Коронавирусца къийсам: "машенаш дIаяха", "нораш хьекхийта"\nОперативан штабаца хиллачу рогIерчу кхеташонехь мехкан куьйгалхочо Кадыров Рамзана карантинан барамаш кхин тIе а чIагIбе аьлла, дIахьедина. Цо бахарехь, махкахь инфекцица болу нах совбовларца а, бахархоша изоляцин низамаш лардеш ца хиларца а доьзна ду иза.\n"ДIасалеларна дозанаш деттар - чIагIде боху ас. Арабовла бахьана а доцуш хехкалучаьргара машенаш схьаяха, дIахIиттабе уьш урамашка нораш хьекха, дарбан хIусамаш цIанъян. Цхьана кIиранах уьш чохь совцалуш бацара аьлла, нах балийта йиш яц", - аьлла цо ницкъаллийн структурийн белхахошка.\nЕарин дийнахь дуьйна полисхоша балхаца еш само ю урамашкахь а, некъаш тIехь а. ХIора машенлелорхочуьнгахь дIасаваха бакъо юй хьовсу, белхан кехаташ хоьтту. Полисхойн рейдаш йоьлхучу заманчохь арахь нисбелла нах дIабуьгу.\nЕарин дийнахь Оьрсийчоьнан президенто Путин Владимира хастийнера Кадыров а, меттигера бахархой а коронавирусана дуьхьал кхачам боллуш болх бо аьлла.


Дуьненаюкъара вовшахтохараллаш юкъаозо езара Нохчичохь адамаш тIепаза дарца йоьзна проблема дIаяккха аьлла, хьахийна Оьрсийчуьрчу бакъонашларъярхоша. Бахьана ду дуккха а нехан синтем байна дуккха а адамаш дайар 2017-чу шарахь.\nДукха хенахь дуьйна лаьттачу хаттарца доьзна оцу кепара сацам кховдийна "Мемориало" (Оьрсийчоьнан Iедало арахьарчу агентийн тептара язйина "Мемориал", амма и статус шена тIе ца эцна "Мемориало" – редакцин билгалдаккхар). Бакъонашларъярхоша дехар дина Европан адамийн бакъонашкахула йолчу кхеле Оьрсийчоьнна гайтахьара аьлла оцу территорина тIехь (Нохчийчоьхь) лаьтта кризис дIаяккхар Iалашонца яккха езаш йолу ши гIулч.\nМемориална" хетарехь, республикехь а, ерриг а Къилбаседа Кавказехь а адамаш лечкъорца а, царна тIехь Iазап латторца а доьзна хьал хийца Оьрсийчоьно гIо деха деза лоруш йолчу дуьненаюкъарчу органе, тIеман конфликташ хилар а, адамийн бакъонаш йохорна а лар йоцуш байна нах лахарехь зеделларг долчу.\nМасала, хьахийначерех бу Дуьненаюкъарчу ЦIен ЖаIаран комитетан говзанчаш а, лар йоцуш дайна адамаш лахарехула йолчу Дуьненаюкъарчу комиссин белхахой а, Аргентинера кхелан антропологин тобанан говзанчаш а.\nШолгIа гIулч яккхар санна эксперташа кховдийнарг ду Къилбаседа Кавказе Цхьаьнакхеттачу Къаьмнийн Вовозатохараланн нуьцкъала я шен лаамехь байна боцучу тепаза байначу нахехула йолу белхан тоба йитар а, и говзанчаш цигахь хиллачул тIаьхьа цара дан деза аьлларг кхочуш дар а.\nВерриг а 2016-чу шеран ГIуран-баттахь а, 2017-чу шеран Дечкен-баттахь а лаьцнарг вара лаххара а 200 стаг\nНохчийчохь дуккха а адамаш дайъарца йоьзна инцидент хилира 4 шо хьалха. "Новая газето" бинчу хаамца, иттаннаш адамаш дайъинера республикехь 2017-чу шарахь Дечкен-беттан 25-чара 26-чу буса. Цулла хьалха, хууш ма хиллара, кегийрхойн тоба тIелетта хиллера полисхошна 2016-чу шеран ГIуран-баттахь. Оцу тIелатарна жоп делира Нохчийчоьнан Iедалша, дуккха а кегийрхой дIалецарца.\nГазето яздарехь, верриг а 2016-чу шеран ГIуран-баттахь а, 2017-чу шеран Дечкен-баттахь а лаьцнарг вара лаххара а 200 стаг. Царах цхьаберш дIахийцира. Цхьана декъе тайп-тайпана бехктакхамаш кховдийра. КоалгIа дакъа лар йоцуш дайра. Иза хиллачул тIаьхьа масех бутт баьлча 2017-чу шеран аьхка "Новая газето" тептар арахийцира, Нохчийчохь цхьа а бина таллам а, йина кхел а йоцуш, вийначу 27 жимачу стеган цIераш а, фамилеш а ялош.\nОьрсийчоьнан Федерацехь нийсонца кхел ца карийначу лар йоцуш вайна волчу 8 жимачу стеган гергарнаш Европан адамийн бакъонашкахула йолчу кхеле бевлира. Оцу кхело талла дагахь тIеийцира латкъам, ткъа стохка оцу гIуллакхехула жоьпаш лохуш хаттарш хьажийра Оьрсийчоьнан Iедале а, и латкъам биначаьрга а. Кхушара Оханан-баттахь латкъам бинчеран "Мемориалерчу" векалша шайн жоьпаш дахьийтира Европан адамийн бакъонашкахула кхеле. Царна хетарехь, хилларг тIечIагIдеш гулйина база цкъа а хилла доцу хIума ду, цо шеко йоцуш тоьшалла до Iедалш декъа хиларна Нохчийчуьра бахархошна тIехь Iазап латторна а, уьш байъарна а.\nШа аьлча, уьш тIетевжина №2 йолчу Кадыров Ахматан цIарахчу патрулан-постан полкан серанта Гезмахмаев Сулеймана динчу тоьшаллашна. Цо дийцинера журналисташка нах байъар муха хилира: жимачу нахана герз муха диттира, муха садукъийра церан, спортан муш логахах а хьерчош.\nГезмахмаевс йийцира лецна хиллачу нехан цIераш, иза вара царна ха дан хIоттийна хилла. Лаьцначул тIаьхьа дийна бисначара дийцарехь а, ткъа иштта нохчийн хилла волчу полисхочо динчу тоьшаллашца а, полкан подвалан чохь хилла бу оцу тептарехь вийна аьлла вуьйцучу 27-х цхьаберш.\nКадыровн полкехь хиллачун тоьшаллаш\nЕвропан адамийн бакъонашкахула йолчу кхелан хаттаршна деллачу жоьпехь Оьрсийчоьнан Iедало кхетадо Нохчийчохь наха лар йоцуш барах лаьцна, уьш Шема ,дIабахна хиларца. Латкъам бинчара чагIдо байна нах Оьрсийчуьра арабевлла хиларан цхьана а тайпа тоьшалла ца хилар. Оцу нехан махкахволу паспорташ а ца хилла. Ткъа цхьаболчера цу тайпа паспорташ цIахь ду. Iедалан позицин бухехь ду Дасаев Iимара а, Патаев Саламбека а дина тоьшаллаш, амма бакъонашларъярхоша чIагIдо, нохчийн полицино и шиъ а латтийна хилар оццу подвалехь. ТIаьхьо Дасаев а, Патаев а юхавелира шаьшшима шайна тIехь ницкъ бина динчу тоьшаллех.\nЛаткъам биначара доьху Европан адаман бакъонашкахула йолчу кхеле Оьрсийчоьнан Iедалша Европан адамийн бакъонашкахула йолчу Конвенцин цхьанаметта 4 артикл талхийна хилар ларар: адаман даха бакъо хилар, Iазап латтор дихкина хилар а, нийсонца кхел ян бакъо хилар а, эвсаре ларвалан аьттонаш барца йоьзна бакъо хилар а. Бакъо санна лоруш ду, цу кепара къепе йохораш бух хилар бехктакхаман гIуллакх доло а, адамаш лар йоцуш дар хьокъехь леррина таллам бан безаш хилар а.\nАмма латкъам бинарш шеко йолуш бу Оьрсийчоьнан Iедалийн оьшуш ма хиллара реакци хир ю бохучух, цундела цара Европан адаман бакъонашкахула йолчу кхеле кхайкхам бина, Оьрсийчоьнан Iедашка кхайкхам бахьара аьлла, лечкъийна нах лаха а, уьш лечкъор сацадайта некъаш лаха а дуьнентIехь а лоруш йолчу дуьненаюкъарчу вовшахтохараллашна гIо дайта.\nНохчийн полицино видеороликаш гойту, Гадаев гIоза-декъал хилар гойтуш, амма цхьа а вац цунна тIевуьтуш\nНохчийчохь Дечкен-баттахь 2017-чу шарахь дуккха а адамаш дайъар доцург бакъонашларъярхой саготта бу дуккха а Нохчийчуьрчу полисхойн карахь болчу республикерчу кхечу бахархойн кхолламана. Кхушара Оханан-баттахь Францин Iедалша шайн махкара араваьккхина Оьрсийчу дIахьажира Нохчийчохь вина а, ваьхна а волу Гадаев Мохьмад. Дукха хан ялале иза лецира, цо низам а дохош герз латтийна хилла аьлла бехке а вина. Иза дIавигира Нохчийчу. ХIинца нохчийн полицино видеороликаш гойту, Гадаев гIоза-декъал хилар гойтуш, амма цхьа а вац цунна тIевуьтуш.\nБакъонашларъярхоша билгалдоккху, хьалха цу кеппара роликаш гойтуш хилла хилар кхечу лечкъийна болчу нохчех лаьцна а, масала, Тепсуркаев Салманах а, Бакаев Зелимхах а. Оцу видеороликийн турпалхой мичахь бу хууш дац хIинца а, ткъа цхьаболу эксперташ шеко йолуш бу, уьш хIинца а дийна бу бохучух.\nКхузаманахьлерчу Нохчийчохь хуьлучо гойтуш ду, стагана лар йоцуш ван оьшуш ца хилар Iелшна герзаца дуьхьаллатта. Наггахь уьш бу, республикан куьйгалхочунна Кадыров Рамзанна цхьацца бахьанашца "нийса" ца хета лелар долу могIарера бахархой.\nТкъа "нийcачуьнан" чулацам цхьана стагана шена хетарг а бен нислуш цахиларна, ма-дарра аьлча, Нохчийчоьнан берриг а бахархой бу шайн-шайн декъана цуьнан закъалтIехь. Ткъа иза хуьлуш ду Москвано бакъо а луш, тоъал ахчанца гIортор а еш.\nЦундела, тамаша бу, Оьрсийчоьно дуьненаюкъарчу вовшахтохараллашна оцу территори тIехь адамаш лечкъорца а, уьш лар йоцуш дарца а йист яккха бакъо лахь. Делахь а, дуьненаюкъаралле бечу кхайкхамаша гIо дан мега Москвана Iаткъам бар алсамдаккха а, Нохчийчохь цхьацца дикачу агIор хийцамаш хилийта а.


Нохчийн боксхочунна Бетербиевна дагаяийтина санкцешна кIелахь волчу Кадыровца йолу уьйр\nНохчех схьаваьлла оьрсийн боксхочо юххера юкъаметтигаш лелайо Американ санкцешна кIелахь волчу Нохчийчоьнан куьйгалхочуьнца Кадыров Рамзанаца. Спортхочун "нохчийн диктаторца" йолу уьйр - иза "репутацина тIехь шеко йоцуш хьоькх ю, цо кхерам кхолла беза", яздо Великобританин The Guardian газетано.\nЖурналистийн хаамашца, республикан куьйгалхочо "шен цIе чIагIъеш лелайо спорт", ткъа цуьнца юкъаметтиг лелор, Америкехь масийттаза тийсвелла волчу спортхочо санкцеш йохор санна тIелаца деза.\nДагадоуьйту, Кадыров адамийн бакъонаш хьешарна бехкево, нах лечкъорна, низамехь доцуш республикехь нах байарна, ЛГБТК+ юкъараллера нах хьийзорна а. Цул сов, Кадыровх "Путинна муьтIахь волу агIонча" олу, цо Украинера тIом къобал барал совнах, мехкан дозане шен долара эскархой а хьовсийна.\nГIирсано дагадаийтина, 37 шо долу Бетербиев Канадан вахархо ву, цигахь веха, кечамаш до, болх бо, амма Нохчийчоьнан куьйгалхо волчу вогIу хIинца а, цуьнца сарташ даха а, совгIаташ схьаэца а. Масала, дахначу шарахь Бетербиевна республикера "Мерседес-Бенц" кховдийра, иштта "Соьлжа-ГIалин лараме вахархо" аьлла чин а.\nЖурналисташа билгалдоккху, Украинера тIом болабелчхьана Бетербиевс кIезга гойту ша Кадыров къобалвар, амма политикца доттагIалла лелорна жоьпаллех цо хьалх ца вуьту иза. Хьалхо Дуьненаюкъарчу боксерийн кхеташонан президент Маурисио Сулейман Бетербиевна тIе а хIуттуш вист хилира – цо дIахьедира, боксхо Канадан вахархо ву, оцу пачхьалкхан векало санна шен болх бан йиш ю цуьнан.\nБетербиевх лаьцна материал арахийцира 32 шо долчу Американ векалца жимачу Джо Смитца толамхочун кхо доьхка доккхуш, шен йозаллин барамехь латар хилале цхьа де хьалха. Дуьйцурш ду Бетербиевн WBC а, IBF титулаш а, Смитан WBO доьхка а. Бетербиевс шолгIачу раундехь нокаутца толам баьккхира. Спортхо эшаванза ву хIинца а – цуьнан долахь 18 толам бу говзанчийн аренехь хиллачу 18 летаршкахь.\nThe Guardian-о иштта дагадаийтина, Кадыров Рамзана Соьлжа-ГIалахь шортта гIарбевлла латархой гулбина хилар – масала, Майк Тайсон, Флойд Майвейзер, иштта UFC-н масех толамхо, шен йозаллин барамехь и титул яьккхина волу Камару Iусман а декъехь а волуш. ТIаьххьарниг Нохчийчу вахарна критикана кIел нисвелира – Guardian-н а, Bloody Elbow гIирсан а колумниста Карим Зидана твиттерехь яздира: "ХIокху муьрехь Iусман UFC-н тIаьххьара толамхо ву, спортаца Кадыровн тиранан режим цIанъеш волу".\n2018-чу шарахь Нохчийчоьнан куьйгалхочуьнца цхьанакхетарна критика йира Мисаран футболан тобанан седана Мухьаммад Салахьна.\nКадыровна уггара юххерчех цхьа спортхо ву Швецин вахархо, UFC-н латархо Чимаев Хьамзат. Иза сих-сиха Кадыров волчу лестарал совнаха, 1ADAT оппозицин телеграмерчу каналан хаамца, Кадыров Ахьмадан цIарахчу регионерчу юкъараллин фондан чоьтах шена зуда ялаяйта реза хилла. Чимаевна зуда ялор Соьлжа-ГIалахь хилира – боьдуш тIом а болуш, дуккха а хьешашца даккхийра даздарш хIиттор официалехь а доцуш дихкина хиллехь а. Кхайкхинчу нехан тептарехь ша Кадыров хилла а ца Iаш, цуьнан гергара нах а, гонахьа мел-верг а хиллера.\nНохчийчоьнан куьйгалхочуьнца уьйр лелорна гуттара критика еш елахь а, UFC-н декъашхо ву иза, цуьнан рогIера тасвалар Марсхьокху-баттахь хир ду UFC 278 турнирехь, цуьнан дуьхьал леташ гIарваьлла америкхойн латархо Нейт Диаз хир ву.


