу вовшахтохараллашца юкъаметтигаш лелон а магош дац. Низам дохийначунна тIаздар до гIуда тохарца а, 8 шаре кхаччалц хан тохарца а.\n21 шаре бовлазчу бахархошна герз дохкар дехка деза аьлла, хьийхира Оьрсийчоьнан президентца Путин Владимирца шен хиллачу цхьанакхетарехь Росгвардин куьйгалхочо Золотов Виктора Стигалкъекъа-баттахь. Казанехь, гIалин малхбалерчу агIонехь лаьттачу Файзи Джаудатан урамерчу №I75 гимназехь уггар кIезиг 8 стаг а вуьйш, 19 шо долчу Галявиев Ильназа герзаш диттинчул тIаьхьа Золотовс бина сацам бара иза. ВорхI бер а, ши хьехархо а йийра оцу тIелатарехь.


ХьаьжцIа боьду некъ. Къилбаседа Кавказера бусалбанаш Iумрат лардеш Iа\nГезгмашин-баттахь дуьйна Iумрат (жима хьаьж) дан арабевлла арахьара бахархой тIеоьцуш ю СаIудийн Iаьрбийчоь – бусалбанашна еза меттигаш Макка а, цунна гонахара хазнаш а ларбеш Iа хьеший. Оцу агIор кеманаш гIитта тарло ГIуран-баттахь ХIинжа-ГIалин а, кхечу гIаланийн а аэропорташкара. Амма цкъачунна дуьхьало хилла лаьтта цхьа йоккха проблема – СаIудийн Iаьрбийчоьно къобал ца йина Китайн а, Малхбузенан а вакцинаш бен, уьш тоьхна боцу нах ца буьту махка.\nХьаьж дар деза ду хIора бусалбанна, шахIадат, ламаз, закат, марха кхабар дIадаьлча, пхьоьалгIа фарз ду иза Исламехь. ХIора гIеметтахIоьтина бусалба, шеца могашалла а, ахчанца таро а елахь, декхаре ву ша Макка ваха а, шеца цига боьлхучарна гIодан а. Шен дахарехь цкъа дина а, хьаьж дан деза бусалбано.\n"Кху цIенна тIе вогIунверг (КаIба хьаьж дан. - Ред.), хьашт доцург ца дуьйцуш, дастаме ца лелаш чекхвалахь, хIинцца дина бер санна (къинойх цIанвелла. – Ред.) воьрзур ву цIехьа", – аьлла Мухьаммад Пайхамара. Цундела деза ду бусалбанашна хьаьж дар.\nДехкарш юхадоху пачхьалкхо\nКоронавирусан пандеми йолаялале, 2019 шеран Гезгмашин-баттахь, рекорде делира хьаьж дечийн терахь – 2,5 миллионал сов. Амма 2000-чу а, 2021-чу а шерашкахь ХьаьжцIа буьтуш бацара арахьара бахархой. Кхушара, масала, Макка ца кхечира СаIудийн Iаьрбийчохь веха 60 эзар вахархо бен – 65 шо кхачаза а, вакцинанаци яйтина а нах бара уьш. Зуль-хьиджи беттан 5 де къастийна дино Iуьмрат дан – оцу Iалашонна шен дозанаш диллина пачхьалкхо Гезгмашин-беттан 10-чохь.\nЦхьа йоккха галморзахалла дуьхьалхIутту Къилбаседа Кавказера я ерриг Оьрсийчуьра Iумрат дан араволучунна – СаIудийн Iаьрбийчоьно декхарево шайн махка мел вогIург хIара хIокху вакцинех цхьаъ тоьхна хила: Pfizer, Moderna, Johnson& Johnson, AstraZeneca. Китайра вакцина къобалйо, нагахь санна цуьнца йина вакцинаци ялх бутт баьллачул тIаьхьа лакхахь хьахийначех муьлхха а тохарца чIаIйина елахь.