Лискимонтажконструкция, ЗАО | Один из основных в России - Производство металлических изделий и конструкций в Лисках на Лиски.РФ\nГлавная » Справочник » Промышленность » Производство металлических изделий и конструкций\nгенеральный директор (тел.): +7 (47391) 3-48-75\nгенеральный директор (факс): +7 (47391) 3-21-47\nСокращенное название: ЗАО «Лискимонтажконструкция»\nЮридический адрес: 397907 Россия, Воронежская область, г. Лиски, ул. Монтажников, 1\nПочтовый адрес: 397907 Россия, Воронежская область, г. Лиски, ул. Монтажников, 1\nОсновной государственный регистрационный номер: (ОГРН) 1023601511284\nИНН / КПП: 3652000930 / 366750001\nРасчетный счет: 40702810613160000031 в Центрально-Черноземном Банке Сбербанка РФ г. Воронеж\nОКОНХ: 14811, ОКПО: 01395041, ОКВЭД 27.22\nГенеральный директор: Белоконев Николай Викторович\nТел.: (47391) 3-48-75\nФакс: (47391) 3-21-47\nГлавный инженер: Груздев Валерий Николаевич\nТел.: (47391) 3-11-32\nГлавный бухгалтер: Назарова Валентина Николаевна\nТел.: (47391) 3-51-46\nГенеральный директор торгового дома ЗАО «Лискимонтажконструкция»: Замятина Александра Кузьминична\nТел.: (47391) 3-41-24, 3-26-47\nФакс: (47391) 3-32-34


Боронғо һәм тынғыһыҙ ил Фәләстан » «Йәшлек» гәзите\nГазета "Йәшлек" » Мәҙәниәт һәм сәнғәт » Боронғо һәм тынғыһыҙ ил Фәләстан\n02.10.2010 Боронғо һәм тынғыһыҙ ил Фәләстан\nПалестина, ғәрәпсә яңғырашы Фәләстан, атамаһы Филистия – «баҫып инеүселәр» һүҙенән килеп сыҡҡан. Был төбәк кем хакимлығында ғына булмаған?! Үҙ заманында ул Рим империяһына ла ҡараған, Византия, Ғәрәп батшалыҡтарына ла ингән, Иерусалим короллеге, Мәмлүктәр династияһы, Ғосман империяһы ла бында хакимлыҡ иткән, Төркиә ҡарамағында ла булған. Хатта Наполеон да баҫып инергә маташҡан. Бай тарихлы, уйландырырлыҡ яҙмышлы ил ул Фәләстан. 1994 йылда бында автономия төҙөлә. Формаль рәүештә Израилгә ҡарай.\nНи өсөн туристар әҙ?\nУрта диңгеҙҙең көнсығышындағы тарихи ер ул Фәләстан. Бында йәйен ҡоро, эҫе, ҡышын һалҡынсараҡ, ямғырлыраҡ. Яр буйында ғинуарҙа +12, августа +27 градус. Хайуандар донъяһы ярлы. Эре һөтимәрҙәр юҡ ителгән тиерлек.\nХалыҡтың төп массаһы – Фәләстан ғәрәптәре. 2000 йыл тирәләренә Көнсығыш Иерусалим, Газа, Хан-Юныс, Хеврон, Джабалья, Наблус ҡалалары иң ҙурҙар иҫәбенә ингән. БМО Көнсығыш Иерусалимды баш ҡала тип билдәләһә лә, уны 1980 йылда Израиль рәсми рәүештә ғәмәлдән сығарған, шунлыҡтан Фәләстан хакимиәте Рамаллаһта (Рамалла) урынлашҡан.\nИзраиль менән аңлашылмаусанлыҡ арҡаһында Фәләстан ҡыйын хәлдә ҡалған – фәләстандарҙы Израилгә эшкә индермәй башлағандар. Һөҙөмтәлә 100 мең самаһы кеше эшһеҙ интегә. Был бигерәк тә Газа халҡына кире тәьҫир иткән. Унда йәшәүселәрҙең 81 проценты ярлылыҡтың рәсми кимәленән дә түбән шарттарҙа көн итә.\nЗәйтүн, цитрус, йәшелсәләр үҫтерәләр, сәнәғәттә ҙур булмаған ғаилә предприятиелары күп. Улар цемент, кейем, һабын, сувенирҙар етештерә.\nИзраиль менән конфликт арҡаһында халыҡ-ара туризм үҫеше тулыһынса туҡталған тиерлек. Фәләстанда сит ил сәйәхәтселәре өсөн уңайлы йәшәү урындары аҙ ҡалған. Автономияға килгән күп туристар Израиль биләмәһендәге ҡунаҡханаларҙа урынлаша. Үле диңгеҙҙең төньяғы Фәләстандыҡы иҫәпләнһә лә, Израиль бөтә эш-торошто үҙе контролләй. Шуға ла бындағы бөтә отелдәр ҙә уныҡы. Фәләстанда төп транспорт – автобус һәм маршрут таксиҙары. Автобус паркы «туҙған», юлда Израилдә «эшлектән сыҡҡан» тип мөһөр тағылғандары йөрөй. Маршрут таксиҙары иһә 10 – 12 кеше һыйҙырышлы мини-бустар. Алыҫ булмаған араға ла, юлдар яҡшы булыуға ҡарамаҫтан, бик оҙаҡ барырға тура килә. Сәбәп шунда: автономия өс өлөшкә бүленгән. А зонаһы Фәләстан хакимиәтенең тулы контроле аҫтында, В – Израиль армияһы менән дөйөм контроль, С – Израиль контроллеге. Шул һуңғы зона аша үткән юлда документ һәм транспортты тикшереү оҙаҡҡа һуҙыла. Ошо сәбәпле тығындар ҙа йыш була.\nФәләстан дәүләтселегенең үҙенсәлеге шунда – уның биләмәһе Израиль хәрби хакимиәте күҙәтеүе аҫтында һәм автономия статусы хоҡуҡтары сикле. Бөгөнгә тиклем Фәләстан дәүләтенең сиге, ҡасаҡтар статусы, Иерусалим яҙмышы кеүек мәсьәләләр сиселмәгән.\nАвтономияла ике диңгеҙгә сығыу юлы бар: Газа секторы аша – Урта диңгеҙгә, Көнбайыш яр буйлап Үле диңгеҙҙең төньяғына. Газаның 40 км тирәһе ҡомло ярҙары туристарға яҡшы ғына мөмкинлектәр бирә лә ул, әммә бында ял өсөн тейешле инфраструктура юҡ. Пляждар сүпле, яр буйҙары тәртипһеҙ рәүештә ниндәйҙер ҡоролмалар менән тулған. Газа ҡалаһында уңайлылыҡтар бар ҙа һымаҡ. Шулай ҙа унда сәйәхәтселәргә иғтибар «сәләмәт» түгел.\nХеврон, ғәрәпсә исеме Хәлил әл-Рахман – донъяның даими кеше йәшәгән иң боронғо ҡалаларының береһе. «Аллаһтың дуҫы» тигәнде аңлата ул. Хеврон йәһүдтәрҙең Авраамы (мосолмандарҙа – Ибраһим бәйғәмбәр) менән бәйле. Ул ҡатыны Сараны Махпела мәмерйәһендә ерләй. Ә мәмерйә хәҙер ҡала уртаһында. Унда Ибраһим үҙе лә, Исаак (Исхаҡ), уның ҡатыны Ребекка, Лея, Яаков ерләнгән. Махпела өҫтөндә Әл-Харам тип аталған изге ҡәлғә төҙөлгән. Уның эсендә ғәрәптәр һәм йәһүдтәрҙең айырым ғибәҙәт ҡылыу урындары бар.\nХристиандар өсөн изге булған Вифлеем туризм үҙәктәренең береһенә әүерелгән. Йыл һайын меңәрләгән хаж ҡылыусы (паломник) изге урындарға баш эйергә килә. Баҙар урынлашҡан ер иһә ҡалаға көнсығыш төҫөн бирә. Вифлеем борондан ағас һырлау оҫталары менән дан тотҡан. Һыр-семәрҙәр тулы ағас әйберҙәр беренсе мәртәбә 1852 йылда Нью-Йорктағы халыҡ-ара йәрминкәгә килтерелеп, ҡыҙыҡһыныу тыуҙырғандан һуң ундай продукцияны күпләп етештереү башлана. Бигерәк тә культ һындарына ҙур урын бирәләр. Тора-бара етештереү кимәле үҫеп, әйберҙәр яһау технологияһы ысын сәнғәт әҫәренә яҡынайтыла.\nВифлеемдан дүрт саҡрым алыҫлыҡтағы урында боронғо гидротехник ҡоролма – Соломон (Сөләймән) бассейндары ҡалдыҡтары бар. Ул ҙур өс таш дүртмөйөш һауыттан ғибәрәт. 160 мең кубометр һыу һыйҙырышлы булған улар. Исеме шулай ҡушылһа ла, ғалимдар ҡоролманы, Ирод батша заманында төҙөгәндәр, тигән һығымтаға килгән. Бәлки, проектты Понтий Пилат эшләгәндер, тип тә фаразлайҙар. Элек шул резервуарҙа йыйылған ямғыр һыуы насостар ярҙамында Вифлеем һәм Иерусалимға ебәрелгән. Яҡында Оттоман ҡәлғәһе – Ҡалат Әл-Бураҡ урынлашҡан. Уны ХVII быуат тирәһендә һыу запасын һаҡлау өсөн төҙөгәндәр.\nИерихон ҡалаһының сама менән 10 000 йыллыҡ тарихы бар. Унда кешелек өсөн үтә әһәмиәтле ҡомартҡылар «йәшәй». Ҡала стеналары һәм нығытмалары Мысыр пирамидаларынан да боронғораҡ һанала. Боронғо Иерихон сүллектәге оазисты хәтерләтә. Заманса ҡаланан ике саҡрым ситтәрәк ята ул. Археологик ҡаҙыныуҙар ваҡытында донъялағы иң боронғо баҫҡыс та ошонда табыла. Уға 7000 йыл.\nБыл ҡала баҙарға йыл әйләнәһенә яңы йәшелсә-емеш сығара, банандары менән дан тота.\nНәби Муса (ғәрәп телендә Муса бәйғәмбәр) мәсетенә урта быуаттарҙа уҡ хажиҙар ағылған. Архитектура йәһәтенән дә бик ҡыҙыҡтырғыс ул. Хәүефле замандарҙа ла кеше килеүе туҡталмаған.\nБыл тарафтарға былтыр барып ҡайтҡан Р. Искәндәровтың юлъяҙмаһы\n– Беҙҙе ҡаланы биш бармағы кеүек белгән Шәүкәт исемле гид йөрөттө. Рамаллаһҡа юлланыр алдынан яҡшы ғына инструкция алдыҡ. Айырыуса блок-поста Израиль һалдаттары менән нисек һөйләшергә икәнен ҡат-ҡат тылҡынылар. Ҡалала инглизсә һөйләшеү яҡшыраҡ икәнен аңғарттылар. Юл буйына тиерлек зәйтүн баҫыуҙары оҙатып барҙы. Бындағы ағастар бик боронғо тинеләр, хатта 400-әр йыллыҡтары ла осрай. Рамаллаһҡа ингән тирәләге ғәрәп ауылдары төбәктә иң байҙары икән. Уларҙың байтаҡ хужаһы сит илдә йәшәй, күбеһе – АҠШ-та. Блок-поста тикшереү арлы-бирле генә, бөтөнләй иркенләп китмәһендәр өсөн бер нисә һорау бирәләр. Ҡасаҡтар лагерын да үтергә тура килде. Каландия тип йөрөтәләр был тирәне. Ҡалаға аяҡ баҫыу менән ғәрәп стилендәге биналар солғанышында ҡалаһың. Һуңғы йылдарҙа Рамаллаһты, ҡиммәтле баш ҡалаға әйләнде, тиҙәр. Бигерәк тә күсемһеҙ милеккә хаҡтар «һикергән» икән. Фатир алып тороу ҙа 300 – 500 долларға төшә.\nҠала буйлап йөрөгәндә үҙәк майҙандағы монументты, быуат башындағы ғәрәп күтәрелеше батыры Ғәбделҡадир әл-Хөсәйенгә һәйкәлде иҫтә ҡалдырҙым. Ниндәйҙер һайлау көтөлә ине, буғай – ҡалала ошоға бәйле плакаттар эленгән. Элекке ил башлығы Ясир Арафаттың ҡәберенә лә юл төштө. Унда фотоаппарат, сумкалар менән индермәйҙәр. Һаҡсылар бик мөләйем. Шуны ла аңлаттылар: фәләстандар туризм үҫешенә ыңғай ҡарай, шуға ла килеүселәргә ҡунаҡсыллыҡ күрһәтергә тырыша. Урамда инглизсә сәләмләүҙәр, әйҙүкләүҙәрҙе йыш ишеттек. Әйткәндәй, ҡала урамында машина ҡалдырыу хәүефле. Штраф сәпәүҙәре йә бөтөнләй алып китеүҙәре ихтимал. Түләүле туҡталҡаларға ҡуйһаң, күңелең тыныс. Рамаллаһтың ҡап уртаһында күп ҡатлы «парковка»лар автомобилдәр менән лыҡа тулы. Ныҡ хәрәкәтсән ҡала. Урамдар, тротуар гөжләп тора. Шуныһы ҡыҙыҡ: бында Европаса кейенгән ҡатын-ҡыҙҙар йыш осрай. Һөйләүҙәренә ҡарағанда, христиандар, дин тотмаған кешеләр ҙә күп.\nҠаланың ситенәрәк китеп, бер кафеға туҡталдыҡ. Улар бында самаһыҙ күп кеүек күренде. Хатта йәштәрҙең осрашыуы өсөн махсус эшләгәндәре лә бар икән. Автономиялы Фәләстандың иң төп уҡыу йорттарының береһе – Бирзетҡа ла барып киттек. Израилдең киң мәғлүмәт саралары уны бик маҡтамай, йәнәһе, был вуз «яуызлыҡ урыны» – Фәләстан террорсылары ошонда уҡып сыҡҡан, имеш. Уҡыу бинаһына тыштан ғына ҡараныҡ, эскә тик студент билеттары менән индерәләр.\nҠыҫҡа ваҡыт эсендә әллә ни күпте лә күреп өлгөрмәнек, шулай ҙа күҙгә ташланғандары хәтер төпкөлөнә инеп ятты. Әйткәндәй, 2007 йылғы мәғлүмәт буйынса бында 27 460 кеше йәшәгән. Халыҡтың сама менән яртыһы – мосолман-ғәрәптәр, яртыһы – христиан-ғәрәптәр.\nАвтономия халҡы – 3,5 миллион кеше. Уның 1,5 миллионы Газа секторында йәшәй.\nФәләстанда эске һауа юлдары юҡ. Бөгөн бында тимер юлы ла эшләмәй. Дөрөҫөн әйткәндә, юлдар бар. ХХ быуат башында пассажир һәм йөк поездары йөрөгән, тик 1948 йылда Израиль барлыҡҡа килгәс, туҡтатылған.\nҮткән быуат башында бында яҡынса 450 мең ғәрәп, 50 мең йәһүд йәшәгән.\nФәләстанда бер нисә объект Рәсәйҙеке һанала. Әле Ғосман империяһы ваҡытында уҡ Рәсәйҙең геосәйәси йоғонтоһо булһын өсөн алынған булған.\nАрхеологтар билдәләүенсә, Фәләстандың боронғо кешеләре неандерталецтар булған (беҙҙең эраға тиклем 200 мең йыл самаһы элек). 75 мең йыл борон төбәккә ғәҙәти кешеләр ҙә килеп, неандерталецтар менән һыйышып йәшәгән.


Отключения света, тепла и газа произойдут по некоторым адресам в понедельник в Якутске — Yakutia-Daily.ru — свежие новости Якутии и Якутска – все важное и интересное\nОтключения света, тепла и газа произойдут по некоторым адресам в понедельник в Якутске\nЕдиная дежурно-диспетчерская служба города Якутска сообщает о плановых отключениях электроэнергии, тепла и подачи газа в связи с ремонтными работами ресурсоснабжающих предприятий и организаций в понедельник, 29 ноября.\nАдреса, попадающие под ограничения:\n09.00-12.00 – ул. Ярославского, 8/1.\n09.30-12.00 – ул. Пояркова, 21/1, 23, 25, ул. Ломоносова, 42, 42/1, 36/1, ул. Пушкина, 12, ул. Короленко, 7/1;\n13.30-17.00 — Намцырский тракт 8 км;\n09.00-17.00 – ул. Дежнева 75 — 77, мкр. Марха (частично), ул. Челюскина, ул. Байкалова, ул. Т.Бутакова, ул. Очиченко, ул. Дзержинского, 58/3, ул. Чернышевского 41 — 71, ул. Зеленая долина, ул. Притузова, Вилюйский тракт 3 км., ул. Бекетова, ул. Винокурова, ул. Суворова, ул. Дальняя, ул. 8 Марта, ул. С.Данилова, ул. Космонавтов.\n10.00-12.00 – ул. Пионерская,7, 8, 9, 11, ул. Жорницкого, 24, 24/1, 26, 28, 28/1, 28/2, 30, 30/1, 34, 34/1, 32, 36, 38, ул. Семилетки, 20, 22, 24, Хатынг-Юрях кольцо,1, 2, ул. Песчаная, 11,15.\n09.00-16.00 — Хатынг-Юряхское шоссе 8 км, 33/5, 33/6, 33/7, 33/9, 33/10, 33/11, 33/12. Хатынг-Юряхское шоссе 8км, 33/5, 33/6, 33/7, 33/9, 33/10, 33/11, 33/12.\nинтересное отключения света


Sakata SCAD-500CW - цены\nНачать подбор кондиционера заново из 59 694 предложений » Кондиционеры Sakata » Sakata SCAD-500CW\nМодель: Sakata SCAD-500CW\nSAKATA SCAD-500CW чиллер с винтовым компрессором с воздушным охлаждением конденсатора\nМощность охлаждения, кВт 496 Мощность обогрева, кВт -\nОбслуживаемая площадь ? 4960 м2\nМощность охлаждения ? 496000 Вт


МОСКВА. Грузооборот морских портов России за январь-июнь 2020 года вырос на 0,1% по сравнению с аналогичным периодом прошлого года и составил 410,4 млн тонн. В том числе, объем перевалки сухих грузов увеличился на 2,8% до 185,70 млн тонн, наливных грузов - сократился на 2,1% до 224,70 млн тонн в абсолютном выражении.


