Xəbərlərin siyahısı: 21.04.2022 » Avrasiya.Net\nRusiyanın Ukraynada törətdiyi vəhşiliklərdən sonra ABŞ və Fransanın Rusiya ilə birgə Minsk Qrupunda təmsil olunmaqdan imtina etməsi bu qrupun tarixə çevrilməsinə son nöqtəni qoydu. Bunun ardınca Kreml Azərbaycan və Ermənistanla danışıqlar aparmaq üçün İqor Xovayevi xüsusi nümayəndə təyin etdi. Rusiyanın bu addımı ABŞ-ı da dərhal hərəkətə keçməyə sövq etdi. Belə ki, Birləşmiş Ştatlar da Minsk Qrupunda fəaliyyətini dayandıraraq, bu qrupdakı amerikalı həmsədr Endru Şoferi Qafqazda danışıqlar üzrə baş müşavir təyin etdi. Bu təyinatların mürəkkəbi qurumamış, Endryü Şofer və İqor Xovayevin Cənubi Qafqaza səfərləri başladı. ABŞ-ın Qafqazda danışıqlar üzrə baş müşaviri Endryu Şofer bu həftə regiona səfəri çərçivəsində Ermənistanda olub.\nMaraqlıdır ki, Ermənistan mətbuatı E.Şoferi erməni ictimaiyyətinə köhnə qayda ilə həmsədr kimi təqdim etməyə çalışsa da, lakin ABŞ Dövlət Departamentinin Avropa və Avrasiya Məsələləri üzrə Bürosu Tvitterdə onu Qafqazda danışıqlar üzrə baş müşavir kimi təqdim edərək Ermənistan KİV-nin həqiqəti təhrif etməsinə imkan vermədi. Beləliklə, ATƏT-in Minsk Qrupunun taleyinə də son nöqtə qoyulmuş oldu. Həmsədrlərin xüsusi nümayəndələrlə əvəzlənməsi labüd idi və bununla da tərəflər həmsədrlik formatından birdəfəlik imtina etdilər. Minsk Qrupunun vasitəçilik institutu tamamilə iflasa uğradı.\nİndi bu qrupun mövcudluğuna nə vaxt de-yure son qoyulacağı Azərbaycan üçün elə də prinsipial əhəmiyyət kəsb eləmir. Əsas odur ki, Azərbaycan öz cari hədəflərindən birinə nail oldu, Ermənistanın ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrlik institutunu yenidən prosesə cəlb etmək niyyətlərinin üzərindən həmişəlik xətt çəkdi. Artıq beynəlxalq qurumların, eləcə də Moskvanın Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşması istiqamətində təşkil etdiyi görüşlərdə ATƏT-in Minsk Qrupunun adı qətiyyən çəkilmir. Bu isə heç şübhəsiz ki, birmənalı olaraq Azərbaycanın diplomatik-siyasi uğuru kimi qiymətləndirilməlidir.\nİndi Minsk Qrupunun həmsədrlərini prosesdə xüsusi nümayəndələr əvəz edir. Hazırda ABŞ-dan və Rusiyadan olan xüsusi nümayəndələrin Bakıya ayrı-ayrılıqda səfərləri gözlənilir. Maraqlıdır ki, ABŞ öz xüsusi nümayəndəsi vasitəsilə Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinin məhz Brüssel razılaşmaları əsasında tənzimlənməsinə üstünlük verir. Lakin Rusiya lideri Vladimir Putinin Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanla son görüşündə səsləndirdiyi ikibaşlı fikirlər isə onu göstərir ki, Rusiya sülh prosesini də öz monopoliyası altına almağa, Avropa İttifaqını prosesdən kənarda saxlamağa və yalnız rusiyalı xüsusi nümayəndənin təkbaşına vasitəçiliyinə can atır. Kreml bu məqsədinə məhz Ermənistanı öz basqısı altında saxlamaqla, eləcə də Qarabağdakı separatçı ermənilərin əliylə nail olmağa çalışır.\nPutinin Paşinyan ilə imzaladığı bir sıra sənədlər indi Rusiyaya Ermənistanı öz nəzarət orbitində saxlamağa daha çox imkan verir. Kremlin rəsmi saytının məlumatına əsasən, tərəflər 30 bənddən ibarət əməkdaşlığa dair bəyannamə imzalayıblar. Sənəddə tərəflər yenə də “Dağlıq Qarabağ” ifadəsini işlədiblər. Halbuki, rəsmi Bakı “Dağlıq Qarabağ” adlı inzibati ərazi vahidini artıq çoxdan ləğv edib. Putin sözügedən görüşdə həmçinin vurğuladı ki, “Qarabağda hələ çox problem var”. Əlbəttə, Putin bununla bir tərəfdən ermənilərin rəğbətini qazanmaq məqsədini güdürdü, digər tərəfdən isə bu ifadə Azərbaycana ünvanlanmışdı. Yəni ki, Rusiya lideri ismarıc vermək istəyirdi ki, Qarabağa dair heç bir məsələ Moskvanın vasitəçiliyi olmadan tənzimlənə bilməz. Bu Rusiyanın ənənəvi hegemonluq siyasətinin təzahürü idi.\n"Amma Azərbaycanın Rusiyanın diktəsi ilə hərəkət etmək fikri yoxdur. Azərbaycan Ermənistan ilə münasibətləri ikitərəfli qaydada nizama salmağa, normallaşdırmağa üstünlük verir. Vasitəçilik etmək istəyənlər isə buyurub bu prosesə öz töhfələrini verə, sadəcə köməklik göstərə bilərlər. Bunu Prezident İlham Əliyev də bu yaxınlarda çıxışlarından birində qeyd etdi. Bizim heç kimə xüsusi vasitəçilik səlahiyyətləri vermək fikrimiz yoxdur. Azərbaycan bu prosesdə eyni zamanda həm Brüsselin (ABŞ-Avropa İttifaqı tandeminin), həm də Moskvanin vasitəçilik təşəbbüslərindən yararlanmağa çalışacaq. Hesab edirəm ki, hazırkı situasiyada bu ən optimal taktikadır.\nQHT-nin layihəsi çərçivəsində aparılan çəkilişlər yekunlaşıb\nLayihə çərçivəsində nəzərdə tutulan rayonlarda 25 mart 2022-ci ildə Quba, 26 mart 2022-ci ildə Qusar, 28 mart 2022-ci ildə Bakı, 1 aprel 2022-ci ildə Gəncə, 3 aprel 2022-ci ildə Daşkəsən rayonlarında şəhid ailələri və qazilərlə görüşlər keçirildi və çəkilişlər aparıldı. Bununla da, layihə çərçivəsində nəzərdə tutulan bütün çəkilişlər aparıldı və yekunlaşdı. Videoroliklər hazırlanıb növbə ilə “Öndər TV” internet kanalında paylaşılır.\nPutinin "şeytanı" artıq sınaqdan keçib\nRusiya “Sarmat” qitələrarası raketinin ilk buraxılışını edib.\nRaketə NATO tərəfindən "Şeytan" adı verilib.\nMüdafiə Nazirliyi və Putin prosesi şəxsən yox, videobağlantı vasitəsilə izləyib.\nRaketin buraxılışını şərh edən Putin Rusiya Federasiyasını təhdid etməyə çalışan ölkələri növbəti dəfə hədələyib.\n“Bu həqiqətən unikal silah Silahlı Qüvvələrimizin döyüş potensialını gücləndirəcək, Rusiyanın təhlükəsizliyini xarici qüvvələrdən etibarlı şəkildə təmin edəcək və ölkəmizi təhdid etməyə çalışanları düşündürəcək”.\nYoluxanların bugünkü STATİSTİKASI\nAzərbaycan Respublikasında koronavirus (COVID-19) infeksiyasına 33 yeni yoluxma faktı qeydə alınıb, 19 nəfər müalicə olunaraq sağalıb.\nNazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahdan verilən məlumata görə, COVID-19 üçün götürülən analiz nümunələri müsbət çıxmış şəxslərdən 1 nəfəri vəfat edib.\nİndiyədək ölkədə ümumilikdə 792445 nəfərin koronavirus infeksiyasına yoluxması faktı müəyyən edilib. Onlardan 782 603 nəfər müalicə olunaraq sağalıb, 9707 nəfər vəfat edib, aktiv xəstə sayı 135 nəfərdir.\nÖlkəmizdə dini radikalizm və ekstremizmə qarşı mübarizə üçün möhkəm qanunvericilik bazası mövcuddur\nDini radikalizm bu gün ən aktual problemlərdən biridir. Din ideoloji sahədə ən həssas və incə mahiyyətə sahibdir. Təəssüf ki, ondan siyasi, qrup, şəxsi maraqlar naminə istifadə edən, yaxud din pərdəsi altında müxtəlif destruktiv fəaliyyətlərə yönələn insanlar da tapılır. Belə insanlar azsaylı qruplar təşkil edərək digər vətəndaşların hüquqlarını pozmağa, inanc kimi saf və ülvi duyğulardan istifadə edərək öz məkrli məqsədlərini həyata keçirtməyə cəhdlər göstərirlər. Aparılan araşdırmalar göstərir ki, həmin qruplar birmənalı şəkildə xaricdən idarə olunurlar.\nAzərbaycanda dini etiqad azadlığı möhkəm hüquqi-normativ əsaslara malikdir. Ölkədə mövcud dini etiqad azadlığından sui-istifadə edən belə radikal ünsürlərin fəaliyyətinə hüquqi qiymət verilməsi, ümumiyyətlə, mübarizə mexanizminin həyata keçirilməsi üçün ötən dövrdə qanunvericilik bazasının təkmilləşdirilməsi istiqamətində dövlət tərəfindən lazımi işlər görülmüşdür.\nXüsusilə, 2015-ci ildə “Dini ekstremizmə qarşı mübarizə haqqında” Qanunun qəbul edilməsi analoji problemlərlə mübarizədə çevik fəaliyyət üçün geniş imkanlar yaratmışdır. Bu qanun dini ekstremizm əleyhinə mübarizəni həyata keçirən dövlət orqanlarının, eləcə də vətəndaşların hüquq və vəzifələrini təsbit edir.