Əlaqəli sorğu dilləri\nƏsas səhifə » DBMS Təlimatı » Əlaqəli sorğu dilləri\nProsessual sorğu dili\nQeyri-Prosessual Sorğu Dili\nYenidən adlandırın (ρ)\nKartezyen məhsulu (X)\nXarici birləşmələrin üç növü var\nSol Xarici Qoşulma\nTam Xarici Qoşulma\nƏlaqəli Sorğu Dilləri – İndiyə qədər biz verilənlər bazasının nə olduğunu, verilənlər bazasının xüsusiyyətlərinin nə olduğunu, tələblərin necə toplanacağını və onları ER diaqramlarına necə yerləşdirməyi, onları cədvəllərə və onların sütunlarına necə çevirməyi, məhdudiyyətləri təyin etməyi və s. gördük. Bir dəfə. bizdə verilənlər bazası hazır olan istifadəçilər onlardan istifadə etməyə başlayacaqlar. Bəs onlar verilənlər bazasına necə daxil olacaqlar? Çox vaxt onlar bəzi proqramlardan istifadə edərək məlumatlara daxil olurlar. Bu proqramlar verilənlər bazası ilə SQL vasitəsilə əlaqə saxlayacaq və DBMS proqramın və SQL-in toxunulmazlığının idarə edilməsinə cavabdehdir. SQL verilənlər bazası ilə qarşılıqlı əlaqə yaratmaq üçün öz sorğu metodlarına malikdir. Bəs bu sorğular verilənlər bazasında necə işləyir? Bu sorğular riyaziyyatda olan əlaqə cəbrinə bənzəyir. Verilənlər bazasında bizdə var masaları əlaqəli cəbrdə iştirak edir.\nMünasibət sorğu dilləri istifadəçi istəklərini pozmaq və istəkləri yerinə yetirmək üçün DBMS-ə təlimat vermək üçün əlaqəli cəbrdən istifadə edir. İstifadəçinin verilənlər bazası ilə ünsiyyət qurduğu dildir. Bu əlaqəli sorğu dilləri prosedur və ya qeyri-prosedur ola bilər.\nProsedur sorğu dilində istifadəçi tələbini yerinə yetirmək üçün DBMS-ə ardıcıllıqla müxtəlif əməliyyatlar aparmağı tapşıran bir sıra sorğular olacaqdır. Misal üçün, get_CGPA prosedurda hər fənn üzrə tələbə qiymətlərini almaq, ümumi qiymətləri hesablamaq və sonra ümumi ballarına əsasən CGPA-ya qərar vermək üçün müxtəlif sorğular olacaqdır. Bu prosedur sorğu dili verilənlər bazasından verilənlər bazasından nəyin tələb olunduğunu və onları verilənlər bazasından necə əldə etməyi izah edir. Münasibət cəbri prosedur sorğu dilidir.\nQeyri-prosedur sorğuların verilənlər bazasından nəticə əldə etmək üçün bir və ya daha çox cədvəldə tək bir sorğusu olacaqdır. Məsələn, Tələbə cədvəlində tək şəxsiyyət vəsiqəsi olan tələbənin adını və ünvanını əldə edin. Relational Calculus cədvəllərlə nə edəcəyini bildirən, ancaq bunu necə həyata keçirəcəyini bildirməyən prosedur dildir.\nBu sorğu dillərində əsasən verilənlər bazasındakı cədvəllərdə sorğular olacaqdır. İlişkisel verilənlər bazasında bir cədvəl əlaqə olaraq bilinir. Cədvəlin qeydləri / satırları cədvəl adlanır. Cədvəlin sütunları atribut kimi də tanınır. Bütün bu adlar əlaqəli verilənlər bazasında bir-birinin əvəzinə istifadə olunur.\nMünasibət cəbri prosedur sorğu dilidir. Bir və ya daha çox münasibət / cədvəl tələb edir və əməliyyatı yerinə yetirir və nəticə verir. Bu nəticə yeni bir cədvəl və ya münasibət olaraq da qəbul edilir. Fərz edək ki, verilmiş şəxsiyyət vəsiqəsi üçün tələbə adını, ünvanını və sinfini almalıyıq. Bu vəziyyətdə bir əlaqəli cəbr nə edəcəkdir, adı, ünvanını və sinfini TƏLƏBƏ cədvəlindən giriş identifikatoru üçün süzgəcdən keçirir. Riyazi baxımdan, əlaqəli cəbr verilmiş şəxsiyyət üçün TƏLƏBƏ cədvəlinin alt hissəsini yaratmışdır.\nMünasibət cəbrində əməliyyatları göstərən operatorlar olacaqdır. Bu cəbr tək münasibətdə tətbiq edilə bilər - adlanır birtərəfli və ya iki masada tətbiq edilə bilər - adlanır binar. Münasibət üzərində əməliyyatlar tətbiq edilərkən, əlaqənin yaranan alt hissəsi yeni münasibət olaraq da bilinir. Bəzi əməliyyatlarla əlaqəli bir neçə addım ola bilər. Vasitəçi səviyyədəki əlaqələrin alt qrupları münasibət olaraq da bilinir. Aşağıda fərqli əməliyyatlar gördükdə daha yaxşı başa düşəcəyik.\nDBMS-də əlaqəli Cəbr 6 əsas əməliyyata malikdir. Bu əsas əməliyyatlar üzərində müəyyən edilmiş bir neçə başqa əməliyyat var.\nSeçin (σ) - Bu unary əlaqəli bir əməliyyatdır. Bu əməliyyat şərtləri ödəyən əlaqənin üfüqi alt hissəsini (cərgələrin alt hissəsini) çəkir. Məlumatı əlaqədən süzmək üçün <,>, <=,> =, = və! = Kimi operatorlardan istifadə edə bilərsiniz. Müxtəlif filtrasiya şərtlərini birləşdirmək üçün məntiqi AND, OR və NOT operatorlarından da istifadə edə bilər. Bu əməliyyat aşağıdakı kimi təqdim edilə bilər:\nΣ seçilmiş əməliyyat üçün simvol olduğu halda, r əlaqə / cədvəl, p isə məntiqi düstur və ya alt dəsti əldə etmək üçün süzmə şərtləridir. Aşağıdakı bir nümunəyə baxaq:\nσSTD_NAME = "Ceyms" (TƏLƏBƏ)\nYuxarıdakı münasibət cəbri nə edir? TƏLƏBƏ cədvəlindən Tələbə adından 'James' kimi qeyd / taple seçir.\nσdept_id = 20 VƏ əmək haqqı> = 10000 (İŞÇİ) - Şöbə ID = 20 olan və əmək haqqı 10000-dən çox olan işçilərlə İşçilər cədvəlindən qeydləri seçir.\nLayihə (∏) - Bu unary operatordur və yuxarıdakı əməliyyata bənzəyir. Göstərilən şərtlərə əsasən əlaqənin alt hissəsini yaradır. Burada münasibət - şaquli alt əlaqədən yalnız seçilmiş sütunları / atributları seçir. Yuxarıdakı seçim əməliyyatı əlaqənin alt hissəsini yaradır, lakin əlaqədəki bütün xüsusiyyətlər üçün. Aşağıdakı kimi göstərilir:\nBurada ∏ proyeksiya üçün operator, r münasibət və a1, a2, a3 münasibətlərin nəticələnən alt hissəsində göstəriləcək atributlarıdır.\n∏std_adı, ünvan, kurs (TƏLƏBƏ) - Bu TƏLƏBƏ cədvəlindən bütün qeydləri, ancaq seçilmiş sütunları - std_name, ünvanı və kursu seçəcəkdir. Fərz edək ki, müəyyən tələbə üçün yalnız bu 3 sütunu seçməliyik, sonra həm layihə, həm də əməliyyatları birləşdirməliyik.