Что значит ловзар на чеченском языке\nЛовзаргахь адам дуккха а гулдаларна, дистхиларца аьтто лахбалар бахьаненна, синкъерамехь а санна, кхузахь лелаш дац йоI-кIант вовшийн зер-таллар. Кхузахь кIентан дагахь дерг йоIе, йоьIан дагара кIантана дIасакхоьхьуш леррина къастийна тоба ю, уьш хьалха дуьйна а бевзаш хиллехь. ЙоIа хьала а айалой маршалла хаттаран кеп хIоттийча бен, кIанта йоIана тIе хабар дохьуьйтуш а ца хилла, вай ойла йича, таханлерачу хьолаца дуьстича. Иза доккха ниIмат ма ду.\nЧитайте также: Умк планета знаний русский язык рабочая программа\nКхузахь дуьйцург билгалдер ду хелхаран кепан сурт бIаьрга дуьхьал хIоттийча. РагI тIекхаьчча хелхавала хьалагIаттаво кIант, цул жимма тIаьхьа хьалагIаттайо йоI а. Иза хьалагIаьттина яллалца, шеца охьахевшина болчу накъосташца къастаран, вовшах довлара кеп хIоттош соцу жима стаг. Ший а кийча делахь (синхронно) дIадолалой тхьамдий, инарлий волчу «баьрче» дIахIутту. Цигара дIа аьтту белш хьалха а йоккхий, хелхар дIадоладо цу шимма. Цхьаъ вукхул гат а беш, и шиъ кхо го боккхуш юккъе доьду (гIамара тIехь, я мел бихкина когара мачашна тIе, гучуйолу лар лабиринт хилар чIабдаран) ламаройн шаьлта, шуьйра евза дагестански аьлла) чхо кепехь дуьхь-дуьхьал нисделча (аьрру белш чоьхьайолуш), уггар тидам тIебохуьйтург, цхьа гIулч яьккхина йоIана тIехьа нисвелла, 90 градус аьрру агIор вирзича йоIана тIехьа нисвала таро хуьлуш волу кIант, вала а волуш ца йоккхуш йолу аьрру белш хьалха йоккхуш хьовзе 180 градусна хьовзе нисло йоIана тIехьа.\nЧитайте также: Самоучитель немецкого языка в двух томах бориско\nЧитайте также: Как поменять язык меню на айфоне


Оьрсийчоьнна болхбеш хилла СБУ-н инарла Шайтанов\nУкраинин Кхерамзаллин Урхаллин буьйранчас Баканов Ивана хаийтина шен хьукматера инарла-майор Шайтанов Валерий Оьрсийчоьнан къайлахчу сервисна – ФСБ-на - болх беш хиллийла а, иза лаьцнийла а. Урхаллин карахь массо а тоьшаллаш ду, боху Бакановс. Иза тIечIагIдеш, довзийтина Шайтановс ФСБ-ра ву бохучу стагаца Донбассехь сепаратисташна дуьхьал тIом бина Осмаев Адам вен кечамбеш дина къамел.\nОсмаевна шозза йина кIело. 2017-чу шарахь киллеро Куркамаевс еза чов йира цунна, оццу шеран гурахь бевзаш боцчу наха йийра цуьнан зуда Окуева Амина, ткъа ша лазийра.\nХьалхо Украинин Кхерамзаллин Урхалло дIахьедира, Окуева ер толлуш лецна Украинин а, Оьрсийчоьнан а массех вахархо, аьлла. Бакъду, хIинца хезаш а дац таллам муха дIабоьду.\nЦкъачунна хууш дац, муха хийцалур ду Шайтанов лаьцначул тIаьхьа Украинерчу къайлахчу ницкъашкара Iаткъам ловш схьабогIучу нехан хьал. Доккхачу декъанна, буьйцурш бу Къилбаседа Кавказера бевдда, Украинехь беха, цо тховкIело яларе сатуьйсуш Iен нах.\nУкраинин къайлахчу сервисан – СБУ-н – аьтто болу Къилбаседа Кавказера схьабевллачу нехан гIуллакхаш луьстучу миграцин урхаллин болх шен тергонехь кхаба, цигара гIуллакхаш шена оьшучу хьесапе дерзо. Хууш долу масалш ду миграцин урхалло дуккхаза а тховкIело ца луш кхаьбначу гIалгIачун Мейриев Русланан хьокъехь СБУ-но кхехьийтина кехаташ. Ткъа Шайхан Ушармин батальонерчу нохчаша чуделла дехарш тергал ца деш дитина миграцех жоп лучара. Миграцин урхаллин куьйгалхочун гIовса Науменко Наталияс хаийтина, мухIажирашна Украинин паспорташ ца долуьйтург СБУ юйла.\nБилгалдаккха догIу Шайтановс шен карьера Харковрчу СБУ-н урхаллехь йина хилар. И регион ю бусалбанашца гома хиларца а, Оьрсийчоьнехьа дог лаьтташ хиларца а къасталуш. Цу тIе, Харков а, цунна гонахара кIошташ а «цIен зона» шайх олуш ю – ницкъхоша шаьш дуйла хоуьйту цигашкахь.\nХарковрчу СБУ-н декъо дIаелира шайн Оьрсийчуьрчу коллегийн кара Дагестанера мухIажир Бабаева Аминат, цо дIавелира Оьрсийчоьне 2018-чу шеран гурахь Донбассерчу сепаратисташна дуьхьал тIом бина Тумгоев Тимур а – дIахьажош, цунна кисана диллира тIемаш бина хиларх долу кехат-тоьшалла. КхоалгIа шо ду Харковрчу кхело азербайджанхочун Эрол Анаран дов луьсту – терроризм йо цунна бехке. Оцу факташа гойту Шайтановца цхьаьна, меттигерчу хьолан тергоеш дуккха а цигара СБУ-н белхахой а хиллийла.\n«Кавказ.Реалиина» хиламах лаьцна комментари луш, Харковрчу бакъоларъярхойн проектийн куьйгалхочо Захаров Бориса билгалдаьккхира, Шайтанов лацаро аьтто бо Донбассехь тIом боьдучу хенахь Украинан къайлахчу сервисо Оьрсийчуьрчу чекисташна информаци луш хиллийла къасто, аьлла, масала, Украине тховкIело йоьхучу нахаца доьзнадерг.\nАмма атта хир дац Шайтановс ФСБ-н векалца динчу къамелан аудио тоьшалле йилла, иза Iораваккха. «Баккъал а дина долчу къамелех кийсакаш а йохуш, уьш вовшахйоза, монтах ян хала дац», - аьлла хета Захаровна.\nЦунна гарехь, хьалхе ду СБУ вонах цIанйийр ю, бохуш, сатийса. «Украинан политикашлахь ницкъ къуьйсуш хьийзачу цхьацца тобанаша бина болх хила а тарло иза», - боху бакъоларъярхочо.\nШайх Ушармин батальонерчу, Ахьмад цIе йолчу бIаьхочо, «Кавказ.Реалиица» къамелдеш элира, Шайтанов Европерчу цхьана пачхьалкхехь ФСБ-н векалшца цхьаьнакхетта аьлла, Америкерчу партнераша хаамбинчул тIаьхьа волийна Украинан ницкъаша зен.\n«Мухха а нисделлехь а, Шайтанов лацар дика ду. Амма тхан цкъачунна бахьана дац дикане сатийса. Шайтанов ша СБУ-но Iораваьккхина велхьара дара дика, тIаккха сатуьйсийла дара хийцамашка», - аьлла хета Нохчийчуьра шен лаамехь тIаме веъначу Ахьмадна.\nУкраинина тешаме воцу инарла лацаро сов йох ца йина дог-ойла Радин экс-депутатан Мосийчук Игоран. Иза а ву 2017-чу шарахь Оьрсийчоьнан шпионийн куьйга кIел нисвелла, кIело лайна.\n«Шайтанов ша цхьаъ хуьлийла дац Оьрсийчоьнна болх бина, декъашхой хилла хир бу цуьнца. Нагахь санна кху деношкахь кхин а СБУ-н а, Украинин кхечу урхаллийн а белхахой лецна аьлла вайна хезча бен алалур дац, дика хийцамаш хир бу», - аьлла хета Мосийчукна.\nТкъа бакъоларъярхо Захаров ца теша СБУ-но мигарцин урхаллин балха юкъа гIертар дуьтург хиларх. Шайгара бакъонаш низамашца хедийча бен дуьтур дац къайлахчу сервисаша тховкIело йоьхучу наханна дуьхьалояр, аьлла хета цунна. Ткъа цо дийцарехь, президентан Зеленский Владимиран офисо СБУ-хь реформа ян еза аьлла кечйинчу низаман проекто ца боху цуьнгара бакъонаш лахъян еза.


Набахтехь йоллу Оьрсийчоь\nОьрсийчоьно дIадахначу шеран шолгIачу декъехь набахте хьажийна 324 000 стаг, бехказваьккхина – 726. Уггаре дукха бу чубоьхкинчаралахь къуй – 60 000. Бакъду, и тайпа девнаш дац хаамийн гIирсаша тидаме эцнарш. 2018-чу шарахь наха тергалйина а, Маршо Радиона хетарехь, кхушара шайна тIехь тидам латтонъерш а ю кхин кхелаш – Iедало бевзачу политикашна, бакъоларъярхошна, оппозиционерашна, гоьбевллачу нахана тIебаьхьина бехкаш толлурш.\nТитиев Оюб: 180 грамм кIомал\nСтохка аьхка долийна Нохчийчуьрчу Шелан кIоштан кхело меттигерчу бакъоларъяран "Мемориал" центран куьйгалхочун Титиев Оюбан дов хатта. КIомал эцарна а, лелорна а бехкево иза. Нийсса шо хьалха лецира Титиев, цуьнан машен чохь 180 грамм кIомал карийна, аьлла, полицино. Адвокаташ тоьшалла до, полисхоша далийна дареш вовшашца догIуш дацарх а. Бехк тIе ца лаьцна ша бакъоларъярхочо а. Шен машена чу наркотик Iедалхоша кхоьссина, ткъа дов айдина мехкан Iедалан лаамца, "Мемориале" махкахь болх цабайтархьама, чIагIдо цо. Кестта сацамбан декхаре ю кхел.\nTelegram-ца тIом: чаккхе гуш а яц\nМоскох, Телеграмехьа бу гуламхой\nTelegram мессенджер лелор стохка дихкира Оьрсийчохь. Таганский кхело кхочушдира цуьнан сервер къовла аьлла, Роскомнадзоро дина дехар. Мессенджеран дай ФСБ-но беттанашкахь хьийзийра, шайга шифрийн догIанаш дIало бохуш. Оьрсийчуьра Iедал тешна ду, Телеграмах "экстремисташа а, террорхоша а" пайдаоьцуш хиларх. Конституцино адамийн йозанашна кхачош йолу къайле шаьш йостур яц, я и "догIанаш" дIадала таро а ца йо технико, боху Телеграман куьйгалхоша. Машар каронза бу агIонашна, Роскомнадзор дагахь ю, ял лучу бахархойн багара а даьккхина, 20 миллиард сом ша Telegram ехка дагахь оьцучу гIирсанна дайа.\nБеньяш Михаил - пенсиэцархошна орцахваларна лаьцнарг\nАдвокат Беньяш Михаил\nКраснодар-махкара адвокат Беньяш Михаил, нах пенсе хьийсор Iедале ца хийцийта арабевлларш лецна аьлла, воьдуш хилла ша полицино сацош. Магийна йоцчу оцу акцехь дакъа а лаьцна, полицина дуьхьало а йина, аьлла, изоляторе хьажийна иза. Ткъа кхин а массех де даьлча, кхелана дуьхьаллерна а, магош а доцуш, дов хоттучохь аудио дIаязъярна а жоп деха долийна цуьнгара.\nБеньяшан девно гойту юристаш вовшашка хьовсуш категори юйла: цуьнан агIо лоцуш, кхеле веара Оьрсийчоьнан ялх регионера 19 адвокат. 400 гергга юристо дехар яздина Федералан адвокатийн палате Беньяшна полици тIелатар таллар доьхуш.\nЦхьаболу бехк тIера баьккхина Беньяш Михаилна, амма луьстуш ду иза шайх летта аьлла, полисхоша дина арз.\nЯрославлерчу набахтийн куьйгалхой - изоляторехь\nНабахтера мукъаваьлла Макаров Евгений\nУггаре гIарадевллачех ду Ярославл-махкара набахтин белхахой тумакхех лелатарх долу дов. Кхела хьалха хьаькамаш бигинарг ду №1 йолчу набахтехь тутмакхна Макаров Евгенийна къиза етташ гойту видео Оьрсийчухула яржар. Резаьнкин гIаж хьокхуш, юха тIе хи деттий, меттавалош, хьийзийра Макаров.\nИ тайпа къизалла лелорна дов айдина оццу гIаларчу №8 набахтин белхахошна дуьхьал а. Лаьцна 15 стаг. Дукхаболучара тIеэцна бехк.\nШакро-Жимханиг а, цуьнгара кхаъ эцна талламчаш а\nМоскох Талламан Комитетан куьйгалхо лаьттина Дрыманов Александр\nСтохка бIаьста набахтехь такха 9 шо кхайкхийра криминалан авторитетна Калашов Захарийна (халкъалахь – Шакро-Жимханиг). Москох Elements ресторанан хьолахочуьнгара Ким Жаннигара 8 миллион сом даккхарна бехкевира иза. Оцу эпизодехь ши стаг вер нисделлера, шина тобано вовшашна герз деттачохь. Шокро-Жимхачуьнца цхьана чувоьллира кхин а массех цуьнан накъост. Кхелан сацамехь Шакро-Жимха ву боху Оьрсийчуьрчу криминалан баьчча.\nШакро-Жимхачуьнца дозаделла ду Оьрсийчоьнан Талламан комитетехь кхоллаеллачу коррупционерийн тобанах долу дов а. Стохка набахтехь яккха хенаш кхайкхийра лаккхарчу хьаькамашна Максименко Михаилна а, Никандров Денисна а, Ламонов Александрна а. Бехктакхам тIера боккхург Шакро-Жимхачуьнгара ахча эцарна 5-13 шераш туьйхира царна. Ткъа стохка аьхка лецира чубоьхкинчийн коьрта хьаькам а – Москох Талламан комитетан куьйгалхо волу инарла Дрыманов Александр. Цунна бехкедо Шакрос шен цхьана накъостна набахтера хьелаш малдайта кховдийна кхаъ схьаэцар. Бехк тIе ца эцна цо, хьоьжу дов дерзаре.\nФутболисташ, "кхо йиша", девна кIел беха кхиберш а\nФутболхой Кокорин Александр а, Мамаев Павел а кхелехь\nСтохка 8 шо хан тоьхна Киров-махкахь губернатор Iийначу Белых Никитинна. Кхаъ эцарна бехкевина иза.\nЯхначу аьхка айдина дуьйцучех дара "кхаа йишин дов". Хачатурян Кристинас, Ангелинас, Марияс шайн да, Хачатурян Михаил, верах. Уьрсан иттех чов дегIатIехь а йолуш, велла карийра иза. Мехкарша чIагIдора, шаьш цо дуккха а шерашкахь ницкъ беш кхаьбна, бохуш. Лаьцначуьра дIахецна кхо йоI.\nИзоляторехь хан хьош ву кху мурехь вевзаш волу оьрсийн ши футболхо – Кокорин Александр а, Мамаев Павел а. Цара гурахь йиттина, боху талламчаша, Оьрсийчоьнан 1-рчу Каналан машенлелорхочунна а, шина Iедалан белхахочунна а.\nШо доладала денош дуьсуш “Лефортово” а, “Матросская тишина” а изоляторшка кхачийна Украинан хин-эскархой. Iаьржа хIорда тIехь Оьрсийчоьнан доза дохийна цара, боху Iедало. Цара ца лору шаьш бехке. 34 адвокат ву лецначийн агIолоцуш.


"Хенан йохалла Iедало шеггара хIиттина дозанаш ду уьш"\nНохчийчоьнна а, ГIалгIайчоьнна а юкъахь хиллачу конфликтан духе кхион гIерта эксперт Малашенко Алексей\nНохчийчоьнан а, ГIалгIайчоьнан куьйгалхоша латтанаш хуьйцуш, бертан куьйгашяздина кху деношкахь. Оцу документца а догIуш, республикашна юкъахь цхьатеррачу барамашкахь хийцина, шена тIехь бехаш нах боцу Теркйистан а, Малгобекан а латтанаш. Кадыров Рамзана дIахьедина, бинчу берто "тIадам буьллу" Нохчийчоьнан а, ГIалгIайчоьнан а дозанех лаьттинчу дийцаршна аьлла. ГIалгIайчохь протесташ ю дIахьош.\nМаршо Радион "Настоящее время" проекто хаьттира политологе Малашенко Алексейга, хIун бахьанаш дара цу дозанийн хIинцца йист яккхар аьлла.\n- Со кхи дIоггара тIекхуьуш вац оцу гIуллакхна. Цхьа хIума ду, и дийцарш 1992-чу шарера схьа дуьйнна лелаш дара. Ткъа кIорггера дийцича, 1929-чу шарахь Нохчийчоьнан Автономи кхуллучу заманчохь, цул тIаьхьа Нохч-ГIалгIай, со гал ца ваьллехь, 1934-гIа шо ду-кх иза. Цул тIаьхьа 1944-чу шарера 1957-чу шаре кхаччалц хьехош дацара. Хенан йохалла Iедало шеггара хIиттина дозанаш ду уьш, ма дарра аьлча.\nЦхьана бахьанашца Iедалхой и проблема ерзон гIерта. Вайна дика дагадогIу 2013-чу шарахь латтана тIехула герзашца вовшахтасадаларш хилла. Суна хетарехь, федералан Iедалан хьашто ю, цигахь дозанаш ца хилийта. Оьрсийчоьнан Федераци ма ю иза. ХIун ира пачхьалкхан дозанаш хуьлийла ду цигахь? Цхьа а доцург ма ду и.\n- Дозанаш бахьанехь регионашкахь, ишта Къилбаседа Кавказехь а лаьтта цакхетамаш катоьхна дIабаха беза, тIейогIучу хенахь конфликташ ца хилийта олийла дуй?\n- Лакхара дуьйнна цхьа бакъо, я цхьа хьехар ца хилча, хIара дерриг а гIаттийна хир дацара аьлла ю сан ойла. Хир дацара хIара дийцарш, дIахьедарш…Оьрсийчохь мукъна а хьал цхьана эшшарехь латтийта, Москохна лууш санна хетало.\nДелахь а гуттар ца нисло царна ма хетта. Мухха делахь а, хIоьттинчу ситуацехь шен агIонгахь конфликт хилар, кхи йоккха яцахь а, делахь а, Къилбаседа Кавказ ма ю иза, вайна массарна а дика хууш ду, и конфликт оьшуш йоцийла. ХIокху заманахь оьшуш хIума ца хила а тарло хIара.\n- Я къастийна кеп бIегIийла йоцуш хилла те? ГIалгIайчоьнан бахархошца мукъна а дийцаредан дезаш хиллерий-те?\n-Цкъа дийцина а ма ца Iа хIара, шозза, кхозза дийцина а ма ца Iа..\n- Муьлхха а дийцаршдар Евкуров Юнус-Бека дIатоьттура, я инициатор а вац иза аьлла хетало. Ишта дуй и, я дац?\n– Хьо бакълоь Кхузахь хаттар кхоллало: хьан хьехна, иркарахIоттийна хилла иза, хIокху гIуллакхан йист хIинцца яккха еза аьлла? Цунна тIе бехкаш дохкуш сайна хезча, хIораммо а ша цуьнан метта хIотто везара олий хета суна. Иза президент ма ву, вайна ма моьтту атта а ма дац оцу республикехь, хууш ма хиллара, динца долу хьал а цхьана.\nОйла ехьа, баккхийчу хьаькамаша шена цхьаъ тIедиллича, цо хIун дан дезара? "ХIан-хIа" эр дара цо? Цуьнах гIуллакх хир ма дац, таханалерачу Оьрсийчохь муххале а. Цундела кху ситуацехь ас бехкаш дохкур дацара Евкуровна. Цо дIахьош ерг говза политика ю. ХIуммаъ а атта дац цунна. Цунна дуьхьалверг Москохан дукхавезарг ма ву. Кадыров Рамзан ма ву оцу дозанашца бала берг, цо даим а билгалдоккхуш ма ду, хIара дика ду, хIара башха ду бохуш. Тидаме эцахьа, Нохчийчохь кхи башха комментареш еш ма яц дозанаш дуьйцуш.\n- Я кхи башха дийцарш деш а дац цунах.\n– Нийса ду. Ишта хила дезаш дарам- ишта нис а дина. Ткъа кхиндIа дерг техникан проблемаш ю. Кху хьолехь, Евкуровх сан дог лозу аьлча а, со цунах дика кхета.\nМатериалан автор Олевский Тимур\nПутин хочет видеть "нормальную" Украину после выборов, говорит союзник Кремля


