ø х hündürlük 103 х 43 mm\n4 alkalin batareyası 1,5 В LR03 (AAA) (təchizat dəstinə daxil deyildir)\ntəxmini 100 м (sərbəst məkanda)\nMövcudluq radiosensoru nəzarət olunan zonada insanların olduğundan və işığın səviyyəsindən asılı olaraq işığın səviyyəsini idarə edir. İstiliyin yayılmasını aşkar edən zaman o, radio idarə olunan işıq tənzimləyicisinə və ya R2 versiyalı radiokommutatora teleqram göndərir. Mövcudluq radiosensoru tavana quraşdırılır və onun altında olan zonanı nəzarət edir. Mövcudluq radiosensoru hərəkət sensoru deyildir.\nMövcudluq sensoru xarici işıqlandırma müəyyən olunmuş işıqlandırma həddindən yuxarı olmayan halda radio idarə edilən icraçı qurğuya siqnal verir. Bu qurğu işığın səviyəsini dəyişir. Radiokommutatorların istifadə olunduğu zaman yalnız iki mövqeli tənzimləmə mümkündür (Yandır/Söndür).\nHərəkət qeydə alındığı müddətdə işıq yanır, işığın cari səviyyəsi isə müəyyən olunmuş həddən artıq olmur. Müəyyən olunmuş tənzimlənən vaxt ərzində nəzarət olunan zonada daha hərəkət müəyyən olunmayan zaman, yaxud, xarici işıqlandırma səviyyəsi həd səviyyədən artıq olan zaman radio idarə edilən icraçı qurğu işığı söndürür. İşığın səviyyəsinin dəyişdirilməsi funksiyası radioötürücü vasitəsilə həyata keçirilə bilər.\nBöyük əraziyə nəzarət etmək üçün sistemə bir neçə mövcudluq radiosensorunu birləşdirmək olar (rejim: “aparıcı-bəlli”). Bir radiozonada 8 mövcudluq radiosensorunu quraşdırmaq olar.\nKomfort əl ilə idarəetmə pult vasitəsilə işığın səviyyəsinin həddini dəyişmək və əlavə funksiyaları aktivləşdirmək olar, məsələn: “2 saatlıq işı salma”, “ saatlıq söndürmə”.\nİşığın səviyyəsinin tənzimlənməsi zaman testləmə rejimi.\nHərəkət edən obyektə sazlanma rejimi.\nBatareyanın doldurulma indikatoru.\nLayihələndirmə zamanı texniki əlavədə qeyd olunmuş göstərişləri nəzərə almaq lazımdır.


Tacikistan mətbuatında İmadəddin Nəsimi haqda məqalə dərc olunub.\nDüşənbə, 3 may, AZƏRTAC\nBöyük Azərbaycan şairi və mütəfəkkiri İmadəddin Nəsiminin anadan olmasının 650 illiyi münasibətilə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən 2019-cu ilin “Nəsimi ili” elan edilməsi ilə əlaqədar bir çox xarici ölkələrdə bu münasibətlə müxtəlif tədbirlər keçirilir.\nTacikistan Yazıçılar İttifaqının nəşri olan “Sədai-Şərq” jurnalının 5-ci buraxılışında “Nəsimi” adlı məqalə dərc olunub, şairin 10 qəzəli oxucuların diqqətinə çatdırılıb.\nMəqalənin müəllifi, tanınmış alim Qurban Vosi oxuculara İmadəddin Nəsiminin Azərbaycan xalqının ümumbəşər mədəniyyətinə bəxş etdiyi söz ustalarından biri olduğunu çatdırır, onun Şərqin zəngin mədəni-mənəvi sərvətləri üzərində ucaldığını və bədii söz sənətinin son dərəcə qiymətli incilərini yaratdığını qeyd edir.\nMüəllif İ.Nəsiminin 1369-cu ildə Azərbaycanın qədim mədəniyyət mərkəzi olan Şamaxı şəhərində anadan olduğunu, Azərbaycan və fars dillərində şerlər yazdığı, Nizami Gəncəvi, Şeyx Əttar, Mövlanə Cəlaləddin Bəlxi kimi şairlərlə bir sırada durduğu barədə oxuculara məlumat verir, Nəsimi irsinin Azərbaycan xalqının mənəviyyat xəzinəsində layiqli yer tutduğunu, şairin yaradıcılığının xalqın milli-mənəvi varlığının ayrılmaz tərkib hissəsi olduğunu oxucuların nəzərinə çatdırılır.\nTacikistanda Azərbaycanın dahi şairləri Nizami, Xaqani və Nəsiminin yaradıcılıqlarına böyük maraq göstərilir. Onların əsərləri orta məktəbdən başlayaraq tədris olunur.\nTacikistandakı səfirliyimiz tərəfindən Nəsiminin 650 illik münasibətilə silsilə tədbirlərin keçirilməsi planlaşdrılır.


Dünyada koronavirus: İspaniyada işə qayıdırlar, Çin epidemiyanın sürətlə yayıldığı Rusiya ilə sərhədi bağlayır. Foto\nAprelin 14-ə qədər bütün dünyada 1,9 milyondan çox insan COVID-19 virusuna yoluxub və ən azı 119 min insan bu virusdan ölüb.\nMənbə – CNN, BBC\nÇində yeni xəstələnənlərin çoxu Rusiyadan gəlib\nÇində əsas yoluxma mənbələri Rusiyadan qayıdan insanlar olub.\nSon iki gün ərzində yalnız sərhədyanı ticarət mərkəzi olan Suyfınxe şəhəri vasitəsilə Çinə 409 nəfər gəlib. Onlardan 21 nəfər koronavirusa yoluxub.\nÜmumilikdə əyalətdə 197 yoluxma halı qeydə alınıb, yoluxanların hamısı kənardan, əksəriyyəti də Rusiyadan gələnlərdir. Çin Rusiyadan bütün gələnlərə 14 günlük karantin tətbiq edir, Suyfınxe keçidi bağlanıb.\nRusiya ilə sərhəddəki Suyfınxe şəhərində rus matryoşkasının nəhəng heykəli. Bu keçid bağlıdır, çünki Çində əsas yoluxma mənbələri Rusiyadan qayıdan insanlar olub. 12 aprel, 2020. REUTERS / Huizhong Wu\nRusiya səhiyyə sistemi gücünün son həddində işləyir\nRusiyada sutka ərzində 2,774 nəfər xəstələnib. Ümumilikdə ölkə üzrə xəstələrin sayı 21,102 nəfərə çatıb.\nBu rəsmi informasiyadır, yerli və əcnabi mütəxəssislər yoluxma hallarının xeyli daha çox olduğunu ehtimal edirlər, çünki minlərlə insana “stasionardankənar pnevmoniya” diaqnozu qoyulur.\nMoskva epidemiya episentri olaraq qalır, burada sutka ərzində iki min nəfərə yaxın insan yoluxur. “Təcili yardım” maşınları 8-9 saat növbədə dayanır ki, xəstəni stasionara yerləşdirə bilsin.\nBaş nazirin səhiyyəyə cavabdeh olan müavini Tatyana Qolikova “sistemin gücünün son həddində olduğu” haqda xəbərdarlıq edib.\nPandemiya, Rusiya: xəstəlik partlayışı, qətiyyən hazır olmayan səhiyyə\nŞimali Qafqazda koronavirus: bütün regionlarda yoluxma var, İnquşetiya müftisi ölüb\n“Hesab edirəm ki, heç bir koronavirus yoxdu” – bunu sübut etmək üçün Vladiqafqazda xəstəxanaya hücum ediblər\nEpidemioloqlar bildirirlər ki, Rusiya pandemiyanın inkişaf tempinə görə İtaliyaya yaxınlaşır, düz bir ay gecikdiyi halda.\nAprelin 15-dən Moskva sakinləri yalnız xüsusi buraxılışla hərəkət edə biləcəklər.\nBununla belə, digər regionlarda təcrid qaydaları tədricən yumşalır, amma ona görə yox ki, epidemioloji vəziyyət yaxşılaşır, sadəcə insanlara işləməyə icazə verilməsə, onlar tezliklə dolanışıq imkanlarını itirəcəklər.\nRusiya kazakları müdafiə maskalarında at üzərində Moskvanın rayonlarından birində patrulluq edir. Burada koronavirusun sürətlə yayılması səbəbilə sərt təcrid rejimi qüvvəyə minir, buraxılış sistemi elan olunub. 10 aprel, 2020. Reuters / Şamil Jumatov\nTürkiyədə həbsxanalar boşaldılır\nTürkiyə hakimiyyəti epidemiya şərtləri altında 90 min məhbusun həbsxanalardan buraxılması – əfv edilməsi və ya ev dustaqlığına keçirilməsi haqda elan edib.\nYerli media onların çoxunun “təşviş yaydıqları” üçün həbs olunan müxalifətçi, vətəndaş cəmiyyəti fəalları, jurnalistlər və blogerlər olduğuna diqqət çəkir.\nBelarusların fleşmobu: “Prezident sənin ölümün haqda nə deyərdi?”\n“Kimin yaşayacağına, kimin öləcəyinə qərar vermək – mənə öyrədilənlər bu deyildi” – Nyu Yorkdan olan həkimin hekayəsi\nTürkiyədə aprelin 14-ə qədər 61,049 nəfər xəstələnib. 1300 nəfərə yaxın insan ölüb.\nÖlkənin daxili işlər naziri Süleyman Soylu epidemiyanın yayılmasına görə, məsuliyyəti öz üzərinə götürüb, çünki onun sözlərinə görə, o, komendant saatına riayət olunmasını təmin edə bilməyib. Soylu istefa verib, amma Ərdoğan onun istefasını qəbul etməyib.\nBələdiyyə işçisi müdafiə kostyumunda İstanbulda Sultan Əhməd meydanında pişikləri yemləyir. 9 aprel, 2020. REUTERS / Umit Bektas\nDigər Avropa ölkələrinin ardınca İspaniyada da insanlar işə qayıdır\nİspaniya yoluxanların sayına görə Avropanın birinci, dünyanın isə üçüncü ölkəsidir.\nAprelin 14-ə olan məlumata görə, orada 172,541 nəfər yoluxub. 18 mindən çox insan ölüb.\nAmma yeni yoluxanların və ölənlərin sayının kəskin azalması dinamikasının stabilliyi hakimiyyətə tədricən karantin tədbirlərini yüngülləşdirmək üçün əsas verib. Yalnız Madriddə və ərtaf ərazilərdə bu həftə 300 min nəfər işə qayıdacaq.\nHələlik söhbət yalnız “həyat əhəmiyyətli” müəssisələrdən gedir. Restoran, kafe, kinoteatr kimi obyektlər qapalı qalacaq.\nAvstriya, Çexiya, Almaniyadan sonra İspaniya da karantinin yumşaldılmasına gedib.\nFransa mayın 1-dən məhdudiyyətlərin ləğvini elan edib – ilk olaraq məktəblər açılacaq.\n“Reuters”in fotoqrafı düz bir il əvvəl – 2019-cu ilin aprelində “Söyüd bazarı” günü çəkdiyi fotonu əlində tutub. Bu dəfə İspaniyada xüsusilə amansız olan koronavirus pandemiyası səbəbilə “Söyüd bazarı” günü bu küçədə və kilsələrdə heç kim yoxdur. 5 aprel, 2020. Reuters/ Jon Nazca\nABŞ epidemiya pikini gözləyir\nBu həftə ABŞ-da epidemiya pikinin yaşanacağı gözlənilir – bundan sonra yeni yoluxma halları azalmağa başlayacaq.\nAprelin 14-ə olan məlumata əsasən, ABŞ-da 587,173 nəfər xastələnib, onlardan 23,644 nəfər ölüb.\nHakimiyyət qurbanların sayının 100 mindən 240 minə qədər ola biləcəyi haqda ilkin proqnoza düzəliş edib. İndi proqnoz 60 min nəfərdən ibarətdir.\nBöyük Britaniya – ölkədəki bütün tibb işçilərinin üçdə biri koronavirusa yoluxub\nDövlət səhiyyə sistemində çalışan tibb işçilərinin total test edilməsindən əldə olunan nəticələr fövqəladə xəbər olub. Tibb işçilərinin üçdə birinin yoluxduğu təsdiqlənib.\nMütəxəssilərin bildirdiyinə görə, səbəb xəstəxana personalı üçün müdafiə vasitələrinin çatışmamasından ibarət ola bilər.\nAprelin 14-ə olan məlumata əsasən, Böyük Britaniyada 88,621 nəfər yoluxub, onlardan 11,329 nəfər ölüb.\nLondon, lövhədə “Lütfən, inan, bütün bunlar hamısı keçəcək” sözləri yazılıb. 11 aprel, 2020. REUTERS / Henry Nicholls


Santral » Əsas fəaliyyətimiz\nYarandığı gündən etibarən, “Santral” şirkəti məişət ehtiyacları və kiçik tikinti-istismar şirkətlərindən iri dövlət şirkətlərinədək müxtəlif müəssisələr üçün nəzərdə tutulmuş sənaye, tikinti və elektrik texniki avadanlıqlarının geniş spektrinin kompleks şəkildə təchizatı üzrə fəaliyyət göstərir.\nYuxarıda sadalanan avadanlıqlarla yanaşı, şirkətimiz məişət və bağ-park texnikasının da geniş seçimini təklif edir.\nÖz fəaliyyətinin başlanğıcından şirkət, etibarlılıq, təhlükəsizlik və enerjiyə qənaət baxımından müasir tələblərə cavab verən aparıcı Avropa brendlərinin müxtəlif kateqoriyalı işıqlandırma cihazlarının satışını da müvəffəqiyyətlə həyata keçirir.\nBizim mütəxəssislərimiz istənilən yerdə uyğun ab-hava yaratmaqda, yəni mənzillərin, ofislərin, evlərin və binaların, həmçinin küçələrin, meydanların, parkların, stadionların, konsert meydançalarının və s. ərazilərin işıqlandırılmasında öz müştərilərinə yardım edəcəklər. Biz məhsulumuzun keyfiyyətinə və şirkətimizin zəngin iş təcrübəsinə əsaslanan peşəkar xidmətə zəmanət veririk.\n2007-ci ildən başlayaraq, şirkətimiz müxtəlif təyinatlı mebel təchizatı ilə məşğul olur. Ev, bağ və ofis üçün mebellər “Santral” şirkətinin üç iri dükanında təqdim olunmuşdur.\nŞirkətimiz müştərilərin texniki tapşırığına uyğun olaraq dünyanın mebel istehsalı üzrə aparıcı ölkələrindən təchiz edilən mebellərin seçimi və komplektasiyası, 3D modellərinin yaradılması, mebellərin düzülməsi üzrə eskizlərin hazırlanması, fərdi sifarişə əsasən mebel layihələrinin işlənib hazırlanması, mebel sifarişi dəyərinin hesablanaması, həmçinin mebellərin çatdırılma və quraşdırılması kimi xidmətlər göstərir.\n2007-ci ildən başlayaraq, şirkətimiz premium və orta seqment üzrə santexnika, keramik plitə və döşəmələrin təchizatı üzrə fəaliyyət göstərir. Şirkətimiz müştərilərin texniki tapşırığına uyğun olaraq dünyanın santexnika materiallarının istehsalı üzrə aparıcı ölkələrindən təchiz edilən santexnikanın seçimi və komplektasiyası, məhsulun 3D modellərinin yaradılması, eskizlərin hazırlanması, fərdi sifarişə əsasən keramika layihələrinin işlənib hazırlanması, məhsulların qiymətinin hesablanması, həmçinin onların çatdırılma və quraşdırılması kimi xidmətlər göstərir.