\nBundan başqa, Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinə, İnzibati Xətalar Məcəlləsinə, həmçinin, “Dini etiqad azadlığı haqqında” Qanuna müvafiq əlavələrin edilməsi dövlətin dini radikalizm və ekstremizmlə mübarizə sahəsində konkret taktikasını müəyyənləşdirməklə yanaşı, problemin çözümü istiqamətində təkmil mexanizm formalaşdırmışdır. Hazırda mövcud olan qanunvericilik bazası dini radikalizmlə mübarizə sahəsində yetərli qiymətləndirilir.\nSosiologiya üzrə fəlsəfə doktoru Əfqan Vəliyev deyib ki, dini radikalizm yeni ictimai hadisə deyil. Tarix boyu din və məzhəb zəminində qanlı münaqişələr baş verib, günahsız insanların qanı axıdılıb. Varfolomey gecəsi, səlib yürüşləri və digər tarixi hadisələr bunun bariz nümunəsidir. Son əsrlər bəşəriyyətin elmi-texnoloji, siyasi-iqtisadi cəhətdən sürətlə irəliləməsinə, yer kürəsinin kiçik bir kəndə dönməsinə baxmayaraq, dini radikalizm aktuallığını itirməyib, əksinə, yeni qiyafəyə bürünərək qlobal təhlükəyə çevrilib. Günümüzdə radikalizmin ən təhlükəli forması dini ekstremizmdir. “Radikalizm” və “ekstremizm” sozləri sinonim kimi işlədilsə də, onlar arasında terminoloji cəhətdən fərqlər mövcuddur. Ekstremist fəaliyyət hakimiyyəti dəyişdirməyə və ya ələ keçirməyə, hər hansı dövlətin suveren hüquqlarını pozmağa, qanunsuz silahlı birləşmələr yaratmağa, dini – etnik nifrət zəminində təxribata əl atmağa səsləyən ideologiya və fəaliyyətləri özündə əks etdirir. Bu dini radikalizmin ən təhlükəli formasıdır: “Dini-siyasi motivli ekstremist və terroristlərin əsas hədəf kütləsi, inandırmağa çalışdıqları əsasən 20- 40 yaşlarında, kişi cinsinə mənsub, orta savada malik, dini bilgiləri az olan yaxud heç olmayan, işsiz və ya az məvaciblə çalışan, himayəsində bir neçə nəfər olan şəxslərdir. Belə demək mümkündür ki, qadınlar dini radikal-ekstremist tipli cərəyanlarla adətən əsas yox, köməkçi rolunu oynayırlar. Bunun səbəblərini daha çox dindar cəmiyyətlərin patriarxal əsasda formalaşması ilə izah etmək mümkündür. Yuxarıda qeyd edilmiş özəlliklərə məxsus insanlarla daha çox işlənilməsinin səbəbi ondan ibarətdir ki, digərləri ilə müqayisədə daha çox təbliğata meyl göstərmələri mümkündür . Həmçinin müəyyən maddi çətinlikləri olan şəxs də digərlərindən daha asan olaraq cərəyanın işinə cəlb edilə bilər. Belə ki, maddi çətinliklərini həll edən insana qarşı hər şəxs müəyyən borc və minnət duyğusu daşıyır və onun apardığı fəaliyyətə yardımçı olmağı da özündə mənəvi bir yük kimi görür”.\nDini ekstremist təşkilatlar isə dini ekstremist fəaliyyətin həyata keçirilməsi məqsədilə yaradılan və ya məqsədlərinə nail olmaq üçün belə fəaliyyəti həyata keçirən təşkilatdır. Müasir dövrdə ekstremist qruplaşmaların əsas təbliğat məkanı sosial şəbəkələrdir. Onlar əsasən “YouTube” və “Facebook” kimi sosial şəbəkələrdə yerləşdirdikləri postlar vasitəsilə öz ideyalarını qlobal miqyasda yayır, habelə onlardan öz sıralarına yeni davamçılar cəlb etmək məqsədilə istifadə edirlər. Bu qruplaşmalar milli-mənəvi dəyərlərin gözdən salınmasına çalışır, birbaşa, yaxud dolayı yolla zorakılığa çağırırlar. Belə bir təbliğatın təsiri altında formalaşmış gənclər ümumi dəyərlərdən imtina edir, təhsil və özünü təkmilləşdirmədən uzaqlaşırlar: “Təbliğatçılar bundan əlavə tərəfdarlarına geyimlə və zahiri görkəmlə seçilməyi də təlqin edirlər. Lakin qeyd etmək lazımdır ki, heç də bütün ekstremizmə meyilli insanlar bu detala diqqətlə yanaşmır. Onların bir çoxu görünüşə görə digərlərindən çox da fərqlənməməkdədir ki, bu da öz növbəsində onları seçmək işində müəyyən qədər problem yaradır.\nRadikallar xalq arasında yayılmış ənənəvi, öz dinləri xaricində olan inanclara qarşı çıxır, Bəzi inançıar isə elm və texnologiyanın, qloballaşmanın gətirdiyi hər cür yeniliyi rədd edir, yalnız öz inanclarının doğruluğunu müdafiə edir, öz “həqiqətlərini” isbatlamaq üçün müqəddəs kitablarından iqtibaslar gətirir, ayələri, hədisləri öz məqsədlərinə uyğun şərh edirlər. Dini radikalizm də bu mənada, özündən olmayan dini qruplara qarşı barışmaz mövqe mənimsəyən, başqalarına qarşı fiziki və ya mənəvi güc tətbiq edən və ya radikalizmin ən şiddətli növünü təşkil edən terrorist qrupların fəaliyyətlərə şamil edilir. Qərbdə radikal dini qruplar "yeni dini hərəkatlar" kategoriyası arasında müzakirə edilir. Din sosiologiyası sahəsində bu mövzuda geniş bir ədəbiyyat yaranıb.Yeni dini hərəkatlar ənənəvi dinlərin xaricində inkişaf edən və ya sonradan ayrılan cərəyanlar üçün istifadə olunan termindir”.\nDini radikalizmin yaranma səbəblərinə gəldikdə müəllif qeyd edib ki, sosial ədalətsizlik dini radikalizmin inkişafı üçün münbit mühit yaradır. Cəmiyyətdə baş verən mənfi hadisələr narazılıqlara gətirib çıxarır, bu isə müxtəlif radikal qruplar tərəfindən bacarıqla istifadə edilərək ictimai-siyasi hadisələrin axarına öz təsirini göstərir. Bunun səbəblərini aşağıdakı kimi ifadə edilir:\n- Psixoloji problemlər. Ailədə, məktəbdə, universitetdə, yaxud iş yerində laqeydlik və diqqətsizliklə üzləşən, təzyiqlərə məruz qalan insanlar, xüsusilə də psixoloji cəhətdən hələ tam formalaşmamış gənclər getdikcə özlərinə qapanır, cəmiyyətə yadlaşırlar. Bu yadlaşma onlarda mənəvi yoxsulluq doğurur, empatiya, yəni özünü başqalarının yerinə qoya bilmə duyğusunu məhv edir. Həmçinin, problemlərin həll edilə bilməməsi insanlarda natamamlıq kompleksi yaradır və belə bir psixoloji durumda onlar asanlıqla radikalların təbliğatının qurbanına çevrilirlər. Çünki radikallar qarşılarındakını ələ keçirmək üçün ilk növbədə ona özünəinam hissi aşılayır;\n- İşsizlik və yoxsulluq radikal qrupların təbliğatına mənfi tərəfdən öz qatqısını əlavə edir. Onlar formalaşmamış, həyat təcrübəsi və dini bilikləri az olan, emosional, sosial statusundan narazı bəzi gəncləri mövcud sosial problemlərə qarşı dini etiraz aləti kimi istifadə edirlər. Cihad, “şəhid olmaq” və ya “əbədi qurtuluş”a çatmaq kimi ekstremist ideyalar da bu zaman onlar üçün dünyəvi məhrumiyyətləri kompensasiya edən rolunu oynayır;\n- İqtisadi məhrumiyyətlər dini radikalizmə zəmin hazırlayan ən mühüm amildir. Diqqətlə nəzər edəndə radikalların cərgəsinə daha çox gənclərin cəlb edildiyini görürük. İqtisadi cəhətdən təmin edilməyən gənc nəslin radikal və ekstremist ideyalara meyl etməsi yayqın bir fenomendir. Cihad, "şəhid olma" və ya "əbədi qurtuluş"a çatma kimi ekstremist ideyalar, bu halda dünyəvi məhrumiyyətləri konpensasiya etmə rolunu oynayır. Buna görə də, radikalizmlə mübarizə edərkən sadəcə mötədil dini marifləndirmə ilə yetinməyib, gənclərin və ümumi olaraq cəmiyyətin iqtisadi fürsətlərini artırmaya da əhəmiyyət verilməli.\nTəşkilati struktur, eləcə də məqsədyönlü təbliğat və maliyyələşdirmə dini radikalizmin yayılmasında əhəmiyyətli rol oynayır. Bundan başqa, nəsil dəyişmə prosesinin də rolu burada az deyil. Bu proses, xüsusilə MDB ölkələrində kommunizm ideologiyasının hökm sürdüyü SSRİ dövründə doğulan nəslin sayının çoxalmasında müşahidə olunur. Belə ki, gənclərin dini savadının az olmasından istifadə edənlər bu boşluğu müxtəlif radikal inanclar və xurafatla doldururlar. Xüsusilə, sosial ziddiyyətin və sosial iqtisadi problemlərin kəskin olduğu regionlarda bu proses daha intensiv cərəyan edir.