Amerika Birləşmiş Ştatları tarixi — Vikipediya\nAmerika Birləşmiş Ştatları tarixi\n(ABŞ tarixi səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)\nABŞ tarixi Şimali Amerikada yaradılan dövlətin, keçdiyi tarixdir.\n1 İlk amerikalılar\n1.1 Hindularla mübarizə\n2 İstiqlaliyyət müharibəsi\n3 Qərbə axın dövrü\n4 Vətandaş müharibəsi\n5 Qızılı əsr\n5.1 Qızılı əsrdə miqrasiya\n5.1.1 Keçmiş və yeni köç dalğaları\n5.1.2 Yeni miqrantlar\n5.1.3 Çinli immiqrantlar\n6 ABŞ II Dünya müharibəsi illərində\n6.1 II Dünya müharibəsinin başlanması və ABŞ-ın bitərəflik siyasəti\n6.2 Lend-liz haqqında qanun\nMüasir ABŞ-ın yaranması\nMiladdan əvvəl 34-cü minilliklə 30-cu minilliklər arasında buz dövrünün ən yüksək çağlarında dünya sularının çoxu kontinental buz qatından ibarət idi. Bunun nəticəsi olaraq, Berinq dənizi cari səviyyəsindən yüzlərlə metr aşağı idi və Asiya ilə Şimali Amerika arasında Berinqiya adlı torpaq körpü var idi. Güman olunur ki, ən yüksək zirvə dövründə, Berinqiyanın 1500 kilometrə yaxın sahəsi var imiş. Nəm və ağacsız tundra olan bu sahə otlarla və bitkilərlə örtüldüyü üçün qədim dövrün adamları yaşamaq üçün ovladıqları iri heyvanları özünə cəlb edirmiş. Şimali Amerikaya gəlib çıxan ilk insanlar, demək olar ki, özləri də yeni qitəyə keçdiklərini bilməmişdilər. Min illər əvvəl onların əcdadları kimi, onlar da Sibir sahilləri boyu və daha sonra torpaq körpüdən keçərək, quş ovlamaqla məşğul olmuşlar. Alyaskadakı Şimali Amerika sakinləri min illər əvvəl böyük buzlaqlardan keçərək, indi Amerika Birləşmiş Ştatları adlanan yerə Cənuba yol açmışlar. Şimali Amerikada erkən həyat olduğunu təsdiq edən dəlillər tapılmaqda davam edir. Lakin Miladdan 12 min il əvvəl olan dəlillərin çox azına etibar etmək olar; məsələn, Şimali Amerikada bir qədər əvvəl tapılmış olan ovçu bərəsi də, demək olar ki, öz tarixini bu dövrdən götürür. Nyu Meksikoda Klovis yaxınlığında tapılan böyük ustalıqla hazırlanmış nizə dəmrənləri və başqa hissələr də bu dövrə aid ola bilər. Şimali və Cənubi Amerikanın bütün ərazisi boyu buna oxşar mədəniyyət abidələri tapılmışdır ki, bunlar da Qərb Yarımkürəsinin bir çox yerində Miladdan 10 min il əvvəl də, güman ki, artıq yaxşı həyat mövcud olduğunu göstərir.\nTəxminən o dövrdə mamontlar yox olmağa başlamış və onların yerini erkən gəlmiş Şimali amerikalıların əsas ərzaq və sığınacaq mənbəyi olan bizonlar tutmuşdur. Zaman keçdikcə, çox ovlanmaq üzündənmi, yoxsa başqa təbii səbəblərə görəmi, müxtəlif növdən olan quşların da kökü kəsilmiş və erkən Amerika yeməyinin əsas hissəsini tərəvəz, giləmeyvə və başqa meyvələr təşkil etmişdir. Tədricən, ibtidai kənd təsərrüfatı sahəsində yem və ərzaq hazırlığı üçün ilk addımlar atılmışdır. İndi mərkəzi Meksikada məskunlaşmış hindular Miladdan təqribən 8 min il əvvəl taxıl, balqabaq və noxud əkib-becərərək, bu sahədə nümunələr göstərmişlər. Onların bu nümunələri yavaş-yavaş Şimala doğru yayılmışdır. Miladdan əvvəl 3000-ci ilə yaxın Nyu Meksikonun və Arizonanın vadilərində taxılın ibtidai bir növü yetişdirilirmiş. Sonra suvarmanın ilkin nümunələri və Miladdan 300 il əvvəl erkən kənd həyatının ilk əlamətləri meydana çıxmışdır. Miladdan sonra ilk yüzilliklərdə indi Arizona ştatında Feniks adlanan yerin yaxınlığında hohokumlar məskən salıb yaşamışlar. Onlar qalıqları bu gün Meksikada tapılan oyun meydançaları və piramidaya oxşar qəbirlər qazırmışlar, eyni zamanda, kanallar çəkir və suvarma sistemi yaradırmışlar.\nMəskunlaşma dövrü 1493-1775-ci illərə aiddir. Şimali Amerikada ilk ingilis məskənlərinin salınması XVII əsrin əvvəllərinə aiddir. İngilis kralı I Ceymsin Vircinya şirkətinə verdiyi xəritə əsasında buraya gələn ingilislər 1607-ci ildə Ceymstaun koloniyasını saldılar. Şəhər 1610-cu ildə Ceyms çayının yuxarı hissəsində salınmışdı. 1607-1624-cü illərdə Ceymstauna köçən 14,000 nəfərdən 1624-cü ildə yalnız 1,132 nəfəri sağ qalmışdı. Bundan sonra İngiltərədən Şimali Amerikaya qaçıb gələnlərin də sayı artdı.\nİngiltərədə rəsmi olaraq təqib olunan puritanların yeni qrupu 1630-cu ildə Massaçusets körfəzinin sahillərinə gəldi və təzə məskənlər saldılar. Onlar tədricən ölkənin şimalına gedərək bir neçə koloniya yaratdılar və bu koloniyaları Yeni İngiltərə adlandırdılar.\n1632-ci ildə Potomak çayının şimalında Merilend koloniyası təsis edildi. Buraya protestantlarla yanaşı katoliklər də yerləşdirildilər. Merilenddə ilk idarəçilik təsisatlarının yaranması 1635-ci ilə təsadüf edir. Hindulardan zor və hiylə yolu ilə əldə edilmiş torpaqlar hesabına Atlantik okeanı sahillərində daha 13 ingilis koloniyası təşkil edildi.\nŞimali Amerikadakı ingilis məskənlərində əhali sürətlə artırdı. Bunun əsas səbəbi İngiltərədə torpaqsızlaşan kəndlilərin və dini təqiblərə məruz qalanların buraya kütləvi şəkildə axıb gəlmələri idi. Şimali Amerikada əhalininin sürətli artımı nəticəsində 1643-cü ildə yeni koloniyalar birləşərək Yeni İngiltərə Konfederasiyası'nı yaratdılar.\n1660-cı ildə kral II Çarlzın hakimiyyətinin yenidən bərpasından sonra İngiltərə öz diqqətini Şimali Amerikaya yönəltdi. Qısa müddət ərzində Şimali və Cənubi Karolinada (1670), Nyu Yorkda (1664), Nyu-Cersidə (1664), Delaverdə (1702), Pensilvaniyada (1681) və Nyu-Hempşir'də (1680) yeni koloniyalar yaradıldı. 1732-ci ildə avropalılar Corciyada da məskən saldılar. Bu koloniya ilk mərhələdə yaradılan 13 koloniyanın sonuncusu idi.\nŞimali Amerikaya gələn ilk miqrant gəmisi Mayflower (May gülü) 1620-ci il\nİngilislər torpaq uğrunda mübarizəni torpaqların əzəli sahiblbaq, tənbəki kimi bitkiləri becərməyi onlardan öyrənirdilər. Hinduları qula çevirmək çox çətin idi, çünki onlar müstəmləkəçilərlə ölüm-dirim mübarizəsi aparırdılar. XVII əsrin əvvəllərindən XVIII əsrin əvvələrinədək kolonistlərlə hindular arasında böyük toqquşmalar baş verdi. 1636-37-ci illərdə Pouxatan müharibəsində, 1675-1676-ci illərdə Kral Filipp müharibəsində, 1712-1716-cı illərdə Karolinada hindu üsyanlarında kolonistlər qələbə çaldılar. Hinduların məğlub olmalarının əsas səbəbləri, qəbilələr arasında birliyin olmaması, silah çatışmazlığı, düşmənçilik kimi məsələlər müstəmləkəçilərin qələbə qazanmalarını xeyli asanlaşdırıdı. 1644-1676-cı illərdə aparılan müharibələr nəticəsində hinduların bir qismi fiziki olaraq məhv edildi,bir qismi isə qərbə tərəf sıxışdırıldı. Şimali Amerikada yaşayan yeri hindu tayfalarından müstəmləkəçilərə qarşı, uzun müddət mübarizə aparanlar, əsasən Apaçilər, Mohavklar, Cheyenne, Navaholar, Çerokilər kimi tayfalar olmuşlar. Xüsusi ilə bəzi tayfa başçıları apardıqları öz şəxsi mübarizələrinə görə tanınırlar. Bunlardan Oturan Buğa, Ceronimo, Qara Şahin, Tekumse, Qırmızı Bulud və digərlərini misal göstərmək olar.\nMüstələkələrdə əhali getdikcə artırdı, 1775-ci ildə 13 ingilis koloniyasında 2,500,000 adam yaşayırdı. Şimal şərqdə yerləşən ingilis müstəmləkəsi Yeni İngiltərənin torpağı münbit deyildi və burada qış uzun sürdüyündən kənd təsərrüfatı ilə məşğul olmaq hesabına yaşamaq çətin idi. Ona görə də əhali bir sıra istehsal müəssisələri yaratmışdı. Cənub koloniyalarda əhali başlıca olaraq kənd təsərrüfatı ilə məşğul idi. Burada torpaq sahibləri tütün, şəkər qamışı, çəltik, həmçinin pambıq becərirdilər.\nBoston əhalisinin Britaniya hökumətinə etirazı (1773)\nŞimal və cənub müstəmləkələri arasında fərqlər getdikcə artırdı. Belə ki, şimal müstəmləkələrində fermer təsərrüftı, sənaye istehsalı inkişaf edir, nüfuzlu burjuaziya təbəqəsi formalaşırdı. Cənub müstəmləkələrində isə iri torpaq sahibləri olan plantatorlar ağalıq edirdilər. Koloniyalar kapitalist qaydaları əsasında yaradılsa da, ingilis kralı və torpaq aristokratiyası burada feodal qaydaları tətbiq etməyə çalışırdılar. İngiltərənin hakim dairələri müstəmləkələrə xammal mənbəyi və satış bazarı kimi baxırdılar. Britaniya kralı və parlament manufakturaların açılmasına, dəmir məmulatlarının hazırlanması və parça, xüsusilə yun parçalar istehsalına qadağan qoyulmuşdu. Metal alətlər və parçalar müstəmləkələrə İngiltərədən hazır şəkildə gətirilməli idi. Müstəmləkələrdə parça, şlyapa və dəmir məmulatları istehsalının sürətlə artması ingilis hökumətini daha çox narahat edirdi. Ona görə də hökumət bu proseslərin genişlənməsinin qarşısını almaq üçün tədbirlər həyata keçirirdi. 1763-cü ildə verilmiş fərmana görə kolonistlərə Qərbə tərəf köçmək qadağan edilirdi. İngiltərə parlamentinin qəbul etdiyi Dönər Pul Qanunu'na görə bütün koloniyalarda buraxılan kağız pullar ödənc vasitəsi olmaq hüququndan məhrum edilirdi. Möhür Qanunu şərt qoyurdu ki, bütün qəzetlərə, plakatlara, lisenziyalara, müqavilə və digər sənədlərə vergi möhrü vurulsun və rüsum alınsın. Bununla barışmayan müstəmləkələr 1765-ci ildə öz nümayəndələrini Nyu-Yorka qurultaya göndərdilər. Konqres Britaniyadan gətirilən bütün malları boykot elan etdi. Konqresin qəbul etdiyi qətnaməyə görə İngiltərə parlamenti müstəmləkələrin razılığı olmadan onlara vergi qoya bilməzdi. Bundan qorxuya düşən Britaniya parlamenti Gerb rüsümunu ləğv etdi. 1773-cü ildə Ost-Hind şirkətinin çayla yüklənmiş bir neçə gəmisi Boston limanına gəldi. Çay gömrük haqqı ödənməlkə nisbətən ucuz qiymətə əhaliyə satılmalı idi. Lakin əhali buna etirazını bildirdi. Çay qutularını suya qərq etdilər. Bu hadisə tarixə Boston çay qonaqlığı adı ilə daxil oldu. Silahlı mübarizə 1775-ci il aprelin 19 da başladı. Həmin gün bir dəstə ingilis əsgəri partizanların Boston yaxınlığındakı silah anbarını dağıtmaq üçün Konkord şəhərinə getdi. Dəstə gələnə qədər partizanlar silahların çoxunu çıxarıb aparmışdılar. Anbarı dağıtdıqdan sonra geri qayıdan əsgərləri müxtəlif yerlərdə pusquda duran partizanlar güclü atəşə tutdular. İngilislər çoxlu itki verərək qaçdılar. Vətənpərvərlərin kralın buradakı tərəfdarları Loyalistlər arasında vətandaş müharibəsi alovlanmaqda idi. 1775-ci ilin mayında Filadelfiya'da bütün müstəmləkələrin nümayəndələrinin ikinci kontinental Konqresinin açılışı oldu. Konqres İngiltərə ilə bütün əlaqələri kəsməyi qərara aldı və partizan dəstələrindən ibarət ordunu öz ordusu hesab etdi. Konqres Virciniya plantatoru Corc Vaşinqton'u bu ordunun baş komandanı təyin etdi. Bu zaman Şimali Karolina'da loyalistlər öz malikanələrindən qovuldular. Nyu-Yorkda və digər şəhərlərdə isə toqquşmalar davam edirdi.\nABŞ ın ilk prezidenti Vaşinqton silahdaşları ilə birlikdə (Delaver, 1851-ci il)\n1776-cı il iyulun 4-də Konqres Filadelfiyada İstiqlaliyyət Bəyannaməsi'ni qəbul etdi. Bu sənəd yeni bir dövlətin yarandığını elan etməklə yanaşı, həm də bütün dünyada ilk dəfə olaraq insan azadlıqlarının şərhini verdi. Üsyan qaldırmış müstəmləkələr İngiltərədən ayrılır və yeni müstəqil dövlət olan Amerika Birləşmiş Ştatları halında birləşirdilər. İstiqlaliyyət Bəyannəməsini Amerika inqilabının görkəmli xadimi Tomas Cefferson hazırlamışdı. Bəyannamədə göstərilirdi ki, bütün insanlar xalqın zülmkarları devirmək və öz hökumətini təsis etmək hüququ var. Bununla da ilk dəfə olaraq Xalq hakimiyyətin mənbəyi elan edildi. Bəyannamənin məhdud cəhətlərindən biri köləliyi ləğv etməməsi idi. O, hinduların əfv edilməsi və öz torpaqlarından qovulmalarının da dayandırmadı. Seçki məsələsində də əmlak senzi saxlanılmışdı. İstiqlaliyyət Bəyannaməsinin elan edildiyi 4 iyul günü hər il Amerika Birləşmiş Ştatlarının İstiqlaliyyət günü kimi qeyd edilir.\nABŞ ın ilk prezidenti və eyni zamanda qiyamçıların rəhbəri Corc Vaşinqton\nŞimali Amerikada İngiltərənin koloniyalarının birləşərək özlərini müstəqil dövlət elan etmələri, İngiltərənin xarici siyasətdə olan maraqlarına ciddi zərbə vurdu. Yeni yaranmış dövlətlə mübarizə aparmaq məqsədi ilə qısa bir zamanda İngiltərədən qoşunlar toplandı. Əsasən İngilislərin üstünlüyü özünü daha çox dəniz donanmalarında göstərirdi. 1776-cı ildə Vaşinqtonun ordusu Boston'u azad edir. Lakin ingilislər Nyu-York'u ələ keçirirlər. Tərəflər arasında ilk həlledici döyüş, 1777-ci ildə Saratoqa kəndi yaxınlığında baş vermiş Saratoqa döyüşü'dür. Üsyançılar İngilisləri məğlub etdilər, bu qələbə üsyançıların gücünü daha da artırdı, Fransa və İspaniyanın müharibəyə qoşulmasına təkan verdi. Konqres Fransa və İspaniya'nı müharibəyə cəlb etmək üçün Bencamin Franklin'i Avropaya göndərdi. Franklinin diplomatik səyləri nəticəsində həmin dövlətlərlə müqavilə imzalandı. Fransa və İspaniyanın müharibəyə girməsi ingilislərin vəziyyətini çətinləşdirdi. Saratoqa məğlubiyyətindən sonra ingilislər hərbi əməliyyatı cənuba keçirdilər. 