«Амирана муьтIахь хилар тIехь ду шуна цуьнгара билггал долу керсталла гучудолуш хIума ца хилахь» - Kavkazcenter.com\n25 декабря 2007 в 23:02\nАлхьамду лиллахIи роббил-Iаламина\nВассалату вассаламу Iала Мухьаммадин ва Iала алихIи ва сахьбихIи ажмаIина.\nВежарий, суна цхьа хIума билгалдаккха лаьа, сан цIе цу юкъахь цхьаболчу политикаша хьаха ца йинехь со IадIаш вара, амма сан цIе а яьккхича, цу тIе доьгIна цхьацца дIакхайкхораш а дича дош ала дезаш хили сан.\nАс дIахоуьйту, Закаев Ахьмада сан цIе а йохаш, соьх дага а ваьлла дина ша дIакхойкхор, бохуш дерг бакъ ца хилар. Ахьмада цхьа хабар а дийцина со гена новкъа ваха вийзира, амма Ахьмада ма дуьйццу цахиллера и хIума. Делахь а, хIара Имарат дIакхайкхорах сайна хетарг ас яздира Амире, иза ас цуьнга шегга яздина хIума ду, нахала даккха оьшаш а дац, цо иза мехала ца лерира, цунна цо ша жоп лур ду Далла хьалхахь ша галваьлла хилахь.\nВежарий, цхьа дийцар ду КъурIана чохь, вай Пайхамар (с.а.с.) заманахь хилла а ду иза, керста нах бусулба нахаца тIом бан кечлуш, шайтIа деана царна тIе адама суьртахь, царна цхьацца хьехарш а деш, цхьацца цера хIума шена гергахь нисдеш, ша шу накъост а ду шуна, аьлла, царна хьалха а даьлла доьдаш хилла иза. Амма тIеман арене, ши могIа вовшашна гуче кхаьчча - шайтIано букъ берзийна цигара, шуна ца гург го шена, ша Делах кхоьра, аьлла.\nЦунах са туьйсу, Амиро тIелаьцна болу сацам цхьана диканна Дала нисвина вац техьа цу тIе, аьлла, шайтIа гена хила там болу меттигехь иза хилча, АллахIа ма бах Сийлахь долчу КъурIана чохь, «Шуна цадезарг дика хила тарло шуна, шуна дезарг дика ца хила тарло шуна...»\nПайхамарна (с.а.с.) и тайпа хIума нисделла дацахь а, Дала цхьана диканна чIагI ца вина техь шен ойлана тIаьхь, аьлла хета, Везачу АллахIа ма бах «Ша нисвинарг гал ваккха стаг вац, Ша галваьккхинарг нисван а стаг вац».\nПайхамара (с.а.с.) аьлла ма ду: «Амирана муьтIахь хилларг шена муьтIахь хилла ву, шена муьтIахь хилларг АллахIана муьтIахь хилла ву. Амирана муьтIахь ца хилларг шена муьтIахь ца хилла, шена муьтIахь ца хилларг АллахIана муьтIахь ца хилла».\nШолгIа а, Пайхамара (с.а.с.) аьлла ду: «Амирана муьтIахь хилар тIехь ду шуна цуьнгара билггал долу керсталла гучадолуш х1ума ца хилахь».\nВезачу АллахIа нисдойла вай вайна дуьненахь а, эхартахь а пайдехьа долчу хIуманна тIехь.


Оьрсийчохь нийсо хир ю ала дегайовхо яц\nОьрсийчохь нийсо хир ю аьлла дегайовхо яц\n2016-чу шарахь Дагестанехь лечкъийна, тIемалой хиллера уьш аьлла, дIакхайкхийначул тIаьхьа Нохчийчохь байинчийн гергарчара Европан адамийн бакъонийн кхеле (ЕСПЧ) латкъмбина. "Кавказ.Реалиис" карладоккху цунах лаьцна.\nСтрасбурге дIакхачийначу кехат тIехь байинчу кегийрхойн гергарчара билгалдаьккхина, Европан адамийн бакъонех йолчу конвенцин масех артикл (вахаран бакъо), (къизаллаш ца магор), (кхачо йоллуш гIуллакх таллар) Оьрсийчохь йохийна хиларх. Церан интересаш ЕСПЧ-н кхелехь йовзуьйтур ю "Правовая инициатива" проекто а, "Агора" бакъонашларъяран организацино а.\nЦкъачунна фильтрацин хьалхарчу этапах чекхдаьккхина чукхачийна арз – досьен лоьмар тоьхна, листа чуэцна аьлла, дуьйцу "Правовая инициатива" проектан адвокато Мацев Рустама.\n"Цуьнах гIуллакх хир ду, кхиамца кхелахоша сацамбийр бу аьлла, луш гаранти яц арз чуэцарх. ТIаьххьарчу заманчохь Кхело бечу белхан терго йича, боккха кхиам бу аьлла хета суна кехаташ чуэцна, фильтрацин хьалхарчу муьрех чекхдаьхна хилар. И гIуллакх зерехь цара сихо йийр ю аьлла, дегайовхо ю", - аьлла адвокато.\nЦо бахарехь, байинчу кегийрхойн гергарчарех волчу 27 стага куьйгаш яздина Страсбургерчу кхеле дахьийтинчу документашна.\nДагестанехь нах лечкъор\nХасав-Юьртара бахархой Магомедов Ислам, Махаев Пахрудди, Узданов Гашим, Каспийскера Джамалутдинов Шемал а къайлаваьккхира 2016-чу шеран Гезгмашин-беттан 28-чохь. Уздановн ден "Газель" олучу машенахь оцу дийнахь Хасав-Юьртара баьхкинера и кегийрхой. Вовшахкхетта Каспийске баханера уьш шайн накъост Джамалутдинов Шемал волчу. ЦIенош дечу Магомедовна маьхза цхьа тонн ах тонн цемент лур ю аьллера цо. Джамалутдиновн доларчу цехан белхалочунна гина уьш тIаьххьара, цемент машенна тIеюттуш гIо дина хиллера цо царна.\n"Газель" тIехь Махачкала боьдучу новкъа дIаваханера Хасав-Юьртара веана кхоъ, ткъа Джамалутдинов шен "Тойотица" царна тIаьхьа ваханера. Оцу шаьш арабаьккхинчу новкъара юхабаьхкина бац кегийрхой.\n2016-чу шарахь ГIадужу-беттан 4-чу дийнахь Хасав-Юьртахь вайра кхин а виъ жимстаг. Царех кхоъ: Госенов Госен, Джамалутдинов Камил, Клычев Клыч а туьтмIаьжгаш йоьхкинчу наха лаххьийна дIабигинера, дуккхаъчу нахана а гуш. Клычевн ВАЗ-2114 машен тоеш хиллера уьш станцехь.\nОцу дийннехь, шен хIусамна гергахь лаьцна вигира Джамалутдинов Камилан шича Джамалутдинов Шемал. Каспийскехь вайначу Джамалутдиновца йогIуш ю цуьнан цIе а, фамили а, вовшийн гергара а вац и шиъ. Лачкъийначу бархIаннан а гергарнаш тешна бу, царех дукхахберш полисхоша бигина бу аьлла.\n"Ницкъахоша шайна хууш дац боху царех хилларг. Оха биллинг а йинера, тхоьгахь тоьшаллаш ду, уьш байначу буса Шемалан телефон Iуьйранна диъ сахьт даллалц экстремизмна дуьхьало латточу Центран гIишло чохь хиларх. Ницкъаллийн структурашкахь шаьш и факт толлуш ду аьлла, дIахьедира тхоьга, амма цу хьокъехь кхин тхуна жоп делла дац цара – аьлла, дийцина Каспийскехь вайначун дейишас Джамалутдинова Гулизара.\nМахачкалахь масийттазза митинг хIоттийра байинчийн гергарчара, цул тIаьхьа Каспийскерчу а, Хасав-Юьртарчу а Талламан комитеташа бехкзуламан гIуллакх даьстира дагестанхой лачкъийна бигарх.\n"Сан кIант лачкъийначул тIаьхьа тхан кIоштан полисхой эха боьллера тхоьга. Царех цхьаммо элира соьга, уьш кхуьй а Махачкалахь ву, дийхира сан кIентан масех сурт а, цуьнан документаш а. Са ма гатде, хеттарш дина схьавоуьйтур ву элира сан кIант. Со Iехийна хиллера цара", - боху Клычевн нанас Светланас.\nНохчийчохь лерина операци\nНохчийчоьнан чоьхьарчу гIуллакхийн министралло дIахьедарца, 2016-чу шеран ГIадужу-беттан 8-9-чу дийнехь Гуьмса кIоштахь лерина операци дIаяьхьнера, бархI гIаттамхо а вуьйш, виъ полисхо а лазош.\nДагестанера схьайогIу ши машен сацон гIоьртинера некъан полисхой, церан кехаташка хьовса, амма машен чуьра схьа герзаш детта буьйлабелира, тIаккха шаьш дуьхьал герзаш диттина, уьш байира аьлла, чIагIдо ницкъаллийн урхаллехь. Машенаш яьгнера, беллачийн декъий а довза йиш йолуш дацара.\nТIаьхьо, генетикан экспертизаш йинчул тIаьхьа, къаьстира, хьалхо байна лоруш хилла Джамалутдинов а, Махаев а, Госенов а, Клычев а, Магомедов а, Узданов а уьш хиллийла.\nЦеран гергарчара тIе ца дуьту, шайн бераш делла хилар. Полисхошна тIелатар дарца а, бакъо йоцуш герз лелорца а аьлла, шайн доьзалхой бехкебеш, Нохчийчохь талла долийна гIуллакх дIакъовлийта а дуьхьал бара уьш. Нохчийчохь а ца толлуш, шайн берийн гIуллакх Дагестанерчу кхелехь листар тIедожийра цара, луларчу республикехь нийсо лелор яц аьлла хеташ.\nАхмедова Юлия, "Кавказ.Реалиин" корреспондент


Iамерка -- президент Обама Барак Воишнгтонера КIайчу ЦIийнахь Украинера кризисах лаьцна къамел деш, 17Заз2014\nЕвроберто а, Цхьатоьхначу Штаташа а цхьа могIа санкцеш юккъеяхна Оьрсийчоьнна дуьхьал, и пачхьалкхе Украинин дакъа долу ГIирма шен дола яккхагIертарна.\nВорхI Оьрсийчоьнан хьукматхо, виъ Украинин, а аьлча а, ша хIинца йозуш йоцу пачхьалкхе лоруш йолчу ГIирмера верг – иштта ду оршот сарахь Цхьанатоьхначу Штатийн президента Обама Баракъа куьг таIийначу официала кехатехь санкцеш хьакхало аьлла билгалбаьхначу нехан терахь.\nУггаре а бевзаш болу нах цу могIаршлахь – Федерацин Кхеташонан спикер Матвиенко Валентиний, Оьрсийчоьнан президентан гIоьнча волу Сурков Владиславий, президентан хьехамча волу Глазьев Сергей, премьер-министран гIовса волу Рогозин Дмитрий ву, Цхьанатоьхначу Штатийн администрацин сайто бинчу хаамца.\nЮ царна юккъехь иштта оьрсийн доьзалийн гIиллакхаш сема лардарца евзаш яьлла йолу депутат Мизулина а. Цу шен Малхбузенна дера критика ярца а, цигара Iадаташ а, низамаш а аьшнаш дарца а гIараяьллачу зудчуьн кIант, ала дашна, Белгехь вехаш а, болхбеш а ву дуккхаъчу шерашкахь, ткъа ша Мизулина кест-кеста и шен доьзалхо волчехь хьошалгIахь хуьлуш ю.\nХIинца дуьйна амма тамаша бу цуьнан иштта маьрша Европехула дIасалела аьтто хилахь. ХIунда аьлча, и оьрсийн Iадаташ хесторхо иштта Евробертан санкцийн могIаршлахь а ю.\nЕвробертан санкцеш хьахийначара аьлча, цара, итт стаг совнаха виллина шайн гIуда даран тептаре. Царна юккъехь, Цхьанатоьхначу Штаташа билгалбаьхначарех цхьаццаберш хилла ца Iаш, иштта ю керла цIераш. Масала, Пачхьалкхан Думин депутаташ Железняк Сергей а, Миронов Сергей а, Клишас Андрей а, иштта цхьа могIа кхин а, шуьйрачу юкъараллийна башха гIарбевлла боцу нах а.\nЦарна цу санкцех хуьлучу хIуьттаренах а, новкъарлонех а лаьцна аьлча, хьахон догIу, оршот сарахь, ша Цхьанатоьхначу Штатийн санкцешна кIелавахар гучудаьлча, масала, Клишас Андрей цIе йолчу Думин депутата сонта дIахьедар дира, иза шена бен а дац, аьлла, хIунда аьлча, шен цу пачхьалкхехь цхьа а бахамаш а бац, я банкашкахь чоташ а яц, аьлла.\nАмма жимма тIаьхьо ша Евробертан санкцеша а лаьцнийла хиъча, олуш ма-хиллара, „пес йохъйелира“ цуьнан, сонталла мича яхана ца хууш дIа а йолуш. ХIунда аьлча, цуьнан, гучудаларехь, Швейцарехь масийта вуно исбаьхьа гIишло хиллера. ХIинца и гIишлош, депутата, схьахетарехь, шен Даймахкана тоьллачех низамаш дохуш, „хьанал“ къахьоьгуш эцна хилла йолу, еса лаьттар ю, дас доладан йиш йоцуш.\nИштта йиш йоьхна хила там бу шен шовинистийн хьежамашца гIарваьллачу депутатан Железняк Сергейн а. Даима а Оьрсийчуьра Iер-дахар хестош а, Малхбузе емалйеш а волчу цуо шен кхоъ йоI Лондонерчуй, Швейцарерчуй уггаре а езачех дешаран тушпхьанашкахь дIатарйинера. ХIинца амма мехкаршна сагатделча дадин царна тIекхача йиш хир яц, ша и мехкарий шаьш дадас сел хесточу Оьрсийчу юха ца берзахь.\nАмма и лакхахь хьахийна волу масех стаг хилла ца Iа шаьш сел емал ечу Малхбузехь яккхий таронаш IаIийначарна юкъехь. Массо а аьлча санна Оьрсийчоьнан лаккхара хьукматхой Европерчу пачхьалкхашкахь банкашкахь чотанийн, гIишлойн, петарийн дай бу. Бакъду, царех дукхахчара хьалхехь дуьйна шайн таронаш шаьшна тIе а ца язъеш, я шайн хIусамнаношна, я берашна я хиллане а хийрачу нахана тIе язйина. Цундела и церан таронаш билгалъевллачул тIаьхьа а уьш цаьргара схьаяха низамехула некъ ца хуьлу.\nШа-шаьш хьукматхой а боцуш, Оьрсийчоьнна, пачхьалкхенна санна, цу санкцеша деш долу зе дийцича, Францино динчу дIахьедарца, цу пачхьалкхено Оьрсийчоьнна „Мистраль“ тIеман хIурда кеманаш дохкар сацор ду. И тIеман кеманаш оьрсийн эскарна сел оьшуш йолу реформа ярехь цхьа мехала дакъа дара. Цул совнаха, НАТО тIеман альянсан инарла секретар волчу Расмуссен Андерса дIакхайкхина, шайн альянсо Оьрсийчоьнца мел долу цхьаьнаболхбарш совцош ду, аьлла.\nПолитологин Iилманча волчу, Венерчу университетан магистрана Чапханов Русланна хетарехь, Оьрсийчоьнна цу Малхбузенан санкцеша деш долу зенаш а, цатам а тIехула дIахьаьжча гучул дуккхаъ сов бу. Цунна хетарехь, генарчу перспективехь хаалуш хир ю цу санкцийн тIаьхьалонаш.\nЧапханов Руслан: "ХIинца а и санкцеш йолаелла яц. Цкъачунна Цхьанатоьхначу Штаташа а, Европано кхайкхиначу санкцеша я Оьрсийчоьнна а, я оьрсашна а цхьа зе дийр дац. Амма хаа деза, цхьана дийнахь ялур йолуш яц и тайпа санкцеш, хIунда аьлча, еккъа цхьана Германин мел кIезга 6000 фирма ю Оьрсийчохь болх беш.\nЦарна хан оьшу, кечамаш бан. Бакъду, Путинна а, Оьрсийчоьнна а ма-моттара, иштта атта дуьссур дац и гIуллакх. Уггаре а хьалха и санкцеш могIарерачу бахархошна тIеIаткъам беш хир ю. ХIунда аьлча сурсаташ европехь дIахьош ду цига. Иза лакхарчу технологийн сурсаташ ду. Оьрсашка я Индера а, я Бразилера а я кхечу БРИК юккъе йогIучу пачхьалкхашкара эцалур доцуш.\nКху деношкахь я кIиранашкахь гучу ца ялахь а, амма беттанашкахь гуш хир ю цу санкцийн тIаьхьалонаш. Хенаца цига еш йолу инвестицеш а совцур ю, керла ахчанаш чуоьхур дац Оьрсийчу, инвестицеш севцича.\nСанкцех гIуллакх хуьлуш ца хилахь, оьрсийн сом механа дайдан йиш хир ю кхеран. ТIаккха массо а хIума язлур ю Оьрсийчохь. Мехаш хьаладовлахь, бахархой Iедална резадацар совдер ду, митингаш дIайолалур ю."\nТкъа цу юкъана G8 цIе йолчу дуьненан уггаре а нуьцкъалчу пачхьалкхийн цхьаьнакхетаралло сацам бина шинари дийнахь Оьрсийчоь цу тобанехь хилар сацадан. Францин арахьарчу гIуллакхийн министро Фабиус Лорана динчу дIахьедарца, рогIера цу цхьаьнакхетараллин саммит Оьрсийчоь декъа а йоцуш дIахьур ю.\nМичахь я маца хир ю хьалха цкъа Сочехь мангал баттахь, хьеший тIеоьцуш Оьрсийчоь а йолуш, дIаяхьа лерина хилла йолу и саммит бохург цкъачунна ца довзийтира цуо. Амма кхеташ ма-хиллара Олимпиадин дашо кIур мелла а айбеллачу Сочина и беза хьеший, шеко а йоцуш, гур бац.