Şumerlər və qədim Azərbaycan\nAzərbaycan ərazisi sakinlərinin İkiçayarası ilə əlaqələri çox qədimdən - neolit dövründən (e.ə.VII -VI minilliklər) başlamışdı. «Arxeoloji materiallar göstərir ki, Azərbaycan qəbilələri ilə Mesopotamiya qəbilələri arasında əlaqələr bütün neolit dövrü ərzində olmuşdur. Belə ki Naxçıvanın I Kültəpə yaşayış yerinin qədim mədəni təbəqəsindən Cənubi Qafqazın Xalaf mədəniyyəti sakinləri ilə əlaqələrin ilkin çağlarını əks etdirən boyalı Xalaf çölməkləri tapılmışdır. Azərbaycanın Mesopotamiya ilə sonrakı (V minilliyin sonu, IV minilliyin əvvəli) əlaqələri Ubeyd ( bir sıra əsərlərdə bu söz Obeyd kimi də verilir - Q.K.) mədəniyyəti materiallarında öz əksini tapmışdır. Ubeyd boyalı qab nümunələri Cənubi Azərbaycanda Urmiya gölünün hövzəsində, həm də Qafqaz yaşayış yerlərindən tapılmışdır. Uzun müddətli əlaqələr və təmas nəticəsində Azərbaycan Ubeyd təbəqələri üçün tanınan bir ölkə olmuş və yəqin ki, onların diqqətini cəlb etmişdir. Qarabağ düzənliyində Xındırıstan kəndi yaxınlığındakı Leylatəpədə me’marlıq formaları, dulusçuluq kürələri, dulus mə’mulatı bu ərazidə əsrlərlə davam edən yerli əlamətlərdən tamamilə fərqlənir. Bir sıra faktik dəlillər (iki boğazlı qablar, boğazlarında üfüqi gözlər olan küpələr və s.) Şimali Mesopotamiyadan, məsələn, 3-cü Yarımtəpə Ubeyd yaşayış yerində eynilə təkrar olunur. Belə vəziyyət isə eramızdan əvvəl IV minilliyin birinci yarısında Qarabağ düzənliyində bina salmış qəbilələrin Mesopotamiyadan köçməsinə şübhə yeri qoymur». (5; 100) Azıx mağarasının bəşərin təşəkkülündə rolunu və digər tərəfdən, şumerlərin İkiçayarasına Azərbaycan ərazilərindən getdiyini nəzərə aldıqda əksinə düşünmək daha düz olar (tarixçilər bunu nəzərə almalıdır) və hər iki halda əlaqələr göz önündədir, hər iki ərazi əhalisinin bir kökdən olması inamı daha güclüdür. Bu əlaqələr yaşayış düşərgələrindən, qəbirlərdən tapılan maddi materiallarla da təsdiq olunur. Aydın olur ki, Xankəndi qənşərindəki bir kurqandan «...ölünün başı altında, öz formasına görə Cənubi Mesopotamiyada Ur qəbirlərindəki asmaları xatırladan, qızıl lövhədən hazırlanmış sırğa tapılmışdır». (5;115) Şimali Qafqaz və Şərqi Avropa ilə Mesopotamiya arasında ticarət əlaqələri yaradan yollar Azərbaycan ərazisindən keçirdi. »Görünür, yaranmış belə yollar vasitəsilə Şimali Qafqaza parlaq zərgərlik sənəti məhsulu olan çoxlu miqdarda mə’mulat, Mesopotamiyadan qızıl və gümüş əşyalar... daxil olurdu». (5; 114-115) Azərbaycanın bə’zi şimal rayonlarında (Xanlar, Oğuz, Qəbələ və s.) ölülərin yandırılması müəyyən edilmişdir. «Maraqlıdır ki, Qafqazın başqa rayonlarında belə dəfn adəti yayılmamışdı. İraqı (Mesopotamiya ərazisini - Q.K.) çıxmaq şərtilə qədim Şərq ölkələrində də bu adət mə’lum deyil». (5; 116) Orta tunc dövründə (III minilliyin son rübündən II minilliyin ikinci yarısınadək) Şumer - Azərbaycan əlaqələri daha da genişlənir. «Həmin tarixi mərhələdə Azərbaycan ərazisinin bir hissəsi (cənubu) onun əhalisi ilə birlikdə Şumer-Akkad mənbələri orbitinə düşür. Bu mənbələr isə bizə müharibələr, e.ə.III minilliyin son üç əsrində Azərbaycanda, ona qonşu olan vilayətlərdə baş vermiş hadisələr, orada yaşamış tayfaların adları və s. haqqında ilkin mə’lumatlar verir». (5; 119) Kutilər, lullubilər, hurrilər haqqında ilk mə’lumata bu mənbələrdə rast gəlirik. Şumer - Azərbaycan əlaqələri əvvəlki minilliklərdə daha xoş olmuşdur, bu iki ərazinin əhalisi arasında aşkar şəkildə dostluq və qardaşlıq münasibətləri hiss olunur. «...şumer belə hesab edirdi ki, sağda xoşbəxt və dost ölkələr, solda əzazil və düşmən ölkələrdir». (1; 145) «Sağ» və «sol» dedikdə şərq və qərb nəzərdə tutulurdu. Şərqdə lullular, kutilər, kasslar, solda samilər idi. Akkadların İkiçayarasını işğalından sonra bu münasibətlərdə dəyişiklik əmələ gəlmişdi. Zaqroş dağlarında və onun şərqində yaşayan kaslar və lullularla İkiçayarası münasibətlərindən danışarkən (onları «düzənlik əhalisi» və «dağlılar» deyə fərqləndirməklə) Oppenheym yazır: «Ancaq çox nadir hallarda dağ əhalisi ilə əlaqələr mehriban xarakterdə olurdu. Dağlılar ardıcıl olaraq düzənliyin əhalisinə təzyiq edirdilər. Sonuncular dəf edirdilər, lakin onların müqaviməti siyasi və iqtisadi şəraitdən asılı idi. Dağlılar düzənliyə gah işçi və ya muzdur kimi, gah da işğalçı kimi girirdilər. Bə’zən onlar şəhərləri, bütöv dövləti özlərinə tabe və idarə etmək üçün kütləvi hücumlar təşkil edirdilər. Bu təhlükəyə Babilistan və Assuriya eyni cür yanaşmırdılar. Babillilər Şumer ən’ənələrini davam etdirərək (o öz ifadəsini En-Merkarın tarixində tapmışdı) mədəni tə’sir göstərməyə çalışırdılar (çalışırdılar ki, kontakt zonasında hibrid bufer dövlət səviyyəsi stimullaşdırılsın). (11; 38)\nBu sözlər bir neçə məsələni aydınlaşdırmağa ikan verir. Əvvələn, bu dövr Babil hakimiyyəti dövrüdür və artıq şumerlər hakimiyyətdə deyil. İkincisi, babillilərlə dağ əhalisi - lullubilər ərazi e’tibarilə çox yaxındır, münasibətlər yaxşı olsa, dağlar İkiçayarası üçün bufer zonadır. Üçüncüsü, dağ əhalisi - lullubilər və kaslar (kassilər) da sivil dövlət yaratmışlar və işçi qüvvəsi, qul kimi işlətmək üçün və ya şəhərləri, əhalini dolandırmaq üçün tez-tez Babilə hücumlar edirlər (halbuki bizim tarixçilər e.ə.I minillikdən tez Azərbaycan ərazisində dövlət tanımırlar). Və nəhayət, münasibətlərə En-Merkarın dövründən qalmış ən’ənələrin də müsbət tə’siri vardır (bu barədə bir qədər sonra danışılacaqdır).\nŞumerlərin qonşuları müxtəlif tayfalardan ibarət idi. İkiçayarasının şimalında sami tayfalarından olan akkadlar yaşayırdılar. Akkadlar fərqli şivələrdə danışırdılar. Tədricən onlardan assurlar və babillər əmələ gəlmişdir.\nİkiçayarasına yaxın mövqedə - Cənubi Azərbaycanın qərbində kuti tayfaları məskunlaşmışdı. Kutilər ilə qonşuluqda, Urmiya gölünün cənubunda - Cənubi Azərbaycan ərazisində lullubilər yaşayırdılar. Lullubi hakimi Anubanini öz hakimiyyətini Zaqroş dağlarına qədər genişləndirmişdi. Kutilərin və lulluların bir qismi III minilliyin əvvəlindən İkiçayarasında da məskunlaşmışdılar. Oppenheym yazır: «Lullubilər (lullu) də kutilər kimi dağ xalqı idilər... Qaya üzərində tapılmış İştarın təsviri və yazı göstərir ki, lullibilər akkadların ilk dövrlərində Mesopotamiya ilə əlaqəni müdafiə edirdilər». (11; 378)\nŞumerlərin birliyinə baxmayaraq, ətrafda böyük təhlükə yaranmışdı. İkiçayarasının şimal hissəsində sami tayfalarından güclü Akkad dövləti meydana gəlmişdi. E.ə.2287-ci ildə Akkad dövlətinin banisi Sarqon (akkad dilində Şarrumkenu - həqiqi, qanuni hökmdar) (e.ə.2316-2261) Şumerə hücum edir və Luqalqessi ilə birlikdə 50 Şumer hökmdarı məğlub olur. Sarqon Şumeri işğal edir. Şumer-Akkad dövləti yaranır. (7; 76-78) Akkad şəhərini də o saldırmışdır. Onun nəvəsi Naram-Suenin hakimiyyəti illərində (e.ə.2236-2200) Akkad arada itirdiyi qüdrətini yenidən bərpa edir. Naram-Suen özlərinə yaxın ərazidə yerləşən kuti və lullubilərlə də döyüşməli olur. Şarkalişarrinin (e.ə. 2200-2175) dövründə kutilər, elamlılar və samilər Akkad dövlətini tez-tez təhlükə altında qoyur. Kuti (quti) hökmdarı Elulumeş (e.ə.2177-2171) e.ə.2175-2172-ci illərdə Akkadı qəti məğlubiyyətə uğradır. Hökmranlıq kutilərin əlinə keçir. Kutilər öz yazılarını akkad dilində tərtib edir və Şumeri canişinlik şəklində idarə edirlər. Kutilər yüz ilə qədər orada hökmranlıq etmişlər. 21 kuti hökmdar adı mə’lumdur. Onların dilinin türk dili və ya Hind-Avropa dillərindən olduğu barədə fərziyyələr var. Oppenheym göstərir ki, «Bu xalqın öz dili vardı». (11; 377)\nUruk hakimi Utuhenqal son kuti hökmdarı Tirikanı məğlub edərək (e.ə.2104) hakimiyyəti ələ alır və kuti hakimiyyətinə son qoyur. Lakin tezliklə - e.ə.2097-ci ildə Utuhenqal sui-qəsdlə öldürülür və Ur şəhər hakimi Ur-Nammu öz oğlunu Uruka ensi tə’yin edir. Ur-Nammu (e.ə.2112-2103) III Ur sülaləsinin başçısı idi. Onun başçılığı ilə Şumer dövləti yenidən fəaliyyətə başlayır. Bu, sonuncu Şumer dövləti idi. Ur-Nammudan 100 il sonra - e.ə. 2003-cü ildə - III minilliyin sonunda elamlıların Ur şəhərinə basqını ilə Şumer və Akkadın minillik tarixi başa çatır. III Ur sülaləsinin ləğvindən sonra Şumer ərazisində İsin, Larsa, Mari, Babil, Eşuppa kimi şəhər dövlətləri yüksəlməyə başlayır. Babil şəhəri (bab-ili - allahın qapısı; yunanlar Vavilion deyirdilər) daha da güclənir, İkiçayarasının siyasi həyatında mühüm rol oynayan Babilistan dövləti (e.ə. 1894-1595) yaranır. Dövlətin banisi Sumuabum (e.ə. 1894-1881) idi. Babillilər amori - sami tayfaları idilər. Hələ e.ə.XVIII əsrin ortalarından Azərbaycanın qədim və güclü tayfalarından olan kassi (kaşşu, yunanlar kassi, kissi, kosoy deyirdilər) tayfası Babilistanın işğalına çalışır. 1742-ci ildə kassi hökmdarı Qandaş Babilistana hücum etsə də, bir nəticə hasil olmur. Nəhayət, onlar 1595-ci ildə Babili işğal edərək 1155-ci ilə kimi - 500 ilə qədər burada hökmranlıq etmişlər. II Aqum (e.ə. 1595-1571) özünü «Kassilərin, akkadların, Babilistanın və Kutilərin hökmdarı» adlandırmışdır. XV əsrin ortalarında kassi hökmdarı I Karaindaş özünə «Babilistan hökmdarı, Şumer və Akkad hökmdarı, kassilər hökmdarı və Kar-Duniaş hökmdarı» titulunu qəbul etmişdi. (Kar-Duniaş ya kassilərin keçmiş ölkə adı, yaxud da kassi allahı Duniaşın ölkəsi mə’nasında izah edilir.) (7; 104) Babildə yeni məbədlər tikilir və bunlar həm yerli allahlara, həm də kassi allahları Şumaliya və Şukamunaya ithaf edilirdi. Kassi hökmdarları Misir fironları ilə məktublaşırdılar. Misirdəki Əl-Amarna arxivindən I Kadaşman-Enlilin (e.ə.1374-1360) məktubları tapılmışdır. II Burna-Buriaşın (e.ə.1360-1335) Misir fironu Exnatona məktubları qalmışdır. Babilistan-Kassi hökmdarı III Kaştiliaşın vaxtında (e.ə.1230-1223) Assur hökmdarı I Tukulti-Ninurta (e.ə.1244-1208) Babilistana hücum edir. Ölkəni qarət edir, əhalini köləliyə aparır, Kaştiliaş əsir düşür. Lakin Tukulti-Ninurta sui-qəsdlə öldürüldükdən sonra Babildə yenidən yüksəliş başlayır və kassi hökmdarı Adadşumusur (e.ə.1194-1187) Assuriyanı özündən asılı vəziyyətə salır. Ancaq bu yüksəliş də uzun sürmür. E.ə.1158-ci ildə Elam hökmdarı I Şutruk-Nahhunti Babilistanı işğal edib, öz oğlunu taxta əyləşdirir. Babilistanda kassi sülaləsinə son qoyulur. Bu müddət ərzində kassilər (kassi padşahları) yalnız 1700-1230-cu illər arasında öz adlarını saxlaya bilmişlər. Son 8 kassi hökmdarının akkad adı daşıdığı qeyd edilir. (11; 60,377)\nBeləliklə, bütün Şumer ərazisi şumerlərin, akkadların və babillilərin vaxtında daim Azərbaycan kuti, lullubi, kassi dövlətləri ilə əlaqədə olmuş, lullubilərlə qardaşlıq münasibətində yaşamış, kutilər tərəfindən 100 il, kassilər tərəfindən 500 ilə qədər idarə olunmuşdur. Bu, hər iki ərazinin az qala birliyidir - mədəni, iqtisadi, siyasi birliyidir ki, bunu Şumer dastanları daha aydın göstərir. Qazıntılar və Şumer-Akkad rəvayətləri «Ümumdünya daşqını» deyilən daşqının olduğunu təsdiq edir. Şumer rəvayətinə görə, Yer üzərində insanlar hədsiz çoxalır. İnsanlar arasında olan naqis cəhətlərdən allahlar qəzəblənir və daşqınla onların kökünü kəsməyi qərara alırlar. Bu əhvalatı «Gilqamış» dastanının qəhrəmanı Gilqamışa Utnapiştim belə danışır: Sənin tanıdığın, Fərat çayının sahilində yerləşən Şuruppak şəhəri qədim şəhərdir, allahlar orada yaşayırlar. Böyük allahların qəzəbi ora gətirdi ki, onlar daşqın yaratmağı qərara aldılar; onların arasında ata Anu, onların məsləhətçisi, yenilməz Enlil, onların havadarı Ninurta, onların hakimi Ennuqi də vardı. Müdriklik allahı Ea onlarla söhbət etdi və onların qərarını qamış dəyəyə (daxmaya) söylədi: «Dəyə, dəyə! Divar, divar! Dəyə, eşit! Divar, başa düş! Şuruppak əhli, Ubar-tutunun oğlu, evini məhv elə, gəmi düzəlt, var-dövləti tərk elə, həyat axtar, şeylərə nifrət et, ürəyini (canını) yaşat. Gəmiyə bütün canlı varlıqlardan toxumluq yüklə. Qoy düzəltdiyin gəmi onun ölçüsünə uyğun olsun, qoy onun eni ilə uzunu bir-birinə uyğun olsun. Okeanda onun üstünü bağla.» (12; 264) Allah Ea allahların daşqın törədəcəyi xəbərini bu cür gizli şəkildə insanlara çatdırır - Ziusudra (akkad. Utnapiştim/Uqnapiştim) adlı dindar hakimə xəbər verir. Ziusudra (Utnapiştim) iri gəmi düzəltdirir, ailəsini, heyvan və quşlardan nümunələr yığır gəmiyə. Tufan başlayır, su, rəvayətə görə, 8 metr hündürlüyə qalxır. 6 gün 6 gecə külək, daşqın, fırtına ara vermir. 7-ci gün fırtına sakitləşir. Bəşəriyyət məhv olmuş, gilə qarışmışdır. Ubar-tutu oğlunun gəmisi Nisir (Kinipa) dağının təpəsində ilişib qalmışdır. Hər tərəf sudur. Dağ gəmini buraxmır. İştarın köməyi ilə gəmi xilas olur. Allahlar tökülüşüb gəlirlər öz qurbanlarının yanına. İştar deyir: «Allahlar... mən öz boynumdakı mavi cəhənnəm daşını qoy unutmayım, bu günləri mən unutmaram, mən onları əsrlərlə unutmaram! Qoy allahlar gəlib mənim mədhlərimi eşitsinlər, ancaq Enlil bura gəlməsin, çünki o, məsləhətləşmədən daşqın yaratmış və mənim adamlarımı məhvə məhkum etmişdir». (12; 265) Lakin Enlil də gəlir. O, sağ qalanlar olduğunu görüb qəzəblənir. O zaman Ea ona deyir: «Sən allahlar arasında ən müdrikisən, qəhrəmansan! Sən necə, necə məsləhətləşmədən daşqın yaratdın? Günahkarın günahını öz üstünə qoy, cinayətkarın cinayətini öz üstünə qoy, amma yazığın gəlsin, bütün bəşəri məhv etmək olmaz». (12; 265)\nZiusudranın gəmisi Nisir (Kinipa) dağı ətrafında xilas olur. Allahlar onlara əbədi həyat verir. Gəminin xilas olduğu yer - Kinipa (Nisir) dağı bizim Manna ərazisindədir.\nİngilis arxeoloqu Leonard Vulli Ur şəhərinin yerində apardığı qazıntılar zamanı (1922-1934) 18 metr hündürlükdə mə’bəd xarabalığı aşkar etmişdir. Məbədin bünövrəsi e.ə.IV minilliyin ortalarına aid təbəqəni təşkil edir. Bu təbəqədən aşağı 3 metr qalınlığında qum, lil və daşlardan ibarət təbəqə, sonra yenə mədəni təbəqə aşkar edilmişdir. Ərazidə bir neçə yerdə bu cür təbəqələr müşahidə olunmuşdur. Bu göstərir ki, Ubeyd dövründə, bəlkə də ondan əvvəl bu yerlərdə Dəclə və Fərat çaylarının daşması nəticəsində böyük fəlakət olmuş, çoxlu insan tələfatı baş vermişdir. Bu mə’lumat ubeydlərdən şumerlərə çatmış, sonralar «Nuh daşqını» adı ilə Tövrata və Qurana da düşmüşdür. Lakin bu kitablardan daha əvvəl Nuh tufanı barədə mə’lumat «Bilqamıs» dastanında verilmişdir. Tarixi şəxsiyyət hesab olunan (təqr.e.ə.2800-2700-cü illər arası) Bilqamısın təsviri prosesində təhkiyəçi deyir:\nO hər sirri bilərdi, o hər şeyi görərdi,\nŞumerlərin gil lövhələrdə Daşqın haqqında mə’lumatını ilk dəfə ingilis alimi Corc Smit oxumuşdur. Şumer yazılarında daşqın təsdiq edilir: eger a-ma-ru ba-ur-ra-ta İnanna nin-kur-kur-ra-ke... a-nam-til-la-ka mu-un-ne-sud-sud ‘posle toqo, kak navodnenie konçilosğ, İnanna, vladıçiüa vsex stran... vodu jizni im izlila’ - daşqın qurtaran kimi bütün ölkələrin hakimi İnanna ...suyu onların həyatından kənar etdi.\nNuh (Noy) - Adəm və Həvvanın nəslindən sayılır, o, tufan zamanı böyük fədakarlıqlar göstərmişdir. Yuxarıdakı qeydlərdən göründüyü kimi, «Bilqamıs» dastanında onun adı Ubar Tutunun oğlu Utnapiştim şəklində işlənmişdir.\nNuh daşqını qədim dünyanı daim məşğul etmiş, tarixi hadisələrin vaxtını çox zaman həmin daşqının vaxtı ilə müəyyən etməyə çalışmışlar. Alman alimi F.Deliç göstərir ki,» babillilər öz tarixlərini iki böyük dövrə - Daşqınaqədərki və daşqından sonrakı dövrə bölürlər; bu Daşqın bütün böyük çayların dənizə tərəf yön aldığı və zəlzələli, qasırğalı və ya ildırım kimi axıntılı, xüsusi növ dəhşətli bir tufan olmuşdur».(13; 14-15)\nNuh tufanı haqqında Bibliyada verilən mə’lumat da şumerlərdən alınmışdır: «...tufan barədə Babil mifinin özü də əslində ilk Şumer qaynağından götürülmədir».(14; 175) Nuhun gəmisi, dediyimiz kimi, Cənubi Azərbaycan ərazisindəki Kinipa dağının ətəklərində xilas olmuş, ilk dəfə o yerlərdə torpaq görmüş və gəmidəkilər sahilə çıxa bilmişlər. Nuh tufanı ilə bağlı əlamət və miflər Şimali Azərbaycan ərazilərində də geniş yayılmışdır: «Xalqımızın yaddaşında hələ çox qədim zamanlardan «Nuh peyğəmbər», «Nuh tufanı», «Nuh gəmisi» anlayışları var. İndinin özündə Naxçıvan ərazisində «Gəmiqaya» adlı bir dağ yad edilir. Bunlar çox söz deyir və bu məzmunun, bu təsəvvürün bizim üçün doğma olduğuna, məhz Şumer əcdadlarımızdan keçib gəldiyinə şübhə yeri qoymur...» (15; 146)\nEl arasında Cəbrayıl rayonu ərazisindəki Diri dağlarına verilən ad da Nuhla əlaqələndirilir. Babalardan belə bir əfsanə qalmışdır: İnsanlar dağın sinəsində əkin-biçinlə məşğuldur. Mazan oğlan ətrafda oynayır, nənəsi çörək salır. Elə bu zaman Nuh tufanı, daşqın başlayır. Bunu görən nənə Mazana deyir ki, çıxsın dağın başına. Nənə özünün dağa çıxa bilməyəcəyini hiss etdiyi üçün çörəyi yarımçıq qoya bilməyəcəyini bəhanə edir. Oğlan çətinliklə dağın zirvəsinə qalxır və suyun getdikcə yaxınlaşdığını görür. Son ümid Dik daşdır, oğlan çətinliklə Dik daşın üzərinə qalxır. Bir neçə gündən sonra su yatmağa başlayır. Bu zaman bir qoca oğlana yanaşır. Bu, Nuh babadır. O, oğlanı Dik daşın üzərindən endirir, onun sağ qalmasına təəccüb edir. Gəzdiyi yerlərdən yalnız burada canlıya, diriyə rast gəldiyi üçün qoca bu dağa «Diri» adı verir (diri - tir - yaşamaq, tiriq - canlı, diri sözləridir.10; 562) Nuhun gəmisi geri qayıdarkən qoca öz nəvəsi Sənəmi oğlana verir. Mazan böyüyüb güclü bir pəhləvan olur. Sənəmlə evlənir, oğul-uşaqları olur. Sonralar el sənətkarı Qurbani də bu nəsildən yaranır.\nDiri dağının döşündə Mazan nənənin qəbri indi də durur. Z.İ.Yampolski qəbri madərşahlıq dövrünün yadigarı saymışdır. (44; 214) Onu da qeyd edək ki, bu əfsanə ilə bağlı Dik daşın, nənənin çörək taxtası, kündələri və s.-in Diri dağının döşündə daşa dönmüş şəkildə qalmaqda olduğu barədə də əfsanələr vardır.\nDiri dağının ətəyində yerləşən balaca Xələfli kəndinin sakini Bilal Fərəc oğlu (özünü Qurbaninin nəslindən sayır) bu əfsanəni nəzmə çəkmişdir. Nümunə üçün bir neçə misrasını qeyd edirik:\nMöhtəşəm bir qaya vardır Diri dağın zirvəsində,\nO zirvədə qartallardı ucalığın zirvəsində.\nBu, Dik daşdır, vüqarı var, bir igidi xatırladır...\nDiri dağ ətrafı qalın meşəlik,\nMeşədə heyvanlar, qayada kəklik...\nMeşəlik, qayalıq arasında kənd,\nKeçilməz qayalar bu kəndə bir bənd.\nBurda göy otlaqlar, dumduru sular,\nBurda meyvələrdən sanki bal damar.\nİlin gümrah vaxtı bahar ayıdır,\nİşə sübhdən gedən gecə qayıdır.\nNuhun dövrü imiş bu vaxt, bu dövran,\nFəlakət baş vermiş, qırılmış insan.\nNuh tufanı adlı tufan başlamış,\nSular ərşə qalxıb dağları aşmış... (45; 78)\nNuhun gəmisinin qonşu Naxçıvan ərazisində daşqın zamanı bir sıra dağlara yan aldığı və Nuhun onlara Ağrıdağ, İnandağ, Kəmki, Gəmiqaya adlarını verdiyi barədə «Nuhun tufanı» adlı əfsanə də bu cəhətdən maraqlıdır. (bax: 16; 66-69) Daşqın haqqında hind əfsanəsi də vardır. Əfsanə e.ə. I əsrdə Vedaların kommentariyasında qeydə alınmışdır. Manu su götürüb əlini yumaq istərkən əlinə bir balıq düşür. Balıq deyir: «Məni böyüt, səni xilas edərəm». «Sən məni nədən xilas edəcəksən?» - deyə soruşduqda balıq cavab verir: «Bütün canlıları daşqın aparacaq, səni ondan xilas edərəm». Manu balığı böyüdür, dənizə atır. Balıq bir gəmi qayırıb daşqın, tufan günü gəmiyə girməyi tapşırır. Daşqın başlayır. Balıq gəlib gəmini yedəyinə alıb şimal dağlarına çatdırır, dağı göstərib deyir: «Budur, mən səni xilas etdim. İndi gəmini ağaca bağla ki, su səni aparmasın. Hələlik sən dağın başında olacaqsan. Su yatmağa başlayanda tədricən (aşağılara) düşə bilərsən». İndi həmin dağ «Manu enişi» adlanır. Daşqın bütün canlıları aparmış, yalnız Manu qalmışdır. (12; 382-383) («Mahabharata» - «Bharat nəslinin böyük döyüşü haqqında povest» 18 kitabdan, 90 min beytdən ibarətdir və e.ə. I minilliyin 2-ci yarısında bir neçə əsr ərzində yaranmışdır.) Şumer mətnləri çox rəngarəng məsələləri əhatə edir: inzibati aktlar (Ur, Uruk şəhərlərinin, III Ur sülaləsinin nəhəng arxivi, Nippur, Laqaş, Drehem və Coxa sənədləri), çar yazıları (xüsusilə Laqaş şəhərində tapılmış yazılar), ədəbi əsərlər - himnlər, ağılar, andlar, dualar, məhkəmə qanunları, məsəllər və miflər... Yaxşı cəhət budur ki, çar yazıları həm akkad, həm də şumer dilində yazılmışdır. «O dövrün zəngin ədəbiyyatı tam şəkildə bir xeyli informasiya vermək imkanına malikdir...» (11; 50) Bu cəhətdən Şumer qəhrəmanlıq dastanları xüsusi əhəmiyyətə malikdir.\nQədim şumerlərin yaratdığı doqquz qəhrəmanlıq dastanı mə’lumdur. Bu dastanların çoxu qədim Azərbaycan dövləti Aratta ilə bağlıdır. Dastan qəhrəmanlarının bir qismi - En-Merkar, Luqalbanda və Bilqamıs tarixi şəxsiyyətlərdir.\n«Bilqamıs» dastanı sonralar yaranmış türk dastanları ilə sıx bağlıdır. Dastanın qəhrəmanının adı sonrakı türk dastanlarının bir sıra qəhrəmanlarının adları ilə eyni quruluşludur.\nDastanın əsas qəhrəmanının adı müxtəlif variantlarda qeyd olunur: Bilqamıs/Bilgəmis/Bilqamış/Bilqameş və ya Gilqamıs /Gilqamış/ Gilqameş. Bu adla qədim türk qəhrəmanlarının adları - Alpamıs/Alpamış (özbəklərdə), Buğrancı oğlu İlalmış/İlalmıs, Tərsuzamış/Tərsuzamıs («Dədə Qorqud kitabı»nda) adları arasında oxşarlıq və ahəngdar səslənmə təsadüfi olmayıb, bu qəhrəmanların bir mə’nəvi telə bağlılığına, «qardaşlığına», bir ana kökdən çıxdığına, bir qaynaqdan gəldiyinə şahidlik edir. (15; 75) E.Əlibəyzadə yazır: «Təkcə «Bilqamıs» dastanında özünü göstərən başqa mə’nəvi keyfiyyətlər bir yana, üç mühüm amil - dil, el - dövlət (Uruk), inam (Tənqri/Tanrı) Şumer və müasir türk xalqlarının bir kökə bağlı olduğu fikrini söyləməyə əsas verir. Belə bir səsləşməni, beş min illik bir vaxtı, məsafəni keçib gələn və dəyişməyən üç mühüm mə’nəvi amili dünya xalqlarının heç birində tapmaq mümkün deyil». (15; 76)\nDastanlardan biri «En-Merkar və Arattanın ali kahini» («En-Merkar i verxovnıy jreü Arattı») adlanır. Başqa dastanlara nisbətən bu dastan daha yaxşı qalmışdır. Dastanı Şumer dilindən S.N.Kramer tərcümə etmişdir. Dastanın əsas qəhrəmanı En-Merkardır. O, mifik qəhrəman sayılsa da, Şumerlərin çar siyahısında adı vardır. (11; 387; 12; 258-276) Dastanda Uruk hökmdarı ilə Aratta hökmdarı, Uruk şəhər dövləti ilə Aratta dövləti arasındakı münasibətlərdən bəhs edilir. Hadisələr e.ə. III minilliyin 1-ci yarısına aiddir. Uruk hökmdarı En-Merkar Arattanı özünə tabe etmək istəyir, bunun üçün ilahə İnannanın gücündən istifadə etməyə çalışır və ona müraciət edir: «...O zaman baş kahin, Zamuş ölkəsindən İnannanın işıqlı ürəyi ilə seçilmiş allah Utunun oğlu En-Merkar öz ağasına, mehriban hakimə, işıqlı İnannaya dua edir: «Mənim ağam İnanna, Uruk üçün (Arattanın adamları) qoy qızıl və gümüş işləyib hazırlasınlar, ...sənin yaşadığın işıqlı mənzil ziynətlənsin, onun içərisinə qurbanı mən gətirərəm! Aratta Uruka tabe olsun! Arattanın əhalisi öz dağlarının dağ daşını qoy gətirsinlər, qoy mənim üçün böyük mə’bəd tiksinlər, qoy böyük mə’bəd düzəltsinlər! Böyük mə’bədi, allahlar mə’bədini qoy işıqlı eləsinlər! Qoy Kulabada mənim ayinlərimi düzgün icra etsinlər!» (12; 269) Lakin Aratta hökmdarı (onun adı çəkilmir, en - ‘kahin-hökmdar’ adlandırılır) böyük ustalıqla ölkəsini müdafiə edir, En-Merkarla məsələni tarixdə ilk dəfə sülh yolu ilə həll edir, ona, onun ölkəsinə daş, lacivərd, qızıl, gümüş göndərir, əvəzində ondan taxıl alır. Bütün əlaqələr qasid vasitəsilə olur. Qasid «Qara dağı» aşır, yeddi dağı keçir, Aratta ölkəsinə gəlir və hökmdarının istəklərini Aratta kahininə çatdırır. Görünür, bu ölkələr əvvəllər yaxın qohumlar tərəfindən idarə olunan əyalətlər şəklində qurulmuş, daha güclü görünən bir mərkəzdən idarə olunmuşdur. İndi elə dövrdür ki, hər iki tərəf güclənmişdir, özlərini müstəqil dövlət kimi aparmaq istəyirlər. Lakin allahları yenə də birdir - Enlildir, İnannadır, İştardır... Ona görə də Uruk kahininin sifarişini eşitdikdə Arattanın baş kahini təəccüblənir və öz ağasına belə bir cavab aparmağı qasidə tapşırır: «Mən - ali kahin, (ilahə İnannanın) pak əli ilə tə’yin olunmuşam. Bütün əhalinin hökmdarı, müqəddəs İnanna Arattaya, pak mərasimlər ölkəsinə həqiqətdə məni gətirib. Arattanın qarşısındakı böyük dağlarda dəqiq şəkildə məni qapı qoyub. Aratta Uruka necə itaət edə bilər? Aratta Uruka itaət etməyəcək, de ona!»(12; 271) Onu da qeyd edək ki, Aratta hökmdarı «ali kahin» adlandırıldığı kimi, dastanda En-Merkar da ali kahin adlandırılır: «Ali kahin (yə’ni En-merkar) işıqlı İnannanı dinlədi». (12; 269) En-Merkar İnannaya dua etdikdən sonra İnanna ona məsləhətlər verir. Bu cəhət göstərir ki, Uruk və Aratta dövlətləri eyni tipli, eyni hüquqlu dövlətlərdir. Heç bir dastan yalnız uydurmalardan ibarət olmur, mütləq müəyyən tarixi izləri də mühafizə edib saxlayır. O cəhətdən bu dastanda maraqlı məsələlər vardır. Dastan çox aydın şəkildə uruklularla arattalıların bir kökdən olduqlarını, bir dildə danışdıqlarını göstərir. En-Merkar müdrik qasidi yenidən Aratta hökmdarının yanına göndərir və ona belə bir tapşırıq verir: «Böyük dağlardan keçib (Arattanın ali kahininə) tərəf get. Arattanın ali kahininə de və əlavə et: «...Nə vaxtsa ilan da yox idi, əqrəb də yox idi, goreşən də yox idi, şir də yox idi, it də yox idi, canavar da, qorxu da yox idi, dəhşət də, adamların rəqibi də yox idi. Həmin günlərdə şumerlərlə bir dildə danışan Şubur dağı və Hamazi vilayəti, böyük ən’ənələrin böyük dağları, hər bir şeyi olan Ur ölkəsi, təhlükəsizlikdə rahat ömür sürən Amurru ölkəsi - bütün əhali və Enlilə itaət edən bütün xalq bir dildə mədhiyyələr oxuyurdu». (12; 270) «Enlilə itaət edən bütün xalq» dedikdə Şumer əhalisi də, arattalılar da nəzərdə tutulur. Bu əsərdə Aratta əhalisi daim «pak mərasimlər ölkəsinin əhalisi» («lödi stranı çistıx obrədov») adlandırılır. Diqqət edilsə, dağ əhalisinin yerləşdiyi ərazidə Şubur dağı var. B-m keçidi ilə bu elə Şumer’dir. Y.B.Yusifov Arattanın indiki Cənubi Azərbaycan ərazisində yerləşdiyini və tarixdə izi qalmış ilk Azərbaycan dövləti olduğunu sübut etmişdir. Müəllif indiki Süleymaniyyə vilayətində Qaradağ yer adının qalmaqda olduğunu qeyd etməklə yanaşı, e.ə..VIII əsrdə II Sarqonun yeddi dağı aşıb, Aratta çayını keçib Mannaya daxil olduğunu göstərən qədim mənbə haqqında da mə’lumat vermişdir. Deməli, Aratta həm ölkənin, dövlətin adı, həm də indiki Cənubi Azərbaycan ərazisində çay adı olmuşdur. Y.B.Yusifovun belə bir mülahizəsi də var ki, ola bilər, II Sarqonla bağlı kitabədə abidə müəllifi «Aratta çayı» yox, sadəcə «Arattanın çayı» demək istəmişdir. (7; 125-127) Maraqlı cəhətdir ki, ətrafında o qədər şəhər dövlətləri ola-ola, En-Merkar nə üçün nisbətən aralıda yerləşən, yeddi dağ aşaraq mə’bəd tikintisi üçün ustalar gətirtməyə, daş gətirtməyə, mis, qızıl, gümüş gətirtməyə çalışdığı Arattaya müraciət edir? Həm də dastanda Arattaya hüsn-rəğbət var, ilahə İnanna onu daim qoruyur, Aratta hakimi hazırcavablığı və müdrikliyi ilə seçilir. Elə bil, bu dastan uruklular tərəfindən deyil, arattalılar tərəfindən yaradılmışdır. Hər halda, Uruk dövləti güclənmiş olsa da, Arattanı özündən asılı vəziyyətə salmağa çalışsa da, razılaşma və xoş münasibət aydın görünür. Bunlar göstərir ki, uruklularla arattalılar arasında etnogenetik əlaqələr, qohumluq əlaqələri vardır. En-Merkarın göndərdiyi qasid Aratta hökmdarına öz hökmdarının (En-Merkarın) sifarişini çatdırarkən «Sənin atan, mənim ağam məni sənin yanına göndərdi» (12; 270) deyir. Yaxud başqa bir dastanda Aratta hökmdarı En-Merkarı özünün böyük qardaşı sayır, bir ananın övladı olduqlarını bildirir: «Ana bətnində belə mən sənə tay deyildim»- deyir. Aratta və Uruk dövlətlərini əlaqələndirən bu dastandan bu cür xoş bir təəssürat qazanmaq olur. Digər bir şumer dastanı «Uruk və Aratta» adlandırılmışdır. Bu ad dastanın məzmunundan doğur. Aratta hökmdarı En-Sukuşsiranna Uruk hökmdarı En-Merkardan tələb edir ki, onun hakimiyyətini tanısın və ilahə İnannanın Arattaya köçürülməsinə imkan versin. En-Merkar Arattanın Uruka tabe olmalı olduğunu və allahların iradəsi ilə İnannanın Urukda qalacağını (söhbət İnannanın heykəlindən gedir) bildirir. Aratta hökmdarı öz köməkçisi kahin Ur-Qirnunnanı Uruku tabe etməyə göndərir. Kahin Uruka gəlib müqəddəs pəyəyə girir, inək və keçini dilə tutur ki, süd və qaymaq verməsinlər. Bunun nəticəsində Uruk pis vəziyyətə düşür. Bu zaman Nidaba ilahəsinin iki çobanı Aratta maşmaşı (vəziri) Ur-Qirnunnanı tutub öldürür. Aratta hökmdarı məcbur olub En-Merkarın yanına elçi göndərir və bu sözləri çatdırmağı tapşırır: «Ey sən, İnannanın istəklisi, təkcə sən şöhrətə layiqsən. ...Aşağı torpaqlardan yuxarıya kimi sən yeganə hökmdarsan, mən isə sənin arxanca gedirəm. Ana bətnində belə mən sənə tay deyildim, sən mənim böyük qardaşımsan (fərqləndirmələr bizimdir - Q.K.) Mən heç bir zaman sənə tay ola bilmərəm». Beləliklə, Aratta Urukdan asılı vəziyyətə düşür. Lakin bu asılılıq nisbi xarakterdə olub, daha çox dostluq, qardaşlıq əlaqələrinə əsaslanır.\nDastandan aydın olur ki, Uruk və Aratta hakimləri qardaş olmuşlar, bir qarından doğulmuşlar. Və həm də Urukdan Arattaya qədər («aşağı torpaqlardan yuxarıya kimi») qardaş tayfanın ixtiyarında olmuş, lakin onlardan bu və ya digəri gücləndikcə qoruyucu ilahəni - İnannanı öz şəhərinə, öz ölkəsinə aparmağa çalışmış, öz üstünlüyünü o birinə tanıtmaq istəmişdir. Hər iki dastanda urukluların üstünlüyü nəzərə çarpır. Şumer mədəniyyətinin üstün mövqeyi, oradakı inkişaf Uruk və Aratta münasibətlərində özünü bu cür göstərir: Üçüncü dastan - «Luqalbanda və En-Merkar» dastanı Aratta ilə Urukun yaxınlıq, qohumluq əlaqələrini daha aydın göstərir. Dastandan aydın olur ki, indi Aratta ilahə İnannanın məskənidir. Urukun vəziyyəti isə pisdir. Martu (sami) tayfaları Uruku mühasirə etmişlər. En-Merkar uzaq səfərdən İmduqud quşunun köməyi ilə Uruka qayıdan Luqalbandanı Arattaya göndərir ki, İnannanı xəbərdar etsin və arattalılar köməyə gəlsinlər. Luqalbanda yeddi dağ aşaraq Arattaya çatır. Vəziyyəti ilahə İnannaya söyləyir. İnanna Uruku xilas etmək üçün məsləhətlər verir. Bu dastanda Aratta Urukun dar gündə köməyinə gələn müttəfiqi, yaxını, dostu kimi təsvir edilmişdir. «Luqalbanda və Hurrum» adlanan dördüncü dastanda En-Merkar Arattaya yürüş etmək istəyir. Lakin Hurrum ölkəsində (Aratta ilə Elam arasında) Luqalbanda xəstələnir. Onu ölmüş bilib Hurrum dağında qoyurlar. Luqalbanda iki gündən sonra allahların (Utu, İnanna, Sin) verdiyi «həyat yemi»,» həyat suyu» ilə sağalır. Dastanın ardı pozulmuş olduğundan səfərin sonu bilinmir. Qalan dastanlar Uruk və Kiş şəhər dövlətləri arasındakı mübarizədən («Gilqameş və Ata») və Uruk hökmdarı Gilqameşin macəralarından bəhs edən «Gilqameş» dastanlarıdır. Tarixçilər özləri də e’tiraf edirlər ki, «Şumer dastanlarında heç bir ölkəyə Aratta qədər diqqət yetirilməmişdir. Şumerlər bu ölkə ilə yaxından təmasda olmuşlar». (7; 129) Lakin biz bu qənaətdəyik ki, şumerlər Arattanı özlərininki saymış, öz qardaşları hesab etmişlər. Şəhər dövlətləri (Uruk və Aratta) arasında dostluq, yaxınlıq, qardaşlıq münasibətləri ilə yanaşı, bu və ya digər dövlətin üstünlük iddiası ilə əlaqədar narazılıqlar da olmuşdur. Bütün bunlar ən qədim dövrlərdə Şumerin Arattadan ayrıldığını bir daha təsdiq edir. Aratta sakinlərindən fərqli olaraq, şumerlərin gəlmə olduqları və Azərbaycan ərazilərindən İkiçayarasına endikləri mə’lumdur. Son dövrlərdə qəbul edilmiş əsas fikir bundan ibarətdir ki, şumerlər İkiçayarasına Zaqroş zonasından - Arattadan keçmişlər: (bax: 1; 115)\nArattalılarla şumerlərin qohumluğunu göstərən bir cəhət də onların eyni allahlara sitayiş etmələridir. Şumer allahı Dumuzi Arattaya da himayədarlıq edir. Şumerlərə məxsus bərəkət və məhəbbət ilahəsi İnanna (akkadlarda İştar) Arattanın da bərəkət və məhəbbət ilahəsidir. Urukun baş kahini En-Merkar İnannaya üz tutaraq arattalıların daş, ağac gətirərək Urukda parlaq bir mə’bəd tikmələrini, qızıl-gümüşlə bəzəmələrini arzulayır - İnanna orada əbədi rahatlıq tapsın. İnannanın heykəli Aratta mə’bədində də var. Aratta İnannanın da doğma evi hesab olunur. İnanna həm də «müdrik dağ xanımı» adlandırılır. Bunlar bir daha göstərir ki, şumerlərin əvvəlki məskəni dağlar olmuş, onlar İkiçayarasına dağlardan enmişlər. İnanna En-Merkara Arattaya qasid göndərməyi məsləhət görür. «Qoy qasid Suzdan, Anşandan keçsin, parıltılı dağları qalxsın, parıltılı dağları ensin, Arattanın baş kahininin yanına getsin». Qasid iki dövlət arasında geniş əlaqələr yaradır, axırda En-Merkar özü Arattaya gəlir. Şumer heyvandarlıq allahı, İnannanın sevgilisi Dumuzi (Tammuz) Arattanı da himayə edir və s. Beləliklə, şumer dastanları Şumer - Aratta qohumluğunu sübut edir. Bunun özü də böyük mənbədir. Lakin, şübhəsiz, bu iki xalqın dil qohumluğunun sübutu üçün yazılı materialların tədqiqi vacibdir. Bunun üçün şumer mixi yazılarının xüsusiyyətləri və oxunma vəziyyəti barədə mə’lumat almaq faydalı olardı.