Рәхмәт, йәйем! » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Баҡса » Рәхмәт, йәйем!\nРәхмәт, йәйем! 14.11.2017 // Баҡса\nБыйыл эҫе йәй килеүен оҙаҡ һағынып көттөк. Май башынан яуа башлаған һыуыҡ ямғыр һөтайында туҡтар тип өмөтләндек, улай ҙа булмағас, ҡояш нурҙарын эҙләп, июль күгенән күҙҙе алманыҡ. Ниһайәт, ай уртаһынан инәлтеп кенә көндәр йылыға тартҡайны, урағай аҙағы беҙҙе тағы шатландырманы. Шуға “ҡыярым үҫмәне”, “помидорҙы туйғансы ашап булманы”, “картуф серене” тигән һүҙ көҙ байында ла халыҡ теленән төшмәне.\nДәүләкән районының Ҡоръятмаҫ ауылында картуф, ысынлап та, ныҡ уңды. Айырыуса “Кәшифә апай баҡсаһында ул самаһыҙ эре булған”, тигәстәре, ҡолағым ҡарпайҙы. Бәй, Кәшифә апайҙы беләм бит. Беләм генә түгел, йәш саҡтарҙа яҡшы ғына аралаша ла инек. Ул – минең иң яҡын Хариса әхирәтемдең еңгәһе. Һирәк-һаяҡ осрашырға тура килгәндә, мин дә уға “Кәшифә еңгәй” тип өндәшәм. 46 йыл элек ошо ауыл егете менән сәстәрҙе сәскә бәйләгәс, ул, бик матур теләктәр әйтеп, ҡулыбыҙға Никах тураһында таныҡлыҡ тотторғайны. Кәшифә Сәлих ҡыҙы Ғәйнетдинова 1962—1987 йылдарҙа — Алға ауыл советы рәйесе (Ҡоръятмаҫ ошо биләмәгә ҡарай), аҙаҡ шунда уҡ секретарь вазифаларын алып барҙы, йәғни хеҙмәт юлының утыҙ йылын халыҡ менән эшләүгә арнаны. Ямалетдин ағай иртәрәк вафат булды, тик эшкә сымыры Кәшифә еңгәй бөгөлөп төшмәне, 80 йәшенә тиклем һыйыр малы аҫраны, әле лә уның йорт-ҡураһынан ҡош-ҡорт өҙөлмәй.\nҺүҙҙе картуфтан башлағайным бит әле. Кәшифә еңгәй миңә тәғәйенләгән күстәнәстәре араһына берәүһен ҡыҫтырып ебәргән. Уны шунда уҡ үлсәгескә һалдым. Туғыҙынсы тиҫтәгә баҫҡан Кәшифә Сәлих ҡыҙы үҫтергән картуф 914 грамм (!) тарта. Был әле иң эреһе түгел, ти ауылдаштары.\nЯйы сыҡҡас, үҙем тураһында ла һөйләп алайым әле. Быйыл мине иң ғәжәпләндергәне һарғылт-ҡыҙыл тауығым булды. Ул яҙ башынан аҙнаһына бер тапҡыр ауырлығы 95 – 103 грамм самаһы йомортҡалар һалып шатландырҙы. Валлаһи-билләһи, алдамайым, минең инә ҡаҙым да, инә өйрәгем дә юҡлығына күршеләрем шаһит. Туҡмас ҡырҡырға булһам, ике йомортҡа урынына бер ҙурҙы ғына һытып, ҡамыр баҫа инем. Йәшелсә, еләк-емешемдең төрлөһө төрлөсә һөйөндөрҙө. Мәҫәлән, баҡса еләгенең уңышы әллә ни мул булмаһа ла, эрелеге менән хайран ҡалдырҙы. Ҡайһы берҙәре, өс ҡыҙымдан һәм атаһы-әсәһенән торған ғаиләмде һынландырған шикелле, бишәр бүлкәтле булып, ҡушарлап үҫкәйне. Һәр береһе яртышар килонан күберәк тартҡан кишерҙәр, ауырлығы 700-800-әр грамм булып, буйы бер метрға етә яҙған оҙон-оҙон ҡыярҙар тиһеңме, 140 грамдан да кәм булмаған редистар, ботаҡтарҙы һындыра-һындыра емешкә тулышҡан ҡыҙыл ҡарағат тәлгәштәре – һәммәһе лә күңелгә ифрат ҙур ҡыуаныс өҫтәне. Хатта һуғандың йәшел ҡыяҡтары, самаһыҙ бейегәйеп, 103 сантиметрға етте.\nОлоларҙың тәбиғәткә һуҡранырға ярамай тигәндәре дөп-дөрөҫ. Ул барлыҡ тереклекте, йәшәйеште иң ауыр тип һаналған йылдарҙа ла үҙе белеп, һутландырып тора. Ана бит, өс айға яҡын туҡтамай яуған ямғырлы йыл да бәрәкәтле булды. Бәләкәй генә ырҙыным күпме ҡыуаныс бүләк итте. Шуға “Рәхмәт, рәхмәт, йәйем!” тип бөтә донъяға һөйләгем килә.


Стал известен график отключений электроэнергии в Керчи на январь | Город24: Керчь\n#Крымэнерго #свет #график #новости керчи #плановый ремонт\nГУП «Крымэнерго» опубликовало график плановых отключений электроэнергии для регионов Крыма, в том числе для Керчи, на январь 2018 года.\nул. Крупской, 21-45 (нечет), 58-90 (чет); пер. Почтовый, 1, 2, 4, 5, 7; ул. Ленина, 8-18 (чет); ул. 23 Мая, 47, 49-104, 106-132 (чет); ул. Курсантов, 3, 5; пер. 1-й Проход, 3; ул. Театральная, 2; ул. Госпитальная, 10, 12-19, 21, 23; ул. Шлагбаумская, 24а-28, 30-33\nул. Перекопская, 16-31, 33-53 (нечет); ул. Котовского, 32, 34, 40, 40а; ул. Тополевая, 12, 16а, 13-17а (нечет), 25а, 29; ул. Симферопольская, 2-40 (чет), 11-49 (нечет); ул. Попова, 1-40, 42, 44; ул. Глинки, 10, 15, 17; ул. Братьев Хрони, 4-55, 57, 59; ул. Андреюшкина, 43-61, 63-71 (нечет)\nул. Объездная, 22-88 (чет), 49-115 (нечет); ул. Холмогорская, 1-39 (нечет), 47; ул. Главная, 56-98 (чет), 59-71 (нечет); ул. Панкратова, 26-42 (чет)\nул. Толбухина, 2-8 (чет), 3, 9-25 (нечет), 16-20 (чет); ул. Широкая, 19, 21-36, 38-62а (чет); ул. Володарского, 3, 5-21, 23, 25, 27; ул. Франко, 8, 10, 16; ул. Переяславская, 2-20, 22-26 (чет); пер. Приветный, 2-6, 8; ул. Лучевая, 46, 48; ул. Гагарина, 59-89 (нечет), 91-121, 123; ул. Мачтовая, 3-23, 25-33 (нечет); ул. Киевская, 47, 49, 52-66 (чет); ул. Прокопьевой, 28а-39, 41, 43; ул. Воловодова, 1, 3-20, 22, 24; ул. Северная, 1-23, 25; ул. Карташова, 3-9 (нечет), 6; ул. Правды, 1-10, 12; ул. Дальняя, 37; ул. Каменная, 2-6, 8, 10\nул. Буденного, 19, 21, 22-30 (чет); ул. Блюхера, 3\nул. Генерала Петрова, 4, 6, 8\nул. Карла Маркса, 18, 26, 28, 31, 34; ул. Дубинина, 20, 31; ул. Козлова, 14; ул. Циолковского, 3-19, 21; пер. Кривой, 3-7, 9; ул. Советская, 15/3\nул. Рубежная, 3, 5, 30-54 (чет)\nул. Киевская, 6-50 (чет), 11-27а (нечет); ул. Пошивальникова, 1-34, 36-46 (чет); ул. Переездная, 1-24, 23а; ул. Прокопьевой, 2-27; ул. Гагарина, 76-90 (чет), 98; пер. Международный, 4, 6; пер. Киевский, 3-21; пер. Прорезной, 2-8, 10, 12; ул. Краснофлотская, 13-21 (нечет)\nул. Фрунзе, 25-41 (нечет), 32-50 (чет), 47-57 (нечет), 60-64 (чет); ул. Королева, 32-37, 39-55 (нечет); пер. Глиняный, 2-8, 10; пер. Фрунзе, 1-33, 35-39 (нечет); пер. Алебастровый, 1-11; пер. Гипсовый, 2-38 (чет); пер. Каховский, 1, 2\nшоссе Индустриальное, 9-13 (нечет)\nул. Мирошника, 3, 3б; ул. Буденного, 19


Аналитик химия кафедраһы | Башҡорт дәуләт университеты\nҺеҙ бында: БДУ » Баш Бит » Университет тураһында » Институттар һәм факультеттар » Химия факультеты » Кафедралар » Аналитик химия кафедраһы\nАналитик химия кафедраһы\nФизик һәм аналитик химия кафедраһы химия факультетында 1960 йылда ойошторолған, 1979 йылда кафедра дөйөм химия технологияһы һәм аналитик химия кафедраһы, 2003 йылда аналитик химия кафедраһы тип үҙгәртелә.\nХәҙерге ваҡытта кафедрала 12 уҡытыусы, шул иҫәптән 2 профессор, химия фәндәре докторҙары, 10 доцент, химия фәндәре кандидаттары эшләй.\nКафедраның ғилми тикшеренеүҙәре органик реагенттар менән комплекслы ҡатнашмаларҙың үҙенсәлектәрен, шулай уҡ тирә-яҡ мөхитте бысрата торған ҡатнашмалар, иретмәләр, биологик объекттар, аҙыҡ-түлек, матдәләрҙе анализлау методтарын эшләү менән бәйле:\n1. Башҡортостан Республикаһы Тәбиғәт ресурстары министрлығының Дәүләт аналитик контроль идаралығы менән берлектә тирә-яҡ мөхиттең объекттарында суперэкотоксиканттарҙы: ауыр металдарҙы һәм полиароматик ҡатнашмаларҙы анализлау эштәре алып барыла. Һыу объекттарының химик составының биотест һөҙөмтәләре менән бәйләнешен билдәләү өсөн математик моделдәр киң ҡулланыла;\n2. эсер һыуҙы төрлө фирмаларҙың төрлө типтағы көнкүреш фильтрҙары менән таҙартыуҙың эффектлылығын сағыштырып өйрәнеү эштәре үткәрелә, Башҡортостан Республикаһы Дәүләт стандартына тейешле рекомендациялар бирелгән (был эштәр Өфө ҡала мэрияһы ҡарары менән үткәрелде);\n3. ауыр металдарҙы билдәләү өсөн яңы реагенттар тәҡдим ителде, баҡыр иретмәләрҙе стандартлаштырыу буйынса СССР Дәүләт стандартының 24 танытмаһы алынған;\n4. БДУ-ның органик булмаған химия кафедраһы менән берлектә (Башҡортостан Республикаһы ФА ағза-корреспонденты В.Н.Майстренко) тикшеренеүҙәр үткәрелә: тирә-яҡ мөхиттең төрлө объекттарында органик токсиканттар менән супертоксиканттарҙы вольтамперометрик билдәләү өсөн электродтар эшләү һәм модификациялау, шулай уҡ “электрон тел” тибындағы вольтамперометрик мультисенсор системалар эшләү (“Волга буйы – 2008” Рәсәй фундаменталь тикшеренеүҙәр институты гранты);\n5. нефть сеймалын энәле коксҡа, изотроп һәм анизотроп түпрәгә әйләндереүҙең ғилми нигеҙҙәре, ауыр нефть ҡалдыҡтарының углерод волокноларына күсеүенең физик-химик законлыҡтары эшләнгән;\n6. крекингының цеолитлы катализаторҙар рецептураһы яҡшыртылған. Туғыҙ катализаторҙың активлығын көсәйтеү технологиялары эшләнеп, промышленносҡа индерелгән;\n7. “Химия һәм нефть химияһы ҡалдыҡтарын утилләштереү ысулдарын эшләү” темаһы Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының “Башҡортостан Республикаһы экономикаһының инновацион үҫеше өсөн химик технологиялар һәм яңы материалдар” (“Инновацион продукциялар эшләп сығарыуҙа энергия һәм ресурстарҙы һаҡлау технологиялары” лоты) программаһы рамкаһында алып барыла.\nМәктәп уҡыусылары араһында химия буйынса ҙур эш алып барыла. Мәғариф министрлығы менән берлектә йыл һайын республика олимпиадалары, химиктар турниры һәм Химия буйынса уҡыусыларҙың Рәсәй олимпиадаһы үткәрелә (2006-2008 йй.).\nКафедра уҡытыусылары аналитик химия һәм химияның башҡа бүлектәре буйынса халыҡ-ара, Рәсәй конференцияларында, симпозиумдарҙа актив ҡатнаша.\nКафедра аналитик химия специализацияһы буйынса студенттар менән магистранттар, шулай уҡ аспиранттар әҙерләй.\nанализдың физик-химик методтары;\nанализдың физик методтары;\nанализдың электрохимик методтары;\nһынау өсөн өлгө һайлау һәм әҙерләү;\nаналитик химияла айырып алыу һәм ҡушыу методтары;\nкомплекслы ҡатнашмаларҙы тикшереү;\nөҫкө ҡатлау химияһы һәм адсорбция;\nанализдың оптик методтары;\nаналитик химияла һөҙөмтәләрҙе математик эшкәртеү һәм хемометрика.


Кәзә һөтөнән ҡымыҙ Әлбиттә!\nМәскәү магазиндарының береһендә минең иғтибарымды "кәзә һөтө " тип яҙылған сағыу пакет йәлеп итте. Хаҡы бөтөнләй иҫ китер лек ине - литры 80 һум! Этикеткаһын иғтибарлап ҡарағас, уның\nсит илдән сығарылыуы асыҡланды...\nБыл хәл ике йыл элек булғайны. Ул ваҡытта магазин кәштәлә рендә сит илдән килтерелгән кәзә һөтөн генә һатып алып булһа , хәҙер был деликатесты етештереү әүҙем үҫешә. Был аңлашыла ла, отошло эш бит. Үҙегеҙ уйлап ҡарағыҙ, бөгөн Мәскәүҙә һәм Санкт - Петербургта кәзә һөтөнөң бер литры 100 һум, ә бер ки лограмм сыр 750 һум тора.\nБашҡортостанда ла 40 фермер хужалығы кәзә үрсетеү менән ш өғөлләнә. Алдан уйлап эш итеүсе эшҡыуарҙар кәзә үрсетеүҙең м әшәҡәте һыйыр малы йә сусҡаға ҡарағанда күпкә аҙыраҡ икәнен\nаңлай. Кәзәгә аҙыҡ һыйырға ҡарағанда алты тапҡыр аҙыраҡ кәр әк. Бынан тыш, белгестәр билдәләүенсә, кәзәнең аҙыҡ рационы уның һөтөнөң тәменә йоғонто яһамай икән.\nКәзә һөтөн организм тиҙ үҙләштерә, балалар өсөн айырыуса файҙалы тип белдерә белгестәр, шулай уҡ ул сыр, ҡымыҙ эшләү\nөсөн дә ҡулланыла. Продукттың тағы бер яҡшы яғы бар - ул ал лергия менән яфаланыусылар өсөн зыянһыҙ. Америка ғалимдәрене ң мәғлүмәттәре буйынса, һыйыр һөтөнә аллергия булған ун кеше\nбер ниндәй ҡыйынһыҙлыҡ кәзә һөтө эсә ала.\nКәзә һөтө халыҡ медицинаһында ла киң ҡулланыла. Кәзә һөтө нән эшләнгән ҡымыҙ, мәҫәлән, инфекция ауырыуҙарына һәм тубер кулезға ҡаршы торорға ярҙам итә.\nӘйткәндәй, Башҡортостанда ла кәзә ҡымыҙы етештерелә. Был ғәҙәти булмаған эш менән биш фермер хужалығы шөғөлләнә. Туйм азы районы Туҡай ҡасабаһынан фермер Миңзаһит Закировтың ҡымы ҙы айырыуса дан тота. Уның "Руслан" тип аталған фермер хужал ығында 25 һауын кәзәһе бар, һәр береһе көнөнә бишәр литрҙан да кәм һөт бирмәй.\nЯңы тармаҡҡа фермер өс йыл элек кенә аяҡ баҫҡан, барлығы өс Зааненск тоҡомло кәзә менән башлап ебәргән ул үҙ эшен. Бө гөн Закировтарҙың ғаилә предприятиеһы йылына ике мең литр ти рәһе ҡымыҙ етештерә. Шифалы эсемлек артынан килеүселәр етерл ек. Улар башлыса тын алыу юлдары, ашҡаҙан, күҙ ауырыуҙарынан\nйонсой. Миңзаһиттың пландарында тағы бер милли эсемлек - бу ҙа етештереү тора...


97Гринуэй, Питер — В Википедии есть статьи о других людях с такой фамилией, см. Гринуэй. Питер Гринуэй Peter Greenaway …\n98Ривз, Киану — В Википедии есть статьи о других людях с такой фамилией, см. Ривз. Киану Ривз Keanu Reeves …\n99Фюнес, Луи де — В Википедии есть статьи о других людях с такой фамилией, см. Фюнес. Луи де Фюнес Louis de Funès …\n100Баршак, Павел Дмитриевич — Павел Баршак Имя при рождении: Павел Дмитриевич Баршак Дата рождения: 19 декабря 1980(1980 12 19) (32 года) Место рождения: Москва, СССР …


Адрес: 453630, Баймакский р-н, г. Баймак, ул. Мира, д. 1а


Объявление №32817718 - продажа земли в - N1.RU\n108 791 ₽/сотку\nОриентир: п. Кинельский, ул. Набережная 46А\nУчасток 9 соток, пос. Кинельский (учхоз), ул. Набережная уч.46А, газ, вода, свет вдоль участка, использование для ведения личного подсобного хозяйства,рядом детский сад, школа, магазины, асфальт вдоль участка.