70 шо сов хьалха бирзинчу тIеман зов\nЗазадоккху-бутт 21, 2016\nДуьненан ШолгIачу тIамах бисина хIоъ\nТIаьххьара ши тIом кIезиг хилча санна...\nБилггал иккхинарг хIун ю- бомба, мина я йоккхачу тоьпан хIоъ, хууш дац.\nИ лазаме меттиг хьалхо ниселлехь а, хаамийн гIирсашкахь гIараялаза йисина. Юьртахоша дийцарехь, хадийна дIабаьккхича санна, кхозуш ког a болуш, Соьлж-ГIала дарбанан цIийне кхачийна лазийнарг.\nЛулахоша чIагIдарца, 5-6 сохьтехь валарний, висарний юкъахь дархо а волуш, лоьраша шайн ницкъ кхочург дерриге а дина, иза кIелхьарваккхина.\nБураевгIеран ков-керт лардеш лаьттинчу полисхойн белхоша а, юьртахоша а дийцарца, иккхинарг 71 шо хьалха д1абирзинчу Гитлеран Германица хиллачу тIамера герз ду. Оцу бохамах шайна гинчух а, хезначух а дийцира Ищерин юьртарчу наха.\nЗударий: « Мохьмадан ког охьа –м ца баьллера… Лаьттах йоллу биргIа схьаяккха воьлла бах. И хадош иккхина. Тата вуно чIогIа дара, дуьне дегош санна. Цхьаболучеран кевнех гаьргаш а еттаелла».\nНевран кIоштарчу Ищерехь, стаг вуьйчура а волуш, ларамаза нисделла эккхар бахьанехь бахархошца дагавийлича гучудолу, Ставропол махкаца доза долуш, Теркан аьрро бердаца Iохкучу Буруны-ГIамаршлахь йолчу ярташкахь мацах-мацахлерчу Дуьненан шолгIачу тIамах дисина герзаш бахьанехь бохамаш бийлар нахана керла цахилар.\nЦу хьокъехь дийцира Рубежни юьртарчу вахархочо, школан хьехархочо Цуцаев Iалавдис.\nЦуцаев: « ХIоккху юьтара гIамаршка дIавоьдуш наха «минанийн майда» олуш, ши чакхарма генахь, цхьа меттиг ю-кх. Цигахь карайо-кх хIинца а патармийн чкъоьргаш а, яккхийчу тоьпийн хIоьънаш карош дукха масалш ду…\nСан дешархо хилла а волуш ву цхьаъ. Цуьнан даьккхира куьг… Сан хенара цхьа юьртахо а вела ишта карийна цхьа эчиган хIума схьаястар бахьaнехь».\nКхузткъе цхьайтта шарах чекх а даьлла, рогIера стаг лазош, таханлерчу дийне схьадеъна 20-чу б1ешарера тIеман зов, кхин мосазза дека деза те, и саннарг кхин ца хилийта маца «тохалур» ду те Iедал, хоьтту шаьш-шайга бахархоша. Ткъа хеттраш цкъачунна жоьпаза дуьсуш ду.


Ас даггара декъалйо Нохчийн Республикан хьалхара Президентан, Россин Турпалхочун Кадыров Ахьмад –Хьаьжин йо1 Кадырова Зулай йинчу денца! Хьуна а, хьан доьзална а ийман-беркат дохьуш дог1ийла х1ора шо. Ирс-аьтту, могашалла лаьттийла шун х1усамехь. Дала хьайн доьзалан диканехь яхайойла хьо! Дала декъал йойла хьо!\nЗа месяц: 4495


Нохчийчоьнан Лаккхарчу кхело бехке лаьрра 25 шо долу Махашев Тимур Къилбаседа Хирийчуьра зуда-таксилелорхо ерна. Цунна 23 шо 6 бутт хан тоьхна суьдхоша, луьрча хьелашкахь колонехь яккха, хаам бо "Нохчийчоь тахана" зорбанан гIирсо.\nКхелан материалашца а догIуш, 2018-чу шарахь Охан-беттан 21-чу буса Соьлж-ГIалахь "Лада Калина" машенчохь 19-зза урс тоьхна цу стага таксилерхочун Уртаева Стеллина. Иза оццу меттехь елла. Цул тIаьхьа цу зудчуьнан дакъа Соьлжа хи чу кхоьссина зуламхочо.\nСтохка Стигалкъекъа-баттахь Чермен эвалахь чIир юьтуш маслаIат хилира Уртаеван а, Махашевн а доьзлна юкъахь. Къилбаседа ХIирийчоьнан муфтийс Гацалов Хьаьжмурда дийцарехь, Нохчийчуьрчу динан урхаллан векалша дерриг а нохчийн къоман цIарх кIинтIера бовлар дийхира Уртаеван гергарчаьрга.


Сулейманов Юсуп. Шен дуьхьа вехачуьнга\nШен дуьхьа вехачуьнга\nАдамийн хьашташна къахьега хIуьттуш.\nЙоккхачу говзаллехь гIаланаш юттуш.\nМасане, пхьераш дуьненчохь баьхна.\nСо царна хастамбеш хьоьжуш ву тахна.\nВукхара тIаьш дина нуьцкъала, онда,\nЛелийта царна тIех дахаран ворда.\nУьш дагахь латтабо адамаша хIинца,\nХIиттарца церан некъ баркаллехь бийца.\nАз сирла, говза дош ойланца лоьхуш,\nНаб, хало эшийна шен къолам хьоькхуш.\nПоэт а даггара къахьоьгуш воллу.\nТкъа цо а шен иллеш халкъана лору.\nХалкъана лерина цхьа совгIат доцуш,\nХаставеш хьахорца яккха цIе йоцуш,\nХьо велла дIавевр ву, ца хилча санна,\nТемаш ахь лехарна цхьана хьайн дагна.


"ХIора белхан раж - тIом бу-кх!"\nМатериал вовшахтоьхнарг "Настоящее Время" телеканалан автор Суворина Кристина\nИталерчу лоьраша дуьйцу, шаьш коронавирусна латточу дуьхьалонех\n10 эзар медицинан белхахо ву Италехь COVID-19 вирус кхетта. Ткъа царех кхелхина 116. Къаьсттина ун даьлла доьзалашна тIехь лаьттачу лоьрашна. "Настоящее Время" телеканална дийцира, Италерчу дарбан хIусамашкарчу сихаллин гIо кхачочу машенийн шофераша а, лоьраша а, шаьш пациенташа а, коронавирусах дарба дечу лазартнешкахь а, интенсиван терапин дакъошкахь а долчу хьолах.\n"Хи мала а аьтто бац"\n"Вирусан ун даьлла дуккха а коллегаш а, доттагIий а бу сан лоьрашлахь. Нагахь санна, даим а куьйгаш оха дуьлуш хилча а, дерматит ма ю, куьйгаш лилхина ду тхан, даим а оцу юкъахь ма ду тхо, ткъа вирус контакт хилча яьржаш ю", - дуьйцу Савчук Еленас.\nСавчук Елена кийча ю болх боло\nУкраинхо ю Елена. Италехь лоьран болх бен цо 10 шо а ду. Карарчу хенахь Новара провинцерчу дарбан цIийнехь COVID-19 вирус яьлла нах тIеоьцучу декъехь болх беш ю иза. ХIора Еленин Iуьйре дIайолало, вирусах Iалашвен лерина барзакъ тIедохарца: "Цхьа 15 минот хан оьшу суна тIе хIума юха. Сайн тIерачу духаре хьаьжжина хуьлу сан синтем дийно сарралц. Нагахь санна, маска ас нийса тIе ца йоьллинехь, цо ницкъбо суна. Белхан хан чекхъяллалц бала хьега дезаш хуьлу со, хIунда аьлча, хIуммаъ а хийца йиш яц сан цул тIаьхьа. Оцу юкъанна хи мала а аьтто бац сан. ТIера духар дIадаккхар а ю цхьа процедура. Дукха лерина хила веза, духаран тIехуларчу чкъурах хьакха ца луш".\nВовшех къаьсташ хилийта, лоьраша шайн-шайн цIераш язйо шайн духарна тIе: "Массарна а тIехь цхьатерра барзакъ хуьлу, мила-мила ву а ца хаьа, хьаьнга хIун ала деза а ца хаьа. Ца къаьста хьуна цомгашчо бохург а. Цо балдаш хьедарх ца кхета хьо", - дуьйцу Еленас.\nКарарчу беттан 2-чохь коронавирус юй хьожуш тест йина 6 эзар сов Пьемонтерчу лоьрана. 811 стагца ю аьлла, тIечIагIйина коронавирус, аьлча а, 13 процентан. Кеп-кепарчу медицинан ассоциацеша тIедожийна Италин Iедалхошна, кест-кеста тесташ яр йоллу медперсонална, нагахь церан симптомаш яцахь а. Ткъа царра бохург ца до, хIунда аьлча, массо а лоьрашна тесташ яхь, бIеннашкахь вирус яьлла медикан белхахой изоляцехь цIахь бита дезар ду.\nПезарерчу интенсиван терапин лорйиша ю Туриани Мартина.\nКоронавирусах уггар а дукха нах лен гIала ю иза.\n"COVID-госпитал хилла яьлла сан лазартне, - боху Мартинас. - Чиллан-бутт бовш дуьйна пациенташ алсамбуьйлу кхузахь. Хала хеташ делахь а, дукха бара интенсиван терапи оьшурш, и бохург ду - чолхечу хьолехь. Ситуаци чIогIа ледара ю, тхо ларош дац, - кхин дIа дуьйцу лорйишас. - Молханийн къоьлла ю, садаIадалийта хIиттон аппараташ а тоьаш яц, лоьрийн кхачам бац, куьйгаш оьшу. ХIора белхан раж - тIом бу-кх. Интенсиван терапин 40 меттиг нисбинера оха - юьхьанца 40 бен бацара. 30 маьнга дIалаьцна чолхечу хьолехь болчу наха".\nШаьш дарбан хIусамийн белхахой бу дукха хьолахь лазарш хала токхурш. Мартинас дуьйцу, массо а лоьран а, лорйишин а яц оьшучу барамехь вирусах Iалашвен тIебуху гIирс бохуш.\n"FF2 фильтр йолу масканаш ю оха лелош. 100 процентна лар ца во цара. FF3 фильтр ерш ю тхоьгахь хила езаш, амма уьш яц, я хир ю ала меттиг а бац. Дукхахболу Италера лоьраш хирургийн масканаш йоьхкина белхаш беш бу".\n"Тхайн ма-хуьллу дохку тхо, ткъа шу дуьйладелла лелаш ду"\nИталерчу клиникан лоьран Савчук Еленин Украинехь дуккха а доттагIий а, коллегаш а бу бисина. Тахана Италехь дерг шен даймахкахь а хIоттарна кхоьруш, сагатдо цо: "Украинан къоман цхьа некъ бен буьсуш бац - вирус дуьхьал ца кхетийтар. Нагахь санна, шен иммунитет хьалаяккха Iалашонца туькана лимон эца ваха дагахь цхьаъ велахь, цунна гIоле ду чохь Iийча. Оцу туьканчохь вирус лаьцна, шен доьзалехь и дIаса ца яржийта. Цхьана а медицинас, ур-атталла, тоьллачу Италехь, кхечу Европан пачхьалкхашкахь а, Iамеркехь а дарба дойла яц оццул чолхечу хьолехь болчу дукхаъчу нахана".\nЛоьрийн сихха гIо кхачочу спецавтомобилан урхалхо ву Валенте Даниель. Цо видео дIаязйина тхуна аьлла, нахе карантин ларъяхьара бохуш, дехар а деш: "Со хIинцца юхавеана, коронавирус яьлла пациент дарбан цIийне охьавилла даханера тхо. Со декхар ву хаийта, тхан лазартнеш юьзна ю цомгашчу нахах. Персонал хIоьттина ю. Тхайн ма хуьллу къахьоьгуш ду тхо, ткъа шу дуьйладелла лела. Ас кхайкхамбо шуьга: шу мехкашкахь хIинцца бен долалуш дац, ткъа тхо къийсам латтош ду. Ма моттийла шуна, хIара цхьа дайн лазар ду, шу цунах хьалха а довлалур ду, шайх и хьакха а лур дац. Кегийчарна а цхьана кхераме вирус ю иза", - аьлла Валентес.\nФано гIаларчу лорйишас Вентури Микелес фейсбукерчу шен пена тIехь кехат яздина Италин премьер-министре Конте Джузеппе. Дарбан хIусаман жоьжахатехь шен белхан дийнах лаьцна хаамбо цо.\n"Медицинан белхахошна 100 евро гIоьнна преми...Премер-министр, ас баркалла боху хьуна а, Iедалхошна а, амма суна ала лаьа, ас бечу белхан мах кхин а лакхара бу", - аьлла, билгалдаьккхина Микелес.\nЦунна жоп луш, парламентехь вистхуьлучу Италин Iедалан векало жоп деллера: тхуна цкъа а йицлур яц лоьрийн турпалалла аьлла.\n"Массо а кIелхьарваккха гIерта уьш". Пациентан дийцар\n"Хьо стенна гунахь ву хууш ца хилча, хало ду турпалаллех ойла ян. 5-10 цомгашниг валаво, ткъа чуэца меттиг бац. Кхечу лазартнешкахь а ду изза хьал. ТIаккха сагатдо ахь, царна кислород кхачорхьама, хьайгахь совнах маска цахилча", - дуьйцу Савчук Еленас.\nКхечу дуьненчуьра лоьраша юхаверзина ву италхойн журналист Гаэта Карло. Валарна а, висарна а юккъехь вара иза. Кху беттан 2-чохь ренимацера палати чу дехьаваьккхина иза Ломбардерчу Леньяно госпиталехь. Тхуна интервью яла а реза хилира иза.\n"Со ах кхетамчуьра ваьллера, - дуьйцу Карлос шен цамгарх. - ДегIан температура охьайолуш яцара. Цхьана хенахь са ца даIалора соьга халла бен. ТIаккха дарбан цIийне охьавиллина, интенсиван терапи йолийра лоьраша. Гоьяьлла скафандр коьрта тIе йоьллира, суна кислород кхачийта".\nCOVID-19 вирус яьллачу пациенташлахь 141-ра вара Карло. Видео дIаязйина цо, ша жимма а вистхуьлучу хьоле веача.\n"Лоьрийн дуьхьа деш ду ас хIара. Леньянерчу госпиталера лорйижарий мел диканиш бу. Шуна ца хаьа, шайн са ца кхоош хьийза уьш, тхох массо а дийна висийтархьама. Суна гуш ду хIоранца а цара хьоьгу бала. Оццул дукха цомгуш нах хилар - церан бехк ма бац".\nДизайнеро Giorgio Armani-с а яздина италхойн лоьрашка баркалла олуш кехат. Ткъа цуьнан фабрикехь тега долийна лоьраш вирусех ларбен духарш.\nPrada модан цIийно медперсонална тоьгуш ю масканаш, ткъа Болонера Ferrari фабрикано арахеца кечъеш ю садаIадолуьйту вентиляцин аппараташ.


Мусаевн цIарх маьждиг хир ду Майртупахь\nКуршлойн кIоштарчу Майртупахь маьждиг деш ду Нохчийчуьрчу Iедалхоша Шелан кIоштарчу чоьхьарчу гIуллакхийн декъан хьаькам хиллачу Мусаев Тамерланан цIарх. Цунах лаьцна шен Instagram-хь хаам бина Кадыров Рамзана.\nНохчийчоьнан куьйгалхочо дийцарехь, иза кхечу маьждигех тера а хир ду, цхьана хеннахь 5 эзар гергга стаг чутарлуш а хир ду.\nМаршо Радионо яздина ма хиллара, Оьрсийчоьнан чоьхьарчу гIуллакхийн министраллан академи чекхяьккхина Москвара Нохчийчу цIавогIуш Мусаев Тамерлан велла Ростох кIоштахь хиллачу некъахьовзамехь кху беттан 21-чу дийнахь. Иза дIавоьллина Майртупахь.\nШелан кIоштарчу полицина куьйгалла дан хIоттавале иза вара Нохчийчьурчу парламентан гIантден Даудов Мохьмадан гIаролан хьаькам.\nКавказ.Реалиино дийцарехь, наркотикаш лелийна аьлла Нохчийчохь лаьцна колонехь 4 шо даьккхийтинчу Кавказан къаьмнийн Ассамблеян куьйгалхочо Кутаев Руслана чIагIдора, Мусаевс шена элетрошокерца ницкъ бинера бохуш.