ОЬрсийчоь -- Искандер-М (Iskander-M) олу системаi ю Москох кIоштахь Iаморашкахь дакъалоцуш, Гезг. 9, 2016\nГIадужу-беттан 5-чохь оьрсийн хаамийн гIирсаша дIахьедира шайн Красноярскера радиостанцина Американ агIорхьара хецна баллистикан ракета хааелла, аьлла. Амма цул тIаьхьа, сарале, шайн хаам бацаре бира царах дуккхачара, радиостанцина хааелларг Американ ракета яцара, шайн - оьрсийн Iаморан ракета яра, аьлла.\n"Iамарш" а, "гайтарш" а дIадахьарехь жигаръяьлла Оьрсийчоь тIаьхьарчу хенахь.\nКхечу пачхьалкхашца хи тIера а, стиглара а дозанаш декъалучохь тIеман техника гойтуш ю Оьрсийчоь сих-сиха.\nФранцин тIеман урхалло дIакхайкхадинера оьрсийн бомбанийн кеманаша бахначу баттахь Европан стиглахь лелийнарг провокаци ю, аьлла.\nХIинцца бахначу гезгамашин беттан 22-чохь, Iуьйрана 9 сахьт долуш, Норвегин дозанна гергагIоьртинера оьрсийн, ТУ-160 олу, шиъ бомбанийн кема. Уьш шайна тосадаларцана сихонца хIаваэ гIевттинера Норвегин тIеман кеманаш, шайн доза цара хадийнийла хьовсуш.\nЦул тIаьхьа, дийнахь 2 долуш, Францин Бретанан бердашна 100 чакхарма гергадахна оьрсийн кеманаш. Сихонца гIевттинчу Францин "Rafale" олучу тIеман кеманех къаьхкина Испанин агIор дIадахна уьш. Цул тIаьхьа, Испанин тIеман кеманаша шаьш къахкийча, Бильбаон дозанна улло гергадахна уьш, тIаккха Ирландин агIор дIадирзина...\nИштта хаамаш белла, дукха хан йоццуш, Францин тIеман урхалло оьрсийн кеманаш Европан дозанашка гIертарах.\nСоветан пачхьалкх йохарца севцца долу и тайпа кхайкхаданза гайтарш юхадолийна Оьрсийчоьно Европаца йолу юкъаметтигаш талха йолаелчхьана.\nШайна Европан стиглахь маршо яьллачу дийнахь, Рейкьявикан аэропортера гIаьттинчу Стокгольме доьдучу нахлелочу кеманна чIогIа уллохула тIехдевлла оьрсийн тIеман кеманаш.\nИсландино, хьем ца беш, шен цу хьокъехь резаяцар дIахаийтира хIеттехь.\nИсландин дипломатийн цIарах и хаам бовзийтира "France-Presse" хьостано.\nТУ-160 - иза 25 генайоьду ракета чухоьуш тIеман кема ду. Кхул хьалха а Прибалтикан дозанашкахь а динера оьрсаша шайн тIеман техникан кхайкхаданза гайтарш.\nIамеркан эскарш Молдове доьлху\nОьрсийчоь реза яц Iамеркан а, Гуьржичоьнан а эскарийн Iаморашна\nТIеман Iамораш долийна Гуьржийчохь\nКремлана дуьхьалхIуьтту Новочеркасскан бIарлагIа?..\nОвхIанистанехь бIаьхой байина\nОьрсийчоьно тIеман дакъош оьзна Украине\nУкраинан дозанехь - Оьрсийчоьнан тIеман Iамораш\nПекин, Москох тIеман Iамораш дIахьош ю