ул. Гагарина, 8, Феодосия, пгт. Приморский, Республика Крым, 298177, Россия


Ҡағыҙ — Башҡорт Википедияһы\nҠағыҙ — яҙыу, һүрәт төшөрөү, төрөү һ.б. өсөн табаҡ бит формаһында материал. Ҡағыҙ үҫемлектәрҙән, икенсел сеймалдан, иҫке сепрәктәрҙән, макулатуранан алынған целлюлозанан эшләнә.\n1803 йылдан башлап ҡағыҙ эшләүсе машина ҡулланыла.\nЦай Лун буйынса ҡағыҙ эшләү\nҠағыҙға оҡшаш материалдар, мәҫәлән, папирус, ҡайын ҡабағы, пергамент һәм башҡа материалдар эшләү технологияһы кешелеккә «классик ҡағыҙ» сығарыуҙың тәүге тасуирламаһы барлыҡҡа килгәнгә тиклем үк билдәле булған.\nДо Цай Луняға тиклем Ҡытай бамбуктан ҡағыҙға оҡшаш материал эшләгән. Боронғо индуистар ҙур үлән ҡалдыҡтарынан, мәҫәлән, филдәрҙән ямғыр яуғандан һуң, һыу өйөмөндә ҡағыҙға оҡшаш материал барлыҡҡа килтереүҙең тәбиғи процесын асҡан. Бындай ҡағыҙ етештереүсе заводтар Әле лә Һиндостанда һәм Таиландта бар.\nӘммә ҡағыҙ етештереү өсөн бамбук ауыр, ә ебәк ҡиммәткә төшә. Ундай сүстәрҙән эшләнгән ҡағыҙ еңел генә дымланаһәм нәҙек була. Кай Луня министр-кәңәшсе итеп тәғәйенләнә һәм арзаныраҡ технологик ысул уйлап табырға бойора. Эҙләнеүҙәр уны һағаҙаҡтарға. Һағаҙаҡ оялар яһалған йоҡа, әммә сыҙамлы материал ул эҙләгән нәмә булып сыға. Төҙөлөш өсөн бөтә ерҙән , мәҫәлән, бүрәнәләрҙән, ҡоймаларҙан һәм ағас төҙөлөш материалдарынан йыйған ағас һәм үҫемлек сүстәре материал булып тора. Бөжәктәр целлюлозаға бай был сеймалды һығылмалы, аҡһымға бай сүстәр менән ентекләп сәйнәй һәм дымландыра. Һағаҙаҡ төкөрөгө менән дымландырылған сүстәр, һыуҙы кире ҡағыусы үҙенсәлектәр бирә (коллаген менән үлсәүсе аҡһым (шулай уҡ балауыҙ (һеркә)), йәки крахмал (аш һеңдерелгән япраҡ)сүстәрендә ҡатнашма бирә. Шунан йомшартылған масса кибеп аҡ ҡаты ҡағыҙға әйләнә. Кай Луня сүсте һындырып ҡарай һәм шундай йөҙәрләгән тәжрибә үткәргәндән һуң, тут ағасы ҡабағынан, киндер йүкәһенән, йыртылған балыҡ тотоу ауҙарынан һәм иҫке туҡымаларҙан, тут сүстәренән, ағас көлөнән дә эшләргә мөмкин тигән һығымтаға килә. Быларҙың барыһын да һыу менән бутап, килеп сыҡҡан массаны ҡалыпҡа һала (ағас каркас һәм бамбук иләк). Ҡояшта кипкәс, таштар ярҙамында был массаны шымарта. Һөҙөмтә — көслө ҡағыҙ биттәре килеп сыға.\nКлассик» ҡағыҙ массаһын Кай Луня беҙҙең эраның 105 йылында уйлап тапған.\nБыл уйлап табыуҙан һуң ҡағыҙ эшләү ысулы бик тиҙ камиллаштыралған. Ҡағыҙға крахмал, келәй, тәбиғи буяуҙар ҡуша башлағандар.\nОҙаҡ ваҡыт Урта Азияла ҡағыҙ 751 йылда Талас һуғышына тиклем эшләнмәгән тип иҫәпләнелә. Әсирлеккә эләккән ҡытайҙар араһында үҙ кәсептәрен Самаркандҡа алып килгән ҡағыҙ етештереүселәр ҙә булған, тип фараз ителә. Әммә археологтар иҫбатлауынса, III быуатҡа инде Көнсығыш Төркөстандың Турпан, Хотан һәм Дунхуан кеүек ҡалаларында ҡағыҙ етештерелгән. Был ҡалалар Согдий сауҙа йорттары эшмәкәрлеге арҡаһында Тянь-Шандан көнбайыштараҡ Урта Азия менән тығыҙ сауҙа бәйләнешендә була. Сауҙагәрҙәр яңы уйлап табыуҙы бик теләп аңлай һәм был процесты өйҙә ҡабатлай алыр өсөн уны етештереү нескәлектәрен тиҙ өйрәнә.\nVII быуат башында ҡағыҙ эшләү ысула Корея, Японияла билдәле була. Тағы 150 йылдан әсиргә алынған хәрбиҙәр аша ҡағыҙ эшләү ғәрәптәргә билдәле була.\nXI—XII быуаттарҙа Европала ҡағыҙ барлыҡҡа килә, яйлап пергамент алмаштырыла. Рәсәйҙә XV быуатҡа тиклем ҡағыҙ китаптар менән бер рәттән пергамент китаптар ҙа баҫылған. Бөгөнгө көнгә тиклем Һаҡланған беренсе рус документы 1341 йылға ҡарай (Ғорур Семен уставы).\nVI—VIII быуаттарҙа ҡағыҙ Урта Азия, Япония һәм Азияның башҡа илдәренде етештерелә. XI—XII быуатта ҡағыҙ Европаға килеп етә һәм яҙыу өсөн ҡулланылған күнде (пергамент) алыштыра. XV—XVI быуатта китап баҫыу эше алға киткәс ҡағыҙ етештереү эше үҫешә. Ул ваҡытта ҡағыҙҙы ябай ысул менән эшләйҙәр — килелә ағасты сүкеш менән ваталар.\nXVII быуаттың икенсе яртыһында уйлап табылған онтау машинаһы — рол ҡағыҙ етештереү эшендә ҙур әһәмиткә эйә була. XVIII быуатта ролдар ҙур кимәлдә ҡағыҙ етештерергә һәләтле була. Әммә ҡағыҙ массаһын ҡулдан ҡойоу был эште тотҡарлай. 1799 йылда Н. Л. Робер (Франция) хәрәкәт итеүсе селтәр ярҙамында ҡойоу эшен механизациялаштыра.\nАнглияла бер туған Г. һәм С. Фурдринье, Роббер патентын һатып алып, механизациялаштырыу эшен дауам итәлер һәм 1806 йылда ҡағыҙ эшләү иашинаһына патент алалар. XIX быуат уртаһында ҡағыҙ эшләү машинаһы бер туҡтауһыҙ эшләүсе ҡатмарлы агрегатҡа әйләнә.\nXX быуатта ҡағыҙ етештереү, үҙенәң йылылыҡ станциялары, химик цехтары булған эре сәнәғәт тармағына әйләнә.\n105 — Цай Луня Ҡытайҙа ҡығыҙ уйлап таба.\n600 — Кореяла ҡығыҙ эшләй башлайҙар.\n625 — Японияла ҡағыҙ эшләй башлайҙар.\n751 — Таласс ҙуғышынан һуң ҡағыҙ Ғөнбайышта билдәле була.\n800 йыл тирәһе — Багдадта вәзир Харуна ар-Рашида Джафар ибн Яхья ҡағыҙ тирмән төҙөйҙәр.\n1100 йылға тиклем — маврҙар Испанияла ҡағыҙ эшләй башлайҙар, Хативала ҡағаҙҙан тирмән эшләнә.\n1238 — Испанияла ҡағыҙ фабрикаһы эшләй башлай.\nоколо 1770 — инглиз ҡағыҙ фабриканты Дж. Ватман селтәр эҙе ҡалмаған ҡағыҙ табағы эшләү юлын уйлап таба.\n1799 — ҡағыҙ эшләү машинаһына патент алына (Луи-Николя Робер).\n1803 — Бөйөк Британияла ҡағыҙ эшләүсе машина ҡуйыла (Брайен Донкин).\n1806 — Күсермә ҡағыҙына (копировальная бумага) патент алына.\n1816 — Рәсәйҙә беренсе ҡағыҙ эшләү машиналары барлыҡҡа килә (Петергоф ҡағыҙя фабрикаһы)\n1827 — АҠШта ҡағыҙ эшләү машиналары барлыҡҡа килә.\n1856 — гофрокартон уйлап табыла.\n1857 — ағастан ҡағыҙ эшләү технологияһы уйлап табыла.\n1884 — рулонлы бәҙрәф ҡағыҙы эшләнә башлай.\n↑ Бумага из слоновьего навоза. wtalks.com. 11 август 2016 тикшерелгән.\nБумага писчая // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том). — СПб., 1890—1907. (рус.)\nМузеи бумаги в мире на сайте paperhistory.org. (инг.)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ҡағыҙ&oldid=1103422 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 25 декабрь 2021 в 19:05\nБыл бит һуңғы тапҡыр 19:05 25 декабрь 2021 үҙгәртелгән.


0,2 л Арт. 16014\n0,75 л Арт. 27762


Athletics at the 1991 Summer Universiade – Women's javelin throw - Английская Википедия | ВикиРанк\nAthletics at the 1991 Summer Universiade – Women's javelin throw\nИнформация об оценке статьи из Википедии "Athletics at the 1991 Summer Universiade – Women's javelin throw" на английском языке.\nСтатья "Athletics at the 1991 Summer Universiade – Women's javelin throw" в Английской Википедии имеет 29.1641 баллов за качество. Статья содержит, среди прочих показателей, 1 примечаний и 2 разделов.\nОценка качества и популярности статьи "Athletics at the 1991 Summer Universiade – Women's javelin throw" на английском языке.\n← St James's Church, Abinger Common2016–17 Al-Nassr FC season →\nНормализованные показатели качества статьи "Athletics at the 1991 Summer Universiade – Women's javelin throw" (в Английской Википедии)\nФормула качества для статьи Athletics at the 1991 Summer Universiade – Women's javelin throw EN


ФокусАвто » Ремонтируй сейчас, а плати потом без % и переплат!\nАвтотехцентр, ул. Монтёрская 3/95, +7 (343) 300-49-49


Технические фишки инфобизнеса. Видеокурс (2014) » Hier findest du Kinofilme und TV-Serien gratis als Download. Filme, Serien und Dokus kostenlos herunterladen oder anschauen.Скачать по ссылке или смотреть онлайн русские сериалы, новые зарубежные сериалы, новинки фильмов, бесплатные аудиокниги, музыкальные сборники MP3\n15-12-2014, 20:01 Комментарии(0)\nИнформация о курсе Название: MASTER Создание


«Ғаилә ныҡлығы тамырынан беленә» – Централизованная библиотечная система Хайбуллинский район\n«Ғаилә ныҡлығы тамырынан беленә»\nГлавная » Новости » «Ғаилә ныҡлығы тамырынан беленә»\nАнтингән ауылы китапханаһы тарафынан Ғаилә йылына арналған район имиджлы саралар конкурсы сиктәрендә «Ғаилә ныҡлығы тамырынан беленә» исемле әҙәби–музыкаль конкурс үткәрелде.\nҒаилә-тормошобоҙҙың нигеҙе, халҡыбыҙҙың, республикабыҙҙың киләсәге. Матур ғаилә ҡороп, бер-береңде хөрмәтләп, бер-береңә ярҙамлашып йәшәү һәр беребеҙҙең изге бурысы.\nКисәне асып, Антингән ауылы китапханасыһы Ахмәҙеева Банат Зәкир ҡыҙы залда ултырыусы барлыҡ тамашасыларҙы Ғаилә йылы менән ҡотлап, уларға ғаилә бәхете, бәрәкәтле ғүмер теләне.\nКитапханасы «Ғаиләм–ҡәлғәм » исемле китап күргәҙмәһе менән таныштырып, яҙыусы Әҡлимә Сафинанын «Күрше хаҡы» китабының “Әле йәшәйһе килә” әҫәрендә ниндәй генә ауырлыҡтар, ҡаршылыҡтар булмаһын, был тормошто яратҡан, яман ауырыуға дусар булған Айһылыу исемле ҡыҙҙың яҙмышы тураһында ҡыҫҡаса таныштырып үтте.\nИң әүҙем китап уҡыусы Ультракова Айгуль Сәғәҙей ҡыҙын котлап, бөйөк рус яҙыусыһы Максим Горький «Китапты яратығыҙ, ул һеҙҙең тормошоғоҙҙо еңеләйтер, буталған уйығыҙҙан сығырға дуҫтарса ярҙам итер, аңығыҙҙы нығытыр, йөрәгегеҙ менән ошо доъяны һәм кешелекте яратырға өйрәтер» тип, китапханасы барлыҡ залда ултырыусыларҙы китап уҡырға саҡырҙы.\nТатыу ғаиләләрҙә генә тырыш, уңған, тәүфиҡлы балалар үҫә. Шундай күркәм сифаттары булған Мусиндар, Байғужиндар, Ултраковтар, Мөхәмәдйәровтар, Азаматовтар, Юламановтар ғаилә парҙарын сәхнә түренә саҡырып, улар араһында матур конкурс үткәрелде.\n«Балаларығыҙҙың исеме нимәне аңлата?», “Бишек йырҙары”, “Балалар менән булған ҡыҙыҡлы хәл», “Кайһы ғаилә күберәк матур һүҙҙәр белә?” «Шиғыр, ҡобайырҙар ,мөнәжәттәр һөйләү бәйгеһе», «Шиғыр, ҡобайырҙар” конкурстарында ғаилә парҙары әүҙем ҡатнаштылар.\nКүркәм кисәне йомғаҡлап “ Ғаиләләрҙең концерт номерҙары» конкурсы үткәрелде. Һәр ғаилә бик матур йыр, бейеү тәҡтим итте. Кисәлә өлкән быуын кешеләре ҡатнашыуы бигерәк мәртәбәле булды: 65 йәшлек Азаматов Ишберҙе ағай һәм 65 йәшлек Азаматова Гөлнаһар апай, 66 йәшлек Байғужина Тайба апай, 60 йәшлек Мусин Наил ағай һәм Мусина Зөлфиә апай, Мөхәмәдйәровтар ғаиләһенән 62 йәшлек өләсәй Арсланова Фәниә апай һәм 62 йәшлек ҡартатай Арсланов Нәсибулла ағайҙар киләсәк быуынға үрнәк булып торҙо.\nХалҡыбыҙҙа «Мираҫҡа иң ҙур бүләк-тәрбиә» тигән матур әйтем бар. Тәрбиә-ул быуындан-быуынға тапшырылып килгән оло хазина. Ошо хазинаны юҡҡа сығармай, ошо имен донъяларҙа, ғаилә тамырын һулытмай йәшәйек ауылдаштар тип, кисәлә ҡатнашыусы оло быуын кешеләренә ҙур рәхмәт әйтеп, китапханасы кисәне тамамланы.\nЖюри ағзалары тарафынан конкурста ҡатнашыусы Мусиндар ғаиләһенә “Иң тырыш ғаилә», Байғужиндар ғаиләһенә “ Иң һөйкөмле ғаилә”, Ултраковтар ғаиләһенә “Иң музыкаль ғаилә”, Мөхәмәдйәровтар ғаиләһенә “Иң күркәм ғаилә”, Азаматовтар ғаиләһенә “Иң дәртле ғаилә”, Юламановтар ғаиләһенә «Иң оҫта ғаилә» номинациялары бирелде.\n← Сотрудники МАУ ЦБС Хайбуллинского района за здоровый образ жизни\nЛитературно-поэтический вечер «Мятежный парус Лермонтова» →


Сеть аптек АВИЦЕННА в Нижнем Новгороде\nСеть аптек АВИЦЕННА в Нижнем Новгороде. Широкий выбор лекарственных средств, витаминов, БАДов, лечебной и декоративной косметики. Профессиональное и доброжелательное обслуживание.\nНаши Аптеки в Нижнем Новгороде:\nпл. Минина д. 7 - тел. 439-04-59\nул. Покровская д. 44 - тел. 430-59-00\nпр. Гагарина д. 6 (пл.Лядова) - тел. 434-02-37\nул. Акимова д. 44б - тел. 243-47-10\nул. Васенко д. 2 - тел. 270-45-20\nул. Дружаева д. 13а - тел. 297-43-66\nул. 40-лет Победы д. 1 (около Евроспара) - тел. 463-00-00


Репетитор Дугин Андрей Владимирович | 550 руб./60 мин. | 13 отзывов на iLoveToLearn\nГлавная Все репетиторы Андрей Владимирович\n860 р. / 60 мин.\n950 р. / 60 мин.\n780 р. / 60 мин.\nСо слов клиента: "Андрей Владимирович занимался с моим сыном геометрией. Это очень добросовестный и грамотный преподаватель. Андрей Владимирович умеет найти подход к ученику и мотивировать его на самостоятельное решение задач".