1781-ci ilin oktyabrında Corc Vaşinqtonun orduları ingilisləri Yorktoun ərtafında mühasirəyə alaraq, onları təslim olmağa məcbur etdi. Bir il sonra İngiltərə müharibəni dayandırdı və sülh danışıqlarına başladı. 1783-cü il sentyabrın 3-də Versalda sülh müqaviləsi imzalandı.İngiltərə ABŞ-n müstəqilliyni tanıdı.Alleqan dağlarından Missispi çayına qədər olan ərazi ABŞ-ın sərhədıərinə daxil edildi. Ölkədə hakimiyyəti möhkəmləndirmək üçün güclü mərkəz yaradıldı. 1787-ci ildə ştatların nümayəndələrinin xüsusi məclisi ABŞ Konstitusiyasını qəbul etdi. Konstitusiya republika quruluşu təsbit edilərək,fedarativ dövlət forması yaradıldı.Ali qanunverici orqan iki palatadan ibarət Konqres idi. Yuxarı palata Senat,aşağı palata isə Nümayandələr palatası adlanırdı. Konstitusiyaya görə icta hakimiyyətinin başında 4 ildən bir seçilən Prezident dururdu. O, silahlı qüvvələrə komandanlıq və hökumətə rəhbərlik edirdi. 1791-ci ildə konqres Konstitusiyaya 10 düzəliş etdi. Bu düzəlişlərdə vətandaşlara söz,mətbuat,yığıncaq,vicdan azadlığı,şəxsiyyət,mənzil və xüsusi mülkiyyət toxunulmazlığı hüquqları verilirdi. Məhkəmənin qərarı olmadan özbaşına həbslər qadağan edilirdi. İstiqlaliyyət müharibəsi nəticəsində kapitalizmin inkişafına mane olan amil, ingilis müstəmləkə hökmranlığı aradan qaldırıldı. Feodal qaydalarına bir dəfəlik son qoyuldu. ABŞ Konstitusiyası dünyada ilk dəfə olaraq ölkədə hakimiyyətin qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyətlərinə bölünməsini təsbit etdi..\nQərbə axın dövrüRedaktə\nQərbə axın dövrü 1789–1849-cu illərə aiddir. İstiqlaliyyət müharibəsi ABŞ-ın iqtisadi inkişafı üçün əlverişli şərait yaratmışdı. Buna təbii şərait, mülayim iqlim, geniş münbit torpaqlar, faydalı qazıntıların olması da kömək edirdi. ABŞ-ın okeanın o biri tərəfinə nisbətən hərbi xərcləri azaldırdı ki, bu da iqtisadi inkişafı şərtləndirən amillərdən biri idi. 1800-ci ildə prezident seçilmiş Tomas Cefferson'un hakimiyyəti dövründə dövlətçilik möhkəmləndirildi, seçki senzi ləğv edildi, borclular və məhbuslar üçün daha humanist qanunlar qəbul edildi. Qərbə doğru hərakat genişləndirildi. İngiltərənin Şimali Amerikadakı müstəmləkələrini geri qaytarmaq cəhdi 1812-ildə müharibəyə səbəb oldu.İngiltərə məğlub oldu və 1814-cü ilin dekabrında Kent müqaviləsi'ni imzaladı. Müqaviləyə görə İngiltərə ABŞ-a öz müstəmləkəsi kimi baxmaq iddiasından əl cəkdi. 1812-1814-cü illər müharibəsi ABŞ tarixində ikinci istiqlaliyyət müharibəsi adlanır. XIX əsr'in əvvəllərində Avropada aparılan aramsız müharibələr ABŞ-a öz ərazisini artırmaq imkanı vermişdi. Luiziana, Florida, Texas və Kaliforniya torpaqlarının hesabına ABŞ-ın ərazisini üç dəfədən çox artmışdı. Qərb torpaqlarının mənimsənilməsi ABŞ-da kapitalizmin inkişafı üçün geniş imkanlar açırdı. Buna hökumətin keçirdiyi islahatlar da kömək edirdi. İqtisadi inkişaf Şimal və Cənub ştatlarında fərqli yollarla gedirdi. Şimalda fermer təsərrüfatı üstünlük təşgil edirdi. Kənd təsərrüfatında kapitalizmin inkişafının fermer yolu ABŞ iqtisadiyyatının sürətlə inkişafına kömək edirdi. Cənub ştatlarında təsərrüfatın əsas forması zənci qulların əməyinə əsaslanan iri plantasiyalar idi. Şimal ştatlarında quldarlıq XIX əsrin əvvələrində kəğv edilmişdi, Cənubda isə saxlanırdı.\nƏsas məqalə: ABŞ Vətəndaş müharibəsi\nAmerika Birləşmiş Ştatları'nın 16-cı prezidenti (1861-1865) Avraam Linkoln\n1823-cü ildə ABŞ prezidenti Ceyms Monro'nun müraciəti Konqresdə oxundu. Monro doktrinası kimi tanınan bu müraciət Müqqədəs itiffaqın İspaniyanın keçmiş müstəmləkələrində öz ağalığını bərpa etmək istəyinə qarşı irəli sürülmüşdü. Monro doktrinasında dünyanın Amerika və Avropa sistemlərinə bölünməsi prinsipi elan edilir, ABŞ-ın Avropanın daxili işlərinə qarışmayacağına təminat verilir, eyni zamanda Avropadan Amerika dövlətlərinin daxili işlərinə qarışmamaq tələb olunurdu. 1854-cü ildə Respublikaçılar partiyası yaradıldı. Quldarlıq əleyhdarlarının mərkəzinə çevrilmiş partiyada rəhbər rol sənaye burjuaziyasına məxsus idi. Partiyanın bazasını fermerlər və şəhərlilərin xırda burjuaziyası təşkil edirdilər. Onların tələblərindən biri torpaqlarda məskunlaşmaq istəyənlərin hamısına pulsuz torpaq sahələri palanması idi.\nAmerika Konfederativ Ştatlarıının prezidenti Cefferson Devis\n1860-ci ildə prezident seçkilərində Respublikaçılar partiyasından Avraam Linkoln prezident seçildi. Bu quladarların siyasi ağalığının sonu demək idi. Cənublular Linkolunun prezident seçilməsinə qiyamla cavab verdilər. Cənubi Karolina ştatı İttifaqdan çıxdığını elan etdi. Sonra daha altı ştat İttifaqdan çıxdı. 1861-ci ilin fevralında bu ştatlar ayrıca Konfederasiya halında birləşdilər. Missipi plantatoru Cefferson Devis yeni yaradılan dövlətin ilk və son prezidenti oldu. Bu zaman artıq ölkədə iki ordu və iki konqres fəaliyyət göstəridi. 1861-1865-ci illərin vətandaş müharibəsinin əsas səbəbi sənaye sahəsi üzrə inkişaf etmiş Şimalla, quldarlıq təsərrüfatının hökm sürdüyü Cənub arasında zidiyyətlərin kəskimləşməsi idi. Müharibənin birinci mərhələsində şimallılar bir sıra ciddi məğlubiyyətə uğradılar. Bu məğlubiyyətlərin əsas səbəbləri Avraam Linkoln hökumətinin quldarlığı ləğv etməməsi və ən əsası Homsedlər haqqında məsələnin həllini uzatması idi.\nİkinci dövründə (1863-1865) Şimal ordusuna 190 min zənci əsgər daxil oldu. 250 min zənci arxa cəbhədə hərbi qulluğa cəlb edildi. Xalqın təzyiqi ilə Linkolin hökuməti 1862-ci ildə Konqresdə Homstedlər haqqında qanun qəbul edildi. Qanuna görə torpağı becərmək istəyən hər bir amerikalı pulsuz olaraq 160 akr (65 ha) torpaq sahəsi ala bilərdi. Avraam Linkolnin imzaladığı Azadlıq haqqında bəyannaməyə əsasən 1863-cü ilin yanvarın 1-dən quldarlığın ləğv edildiyi elan edilirdi. Bu iki mühüm qanunun qəbul olunması artıq Amerika Konfederativ Ştatları'ının güçünü zəiflətdi. 1863-cü ilin iyulunda cənublular Gettisberq və Missisipi çayı vadisindəki döyüşlərdə məğlub oldular. 1865-ci il aprelin 3-də Konfederasiyanın paytaxtı Riçmond şəhəri tutuldu. Həmin müharibədə tarixdə ilk dəfə zirehli gəmilərin döyüşü (1862-ci il martın 9-da) oldu. 1867-ci il martın 2-də Cənubun Yenidənqurması haqqında birinci qanun verildi. Müharibənin cənublular üçün məğlubiyyətlə bitməsi, onların bütün ümüdlərini məhv etdi. Şimalın qalib gəlməsinin bir sıra səbəbləri var idi. Ən əsası texniki üstünlük, əsgər sayı baxımından və silah təchizatına görədə şimal cənubu ən azı 2 dəfə qabaqlayırdı. Cənublular şimalın qalibiyyətinin əsas səbəblərindən birini Avraam Linkoln da görürdülər. 1865-ci ildə 14 aprel tarixində, Linkoln ailəsi ilə birlikdə Vaşinqton şəhərində yerləşən Ford teatrına getmişdir. Bu zaman gözlənilmədən aktyor Con Uilks Butun açdığı atəş nəticəsində Avraam Linkoln ağır yaralanmış, iki gün sonra isə vəfat etmişdir.\nVətəndaş müharibəsindən sonrakı illərdə güclü bir şəkildə böyüyən Amerikan iqtisadiyyatı öz tarixindəki ən böyük sıçrayışı, Mark Tvenin deyimiylə Qızıl əsr olaraq bilinən, 1870-1880-ci illərdə reallaşdıraraq dünyanın ən böyük iqtisadiyyatı halına gəlmiş və bu öncül mövqeyini bu günə qədər davam etdirmişdir. O dövrün böyük kommersiya fəaliyyətlərini tənqid edənlər, varlı sənayeçiləri bazarları manipulyasiya edən, inhisarları gözləyən, işçilərə pis davranan, acgöz, oğru baronlar olduqlarını irəli sürdülər. Qızılı əsrin zəngin plütokratlar tərəfindən dominasiya edildiyini qarşıya qoyan bu münasibət, dövlətin ticarətə ağır qaydalar gətirərək rəhbərlərə nizam verməsinin vacibliyinə inanan bəzi tarixçilər arasında hələ də müdafiə olunan münasibətdir. Şirkətlər arasındakı rəqabət intensivliyi də işçilərin həyat standartlarında nəzərə çarpacaq dərəcədə yaxşılaşmışdı. Qızılı əsrə dair bu müsbət yanaşmanı mənimsəyən digər tarixçilər, bu, qeyri-adi iqtisadi böyümənin insanları yoxsulluqdan xilas etdiyini, ticarətdəki ağır dövlət sanksiyalarının isə bu böyüməyə maneə törətdiyini və gəlirləri azaltdığını müdafiə etdilər. Qızılı dövrdə ticarət və qanunlar haqqında tarixçilər arasındakı mübahisələr müasir siyasətdə oxşar müzakirəni əks etdirir; ancaq 19-cu əsrin ikinci yarısında kommersiya fəaliyyətlərinin ölçü və əhatəli olaraq geniş yayılmış olduğu mövzusunda bütün tarixçilər həmfikirdir. Dəmir yolları, milli səviyyədə yayılacaq ilk sərmayə hakim sənaye idi.19-cu əsrin ikinci yarısında kütləvi istehsal və fabriklər də daha geniş yayılmışdır. Bu nəhəng yeni istehsalçılar Amerika xalqının ilk ictimai birliyi idi. Həm rəqiblərlə birləşmək mənasını verən üfüqi inteqrasiya, həm də xammaldan satışa çıxarmağa qədər bütün istehsal proseslərini satın almalı olan şaquli inteqrasiya, bu dövr içində qüsursuz hala gətirilən rəhbərlik texnikaları arasında idi. 1865-ci ildən sonra ticarət müvəffəqiyyətinin memarları, bankir J.P. Morqandan başqa iki iş adamı Endryu Karnegi və Con D. Rokfeller idi. Polad sənayesinin öndə gedən iş adamı Karnegi, rəqiblərini satın alaraq, fabriklərində istifadə olunan son texnologiyalar və innovativ istehsal prosesləri sayəsində xərcləri aşağı salaraq qiymətlərini rəqiblərindən üstün duruma gətirdi. Rokfeller, daha sonra öz sahəsində ən böyük şirkət halına gələcək olan Standard Oil üçün oxşar addımları atdı. Vətəndaş müharibəsindən sonra, 1980-ci illərdə inflyasiya yavaşladı. 1890-cı illərə qədər qiymətlər hər il təxminən bir faiz azaldı. Bu vəziyyət, təcrübələri böyüyən qənaətkar sahiblər və istehlak mallarını hər keçən il daha uyğun qiymətlərə satın ala bilən istehlakçılar üçün bir nemət idi. Bəzi fermerlər bazar qiymətlərinin davamlı geriləməsindən ağır təsir görürdü, çünki torpaq və avadanlıq almaq üçün xeyli borclanmışdılar. Digər tərəfdən bu dövrdəki yeni avadanlıqlar inqilabı ferma məhsullarının istehsalında nəhəng sıçramalara və bir çox işçinin çöl sahələrini tərk edib şəhərlərdə daha yaxşı imkanlar axtarışına gətirib çıxardı. Klassik geniş miqyaslı müəssisələr bu dövrdə bazarda hər cür ehtiyaclara cavab verə bilmədi; kiçik biznes bu boşluğu doldurur və böyük qazanc əldə edir və özlərini zənginləşdirirdi. Məsələn Pennsilvania Pittsburqdakı kiçik polad fabrikləri mismar, qoz-fındıq və boltlar, tikanlı məftil istehsal edirdi.İşçilər uzun müddət təhlükəli şəraitdə işləməli idilər. Orta polad işçisi həftədə 72 saat işləyirdi; lakin onların gəlirləri və həyat standartları da artmışdı. Bu,xüsusilə zavodlarda işə başlayan miqrantlar üçün də keçərlidir. Tarlada işləyənlər böyük dərəcədə uzun və yorucu saatlar işləməsinə baxmayaraq, bir də pis maaş şərtlərinə məruz qalırdılar. Bununla müqayisədə fabrikdə olan şeylər daha yaxşı bir alternativ hesab olunurdu. Vətəndaş müharibəsindən I Dünya Müharibəsinə qədər olan dövrdə məmnun olmayan işçilər öz qazanclarını 44% artırdı; dülgərlər, santexnika, polad istehsalçıları və yeni yayılmış elektrik enerjisi ilə işləyənlər daha yüksək gəlir əldə edirdilər. Bu dövr Birləşmiş Ştatların iqtisadi artım və sənayeləşmə dövründə təklif etdiyi çoxsaylı imkandan istifadə etmək üçün burada, xüsusilə də Şərqi və Cənubi Avropadan köç etmiş milyonlarla insanın da diqqətini özünə cəlb edirdi.\nQızılı əsrdə miqrasiyaRedaktə\nQızılı əsr zamanı ABŞ-a yeni immiqrasiya dalğası başladı.Bu dövrdə təxminən 20 milyon nəfər yeni immiqrant kimi ABŞ-a gəldi. Bəziləri, xüsusilə də Böyük Düzənliklər əyalətində torpaq və avadanlıq satmaq üçün nağd pulla ölkəyə fayda verən fermerlər idi. Bir çoxları dəyirmanlar və zavodlarda işləyən yoxsul kəndlilər idi. Buna baxmayaraq, bunların arasında əksər immiqrant yoxsulluq səbəbindən buraya üz tuturdu. 1892-ci ildə federal hökumət, bu axını təmin etmək üçün Ellis adasında, Azadlıq Heykəlinin yaxınlığında bir qəbul mərkəzi açdı.\nKeçmiş və yeni köç dalğalarıRedaktə\nBu miqrantlar iki qrupdan ibarət idi: Almaniya, İngiltərə, İrlandiya və Skandinaviyadan gələn "Keçmiş Köç" dalğasını təşkil edənlər və 1910-cu ildə pik nöqtəyə çatan "Yeni Miqrasiya" dalğası. Bəzi insanlar geriyə doğru və irəli hərəkət edirdilər.Onlar Atlantik Okeanı boyu əsasən məskunlaşırdılar və buranın daimi sakinləri idi. Yeni gələnlər həm şəhər, həm də kənd ərazilərinə yerləşirdilər. Alman Amerikan cəmiyyətləri Alman dilində danışırdı, amma gənc nəsillər ikidilli idi.Skandinaviyadan gələnlər ümumiyyətlə sürətlə assimilyasiya edilmişdir. Miqrasiya baxımından, 1880-ci ildən sonra keçmiş Alman, İngilis, İrlandiyalı və Skandinaviya köçü yavaşladı. Amerika Birləşmiş Ştatları hər il çox sayda yeni ixtisassız iş növləri meydana gətirir və onları doldurmaq üçün İtaliya, Polşa, Avstriya, Macarıstan, Rusiya, Yunanıstan və cənub və orta Avropanın digər nöqtələri ilə yanaşı Fransız Kanadasından yeni miqrantlar gəlirdi. 