Г1алг1ай эздел: селхан, тахан - Статьи - ЧИЭКО\nГ1алг1ай эздел дувца велча, деррига вахар дувца деза х1ана аьлча, саг сакхетамча венача хана денз из венна д1авалалца цун из леладе дезандаь. Эздел долаш волча сагах оалаш да. Эздий ва из аьла санна - аьле! Кхы оалаш да, "Эздел долчча - сабар да, - сабар долча - денал да. Эзделаца дувзаденна дуккха а да г1алг1ай кицаш. Эздел яхача деша вай ма1ан дича. Эздело йоах вайга, эзе, дисте, уйла йий де 1айха хьа мел дер. Т1аккха мара нийса хургдац 1а хьа дер, яхалга да из." Г1алг1ай дукхаг1а мел дола дешаш, 1а д1а уйла йича, хьона хьехам беш, нийсаг1а бола вахар никъ малаг1а ба хайташ, эзара шера метто литта хьа доаг1аш да. Эздел вай хьайица вай ц1аг1ара хьадоаг1а. Вай сакхетамчу даьхкача нанас хьех вайна, вай мишта даха деза, наха юкъе мишта хила деза, фу леладе деза, малаг1а никъ лаца беза. Ший да - нана, воша - йиша, даь -йиша, даь воша, наьна - йийша, наьн - нана, даь - да, лоалахои юртара нах, мехкара нах мишта ларх1а беза. Кхы а дуккха х1амаш доаг1а эздела юкъе. Наьнаца леладе деза эздел. Ший нана езар, цун сий дар цо шийга яхар дар, наьна юхь ца йоагаяр, ший нанна балха така новкъостал дар. Нана цамогаш хуле, цунна дола дарба лахар, къоанала къалйиссача цунга дика хьожаш, хилар вай массане декхар да. Даьла Элчано аьннад: - наьна когашта к1ала йоал хьона, хьа Ялсмале аьнна. Наьнал дезаг1а леладе дезаш х1ама дац укх дунен чу. Вайга эггара хьалха укх лаьтта ког боаккхийтар, вай лела 1омадаьр Нана я. Наьна б1аргашца дайнад вайна дуне. Нанас кхеду вай, ший деча, ший кулгий, й1овхало яле. Дуненчу ше йоаккха ха, вайха дог лазаш йоакх нанас. Даар, могар, дувхар, шийна кходеш, ший дезалхочоа дут нанас. Ший наьна сий ца дер, цо яхар ца дер а сона саг ва ала могаргдац. Наьна санна лерх1ам бе безаш ва да а. Да везаш сий деш хьо ца хуле наха сий дергдац хьа, Далла везаргвац хьо. Даьца эхь, эздел, сабар хила деза массахана. Даь юхь е еза, хьайга яхар де деза, беча балха уллув хила веза. Дас хьайга х1ама хаьттача, сабарца жоп дала, деза. Да хьа чу ваьлча нийсса ура этта маг1а баьрче дикаг1а йола моттиг д1аяла еза. Г1алг1ай 1аьдалех даьца 1охайна во1о, йо1о, несо х1ама дуаш дац. Да волча ц1аг1а аркъала ухаш белаш хилац дезал, сакхетача баьнна боккха хилча из хоза дац. Керта кий йоацаш, дег1 дерзана б1арга вайташ хилац дезалхо. Дас къамаьл деча хана, юкъе лелхаш, ший дар дувцаш хилац дезалхочо. Дас даь хьехар д1аэцаш хул дика дезалхочо. Во хьехар дергдац цо, х1ана аьлча дас ший дезалхочо во хьехар дергдац, воча новкъа воаккхаргвац, дика дар мара аргдац. Ший корта ца бовзачоа, когаш бовзаргбац яьхад вай даьша. Даьга ла ца дувг1ачоа ше малув ховргдац, ший дай малашб ховргдац, ший гаргало йовзарьяц, кхычоа д1ахьеха ховргдац, ше 1омадаьр, шийна ховр мара т1ехьенна д1ахьеха йиш яц. Эхь - эздел, сабар, денал, яхь, вай даьгара 1омаду вай, цун оамал г1улакх, вайца даха дусс. Нахаца 1имерза хилар, гаргало лерх1ар, дика, во нахаца декъар, лоалахошка, юртахошка, мехкахошка во деча оарцаг1валар, деха веначоа хьайга дар кхо ца деш д1адалар, ца могаш метта улачунга хьажа вахар, хьаьнала къахьегаш хьай дезал кхабар, царна дика хьехар деш дезал кхебар - из деррига даьгара 1омаду вай. Хьаша - да ларх1ар, тешаме доттаг1 хилар хьона улув ваьннача, новкъа воде, хьайца вог1ачунна дика новкъост хилар, наькъа хьовзам хилча из к1алвита д1аг1оргвоацаш кхыча къаман юкъе, ваха лела хье нийсвелча цу къаман 1адат ларх1ар, цу къаманца тарвола хьажар. "Селий вордат1а хайча, Селий зурма лакха" яьхад вай даьша. Хай зурма йицье яхилга дац из, тарвала ха яхилга да из.\nВоша хьол воаккхаг1а вале, цо хьайна ду хьехар хьаэцар, цун сий дар, шоаш цхьаь дале а, наха юкъе дале а. Хье ваг1ача ц1аг1а из хьачу ваьлча хьалураэтта из маг1а ваьккха 1охоавар, цунга хьажар, даа мала оттадар, цунца 1и мерза хилар, тийша болх боацаш дог ц1ена хилар. Хье г1улакха вахийтача чехка из г1улакх даь юха вар, из цхьанна а хана цунна харц ца лер, фуннаг1а т1акхоаче а цун га доаккхаш хилар. 31амаг1а вола воша вале, цох къахеташ хилар цунна нийса хьехар дар, адамий оамал цунна хьехар. Доттаг1чунца, новкъостаца, юртархочунца малаг1а никъ лелабе беза, цунна д1ахьехар. Эздел, г1улакх, сабар хила дезалга дувцар. Деша ваг1аш дика деша дезалга. Балха вале дика болх бе безалга. Миччахьа воде а нахаца тарвала везалга. Хало т1аеча сатоха дезалга, цунна хьалха дахар. "Воша веший - хьу берза" яхад вай даьша. Цо даь дика во а хьайга кхоачилга ха деза хьона. Ший нана, йиша, наьна йиша, даь йиша ше - массе бола кхалнах лерх1аш хила везалга. Вешийца санна, даь веший во1аца хила деза аз дувца г1улакхаш лорадеш. Даь веший къонгий, мехкарий, шучий, мохчий, ноанахой боча лелабе беза вай.\nЦа хьоадича даргдац\nГ1алг1ай къаман даиман хиннад хьаша да лоарх1аш. Хьаьшийна лаьрх1а латташ хиннад ц1а, хьаша веча хьаьна, мерза шу оттадеш хиннад; Юрта мел вар хьагулвале, доккха ловзар оттадий сакъердаш хиннад. Кхаь ден, кхаь бусс, цунга хаттар деш хиннадац ше хьа ца аьлча ше лелабу никъ. Нагахь санна хьаша да воаг1ача хана фусамда ц1аг1а веце, фусам нанас, чу боахаш хиннаб хьаший, чу довла оалаш хиннад фусамда укх сахьте чукхоачаргва вайна оалаш хиннад, кийча йола тух-сискал 1ооттаеш хиннай. Т1ехьаг1а юхава безам хургболаш хьаша совг1аташ а дале новкъа воаккхаш хиннав безаме. Къам бе доацаш, моллаг1а къаман, из хьаша вале а цхьатарра лоарх1аш хиннаб г1алг1ай! Шоаш болча вена хьаша б1арга са санна лоравеш хиннав г1алг1аша, из леш а хиннав шек ца волаш цунна во ца хилийта. "Хьаша ца везар - Далла везац", оалаш да г1алг1аша. Эздий г1алг1ай къам массехана а хиннад хьаьший сийдеш, иштта хургда дуне мел латт.\nУц - ц1аьшцара эздел, къаьстта лорадаьд, г1алг1аша массехана х1ана аьлча уц - ц1ай ба а ба бехке нах. Шой з1амгсаго дог доаха йо1, хьан - малий хайначул т1ехьаг1а, цкъа, шозза, кхозза нах а бахийте ехаш хиннай саг.\nЙо1 езаелча з1амсаго, из йо1 йолча даьшца, йи1ий ноанахошца, юртахошца, йи1ий, эздий оамалашца - ший дика г1улакхаш д1ахьокхаш хиннад. Водаш уж нийсбелча киса кховдаш хиннав з1амсаг, уст-йижарашта кегий хьамаш эцаш хиннай. Новкъа болхаш нийслой уж бига беззача д1абугаш хиннаб. Шой юрта нийсбелча шоашцига чу а биге хьаьший беш хиннаб царех. Йо1 йолча даьшта шийца дика ц1и йоаккхийташ д1ахозийташ хиннай. Йо1 йолча даьша з1амсаг юртахошка, лоалахошка хоатташ а хиннав. Тахан а хоатташ оамал я. Харцахьа лелача, воча з1амсагага, д1а а луц йо1. Эздел, г1улакх, сабар долаш хьаьнала къахьегаш, нахаца тарвала ховш, наха, мехка, накъаволаш хила веза г1алг1ай з1амсаг. Т1аккха йиш хургъя цун мичча а хана, майрра моллаг1ча коа, шийна саг еха нах бахийта.\nДуххьашха нус гучаяккха болхаш, хьош хиннад 1а1а, дошо г1оз е г1алкхаш, кач олла дошо хьайкал (жай), кхы дола совг1аташ, масала гурмали, йовлакх ишт. кх.д. Г1алг1ай яхь хиларах наха нийсса хила г1ерташ деш хиннад уж совг1аташ, дале а торо дикаг1а йолчо, совг1аташ дукхаг1а а, маьха дезаг1а луш хиннад. Шийгара несо а луш хиннад, з1амига совг1аташ, тхьамка чулеладу ц1ораш (т1ормигаш), сахьата, тепча, инзаш, пезгаш, палчакхаш. Уж ше яр несо ше хьаяь, eгa а хиннай. Цул совг1а цхьацца мерех хьекха йовлакх а хиннад цу совг1аташца. Совг1аташта юкъе геттар деза лоарх1аш хиннад дуфи далар.\nНускала бийса йиллача, юртарча, гаргарча, кагирхоша, мехкараша кийчо еш хиннай, саг йоаг1ача сакъердара, хьалххе а белгалъеш хиннай, деша говза, метта шаьра йола йо1, иллеш - яппараш ала. Деша совле яьккха деш хиннад из, наха сакъердам бе. Из тайпа х1ама вайна юкъера д1адаьннад ткъестлаг1а б1аьшаре кхоачалуш, т1къоалаг1а б1аьшаре д1айолалуш. Замей мехкарий, кагийча нахаи, фусамера мехкарий фусамерча кегийча наха е в1аший духьала отташ хиннаб, бегашта зоахалолаш дувцаш. Цу йиъъе тоабан ши - ший тхьамада хиннав. Нускал кечдеча юкъа, кагийча наха в1аший дог - безам эцаш эздий бегаш беш, говза хаттараш а деш, бегашта зоахалолаш а дувцаш ха йоаккхаш хиннай. Из тейпа х1ама 1980 шерашка д1адаьлар мехко яьча ва1адаца. Замешта юкъера воаккхаг1чунга, къонаха юха йоалае алал тхона, шой кегийча нахага, из хиннад говр хьовзаейтал тхона яхилга. Т1аккха дикаг1а ховча з1амсаго говр хьовзаеш хиннай, ши циск в1ашаг1латтал мара доацача готтача коа, из йисте ваьлча цунна баркал а аьле. Юха а оалаш хиннад, замей мехкарий тхьамадага йи1иг цхьа ладувг1а йиш лакхийте самукъа даккхийтал тха аьле. Дуккха ловцаш а да нейца доахаш. царех ца1 ба "Эздийча тайпана эздий найц хилва хьох аьле. Цхьаькха да укхаза дувца дезаш. Замеш коа д1ачубаьлча коа 1охайша баг1аш боаккхий нах хулаш хиннаб, кагийча наьха тхьамада оалаш хиннад - мехкарий тхьамадо дехар деш хиннад, боаккхийча наьха тхьамадага халха вала аьле. Из халха воаккхаш а хиннав, из халха ваьнна ваьлча ловзар д1адоалаш хиннад, д1адерзадеш. Ловзар д1ахьош, ловзара доал деш, йиший во1 вале а е найц вале цхьа з1амсаг хиннав цу коа. Иштта хоза хиннад хьалхаг1а, йо1 яхар-яр.\n"1а такханза 1аьхар мо, з1амига я хьо. Доаккхача хьаькъала да хьо хиннаяцар, аьнна хьона бехк т1акхоачийтаргбац оаха, ховча хабар а дийца, ца ховча дош а дийца. Дешах даьри а даь, оапех ахча а даь. Хьа са 1ехадергдолаш а дац тхо. Юстара бола безами шун дага йола уйлеи хьоца лелае дага хьона а ма дохалда, хьоца лелае дага тхона а ма дохалда. Х1ама т1ехболча безамца хила деза вай т1ехболча безамца хилча, ингале оаркхилгача чу улла улхий модз мо безаме йоаккхаргъя вай в1аши мел йоаккха ха..."\nБалхацара эздел - из фу эздел да ала тарлу, балхацара дар, из да. Балха вахача, хьайца болх беча нахаца тарвала хар, 1и мерза хилар. Хьай балха декхар дизза кхоачаш дар. Тийша болх боацаш болх ц1ена, дика хьабар. 1айха кхоачаш бергба аьнна болх бизза кхоачашбар. Белха д1аяхийта хьаенна материал лораяр, лочкъа ца яр, къайлаг1а ца йохкар хьайна пайда эца. Цемент яр, кирпишк яр дог1а к1ала ца йоахийташ лораяр. Хье болх баь ваьлча хоза ловца баккхар, балха воаллаш къаьдвелча эг1аз ца ахар, сардамаш ца дахар, хьайна улув боахкачар дер хьадар, болх беш воалчоа б1ара хьежаш 1охайна ца ваг1ар, хьай дакъа хьалаьца хьайна могар хьа дар. Из дакх-а балха эздел.\nДика дешар, шийна наха т1ехьаг1а накъа даргдолаш ше деша дешар, ший дешарца, шийна ший мехка пайдане хилар, из да дешара эздел. Ший хьаькъал наха, зене зуламе ца хилийтар. Ше дийша ва яхаш, уйла сом ца ялар, кура ца валар. Х1анз дийша ваьннав со аьнна ца дешаш ца сацар. Даиман дешаш хилар, шийна цаховр 1омаде г1ертар. Бусалба а, дунен а дешар деша г1ертар. Из да дешара эздел.\nХьай нана, наьна йиша, даь йиша 1айха лоарх1аш мо массе бола кхалнах лархьар. Моллаг1ча къаман кхалсаг яле а цун сий дар вай декхар наьнаца, йи1ийца, несийца, ший никъ лела бар эздел доаца, ийрча г1улакх хьайгара б1арга ца дейтар царна. Безаш, хьесташ, боча лела бар. Уж болча эздий доаца дош ца оалаш, мотт хоза бувцар.\nСовг1аташца хьаста езар хьастар, ала дезача царга к1аьда дош алар, вай декхар да. Хатта дезачунга х1ама хаттар царна дика хетаргдолаш массе йолча кхалсагаца, к1аьда-мерза хилар вай декхар да. Вай кхуврч шел ца болийташ хьа боаг1а уж массехана. Ноаной, йижарий, мехкарий истий вай вахар мерздаь, хоздаь вайца бахаш ба уж. Г1айг1а, бала, хало - отто, дегай г1озал, вайца екъаш хьабоаг1а уж. Вай къаман эздий, турпала кхалнах уж хинна бецаре, вай хургдацар, дунен сердал гогъяцар, из ха деза вайна массанена а. Цар 1омадаьд вайна дерриге а. Эздел, г1улакх, эхь, сабар, яхь, мотт, деррига царгара 1омадаьд вай, из диц де оамал бац вай. Вай б1аргий са санна боча лелабе беза вай дунен чу мел бола кхалнах. Уж ца хуле цхьаккха хургдац. Й1овхал, сердал, безам, дезал, кхуврч, деррига доацаш хургда. Кхалсага сийдеш вай хуле, вай къаман сий лакха латтаргда. Хала хете а вайна юкъе цар сий ца дераш болаш ба. Моллаг1а йо1 хозъелча, вахе дат1а а кхийте йодайий, ший цунца дийца-аьнна х1ама деце а, ше цунна ца везаше, раьза е г1ерташ ший хур деш хул цхьабараш. Эздел, г1улакх долча з1амсаго из дергдац. Денал долчо наьха кхалсаг а ший йиша санна лелаергъя, шинна даь чам болаш гаргало а хургья цунах. Далла хоастам ба 1овдала бараш вайна юкъе кезигах болаш. Дала аьнна дале уж а кхетаргба, Дала хьаькъал денна, нийсача новкъа боахалба уж!\nХьай ханнарачунца а леладе деза эздел. Хье волча веча веза хьаьша ваь ларх1а веза. Хьайгара г1о дезалга хайча оарцаг1а вала веза. Дика, во цунга деча ваха веза. Деха веча дала деза, хаьттача хьайна ховр ала деза. 1уйре дика, сайре дика ювца еза. Хьайла эсалаг1а, 1овдалаха ца хеташ хьайна нийсса ларх1а веза, хьай нийсархо. Наха юкъе дакъа долаш, д1ахьош хила веза. Хьо доле а бакълуш хила. Харцвар 1ото1оваь, бакълур хьаллаца веза хьайна зе хуле а. Эздел, г1улакх леладе, массанеца цхьатарра. Хьай сий ду 1а наьха сий дой. Эздел леладаьд аьнна к1алвуссаргвац хьо.\nШун т1ара эздел\n"Шуно вовзийт эзделаца вар, эздел доацар» яхад вай даьша. Х1ама даа 1оховча хана бисмал а цадаккхар. Кулгаш дила ц1ена хилар. Х1ама юаш дукха ца яар, хьаэцар 1оюллар, сабарца йийллар, дуккха х1ама багаа елла дукха мочкхалаш ца дахар, массарел т1ехьа висса нах хьайга хьежа ца бар, е массарел хьалхаг1а йиа а ваьнна нах хьайна б1ара ца хьежабар. 1охар, хьалг1аттар а эздий хилар. Х1ама йиа ваьлча алхьам дешар, г1улакх деш лаьттачоа хоза баркал алар, фусам даьшта, барт, безам, беркат Даьлагара дехар.\nКъамаьл дара эздел\nКъамаьл деча хана хье ала воаллар лоацца д1аала хар. Мотт к1аьда, мерза бувцар. Хьайга хоатте хьайна ховр, хетар д1аалар. Хьайга ца доаг1а къамаьл ца дар. Дукха лувш хье наха сов ца валийтар, хьайна дайна дале а наьха г1алаташ ца дувцар. Довна юкъе воде, тоам, машар бувцар. Маслахьат хургдола оаг1ув лахар. Миччахьа воде а хьай метта доал дар. Ала дезача дош алар. Сацавезача соцавалехьа саца хар, кулгаша 1ойилла шахьар, метта йоагаю. Туро, тепчо ца1 вийнав, метто ийс вийнав оал г1алг1аша. Мотт доал де дезаш х1ама я. Метта доал де хар хьаькъал да. Модз санна мерза ба мотт. Сим мо къаьхьа ба мотт. Ше лебарга хьежжа Мулакх де отт. Доал делаш метта. Чов хургъйоацаш керта мерза хилийта оала дош, к1аьда хилийта бувца мотт. Эггара дукхаг1а къинош дер мотт ба метта доал ца дер халача оттаргва, метто сага сибат хувц, ийрча ваьккхе доаду куц. Доал делаш метта.\nГаргало ларх1ар. Гаргарча сага дика, во хьаллацар. Дикан т1а, вон т1а вахар, хьайгара доаг1а дакъа хьалацар. Йоаг1аш, йодаш моттигяле из санна г1адваха дог делаш хилар. Дала деза хьоалчаг1 далар. Ахча, рузкъа дезаш вале цун из д1адалар. Водаш, воаг1аш нийсвелча цунга к1аьда мерза, дахар денар хаттар. Хьайна бехке кхалсаг нийслой кара кхайде ахча далар, ахча д1а ца эце, тормига чу йолла берашта яа, мала хьама эцар, машена т1а 1от1ахоаяь ц1айигар вай декхар да. Нахаца довна ваха вале гаргара саг, сихха оарцаг1а вала веза цунга хьаллаца, ма хулла сихаг1а дов к1оарг долале машар бе хьажа веза, из бехке воацаш цунга г1елал яхье, харцо ювцачоа д1ахайта деза из цхаь воацилга, харцо чакхяргъйоацилга. Вала ца везар венна из воалле хаттар дена, д1аотта веза цунца бала бекъа ше цхьаь воацилга цунна ховргдолаш, хьайна из новкъа долга д1ахайта деза. Хаьде д1айоал лела ца ю гаргалол. Ший дас лелаяь гаргалол лелаеш хила веза во1. Хьо волча саг хьаваг1 ац хьо д1а ца воде. Къамашца тарлуш хьабаьхкаб вай дай шоаш мел бах. Гоннахьа дахача къамашта юкъе дукха хиннаб г1алг1ай доттаг1ий, эрсий, х1ирий, г1аьбартой, селий, викалаш хиннаб г1алг1ай доттаг1ий болаш нохчий бувца мича беза, уж вай ворх1е даь хана денз хьа вай вежарий а болаш хьабоаг1а вайца машаре бахаш. Хало, атто, къел, моцал екъаш. Вайна эшшача метте оарцаг1а болаш. Теш со дуне мел латт из иштта хург хиларах. Цхьанна къаманга во ма доаг1алда саг оарцаг1авала везаш. Дала ма дахьалда саг пхьа хьаьрча, кхыча къаман ший доттаг1 волча ший дезал а шийца д1аводаш хиннав саг. Вокхо д1ат1аийце шийна мога г1о - новкъостал а деш хиннад. Цун масалаш да. Вай долча хьаиха вай бераш д1аиха а дукхха моттигаш а я. Эрсаш цунах куначество оалаш хиннад. Кхыча къамаг1а вола ший доттаг1 лоравеш боча лелавеш хиннав г1алг1аша. Ший ц1а, ший боахам, цунца бекъаш а хиннаб. Из леча леш а хиннав цунна га даьккха. Иштта эздел, г1улакх, денал долаш хьабаьхкаб вай дай шоаш мел бах. Доттаг1цара эздел. Шой са санна боча долаш леладаьд г1алг1аша. Хало, Г1айг1а, бала т1абарах д1а ца кхоссаш цар массехана лорабаьб, лелабаьб шой доттаг1ий. Боахам, доахан кходаьдац царна эшаш хилча. Вала везе кийча хиннав доттаг1чунна г1улакха, шой нанас ваь вошо мо, дукха везаш лелаваьв шой доттаг1а. Доттаг1чоа кходаь х1ама леладаьдац г1алг1ачо. Дунен чу ц1и хеза да вай къам тешаме да яхаш. Вай къаман дуккха а хиннаб доттаг1ал леладе ховш, денал дола къонахий. Т1ем т1а чов хинна 1овежар, ше лергвале цига ца уллийташ ара воаккхаш хиннав г1алг1ачо, моллаг1ча къаман из саг вале а, цун массалаш дукха долаш да, т1ом баьчарна из ховш а да. Вайна Дала ма эшаволва дика доттаг1, моллаг1ча къаман вале а! Доттаг1ал, машар, безам масседолча къаман а беза. Дуненчу даим машар хилба. Барт, вошал, доттаг1ал ч1оаг1лулда х1ара денна. Дуне мел латт, вахар тоалуш, хозлуш дахалда вай.\nВай массане а сил дукхаг1а безаш кхебу вай дезал. Уж дика кхебар вай массане а декхар да. Наха зене, зуламе хургбоацаш. Ламаз, марха, долаш Даьлах тешаш, кхерам болаш, имане болаш хьалкхебар вай декхар да. Царна x1apa денна дика хьехар деш, воашкара дика г1улакхаш б1арга дайташ, царна масал хургдолаш леладе деза вай мел леладер, дика хила деза вай мел дар. Берашта хайта деза шоаш молашба, шоаш мичара хьабаьннаб, шой тейпа, къам малаг1 да ховргдолаш, кхыча къамашта баха лела ховргдолаш, массанеца тарбала, доттаг1ал леладе ховргдолаш. Дешар дешийта деза, хьаькъал долаш уж хургболаш. Эхь, эздел, г1улакх хьехаш дика, во къоастаде ховргдолаш. Шой Даьхе езаргъйоалаш, Даьхен 1алам бона леладергдолаш. Дас, нанас яхар дергдолаш, щоаш къабелча шоаш кхоабаргболаш, шоашца дика хургболаш, нахаца 1и мерза хургболаш. Кхы а дуккха да берашта хьалхадаха дезаш. Берашца мотт хоза мерза бувца беза, хьехар деча хана, чувха а ца беш, хьай ма хулла хьесташ дайта деза берашка хьадайта х1ама.\nВоаккха саг моллаг1а вале а, моллаг1а къаман вале а, з1амаг1чо ларх1а веза. Воаккхача сага сий де деза, цунна фу эш, фу деза хьажа веза из кхоачашде деза. Водаш, воаг1аш хьайна къоано нийсвелча, 1уйре дика ювца, сайре дика ювца хьайгара молаг1а г1о - новкъостал деза аьле хатта цунна дезар, эшар, кхоачашде хьажа, вига веззача д1авига, кхыча юртара вале хье волча чу вига даа, мала дале кхаба, ламаз дайта, сала1ийта, т1аккха ц1а а виге хьа вола. Къоано волча 1о ма ха, дар-доацар дувцаш мотт дукха ма лебе, вела ма вела, керта т1а кий йоацаш б1арга ма вайта, ц1ог1а хьекхаш къамаьл ма де, цунна хозаргдолаш. Цо фуннаг1а хьайга оале а юха духьала йист хиле юхь ма йоагае. Хьайна ца ховр, хье шек вар, цунга хатта, цо жоп лургда хьона шийна ховчох, из хьол дукхаг1а ваьхав, цунна дукхаг1а дайнад х1ама б1арга, из хьол дукхаг1а лаьттав халонашта духьала. Цо хьо моргаш дукха кхебаьб хьехар деш. Ший хьехамца харц ваьннар, нийсача новкъа ваьккхав. Къоаной боацаш ма дуссалда вай, г1ийла бой мо укх лаьтта даха "маг1а баьрче къоано а, ц1ен юкъе ага а ма эшалда вайна" яхад вай даьша.\nЮкъара эздел оал массаволча сага леладе дезачох. Да, нана ларх1ар, вахар, вар, гаргалол лелаяр, доттаг1 ларх1ар, воаккхаг1чун сий дар, з1амаг1чох къахетар, кхалсагаца эздел леладар, ноанахой ларх1ар, даьхой ларх1ар, лоалахошца, юртахошца, мехкахошца леладе деза эздел, саг йоаг1аш, йодаш, леладе деза эздел, уст - ц1ай ларх1ар, дохкача, эцача леладе дезар. Довхочунца леладе деза эздел, балха, така, ара, ц1аг1а, хьоашалг1а, уст-ц1аьшка, ноанахошка, лоалахошка, хьунаг1а, x1apa, мангала гота.леладе деза эздел. Сесагаца, дезалца леладу эздел, х1анз мел дийцар къаман юкъе лелаш дола эздел да. Массане а леладе дезаш да.\nНус хила еза ший маьрц1ай лерх1ам болаш. Маьрда, маьрнана, маьрвоша, маьрйиша, маьрвеший къонгаш, маьрноанахой, цун тайпан нах. Нус хила еза чувена саг везаш, елаенна безаме, тух сискал кхо ца деш. Маьра да волча 1а ца ховш, мотт ца боасташ цо ше бастийталца, баьстачул т1ехьаг1а дукха ца лувш ший метта доалдеш. Ала, дита дезар ховш. Ше оала дош, к1аьда, мерза оалаш. шийга иистхилча эхь хеташ ц1ий луш. Иштта маьрнанаца, маьрвешийца, маьрйишийца хьакхашта ца йоалаш ший мотт лорабеш. Массарел хьалхаг1а хьалг1отташ, массарел т1ехьаг1а южаш, ц1аг1а коа - карта кулг д1акхоачаш. Ше д1атоха кулг ц1ена тохаш. Массанеца елаенна ше езаргйолаш. 31амига бер мара деце, маьрц1ешкахьара мел вар лоарх1аш. Ший оамалца, ший меттаца нах в1ашкаувзаш, наха тоам бар дувцаш, хьанга фу дувца деза ховш, массанена товр де ховш. Дикал яккха хала дале а, маьрц1аша зувш, цун дикал вол. Дика нус маьрц1аьшта дукха езаш хул.\nКодам эзделца бувца беза, сагага кхаьча бала хьайна новкъа болга хайташ хила еза из бувца оаз. Кодаме вела йиш яц. Ца доаг1а къамаьл де йиш яц. Кодаме нахаца ду1а деш венначоа къахетам бехаш, Даьлага кхайка веза, дакъа ламаз де деза, мух бе беза. Саг д1аволла кашамашка ваха веза. Цига де деза декхараш кхоачашде деза. Фусам даьна хьайгара г1о - новкъостал эший хьажа веза, хье чу вахалехьа.\nХьайга товш доаца барзкъа т1а ца дувхар. Кога з1амига маьчи т1а ца ювхар, геттара готта хачи, т1а ца ювхар. Хьай къаман доаца, хьа къамо т1а ца дувха барзкъа т1а ца дувхар. Хьай дег1а маьженаш б1арга гургйола лоаца барзкъа ца дувхар. Наьха доаца барзкъа т1адийха кечлац 1овдал вар мара.\nСагага моаршал хоатташ хатта деза, велавенна хозача, мерзача оазаца, хье г1адвахалга сага д1аховргдолаш. Хьо волча варах саг дехке варгвоацаш, ц1аькха а юха ва безам хургболаш. Хьо эздий саг волга цунна ховргдолаш. Вай даьша моаршал, денал эздий хоатташ хиннад. Ц1аг1а мелволчун, юрта мел волчун могашал хаьттачул т1ехьаг1а, коара хьайбай хьал хоатташ хиннад, хаоттам хоатташ хиннаб. К1а, борц, мишта хиннаб хоатташ хиннад, жа, доахан дийба дий хоатташ хиннад.\nЛоалахошца тар вала веза. Хьайгара дийхар, дала йиш яр д1адала деза. Хьайна эшар хьадеха деза. Дика, во деча царца хила веза. Д1ачу, хьачу хила веза. Хала дале цхьа долча х1амашта са тоха деза. 1айха оалар хоза ала деза, лоалахо кхетаргволаш. Пайдане доацар ца дувцаш, г1алаташ а ца лехаш ваха веза, эздел, г1улакх лела деш. Лоалахо хьона бехке ва, къемат дийнахьа хоат йоах хьай лоалахошца мишта хиннав хьо аьле. Дала сабар, сатем лулба вайна лоалахошца тар дала ха.\nШий дег1ацара эздел\nЭздел долча саго хьунаг1а ше цхьаь вале а дергдац, сагага товш доаца ийрча х1ама. Ший дег1а маьженаш лораергъя во х1ама ца дейташ. Кулгашка дика г1улакхаш дейтаргда ший сий дергдолаш. Когашка барал дайтад дикача новкъа, б1аргаш лекхаргдац лекха ца дезача. Б1ехача уйлашка бех дайтаргдац ший дог. Даьлацара безам сов боахаргба ший дег чу, ц1ена 1амал еш, ший мотт лорабергба г1ийбатах. Из да сага ший дег1ацара эздел.\nХьайбашцара эздел лела дар да царга ханнахьа хьажар, даа х1ама далар, хий моладар, ц1ендар, царна етташ, 1етташ, царца къиза ца хилар, ханнахьа д1алахкар, ханнахьа духьала ваха чу доаладар. Царна сардамаш ца дахар уж чу дахка т1ехьа диссача. Царца къахетаме хилар. Декхар да оакхарий а доаца деш лорадар.\nХьунаг1а гаьнаш харцахьа, бакъахьа хеда ца яр. Йоаг1ача, ца йоаг1ача ц1ераш ца еттар. Хьасташ б1ех ца дар, царчура хий даим ц1ена хургдолаш царна доал дар. Вай даха юрташка нувхаш 1оца кхувсаш ц1ена лела яр вай декхар да. Вай наькъаш тоадар. Г1алг1айчен хоза 1алам толха ца деш вай т1ехьенна дитар, вай массане декхар да. Вай даьша вайна дитад ер толха ца деш тахан вайна гучча тейпара хоза долаш. Хьара саго цхьаццача вай д1айог1е кхы а хозаг1а хургба вай мохк. Вай хоза 1алам лорадар вай массене декхар да.