İnternetlə tanış olub evlənən ilk cütlük: 20 il sonra - FOTOLAR\nKaliforniya sakinləri Bill və Freddi Ştrauss dünyada internetdə tanış olub evlənən ilk cütlük hesab olunur.\nPublika.az xarici mətbuata istinadən xəbər verir ki, bir-birini tanışlıq saytında tapıb evlənən cütlük bu il həmin hadisənin 20 illiyini qeyd edirlər. Cütlük 1995-ci ildə bəsit "Match.com" saytında tanış olub, 3 ildən sonra isə ailə həyatı qurub.\n72 yaşlı Freddi deyir: "Biz internetlə tanış olub evlənən ilk cütlük hesab olunuruq. İnternetlə özümə sevgili axtardığım haqda rəfiqələrimə dedikdə, onlar çox təəccübləndilər. Çünki internet yeni texnologiya idi və bu azmış kimi, bir çox insanların onlayn tanışlıq saytlarından heç xəbəri də yox idi. Lakin dostlarım Billə tanış olduqdan sonra seçimimdə yanılmadığımı anladılar".\nMaraqlısı odur ki, 20 il bundan qabaq internetdə şəkil yerləşdirmək asan olmayıb. Bill də öz səhifəsində şəklini qoymağın yollarını bilmirmiş. Onlar bir həftə yazışdıqdan sonra telefonla danışmağa başlayıblar. Daha bir həftədən sonra isə Freddi və Bill görüşməyə qərar verib.\nHazırda 76 yaşı olan Bill ilk görüş zamanı qadını Çin restoranlarından birinə dəvət edib. O, menyuda ən bahalı yeməyi sifariş etməklə Freddini məftun etməyə çalışıb. Lakin yeməyin hesabı gəldikdə, Billin ödəməyə pulu olmayıb. Bu zaman Freddi 5 dollar verməklə onu pis vəziyyətdən çıxarıb. Onların ilk görüşü uğursuz başa çatsa da, Bill Freddini ikinci dəfə görüşə dəvət edərək 5 dollarını qaytarmaq istəyib. Beləcə, onlar dəfələrlə görüşməyə başlayıblar. Tezliklə Bill Freddinin evinə köçüb. 3 ildən sonra isə onlar nikaha giriblər.