1870-ci illərdə gəlib burada yaşayan keçmiş immiqrantların olduqca sabit cəmiyyətləri vardı, xüsusən də Alman amerikalıları bunu meydana gətirirdilər.Bu dövrdə ingilis immiqrantları ümumi əhaliyə doğru cəlb olunmağa meyl etdi. İrlandiya Katolikləri, aclığın milyonları öldürdüyü İrlandiyadakı böyük qıtlığdan sonra, 1840-cı illərdə və 1850 ci illərdən sonra daha çox ABŞ-a üz tuturdu. Onların ilk bir neçə on ili, yaşadıqları bölgələrdə həddindən artıq yoxsulluq, ictimai yerindən oynamalar, cinayət və şiddətlə xarakterizə edilirdi. XIX əsrin sonunda isə, İrlandiyalı immiqrantlar, Bostonda orta sinif yerli iş adamı, peşəkar və siyasi lider olan P.C.Kennedi (1858-1929) ilə böyük nisbətdə sabitlik qazandılar. İqtisadi olaraq İrlandiyalı katoliklər 1850-ci illərin sonlarından buralara gəlmişdi. 1900-cü ilə qədər artıq sayları milli ortalamaya çatmış və 20-ci əsrin sonlarına doğru milli ortalamanı çoxdan ötüb keçmişdilər. Hal-hazırda da siyasi cəhətdən İrlandiya katolikləri ölkə daxilində şəhər demokratik institutlarının rəhbərliyində mühüm amildirlər.İ rlandiyalılar Katolik əhalinin yalnız üçdə biri olmasına baxmayaraq,Katolik Kilsəsində suveren idi.(yepiskoplar,kollec müdirləri,xeyriyyəçilər).Bu immiqrantlar İrlandiya, İngiltərə, Fransa, Almaniya və Kanadadan irəli-geri hərəkət edən beynəlxalq bir Katolik şəbəkəsinin parçasıydılar.\n"Yeni Miqrasiya" dönəmi ilk başda çox cənubdan, şərqdən olan, italyanlardan, polyaklardan və yəhudilərdən ibarət olan çox yoxsul kənd əhalisi idi. Bəzi kişilər, xüsusilə İtalyanlar və yunanlar, özlərini müvəqqəti vətəndaşlar kimi gördükləri və uzun müddət vərdişsiz əməklə əldə etdikləri qazanc ucbatından geri dönmək istədilər.Digərləri, xüsusilə də yəhudilər, Şərqi Avropadan qovulmuş və geri qayıtmaq niyyətində deyildilər. Tarixçilər köçmənin səbəb faktlarını (insanları ölkə xaricinə qovmaq) və faktiki faktları (Amerikaya çəkmək) baxımından təhlil edirlər. Təzyiq faktorları arasında iqtisadi məcburiyyət, torpaq çatışmazlığı və antisemitizm var idi. Mübahisəli faktorlar, ucuz kənd təsərrüfatı ərazilərinin və ya fabriklərin və mədənlərdəki işlərin iqtisadi şansı idi. İlk nəsil, tipik olaraq ortaq bir dil, yemək, din və keçmiş kənd əlaqələriylə etnik bölgələrdə yaşayırdı. Bu insanların çoxunun böyük şəhərlərdə kirayədə qalması bu şəhərlərdə həddindən artıq əhali artımına səbəb oldu. Lakin, kiçik şəhərlərdə yerləşmə adətən ucuz kirayə ilə də başa vurula bilirdi.\nAsiyalı immiqrantlar - indi müvəqqəti dəmir yolu işi üçün Çin-Kaliforniya tikinti şirkətləri tərəfindən işə götürülürdü.Kaliforniyadan Yutaya qədər Mərkəzi Sakit okean dəmir yolunun tikintisi əsasən Çin işçiləri tərəfindən həyata keçirilirdi. 1870-ci il siyahıyaalmasına görə ABŞ-da 63 min Çinli kişi vardı (bir neçə qadınla).1880-ci ildə isə bu rəqəm 106 min nəfərə çatdı. Samuel Qompersin rəhbərliyindəki birliklər Çin işçililərinin mövcudluğuna qətiyyətlə qarşı çıxdılar. Çin köçkünlərə 1950-ci ilə qədər ABŞ vətəndaşı olmaq üçün icazə verilmədi;.Lakin, Birləşmiş Ştatlar, Ali Məhkəmənin qərarının nəticəsi olaraq, ABŞ-da doğulmuş Çinli uşaqlara tam vətəndaşlıq hüququ verirdi. 1882-ci ildə, Konqres Çin Xarici Qanununun tətbiqi ilə daha çox Çin köçünə qadağa qoydu; Çinli işçilərin ABŞ-a girməsi qadağan edildi, amma, bəzi tələbə və iş adamları müvəqqəti olaraq sərbəst buraxıldı. 1940-cı ildə ABŞ-da Çin əhalisinin sayı 37 min nəfərə kimi düşdü.Gələnlər əsasən böyük şəhərlərin “Çintaun” adlanan yerlərində məskunlaşırdılar.Təcrid siyasəti isə 1940-cı illərə qədər davam etdi.\nABŞ II Dünya müharibəsi illərindəRedaktə\nII Dünya müharibəsinin başlanması və ABŞ-ın bitərəflik siyasətiRedaktə\nII Dünya müharibəsi başladıqdan az sonra sentyabrın 3-də F.D.Ruzvelt amerikan xalqına müraciət edərək ölkəni müharibədən kənarda saxlayacağını qeyd etdi. Konqresin 1939-cu ilin sentyabrın 5-də keçirilən xüsusi sessiyasında 1937-ci ildə qəbul edilmiş "Bitərəflik haqqında" qanun qüvvəyə mindi. Ruzvelt 1935-ci ilin avqustundan sonra "Bitərəflik haqqında" sayca dördüncü olan qanunu 1939-cu ilin noyabrın 5-də imzaladı. Lakin tezliklə Qərbi Avropada Hitlerin işğalları ABŞ-ı da narahat etməyə başladı. Müharibə konqresi və hökuməti hərbi qüvvələrin artırılması üzrə iri planların yerinə yetirilməsinə başlamağa məcbur etdi. Çox gizli şəraitdə atom bombasının yaradılması işi inkişaf etdirildi. 1939-cu ildə ABŞ-a böyük italyan fiziki Ferme gəldikdən sonra, zəncirvari nüvə reaksiyasının qiyməti müəyyənləşdirildi. Nüvə silahı hazırlamaq layihəsi "Manxetten" adlanırdı. ABŞ-ın Los-Alamos şəhərində laboratoriya təşkil edildi. 2 min elmi işçi və 150 min işçi bu işə cəlb edildi. Görkəmli alimlərdən R.Oppenqeymer, N.Bor, B.Buş, A.Komerton bu işlə məşğul olmağa başladılar. Hələ 1939-cu ilin payızında "Bitərəflik haqqında" qanuna yenidən baxıldı və Almaniya ilə müharibə edən ölkələr haqqını nəğd ödəmək və öz gəmilərində aparmaq şərti ilə ABŞ-dan silah və müharibə materilaları almaq imkanı əldə etmiş oldular. 1940-cı ilin sentyabrın 2-də bağlanmış sazişə əsasən İngiltərənin 1941-ci ilin əvvəllərində işləyib hazırladığı plan müharibədə onların koalision strategiyasının əsasını qoydu. ABŞ müharibədə iştirak etməsə də, getdikcə Böyük Britaniyaya hərbi-iqtisadi yardımı artırdı.\nABŞ-ın hərbi büdcəsi 1940-cı ildə 5 dəfə artırılaraq 10,5 milyard dollar təşkil etdi. ABŞ-ın 47 ştatı neytralitetin ləğv edilməsinə tərəfdar çıxdı. Avropada "qəribə müharibə" başa çatdıqdan sonra Ruzvelt "Milli müdafiə proqramı"nı irali sürdü. Bu proqrama əsasən konqress hərbi xərcləri 17,7 mld. dollara, ordunun sayını isə 280 min nəfərdən 1 mln. 200 min nəfərə çatdırmaq barədə qərar qəbul etdi. 1940-cı ilin sentyabr ayında "dinc dövrdə" ilk dəfə olaraq seçmə hərbi mükəlləfiyyət haqqında qanun qəbul edildi. Müəyyən ixtisası şəxslər orduya çağırıldı. İqtisadiyyatı yenidən qurmaq məqsədi ilə 1941-ci il iyulun 30-da vitse-prezident H.Uelles başda olmaqla İqtisadi Müdafiə İdarəsi yaradıldı. İqtisadiyyatı yenidən qurmaq üçün 20 yeni idarə təşkil edildi. Müharibənin başlanması amerikan iqtisadiyyatının inkişafına müsbət təsir göstərdi. 1940-cı ilin oktyabr ayında kapitalın amortizasiyası (kapitalın işlənməsi nəticəsində get-gedə onun qiymətinin azalması) haqqında qanun qəbul edildi. Bu qanuna görə korporasiyaların ödədiyi vergilərin həcmi aşağı salındı. Ölkə iqtisadiyyatında iri şirkətlərin xüsusi çəkisi artdı. Lakin onu da qeyd etmək lazımdır ki, bu dövrdə ABŞ-dakı 184-min sənaye müəssisəsinin 150-yə qədəri ancaq hərbi sənaye ilə məşğul olurdu. Perl-Harbordakı hadisə ərəfəsində dünya silah istehsalında ABŞ-ın payı 12%-dən çox deyildi.\nLend-liz haqqında qanunRedaktə\n1940-cı ilin dekabr ayında Ruzvelt "ox" ölkələrinə qarşı döyüşən dövlətlərə amerikan yardımı göstərməyi təklif etdi. 1941-ci il yanvarın 10-da ABŞ konqresinə təqdim olunan amerikan silahlarını və digər materiallarını başqa ölkələrə icarəyə verməyi nəzərdə tutan qanun layihəsi martın 11-də qəbul edildi. Bu "Lend-liz" sistemi» adlandırıldı. Lend-liz proqramının rəhbəri H.Hopkins idi. Həmin qanuna görə düşmənə qarşı müdafiəsinin ABŞ üçün həyati əhəmiyyəti olan ölkələrə borc olaraq və ya icarə qaydası ilə silah və ya hərbi material verilməsi nəzərdə tutulurdu. Bu, əslində ABŞ-ın öz təhlükəsizliyini müharibədə iştirak edən ölkələrin səyi ilə təmin etmək istədiyini göstərirdi. Lend-liz üzrə kömək alan dövlətlər ABŞ hökuməti ilə sazişlər imzalayırdı. Bu sazişlərə əsasən həmin dövlətlərə göndərilən və müharibə vaxtı məhv edilmiş, itirilmiş, yaxud işlədilmiş maşınların, müxtəlif hərbi texnikanın, silahın və sair predmetlərin haqqı müharibə qurtardıqdan sonra ödənilməli deyildi. Müharibədən sonra salamat qalmış və mülki istehlak üçün istifadə edilə biləcək malların və materialların haqqını Amerikanın verdiyi uzunmüddətli kredit əsasında tamamilə və ya qismən ödəmək nəzərdə tutulurdu. Hərbi materialların qaytarılmasını ABŞ tələb edə blərdi. Əslində bu qanun ABŞ-ın «ox dövlətlərinə» qarşı elan edilməmiş müharibəsi demək idi. Qanun elə həmin gün İngiltərə və Yunanıstana tətbiq edildi.\n1941-ci il iyunun 22-də Almaniya SSRİ-yə hücum etdikdən iki gün sonra iyunun 24-də Ruzvelt sovet hökumətinə kömək göstərməyə hazır olduğunu bildirdi. ABŞ hökumətinin 1941-ci il iyunun 23-dəki bəyanatında deyilirdi ki, "Hitlerizm əleyhinə hər hansı mübarizə onun mənşəyindən asılı olmayaraq, indiki alman rəhbərlərinin sonunu sürətləndirir. Hitler orduları bu gün Amerika qitəsi üçün başlıca təhlükədir". SSRİ-yə Almaniyanın hücumundan iki gün sonra ABŞ-ın ictimai rəyi öyrənən institutunun keçirdiyi sorğu zamanı əhalinin 72%-i Rusiyanın, 4%-i isə Almaniyanın qalib olmasını istədiyini bildirdi. Lakin ABŞ SSRİ-yə kömək etməzdən əvvəl bir neçə ay müddətində "Rusiyanın müqavimət göstərmək qabiliyyətinin" necə olduğunu özü üçün aydınlaşdırmış, bundan sonra isə öz mövqeyini müəyyənləşdirmişdir. 1941-ci ilin iyulun axırlarında Stalinlə Hopkinsin danışıqlarında müəyyən edildi ki, Qızıl Ordunun ən çox ehtiyacı olan şeylər – zenit topları, iri kalibrli pulemyotlar, tüfənglər, yüksək oktanlı aviasiya benzini və təyyarə istehsalı üçün lazım olan alüminiumdur. ABŞ əslində bu malları SSRİ-yə tez göndərməyə çalışmırdı. ABŞ-ın keçmiş xarici işlər naziri İkes yazırdı ki, ABŞ rəhbərliyi çalışırdı ki, "ruslar özlərinin bütün qızılını, lap tükənənə qədər bizə versinlər, bu qızıl onlara göndərilən malların haqqı kimi hesab ediləcək. Həmin andan etibarən biz Lend-liz haqqında qanunu Rusiyaya tətbiq edəcəyik". Göndərilən malların haqqı olaraq SSRİ Amerika Birləşmiş Ştatlarına həm də strateji xammal-manqan, xrom, asbest, platin və s. verirdi.\nABŞ Dövlət departamentini Tarix məlumatları\nABŞ-ın canlandırılmış xəritəsi, ərazi genişlənməsini və mədəniyyət inkişafı qeyd edilib.(Hyuston Mədəniyyət İnstitutu) Arxivləşdirilib 2013-01-17 at the Wayback Machine\nYardım proqramı cərcivəsində qeyd olunan,ABŞ tarixi haqqında məlumat[ölü keçid]\nGilder Lehrman İnstitutunun ABŞ tarixi haqqında rəsmi məlumatı,\nABŞ tarixi haqqında geniş məlumat\nСивачев Н.В., Языков Е.Н. Новейшая история США, М.,1980.\nНовейшая история зарубежных стран: Европа и Америка. 1917-1945, т. 1, М.,1967.\nНовейшая история 1939-1975. Курс лекций под ред. В.В.Александрова, М., 1977.\nНовейшая история зарубежных стран. Европа и Америка, 1939-1975 гг., под ред. С.М.Стеткеевича, М.,1978.\n↑ Frənsis Vitni, Riçard Hofştadter, Vuud Qrey, D. Stiven Endsli, Keyt U. Olsen, Natan Qlik, Alan Uinkler, Amerika Tarixinin Əsas Cəhətləri İngiliscədən prof. Aslanov Vaqif tərcümə etmişdir. (az.)\n↑ Yeni Tarix 9, Bakı, 2005, səh 58\n↑ Yeni Tarix 9, Bakı, 2005, səh 58 .II başlıq\n↑ Yeni Tarix 9, Bakı, 2005, səh 58 .III başlıq\n↑ Ayna Uşaq Ensiklopediyası,Tarix 2002\n↑ Yeni Tarix 9, Bakı, 2005, səh 59\n↑ Ayna Uşaq Ensiklopediyası, Tarix 2002\n↑ Yeni Tarix 9, Bakı, 2005, səh 59.II başlıq\n↑ Evidence Supports Date for People in North America\n↑ Yeni Tarix 9, Bakı, 2005, səh 59 son başlıq\n↑ Yeni Tarix 9, Bakı, 2005, səh 60\n↑ Yeni Tarix 9, Bakı, 2005, səh 60 II başlıq\n↑ Yeni Tarix 9, Bakı, 2005, səh 60 III başlıq\n↑ Yeni Tarix 9, Bakı, 2005, səh 60 IV başlıq\n↑ Yeni Tarix 9, Bakı, 2005, səh 62.II başlıq\n↑ Yeni Tarix 9, Bakı, 2005, səh 63 V başlıq\nABŞ tarixinin xronologiyası\nMənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Amerika_Birləşmiş_Ştatları_tarixi&oldid=6174550"\nLast edited on 13 oktyabr 2021, at 11:10\nBu səhifə sonuncu dəfə 13 oktyabr 2021 11:10 tarixində redaktə edilib.


Vaksin olunmamış müəllimlər məktəbə buraxılmayacaq? – Rəsmi | Qərb Xəbər Vaksin olunmamış müəllimlər məktəbə buraxılmayacaq? – Rəsmi – Qərb Xəbər\nVaksin olunmamış müəllimlər məktəbə buraxılmayacaq? – Rəsmi\nHəmçinin vaksin əleyhinə əks göstəriş arayışı təqdim edən təhsil işçiləri rəsmi qaydada “Əks göstəriş sertifikatı”nı təqdim etməlidirlər: “Təhsil Nazirliyi olaraq bütün təhsil işçilərini virusdan qorunmaq üçün peyvənd olunmağa və sanitar-gigiyenik normalara əməl etməyə çağırırıq”.\nƏvvəlki məqaləƏmək haqları hansı şərtlərlə artırılacaq?