\nRadikalizmdən dini arındırmaq üçün nə etməli?: Din insan mənəviyyatının əsasında durmaqla, sosial münasibətlərin tənzimlənməsində xüsusi rol oynayır. Mahiyyətinə nəzər saldıqda dinin insanlara xoşbəxtlik gətirdiyi, ədaləti, digərlərinin hüquqlarına hörməti və hər kəsin haqqının təmin olunmasını təbliğ etdiyi açıq-aydın özünü büruzə verir. Lakin real həyatda din pərdəsi altında qeyri-humanist ideyaların tətbiqi də müşahidə olunur. Din adından həyata keçirilən hər hansı subyektiv fəaliyyət dinin naqisliyindən qaynaqlanmır. Problem dini hökmlərin tətbiqində qeyri-obyektiv mövqe nümayiş etdirilməsindən, dinin əsas mahiyyətini və məqsədini nəzərə almamasından qaynaqlanır.\nSavadsızlıq – xüsusilə də dini savadsızlıq və cəhalət, xurafat olan yerdə dini radikalizmin yayılması qaçınılmazdır. Dini radikalizmin kökündə xurafat elementlərinə rast gəlinir. Məişət müstəvisində dəyərləndirdiyimiz xurafat dini radikalizmin özəyini təşkil edir. Odur ki, dində əsli olmayan düşüncələr mövhumat və xurafatı, bunlar isə öz növbəsində cəhalət ilə üsyanları doğurur. Bunların arxasında isə insanların inanclarını istismar edərək böyük gücə çevrilməyə çalışan qanuntanımaz adamlar dayanır. Belə mühitin yaranmaması üçün isə elm, təhsil mütləqdir. Ancaq təəssüf ki, bu gün bəzi cəmiyyətlər getdikcə elmdən, təhsildən, araşdırmadan uzaqlaşırlar. Ona görə də mövhumat və cahillikdən doğan radikalizm dünyada meydan sulayır. Dininin təməl prinsiplərindən xəbərsiz, zəif iradəli insanların dini savadsızlığı da burada öz sözünü deyir. Dini təhsilin istənilən səviyyədə olmaması və ya bu yöndə təhsil almış kadrların düzgün istiqamətləndirilməməsi də dini düzgün anlamama və anlatmamağa gətirib çıxarır.\nDünyaya inteqrasiya proseslərində zəif iştirak edən kütlələrin çoxluq təşkil etdiyi regionlarda əhali ənənəvi – patriarxal həyat tərzi sürür. Bu faktor radikal sektalar üçün çox əlverişlidir, çünki onların irəli sürdüyü dini konsepsiyalar konservatizm üzərində qurulub. Din ve siyasətin birləşməsi birinci növbədə dinin siyasi məqsədlər üçün vasitəyə çevrilməsinə gətirib çıxarır. Dinin ilkin hədəf və məqsədi insanların ruhi saflığı və mənəvi tərbiyə vasitəsi olduğuna görə, onu siyasətə alət etməyə yol vermək olmaz. Buna görə də liberal demokratik siyasi quruluşlar, inanc və etiqad azadlıqlarını qanunlarla təminat altına alır, digər tərəfdən isə dini siyasətdən və dövlətdən ayırmaqdadır.\nAzərbaycan Respublikası dünyəvi, demokratik dövlətdir. Ölkə Konstitusiyasına görə din dövlətdən ayrıdır. Xalq milli ənənələrini, milli-mənəvi dəyərləri yaşatmağa çalışır, multikultural dəyərlərə böyük hörmətlə yanaşır. Azərbaycanda heç bir din nümayəndəsinin başqaları ilə problemi yoxdur. Azərbaycan tolerant ölkə kimi tanınıb. Hər zaman bir xalq, millət kimi başqa xalqlara, başqa dinlərə də hörmət göstərib. Lakin bəzi ölkələrdə dini radikalizm və ekstremizm elementlərinin güclənməsi təhlükə mənbəyi kimi Azərbaycanı da narahat edir. Ona görə də mövcud ənənələrimizi yaşatmaq, milli birliyimizi möhkəmləndirmək üçün təhsil almaq, elmi biliklərə yiyələnmək, bu və ya digər məsələyə yanaşmada elmə üstünlük verməklə yanaşı, milli-dini dəyərlərə əsaslanmaq vacibdir. İnsanlar təhsil almaqla təbiət və cəmiyyət hadisələrinin mahiyyətini anlaya bilirlər. Məhz təhsil vasitəsilə insan milli və bəşəri dəyərləri mənimsəyir, cəmiyyətin inkişaf xüsusiyyətlərini öyrənə bilir, özünü dərk edərək həqiqəti anlamağa, cəmiyyətə fayda verməyin məsuliyyətini hiss etməyə başlayır. Bu yanaşma həm də onu deməyə əsas verir ki, təhsil bilik, bacarıq və vərdişlərin məcmuyu olmaqla yanaşı prosesdir, nəticədir, dəyərdir, vasitədir.\nDini radikalizm və ekstremizmə qarşı mübarizədə ailədə aparılan tərbiyə işi ilə bərabər, məktəbdə təlim-tərbiyə işinin məqsədəuyğun təşkili mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Təhsil prosesində milli-dini dəyərlərin elmi-pedaqoji tələblərə uyğun öyrədilməsi böyüməkdə olan nəsilləri tarixi köklərinə, türkçülüyə, Azərbaycançılığa möhkəm tellərlə bağlayır, onlar milli ruhlu şəxsiyyətlər kimi yetişir, multikultural dəyərlərə, digər xalqların da inanclarına, mədəniyyətlərinə hörmətlə yanaşır, ümummilli birliyin möhkəmləndirilməsində torelantlığın əhəmiyyətini dərk edirlər. Bunun üçün aşağıdakı meyarların nəzərə alınması zərurəti meydana çıxır;\n• Təlim və tərbiyənin keyfiyyət baxımından yüksəldilməsinə təsir edən müvafiq dəyərlərin düzgün seçilməsi;\n• Dəyərlərin cəmiyyətin milli mənlik şüurunun formalaşdırılması kontekstində izah edilməsi;\n• Cəmiyyətdə məntiqi, tənqidi, yaradıcı təfəkkürün inkişaf etdirilməsi;\n• Cəmiyyətdə vətəndaşlıq keyfiyyətlərinin formalaşdırılması və inkişafı;\n• Cəmiyyətdə Azərbaycan dövlətçiliyinə sədaqət hissinin formalaşdırılması.\nRespublikamızda dini radikalizm və ekstremizm elementlərinin yaranmaması, yaxud onlara qarşı mübarizə üçün möhkəm qanunvericilik bazası mövcuddur.\nPrezident diaspor nümayəndələrini təltif etdi - SİYAHI\nSərəncamla xalqlar arasında dostluğun möhkəmləndirilməsi və Azərbaycan diasporunun inkişafı sahəsində xidmətlərinə görə aşağıdakı şəxslər təltif ediliblər:\nAzərbaycan Respublikasının Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin maliyə dəstəyi ilə,«Ekoloq-2010» Ekoloji Maarifləndirmə İctimai Birliyi (EMİB) tərəfindən həyata keçirilən “Vətəndaşlarda plastik və polietilen qablaşdırmadan istifadənin azaldılması vərdişlərinin aşılanması” layihəsinin icrası davam edir.\nAvrasiya.net xəbər verir ki, EMİB-dən verilən məlumatda bildirilib ki, 4 ay müddətində icra olunan layihənin əsas məqsədi vətəndaşlarda plastik və polietilen qablaşdırmadan istifadənin azaldılması vərdişlərinin aşılanmasıdır. Belə ki, araşdırmalarla təsdiq edilib ki, dünya ölkələri üzrə plastik və polietilen tullantıların yalnız 20 faizi təkrar emal olunur. Qalan hissə kortəbii surətdə ətraf mühütə atılır ki, bu da sonradan fauna və floraya çox ciddi zərər vurur.\nSübut olunub ki, insan orqanizminə zərərli maddələrin 80 faizi məhz plastik tullantılar vasitəsi ilə daxil olur. Odur ki, bərk məişət tullantılarının düzgün emalı bu gün dünya dövlətlərini narahat edən ən mühüm məsələlərdəndir.Döğrudur, Azərbaycan hökuməti tərəfindən də bu istiqamətdə müəyyən qərarlar qəbul edilib, bəzi tədbirlər həyata keçirilib. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2019-cu il 7 fevral tarixli Sərəncamı ilə “Azərbaycan Respublikasında plastik qablaşdırma tullantılarının ətraf mühitə mənfi təsirinin azaldılmasına dair 2019–2020-ci illər üçün Tədbirlər Planı” təsdiq edilib. Ardınca isə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi “Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında” qanuna dəyişiklik edərək 2021-ci il yanvarın 1-dən etibarən qalınlığı 15 mikronadək olan polietilen torbaların, iyulun 1-dən isə birdəfəlik istifadə üçün nəzərdə tutulan plastik çəngəl, qaşıq, bıçaq, qarışdırıcı çubuq, boşqab və stəkanların sahibkarlar tərəfindən istehsalı və idxalı, həmçinin ticarət, ictimai iaşə və digər xidmət obyektlərində istehlakçıya satılması və ya xidmət zamanı istifadəsini qadağan edib. Ötən müddət ərzində Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin, eləsə də İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Xidmətinin dəfələrlə xəbərdarlıq etməsinə baxmayaraq, bu sahədə hər hansı ciddi irəliləyişə nail olunmayıb. Bütün ticarət və ictimai iaşə obyektlərində istehlakçılara polietilen torbalar və plastik qablar satılmaqdadır. Baxmayaraq ki, qanunvericiliyin tələblərinə riayət olunmamasına görə ciddi məsuliyyət tədbirləri ( inzibati xətanın predmeti olan plastik materiallar müsadirə edilməklə, vəzifəli şəxslər 1000 manatdan 1500 manatadək, hüquqi şəxslər isə 3000 manatdan 4000 manatadək cərimə olunurlar) nəzərdə tutulur.