Францехь тховкIело йоьху нохчо оьрсашка дIавалар дихкина Страсбургерчу кхело\nФранци -- Шен кхеташо дIахьош ю Европера адамийн бакъонашкахула йолу кхел, Страсбург, 2014\nЕвроперчу адамийн бакъонан кхело Францино тховкIело ца луш волу нохчийн жимстаг Оьрсийчу дIавала мегар дац аьлла сацам тIеэцна.\nЕвроперчу адамийн бакъонийн кхело шен рогIерчу нохчочух болу сацам баханчу, мангал баттахь тIеэцна бу, амма иза хIинца бен шен интернетерчу сайта тIехь зорбане ца баьккхина цо. ЦIе а ца йоккхуш, цунна метта шех Р.В. аьлла, цIеран а, фамилин а хьалхарчу элпашца билгалваьккхинчу жимчу стеган хьокъехь бу и сацам.\n1987-чу шарахь винчу цу кIанта 8 шо хьалха Францехь политикан тховкIело ехна хиллера. 2008-чу шарахь дуьйна кхин цуьнан гIуллакх теллина ца бовлуш хьебеллачу Францерчу мухIажарийн хьукмато эххар а 2014-чу шарахь дацаре жоп делла хиллера цуьнан тховкIелонах а, кхерамазаллах а долчу дехарна.\nХьукматхоша цу кепара сацам тIеэцаран бахьанаш Европерчу адамийн бакъонашца йолчу кхело зорбане яьккхинчу пресс-релизехь хьахийна дац. Амма ду Р.В. аьлла билгалваьккхина нохчо Франце кхачаран бахьанаш а, цо цига кхаччалца бинчу некъан голатохарш а.\nИштта кхелан сацаман бух хиллачу материалашкахь дуьйцуш ду, и кIант ша тIамехь хилла вацахь а, амма шен жималлехь дуьйна доттагI хилларг тIаме вахча, цуьнца зIе лелош а, цунна тховкIело а, юург а латтош а хилла бохуш.\nЦул тIаьхьа и цуьнан доттагI вийча, цуьнгара Iедалхоша схьаяьккхинчу мобилан телефон чохь кхуьнан контакт карийначул тIаьхьа дIабуьйлабелла цу кIентан баланаш, бохуш яздина ду кхелан сацамехь. Иза, цо ша дийцарехь, Iедалхоша лаьцнера 2006-чу шарахь, шина кIирнахь таIзарш а дина, некъаца цхьанхьа охьакхоьсинера иза.\nЦул тIаьхьа ах шо даьлча ша кхин цкъа а лецира, ахчанца кхаъ балар бахьана долуш дIа а хийцира ша бохуш дийцинера цо Марселехь ша тховкIело йоьхучу хенахь. Ткъа 2007-чу шарахь кхозлагIа ша лоцуш доьзалхочух йолчу шен хIусамнана Iедалхоша йитира, и бахьана долуш шен дуьненчу валанза волу доьзалхо кхелхира, аьлла.\nИ дерриге а амма тоаъалла тешаме ца хеттачух тера ду Францерчу хьукматхошна. Хила там бу иштта цара шайн цу кIантан тховкIелонахчу дехарна негативе жоп лучу хенахь цо Францехь ша даьккхинчу бархI шарчохь, низамаш дохош, масийта къепедацар дина хилар тидаме эцна хила а. Я иза Франце Полшехула веана хилар цара тидаме эцна хила. Цундела цара иза махкара араваккха сацам бинера.\nМухха делахь а, хIинца Европерчу кхело нагахь санна и кIант Оьрсийчу дIалахь, цуьнан бакъонаш хьошур ю, хIунда аьлча цунна цигахь таIзарш дарна кхерам бу аьлла сацам тIеэцна. Францехь вехачу историн Iилманчано Вачагаев Майрбека дийцарехь, и хIинцалераниг дуьхьарлера сацам бац Европерчу кхело Францера арабаха хьийзочу вайнехан хьокъехь тIеэцнарг, хIетте а, хIора а керла и санна болу кхелахойн сацам латкъам бечарна боккхачу къинхьегамца а, зенашца а боьзна хуьлу.\nВачагаев Майрбек: „И санна долу хIума цара масийтаза тIеэцна, даима а нохчашкахь гIо доккхуш тIеэцна сацамаш а бу уьш. И санна долу хIума, суна хетарехь, кхечу пачхьалкхашкахь прецедент санна лорур дара, амма кхузахь и прецедентан бакъо яц, цундела хIора а ша-ша цу кхеле вала дезаш а, хIораммо ша-ша къовса дезаш а хуьлу иза. Атта хIума дац иза, хIунда аьлча, адвокат говза цу хIуманна говза хила веза. Нисло наггахь префектурийн белхахоша кхело иштта сацам бале сихо а йой, стаг аравоккхуш а“.\nМуха нисло -те Европерчу пачхьалкхашкахь тховкIело йоьхучу вайнехан хьокъехь Iедалхоша сел бен-бен сацамаш тIеэцар? Цхьаццаболчарна, гаррехь цхьа а цIерабовла бахьана а доцуш Европе баьхкинчарна Европерчу пачхьалкхийн мухIажарех болчу хьукматхоша хьем ца беш тховкIело яларна, вукхарна, шортта карахь шайна оьрсийн Iедалера кхерам хиларна тоьшаллаш долчарна, хийлаза цаьргара негативе жоп кхачар?\nИ хаттар Малхбузерчу нохчашлахь кест-кеста дийцаре деш ду, цуьнан духе кхиа лууш. Цхьаболчара иза лотерея санна хIума ду, аьтто балахь хьуна сихха схьалур ду позитиве кехат, ца балахь цIехьа гIо аьлла, дацаре жоп а лур ду хьуна олу. Бакъдолчехь, цу хиламан духехь цхьа могIа бахьанаш ду аьлла хета. Цкъа делахь, тховкIело йоьхучо шена кхерам бу бохуш тоьшаллаш дахь а, цунна и кхерам хIун бахьана долуш бу бохург мехала ду хьукматхошна.\nВайн заманахь, Нохчийчохь боьдуш тIом а боцуш, цу стаго ша тIемло вара бохуш чIагIдахь, тамаша а бац хьукматхойн иза террорхо я радикале исламхо хила там бу аьлла шеко кхоллаяла. Кхин цхьаъ бахьана, шеко а йоцуш, ду, Европехь хIинцале а дIатарбеллачу нохчех цхьаболчара доллучу къомана цIе кхоьллина хилар, я куталшций, криминалечу леламашций низам хьоьшуш, я террорхойн талоршкахь дакъалоцуш.\nЦундела, пхийтех шо хьалха Нохчийчуьра хилчахьана тховкIело йоьхучарна иза луш хиллехь, тахана хIораммо а наггахь шерашкахь шаьшна билгал кхерамазалла а, тховкIело а оьшуш хилар Iедалца къовса дезаш хуьлу.\nКхин цхьа нохчо а тоьлла Страсбургерчу кхелехь\nСтрасбурго бехкейо Оьрсийчоь бесланхойн бакъонаш талхорна\n"Арахьарчу агентан" мах хадор бу Страсбурго\nЕвропан кхело нохчашца боьзна сацамаш тIеэцна\nЕвропан кхело декхарейина Оьрсийчоь Навальныйна 56 эзар евро охьадилла\nОьрсийчоь реза яц Европан кхелан сацамашна даредан\nСтрасбург: 1 миллион евро охьадуьллийла Кремло нохчашна


Нохчийн къам юьхьIаьржа хIиттадо Донбассе лестачара\nУкраина -- Донецкехь пачхьалкхан эскаршна дуьхьал лаьттачу сепаратистийн тоба, 25Мар2014\nТIаьххьарчу деношкахь кеп-кепарчу хьостанашкахула яьржинчу видеоша а, аьзнаша а шеко ца юьту, Донбассе а кхаьчна, цигахь Украинан эскаршца тIемаш беш Оьрсийчуьра тIемалой а, эскаршкахь гIуллакхден кегийрхой а хиларх. Нохчий а бу царалахь дуккха а...\nТезеташ къайлаха-къулаха хIутту Нохчийчохь. Теркйистехь, масала, кIира хьалха цхьана дийнахь маьI-маьIехь хилира царех массийтта. Амма нахана дихкина уьш хIитто а. Украинехь белла кегийрхой балийна, я дакъа доцу тезет хилла дIогахь-кхузахь олий, хаам бо Маршо Радионе хийлачо, амма доьху шен аз дIа ца яздар, шегара официалехь тоьшалла ца дехар. Цундела тхан таро яц ишттачу хьостанех пайдаэца.\nТкъа тхоьца къамелаш дан хIуьттучара иштта дуьйцу. Ис стаг вагийна, дакъа дохийна я данне а доцуш, кеп хIоттош, каш дина, дIавоьлли махкахь бохуш дуьйцу къира хьалха Маршо Радиоца къамелаш диначара.\nИнтернетехула, масала, Ватс-аппехула, кхечу тешамечу хьостанашкара схьаэцна Маршо Радионо массех видеокийсик. Уьш ю Украинехь яьхна. Гойту цара нохчий Донбассехь, цигарчу террорхойн могIаршлахь дуккха а буйла.\nДонбассехь лазийна, лаьцна Украинан эскархо ву кху видео чохь. Нохчийн мотт бу "толамхочо" буьйцург.\nМуьлххачу а нохчочун кийра цIе юьллуш дош ду «зачистка». Шаьш зачистка дIахьош ду боху Донбассерчу цхьана юьртан урамашкахула, боьха хабарш а багахь, маса тоьпаш хьалха а яьхна, сиххачу боларахь хьаьлхина боьлхучара а. Церна хотIо дагалоцуьйту 1995 шарахь СемаьIашкахь, 100 стаг а вуьйш, оьрсаша хIоттийна «зачистка», я 2000-чу шарахь, 60 стаг а вуьйш, Аьлдахь эккхийтина къематде.\n"Зачистка" еш бу нохчий герзахой\nПутинал башха, къера вац ша Украинан маршо хьаша нах хьежош хиларна я Кадыров Рамзан а. Уьш бан-м бу цигахь, амма ша хьежийна бац, бохура цо денош хьалха.\nТIемаш беш яьхна видеош, цIерачу нахана хьалха дозаллаш деш, телефонашкахула дIа а кхоьхьуьйту Нохчийчуьрчу тIемалоша. Царех ю хIара а.\nУкраинахошца тIом беш бу нохчий\nТкъа телефонехула хIара къамел дийриг Нохчийчуьрчу шен хьакамна довзуьйтуш ву шен куьйга кIелхьарчу герзахошкара шийла хьал. Къамело гойту Нохчийчуьра Украине лелачу а, цигара богIучу а герзахошца бухарчу хьакамаша зIе латтош юйла.\nДецIерачу хьаькамца къамел до террорхойн буьйранчас\nДуккха а бу Украинерчу оьрсийн сепаратистийн могIаршкахь нохчий тахана. ХIинццалц иза бакъ дац баьхна кхетамчохь болу нохчий ца тешийла дац тоъал яьржинчу информацех.\nНагахь санна, и бакъдерг нохчийн къоман сий дожош юьхьIаьржо хиларх уьш тешна белахь, бакъо яц церан шайн къовсам нийсонан хорша ца берзо а, Нохчийчоь керлачу баланех Iалашъярхьама, Донбассе лестачу нохчийн герзахойн юьхь ца яха а.\nШела. Хьалха кхузахь нах бара бехаш


Бусулба ...Оьрсийчоьнан президент ... Кадыров Рамзан!\nПутин Владимир а (аьтт), Кадыров Рамзан а.\nДуьненаюкъарчу «Пью Центро» (Pew Forum) теллина деьнентIерчу динийн кхане муха хир ю. Гучудаьлларг ду бусулба дин лелочу нехан терахь 73 процент алсам дер хилар. Керстанаш - 35 процентна, иштта дIа кхин а. Бусулбанийн терахь цхьатерра ала мегар долуш, дIахьуттур ду керстанийн терахьца.\nТкъа цхьаболчу Оьрсийчура эксперташна хетарехь, Оьрсийчоьнах исламан пачхьалкх хила мега кхин а хьлха – 10-15 шо далале. Цунах лаьцна яздо Дийна Журнал социалан машанехь йолчу шенг агIон тIехь публисцисто Подосокорский Николайс. Цу хьокъехь масийтта хаттар дира оха цуьнца.\nХьан артикл «Оьрсийчоьнах исламан пачхьалкх хила мега 10-15 шо даьлча» аьлла цIе йолуш ю. Мел бух болуш ду ахьа дуьйцург, хIунда хета хьуна Оьрсийчоьнах кестта бусулба пачхьалкх хир ю аьлла?\nПодосокорский Николай: "Иза цхьа юкъара тенденци ю. Цунах лаьцна Англехь а дуьйцу ислам шорлуш долу дин ду бохуш, Францехь а дуьйцу кестта и пачхьалкх бусулба хир ю бохуш. ХIинца вайна гуш ду вайн юкъаралла радикалан хуьлуш.Ткъа ницкъаца идеологи а, дин а даржош хилча мелла а фанатикаш болу нах тоьлу.\nТкъа, суна хетарехь, таханалера Оьрсийн Правосавин Килса накъосталла деш ю ислам даржош. Вайна хаьа шариIатан гIортор еш волчу Чаплин Всеволода динчу дIадарех лаьцна а, шайна юкъахь хиджабаш лелорах лаьцнарг а долуш. Цо дIахьедар дира, Кадыров Рамзанна критика йина волу муьлхха а стаг оьрсийн къоман мостагI ву аьлла.\nТкъа тахана вайна гуш ду ша бусулба нехан турс долуш санна лелаш волу Кадыров Рамзан цхьаъ бен политик цахилар Оьрсийчохь цхьа миллион стаг урамашка араваккхалур волуш. Кхин цхьанге а далур дац иза. Цуьнан амбицеш а гуш ю вайна. Уггаре а наха лоручу а, наха хьехочу а 5 политикана юкъахь ву иза. Ткъа, суна хетарехь, иза Путинан метта хIотта мегаш ву 2024-чу шарахь».\nТкъа вон ду иза, я дика ду?\nПодосокорский Николай: «Иза вон а дац, дика а дац. Со мах хадош вац. Кхузахь оьшуш ду аьлла цахета суна мах хадо. Амма вай юьйцург маршо елахь, тIаккха, шеко йоцуш, хIинца хуьлуш долчо вай дуьгуш ду тоталитаран пачхьалкхана а, юкъараллана а тIе. Дера, цу тайпа юкъараллехь ваха вуно аьхна ма-дац. Амма, юха а хаттар ду, хьанна дац аьхна? Дуккха а нах бу цу тайпа хьолана реза болуш а, иза аьхна хеташ а. Цундела, даиман а иза хуьлуш ма-хиллара, кIайниг а, Iаьржаниг санна, цхьанна дика хуьлу вукхунна вон хуьлу.\nТкъа нохчий хIинцале а бу аьлла-м ца хета хьуна цу хьолехь бехаш?\nПодосокорский Николай: "Цхьаммо забар йина-кх, Оьрсийчоь Нохчийчоьнах дIатоьхна аьлла. Со кийча вац мах хадо нохчийн дахаран хьелашна. Суна дика ца доьвзу цигара хьал. Амма тIаьххьара цигахь Къизаллаш лелорна дуьхьал йолчу комитетаца лелийнарг а, кхин дерг а тидаме эцча, тенденцеш радикалан ю цигахь. Амма кхузахь, суна хетарехь, ерриг а Оьрсийчоь тIеозор ю кхин а къоршамечу хьолана. Суна хетарехь, Оьрсийчура бахархой цунна кийча бу".\nХьо хьой баккъалла а тешаш-м хир ма вац хьайн сценарий кхочуш хир ю бохучух?\nПодосокорский Николай: "Гой шуна, 100 шо хьалха а ма-моттара нахана Николай ШолгIачуьнана Iедал доьхча дерриг а дика а хир ду, Iедале либералаш а богIур бу, иштта дIа кхин а. Амма бахархошна юкъахь тIом болабелира, тIаккха йоккха террор хилира, юха Сталин веара. Суна хетарехь, и хиламаш юха а цу кеппара хила мегаш бу. Путин дIаваьлча Путинан култ юкъайоккхур ю, Ленинан культ санна. Ткъха Кадыровх, нохчочух, хьалха сийлахь гуьржий ма-хиллара, керла Сталин хила мега, кхузамахьлера хьал тидаме а оьцуш".\nМаршо Радион хаттаршна жоьпаш делларг вара «Оьрсийчоьнах исламан пачхьалкх хила мега 10-15 шо даьлча» цIе йолчу артиклан автор публицист Подосокорский Николай.\nБуслуба ...Оьрсийчоьнан президент ... Кадыров Рамзан!