\nШа СаIудийн Iаьрбийчоь, шен алссам бахархошна вакцинаци а йина, эпидемиологин хьал аттачу а далийна, дIадохуш ю хIиттийна латтийна дехкарш. Масала, хIинца Маккарчу Доккхачу Маьждигехь а, Мединерчу Пайхамаран Маьждигехь а нах декхаре бац дистанци латто а, масканашца хила а. ДIадаьхна дехкарш кафешкахь, ресторанашкахь, туьканашкахь, кинотеатршкахь, юкъарачу транспорта чохь.\nТкъа хIун дан деза Оьрсийчуьрчу бусалбанаша, Малхбузера а, Китайра а вакцинаш СаIудийн Iаьрбийчохь лараме ца хилча, Оьрсийчуьра "Спутник V" цигахь магош яцарца? Йиш хир юй церан Iумрат дан кхушара, ХьажцIа боьлхийла хир дуй тIедогIучу шеран Товбецан-баттахь?\nШи шо ду хьаьж я Iумрат дан йиш йоцу. Оцу хьоло нехан кхетамехь чIогIа даздина иза дар\n"Сертификаташца дерг ХьаьжцIа боьлхучара шаьш листа деза, мухха а делахь а, СаIудийн Iаьрбийчоьно маош йолчу вакцинех цхьаъ тоьхна хила беза уьш. Тхуна тIе и нах карахь мегаш йоллу сертификаташ айолуш богIу, оха царна кемана ховша аьтто а бо", – дуьйцу Кавказ.Реалиига "Марва-Тур" хьаьж-операторан инарла директора Курбанов Булата.\nЦо билгалдаккхарца, карахь сертификаташ а йолуш, туроператорна тIебаьхкинчех дукхахберш Малхбузера вакцинаш къобалйинчу Йозушйоцчу Пачхьалкхийн Цхьанакхетараллин мехкашкахь (СНГ) беха кавказхой бу. Масала, Казахстанехь тоха аьтто бу Китайра Sinovac я Sinopharm вакцина, Эрмалойчохь а, Гуьржийчохь а туху AstraZeneca а, Sinopharm а, Азербайджанехь - Sinovac, AstraZeneca я Biotech. Уьш массо а магош ю СаIудийн Iаьрбийчоьно.\n"Дагестанехь дукха нах бу йохк-эцар лелош, биллина Туркойчу лелаш. Цхьаболчаа цигахь тохийтин вакцина. Кхиберш шайн гергарнаш болчу, кхечу мехкашка боьлху дозанал арахьара вакцина шайна тохийта. Биллина Советан Iедал доьхча къастаеллачу пачхьалкхашкахь а бехаш, кхузарчу шайн гергарчаьрга леларш а бу дукха. Дагестан логистикан маьIнехь наханна аьтто болуш меттиг ю, ХьаьжцIа боьдучу новкъахь, кхузахь рейсаш хуьйцийла а ду", – боху Курбановс.\nIуьмрат дале цхьаболу нах кхечу пачхьакхашка шайна вакцинаци яйта лела, амма иштанаш дукха бац, элира цо.\n"Пандеми йолаялалц ХьаьжцIа баха новкъабийраш вуно дукха хуьлура, оха кIиранах цхьа кема дIахьажадора нахах доккхий, ткъа рогIехь Iара нах кхаа баттахь а. ХIетахь тхо рейсаш хIора кIиранах шишша латто дагахь а дара. ХIинца шина кIиранах цхьа рейс бен яц. ХьаьжцIа кхача луурш барам а боцуш дукха бу, амма вакцинацин сертификаташ ю проблема, цIера вакцина тоьхна тоьшаллаш бен дац бахархошкахь", – бох "Марва-Тур" операторан куьйгалхочо.