\nElə «Ekoloq-2010» EMİB də sözügedən layihəni icra etməklə bu sahədəki boşluqları aradan qaldırmaq, vətəndaşları da çox maarifləndirməyi qarşısına məqsəd qoyub.\nBu məqsədlə EMİB tərəfindən hazırlanan və üzərində “Polietilen torbalardan imtina edək, sağlamlığımızı və təbiəti qoruyaq! ” şüarı yazılan parça bazarlıq torbaları paytaxtdakı iri supermarketdə- “NEPTUN” və “BOLMART” mağazalarında istehlakçılara pulsuz olaraq paylanılıb, onlarla maarifləndirmə söhbətləri aparılaraq, gələcəkdə alış-veriş zamanı polietilen torbalardan deyil, məhz ekoloji təmiz parça torbalardan istifadə edilməsinin vacibliyi vurğulanıb.\nKeçirilən aksiyalar istehlakçılar tərəfindən rəğbətlə qarşılanıb.\nHeydər Əliyev və dil mədəniyyətimiz\nHeydər ƏLİYEV: "Mən fəxr edirəm ki, türk dillərinə mənsub olan Azərbaycan dili bu qədər zəngindir, bu qədər bədii ifadələrlə doludur və biz həyatın bütün sahələrinə aid olan fikirlərimizi öz ana dilimizdə ifadə edə bilərik".\nDil mədəniyyətin bünövrəsidir, çünki dilin köməyi ilə ünsiyyət qurulur, mədəni normalar müəyyən edilir, bir sözlə, onsuz insanın cəmiyyətdə həyatı mümkün deyil. Məhz dilin sayəsində mədəniyyətlər nəsildən-nəslə ötürülür və uşaqlar öz ana dillərini mənimsəyərək əvvəlki nəsillərin ümumiləşdirilmiş təcrübəsini də mənimsəyirlər. Dil obyektləri, hadisələri və onların əlaqəsini düzgün qiymətləndirməyə kömək edir, insan fəaliyyətinin təşkili və əlaqələndirilməsini şərtləndirir.\nEyni zamanda dil təfəkkürə və mədəniyyətə münasibətdə müəyyənedici vasitə olaraq dünyanın spesifik mədəni simasını dərk edən insanın şəxsiyyətini formalaşdıran amildir. Hər bir xalqın, hər bir millətin var olmasının ən başlıca səbəbi özünəməxsus dilinin olmasıdır. Biz də fəxrlə deyə bilərik ki, bir xalq, bir toplum kimi zamanın bütün sınaqlarından ləyaqətlə keçərək dilimizi, mənəvi dəyərlərimizi qoruyub bu günümüzə qədər gətirib çıxara bilmişik. Şükürlər olsun ki, dərin tarixi kökləri olan dilimiz, mədəniyyətimiz və öz tariximiz var. Qürurluyuq ki, bu dildə danışan 50 milyondan çox həmvətənimiz dünya mədəniyyətinə böyük şairlər, yazıçılar, alimlər, siyasətçilər və dahilər bəxş etmişdir.\nMəşhur etnoqraf Lev Qumilyov etnosun qorunmasında dil ünsürünün ən vacib amil olduğunu qeyd edirdi. Bu konteksdə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Azərbaycan dilinin yaşadılması və inkişafı uğrunda apardığı mübarizənin mahiyyətini dərk etmək o qədər də çətin deyil. Dil mədəniyyətinə münasibət barədə Ulu Öndər deyir: "İnkişaf etmiş zəngin dil mədəniyyətinə malik olan xalq əyilməzdir, ölməzdir, böyük gələcəyə malikdir. Ona görə də xalqımıza ulu babalardan miras qalmış bu ən qiymətli milli sərvəti hər bir Azərbaycan övladı göz bəbəyi kimi qorumalı, daim qayğı ilə əhatə etməlidir. Bu onun müqəddəs vətəndaşlıq borcudur".\nHeydər Əliyev bu dahiyanə fikri ilə dili əyilməzliyin, ölməzliyin simvolu sayır, onu milli sərvət adlandırır, bu müqəddəs mirasın babalarımızın əmanəti olduğunu, qorunmasını isə vətəndaşlıq borcu hesab edir.\nHeydər Əliyev öz ana dilini bilməyənləri şikəst adam adlandırmaqla millətin bütövlüyünün milli dildən keçdiyini çatdırır. Bütün bu göstərilənlər uzun illər Azərbaycana rəhbərlik etmiş böyük dövlət adamının mübarizələrlə dolu həyatının əsas leytmotivini təşkil edir. Ulu Öndər dil məsələsində mövqeyini hələ Azərbaycan Konstitusiyası hazırlanmazdan əvvəl, SSRİ Konstitusiyası barədə cəsarətlə söylədiyi fikirlərində bildirmişdi. Azərbaycanın rəhbəri SSRİ Konstitusiyası haqqında danışarkən xüsusi vurğulayırdı ki, Konstitusiya vətəndaşlara təhsil hüququ vermişdir. Bu hüquq ana dilində oxumaq imkanı ilə təmin olunur. Belə mövqe, əslində, dil məsələsi ilə bağlı gözlənilən təhlükənin qarşısını almaq, çətin şəraitdə ana dilinin dövlət dili statusunu qorumaq məqsədı güdürdü.\nTarixə nəzər salaq. Respublikanın SSRİ-nin tərkibində olduğu vaxtda, 1978-ci ildə SSRİ-nin yeni Konstitusiyası qəbul edilərkən Azərbaycan SSR-in Konstitusiyasında Azərbaycan dili dövlət dili kimi təsbit edilmişdir. Rus dilinin hakim dil olduğu Sovetlər Birliyi dönəmində buna nail olmaq qeyri-real görünürdü, lakin Heydər Əliyev dühası və cəsarəti bu məsələdə həlledici rol oynadı. Burada xüsusi vurğulamalıyıq ki, Sov.İKP MK-nın bu sahəyə məsul olan katibi Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi Konstitusiya layihəsinə salınmasına etiraz edirdi. Hətta bəzi müttəfiq respublikaların rəhbərləri də bu məsələdə Heydər Əliyevə qarşı idilər. Tarixçi-alim M.Qasımlı öz kitabında qeyd edir ki, Ukrayna MK-nın birinci katibi Şerbitski Heydər Əliyevə qarşı çıxaraq deyirdi ki, siz konstitusiyanıza belə bir maddə yazdıqda gərək biz də dövlət dili haqqında maddə əlavə edək. Lakin Azərbaycanın rəhbəri ona bildirir ki, sizə heç kim mane olmur, böyük respublikasınız, ölkədə sizin xüsusi çəkiniz vardır, istəsəniz yaza bilərsiniz, kimsə sizə mane olmaz. Ulu Öndərin o dövrdə xalqımız üçün necə böyük, müqəddəs iş görməsi bu gün Rusiya-Ukrayna münasibətləri fonunda daha aydın görünür. Heydər Əliyev L.İ.Brejnevə problemi əhatəli, dərin məntiqi ilə əsaslandırır və bu məsələni Azərbaycan xalqının xeyrinə həll edir. Azərbaycan dilinin Konstitusiya layihəsində əksini tapması ilə yanaşı, bu layihənin 73-cü maddəsində yazılan, hüquqi cəhətdən SSRİ-nin federativ dövlətdən unitar dövlətə keçməsinə zəmin yaradan "SSRİ qanunları Azərbaycan SSR ərazisində məcburidir" maddəsi də layihədən çıxarılır.\n2 aprel 1978-ci ildə IX çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Azərbaycan SSR-in Konstitusiya layihəsi və onun ümumxalq müzakirəsinin yekunlarına həsr olunmuş sessiyasında məruzə ilə çıxış edən Ulu Öndər Heydər Əliyevin təklifi ilə 73-cü maddə yeni redaksiyada verilir: "Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının dövlət dili Azərbaycan dilidir". Heydər Əliyevin bu təşəbbüsü 21 aprel 1978-ci ildə qəbul olunmuş Azərbaycan SSR Konstitusiyasında öz əksini tapmışdır. Azərbaycan dilinə dövlət dili statusunun verilməsi Heydər Əliyevin xalq qarşısında ən böyük tarixi xidmətlərindən biridir. Ulu Öndər bununla gələcək müstəqil dövlətçiliyin milli rəmzlərindən birini məharətlə qorumuşdur.\nQeyd etməliyik ki, 1921-ci ildə Azərbaycan SSR Konstitusiyasında dilimiz haqqında heç bir maddə salınmamışdır. 1937-ci ildə isə Azərbaycan SSR Konstitusiyası layihəsində nəzərdə tutulur ki, dövlət dili türk dilidir. Moskvadan tapşırıq gəlir ki, həmin maddə çıxarılsın. Belə də olur, sonra isə bu məsələ tamamilə unudulur.