www.islamannur.org - ДоIанан дозалла\nХьехам х1оттийнарг: шайх Мухьаммад Хьассан\nХастам бу Аллах1ана, шен доьзалхо воцучу, шен паччахьаллехь шеца кхин накъост а, кхин дела а воцучу. Ша цхьаъ бен кхин воцу дела ву И, Иза бен Кхуллург, Кхобург, Кхиорг а воцуш. Берриге хастам а, дерриге 1ибадат а шена дан хьакъ верг ву И. Цундела ву И ша омра дина, шена бен 1ибадат ма де аьлла. Цо гойту Аллах1 шега кхайкха хьакъ хилар а, кхийолу шайга кхойкхуш йолу массо х1ума харц хилар а.\nХастам бо аса Хьуна, сан Дела, г1о а лоьху аса Хьоьгара, гечдар а доьху аса Хьоьга, нийса новкъа ваккхар а доьху аса Хьоьга. Хьуна хьакъ болчу хастаман чот ялац соьга. Айхьа хьо ма-хасттор ву-кха Хьо, хастор сийлахь ду Хьан, сийлалла барам боцуш доккха ду Хьан, Хьо бен кхин дела а вац.\nТоьшалла до аса Аллах1 бен кхин дела цахилар, ша цхьаъ волу, шеца накъост а воцу. Хьалхарниг ву И, т1аьхьарниг ву И, лекханиг ву И, дерриге х1ума хуург ву И.\nХьалхарниг ву И, цул хьалха хилла х1умма а доцуш. Т1аьхьарниг ву И, шел т1аьхьа кхин х1умма а дуьссур доцуш. Лекханиг ву И, шена т1ехула кхин х1умма а доцуш. Дерриге х1уманна ницкъ кхочург ву И, цхьанне х1умано Ша г1орасиз ца веш.\nТоьшалла до аса, Мухьаммад Цуьнан лай а, элча а хиларца, Цо иза шен халкъах хаьржинарг хиларца а, Цуьнан доттаг1 хиларца а. Элчаналла д1адаржийнарг ву и, Делан аманат д1акхачийнарг ву и, умматана хьехар динарг ву и, Аллах1а иза ваийтарца адамийн г1айг1а-сингаттам д1абаьккхинарг ву и, дан ма-деззара Аллах1ан новкъахь Джих1ад динарг а ву и, 1ожалло ша лаццалц.\nЯ Аллах1! Айхьа пайхамарашна церан умматан ц1арах бинчу дикачу бекхамашха уггаре а дика бекхам бехьа цуьнах, элчаналла д1акхайкхорна дика хьехамаш баржорна Айхьа динчу дикачу совг1аташха уггаре а дика совг1ат дехьа цунна.\nЯ Аллах1! Къинхетам бехьа, маршо ехьа, диканехь совваккхахьа, беркат дехьа цунна а, цуьнан доьзална а, цуьнан асхьабашна а, иза везначарна а, цунна т1аьхьа баьзначарна а, цо еанчу нийсонца нисбеллачу массарна а, цуьнан Суннатна т1аьхьа х1иттинчу массарна а, Къематде кхаччалц цуьнан ларашна т1аьхьа мел ваьзначунна а.\nХьоме вежарий, йижарий! Марша дог1ийла шу!\nТахана вайн цхьаьнакхетар до1анан дозаллех лаьцна дийцархьамма ду.\nХ1ай, Аллах1ан дуьхьа вовшашна дезар т1ехь долу вежарий а, йижарий а, бусалба нах а! Адам дехаш ду кху заманчохь, лаамаш телхина еанчу, питанаш алсамдевлла еанчу, шеконаш яьржина еанчу, харц лаамаш а, телхина сатийсарш а даьржина еанчу, сингаттамаш а, г1айг1анаш а яьржина еанчу, баланаш ч1аг1белла еанчу, адам хьередар совдаьлла еанчу, цатемаш жигарабевлла еанчу.\nЦу дерриге питанашкахь г1айг1ане доьжна лаьтташ долу адам д1ах1оьттина, Сийлахь-лекха волчу Аллах1аца д1ах1оттадала муш оьшуш, ша Кхоьллинчуьнца з1е тасар хьаште долуш.\nКху дерриге хьеречу хьелашкахь сингаттаме доьжна адам д1ах1оьттина, ша Кхоьллинчуьнца ч1ог1а уьйр оьшуш - шен дагна синтем лур болу а, иман лур долу а, тем-сада1ар лур долу а, собар лур долу а.\nКху дерриге телхина даьхкинчу деношкахь, бохамаша к1елдитина, хьийзон адам д1ах1оьттина, дехха деха латтаре хьашт долуш, к1оргга до1а синош чу а оьзна, цу заманахь х1ара дерриге питанаш а дицдина, цул сов х1ара дерриге 1алам а дитина - синтемах доьхна детталуш долу, вовшахлеташ хьийзаш долу, вовшашца 1оттаделла долу, барт боцуш лаьтташ долу.\nИза цхьана ханна Сийлахь-воккхучу Аллах1ана хьалха д1ах1уттур ду, шен дехар а, муьт1ахь хилар а гойтуш, ши куьг а лаьцна, шен дог хьаста а долуьйтуш, шен дилхане зуз а доуьйтуш, велхар а оьккхуьйтуш, б1аьргара хи а додуьйтуш.\nТ1аккха шена хаалун йолчу парг1атонан дуьхьа, и юьйцуш ала дешнаш доцуш йолчу, дерриге луг1атан жайнашкахь долчу дешнашца цхьаьна ала г1оьртича а.\nИза - до1а ду, иза - до1анца Аллах1ан не1аре х1оттар ду.\nДо1а - пекъар волу лай шен бахаме волчу Делаца д1ах1уттуш йолу з1е ю.\nДо1а - г1орасиз волу лай шен нуьцкъала волчу Делаца д1ах1уттуш болу муш бу.\nДо1а - миска волу лай дерриге хьелан да волчу Делаца йолу уьйр ю.\nБоккъалла а, х1ора адамна а цу до1ега долу хьашт доккха ду. Иштта адамна хьашт ду ша г1орасиз хилар а, пекъар хилар а хаар. Х1ора адамна хаа деза, кху дуьненахь Сийлахь а, Воккха а волчу Аллах1е верзар бен к1елхьара волийла цахилар.\nШен г1орасизалла а, пекъаралла а, г1ийлалла а хууш Аллах1е верза везар доккха хилар хаар а хьашт ду х1ора адамна. Цу Аллах1е и верзахь, цуьнан верзар бахаман а, ницкъан а, сийлаллин а, воккхаллин а Да волучуьнга верзар ду.\nДо1а дуьйцу дакъа ч1ог1а сийлахь дакъа ду.\nЦуьнах дийцар деха хиларе а хьаьжна, сайн къамел доцца, масех аг1о чулоцуш дина, кхачам бийр бу аса.\nХьалхара: Къур1анчуьра а, Суннатера а долчу до1анан дозалла.\nШозлаг1а: До1а къобалдина хилийта хиланза ца болу бехкамаш.\nВежарий! Тидам леррина т1ебахийтий ладог1алаш, х1унда аьлча, вайна гуш дуккха а нах бу, къа-бала балхош, до1а динера ша дукхазза а дукхазза, жоп ца дели суна Сийлахь-везачу Аллах1а бохуш. Бахьанаш х1ун ду т1аккха? Дика ладог1алаш, Аллах1а соьх а, шух а къинхетам бойла.\nКхозлаг1а: До1анан г1иллакхаш.\nДоьазлаг1а: Шайн до1анна жоп лун дерш муьлш бу?\nПхоьазлаг1а: Шайн до1а къобалдийриш муьлш бу?\nКъур1анчуьра а, Суннатера а долчу до1анан дозалла.\nВаллах1и, Къур1анчуьрчу до1анан дозаллех дуьйцуш, «Бакъарат» суратера цхьа аят бен дацахьара а, цуьнан дозалла ган а, Делан къинхетам боккха хилар хаа а, тоьар ма-дара иза Сийлахь а, Леккха а волчу Аллах1ан дош дуй:\nوإذا سألك عبادى عنى فإني قريب أجيب دعوة الداعى إذا دعانى فليستجيبوا لي واليؤمنوا بي لعلهم يرشدون البقرة: 186\n«Хьоьга сан лайша Соьха дерг хаттахь, ткъа Со уллохь ву, кхайкхинчунна дехарна жоп луш ма вуй, цо Соьга кхайкхичахь. Цара а лойла Суна жоп, Соьха теша а тоьшийла. Уьш хила мегар-кха нийса новкъа нислуш» («Бакъарат»: 186).\nХ1ара аят, бусалба вежарий, тамаше аят ду. Бусалба стеган дагчу тешар а, дикане догдахар а кхуллуш, там а беш, цут1е сина парг1ато а луш аят ду и.\nТамаше карчаме алар а, къеггина-сирла масал а ду кху аятехь, вай цуьнан тергам а, тидам а бар декхар долуш. Цу масалх дерг хьахор вай.\nХьалхара: Аллах1а (Хастаме а, Лекха а волчу), пайхамаре наха цхьа муьлхха а х1ума хаьттича, цу хаттарна жоп ло, х1ара-х1ара д1аала, х1ай Мухьаммад, олу. Масала:\nيسألونك عن الأهلة قل هى مواقيت للناس والحج . البقرة: 188\n«Бутт ц1инбаларх хоьтту цара хьоьга, д1аала: «Цо наханна а, хьаджанна а хенан яккъаш билгалйо»» («Бакъарат»: 189).\nويسألونك ما ذا ينفقون قل مآ أنفقتم من خير فللوالدين والأقربين واليتمى والمساكين وابن السبيل‘ وما تفعلوا من خير فإن الله به عليم . البقرة:215\n«Цара хоьтту хьоьга, х1ун харж ян еза шаьш бохуш, ала: «Муьлхха а дика, аша д1асалуш долу, кхача деза дена-нанна, уллера гергарчарна, байшна, мискачарна, некъахошна. Аша дина муьлхха а дика, Аллах1 и хууш ву»» («Бакъарат»: 215).\nيسألونك عن الشهر الحرام قتالٍ فيه قل قتال فيه كبير . البقرة: 216\n«Хьарамчу баттахь т1ом бар муха ду хоьтту цара хьоьга, ала: «Цу баттахь т1ом бар доккха (къа, зулам) ду»» («Бакъарат»: 216).\nويسألونك عن المحيض قل هو أذاى . البقرة: 221\n«(Зударийн) ц1ано йохарх дерг х1ун ду хоьтту цара хьоьга, ала: «Бала хьоьгуьйту цо»» («Бакъарат»: 221).\nيسألونك عن الأنفال قل الأنفال لله ولرسوله. الأنفال: 1\n«Х1онсашха дерг хоьтту цара, ала: «Х1онсаш Аллах1ан а, цуьнан элчанан а ю»» («Анфал»: 1).\n(يسألك الناس عن الساعة قل إنما علمها عند الله).\n«Къематан де х1оттарх дерг (маца х1утту бохуш) хоьтту хьоьга наха, ала: «Боккъалла а, цуьнах дерг хаар Аллах1ехь ду»».\nيسألونك عن الخمر والميسر قل فيهما إثم كبير البقرة: 218.\n«Цара хоьтту хьоьга вахочу маларех а, шовкъечу ловзарех а дерг, ала: «Доккха къа ду цаьргахь»» («Бакъарат»: 218).\nХ1ара цхьа аят доцчу дерриге аяташкахь д1аала аьлла ду. Кху цхьана аятехь Сийлахь-веза волчу вайн Дала ца аьлла шен пайхамаре (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна): «Хьоьга сан лайша соьх дерг хаттахь, ахьа д1аала».\nВаллах1и ца аьлла-кха. Муххале Аллах1а шен лайшна жоп далар ша-шена т1еэцна-кха, ша-шен сийлахь долчу дег1аца, юкъарча а воцуш, жоп делла-кха Цо, олуш: «Хьоьга сан лайша соьх дерг хаттахь, ткъа со уллохь ву».\nЦо ца аьлла: «Ала, х1ай Мухьаммад, Со уллохь ву алий».\nХ1унда ца аьлла хаа лаахь, дера ца аьлла, лайний, цуьнан Сийлахь-везачу Аллах1аний юккъехь юкъарча ца хилийтархьамма.\nКхайкха Аллах1е хьайна луъучу хенахь. До1анан ши куьг айде сийлаллин Да волчу Аллах1е хьайна луъучу заманчохь. Амма пайхамаре ма-деха, эвлаяашка а ма-кхайкха, валига а ма-деха.\nХьайн до1анан ши куьг хьастадалийта цу цхьана Аллах1ана шенна. Миччахьа меттехь а, муьлххачу хенахь а сийлаллин-возаллин Да волу Аллах1 карор ву шуна, хезаш а, гуш а, цул совнаха жоп луш а.\n(وإذا سألك عبادى عنى فإني قريب)\n«Хьоьга сан лайша соьх дерг хаттахь, ткъа Со уллохь ву», - ма бохий Цо.\nТхан Аллах1-Дела! Дехар дац Хьоьгара бен, сатийсар дац Хьоьгара долчуьнга бен, болх биллар дац Хьуна т1е бен, г1о дехар дац Хьоьгара бен, орца дехар дац Хьоьгара бен, дуй баар дац Хьан ц1арца бен, т1аваф дар дац Хьан хьажин ц1ийнан гонаха бен.\nСан иманехь волу ваша! Хьан 1акъидат нийса хуьлийла! Хьан тавхьид нийса хуьлийла! Хьан иман ч1ог1а хуьлийла! Хьан до1анан куьйгаш, цхьаъ бен воцчу Аллах1е кхойкхуш, хьалаойуш хуьлийла кху дешнашца:\n«Сан Дела! Хьоьх доцчу тешарх ц1ена ву-кха со, Хьоьга доцчу сатийсарх ц1ена ву-кха со, Хьуна бен муьт1ахь цахиларх ц1ена ву-кха со, Хьуна т1е бен болх цабилларх ц1ена ву-кха со, Хьуна муьт1ахь хуьлуш бен собаре цахиларх ц1ена ву-кха со, Хьуна муьт1ахь хуьлуш бен охьацата1арх ц1ена ву-кха со, Хьан сийлахь долчу шина куьйгахь долчуьнга бен дог цадахарх ц1ена ву-кха со, Хьан доккхачу воккхаллех бен цакхерарх ц1ена ву-кха со».\nИ хуьлийла хьан 1акъидат а, хьан тавхьид а, хьан иман а!\nПайхмара (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) аьлла:\n(إذا سألت فسأل الله وإذا استعنت فاستعن بالله)\n«Айхьа дехахь, Аллах1е деха, хьайна г1о эшахь, Аллах1ера лаха».\nАллах1 оьг1аза воьду, ахьа Шега дехар дитича.\n(من لم يسأل الله يغضب عليه).\n«Аллах1е цадехначунна Аллах1 оьг1аза воьду».\nИ хьадис дийцинарг Тирмизи а, кхиберш а бу. И хьадис «Хьасан» даржехь ду, и оцу даржехь леринарг шайх Албани ву шен «Сахьихь ал-джами1» ц1е йолчу жайнахь.\nАллах1 оьг1аза воьду, ахьа шега дехар дитича. Аллах1у Акбар!\nМа доккха х1ума ду и. Аллах1ана хьоьгара лууш дерг - хьо Цунна хьаставалар ду-кха. Хьо Цуьнга хьашт долуш хилар а, хьо г1орасиз хилар а, хьо миска хилар а хаар ду-кха хьуна. Бахаман а, ниц1къан а, сийлаллин а да волчу Аллах1е товжар ду-кха хьо. Х1унда? До1а 1ибадат долун дела.\nХьадисехь деъна, ша хьадис «Сахьихь» ду, шайх Албанис «Сахьихь» лерина и шен «Сахьихь ал-джами1» ц1е йолчу жайнахь. Асхьабех и дийцинарг Ну1ман бин Башир ву, пайхмара (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла:\n«До1а 1ибадат ду».\nДо1а бохург - Аллах1на хьаставалар ду, Цуьнга кхайкхар ду, хьайн хьашт Аллах1е диллар ду, хьайна оьшург а, хьайн хьашт а кхочушдар Аллах1е дехар ду.\nДо1а 1ибадат ду. Цул совнаха, Аллах1ана гергахь до1анал сийлахь х1ума цхьаъа дац. Хезирий шуна, х1ай Аллах1ан лайш! Аллах1ана гергахь до1анал сийлахь х1умма а дац.\nХьадис ду, и дийцинарг имам Ахьмад ву «Адаб ал-муфрад» ц1е йолчу жайнахь, имам Бухари а ву. Ша хьадис «Сахьихь» ду.\nАллах1у Акбар! Аллах1 оьг1аза воьду - Шега ца ехча, адам оьг1аза доьду - шега ехча. Х1унда аьлча, и адам къен долун дела, нахана гарехь дехаш далахь а; и адам г1орсиз долун дела, нахан гарехь г1ора долуш делахь а.\n(يا أيها الناس أنتم الفقراء إلى الله والله هو الغني الحميد إن يشأ يذهبكم ويأت بخلق جديد وما ذلك على الله بعزيز . فاطر:14-15\n«Х1ай нах! Шу Аллах1е хьаште ду, ткъа Аллах1 - Вехаш, Хастаме ву. Цунна лаахь, шу х1аллакдина, кхин керла кхолларалла кхуллур ду Цо, иза - хала дац Аллах1ана».\nХ1ай, адам! Аллах1ан бахамашна улле биллича, хьан бахам х1ун ю?\nХ1ай, адам! Аллах1ан ницкъана улле биллича, хьан ницкъ х1ун ю?\nХ1ай, адам! Аллах1ан ч1аг1амна улле биллича, хьан ч1аг1ам х1ун ю?\nХ1ай, адам! Паччахьийн паччахь волчу Аллах1ан паччахьаллина улле диллича, хьан паччахьалла х1ун ю?\nيا أيها الإنسان ما غرك بربك الكريم. الذي خلقك فسواك وعدلك . الإنفطار: 6‘7.\n«Х1ай, адам! Хьо тиларе вигнарг (1ехийнарг) х1ун ду, хьан дика Дела хьокъехь. Хьо кхолла а кхоьллина, хьан сурт дуьззина д1ахоттийна волчу» («Инфит1ар»: 6,7).\nИ ду до1а, до1а - 1ибадат ду. До1анал Аллах1ана гергахь сийлахь х1умма а дац.\nДика ладог1а соьга, кху хьадисе, муъмин стеган дагчу синтем а, иманан г1ора а дуттуш долчу. Пайхмара (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) боху:\n«Аллах1 эхье (эхь хеташ), комаьрша ву, стага шен до1анан ши куьг хьалаайдича, и шиъ х1умма а доцуш даьсса духатоха эхь хета Цунна».\nАллах1у Акбар! Аллах1на хьоьх эхь хета-кха, хьуна Аллах1ах эхь ца хета.\nЛа илах1а иллаллах1. До1анна ши куьг айде Сийлахь-везчу Аллах1е. Ала цу хьо кхоьллинчу а, хьайна рицкъа лучу а Деле:\n- Со г1ийла ву, аса г1о доьху Хьоьга!\n- Къиношна гечдийриг вац Хьо бен!\n- Дуьнено 1ехий со, Хьан гечдаре сатуьйсу аса!\n- Сан Дела, тоба дина, Хьайга кхойкхуш долу сан дог духатуху Ахьа?\nАллах1е товжа, Иза хезаш, уллохь хилар, до1анна жоп луш хилар а хаа. Ч1ог1ачу т1улгана бухахь боданечу буса 1аьржачу зингатан такхар а, цо охьабуьллу ког хезаш а ву И.\nلقد سمع الله قول التى تجادلك فى زوجها وتشتكى الى الله والله يسمع تحاوركم. الله سميع بصير . المجادلة: 1\n«Аллах1на хезна зудчуьнан дешнаш, шен майрачунна хьокъехь долчунна, хьоьца къийсаме яьллачу а, Аллах1е кхойкхучу а. Аллах1на хезна шун къийсам, Аллах1 - Хезаш, Гуш ма-вай» («Мужадалат»: 1).\nБусалба нехан Нана йолчу 1айшата (Аллах1 реза хуьлийла цунна), Валлах1и аьлла, цу чохь сонехь ма-яра ша, ткъа цара вовшашка дина къамел хезна ма-дацара суна, Аллах1на хезнера и, ворх1 стиглана т1ехула волчу. Х1унда аьлча, дерриге хезаш а, уллохь а, до1анна жоп луш а ма вай Аллах1.\nإذهبا إلى فرعون إنه طغي - خطاب الله لموسي وهارون - فقولا له قولا لينا‘ لعله يتذكر او\nيخشي قالا ربنا اننا نخاف ان يفرط علينا او ان يطغي قال لا تخافااننى معكما اسمع وارى . طه: 44\n«Пир1унна т1е г1о ший а - Мусага а, Х1ароне а деш къамел ду и, - «магийначуьнан дозанал» т1ехваьлла и. К1еда къамел де цуьнга, хьехаме ладог1а мега цо, я Делах кхера мега и. Цу шимма аьлла: «Тхан Дела! Кхоьру тхо, цо тхуна та1зар дарна сихо ярна, я «магийначуьнан дозанал» т1ехваларна». Аллах1а аьлла: «Ма-кхера, Со ма-вай шуьшинца. Со хезаш а, гуш а ву»» («Т1ох1а»: 44).\nХезаш а, гуш а ву боху Аллах1а ша, х1ай до1а дийриг.\nСийлахь-везачу Аллах1на хезаш ву хьо, сийлахь-везачу Аллах1на гуш ву хьо. Уьш Аллах1ан куьцаш ду.\nКъобал данза д1аматетта уьш!\nКхечийн куьцех тармаде уьш!\nАллах1ан хазар кху тайпана ду - ма ала.\nАллах1ан гар иштта ду - ма ала.\nليس كمثله شيئ وهو السميع البصير . الشورى:11\n«Цуьнах тера х1умма а дац, Иза хезаш-гуш ву» («Шура»: 11).\nХьекъалш дац Цунна т1екхуьуш, я кхетамаш а бац Цуьнан сурт х1отто таро йолуш, я б1аьргаш а дац Цунна т1екхуьуш.\n«Б1аьргаш т1ецакхуьу Цунна, Иза къинхетаме, хууш а ву» («Ан1ам»: 103).\nЦ1ена ву И, шех тераниг кхиниг цхьа а хиларх. Дуьхьала верг вац Цунна, тераниг а вац Цуьнах, доьзалхо а вац Цуьнан, да а вац Цуьнан.\nقل هوالله أحد. الله الصمد. لم يلد ولم يولد. ولم يكن له كفوا أحد . الإخلاص.\n«Ала: «Иза - Аллах1 - Цхьаъ ву! Аллах1 - абаден абденналц д1а ву! Вац Цуьнах ваьлларг, цхьаьннах а ваьлла вац Иза! Цуьнца нисвала хилла вац цхьа а, йиш а яц хила цхьа а!»» («Ихлас»).\nСийлахь-везчу Аллах1е кхайкха, Аллах1 хезаш, уллохь, жоп луш хилар а хаа.\nХ1окху хьалхарчу до1анан дозаллех долу дакъа дерзадо аса кху доккха а, сийдолчу а хьадисаца.\nБухарис а, Муслима а дийцина, Аби Муса ал-Аш1арийс (Аллах1 реза хуьлда цунна) элира аьлла:\nكنا مع رسول الله صلى الله عليه وسلم فى سفر فجعل الناس يرفعون أصواتهم بالتكبير (الله أكبر‘ ويرفعون اصواتهم بالدعاء) فقال النبي صلى الله عليه وسلم (المعلم المربى‘ والامام والقدوة) أيها الناس! اربعوا على أنفسكم‘ انكم لا تدعون أصما ولا غائبا‘ إنما تدعون سميعا بصيرا‘ والذي تدعون أقرب الى احدكم من عنق راحلته\n«Тхо Аллах1ан элчанца (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) некъаца дара. Т1аккха цхьа нах, «Аллах1у Акбар» аларца, шайн аьзнаш ийдан буьйлира («Аллах1у Акбар» аларца, до1анаш деш, шайн аьзнаш ийдан бевлла уьш). Т1аккха пайхамара (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) (нийсаче новкъа нисбечу хьехархочо, масал долчу имамо) элира: «Х1ай, нах! Шайн аьзнаш охьата1аде, къорачуьнга я генарчуьнга кхойкхуш дац шу, хезаш а, уллехь а волчуьнга кхойкхуш ду шу, аша кхойкхург шуна уллехь ма ву шу т1ехевшинчу дийнатийн вортанал а»».\nАллах1а сийлахь долчу Къур1анахь боху:\n(ولقد خلقنا الإنسان ونعلم ما توسوس به نفسه‘ نحن أقرب اليه من حبل الوريد).\n«Адам а кхоьллина оха, цуьнан сино цунна хьоьхург хаьа тхуна, цунна уллохь ду тхо, цуьнан вортанан пхенал а».\nАбу Муса-л-Аш1арийс (Аллах1 реза хуьлда цунна) боху:\n«Цунна (элчанна) (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) т1ехьа вара со, сайллахь бохуш 1аш: «Ла хьавла вала къуввата илла биллах1». Т1аккха пайхамара (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира: «Х1ай, Къайсан к1ант 1абдуллах1! Ялсаманера хазна йийца аса хьуна?». Аса элира: «Йийцахьа, х1ай Аллах1ан элча». Т1аккха элира цо (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна): «Ла хьавла вала къуввата илла биллах1» ю»».\nКхайкха шайн Деле, хьоьх цхьа зен хьакхаделча, айхьа Цуьнга кхайкхича и д1адоккхуш волчу. Аллах1у Акбар!\nأمن يجيب المضطر إذا دعاه ويكشف السوء ويجعلكم خلفاء الأرض أإله مع الله قليلا ما تذكرون . النمل: 62\n«Оьшучунна жоп лург а, боьссина бала д1абоккхург а, лаьтта т1ехь шух дай (верасаш) дийриг а мила ву? Дела ву. Ткъа Аллах1ца (Кхин дела ву ткъа Аллах1ца цхьа а? До1а хезаш а, жоп луш а? Х1унда тийжа шу Аллах1 воцчунна т1е, Аллах1е кхайкхина тоам ца беш? Бохуш 1аш Аллах1 воллушехь: أليس الله بكاف عبده («Аллах1 тоьаш вац шен лайна?»)? Пайхамарашка а, эвлаяашка а х1унда кхойкху аша, Аллах1 ша цхьаъ бен ма-вац хезарг а, жоп лург а?) хьехам д1аоьцурш ма-к1еззиг бу-кха» («Намл»: 62).\nЦхьана Аллах1е кхайкха: أدعونى أستجب لكم («Соьга кхайкха, Аса жоп лур ду шуна»), цхьана Аллах1е товжа, цхьана Аллах1е деха. Хьо цхьанхьа арахь тилча, т1аккха ахьа Цуьнга дехча, хьо ц1аверзош волчу. Шуна йокъа х1оьттинехь, т1аккха аша Цуьнга кхайкхича, лаьттан ялта хьийкъина кхиош волчу. Аллах1у Акбар!\n(أأنتم تخلقون أم نحن الخالقون).\n«Шу ду, ткъа, кхуллуш дерш, я тхо ду кхуллурш?».\n(أأنتم تزرعونه ام نحن الزارعون).\n«Шу ду, ткъа, и ялта хьаладолуьйтурш, я тхо ду и ялта хьаладолуьйтурш?».\nДерриге х1ума шен карахь дерг Сийлахь-веза Аллах1 ма ву.\n(قل إن الأمر كله لله).\n«Ала: «Дерриге х1ума Аллах1ан ду» (Аллах1ан карахь ду)»».\nИ дерриге х1ума шен карахь долчунна т1етовжа, Хастаме а, Ц1ена а, Леккха а волчу.\nХ1ара доцца дийцар дара, Къур1анчуьра а, Суннатера а долчу до1анан дозаллех.\nДо1а къобалдина хилийта хиланза ца болу бехкамаш.\nКху цхьаьнакхетарехь хьахо леринчух бара Дала до1анна жоп дала хиланза ца бовлу бехкамаш. Дика тидам белаш кху коьртачу х1уманна. Хьалха вай ма-хьаххор, дукха нах къа-бала балхош а, аьрзнаш хезош а хуьлу: «Аллах1е дукха до1анаш дира аса, жоп ца делира суна», бохуш. Т1аккха х1ун бехкамаш бу, хиланза йиш йоцуш берш, до1а къобалдайта а, цунна жоп далийта а?\n1. Нигат, кхайкхар, тешар, до1а, Аллах1ан дуьхьа а долуш, ц1андар ду.\nХастаме а, Ц1ена а волчу Аллах1а ма-аллара:\nادعوا الله مخلصين له الدين . غافر: 13.\n«Аллах1е кхайкха, Цуьнах тешар ц1ан а дай» («Г1афир»: 13).\nНигат ц1андарх а, Делах тешар ц1андарх а «ихлас» олу. «Ихлас» бохург 1амал ц1анъяр ду дерриге ширкийн м1оданах, ширкан дакъойх.\nАллах1а (Леккха ву И) 1амалех къобал ца йо ц1ена ерг а, нийса ерг а бен. Ц1ена ерг - Аллах1 резавар лоьхуш йина 1амал ю. Нийса ерг - Аллах1ан элчано деанчу Шар1аца йог1уш йинарг ю.\nЦундела, х1ай Аллах1ан лай, нигатан ц1аналла йоцуш йиш яц.\nШуна хууш хир ду хьехачу ваханчу кхааннан дийцар. Ломан буьххьера т1улг чу а керчина, цу т1улго хьехан не1 д1а а къевлина чохь бисинчу. Т1етовжа а, к1елхьара бовла а меттиг боцуш, Аллах1е товжар бен. Стенца Аллах1е тевжина хаьий шуна уьш? Велига кхайкхиний цара? Пайхмаре орца дехний цара? Эвлаяашна т1е болх биллиний цара? Ма ца дехна! Ма ца биллина! Царна хууш хилла зен дар а, пайда бар а Аллах1ан карахь бен цахилар.\nХастаме, Лекха волчу Аллах1е тевжина уьш. Стенца тевжина уьш? Шайн дикачу 1амалшца тевжина-кха. Вуьшта аьлча, ц1енчу нигатца а, даггара Аллах1 резавар хьамма йинчу шайн 1амалашца а дехна цара Аллах1е. Цхьамма цхьа до1а дина, ша йина дика 1амал хьахош. Вуккхо ша йинчу кхечу 1амалца до1а дина. Кхозлаг1чо а дехна ша йинчу дикачу 1амалца.\nИ хьадис дийцинарш Бухари а, Муслим а ву, асхьабех волчу 1абдулла бин 1умарера (Аллах1 реза хуьлда цунна).\nСхьагуш дерг, хьоме вежарий, Аллах1а церан до1анна жоп делла хилар ду, цаьрга боьссина бала д1аайбина хилар а ду, г1айг1а а, сингаттам а д1аяьккхина хилар а ду, шен ниц1къаца а, омрица а новкъара т1улг д1абаьккхина хилар а ду. Цу дерригенан бахьана ц1ена нигат долуш йинчу 1амалца дехча жоп далар ду.\nАллах1е тевжина уьш шайн дикачу 1амалшца, шаьш «ихласца» йинчу 1амалшца. Аллах1а (Леккха ву И) боху:\nفمن كان يرجوا لقاء ربه فليعمل عملا صالحا ولا يشرك بعبادة ربه أحدا . الكهف: 110\n«Ша Далла дуьхьал кхетаре сатуьйсучо, милла велахь а, дика 1амал йойла, шен Далла 1ибадат деш, Цуьнца цхьа а накъост а ма-войла» («Ках1ф»: 110).\nЦундела до1а Аллах1е бен ца деш ц1андар йиш йоцуш ду. До1а элчано (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) еанчу нийсонца нисса дог1уш хилар йиш йоцуш ду. Цуьнан маь1на дац элчанера хезнарг бен до1а дан мегар дац бохург. Цуьнгара хезнарг г1олехь а, дика а, деза а хиларехь цхьа а шеко яцахь а, делахь а, адамна мегаш ду элчано дина аьлла хьадисашкахь доцу до1анаш дар, элчано (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) еана йолчу до1а даран нийсонна юкъара ца ваьлчахьанна.\nАса ца боху шуна: «Сан Дела, хьенехан хьокъан дуьхьа доьху аса Хьоьга!» аьлла, до1а дан мегар ду! Я вели волчу хьенехан хьокъан дуьхьа доьху аса ала мегар ду а ца боху аса! Адамийн хьаккъаш дан а дац Сийлахь-везачу Аллах1на т1ехь.\nЛай, шен, Делан юкъаметтиг дика йолуш валахь, цунна дика ду и. Амма цуьнгара г1о а, орца а дехар маггане а мегар дац, х1унда аьлча шех вели олуш волу и стаг Делан лай ву, шен карахь я зен дар а, я пайда бар а доцуш. Пайда бар а, зен дар а шен карахь дерг цхьа Аллах1 бен вац. Цо и цхьаьнне кара делла дац, цхьанна аятехь я хьадисехь дац иза хьахийна. Дала пайда бар а, зен дар а шен шен карахь хилар хьахийна дерриге аяташкахь а, хьадисашкахь а.\nДо1а къобал даран шозлаг1а бехкам:\n2. Хьанал рицкъа даар а, хьарамчух генавалар а ду.\nАллах1е доьху вай, со а, шу а хьарамчу рицкъанах ц1андар, суна а, шуна а хьанал рицкъа далар, цуьнах вайна беркат дар, вайна а, хьарам долчу рицкъанна а юкъ генаяккхар, малхбаленна а, малхбузенна а юкъ гена ма-яккхар.\nМа дукха нах бу-кха, тидам ца беш, т1алам ца беш, дуург хьанал хилча а, хьарам хилча а. Даар деза вайна, гулдар деза вайна, цул т1аьхьа вай гулдинчух кошахь, лаьтта бухахь жоп дала дезаре к1еззиг хьоьжу вай, я хьовса а ца хьовсу. Мискъалан заррат буха ца дуьтуш, жоп доьхург хиларехь яц-кха цхьа а шеко.\nЦул совнаха, лаьттан кийра дирзича цу даьхнех пайда оьцун берш верасаш боллушехь, гулдар деза вайна. Ахьа гулдинчух пайда верасаша оьцу, амма жоп кошахь ахьа айхьа ло.\nيا نفس تجزع أن تكون فقير\nوان غنى النفوس هو الكفا\nفإن أبت فإن جميع ما فى الأرض لا يكفيها\nلو لم يكن لك الا راحة البدن\nوأموالنا لذوى الميراث نجمعها\nХ1ай дег1, къоьллах кхоьру хьо?\nКъоьлла-м г1олехь ю хьуна, хьо тилочу бахамал а.\nДег1-са дехаш хилар кхачам бу хьуна,\nЦуьнах цунна тоам ца хилахь.\nЛаьтта т1ехь долу дерриг тоьарг дац цунна.\nИ барам бу, цуьнах таслахь хир ву хьоьх паччахь,\nИ хьуна хирг дег1ан синтем бен бацахь.\nДерриге дуьненан дай лаьттиначаьрга хьажа хьо.\nБамба а, марчо а эцна бен бахний уьш цу чуьра?\nВайн даьхний ирс оьцучарна гулдо вай.\nВайн г1ишлош заманца йохарна юг1у вай.\nЦуьнан маь1на дац шуна хьанал даьхний гулдан ца мега бохург: даьхний-м дуьненахь хиланза ца болу г1ирс бу. Хьанал рицкъа лаханза а ца долу, къахьегар а бахьанаш лелор ду, лелонза ца долуш, амма эхарт диц ма де бохург ду и, Аллах1ан хьакъ диц ма де бохург ду и, дуьненал сийлахь а, деза а долу эхарт лахарх вуха ма-веттийта бохург ду и. И ду лууш дерг а, оьшург а.\nХьоме вежарий! Хьанал ерг яар бохучо чулоцу: хьанал йолчух яар, хьанал долчух малар, хьанал долчух т1едохар, хьаналчу кхачанах кхетар.\nЮург цхьа хурма, я цуьнан барамехь х1ума бен яцахь а, хьарамниг яарх ларлолахь.\nЭлчане (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) хьежна цхьана буса 1айшат (Аллах1 реза хуьлда цунна), дог доьхна а, хийца велла а шен меттахь тевжина 1ачу. Т1аккха цуьнга хаьттина цо, хилларг х1ун ду аьлла. Элчано (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) х1ун жоп делла хаьий шуна? Цо аьлла:\nقال صلى الله عليه وسلم: "وجدت تمرة على فراشي فأكلتها وأخشي أن تكون من تملر الصدقة"\n«Кху сайн меттахь цхьа хурма карийнера суна, ткъа и йиъна аса, саг1ина елла хурма и хиларх кхоьруш ву-кха со».\nХаийла шуна! Сийлахь-везачу Аллах1а до1а къобалдеш цахилар хьарамъерг йиъначуьнгарий, хьарамъерг меллачуьнгарий, хьарамъерг т1ейоьхначуьнгарий.\nХьадисехь деъна, Муслима дийцинчу. Абу Х1урайратас (Аллах1 реза хуьлда цунна) аьлла, пайхамара (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла:\nولقد أمر الله المؤمنين بما أمر به المرسلين فقال تعالى: (يا أيها الرسل كلوا من الطيبات واعملوا صالحا) فقال تعالى: (يا أيها الذين آمنوا كلوا من طيبات ما رزقناكم) ثم ذكر النبي صلى الله عليه وسلم "الرجل أشعث أغبر يطيل السفر يمد يديه إلى السماء‘ يقول: يا رب! يا رب! ومأكله حرام‘ ومطعمه حرام‘ فمشربه حرام‘ وملبسه حرام‘ وغذي بالحرام‘ فأنى يستجاب لذلك\n«Боккъалла, Аллах1 ц1ена ву, ц1енаниг бен къобалдеш вац». Аллах1а, муъмин нахе дина, элчанашка дина доллу омра, Аллах1а (Лекха ву И) (элчанашка) аьлла: «Х1ай элчанаш, ц1еначух даа, дика г1улкхаш а де». (Леккха ву И) Цо (бусулба нахе) аьлла: «Х1ай иман диллинарш, Оха шайна деллачу ц1енчу рицкъанах даа». Цул т1аьхьа пайхамара (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) вийцира: «Цхьа стаг, месаш хьаьрчина, ченах вуьзна, беха некъ беш, т1аккха шен ши куьг стигала а кховдадой: «Сан Дела! Сан Дела!» олуш волу. Цуьнан юург хьарам хилча, цо мерг хьарам хилча, цуьнан духар хьарам хилча, хьарамчу кхачанах кхетта а хилча, ткъа жоп муха лур ду цунна?»».\nХ1ара пайхамаран (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) къамел ду: цу стагана жоп муха лур ду?\nХ1ай, сан хьоме вежарий! Хьарам ерг йиъна, т1аккха ахьа до1а дича, жоп муха лур ду хьуна? Хьарам духар ахьа т1едоьхна, т1аккха ахьа динчу до1анна жоп муха лур ду хьуна? Хьарам ерг мелла, т1аккха ахьа до1а дича, жоп муха лур ду хьуна? Хьарамчу кхачанах а кхетта, т1аккха ахьа до1а дича, жоп муха лур ду хьуна?\nИмам 1абдуллах1а а, имам Ахьмада а (Аллах1 реза хуьлда цу шинне а) дийцина, шен дас гулдинчу «Зух1д» ц1е йолчу жайнах.\nБани исраилашка цхьа бала боьссина хилла, т1аккха майдане арабевлла уьш, Сийлахь-везачу Аллах1е бала д1аайбар деха. Т1аккха Аллах1а церан пайхмаре хаам беш аьлла: «Ала цаьрга»:\nأن بني اسرائيل قد أصابتهم بلاء‘ فخرجوا إلى الصعيد‘ يسألون الله جل وعلا‘ فأوحى الله إلى نبيهم فقال: قل لهم: الآن خرجتم الى الصعيد بأبدان نجسة (نجستها المعاصي والذنوب) ورفعتم إليّ أكفا قد سفكتم بها الدماء وملئتم بها بيوتكم من الحرام‘ الآن اشتد غضبي عليكم فلن تزدادوا منى إلا بعدا\n«Майдане ара девлла шу х1инца, нажжаз дог1машца (къиноша а, 1есалло а нажжаз динчу), соьга хьала куьйгаш а уьйъу аша, шаьш цаьрца ц1ийш 1енийна долу, шаьш цаьрца хьарам долчух шайн х1усамаш юьзна долу, Сан шуьга йолу оьг1азло ч1аг1ъелла, соьгара диканехь совдевр дац шу, гена довларехь бен».\nКхозлаг1а бехкам до1а къобал дечу бехкамех бу:\n3. До1а дийриг ойла Сийлахь-везачу Аллах1на т1еерзийна а, даггара Цуьнах тешна а хилар ду.\nПайхамара (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) хьадисехь аьлла, Ахьмада а, Тирмизис а, кхечара а дийцинчу, шайх Албанис «Сахьихь» а лерина долчу. Цо (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) аьлла:\n"أدعوا الله وأنتم موقنون بالإجابة‘ واعلموا أن الله لا يقبل دعاء من قلب غافل لاه".\n«Аллах1е до1а де, Цо жоп даларех дог тешна а долуш. Хаийла шуна, Аллах1а до1а къобалдеш цахилар бала боцучу а, терго йоцучу а дагера».\nМа дарба ду-кха иза! Ма дукха къа-бала балхораш хезна-кха вайна дукха бусалба нахера, деха-деха до1анаш до шаьш, жоп х1унда ца дог1у-техьа бохуш. Х1унда ца дог1у т1аккха? Дегнаш г1опул долун дела ца дог1у-кха, дегнаш даггара Далла т1едирзина доцун дела, ойланаш берриге боьранашкахь кхерсташ йолун дела, дог меттах ца долун дела, дог хьасталуш доцун дела, Делах кхерра дег1е зуз дог1уш доцун дела, б1аьргара хи долуш доцун дела, Сийлахь-везачу Аллах1аца къамел дар марзо кхеташ йоцун дела ца дог1у-кха.\nПхоьазза я иттазза до1а дича, кхид1а до1а дан мало йо, деха до1анаш дина аьлла хета. Х1унда хета? Делаца къамел даран марзо ца хаало. Вайн дегнаш ц1ена делахьара, вай Сийлахь-везачу Делаца къамеле дийларах дузур ма-дацара. Ва муха дузу, вай къамел дийриг Сийлахь, Веза, Нуьцкъала верг хилча.\nАллах1а, Валлах1и, г1опалчу а, акха ойла йолчу а дагера до1а къобалдеш ма дац.\nТ1аьххьара, сан хьоме вежарий!\nنقلا عن الإمام القرطبي من براهيم بأنهم بسوق البصرة يوما فلتف الناس حوله وقالوا: يا أبا إسحاق! يرحمك الله! ما لنا ندعوا الله فلا يستجاب لنا؟ فقال ابراهيم: لأنكم أمتم قلوبكم بعشرة أشياء‘ عرفتم الله فلم تؤدوا حقوقه‘ وزعمتم حب رسوله وتعملوا بسنته‘ وقرأتم القرآن ولم تعملوا به‘ وأكلتمنعم الله ولم تؤدوا شكرها‘ وقلتم بأن\nالجنة حق ولم تعملوا به‘ وقلتم بأن النار حق ولم تهربوا منها‘وقلتم بأن الموت حق ولم تستعدوا له‘ ودفنتم موتاكم ولم تعتبروا بهم‘ وانتبهتم من نومكم فانشغلتم بعيوب الناس ونسيتم عيوبكم.\n«Имам Къурт1убис охьадеъна, Ибрах1имера, Басрарчу базарахь хилла уьш, цхьана дийнахь, нах гонаха бевлла юкъавоьлина цара и, цара хаьттина цуьнга: «Ва аба Исхьакъ! Аллах1а къинхетам бойла хьоьх! Х1ун ду техьа и, Аллах1е до1анаш до оха, тхуна жоп цадалар?». Ибрах1има аьлла: «Х1унда аьлча, аша шайн дегнаш дайина-дакъийна итт х1уманца; Аллах1 вевзина шуна, амма Цуьнан хьаккъаш кхочуш ца дина аша. Цуьнан элча веза олу аша, амма цуьнан Суннато бохург ца дина аша. Къур1ан дешна аша, амма цуьнца 1амал ца йина аша. Аллах1ан ни1маташ диъна аша, амма царна шукар ца дина аша. Ялсамани хилар бакъ ду элира аша, амма цу чу кхача 1амал ца йира аша. Жоьжаг1ати хилар бакъ ду элира аша, амма цуьнах довда ца девдира шу. Валар бакъду элира аша, амма цунна кечам ца бира аша. Шайн белларш д1абоьхкира аша, амма цуьнах хьехам ца ийцира аша. Шайн набарех самадевлира шу, шайн сакхташ а дицдина, неха сакхташ дуьйцуш».\nАллах1а кхоьллина а, Цуьнга доьрзур долуш а ду-кха вай!\nКху вайн цхьаьнакхетарехь хьахо леринчу дакъойх кхозлаг1ниг - до1анан г1иллакхаш дара.\nДо1анан дуккха а г1иллакхаш ду, ч1ог1а дацдина хьахор ду вай уьш, хан к1еззиг хиларна.\nХьалхарниг: до1анан г1иллакхех ду до1а дечо ларъян еза Сийлахь-везачу Аллах1а до1анна жоп луш йолу хенаш а, хьелаш а, хастам бу Аллах1ана! Уьш дукха ю, Цуьнан диканаш а, комаьршаллаш а, совг1аташ а алссам ду, кху беркатечу а, ирсечу а умматана делла.\n1) Беттанех - мархин (рамадан) бутт бу.\nХьадисехь ду, Тирмизис дийцинчу, цо «Хьасан» даржехь а лерина и. Ахьмада а, кхечара а дийцина и. Уьззза хьадис Хьафиз ибн Хьажарас а лерина «Хьасан» даржехь. Иза Аби Х1урайрата (Аллах1 реза хуьлда цунна) дийцина хьадис ду, пайхмара (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла:\n"ثلاثة لا ترد دعوتهم الصائم حين يفطر...".\n«Кхоъ ву, церан до1а жоп даланза ца дуьтуш, (царех цхьаъ) марха дерг (ву), цо марха достучу хенахь (до1а дича)...».\n2) Денойх - 1арафат де ду.\nУггаре сийлахь до1а 1арафат дийнахь динарг ду, цу дийнахь дина до1а жоп луш до1а ду.\nТирмизин хьадисехь дийцина ма-хиллара, цо «Хьасан» леринчу. Асхьабех и хьадис дийцинарг 1амр бин Шу1айб ву, шен дегара, шен ден-дегара, пайхамара (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла:\n((خير الدعاء دعاء يوم عرفة‘ وخير ما قلت أنا والنبيون من قبلي: لا إله إلا الله وحده لا شريك له له الملك وله الحمد وهو على كل شئ قدير)).\n«Уггаре дика до1а 1арафат дийнахь дина до1а ду, аса а, соьл хьалха баьхкинчу пайхамарша а аьллачух уггаре диках дерг: لا إله إلا الله وحده لا شريك له له الملك وله الحمد وهو على كل شئ قدير ду. («Дела вац, Аллах1 бен, ша цхъаъ ву И, шеца цхьа а накъост а воцуш, паччахьалла а, хастам а бу Цунна, дерригенна ницкъ кхочург а ву И»)».\nИмам Ахьмада дийцина, асхьабех волчу 1абдуллах1 1амр бин ал-1асан а, Абу Х1урайратан а хьадис, Аллах1ан элчано (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла:\n«Аллах1а - доллучунна ницкъ кхочуш а, сийлахь-воккха а волчу, Шен маликашна дозалла до, 1арафат дийнан суьйре герга яхча, 1арафатарчу нахаца. Цо олу: «Хьовса Сан лайшка, ченех буьзна, месаш а хьирчина Суна баьхкинчу»».\n3) Денойх - п1ерасканан де а ду.\nХьадисийн мог1аршкахь дукха дийцина, п1ерасканан дийнахь цхьа сахьт хилар билгалдеш, лено цу сохьтехь шен хьашт Деле дехахь, Аллах1а цо дехнарг цунна лур долуш.\nБухарис а, Муслима а дийцина, Абу Х1урайрата (Аллах1 реза хуьлда цунна) дийцина долу хьадис, Абу ал-Къасима (пайхамара - Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла:\nفي يوم الجمعة ساعة لا يوافقها مسلم‘ وهو قائم يصلي يسأل الله خيرا إلا أعطاه الله إياه. وقال بيده يقللها يزهدها.\n«П1ерасканан дийнахь цхьа сахьт ду, цу сохьтехь бусалба стаг ламазе х1оьтттина, Аллах1е дика доьхуш нислахь, Аллах1а и (цо доьхург) даланза дуьтур доцуш. Шен куьйгаца хичаш еш элира цо, и к1еззигдан а, совдаккхан а йиш йолуш ву и (до1а дийриг)».\n4) До1анна жоп лучу хенашха - п1ерасканан буьйса а ю.\n5) До1анна жоп лучу сахьташха - буьйсанан кхозлаг1чу декъан сахьташ ду.\nХьадис деъна Бухарин а, Муслиман а жайнахь, Аби Х1урайратас (Аллах1 реза хуьлда цунна) дийцина долу, пайхамара (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла:\n"ينزل الله كل ليلة إلى سماء الدنيا حين يمضي ثلث الليل الأول ويقول: أنا الملك من ذاالذي يدعونى فأستجيب له من ذاالذي يسألنى فأعطيه‘ من ذاالذي يستغفرنى فأغفر له‘ حتى يضيئ الفجر".\n«Аллах1 х1ора буьйсана охьавуссу дуьненан стигланна т1е (шен Сийлаллица там ма-ббу). Ма-алийла аша: «Иштта охьавуссу И алий, я охьа муха вуссу И ма-алийла аша»».\nЦхьаболчу 1еламнехан жайнашкахь ма-хиллара, цара олу: «Охьавуссу бохург Сийлахь-везачу Аллах1ан къинхетам буссу бохург ду».\nХ1унда олуш ду и иштта? Аллах1 дика вевза хьуна Аллах1ана шеначул? Аллах1 дика вевза хьуна Аллах1ан элчаначул (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна)?\nАллах1 охьавуссу, амма воссаран куц-сибат халкъах цхьаьннечух тера дац цуьнан («Цуьнах тера х1уммаъ дац, Иза Хезаш, Гуш ву»).\n«Аллах1 (Леккха ву И) охьавуссу дуьненан стигланна т1е буьйсанан дуьххьара долчу кхозлаг1чу декъаьхь. Цо олу: Со ву паччахь, мила ву Соьга кхойкхург, ткъа жоп лур ду Аса цунна. Доьхург мила ву Соьга, лур ду аса цунна. Гечдар доьхург мила ву Соьга, ткъа гечдийр ду аса цунна 1уьйранна сатассалц»».\nАбу Умамата дийцина, 1амар бин 1абасата Пайхамара (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) олуш хезна, дийцира аьлла.\n((أقرب ما يكون الرب من العبد في جوف الليل الآخر‘ فإن استطعت أن تكون ممن يذكر الله في تلك الساعة فكن)).\n«Дела Шен лайна уггаре уллохь хуьлуш йолу хан - буьйсанан т1аьххьара дакъа ду, цу сохьтехь Аллах1 хьехочех хила хьайн ницкъ кхачахь, хила хьо».\nИ хьадис «Сахьихь» ду, дийцинарг Тирмизи ву, «Муснад аш-шамиййина» ц1е йолчу жайнахь Т1абарани ву, «Тамх1ид» ц1е йолчу жайнахь ибн 1абдал-Барр ву.\nАбу Умамата дийцина, Аллах1ан элчане (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) цхьамма хаьттира аьлла:\n((أيّ الدعاء أسمعُ؟ قال: جوف الليل الآخر ودبر الصلوات المكتوبات)).\n««Сиха жоп дала герга дерг муьлха до1а ду?». Цо жоп делира: «Буьйсанан т1аьхьара дакъа а, фарз ламазашна т1аьхьа а (ден до1анаш ду)»».\nИ хьадис «Сахьихь» ду, дийцинарг Тирмизи ву, «Кубро» ц1е йолчу жайнахь Насаи ву, «Мусанниф» ц1е йолчу жайнахь 1абду-р-раззакъа ву.\n6) До1анна жоп лучу сахьташха ю - молла кхайкхарний, къамат дарний юккъера хан.\nТирмизис а, Ахьмада а дийцина, ибн Хузаймата а, ибн Хьиббана а «Сахьихь» лерина долу хьадис, Аби Х1урайратас (Аллах1 реза хуьлда цунна) дийцинчу хьадисехь пайхамара (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла:\n.«الدعاء بين الأذان والإقامة لا يرد»\n«Молла кхайкхарний, къамат дарний юккъехь дина до1а жоп даланза дуьтуш дац».\nТирмизис дийцинчу риваятехь ду: «Х1ун деха оха, х1ай Аллах1ан элча», аьлла хаьттича, цо (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) жоп делла:\n"سل الله العافية فى الدين والدنيا والآخرة".\n«Аллах1е деха динехь а, дуьненахь а, эхартахь а ирс».\n7) До1анна жоп лучу сахьташха ду - хьо, хьайн Сийлахь-везачу Далла хьалха суждане а вахана, сецна йолу хан.\nПайхамара (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) аьлла (и хьадис дийцинарг Муслим ву):\n"أقرب ما يكون العبد من ربه وهو ساجد فأكثروا الدعاء".\n«Лай шен Далла уггаре уллохь хуьлуш йолу хан (меттиг) - иза сужданехь волу хан ю, ткъа до1анаш дукха дойла аша».\n8) До1анан г1иллакхашха ду - до1а дийриг Сийлахь-везачу Аллах1е хьаставелла хилар, Цуьнан Воккхаллин сийдеш хилар.\nХьадисехь деъна, Бухарис дийцинчу, Анас бин Малика (Аллах1 реза хуьлда цунна) элира аьлла:\nورد فى الحديث الذي رواه البخاري من حديث أنس ابن مالك رضي الله عنهما رأيت رسول الله صلى الله عليه وسلم يرفع يديه حتى رأيت بياض إبطيه.\n«Аллах1ан элча (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) гира суна, до1анехь шен ши куьг айдина, цуьнан пхьаьрсан к1елара къайлеш цхьаьна гуш».\n9) До1анан ч1ог1а коьртачу г1иллакхех ду - жоьпанна сихо ца яр.\nХьадисехь деъна, Бухарис а, Муслима а дийцинчу, Пайхамара (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла:\n"يستجاب لأحدكم ما لم يعجل".\n«Шун до1анна жоп лур ду, сихо ца йичахьанна».\nВайх дукхах болчара сихонаш йо, иза до1ица томехь йоцчу амалех ду.\nМуслиман риваятехь ду:\n"قيل: وما الإستعجال يا رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول قد دعوت وقد دعوت فلم أر يستجاب لى فيستحضر عند ذلك ويدع الدعاء".\n«Цхьамма хаьттира: «Сихо яр (бохург) х1ун ду, х1ай Аллах1ан элча?» (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна). Цо жоп делла: «Дийхира аса, дийхира аса, сайна жоп луш ца карадо суна олий, т1аккха саца а соций, до1а дуьту цо. И ду сихо яр бохург».\nАллах1аца г1иллакхехь цахилар ду, Цуьнгара сихо яр а дезна, до1а дар дитар.\n10) До1анан ч1ог1а коьртачу г1иллакхех ду - айхьа до1а дечу хенахь хьайн до1анехь цхьанне стаганна къилахь дерг а, вониг а цадехар, нехан гергарлонаш хадор долу х1ума цадехар, ахьа хьайн берашна сардам буллуш до1а а, кхайкхам а цадар.\nДукха нах бу-кха цу лазарна чуэгна, шайн даьхнийна сардамаш бухкуш, шен зудчунна ша оьг1аза вахча, цунна вониг кхайкхош, цунна сардам буллуш. Шен доьзалхочунна ша оьг1аза вахча, цунна сардам буллуш а, не1алт кхайкхош а. Сийлахь-везачу Аллах1а жоп ма ло цу сардаманна а, до1анна а. Юха-т1аккха д1ах1утту и стаг, шен куьг коьртанна т1е а дуьллий, корта а лоций: «Сан Дела! Сан Дела! Кху балин бахьана х1ун ду техьа?» - бохуш. «Цуьнах хьалха ваккхахьа со!» - бохуш.\nХьадисехь деъна, Абу Давудас «Сахьихь иснад» йолуш дийцинчу, пайхамара (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла:\n"لا تدعوا على أنفسكم ولا على أولادكم ولا على أموالكم فتصادفوا من الله ساعة ليل فيها عطاء فيستجيب لكم".\n«(вониг доьхуш) До1а ма-дойла аша, шайна а, я шайн берашна а, я шайн даьхнашна а, Аллах1а до1анна жоп лучу буьйсанан сохьтехь шун и нислахь, цо жоп лур ду шуна».\nБусалба вежарий! Х1ара вай дийцинарг доццачу до1анан г1иллакхашха дара.\nКху цхьаьнакхетарехь хьахон леринчух дара - Аллах1а шайн до1анна жоп лурш муьлш бу бовзийтар.\nХьалхарниг - марха дерг ву.\nШолг1аниг - нийсо ен а, 1едале а имам ву.\nКхоалг1аниг - шена зулам динарг а, бохам бинарг а ву.\nХьадисехь ду, дукха хан йоццуш вай дийцина ма-хиллара, Тирмизис дийцинчу, Ахьмада а, Хьафиз ибн Хьажара а «Хьасан» даржехь леринчу. Асхьабех иза дийцинарг Аби Х1урайрат (Аллах1 реза хуьлда цунна) ву, пайхмара (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла:\n"ثلاثة لا ترد دعوتهم الصائم حين يفطر والإمام العادل ودعوة المظلوم يرفعها الله فوق الغمام وتفتح لها أبواب السماء يقول ربنا لهذه الدعوة‘ وعزتي وجلالي لأنصرنكِ ولو بعد حين".\n«Кхоъ ву, церан до1а жоп даланза ца дуьтуш: марха дерг - цо марха достучу хенахь, 1едалехь имам, шена зулам динарг. Мархашна т1ехула хьаладоккху Аллах1а и, стигланан не1арш схьайоьллу цунна, вайн Дала цу до1ега олу: «Сайн воккхаллеха а, сайн сийллаллеха а ч1аг1о ма йо Аса, хьуна г1оданза (жоп даланза) 1ийра ма вац Со, цхьа хан яьлча дина а»».\nХаийла хьуна, Лекхачу Аллах1а 1азапехь валлийначуьнан до1анна жоп луш хилар, цуьнан до1а жоп даланза дуьтуш цахилар, и до1а дийриг кафир валахь а, гавур валахь а, керста валахь а.\nМа-олийла аша: «Х1ара-м керста вара, цхьа а хьурмат долуш вацар иза-м».\nБакъ ду: хьурмат дац цуьнан, и нажжаз кафир хиларна, цуьнан дегатешам телхина хиларна. Делахь а, цунна зулам дан бакъо а, йиш а яц, цуьнан хьакъ дайъа йиш яц вайн, цуьнгара бакъо йоцу хьакъ схьадаккха йиш яц вайн.\nЦуьнан хьакъ цунна 1аддадитахьа, зулам ма-дехьа цунна, цо хьуна сардам буллуш до1а дахь, иза керста валахь а, цуьнан до1анна жоп лур ду хьуна Аллах1а. Цуьнан керстаналла - цунна шена ду, цуьнан волла - цунна шена ю, амма бохам хиллачуьнан до1а Аллах1а хьалаойъу мархашна т1ехула, стигланийн ерриге не1арш цунна схьа а йоьллу. Цо ала а ола цуьнга:\n«Сайн воккхаллеха а, сайн сийллаллеха а ч1аг1о ма йо Аса, хьуна г1оданза 1ийра ма вац Со, цхьа хан яьлча дина а»».\nПайхамаран (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) весет хилла, Му1азега цо дина, иза Йемене воьдучу хенахь:\n"واتق دعوة المظلوم".\n«Кхералахь (ларлолахь), зулам диначуьнан до1анех».\nМа дукха нах бу-кха, цуьнан т1алам ца беш, цуьнах лар ца луш.\n"واتق دعوة المظلوم فإنه ليس بينها وبين الله حجاب".\n(Х1ай, Му1аз) «Кхералахь (ларлолахь) зулам диначуьнан до1анех (сардамех), цунний (до1анний, сардамний), Аллах1ний юккъехь пардо дац хьуна».\nЦхьана байташ язъярхочо ма-аллара:\nХьо вацахь дерригенна ницкъ кхочуш, зуламах ларлолахь.\nЗуламан т1аьхье дохко валаре йоьрзуш ю хьуна.\nХьан б1аьргашна наб озайо, амма бохам шена хилларг сема ву хьуна.\nХьуна деш до1анаш а долуш, Аллах1ан б1аьрг а бац хьуна набаро лоцуш.\nХьуна хаийла, Аллах1а хьо к1еззиг ханна вуьтуш хилар, амма хьо Цунна вицлуш цахилар диц ма-дойла ахьа. Хьо валахь Аллах1ан лайшха цхьанна зулам дина, Аллах1ан халкъах цхьанна бохам бина, и гавур валахь а, я бусулба валахь а, айхьа цунна дина зулам меттах1оттадойла ахьа, хьайна т1е де кхачале, цу дийнахь цхьа дирх1ам я динар хин доцучу, даржаш я г1анташ хин доцучу, йохка-эцараш я визараташ хин йоцучу.\nХ1ай, Аллах1ан лай! Хьан диканаш схьа а эцна, ахьа зулам диначунна д1алур долчу дийнах кхера. Хьан диканаш кхачадахь, ахьа дуьненахь зулам диначунна къинош схьаэцна хьайна т1е кхуьссун долучу дийнах кхера. Зуламаш динарг, шен юьхь бухахь йолуш цу, т1е бертала жоьжаг1атичу тосур волчу дийнах кхера. Иза наханна бохамаш, зуламаш диначуьнан бекхам бу.\nВоьалг1аниг - бусалба стаг ву, шен до1анна жоп луш, цо шен бусалба вешина до1а дича.\nИштта, Аллах1а шайн до1анашна жоп лучарех бу шайн бусалба вежаршна до1а деш берш, цунна шена шайн бусалба вешо до1а диний ца хууш.\n"ما من مسلم يدعوا لأخيه فى ظهر الغيب الا قال الملك ولك بمثل".\n«Цхьа бусалба ма вац, шен (бусалба) вешина до1а деш волу, бусалба вешина цо шена дой ца хууш, Малайко олуш бен: «Хьуна хуьлда изза»».\nАби Давудан риваятехь ду:\n"إلا وقالت الملائكة: آمين! ولك بمثل".\n«Малайкаша олуш бен: «Амин! Хьуна а хуьлда изза».\nСан хьоме вежарий, со виц ма-войла аша шаьш дечу до1анна юкъалаца.\nХьуна хаийла, Сийлахь-везачу Аллах1а хьан до1анна жоп лург хилар, ахьа цу хьайн вешина дехнарг санна дерг хьайна а лург хилар, элчано (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) йинчу ва1дица.\nПхоьалг1аниг а, ялхалг1аниг а - некъахо а, да а ву.\nИштта, хьоме вежарий, некъахочуьнан до1а а, дас шен к1антанна ден до1а а ду жоп луш.\nАби Х1урайрата (Аллах1 реза хуьлда цунна) аьлла, Пайхамара (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла:\n"ثلاث دعوات مستجابات لا شك فيهن دعوة الوالد على ولده‘ ودعوة المسافر‘ ودعوة المظلوم".\n«Кхоъ до1а ду, царна жоп лург хиларехь шеко йоцуш: дас шен к1антанна ден до1а а, некъахочуьнан до1а а, зуламехь валлийначуьнан до1а а».\nЧ1ог1а дацдина дийцар нисдели вайн до1анах дерг, хан к1еззиг хиларна.\nТ1аьххьара диснарг хьахор вай, юьххьехь хьахийнехь дико хила а мегара и. Иза - г1айг1а а, сингаттам а д1аойъу до1а ду. И хаар ч1ог1а оьшу вайна, х1унда аьлча х1ара зама сингаттамаш а, баланаш а совдевлла зама ю. Дагахь 1амадойла аша и, хьоме вежарий!\nАллах1е доьху аса, сан а, шун а г1айга а, сингаттам а, бала а д1абаккхар, и д1абаккхар карахь дерг Ша И цхьаъ ву-кха.\nИ до1а Пайхамаран хьадисехь дийцина ду. Ахьмада шен «Муснад» жайнахь дийцина и. Абу Я1лас а, Баззарас а, имам Т1абарис а дийцина и. Ибн ал-Къаййима шен «Бадаи1 ал-фаваид» ц1е йолчу жайнахь «Сахьихь» даржехь лерина и. Иштта шайх Албанийс «Силсилат ахьадис ас-сахьихьат» ц1е йолчу жайнахь «Сахьихь» даржехь лерина и. Асхьабех волчу 1абдулла бин Мас1удас (Аллах1 реза хуьлда цунна) дийцина, пайхамара (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла:\n"ما أصاب أحدا قط هم ولا حزن فقال: اللهم إنى عبدك ابن عبدك ابن امتك ناصيتى بيدك ماض فيّ حكمك عدل فيّ قضائك اسألك بكل اسم هو لك سميت به نفسك لو أنزلته فى كتابك او علمته أحدا من خلقك او استأثرت به فى علم الغيب عندك ان تجعل القرآن العظيم ربيع قلبي ونور صدري وجلاء جزنى وذهاب همى وغمى. قال النبي صلى الله عليه وسلم من قال هذه الدعوات أذهب الله همه وغمه وأبدله مكانه فرحا‘ قيل: يا رسول الله أفلا نتعلمهن فقال صلى الله عليه وسلم بل ينبغي لمن سمعه ان يتعلمهن".\n«Цхьаьнгге цкъа а я бала а, я сингаттам а бог1ур бац, нагахь санна цо алахь: «Веза Аллах1! Хьан лай ву со, Хьан лайн к1ант ву со, Хьан г1аьрбан к1ант ву со, сан къаьс Хьан карахь ю, суна т1ехь чекхдаьн дерг Хьан хьукма ду, суна гергахь Хьан кхиэл нийса ю, доьху Хьоьга Хьан массо а ц1арца, Ахьа Хьайн яьккхина йолчу, Ахьа хьайн жайнахь йоссийна йолчу, Ахьа Хьайн холкъах цхьанна 1амийна йолчу, я Хьуна гергахь къайлах 1илманахь йолчу, доьху Хьоьга: сийлахь Къур1ан сан деган б1аьсте а, сан некъан нур а, сан сингаттам д1абоккхург а, сан г1айг1а-бала д1аойъург а дар». Пайхамара (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) аьлла: «И до1анаш диначунна г1айг1а а, бала а д1абоккхур бу, цуьнан метта самукъа хуьйцур ду». Цхьаммо хаьттина: «Х1ай, Аллах1ан элча! 1амадай оха и?». Цо (Аллах1ера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) жоп делла: «И хезначунна массарна а т1ехь ду и 1амор»».\nЛеккха волчу Аллах1е доьху вай, Цуьнан хазачу ц1ерашца, Цуьнан лаккхарчу сипаташца, со а, шу а, ла дуг1уш хезначух, нийса долчунна т1аьхьа бозучарех дар.\nТхан Дела! До1анаш къобалдехьа тхан.\nТхан Дела! Тхаьш лардар доьху Хьоьга пайдехь доцучу 1илманах, Хьоьх ца кхоьручу дегнех, ца юзучу гайнех, жоп ца лучу до1анех.\nТхан Дела! Айхьа до1анаш къобал диначарех де Ахьа тхо.\nТхан Дела! Тхан до1а къобалде Ахьа, Тхан марханаш а, г1иттиначеран буса г1иттарш а къобалде Ахьа.\nТхан Дела! Тавхьид умматан юкъахь нийса болх баржа бе Ахьа, хьуна муьт1ахь берш сийлахь беш, Хьуна 1еса берш сийсаз беш болу, диканиг де аьлла омра даржош болу, хьарамниг дита олуш болу. И дерриге Хьайн карахь дерг Хьо цхьаъ ву-кха.\nТхан Дела! Къинхетамца маршо ехьа Ахьа, диканехь совваккхахьа Ахьа, беркат дехьа Ахьа, тхан пайхамар волчу, тхуна дукха везна волчу Мухьаммадана а, цуьнан доьзална а, цуьнан асхьабашна а.\nЦу дийцинчух нийса дерг - Аллах1ера ду, г1алат а, вицвелла даьлларг а - соьгара а, шайт1анера а ду. Аллах1 а, цуьнан элча а ц1ена ву г1алат долчух.\nАллах1аца ларло со, диканиг шуна дага а даийтина, со и дицдинчарех хиларх.