Təhsil xəbərləri. H.4\nBakı məktəblərində nə qədər “Sağlam təhsil” sinifləri var?\n“Sağlam təhsil-sağlam millət” layihəsi çərçivəsində Bakıda 38 ümumi təhsil müəssisəsində 194 “Sağlam təhsil” sinfi fəaliyyət göstərir.\nMüəllimlərin işə qəbulunda ciddi dəyişiklik\n"Müəllimlərin işə qəbulu müsabiqəsinin (MİQ) texniki idarə olunması, yəni, imtahanların sayının çoxaldılması və namizədlərə daha əlverişli şəraitin yaradılması üçün bütün imkanlardan istifadə olunur.\nMaaşları artan təhsil işçiləri:... - SİYAHI\nPrezident İlham Əliyevin dünən imzaladığı yeni iki sərəncamla təhsil işçilərinin əməkhaqları artırılıb.\n9 illik təhsil səviyyəsi üzrə buraxılış imtahanı nəyin əsasında tərtib ediləcək - RƏSMİ\n9 illik buraxılış imtahanının hansı formada və neçə mərhələdə keçiriləcəyi ilə bağlı dəqiq məlumat yoxdur. Tarixlər DİM tərəfindən ilin əvvəlində açıqlanacaq.\nMəktəbdə yeniyetmə yaşında olan qızlara və oğlanlara fiziki görünüşləri ilə bağlı neqativ fikirlərin deyilməsi onların bullinqə məruz qalmasına səbəb olur və aqressiya doğurur. Qızlara “sən köksən”, “ayaqların əyridir”, ....\nADPU-nun 3 filialının fərqli aqibəti olacaq\nADPU-nun 100 illik yubileyi qeyd olunub - YENİLƏNİB\nAzərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin (ADPU) 100 illik yubileyinə həsr olunan mərasim keçirilib.\nAli təhsilli müəllimlərin maaşı nə qədər olmalıdır?\n“Təhsil sistemimizdə 255 minə yaxın işçi çalışır. Onların heç də hamısı təhsilverən deyil”.\n“Bildiyimiz kimi, British Councilin ölkədəki əsas missiyalarından biri ingilis dilinin inkişafı və təbliğidir.