\nUlu Öndər Heydər Əliyev "xalqımız əsrlər boyu böyük sınaqlardan, çətinliklərdən keçmiş, ancaq öz mənliyini, milliliyini, öz dilini itirməmişdir" söyləyərək bu məsələdə müstəsna xidmətlərinin olmasına baxmayaraq, bu tarixi uğuru xalqımızın böyük qələbəsi kimi qiymətləndirirdi. Əlbəttə, Heydər Əliyevin ana dili məsələsində prinsipial, qəti və barışmaz mövqe tutması rus dilinin tam əleyhinə getməsi demək deyildi. O yaxşı başa düşürdü ki, Sovet İttifaqı xalqlarının elmi, mədəni tərəqqisi, dünyaya çıxışı əsasən rus dili vasitəsilə həyata keçirilir. Dünyanın ən son elmi və mədəni nailiyyətləri ölkədə məhz ilk olaraq rus dilinə, sonra isə milli dillərə çevrilirdi. Buna görə də Ulu Öndər azərbaycanlıların ikinci dil kimi rus dilini mükəmməl bilmələrinin qəti tərəfdarı kimi çıxış edirdi. Böyük rəhbər azərbaycanlıların yalnız ana dili çərçivəsində məhdudlaşıb qalmasının da əleyhinə idi.\nHeydər Əliyevin ana dilinə münasibətində Azərbaycan ədəbi dilinin saflığının qorunması və inkişaf etdirilməsi xüsusi yer tuturdu. Ümummilli Lider ana dilinin saflığına çalışaraq bunu alim, şair, yazıçılardan, bütövlükdə, ziyalılardan qətiyyətlə tələb edirdi. Azərbaycanın rəhbəri, hətta rəsmi toplantılarda bu məsələ barədə öz prinsipial mövqeyini açıq-aydın, birbaşa bildirirdi. Məsələn, Azərbaycan yazıçılarının VII qurultayındakı nitqində Heydər Əliyev ana dili haqqında uca səslə, çəkinmədən deyirdi: "Dil xalqın böyük sərvətidir. Ədəbi dilin tərəqqisi olmadan mənəvi mədəniyyətin tərəqqisi mümkün deyildir. ...Azərbaycan dili görünməmiş zirvələrə qalxmış, müasir poeziyanın və nəsrin, elm və texnikanın, kargüzarlığın və fəal ictimai-siyasi həyatın hərtərəfli inkişaf etmiş dilinə çevrilmişdir. Biz tam inamla deyə bilərik ki, çoxəsrlik tariximizdə Azərbaycan dili heç vaxt belə zəngin, nüfuzlu və hörmətli olmamışdır. Lakin mədəniyyət və elmin səviyyəsi yüksəldikcə, həyatın axarı sürətləndikcə dilin təkmilləşməsinə, inkişaf etməsinə və zənginləşməsinə, onun söz ehtiyatının genişlənməsinə daha çox qayğı göstərmək lazımdır".\nMəhz Ümummilli Liderin sayəsində ilk dəfə olaraq bir neçə dilçi alimə dövlət mükafatı verildi. Azərbaycan dilçilərinin nüfuzu qalxdı. Mükafatların verilməsi ana dilinin istifadə dairəsinin genişlənməsinə kömək edirdi. Heydər Əliyev yalnız bununla kifayətlənmir, əvvəlki illərdə müəyyən təzyiqlərə məruz qalmış alimlərə qayğı göstərirdi. Azərbaycanın rəhbərinin ana dilinə diqqət və qayğısı nəticəsində respublikada ana dilində nəşr edilən kitabların tirajı artırılırdı. Məsələn, 1979-cu ildə Azərbaycanda nəşr edilən 1300 adda 13 milyon 800 min nüsxə kitabın 11 milyon 100 min nüsxəsi ana dilində idi.\nHeydər Əliyevin ana dilinə və doğma torpağa sıx bağlılığı Azərbaycanın yeni himninin müzakirəsi zamanı özünü bir daha büruzə verdi. O, Azərbaycana diyar, region kimi deyil, SSRİ-nin bərabərhüquqlu müttəfiq respublikası kimi baxır, onun hüquqlarını qətiyyətlə qoruyur, hətta hər ifadə üstündə təkidlə israr edirdi. Onun sədrliyi ilə keçirilən Azərbaycan KP MK-nın 1978-ci il 14 aprel tarixli iclasında respublikanın yeni himni haqqında məsələ müzakirə edilərkən məlum oldu ki, himnin mətnində "respublika" sözü yoxdur. Müzakirə zamanı Heydər Əliyev mətnə "respublika" sözünün salınmasının vacibliyini söyləyir. Çıxış edən bəzi şəxslər himnin mətninə "respublika" sözünün salınmasının heç cür alınmadığını deyirlər. Azərbaycanın rəhbəri isə israrla və açıq şəkildə bildirir: "Mən çox istərdim ki, "respublika" sözü mətndə olsun. Mənə deyirlər ki, heç cür alınmır. Mən hesab edirəm ki, belə sözün olmasına nail olmaq lazımdır. Biz Azərbaycan, dövlət, diyar haqqında danışırıq, amma bura respublikadır. Yaxşı olardı ki, burada "respublika" sözü olsun".\nTəkidlərdən, məntiqli izahlardan sonra mətnə "respublika" ifadəsi daxil edildi və bəyənilərək Azərbaycan Ali Soveti Rəyasət Heyəti tərəfindən təsdiq olundu. Bununla bağlı Azərbaycan rəhbəri deyirdi: "Himn bizim ümumi iftixarımız, ümumi qürurumuzdur, sərvətimizdir. Mən özümü də hansısa dərəcədə bu himnin müəllifi hesab edirəm".\nAzərbaycan dilinin inkişafından, qorunmasından danışarkən Heydər Əliyevin ikinci dəfə hakimiyyətə gəlişindən sonra müstəqil Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının qəbul edilməsi zamanı dil məsələsinə necə həssaslıqla yanaşmasının bir daha şahidi olduq. Məhz Konstitusiyanın dillə bağlı maddəsinin televiziya ekranlarından canlı yayımda ziyalıların iştirakı ilə müzakirə edilməsi də bunun bariz nümunəsi idi. Demokratik düşüncəyə malik böyük dövlət adamı Heydər Əliyev Konstitusiyanın həmin maddəsini müzakirə edərkən öz fikrini sonda deyəcəyini, heç kimi təsir altına salmaq istəmədiyini bildirir və ziyalılara öz düşüncələrini müstəqil ifadə etmək üçün şərait yaratdı. Müzakirələr zamanı dövlət dilinin necə adlandırılması ilə bağlı müxtəlif təkliflər irəli sürüldü.\nGeniş müzakirələrdən sonra 1995-ci ildə ümumxalq səsverməsi yolu ilə qəbul olunmuş Konstitusiyanın 21-ci maddəsində Azərbaycan Respublikasının dövlət dilinin Azərbaycan dili olması öz əksini tapdı. Əsas qanunumuz qəbul edildikdən sonra bu sahədə məqsədyönlü strateji siyasət özünü göstərdi. Dövlət başçısı ana dilimizin tarixi keçmişi ilə yanaşı, mövcud durumunu və problemlərini daim diqqət mərkəzində saxlayaraq bu yöndə bir sıra mühüm tədbirlərin həyata keçirilməsinə nail oldu. Ulu Öndər Heydər Əliyev dövlət dilinin yeni inkişaf dönəmində yaranmış vəziyyəti nəzərə alaraq 2001-ci il iyunun 18-də "Dövlət dilinin tətbiqi işinin təkmilləşdirilməsi haqqında" fərman imzalamışdır.\nİlk növbədə, müstəqil Azərbaycan dövlətinin dil siyasətinin müəyyənləşməsi, formalaşması və möhkəmləndirilməsi baxımından müstəsna əhəmiyyət daşıyan bu tarixi fərman dövlət dili ilə bağlı hərtərəfli və geniş məlumatları özündə ehtiva edir. Sözügedən fərmanla həmçinin Azərbaycan Prezidenti yanında Dövlət Dil Komissiyası yaradılmışdır. Qanunvericilik bazasının möhkəmləndirilməsi baxımından çox mühüm addımlar atılmaqla bərabər dilimizin daha da inkişaf etdirilməsi və gənc nəslə sevdirilməsi ilə bağlı tədbirlər sırasında Ulu Öndər 9 avqust 2001-ci il tarixli fərmanı ilə Azərbaycan əlifbası və Azərbaycan dili gününü təsis etmişdir. Bu fərmana əsasən, hər il avqustun 1-i ölkəmizdə Azərbaycan əlifbası və Azərbaycan dili günü kimi qeyd edilir. Sözsüz ki, bu istiqamətdə aparılan siyasətin ən vacib tərkib hissələrindən biri də "Azərbaycan Respublikasında dövlət dili haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununun qəbul edilməsidir.\n30 sentyabr 2002-ci ildə qəbul edilmiş qanuna əsasən, Azərbaycan Respublikası Azərbaycan dilinin dövlət dili olaraq işlədilməsini öz müstəqil dövlətçiliyinin başlıca əlamətlərindən biri sayır, onun tətbiqi, qorunması və inkişaf etdirilməsi qayğısına qalır, dünya azərbaycanlılarının Azərbaycan dili ilə bağlı milli-mədəni özünüifadə ehtiyaclarının ödənilməsi üçün zəmin yaradır. Həmin qanun Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasına uyğun olaraq ölkədə Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi hüquqi statusunu nizamlayır.\nBütün sahələrdə olduğu kimi, Heydər Əliyevin uğurlu siyasi varisi Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev bu strategiyanı davam etdirir. Prezident İlham Əliyevin bu sahədə apardığı siyasətə qiymət verərkən onun latın qrafikası ilə Azərbaycan və dünya klassiklərinin əsərlərinin kütləvi tirajla Azərbaycan dilində çap olunmasını qeyd etmək lazımdır. Ölkə başçısının "Azərbaycan dilinin saflığının qorunması və dövlət dilindən istifadənin daha da təkmilləşdirilməsi ilə bağlı tədbirlər haqqında" 1 noyabr 2018-ci il tarixli fərmanı ana dilimizin inkişafına dair mühüm əhəmiyyət kəsb edən vacib sənədlərdən biridir. Prezident Ağdam Muğam Mərkəzinin açılışındakı çıxışında qeyd etmişdir ki, "Bizim mənəvi dəyərlərimizin, Azərbaycan dəyərlərinin inkişafı, qorunması üçün ədəbiyyatımızın, musiqimizin çox böyük əhəmiyyəti var. Muğam həm ədəbiyyatdır, həm musiqidir, həm də Azərbaycan dilinin saflığını qoruyan sənətdir".