\n∏STD_ID, ünvan, kurs (σ STD_NAME = "Ceyms"(TƏLƏBƏ)) - bu 'James' üçün qeyd seçir və yalnız std_ID, ünvanı və kurs sütunlarını göstərir. Burada iki unary operatorun birləşdirildiyini görə bilərik və iki əməliyyatı yerinə yetirir. Əvvəlcə 'James' üçün TƏLƏBƏ cədvəlindən toplu seçir. TƏLƏBƏ nin nəticələnən alt qrupu da vasitəçi münasibət kimi qəbul edilir. Ancaq müvəqqəti və bu əməliyyatın sonuna qədər mövcuddur. Daha sonra bu müvəqqəti əlaqədən 3 sütunu süzür.\nYenidən adlandırın (ρ) - Bu, əlaqələrin cədvəllərini və sütunlarını yenidən adlandırmaq üçün istifadə olunan unary operatorudur. Özünü birləşdirmə əməliyyatını həyata keçirdiyimiz zaman iki eyni cədvəli fərqləndirməliyik. Bu halda masalardakı operatorun adını dəyişmək şəkilə girir. İki və ya daha çox cədvələ qoşulduqda və bu cədvəllərin sütun adları eyni olduqda, onları fərqləndirmək üçün sütunların adını dəyişdirmək həmişə yaxşıdır. Bu Kartezyen məhsulu əməliyyatını həyata keçirdiyimiz zaman baş verir.\nΡ adını dəyişmə operatoru olduğu yerdə, E mövcud münasibət adıdır və R yeni əlaqə adıdır.\nρ TƏLƏBƏ (STD_TABLE) - STD_TABLE cədvəlini TƏLƏBƏ olaraq dəyişdirir\nCədvəlin sütunlarını dəyişdirmək üçün başqa bir nümunə görək. TƏLƏBƏ cədvəlində ID, NAME və ADDRESS sütunları varsa və STD_ID, STD_NAME, STD_ADDRESS olaraq dəyişdirilməlidirsə, aşağıdakı kimi yazmalıyıq.\nρ STD_ID, STD_NAME, STD_ADDRESS(TƏLƏBƏ) - Adların cədvəldə göründüyü sırada sütunların adını dəyişdirəcəkdir\nKartezyen məhsulu (X): - Bu ikili operator. İki əlaqənin əlaqələrini bir əlaqəyə birləşdirir.\nBurada R və S iki münasibətdir və X operatordur. R əlaqəsinin m, S münasibətinin isə n əlaqəsi varsa, nəticə əlaqəsi olacaqdır mn yerlər. Məsələn, EMPLOYEE (5 kanal) və DEPT münasibətləri (3 liman) üzərində kartezyen məhsulu həyata keçirsək, onda 15 limanla yeni qarışıq əldə edəcəyik.\nƏMƏKDAŞLAR X DEPTİL\nBu operator sadəcə hər cədvəlin qapıları arasında bir cüt yaratacaq. yəni; ƏMƏKDAŞ cədvəlindəki hər bir işçi DEPT cədvəlindəki hər şöbə ilə uyğunlaşdırılacaqdır. Aşağıdakı diaqram kartezyen məhsulunun nəticəsini əks etdirir.\nBirlik (U) - İki münasibət əlaqələrini birləşdirən ikili operatordur. İlə işarələnir\nR və S əlaqələr, U isə operatordur.\nDESIGN_EMPLOYEE və TESTING_EMPLOYEE iki münasibətdir.\nKartezyen məhsulundan fərqlidir:\nKartezyen məhsulu, iki əlaqənin xüsusiyyətlərini bir əlaqəyə birləşdirir, Birlik isə iki əlaqənin əlaqələrini bir əlaqəyə birləşdirir.\nBirlikdə hər iki münasibət eyni sayda sütuna sahib olmalıdır. Tutaq ki, dizayn və sınaq şöbəsində işləyən işçiləri siyahıya salmalıyıq. Sonra işçi masasında birliyi edəcəyik. Eyni masada birləşmə olduğundan eyni sayda atribut var. Kartezyen məhsulu atribut və ya sıra sayına cəmlənmir. Atributları kor-koranə birləşdirir.\nBirlikdə hər iki münasibət eyni qaydada eyni xüsusiyyətlərə malik olmalıdır. Yuxarıda göstərilən nümunədə həmkarlar ittifaqı işçilərlə münasibətdə olduğu üçün eyni qaydada eyni növ xüsusiyyətə malikdir.\nHər iki münasibətdə eyni sayda əlaqələndiriciyə ehtiyac yoxdur. Birləşmə nəticəsində təkrar təkərlər varsa, o zaman yalnız bir qapaq saxlayır. Əgər hər hansı bir münasibətdə bir qapaq varsa, bu əlaqəni yeni münasibətdə saxlayır. Yuxarıdakı nümunədə dizayn şöbəsindəki işçilərin sayının test şöbəsindəki işçilərlə eyni olmaması lazımdır. Aşağıdakı diaqram da eyni şeyi göstərir. Cədvəl məlumatlarını cədvəldə göründükləri sırada birləşdirdiyini müşahidə edə bilərik.\nSütunların sırası və ya sütunların sayı fərqli olsaydı, hər iki cədvələ qoşula bilməzdik.\nFərqlilik (-) - Bu ikili operator. Bu operator bir əlaqədə olan, lakin başqa münasibətdə olmayan əlaqələndiricilərlə yeni bir əlaqə yaradır. Bu '-'symbol ilə qeyd olunur.\nR və S əlaqələrdir.\nFərz edək ki, Dizayn şöbəsində çalışan, lakin testdə olmayan işçiləri götürmək istəyirik.\nYuxarıda göstərilən əsas əməliyyatlara əsaslanan əlavə əlaqəli əməliyyatlar mövcuddur. Bəziləri bunlardır:\nQovşağı təyin edin - Bu əməliyyat ikili bir əməliyyatdır. Hər iki münasibətdə olan əlaqələndiricilərlə münasibətlə nəticələnir. '∩' ilə işarələnir.\nR və S əlaqələrdir. Həm R-də, həm də S-də mövcud olan bütün kanalları seçir və yeni bir münasibətlə nəticələnir.\nFərz edək ki, həm dizayn, həm də sınaq şöbəsində çalışan işçiləri tapmalıyıq. Yuxarıdakı nümunədəki kimi kanallarımız varsa, yeni nəticə münasibətində heç bir qapı olmayacaqdır. Tutaq ki, aşağıda göstərilənlər var və set fərqindən sonra yeni əlaqəni görək.\nBu çoxluq kəsişməsi çoxluq əməliyyatlarının birləşməsi kimi də yazıla bilər.\nR ∩ S R- (RS)\nyəni; RS-i yalnız R-də mövcud olan qapaqları əldə etmək üçün qiymətləndirir və sonra yalnız R-də mövcud olan qeydləri alır, lakin RS-in yeni əlaqəsində deyil.\nYuxarıdakı işçilərin nümunəsində,\nDESIGN_EMPLOYEE - (DESIGN_EMPLOYEE - TESTING_EMPLOYEE)\nƏvvəlcə yalnız dizayn işçiləri olan işçiləri filtrləyir - (104, Kathy). Bu nəticə daha sonra dizayn işçisi ilə fərqi tapmaq üçün istifadə olunur. Bu dizayn işçiləri olan işçiləri tapacaq, lakin yeni bir nəticə vermir - (100, James). Beləliklə həm dizayner, həm də sınaqdan keçirən nəticə toplu verir. Burada görə bilərik ki, əsas əlaqəli operator iki dəfə təyin olunmuş kəsişməni əldə etmək üçün istifadə olunur. Bu səbəbdən bu əməliyyat əsas əməliyyat deyildir.\nTapşırıq - Adından da göründüyü kimi, təyinat operatoru ' 'əlaqəli əməliyyatın nəticəsini müvəqqəti əlaqəli dəyişənə təyin etmək üçün istifadə olunur. Bu, əlaqəli əməliyyatda birdən çox addım olduqda və hər şeyi tək bir ifadə ilə idarə etmək çətin olduqda faydalıdır. Nəticələrin müvəqqəti əlaqəyə verilməsi və sonrakı əməliyyatda bu müvəqqəti əlaqədən istifadə edilməsi işi asan və asanlaşdırır.