Son günlər bəzi erməni saytları məlumat yayıb ki, Echimiədzində yerləşən “Humanitar mina təmizləmə və ekspertiza” mərkəzində təlim keçmiş ermənistanlı mina təmizləyənlərin növbəti – 6-cı qrupu Suriyaya gedəcək.\nBu məlumatı oxuduqda mina problemləri ilə məşğul olan hər bir insanın ağlına ilk gələn fikir “özünə umac ova bilmir, başqasına əriştə kəsir” məşhur atalar məsəlimiz olur. Belə ki, Ermənistan hökumətinin rəsmi məlumatına görə 5.7 kv.km. ərazinin minalarla çirkli olması təsdiq olunmuş və əlavə 3.8 kv.km. ərazidə isə minaların olması ehtimalı var. Ermənistanın 11 vilayətindən dördündə minalara rast gəlindiyi bildirilir. Aydın məsələdir ki, Azərbaycanla sərhəddə minalar var, Türkiyə ilə sərhəddə isə minalar hələ keçmiş SSRİ dövründə basdırılıb, Gürcüstanla sərhəd barəsində dəqiq informasiya verilmir. Rəsmi məlumatlara görə, 2017-ci ildən Ermənistanda mina təmizləmə əməliyyatları aparılmır. “Gələcək imkanların qeyri-müəyyənliyi və maliyyə səbəbindən ümumiyyətlə Ermənistanda mina təmizləmənin son tarixi bilinmir”.\nBunlar Ermənistan hökumətinin Piyadalar Əleyhinə Minaların Qadağan Olunması Uğrunda Beynəlxalq Kampaniyanın hər il yenilənən “Landmine Monitor Report” layihəsinə verdiyi bu rəsmi məlumatlardır. Həqiqətən də Ermənistan Respublikası humanitar mina təmizləmə əməliyyatlarında səmimi iştirak etmək istəyirsə, minaların qadağan olunmasını nəzərdə tutan BMT Konvensiyasına qoşulmasa da, bu Konvensiyadan irəli gələn məsələləri, birinci olaraq öz ərazilərini minalardan təmizləməklə insanlarının təhlükəsizliyini təmin etməli, piyadalar əleyhinə mina istehsalına və istifadəsinə son qoymalıdır. Ermənistanda istehsal olunan minalar sonradan Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində istifadə olunur, Azərbaycan Ərazilərinin Minalardan Təmizlənməsi üzrə Milli Agentlik dəfələrlə üzərində Ermənistanda istehsal olunduğu bildirilən minaları zərərsizləşdirib.\nMəlumat üçün bildiririk ki, BMT standartlarına uyğun humanitar mina təmizləmə əməliyyatı böyük maliyyə vəsaiti tələb edir. Bütün bunlardan sonra kasıb Ermənistanın Suriyada humanitar mina təmizləmə missiyasında iştirak etməsi Ermənistandakı mina təmizləmə mərkəzinin indiyədək əsas donoru olmuş ABŞ-ı narazı salıb. ABŞ müxtəlif proqramlar çərçivəsində Ermənistanda və onun işğal altında saxladığı Azərbaycan ərazilərində humanitar mina aksiyalarının həyata keçirilməsinə küllü miqdarda maliyyə vəsaiti ayırıb. İndiyədək bu vəsait Ermənistana ayrılıqda, Dağlıq Qarabağda fəaliyyət göstərən Halo Trust təşkilatına ayrıca verilirdi. Lakin son zamanlar verilən məlumatlarda bildirilir ki, ABŞ hökuməti bu maliyyə yardımlarını dayandırmaq qərarına gəlib və bu barədə Ermənistana bildirib. Aydın məsələdir ki, ABŞ-ın belə qərar verməsinə səbəb onun patronajı altında olmayan bir missiyada heç bir maliyyə imkanı olmayan Ermənistanın başqa bir ölkənin yedəyində gedərək Suriyada humanitar mina təmizləmə əməliyyatında iştirak etməsidir.\nMaraqlı bir vəziyyət yaranıb. Ermənistan maliyyə vəziyyəti imkan vermədiyinə görə öz ərazilərini minalardan təmizləyə bilmir, beynəlxalq donor ictimaiyyətindən kömək istəyir, amma Suriyada humanitar mina təmizləmə əməliyyatı həyata keçirməkdə iştirak edəcək. Belə yerdə başqa bir misal yada düşür: əlin yağlıdırsa, öz başına çək!\n14:54 17 Sentyabr 2020