\nPrezident İlham Əliyevin qeyd edilən çıxışında əsas məqamlardan biri də dilin qorunması və inkişafının məhz mədəniyyətlə dilin vəhdətində öyrənilməsinin vacibliyidir. Bu prizmadan baxdıqda Birinci vitse-prezident Mehriban xanım Əliyevanın folklorumuzun, aşıq musiqisinin, muğamlarımızın, maddi və qeyri-maddi mədəni irsinin inkişafında göstərdiyi misilsiz xidmətlər ana dilimizin qorunması üçün ən vacib amillərdən biri kimi dəyərləndirilməlidr.\nHeydər Əliyev və dil mədəniyyətimiz haqqında yazını böyük şairimiz B.Vahabzadənin "Ana dili" şeiri ilə tamamlamaq istəyirik.\nQiymətli xəzinədir...onu gözlərimiz tək\nTəlimçiləri bir çətir altında birləşdirən sayt fəaliyyətə başlayıb\nAzərbaycan Menecment və İnvestisiya Korporasiyasının İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin rəhbəri Mübariz Quliyevin Avrasiya.net-ə verdiyi məlumata görə, ölkəmizdə fəaliyyət göstərən təlimçi, konsultant, mentor, kouç və peşə təlimçilərini birləşdirən bu saytda hər kəs qeydiyyatdan keçə və göstərdiyi xidmətlər və mövzuları qeyd edə bilər.\nZənnimizcə, bu sahədə özünü peşəkar təlimçi vəzifəsində görmək istəyən şəxslərlə çalışaraq uğur qazana və işin perspektivlərini ortaya çıxara bilərik. Bildiyimiz kimi, Azərbaycanda bu sahədə kadr azlığı var, başqa sözlə desək, öz işində müvəffəq təlimçilər azlıq təşkil edir. Eyni zamanda, sözügedən təlimçilər çox az sayda tanınır və yaxud tanınmır.\nEyni zamanda təlimçi, mentor, konsultant, kouç və peşə təlimçilərinə ehtiyacı olan hər bir fiziki və hüquqi şəxs bu platformadan rahatlıqla istəklərinə uyğun ekspert tapa bilərlər.\nBizim də əsas məqsədimiz, bu kimi problemləri aradan qaldıraraq, peşəkar təlimçiləri birləşdirən platforma, təlimçilər, məsləhətçilər və şirkətlər arasında şəbəkələşmə, qarşılıqlı əlaqə və məlumat mübadiləsi üçün şərait yaratmaqdır. Əsasən, bu platforma müxtəlif sahələrə xidmət edən məsləhətçilər, biznes təlimçilər, mentorlar, kouçlar, peşə təlimçiləri və bu fəaliyyətlə məşğul olmaq istəyən şəxslər üçündür\nBir sözlə, hər kəsin faydalanacağı bir saytı sizlərə təqdim edirik: https://telimciler.az/\nQeyd edim ki, Azərbaycan Təlimçi və Məsləhətçilərin Platformasının fəaliyyətindən istifadə tamamilə ödənişsiz tənzimlənir.\nRusiya bu ölkələrin konsulluqlarını bağlayır\nRusiya Latviya, Estoniya və Litvanın Sankt-Peterburq və Pskovdakı konsulluqlarını bağlayır.\nBu barədə Rusiya Xaric İşlər Nazirliyi məlumat yayıb.\n“Rusiya ölkədəki Latviya, Litva və Estoniya konsulluqlarının bütün əməkdaşlarını arzuolunmaz şəxs elan edib. Latviya, Estoniya səfirləri və Litvanın müvəqqəti işlər vəkili bu gün Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılıb, onlara etiraz notaları təqdim edilib”, - məlumatda qeyd olunub.


Kimi toplamaq Mühasibat vasitələri\nVacibdir tərəfindən geri qaytarılması üzrə debitor borclarının vaxtlı-vaxtında, bununla yaratmaq üçün kifayət qədər pul axını dəstək üçün əməliyyat şirkəti. Sürətli toplanması, həmçinin qabiliyyəti artırır, şirkətin istifadə öz debitor borcu kimi girov kreditlər üzrə çünki yeni debitor borcları iddia müalicə girov kimi.\nBunun əvəzinə, o, səylər tələb edir, çünki toplanması təkmilləşdirilmiş bilər, əvvəl hesab-fakturası olmayan müştərilərə verilir. Faktla aşağıdakı addımlar toplanması üçün debitor borcları: ədalətli payı bütün hesabları müştəri vermirlər, çünki müştərilər ilə razı olmayan mallar və ya xidmətlərlə ki, onlar var.\nBu, günah deyil departamentinin toplanması\nBunun əvəzinə, menecment olmalıdır ki, cəlb aşağıdakı vasitəsilə hər bir məsələni qeyd müştərilər kimi düşdü məhsulları, xidmətləri, xarab mallar səhv ətraflı yükləyib, və sair. Bir çox hallarda daxili proseslər səbəb olan bu problemlər, yenə bunu, hələ ki, heç bir atılacaqdır islah hərəkət. Bir sözlə, olmalıdır fəal loop rəy edən göndərir şikayətin geri müştərilərin əsas qrupunu idarə edilməsi üçün icazə problemləri.\nKim iştirak edir toplanması verilməlidir vaxt və resurslar iştirak etmək üçün kolleksiyalarda effektiv şəkildə\nAşağıdakı maddələr kömək edə bilər səmərəliliyinin artırılmasına nəzarət: bir çox standart üsulları istifadə etmək üçün əlaqə müştərilərlə və çıxarış ödəniş vədlər onlardan.\nNümunə daha geniş yayılmış üsullarından biridir\nTəhsil Norveçdə - sistem necə işləyir


“Qarabağ” “Sivasspor”a uduzdu Yeni Sabah\nBu gün Avropa Liqasının qrup mərhələsində 4-cü turun oyunları keçirilib.\nYenisabah.az xəbər verir ki, turnirdə ölkəmizi təmsil edən "Qarabağ" da növbəti oyununa çıxıb.\nAğdam klubu İstanbulda “Sivasspor”u qəbul edib. İlk üç qarşılaşmada uduzan “Qarabağ” bu matçda 2 dəfə önə keçməsinə baxmayaraq üstünlüyünü qoruya bilməyib və məğlub olub - 2:3.\nBu məğlubiyyətlə "Qarabağ" qrupdan çıxmaq şansını itirib.\n21:55. “Qarabağ” – “Sivasspor” - 2:3\nQollar: Adbullah Zubir, 8, Uroş Matiç, 51 - Kone, 40-pen., 79, Kayode, 56


Zakir Fərəcov “Bilik günü” tədbirində – FOTOLAR | SUMQAYITXEBER.COM\nSUMQAYITXEBER.COM > SUMQAYIT > Zakir Fərəcov “Bilik günü” tədbirində – FOTOLAR\nMüəllif: sumqayitxeber.com • Tarix: 15 Sentyabr 2017 • Baxış sayı: 3,518 dəfə • 5 şərh\nBu il Sumqayıt şəhərində 5877 şagird üçün ilk dəfə məktəb zəngi çalınıb.\nSentyabrın 15-də Sumqayıt şəhərində fəaliyyət göstərən bütün təhsil müəssisələrində Bilik günü təntənəli şəkildə qeyd olunub.\n“Zakir Fərəcov “Bilik günü” tədbirində – FOTOLAR” yazısına 5 cavab\n16:00 saatda 15 Sentyabr 2017 gün\nÇox maraqlı fotolardır. çox sadə başçımız var. hiss olunur ki, şəhərimizi sevir. alqışlayıram!\nPerviz Tahirli deyir:\n16:32 saatda 15 Sentyabr 2017 gün\nBizim dövrümüzdə bu məktəb bəlkə də ən axırda qalmış məktəb idi. Çox dəyişib məktəbimiz tanımadım. gərək bir gün gedim baş çəkim.\nSamirə vəliyeva deyir:\n16:42 saatda 15 Sentyabr 2017 gün\nZakir müəllimə çox minnətdarıq ki, bizim sevincimizi bölüşdü. Övladlarımızın ilk son zənginə təşrif buyurdu. Mən əminəm ki, uşaqlarımızın yaddaşından bu heç vaxt silinməyəcək. Minnətdarıq.\nFidan Mədətova deyir:\n16:51 saatda 15 Sentyabr 2017 gün\nZakir müəllim şəhərə rəhbərlik edəndən sonra Sumqayıt şox dəyişdi.\nXüsusilə də baxçalar, məktəblər çox dəyişib. Allah qorusun başçımızı. Həqiqətən çox işlər görür. Yaxşıya yaxşı, pisə pis deməyi bacarmaq lazımdır\nLalə Quliyeva deyir:\n21:45 saatda 17 Sentyabr 2017 gün\nBir ili artıq geridə qoyduq. Bir ildir ki, şəhərimizin icra başçısı dəyişilib. Bu il ərzində şəhərdə baş verən gözəl və ürəkaçan dəyişikliklər biz sakinləri çox sevindirir. Yaddan çıxarılmış mikrorayondaxili küçələrin asfalt örtüyünün yenilənməsi, uşaa baxçalarının istilik sistemi ilə təmin olunması, uşaqlarımız üçün yeni tikilmiş incəsənət məktəbinin istifadəyə verilməsi bizi qürurlandırdı. Artıq biz şəhərimizə gələn qonaqlarımızı fəxrlə Sumqayıtı gəzdirib, onları şəhərimizin gözəl yerləri ilə tanış edirik. Şəhərimizin bulvarının yeni görkəmi hamının diqqətini cəlb edir. Çox sağ olun bu görülən işlərə görə.