\nT S - müvəqqəti T əlaqəsinə təyin olunmuş S əlaqəsini göstərir\nMünasibət əməliyyatı ∏a1, a2 (σ p (E)) seçim və proyeksiya ilə aşağıdakı kimi bölmək olar.\nTələbə 'James' üçün STD_ID, ADDRESS və COURSE almaq üçün proyeksiyadakı yuxarıdakı nümunəmiz aşağıdakı kimi yenidən yazıla bilər.\n∏STD_ID, ünvan, kurs (σ STD_NAME = "Ceyms"(TƏLƏBƏ))\nT σ STD_NAME = "Ceyms"(TƏLƏBƏ)\nS ∏STD_ID, ünvan, kurs (T)\nTəbii qoşulma - Yuxarıda gördüyümüz kimi, kartezyen məhsulu sadəcə iki əlaqənin xüsusiyyətlərini bir-birinə birləşdirir. Ancaq yeni əlaqənin düzgün əlaqələndiriciləri olmayacaq. Yalnız qapaq birləşmələrinə malikdir. Düzgün kranları əldə etmək üçün kartezyen məhsulu üzrə seçim əməliyyatından istifadə etməliyik. Bu əməliyyat dəsti - kartezyen məhsulu və ardından seçim - təbii birləşmə adlanan bir əlaqəyə birləşdirilir. İlə işarələnir ∞\nTutaq ki, 10-cu şöbədə çalışan işçiləri seçmək istəyirik. Sonra işçilərimizdə və DEPT-də kartezyen məhsulunu yerinə yetirəcəyik və hər iki münasibətdə 10-a uyğun DEPT_ID tapacağıq. Eyni şey təbii birləşmə ilə edilir\nσ EMPLOYEE.DEPT_ID = DEPT> DEPT_ID VƏ EMPLOYEE.DEPT_ID = 10(İŞÇİ X DEPT)\nEyni, təbii birləşmə kimi istifadə edilə bilər ƏMƏKDAŞLAR ∞ DEPTİ\nYuxarıdakı nümunədən son münasibətdə yalnız hər iki əlaqədən uyğun gələn məlumatların saxlanıldığını görürük. Tutaq ki, mövcud olub-olmamasından asılı olmayaraq birinci əlaqədəki bütün məlumatları və ikinci əlaqədəki müvafiq məlumatları saxlamaq istəyirik. Bu vəziyyətdə xarici qoşulma istifadə edirik. Bu qoşulma, qapaqların bütün birləşmələrinin düzgün şəkildə göstərilməsini təmin edir. Kartezyen məhsulundan fərqli olaraq, bu qoşulma, əgər onlar üçün uyğun bir uyğunluq varsa və hər hansı bir uyğunluq yoxdursa, bu atributa null əlavə edildikdə, hər iki cədvəldən bir qapaq yaratdığınızdan əmin olun. Aşağıdakı xarici birləşmə növlərində onları görək.\nSol xarici birləşmə - Bu əməliyyatda, sol tərəfdəki əlaqədəki bütün qapaqlar saxlanılır. Sağ əlaqədəki bütün uyğun xüsusiyyətlər dəyərlərlə göstərilir və dəyəri olmayanlar NULL olaraq göstərilir.\nDEPT və EMPLOYEE cədvəlindəki sol xarici birləşmə nümunəsinin aşağıda DEPT_ID = 10 uyğun birləşməsini dəyərlərlə birləşdirir. Ancaq DEPT_ID = 30-da hələ heç bir işçi yoxdur. Bu səbəbdən həmin işçilər üçün NULL göstərilir. Beləliklə, bu xarici birləşmə iki əlaqəni birləşdirmək üçün kartezyen məhsulundan daha mənalı olur.\nSağ xarici birləşmə - Bu, sol xarici birləşmənin əksinədir. Burada sağ tərəfdəki bütün atributlar saxlanılır və sol əl münasibətlərindəki uyğun xüsusiyyət tapılıb göstərilir. Uyğunluq tapılmadıqda null göstərilir. Aşağıdakı kimi başa düşmək üçün eyni yuxarıdakı nümunə yenidən yazılmışdır:\nHər iki halda da sifariş və sütun fərqinə diqqət yetirin.\nTam xarici qoşulma - Bu həm sol, həm də sağ xarici birləşmənin birləşməsidir. Hər iki əlaqədən olan bütün xüsusiyyətləri göstərir. Əgər uyğun gələn atribut başqa münasibətdə varsa, o zaman göstəriləcək, əks halda bu atributlar sıfır kimi göstərilir.\nYuxarıda göstərilən diaqram özünü izah edir.\nBölmə - Bu əməliyyat 'cümləsi ilə tapıntıları tapmaq üçün istifadə olunurhamı üçün '. '÷' ilə işarələnir. Tutaq ki, bütün şöbələrdə çalışan bütün işçiləri görmək istəyirik. Bunu tapmaq üçün hansı addımlar atılır?\nƏvvəlcə bütün şöbənin kimliyini tapırıq - T1 ∏DEPT_ID (BÖLMƏ)\nNövbəti addım bütün işçilərin və onların şöbələrinin siyahısıdır - T2 ∏ EMP_ID, DEPT_ID (İŞÇİ)\nÜçüncü addımda T2-dəki işçiləri bütün şöbənin şəxsiyyət sənədləri ilə T1-də tapacağıq. Bu bölmə əməliyyatından istifadə edərək əldə edilir - T2 ÷ T1\nMünasibət Riyazi - Tuple Münasibət Riyazi - Domain Münasibət Rəqəmli


11 Oktyabr 2014 01:00\nQarşıdan İslamın böyük və əzəmətli bayramlarından olan Qədir-Xum bayramı gəlir. Dünyanın hər bir yerində Əhli-beytə (ə) məhəbbəti olanlar bayram tədbirləri keçirməkdədir.\nBu münasibətlə Gənc Əhlibetsevərlə Forumu və Dəyərlər Oxucular Klubu da seminar-bauram tədbiri keçirmişdir. Tədbir qari Kərbəlayi Elnurun mübarək Qurani Kərimdən Qədir-Xumla bağlı ayələri oxuması ilə başlanıb. Daha sonra tədbiri giriş sözü ilə açan Dəyərlər Oxucular Klubunun moderatoru Rüfət Əliyev tədbir iştirakçılarını bayram münasibətilə təbrik edib və Qədir-Xum gününün mahiyyətindən söz açıb.\nDaha sonra çıxış üçün söz Həsən Əliyə verilib. O, çıxışını Qədir-Xum hadisəsinin İmamət baxımından təhlili üzərində qurub. Natiq vurğulayıb ki, əslində Qədir-Xum İmamətin başlanğıcı hesab oluna bilər.\nNövbəti çıxış edən Gənc Əhlibeytsevərlər Forumunun moderator Taleh Nadiroğlu Qədir-Xum ilə Aşura arasında paralellərdən söz açıb. O, vurğulayıb ki, Aşura günü Qədir-Xumun məntiqi davamıdır.\nÇıxışında dünyada Qədir-Xumun yaşadılması ənənələrindən danışan növbəti natiq Mehdi Fərəc, bu bayramın yalnız müsəlman ölkələrində deyil, eləcə də əksər Avropa ölkələrində qeyd edilməsindən söz açıb.\nÇıxış edən Novruzəli Əziz Qədir-Xumun yaşadılmasında gənclərin və social medianın rolundan danışıb. Natiq qeyd edib ki, gənclik ilk öncə bu bayramın ideallarını öz həyatında tətbiq etməli, eyni zamanda bu günün tanıdılmasında fəal olmalıdır.\nTədbirdə iştirak edən ilahiyyatçı-filosof Hacı İlqar İbrahimoğlu Qədir-Xum bayramının keçirilməsinin önəmliliyinə vurğu edib. Hacı İlqar bildirib ki, hər kəs bu bayramı qeyd etməyi öz ətrafından, öz evindən başlamalıdır.\nTədbirdə Qədir-Xum hadisəsinin səhnələşdirildiyi video-çarx maraqla izlənib. Daha sonra seminar qonaqların maraqlı çıxışları ilə davam edib.\nSeminar hissəsi yekunlaşdıqdan sonra, şirniyyat süfrəsi ətrafında toplaşan gənclər səmimi abhavada bayramı qeyd etmişlər. /\nTeqlər : #Bakıda QədirXum bayramı münasibətilə tədbir keçirildi,\nBakıda şəhidlərimizin abidəsinə hörmətsizlik - Video