ЧIагIлуш ду Оьрсийчоь а, ГIажарийчоь а Шемахь гIоьртина хилар\nОьрсийчоьнан президент Путин Владимир а (аьрру агIорхьара), ГIажарийчоьнан президент РоухIани Хьасан а. ТехIран, 2018\nБоьдуш тIом а болуш, Москох а, ТехIран а Iаткъам бар къуьйсуш ю тIамо цистинчу махкахь\nЗорбанан гIирсаша дийцарехь, Оьрсийчоьнан Шемарчу тIеман полицино дIадаханчу кIиранах Алеппорчу дуьненаюкъарчу аэропортехь рейд йира, ГIажарийчоьно гIортор ечу гIаттамхошна дуьхьал, яздо "Iамеркан аз" портало. Цуьнан жамIашца а догIуш, полисхоша лецира маситта гIажаройн гIаттамхо. И хьал тида мегар ду ГIажарийчоьнан а, Оьрсийчоьнан а Шемарчу ницкъашна юкъахь гIоьртина хьалх хиларан кийсак санна.\n"Оьрсийчоьнна а, ГIажарийчоьнна а Шемахь, бакъдолуш, гӀоьртина хьал хилар долуш ду", - боху Вашингтонерчу Гергарчу Малхбалера политикехула институтан Iилманан белхахочо ГIажарийчоьно гIортор ечу Шемара гIаттамхой шен тидамехь латточу Смит Филиппа.\n"Гуш ду, цу тайпа рейдаш хуьлуш хилар гIоьртина хьал лаьттачу меттигашкахь, цигахь зуламхоша лелориг бахьана долуш. Цуьнца къийса гIерташ а хуьлу Iедалан ницкъаш", - боху цо.\nЦу тайпа инциденташ хилла кху тIаьхьарчу шина шарахь ерриг а пачхьалкхехь. Меттигерчу хьасташа хаам барехь, дукха хан йоццуш Шеман тIеман ницкъийн ши тоба вовшахлеттера тайп-тайпанчу мехкан кIоштахь.\nТергамхошна хетарехь, Iедал къийсар доьзна ду Шеман тIеман лидершна юкъахь цакхетамаш хилар бахьана долуш. Царах цхьаберш Оьрсийчоьнехьа бу, ткъа вуьйсуш бу муьтIахь ГIажарийчоьнна.\n"Суна хетарехь, берриг а къийсам боьзна бу бахамах муьлхачу декъана хьа Iуналла дийр ду бохучуьнца. Амма, суна хетарехь, цо баккъалла а тасадаларш хуьлуйтур ду бохург дац иза", - боху Смита.\nЭксперташна хетарехь, Оьрсийчоьнан а, Г1ажарийчоьнан а Шемара стратегин накъосталла лекха ду цу тайпачу цакхетамел а, къасттина Оьрсийчоьнна Шемара территорина Iуналла дан гIажаройн ницкъаш оьшуш хилар а тидаме эцча.\n"Цкъа а тешар яц со, Оьрсийчоь ГIажарийчоьнах кIаьcтар ю бохучух, - дуьйцу Оьрсийчоьнан Гергарчу Малхбалера политика толлучу Демократи ларъярехула Европерчу фондан Iилманан белхахочо Борщевская Аннас.\n"Церан юкъаметтигаш, шеко а йоцуш, чолхе ю. Амма и шиъ цхьаьнатухург ду Iамеркана дуьхьал хилар а, цу регионехь Iамерко Iаткъам бар лахдан лаам хилар а".\nШемара Оьрсийчоьнан а, ГIажарийчоьнан а эскарш карарчу хенахь алссам терроритореш шайн карахь латтош ду, ткъа ши а агIо экономикан аьттонаш лоьхуш ю хIинца цу пачхьалкхехь аьлла хета цхьаболчу аналитикашна.\n"Цу шина пачхьалкхана юкъахь цкъа а ца хилла тахана йолу санна гамонаш", - боху тIеман экономикан структура толлучу Шемарчу экономисто ХIемо Джована.\nШи а пачхьалкх экономикан агIор еххачу ханна Шема шен караэца лууш ю, хIунда аьлча тIом боьдуш цу шина пачхьалкхо кредиташ делла хиларна Шемарчу режимна, элира ХIемос, "Iамеркан аз" порталана еллачу интервьюхь.\n"Хета, цу тайпа къийсам Шемахь кхин дIа а хир бу аьлла, амма эххар а Оьрсийчоьна экономикан коьрте хилар тIедера ду", - тIетуьйхира цо.