Рабочая программа по Башкирской литературе в 1,2,3,4 кл | ProfHelp.net: профессиональная помощь в учебно-методических вопросах\nРабочая программа по Башкирской литературе в 1,2,3,4 кл\nАңлатма яҙыу Уҡытыу башҡорт телендә ойошторолған мәктәптәргә тәҡдим ителгән был уҡыу программаһы Рәсәй Федерацияһының дөйөм белем биреү буйынса икенсе быуын дәүләт стандарттары талаптарына,милли мәктәптәр өсөн эшкәртелгән уҡыу планына таянып ҡоролдо.\nРәсәй Федерацияһының”Мәғариф тураһындағы” Башҡортостан Республикаһының “Башҡортостан халҡының телдәре тураһында” ғы закондарына нигеҙләнеп,шулай уҡ башҡорт теленең хөкүмәт статусына эйә булыуына таянып,бала үҙенең туған телен республика эсендә аралашыу теле итеп тойорға һәм ирекле һөйләшеү мөмкинлектәренә эйә булырға тейеш. Башланғыс мәктәптә әҙәби тел һәм ябай һәйләшеү-аралашыу күнекмәләренә башланғыс һалыу тигән һүҙ.\nБала үҙ телендә һөйләшә, фекер йөрөтә, уның аша кешеләр араһындағы мөнәсәбәттең иң ҡатмарлы донъяһына үтеп инә, тәбиғәт, йәмғиәт һәм сәйәси күренештәрҙе танып белә, улар хаҡында тәүге төшөнсәләрҙе үҙләштерә. Туған тел балаға туранан-тура йоғонто яһай: туған телдә әйтелгән һүҙ уны шатландыра, һәм төрлө бәхәстәргә тарта ала. Туған телде өйрәтеү уҡыусының үҙ аллы фекер йөрөтөү һәләтен, һөйләү һәм яҙма телмәрен үҫтереүҙе, байытыуҙы, камиллаштырыуҙы, баланың үҙен шәхес итеп үҫтереүҙе, формалаштырыуҙы күҙаллай.\nМәктәптә туған тел махсус предмет булараҡ өйрәнелә. Ә башланғыс мәктәптә иһә айырыуса әһәмиәтле урын алып тора. Сөнки башланғыс класс уҡыусылары туған тел аша ысынбарлыҡты танып белә, кешеләр араһындағы, йәмғиәттәге мөнәсәбәттәрҙе, үҙен уратып алған донъяны өйрәнә, шәхес булараҡ. Фәҡәт үҙ телең генә көйөндөрә ата-бабаларыңдың үткәнен белергә, киләсәккә өмөт- хыялдарын яҡшыраҡ аңларға ярҙам итә. Ошоларға ирешмәйенсә тороп, телеңдең, милләтеңдең киләсәген күҙаллауы мөмкин түгелдер. Шуға ла туған телде бөтә нескәлектәре менән өйрәнеү,уны белеү мотлаҡ.\nБашланғыс мәктәптә туған телде уҡытыу юғары кластарҙа өйрәнеләсәк тел һәм әҙәбиәт дәрестәренә әҙерлек этабы булып тора. Әгәр уҡыусы туған тел дәрестәрендә башланғыс класта уҡ яҡшы һөҙөмтәләргә ирешһә, уға өлкән кластарҙа башҡа предметтарҙы уңышлы үҙләштереү өсөн ҙур мөмкинселектәр тыуа. Шуға ла башланғыс мәктәптә туған тел дәрестәре алдында ҡуйылған мөһим шарттар- уҡыусыларҙы тормош менән таныштырып, унда үҙ урынын табырға өйрәтеү; мәктәптә уҡытылған туғандаш әҙәбиәттәр менән сағыштырып, башҡа фәндәр, сәнғәт төрҙәренә бәйләп алып барыу; һәр көн һайын арта барған фәнни мәғлүмәтте еткереү; әҙәбиәт һәм сәнғәттеңетеҙ үҫеше аша уҡыусыларҙың танып белеү һәләтлектәрен үҫтереү; уларҙың үҙ аллы белем алыуына, әҙәби китап уҡыуына, уҡылғанды баһалай белеүенә булышлыҡ итеү һәм ижади эшмәкәрлектәрен әүҙемләштереү бурысы тора. Шулай уҡ йәмғиәт алдында яуаплылыҡ тойған һәм рухи яҡтан ныҡлы булған интелектуаль шәхес тәрбиәләү бурысы ла мөһим.\nЮғарыла аталған бурыстарҙы хәл итеү өсөн тейешле шарттар булдырыу зарур. Иң төп шарттарҙың береһе – телде өйрәнеү өсөн мөмкинселектәр тыуҙырыу. Шуға күрә балаларҙы тел ғилеменә өйрәтеү башланғыс кластан маҡсатлы рәүештә алып барыла. Дәүләт теле булған рус һәм халыҡ-ара аралашыу теле булған инглиз телдәрен өйрәнеү, ҡағиҙә булараҡ, туған телгә нигеҙләнеп атҡарыла.\nБашланғыс мәктәптә туған телде өйрәнеү әҙәби уҡыу дәреслеге аша тормошҡа ашырыла һәмтүбәндәгемаҡсаттарҙы тормошҡа ашырыуға йүнәтелгән:\nбашланғыс мәктәп системаһының төп нигеҙен тәшкил иткән дөрөҫ, йүгерек һәм тасуири уҡыу күнекмәләрен үҙләштереү, үҙ аллы аңлап уҡыу күнекмәләрен булдырыу; танып белеү даирәһен формалаштырыу; телмәр эшмәкәрлегенең бөтә төрҙәрен камиллаштырыу;\nуҡыусыларҙың танып белеү һәм ижади эшмәкәрлектәрен үҫтереү, әҙәби әҫәрҙәрен һүрәтләнгән тормош күренештәрен, ваҡиғаларҙы һәмобраздарҙы ысын күңелдән ҡабул итеүгә булышлыҡ итеү; уҡыусылар күңелендә эстетик хис- тойоғолар тәрбиәләү аша балаға һәр яҡлап йоғонто яһау;\nәҙәби әҫәрҙәр, фәнни-популяр мәҡәлдәр, халыҡ ижады һәм башҡа жанрҙарҙағы әҫәрҙәр менән эшләү күнекмәләрен булдырыу; әҙәби әҫәрҙәр аша уҡыусыларҙы намыҫлылыҡ, ғәҙеллек, тоғролоҡ, дуҫлыҡ, шәфҡәтлелек, әүҙемлек кеүек юғары әхлаҡи сифаттарҙы тәрбиәләү;\nтуғандаш, Рәсәйҙең башҡа халыҡтарының әҙәбиәтенә, мәҙәниәтенә, сәнғәтенә ихтирам тойғоһо тәрбәләү; уҡыусыларҙы китап уҡыуға йәлеп итеү һәм уҡыу эшмәкәрлеге үҙ аллы белем туплауҙа иң төп сара икәнен төшөнгән белемле уҡыусылар тәрбиәләү;\nбергә уҡыу компетентлығын, уҡыу техникаһын үҙләштереү, уҡыған һәм тыңланған әҫәрҙәрҙе аңлау, китаптарҙы таныу, үҙ аллы һайлау күнекмәләренә эйә булырға өйрәтеү, китап уҡыуға ныҡлы ҡыҙыҡһыныу арттырыу.\nПрограмма башланғыс мәктәп уҡыусыларына китаптың төрлө мәғлүмәт сығанағы булыуы тураһында төшөнсә бирә. Бында тағы ла китап уҡыусының библиография өлкәһендәге оҫталыҡтарын булдырыу күҙаллана: белешмә буйынса эҙләп ала белеү, айырым билдәләренән төрлө типтағы, төрҙәге китаптарҙы табыу һәм улар менән танышыу, уҡыу өсөн тәҡдим ителгән йәки үҙ теләге буйынса китаптарҙы һайлап алып уҡыу.\nБашланғыс мәктәптең уҡыу пландарына ингән башҡа предметтарҙан айырмалы рәүештә, әҙәби уҡыу предметы түбәндәге мәсьәләләрҙе хәл итеүгә йоғонто яһай.\n1.Мәҙәниәтле уҡыу күнекмәләрен үҙләштереү, тексты аңлау, китапҡа һәм китап уҡыуға ҡыҙыҡһыныу тәрбиәләү.\nБыл мәсьәләне хәл итеү уҡыу күнекмәләрен формалаштырыуҙы (уҡыу процесына ҡыҙыҡһыныу уятыуҙы, төрлө маҡсатты күҙ уңында тотҡан әҙәби әҫәрҙәрҙе уҡыуға теләк булдырыуҙы) куҙаллай. Ошо бурысты тормошҡа ашырыу өлкән кластарҙа башҡа предметтарҙы уңышлы өйрәнеүгә нигеҙ һала. Әҙәби уҡыу предметының тулы йөкмткеһен үҙләштереү аша уҡыусылар тексты аңлап уҡыу, төрлө мәғлүмәт менән эшләү, кәрәк булғанын таба белеү күнәкмәләренә эйә була.\n2. Һөйләү эшмәкәрлегенә, яҙыу-аралашыу культураһына эйә булырға өйрәтеү.\nБыл йүнәлеш китаптағы төрлө маҡсатты күҙ уңында тотҡан текстар өҫтөндә эшләүҙе, уларҙы айыра алыуҙа, тирә-йүн тураһындағы белемдәрен арттырыуҙы һәр ваҡыт алғы планға ҡуя. Уҡыусылар уҡыу һәм белем алыу барышында телмәрҙең диалог һәм монолог формаһын төҙөргә өйрәнәләр, әҙәби әҫәрҙәрҙә һүрәтләнгән донъяуи күренештәрҙе, ваҡиғаларҙы һәм образдарҙы ихлас ҡабул итеп, дәреслектә бирелгән мәғлүмәтте ҡуллана белергә, һүҙлектәрҙән мәғлүмәт табырға, энциклопедиялар менән дөрөҫ эш итергә өйрәнәләр; ишеткән, уҡыған тема буйынса үҙ фекерҙәрен әйтеп бирергә, 3.Әҙәби әҫәрҙәрҙә бирелгән хәл-ваҡиғаларға ҡарата әхләки-эстетик тойғолар һәм зауыҡ һығымта яһарға өйрәнәләр.\nБыл йүнәлештәге мәсьәләләрҙе тормошҡа ашырыу- әҙәби әҫәрҙе сәнғәттең үҙенсәлектәре айырым бер төрө итеп ҡабул иттереү; әҫәрҙең әҙәби ҡиммәтен аңларға, тасуирлау сараларын танып белергә өйрәтеү ул.\nШул уҡ әҙәби әҫәрҙе сәнғәттең башҡа төрҙәре менән сағыштырыу уларҙың оҡшаш һәм айырмалы яҡтарын табыу, уҡылған әҫәрҙәр ярҙамында үҙең дә хикәйә яҙып ҡарау.\n4.Әхләҡи ҡиммәттәрҙе формалаштырыу, әҙәбиәт менән танышыуҙан йәм табырға, әҙәби әҫәрҙең рухи асылын аңларға өйрәнеү әҫәрҙәренең үҙенсәлеген, уның әхләки асылын , шәхесте тәрбиәләү маҡсатынан сығып аңлау мөһим урын алып тора. Әҙәби әҫәрҙе уҡыған бала тирә- йүнде уратып алған төп әхләки-этик ҡиммәттәрҙе үҙләштерә, геройҙарҙың ыңғай һәм кире эштәре менән таныша, баһалай, анализлай; унда һүрәтләнгән тормош күренештәрен, ваҡиғаларҙы һәм образдарҙы ихлас ҡабул итә, аңлай һәм тормошта ыңғай һөҙөмтәһен булдырырға ынтыла; әҙәби әҫәрҙәрҙе эмоциональ ҡабул итеү һөҙөмтәһендә үҙендә ыңғай сифаттар тәрбиәләргә тырыша.\n“Әҙәби уҡыу” дәреслегенең төп тәғәйенләнеше- баланы 1-се кластан дөрөҫ,аңлы,шыма һәм тасуири уҡыуға өйрәтеү. Киләһе кластарҙа был күнекмәләр камиллаштырыла. 1-се кластан уҡ уҡытыусы уҡыусыны дәреслек менән эш итә белергә,ундағы әҙәби әҫәрҙәр нигеҙендә китап уҡыу эшмәкәрлегенә өйрәтеү, ә бала алдында артабан үҙ йәшенә ярашлы булған әҫәрҙәрҙе уҡытыусы йәки атай -әсәй ярҙамында һайлап алып,үҙ аллы уҡырға өйрәнеү бурысы тора.Әҙәбиуҡыудәрестәренеңтөпмаҡсаты-китап уҡыу эшмәкәрлеген формалаштырыу,уҡыу техникаһын камиллаштырыу балаларҙы китап уҡыуға ылыҡтырыу, һөйләү һәм аралашыу телмәрен, оҫталығын үҫтереү,үҙ аллы ижад итеүгә мөмкинлектәр,шарттар булдырыу.Уҡыу процесында бала тирә-яҡ донъяны танып белә,өйрәнә,уның тураһында мәғлүмәт ала.Шулай уҡ уҡыусы әҫәр геройҙарының ҡылыҡ-фиғелдәрен баһаларға,улар өлгөһөндә яҡшыны насарҙан,изгелекте яуызлыҡтан, ярҙамды хаслыҡтан,мөхәббәтте нәфрәттән айырырға,кеше психологияһын тойомларға,төрлө ыңғай әҙәби сюжет ситуациялары өлгөһөндә үҙ-ара мөнәсәбәт ҡороу оҫталығына өйрәнә.Уҡыу ашакеше белемле,хис-тойғоға бай, тәрбиәле, ныҡлы рухлы шәхес булып формалаша.. Әҙәби уҡыу дәресендә баланы тексты тасуири уҡырға,ҡыҙыҡһынып,мауығып тыңларға күнектереү бурысы тора.Үҙе теләп уҡырға күнеккән бала был шөғөлдән ҡәнәғәтлек тойғоһо ғына кисерә.Уның һүҙ байлығы арта,аралашыу оҫталығы,телмәре шымара.Бындай бала нәфис һүҙҙе ишетергә,аңларға өйрәнә,һүҙҙең кешегә төрлөсә тәьҫир итеү көсөнә эйә булыуына төшөнә. Һүҙ-ул көслө ҡорал. Ул кешене һөйөндөрә, илата, көйөндөрә,көлдөрә,уйландыра,асыуландыра. Уның менән кеше күңелен яралап та,яҡшыға көйләп тә була.Аралашҡанда баланы этикет һаҡларға,кешегә иғтибарлы һәм кешелекле булырға күнектереү-әҙәби уҡыу дәрестәренә ҡуйылған талаптарҙың береһе.Шуға күрә һүҙҙең мәғәнәһе өҫтәндә махсус эш ойоштороу зарур.\nУҡыу баланы үҙен уратып алған мөхитте,тирә-йүндәге күренештәрҙе өйрәнергә,кеше психологияһына төшөнөргә, йәғни тирә-яҡ донъяны танып белергә булышлыҡ итә. Белемгә тәүге аҙымдар уҡыу дәресенән башлана. Уҡыу мәғлүмәтле булырға һәм бүтән предметтарҙы өйрәнеүгә нигеҙ һала. Ул-математика,рус теле һәм әҙәбиәте,тирә-яғыбыҙҙағы донъя һәм уҡыу планында күрһәтелгән башҡа предметтарҙы өйрәнеүгә булышлыҡ иткән төп ҡорал. Шыма,аңлы уҡыуға өйрәнгән уҡыусы артабан уҡыуын уңышлы тамам итә. Уҡыу планында ҡаралған предметтарҙың материалы кластан-класҡа күскән һайын ҡатмарлаша бара.Ә был баланың үҙ аллы мәғлүмәт алыу ихтыяжын көсәйтә.Уҡырға өйрәнгән,китаптан үҙенә кәрәкле мәғлүммәтте таба белгән һәм уны яҙма рәүештә йәки һөйләү телмәрендә тейешле йүнәлештә ҡулланырға күнеккән уҡыусы мәктәптә өйрәнелгән предметтарҙы тейешле кимәлдә үҙләштерә.Шуға күрә уҡыу дәрестәрендә етеҙ һәм аңлы уҡырға өйрәтеү-башланғыс класс уҡытыусыһы алдында ҡуйылған төп талаптарҙың береһе. Уҡыу,беренсенән, тирә-яҡ донъяны танып белеү, сараһы булһа,икенсенән,ул кешенең күңел,рухи донъяһын байыҡтырған, уның күңел торошон көйләгән һәм күңел ептәрен әҙәби геройҙар,әҙәби мөхит менән бәйләп,эмоциональ аралашыу ихтыяжын тәьмин иткән кеше күңелен”дауалаусы” сара булып тора. Бала әҫәрҙе хәл-ваҡиғаларҙы йөрәге,хис-тойғолары аша үткәреп,әҙәби геройҙар менән бергә ваҡиғалар сорналышында ҡатнашып уҡырға тейеш. Әҙәби уҡыу дәрестәрендә тәҡдим ителгән әҫәрҙәрҙе мәғлүмәт алыу,тирә-яҡ донъяны танып белеү, мәҙәни тәрбиә алыу сығанағы итеп кенә түгел,ә фекерләү,аралашыу,бәхәсләшеү, үҙ-ара мөнәсәбәт ҡороу материалы итеп тә ҡулланырға кәрәк.\nТелмәрэшмәкәрлеген формалаштырыуҙа төп мәсьәләләрҙең береһе-баланы дөрөҫ,етеҙ,аңлы һәм тасуири уҡырға өйрәтеү.\n«Телмәр эшмәкәрлегенең төрҙәре» бүлеге түбәндәге процестарҙы үҙ эсенә ала:\nТыңлау-телдән әйтелгән информацияны тыңлау һәм мәғәнәһенә төшөнә барыу бер үк ваҡыт эсендә башҡарыла: уҡыусы һөйләгәнде тыңлай, һөйләүсенең фекеренә төшөнә, телмәре аша уның мөнәсәбәтен, мәғәнә биҙәктәрен билдәләй, йөкмәткеһенә ҡарап, үҙ яуабын әҙерләй, ҡылығын, тәртибен планлаштыра.\nУҡыу - уҡылған текстан үҙенә кәрәкле мәғлүмәт, белем алыу, текстың йөкмәткеһен тәрән аңлау, уға үҙ ҡарашыңды булдырыу. Төрлө күләмдәге, жанрҙағы әҙәби әҫәрҙәрҙе үҙ аллы аңлап уҡыу; уҡыу маҡсатын, уҡыу төрҙәрен билдәләү; тасуири уҡыу сараларын ҡулланып төрлө маҡсатты күҙ уңында тотҡан әҙәби текстарҙы дөрөҫ, аңлап уҡыу. Аңлыуҡыу дөрөҫ һәм етеҙ уҡыу менән үрелеп бара. Уға өлгәшеү өсөн текст өҫтөндә эшләүҙең төрлө алымдары ҡулланыла: әҙәби әҫәрҙең телмәр үҙсәнлектәрен тикшереү,йәғни теге йәки был һүҙ,һүҙбәйләнеш мәғәнәһен асыҡлау өҫтөндә эш ойоштороу; һүрәтләү сараларын билдәләү;текстың йөкмәткеһен сағылдырған асҡыс һүҙҙәрҙән уның сюжетын төҙҙөрөү һәм башҡа эштәр ҡабат-ҡабат уҡыу һөҙөмтәһендә ғәмәлгә ашырыла. Бындай эштәр баланың етеҙ уҡыуын үҫтереү менән бер рәттән аңлы уҡырға өйрәнеүгә лә булышлыҡ итә.\nҺөйләү. Һөйләү телмәре ни тиклем үҫешкәнерәк, камилыраҡ булһа, кеше үҙ фекерен әңгәмәсеһенә шул тиклем еңелерәк еткерә һәм башҡаларҙы ла тиҙерәк аңлай. Уҡылған текстар ярҙамында диалог ҡорорға, һөйләү этикетын ҡулланып монолог төҙөргә, тормоштан алған тәьҫораттарыңды белдерергә, әҫәрҙә яҙыусының телмәр үҙенсәлеген билдәләргә һәм уның фекерен асыҡларға, текстың төп фекерен табырға тырышыу ҙа һөйләү телмәренең үҫеүенә булышлыҡ итә.\nӘҙәби уҡыу дәреслеге шул уҡ ваҡытта үҙең ишеткән, күргән, уҡыған, кисергән хәл-ваҡиғаларҙы, дөйөм алғанда, фекерҙәреңде билдәле маҡсатта тулы, дөрөҫ, эҙмә-эҙ һәм бәйләнешле итеп яҙа белеүгә лә өйрәтә.\nЯҙыу телмәрен үҫтереү уҡыусыларҙа түбәндәге күнекмәләрҙе үҫтереүҙе күҙ уңында тота:\n-билдәле бер маҡсатты күҙ уңында тотоп, төрлө жанрҙарҙа (хикәйәләү, һүрәтләү, хөкөм йөрөтөү) яҙа белеү;\n-йөкмәткене өҫтәлмә материал менән байытып яҙыу;\n-үҙеңдең хикәйәңде булдырыу (мәҫәлән, картина буйынса);\n-әҙәби һәм ирекле темаларға инша яҙыу;\n-баһалама, характеристика яҙыу.\n«Телмәр эшмәкәрлегенең төрҙәре» бүлеге тыңлау, һөйләү, яҙыу һәм уҡыу процестарының үҫешен тәьмин итеп, мәҙәниәтле аралашыу күнекмәләрен барлыҡҡа килтерә. Телмәр эшмәкәрлегенең төрҙәре үҙ- ара тығыҙ бәйләнештә булып, бер-береһенә туранан-тура йоғонто яһай. Шунлыҡтан тыңлау, һөйләү, яҙыу һәм һәләтлектәрен комплекслы үҫтерергә кәрәк.\n«Телмәр эшмәкәрлегенең төрҙәре» бүлеге төрлө кимәлдәге текстөҫтөндәэшләү күнекмәләрен барлыҡҡа килтереүҙе ләүҙ эсенә ала. Был эш түбәндәге анализлау оҫталыҡтарын барлыҡҡа килтереүҙе күҙаллай:\n-әҙәби әҫәрҙәрҙең, фәнни-популяр мәҡәләләрҙең һүрәтләү-тасуирлау сараларын, йөкмәткеһен, маҡсатын, тәғәйенләнешенә ярашлы һайлау дөрөҫ ҡулланыу;\n- автор тарафынан тәҡдим ителгән тормош үҙенсәлеген күрә башлау;\n- әҙәби, фәнни-популяр текстар араһында сәбәп-һөҙөмтә бәйләнешен булдырыу, айырмалығын күрә белеү;\n- автор позицияһын, ҡарашын, үҙсәнлеген аңлау; текстың төп фекерен айыра белеү. Текст өҫтөндә эш өсбаҫҡыстан тора-эште тексты уҡығанға тиклем ойоштороу,\n-эште тексты уҡыу процесында ойоштороу,\n-эште тексты уҡығандан һуң ойоштороу.\n1баҫҡыс. Әҙерлекэше. Текст өҫтөндә эш тойомлау,күҙ алдына килтереү,фаразлау кеүек психик процестар нигеҙендә ойошторола. Тәүҙә тексты”күҙҙән үткәреү”,йәғни уның күләмен,биттәр һанын байҡау,жанр төрөн билдәләү,авторҙың исем-шәрифтәре менән танышыу. Артабан текстың исеменә нигеҙләнеп,уның йөкмәткеһен күҙаллатыу,фаразлау.\n2 баҫҡыс.Әҫәрҙе уҡыу процесында текст өҫтөндә эш.\nИкенсе баҫҡыстың маҡсаты-текстың йөкмәткеһен аңлау,төшөнөү.Тексты уҡыу.Һүҙлек эше: а) әҙәби әҫәрҙе уҡыу процесында аңлашылмаған һүҙҙәрҙе бер юлы аңлатып барыу рөхсәт ителә;\nб) уҡыусы аңлашылмаған һүҙҙәрҙе ҡәләм менән билдәләп бара ла,тексты уҡып бөткәс,уҡытыусынан уларҙың мәғәнәһен һорай;\nв)һүҙлек һүҙҙәр таҡтаға яҙыла һәм әҫәрҙе уҡыр алдынан йәки уҡығас,шул һүҙҙәр менән эш ойошторола.\n3 баҫҡыс.Әҙәби әҫәрҙең идея-тематик йөкмәткеһен билдәләү,уның буйынса фекер алышыу.\nӘҫәргә ҡарата проблемалы һорау ҡуйыу.Автор тарафынанәҙәби жанрға һалынған төп мәғәнәүи фекерҙе,фәлсәфәүи йөкмәткене билдәләү.Быға яуап эҙләү,һөйләшеү ҡороу.\nӘҫәрҙең исеменә,уға ҡарата бирелгән һүрәттәргә ҡабаттан иғтибар иттереү: автор ни өсөн әҫәрҙе шулай атаған?\nИжади эштәр ойоштороу.\n“Китапуҡыудаирәһе”бүлегендә балалар өсөн тәғәйенләнгән материалдарҙан йөкмәткеһен һайлау\nмөмкинлеге принциптары билдәләнә. Бирелгән принциптар уҡыусыларҙа үҙе уҡырға теләгән әҫәрҙе һайлау, ғөмүмән, китапты ихлас һәм даими уҡырға ғәҙәтләндереү, үҙ аллы уҡыу эшмәкәрлеген үҫтереү, балаларҙа әҙәбиәт донъяһына, тексты уҡырға һөйөү тәрбиәләү; төрлө китаптарҙан үҙ эсенә әхләки-эстетик ҡиммәттәрҙе алған текстарҙы һайлай алыу күнекмәләрен булдырыу ҡаралған.\n«Әҙәбиәтғилеметураһындатөшөнсәбиреү» бүлеге уҡыусыларҙы тәү башлап әҙәбиәт ғилеме менән таныштыра. Был инде әҙәби төр һәм жанр үҙенсәлектәрен иҫәпкә алыу, уларҙы таный, айыра белеүҙе; телдең һүрәтләү, тасуирлау сараларын аңлы ҡабул итеүҙе үҙаллай.\n«Уҡыусыларҙыңижадиэшмәкәрлегенүҫтереү» бүлеге әҙәби белем биреү йөкмәткеһенең төп йүнәлеше булып тора. Ижади эшмәкәрлек тәжрибәһе уҡыусының уҡыу һәм яҙмә телмәренә үтеп инә, ә был, үҙ сиратында, уҡыусыларға алған белемдәрен файҙаланып, үҙ аллы ижад итергә мөмкинлек тыуҙыра. Артабан был бүлектә төрлө формалы текстар барлыҡҡа килтереүгә, уҡылған әҙәби әҫәрҙәр нигеҙендә төрлө һүрәтләү саралары, һөйләү формалары ҡулланып, үҙеңдең әҫәрҙәреңде ижад итеүгә лә иғтибар бирелә.\n«Әҙәби уҡыу» дәреслеге йөкмәткеһендә тәрбиәүи йүнәлеш ҡиммәттәре\nБашланғыс мәктәптә уҡыу предметы булараҡ әҙәби уҡыу дәрестәре белем биреүгә генә түгел, ә тәрбиәүи ҡиммәттәргә лә ҙур әһәмиәт бирә. Уҡыу дәрестәрендә уҡыусылар тәбиғәтте күҙәтеү, уны һаҡлау һәм шулай уҡ әҙәп, әхлаҡ, мәҙәниәтле аралашыу мәсьәләләренә бағышланған әҫәрҙәр менән танышалар. Төрлө әҙәби әҫәрҙәрҙе уҡыу, ҡабул итеү барышында башланғыс мәктәп уҡыусыларында белм алыу менән бергә туған тәбиғәтҡә һөйөү, һаҡсыл мөнәсәбәт тәрбиәләнә. Кешеләрҙең уй-фекерҙәрен, ҡылыҡтарын аңлау һәм шунан сығып үҙәрендә лә ыңғай сифаттарҙы үҫтереү хуплана.\nӘҙәби уҡыу дәрестәре, сәнғәт менән таныштырыуҙың, уға һөйөү тәрбиәләүҙең бер төрө булараҡ, уҡыусыларҙы үҙ халҡының һәм милләтенең эстетик-әхлаҡи ҡиммәттәре менән таныштырыуҙы һәм ҡайһыһында юғары әхләҡи һыҙаттарҙы: матурлыҡты күрә, баһалай һәм ҡабул итә алырҙай тойғолар тәрбиәләүҙе; кешелектең һәм үҙ милләтенең тәрбиәһенә тура килерҙәй ыңғай сифаттарҙы формалаштырыуҙы күҙаллай.