Маларх кхетта а волуш, машенна урхалла деш лаьцна Росгвардин инарла\nМангал-бутт 30, 2019\nРосгвардин Приволжски гонан буьйранчан когаметта инарла-майор Березин Евгений лаьцна, мелла а волуш, машенна урхалла дарна шеко йолуш. Цунах лаьцна хаам бо ТААС агенталло.\nЦу агенталлехь болчу хаамашца, Березин трасси тIехь сацийна хилла некъан полицин (ГИБДД) белхахоша Мангалан-беттан 25-хь Владимиран кIоштахь. ТААС хьастано дийцарехь, иза тIеман барзакъ доьхна а хилла, корта бахо малар меллачу стеган лелар долуш а хилла.\nЛоьрийн талламех чекхвала реза ца хилла инарла. Цул тIаьхьа Березин дIакхачийна Владимирерчу полицин декъа. Росгвардин Приволжски гонан зорбан сервисо бинчу хаамца, хилларг бахьана долуш "белхан таллам болийна".\nРосгвариди кхоьллина 2016-чу шеран Оханан-баттахь Оьрсийчоьнан чоьхьарчу эскаран бух тIехь. Чоьхьара эскарш доцурш, Росгвардина юкъатоьхна ОМОН а, СОБР а тобанаш а, ткъа иштта ведомствийн йоцу гIаролан урхалла а.\nРосгварди куьйгакIеллахь ю президентан Путин Владимиран. Иза декхарелахь йина ю терроризмаца къийсам дIабахьа а, махкахь долу герз лелорна тIехь Iуналла латто а, долахь йолчу гIаролан компанешна Iуналла дан а, ткъа иштта юкъараллин кхерамазалла ларъян а. Росгвардехь ву 340 эзар белхахо.


Наркотикаш буьртигахь юу хIинца\nНохчийчохь наркотикаш яржорна а, царех саярна а дуьхьал, хаддаза латтош къийсам белахь а, наркотикашца а, корта бахо молха шеца долчу хишца а шовкъ йолчу кегийрхойн могIарш дебащ хаало тIаьххьарчу хенахь. Халахеташ ду, лазар кхеттачийн декъехь зудабераш а хаадалар.\nПачхьалкхан тIегIанахь а сихонца орцах а бевлла, тIаьхьло йоллуш цхьа ладаме гIулчаш ца яхахь кхана хаза нехан санна тIаьхьа а хила а тарлуш, ледара хьал го цхьаболчу бахархошна вайнехан юкъараллехь.\nИ доьзна ду,бутт-батте мосазза болу бохург санна наркотех, бес-бесарчу молханех хьаам карош берш, йочане денош даьхкича жIаьлийн нускалш санна, дебаш хиларца.\nЦарна тIаьхьабозуш болчийн могIарш кху муьрехь, гIаланашкахь а,ярташкахь а бен-башхалла а йоцуш, вуно чIогIа дукълуш лору цхьаболчара. Юьртахоша даре а деш, суьйре тIеярций тобанашка дIа а гуллуш, кхин дIоггара беш хьулам а боцуш, бен-бечу могашаллин зенечу молханех шуьйра пайдаоьцу кегийрхоша а, кхиазхоша а.\nЦарна тхов латтош, уьш духкуш са яккхарна, хIуъчара дийцарехь, кху некъехь Теркйист кIоштехь лаьцна полицин белхо. Наркотикех, кийрана вон тIеIаткъам бечу молханех кегийрхой беттабалар могIарера гIуллакх ду гIаланашкахь бохуш тоьшаллаш даладо могIарерчу бахархоша. Ярташкхахьчул эшна делахь бен даладелла дац цу декъехь шайна гуш дерг а боху соьлжагIалахочо Магамадова Заремас.\nЗарема: «Изза генадаьлла гIуллакх ду-кх кху гIалахь а. Оцу квартирашкара зударий беха боьлхуш бу-кх. Оцу мерза хиш чу таблеткаш а туьссуш, уьш муьйлуш хIаллак хуьлуш бу-кх. ЙоI ерг а, кIант а вверг и тIекхуьу чкъор дIадоккхуш ду. шайна ял схьа а оьцуш, низамхоша а духкуьйту боху и хьарам молханаш. Баккхийнаш, мелла а хенарнаш маларх а бетталуш IадIа, ткъа цаьрга марзбелларш кегийнарш бу.\nУьш ийманехь бу, баккхийнарш бу маларна тIера олу. Иза бакъ дац. Мелча хьожа кхетий а хууш къоначара къIайлах-къулах и молханаш муьйлу».\nХIора дийнахь,кIирнах, баттахь чоьхьарчу гIуллакхийн министаралло хааме дохучу терахьашца, махкахь уггар дукха лоьцуш берш бу изза молханаш, нуьйда-таблеткаш, наркотикаш оьцуш,юхкуш берш а.\nСоьлжа гIалахь лаьцна 40 гарам марихуана а йоккхуш 47 шарера зуда. Соьлж -ГIалин кIоштан вахархо лаьцна Iаьржа чIурам тIоьрмиг а боккхуш, шена чохь I00 гарам сов марихуана а йолуш.\nНабахтехь яккха кхо шо хан а тоьхна, изза наркотикаш бахьнехь чувоьллина Шелан кIоштера вахархо. Цуьнгара яккхинарг ю I40 гарам сов наркотик. И могIа дIабахбан йиш йолуш бу.\nОццу наркотикех, молханех шуьйра пайдаэцарехь божаберел дукха тIаьхьабуьсуш бац, гарехь, зударий а. Цул сов царалахь даьржина ду, шайн догIмех йохка-эцар а йина,шайна ма тов лелар. Цу хьокъехь дуьйцуш ву Соьлж-ГIалин кIоштера вахархо пенсахо Хьаса а.\nХьаса: «И шайна ма- тов лела мехкарий, уьш балха боьлхуш нах бу-кх. Болх-некъ бац, завод-фабрика а яц юьллуш. Iедал цIарца болчу наха лелочу хIуманна, бала а ца кхочуш, шайна ма тов дIалоьлуьйтуш бу-кх уьш а. Уьш шайна цхьа напха лаха боьлху хир бу-кх. хаза хетта, шен дегIаца ахча даккха гIур бац мехкарий, нагахь санна бан болх белахь муххале а. Хьалха Советан Iедал долуш а бара и тайпа зударий. Амма тахана санна эвхьаза даьлла-м дацара цкъа а цкъа а».\nДикка хьалха а массехазза а хьехийна ма-хиллара,цхьаболучара и зене, харц некъ юьхьар а лаьцна лелачеран могIарш дукъдалар цкъадолчунна дузу, Оьрсийчоьнан низам талха а деш,махкахь корта бахо маларш дохкар нажжаз деш хиларца.\nЦуьнан агIончашна хетарехь уьш дохкар сел халонга даьккхина дацахьара, оццул дукха ца хила тарлора шайн могашаллина сел кIоршаме зе дийраш.\nЗарема: Оцу мерза хиш чу таблеткаш а туьссуш, уьш муьйлуш хIаллак хуьлуш бу-кх


ГIалгIай мехка почтацара бувзам — Сердало\nГIалгIай мехка почтацара бувзам\nИнтернет, укх дунен тIа мел йола телефон вай вахара юкъегIертаяле а, хIаьта а почтови бувзамах пайда эцаш ба дуккха вай мехкахой. Бакъдар аьлча, хоза а хет, сага ший кулгаца яздаь каьхат деча, цIай долча дийнахьа телеграмма е сурташца хоздаь открытка кхаьчача. Къаьстта а дикахетар хул цу тIа хьа мехкарча наьха е хозача моттигий сурташ латташ хилча. Россе почтови бувзама тайп-тайпарча шерашка арахийцача почтови маркаш тIа, каьхата бетташ тIа хиннад гIалгIай къаман дикагIболча къонгий сурташ, иштта гойташ хиннай вай гIалаш, шахьараш, бе-бе сийленгаш.\nЦарна юкъе а эггара хьалхарчарех бар аьнна хет сона революцен турпалхочун Ахриев СаIида ГIапура сурт тIадолаш хинна каьхата ботт. Цу тIа белгалдаьхадар цун вахара шераш. Ховш ма хилара, вай мехкахочо вахаш даьккхар 30 шу мара дац. Цул совгIа, цхьаькха моттиг а я СаIида ГIапур каьхата бетта тIа гойташ. Шоложа-ГIалий тIарча Коталон урам тIа латтар Н. Гиколо, А.Шерипов, ГI. Ахриев везвеш, цу кхаь турпалхочоа дегIа сийленг. Из сийленг тIадолаш а каьхата ботт арахийцаб вай мехкарча почта болхлоша. Вешта аьлча, юха а берригача мехка гIолла лелача каьхата бетта тIа гу вайна, ший зIамигача къаман ираз лехаш, ший вахар дIаденна вола саг. Цох боккха тоам а хул, хIана аьлча замаш хувцалой а къаман лехамаш эргадоале а, бицбе йиш яц цхьан хана мехка накъабаьнна нах. Уж Iоажал йолаш бац, наьха дагалоацамашка баха беззаш ба.\nИштта хоза моттиг нийсъелар почтан вахаре, гIалгIай халкъа поэта Яндиев Жамалдий 100 шу дузача деношка а. Цу хана арахийцар поэта сурт тIадолаш йола хоза марка. Из арахецар белгалдеш, цунна мухьар тоIаде вийха Магасерча почте со а хилар. Жамалда вовзаш вале а, цу марко из кхы а дикагIа дIавовзийтаргва кхыча къамех болча наха а тIехьа тIакхийнача ноахалашта а. Из марка бIаргаяйначул тIехьагIа, цун байташ еша а, вахарах лаьца довза а безам отта мег, хIанзалца из ца деш лийначар. Цул совгIа, сий долча поэта лерхIам бар санна хIама а хилар цох.\nЦхьаццайола вай мехкара моттигаш а го йиш я маркаш тIа. Уж (хоза моттигаш) вайцига дукха я, лоамашка ядача юрташка санна, шаьрача Iоъараваьлча а. Царех цаI я шира гIалаш ягIа «ВIовнашки» яха юрт. Сага кхоллар тамаш йолаш, чоалхне я ювца гIалаш. Иштта уж хьалъе низ дIакхачарах цецвоал. Хашагульгов Iаьлас ший цхьан стихотворене тIа яздаьд, Мате гIала хьалъеш, цунна новкъостал деш шайтIа хиннад, аьнна. Цо из ВIовнашкарча гIалаех аьннадаларе а, саг цецваргвацар аьнна хет сона, иштта хала болх хиннаб тIоговзанчаша цига баьр. Цудухьа, цох тамаш еш, нийсъеннай из юрт Россе почтови бувзама марка тIа. Цул совгIа, лаьрххIа марка хетаяь хиннай тIема сийлен гIала йолча МагIалбика, вай мехка столица йолча Магаса а цун герба а, иштта кхы дIахо а.\nПочтови бувзама маркаш а каьхата бетташ а «ткъамаш долаш» да, хIана аьлча оалхазараш санна лел уж, цхьан мехкара вокх мехка долхаш. Цар бовзийт вай мохк, вай къам, цун исторен а культуран а оагIонаш. ТIаккха дика болх ба-кх уж маркаш а бетташ а иштта арахеца дагадехараша баьр.\n← Юртабоахама гIулакаш дийцар Магасе


Парижехь оьрсийн книгийн базара Макрон ца вар новкъадеъна оьрсашна\nФранци - Президентана Макрон Эммануэлна Парижехь дIахьочу книгийн базарахь книга елира Оьрсийчохь лаьцначу Украинерчу кинорежиссеро Сенцов Олега язйина йолу.\nОьрсийчуьра яздархойн книгаш йовзуьйтуш а, юхкуш а денош ду Парижехь хIокху беттан 16-чохь дуьйна 4 дийнахь. 38 яздархо веъна Оьрсийчуьра шайн книгаш йовзийта Парижерчу книгийн базара.\nЕккъа цхьа шайн кхоллараллех, книгех дийцина Iен а, цхьана Парижехь дийцина Iен а дагахь бац оьрсийн яздархой:\nИван Тургенев вина 200 шо кхачар а, Максим Горький вина 150 шо кхачар а ду цара шайн Францерчу цхьанакхетаршкахь дийца лерина.\nИштта цара вуьйцур ву Сталинан режимах лаьцна яздина волу, Европехь диссидент хилла волу гIарваьлла яздархо Александр Солженицын а.\nЕвропан телевизионехь Британино Скрипалан гIуллакх бахьана долуш Оьрсийчоь йийца яьккхинчу муьрехь нисделла Франце оьрсийн яздархой бахкар а, цара европахошна Оьрсийчоьнан бевзаш болу классикаш, культура йийцар а.\nХIинцале а, масех гIалахь францхошца цхьанакхетарш дIадаьхьна оьрсийн яздархоша, Парижехь санна, Бордохь а, Турехь а.\nЦеран Iалашо ю кхин а дуккха а гIаланашкахь иштта цхьанакхетарш дIадахьа. Уьш кхача лууш йолчу гIаланех ю Страсбург а, Нанси а, Марсель а, иштта Парижан гIаръяьлла йолу университет Сорбон а.\nТайп-тайпанчу къамнийн культураш а, литература а йовзаран Iалашонца сих-сиха вовшехбеттабалар, кофе малар санна, карадирзинчу Парижана иштта хIума дуьххьара а, я цеце а дац, оьрсийн хьостанаша цунах лаьцна доккхачу дозаллица а, пафосан басаршца къагийна дийцахь а.\nПарижехь оцу цхьанакхетарехь вистхиллачу Францера Оьрсийчоьнан векало Мешков Алексейс элира:\n"Оха чIогIа дозалла до Оьрсийчоь тахана кхузахь сий долу хьаша хиларх. Иза иштта хила догIуш а дара. Суна ца го кхин оьрсийн а францхойн а санна цхьанайогIуш культураш.\nТхо кхета тахана чолхе хьал хIоьттина хан хиларх. Цундела оха массарга а кхойкху тхайн исторех йолу литература йовзуьйтуче. Вайн (оьрсийн а, францхойн а) доттагIалла лан ца луш долу мехкаш даима а хилла ду..."\nКхеташ ду, "таханлера чолхе хьал" бохуш, Оьрсийчоьнан векало дуьйцуш дерг Британино шайга Скрипалан гIуллакхах бехк кховдор дуйла.\nАмма Францера оьрсийн векало массарга кхайкхинехь а, оьрсийн книгаш юхкуче Францин президент Эммануэль Макрон ца вахара.\nИза резабоцуш билгалдаьккхира оьрсийн журналисташа. Британин Iедалша "Скрипалан гIуллакхах лаьцна биттина тIуьйлиг" бахьна долуш ца веъна Макрон оьрсийн книгийн базара, бохуш дийцира цара.\nPalais de l'Élysée: Макрона дIаийци Олландера президентан дарж\nВерсалан ГIопехь цхьаьнакхеташ ву Макрон а, Путин а\nМакрона Путинца къамелдеш Нохчийчоь а хьахийна\nГерманехь хиллачу канцлерх кадам беш бу дуьненера политикаш\nЭрдогIан: Евроберта юкъа оьцу я ца оьцу?