Sevgililər günü – özümüzün, yoxsa özgənin? - Meydan.TV\nSevgililər günü – özümüzün, yoxsa özgənin?\nBu gün, fevralın 14-də dünyanın bir çox yerində Müqəddəs Valentin və ya Sevgililər Günü qeyd olunur. Azərbaycanda bu bayramı 90-cı illərdən qeyd etməyə başlayıblar. Mağaza vitrinləri, şəhərin küçələrində əllərində gül dəstələri və hədiyyələrlə gəzişən gənclər, kafe və restoranlarda cütlüklər (ilin bütün digər günlərindən daha çox) – bütün bunlar onu deməyə əsas verir ki, Azərbaycanda 14 fevral rəsmi bayram olmasa da, böyük həvəslə qeyd edilir.\nAmma artıq 2000-ci illərin əvvəllərindən başlayaraq, cəmiyyətdə belə bir fikir yarandı ki, Müqəddəs Valentin Günü bizim üçün “yad” bayramdır və Azərbaycan tarixində layiqli alternativi var – 30 iyun. Bu tarix ölkədə sevgi və sədaqət simvoluna çevrilən İlham və Fərizənin toy günüdür.\nBelə hesab olunur ki, Müqəddəq Valentin Günü artıq 16 əsrdən çoxdur ki, mövcuddur. Bu bayramın “səbəbkarı” olan xristian keşişi Valentinin həyat hekayəsi haqqında bu müddət ərzində çox sayda müxtəli əfsanələr yarandı. Bu əfsanələrdən birinə görə, uzaq 269-cu ildə, Roma imperatoru II Klavdinin dövründə ordu hərbi yürüşlər üçün kəskin əsgər çatışmazlığı problemini yaşayırdı. Sərkərdə isə bunun günahını nikahlarda görürdü, çünki evli əsgər imperiyadan daha çox ailəsinin dolanışığı barədə düşünür. Onda imperator legionçulara evlənməyi qadağan edən fərman imzalayır.\nAmma bu fərman təbii ki, əsgərlərin sevməsinə qadağa qoya bilməzdi. Və məhz Romanın Terni şəhərindən olan Valentin adlı keşiş legionçuları gizli şəkildə evləndirməyə başlayır. Elə həmin əfsanəyə görə Valentin ümumiyyətlə, dalaşanları barışdırır, sevgi məktublarını yazmaqda və legionçuların xahişi ilə onların sevgililərinə gül bağışlamaqda kömək edirdi.\nBundan xəbər tutan imperator Valentini edam etmə əmri verir. Sonradan Valentin xristian əzabkeşi kimi kilsə tərəfindən müqəddəs elan olunur. 496-cı ildə isə Roma papası Qelasius fevralın 14-nü Müqəddəs Valentin Günü elan edir.\nElə həmin əfsanəyə görə, Valentinin özü də həbsxana rəisinin qızına vurulubmuş. Edamdan bir gün əvvəl keşiş qıza vida məktubu yazır və sonda “Sənin Valentinin” sözlərini əlavə edir. Məktub artıq keşiş edam olunandan sonra oxunur. 14 fevralda bir-birinə “Valentin açıqcalarını” bağışlamaq ənənəsinin də bundan yarandığı deyilir.\nMüqəddəs Valentin Günü Azərbaycana Qərbi Avropada qeyd olunmağa başlayandan yeddi əsr sonra gəlsə də, yerli gənclər tərəfindən çox sevildi.\n“Pozitiv bir ab-havası var. Niyə də yox? Sevgilinə gül almaq üçün və yaxud sevgi etirafını etmək üçün bir gündür”, - sosioloq Sənubər Heydərova deyir.\n“Ciddi mübarizə aparmaq qərarını verdik” - Jurnalist Əvəz Zeynallı\nİlk dəfə Müqəddəs Valentin Gününün bizim üçün yad olduğunu, Sevgililər Gününün isə Azərbayvcanda fevralın 14-ü deyil, iyunun 30-da qeyd olunmalı olduğunu azərbaycanlı jurnalist Əvəz Zeynallı dilə gətirdi.\n«2003-cü ilin fevral ayının 16-da sevgililər günü ilə bağlı qərar verdik və 90 həftə mübarizə apardıq», - Əvəz Zeynallı danışır.\n“Mən İlhamsız yaşaya bilmərəm. Onsuz da…” - Fərizə\nİlhamla Fərizənin toyu 30 iyun 1989-cu ildə baş tutub. İhamın onda 27, Fərizənin 19 yaşı vardı. Bu toydan sonra onlar cəmi yarım il yaşadılar.\nYanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə Bakıda faciəvi hadisələr baş verdi. Sovet ordusu öz qoşunlarını Bakının küçələrinə yeritdi. Yanvarın 19-u axşam İlham bir çox azərbaycanlılar kimi Bakı küçələrinə çıxdı.\nHəmin gecənin şahidləri danışır ki, artıq gecəyarısı şəhərə tanklar girdi və dinc əhalinin üstünə yeridi. Həmin gecə 147 nəfər qətlə yetirildi, onların arasında İlham da varıydı.\nİlhamın ölüm xəbərindən sonra Fərizə iki dəfə həyatına son qoymağa cəhd edir: əvvəlcə üstünə neft töküb yandırmaq istəyir, amma yanındakı qohumları tez duyuq düşüb, buna imkan vermirlər. Bundan sonra onlar Fərizəni gözdən qoymamağa çalışırdılar, çünki bir daha həyatına qəsd edəcəyini bilirdilər. İlhamın dəfn gecəsi, hamı yatandan sonra İlhamla olan şəkillərini masanın üstünə tökür, onlara baxıb, bir qab sirkə içir və məktub yazır: «Ana, məni ağlama. Heç biriniz ağlamayın. Mən İlhamsız yaşaya bilmərən. Onsuz da...» Məktub yarımçıq qalır.\nİlhamla Fərizəni yanaşı Dağüstü parkda, indiki Şəhidlər Xiyabanında dəfn edirlər.\n“Bir millətin özü olması üçün onun günlərinin də özünün olması lazımdı” - Jurnalist Əvəz Zeynallı\n«Axı necə ola bilər ki, bir ölkədə İlham və Fərizə nümunəsi olsun və digər bir gün ölkəyə sırınsın? Rəsmən sırınsın. Axı Valentin günü bizim ölkəmizə layihə kimi gəlib», - Əvəz Zeynallı deyir.\nBütün 30 iyun tərəfdarları kimi, onun üçün də 30 iyun hər şeydən əvvəl milli özünüdərk məsələsidir. Bu, tək sevgi və sədaqət deyil, həm də cəsarət və vətənpərvərlik günüdür.\n« Bu 14 fevral bizim deyil, bizim deyil sadəcə. Bizim 30 iyunumuz var. Biz başqa bir sivilizasiyayıq”, - Zeynallı əlavə edir: “Bir millətin özü olması üçün onun günlərinin də özünün olması lazımdı”.\nBu günlərdən heç biri ölkədə rəsmi bayram deyil. Və hər kəs Sevgililər Gününü istədiyi vaxt qeyd edə bilir.\n«Həqiqətən də hədiyyə vermək üçün və ya sevgini ifadə etmək üçün heç bir gün lazım deyil insana”, - sosioloq Sənubər Heydərova deyir: “Yəni bütün günləri belə bir bayrama çevirmək olar. Necə ki, görüşən insanlar öz görüşdükləri günü bayram kimi sonradan qeyd edirlər hər il. Bu da onların sevgi günüdür».