ДIакхоьсина цициган кIорни\nАдам маьрша дехачу мехкашкахь ду, цуьнан санна, дийнатийн а бакъонаш Iалашъен низамаш. Амма дац уьш Оьрсийчохь. Цундела дац, жIаьла, цициг кхаба кIордийча дIахеца доьхку низам а. Соьлж-ГIалахь да воцуш лела цицгаш, жIаьлеш схьа а лехьош, царна хIусамаш нисъеш юкъаралла кхоллаелла дукха хан йоццуш.\nЯккхийчу гIаланашкахь хIусам йоцу дийнаташ, цицигаш, жIаьлеш хIора денна арахьарчу зуламашна буха нисло. Масала, йоьдучу машенна кIел оьккху, инфекцин лазарш лехьадо, церан дахар даима кхерамзаллин гурашкахь хуьлу.\nХууш ма-хиллара, массо а пачхьалкхехь адамийн санна, дийнатийн а хуьлу шен хIусам.\nАмма Нохчийчоь билгал ю хецна лелачу дийнатийн терахьаш денна дебаш хиларца. Хаддаза алсамболуш бу Соьлж-гIалахь долчу дийнатийн барам.\nАлсамдевлла ярташкахь, къаьсттина Соьлж-ГIалахь шайн терго, безам цхьана наха тесна дитинчу, урамашкахула девлла лелачу жIаьлешна, цицигашна кхийдабе адамаш.\nИ сурт а гина, тесна дитинчу дийнаташна, аьлча а, уьш схьа а лехьадеш, кхаба гIертачу нахана гIодеш юкъаралла кхоьллина Соьлж-ГIалахь «Дикачу дахаре сатийсар» цIе а йолуш.\nОцу юкъараллехь доккха дакъа лоцу Курбанова Мадинассий, Сакаева Мадинассий.\nЦаьрца къамел хилира Маршо Радион. Оха хаьттира цаьрга, хIун бахьана ду гIалин дахаран и агIо аш тергоне эцар, аьлла.\nКурбанова: «Айса а IаьнтIехь арара чуиккхина цициг, юха ара ца даккхаделла, чохь дитинера ас. Цхьаьна болх беш масийтта ю тхо.Ойла а йина, барт хилира тхан. Дукха цицигаш ду арахь хецна, гича а яахIума а луш,хIума до оха. Цхьа амал бан безар-кха вай, аьлла дIаболийна-кх оха хIара болх. Масийтта цициг ветеринарах чекх а даьккхина, цхьацанна ханна хIусамаш карийна тхуна».\nЖимчохь дуьйнна дийннатех дог лозуш яра ша боху Соьлж-ГIаларчу Майдаева Зайнапа. Амма тIом Нохчийчуьра бирзинчул тIаьхьа, цхьа хийцам хилла, синкхетам серлабелира шен, хIетахь шен хIусаме цицигаш дIагулдан йолаелира ша боху цо.\nМайдаева: «Суна цициг, жIаьла, котам, бежана бен а яц, массарех дог лозу сан. Даима бара сан царех къинхетам. ХIара тIом баллалц уьш ду-дац хууш дацара, тахана чIогIа декъаза ду оцу дийнатийн гIуллакх. Адам пис ду, къинхетаме а дац. Ламазаш деш, даккхий къамелаш дечу наха, базара баха а боьлхий, охьакхусу цициг. ТIаккха со саннарг, царех къа а хетий, араволу уьш схьалехьо.\nДийнаташца нохчаша латточу юкъаметтигех лаьцна Маршо Радионо алссам дуьйцур ду кIирандийнахь "Оьздангаллин Хьостанаш" цIе йолчу леринчу программехь.\nДийнатийн бакъонаш Iалашъеш низам дац Оьрсийчохь