\nӘҙәби уҡыу дәрестәрендә уҡыу техниҡаһы, уҡыу күнекмәләрен булдырыу дауам итә. Әҙәби әҫәрҙәрҙе уҡығандан һуң анализлап, уҡыусы яҡшылыҡ һәм яманлыҡ, дөрөҫлөк, ғәҙеллек, тоғролоҡ, дуҫлыҡ тураһында уйлана. Шулай уҡ туған тел дәрестәрендә әҙәби әҫәрҙәрҙә һүрәтләнгән күренештәрҙе, ваҡиғаларҙы, образдарҙы ысын күңелдән ҡабул итеү, шуның менән уҡыусылар күңеленә эмоциональ-эстетик йоғонто яһау мөһим роль уйнай.\nӘҙәби белем биреү сиктәрендә тормошҡа ашырылған рухи-әхлаҡи тәрбиә һәм белем биреү уҡыусыла Туған илгә, кешеләргә ҡарата булған ыңғай шәхси сифаттарҙы барлыҡҡа килтерә, формалаштыра.\n«Әҙәби уҡыу» дәреслегенең уҡыу планындағы сәғәттәр бирелеше\nБазис уҡыу пландарына ярашлы, Рәсәй Федерацияһының дөйөм белем биреү мәктәптәрендә «Әҙәби уҡыу » дәреслеген өйрәнеүгә башланғыс кластарҙа бөтәһе 234 сәғәт бүленә.\n1-се класта яҙыу һәм уҡыу дәрестәре бергә алып барылып, «Әлифба» дәреслеге аша тормошҡа ашырыла. «Грамотаға өйрәтеү һәм телмәр үҫтереү» бүлегенең дауамлылығы 18 уҡыу аҙнаһын тәшкил итә. Аҙнаһына 5 сәғәт - әҙәби уҡыу(2сәғәт иҫәбенән) һәм әсә теле(3 сәғәт иҫәбенән) дәрестәре бергә алып барыла. «Грамотаға өйрәтеү һәм телмәр үҫтереү» бүлеген өйрәнеү ваҡыты һәр мәктәптә уҡыусыларҙың мөмкинселектәренән, уҡытыу тиҙлегенән, уҡыу сараларын эффектлы файҙаланыуҙан тора. Был бүлекте үҙләштергәндән һуң әҙәби уҡыу менән әсә теле дәрестәре айырым өйрәнелә. Уҡыусы әлифбаға тиклемге һәм әлифба осоронда “тере” һүҙҙе тыңларға,ишетергә һәм хәрефтәрҙе фишкалар менән тамғалап,һүҙҙең өн моделен график рәүештә төҙөргә өйрәнә. Артабан был график модель нигеҙендә һүҙҙе хәрефтәр менән алмаштырып, уҡыу күнекмәһенә эйә булғас,уҡыу йылының икенсе яртыһында”Әлифба”ны тамамлап,”Әҙәби уҡыу” дәреслеген уҡыуға күсә. Уның материалы нигеҙендә етеҙ һәм аңлы уҡырға өйрәнеү өҫтөндә маҡсатлы эш башлана.\nДөйөм алғанда”Әҙәби уҡыу”дәрестәрен үткәреүгә башланғыс кластарҙа бөтәһе 234 сәғәт бүленә.\nАҙнаһына-2сәғәт(15аҙна) Бөтәһе йылына-30 сәғәт. Аҙнаһына-2сәғәт(34аҙна) Бөтәһе йылына-68сәғәт. Аҙнаһына-2сәғәт(34аҙна) Бөтәһе йылына-68сәғәт. Аҙнаһына-2сәғәт(34аҙна) Бөтәһе йылына-68сәғәт.\nБашланғыс класс уҡытыусыһы үҙ алдына баланы өс кимәлдә үҫтереү бурысын аныҡ ҡуя.\nБаланы шәхес итеп үҫтереү, кешелек сифаттарын тәрбиәләү. Уны үҙ аллы үҫешкә, камиллашыу оҫталығына өйрәтеү. Һөҙөмтәлә уҡымышлы, үҙ еренең, иленең, халҡының ҡиммәттәренә төшөнгән, уны һанланған һәм һаҡлаған, яҡлаған социум итеп формалаштырыуға башланғыс нигеҙ һалыу.\nБыл йүнәлештә башланғыс мәктәп уҡыусыһына уҡыуҙың һәм белем алыуҙың мөһимлеген, үҫеш өсөн кәрәклеген аңлатырға, китап уҡырға ғәҙәтләнеү, ҡыҙыҡһыныу теләген булдырырға; үҙ-үҙенде һәмтормошто аңлауҙы сығанаҡ итеп ҡабул итергә тарихи-мәҙәни ваҡиғаларҙы, кешелек ҡиммәттәре менән әҙәбиәттәге айырым сәнғәт төрө икәнен белергә өйрәтергә кәрәк. Әҙәби әҫәрҙәрҙе тулыһынса һәм эмоциональ ҡабул итеү үҙ фекереңде булдырыуға һәм әңгәмәсенекен хөрмәт итеү талаптарына яуап бирә.\nУниверсаль эш төрҙәренә өйрәтеү: танып белеү, регулятив һәм коммуникатив эшмәкәрлек, йәғни баланы үҙ аллы уҡыуға, белем алырға өйрәтеү.\nПредмет-ара һөҙөмтәләр түбәндәге талаптарҙан тора\n-әҙәбиәттән, фәнни-популяр мәҡәләләрҙән, белемде арттырырҙай материалдарҙы, кәрәкле мәғлүмәтте таба алыу;\n-әҙәби әҫәрҙәрҙе анализлау ( тексты өлөштәргә бүлеү, план төҙөү, тасуирлау сараларын таба белеү һәм текстың төп фекерен асыҡлау;\n-үҙеңдең фекереңде, уйыңды әңгәмәсеңә еткерә алыу;\n-йәмғиәттәге тәртип һәм әхлаҡ ҡағиҙәләрен белеү;\n- төркөмдәрҙә эшләүҙең әһәмиәтен аңлауһәм уларҙа эшләү тәртибен үҙләштереү;\nУҡыу предметын өйрәнеүҙә яңы белем үҙләштереү, уны анализлау һәм ҡулланыу өлкәһендә тейешле тәжрибә туплау.\n-компетентлы уҡыуҙы формалаштырыу;\n-уҡылған йәки тыңланған әҙәби әҫәрҙәре аңлау алымдарына эйә булыу;\n-интерпретацияның төп элементтарын үҙләштереү;\n-әҙәби әҫәрҙәрҙе, фәнни-популяр уҡыу текстарын анализлау һәм үҙгәртеү күнекмәләренә эйә булыу;\n-үҙеңде ҡыҙыҡһындырған әҙәбиәтте үҙ аллы һайлай алыу;\n-һүҙлектәр, белешмәләр менән эш итә белеү;\n-үҙеңде ижади эшмәкәрлеккә һәләтле, белемле китап уҡыусы итеп тойоу;\n-монологтар төҙөү, текстың йөкмәткеһен план буйынса һөйләү;\n-һүрәтләү, хикәйәләү, хөкөмләү элементтарын индереп, бәләкәй текстар төҙөү;\n- шиғырҙарҙы яттан һөйләү һәм таныш булмаған аудиторияла сығыш яһау күнекмәләренә эйә булыу.\nПредмет буйынса башланғыс дөйөм белем\nТелмәр һәм уҡыу эшмәкәрлегенең төрҙәре.\nТыңлау, тыңлау һәм аңлау.\nТелдән һөйләнгән телмәрҙе тыңлау һәм ҡабул итеү. Мәғлүмәтте тыңлау һәм мәғәнәһенә төшөнә барыу: уҡыусы һөйләмде тыңлай, һөйләүсенең фекер ебенә төшөнә, телмәр аша уның мөнәсәбәтен, мәғәнә биҙәктәрен билдәләй, йөкмәткеһенә ҡарап үҙ яуабын билдәләй, ҡылығын, тәртибен планлаштыра; уҡыған фәнни- мәғлүмәти, әҙәби әҫәрҙәр буйынса һорау биреү һәм мәғлүмәт алыу күнекмәләре формалаштыра. Тыңлай һәм аңлай алыу күнекмәләре үҙ аллы айырым ғына формалашмай. Ул һөйләү, яҙыу, уҡыу күнекмәләре менән аралашып, үрелеп бара.\nҠысҡырып уҡыу. Уҡыу күнекмәһенә өйрәткәндә ҡысҡырып уҡыу бик ҙур әһәмиәткә эйә. Ҡысҡырып уҡыу баланы уҡырға өйрәтеүҙә мөһим урын тота, тиҙ, дөрөҫ, йүгерек, аңлы һәм тасуири уҡыу күнекмәләрен барлыҡҡа килтерә. Әкренләп уҡыу күнекмәләренән аңлап, дөрөҫ, бөтә һүҙҙәр менән ҡысҡырып уҡыуға күсеү ( уҡыу тиҙлеге индивидуаль уҡыу темпына ярашлы була), яйлап уҡыу темпын арттырыу. Тексты аңлы үҙләштереү аша йүгерек уҡыу күнекмәләрен булдырыу. Уҡығанда интонацияның йөкмәткегә тура килеүен күҙәтеп, орфоэпик нормаларҙан тайпылмау. Һөйләмдәрҙе, тыныш билдәләренә иғтибар итеп, интонация менән уҡыу. Төрлө типтағы һәмтөрҙәге текстарҙың мәғәнәүи үҙенсәлеген аңлау һәм уларҙың мәғәнәһен интонация ярҙамында асып биреү. Башҡорт теленең әҙәби тел нормаларын күҙәтеп, һүҙ һәм фраза баҫымына иғтибар итеп уҡыу.\nЭстәнуҡыу. Телмәр органдарының ҡатмарлығынан тыш, һүҙҙәрҙе әйтмәйенсә, күҙ йөрөтөп, текстың йөкмәткеһен аңлап уҡыу. Был уҡыуҙың тиҙлеген яҡшырта, балала уҡыуға ҡарата яуаплылыҡ тойғоһон арттыра, үҙ алллы уҡырға күнектерә.\nЭстән уҡығанда уҡыусы текстың, төрлө жанрҙарҙағы һәм күләмдәге әҫәрҙәрҙең мәғәнәһен, төп фекерен, уларҙы уҡыу төрҙәрен билдәләй. текстан кәрәкле мәғлүмәтте таба белеү күнекмәләрен үҙләштерә. Уҡыуҙың төрлө төрҙәрен аңлауға эйә була.\nТөрлө текстар менән эш\nТөрлө төрҙәге текстар тураһында дөйөм мәғлүмәт биреү.\nӘҙәби, фәнни- популяр, өйрәтеү текстарының үҙенсәлектәрен, айырмалығын күрһәтеү, сағыштырыу. Был текстарҙың маҡсатын билдәләү. Фольклор - халыҡ ижады өлгөләре менән таныштырыу, мәғлүмәт биреү.\nТексты һөйләмдәр теҙмәһенән практик рәүештә айыра белеү күнекмәләрен барлыҡҡа килтереү; таныш булмаған китаптарҙың йөкмәткеһен исеменә, тышлыҡтағы һүрәтенә һәм биҙәлешенә ҡарап алдан фаразлау.\nТекстарҙың темаһын, төп фекерен, структураһын билдәләү, тексты мәғәнәүи өлөштәргә бүлеү, уларға исем биреү. Төрлө мәғлүмәт менән эшләү күнекмәләрен булдырыу.\nКоллектив фекер алышауҙа ҡатнашыу, йәғни, текстан файҙаланып, һорауҙарға яуап биреү, тема буйынса сығыш яһау, башҡаларҙың сығышын тыңлау, өҫтәлмә һәм күргәҙмә материалдарҙы, һүрәттәрҙе әңгәмә барышында дөрөҫ ҡулланыу.\nБиблиографик культура- китап сәнғәтенең үҙенсәлекле бер төрө. Китап - белем сығанағы. Рәсәйҙә, Башҡортостанда беренсе китаптар, китап сығарыу, өйрәтеү текстары, әҙәби, белешмә китап төрҙәре тураһында дөйөм мәғлүмәт биреү. Китап элементтары менән таныштырыу: йөкмәтке, иллюстация. Ғилми, әҙәби китаптарҙа бирелгән мәғлүмәттәр менән таныштырыу. Китап төрҙәре менән таныштырыу. Китап- әҫәр, китап- йыйынтыҡ, иншалар йыйынтығы, матбуғат быҫмалары, белешмә баҫмалар.\nКтаптарҙы тәғәйенләнгән исемлектән картотека буйынса һайлап алыу. Уҡыусының үҙ йәшенә тура килгән һүҙлектәр һәм белешмә материалдарҙы ҡуллана белеүе.\nӘҙәби әҫәрҙең тексы өҫтөндә эш\nӘҙәби әҫәрҙең исеме йөкмәткеһенә тура килеүҙе аңлау, уҡытыусы ярҙамында әҙәби текстың үҙенсәлектәрен билдәләү. Фольклорҙа, йәғни халыҡ ижадында халыҡтың тарихи үҫеш юлында алған тормош тәжрибәһе, аң кимәле, иң яҡшы милли традициялары сағылыуын, ғөмүмән, дөйөм кешелек, әхлаҡ ҡанундары тупланыуын аңлай.\nУҡылған әҫәрҙәрҙең әхлаҡи йөкмәткеһен, геройҙарының үҙ-үҙен тотошон, уларҙың эшләгән эштәрен, ҡылыҡтарын әхлаҡи-мораль күҙлектән анализлау. Изге һәм оло тойғоно - ил тойғоһон төшөнөү. Уҡылған әҫәрҙәрҙә Тыуған илгә һөйө, ихтирам һаҡлау темаларының төрлө милләт халыҡтары әҫәрҙәрендә сағылыш табыуы. Төрлө милләт халыҡтарының фольклорында темаларҙың һәм идеяларҙың оҡшағанлығы. Телдең тасуирлау сараларын ҡулланып тексты үҙ аллы һөйләү; әҫәрҙең лексикаһын күҙ уңында тотоп, эҙмә-эҙлелек һаҡлау; иллюстрациялар буйынса хикәйә төҙөү һәм һөйләү.\nӘҫәрҙәге геройҙарға, телдең тасуирлау сараларын ҡулланып, характеристика биреү. Текстан геройҙы характерлаған һүҙҙәрҙе, һөйләмдәрҙе, әйтемдәрҙе таба белеү. Уҡытыусы ярҙамында геройҙарҙың эш-ҡылығын, уй-теләген анализлау. Геройҙарҙың ҡылығын оҡшашлыҡ буйынса сағыштырыу. Тексты анализлағанда геройҙарға автор биргән характеристика аша яҙыусының үҙ геройны мөнәсәбәтен асыҡлау.\nӘҫәрҙең геройына характеристика биреү. Геройҙың портретын, характерын ҡылған эштәре, телмәре аша билдәләү.\nӘҙәби тексты һөйләүҙең төрлө төрҙәрен – тулы, һайлап, ҡыҫҡартып һөйләүҙе үҙләштереү.\nТулыһөйләү – уҡыған тексты ентекләп һөйләү ул:фрагменттың төп фекерен билдәләү, терәк һәм мөһимһүҙҙәррҙе ҡулланыу; эпизодты тулы һөйләү, тексты бүлектәргә бүлеү; һәр бүлектең һәм текстың төп фекерен билдәләү; һәр бүлеккә һәм тексҡа исем биреү; текстағы атама һөйләмдәрҙе ҡулланып, һорауҙар, әйтемдәр, тулы һөйләмдәр менән план төҙөү күнекмәләре булдырыу.\nБирелгән фрагмент буйынса үҙ аллы һөйләү, әҫәрҙең геройына характеристика (геройҙы һүрәтләгән һүҙҙәрҙе, әйтемдәрҙе, һөйләмдәрҙе һайлау). Ваҡииға урынын һүрәтләү-яҙыу. Текстағы һүрәтләү өсөн кәрәкле һүҙҙәрҙе, әйтемдәрҙе, һөйләмдәрҙе дөрөҫ ҡулланыу. Төрлө әҫәрҙәге эпизодтарҙы эмоциональ биҙәү, геройҙарҙы ҡылыҡтары буйынса һайлап сағыштырыу.\nӨйрәтеү, фәнни-популяр, ҙәби һәм башҡа текстар менән эшләү\nӘҫәрҙең йөкмәткеһе исеменә тура килеүен күҙәтеү. Өйрәтеү һәм фәнни–популяр текстарҙың үҙенсәлеген билдәләү (мәғлүмәт тапшырыу үҙенсәлеге). Легендалар, риүәйәттәр, ҡобайырҙар, дин тураһындағы текстарҙың дөйөм үҙенсәлектәренә, айырмалыҡтарына төшөнөү. Төрлө текстарҙың анализлау алымдары менән танышыу;сәбәп- һылтау бәйләнештәрен булдырыу. Текстың төп фекерен билдәләү. Тексты тамамлаған өлөштәргә бүлеү, бәләкәй темалар билдәләү. Тексты һөйләү алгоритмы, схемаларға таянып һөйләү. Тексты тулы һөйләү. Текст йөкмәткеһенең төп фекерен билдәләп, ҡыҫҡартып һөйләү.\nҺөйләү (аралашыу мәҙәниәте). Һөйләү, тексты яҙыу кеүек үк, телмәр эшмәкәрлегенең продуктив формаһына инә. Улар икеһе лә фекерләү процесын сағылдырып, билдәле йөкмәтке, текст, информация барлыҡҡа килтерәләр һәм уны башҡаларға тапшырыу функцияһын үтәйҙәр.\nДиалог төҙөү. Диалогтың телмәрҙең бер төрө булыуына төшөнөү. Диалог ике ешенең үҙ-ара һөйләшеүе, фекер алышыуы. Диалогтың (телмәрҙең) үҙенсәлектәре тураһында төшөнсә биреү; бирелгән һорауҙы аңлау, уларға яуап биреү һәм текст буйынса үҙ-ара һорауҙар төҙөү; әңгәмәсене бүлдермәйенсә, итәғәтле формала үҙеңдең фекереңде әйтеп, уҡылған әҫәр ( өйрәтеү, фәнни-популяр, әҙәби текстар) буйынса фекер алышыуҙа ҡатнашыу. Әҫәр тураһында башҡаларҙың фекерен белеү. Тексҡа һәм үҙ тәжрибәңә таянып, үҙеңдең фекереңде иҫбатлау. Һөйләү этикетын дәрестәрҙән тыш шарттарҙа ла иҫтә тотоу, фольклор әҫәрҙәге нигеҙендә этикет үҙенсәлектәре менән танышыу.\nҺүҙҙәр өҫтөндә эшләү. Тура, күсмә һәм күп мәғәнәлек тураһында төшөнсә биреү. Маҡсатлы рәүештә актив һүҙлек запасын тулыландырыу.\nМонолог.монолог (һөйләү телмәренең бер формаһы) тураһында аңлатма бирелә. Монологик һөйләү телмәрендә берәү һөйләүсе, ә ҡалғандар тыңлаусы ролен башҡара. Һөйләү, информацияны тапшырыу процесы әңгәмәгә ҡарағанда киңерәк, тулыраҡ була.\nТәҡдим ителгән темаға һорау яҙыу формаһында, автор тексына тап килерҙәй, монологик телмәр төҙөү. Текстың төп фекерен һөйләү процесында сағылдырыу. Фәнни-популяр, өйрәтеү, әҙәби текстарҙағы үҙенсәлектәргә иғтибар итеп, йөкмәткеһенбашҡаларға еткереү. Көндәлек томоштан сығып, әҙәби әҫәрҙәр уҡыу процесында, һынлы сәнғәт әҫәрҙәрҙе менән танышыу барышында тыуған тәьҫораттарың менән хикәйәләү, бәхес, хөкөмләү, тасуирлау аша уртаҡлашыу. Әйтергә теләгәндәреңде иҫәпҡә алып, үҙ аллы план төҙөү. Фекереңде еткереү барышында монологик телмәрҙең үҙенсәлектәрен сығып, телдең тасуирлау сараларын: антонимдар, синонимдар, сағыштырыуҙарҙы ҡулланыу.\nБирелгән һүрәттәр буйынса уҡылған әҫәрҙәргә, айырым сюжет өлөштәрен файҙаланып, телдән инша төҙөү.\nЯҙыу. Яҙыу телмәренә эйә булыу – үҙең ишеткән, күргән, уҡыған, кисергән хәл- ваҡиғаларҙы йәки үҙ башыңда тыуған фекерҙәрҙе билдәле маҡсатта һәм ситуацияла тулы, дөрөҫ, эҙмә-эҙлекле, бәйләнешле һәм матур яҙа белеү.\nЯҙыу телмәренең үҙенсәлектәре менән танышыу түбәндәге күнекмәләрҙе үҫтереүҙе күҙ уңында тота: әҫәрҙең атамаһы йөкмәткеһенә тура килеп, яҙыу телмәренд геройҙарҙың ҡылығын дөрөҫ сағылдарыу, телдең тасуирлау сараларын урынлы ҡулланыу; билдәле бер маҡсатты күҙ уңында тотоп, төрлөжанрҙа (хикәйәләү, һүрәтләү, хөкөм йөрөтөү) бәләкәй иншалар ижад итеү; йөкмәткене өҫтәлмә материал менән байытып яҙыу; бирелгән темаға инша яҙыу; баһалма яҙыу.\nКитап уҡыу даирәһе\nБашланғыс мәктәп уҡыусылары үҙләштерә, ҡабул итә алырлаҡ Рәсәй, Башҡортостан халыҡтарының ауыҙ-тел ижади әҫәрҙәрҙе:XIX-XX быуат классиктарының әҫәрҙәре; сит ил яҙыусыларының әҫәре менән танышыу. Тарихи, мажаралы, фантастик, фәнни-популяр китаптарҙы, белешмә материалдарҙы, энциклопедик әҙәбиәтте, балалар өсөн тәғәйенләнгән матбуғат сығанаҡтарын таныу, айыра белеү. Балаларға тәҡдим ителгән төп темалар түбәндәгеләрҙән тора: төрлө халыҡтарҙың фольклоры, Тыуған ил, тәбиғәт, йәнлектәр тураһында әҫәрҙәр, юмористик хикәйәләр; йәмғитте, тормош-көнкүреште; яманлыҡ, яуызлыҡ, мәрхәмәтлелек кеүек сифаттарҙы сағылдырған әҫәрҙәр.\nӘҙәби-теоретик белем биреү\nУҡытыусы ярҙамында текстағы тасуирлау сараларының: синонимдарҙың, антонимдарҙың, эпитеттарҙың, сағыштырыуҙарҙың, метафораларҙың, гиперболаларҙың әһәмиәтен билдәләү. Әҫәр геройының портретын, ҡылығын тасуирлау, телмәре, уйҙары тураһында төшөнсә биреү; авторҙың геройға мөнәсәбәтен билдәләү. Һөйләү төрҙәренең композицион үҙенсәлектәре тураһында дөйөм төшөнсә биреү.\nХикәйәләү – теге йәки был ваҡиға тураһында хәбәр итеү, һөйләү. Һүрәтләү – пейзажды, портретты, интерьерҙы йәки кешенең тышҡы сифатарын эҙмә-эҙ тасуирлау. Хөкөмләү – уҡыусыларҙың билдәле бер кеше ҡылығы, эше буйынса фекер йөрөтөүен, үҙ фекерен иҫбатлауын, дәлилләүен, һығымта яһауын талап итә торған монологик телмәр (геройҙар монологы һәм диалогы тураһында төшөнсә).\nШиғри һәм проза әҫәрҙең таныу, айырыу, шиғри әҫәрҙең үҙенсәлектәрен (ритм, рифма) билдәләү. Фольклор һәм автор ижад иткән әҫәрҙәрҙе танып айыра белеү һәләттәренә эйә булыу.\nӘҫәрҙәрҙең жанр төрлөлөгө. Бәләкәй күләмле фольклор формаларын (бишек йыры, мәҡәлдәр, әйтемдәр, йомаҡтар Һ. б.) атау, таный белеү, төп мәғәнәһен асыҡлау.\nХайуандар тураһындағы, көнкүреш, тылсымлы әкиәттәр менән таныштырыу. Әкиәттәрҙең художестволы үҙенсәлектәре (һүҙ байлығы, төҙөлөшө) тураһында дөйөм төшөнсә биреү. Авторы билдәле йәки халыҡ яҙған әкиәттәр менән таныштырыу.\nХикәйә, шиғыр, мәҫәл тураһында дөйөм төшөнсә биреү, уларҙың төҙөлөшөн, тасуирлау сараларын табыу. Уҡыусыларҙың ижади эшмәкәрлегендә әҙәби әҫәрҙергә интерпритация биреү. Әҙәби әҫәрҙәрҙе ролдәргә бүлеп уҡыу, сәхнәләштереү; телдән һүрәтләү, текстар өҫтөндә эшләгәндә төрлө эш алымдары ҡулланыу ысулдары менән таныштырыу. Хәл-ваҡиғаларҙың тәртибен, эш этабын, башҡарыуҙың эҙмә-эҙлеклеген тәьмин итеү; инша элементтары менән изложение яҙыу күнекмәләрен булдырыу. Уҡыған әҫәргә оҡшатып, бирелгән иллюстрациялар буйынса һәм үҙеңдең тәжрибәңә нигеҙләнеп текст ижад итеүгә өлгәшеү.\nДәрестә әҙәби тыңлауҙы ойоштороу ҙа ҙур әһәмиәткә эйә. Бала ғаиләлә 2-3 йәшенән әкиәт тыңлауға күнегә.Уны уға ата-әсәһе, йә өләсәһе-олатаһы, ҡартәсәһе-ҡартатаһы һөйләп тыңларға өйрәтә.Шулай итеп,әҙәби тыңлауға нигеҙ балаға кесе йәштән ғаиләлә һалына башлай.Ҡыҙғанысҡа ҡаршы,ҡайһы бер ғаиләләрҙә әкиәт һөйләүҙе кәрәкле тип тапмайҙар.Был-мәктәпкәсә йәштәге бала өсөн ҙур юғалтыу.Психологтар билдәләнеүенсә, биш йәштә бала,нигеҙҙә, шәхес булып формалаша.Был йәштә уны насар ғәҙәттәрҙән аралау-төп бурыстарҙың береһе.Был йәһәттән балаға әкиәт тыңлатыу,әкиәт геройҙары өлгөһөндә кешегә хас яҡшы һәм насар сифаттар менән маҡсатлы рәүештә таныштырыу,ыңғай сифаттарҙы кире сифаттарҙан айырырға өйрәтеү ҙур тәрбиәүи әһәмиәткә эйә.\nТәүге биш йыл-баланың үҫешендә иң яуаплы осор.Ошо арауыҡта балаға әкиәттәр,шиғыр.хикәйәләр һөйләү-уны шәхес итеп формалаштырыуҙа төп сараларҙың береһе булып тора.\nӘҙәби тыңлау-баланы китап уҡыуға ҡыҙыҡһындырыу,уға ылыҡтырыу,уҡыу эшмәкәәрлеген формалаштырыуҙың мөһим бер формаһы.Уны системалы ҡулланыу яҡшы һөҙөмтәләр бирә.\nУҡытыу һөҙөмтәһендә башланғыс мәктәптә балала артабан белем алырға әҙерлек, кәрәкле әҙәби үҫеш кимәле булдырыуға теләк уянасаҡ. Был түбәндәге күнекмәләрҙе булдырыуҙы куҙаллай:\nтирә-йүнде өйрәнгәндә туған тел дәресенең тотҡан урынын һәм ролен төшөнөү, уҡыуҙың мәҙәниәтле кеше тәрбиәләүҙәге ролен аңлау, шәхси сифаттарҙы һәм социаль ҡиммәттәрҙе тәрбиәләү;\nәҙәбиәттең дөйөм кешелек сифаттары тәрбиәләүҙәге әһәмиәтен аңлау;\nәҙәби текстар өҫтөндә эстетика һәм әхлаҡ күҙлегенән сығып эш итеү. Әҙәбиәттең сәнғәттең бер төрө икәненә төшөнөү, аңлау;\nәҙәби жанрҙы билдәләү, геройға характеристика биреү өсөн анализлау, сағыштырыу алымдарын ҡулланыу; тексты һөйләй белеү күнекмәләренә эйә булыу;\nүҙеңә кәрәкле информацияны әҙәби, фәнни- популяр, өйрәтеү текстарынан таба белеү;\nӘҙәби уҡыу дәрестәренең структураһы\n1.Дәрестең беренсе, ойоштороу этабында класта ыңғайпсихологикатмосфера, йәғни яҡшы,күтәренке кәйефте булдырыу мотлаҡ. Бала уҡытыусының асыҡ йөҙөн күреп,күтәренке кәйефен тойоп эш башларға тейеш.\n2.