Çərşənbə 21 Aprel 2021 / 13:15\nAndroid telefonu olan Facebook istifadəçilərinə yeni xəbər var. “Apple” istifadəçilərinə daha əvvəl gələn bu xüsusiyyət Android həvəskarlarına artıq yeniləmədən sonra gələcək. Facebook Android telefon işlədən istifadəçilərinə yeniləmədən sonra HD video funksiyasını təqdim edəcək. Facebook sosial şəbəkəsində istifadəçilər HD videolar yükləmək istədikləri zaman müxtəlif məhdudiyyətlərə görə istədikləri kimi videolar paylaşa bilmirdilər. “Facebook Live” ilə Youtube və digər rəqiblərindən xeyli öndə olmağı bacaran Facebook artıq Android mobil telefonlara HD videolar yükləməyi təmin edəcək yeniləməni paylaşıb. Bu funksiyanı Androidlərdə aktiv hala gətirə bilmək üçün “Upload Videos in HD / Videoları HD olaraq yüklə” variantını açmaq lazımdır.\nİllər sonra otellərə addım atdığınızda tamamilə fərqli xüsusiyyət və qeyri-adi xidmət anlayışı ilə qarşılaşacaqsınız. Mütəxəssislər bununla bağlı bəzi ipucularını veriblər. İlk olaraq müştərilərin ixtiyarına robot köməkçilər veriləcək. Dilinizdə danışacaq, ağlınızda olan bütün suallara cavab verə biləcək bu robotlar sizi hava limanında qarşılayacaq, oteldə bütün işlərinizdə köməyinizə gələcək, hətta istədiyiniz təqdirdə dostluq dəstəyi belə verəcəklər. Bir başqa özəllik isə otel otaqlarının bir neçə dəqiqəyə istədiyiniz tərzdə dizayn edilə bilməsidir. Məsələn xəyalınızdakı və ya secdiyiniz bir filmdəki mühiti otel otağınızda görə biləcəksiniz. Yuxu seçimi…Qəribə səslənsə də otel müştəriləri bu xidmətdən də istifadə edə biləcəklər. Yəni texnologiyanın köməyi ilə otellər müştərilərinə onların istədiyi yuxunu görmələrinə şərait yaradacaq. İstəyinizə uyğun olaraq yuxuda kosmosa səyahət edə, romantik bir mühitdə əyləşib dincələ də biləcəksiniz. Bunlar da son deyil. Ən maraqlısı budur ki, gələcəkdə otel restoranlarında sizin DNT analizinizin nəticələrinə uyğun olaraq damaq dadınıza uyğun, ən çox sevdiyiniz yeməklər təklif olunacaq. Hətta analizlərə uyğun olarq sizin üçün özəl pəhriz və bəslənmə menyusu hazırlanacaq.\nİnstaqram sosial şəbəkəsi daha bir yeniliyi ilə istifadəçilərini sevindirəcək. Foto paylaşım şəbəkəsində artıq canlı videolar da yerləşdirmək mümkün olacaq. Canlı video bir saata yaxın davam edəcək. Videoya həmin an baxmaq mümkün olacaq. Canlı yayımdan sonra video serverdə saxlanılmayacaq, ona görə həmin görüntüyə təkrar baxmaq mümkün olmayacaq. Bu xüsusiyyəti sayəsində “İnstagram”ın canlı videoları “Facebook”, “Live” və “Periscope” videolarından fərqlənəcək. Xidmətdən hələ ki yalnız ABŞ sakinləri istifadə edə bilər. Yaxın həftələrdə isə xidmətin bütün dünyada istifadəyə veriləcəyi gözlənilir. Xatırladaq ki, İnstaqram 2010-cu ildən istifadəyə verilib. Əvvəl bu sosial şəbəkə ancaq “Apple” istifadəçiləri üçün nəzərdə tutulmuşdu. 2012-ci ildən isə “Android” sistemlər də istifadəyə başlayıb.\nFacebook valideynlər üçün yeni xüsusiyyətini təqdim edib. Facebook valideynlərin uşaqlarına daha asanlıqla nəzarət etməsi üçün yeni platforma təqdim edib. Yeni Valideynlər Portalı sosial mediada uşaqlara daha asan nəzarət etməyə şərait yaradır. Sosial media işlərimizi nə qədər asanlaşdırsa da bir çox valideynlər üçün uşaqlarına nəzarəti çətinləşdirir. Son vaxtlar bəzi etikadan kənar insanların uşaqlarla sosial media vasitəsilə əlaqə saxlaması onlar üçün təhlükənin meydana çıxmasına şərait yaradır. Bu mövzuda ailələri xəbərdar etmək istəyən sosial media nəhəngi Facebook, Valideynlər Portalı adlı xidmətini istifadəyə verdi. Sosial media nəhəngi, Valideyn Portalında uşağınıza real həyatda mövcud olan qaydaların internetdə də eynilə keçərli olması prinsipini xatırlatmaq məqsədi daşıyır. Portalda uşaqlara necə nəzarət etdiyinizə və hesablarını yoxlaya biləcəyinizə dair geniş məlumat öz əksini tapır. Qısaca desək, istər öz hesabınız, istərsə də uşağınızın hesabı olsun təcrübənizdən ən yaxşı şəkildə yararlanmaq və uşağınızı düzgün yönləndirmək üçün bu xidmət sizə çox yardımçı olacaq.\n“Samsung” şirkəti, gələn ilin əvvəlində Galaxy C Pro adlı yeni smartfon seriyasını təqdim etməyi planlaşdırır. Həmin seriyadan olan Galaxy C7 Pro modelinin fotosu isə artıq internetə sızdırılıb. Galaxy C7 Pro, orta texniki göstəriciləri ilə seriyanın büdcəli smartfonu olacaq. Smartfon, nazik metal korpusa sahib olacaq. Çox güman ki, onun təqdimatı Yanvar ayında baş tutacaq. Cihazın qiyməti isə hələki bilinmir. Lakin onun texniki göstəriciləri ilə tanış ola bilərsiniz. 5.7 inç Full HD ekran, 4 GB RAM və 64 GB daxili yaddaş, Qualcomm Snapdragon 626 prosessoru, 16 MP arxa və 16 MP ön kamera.\nGoPro kameraları bizlərə dünyanı müxtəlif rakurslardan görməyə imkan verdi. Lakin ekstremal şəraitdə video çəkiliş aparmaq üçün kameralar yüksək dözümlülüyə sahib olmalıdırlar. Maraqlısı ondadır ki, əgər bu cür kameralar, ekstremal təcrübədə sınansa nə baş verər? Məhz bunun üçün videoblogger Grant Thompson, GoPro Hero 5 kameralarını maye azota daxil etməyi qərara alıb. Nəticədə donmuş GoPro-lar sınaqdan uğurlu keçiblər və onların donu açılandan sonra yenidən çalışmağa başlayıblar.\niPhone istifadə edən şəxsə daha sonra Androidə keçmək bir qədər çətinlik yaradır. Bunu nəzərə alan Google bu problemi həll etmək niyyətindədir. Google, iPhone-dan Android-ə keçid etmək istəyənlər üçün tək kliklə problemləri həll edəcək yeni həll üsulu təqdim edib. iOS sistemindəki istifadəçilər bir çox məlumatı, fotonu, kontaktlarını iOS üzərində saxlayır və Android telefona keçdiklərində keçmiş məlumatları əldə etməkdə çətinlik yaşayırlar. Bu da onları hər dəfə yeni telefon alarkən yenə bu cihazın iPhone olması mövzusunda məcburiyyət hissi yaradır. Artıq Google bu problemə həll yolu təklif edib. Bunun üçün Google tək kliklə bu problemi həll edə biləcək. iOS üzərində Google Drive tətbiqini quranlar bundan sonra tək kliklə iOS cihazı üzərindəki bütün məlumatları Google Drive-a transfer edə biləcəklər. Bunun üçün istifadəçilər Google Drive tətbiqinin tənzimləmələr menyusundan Backup prosesini aktiv etməlidirlər. Proses bir qədər uzun zaman aldığı və telefonun bu müddət ərzində açıq qalması tələb olunduğu üçün Google telefonun tam şarjlı olmasını və WiFi-ın açıq olmasını tövsiyə edir. Prosesi tam uğurlu həyata keçirdikdən sonra Google Drive-da qeydiyyatda olan Gmail hesabını telefonda aktiv etdikdə Google Drive üzərindən bütün məlumatları cihazınıza geri yükləyə bilərsiniz.\niOS 10 ilə gələn iMessenger stickerləri sayəsində iPhone-da mesaj gizləmək artıq mümkündür. Gələn və göndərilən mesajları bu sticker ilə gizləyə bilərsiniz. Apple, iOS 10 yenilənməsi ilə iOS və macOS cihazları arasında mesajlaşmanı təşkil edən iMessage xidmətinə yeni xüsusiyyətlər qazandırdı. iMessage-in yeni xüsusiyyətləri arasında sticker və effektli mesaj göndərmə də yer alır. Bir müddət əvvəl App Store-da yer alan iMessage üçün stickerlərə yeni biri daha əlavə olundu. Hide Messages adındakı bu sticker, adından da bilindiyi kimi mesajları gizləməyə köməklik edir. Hide Messages ilə gələn və gedən bütün iMessage mesajlarını gizləyə bilirsiniz. Bu gizlilik necə həyata keçirilir? Əslində Hide Messages-in mesajı görünməz etməsinin əsas səbəbi mesaj yazma ekranının arxa fon rəngi ilə eyni rəngdə zolağa sahib olmasıdır. Bu zolağı mesajın üzərinə qoyduğunuz zaman sizə mesaj gəlməmiş və göndərməmiş kimi görüntü ortaya çıxarır.\nWeibo sosial şəbəkəsində hələ təqdim olunmamış Huawei P10 smartfonunun render fotoları təqdim olunub. Maraqlısı ondadır ki, sözügedən render fotolar əvvəlki sızıntılardan bir qədər fərqlənirlər. Belə ki, daha əvvəl smartfonun yastı və əyilə bilən ekranlı versiyalarının fotoları paylaşılmışdısa bu dəfəki versiya, yastı ekran və ikinci köməkçi ekran ilə təchiz olunub. Köməkçi ekran əsas ekranın yuxarı hissəsində yerləşir. Bu cəhətdən yeni cihaz, LG V20-ə bənzəyir. Huawei P10, sözün əsl mənasında dəbə düşən P9 modelinin davamçısı olacaq. Smartfon, gələn ilin ikinci rübündə satışa çıxa bilər. HiSilicon Kirin 960 prosessoru ilə təchiz olunacaq P10 modeli iki versiyada istehsal olunacaq. Birinci versiya 4 GB RAM və 64 GB daxili yaddaş ilə, ikinci versiya isə 6 GB RAM və 128 GB daxili yaddaş ilə təchiz olunacaq. Məlumata əsasən smartfon, 5.5 inç Quad HD keyfiyyətli ekrana, 12 MP-lik arxa və 8 MP-lik ön kameraya sahib olacaq. Cihazın, Android 7.0 Nougat əməliyyat sistemi vasitəsilə çalışması gözlənilir.\nSnapchat-ın bir müddət əvvəl elan etdiyi xüsusiyyəti istifadəçilərə təqdim olundu. Snapchat-ın uzun zamandan bəri gözlənən yeni funksiyası “Qruplar” istifadəçilərə təqdim olundu. Yeni xüsusiyyət sayəsində Snapchat istifadəçiləri maksimum 16 nəfərlik qruplar qura və burda müzakirələr apara biləcəklər. Siz qura biləcəyiniz qrupa ad verə biləcəksiniz. Burda sizin göndərdikləriniz klassik Snapchat formatında olacaq. Yeni açdığınız və ya daxil olduğunuz qrupda paylaşdığınız snap-lər 24 saat sonra avtomatik olaraq silinəcək. Bundan əlavə qruplara etiketlər, Bitmojiker, Friendmojiler və səsli ya da videolu qeydlər göndərə bilərsiniz. Həmçinin alt hissədə yer alan qayçı işarəsi rəsmləri istədiyiniz kimi kəsməyə şərait yaradacaq. Bir digər yenilik isə Shazam ilə əlaqəlidir. Artıq Snapchat üzərindən Shazam-ı istifadə edərək musiqi axtarışı edə bilərsiniz. Kamera ekranına klik edib saxladıqda axtardığınız musiqi tətbiqin Tənzimləmələr qismində yer alacaq. Hal-hazırda Shazam uyğunluğu sadəcə iOS cihazlara təqdim olunub. Amma qısa zaman sonra Android də gəlməsi gözlənilir.\nAmerikalı alimlər passiv “Wi-Fi” texnologiyasını yaradıblar. Smartfonda “Wi-Fi” simsiz rabitə texnologiyası akkumulyatorun şarjını çox sərf edir. Vaşinqton universitetinin alimləri tərəfindən təqdim edilmiş yeni texnologiya indikindən 10 min dəfə az enerji sərf etməklə “Wi-Fi” siqnalı yaratmağa imkan verir. Yeni texnologiya “passiv Wi-Fi” adlandırılıb. Yeni texnologiya rəqəmli və analoq əməliyyatların ayrılması əsasında işləyir. Məhz sonuncu yüksək enerji sərfiyyatına səbəb olur. Passiv “Wi-Fi” siqnalı translyasiya etmək üçün ayrı analoq ötürücü aparatdan istifadə edəcək. Bundan sonra siqnal aşağı güclü rəqəmli çeviricilərin köməyi ilə əks olunur və ənənəvi paketlər şəklində ötürülür. Passiv “Wi-Fi” texnologiyasının enerji sərfiyyatı “Bluetooth LE” və ya “ZigBee” ilə müqayisədə 1000 dəfə azdır. Alimlər gələn ilin martında sözügedən texnologiyanı nümayiş etdirəcək və “USENIX” simpoziumunda yenilik barədə detalları açıqlayacaqlar.\nKimyaterapiyada baş dərisini soyudan kaska saçların tökülməsinin qarşısını alacaq. Kimyəvi terapiyadan keçən zaman baş dərisini soyudan xüsusi kaskadan istifadə süd vəzi xərçəngindən əziyyət çəkən qadınlara dərmanların zəhərliliyinə görə saçların tökülməsinin qarşısını almaqda kömək edə bilər. Bu barədə 1-ci və 2-ci mərhələdə süd vəzi xərçəngindən əziyyət çəkən 235 qadının iştirakı ilə tədqiqat aparan Beylor Tibb Kollecinin (Baylor College of Medicine) mütəxəssisləri bildirib. Tədqiqatda hər bir iştirakçı 4 və daha çox kimyəvi terapiyadan keçib və nəticədə baş dərisini soyudan kaska xəstələrin yarısından çoxuna kömək edib. Tədqiqat müəllifi Culi Rani Nanqya bildirib ki, saçların tökülməsi qadının psixoloji vəziyyətinə mənfi təsir göstərir. Baş dərisinin soyudulmasının həqiqətən saçların tökülməsinin qarşısını ala bilməsini müəyyənləşdirmək üçün C.Nanqya və onun həmkarları bütün iştirakçıları 2 qrupa bölüblər. Qadınların 2/3 hissəsi antrasklin (anthracycline) və taksan (taxane) antibiotiklərinin istifadə edildiyi kimyəvi terapiyaya başlamazdan yarım saat əvvəl baş dərisini 17 dərəcəyədək soyudan kaskanı geyinərək onu seans bitdikdən 90 dəqiqə sonra çıxarıblar. Yoxlama qrupu olan qadınların 1/3 hissəsi isə kaskanı geyməyiblər. Tədqiqatın yekununa görə, 1-ci qrupdan olan qadın xəstələrin 50,5 faizinin saçı tökülməyib – onlar yalnız cüzi nazikləşib. Yoxlama qrupunda iştirak edən bütün qadınların isə saçı tökülüb. Bildirilir ki, kimyaterapiya tez bölünən hüceyrələrə təsir edir. Bu isə təkcə xərçəng hüceyrələri deyil, həm də follikulin tükləridir. Soyutma follikulinlərə qan axınını azaltmağa kömək edir və bununla onlara zəhərli preparatın az miqdarı yetişir. Lakin onu da qeyd edək ki, kaskadan istifadənin mənfi cəhətləri də var. Belə ki, qiyməti 1000 dollardan yüksək olan kaskanı geyinən qadınlar narahatlıq və başağrısından şikayət ediblər.\nBristol Universitetinin mütəxəssisləri qeyri-adi bir mexanizm yaratmağa nail olublar. Britaniya alimləri qidanı həzm edə bilən robot yaradıblar. Bristol Universitetinin mütəxəssisləri qeyri-adi bir mexanizm yaratmağa nail olublar. Bu robot canlı orqanizmlərlə qidalanır O, suya girən kimi ağzı ilə maye formasında olan, “polimer membran” adlandırılan orqanik materialı tutur və onu “mədə”sinə göndərir. Orada həzm prosesi gedir. Tullantı materiallar robotun arxa hissəsi vasitəsilə xaric olunur. Hələlik bu maşınlardan su anbarlarının təmizlənməsində istifadə olunacağı güman edilir. Lakin robotun müəllifləri onu daha da inkişaf etdirmək niyyətindədirlər. Orqanik maddələri ayırd edən robotun təkmilləşmiş variantı orqanik qidalarla sintetik qidaları ayırd edəcək. Bu robotun köməyi ilə istehlakçılar onlara təklif olunan qidaların təbii, yaxud süni olduğunu müəyyənləşdirə biləcəklər. Robotların gələcəkdə, dadı, iyi hiss etmək qabiliyyəti də olacaq. Bristol Universitetinin əməkdaşları yeni robotu süni intellektin inkişafı istiqamətində bir addım hesab edirlər.\nMütəxəssislər tərəfindən dünyanın ən çox satılan smartfonlarının reytinqi tərtib edilib. “TOP-3”-lükdə ilk yeri “iPhone7” cihazı tutub. Mütəxəssislər bu cihazı “ən təmiz” smartfon adlandırıblar. Belə ki, smartfon içərisinə toz və suyun düşməsindən müdafiə olunub. Ancaq mütəxəssislər bildirir ki, “iPhone7” flaqmanı dünyanın ən yaxşı smartfonu deyil. Onların fikrincə, bu cihaz məhz özünün toz yığmamaq və nəm keçirməmək xüsusiyyətlərinə görə satış lideri olub. Ancaq ümumilikdə, smartfonun cihaz avadanlığına və funksionallığına görə ciddi rəqiblərə malikdir. “TOP-3”-lüyün gümüşünü “Samsung – Galaxy S7 Edge” cihazı əldə edib. Bu smartfon dəmir korpus və barmaq izlərinin tanınması ilə təchiz edilib. Üçüncü yerə Koreya brendinin məhsulu olan “HTC 10” layiq görülüb. O, geniş funksionallığına, optik sabitləşməsinə və olduqca cəld qoşulmasına görə istehlakçıların ürəyincə olub. Ümumilikdə, mütəxəssislər qeyd ediblər ki, geridə qoymaqda olduğumuz il texnologiya sahəsində bir sıçrayış olub. Adları sadalanan smartfonlardan başqa, dünyada olduqca layiqli cihazlar yaradılıb ki, onlar da bazar seqmentində yer tutacaqlar.\n“Apple AirPods” qulaqcığı satışa çıxarılıb. “Apple” şirkəti sentyabrın əvvəlində “iPhone 7” və “iPhone 7 Plus” smartfonları ilə birlikdə simsiz “AirPods” qulaqcığını təqdim edib. Qulaqcıq oktyabrın sonlarında satışa çıxarılmalı olsa da, bu, naməlum səbəblərdən təxirə salınıb. Təsdiq olunmamış məlumatlara görə, “Apple” səsin adi simsiz qulaqcıqlarda olduğu kimi ardıcıl deyil, eyni anda iki qulaqcığa ötürülməsi problemi ilə üzləşib. Hər halda, “AirPods” qulaqcığının “Apple”ın rəsmi saytında satışa çıxarılmasına görə şirkətin artıq bütün problemləri həll etdiyini düşünmək olar. Qulaqcıqda səsin intellektual səsləndirilməsi və stabil simsiz bağlantının dəstəklənməsi üçün yaradılan “Apple W1” prosessorundan istifadə olunur. “AirPods” qulaqda taxılmanı bildirən infraqırmızı sensorlarla təchiz edilib. Bundan başqa, qurğuda qulaqcığa iki dəfə toxunmaqla “Siri” səsli köməkçisini aktivləşdirməyə imkan verən quraşdırılmış akselerometr yer alıb, eləcə də hər bir qulaqcıq mikrofonla təchiz edilib. Həmçinin “AirPods” bütün “Apple” qurğuları ilə uyğunluq təşkil edir və onlar arasında avtomatik dəyişir. Şirkət nümayəndələrinin sözlərinə görə, qulaqcığı bir dəfə enerji ilə doldurmaqla 5 saat istifadə etmək olar və bu, enerjisi 24 saat musiqini dinləməyə kifayət edən xüsusi birləşdirici stansiya vasitəsilə edilir. Qulaqcıq birləşdirici stansiyanın qapağı açılandan dərhal sonra qurğuya qoşulur. ABŞ və Rusiyada satışa çıxarılan “AirPods” qulaqcığının tədarükünə iki həftədən sonra başlamaq nəzərdə tutulur.\nYeni “Nokia” telefonları təqdim olunub. “Nokia” brendi üzərində hüquqa sahib olan Finlandiyanın “HMD Global” şirkəti “Nokia 150” və “Nokia 150 Dual SIM” mobil telefonlarını nümayiş etdirib. Şirkətin məlumatına görə, yeni aparatlar artıq 2017-ci ilin əvvəlindən etibarən 26 dollara satışa çıxarılacaq. “Nokia 150” smartfon deyil, adi düyməli telefondur və 2,4 düymlük “QVGA” (240×320 piksel) təsvir ölçülü ekran, “FM” radio və mp3 pleyer, “Bluetooth”, işıq diodu işıqlandırıcısına malik “VGA” kamera, həmçinin yaddaş kartları (32 giqabaytadək) üçün “microSD” slotu ilə təchiz edilib. Çəkisi 81 qramdır. Akkumulyatorun tutumu (1020 milliamper/saat) 22 saat fasiləsiz danışıq üçün kifayətdir. Gözləmə rejimində bu müddət 31 gündür. “Nokia 150” telefonu 2.5G (900/1800 MHs) şəbəkələrinə qoşula bilir. Qurğunun yaddaşına klassik “Snake Xenzia” oyunu və “Gameloft” şirkətinin “Nitro Racing” yarış oyununun beta-versiyası yüklənib. Finlandiyanın “HMD Global” şirkəti “Nokia” şirkəti ilə əfsanəvi brendi 10 illik müddətinə mobil telefon və smartfonlarda yerləşdirmək hüququnu lisenziyalaşdırıb. “Nokia”nın keçmiş top menecerlərindən biri Arto Nummela firmaya rəhbərlik edir.\nGüman ki, Amiran Qiorqadzeyə bir səsi müxalifət verib