\nХьаж даран мах\nХьал хийцалойла дац СаIудийн Iаьрбийчоьно "Спутник V" къобал ца яхь. Гезгмашин-баттахь дуьйна Оьрсийчуьрчу бсалбанийн урхалло кехаташ кхехьийта долийна Хьаьж даран а, Iумратан а министре. Ткъа делла жоп хоуьйтуш дац.\nЛахьан-бттан юьххьехь Оьрсийчоьнан Юкъараллин палатин къаьмнийн, динийн юкъаметтигаш чIагIъяран комиссин куьйгалхочун гIовса, Оьрсийчоьнан муфтийн кхеташонан хьалханчас Крганов Альбира МИА "Оьрсийчоь тахана" агенталлин пресс-конференцехь дIахьедира:\n"Хьаьж схьаделлар дийцаредеш ду тахана. Кху деношкахь оха вуно чIогIа догдоху Дуьненаюкъарчу медицинан хьукмато вайн вакцинаш къобалъяре, дуьненаюкъара сертификат яларе – тIаккха бен хьаьж далур а дац. Нагахь санна вакцина Медицинан хьукмато (ВОЗ) тIеэцахь, кхушара кхача йиш хила а тарло вайн цига [СаIудийн Iаьрбийчу]".\nАмма гIуллакх цкъачунна къастаза ду, СаIудийн Iедало цкъачунна тIе ца эцна Оьрсийчоьнан цхьа а вариант.\nКъилбаседа Кавказан Исламан талламийн центран директорна Гереев Руслана, Кавказ.Реалиица къамел деш, къадийра кхин а цхьа некъ: Оьрсичьура нах ХьаьжцIа бахийтархьама Малхбузера вакцина эцар. ЦIахь хьалххе и вакцина йича, аьто хир бара бусалбанийн хьаьж дан Iумрат дан баха.\nСатуьйсуш Iийраш бу дуккха а. Уьш, ахча дIа а делла, кийча бу хIинцца а дIаязбала\n"ХьаьжцIа лелар вуно деза гIуллакх ду бусалбанашна. Ши шо ду хьаьж я Iумрат дан йиш йоцу. Оцу хьоло нехан кхетамехь чIогIа даздина иза дар, Макка, Медина кхачар. Хьайна дан аьтто берг ахь даима а до, ойла а ца еш, ткъа иза дойла ца хилча – дазло. ХIинца хаьа вайнацуьнан мах", – элира Кавказ.Реалиига шен цIе цаяккхар дехначу Дагестанерчу цхьана имама.\nХьаьж дан мацца а цкъа кхуьур ву бохуш Iийнарг, пандеми тIейоьссича дохковаьлла ша ХьаьжцIа ваха хьалха ара ца валарна, бохура цо.\nДагестанерчу имама бакъдо "Марва-Тур" операторан куьйгалхочо дуьйцург. 2020-чу шарахь ХьажцIа баха ахча дIа а делла, бахаза бисинарш хIинца а Iа, ахча юха ца оьцуш, некъ шайна белларе сатуьйсуш, элира цо.\n"Аьтто боллушехь, цига гIур болуш, барт бина Iийраш бу дуккха а. Уьш, ахча дIа а делла, хIинцца а кийча бу дIаязбала, 2022-чу я 2023-чу шарахь ХьаьжцIа гIур болуш", – дицира Кавказ.Реалиига Курбанов Булата.\nКъилбаседа Кавказехь вакцинанцин сертификаташ мехах эцар тидаме а дуьллуш, шозза тергаме хила беза Оьрсийчуьра хьаьжой: документашца бозбуанчаллаш лелорна ден таIзар гуттар а луьра ду СаIудийн Iаьрбийчохь. Харц сертификаташ гучуйовлахь, цигарчу Iедало яцъян тарло Оьрсийчоьнна луш йолу хьаьжойн квота, цундела алссам ларлуш хила беза хIинца Iумрат дан боьлхурш – жоп доьхур ду цаьргара низамо а, бусалба уммано а.