Ков:Ислам — Википеди\nХьакхолла езаш йола статьяш Форум\nИслам е Бусулба ди (Iар. الإسلام — al-Islām — мутIахь хилар (Далла); из дош хьадаьннад са-ля-ма яхача Iарбий-семитий хандеша овлах, "машар боаржабар" яха маIан долаш.\n«Ислам» — дунен ди ба, дерригача Лаьтта тIа дIа-хьа баьржа. Цун лард я цаI волча Даьлах (АллахIах) тешари Мухьаммад (саллаллахIу IалейхIи ва саллам) тIехьара пайхамар а Даьла Элча а хилар къоабалдари. ИбрахIим пайхамарах хьадаьннача динашта юкъера ди ба Ислам. Из хьахиннаб VII (ворхлагIча) бIаьшаре Iарбий ахгIайре тIа малхбузехьа уллача Хиджаз яхача моттиге.\nИслам пхе бIоагIан тIа латт: шахьадат доаладар, ламаз дар, марх кхабар, загат дIадалар, хьажол дар. Ислам леладечарех «бусулба нах» оал (Iарб. «муслимун», цхьоален таьрахье — «муслим»).\nХьажцIа ваха́ саг\nХьажцIа́ (эрс: Каа́ба, Iар. الكعبة المشرفة — Аль-Ка'ба аль-Мушаррафа) — бусулба зерат да куба хьисапе хьалдетта. Из латт Макке чу «Хьарам» яхача маьждига ийтIен чухьнахьа. ХьажцIа керттера йолча моттигех я хьажол деча хана нах гуллуш. ХьажцIенох иштта оалаш да «аль-Бэйт аль-Харам», Iарбий меттал цун маIан да «супа цIа». (дIахо…)\nМухьаммад Пайхамар (саллаллахIу алейхIи ва саллам) — Iарбе пайхамар ва Даьла цаI хилар (тоухьид) кхайкадаь, Ислам яха ди биллар а цун керттера саг а. Бусулба дин Элча ва. Бусулба нах тешаш ба Мухьаммадá АллахIа ший сийдола китаб — КъорIа Iодайта хинналга.\nМухьаммад (саллаллахIу алейхIи ва саллам) иштта политически къахьегамхо а бусалба уммат хьадаьр а цун да а хиннав. Цо урхал деча хана из уммат чIоагIеи йоккхеи паччахьалкхе хиннай Iарбий ахгIайрен тIа.\nБусулба дин чура саг\nМухьаммад Iаьла (эрс: Моха́ммед Али́, ингал: Muhammad Ali; Iоваьча хана хинна цIи Ка́ссиус Марсе́ллус Клей, ингал: Cassius Marcellus Clay) — еза йолча оагIата чу леташ хинна америкера бийхо ва. Дунен бокса тархьара чу эггара цIихеза болча бийхоех ва.\nМухьаммад Iаьла ваьв АгIой 17 дийнахьа 1942 ш. Веннав Этинга 3 дийнахьа 2016 ш. Скоттсдейл яхача пхье. (дIахо...)\nМардин яхача туркий пхьера маьждиг. ТIехьашкахьа месопотамера аре бIаргагу.\nМухьаммад ибн Муса Хорезми (перс. محمد بن موسی خوارزمی, Mohammad ebne Mūsā Khwārazmī) — цIихеза персаьний математик а, астроном а, географ а ва. Цо Iодиллад эггара хьалха алгебра яха Iилма.\nМяцхали 9, 2020\n19 Зуль-Хиджа, 1441\nАллàхI. Цхьаккха даьла вац Из воацар. Дийна ва Из, массадола хIама оттадеш ва. Таркхетаро, набаро лàцац Из. Лаьттеи сигаленашкеи мел дола хIама карадолаш ва Из. Цхьаккха вац шафаIат дергдолаш АллàхIà гарга Цун пурамца мара. Ховш ва Из царна хьалхардар, царна тIехьардар. Цун Iилман цхьаккха хIамà го бац цар, Цунна лайначоа мàра. Цун Iилмо го баьб сигаленаштеи лаьттани. Уж лорае хала дац Цунна. Ше Лакхавар ва Из, Ше Веза-Воккхавар ва.\n— «Аль-Бакъара – Етт», 255\nКъорIа Iомадаь из дIахьийхар ва (Бухари, 5027)\nШий исташца дикагIа долча тайпара хиннар ва (Тирмизи, 1162)\nШийгара нахá дикадар мара ца даларга догдоахийташи шийгара во нахах ца дохийташи вар ва (Тирмизи, 2263)\nАллахIа вáхар дIаьх а даь, из вáхар дуккха дика хIамаш (гIулакхаш) а деш дIадихьáр ва (Абу Нуаим, «Хилья» 6/111)\nДикагIа долча тайпара декхараш юхалуш (токхаш) вар ва (Бухари, 2306)\nШий дезалца дикагIа долча тайпара хиннар ва (Тирмизи, 3895)\nКхычарна хIама дуадеш вар ва (Дыя аль-Макъдиси, «аль-Мухтара» 1/16)\nТIехдика оамал йолаш вар ва (Ахмад, 10066).\n«Боккъал, хьона могаргдац беррига нах Iабийта а царна хье хозахетийта а, цудухь хьайнеи АллахIаи юкъе дар тоаде Iа, нах теркал ца беш.»\n— Имам ШафиIи // Аз-Зухд аль-Кабир\nМишта де йиш я новкъостал\nБокъонаш лора а еш эшаш йола статьяш язъе. Масала, Аль-Фатихьа санна лохе белгалдаьхача сураташта хетаяь статьяш хьакхолла.\nХьаст — «https://inh.wikipedia.org/w/index.php?title=Ков:Ислам&oldid=32185»\nПоследний раз редактировалась 16 Чан-тар 2019 в 05:56\nЕр оагӀув тӀеххьара хийца хиннай укх ха́на: 16 Чан-тар 2019, 05:56.


Нохчийн полицин белхахой Iамор бу бакъонашларъярхоша\nГIадужу-бутт 05, 2012\nНохчийчура низамхошна лерина йолу и хьехаман семинар кест-кеста дIаяхьа дагахь бу бакъонашларъярхой. Иза вовшахтоьхначу «Нохчийчоьнан бакъонашларъяран центр» олучу вовшахтохараллина ца хетара ницкъаллин структураш шаьш кховдийнчу оцу балхана оццул сиха тIетовр бу.\nОцу цхьанатохараллан куьйгалхочо Эжиев Минкаила дийцира оцу проектах а, цунах хир бу аьлла, шаьш сатуьйсучу пайданах а.\nЭжиев Минкаил: «Оцу проектан коьрта Iалашо ю, Нохчийчохь болчу полисхойн а, прокуратурера а, талламан урхаллера а белхахойн а, Европера а, дуьненаюкъара а низамийн документаш довза а довзуьйтуш, адамийн бакъонаш ларъярехь болх дIабахьар.\nКъаьсттина, цара тхоьга ла а дугIу, кхуза бахка а богIу, тIаьхьа кхиа а гIерта. Иштта дIабоьдуш болх бу иза. Селхана а хилира тхан цу тайпа гулам. И хIума, цара шаьш а оьшуш ду боху».\nТIаьхьарчу хенахь, бакъонашларъярхочо Эжиев Минкаила тидам барехь, меттигерчу низамхошца, церан уьйраш чIагIлуш ю. Иза а, кхиболу бакъонашларъярхой а, муьлхачу а хенахь набахтешкахь а, талламан изоляторшкахь а чохь бохкучу нехан хьоле хьажа бакъо йолуш бу хIинца. Цундела и низамхошца цхьаьна беш болу болх кхин а дIабахьа дагахь ду шаьш элира цо.\nЭжиев Минкаил: «Сацам бина оха, и болх кхин а дIабахьа, иза пайденна болун дела. Царна тхайн агIора гIо дийр ду оха. Деша ваха луучунна, иза дан а аьтто бу тхоьгахь. Низам хууш волчу белхахочо, иза дохор ду аьлла, ца хета суна. Дерриг а цхьана дийнахь дIанислур доцийла хаа тхуна. Шерашкахь уьш Iама а бина, цаьрга болх, низаман некъа тIехь дIабахьийтар ю тхан Iалашо».\nМахкахь гIардаьлла долу зуламийн таллараш а тергонехь латтадо Эжиев Минкаил коьртехь волчу «Нохчийчоьнан бакъонашларъяран центро». Дукха хан йоцуш, цара Нохчийчура талламан комитете кехат дахьийтинера, Эстемирова а, Садулаева а, Джабраилов а байарах болу талламаш муьлхачу хьелашкахь бу хаам бар доьхуш. ХIара жоп даийтина шайга элира бакъонашларъярхочо.\nЭжиев Минкаил: «Кехаташ дахьийтинера оха, уьш байар хьокъехь беш болу талламаш мьулхачу хьолехь бу аьлла. Жоп деана тхоьга. Садулаева Зарема а, цуьнан хIсамда Джабраилов Алик а дер хьокъехь таллам бара юьхьарлаьцна.\nТкъа хIинца и зулам дарна бехке берш, билгалбаха лууш боцун дела, и гIуллакх сацийна ду. Ткъа Эстемирвоа ер хьокъехь долу гIуллакх, шайгахь дац, иза- коьртачу талламан урхаллан Къилбвседа Кавказехь долчу декъехь ду, боху цара».\nКхаьчначу жоьпе а ца хьоьжуш, шаьш и гIуллакх, талламхошна дицлахь а, цаьрга иза диц ца дайта хьовсур ду шаьш бохуш, кхин дIа а дийцира Эжиев Минкаила.\nЭжиев Минкаил: «Тхайн агIор юха а, кехаташ а кечдина, кестолгIа оха талламан урхалле кехат дохуьйтур ду, и гIуллакх, нийса сацийна ца хета тхайна аьлла. Цу тIехь болх бан беза. Вайн махкахь дукхачу нахана гIуллакх дина ю и Зарема.\nИза а, цуьнан цIийнда вийна болу нах схьакаро а беза аьлла, хета тхуна. Уьш нагахь санна кара ца беш, иза дижа дитахь, юх-юха а, оцу наха, цу тайпа зуламаш дийра ду вайн махкахь».\nТаханлерачу Нохчийчохь, сибат а къагийна, куц а динчу, мухха а дийцахь а, дуккха а хIуманаш ду адамийн бакъонаш ларъярехь дан дезаш. Хьалха санна, адамаш лар йоцуш довш дацахь а, хIинца а зуламаш хуьлуш ду, коьртачу декъана дIальацначарна тIехь ницкъ бар санна дерш. Амма, цаьрца а, саца а ца беш, къийсам латто Iалашонехь бунохчийн бакъонашларъярхой.


ГлавнаяГлавнаяПолитикаДЕЛАН ХIУСАМАШ АЛСАМ ЙОВЛУШ Ю\nИтт шо а, я б1е шо а дац Хьалха-Мартан к1оштан Гихта йиллина. Вайн къам махках даьккхинчу хенахь кхечу яртийн санна «Горное» аьлла ц1е хийцина хилла цуьнан. Амма къам шен махка ц1адирзича хьалха хилла ц1е меттах1оттийна цуьнан. Цунна уллехула охьадог1учу «Гихта» хин ц1арах тиллина ю цуьнан ц1е. Вайн къам махках доккхуш Кишин Кунта-Хьаьжица (Дала къайле ц1инйойла цуьнан) цхьана махках ваьккхина ву Нохчийн Республикин Куьйгалхочун Кадыров Рамзанан воьалг1а да Бенара Илес. Бакъду, юха шен махка верза ирс ца хилира цу. Сибреха кхалхар нисделла цуьнан. Амма цуьнан лахьте верзар декъала хилира. Вайн Хьаьжас (Дала къайле ц1инйойла цуьнан) шен куьйга д1аверзийна ву иза. И хаам Нохчийчу беанарг вара Хьаьжин (Дала къайле ц1инйойла цуьнан) мурид волу Гихтара вахархо Коврнакъ. Цу Коврнакъе болчу лерамна вайн республикин Куьйгалхочо Кадыров Рамзана Илесан ц1арах маьждиг дайтира Гихтахь. Юрт кхоллаелчахьана оццул доккха совг1ат хилла яцара Гихта. Цу беркатечу г1уллакхна Нохчийн Республикин Куьйгалхочунна Кадыров Рамзанна. баркаллаш бохуш бу Гихтара баккхийнаш а, кегийнаш а. Д1адаханчу шеран январь баттахь дан долийра маьждиг.\nДала Шен ц1арах ц1е хуттуш вазвина ваийтина Мухьаммад Пайхамар (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) винчу денна лерина схьадиллира иза. Дуьззина цхьана шарахь а ца 1ийра маьждиг деш. Вайн республикин хьалхарчу Президента, Россин Турпалхочо Кадыров Ахьмад-Хьаьжас (Дала г1азот къобал дойла цуьнан) ма-аллара, «Мокхазан билгало» яра и маьждиг ц1еначу даггара, Делан дуьхьа хьаналчу рицкъанца дина хилар. Делан х1усамаш яран болх дика карабирзина волчу Эдильгириев Амруддих тешийна дара иза дар Рамзан-Хьаьжас. Республикин Куьйгалхочун шех хилла тешам ца байъира Амруддис. Билгал йинчу хенахь, Делан пурбанца, дина далийтира маьждиг.\nНохчийн Республикин хьалхарчу Президентан Кадыров Ахьмад-Хьаьжин ц1арах йолчу региональни юкъараллин фондан чоьтах дина ду иза.\nМаьждиг схьадоьллуче баьхкина бара: Нохчийн Республикин Куьйгалхо, Россин Турпалхо Кадыров Рамзан а, Къилба седа Кавказан Федеральни округан 1елимнехан кхеташонан председатель Кадыров Хож-Ахьмад-Хьаьжа а, Нохчийн Республикин муфти Межиев Салахь-Хьаьжа а, Кунта-Хьаьжин т1аьхьенах волу Сайфутдди а, Белхороев Бат1ал-Хьаьжин т1аьхьенах волу Белхороев Ибрех1им а, Нохчийн Республикин правительствон туризмехула йолчу комитетан председатель Эдильгириев Амрудди а, Российн Федерацин Пачхьалкхан Думин депутат Делимханов Адам а, Нохчийн Республикин Куьйгалхочун а, правительствон а Администрацин куьйгалхо Даудов Мохьмад а, Соьлжа-Г1алин мэр Кадыров Ислам а, Нохчийн Республикин правительстван предедателан хьалхара заместитель Тумхаджиев 1ийса а, Гихтара къаной а, иштта кхиберш а.\nМаьждиг схьадоьллуш хьалха дош делира Кадыров Хож-Ахьмад-Хьаьже. Цо элира:\n– Тахана вай цхьанакхетар Дала беркате дойла. Ойла йича, ойла йина ца валлал доккха х1ума ду таханлерчу дийнахь республикин Куьйгалхочо Кадыров Рамзана деш дерг. Цхьа а шеко йоцуш, шен къоман дуьхьа къахьоьгуш ву иза. Везачу Аллах1-Дала Рамзан-Хьаьжас шен къоман дог ма-хьасттара, Дала цуьнан дог а хьостийла. Доккха совг1ат ду таханлерчу дийнахь гихтахошна Рамзан-Хьаьжас динарг. Шеко йоцуш, динан орамаш Нохчийчохь де-дийне мел долу даьржаш а, ч1аг1улш а ду. Нохчийн Республикин хьалхарчу Президента, Россин Турпалхочо Кадыров Ахьмад-Хьаьжас болийна некъ, шеко йоцуш, нийса хилар а, беркате хилар а, денна т1еч1аг1луш ду вайна. Везачу Дала т1аьхье беркате йойла вайн.\nЦул т1аьхьа вистхилира Нохчийн Республикин Куьйгалхо, Россин Турпалхо Кадыров Рамзан:\n– Х1ара таханлера деза де деккъа Гихтарчу бахархошна хилла ца 1аш, массо а бусалба стагана а деза де хилла д1ах1оьттина. Гена ца яьлла вай жама1атан ламазе х1итта а ца даьхьаш лелла хан. Тахана Дала Нохчийн къомах боккха къинхетам бина, Цуьнан ницкъаца, пурбанца вай схьадоьллуш ду керла маьждигаш, ширанаш тодина, хьуьжарш йина. Шеко йоцуш, дин ч1аг1луш даьржаш ду. Т1екхочуш Мухьаммад Пайхамар (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) винчу денна вай схьадиллира Белхороев Бат1ал-Хьаьжин ц1арах маьждиг, ткъа кхушарахь Пайхамар (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) винчу денна лерина схьадиллина Бенарчу Илесан ц1арах маьждиг. Мухьаммад Пайхамар (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) винчу денца юьртахой а, махкахой декъалбира Кадыров Рамзана. Баркалла элира билгалйинчу хенахь, т1ехдика болх а беш, маьждиг дина далийтарна Эдильгириев Амруддина.\nШен дашехь Кунта-Хьаьжин т1аьхьенах волчу Сайфутддис билгалдира, Бенара Илес т1аьххьалц шен усиазаца Кунта-Хьаьжица (Дала къайле ц1инйойла цуьнан) хилла хилар. Мел халонаш т1е1иттаяларх уьш вовшех къаьстина ца хилар.\nЦул т1аьхьа Нохчийн Республикин муфтис Межиев Салахь-Хьаьжас до1а дира. Д1адолийра зуькарш. Маьждиг схьадиллича дуьххьара цу чохь гулбеллачара массара а цхьаьна рузба дира. Хут1ба доьшуш, хьехам бинарг вара Нохчийн Республикин Куьйгалхочун Кадыров Рамзанан хьехамча Шахидов Адам. Шен хьехамехь цо дийцира Мухьаммад Пайхамарах (Делера салам-маршалла хуьлда цунна)лаьцна.\nШи эзар гергга квадратни метар майда д1алоцуш ду маьждиг. Шовзткъе ворх1 метр лекха йиъ момсар ю цу маьждиган. Цу чохь пхи эзар сов стеган жама1атехь ламаз дан аьтто хир бу. Б1е ткъе ялх люстра ю цу чохь. Уьш х1ора а дешица варкъ даьккхина ю. Ткъа уггаре а йоккха люстра цхьа тонна ши б1е кийла ю, и люстра къагош, цу т1ехь ши б1е цхьа чиркх бу. Иштта цу чу лаьцна ю езачух к1айн мармар.