Дәрестең икенсе этабының маҡсаты-уңышситуацияһын тыуҙырыу:баланың уҡыуҙағы,үткән дәрес темаһын үҙләштереүҙәге уңыштарын күрһәтеү. Балала,ҡушылған эште булдыра алыуына ышаныс тыуҙырып,яңы эшкә теләк уятыу.\nУңыш ситуацияһы баланың үткән дәрестә нимә өйрәнгәнен күрһәтергә тейеш.\n3.Дәрестең өсөнсө этабында уҡыласаҡ әҙәбиәҫәрменән танышалар.Тәүҙә әҫәрҙе уҡытыусы уҡып ишеттерә.Унан әҫәр буйынса әңгәмә үткәрелә.\n4.Дүртенсе этап: әҙәбиәҫәрменәнэш. Әҫәрҙе үҙ аллы эстән уҡыу.Таныш булмаған һүҙҙәрҙе билдәләү.\n5. Дәрестең бишенсе этабы-йомғаҡлау.\n1-се класта”Әҙәби уҡыу” дәрестәрен ойоштороу.\nПрограммаға ингән уҡыу өсөн бирелгән текстар 1-сенән алып 4-се класҡа тиклем күләме яғынан яйлап үҫә барыу тәртибендә бирелгән.Һәр класс өсөн уҡыу текстары баланың психик һәм физик үҫешен иҫәпкә алып һайлап алынған.Был йәштәге балаларҙың күңел ҡылдарын тирбәтерлек эмоциональ характерҙағы,сағыу сюжетлы,уларҙың булмышына,үҙҙәре йәшендәге балалар тормошона хас булған ситуация,хәл-ваҡиғаларға бай булған сюжетлы әҫәрҙәр индерелгән.\n1-се класс программаһына индерелгән”Атай-ғаилә башлығы” “Әсәйҙәр һәм бәпәйҙәр”бүлектәрендә шиғыр,әкиәт,хикәйәләр баланы уратып алған яҡын кешеләре: атай,әсәй,ҡартатай,ҡартәсәй,олатай,өләсәй,ағай, апай,һеңлеләре тураһында.Был бүлектәге әҫәрҙәр туғанлыҡ хистәрен тағы ла тәрәнерәк тойорға,туғандарына иғтибарлы, яғымлы,ярҙамсыл булырға өйрәтә.Балаға был текстар ярҙамында етеҙ һәм аңлы уҡыу күнекмәләре бирә башлайбыҙ. “Әҙәби уҡыу”дәреслегендә “Матурлыҡ донъяһына сәйәхәт”бүлеге етеҙ һәм аңлы уҡыу күнекмәләрен үҫтереү,хикәйәнең йөкмәткеһен үҙләштереү,йөкмәтке буйынса һорауҙарға яуап биреү,йөкмәткеһен тексҡа яҡын итеп һөйләп өйрәнеү һәм тасуири уҡыу кеүек күнекмәләрҙе формалаштырыуға ҡоролған.\nБаланың мәктәптәге уңыштары туранан-тура уның уҡыу оҫталығына,етеҙ һәм аңлы уҡый белеүенә бәйле.Грамотаға өйрәнеү осоронда уҡытыусы баланы өйрәнгән хәрефте һүҙҙәтанып,һүҙҙе дөрөҫ итеп һалмаҡлап (ижекләп) уҡырға өйрәнһә,йыл аҙағына бала темпты бер ни тиклем шәбәйтеп,һәйләмде,тексты аңлап уҡырға өлгәшә.Беренсе кластың тәүге ярты йыллығында баланы кысҡырып уҡырға өйрәтәбеҙ,икенсе ярты йыллыҡта эстән уҡыуға күнектерә башларға кәрәк.Был ваҡытта уҡыусы шыбырлап уҡыһа, йыл аҙағында инде тексты тик күҙ йөрөтөп,тулыһынса эстән уҡыу оҫталығына эйә булырға тейеш.Дәреслектә бирелгән материал баланың етеҙ уҡыу техникаһын үҫтереү менән бер рәттән уға белем бирергә,ыңғай тойғолар тәрбиәләргә,уй-кисерештәр донъяһында сәйәхәт итергә мөмкинлектәртыуҙыра,халҡыбыҙҙың бай мираҫы менән таныштыра.\nҺалмаҡлап,ижекләп(оҙон һүҙҙәрҙе) һәм тулы һүҙҙәр менән дөрөҫ итеп, йыл аҙағына минутына 25-30 һүҙ уҡыу.\nУҡыу йылы аҙағына 1-се класс уҡыусыһының әҙерлек кимәленә талаптар\n-һалмаҡлап,ижекләп(оҙон һүҙҙәрҙе) һәм тулы һүҙҙәр менән уҡый,\n-текстың төп йөкмәткеһен аңлай,\n-текстың йөкмәткеһе буйынса һорауҙарға яуап бирә,\n-ҙур булмаған текстарҙы енткләп һөйләй белергә,\n-5-6 шиғырҙы яттан һәйләй белергә тейеш,\nКүрһәтелгән әхләки төшөнсәләрҙе:\n-яҡшылыҡты һәм насарлыҡты,\n-бөтә тереклеккә кешелекле мөнәсәбәттә,\n-атай-әсәйгә,яҡындарыңа йылы хис-тойғоло һәм ҡайғыртыусан булырға,\n-тирә-йүндәге матурлыҡты тоя белергә тейеш.\nЯтлау өсөн әсәрҙәр\n1.Рәшит Ниғмәти. 6.Тамара Искәндәриә.Изгелек.\n2.Динә Талхина.Өйрәнәм.7.Ете-һигеҙ мәҡәл.\n3.Хәй Мөхәмәтйәнов.Бишек йыры.8.Алты-ете йомаҡ.\n4.Фәүзиә Юлдашбаева.Өләсәйем.9.Өс-дүрт тиҙәйткес.\nӘҙәби уҡыу дәрестәренә тематик план\nАҙнаға-2 сәғәт, йылына-30 сәғәт\nДата Дәрестеңтемаһы Иҫкәрмә\nПланир. Фактич. Мин уҡый беләм (1сәғәт) 1 Д.Талхина” Китап” Р.Ниғмәти” Теләк” М.Дилмөхәмәтов “Белгем килә” Әкиәт уҡырға яратам (9 сәғәт) 2 Урыҫ халыҡ әкиәте “Шалҡан” 3 Ж.Кейекбаев “Айыу ниңә ҡойроҡһоҙ?” 4 Ж.Кейекбаев “Айыу ниңә ҡыш өңөнән сыҡмай?” 5 К.Ушинский “Эш бөткәс уйнарға ярай” 6 Урыҫ халыҡ әкиәте “Тирмә” 7 Л.Толстой “Тейен менән бүре” 8 Украин халыҡ әкиәте”Башаҡ” (башы) 9 Украин халыҡ әкиәте”Башаҡ” (дауамы) 10 Тикшереү эше. Атай-ғаилә башлығы (8 сәғәт) 11 Ф. Сынбулатова “Атай – ғаиләлә хужа” 12 Ф. Сынбулатова “Атай менән әсәйҙән өйрәнәбеҙ” 13 Л.Толстой”Атай һәм улдар” 14 Р. Солтангәрәев”Ҡояш ҡайтҡан” 15 “Кем бай?” әкиәте. 16 С.Кәрим”Тәүге дәрес” 17 Ф.Сынбулатова”Ҡартатайым кәңәштәре” 18 Тикшереү эше. Әсәйҙәр һәм бәпәйҙәр (7 сәғәт) 19 Л.Толстой”Иң-иң матуры”,Н.Иҫәнбәт”Иң матур һүҙ”,Ф. Ғөбәйҙуллина”Әсәйем” 20 Р.Солтангәрәева”Йоҡла,балам,күҙ нурым” 21 С.Кәрим”Иғтибарлы булыу-үҙе изгелек” 22 “Өс ҡыҙ” әкиәте 23 В.Осеева”Улдар” 24 Ф.Ғөбәйҙуллина”Минең әсәйем кем?” 25 Тикшереү эше. Матурлыҡ донъяһына сәйәхәт(5 сәғәт) 26 Н.Игеҙйәнова”Бәхәс” 27 Р.Ниғмәтуллин”Тәрбиәһеҙ өйрәк” 28 Б.Байым”Аҡ таҫмалы Зөһрә” 29 Тикшереү эше. 30 Йомғаҡлау дәресе.\n2 - се класта “Әҙәби уҡыу” дәрестәрен ойоштороу\n2-се класс дәреслегендә балаларға уҡыу өсөн йөкмәткеле һәм ҡыҙыҡлы материал тупланған. Унда төрлө жанр әҫәрҙәре тәҡдим ителә: хикәйәләр, әкиәттәр,шиғырҙар, ҡобайырҙар, таҡмаҡтар, бишек йырҙары, һанашмаҡтар, һамаҡтар, йомаҡтар, мәҡәл-әйтемдәр, фәстереүҙәр (уйҙырмалар), мәҙәктәр.\nУлар баланың йәш, психологик үҙенсәлеге, уларҙы ҡыҙыҡһындырған темалар иҫәпкә алынып тупланған, һәр жанр тураһында билдәләмә бирелгән. Нигеҙҙә, дәреслеккә йыйылған материал ярҙамында баланы аңлы, етеҙ уҡырға өйрәнеү күнекмәһен артабан үҫтереү бурысы тора. Шулай уҡ беренсе класта туған тел дәрестәрендә ҡуйылған башҡа маҡсаттарҙы артабан тормошҡа ашырыу - уҡытыусы алдына ҡуйылған төп мәсьәләләр һанала. Балаларҙың уҡыу оҫталығын шымартыу, уны үҙ аллы китап уҡыусы итеп формалаштырыу - уҡыу йылы аҙағына ҡарата ҡуйылған төп талап.\nДәреслек материалы йөкмәткеһе буйынса 6 бүлеккә төркөмләп бирелә.\nЙөкмәткеһе балаларға аңлайышлы, сюжеты яғынан балалар күңеленә ятышлы булған әҫәрҙәр һайланырға тейеш.\nУҡыутематикаһы. Тыуған төйәк, ер-һыу, республикабыҙ. Ҡош-ҡорт, хайуандар, үҫемлектәр, уларҙы ҡайғыртыу һәм кешеләрҙең, шулай уҡ балаларҙың уларға мөнәсәбәте. Балалар һәм өлкәндәр, бала һәм уның тиҫтерҙәре. Улар араһындағы мөнәсәбәт (дуҫлыҡ, туғанлыҡ, хеҙмәттәшлек һәм башҡа кешелек сифаттары).\nМостай Кәрим, Зәйнәб Биишева, Фәрит Иҫәнғолов, Кәтибә Кинйәбулатова, Ноғман Мусин, Сафуан Әлибай һ.б., шулай уҡ рус һәм сит ил классиктарының балалар өсөн яҙған күренекле әҫәрҙәре.\n1.Сөләймән Муллабаев.Шатлыҡлы иртә.\n2.Һанашмаҡтар.Яу, яу, ямғырым! Ҡояш апай, сыҡ, сыҡ!\n3.Абдулхаҡ Игебаев.Тыуған яҡ.\n4.Абдулхаҡ Игебаев.Урмансы малай.\n5.Салауат батыр.(Ҡобайырҙан өҙөк)\n6.Муса Ғәли.Салауат батыр.\n7.Гөлфиә Юнысова.Сыйырсыҡ йыры.\n8.Әлфинур Вахитова.Алмағастар ултыртабыҙ.\nТексты дөрөҫ,аңлы,тасуири итеп, тулы һүҙҙәр менән ҡысҡырып минутына 35-55 һүҙ уҡыу.\nЭстән уҡығанда инутына 45-65 һүҙ уҡыу.\nУҡыу йылы аҙағына 2-се класс уҡыусыһының әҙерлек кимәленә талаптар\n- тексты тулы һүҙҙәр менән аңлап, ҡысҡырып уҡый,\n- тексты эстән аңлап уҡый,\n- текстан тейешле өҙөктө таба,\n- әҫәрҙәге төп фекерҙе билдәләй,\n- тексты ентекләп һөйләй,\n- текстағы күренештәргә, хәл-ваҡиғаларға, геройҙарҙың фиғел-ҡылыҡтарына ҡарашын, уй, хис-тойғоларын интонация ярҙамында күрһәтеп, тасуири уҡый,\n- биш-алты шиғырҙы яттан һөйләй белергә тейеш,\n- күрһәтелгән әхлаҡи төшөнсәләргә эйә булырға тейеш:\n- тыуған ер именлеге, йәнтөйәк ҡәҙере һәм уны һаҡлау,\n- атай-әсәйгә, яҡын кешеләргә ихтирам күрһәтеү һәм һөйөү, улар тураһында ҡайғыртыу, кешелек сифаттары.\n1 Белем байрамы\nА.Игебаев. Вилдең йырлағыһы килә.\nС.Муллабаев. Шатлыҡлы иртә. 1 2\n5 Халыҡ ижады менән танышыу.\nУҡыйбыҙ ҙа, уйнайбыҙ ҙа\nБишек йырҙары. Йәнлектәрҙең бишек йырҙары.\nБармаҡтар менән уйындар.Мөғжизәле бармаҡтар.\nЙомро-йомро йомғағым, йомғағымда-йомағым\nМәҡәлдәр-ололар һүҙе, ата-бабалар кәңәше, өгөт-нәсихәте, аҡһаҡалдар васыяты.\nУйындар. Шаярыуҙар. 1\n14 Әкиәттәр донъяһында\nА.Йәғәфәрова.Беҙ әкиәт тыңлайбыҙ.\nӘйҙә, әкиәт һөйләшәйек.\nҠарт менән дейеү.\nТөлкө менән айыу.\nМ.Ғабдрахманов. Айыухас менән Айыукәс мәктәптә.\nГ.Х.Андерсен. Борсаҡ өҫтөндәге принцесса.\nИ.Тимерханов. Тауыш ҡайҙа китә?\nД.Талхина. Күгәрсен күҙҙәре.\nМ.Мөсифуллин. Төлкө менән ҡырмыҫҡа.\nА.Ғарифуллина. Терпе ниңә энәле?\nАй менән Зөһрә. 1\n18 Шиғыр уҡыу,яттан һөйләү\nБеҙ бит шиғыр тыңлайбыҙ\nР.Хәйри. Туп. Ҡурсағым.\nР.Ғәббәсова. Гөлсәсәк менән күбәләк.\nС.Муллабаев. Көҙгө урман.\nДүрт юллыҡтар: Р.Ғарипов, Н.Сәлимов, Р.Әбуталипова\nА.Игебаев. Өйрәнгән ул әҙергә.\nТ.Арслан. Хужаһын тапманы. 1\n31 Беҙ- тәбиғәт балалары. Тәбиғәтте өйрәнәйек, уны һаҡлайыҡ.\nС.Муллабаев.Терпе ҡунаҡ саҡырған.\nД.Цветич.Һайыҫҡан менән һөйләшеү.\nР.Мөхәмәҙиев.Яңы йыл күстәнәсе.\nФ.Иҫәнғолов.Тыңлауһыҙ сана менән саңғы.\nДүрт юллыҡтар:Д.Юлтый, Р.Ғарипов, Н.Нәжми, С.Муллабаев.\nБылар-дарыу үләндәре. Уларҙы сирләгәндә, дауа итеп ҡулланалар.\nВ.Исхаҡов.Үгәй инә үләне.Әрем.Кесерткән.\n68 Кешеләр нисек аралаша?\nӘҙәп төбө-матур ғәҙәт\nФ.Иҫәнғолов.Флүрәнең ғәйебе нимәлә?\nФ.Иҫәнғолов.Ҡыҙҙар менән уйнарға яраймы?\nН.Фазлыева.Күркә менән әтәс.\nА.Йәғәфәрова.Дуҫлыҡ менән шаярмайҙар.\nЙылан менән балыҡ.(Әрмән әкиәте)\nФ.Иҫәнғолов.Ҡәләм кемгә булырға тейеш?\nА.Йәғәфәрова.Дөйә менән ҡошсоҡ.\nАҡшам батыр ҡобайыры.(өҙөк)\nСалауат батыр.(Ҡобайырҙан өҙөк)\nСалауат Юлаев."Туй барғанда, түш киреп..."\nФ.Иҫәнғолов.Уҡытыусы ни өсөн шелтәләмәне?\nӘ һин туғандарыңды беләһеңме?\nФ.Фәтҡуллина.Айыубикә таң ҡаршылай.\nБеҙ хеҙмәтте, тыуған ерҙе һөйәбеҙ...\nН.Мырҙаҡаева.Иң матур бөжәк.\nЙ.Солтанов.Өфө-беҙҙең баш ҡалабыҙ.\nР.Янбулатова. Өфө- баш ҡалам.\nМ.Садиҡова.Тыуған яҡтарым һәйбәт!\nН.Сәлимов.Кемдәр маладис була?\nР.Ниғмәтуллин.Рәхмәттәр биргән рәхәт.\nФ.Иҫәнғолов.Һин ни эшләр инең?\nР.Әбүталипова.Уңған уң ҡул.\nА.Ғарифуллина.Көтөлмәнгән осрашыу. 1\n1 3 - сө класта “Әҙәби уҡыу” дәрестәрен ойоштороу\n3-сө кластағы уҡыу материалдары тематик принципҡа нигеҙләнеп ҡоролған ("Белем байрамы", "Йәйге сәйәхәттәр һәм мажаралар", "Көҙ ҡояшы йөҙә зәңгәр күктә", "Әҙәптең төбө-ғәҙәт", "Тәңкә-тәңкә ҡарҙар яуа", "Йортом, илем, халҡым, киләсәгем", "Әкиәт уҡырға яратам", "Илде иңләп йәмле яҙ килә"). Программала әҙәбиәт теорияһы өлкәһенән төрлө жанрҙарҙа йыш ҡулланылған телде матурлау саралары булған сағыштырыуҙар, һүрәтләүҙәр, йәнләндереүҙәр тураһында тәүге төшөнсәләр биреү ҡаралған. Был төшөнсәләрҙе ғәмәли үҙләштереү өсөн уларҙы әҙәби текстарҙа табыу, анализлау һәм, шундай поэтик тел сараларын ҡулланып , үҙ аллы ижад иттереү күнекмәләре үткәреү фарыз. 3-сө кластың "Туған тел" дәреслегендә "Тиҫтерҙәрең ижад итә! Һин дә ижад ит!" тигән атама аҫтында республикала башҡорт телендә балалар өсөн сыҡҡан гәзит-журналдарҙан һайлап алынған балалар ижад иткән дүрт юллыҡ шиғырҙар, бәләкәс кенә әкиәт, хикәйәләр урын алған.Тиҫтерҙәренең ижады бала өсөн өлгө булып, уны үҙ аллы ижад итеү һәләтен асыуға этәргес булып тора.\nБалаларҙың етеҙ, аңлы һәм тасуири уҡыу күнекмәһен формалаштырыу - уҡыу йылы аҙағына ҡарата ҡуйылған төп талап.\nТексты тасуири итеп, аңлы уҡыу. Уҡығанда мәғәнә яғынан әһәмиәтле һүҙгә баҫым яһау. Һөйләмдәрҙе һәм текстың бүленештәрен береһен икенсеһенән айырып уҡыу.\nМинутына 65-70 һүҙ уҡыу. Эстән уҡығанда минутына 85-90 һүҙ уҡыу.\nКластан тыш уҡыуҙың төп маҡсаты - уҡыусыларҙы балалар әҙәбиәте менән тәрәнерәк таныштырыу, ата-бабаларыбыҙ туплаған рухи байлыҡты байҡау, китапҡа ҡыҙыҡһыныу уятыу, үҙ аллы даими уҡыу күнекмәләре булдырыу.\nУҡыу тематикаһы.Башҡорт һәм башҡа милләт яҙыусыларының балалар өсөн төрлө темаға һәм төрлө жанрҙа яҙылған әҫәрҙәре. "Йәншишмә" гәзите, "Аманат", "Аҡбуҙат" журналдары.\nМостай Кәрим, Мәжит Ғафури, Зәйнәб Биишева, Мәрйәм Бураҡаева, Фәүзиә Рәхимғолова, Кәтибә Кинйәбулатова, Раил Байбулатов һ.б., шулай уҡ рус һәм сит ил классиктарының балалар өсөн яҙған күренекле әҫәрҙәре.\n1. Мостай Кәрим. Уҡытыусыма.\n2. Раул Бикбаев.Көҙ.\n3. Назар Нәжми.Ҡыш.\n4. Ай, Уралым, Уралым.(Ҡобайыр)\n5. Салауат Юлаев.Мин үлмәнем, башҡорттарым!\n6. Риф Тойғон. Башҡорт булыу өсөн күп кәрәкмәй.\n7. Рәми Ғарипов.Яҙғы йыр.\n8. Сафуан Әлибай.Яҙ башы.\nУҡыу йылы аҙағына 3-сө класс уҡыусыһының әҙерлек кимәленә талаптар\n- тексты аңлап, тасуири уҡый белергә;\n- тексты эстән уҡый белергә,\n- уҡыған әҫәрҙең темаһын һәм төп асылын, мәғәнәһен билдәләй белергә;\n- әҫәрҙең исемен, авторын атай белергә;\n- әҫәрҙең йөкмәткеһенә тап килерлек интонация һайлай белергә; темп һәм тонды дөрөҫ билдәләп, логик баҫым, пауза ҡуйып, тейешле тауыш менән уҡый белергә;\n- уҡылған әҫәрҙе мәғәнәүи яҡтан өлөштәргә бүлеп, планын төҙөй белергә;\n- әҫәрҙе ентекле итеп, хәл-ваҡиғаларҙы эҙмә-эҙлекле һөйләй белергә;\n- әҫәрҙе ҡыҫҡаса һөйләй белергә;\n- әҫәрҙең йөкмәткеһе, идея-тематикаһы буйынса әңгәмәләшә белергә;\n- 8-9 шиғырҙы яттан тасуири итеп һөйләй белергә.\n№ Дәрестең темаһы\nМ.Кәрим.Уҡытыусыма. 1 2\n8 Йәйге сәйәхәттәр һәм мажаралар\nС.Шөрипов.Йәй бит был, йәй!\nФ.Туғыҙбаева.Сәскә телен белеүсе Сәлим.\nЙомғаҡлау дәресе.Инша."Минең йәйге мажараларым" 1\n19 "Көҙ ҡояшы йөҙә зәңгәр күктә..."\nД.Талхина.Дуҫтар көҙ ҡаршылай.\nЙомғаҡлау дәресе. 1\n34 Әҙәптең төбө-ғәҙәт\nР.Ханнанов.Тырышҡан -ташҡа ҡаҙаҡ ҡаҡҡан.\nР.Ханнанов.Тартай теленән табыр.\nР.Ханнанов.Кешегә баҙ ҡаҙыма, үҙең төшөрһөң.\nР.Ҡотошов.Кәңәшле эш тарҡалмаҫ.\nК.Мәргән.Дуҫтар һәм дошмандар.\nЙомғаҡлау дәресе.Инша."Ата-әсәһенә изгелек күрһәтмәгән-үҙе лә изгелек күрмәй". 1\n43 "Тәңкә-тәңкә ҡарҙар яуа..."\nС.Сурина.Биҙәктәрҙе кем яһаған?\nС.Сурина.Ни өсөн айыу ҡыш көнө йоҡлай?\nГ.Шафиҡова.Ҡыш ниңә ҡырыҫ холоҡло?\nЙомғаҡлау дәресе.Инша."Ҡышҡы күренештәр". 1\n62 Йортом, илем, халҡым, киләсәгем...\nҒ.Хөсәйенов.Тыуған ил ҡайҙан башлана?\nАй, Уралым, Уралым.(Ҡобайыр)\nЖ.Кейекбаев.Урал тураһында ҡобайыр.\nҮ.Сирбаев.Самат олатай ҡайындары.\nР.Бикбаев.баш ҡалабыҙ - Өфө.\nТ.Шаһманов.Бабсаҡ бей ырыуы.\nБ.Рафиҡов.Салауаттың тыуған көнө нисәү?\nСалауат Юлаев.Мин үлмәнем, башҡорттарым!\nС.Әлибай.Батырға үлем юҡ.\nР.Тойғон.Башҡорт булыу өсөн күп кәрәкмәй.\nС.Сурина.Ере барҙың-теле бай.\nЙомғаҡлау дәресе.Инша."Салауат Юлаев-ил улы". 1\n76 Әкиәт уҡырға яратам\nВ.Исхаҡов.Ирәмәлкәй тауҙың аҡ ташы.\nҠошҡа әйләнгән әбей.Васыят.(әкиәттәр)\nУрал батыр. (әкиәт)\nҮгәй өыҙ Гөлбикә.(әкиәт)\n85 Илде иңләп йәмле яҙ килә...\nРәми Ғарипов.Яҙғы йыр.\nМ.кәрим.Яҙҙың бер көнөндә.\nС.Разетдинов.Иңде иңләп яҙ килә.\nР.Сәғәҙиев.Яҙ ҡайҙан килде?\nӘ.Хәмәтдинова.Тамсы менән Тамсыҡай.\n1 4 - се класта “Әҙәби уҡыу” дәрестәрен ойоштороу\n4-се класс программаһында күләмлерәк әҫәрҙәр уҡыу ҡаралған һәм башланғыс мәктәпте тамамлауға оптималь уҡыуға ирешеү, үҙ фекереңде логик яҡтан эҙмә-эҙлекле, асыҡ,дөрөҫ итеп һөйләй һәм яҙа белеү күнекмәләре булдырыу күҙ уңында тотола. Программаға балалар өсөн яҙған күренекле өлкән әҙиптәрҙең (М.Кәрим, З.Биишева, Я.Хамматов, Д.Бүләков, А.Игебаев, Н.мусин, Ф.Иҫәнғолов, К.Кинйәбулатова, С.Әлибаев һ.б.), билдәле йәш яҙыусыларҙың әҫәрҙәре һәм донъя әһәбиәтенән тиҫтәнән ашыу әҫәр индерелгән. Тирә-яҡ мөхитте танып белеүгә, кешеләр араһындағы мөнәсәбәттәрҙе өйрәнеүгә ҡоролған, күркәм сифаттар тәрбиәләү, намыҫлылыҡ, изгелек, шәфҡәтлелек, ғәҙеллек кеүек әхлаҡи проблемаларҙы сағылдырған, матурлыҡты күрергә һәм тыуҙырырға өйрәткән әҫәрҙәргә ҙур урын бирелә. 4-се класс программаһында ҡуйылған маҡсатҡа ярашлы рәүештә бала китапты үҙ аллы уҡыуға ылыҡтырылған булырға тейеш. Шуға ла дәреслектә бирелгән ҡайһы бер әҫәрҙәрҙең йөкмәткеһе менән бала өйҙә танышып килә. Уҡыусының әҫәрҙәге хәл-ваҡиғаларға, күренештәргә, әҫәрҙең геройҙарына ҡарата шәхси уй-фекерҙәре тыуа, ҡарашы барлыҡҡа килә. Былар менән ул уҡытыусы һәм тиҫтерҙәре менән уртаҡлашырға тейеш. Уҡыусыға системалы рәүештә әҫәрҙәрҙе өйҙә уҡып килергә ҡушыу уны китап уҡыуға ылыҡтыра, үҙ аллы уҡыу күнекмәһен формалаштыра.\nТексты етеҙ, тасуири аңлап уҡыу. Әҫәр йөкмәткеһенә ярашлы хис-тойғоларҙы, уй-фекерҙе белдереп, тауышты көйләп уҡыу.\nМинутына 90-100 һүҙ уҡыу. Эстән уҡығанда минутына 120 һүҙҙән күберәк.\n4 - се класта балаға үҙе теләгән кәрәкле китапты үҙ аллы һайлай белеү күнекмәһе биреү - был кластың төп үҙенсәлеген тәшкил итә. Б\nУҡыутематик а.Башҡорт һәм башҡа милләт яҙыусыларының балалар өсөн төрлө темаға һәм төрлө жанрҙа яҙылған әҫәрҙәре. "Йәншишмә" гәзите, "Аманат", "Аҡбуҙат" журналдары.\nМостай Кәрим."Төш тә,өн дә" бүлегенең "Был шишмәне ... сәскәләр" өҙөгө.\nЗәйнәб Биишева. "Ҡояш нимә тине?" хикәйәһенең "Тыш һалҡынса...башланы" өҙөгө.\nЗәйнәб Биишева.Ҡыш баһадир.\nЯныбай Хамматов. ("Салауат" романынан өҙөк). "Тыуған аҡлан ...тыуған урмандар".\nКәтибә Кинйәбулатова. "Йәшенле юл" хикәйәһенең "Йәшен к-ренеше" өҙөгө.\nАбдулхаҡ Игебаев."Тыуған ер".\nСафуан Әлибай.Яҙ башы.\nУҡыу йылы аҙағына 4-се класс уҡыусыһының әҙерлек кимәленә талаптар\n1 Һаумы, мәктәп!\nФ.Ғөбәйҙуллина.Мәктәбемә. 1 2-3\n4 Мостай Кәрим\nБеҙҙең өйҙөң йәме.\nҠайт инде,атай, ҡайт!\nБына кем икән ул беҙҙең ҡәҙерле ҡунаҡ..\nШулай башлана йәшәү.\nЙомғаҡлау дәресе."Беҙҙең өйҙөң йәме" повесы буйынса. 2\n8 Зәйнәб Биишева\nАт менән күгәрсен.(Мәҫәл)\nЙомғаҡлау дәресе. Ҡышҡы баһадир. 1\n14 Динис Бүләков\nӘлфиәнең күҙ йәштәре.\n17 Яныбай Хамматов\nСалауат.("Салауат" романынан өҙөк.)\n1 18 Абдулхаҡ Игебаев\nҺай, тыуған ер, ғәзиз ер!\nТыуған ер. 1 19\n23 Ноғман Мусин\nЕтемәк болан балаһы.\n29 Фәрит Иҫәнғолов\nӨс малай һәм бер йәйен тураһында хикәйә.\nУрман патрулдәре. 1\n1 30-31 Кәтибә Кинйәбулатова\nҺаумы, ҡояш! 2 32 Сафуан Әлибай\nҺайрашайыҡ, дуҫтар, һабанда.\nЙомғаҡлау дәресе. 1 33\n36 Фәүзиә Рәхимғолова\n1 37 Кирәй Мәргән\nБөркөт ҡанаты (Өҙөк) 1 38 Факиһа Туғыҙбаева\nБисмилла! 1 40\n41 Наил Ғәйетбай\n1 42 Гөлфиә Юнысова\nТыуған ерем. 1 43\n46 Раил Байбулатов\nСәскәләр мажараһы. 1\nИмән төбөнән сыҡҡан шар.\nЫсын дуҫлыҡ. 1\n52 Марс Әхмәтшин\n1 53 Фәрзәнә Аҡбулатова\nТолпар ҡанатлы була.\nЙомғаҡлау дәресе. 1 54\nДонъя әҙәбиәте ( 7сәғәт)\nЯпон халыҡ әкиәте.\nЙәшлек шишмәһе. 1\nрабочая программа по родной литературе(башкирской) 2 класс\nРабочая программа по башкирской литературе для 10 класса (башкирская школа)\nСамоанализ урока по башкирской литературе по ФГОС в 3-м классе\nТехнологическая карта урока по Башкирской литературе\nРегиональный компонент образовательной программы ДОУ Перспективное планирование. Ознакомление детей с башкирской…