Planetin ən məşhur idmançısı sevgilisini dəyişdi - FOTO\nDünyanın ən məşhur idmançılarından sayılan Maykl Felps aşiq olub. Apasport.az saytının məlumatına görə, 14 dəfə olimpiya çempionu olmuş ABŞ üzgüçüsü Kaliforniya gözəli Kari Pricinə vurulub. Son vaxtlar cütlük beysbol stadionlarında və restoranlarda peyda olmağa başlayıb.\n24 yaşlı sarışın Kari təkcə Kaliforniyanın deyil, bütün ölkənin ən gözəli seçilmək şansına malik imiş. Lakin buna onun fikirləri maneçilik törədib. Belə ki, münsiflər heyətində yer alan homoseksuallardan biri Pricindən eyni cinsdən olan insanların evliliyinə münasibətini soruşub. Təbiətcə mühafizəkar olan kaliforniyalı xanım bu yeniliyin əleyhinə olduğunu deməklə, birinci yeri tutmaq şansını heçə endirib. Nəticədə Kari ABŞ gözəli müsabiqəsində vitse-çempion olub.\nQeyd edək ki, Maykl Felps özü üçün fantastik uğurla nəticələnən Pekin Olimpiadası zamanı avstraliyalı həmkarı Stefani Raysla sevgi macərası yaşayırdı.


Novruz adətlərimizdə erməni izi: papağımızı qapılara necə atdıq? - MÜSAHİBƏ\n23 Fevral 2016 10:00\nBu gün ilk çərşənbədir. Su çərşənbəsi. Ancaq çərşənbələrin ardıcıllığının şərti olduğunu, bölgələrə görə dəyişdiyini iddia edənlər də var. Ümumiyyətlə, yüzilliklər, minilliklər ərzində qeyd olunsa da, Novruz adət-ənənələri hələ də mübahisə mövzusudur. Hətta bu adət-ənənələri araşdıran elm adamları arasında da fikir ayrılığı mövcuddur.\nFərqli yanaşması olanlardan biri də Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Folklor İnstitutunun Mərasim Folkloru Şöbəsinin böyük elmi işçisi, fəlsəfə doktoru Atəş Əhmədlidir.\nOrijinal və cəsarətli fikirləri, araşdırmaları olan alim onları Publika.az-ın əməkdaşı ilə bölüşüb.\n“Onlar üçün papağın əhəmiyyəti yox idi...”\n- Atəş müəllim, bir müddət əvvəl Novruzda papaqatma adəti ilə bağlı verdiyiniz açıqlamalar mübahisələrə səbəb oldu. Adətlərə qarşı çıxmaqda da ittiham olundunuz?\n- Mən mübahisə yaransın deyə deməmişəm bu fikirləri. Mən araşdırıb danışıram, bu insanlar nə üçün qarşı çıxır, bilmirəm və pis bir təklif etdiyimizi də sanmıram. Papaq dəyərimizdir. Biz də ona dəyər verməyi bacarmalıyıq. Mən bu adətə qarşı çıxmamışam. Mən vasitənin dəyişməsinin tərəfdarıyam.\n- Axı deyirlər ki, uşaq atasının, babasının deyil, öz papağını atır...\n- Məsələ papağın kimin olması və neçəyə olmasında deyil. Papağın dəyəri elə uşaqlıqdan öyrədilməlidir. Həm də ki bu, mənəvi dəyərlə yanaşı, gigiyenik baxımdan da qəbulolunmazdır.\n- Deyirlər, əvvəllər qurşaq sallayarmışlar, torba atarmışlar. Heç araşdırmısınız ki, necə olub, bu adətlər dəyişib?\n- Əlbəttə, illər, əsrlər keçdikcə geyim növləri də dəyişib, indi qurşaq yoxdur. Biz yüzillərlə ruslarla, ermənilərlə qonşu olmuşuq, dost kimi yaşamışıq. Onlar bizə qoşulardılar, bayramlarımızda iştirak edərdilər. Bəzi Bakı sakinləri deyirlər ki, onda bizdə papaq atılmırdı, torbalar atırdıq. Bizimlə gedən rus, erməni uşaqlarının isə əlində torba olmazdı. Başlarından papağı götürüb atardılar qapıya. Çünki onlar üçün papağın əhəmiyyəti yox idi.\n- Belə köklü adəti erməni, rus və ya yəhudi uşağının dəyişməyi mümkündür?\n- Doğru yanaşmadır. Hər halda, Novruz tədqiqatları davam edir, bunların mədəniyyətimizə könüllü, zorla, yoxsa laqeydlikdənmi daxil olması hələ araşdırılmalıdır.\n- Sizcə, bu, təsadüfdür, yoxsa məqsədli müdaxilə?\n- Məqsədli şəkildə deməzdim, amma bu da bir faktdır ki, 70 ildə xalqımızın milli-mənəvi dəyərləri elə zərbələr alıb ki, bunun bərpası hələ çox zaman alacaq...\n- İndi papağımızı necə başımıza qaytaraq?\n- Papaqları elə əvvəllər olduğu kimi, torbalarla əvəzləyək.\n- Səhv etmirəmsə, iş adamlarına da belə bir təklif etmişdiniz...\n- Bəli, təklif etmişdim ki, xüsusi torbalar hazırlansın, onların üzərində Keçəlin və Kosanın rəmzləşdirilmiş şəkilləri, səməni rəsmi olsun və ucuz qiymətə də satılsın. Dünya xalqları öz arxaik mədəni qatlarını yenidən açır və mədəniyyətlərinin obrazlarını, onun ayrı-ayrı atributlarını canlandırırlar. Təklif etmişəm, hələ icra edən yoxdur.\n““Bahar Qız” “Qar qız”ın prototipi olaraq yaradılıb”\n- Bəs papaq atmanın, daha doğrusu, şal, torba sallamağın kökü haradan gəlir?\n- Bayram ərəfəsində ölülər yada salınar. Qədim zamanlardan mövcuddur bu adət. Əcdadlar, ölülər yada salınmadan insanlar bayram süfrəsinə oturmazlar. Bunu təxminən bayramdan bir həftə öncə edirlər, buna “Ölü çərşənbəsi”, “Gül çərşənbəsi”, “Torpaq çərşənbəsi” də deyirlər. Əski çağlarda isə ölülər təkcə yada salınmırdı, həm də onlar üçün yığılan pay önəm daşıyırdı. Belə ki, bu payı yığmaq üçün xüsusi qara geyimli insanlar ruhların imitasiyası qismində gəlirdilər, qapılardan bir il ərzində dünyasını dəyişmiş insanların payını alırdılar. “Kasa çaldı” adlanan bu adət ruhların payını yığmaq məqsədilə icra olunurdu. Bu gün də papağı atıb qaçmaq, üzü gizlətmək o anlayışdan gəlir.\n- Onlara pay olaraq nə verilirdi?\n- Əllərində tutduqları kasaya buğda, arpa kimi dənli bitkilər tökürdülər, sonra da alınan bu payı torpağa, əkin sahələrinə səpirdilər.\n- Deməli, papaq atmağın həqiqi mahiyyəti tamam fərqliymiş...\n- Belə deyim ki, utilitar və estetik mahiyyəti var. O qeyd etdiyim utilitar mahiyyəti idi. O zamanlar icra edənlər zövq almaq üçün etmirdilər, amma bu gün edilən artıq estetik mahiyyətdir.\n- “Bahar qızı” obrazının da əleyhinəsiniz. Bunun səbəbi nədir?\n- Mən bu obrazın əleyhinə deyiləm. Sadəcə, bu, “Qar qız”ın prototipi olaraq yaradılıb. Baharın zərif qadına bənzədilməsi çox yaxşı haldır. Amma onu arxaik mədəniyyətdə olduğu şəkildə - Yaz xanım, yəni Günəşin qızı kimi görmək, öz kökümüzə bağlı olması daha xoş olar. Çünki arxaik mədəniyyətdə Yaz xanımla, eləcə də dünyanın yenidən doğulmasının qadın obrazında verilməsi ilə bağlı mifoloji düşüncələr mövcuddur.\n- Novruz uzun bayramdır...\n- Doğrudur. Novruz mərasimləri hələ qış ayından başlayır. Bayramlar birdən-birə yaranmır, müxtəlif mərhələlərdən keçir: ritual, mif, mərasim və nəhayət, bayram.\nQədim türklər qış fəslini 3 yerə bölürdülər: 40 gün Böyük çillə, 20 gün Kiçik çillə və bundan sonra 30 günlük Boz ay. Daha mülayim olan Böyük çillədən fərqli olaraq, Kiçik çillədə havalar sərt, şaxtalı olur. Dekabr ayının 21-dən 22-nə keçən gecə Böyük çillə girir. Bu gecə ən uzun gecədir. Bununla da Novruz mərasimləri başlayır. Böyük çillə yanvarın 31-dək davam edir. Yanvarın 31-dən fevralın 19-na qədər Kiçik çillə, fevralın 20-dən martın 20-sinə qədər də Boz aydır.\n- Çillə gecələri də bayram kimi qeyd olunur?\n- Naxçıvandan başqa heç yerdə keçirmirlər. Naxçıvan adət-ənanəni qoruyan bölgələrimizdəndir. Naxçıvanda çillə qarpızı olur. Bu qarpızı kəsmə adəti də qədim adətlərdəndir. Çillə qarpızı payızın sonunda dərilən qarpız olmalıdır.\n- İstənilən məhsul payızın sonunda şirəyə oturur, xurma, nar kimi. Təbiət həmin dövr üçün lazım olan komponentlərini - şirəsini, rənglərini həmin məhsula hopdurur. Ona görə də qədimdə payızın sonunda tağdan dərilmiş qarpızı “çillə qarpızı” adlandırarmışlar. Həmin qarpızı kəsib, içinin rəngindən qışın necə keçəcəyini müəyyənləşdirərmişlər.\n- Güney Azərbaycanda da çillə gecəsi keçirilir...\n- Bəli, Güneydə də çillə gecəsi maraqlı keçirilir. Hətta bir dəfə mən Təbrizdə buna “Şəbi-yelda” demişdim, onların xətrinə dəymişdi. Çillə gecəsini farsca adlandırmağıma etiraz etdilər. Mən onda başa düşdüm ki, Güneydə bu adətlər çox maraqlı tərzdə, öz dilimizdə, öz ənənəmizə uyğun yaşayır.\nÇillədən sonra artıq ikinci bir bayram - Xıdır Nəbi bayramı keçirilir. Buna Xıdır İlyas, Xıdır Əlləz, Xıdır Tapdıq və s deyirlər. “Xıdır”, ümümiyyətlə, xilaskarlıq rəmzidir, insanlara ruzi gətirər, xeyir verər.\n“Altaydan Makedoniyaya qədər Novruzun türkcə 25-ə qədər adı var”\n- Atəş müəllim, niyə ilk çərşənbə su çərşənbəsidir?\n- Göydə ulduz ikidir,\nBiri qurdun tüküdür.\nAllah, məni su eylə,\nSu gözəllər yüküdür...\nSuyun gözələ bənzədilməsi, ilahiləşdirilməsi onun ilkinlyindən gəlir. Su dünyanın yaranışında əsas rol oynayan ünsürdür. Bilirsiniz ki, ilk canlılar- amöblər suda yaranıb. Buna görə də su ilkinlik rəmzi, su başlanğıc məsələ olduğu üçün məhz dünyanın yaranmasında da vacib element kimi götürülür. Su çərşənbəsi də buradan qaynaqlanır.\nÜmumiyyətlə, çərşənbələr adi məsələ deyil, ilin yenilənməsi, dəyişməsi həm də başlanğıcıdır.\nBu məsələ bölgələrə görə fərq edir. Bu da Azərbaycanın yerləşdiyi coğrafi şəraitlə əlaqədardır. Çünki Azərbaycan 13 iqlim qurşağının 9 tipini yaşayır. Bəzi bölgələr ilk çərşənbənin yel çərşənbəsi olduğunu deyir, bəzi bölgələrə görə isə su ilk çərşənbədir. İndi qış dövrüdür, bəzi yerlərdə sal buzlar hələ əriməyib, dağlarda qar və s. var. Amma bölgələrimiz var ki, tədricən mülayimləşmə hiss olunur, məsələn, aran bölgələrində qış sərt keçməz, oralarda suyun oyanışını müşahidə etmək mümkün olur.\nBəzi bölgələr də havanın isinməyini əsas gətirərək ilk çərşənbəni od çərşənbəsi adlandırırlar amma bütün bunlara baxmayaraq, su əsas götürülür.\n- Novruzda süfrələrə qoyulan nemətlər də bölgələrə görə dəyişir...\n- Əlbəttə, Novruz süfrələri də bölgələrdəki nemətlərə uyğun olur. Bilirsiniz ki, Lənkəran balıqla məşhurdur, ona görə də bayram süfrələrində balıq çeşidləri çox olur.\nElə bölgə var ki, çərəzi, göy-göyərtisi bol olur, onda süfrəsi də o nemətlərlə zənginləşir. Novruzda süfrəyə 7 nemət düzülməsi həmin bölgədəki dominant olan bitkinin adı ilə bağlıdır. Məsələn, Naxçıvanda qarpız dominant olduğu üçün süfrəyə adı “Q” hərfi ilə başlayan 7 nemət düzülür. Qarpız, qovun, qabaq, qovurğa, qovut və s...\nBakıda isə bəzi yerlərdə adları “S” hərfi ilə başlayan nemətlər bayram süfrəsinə qoyulur. Su, səməni, sünbül və s.\n- Bəzi yerlərdə sirkə, soğan-sarımsaq da qoyurlar...\n- Əslində, sayı düzəltmək üçün süfrəyə acılıq qoymaq olmaz. Bayram şirinlik sevir.\nBayram şirniyyatları arasında da dəyişik məqamlar var. Şorqoğalı misal gətirək. Bu bişintinin içindəki duz göz yaşı, acılıq mənasını verir. Ona görə daha çox yas süfrələrinə qoyulur . Bayramlarda isə Günəşin rəmzi kimi həmişə şirin qoğal olub. İndi də bəzi bölgələr bayram süfrələrində şirini şorla əvəz ediblər, bəziləri həm şirin, həm şor, bəziləri isə ancaq şirin qoğal qoyur süfrəyə. Doğrusu da budur.\n- Novruzu türklərlə yanaşı, bir sıra başqa xalqlar da qeyd edirlər. Bəs bu bayram əslində, hansı xalqın mədəniyyətinə aiddir?\n- Bu mübahisəli məsələ olsa da, türk mədəniyyətinə məxsusluğu faktlarla sübut olunub. Mübahisələr də “Novruz”un fars sözü olmasından irəli gəlir. Amma bilməliyik ki, bu söz fars sözü olsa belə, onun altında zəngin Türk mədəniyyəti yatır. Altaydan Makedoniyaya qədər Novruzun türkcə 25-ə qədər adı var. Cılqı ayrımı, Ulustun yengi günü, Yılbaşı, Ergenekon və s. Ancaq 11-ci əsrdə Türk hökmdarı Məlikşahın əmri ilə Novruz adlandırılıb.\n- Bəlkə, Novruz sözünü Ergenekonla əvəz edək...\n- Çox haqlı təklifdir. Əvəz olunsa, biz bu adı dəstəkləyərik...


ƏƏSMN-in sosial xidmət müəssisələrindən ailələrinə verilən şəxslərin sayı 2,6 dəfə artıb | Report.az\nƏƏSMN-in sosial xidmət müəssisələrindən ailələrinə verilən şəxslərin sayı 2,6 dəfə artıb\nƏƏSMN-in sosial xidmət müəssisələrindən ailələrinə verilən şəxslərin sayı 2,6 dəfə artıb ƏƏSMN-in tabeliyindəki sosial xidmət müəssisələrində ümumilikdə 1030 nəfər tam dövlət təminatında yaşayır\n20 Aprel , 2015 15:03\nBakı. 20 aprel. REPORT.AZ/ Cari ilin ilk üç ayında Azərbaycanın Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin (ƏƏSMN) sosial xidmət müəssisələrindən ümumilikdə 29 nəfərin ailələrinə qayıtmaları təmin edilib. Bu da ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 18 nəfər (2,6 dəfə) çoxdur.\nAprelin 1-nə olan məlumata görə, ƏƏSMN-in tabeliyindəki sosial xidmət müəssisələrində ümumilikdə 1030 nəfər tam dövlət təminatında yaşayır. Onlardan 312 nəfəri sağlamlıq imkanları məhdud 18 yaşadək uşaqlardır və ƏƏSMN-nin Şaqan 3 saylı və Saray 7 saylı sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlar üçün internat evlərində, digərləri 18 yaşından yuxarı şəxslər olmaqla nazirliyin psixonevroloji internat evlərində yerləşdiriliblər. Bu müəssisələrdə yaşayan insanlar hərtərəfli qayğı, daimi yaşayış şəraiti, qida, geyim və tibbi xidmətlə təmin olunurlar. Son illərdə Heydər Əliyev Fondunun "Uşaq evləri və internat məktəblərinin inkişafı" proqramı çərçivəsində Şaqan 3 saylı və Saray 7 saylı internat evlərində uşaqların normal yaşayışı, çoxşaxəli və səmərəli reabilitasiya tədbirlərinə cəlb olunması üçün müasir tələblərə uyğun şərait yaradılıb. Habelə, ƏƏSMN-nin Bilgəh, Buzovna və digər yerlərdəki sosial xidmət müəssisələrində sakinlərin yaşayışı, lazımi xidmətlərlə təmin olunması üçün normal şəraitin yaradılması təmin olunub. Digər belə müəssisələrdə də bu istiqamətdə müvafiq işlər aparılıb və hazırda davam etdirilir.