"Маьршачу Оьрсийчоьнан" форум: нохчий хьахабеллачуьра\nАрцуев Аслан: Нохчийн делегацино 4 инарла санкцийн тептара язвар дийхира\nКху беттан 3-чу, 4-чу деношкахь, стомара а, селхана а, Вильнюсехь гулъелира Оьрсийчоьнан оппозицин «Маьрша Оьрсийчоь» цхьаьнакхетараллан («Свободная Россия») рогIера, йоьалгIа форум. Хьалхарниг хилира стохка бIаьста.\nБарамехь дакъалоцуш бара Оьрсийчоьнна а, дуьненна а бевза Москох а, диссидентийн кхоллам тIеэцна, кхечу пачхьалкхашкахь а беха оппозиционераш. Уьш гулбелира Путинан Оьрсийчоьнца шаьш латточу политикан къовсам карарчу хенан Iалашонашца бозархьама.\nНохчех Вильнюсерчу бараме баханера Европехь тховкIело карийна, даймахкахь, ерриг а Оьрсийчохь а санна, демократехьа хийцамаш хила беза аьлла хета жигархой.\nЦаралахь вара Оьрсийчуьра кху тIаьххьарчу шерашкахь дIавахна, амма цигахь вевзаш хилла адвокат Арцуев Аслан.\nМасала, Оьрсийчуьрчу прессехь иштта бу цунах лаьцна баьржаш хиллачу хаамех цхьаъ. «Сапсан» цIерпошта эккхийта гIиртина аьлла кхеле ийзийначу вайнехан кегийрхойн адвокатна Арцуев Асланна къиза йиттина Москох» - боху РЕН ТВ канало. «Цунна йиттина шен 38 шо кхаьчначу дийнан буса. Массех стага йиттина коьртах, урс тоьхна чоьже», - хаамбо телегойтийло. И тайпа тIелатар шена масситтаза дича, ша пачхьалкхехь ваха вуьтур воцийла а кхетта веана Аслан Европе.\nВильнюсерчу барамах а, цуьнан чулацамах а, нохчаша цигахь лаьцначу декъах а интервью елла Арцуев Аслана Маршо Радиона. Цо бовзуьйту форуман йоьалгIачу кхеташонан чулацам.\n- Цига баьхкинарш хIун нах бара, хIун кхетам болучех бара?\n- Тайп-тайпана кхетам болу нах бара. Илларионов, Каспаров ... дуьненна а бевзаш болу нах дукха бара, Витаустас Ландбергис а, Витаус Эндрюкайтис а вара. Вайн чIогIа сий а дира. ...Оьрсийн националисташ а бара, Оьрсийчуьра бевдда а, чохь баьхкина а. Кремлехьа берш а бара. Масала, Чубайс Игорь. Навальныйн, Собчакан векалш а бара. Цара президентан харжамашка гIо, царна байкот ян мегар дац бохура.\n- Форумо гIиттийначу хеттаршлахь ахь тидаме эцнарш муьлхарш дара?\n- Тидамехь дерриг а санна дара. Цхьана метте оццул маьрша ойла йолу нах гина бацара суна дукха хенахь дуьйна. Информацин тIом - пропаганда, цунна муха ян догIу дуьхьало. Путина дуьненца юкъаметтиг эгIор - и тема а яра. Оьрсийчуьрчу оппозицигара хьал дийцаре дира. Истори лачъяккхар, харцхьа язъеш хилар - иза хьехийра. Путинна гонахара коррупционераш дуьненан санкцийн тептара тIеязбар, Москох 1999-чу шарахь цIенош лелхийтар...\n- Нохчийн делегаци а яра шун барамехь. Цо хIун дакъалецира?\n- Санкцийн тептар дузуш, вайн делегацино дийхира Нохчийчуьрчу тIамехь адамаллина дуьхьал зуламаш дина Оьрсийчуьра виъ инарла тIеязварехь гIодар. Тхан дехар дика тIеийцира гуламо.\n- Дэвид Саттер, Iамеркара журналист-публицист а вара шуьца цигахь. Цо 1999-чу шарахь Москох цIенош лелхийтарх лаьцна дийцира дехха. Керла хIумма а хезирий шуна цуьнгара?\n- Гулбеллачарна хаанза дисина факташ а хила тарлора цуьнан къамелехь-м, амма вайна, нохчашна, хьалха дуьйна а хууш йолу "къайленаш" яьстира Саттера. Гайтира, Рязанехь пхоьалгIа цIа оьккхуьйтийла хиллехь, иза а нохчашна тIеяздина хила тарлуш дарий. Тоьшаллаш а долуш, чулацаме дара цуьнан къамел.\nСацамашлахь резолюци юкъаяздинчех бIаьрланиг дара, нагахь санна Путин юха а президентан хармашка водахь, царна юкъа ца гIерташ, нахе дакъа цалацийта гIертаррий, 2018-чу шарахь Оьрсийчохь хуьлучу футболан чемпионатна байкот яррий.