Сниму квартиру в Агидели без посредников на AFY.ru\nПоказать 11 236 объектов\nСнять квартиру в Агидели\nОставьте заявку и наши риэлторы подберут для вас квартиру в Агидели\nРеспублика Башкортостан, Уфа, Октябрьский район, ул. Парковая, 6/2\nРеспублика Башкортостан, Уфа, Октябрьский район, ул. Парковая, 9\nРеспублика Башкортостан, Уфа, Октября пр-кт., 126/5\nРеспублика Башкортостан, Уфа, ул. Степана Халтурина, 40\nРеспублика Башкортостан, Уфа, ул. Мира, 19\nРеспублика Башкортостан, Уфа, ул. Набережная реки Уфы, 9/2\nРеспублика Башкортостан, Уфа, ул. Энгельса, 1/2\nРеспублика Башкортостан, Уфа, улица Евгения Столярова, 4Б\nРеспублика Башкортостан, Уфа, ул. Российская, 13\nРеспублика Башкортостан, Уфа, ул. Академика Королева, 10/3\nРеспублика Башкортостан, Уфа, ул. Набережная реки Уфы, 11к2\nРеспублика Башкортостан, Уфа, ул. Мусоргского, 7\nРеспублика Башкортостан, Уфа, ул. Габдуллы Амантая, 12\nРеспублика Башкортостан, Уфа, Дуванский б-р., 30\nРеспублика Башкортостан, Уфа, ул. Блюхера, 27/2\nРеспублика Башкортостан, Уфа, ул. Богдана Хмельницкого, 49/1\nРеспублика Башкортостан, Уфа, Октября пр-кт., 86/3\nРеспублика Башкортостан, Уфа, ул. Энтузиастов, 11\nРеспублика Башкортостан, Уфа, ул. Коммунаров, 8\nРеспублика Башкортостан, Уфа, ул. Маршала Жукова, 1/2\nРеспублика Башкортостан, Уфа, ул. Степана Халтурина, 57\nРеспублика Башкортостан, Уфа, ул. Георгия Мушникова, 4\nРеспублика Башкортостан, Уфа, ул. Бориса Домашникова, 22\nРеспублика Башкортостан, Уфа, ул. Транспортная, 34/4\nРеспублика Башкортостан, Уфа, ул. Бакалинская, 19\nРеспублика Башкортостан, Уфа, ул. Александра Невского, 6\nРеспублика Башкортостан, Уфа, ул. Джалиля Киекбаева, 19