Maliyyə naziri: Azərbaycanın 4 milyard dollarlıq kreditə ehtiyacı yoxdur |\n24saat.org-un APA-ya istinadən məlumatına görə, bu barədə maliyyə naziri Samir Şərifov “Financial Times” nəşrinə müsahibəsində deyib.\nNazir bildirib ki, bızi ölkələrin yardıma möhtac olması onlara Beynəlxalq Valyuta Fonduna müraciət etməsində maneədir: “Nəticədə kiçik problem böyüyür”.\nMaraqlıdır ki, Azərbaycanın 4 mlrd. dollarlıq kreditə ehtiyacı olmadığını deyən nazir bunun ardınca bildirib ki, hazırda “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsinin maliyyələşdirilməsi üçün həmin Dünya Bankı, o cümlədən Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı, Asiya İnkişaf Bankı kimi maliyyə institutları ilə 5 mlrd. dollarlıq kreditin və ya zəmanətin cəlb olunması üçün danışıqlar aparılır. Düzdür, S. Şərifov əlavə edib ki, Azərbaycan layihədəki payını maliyyə institutlarının yardımı olmadan da maliyyələşdirə bilər.\nDollar bu gün neçəyədir? — RƏSMİ MƏZƏNNƏ


Qızın gözəlliyinə vurulur. Öz-özünə deyir: “Nə olur-olsun, gərək o qızı alam”. Darğa qızın dalına düşüb əhvalatı qıza söyləyir:\n– Mən səni almaq istəyirəm.\n– Ay darğa, sən yekə kişisən, özü də evdə arvad-uşağın var, sürsüfətindən də lap əntərə oxşayırsan, mən sənə getmərəm.\n– Mən səni zornan alacam.\nQız deyir, darğa deyir, qız razı olmur ki, olmur. Axırda darğa deyir:\n– Bax, mənə gəlirsən gəl, gəlmirsən gedib qazının1 yanına sənə şər atacam ki, mənim danamı oğurlayıbsan.\n– Şər atmırsan, nə istəyirsən elə.\nDarğa bir-iki toyux-cücə də götürüb gedir qazının yanına, üzünə hiylə niqabın geyib deyir:\n– Qazı ağa, filan qız mənim danamı oğurlayıb, ona ağır cəza ver.\nQazı toyux-cücəni görən kimi baş üstə deyib o saat qızı çağırtdırır:\n– Ay qız, utanmırsan, kişinin danasını oğurlayırsan?\n– Ay qazı ağa, sən nə bilirsən ki, mən onun danasını oğurlamışam?\n– Kişi özü deyir.\n– Nə olsun ki, özü deyir, mən də özüm deyirəm ki, bu işdən xəbərim yoxdu, o mənə şər atır.\nQazı höcətliyinə salıb deyir:\n– Ay qız, sənə deyirəm ki, kişi düz deyir.\n– Qazı ağa, mən görürəm ki, səndə ədalət yoxdu. Heç şeydən xəbərin olmaya-olmaya bir şər-xətanın birinə inanıb adama cəza verirsən.\nİndi ki, belə oldu, nə istəyirsən elə.\nQazı bir gözaltı qıza baxıb görür ki, zalım qızı elə bil bir ay parçasıdı.\nÜrəyində öz-özünə deyir ki, bir təhər darğanı əksəm, elə bu qızı özüm alaram. Üzünü darğaya tutub deyir:\n– Darğa, sən haqlısan, indi dur get evinə, mən bunun tənbehin özüm eləyərəm.\nDarğa durub gedəndən sonra qazı deyir:\n– Qızım, özün görürsən sənin cəzan böyükdü. Gəl sən mənə arvad ol, taxsırınnan keçim.\n– Qazı ağa, mən oğru deyiləm, zornan məni taxsırlandırırsan, bir də lap oğru da olsam, heç sənə ərə gəlmərəm, babam yerində kişisən.\nQazı ayağa durub başlayır qıza əl atmağa. Qız görür ki, yox, qazı hadağadan çıxıbdı, ona bir şillə çəkib deyir:\n– Kafdar, əlini özündə saxla!\nQız qazını vurub qapıdan çıxandan sonra qazı görür ki, gedib camaatın yanında onu biabır eləyəcək, tez durub başı odlu gedir padşahın yanına:\n– Padşah sar olsun, burda bir qız var, hər yerdə yalannan yayır ki, padşah pis adamdı. Mən də çağırıb istədim ona cəza verəm, başladı mənə şər atmağa.\nPadşah o saat qızı yanına çağırtdırıb deyir:\n– Ay qız, bu nə işdi? Sən məni pisləyirsən?\nQız başına gələn əhvalatı tamam-kamal padşaha danışır.\nPadşah da yaman şorgöz adamıymış. Görür qız çox gözəldi. O saat bir könüldən min könülə aşiq olur qıza. Padşah deyir:\n– Qızım, əgər mənə gəlsən səni öldürtmərəm.\nQız görür ki, hiylə işlətməsə, bunun əlindən qurtara bilməyəcək.\n– Padşah sağ olsun, mən sənə ərə gedərəm, amma gərək heç kim hələ bu işi bilməsin. Sabah yox, biri gün axşam şər qarışanda gəl bizə, evdə təkciyəm, orda danışax.\nPadşah bu işə razı olur. Qız ordan çıxıb gəlir qazının, darğanın yanına. Onları da tək-tək tutub deyir ki, sabah yox, birisi gün axşam şər qarışanda gəl bizə, evdə danışarıx.\nQız bunları burda qoyub gəlir evə, bir kənkan tapıb evin ortasında dərin bir quyu qazdırır. İki qara qazan da su qaynadır. Qız qonşularından bir qoca arvada da tapşırır ki, axşam şər qarışanda gəl bizə, söhbət eləyək. Qız bu işləri görüb qurtarır. Vaxt gəlib çatır. Hamıdan qabax darğa gəlir Qız darğanı bir az dilə tutub başlayır söhbətə, elə bu vaxt birdən qapı döyülür. Darğa deyir:\n– Bəs mən neyləyim?\n– Gəl səni gizlədim.\nQız darğanın belinə ip bağlayıb sallayır evin ortasındakı quyuya ki, burda qal, sonra çəkib çıxardaram. Qız darğanı quyuya sallayandan sonra durub qapını açır. Bu dəfə də qazı içəri girir. Qız bir az qazıynan söhbət eləyir. Birdən yenə qapı tıqqıldayır. İndi də qazı deyir:\n– Bəs mən harda gizlənim?\nQız onun da belinə ip bağlayıb quyuya sallayır. Sonra qapını açıb padşahı içəri buraxır. Bir azdan sonra yenə də qapı döyülür. İndi də padşah qorxuya düşür. Qız padşahı da kəndirnən quyuya sallayır. Bu dəfə gələn qızın qonşuluğundakı qarı imiş. Qız qarını içəri çağırıb bir az ordan-burdan söhbət eləyir. Qarı deyir:\n– A qızım, bu qazanlar nədi asıbsan?\n– Vallah bu evin ortasındakı quyuda çoxlu cür-cücü, ilan-çayan var, bu suyu qaynadıram ki, döküb onları yandıram.\nDurub qarıynan qız qazanları sürüyə-sürüyə quyunun yanına gətirib suyu əndərirlər quyunun tərkinə, qaynar su padşahı, qazını, darğanı tamam yandırır.\nQarı durub gedəndən sonra qız baxıb görür ki, quyudakılar yanıb ölüblər. Kəndirin ucuna qarmax bağlayıb quyudan meyidləri bir-bir çəkib çıxardır, ağa bükür. Fikirləşir ki, mən bunları necə gizlədim? Elə bu fikirnən məhliyə çıxır, bir də görür ki, bir çoban qabarında da bir eşşək gedir. Tez çobanı çağırıb deyir:\n– Çoban qardaş, mənim dədəm ölüb, aparıb onu basdırsan sənə pul verərəm, amma dərin yerə basdır, yaman üzlü ölüdü, çıxıb qəbirdən gəlməsin.\nÇoban razı olur. Meyidi aparıb basdırır. Qız o gələnə kimi meyidin birini də kəfənləyib yerə uzadır. Çoban ölünü basdırandan sonra gəlib görür ki, kəfənli bir ölü da var.