\nAmma 14 fevrala qarşı çıxanlar bu günü yad, xristian, mentalitetimizə zidd olan hesab edirlər.\nSosioloq Sənubər Heydərova bunun mühafizəkarlarla mütərəqqi insanlar arasında dava olduğunu düşünür:\n«Mühafizəkar insan həmişə skeptik olur, həmişə şübhəli olur ki, bu, nədir belə, hansı məqsədlə bizdə yayılır? Həmişə əfsanələr uydurur ki, bunlar qərbin bizi zəiflətmək üçün və ya bizi əlinə alması üçün bir hiyləsidir, çoxlu belə şübhələri olur”, - sosioloq deyir: “Mühafizəkar insan həmişə yeniliyə qarşıdır, belə deyək. Gənc isə həmişə yeni bir şey axtarır, sevinməyə bir bəhanə axtarır. Sevməyə-sevilməyə bəhanə axtarır».\n“Bir gün 30 iyun 14 fevralı həyatımızdan tamamilə sıxışdıracaq” - Jurnalist Əvəz Zeynallı\nƏvəz Zeynallı bir vaxtlar yerli müğənnilərə və artistrləri 14 fevral günündə konsertlər təşkil etdiklərinə, səhnədən hamını Sevgililər Günü münasibətilə təbrik etdiyinə, bu bayramı televiziya ekranlarından təbliğ etdiklərinə görə tənqid atəşinə tutmasından danışır.\n“Bundan sonra onlar mənə zəng edib deyirdilər ki, bir daha belə şey etməyəcəklər, buna görə tənqid obyektinə çevrilmək istəmirlər. Ondansa 30 iyunun təbliğatını apardılar”, - Əzəv Zeynallı danışır: “Onda 30 iyun 14 fevralı həyatımızdan tam sıxışdırıb atardı”.\nBununla belə, jurnalist bəzi müsəlman ölkələrindəki kimi qadağalara qarşıdır.\n“İranda 14 fevralı qadağan ediblər, Səudiyyə Ərəbistanında gül satmağı qadağan ediblər, qızılgül satışını. Gül satmağı qadağan etmək nədir?” - Əvəz Zeynallı sual edir: “Bununla ancaq gülün bahalaşmasına və gənclərdə daha böyük marağın yaranmasına nail olmaq olar. Bu cür qadağalardan sonra sevgilisinə bir qızılgülü almaq istəyən oğlan on birini alacaq. Günün qarşısında, ideyanın qarşısında ondan daha böyük ideya ilə çıxanda qələbə çalmaq mümkündür”.\nHansı tarixin qalib gələcəyini isə zaman göstərəcək – həm Sənubər Heydərova, həm də Əvəz Zeynallı belə hesab edir.\n“Görünür, daha böyük zaman keçməlidir, bir neçə nəsil bir-birini əvəz etməli, İlham və Fərizənin də sevgi hekayəsi barədə əfsanələr yaranmalıdır ki, onların toy günü ölkəmizdə keşiş Valentinin edam günü qədər populyar olsun”, - Zeynallı deyir.\nКороткие линки: http://mtv.re/nnc2zw


Müəllim ayı əti satanda saxlanıldı - YENİLƏNİB\nQəbələdə ayı əti satmağa cəhd edən şəxsin müəllim işlədiyi məlum olub.\nBu barədə Lent.az -a Qəbələ rayonu, Tikanlı kənd bələdiyyəsindən bildirilib. Məlumata görə, kənd sakini Səyahət Şəfiyev müəllim işləyir. Onun Tikanlı kəndində yerləşən 9 illik məktəbdə əmək təlimi fənnindən dərs dediyi qeyd olunur. Kənd sakininin əvvəllər bu işlə məşğul olmadığı vurğulanıb.\n6 saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər İdarəsinə Qəbələ rayonu, Soltanmuxa kəndi yaxınlığında ayı ətinin satılması ilə bağlı daxil olan məlumat Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin əməkdaşları tərəfindən yerində araşdırılıb.\nNazirliyin mətbuat xidmətindən Lent.az -a verilən məlumata görə, araşdırma zamanı “VAZ-2106” markalı 36-BL-273 dövlət nömrə nişanlı avtomobilin yük yerində ət aşkar edilib və mütəxəssislər tərəfindən ayı əti olduğu təsdiqlənib. Avtomobilin sahibi Qəbələ rayonu Tikanlı kənd sakini Səyahət Şəfiyev barəsində akt tərtib olunub.


Taekvondoçularımız Niderlandda 4 qızıl medal qazandı - Olimpiya Idman NövləriOlimpiya Idman Növləri\n8 mart 2020 / 14:00 Baxış sayı: 199\nNiderlandda keçirilən taekvondo üzrə “Dutch Open” başa çatıb. Allsport.az xəbər verir ki, millimiz G1 kateqoriyalı yarşıda 4 qızıl, 2 gümüş və 1 bürünc medal qazanıb.\nQaşım Maqomedov (58 kq), Milad Beigi (80 kq), Radik İsayev (87 kq+) və Fəridə Əzizova (67 kq) turnirin qalibi olub. Cavad Ağayev (68 kq) və Payam Qobadi Oğaz (87 kq) isə gümüş medal qazanıblar. Bəhruz Quluzadə (54 kq) yarışı yarımfinal mərhələsində başa vurub.\nBaş məşqçilər – Reza Mehmandoust və Elnur Amanovun rəhbərliyi ilə komandamız bir həftə sonra Belçikanın Lommel şəhərində 14-15 mart tarixlərində keçiriləcək G2 kateqoriyalı açıq çempionata qatılacaq.


Şərq. - 2018.- 31 may. - № 97. - S. 11.\nAXC-NİN İQTİSADİ MODELİ...\nO dövrdə də neft ölkə iqtisadiyyatı üçün başlıca gəlir mənbəyi olub\nAzərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) 1918-ci ilin 28 may tarixində Azərbaycan xalqının Çar Rusiyasına qarşı milli azadlıq mübarizəsi nəticəsində yaranmış müstəqil dövlət idi. Müsəlman Şərqində ilk demokratik və yeganə parlamentli respublika olan AXC Avropa tərəfindən tanınmış yeganə türk respublikası kimi tarixə düşdü. Cümhuriyyətin yaranması və onun fəaliyyəti xalqın dövlətçilik ənənələrinin bərpasına və milli mənlik şüurunun inkişafına böyük təsir göstərib. Həmin dövrdə ölkə həyatının bir çox sahələrində, o cümlədən müstəqil demokratik dövlət, milli mədəniyyət, milli təhsil, ordu quruculuğu, həmçinin ölkənin sosial-iqtisadi inkişafı və xarici iqtisadi-ticarət əlaqələrinin yaradılması istiqamətlərində ilk mühüm müstəqil addımlar atılıb.\nHəmin addımların nələrdən ibarət olduğunu öyrənmək üçün o dövrün araşdırmaçısı, fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru Faiq Ələkbərli ilə əlaqə saxladıq. O, "Şərq"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, Cümhuriyyət dönəmində torpaqların mülkədarlar və bəylərdən alınıb, kəndlilərə və ya əhalinin kasıb təbəqəsinə verilməsi məsələsi parlamentdə müzakirə olunub:\n"Təəssüf doğuran məqam odur ki, torpaqların bölünməsi məsələsində bolşeviklər milli höküməti hədəfə almışdılar və buna qarşı çıxırdılar. Torpaq siyasətinə dair məsələlər parlamentdə bir neçə dəfə müzakirə olunsa da, torpağın kəndlilər və əhalinin kasıb təbəqələrinə verilməsi həllini tapmadı. Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin özü bu məsələ ilə bağlı dəfələrlə çıxış edib. Məxsusi olaraq, torpaqların xüsusi mülkiyyətdən ictimai mülkiyyətə keçirilməsinə dair ciddi təkliflər irəli sürüb. Sosialistlərdən Əhməd Pepinov, Heydər Qarayev və başqaları kəndlilərin xeyrinə olan təkliflərlə çıxış ediblər. O dövrdə parlamentdə bəy və ya mülkədarların da xüsusi nüfuzu olduğuna görə məsələ həllini tapmadı.\nBaxın, AXC öz iqtisadi platformasında mülkiyyət plüralizmini nəzərdə tuturdu. Burada dövlət mülkiyyəti, xüsusi, şəxsi, səhmdar, bələdiyyə mülkiyyəti formalarının və digər mülkiyyət formalarının inkişafı üçün bərabər imkanlar yaradılırdı. Eyni zamanda, AXC-də xüsusi mülkiyyətin miqyası müəyyənləşdirilir, bu işdə ifrata varmağın zərərli olduğu göstərilirdi. Qeyri-məhdud mülkiyyət hüququ və mənimsəmədə ifratçılıq mülkiyyətin yoxluğu qədər zərərli hesab edilirdi. AXC-nin iqtisadi modelində nəzərdə tutulurdu ki, xüsusi mülkiyyətin mövcudluğu mülkiyyətin tamamilə xırdalanmasına aparıb çıxarmamalıdır. Xüsusən də fabrik və zavodların bu cür xırdalanması qeyri-mümkündür və "burada çalışan əməkçinin işdəki mövqeyi xüsusi surətdə hazırlanan əmək haqqında qanunların tətbiqi ilə təmin olunmalıdır”.\nMüsahibimiz vurğulayıb ki, Cümhuriyyət dövründə kənd təsərrüfatının inkişafı iqtisadi tərəqqinin və ya iqtisadi islahatların əsas qollarından birini təşkil edirdi: "O dönəmdə kəndlilərə sərbəstliyin verilməsi, onlara müəyyən güzəştlərin tanınması və s. kimi məsələlərdə bir sıra işlər görüldü. Milli hökumət Lənkəranda bir qrup bolşevikin ağalığına son qoymaqla məşğul oldu. Daha sonra Qarabağda erməni-daşnak ordusuna qarşı mübarizə apardı. Bu kimi hallar kənd təsərrüfatının inkişafına mane olurdu. Amma son dönəmlər, 1919-cu ilin sonu 1920-ci ilin əvvəllərində Cümhuriyyətin iqtisadi durumunda xeyli dərəcədə inkişaf müşahidə olunurdu. Ancaq XI Qızıl Ordunun 1920-ci il aprelin 27-də Yalamada Azərbaycan ərazisinə daxil olması ilə vəziyyət dəyişdi və Cümhuriyyət mövcudluğunu itirdi. Cümhuriyyət varlığını saxlaya bilsə idi, indiki Azərbaycanın iqtisadiyyatı və sənayesi tamam başqa şəkildə olardı.\nAmma deyim ki, AXC-nin aqrar proqramı da iqtisadi fikir baxımından öyrənilməyə layiqdir. Bu proqramın əsasını aqrar islahatı haqqında "Müsavat” fraksiyasının və Torpaq Nazirliyinin nöqteyi-nəzərini əks etdirən qanun layihələri təşkil edirdi. Göstərilən qanun layihələrinin müəyyən fərqlərinə baxmayaraq, məqsədi torpaqsız və aztorpaqlı əhalini torpaqla təmin etməkdən ibarət idi. Həm də xüsusi torpaq mülkiyyətini ləğv etmək deyil, torpağı xüsusi mülkiyyətə elə istehlak normaları üzrə vermək nəzərdə tutulurdu ki, bir tərəfdən kənd əhalisini gəlirlə təmin etmək mümkün olsun, digər tərəfdən istifadəsiz xüsusi sahibkar torpaqları qalmasın.\n"Müsavat” fraksiyasının qanun layihəsində torpaqların əvəzsiz verilməsi, digər qanun layihəsində isə müəyyən əvəz müqabilində verilməsi əksini tapmışdı. Birinci qanun layihəsində əvvəlki sahibkarların mülkiyyətində 75 desyatin, digər qanun layihəsində isə yerli şəraitdən asılı olaraq müxtəlif miqdarda torpaq sahəsinin saxlanması müəyyənləşdirilmişdi".\nCümhuriyyət dövründə neft strategiyası...\nCümhuriyyət dövründə neft strategiyasına dair görülən işlərə diqqət çəkən F.Ələkbərli qeyd edib ki, o dövrdə də neft ölkə iqtisadiyyatı üçün başlıca gəlir mənbəyi olub:\n" O vaxt Denikin Azərbaycanı hədələyirdi. Ona görə də Xəzər dənizindən az istifadə olunurdu. Azərbaycan öz neftinin Batum vasitəsilə Avropaya çıxarılmasında müəyyən işlər gördü. Boru xəttinin çəkilməsi və neftin tankerlərlə daşınması məsələsində ciddi tədbirlər həyata keçirilirdi. Azərbaycan nefti hələ o vaxt Avropaya çatdırılırdı. Neftdən alınan enerji hesabına Bakı şəhərinin işıqlandırılması istiqamətində olduqca vacib ölçülər götürülürdü. Mövcud olduğu 23 ay ərzində AXC neft sənayesini ağır vəziyyətdən çıxardı. Dağıdılmış Bakı-Batum neft kəməri bərpa olundu, Bakı-Culfa dəmir yolu inşa edildi, Kür çayı üzərində körpü salındı, maarif və mədəniyyət, xaricdə yüksək ixtisaslı milli kadrlar hazırlanması sahəsində işlər yoluna qoyuldu. Azərbaycan Dövlət Bankı yaradıldı, milli pul nişanları buraxıldı, Xəzər dəniz gəmiçiliyi inkişaf etdirildi, Bakı Universiteti və bir çox ibtidai məktəblər açıldı".\nMilli valyuta tədavülə buraxıldı\nF.Ələkbərli söyləyib ki, Cümhuriyyət dönəmində milli valyuta tədavülə buraxıldı: "Yəni milli valyutanın bir neçə formada tədavül prosesi oldu. Müstəqil dövlətin atributu kimi milli pul vahidinin buraxılması AXC-nin maliyyə siyasətinin mühüm tərkib hissəsi idi. 1918-ci ilin əvvəlindən Bakıda yeni kağız pullar - "Bakı bonları” buraxıldı (ovaxtadək "Nikolay” pulları və "Kerenski” pul vahidləri işlənirdi). Milli pul vahidinin möhkəmləndirilməsi, onun alıcılıq qabiliyyətinin qorunub saxlanması hökumətin iqtisadi siyasətinin əsas qayğısı oldu. Çünki AXC-nin milli valyutası inflyasiya şəraitində dövriyyəyə buraxılmışdı".\nÇevik vergi siyasəti...\nF.Ələkbərli deyib ki, hökumət həm əvvəlki dövrdən miras qalan, həm də respublikanın mövcudluğu dövründə baş verən inflyasiyaya qarşı mübarizə aparırdı:\n"Bu məqsədlə aşağıdakı tədbirlər həyata keçirildi: müstəqil dövlətin maliyyə, vergi, bank-kredit sistemi yaradıldı; Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Dövlət Bankı açıldı, Maliyyə Nazirliyinin 20 iyul 1919-cu il tarixli qərarı ilə əmtəələrin sərbəst ixracı təmin edildi, AXC parlamentinin bu məsələyə həsr olunan 24 noyabr 1919-cu il tarixli iclasında müxtəlif fikirlər müzakirə olundu. Həmin iclasda qərar qəbul olundu ki, əsas diqqət xəzinənin doldurulmasına yönəldilməlidir. Xəzinəyə müəyyən rüsum keçirmək şərti ilə (ixrac olunan xammalın dəyərinin 25 faizi həcmində) xammal ixracına icazə verilməsinə dair qanun (11 dekabr 1919-cu il) qəbul edildi, xaricə gizli yolla gümüş, qızıl, platin aparılmasına görə məsuliyyət məsələsinə baxıldı və bu məsələ 20 oktyabr 1919-cu il tarixli qanunda öz geniş əksini tapdı. 