Bürclər iyulda nə vəd edir? » Qadınla.Com - Qadınlar Birİncidir!\nİyulda baş verəcək prosesləri bəyənəcəksiniz. Hansısa məqsədiniz üçün dəli kimi çalışacaq və bundan həzz alacaqsınız. Hamı ilə dava eləmək təhlükəsi var, ola bilər istədiyinizə nail olmayasınız. Ayın sonunda itirdiklərinizi qaytara biləcəksiniz. loading... 80


Cümə, 26 Oktyabr 2018 22:37\nƏli Həsənova açıq məktub yazan jurnalist saxlanıldı\nRealliq.info mediaportalının rəhbəri İkram Rəhimov oktyabrın 26-da mülki geyimli şəxslər tərəfindən saxlanılıb və naməlum istiqamətə aparılıb.\nBu barədə "Turan" agentliyi məlumat yayıb.\nBundan əvvəl o, Turan Agentliyinə gələrkən avtomobilinin Masazır qəsəbəsində naməlum şəxslər tərəfindən təqib olunduğunu bildirib.\nBu, oktyabrın 26-da Bakı vaxtı ilə 14:41-də baş verib. "Onlardan qopmağa çalışıram, amma alınmır”, - deyə o telefonla bildirib.\nSonradan Rəhimov onu təqib edənlərdən qurtula bildiyini və Turan agentliyinin ofisinə tərəf gəldiyini bildirib.\nOfisə gələn Rəhimov Turan-ın direktoru Mehman Əliyevə bildirib ki, onun avtomobili Əskürü restoranı yaxınlığında yolda naməlum şəxslər tərəfindən mühasirəyə alınıb, amma o, onu təqib edən şəxslərdən qurtula bilib.\nOnun sözlərinə görə, onlar dörd nəfər idilər.\nRəhimov bildirib ki, Daxili İşlər Nazirliyinin "102 Zəng Mərkəzinə” zəng edib, hadisə haqqında məlumat verib.\nİkram Rəhimov deyib ki, prezidentin ictimai-siyasi məsələlər üzrə köməkçisinin ünvanına tənqid yer alan açıq məktub dərc etdiyinə görə təqib edilir.\n"Hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət etmək niyyətindəyəm”, - deyə Rəhimov bildirib və agentliyin ofisindən çıxıb.\nAmma çıxışda Süleyman Rəhimov küçəsində jurnalist mülki geyimli şəxslər tərəfindən saxlanılıb və avtomobilə oturdularaq aparılıb.\n"Turan" agentliyi jurnalistin saxlanılmasınə əks etdirən veido da yayıb.\nRəsmi qurumlar jurnalistin saxlanılmasının səbəbləri ilə bağlı hələ məlumat yaymayıb.\nCümə, 26 Oktyabr 2018 02:10\nSahil Babayevin kadr siyasəti: dostluq, qohumbazlıq, varlanmaq...\nAzərbaycanda böyük ümidlərlə və yüksək etimadla yuxarı vəzifələrə gətirilən çox sayda məmurlar olub. Onların bəziləri bu etimadı doğrultsa da, bir çoxu ümidləri boşa çıxarıb. Belə məmurlardan biri də Əmək və əhalinin sosial müdafiəsi naziri Sahil Babayevdir.\nNazir təyin olunduqdan sonra mətbuat və kütləvi informasiya vasitələrində onun haqqında böyük təbliğat işləri aparılır. Bəzən ayaq səsləri ilə bütün ölkəni lərzəyə gətirən zabit, bəzən savadı ilə elmi xaliqələr yaradan dahi şəxsiyyət və bəzən də, ədalət timsalı olan bir nəslin şəfaflıq carçısı olduğu iddia olunur. Ancaq! Yalnız iddia olunur...\nSahil Babayevin Əmək və əhalinin sosial müdafiəsi naziri təyin olunmasından bir xeyli vaxt keçir. Hesab edirəm ki, onun fəaliyyətinin gizlinləridə yavaş-yavaş ortaya çıxır.\nİlk olaraq qeyd edim ki, Sahil Babayevin tərcümeyi-halını dəfələrlə gözdən keçirdim. Onun hərbi xidmət və elmi fəaliyyət illərini əmək fəaliyyəti ilə əlaqələndirə bilmədim. Belə bir həyat yolu ancaq nağıllar aləmində mümkün olur. Sanki sehirli bir dəyənək ona toxunur və bir anda o vəzifədən vəzifəyə sıçrayır. O, heç bir ali təhsili olmadan Neft şirkətində səlahiyyət sahibi olur, birdən-birə Milli Məclisə və oradan da, iqtisadiyyat nazirliyində yüksək vəzifələr tutur. O, əyani təhsil alsa da, 1999-2006-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin Xarici İnvestisiyalar İdarəsinin Hüquq Departamentinin böyük mütəxəssisi və müdiri vəzifələrində çalışıb.\nSahil Babayevin nə vaxt işə nə vaxt dərsə getməsi bir yana, hansı bilik və bacarığına görə işə götürülməsi bir başqa uyğunsuzluqdur. Ümumtəhsil məktəblərində hüquq fənni tədris olunmadığına görə o işə qəbul olunarkən bilik və bacarığı əsas amil olmamışdır. Bu gözə görünməz bir ilahi qüvvənin möcüzəsi olmadığına görə müəyyən qüvvələr onun inkişafına təkan olublar. Ölkəmizdə qeyri-milli mənsubiyyəti olan şəxslərin sürətli kariyera yüksəlişi hər kəsə məlumdur. Sahil Babayevin kariyerasının formalaşmasında onun başqa millətlərlə qohumluq bağlarının mühüm rolu olmuşdur.\nGənc nazirin “qeyri”ləri bir xeyli çoxdur. O, qeyri-milli mənsubiyyətinə, qeyri-müəyyən təhsilinə, qeyri-adi kariyerasına, qeyri-peşəkar idarəçilik üslubuna və azərbaycanlılara qarşı qeyri-səmimi münasibətlərinə görə hər kəsdən fərqlənir. O, özünü xalqa dost olaraq sırımağa çalışır. Bir sual olunur! Ermənilər bizə dost ola bilər? Cavabı odur ki, ermənilər və qanında erməni qanı daşıyanlar bizə dost ola bilməz. Bəs Lyusyanın nəvəsinin dostluğunu şəhid ailələri, qarabağ qaziləri, qaçqınlar və məcburi köçkünlər qəbul edərmi? Hesab edirəm ki, bu dostluq qəbuledilməzdir. Şəhid anasının, Qarabağ qazisinin, qaçqın və məcburi köçgün vətəndaşların Lyusya nənənin nəvəsinin qarşısında boynunu büküb göz yaşı tökməsini, onun qarşısında yalvarıb-yaxarması Azərbaycan xalqı üçün qəbuledilməzdir. Bu gün nazirlik sisteminə ermənilərlə qan bağı olan şəxslər yüksək vəzifələrə gətirilir. Heç olmasa əhalinin aztəminatlı və həssas təbəqəsi ilə iş aparan dövlət orqanlarına rəhbər təyin edilərkən onların bütün şəxsi kriteryaları nəzərə alınmalıdır. Lakin Xəzərin sahilində soyuq küləklər əsir. Xalqın milli və mənəvi hislərini qılınc kimi sızladan qandondurucu hadisələr baş verir.\nSahil Babayevin nazirliyində kadr və struktur islahatları aparılır. Lakin həmin islahatlar xalqın güzaranını yaxşılaşdırmağa və rifahını yüksəltməyə yönəlmir. Onun fəaliyyətində hər hansı yenilik müşahidə olunmur. O, Çinsayağı analoq modellərlə öz rəhbərlik etdiyi sahədə gözdən pərdə asmağa çalışır. Nazir bir nəfərdə olsun xalqın içindən çıxan kasıbın məmur balasına yüksək vəzifə vermir. Nazirlik Sahil Babayev, Nazir müavini İlqar Rəhimovun və nazirin müşaviri Vüsal Nəsirlinin adamlarının vəzifə bazarına çevrilib. Bu şəxslər müxtəlif sahələrdə uğur qazana bilməyən, pensiyada olan, nazirliyin fəaliyyəti haqqında anlayışı olmayan adamlarını yuxarı vəzifələrə yerləşdirmək yarışındadırlar. Savadlı və təcrübəli kadrlar sürətlə nazirlik sistemindən gedir. Bir çox kadrlar isə şantaj yolu ilə öz vəzifəsində saxlanılır. Həm Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun, həm Dövlət Məşğulluq Xidmətinin, həm Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətinin həm də, Tibbi Sosial Ekspertiza və Reabilitasiya Xidmətinin fəaliyyəti iflic olub. Xalq arasında belə bir misal var: “Atın qabağına ət, itin qabağına ot qoymaq”.\nƏmək və əhalinin sosial müdafiəsi naziri Sahil Babayev indi bu prinsiplə işləyir. At və eşşəkdən söz açmışkən, bunun əyani sübutu var. Misal üçün Nazir Sahil Babayev Nazirlik yanında Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətinə yeni sektor müdiri təyin edib. İlqar Eyyubov adlı bu şəxs daha əvvəllər “RRBN” MMC adlı sahibkarlıq subyektinə rəhbərlik edib. İndi bu hadisə nazirlik əməkdaşları arasında məsxərəyə çevrilib. İlxıçılıqla məşğul olan İlqar Eyyubovun hansı kriteryalarına görə Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətinə təyinat alması hər kəs üçün olduqca maraqlıdır.\nHesab edirəm ki, Xidmət rəisi Elman Cəfərov bu sahənin adamı olmadığına görə süni mayalandırma ilə Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətini səhv salıb. Bununla yanaşı, o, hüquq-mühafizə orqanlarında nə qədər kariyera sahibi ola bilməyən tanışları və tələbə yoldaşları arasında işsiz qalan dostları varsa, hamısını Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətində vəzifə sahibi edir. Nazir Sahil Babayev Dövlət İmtahan Mərkəzinin direktorlar şurasının sədri Məleykə Abbaszadə ilə qohumluq münasibətindən sui-istifadə edərək nazirlik sistemində dövlət qulluğu haqqında qanunvericiliyə məhəl qoymadan özünə savadsız və asan idarə olunan komanda formalaşdırmağa çalışır.\nŞəffaflıq haqqında geniş müsahibələr verən Nazir Sahil Babayev hesab edir ki, xalq onun dediklərinə inanır. Lakin hər kəsə məlumdur ki, o özündən başqa heç kimi öz yalanlarına inandıra bilmir. Ona görə ki, apardığı kadr islahatları onun gələcək fəaliyyətinin güzgüsüdür. Fuad Musayevin, Samir Vəliyevin, Heybət İmanovun, İlqar Eyyubovun, Elman Cəfərovun və digərlərinin Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyində yüksək vəzifələrə təyinat alması, görəsən, hansı zərurətdən irəli gəlir. Sadəcə, yuxarıda adlarıçəkilən vəzifəli şəxslərin keçmiş fəaliyyətlərinə nəzər salınsa, bu sahədə şəffaflıq yalanlarının ayaq tutub yeriməyəcəyi hər kəsə məlum olar. İnternet axtarış sistemlərində və sosial şəbəkələrdə adları sadalanan şəxslər barəsində yayılan xəbərlər onların kirli keçmişi ilə nazir Sahil Babayevin gələcək fəaliyyəti arasında bağ olar. Sual olunur, Fuad Musayev və Samir Vəliyev kifayət qədər imkanlı şəxslərin övladlarıdır. Onların Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi sistemində nə işləri var? Bu sahədə mülahizələrimiz ictimaiyyətin məlumatlanmasında mühüm rol oynayacaq.\nHər kəsə məlumdur ki, Prezident İlham Əliyevin apardığı uğurlu sosial-iqtisadi siyasət əhalinin rifah halının gün keçdikcə daha da yaxşılaşmasına səbəb olur. Eyni zamanda sosial sahədə şəffaflığın və vətəndaş məmnuniyyətinin təmin olunması istiqamətində müvafiq tədbirlər həyata keçirilir. Dövlət başçısının məqsədi büdcə xərclərini azaltmaq və özünü maliyyələşdirmə qaydasında əhalinin rifahına nail olmaqdır. Lakin Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi dövlət başçısının bu sahədə göstərdiyi siyasi iradəni öz gələcək korrupsiya imperyasının qurulmasına sərf edir.\nBeynəlxalq təcrübədə işsizlikdən siğorta sistemi, əslində, əmək münasibətləri sahəsində işçinin və işəgötürənin iradəsindən asılı olmayan səbəblərdən siğortaedəni və siğorta olunanı risklərdən qorumaq məqsədi ilə yaradılan icbari siğorta sistemidir. Bu sığorta növü həm işəgötürəni, həm də tərəflərin iradəsindən asılı olmayan səbəblərdən işsizq alan işçinin gəlir itkisini kompensasiya etmək məqsədi daşıyır. İşsizlik siğortası fondunun 2018-ci il üzrə gəlirləri 89 020 000 manatdır. Həmin gəlirlərdən işsizliyə görə sığorta ödənişləri üzrə 33 478 000 manat, Peşə hazırlığı və əlavə təhsilin təşkilinə 1 613 000 manat, Peşə yönümünə dair məsləhət xidmətlərinin göstərilməsinə 1 150 000 manat, Haqqı ödənilən ictimai işlərin təşkilinə 1 788 000 manat, Özünüməşğulluq tədbirlərinin təşkilinə 35 802 000 manat, Sığortaolunanların əmək haqqının müəyyən hissəsinin müəyyən müddətə (3 ay, 6 ay, 9 ay, 1 il) sığortaedənlərlə birlikdə maliyyələşdirilməsinə 1 380 000 manat və sair digər xərclər üzrə vəsaitlər ayrılmışdır.\nBu büdcə Sahil Babayevin başına hansı tale quşunun qonduğunu göstərir. Bununla yanaşı ayrı-ayrı sosial layihələrin və proqramların icrası ilə əlaqədar dövlət büdcəsindən böyük həcmdə maliyyə vəsaiti ayrılır. Belə olan halda bu vəsaitlərin necə mənimsənilməsi gündəmə gəlir. Bu vəziyyət ölkədə söz sahibi olan oliqarxların diqqətindən yayınmayıb. Belə ki, hər il qarabağ müharibəsi əlillərinin, şəhid ailələrinin və digər imtiyazlı şəxslərin mənzillərlə təmin olunması və eyni zamanda əmək, məşğulluq, sosial təminat və sosial müdafiənin digər istiqamətləri üzrə dövlət büdcəsindən milyonlarla vəsait ayrılır və pulların bir hissəsi müxtəlif yollarla özününküləşdirilir.\nƏmək qanunvericiliyindən anlayışı olan hər kəs yaxşı bilir ki, Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinə və Məşğulluq haqqında qanunvericiliyə edilən dəyişikliklərlə işsiz qalan vətəndaşların təminatları tam məhdudlaşdırılmışdır. İşsizlik siğortası üzrə siğorta olunanlardan bu təminata hüququ olanların sayı minimuma endirilmişdir. Özünəməşğulluq proqramı üzrə aktivlərin alınması məsələsi tam bir korrupsiya ocağına çevrilmişdir. Ölkənin nüfuzlu və imkanlı şəxslərinin övladlarının bu sahəyə marağı önümüzdəki zaman kəsimində bu sahədə gizli sövdələşmələrdən xəbər verir.\nOdlar Yurdu Universitetinin rektoru Əhməd Vəliyevin, Sahibkarlar Milli Konfederasiyasının sədri Məmməd Musayevin və adını mətbuatdan duyduğunuz digər yüksək vəzifəli şəxslərin övladları “şəffaflıq carçısı” Sahil Babayevin komandiri olduğu “talançılar taboru”nda özlərinə yer tutublar.\nDövlət Məşğulluq Xidmətinə Fuad Musayevin təyinat alması özünəməşğulluq proqramları üzrə aktivlərin alınması və digər münasibətlər üzrə sahibkarlarla nazirlik arasında vasitəçilik missiyası daşıyır. O, ötən aylarda DMX-nin rəis müavini postuna təyinat alıb. Burada baş tutacaq korrupsiya hallarına dair məlumatların yayılma ehtimalını nəzərə alaraq Dövlət Məşğulluq Xidmətinin iki rəis müvini və maliyyə şöbəsinin müdiri Xidmətdən uzaqlaşdırılıb. Beləliklə, çalışan əhalinin əmək haqqından yığılan icbari işsizlik siğortası ödənişlərinin mənimsənilməsinə risk təşkil edən faktorlar aradan qaldırıldı. Eyni zamanda Nazirlik tərəfindən dövlət satınalmaları üzrə tenderlər və katirovkalar daha çəlbedici hal aldı.