Кадыров: "Со адам дац? Сан цомгаш хила а йиш яц?"\nНохчийчоь. Меттигерчу дарбан цIийне веана мехкан куьйгалхо Кадыров Рамзан.\nНохчийчоьнан куьйгалхочо дIахьедина, ша могуш а ву, Марха достучу дийнахь шен цIахь изоляцехь вара ша аьлла, яздо "Кавказ.Реалиис". Шен гIоьнчаца Дудаев Ахьмадца инстаграмехь йоьдучу эфирехь дина цо иштта дIахьедар. Марханаш дастале хьалха официалехь тIечIагIданза, дийца долийра хаамийн гIирсашкахь, Нохчийн Республикан куьйгалхо коронавирусан инфекцица Москварчу дарбан цIийне кхачийна аьлла.\n"Нагахь санна, со цомгаш хиллехь а, дуьненчохь миллионашкахь ма бу коронавирусан ун даьалла нах, иттаннашкахь эзарнаш белла, ткъа со адам дац? Сан цомгаш хила бакъо а яц? Иммунитет а, гемоглабин а хьалаяккха маха тоха йиш яц? Дуьйцийла йоццуш могаш стаг ву-кх со", - аьлла кхаарин дийнахь Кадыровс.\nКарарчу беттан 21-чу дийнахь дуьйна, COVID-19 вирус кхетта бохуш, дийца долийчхьана, дIавайна хилла Кадыров дуьххьара гучувелира нахалахь де хьалха. Оперативан штабан кхеташонехь ву аьлла, цуьнан сурт зорбане даьккхира телеграм-каналехь.\n"МБХ-Медиа" сайтан информацица, дахначу оршотан дийнахь Москвара Соьлж-ГIала деанера цуьнан кема.\nТIаьххьарчу хаамашца, Нохчийчохь 1 133 стаг ву инфекцица, 13 -- кхелхина, 690 пациентана дарба хилла. Шога карантин ю махкахь кхайкхийна. Комендантан сахьт ду, сацийна юкъара транспорт, кхечу субъекташкарчу нахана къевлина ду Нохчийчу догIу некъаш.