9 fevral 1920-ci il tarixində daxili bazarı tənzimləmək məqsədilə Azərbaycandan kənara göndərilən əmtəələr üçün yeni müvəqqəti gömrük qaydalarının tətbiq edilməsi haqqında qanun təsdiq edildi. Çevik vergi siyasəti yeridildi, dövlət xərclərinin ixtisar edilməsi istiqamətində bir sıra tədbirlər həyata keçirildi. Xaricdən ölkəyə gömrüksüz gətirilən malların siyahısı müəyyənləşdirildi, bu siyahıya 200-dən çox məhsulun adı daxil edildi".\nXarici iqtisadi əlaqələr - idxal - ixrac əməliyyatları\nF.Ələkbərli Cümhuriyyət dövründə gerçəkləşdirilmiş xarici iqtisadi və ticari əlaqələrə toxunub:\n"XIX əsrin sonu XX əsrin əvvəllərində Azərbaycandan Rusiyaya əsasən neft və neft məhsulları, həmçinin pambıq, balıq, düyü, şərab, meyvə, xam ipək, gön-dəri, xalça və s. göndərilir, oradan isə taxıl, kartof, çay, qənd, bitki yağları, manufaktura malları, dəmir, tikinti materialları, sement, kimyəvi mallar gətirilirdi. Rusiya ilə əmtəə mübadiləsi başlıca olaraq Vladiqafqaz dəmir yolu vasitəsilə həyata keçirilirdi. Neft və neft məhsulları isə əsasən dənizlə Həştərxana daşınırdı. Məsələn, 1916-cı ildə Bakı şəhərindən aparılan və ümumi həcmi 408,8 mln.pud olan neft məhsullarının 366,4 min pulu Xəzər dənizi vasitəsilə daşınıb ki, bu da Xəzər dənizi vasitəsilə daşınan bütün əmtəə mallarının 89,6 faizini təşkil edib. Azərbaycandan Rusiyaya kənd təsərrüfatı məhsulları da əsasən dənizlə və dəmir yolu vasitəsilə daşınırdı. Azərbaycanı Rusiya və digər xarici ölkələrlə əlaqələndirən əsas yol-nəqliyyat xətləri, Qara və Xəzər dənizləri, Vladiqafqaz və Zaqafqaziya dəmiryolları, eləcə də Volqa çayının su-nəqliyyat xətti olub. Qışda Volqa çayında naviqasiya dayandırıldıqdan sonra isə Volqa çayının su-nəqliyyat xəttini Vladiqafqaz dəmir yolu xətti əvəz edirdi. Azərbaycan Rusiya və Qərbi Avropa ölkələri ilə əlaqəni Qara dəniz vasitəsilə (əsasən Batum və Poti vasitəsilə) yarada bilirdi. Zaqafqaziya dəmiryolu xətti Qara və Xəzər dənizlərini əlaqələndirməklə yanaşı, Vladiqafqaz dəmir yolu ilə də qovuşaraq fasiləsiz dəmir yolu xətti yaradırdı. Zaqafqaziya dəmiryolu xətti özünun yolayrıcıları - Culfa-Təbriz vasitəsilə İranla, Gümrü-Sarıqamış vasitəsilə isə Türkiyə ilə əmtəə mübadiləsini mümkün edirdi. Beləliklə, Azərbaycan Şərqlə, eləcə də Şərqin Qərblə ticarət əlaqələrində böyük tranzit yolu rolunu oynayırdı.\nAzərbaycan Respublikası Ərzaq Nazirliyinin müvəkkili V.Smirnov 19 yanvar 1919-cu il tarixli "Azərbaycan” qəzetində dərc olunmuş müsahibəsində qeyd edirdi:\n”Hazırkı mürəkkəb vəziyyətdən yeganə çıxış yolu əmtəə mübadiləsi üçün normal şəraitin yaradılmasıdır.\nƏrzaq Nazirliyi digər ölkə və vilayətlərdən ərzağın alınması və tədarükü üçün öz nümayəndə və müvəkkillərini Ukraynaya və Kubana göndərməyi qərara alıb. Ərzaq Nazirliyinin müvəkkilləri yerli ərzaq təşkilatları, kooperasiyalar ilə, həmçinin ayrı-ayrı şəxslərlə əmtəə mübadiləsinin yaradılması haqqında danışıqların aparılması üçün Şimali Qafqaza, Qara dəniz quberniyalarına və Kuban vilayətinə də ezam ediliblər. Öz növbəsində, həmin vilayətlərin nümayəndələri də özlərinə lazım olan məhsulları əldə etmək üçün Azərbaycana gəlirdilər. Həmin ölkə və vilayətlərlə Azərbaycan arasında qənaətbəxş münasibətlərin yaradılması mümkün olmuşdur. Müstəqilliyin ilk aylarından etibarən Azərbaycan Respublikasının ərzaq təhlükəsizliyinin qorunması, onun qonşu ölkə və vilayətlərlə həyata keçirdiyi əmtəə mübadiləsini nizamlı surətdə təşkil etmək üçün Cümhuriyyət hökuməti tərəfindən bir sıra mühüm qərarlar qəbul edilib. Belə ki, hökumətin 19 iyun 1918-ci il tarixli qərarı ilə Ərzaq Nazirliyinə tapşırılırdı ki, gündəlik tələbat mallarının və mal-qaranın ixracına qadağa qoyulması haqqında təcili olaraq qərar dərc etsin. Hökumətin 22 iyun 1918-ci il tarixli qərarı ilə xarici ölkələrə şərab və digər ərzaq məhsullarının, 27 iyun 1918-ci il tarixli qərarı ilə isə xaricə pambıq, ipək, yun, metal, mal-qara, çörək və digər məhsulların ixrac edilməsi qadağan olundu. Hökumətin 1918-ci il iyunun 22-də qəbul etdiyi digər qərarla xaricə ərzaq məhsullarının ixrac edilməsinin qarşısını almaq məqsədilə, Poylu stansiyasında sərhəd postu təsis edildi.\nBeləliklə, digər ölkə və regionlarla əmtəə mübadiləsinin təşkili, əmtəə mübadiləsinin norma və qaydalarının müəyyən edilməsi üzrə müvafiq qərarların qəbul edilməsi üzrə Azərbaycan Respublikasının Ticarət və Sənaye Nazirliyi nəzdində "Xarici dövlət və qonşu vilayətlərlə əmtəə mübadiləsi komitəsi” təsis edildi. "Əmtəə Mübadiləsi Komitəsi” haqqında əsasnamə Hökumətin 12 fevral 1919-cu il tarixli qərarı ilə təsdiq edildi. Həmin Komitə idarələrarası məşvərətçi, ayrı-ayrı hallarda isə sərəncamverici orqan kimi yaradılmışdır. Azərbaycana lazım olan malların xarici ölkələrdən və qonşu vilayətlərdən idxal edilməsi, neft və neft məhsullarının isə həmin ölkə və vilayətlərə ixracına dair məsələlərlə "Əmtəə mübadiləsi komitəsi” məşğul olurdu.\nXarici ölkələrə əmtəə mallarının ixrac edilməsi üzrə qaydalar işlənib hazırlanaraq Azərbaycan Respublikasının Ticarət və Sənaye Nazirliyinin 16 mart 1919-cu il tarixli qərarı ilə təsdiq edilib".