\nSahil Babayev xırda məmurları həbs etdirməklə özünə müsbət ictimai rəy formalaşdırmağa çalışır. O, işsizlik siğortasına fondu büdcəsini talan edərək heç olmasa yarısını özününküləşdirməyə çalışır. Hesab edirəm ki, Nazirlik üzrə yuxarı səviyyədə artıq korrupsiya sövdələşmələri baş tutub. Bu gün mətbuat və kütləvi informasiya vasitələrində özünəməşğulluq proqramı çərçivəsində vətəndaşların fərdi təsərrüfatlarını və işlərini qurmaq üçün aktivlərlərin verilməsinə başlanılıb.\nBu əslində təqdirəlayiq bir addımdı. Lakin qaranlıq olan məqam odur ki, bu sahədə baş verən koorrupsiya halları pik həddə çatıb. Lakin, tam olaraq rüşvətin qarşısı alınıb. Yerli məşğulluq orqanları şəffaf işləyir. Artıq qanunsuzluqlar mərkəzə daşınıb. Aktivlərin alınması tam bir qeyri-şəffaflıq və qanunsuzluq şəraitində həyata keçirilir. Vətəndaşlara şişirdilmiş qiymətlərlə yararsız mal və material verilir. Nazirlik tərəfindən məcburi köçkün ailələrə aktivlərin verilməsi istiqamətində mətbuat və kütləvi informasiya vasitələrinin iştirakı ilə keçirilən şou tədbiri böyük narazılıqlara səbəb olub.\nVətəndaşlara qocalmış və əldən düşmüş heyvanlar şişirdilmiş dəyərlərlə verilib. Bu il ölkə üzrə 7000 vətəndaşa 35 milyon manat dəyərində aktivlərin verilməsi nəzərdə tutulur. Proqram üzrə hər bir iştirakçısıya 5 min manat düşür. Əgər südlük mal saxlamaq istəyənlərə 2 ədəd yanı balalı inək verilməsi nəzərdə tutulub. Lakin, iştirakçılara 2 ədəd yaşlı və xəstə inək verilir. Bu günkü bazar qiyməti ilə 2 ədəd yanı balalı inəyin pərakəndə satış qiyməti toplam 3000 manat dəyərindədir. Lakin Nazirlik buzovları vermir və vətəndaşlara 2 ədəd yaşlı və əldən düşmüş inəyi 5000 manat dəyərində aktiv olaraq verir.\nBununla yanaşı, arıçılıqla məşğul olmaq istəyənlərə 15 yeşik arını 5000 manata, qəssablıqla məşğul olanlara 4 ədəd dananı 5000 manata, qoyunçuluqla məşğul olmaq istəyənlərə 20 ədəd yanı balalı qoyun və ya keçi 5000 manata rəsmiləşdirilir. Verilən aktivlərin vahidinin qiyməti belədir. Bir ədəd yanı balalı inək 2500 manat, bir ədəd 70-80 kq-lıq dana 1250 manat, bir yeşik arı 333 manat, bir ədəd hinduşqa 80 manat, yanı balalı qoyun 250 manat dəyərində aktiv olaraq vətəndaşa verilir. Heyvandarlıqdan və bazar qiymətlərindən məlumatlı olanlar qiymətlərin hansı ölçüdə şişirdildiyini asanlıqla müqayisə edəcəklər. Bu səbəbdən məcburi köçkün ailələrinə aktivlərin verilməsində ciddi narazılıq yaranıb və etirazlara səbəb olub. Qeyri-rəsmi dəqiqləşməmiş məlumatlara görə xaricdən vətəndaşlara aktiv kimi verilmək üçün güzəştli şərtlərlə 6000 ədəd cins mal qara gətirilib. Onların əvəzinə vətəndaşlara yuxarıda qeyd olunan yararsız aktivlər paylanır. Həmin aktivlərin satın alınması və vətəndaşlara verilməsi prosesində ciddi qanun pozuntusu mövcuddur.\nAktivlərin alınması zamanı “Dövlət satınalmaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanuna müvafiq olaraq mal və materialların alınması üçün tender və katirovka qaydalarına əməl olunmayıb. Belə ki, bir qayda olaraq Azərbaycan Respublikasında dövlət idarə, müəssisə və təşkilatları, nizamnamə fondunun 30 faizi və daha çox hissəsi dövlətə məxsus olan müəssisə və təşkilatlar tərəfindən malların (işlərin və xidmətlərin) dövlət vəsaitləri, dövlətin aldığı və dövlət zəmanəti ilə alınmış kreditlər və qrantlar hesabına satın alınması “Dövlət satınalmaları haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanununa müvafiq qaydada həyata keçirilir.\nMətbuat və kütləvi informasiya vasitələrində müxtəlif təyinatlı mal və xidmətlərin satın alınmasına dair dövlət satınalmaları ilə əlaqədar elanlarla qarşılaşırıq. Lakin 2018-ci ilin 23 aprel tarixindən bu yana Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi tərəfindən bir dənə də olsun dövlət satınalması ilə bağlı elan nəzərə çarpmır. Bəlkə də, xalq elə başa düşür ki, bu qurum demək olar ki, büdcə vəsaitlərinə qənaət edir və israfçılığa yol vermir. Bəlkə, elə başa düşülür ki, Sahil Babayev İlham Əliyevin müəyyən etdiyi siyasi kursa sədaqətlə xidmət edir. Sələfindən fərqli olaraq dövlət büdcəsini talan etmir. Sahil Babayevin şəffaflıq barədə dediklərini elə özü öz əməlləri ilə yalanlayır. Dövlət Sosial Müdafiə Fondu və nazirliyin tabeli müəssisələri tərəfindən ərzaq məhsullarının və inventarların mərkəzləşdirilmiş qaydada dövlət büdcəsinin vəsaitləri hesabına satın alınması prosesində də ciddi qayda pozuntuları və korrupsiya faktlarının olduğu barədə məlumatlar daxil olur...\n“Dövlət satınlamaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun 25-ci maddəsinə əsasən açıq tender üsulu ilə keçirilən bütün satınalmalar barədə elanlar mütləq İqtisadiyyat Nazirliyinin rəsmi internet informasiya portalı www.tender.gov.az saytında mütləq olaraq yelərşdirilməlidir. Həmçinin “Dövlət satınalmaları haqqında” Qanuna müvafiq olaraq təkliflər sorğusu üsulu ilə keçirilən satınalmalar barədə məlumatlar da bütün hallarda kütləvi informasiyavasitələrində dərc olunmalıdır. Bundan əlavə tender predmetinin ehtimal olunan qiyməti 1.000.000 manat, büdcədən maliyyələşdirilən təşkilatlarda isə 300.000 manatdan (digər valyutalarla bu məbləğlərə ekvivalent məbləğdən) yüksək olduqda tender komissiyasmın tərkibinə Maliyyə və İqtisadiyyat Nazirliklərinin nümayəndələri mütləq daxil edilməlidir. 2018-ci ilin may ayından etibarən Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin satınalmaları ictimaiyyətdən gizli keçirilir. İqtisadiyyat Nazirliyində bu sahənin kuratorlarından biri olan Sahil Babayev indi dövlət satınalmaları sahəsində nələr edir? İqtisadiyyat Nazirliyinin www.tender.gov.az saytına,mətbuat və kütləvi informasiya vasitələrinə, o cümlədən Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin rəmi intenet informasiya portalı baxsanız koorrupsiyanın açıq formada davam etdiyinin şahidi olacaqsınız.\nTəyinatından 6 ay ötən yeni nazir Sahil Babayev Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin (ƏƏSMN) mərkəzi aparatı və strukturlarına daxil olan qurumlarda indiyədək 300-dən çox şəxsi vəzifədən uzaqlaşdırıb. Onun hədəfi 2-3 min nəfəri öz adamları ilə əvəzləməkdir. Ölkə qanunvericiliyinə görə dövlət qulluqçularının işə qəbulu, vəzifədə irəli çəkilməsi, başqa işə keçirilməsi və işdən azad edilməsi “Dövlət qulluğu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə tənzimlənməlidir. Lakin son 6 ay ərzində Dövlət İmtahan Mərkəzinə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi tərəfindən vakan vəzifə müsabiqəyə və müsahibəyə çıxarılmayıb. Bir daha qeyd edim ki, mənfi kariyera keçmişləri olan və çalışdıqları strukturlarda irəliyə gedə bilməyən təcrübəsiz şəxslər nazirlik sistemində yüksək vəzifələrə gətirilirlər.\nNazir Sahil Babayev sosial təminat və sosial müdafiə sahələrində nə qədər neqativ hal varsa hamısını sıravi məmurların ayağına bağlayır. Lakin, bu həqiqəti əks etdirmir. Məmurlar qanunları icra edir. Bu gün aztəminatlı vətəndaşın ünvanlı dövlət sosial yardım almasına qanunvericilik imkan vermirsə, pensiya yaşı yuxarıdırsa, bürokratiya və süründürməçiliyə səbəb olan qanunvericilik mövcuddursa buna məmur nə etsin. Bir halda ki, nazirlik sistemi üzrə regionlarda çalışan məmurların orta aylıq əmək haqqı 170-550 manatdır. Belə bir əmək haqqı tətbiq olunan qurumda rüşvətin aradan qaldırılması qeyri-mümkündür.\nSahil Babayevin “DOST” mərkəzləri sadəcə gözdən pərdə asmağa hesablanıb. Bu gün vətəndaşlar işsizdir və məcburiyyətdən bütün yollara əl atır ki, ailəsinin keçimini təmin etsin. Bu da vətəndaşları məcburi qayda da, saxta əlillik, sosial yardım və sair dövlət dəstəyi almağa məcbur edir. Sahil Babayev bu məcburiyyəti başa düşmür. Anlamır ki, vətəndaşa at-eşşək sırımaqla onların sosial təminatı mümkün olmur. Nazirlik tərəfindən vətəndaşlara at və eşşək verilməsi bir neçə dəfə tətbiq edilməyə çalışılıb. Hətta pilot layihə kimi bir neçə rayonda bu tədbirlər həyata keçirilib. Lakin effektiv layihə olmadığı üçün bu proqramın icrasına başlanmayıb.\nSahil Babayev yuxarıda da qeyd etdiyim kimi çin üsulu oğurluq modellərlə internetdən götürülüb tərcümə olunan proqramların ölkə itisadiyyatına uyğunluğunu yoxlamadan tətbiq etməyə çalışır. Bu qeyri-peşəkar komandanın uğursuz fəaliyyətinin nəticəsidir. Getdikcə sosial sahədə idarəetmədə ciddi böhranlar yaranacaq. Yoxlamalar dayandırıldığı üçün bütün sahələrdə vətəndaşlar qul kimi işlədilir və bütün haqları əlindən alınır. Onlar qeyri-rəsmi məşğulluğun qurbanına çevrilir. Nazir Sahil Babayev bununla əlaqədar hökuməti xəbərdar etmək əvəzinə, başı qarışıb öz şəxsi imperyasını yaratmağa...\nQısaca, nəticə hələ ki, bundan ibarətdir...\nRedaksiya: Yazıda adıçəkilən şəxslərin də mövqeyini dərc etməyə hazırıq.\nÇərşənbə axşamı, 23 Oktyabr 2018 22:00\n"Deputatların etik davranış qaydaları"na dəyişikliklərin edilməsi haqda qanun layihəsi baxılmaq üçün Milli Məclisə təqdim edilb.\nDeputat Fazil Mustafa bu məlumatı Turan-a təsdiq edib.\nO deyib ki, belə bir qanun əslində deputatların hüquqlarının məhdudlaşdırılmasıdır: "Bu məsələ 2016-cı ildə keçirilmiş Konsitusiyaya dəyişiklərlə bağlı referendumda da əksini tapıb. Qanun qəbul edilib. Əvvəl 30 iclasda iştirak etməyən deputatın məsələsinə İntizam Komissiyasında baxılırdı. İndiki dəyişkliklərdən sonra isə deputatı istənilən bəhanə ilə səlahiyyətindən məhrum etmək asanlaşdırıldı. Yəni, bundan sonra istənilən bəhanə ilə deputatı mandatdan məhrum etmək mümkündür".\nOnun sözlərinə görə, dünyanın heç bir ölkəsində belə qanun yoxdur.\nÇərşənbə axşamı, 23 Oktyabr 2018 04:37\nSofiya deputat seçkilərinə hazırlaşır - TƏKLİF\nİlham Əliyev Səudiyyə vətəndaşını yüksək səviyyədə qəbul etdi\nSofiya: Cənab prezident, sizinlə görüşməyə çox şadam. Mən dünən gəlmişəm və Azərbaycan məni valeh edib. Mən Bakının unikal memarlıq üslubunu, müasir binaları və texnoloji nailiyyətlərini görmüşəm. Ölkənizin gənc olmasına baxmayaraq, o, dünya miqyasında iri miqyaslı layihələr həyata keçirir. Bu, çox yüksək qiymətləndirilir.\nİlham Əliyev: Çox sağ olun, Sofiya. İlk növbədə Azərbaycana xoş gəlmisiniz. Sizin məşğul cədvəlinizə baxmayaraq, bizə səfər etməyiniz bizi çox məmnun edir. Siz bütün dünyanı səhayət edirsiniz və sevindirici haldır ki, bu gün təyinat yeriniz Azərbaycandır. Siz burada şəhərlərdən birində, İmişlidə bizi ziyarət edirsiniz. Biz sizinlə birlikdə yeni Asan Xidmətin açılışını edirik. Bu da innovasiyadır və müasir ölkəmizi qurmaq üçün bacarığımızı və niyyətlərimizi əks etdirir. Ölkəmiz haqqında xoş sözlərinizə görə, sizə təşəkkür edirəm. Ümid edirəm ki, ətrafı görmək üçün vaxtınız olacaq və siz Bakıda çox əziz qonaq olacaqsınız.\nSofiya: Hava limanında enən kimi mənə dərhal Asan Viza verildi. Mən həmçinin sizin təşəbbüsünüzlə yaradılmış Azərbaycan brendi olan Asan Xidmət konsepsiyası ilə tanışam. Yeri gəlmişkən, burada yaradılmış iş mühitini çox bəyəndim.\nİlham Əliyev: Asan bizim milli brenddir. Biz öz ölkələrində belə bir xidməti yaratmaq istəyən bəzi ölkələrlə də işləyirik. Buna görə də, Asanın təkcə Azərbaycanda yox bütün dünyada parlaq gələcəyi var. Çox sağ olun, siz çox ağıllı və çox gözəlsiniz.\nOxuduğunuz dialoq İlham Əlyevlə robort Sofiya arasında İmişli rayonunda baş tutub. İlham Əliyev zarafat filan eləməyib, ciddi görkəmdə, ciddi söhbət edib, Sofiya xanıma „sən çox ağıllı və gözəlsən“ də deyib.\nSofiya 2015-ci ildə Cənubi Koreyada istehsal olunub və bir çox göstəricilərinə görə, bir müddət dünya gündəmində qalıb. Daha bir maraqlı məlumat isə Sofiyanın vətəndaşlığı ilə bağlıdır. Deməli, Əliyev rejimi ilə eyni üsul-idarəni bölüşən Səudiyyə Ərəbistanındakı hakimiyyət Sofiyaya vətəndaşlıq verib. Həmin Səudiyyə rejimi ki, dünya gündəmindən düşmür. Öz vətəndaşını boğaraq qətlə getirdikdən sonra, üz dərisini soyaraq, cəsədini mişarla tikələrə bölən Səud hakimiyyəti dəmir parçasından düzəldilən əşyaya vətəndaşlıq verir. Bununla, demək istəyir ki, dilsiz əşya, tərpənən insandan daha önəmlidir. Günlərin bir günü eşitsəniz ki, vətəndaşları qətlə yetirib, dəmir parçalarına şəxsiyyət vəsiqəsi paylanılıb, Ərəbistanda, şübhə etməyin. Zatən, Yəməndə törətdiyi qətllər, öz ölkəsində digər məzhəb daşıyıcılarına qarşı soyqırımlar, heç kimi narahat eləmir. Nə Qərbi, nə Amerikanı, nə də Türkiyəni. Bu günlərdə məlumat yayıldı ki, Türkiyə Səudiyyə ilə əlaqələrini pozmaq istəmir. Çünki, ABŞ belə istəyir və yaxud, elə və yaxud…\nQayıdaq İmişliyə. Keçən il müəllim və həkimlərin pambıq sahələrinə tökülüşdüyü İmişliyə. Bu il deyəsən, pambıq sahədə qalıb, heç yığan da yoxdur. Neft bahalaşıb, sahibkar da bir kilosu üçün 10 qəpik verib yığdırmaq istəmir. Axı, kilosunu heç 10 qəpiyə sata bilməyəcək. Kimdir, pambıq alıb, satan? Ölkəmiz o qədər „inkişaf“ edib ki, İmişlidə Asan Xidmətin açılışına Koreyadan robort gətirir, İlham müəllim. Görəsən, Sofiyanın hər saatı üçün koreyalılara nə qədər pul ödənilib? Azad mətbuat olsaydı, Sofiyaya nə qədər kürü verildiyini, yaxud gecə 12-dən sonra yanına kimin göndərildiyini araşdırardı. Üzgünəm, belə məlumatları əldə edə bilməmişik, hələlik.