Москвара цIабалийнарш "наркоманаш а, хулиганаш а бара" аьлла Кадыровн пресс-секретаро\nМарсхьокху-бутт 08, 2020\nСобарца, дуккха а деношкахь къахьегаро аьтто баьккхина наркотикаш марзъелла нохчийн кегийрхой Москвара цIа берзо аьлла, дIахьедина Нохчийчоьнан куьйгалхочун пресс-секретаро Вахидов Iилмана шен инстаграмерчу аккаунтехь пIераскандийнахь.\nЦо бахарехь, Москва дIадахана бераш шайн дайн-нанойн бIаьргаш хьалхара а девлла, харцхьа а лелаш, наркотикех детталуш хилла. Цаьргара кхин а вониг далале, хулиганаш а, наркоманаш а цIа а балийна, уьш меттахIиттийча гIоле ду боху Вахидовс.\n"Пхеа минотехь юьхьIаьржа латтар тоьла, набахтехь шераш дохучул а", - аьлла Кадыровн пресс-секретаро.\nИштта цо билгалдаьккхина, цхьа могIа хаамийн гIирсаша "ницкъбина, нахана хьалха сийсазбина" бохуш, ден дIахьедарш, Нохчийчуьра бахархой юкъахь болуш криминалан хаамаш хиларе сатийсинчу церан кхочуш ца хилла лааамаш бу аьлла.\nКарладоккху, карарчу беттан 4-чохь Москвахь "наркотикан а, психотропан а препараташ лелорна" лецначу кегийрхошца къамелаш дира пачхьалкхан Думан депутато Делимханов Адама а, чоьхьарчу гIуллакхийн министро Алханов Руслана а, вице-премьеро Висмурадов Абузайда а. "Чечня Сегодня" меттигерчу хаамийн агенталло бира цунах лаьцна хаам.\nВидео тIехь гойтуш бу, Москвахь а, Оьрсийчоьнан кхечу гIаланашкахь а къепе йохийна кегийрхой (60 гергга стаг) Нохчийчу балийна, полисхошка а, муфтиятан векалшка а цаьрца профилактикан къамел дойтуш.\n"Нохчийн гIиллакхаш цхьаьнга а дохадойтур дац" шаьш боху, видео тIехь бистхуьлучу хьаькамаша. Цара дIахьедарехь, низам ца лардийраш даймахка юха а балош, цаьрга кеп-кепара беза белхаш бойтур бу.\nКху шеран Зазадокху-баттахь хааме даьккхира, Москвара а, луларчу регионашкара а цIабалийначу кегийчу нахера бехкаш дахарх Делимхановс а, Алхановс а, Висмурадовс а, цара "наркотикаш лелийна, къаьркъанаш мийлина, къепе йохийна аьлла.\nКуьршала кIоштарчу полицин декъан куьйгалхочо Агуев Рустама кхетош-кхиоран къамелаш дира изза бахьанашца лецна балийначу кегийрхошца.\nКорта бахон молханаш лелийна аьлла, массарна а хьалха дIахIиттийна, жоп дийхира Хьалха-МартантIерачу бахархошкара а.


Украинин премьер-министро Яценюк Арсенийс дIахьедар дина, Дуьненаюкъарчу ЦIен ЖIар олучу комитете, дуьненаюкъарчу низамашца дуьйстина а бен гуманитарийн гIо шайн махка доуьйтур дац шаьш аьлла. Яценюка чагIдарехь, Украинин Iедалш таро йолуш ду шайн мехкан Малхбалехь болчу бахархошна оьшург латто. Цо дийцарехь, Украино хIинцале а дIакхачийна цу регионе 270 тонн гуманитаран гIо.\nХьалхо Украинин чоьхьарчу гIуллакхийн министро Аваков Арсена яздинера шен Facebook-кехь йолчу агIонна тIехь, Киево Харков кIоштехула чекхйолуьйтур яц гуманитарийн гIоэцна йогIу Оьрсийчоьнан ковра аьлла. Шен агIор Украинин къоман кхерамазаллин а, тIеман а кхеташонан спикеро Лысенко Андрейс дIахьедар дина, шаьш кийча ду оьрсийн ковран кхерамазалла латтон аьлла.\nДуьненаюкъарчу ЦIен ЖIаран комитетан Киеверчу векло Лерш Андре-с хаам бина Кхаарин дийнахь, шайн организацехь буьззина хаамаш бац Оьрсийчоьнан киралелон машенаш тIехь долчух лаьцна аьлла. Цо дийцарехь, ЦIен ЖIаре кхаьчна информацица билггал хууш дац цу машенаш тIехь хIун ю.


ФСБ: Басаев Шемалан хилла тIемало лаьцна\nЗазадоккху-бутт 26, 2020\nНохчийчохь Псковрчу десантхошна тIелатар динчу тобанхошлахь хилла Нохчийчуьра вахархо Башаев Майрбек лаьцна Владимирскан кIоштахь. Иза бехке во зуламаш лелорна а, герзашца бунт гIатторна а, къепе ларъечу органийн ницкъахошна тIелатар дарна а аьлла, хааме даьккхина Оьрсийчоьнан ФСБ-но. REGNUM агенталло бина цунах хаам еаридийнахь.\nБашаев десантхошна тIелеттачаьрца билггал хиларх тоьшаллин материалаш гулйина шаьш Талламан комитетца цхьана аьлла, дIахьедина къайлахчу сервисаша. Шеконашца лаьцнарг изолятор чу воьллина.\n2000-чу шарахь Чиллан-беттан 29-чохь даккхийн дарашца Соьлж-ГIалара арабевлла, Ведана агIор дIабоьлхучу нохчийн тIеман командиро Басаев Шемила куьйгалла дечу тIемалоша Улус-Кертана гергахь тIом болийра, шайна дуьхьал яьллачу Псковерчу десантхойн ротица.\nОфициалан версица цу тIамехь вийна 84 Оьрсийчоьнан эпсар а, салти а. 6 стаг чевнаш хиллехь а, дийна виснера. Нохчий дараш биллгал мел хилла хууш дац, амма уьш эзарнашкахь дара бохуш, чIагIдора Оьрсийчоьнан инарлаша.\nИза вуно доккха хуьнар гайтар лоруш ду Оьрсийчохь. Стохка Улус-Кертана гергахь хIоллам хIоттийра, цу десантхошна хьажийна, Нохчийчуьрчу Iедалша дакъа а лоцуш.


Инфоурок › Другое ›Другие методич. материалы›Урокан тема: "Ибрах1им а,Сийлаха а."\nУрокан тема: Ибрах1им а,Сийлаха а.\nУрокан тайпа: тобанан.\nУрокан кеп : диалоган технологи.\nУрокан 1алашо: Кхетош-кхиоран маь1на Даймохк беза хилар а, дика\nг1иллакхаш лардан дезаш хиларх дешархой кхетор а.\nДешархошка шайга турпалхойн дика , вон аг1онаш\nГ1ирс : 1. Яздина дешнаш : Цкъа дайна сий лахарх карор дац.\n2. Т1аьхьенгахь юьхь йоцуш эхье хан йоккхучул ,\nэзарза г1олий ду сийлаллийца валар.\nВовшахтохаран болх-Дешаран ойла т1еерзор.\nДолчу хаарийн актуализаци .\n-Шуна х1ун еллера ц1ахь 1амо?\n-Тхуна ц1ахь 1амо еллера Эдилов Х. язйина поэма « Сийлаха».\nЦуьнан чулацам схьабийца хаа а. Шайна хазахета 3-4 строфа дагахь 1амо.\nЧулацам буьйцуьйту 1-2 дешархочуьнга .\n--Кхин а шуна шайн-шайна тобанашна белла болх бара ,цхьацца турпалхочух лаьцна кечам бар.\n1амийначара юьйцу шаьш 1амийна кийсакаш.\n3-4 дешархочуьнга юьйцуьйту\n- Доцца хьа эр дара аша, муьлхачу хенахь , меттехь хилла иза ?\n-Валарг т1ехь Эдилов Х.язьйина 70 шо хьалха.\n-Х1инца хьа эр дара аша коьрта турпалхой муьлш бу поэми т1ехь?\n-Коьрта турпалхой бу Ибрах1им а, Сийлаха а.\nКерла коьчална т1евалор –Дешаран хьесап д1ах1оттор.\n-Шайн тобанашна белла болх муха кхочуш бина хьовсур ду-кх вай.\n-Х1инца Ибрах1иман васт.\n-Муха хийти шуна Ибрах1иман васт?\n-Ибрах1им къен-миска стаг ву,къинхьегам безаш, къахьоьгур долуш ву, ваха лууш ву.\nХьал, бахам,таро цахиларо г1уллакх д1адахийтац цуьнан.\nПоэма йолаелчахьана чекхъяллалц, цунна т1евог1уш , я и волчуьра д1авоьдуш ца го вайна цхьа а стаг. Стаг,божа,къонах аьлла кхаа декъе бекъалуш бу божарий\nСТАГ-юьртана кхаьчна, цунна т1е бог1у нах, и волчуьра д1а а оьху.\nКЪОНАХ-махкана кхаьчна ,цунна т1е а буьссу говрашкахь нах. Ткъа Ибрах1им ц1енна а ца кхаьчна , шен чоь ца ларло цунна.\nСтеган а, къонахчу стеган а къамел дац цо Сийлахе\nдеш дерг. Цо боху Сийлахе хьо нахана ца гайта лекха\nкерт ян воллу со, ло дешча г1у йоккхур ю ша, бохуш\n- Тоьур ду , Нийса боху ,ян ца йо цо цуьнах шена\nШен чоь ца ларло Ибрах1име .\n- Стенна т1ехь г1алат ваьлла иза шен дахарехь?\n-- Иза г1алатвалар х1ун ду аьлчахь, ша бина берам мерза\nхуьлура ,ша кхиийна синтар хьоме хуьлура ,ша лехна\nбахам мехала хетта , т1аккха цунах стаг воккхавоь.\nЦ1ахь саца йиш йолуш вац Ибрах1им ,шен дахарх , яхарх\nйоккхаеш Сийлаха яц . Сийлахех шена накъост ца ярна,\nшена улле ца яккхарна , т1аьххьара и ялорна. Мил-мила\nялочул йоцуш висар г1оле ю. Кхоьхьуш долу совг1аташ\nд1аоьцур дацара ша адам хиллехь нанас. Нана ша\nадамалла долуш хиллехьара , шайн г1ийла ,миска Ч1ола\nта1ийна шен доьзал шегахьара боккхур бацара , цо и йо1\nкхобур яра. Зулам дожарна бехке Ибрах1им ву, виъ\nстаг воь цо, И керт, ков д1аеллехь кхобур яра цуьнан йо1.\nСийлаха йитина зуда ю . Ша йитана зуда бахьана долуш\nвиъ стаг воь цо ,иза шена луъучу мааре яха йиш\nБер д1адуьгуьйтуш 1едал ду . Къонаха стаг масла1ате\nхуьлу ,масла1атана нах арабоху .\n--Муха лорур вара вай иза?\nВай ма-аллара бер д1адуьгуьйтуш 1едал ду зудчуьнга ша маре яхалц .\nЦо ца йитинехьра ша дара, цо иза йитина. Эдалхин вешин бераш байлахь дуьту\nцо. Церан зударий жоьра буьту , шен йо1 яла юьту цо. Ша дукха хаза дуьйцуш\nхьистина зудчун дахар дохадо цо . Доцца аьлча , нохчийн г1иллакх,оьздангалла,\nдан дезарг, дита дезарг хууш вац Ибрах1им .Цо нах байарх .нислур долуш х1ума\nдац.Зулам ду цо кхуллуш.цо иза цу т1е йига сихъеш ю.\nКниги т1ехь болх бар:\n-Поэми т1ехь муха гучудолу вайна Сийлахин, Ибрах1иман васташ?\nГайтал вайна и васташ гучудохуш йолу меттигаш.\nАг1о: 229; 230; 231.\n-Авторо турпалхойн васташ гучудахарехь 1аламо пайдаоьцуш йолу меттигаш билгалъяхал.\nАг1о: 231; 232;233.\n- Даладел кицанаш зудаберийн кегирхойн оьздангаллех лаьцна.\n- Полководец Чингисханан дешнаш ду: - Нагахь санна зуда галъяьллехь, ледаръяллехь къонахчун, стеган буйнахь яц иза .Шена т1аьхьа шен ц1ийнан нана йигалуш волчу къонахчунна итт салтичунна т1ехь куьгалла далур ду, итт салтийчунна т1ехь куьйгалла далахь , б1е салтийчунна т1ехь куьйгалла далур ду», аьлла. Оцу дешнаша билгалдоккху Ибрах1имна Сийлахина т1ехь куьгалла цададалар.\nШа вала х1отталц болх беш ву Ибрах1им. Сийлаха деш,дуьтуш доцуш ,йолаелла лелаш ю и ду цуьнан г1алат.Шена ца оьшу бахам бохуш лелла йолу Сийлаха бахамо 1ехайо. К1орггера ойла йича и Эдалха цунна т1ехьийзаш хилла я ца хилла ца хаьа вайна . Цо та1ийна б1аьрг дуьххьара буй-те аьлла хетало.\n-Нахалахь лела хууш вуй Ибрах1им? Г1иллакх дуй цуьнгахь?\n-Ибрах1им шен стундай, стуннаний долчу воьду. Ваха ца везара цига , шен накъост я кхин воккха стаг вахийта везара цо цига .Цо ша боху «хьоьца долу эхь-бехк Дала лоьрийла» Ч1олина ша кхетаме хиларе терра хаьа цуьнца къамел дан. Ч1олас боху шен хеннахь ца бира ша серах х1оз , х1инца хьокханах иза балур бац, ша бохург деш доьзал бац, боху цо ( аг1о 57 йоьшу).\n- СИЙЛАХА бохучу дашах муха кхета шу ?\nНохчийн яздархочо Х.Эдиловс СИЙ-ЛАХА бохуш яздина. И дош шина орамах лаьтта .Оцу дашо гойту ,шена ма-хаззара д1аяздо ша бохург. Вайна Сийлаха ца гойту доккхачу ловзаргахь , г1абали йоьхна ,дато доьхка дихкина , шифонан т1ам хьийзош хелхаюьйлуш , я синькъерамехь ца гайтина ,я балхахь къахьоьгуш арент1ехь ца гайтина, х1айт аьлла говза каде куьйгаш долуш ,кузаш деш , я истангаш деш ца гайтина . Цхьана меттехь яхь ца гайтина , шена везаш волчу к1анте ша йига ахь бохур дац йо1а , шена т1ехьийзаш волу к1ант витина , кхечуьнга нуьцкъала маре яхийтинчу йо1а,шена хьалха т1ехьийзаш хиллачу к1анте д1ахьожуш ца хилла , шега вистхилча могуьйтур долуш ца хилла . Оцу мехкарша айдина вайн мехкан сий, уьш ца хилла дешна, институташ яьхна , амма нохчийн г1иллакх , оьздангалла дика хууш хилла царна . Шен да-нана ,йиша-ваша ,гергарнаш ца безаш цаьрца г1иллакх дохийча, шена и к1ант мел ч1ог1а везарх д1айоьдуш хилла.\nАмма Сийлахас шена луш йолу бехчалгаш бахьана долуш шен сий дойу.\nШен сий дайина ца 1аш, шен йиша-вешин , ден- ненан ,халкъан сий дойу цо. Х Х1унда аьлча, нохчийн къомо дешех-детех , луш\nйолчу сискалх шен сий доьхкина дац. Поэто уьш\nдика бу бохуш ца яздо, иза ирча г1уллакх ду\nцаьргара доьжнарг бохуш яздо. Т1аьхьенна\nхаийта яздо, оцу тайпанчу х1уманех вай\nлардаларе кхойкху цо.\n- Хьовсал , х1инца муха гайтина вайна Сийлаха ?\nВайна Сийлаха ц1ахь йолуш хин йистехь бен ца го, я\nловзаргахь, я синкъерамехь, яц иза.\n- Лехча карор дуй сий, лаха деза я лардан деза?\nМел лехарх , мел вадарх, хьадарх карош дац сий,\nиза лардан деза.\n- Х1инца 1ехалур ярий-те нохчийн йо1,я яцара?\nХ1инца иза 1ехалур яцара ,х1унда аьлча нохчийн\nйоь1арий кхеташ бу, дешна бу, оцу тайпана х1ума\nшайгара долуьйтур долуш бац. Вайн ворх1а\nдайшкара охьадог1у сий лардийр долуш бу.\n- Х1инца алийша соьга марехь йолчу зудчо шен сий\nлардеш цхьа а оьрсийн произведени ешний аш?\n- Ешна « Евгений Онегин» ц1е йолу роман.\nОьрсий йо1а Татьяна Ларинас шена везаш волу к1ант\nд1аттоту .Марехь ю иза къеначу, воккхачу стагехь ,\nделахь а и вуха веъча цуьнга деха , доца сов дийца ца\nх1утту иза. Хьан куралла , стогалла ша кхуза нисъелча ,д1аяьлла х1инца\nдуьйна д1а шен х1усамдена тешаме хир ю ша олий д1авох1уьйту цо иза.\n- Дубровский . Мария Кирилловна Троекурова. Мария Кирилловнас цкъа –шозза кехат дохьуьйту шена т1ехьийзачу к1анте , ша маре луш ю олий. И ванне а ца веъча и маре йоьду . Йо1 эцна д1абоьлхуш хуьлу замой ,шен б1о оьций дуьхьалволий совцабо цо . Говрара охьа а оьккхий, сихха йо1 йолчу не1аре воьдий и д1айоьлий куьг кховдадо цо йо1ана т1е, цо мохь хьокху , шена т1е куьг ма кхийдаде ша нехан зуда ю олий. Ц1ендас тапча туху куьйгах Дубровскина . Дубровскис юха а волий, шен охьаоьхуш долу ц1ийна т1е куьг дуьллий мохь туху б1оне , некъ маьрша бита олий.\n- Х1инца шегара дош хьан эр дара аш?\nВайна поэто шена ма-хаззара. Ша ма-хиллара ,язйина . Цо язйина къинхетам боцчу хьолах нах ца битарх, церан къа царах хьарчарх, адамаш хат1е дарх. Х1инца вай хьалха ма-аллара шена везаш волу к1ант витина , ша маре д1аяхча ,цаьргахьа д1ахьожуш ца хилла, дешех –детех 1ехаелла шен сий духкур долуш ца хилла , оьздангаллех, г1иллакхех юхуш ца хилла цхьа а зуда, цхьа стаг шен дахарна юкъаг1оьртича могуьйтур долуш ца хилла, мостаг1ийн кара бахана, церан лайш хилла хан ца яккха\nмокхазан бердах чулелхаш хилла , Эдалха сана ямартлонца т1е куьг\nкховдийна стаг дукха хьолахь вуьйш хилла.\nЦундела хаа деза вайна шайгара масал эца йиш йолуш\nтурпалхой уьш ца хилар. Вайна хьалха шекончохь\nмоттаделлера Сийлаха шен безамна т1аьхьа г1ерташ\nю, амма къона ойланаша ха херцарехь вайна гучудолу\nшеко йоцуш шен дош лардан ницкъ боций , шен къоначу,\nмерзачу безаман а, кхерчан сий дан ницкъ болуш йоций.\nСийлахин дагчу гулло ямарт, зуламе ойланаш, амма уьш\nиэшо цуьнан ницкъ бац .\n- Хьалха заманчохь хиллий-те нохчийн мехкарий Сийлаха\nсанна 1ехалур болуш, шайна лург схьаоьцур йолуш, сискал\nюьхьигах яьхь юхкур йолуш?\nДера ца хилла , х1инцца вай дийцина цунах лаьцна , вуьшта\nсунна баккхийчара дуьйцуш хезна , цаьрга ладег1на, шена\nвеза везаш маре яхар-м дита-хь, шена т1ехьийзаш волу\nк1ант витина , кхечанхьа нуьцкъаха маре яхийтина йо1,\nшена хьалха т1ехьийзаш хиллачу к1анте д1ахьожуш ца\nхилла.Нохчийн г1иллакх, оьздангалла дика хууш хилла\nцарна. Сийлаха санна лучу х1уманех 1ехалуш ца хилла\nнохчийн йо1. Оцу мехкарша даьккхина нохчийн хакъан сий\n- Авторан Сийлахица йолу юкъаметтиг муха хета шуна?\nАвтора Сийлаха бехказа ца йоккху и Сийлахин бехк хилар,\nшен дахаран 1алашо цуьнан цахилар ч1аг1деш гойту\nавторо. Шен дош 1алашдан ницкъ бац цуьнгахь,\nлаам ницкъ бу моьтту вайна ,амма авторо и а ницкъ\nцахилар ч1аг1до ,шен мерзачу безаман а, кхерчан а сий\nца до цо.\n- Х1ун болх бира вай урокехь?\nХаза хитирий шуна вайн урок?\n- Х1ун 1алашонаш х1иттийнера вай кху урокана?\n-Кхочушйирий вай уьш?\n- Коьрта х1ун дара шуна?\n-Керла х1уммаъ хиирий шуна?\n-Хаза х1ун хийтира шуна?\n-Уггар ч1ог1а шуна хала хетта меттиг муьлха ю?\n-Ша бинчу балхана реза мила ву?\n-Мила вац реза?\n-Х1ун ала мегар ду тахана шен балхана реза воцчуьнга?\n1-чу тобанна: Эдалхех лаьцна.\n2-чу тобанна : Аружех лаьцна.\n3-чу тобанна : Ибрах1имех, Сийлахех\nШаьш хадийначу механ «Сийлаха» бохучу поэмех\nжимо рецензи язъе.\nНомер материала: ДБ-024959