Səs ver: "Wi-Fi" kodunun sındırılması adi hal olub. İndi hamı bu olaydan şikayətçidir. Öz qonşusuna könüllü kodu deməyənlər, bir də ona gözünü açır kodunu bütün qonşular bilir. Bəz nə etməli. Əməkdaşımız Mahmud Rövşənoğlu bu mövzuda bilgiləndirici süjet hazırlayıb. Evdə "Wi-Fi" olanlar diqqətiniz bizdə olsun. İndi bir çoxlarının internet məkanından istifadə zamanı qarşılaşdığı problemlərdən biri də məhz şəxsi wi-fi kodlarının sındırılmasıdır. Belə ki, istənilən şəxs xüsusi proqramlar vasitəsilə mənzillərdə quraşdırılan wi-fi kodunu deşifrə edib internetdən sərbəst istifadə edə bilər. Lakin "Wi-Fi" istifadəçilərinin sayı artdıqca internetin sürəti də azalır. "Wi-fi" kodu sındırılan vətəndaşlar, diqqətiniz bizdə olsun. Proqramçı bu hallardan sığortalanmanın yollarını izah edir:Öz şəxsi modeminizi götürüb arxasında qeyd olunan Login və Parolunuza diqqət yetirin. Daha sonra, brauzerinizden (Chrome, Mozilla, Opera və s.) qeyd olunan ünvana daxil olun. "192.168.1.1". Şifrə və login yerinə "admin" daxil edin; sonra "wireless"-ə daxil olub "Broadcast"-ı "No" vəziyyətində saxlayın. Ekranda görünən "mac" ünvan yerinə işlətdiyiniz cihazın mac adresini qeyd edin. Və beləliklə, yalnız daxil etdiyiniz mac ünvan ilə wifi-ya daxil ola bilərsiniz. (Ətraflı məlumat üçün: https://www.facebook.com/ITeamBaku-1622531078006939/).Rabitə və yüksək texnologiyalar nazirliyi yanında elektron təhlükəsizlik mərkəzinin aparıcı məsləhətçisi Sevinc Heydərli deyir ki, bu cür halların baş verməməsi üçün ilk növbədə wi-fi kodunun yaradılması zamanı daha mürəkkəb şifrə seçilməlidir. Əks halda təhlükə qaçılmazdır.Qeyd edək ki, bu cür xoşagəlməz hallarla qarşılaşdıqda vətəndaşlardan Rabitə və yüksək texnologiyalar nazirliyin 1654 çağrı mərkəzinə müraciət etmələri xahiş olunur. NoName\nloading... Azərbaycanda yeni nəsil şəxsiyyət vəsiqələri ilə bağlı vəziyyət nə yerdədir ...\n# 8 ... Narın Yağış\n# 7 Ay çiçeği, Güneşe sırtını dönmez ... vipbetul


Balın dərini gözəlləşdirən faydaları » wWw.Qadinlar.Biz ~ Qadınlar Bir Incidir! Populyar Qadın Saytı\nSəs ver: Balın əsas xüsusiyyətlərtindən biri bdəndə suyu mühafizə edici olmasıdır. Balın sağlamlığa yaxşı təsir etdiyi kimi dəri üzərində əhəmiyyətli rol oynayır. Bal dərinin nəm balansını qoruyub saxlayır. Qədim zamanlardan bəri südün və balın kosmetik vasitələri əvəz etdiyini bilirdinizmi? O vaxtlar xanımların dərisi daha gec qırışırdı. Bunun səbəbi isə təbii vasitlərdən istifadə etmələri idi. Çünki kremləri əldə etmək çoxları üçün mümkün deyildi. Çarəni isə balda və süddə axtarırdılar. Nənələrimizin sağlam dərisinin sirri də məhz balda və süddə gizlənib. Süd və balın qarışığı anti-aging, yəni dərini gəncləşdirmək məqsədilə istifadə edilirdi. Bal antioksidant təsirə malikdir və buna görə də günəş şüalarına bağlı olaraq DNA hasarının qarşısını ala biləcək təsirləri var. Bal xüsusən də yağlı və ləkəli dərilər üçün çox faydalıdır. Kosmetik məhsulların da tərkibində baldan geniş istifadə edilir. Günəş qoruyucu və saç baxım məhsullarının tərkibində bal çoxluq təşkil edir. Bal yaralar üzərində sağaldıcı təsirə malikdir. Yaraların daha tez sağalması üçün baldan istifadə qədim dövrlərə gedib çıxır. Misirdə yanıqlarda və ayaq dərisində yaranan problemlərin müalicəsində balın xüsusi rolu var. Bal yaranın sağalma prosesini sürətləndirir. Bal saç dərisində görülən seborik egzema adı verilmiş qaşıntı və bununla bağlı saç tökülməsinə müsbət təsir edən vasitədir. Balı ilıq su ilə qarışdırıb saça çəkib 3 saat saxladıqda kəpək, qaşıntı problemi və saç tökülməsibda azalmalar müşahidə olunur. Hər səhər ilıq suya bir çay qaşığı bal əlavə edilib içilməsi məsləhət görülür. Bu üsulu vərdiş halına gətirsəniz, dərinizə daha gec və daha az qırış düşər. Balın digər faydalarını mütəxəssislər belə sıralayır:\n19. İsti suyla qarışdırılıb içilməsi qəbzliyi aradan qaldırır. Lola_Maya_


20 Yan 2020 14:21\nDigərləri 14 İyl 2019 00:45:00 71 0\nBu xəbəri də oxu: Vərəsəlik münasibətləri necə tənzimlənir?\nAstronomlar Günəş ətrafında elmə məlum olan asteroidlərin içərisində ən kiçik periodlu kosmik daş müşahidə ediblər.\nABŞ, Los-Ancelesdən 145 km cənub-şərqdə yerləşən Palomar rəsədxanasının "Zwicty transient facility" kamerası hər gecə səmanı sürətlə skan edir. Kamera hərəkət edən və sayrışan obyektləri müşahidə etməklə yanaşı, kosmik daş kimi obyektlərin axtarışını da həyata keçirir.\nSon.az AZƏRTAC-a istinadən bildirir ki, hazırda 2019 LF6 adını almış asteroid Günəş ətrafında 151 sutka periodla fırlanır: bu asteroiddə 1 il Yer ilinin yarısına bərabərdir. Asteroidin orbiti Yer orbitinin radiusundan kiçik olmaqla, Günəş ətrafında fırlanan, Yerətrafı obyektlər sinfində Atir ailəsinə aiddir. Bu kosmik daşın orbiti müəyyən vaxtlarda Veneranın orbitindən kənarda, bəzən də Günəşə Merkuridən daha yaxın olur.\n"LF6 həm ölçüləri, həm də orbiti baxımdan qeyri-adidir - onun unikal orbiti belə böyük asteroidin Yerətrafı orbitlərdə onillərlə axtarışlarda kəşfdən necə yayınmasını izah edir",- deyə asteroidi kəşf edən Kaliforniya Texnoloji İnstitutunun tədqiqatçısı Kbançji Ye (Quanzhi Ye) bildirib. O qeyd edib ki, belə asteroidlər sübh və ya axşam çağından 20-30 dəqiqə əvvəl daha yaxşı müşahidə olunur. Kbançji Ye indiyədək Atir sinfinə aid iki asteroid aşkar edib.\n14 İyl 00:12 0\nDigərləri Silahlılar Suriyanın Həma və Hələb vilayətlərini atəşə tutublar\nSilahlılar sutka ərzində Suriyanın Həma və Hələb vilayətlərinin yaşay\n14 İyl 00:01 0\nDigərləri Günün qoroskopu: Yeni layihəyə başlamaq olar\n13 İyl 23:59 0\nŞou-biznes Əlixan Rəcəbov evləndi\nBu gün tanınmış aktyor Əlixan Rəcəbovun toyudur.\n13 İyl 23:58 0\nDigərləri Ən zəngin model İnstagramda yarıçılpaq fotolarını paylaşdı FOTO\nDünyanın ən zəngin modeli, 1,2 milyard dollarlıq varidatı olan amerikalı\n13 İyl 23:55 0\nDigərləri İnsan məğrib namazını dörd rükət qılıb...\nİnsan fikirli halda məğrib namazını dörd rükət qılıb, bitirəndən son\nŞəhid övladı: 20 Yanvar şəhidləri qanları bahasına Azərbaycana müstəqillik qazandırdı 31 2020-01-20 14:19:01\n"Zivella"nın London mağazası açıldı (FOTO) 31 2020-01-20 13:54:21\n"20 Yanvar faciəsi Qorbaçov başda olmaqla cinayətkar imperiyanın Azərbaycana qarşı xəyanətkar siyasəti idi" 59 2020-01-20 13:47:00