\nİlham müəllim görəsən, Sofiyanı niyə İmişlidə qəbul elədi? Sofiya ilə səmimi danışmaqla kimə hansı mesajları ötürdü? Onun gözəl və cazibədəar olduğunu deməklə nə etmək istəyirdi? Yaxud, Sofiya ölkəmizdə nə qədər qalacaq? Bakı sürüşməsindən xəbəri olacaqmı? Ümumiyyətlə bu səfər Azərbaycana neçə milyona başa gəlib? Və sair suallar cavabsız qalır. Bu barədə heç kim sual verməsin, tələsən yerimiz yoxdur, Parlamentə düşmək lazımdır.\nSöhbət parlamentdən düşmüşkən, bir təklif vermək istəyirəm. İlham müəllim, Cənubi Koreyaya sofiyadan 125 ədəd sifariş versin. “Ermənilər əyilə-əyilə gəzməlidirlər“, yaxud “Avropa bizə, İlahm Əliyev kimi prezidentimiz olduğu üçün xainlik edir“ və bəzilərinə də müxtəlif səslər yazsınlar. Parlamentdə oturanlar, Sofiyadan nə ilə fərqlənirlər ki, büdcədən bu qədər əlavə rasxod xərclənir? Bunlar da gedib, viogara, zad alırlar…\nPrezident yaxşıdı, məmurlar özbaşınalıq edirlər, bir balaca çörək pulu çıxan iş tapsaydım hər şey əla olardı! Göydən üç alma düşdü, inciməyin üçü də Sofiyanın. Axı o, çox hörmətli qonaqdır və qayıdandan sonra Cənubi Koreyada Asan Xidməti təbliğ edəcək!\nSonra Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Cənab İlham Əliyev adından Sofiyanın şərəfinə ziyafət təşkil olunub.\nBazar ertəsi, 22 Oktyabr 2018 16:26\nBorcu olan şəxs Ərbəin ziyarətinə gedə bilərmi?\nCavab (1 və 2): Əgər zərər gözəçarpacaq dərəcədə olacaqsa, xeyr, icazə yoxdur.\nCavab: Əgər "şəri nəzir siğəsi" oxumayıbsa, nəzrinə əməl etmək vacib deyil. Amma "nəzir siğəsi"ni şəri cəhətdən müəyyən edilmiş şərtlərə riayət edərək oxuyubsa, nəzir etdiyi kimi əməl etməlidir. Nəzri pozmaq olmaz.\nCavab: Əgər "əməli risalələr"də qeyd edilən "şəri nəzir siğəsi"ni oxumayıbsa, nəzrinə əməl etmək vacib deyil və vaxtı dəyişə bilər. Amma "şəri nəzir siğə"sini oxuyubsa və nəzri də müəyyən günə aiddirsə, nəzrinə uyğun əməl etməlidir.\nSual-15: İmam Hüseynin (ə) Ərbəin mərasimi vaxtı Nəcəfdə, Kərbəlada, ümumiyyətlə, İmam Hüseyn (ə) zəvvarlarının hərəkət etdikləri yollarda zəvvarlardan bir neçə nəfəri yol kənarlarında qurulmuş çadırlarda daim xidmət göstərir. Bu adamlar eyni zamanda özləri də zəvvardırlar. Çadır sahibləri bilmək istəyirlər ki, həmin xidmətçiləri Ərbəin mərasiminə ezam etmək üçün (viza, gediş-gəliş pulu və s...) camaatın verdiyi hədiyyə və nəzirlərdən istifadə etmək olarmı?\nİnsanların izdihamı və "Ərbəin"dən əvvəl ziyarət\nSual-17: Ərbəin vaxtı piyada karvanına başçılıq edirəm. Nəcəfdən Kərbəlaya qədər olan məsafəni piyada qət edirik. Kərbəlaya "Ərbəin"dən əvvəl çatırıq. Ərbəin ziyarəti üçün Ərbəin günü Kərbəlada qalmaq vacibdirmi, yoxsa Kərbəladakı izdihamı nəzərə alaraq "Ərbəin" ziyarətini yerinə yetirib İrana qayıda bilərik?\nBazar ertəsi, 22 Oktyabr 2018 16:12\n“Qafqazinfo”nun verdiyi xəbərə görə, hakim Aytən Mirzəzadə bir müddət əvvəl Məhkəmə Hüquq Şurasına ərizə verərək səlahiyyətlərinə vaxtından əvvəl xitam verilməsini istəyib.\nQeyd edək ki, 37 yaşlı A.Mirzəzadə Bakı Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsinin bakalavr və magistratura pillələrini bitirib. 2005-ci ildən 2010-cu ilədək Ədliyyə Nazirliyi Bələdiyyələrlə iş mərkəzinin mütəxəssisi, aparıcı məsləhətçisi vəzifəsində, daha sonra isə 3 il ərzində Ədliyyə Nazirliyi Qanunvericilik baş idarəsinin inzibati və hərbi normativ aktlar idarəsinin aparıcı məsləhətçisi vəzifəsində işləyib. Son 5 ildə də hakim kimi fəaliyyət göstərib.\nBazar ertəsi, 22 Oktyabr 2018 16:08\n“Hicab məhbusu“na əlavə ittiham verilib\nHüquq müdafiəçisi Oqtay Gülalıyev bildirir ki, ötən ay «hicab məhbusları»ndan biri kimi tanınan Telman Şirəliyev haqqında əlavə cinayət işi açılıb.\nBu barədə AzadlıqRadiosuna danışan hüquq müdafiəçisi hesab edir ki, yeni ittiham sırf siyasi məqsəd daşıyır.\n«Hakimiyyət çox pis bir tendensiyanın əsasını qoyub. Günahsız insanları şərləyib həbs edirlər, cəza müddəti bitəndə həbsdən buraxmamaq üçün onlara qarşı yeni qondarma cinayət işi açırlar», - deyə o vurğulayıb.\nHüquq müdafiəçisi əlavə edib ki, eyni halla bundan öncə keçmiş səhiyyə naziri Əli İnsanov və Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası (AXCP) sədrinin müşaviri Məmməd İbrahim üzləşiblər.\n«Sentyabrın sonunda daha bir dindar siyasi məhbus Telman Şirəliyevə cinayət işi açılıb, həbsdən çıxmasına imkan verməyiblər», - deyə o qeyd edib.\nO.Gülalıyevin deməsinə görə, məhkəmə qərarı ilə T.Şirəliyev 1 Saylı Kürdəxanı Təcridxanasına köçürülüb: «Bunu yastığının altından biz çıxması ilə əsaslandırıblar. Guya yastığının altından biz çıxıb. Amma əslində... Telman Şirəliyevə bir neçə dəfə aylar öncə təklif ediblər ki, əfv ərizəsi yazsın. O, bu təklifi qəbul etməyib».\nHüquq müdafiəçisinin deməsinə görə, azadlığa çıxmasına sayılı günlər qalan T.Şirəliyev haqqında Cinayət Məcəlləsinin 317.2-ci maddəsi ilə cinayət işi açılıb. Söhbət cəzaçəkmə müəssisəsinin və ya istintaq təcridxanasının əməkdaşını zor tətbiq etməklə hədələmədən gedir. Yeni ittiham sübuta yetirilərsə, ona əlavə olaraq 7 ilə kimi həbs cəzası verilə bilər.\nHüquq müdafiəçisinin bu dediklərinə, hələlik, Penitensiar Xidmətdən və başqa rəsmi qurumlardan münasibət almaq mümkün olmayıb.\nAncaq Azərbaycan rəsmiləri, bir qayda olaraq, ölkədə insanların əqidələrinə görə həbs və təqib olunması ilə bağlı deyilənləri qəbul etmirlər.\nTelman Şirəliyev 2012-ci il oktyabrın 5-də Təhsil Nazirliyi qarşısında «hicaba azadlıq» şüarı ilə keçirilən aksiya ilə bağlı həbs edilib. 2013-cü il iyunun 5-də məhkəmənin qərarı ilə 6 il həbs cəzası alıb.\nHəmin hadisə ilə bağlı ümumilikdə 35 şəxs həbs edilmişdi. Xuliqanlıq və başqa cinayətlərdə ittiham edilən bu şəxslər 1 il 6 aydan 6 ilə kimi həbs cəzaları almışdılar.\nBazar ertəsi, 22 Oktyabr 2018 00:40\nOktyabrın 22-də Lənkəranda yerləşən "Qafqaz Sahil Hotel”in rəsmən bağlandığı açıqlanıb.\nBu barədə Arqument.Az-a hotelin əməkdaşları məlumat veriblər.\nOnlar bildiriblər ki, "Gilan Holdinq"ə daxil olan "Qafqaz Sahil Hotel” sabahdan rəsmən fəaliyyət göstərməyəcək.\n2008-ci ildən fəaliyyət göstərən və həmin il ölkə başçısı İlham Əliyev tərəfindən rəsmi açılışı edilən otelin 42 işçisi olub.\n"Ayın 8-də bildirişə qol çəkdik. Dedilər ki, 15 gün sonra hotel rəsmən bağlanır. Sabah son gündür. 42 professional personal işsiz qaldı. 10 il idi ki, burada çalışırdıq. 8 oktyabr 2008-ci ildə açılışı olmuşdu, 22 oktyabr 2018-ci ildə də bağlandı. Heç kəsə də kompensasiya verilməyib hələ ki. Amma deyiblər ki, verəcəyik", - onlar bildiriblər.\nHoteldən bağlanmaqla bağlı məlumatı Arqument.Az-a təsdiqləyiblər. Bildiriblər ki, hamı işdən azad olunub və sabahdan qonaq qəbul olunmayacaq.\n"Gilan Holdinq"ə daxil olan "Qafqaz Sahil Hotel” 2008-ci ildən fəaliyyət göstərirdi.\nHotelin Fövqəlada hallar naziri Kəmaləddin Heydərova məxsus olduğu iddia olunurdu.\nBazar ertəsi, 22 Oktyabr 2018 00:34\nLerikdən Prezidentə 400 imzalı şikayət göndərildi\nLerik rayonunun 400-ə yaxın sakini öz imzaları və şəxsiyyət vəsiqələrinin seriya nömrələrini qeyd etməklə ölkə başçısına müraciət ünvanlayıblar. Rayonun Şingədulan icra nümayəndəliyinə daxil olan kəndlərin sakinləri prezidentə müraciət etməklə, rayon rəhbərliyindən narazılıqlarını ifadə ediblər.\nBu barədə sakinlər Vizualaz.org-a məlumat veriblər.\nSakinlər deyiblər ki, rayon rəhbərliyi ölkə başçısını aldadır. Onlar bildiriblər ki, oktyabrın 16-da cənub regionuna səfəri çərçivəsində dövlət başçısı İlham Əliyev Astara və Lerikdə də olub. O, Lerikdə bir sıra obyektlərin, yeni avtomobil yolunun, park kompleksinin və idman obyektlərinin açılışında iştirak edib. Amma Noda-Şingədulan və Xanagah yolunun rəmzi açılışını edib.\nSakinlər deyiblər ki, yol tanınmaz halda olduğuna görə, ölkə başçısından gizlədiblər.\nBundan başqa, Şingədulan icra nümayəndəliyinə daxil olan kəndlərin sakinlərinin ölkə başçısı ilə görüşməsinə maneə yaradılıb. Heç kəsə problemlərlə bağlı ölkə başçısına müraciət etməyə imkan verilməyib.\nSakinlər deyiblər ki, bu kəndlərin əsas problemi mavi yanacaqla bağlıdır. Kəndlər meşədən odun qırıb gətirməklə soyuqdan qorunur, gündəlik yemək tədarüklərini odun peçləri vasitəsilə həyata keçirilər. Amma son bir neçə ayda onlara meşədən hətta quru və yararsız odunları da yığıb gətirməyi qadağan ediblər.\nÖlkə başçısına müraciət edən sakinlər rayon rəhbərliyinin, xüsusən də, icra başçısı Rövşən Bağırov və onun birinci müavini Cəlil Baxşıyevin fəaliyyətindən şikayətçidirlər. Müraciət müəlifləri deyiblər ki, rayonu faktiki dözülməz idarəçilik həddinə gətirən Baxşıyev "Dırıq" bölgəsi üçün heç bir iş görmür.\nSakinlərin ölkə başçısına ünvanladıqları müraciətin tam mətnini yaxın günlərdə dərc edəcəyik.\nBazar, 21 Oktyabr 2018 00:03\nVəkil: ”Biz hüquqi addımlarımızı atacağıq”\nBakı Apelyasiya Məhkəməsi oktyabrın 19-da müsavatçı Azad Həsənovun haqqında 4 aylıq həbs qətimkan tədbirini qüvvədə saxlayıb.\nProsesdə Azad Həsənov da iştirak edib.\nMəhkəmədən sonra jurnalistlərin suallarını cavablandıran vəkil Osman Kazımov deyib ki, Azad Həsənovu oktyabrın 11-də Hövsan qəsəbəsində saxlaylblar, onu Bakı Baş Polis İdarəsinin mülki formada olan əməkdaşları 99 662 dövlət nömrə nişanlı “Hunday” markalı maşında aparıblar və yaxınlarına məlumat verməyiblər. Hətta onu zorla aparanlar özlərinin polis əməkdaşı olduqlarını da deməyiblər. İdarədə onu təhdid edib cibinə narkotik maddə qoyublar. İdarədə Azad Həsənova deyiblər ki, əgər boynuna almasan, işgəncə veriləcək. Azad Həsənov görüb ki, çıxış yolu yoxdur, ona deyilənləri yazıb.\n“Özü bu barədə məhkəmədə danışdı və Baş prokurora da şikayət göndərilib. Oktyabrın 12-də isə onu Xətai Rayon Məhkəməsinə aparıblar və 4 ay həbs qətimkan tədbiri haqda qərar çıxarılıb. Amma dəvət olunan müdafiəçi çıxarılan qərardan şikayət verməyib”,- vəkil deyib.\nOsman Kazımov bildirib ki, onlar Baş Prokurorluğun “qaynar xətt”inə həmin gün məlumat versələr də, heç bir reaksiya olmayıb:\n“Yalnız iki gün sonra “qaynar xətt”dən mənə zəng edib Azad Həsənovu tapıb-tapmamağımızı soruşublar. Çox qəribədir ki, polisə nəzarət edən qurum bizdən soruşur”.\nOsman Kazımov məhkəmədə çıxarılan qərarın qanunsuz olduğunu söyləyib:\n“Azad Həsənovun istintaqdan yayınması, qaçıb gizlənməsi üçün əsaslar yoxdur. Ancaq buna baxmayaraq, məhkəmə arqumentlərimizi qəbul etmədi və qərarı qüvvədə saxladı. Bununla belə, biz hüquqi addımlarımızı atacağıq”.\nƏsgərin komandiri tərəfindən güllələndiyi bildirilir\nBadamdar sürüşmə aktivlik davam etməkdədir\nRafiq Cəlilov: "Bank borcları intiharların əsas səbəbidir" - VİDEO\n3 -dən səhifə 197


Putin ağlını itirir – Nüvə hücumundan danışıb » GundemXeber İnformasiya Portalı\nGundemxeber.az » Dünya » Putin ağlını itirir – Nüvə hücumundan danışıb\nPutin ağlını itirir – Nüvə hücumundan danışıb\nTarix: 10-12-2015, 12:46 Bölmə :Dünya Baxış: 0\n“Ümid edirəm ki, terrorçuluqla mübarizədə nüvə silahından istifadə etməyə ehtiyac qalmayacaq”.ANS PRESS-in məlumatına görə, bu sözləri Rusiya prezidenti Vladimir Putin deyib.\nPutin Rusiyanın Müdafiə Nazirliyinə İŞİD-lə mübarizədə istifadə olunan silahların effektivliyinin yoxlamaq üçün tapşırıqlar verib:”Biz mübarizə apardığımız ərazilərdə silahların neçə işlədiyini analiz etməliyik. Dəniz və havadan atılan raketlər müasir və çox təsirlidir. Terrorla mübarizədə nüvə silahından istifadə etmək lazım deyil. Ümid edirəm ki, biz də istifadə etmərik”.\nİlk atom bombası İkinci Dünya müharibəsinin sonunda ABŞ-da hazırlanıb. Atom bombası havada (istənilən hündürlükdə, yer səthində və su altında, lazımi dərinlikdə) partladıla bilir. 1945-ci ilin iyulunda ABŞ atom bombasını sınaqdan çıxardıqdan sonra Yaponiyanın Xirosima(avqustun 6-da) və Naqasaki (avqustun 9-da) şəhərlərinə partlayış gücü 20 min ton trotil partlayışına ekvivalent olan 2 bomba atmışdı. Xirosimada 200 minə yaxın adam ölüb və itkin düşüb, sonralar şüa xəstəliyindən və yaralanmadan daha 35 min adam ölmüşdü.\nDünya böyük müharibənin astanasında: hidrogen ...\nObama Xirosimaya baş çəkdi ...\nABŞ ŞİMALİ KOREYAYA NÜVƏ ZƏRBƏSİ ENDİRƏRMİ? ...