ХIун хилла Тимбуктура дезачу жайнех?\nМали -- мах боцу, деза язорш ду Тимбуктун библиотекехь гайта дехкина, 1997\nХIокху дуьнентIехь йолчех уггар дукха исламан динах лаьцна жайнаш гулделла меттиг яра бIеннаш шерашкахь Тимбукту-гIала. Амма тахана кхерам баьржина и мах боцу йозанаш шаьш бовдуш, исламисташ ду шаьш бохучу, тIемалоша хIаллакдина хиларна. Маршо радион корреспонденто Фруд Бежана къамел дира цу хьокъехь Кейп Таунан университетехь Тимбуктун йозанийн проекташкахула эксперт волчу Нобили Мауроца. Цершиннан къамел гочдина Умарова Аминас.\nМаршо радио: Исламах лаьцна яздинчу йозанийн коллекци хIаллакьйина бохучух лаьцна тIаьххьара хаам муьлханиг бу?\nНобили Мауро: (Йохийна) боху хаам тIечIагIбина бац. Тимбуктура догIуш долу суьрташ гина тхуна, амма 8 де дIадели тхайн Тимбуктура зIенаш тхуна кара ца ен. Ур-атталла, йохийна ю бохучу Ахьмад Баба институтера талламхой а Бамакохь бу. Царца къамел дан аьтто баьлла тхан, амма царна а ца хаьа Тимбуктухь боккъалла а хилачух лаьцна.\nТхуна гина, бакъдерг аьлча, цхьадолчу, хIаллакдинчу документийн суьрташ. Амма цхьаьнне а – цигахь (библиотекехь) болх беш хиллачарах – чу а вахана, динчу зене а хьаьжна а, хIун-ду, мила-ду, аладелла дац. Ур-атталла SkyNews телевизионо гайтинчу видеон тIехь а, Ахьмад Баба институтехь болх беш ву аьлла, журналистаца гайтина стаг а, цу чухула туристаш лелийна гид ву. Цигара кхочу хаамаш нийсса бIостанехьа бу.\nХьастагIа вай дешна, цхьадолу деза жайнаш дагийна ду, аьлла. Ткъа меттигерчу Iуьйранан хаамашкахь иза харцдо. Оцу центрера дIадаьхьна боху уьш. Цу хIуманна тIаьхьакхиа хала ду.\nМали -- Ахьмад Баба центрехь дагийна деза йозанаш меттахIиттон гIерташ бу нах, 29Деч2013\nМаршо радио: Деза жайнаш хIаллакдина бохург, боккха бохам санна буьйцу дукхах болчара.\nТимбуктухь йолчу центрехь дерш хIун жайнаш дара? Мел маьIна долуш ду уьш?\nНобили Мауро: Нагахь санна и деза жайнаш хIаллакдина хилар тIечIагIдахь, Африкан Малхбузенан истори тIепаза яйна бохург хир ду. Ахьмад Баба институтехь долу, я мел лаххара а хилла долу 20,000 деза йоза, уггар тIаьхьара динчу хьесапца, ша йолчу Тимбуктухь долчу дезачу йозанийн пхиалгIа дакъа ду. Цундела, и хаам тIечIагIбахь, дера иза боккха бохам ма бу.\nЦарах масех йозийн бен дац, уьш яздина долу хан хууш. Царах дуккха а, ма-оьшшу – кехат а, йоза яздеш лелийна шекъа а теллина ца хиларе терра, уьш маца яздина ду хаа атта дац. Амма наха чIагIдарехь и йозанаш 14-гIа, 15-гIа бIешерашкара а, ур-атталла, 13-чу бIешерера а ду. Наггахь, тIехь хан хIоттийнарш, уьш 17-гIа, 18-гIа а бIешерашкара ду.\nМали -- Тимбуктура исламан центрехь долу деза йозанаш, 02Сти2010\nМассо тайпа йозанаш ду Ахьмад Баба институтехь – меттигерчу исторех лаьцна, дуьненан исторех лаьцна. Исламан литературин хазна а ю цигахь. Бакъонаш, низамаш долу йозанаш, йохка-эцаран документаш, иштта, мехкийн куьйгалхоша дIа-схьа яздина кехаташ а ду. Бес-бесара документаш бу. Хьуна дага мел йогIун йолчу документацин тайпа ду цигахь.\nМаршо радио: КъорIанан йозанаш дагорах лаьцна хIумма а хезний хьуна?\nНобили Мауро: Боккъалла а аьлча, Iовдала хIума хир дара иза. Цигахь хила тарло тIемалоша тIе ца дуьтучу Суфизмаца доьзна йозанаш. Амма бакъ хир долчух тера дац КIуръанан йозанаш я Ахьмад Бабахь йолчу литературех дукхах ерг, цара ягийна бохург. Суна а хууш, дуьххьара хилла ду хIара (тIемалой Тимбуктухь долчу деза йозанашна тIекхевдина бохург).\nУр-атталла, Тимбукту дIалаьцна хиллачу Ансар Динас а (Малирчу исламистийн фракцех дIакъаьстина волчу) гайтинера шаьш деза йозанаш лардеш долу суьрташ. Шаьш а саготту бохура цо, мах боцу йозанаш лардарна. Деза йозанаш лардархой санна гайта лууш бара уьш шаьш. Цхьа кIира хьалха-м дара иза ишта.\nМаршо радио: Тимбуктухь и деза йозанаш бIеннаш шерашкахь лаьттинера. Мехаза йозанаш лардан Iалашонца меттигерчу Iедалша а, бахархоша а хIун дина?\nЦхьацца хаамаш баьржина, деза йозанаш долахь латточу коллекционераша уьш дечиган тIорказашна чу а лечкъош, гIум-аренгахь а, хьеханашкахь а дIалечкъийна, бохуш.\nНобили Мауро: И институт Къилба Африкан Iедалийн институташца цхьанаболх бинчул тIаьхьа кхоьллина яра. Керла Ахьмад Баба институт дуьненаюкъарчу, мехала хIума ларъяран стандарташца йина а, белхахошца Iамораш дIадаьхьна а яра. Къилба Африкера нах Тимбукту богIура ларъяран хаарш лакхадаха. Амма цхьадолу йозанаш, наха шайн долахь латтош дерш, уьш вуно вуочу хьолехь ду. Йозанех шайх лаьцна аьлча, историн йозанийн феномен 1990-чу шерашкахь йолаелла.\nМали -- Тимбукту 1853 шарахь. Цигахь леллачу Германера суртдиллархочо Барт Генриха диллина сурт\nБашха дукха тидам ца бора хIетталц Малхбузе Африкерчу литературина. Цунах кхолладелла сурт муха дара аьлча, Африкан йозанан култура йоцу хьесап дара. Африка, барткхоллараллин култура йолчу пачхьалкхех лаьтта сурт дара. Амма 1990-чу шарахь дуьйна дуккха ахча, проекташ, дерриг дуьнентIера алссам нах а Тимбуктуну тIебирзира.\nМаршо радио: Тимбуктура деза йозанаш доцурш, Малийн тIемалоша Iалашоне лаьцна културин маьIна долуш кхин хIун ю? Африкан пачхьалкхашкахь исламан културин мехала хIума хIалакьйина кхин муьлха масалш ду?\nНобили Мауро: Тимбуктухь дукха Суфийн шира кешнаш дохийна цара. Мали гIаттамхоша лаьцчхьана дуьйна дукха еза, безачу нехан меттигаш йохийна цара. Динан цIарах лелачу экстремисташа изза проблемаш йина Сомалихь а. Каддафи вохийначул тIаьхьа Ливехь а зенаш дина. Тунисера деза кешнаш дохон а хьаьвсинера. Иштта, салафи-ойла йолу боламаш болчехь хуьлуш дерг ду-кх иза. И деза кешнаш хIаллакдарна кхерам болуш ду.\nИслам динехь маьIне меттиг лаьцначу нахана доьгIна ду уьш. Динехь, шаьш кешнаша йоккха меттиг ца лацахь а, уьш беза нах лоруш берш царна тIе оьху. Фундаменталисташца йоьзначу проблемех цхьаъ ю иза – Далла Iамал ярна метта оцу наха и безанаш базбеш хан йойуш ларар.\nТимбуктура дезачу исламах лаьцначу йозанех хIун хилла?


Асхаб Вахарагов — Хадижат New [M95]. Асхаб Вахарагов — Алахьа дагна езнарг х1унда йоьлху New [M95]. Асхаб Вахарагов — Милана New [M95]. Асхаб Вахарагов — Хьана къежа те и хаза б1аьргаш New [M95]. Асхаб вахарагов хавашка Mp3. Асхаб Вахарагов и Дукхваха Очиев попурри New Первые результаты поиска — с YouTube, который будет сначала преобразован, после чего файл можно загрузить, но результаты поиска из других источников могут быть сразу же загружены в MP3-файл без какого-либо преобразования или пересылки.\nАсхаб Вахарагов — Элита New [M95].\nАсхаб Вахарагов Хава New M95 скачать бесплатно в MP3 и слушать песню онлайн\nАсхаб Вахарагов — Сацита 2 New [M95]. Чеченская песня Асхаб Вахарагов Лариса New Асхаб Вахарагов Мовсар и Хьава.\nНа нашем сайте вы можете прослушать и скачать музыкальные композиции в mp3 бесплатно. Хавашко Вахарагов — Безаман 1еха бела уьш New [M95]. Асхаб Вахарагов — Безамо дог 1овжина.\nСлушайте и скачивайте музыку на XoMusic. Аюб Вахарагов Аида New Чеченская песня Асхаб Вахарагов Хаацкха мел веха New Асхаб вахарагов хавашка Mp3. Асхаб Вахарагов — Мел дукха бехи хьоь йог1ур ю сайна New [M95].\nАсхаб Вахарагов и Амалия д1абели вайшинна безам New Асхаб Вахарагов Хьоме Хьавашкааа Первые результаты поиска — с YouTube, который будет сначала преобразован, после чего файл можно загрузить, но результаты поиска из других источников могут быть сразу же загружены в MP3-файл без какого-либо вахаранов или пересылки.\nЧитаем Евангелие вместе с Церковью 1 июня Mp3. Асхаб Вахарагов — Ма йила хьо суна гена. Асхаб Вахарагов — Езар New [M95].\nАсхаб Вахарагов — Баркалла New [M95]. Асхаб Вахарагов — Массарна еза йо1 кхочур юйте New [M95].\nАсхаб Вахарагов — Хьо х1инца д1а йоьду new Асхаб Вахарагов — хьо са дега марзо ю дега езар New Асхаб Вахарагов — Марьям Почта для жалоб и предложении: Асхаб Вахарагов — Я засыпаю с мечтою New [M95]. Асхаб Вахарагов — Седа New [M95]. Асхаб Вахарагов Безамо вагийна лела Чеченский и Русский текст.\nАсхаб Вахарагов — Тамила New [M95]. Асхаб Вахарагов — Алахьа дагна вахаркгов х1унда йоьлху New [M95].\nАсхаб Вахарагов — Хазчу дийнахь ховашка 1уьйренца new Асхаб Вахарагов — — ас хьо сайна ехар ю New Бесплатно Асхаб Вахарагов Мовсар и Хьава mp3. Чеченская песня Асхаб Вахарагов Хьавашка New Асхаб Вахарагов — Хава New Асхаб Вахарагов — Д1а бели вайшина безам New [M95].\nАсхаб Вахарагов Сан даго лоьху хьо Чеченский и Русский текст. Асхаб Вахарагов — Рамзан New [M95].


Кадыровн долара Нохчийчуьра киллерш бу бохурш Туркойчохь дIалецарх лаьцна ца хаьа Песковна\nНохчийн оппозиционерашна тIелатар дан гIертарна Оьрсийчоьнан бахархой Туркойчохь дIалецарх лаьцна хаамаш бац Кремлехь. Цунах лаьцна кхаарин дийнахь дIахьедина Оьрсийчоьнан президентан пресс-секретара Песков Дмитрийс.\n"ХIан-хIа, Кремлехь цунах лаьцна хаамаш бац. Иза, хетарехь, туркойн агIоне хатта деза", - цитата йо Песковна ТАСС гIирсано.\nПесковс иштта билгалдаьккхина, туркойн агIоно Оьрсийчоьнан ницкъаллин хьукматашка россиянаш дIалецарх информаци кхачийна хиларх лаьцна а ца хаьа Кремлана.\n"Суна ца хаьа, ницкъаллин хьукматийн зIенашкахула хаамаш дIасакхехьийтина хиларх, мухха делахь а, тхуна цунах лаьцна хIумма а ца девза", - тIетуьйхира цо.\nТерроризмаца къийсам латточу Стамбулан полицин урхалло а, туркойн Къоман талларан организацино а дIакхайкхийра, дайначу шеран ГIадужу-беттан 9-хь ялх арахьара чувеана стаг дIалацарх. Царах виъ Оьрсийчоьнан вахархо хиллера, кхин а шиъ – Украинан а, Узбекистанан а. ТIаьхьо билгалделира, буьйцуш нохчий Абдулаев Iабдул, Ахмедов Равшан, Оамаев Беслан, Абдулмуслимов Асланбек а хилар.\nОьрсийчоьнан МИД-ан векало Захарова Марияс тIаккха дIахьедира, арахьарчу политикан хьукмато "тидам латтабо карахь Оьрсийчоьнан паспорташ долу Туркойчохь дIалецначу нехан хьолана тIехь".\nТуркойчоьнан Iедало нохчийн диаспоран куьйгаллина пачхьалкхан хадархой хIиттийна.\nТаллам бечу юкъанна иштта къаьстира, дахначу шеран Зазадокху-баттахь Антальехь лаьцначу Докуев Хьамзата а, Кимаев Бадруддис а юкъарлонаш лелош хиллийла Расаев Бесланца, нохчийн диаспоран векалех лаьцна цуьнга информаци а кхачош – иштта, туркойн зорбанаша "шпионийн скандал" аьллачу гIуллакхна юкъахь хилира бархI стаг. Билгалдоккху, Расаев Беслан инструкцешца лелаш хилла хилар. Нохчийчоьнан цIарах Оьрсийчоьнан парламентехь депутат волчу, мехкан куьйгалхочун Кадыровн Рамзанан гергарчу стагера Делимханов Адамера кхочуш хилла цуьнга уьш, иштта криминалан атворитет волчу, нах байъарна бехкевина, дуьненаюкъарчу лехамашкахь волчу Дукузов Казбекера а.\nЧиллан-баттахь стаг вен гIортарца доьзна гIуллакх кхеле хьажийра. Бехкебечарна 17 шарера 33 шаре кхаччалц чохь яккха хенаш ехна прокуратуро.\nДуьххьара дац официалерчу Соьлжа-гIалин политикан дуьхьалончаш Туркойчохь бойъуш. Байъиначийн тептарехь – Эдильсултанов Гаджи, Джанибеков Ислам, 2008-чу шарахь вийна и шиъ, Асаев Iела (Муса) – 2009-чу шарахь, Мусаев Берг-Хьаж, Альтемиров Рустам, Амриев Заурбек – 2011-хь, Унлю Медет – 2013-чу шеран Стигалкъекъа-баттахь, Эдильгериев Iабдулвахьид – 2015-чу шеран Лахьан-баттахь, Исрапилов Руслан – 20I6-чу шеран Стигалкъекъа-баттахь.