Туркойчоь -- Дуьненна а вевзаш волчу туркойн пианистана Сай Фазилана тIехь кхел ярна реза боцу нах гулбеллера Истанбулерчу кхелана хьалха, "Тхо хьоьгахьа ду" аьлла, баннер а карахь, 18ГIад2012\nДукха хан йоцуш молла кхойкхуш волу муэдзин дукха сихвелла а хетта, цунах лаьцна Твиттерехь забар йинера вевзачу Туркойчура пианисто Сай Фазила. Цу кепара цо дин сийсаз дина аьлла, кхеле озийна иза Iедалша. Нагахь пондарчин бехк хилар тIечIагдахь, цхьа шо ах шо хан тоха мегаш ю цунна.\nХIара пондар локхуш верг Туркойн махкара вевзаш волу пианист Сай Фазил ву. ПохIма долуш хиларна цо пондар лекхна Нью-Йоркерчу филармонин а, Берлинерчу симфонин а оркестршца. Сай Фазил цхьана муьрехь Евробертан цIарах културан векал хилла а ву.\nИ бахьана долуш йоццучу хенахь шен цIахь, Туркойчохь, вевзаш а, лоруш а стаг хилла дIахIоьттира иза. Амма тахана иза похIма долу Сай вац. Иза ву туркойн Iедалийн тидам тIебахана стаг. И тидам боьзна бу динах лаьцна ларам боцуш цо йоза дина бохучух.\n42 шо долу артист Истанбулерчу кхелана хьалха хIоьттира даханчу Еарин дийнахь (ГIадужу-беттан 18-чу дийнахь). Цунна бехке диллинарг ду, хьул а ца деш, дин сийсаздар. Нагахь суьдо Сай бехке ву аьлла, сацам бахь иза чувуллур ву, цхьа шо ах шо хан а тоьхна.\nЕарин дийнахь Сай Фазила тIецалецира шена буьллуш болу бехк. Цо дийхира кхелахошка ша бехказа ваккхар. Амма, сацам бечу метта, суьдхоша тIаьхьатеттира кхел яр тIедогIучу шеран Чиллан беттан 14-чу дийне.\nСай Фазил кхеле озоран цхьа бахьана ду - Твиттерехь йитина йолу забар. 22 секундехь бен дахделла доцу молла кхайкхар шена хезча, цо Твиттер агIон тIехь забар йинера: «Цу бесса сихвала хIун хьашт ду? Чохь хьожуш тIехьийза йоI-м яц те, я боьттина лаьтташ кад бу те хьожуш»?\nДиндайшна ца тайна молла кхайкхарца цу тайпа забар яр. Амма, Сай Фазилан агIончашна хетарехь, кхузахь дуьйцуш дерг дин хилла ца Iа, юьйцуш ерг ю дешан маршо. Пианистана дуьхьал схьадиллина дов нийса дац аьлла, нах гулбеллера Еарин дийнахь Истанбулерчу кхелана хьалха. Царна юкъахь яра туркойн махкара схьавяьлла немцойн политик Дагделен Севим.\nДагделен Севим : «Тхуна хетарехь, хIара гIуллакх шена хетарг алар йолчу маршонна дуьхьал хьажийна ду. Цундела ву со кхузахь. Сайна цунах дакъа кхочуш хилар гайта веана со».\nСай Фазилана тIехIиттина болу нах реза бац махкахь яздархой а, журналисташ а, културан белхахой а кхеле ийзош хиларна. Венерчу прессан дуьненаюкъарчу институтан куьйгалхочуьнан когаметта ву Миллс Энтони. Цу кепара нах кхеле ийзош хиларо гойтуш ду, Туркойчохь кхелан системина реформа ян езаш хилар бохуш, дуьйцу цо.\nМиллс Энтони: «Хуьлийла иза, Iедалан кеп исламан чулацам болуш хиларна, хуьлийла иза, Туркойчоьнан терроризмаца доьзначу низамашца доьзна, амма иза хуьлуш ду дукха шуьйра низам тига йиш хиларна. Карарчу хенахь 70 журналист ву Туркойчоьнан набахташкахь. Уьш массо а, я массо а ала мегар долуш, чубоьхкина бу, терроризмана дуьхьал долу низам бухе а диллина».\nМиллса дийцарехь, терроризмах лаьцначу низамца а догIуш, журналист чуволла аьтто бу цо эскархочуьнца интервью кечъяхь а.\nДаханчу кIирнах Евроберто пресса маьрша хиларх лаьцначу шен рапортехь критика йира Туркойчоьнна, цо юх-юха а маьрша хила йолу бакъо а, нийсонца кхел хилар йолу бакъо а, шена хетарг ала йиш хиларан бкъо а кIоршаме хьоьшуш хиларна.\nМоллица забарш яр кхераме ду Туркойчохь


Германи -- Deutsche Post-ан штаб-хIусам, Бонн, Дечк25, 2012.\nГерманерчу цхьа могIа яккхийчу концернийн куьйгалхоша Украинин, Оьрсийчоьнан девнехь Путин Владимиран агIо лаьцна.\nЭзарнаш немцойн совдегарш а, фирманаш а Оьрсийчоьнах йоьзна хилар тидаме эцча, тамашийна доцийла кхета, кху деношкахь немцойн масех яккхийчу концерний куьйгалхоша Малхбузено Оьрсийчоьнна дуьхьал яьхна йолу санкцеш критике яр.\nХIунда аьлча, политикан а, адамийн бакъоний а хьал цу пачхьалкхехь мухха а делахь а, Оьрсийчохь кху тIаьхьарчу ткъех шарахь кIорга орамаш а хецна, цу махкахь сайоккхуш болчу совдегаршна бен а дац. Мелхо а, гIолехь хила а там бу. ХIунда аьлча, цхьана кицанахь аьлла ма-хиллара, даьржинчу хичохь чIара дикох а лацало.\nОццу принципца лелаш хетало хIинца Украинин цхьана декъана гаррехь аннекси а йина, цигахь харц-бакъ шайн ницкъ а, шайн Iедал а дIа а хIоттийна, лелаш йолчу Оьрсийчоьнгахьа немцойн масех топ-менеджеро гIо даккхар.\nКонсервативан хьежамаш болчу меттигерачу die Welt газетана ша еллачу интервьюхь, масала, Deutsche Post концернан, цу пачхьалкхан йоллу пошта шен долахь хилла ца Iаш, иштта уггаре ондачех банкийн маша а карахь болчу, куьйгалхочуо Аппель Франка элира, Украинера хьал цу кепарчу девне далар цхьа а цецвоккхуш хIума дацара, аьлла.\nХIунда аьлча, цуо чIагIдарехь, кху тIахьарчу шина шарахь гуш дара, цу кепарчу къепе дацаре цигара хьал дала там буйла, ткъа цу хьоле генара бIаьрг бетташ Iаш хилла Малхбузе хьалхехь дуьйна йолаяла езаш хиллера, цигахь тIеIаткъам бан. Ткъа хIинца, хуьлуш дерг хилла даьллачул тIаьхьа, Оьрсийчоьнна дуьхьал санкцеш яр- иза хьекъале йоцу гIулч ю боху цуо.\nЦуо бохург къобалдеш вара ишта Адидас фирман куьйгалхо волу Хагнер Херберт а. Малхбузено, хьалхехь дуьйна Путин Владимирца зIене а яьлла, цуьнца цхьаьна Украинера Iедал хийцарна тIехь болх бан безаш хиллера, элира цуо. Ша и къамел дечу хенахь Адидас фирман куьйгалхо вицвелла хиллачух тера ду, Украинера Iедал я Малхбузено а, я Путин Владимирса хийца йиш йоцийла а, хийцина доцийла а.\nМелхо а, беттанашкахь, шена тIе герзаш деттарх а, кхерамаш тийсарх а, дегIе ца лалон шело йолчу уггаре а луьрачу Iаьнан беттанашкахь Майданашкара чу а ца доьрзуш, шайн бкъаонашкахь къийсинчу Украинин халкъо хийцина дуйла. .\nThyssenKrupp концернан куьйгархочуо Хизингер Хенриха хIинца и Малхбузенан санкцеш бахьана долуш Оьрсичоьнна цхьа цхьана соне гIортийча санна хета, шена вас йича санна хета элира, санкций коьрта Iалашо цу Украинерчу хьолан куьгбехенарг боккъал а соне гIортор а, цуьнга шен леламийн тIаьхьалонаш Iовшийтар а доцуш санна.\nБакъду, ThyssenKrupp концернан куьйгалхоша цу кепара ойланаш йолуш хилар башха цеце а ца хетало, цу концернан бух-орамаш девзича. Хьалхарчу а, шозлагIчу дуьненан тIемашкахь герз дохкарца шен таро вовшахтоьхначу Крупп доьзалан фирмина тIехь кхоллаелла ю и концерн. Цул совнаха, шозлагIа дуьненан тIом болчу хенахь нацин Германин куьйгаллийца гергара уьйраш лелийна а, нацисташа лийца а лийцина, нуьцкъала мехаза белхаш бойтуш хилла мисканаш шайн фабрикехь бацийначех ю иза.\nЦу доьзалан да, Крупп Альфред, шозлагIа дуьненан тIом дIабирзинчул тIаьхьа Нюрнбергерачу процессехь тIеман зуламхойн могIаршлахь шена тIехь кхелйинчарех цхьаъ ву. Шайна са хилчахьана, моралан а, адамаллин а кхетамаш башха цу концернан долахоша тидаме оьцуш ца хилар немцойн исбаьхьаллехь а, кинох а, литературехь а хийлаза дийцаре дина а ду.\nЦундела а башха тамашийна ца хета, тахана цу концернах кхоллаеллачу ThyssenKrupp кампанин куьйгалхочуо Путинехьа гIо даккхар – са Оьрсийчоьнан президентана белшаш гIорттийначунна тешна а шорта хуьлуш хилар тидаме эцча.\nАла дашна, дукха хан йоцуш Оьрсийчоьнан президентаца цхьаьнакхета немцойн Сименс компанин куьйгалхо Кезер Джо а ваханера. Ша Оьрсийчурчу бизнесца тешамаллин юкъаметтигаш кхин дIа а лелон дагахь а ву, ехачу ханна цу пачхьалкхаца цхьаьнаболхбан дагахь а ву элира цуо.\nКарладаккха догIу, Сименс компанино Оьрсийчохь лаккхарчу даржашкахь болчу хьукматхошна, шайна юккъехь министраллийн а, инарла прокуратурин а белхахой а болуш, миллионашкахь кхаьънаш делла хилар масех шо хьалха Германехь Iедалхошна гучудаьлла хилар. Вуно гIовгIанечу бехк-талламан процессехь, и бахьана долуш дIайолаелла хиллачу, масех Сименс компанин хьаькам набахте а хьажийра, иштта хийла да шен даржех а велира.\nКарарчу хенахь Оьрсийчохь болх беш ю 6000 эзар сов немцойн жима а, йоккха а фирма, I20 эзар сов немцо ву цигахь болх беш. Цундела а кхеташ ду, Малхбузено юккъеяьхначу санкцеша шайн белхашна а, йокх-эцарна а тIеIаткъам барах кхоьручу немцойн совдегарша муьлхачу хьолехь а Путин Владимирехь гIо даккхар, иштта Оьрсийчоьнах вуно сане хьоста а дина вехачу немцойн цкъа мацах канцлер хиллачу Шредер Герхарда ма-даккхара.\nОьрсашца барт ца буху некъ лоьху Iаьмерко