Eyni plastik kartla bir neçə müavinət almaq olar\n06-03-2009 / 20:11\nCari ildə sosial müavinət alan vətəndaşlara digər sosial yardımların təyin olunacağı halda, bütün vəsaitin mövcud plastik kartlarla ödənilməsi planlaşdırılır. Bu haqda məlumatı Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyindən bildiriblər.\nÖtən ildən etibarən nazirliyin strukturlarında korporativ şəbəkə üzərində işləyən sosial müavinət və təqaüdlərə dair xüsusi proqram təminatının tətbiqinə başlanması dövlətdən bir neçə müavinət növü alan vətəndaşa bir plastik kartdan istifadə etməyə şərait yaradılıb. Bu sistemin tətbiqinə qədər isə eyni şəxs dövlət tərəfindən ona təyin edilmiş bir neçə müavinət növünün hər birini ayrı-ayrı plastik kartla alırdı.\nAraşdırmalar zamanı məlum olub ki, sosial müavinətlərin avtomatlaşdırılması ilə əlaqədar ödənişlər eyni mənbədən aparıldığı üçün dövlətdən bir neçə müavinət növünü alan vətəndaşa bir plastik kartın verilməsi daha məqsədəuyğundur. Məhz bu sistemin tətbiqi sayəsində 2008-ci ilin ikinci yarısında 5.167 plastik karta və yaxud 32 min 139 manat vəsaitə qənaət edilib.\nPensiya və müavinətlərin ödənişinin avtomatlaşdırılmasında mühüm addımlar atılıb\n3D qələm plastik butulkadan istifadə etməklə çap edəcək\nHollandiyada plastik yol istifadəyə veriləcək


Xəbər verdiyimiz kimi, bu yaxınlarda Nazirlər Kabinetinin “Azərbaycan Respublikası ərazisində dövlət mühafizəsinə götürülmüş daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin əhəmiyyət dərəcələrinə görə bölgüsünün təsdiq edilməsi haqqında” q... Ətraflı\n“Azərbaycan xalçaçıları” İctimai Birliyi Prezident yanında Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Şurasının yardımı ilə “Qarabağdan olan məcburi köçkün qadınlara xalçaçılıq kurslarının təşkili” adlı layihə həyata ke&... Ətraflı\nDekabrın 20-də İçərişəhərdə yerləşən “Kiçik QalArt” qalereyasında “Milli irsimiz” layihəsinin kuratoru Əsli Səmədovanın təşəbbüsü ilə “Kəlağayı: dünən, bu gün, sabah” adlı sərgi açılıb. Tədbirdə bildirilib ki, sərgi öz... Ətraflı\nDekabrın 18-də metronun “İçərişəhər” stansiyasında Azərbaycan sənətkarlarının əl işlərindən ibarət satış-sərgi keçirildi. Yarmarkanın məqsədi gənc istedadların yaradıcılığını stimullaşdırmaq və əl işlərinin satışına şərait yaratmaqdır. Sərgi ilə biz də tanış olduq. Bir-biri... Ətraflı\nXalça muzeyində konservasiya üzrə növbəti ustad dərsləri\nAzərbaycan Xalça Muzeyində tekstilin konservasiyası üzrə ustad dərsləri təşkil olunub. Ustad dərsləri İCOM Azərbaycan Milli Komitəsinin təşkilatçılığı ilə UNESCO üzrə Azərbaycan Milli Komissiyası, Mədəniyyət Nazirliyi və Xalça Muzeyi ilə birgə əməkdaşlıq çər&cce... Ətraflı\nAzərbaycan Xalça Muzeyində Əminə Məlikovanın “Kəlağayı sənəti” kitabının təqdimat mərasimi keçirildi. Nəşr “BP Azerbaijan” şirkətinin sponsorluğu və Mədəniyyət Nazirliyi ilə əməkdaşlığı çərçivəsində ərsəyə gəlib. Tədbirdə çıxış edən “B... Ətraflı\n“Bizi yurdumuza qaytarın”\nSərgi-konfransda işğal altındakı rayonlarımızın mədəni irsinə vurulan ziyandan söhbət açılıb, xilas edilmiş muzey eksponatları nümayiş olunub Noyabrın 27-də Muzey Mərkəzinin sərgi qalereyasında “Bizi yurdumuza qaytarın” adlı sərgi-konfrans keçirildi. Tədbir Mədəni... Ətraflı\nƏsrləri aşan tikmə sənəti\nXalq sənətkarlığının maraqlı növlərindən biri də tikmə sənətidir. Azərbaycan tikmələri haqda yazılı məlumatlara hələ IX-XI əsrlər ərəb müəlliflərinin, klassik şairlərimizin əsərlərində, eləcə də XVI-XVII yüzilliklər Təbriz miniatürlərində rast gəlinir. Mənbələrdə Ərdəbil, Şamaxı,... Ətraflı\nMədəni irsimizlə bağlı iki fayl UNESCO-nun siyahılarına təqdim edilib\nNoyabrın 26-dan dekabrın 1-dək Mavrikinin Port-Luis şəhərində UNESCO-nun Qeyri-Maddi Mədəni İrsin Qorunması üzrə Hökumətlərarası Komitəsinin 13-cü sessiyası keçiriləcək. Sessiyada müxtəlif ölkələrin qeyri-maddi mədəni irs ilə bağlı təqdim etdiyi nominasiya faylları da... Ətraflı\nMilli xalça sənətimizi dünyaya tanıdan sənətkar\nLətif Kərimovun xatirəsi əlamətdar gündə yad olunub Xalça Muzeyində Azərbaycan xalça sənətinin UNESCO-nun Qeyri-maddi mədəni irs siyahısına salınmasının (16 noyabr 2010) ildönümünə və Xalq rəssamı, professor Lətif Kərimovun doğum gününə (17 noyabr 1906) hə... Ətraflı


22:05 21 Oktyabr 2017\nYeni yaradacağınız biznes geniş spektrdə məhsul və yaxud xidmət sahəsini əhatə edə bilər. Burada düşünə bilərsiniz ki, fəaliyyət sahəniz nə qədər geniş olarsa, biznesiniz bir o qədər sabit olar. Belə ki, biznesinizin bir sahəsi qaydasında getməsə, narahat olmağa dəyməz. Çünki əlavə olaraq digər növləriniz var. Burada açar söz "çox" deyil, "bunu yaxşı şəkildə etmək"-dir. Bəs nə daha sabit olacaq? Çox sayda orta səviyyəli məhsul və yaxud xidmət və ya 1 keyfiyyətli məhsul və yaxud xidmət.\nMilli.Az banker.az-a istinaadən bildiriri ki, ətrafımızda çoxlu sayda imkan var. Bu biznesi idarə etmə texnologiyası və müxtəlif ideyalar ola bilər. Bu zaman yaxşını pisdən ayırd etməyi bacarmalısınız. Lakin bununla belə hər hnası imkanın faydalılığını dəyərləndirmək üçün ona həddindən artıq zaman ayırmaq lazım deyil. Bununla belə, bu o demək deyil ki, marağınızı çəkən hər bir şeyin üzərinə dərhal olaraq atılmalısınız. Suallar verin və araşdırma aparın. Yaxşı halda son nəticədə nə əldə edəcəyinizi biləcəksiniz.\nSevdiyiniz işi davam edə bilərsinizmi?:\nBizlərdən hər birimizin sevimli məşğuliyyətimiz var. Bir çoxları öz bizneslərini məhz olaraq sevdikləri məşğuliyyətlər üzərində qururlar. Onlar gördükləri işi sevə bilərlər, lakin biznes prosesi ilə məşğul olmaq istəmirlər.Onlar sadəcə olaraq sevdikləri işlə məşğul olmaq və biznes haqqında düşünmək istəmirlər. Əgər bu xüsusiyyətlər sizə də aiddirsə, işə menecer cəlb etmək və yaxud biznesinizin qayğısına qalmağa başlamaq lazımdır. Əgər biznesinizin qayğısına qalmasanız, sevdiyiniz işlə məşğul ola bilməyəcəksiniz!\nSevmədiyiniz işlə məşğul olmaq:\nBəzən sevmədiyimiz tapşırıqları həll etməyə məcbur oluruq. Bu zaman bu işi gördüyümüzə görə təəssüflənirik. Bu fikirlər beynimizi bu tapşırığı təxirə salmaq üçün yollar axtarmağa və yaxud ümumiyyətlə onu icra etməməyə məcbur edir. Daha sonra isə bu tapşırığı həll etmədiyimizə görə problemlər yaranır. Problemlərdən qaçmağın ən yaxşı yolu, onu bacardığımız qədər yaxşı şəkildə həll etməliyik. Onun həll yolları barədə düşünün. Tapşırığı bacardığınız ən yaxşı şəkildə həll etdikdə onun əvvəlcədən düşündüyünüz qədər də cansıxıcı olmadığına əmin olacaqsınız.\nBu əsasən müəssisənin yaradılma prosesi uzun müddət tələb etdikdə və çətinliklə həyata keçdikdə edilməlidir. İndiki dövrdə yaşayın. Həddindən artıq uzaq gələcəyə nəzər salmayın. İndiki dövrdə yaşamaq bütün diqqətinizi hazırda gördüyünüz cəmləməyə kömək edəcək. Geriyə nəzər saldıqda uzun yol qət etdiyinizi və fasiləyə ehtiyacınızın olduğunu düşünəcəksiniz. Həddindən artıq uzaq gələcəyə baxdıqda isə arzusunda olduğunuz müəssisənin yaradılması üçün hələ uzun yol qət etməli olduğunu görəcəksiniz. Buna görə də, bədbinliyə qapıla və yarı yolda dayanmaq istəyə bilərsiniz.\nQorxularımız bizim şüuraltımızda yaşayır. Ola bilsin, onlar hələ siz uşaq ikən yaranıblar, yaxud da çətin həyati sınaqların nəticəsində peyda olublar. Onların necə yarandığı əslində elə də vacib deyil. Yadda saxlayın ki, bu ancaq fikirdir və bundan artıq deyil! Həyatda edə biləcəyiniz bir çox şey var, lakin qorxu səbəbindən etmirsiniz! Öz qorxularınıza qalib gəlməlisiniz. Mənfi emosiyaları nə qədər çox uzaqlaşdıra bilsəniz, biznes və şəxsi həyatınız bir o qədər güclü xarakter alacaq. Qorxduğunuz cəhətləri yerinə yetirməsi üçün işə başqa bir şəxs cəlb etsəniz, ikiqat artıq işləyəcək və az nəticə əldə edəcəksiniz. Siz lokomotiv olmalı və nə etmək istədiyinizi izah etməli və bundan sonra işi sizin qədər edə biləcək ambisiyalı bir şəxsi işə götürməlisiniz.\nXəbərin orijinal ünvanı: https://news.milli.az/economy/592554.html\nYeni biznes yaradanlar ilk növbədə nələri nəzərə almalıdır


Soyuq havadan qorunmaq üçün bu ədviyyatdan istifadə edin Ayna.az\nSoyuq havadan qorunmaq üçün bu ədviyyatdan istifadə edin\nMixəkin möcüzəvi faydaları\nMixək “syzygium aromaticum” ağacının çiçəkli qönçələridir. Həm bütöv, həm də üyüdülmüş formada olan bu ədviyyatdan tez-tez yeməklərə və içkilərə ləzzət qatmaq üçün istifadə olunur. Şirin, aromatik ləzzətiylə yanaşı mixəkin, həmçinin müalicəvi xüsusiyyətləri də var.\nAYNA-nın təqdim etdiyi bu yazıda mixəkin məhz müalicəvi xüsusiyyətləri, faydaları barədə məlumatlar əldə edə biləcəksiniz.\nMixəkdən mətbəxlərdə istifadə olunur və antioksidant, vitaminlər və minerallarla zəngin ədviyyatdır. Mixəkin həzmin yaxşılaşdırılması, bakteriyalarla mübarizə, qaraciyərin qorunması, ağciyər xərçəngi ilə mübarizə, qanda şəkərin tənzimlənməsi, immunitet sisteminin yaxşılaşdırılması, iltihabla mübarizə, ağız sağlamlığına dəstək, tənəffüs xəstəliklərinin müalicəsi, baş ağrısının yaxşılaşdırılması, stresin azaldılması, yaraların, sızanaqların müalicəsi, mədə xoralarının qarşısını almaq və s. kimi faydaları var.\nMixəkin insan sağlamlığı üçün faydalarından bəziləri bunlardır:\n- Bir çay qaşığı mixək özündə müvafiq miqdarda manqan, lif, C və K vitaminlərini ehtiva edir. Manqan beynin fəaliyyətini gücləndirir və sümüklərə kömək edir, C və K vitaminləri immun sistemini gücləndirir və qanın laxtalanmasının qarşısını alır. K vitamini sümüklərin sağlamlığı üçün də vacibdir.\n- Bir araşdırma nəticəsində mixək ekstraktının bədxassəli şişlərin böyüməsinin qarşısını ala, xərçəng hüceyrələrinin məhvinə səbəb ola biləcəyi aşkar olunub. Bəzi tədqiqatlara görə, mixəkdəki bəzi birləşmələr mədə xorasını azalda bilər. Mixək yağı mədə divarının qalınlığını artıra bilər və nəticədə mədə xorasının qarşısını alar.\n- Mixək yağı bronxit, astma və soyuqdəymə, öskürək kimi digər tənəffüs xəstəliklərinin müalicəsində istifadə edilə bilər. Yağ tənəffüs yolunu rahatlaşdırır və iltihab əleyhinə təsir göstərir.\n- Mixək çeynəmək boğaz ağrısını yüngülləşdirir və hətta soyuqdəymə və öskürəyin müalicəsinə kömək edə bilər.\n- Mixək keyidici və antibakterial xüsusiyyətlərə malikdir və bu maddə diş ağrısı ilə mübarizə aparmağa kömək edir. Diş ağrısından qurtulmağın sadə bir yolu ağzınıza bir neçə qərənfil qoymaq və dişlərinizlə əzməkdir.\n- Mixək yağının baş ağrısı, şişkinliyi azaltmaqla yanaşı yara izlərini azaltmağa da müsbət təsir edir.\n- Bəzi tədqiqatlar göstərir ki, mixək və tərkibindəki birləşmələr stresi azaltmağa və qaraciyəri qorumağa kömək edə bilər.\nMüəllif: Ayna.az 3 Yanvar 2020 09:05\n3 Yanvar 09:05 Maraqlı


15 saylı bağçada “Riyaziyyat” fənni üzrə açıq məşğələ keçirildi » Absheronxeber.az | İnformasiya agentliyi\n22-11-2017, 15:23 Oxunub: 305\n15 saylı bağçada “Riyaziyyat” fənni üzrə açıq məşğələ keçirildi\n22.11.2017-ci il tarixində Xırdalan şəhər 15 nömrəli körpələr evi-uşaq bağçasının rus bölməsinin məktəbəhazırlıq qrupunda “Riyaziyyat” fənni üzrə açıq məşğələ keçirildi.\nMusiqi sədaları altında zala daxil olan uşaqlar tədbir iştirakçılarını salamladıqdan sonra məşğələ başladı. Bağçanın uşaqları ilə "açıq məşğələ"ni Tamilla Əliyeva aparırdı.\nMəşğələdə tərbiyəçi uşaqlarla keçilən mövzuları (beş dairəsində sayma, hesablama əməliyyatları, həndəsi fiqurlar) təkrarladı. Uşaqlar bu mövzulara aid müxtəlif tapşırıqları icra etdilər. Tərbiyəçi yeni “Məsələ həlli” mövzusu haqqında məlumat verdi. Uşaqlar ekranda nümayiş olunan müxtəlif məsələləri həll etməyə çalışdılar.\nMəşğələdə uşaqların ifasında mahnı, rəqs və səhnəciklərdən ibarət nömrələrlər nümayiş olundu.\nAbşeron RİH-in əməkdaşları Elnarə Umayeva çıxış edərək "açıq məşğələ"nin yüksək səviyyədə keçdiyini, bağçada uşaqlarla geniş iş aparıldığını, nəticədə onlarda bu sahədə kifayət qədər aydın təsəvvürlər formalaşdığını qeyd etdil, bağçanın rəhbərliyinə, tədbirin təşkilində əməyi olanlara minnətdarlığını bildirdi .\nSonda çıxış edən bağçanın müdiri Mətanət Novruzova qeyd etdi ki, kurikulum əsasında keçirilən “Riyaziyyat” fənni üzrə açıq məşğələdə məqsəd, yuxarı yaş qrupunda tərbiyə alan uşaqların il ərzində riyaziyyat biliklərinə nə dərəcədə yiyələndiklərini aşkara çıxarmaq, bu sahədə toplanmış təcrübəni bölüşmək idi.O həmçinin qeyd edib ki, uşaqlar bizim gələcəyimizdir, və bu uşaqların gələcəyi də bizim əlimizdədir. Onların tərbiyəsinin və riyazi biliklərinin formalaşmasında körpələr evi-uşaq bağçasının rolu böyükdür və bu işdə məsuliyyət daha çox tərbiyəçilərin üzərinə düşür. Odur ki, körpə fidanlara qayğı ilə yanaşmaq, doğru yola istiqamətləndirmək lazımdır.