🍀 Купить Visium 💊 в аптеке в Камышине 💰 790 руб.\nVisium в Камышине\nПри заказе сегодня товар будет доставлен до Камышина почтой России, максимальный срок доставки до 09.03.2021.\nГде купить Visium в Камышине?\nВ Аптеке Природы 🛍 Вы можете купить глазные капли - Visium в Камышине по цене 790 руб. Не упустите это предложение, заказывайте Визиум по проходящей сегодня акции❗\nг. Камышин, ул. Базарова, 99а , +7 (84457) 5-53-23\nг. Камышин, ул. Пролетарская, 115 , +7 (84457) 5-31-37\nг. Камышин, ул. Тургенева, 6 , +7 (844) 576-93-67\nг. Камышин, ул. Пролетарская , 103 , +7 (84457) 5-01-49\nг. Камышин, 5-й микрорайон, 34а , +7 (844) 575-44-88\nг. Камышин, ул. Пролетарская, 49А , +7 (918) 677-13-52\nг. Камышин, ул. Ленина, 20 , +7 (937) 697-74-43\nг. Камышин, ул. Волгоградская, 1 , +7 (844) 575-25-94\nг. Камышин, ул. Пролетарская, 33 , +7 (961) 065-20-40\nг. Камышин, улица Терешковой, 6Б , +7 (84457) 2-03-42\nVisium в Кемерово