“İqtidar qızıl ehtiyatı məsələsinə aydınlıq gətirməlidir” - Nemət Əliyev\nAzərbaycan özünün bütün qızıl ehtiyatını satıb. Bu xəbər cümə axşamı heç gözlənilmədən, buludsuz səmada göy gurultusu kimi yayıldı.\nDünya Qızıl Şurasının məlumatına görə, bu, cari ilin fevralında baş verib və yarım il ərzində Azərbaycan son 18 ton qızıl ehtiyatını satıb və buna görə də rəsmi qızıl ehtiyatları üzrə dünya ölkələri reytinqində yer tutmayıb.\nYanvarda ölkəmiz bu reytinqdə 63-cü yeri tuturdu. Şura həmçinin bildirib ki, Azərbaycan qızıl ehtiyatlarını satmağa 2016-cı ilin sentyabrından başlayıb. Martda Dövlət Neft Fondu qızılın satıldığı barədə məlumatı təkzib etdi və bildirdi ki, ARDNF 30,2 ton qızıl alıb: "Alınmış qızıl Azərbaycana gətirilərək Mərkəzi Bankda yerləşdirilib. Keçən ildən qızıl, saxlanması üçün hissə-hissə Dövlət Neft Fondunun xəzinəsinə daşınır. Hazırda Fond qızıl satışını nəzərdə tutmur". Mart ayında olduğu kimi, Fond bu dəfə də "qızıl" ehtiyatının satıldığı barədə məlumatı təkzib etdi, lakin bu cür məlumatların yayılması və ölkənin "qızıl" reytinqində olmamasının səbəblərini heç cür izah etrmədi.\nQızıl ehtiyatının satıldığı barədə məlumstın ardınca Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatlarının $5 033,1 mln.-a qədər artığı barədə xəbər verildi. Nizamlayıcının valyuta ehtiyatları ilin əvvəlinə olduğu ilə müqayisədə $1 058,7 mln. və ya 26,6%, illik hesablamada isə $870,2 mln. və ya 20,9% çoxalıb. Bu xəbərdən sonra dərhal şayiə yayıldı ki, satılmış qızıldan əldə edilmiş pullar Mərkəzi Bankın xəzinəsinə köçürülüb.\nİqtisadçı ekspert Nemət Əliyevin fikrincə, rəsmi şəxslər qızıl satışı barədə məlumatın yayılmasına münasibət bildirməli və ümumiyyətlə yaranmış vəziyyəti izah etməlidirlər: "ARDNF-də ehtiyatda 30 ton qızıl saxlanılırdı və onun satışına, yayılan məlumata əsasən, keçən ilin sentyabrından başlayıblar. Məncə, bu xəbərə rəsmi münasibət bildlrilməsinə böyük zərurət vardır. Qoy bu cür informasiyanın yaranma səbəblərini izah etsinlər. Fikrimcə, qızıl ehtiyatlarının satıldlğı haqda məlumat doğru çıxa bilər. Çünki ölkənin hər yerində maliyyə və bank sektorunu bərbad etmiş korrupsiya hökm sürür. Hakimiyyət başında duranların əksəriyyəti böyük maliyyə vəsaitlərinin xaricdəki ofşor hesablarına köçürməklə məşğuldur. Əgər qızıl ehtiyatlarının satıldığı haqda xəbər doğrudursa, həmin hadisənin səbəbini bunda axtarmaq lazımdır".\nEkspert həmçinin qeyd edib ki, ölkə iqtisadiyyatı iflas həddindədir: "İqtisadiyyat bizim heç təsəvvür edə bilmədiyimiiz qədər, son dərəcə ağır vəziyyətdədir. Sirr deyil ki, pensiya və maaşlar gecikmə ilə ödənirlər. Ölkənin əmək haqqı fondu keçən ilin eyni dövründə olduğu ilə müqayisədə 18% azalıb. Qiymətlərin artmasını da buna əlavə etsək, onda belə çıxır ki, ölkədə həyat səviyyəsi 32% aşağı düşüb. Bu niyə baş verib? Buna səbəb, yenə də, ölkədə hökm sürən korrupsiyadır".\nƏliyev qızıl satışından əldə edilən pulun Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatlarının artırılmasına sərf edildiyi ehtimalını təkzib edib: "Valyuta ehtiyatlarımız bu dərəcədə artmayıb. 30 ton qızılın qiyməti 1 milyard dollardan çoxdur. İkincisi, dünyada elə bir təcrübə yoxdur ki, Neft Fondunun satılmış qızıl ehtiyatları Mərkəzi Bankın ehtiyatlarının artırılmasıma sərf olunsun. Düşünmürəm ki, bizim hakimiyyət hətta gözdən pərdə asmaq xatirinə buna gedə.\nİqtisadçının fikrincə, bütün qızıl ehtiyatının satılması ölkə iqtisadiyyatına böyük zərbə vuracaq: "Bu, dərhal xarici investorların diqqətini cəlb edəcək və bundan sonra onlar çəkməkdə olan Azərbaycan iqtisadiyyatına sərmayə qoymamışdan əvvəllər 100 dəfə fikirləşəcəklər. Bu qızıl ehtiyatı ölkənin iqtisadi nüfuzunun qorunub saxlanmasında böyük rol oynayırdı. İndi, bu xəbər həqiqətə hətta uyğun olmasa belə, hakim dairələrin Azərbaycan layihələrinə kapital qoymaq çağırışlarına kim inanar? Bu, ölkə iqtisadiyyatına böyük ziyan vuracaq", - deyə N.Əliyev bildirib.


109 saylı məktəbdə növbəti "Elina faciəsi"\n12/05/2019 [12:05] - Gündəm (776)\nSonra telefonu bağlayıb, xəstə atasının qəbul etdiyi bütün dərmanları içib və intihar edib. Otağında onu huşsuz vəziyyətdə tapa valdeynlər onu təcili olaraq Kliniki Tibbi Mərkəzə (Semaşko) çatdırıblar. Uşaq 17 saat komada qalıb. Hazırda Nizami rayonu 24-cü polis idarəsində Fatimə Əliyevanın intihara cəhd etməsi faktı ilə bağlı Cinayət Məcəlləsinin "özünü öldürmə həddinə çatdırma" maddəsi ilə cinayət işi başladılıb tərəfindən araşdırma aparılır. Fatimə Əliyevanın intiharı ilə bağlı məktəbin direktoru Fizuli Xudiyevə zəng etdik. Cəmiyyət İnformasiya Agentliyindən olduğumuzu və ailənin şikayət etdiyini söyləyən kimi Fizuli Xudiyev səsini başına atdı: "Əşşi, nə mətbuat, nə agentlik e... Məsələni prokrorluq araşdırır, qələt edir şikayət edən valideyn də, şagird də" deyib, telefonu üzümüzə bağladı.(Cia.az)


Avropa İttifaqı liderləri Putinlə sammit keçirib-keçirməməyi müzakirə edir\nAlmaniya kansleri Angela Merkel Austriya kansleri Sebastian Kurz ilə söhbət edir.\nCümə axşamı və cümə günü Brüsseldə keçirilən danışıqlarda Rusiyaya qarşı ortaq mövqe müəyyən etməyə çalışan Avropa İttifaqının liderləri Almaniya və Fransanın Moskva ilə münasibətləri yeniləmək və mümkündür Avropa İttifaqı ilə Rusiya arasında sammit keçirmək təklifi üzərində fikir ayrılığı yaşayırlar.\nEstoniyanın Baş naziri Kaya Kallas cümə axşamı Brüsseldə yaxın zamanlarda Moskvada sammit keçirməklə bağlı tərəddüdlərini dilə gətirib.\n“Biz hamımız Rusiyanın böyük təhlükə olduğu üzərində razılaşdıq. Onlar çox aqressivdirlər. Mənə maraqlıdır ki, indi nə baş verib, bu təklif hardan çıxıb? Və mən onların keçən dəfədən bu yana nəyib dəyişdiyinin izahını dinləmək istəyirəm, çünki Rusiya bizim onlara icazə verdiyimz qədər uzağa gedə bilir,” o deyib.\nAvropa İttifaqı liderlərinin hər ay keçirdikləri iclasda bir sıra başqa məsələlər də müzakirə olunacaq, lakin Berlin və Parisin son dəqiqə Rusiya ilə münasibətləri yeniləməklə bağlı irəli sürdüyü təklifi gündəmin əsas mərkəzindədir. Rəsmi Moskva bildirir ki, Rusiya Prezidenti Vladimir Putin bunu nəzərdən keçirir. Ukraynanın xarici işlər naziri bunu “təhlükəli” adlandırır. Şərqi Avropa ölkələri də buna qarşı çıxır.\nBrüsseldə qərargahlanan Avropa Siyasət Mərkəzinin Rusiya üzrə təhlilçisi İvano di Karlo deyir ki, “əlbəttə ki, Almaniya ilə Fransanın təklifi gözlənilməz oldu. Bu, Avropa Şurası ilə bəzi fikir ayrılqılarına səbəb ola bilər. Bəzi mərkəzi və şərqi Avropa ölkələri bunu Rusiyadan heç bir müsbət işarənin olmadığı bir vaxt Putinı mükafat olaraq görəcəklər.”\nSanksiyalar və əlaqə\nFransa və Almaniya deyir ki, onlar Brüsselin dediyinə görə, Aİ-Rusiya arasında mənfi münasibətlərdən sonra lazım olanda iqtisadi sanksiyalardan istifadə etmək, eyni zamanda isə Moskva ilə əlaqə qurmaq istəyirlər. Onlar bu təklidi ötən həftə ABŞ Prezidenti Co Baydenlə Putin arasında Cenevrədə keçirilən sammit, eyni zamanda isə bu həftə Rusiya ilə Aİ-nin keçmiş üzv olan Britaniya arasında hərbi gəmilərin qarşıdurması fonunda irəli sürüblər.\nFransa Prezident Emmanuel Makron deyir ki, Rusiya ilə dialoq Avropanın maraqlarını və sabitliyini qorumaq üçün vacibdir. Lakin o israr edir ki, Aİ bloka təhlükə yaradan heç bir şeydə güzəştə getməməlidir.\nAvropa liderləri həmçinin Türkiyə ilə bağlı da müzakirə aparacaqlar. Deyilənə görə, Brüssel Ankaraya qaçqınlara kömək və sərdədə nəzarət üçün bir neçə milyon dollar yardım ayıracağını açıqlayacaq.\nİnsan haqları qrupları bunu Avropaya gələn miqrantların qarşısını almaq cəhdi olaraq görür və bunu tənqid edir. Avropa Siyasət Mərkəzinin baş elmi işçisi Amanda Pol deyir ki, Türkiyədə bir çoxları Avropanın kifayət qədər səy göstərmədiyini deyir.\n“Bu, Türkiyənin üzərində böyük bir yükdür.Türkiyənin iqtisadiyyatı COVID pandemiyası səbəbilə böyük ziyan görüb və milyonlarla qaçqısının qayğısına qalmaq yükdür və onlar bunu artıq bir neçə ildir edirlər.”