Ахьмад такъиййи Хьажи вирд\nIуьйра ламаз дина чултIаьхьа доккхуш долу вирд. (малх хIала балале)\nАстагIфируллахI – 100\nСалават – 100\nБисмал. фатихьат – 1\nКъулхIуваллоху Ахьад – 3\nЯ АллахI я рабби аса аьлла долу АстагIфируллахI, Пайхамаран (I.с.в.) диллан долу салават, аса дешана Бисмал. фатихьат, кхуза дешан къулхаъ, къобал де Ахьа, къобал дин чул тIаьхьа, цуна мела къача бен Ахьа. Соьгара совгIат дай, Хьай элча хилла волчу Мухьаммад Пайхмари (I.с.в.), цунна доьзалшка, цунна Асхьабашка а, цул тIаьхьа хIар вирд тхуна хьехана волчу тхан Устаз Ахьмад такъиййи Хьажи « ашшаIмана» къача бе Ахьа, массу авлийаашка къача бе Ахьа. Я АллахI я рабби цера беркатах доккха дакъа ло Ахьа тхуна. Кхана догIан долчу къемата дийнахь цаьрца цхьана хилийта Ахьа тхоъ, тха дай, наной а. Амин. АллхIума соли Iала Мухьаммади ва Iала али Мохьаммад. Я раббана жоп лу Ахьа бе хьурмати суратил фатихьа.\nЦул тIаьхьа бисмал доьшар ду.\nИ доIа дина ваьлчул тIаьхьа, 1000 – АллахI ала деза, къилбехьа вирзина, стигалахь мотт хьалатоьхна дагца эра ду.\nЛамазана тIаьхьара вирд Бисмал. Фатихьат - 1\nКъулхIуваллохIу Ахьад – 3\nСалават – 10\nЯ АллахI я рабби аса аьлла долу АстагIфируллахI, Пайхамаран (I.с.в.) диллан итт салават а, , къобал де Ахьа, къобал дин чул тIаьхьа, цуна мела къача бен Ахьа. Соьгара совгIат дай, Хьай элча хилла волчу Мухьаммад Пайхмари (I.с.в.), цунна доьзалшка, цунна Асхьабашка а, цул тIаьхьа хIар вирд тхуна хьехана волчу тхан Устаз Ахьмад такъиййи Хьажи « ашшаIмана» къача бе Ахьа, массу авлийаашка къача бе Ахьа. . Я АллахI я рабби цера беркатах доккха дакъа ло Ахьа тхуна. Кхана догIан долчу къемата дийнахь цаьрца цхьана хилийта Ахьа тхоъ, тха дай, наной а. Амин. АллхIума соли Iала Мухьаммади ва Iала али Мохьаммад. Я раббана жоп лу Ахьа бе хьурмати суратил фатихьа.\nЦул тIаьхьа бисмал доьшор ду.