Xarici beyin: Məzmun Tövsiyələri ilə Sürücü Trafikini | Martech Zone\nÇərşənbə axşamı, iyul 3, 2012 Bazar, sentyabr 8, 2013 Douglas Karr\nMartech-də tək yazı səhifələrimizdə əlaqəli yazıları göstərmək üçün bir neçə xidmət ilə təcrübə etdik. Hal hazırda test edirik Outbrain və çox təsirləndiyimi deməliyəm. Xidmətin izahatı:\nXarici beyində qısa məlumat var analytics klik məlumatlarını və sistemlərilə göndərilən yazıların hər birinin populyarlığını təmin edən paket. Sadə etmək üçün lentimizi əlavə etdik - lakin daha populyar yazılarımızı da paylaşırıq. Saytımızda göstərilmək üçün blogumuzdan ödənişli hər hansı bir kliki xeyriyyə məqsədi ilə bağışlayırıq ... Outbrain platformasında izlənilən çox sərin bir seçim.\nOutbrain-ı işlədən ilk qismən günümüz:\nƏn əsası bizim müvafiq məzmun auditoriyası bizdən daha çox olan saytlarda nümayiş olunur ... amma gündəlik büdcəmin nə olduğuna və bir klik üçün nə qədər pul xərcləməyə hazır olduğuma qərar verirəm. Budur trifecta ... doğru yer, doğru vaxt və uyğun qiymət. Outbrain'ın yeni oxucuları necə toplaya biləcəyini səbirsizliklə gözləyirəm Martech Zone!\n50,000-dən çox populyar sayt və blogda quraşdırılmış Outbrain, vebdə aparıcı məzmun tövsiyə platformasıdır. Platformamız oxucuların yeni məzmun kəşf etmək istədikləri ən çox mükafat verən naşir saytlarındakı məqalələrin altına inteqrasiya olunmuşdur. Bu bənzərsiz yerləşdirmə oxucular tərəfindən redaksiya tərəfindən təsdiqlənmiş olaraq qiymətləndirilir və bu, özünü marketoloqun məzmunu ilə maraqlandıqlarını müəyyənləşdirən istehlakçıların yüksək keyfiyyətli auditoriyasını təqdim etməyə imkan verir.\nAl pulsuz widget bu gün saytınıza uyğun olan məzmunu göstərməyə başlamaq.\nTags: Məzmun Marketinqməzmun tövsiyəsiməzmun tövsiyəsi mühərrikiməzmun tövsiyə platformasıməzmun tövsiyəsi widgetıbeyinppcəlaqəli məzmun widgetıwidget\n10 at Jul 2012, 1: 45 PM\nDouglas, mən sizin blogunuza necə abunə ola bilərəm. BTW, Outbrain-dəki bu giriş vaxtında və məlumatlı idi. Təşəkkürlər!\n1 avqust 2012-ci il, saat 8:07\nMəzmun naşirləri üçün məzmunlarının şəbəkədə görünməsi üçün əla işdir.\n16 da 2012, 1 da: 28 PM


Əli Əhmədov: “Erməni soyqırımı” ilə bağlı canfəşanlıq göstərirlər\n24 Aprel 2019 12:55\n“Bəşəriyyət 100 ildir ki, erməni yalanı ilə üz-üzə dayanıb. Ermənilərin xüsusi yalanlar uydurmaq təcrübəsi var”.\nTeleqraf.com xəbər verir ki, bunu Baş nazirin müavini, hakim Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) sədr müavini-icra katibi Əli Əhmədov YAP-da keçirilən ”Uydurma erməni soyqırımı: Həqiqətlər və reallıqlar” adlı dəyirmi masada deyib.\nOnun sözlərinə görə, insanların kütləvi şəkildə qırılmasını gizlətmək mümkün deyil, çünki bunun məzarlığı və digər sübutları olmalıdır: “Emənilərin və onların havadarlarının soyqırım iddiaları təsdiqini tapmır. Ermənilər bu yalanlarla qardaş Türkiyəyə və ölkəmizə qarşı ərazi iddiaları qaldırırlar. Təəssüf hissi ilə qeyd etmək istərdim ki, bu yalanlara qarşı qoyulan həqiqətlər unudulur. Ermənilər Bakıda, Şamaxıda, Quba soyqırımlar törədib, amma onların bu əməlləri layiqli cavabını almır. Ermənilər Azərbaycanın 20 faiz torpağını işğal edib, 1 milyondan artıq insan yurd-yuvasından məcburi köçkün düşüb. İkili standartlar nəticəsində ermənilərin bu əməllərinə qiymət verilmir. Dağlıq Qarabağda milli-mənəvi, maddi sərvətlərimiz ermənilər tərəfindən talan edilir. Ermənilərin iddia etdiyi uydurma soyqırımı qətiyyətlə pislənilməlidir. Bəzi dövlətlər “erməni soyqırım”ı ilə bağlı canfəşanlıq göstərirlər, bu da təbii ki, ikili standartların nəticəsidir”.\nƏ.Əhmədov qeyd edib ki, Azərbaycan ermənilərin törətdiyi cinayətlərin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması istiqamətində addımlar atır: “Bu məsələ ətrafında fikir ayrılığı ola bilməz, milli iradə olmalıdır. Türkiyə və Azərbaycan bu işləri birgə görür”.\nErmənistan da delimitasiya üzrə komissiya yaratdı\n23 May 20:02\nSərhədin delimitasiyası üzrə ekspert qrupu yaradılacaq\n23 May 19:12\nMüharibə ilə bağlı şok, itkilər artır, bu gedişlə yaxın günlərdə… - Xəbər saatı\n23 May 15:25\nTürkiyə və Azərbaycandan düşmənlərə əzələ nümayişi - Video\n22 May 12:28\nYanğın zamanı kinostudiyaya ziyan dəyib? - Açıqlama\n20 May 14:35


QMİ: Səudiyyə Ərəbistanı aviaşirkəti öz öhdəliklərini pozub\nQafqaz Müsəlmanları İdarəsi (QMİ) Həcc ziyarəti zamanı zəvvarların dönüşündə yaranan gecikmələr və problemlərlə, o cümlədən Cidd aerportunda zəvvarların etiraz aksiyası ilə bağlı geri uçuşları həyata keçirməyi öhdəsinə götürən "Flynas air" avişirkətinin cəzalandırılmasını tələb edib.\nQMİ-dən verilən məlumata görə, Səudiyyə Ərəbistanı tərəfi ziyarətin təşkili zamanı idarə qarşısında zəvvarların qayıdışını onlara məxsus bu avişirkətin həyata keçirməsini şərt kimi qoyub və tərəflər razılaşıb. Bu səbəblə azərbaycanlı zəvvarların vətənə dönməsi ilə bağlı yaranan problemlərin məsuliyyəti "Flynas air" şirkətinin üzərinə düşür: "Onlar bunun səbəbini Cidd hava limanında izdihamın yaranması, aeroportun həddən artıq yüklənməsi ilə izah edirlər. Amma bizim zəvvarların üzləşdiyi problemlərlə müqayisədə bu səbəblər yetərli deyil. Ona görə də biz AZAL-a müraciət etmişik ki, Səudiyyə Ərəbistanına məxsus aviaşirkət öhdəliklərini yerinə yetirmədiyinə və zəvvarlara yaratdığı problemə görə cəzlandırılsın".\nQeyd edək ki, "Flynas air" Səudiyyə Krallığının dövlət büdcəsindən maliyyələşən yeganə aviaşirkətdir və kral ailəsinə məxsusdur. Bu şirkətlə AZAL arasında zəvvarların daşınması və gətirilməsi ilə bağlı razılaşma mövcuddur. Bu razılığa əsasən Səudiyyə Ərəbistanı aviaşirkəti azərbaycanlı zəvvarların vətənə qaytarılmasını öz üzərinə götürüb.


Elxan İsgəndərov həbsdən buraxılmadı | Azadliq\nElxan İsgəndərov həbsdən buraxılmadı\nMartın 18-də məhkəmələrin iş günü olmamasına baxmayaraq, Müsəlman Birliyi Hərəkatının İdarə Heyətinin üzvü Elxan İsgəndərovun həbsindən verilmiş apellyasiya şikayətinə baxılıb. Şikayət ilkin istintaq dövrü üçün onun barəsində 3 ay 11 günlük həbs-qətimkan tədbiri seçilməsi haqda martın 16-da Nəsimi Rayon Məhkəməsində çıxarılmış qərardan verilib.\n“HEÇ YERƏ QAÇIB GİZLƏNMƏYİB”\nBakı Apellyasiya Məhkəməsində şikayətə Əflatun Qasımovun sədrlik etdiyi hakimlər heyəti baxıb. Vəkil Fariz Namazlının AzadlıqRadiosuna bildirdiyinə görə, məhkəmədə Elxan İsgəndərov özü də iştirak edib. O, heç bir cinayət törətmədiyini, ittihamları qəbul etmədiyini deyib.\nVəkil də həbs qərarının əsassız olduğunu bildirib və İsgəndərovun azadlığa buraxılmasını istəyib.\nAmma hakimlər qısa müşavirədən sonra qərarın qüvvədə saxlanıldığını elan edib.\nFariz Namazlı həbs qərarından Avropa Məhkəməsinə şikayət edəcək.\n“İşdə belə təqdim olunub ki, 2015-ci il noyabrın 26-da Nardaranda məlum hadisələrdən sonra Elxan İsgəndərov qaçıb gizlənib, onun haqqında axtarış qərarı çıxarılıb. Halbuki, o, Nardaran hadisələri baş verən zaman da, ondan sonra da evində olub, heç yerə qaçıb gizlənməyib. Bu müddətdə onu heç kim axtarmayıb. Bu adam heç bir cinayət törətməyib, Müsəlman Birliyi Hərəkatının sifarişiylə “Vəhdət” futbol turniri təşkil edib”, – Fariz Namazlı belə deyib.\nHazırda Kürdəxanıdakı 1 saylı istintaq təcridxanasında saxlanılan E. İsgəndərov vəkilinə ona işgəncə verilmədiyini deyib.


Nəsir Muxtarlı 3-cü dəfə müavin oldu » Cənub Xəbərləri - Regional Qazet\nTARİX :4-08-2016, 07:28\nO binada son 10 ildə sonadək “istifadə” olunmamış bir müavin ştatı da var - 1-ci müavinlik\nNəsir Muxtarlı bu günlərdə Masallıda yeni yaradılmış kənd təsərrüfatı idarəsinin müdirliyinə təyinat almış Seymur Nuriyevin yerinə İHB-nin iqtisadi məsələlər üzrə müavini təyin edilib.\nXatırladıq ki, Masallı rayonunun Həsənli kəndində anadan olmuş, Nəsir Muxtarlı Masallı icra hakimiyyətinə məsləhətçi kimi gəlsə də sonradan Humanitar məsələlər üzrə müavin vəzifəsinə yüksəldi. Daha sonralar bu vəzifəyə qadın təyinatı məcburi olduğundan vəzifəni tərk etdi. Bir qədər sonra o, IHB-nin kənd təsərrüfatı işlərinə baxan müavini oldu. Bu vəzifə də ixtisara düşəndən sonra N. Muxtarlı RİH-nin iqtisadiyyat şöbəsinin müdirinin müavini oldu.\nN. Muxtarlının vəzifəsi bir neçə dəfə gözlənilməz “qəzalarla” üzləşsə də, əmək haqqı və vəzifəsi aşağı-yuxarı qalxsa da, onun İHB-dəki nə otağı, nə maşını, nə də səlahiyyətləri dəyişmədi. N. Muxtarlı orada başçıdan sonra əsas söz sahibi oldu.\nN. Muxtarlı həm “düşmən”, həm “mehriban düşmən”, həm də dost-yoldaşı kimi davranışlarında ardıcıl, həm işində, həm maraqlarında bacarıqlı və maraqlı adamdır (oyunçu da demək olar) – bütün fəaliyyətində dəqiq, prinsipial və qətiyyətlidir.\nBu günlərdə isə Nəsir Müəllim 3-cü dəfə müavin olub - İHB-nin iqtisadi məsələlər üzrə müavini.\nXatırladaq ki, Masallı İcra hakimiyyətində son 10 ildə axıra qədər “istifadə” olunmamış 1-ci müavinlik ştatı da olub - közü olub, odu olmayan 1-ci müavinlik ştatı.\nBütün hallarda Nəsir müəllim yeni vəzifəsində təbrik edirik.R4suloffR4suloff\nOXUNMA SAYI :3240


"Bakı" klubu: "200 min manatadək vergi borcumuz var" - Report.az\n"Bakı" klubu: "200 min manatadək vergi borcumuz var" "Bakı" klubu: "200 min manatadək vergi borcumuz var" 28 Fevral, 2015 12:41 Bakı. 28 fevral. REPORT.AZ/ "Bakı" futbol klubundan Vergilər Nazirliyinin açıqladığı siyahıda borclular siyahısında göstərilməsinə münasibət bildirib. Klubun vitse-prezidenti Yaşar Seyidov "Report"a açıqlamasında borcun 7 aydır ödənilməyən əmək haqqından əmələ gəldiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, vergi bəyannamələri vaxtlı-vaxtında təqdim edilsə də, maddi problemlər üzündən maaş ödənilmədiyi üçün gəlir vergisi də ödənilməmiş qalıb. Y.Seyidov hazırda vergi borcunun 200 min manatadək olduğunu bildirib. Klub rəsmisi Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna da borclu olduqlarını etiraf edib. Qeyd edək ki, Vergilər Nazirliyi fevralın 25-də vergi borcunu ödəməyən vergi ödəyiciləri barədə məlumat yayıb. Rəsmi sənəddə borclular siyahısında "Bakı" futbol klubu da göstərilib. Mətndə orfoqrafik səhv aşkar etdinizsə, səhv olan hissəni qeyd edib Ctrl + Enter düymələrini sıxın.