\nQız çobana deyir:\n– Çoban qardaş, mən sənə demədimmi bu ölü yaman üzlüdü, onu dərin basdır ki, çıxıb qaçmasın.\n– Bacı, bu dəfə elə yerə aparacam ki, heç babası da gəlsə qaça bilməsin. Çoban meyidi eşşəyə yükləyib aparır bir dağın başında hündür bir qayadan atır yerə ki, əzilsin, sonra basdırsın. Çoban meyidi qayadan atanda demə qayanın altında bir molla namaz qılırmış. Molla görür ki, göydən ölü tökülür. Namazı yarımçıq qoyub başlayır qaçmağa. Çoban qayanın başından baxıb görür ki, bir adam qaçır, elə bilir ölü dirilib qaçır, yüyürüb mollanı tutur.\n– Səni gorbagor olasan, köpək oğlunun ölüsü, adamın da bir həyası olar. Niyə dirilib qaçırsan, – deyib çomağı endirir mollanın təpəsinə.\nMolla tir kimi düşür yerə. Çoban yer qazıb mollanı basdırır.\nÇoban gələnə kimi qız ölünün birini də kəfənləyib uzadır. Çoban içəri girən kimi qız deyir:\n– Ay çoban qardaş, axı mən sənə dedim bu ölü yaman həyasızdı, onu dərin yerdə basdır, amma bax, hələ səndən qabax ölü dirilib gəlib.\n– Bu zalım oğlu nə həyasızdı.\nÇoban söyə-söyə ölünü eşşəyə yükləyib aparır bir dəyirmanın yanına. Meyidi salır dəyirmanın nodanına ki, çarxa ilişib tikə-tikə olsun.\nDemə dəyirmançı suyun ayağında çimirmiş. Çoban elə bilir ki, bu həmən ölüdü dirilib. Tez çomağı götürüb cumur dəyirmançının üstünə o qədər vurur ki, kişinin canı çıxır.\n– Pa atonnan, əyə, bu nə həyasız ölüdü. Dəyirmanın gözünnən ölü saldım diri çıxdı.\nÇoban yenə gəlir qızın yanına. Bu dəfə görür ki, daha ölü dirilib gəlməyib. Çoban qızdan haqqını alıb gedir. Qız da arxayın, asudə yaşayır.\nGöydən üç alma düşdü, biri mənim, biri qızın, biri də çobanın.\nİstifadə edilmiş mənbə:http://www.nagillar.az/article/a-188.html


Cümhuriyyətin tanındığı ay: 100 il əvvəl qəzetlər\nCümhuriyyətin tanındığı ay: 100 il əvvəl qəzetlər bu haqda nə yazırdılar - TARİXİ ARAŞDIRMA\n17:22 03 Yanvar 2019 Oxunub : 6195\n...Şəhər Dumasının sədri Q.Qasımov dumanın yığıncağını açaraq, qlasnılar qarşısında aşağıdakı nitqi söyləyir:\n”Cənab qlasnılar! Teleqraf Azərbaycan Respublikasının müstəqilliyi və Zaqafqaziyanın türk xalqlarının siyasi suverenliyi ilə bağlı sevindirici xəbərlər gətirmişdir.\nCənab qlasnılar! Parisdə yığışan, xalqların taleyini həll etməyə çağırılan nəhəng dövlətlərin nümayəndələri öz tarixi əhəmiyyətli qərarları ilə bizim müstəqil yaşamaq hüququmuzu və xalqımızın öz iradəsi ilə həyatlarını qura bilmək qabiliyyətini tanıdılar.\nBöyük tarixi ədalət aktı elan edildi. Lakin bu böyük akt və böyük hüquqlar bizim üzərimizə böyük vəzifələr qoyur. Təkcə müstəqilliyin tanınması ilə kifayətlənmək olmaz. Bütün xalqdan gərgin iş tələb olunur, ölkənin mədəni və iqtisadi inkişafı üçün gərgin əmək tələb olunur və ayrı-ayrı vətəndaşlardan qurbanlar tələb olunur.\nİctimai özünüidarəetmədən də kömək vacibdir.\nİcazə verin fikirləşək və ümid edək ki, bizim özülündə vətəndaş azadlığı dayanan gənc dövlətimiz sarsılmaz olacaq. Bizim dövlət xadimlərimizin rəhbərlik siyasətinin kökündə qanunçuluq prinsipi dayanacaq,əhalinin bütün qrupları qanun qarşısında bərabər olacaq...\nBakı Şəhər Duması Nazirlər Şurasının sədrinə, Azərbaycan Parlamentinə, Azərbaycanın şəhər özünüidarəsinə, o cümlədən,Tiflis Müəssisanlar Məclisinə təbrik teleqramları göndərir.\nBeləliklə, Azərbaycanın hər yerindən, bütün bölgələrdən, idarə və müəssisələrdən, ayrı – ayrı vətəndaşlardan, həmçinin, qonşu dövlətlərdən gələn təbrik teleqramları səngimir.\nOlduqca maraqlı teleqramlardan biri də Türkiyəli müəllimlər tərəfindən ünvanlanmışdı: “Azərbaycanın müstəqilliyinin tanınması işində sizin çox böyük və səmərəli xidmətləriniz nəticəsində müsəlman millətləri, ola bilsin ki, bütün Şərq yeni, işıqlı bir yola çıxacaq, ümidlənmə yoluna qədəm qoyacaq. Sizə öz səmimi təbriklərimizi göndəririk, əfəndim! (14 yanvar 1920 (1336)”\n“Gürcüstandan salam” başlıqlı yazıda isə deyilirdi\nGürcüstan hökumətinin rəsmi mətbuat orqanı olan “Borba”türk xalqını müstəqilliyinin tanınması münasibətilə təbrik edir: “Gürcü xalqı sevincli günlər yaşayır. Gün, onun zəhmətinin, dövlət fəaliyyətinin dünya tərəfindən tanındığı gündür. Onun sevinci ikiqatdır həm də ona görə ki, həmin gün o, Azərbaycana öz qardaş salamlarını göndərə bildi.\nGürcü xalqı ilə eyni vaxtda müstəqil dövlət varlığı yoluna çıxan, onunla böyür–böyürə fəlakətlərə dözən, öz dövlət quruculuğu yolunda əziyyətlərə qatlaşan qardaş xalqın da bizimlə birlikdə avropa xalqlarına bərabər bir xalq kimi milli dövlət hüquqları tanındı.\nHər iki xalq ümumi bayramı, ümumi qələbəni qeyd edir – və bu ümumi sevinc xalqlarımızın keçən aylar ərzində öz müstəqilliklərini möhkəmlətmək üçün apardıqları gərgin işlərin daha da sıx şəkildə yaxınlaşdırdığı qardaşlıq tellərini daha çox bərkidəcək. Bugünkü ümumi bayram gələcək qələbələrin və ümumi bayramların təminatçısıdır!” (“Azərbaycan”, 1920-ci il. 17 yanvar, №11, səh.2)\nBakıda və Tiflisdə çıxan bir sıra qəzetlərdə Azərbaycan və Gürcüstanın müstəqilliyinin tanınması məsələsini işıqlandırılması barədə məlumatlar da qəzetdə “Bakı mətbuatı”, “Tiflis mətbuatı” və s. başlıqlar altında dərc edilirdi.\nBakıda nəşr olunan “Naşe Vremya” yazırdı:\n“12 yanvar 1920–ci il tarixi, yəni bu tanınma - indiyə qədər qeyri-müəyyən siyasi vəziyyət baxımından ləngimiş və bundan irəli gələrək, onlar üçün xoşagəlməz nəticələrə gətirib çıxaran xarici kreditin, başqa xalqlarla ticarət müqavilələrinin olmaması və s. hansı ki, bunlarsız heç bir dövlət, xüsusilə, gənc dövlətlər çiçəklənmədən solmaq məcburiyyətində qalardı - bütün formal xüsusiyyətləri ilə Azərbaycan və Gürcüstan üçün öz iqtisadi, mənəvi güclərini tam inkişaf etdirmək baxımından ən gözəl aqibətlərlə nəticələnəcək yüksək tarixi əhəmiyyət kəsb edən bir aktdır.\nAzərbaycan türklərinin milli şüurunun parlaq oyanışı dövrünü nəzərə alsaq, hansı ki, o halda bu hadisəni daha əvvəlki tarxdən də qəbul etmək olardı, onda 12 yanvar 1920-ci il bugündən etibarən Azərbaycanın dövlətçilik mövcudluğunun başlanğıc tarixi olur.\nQəzet belə güman edir ki, müstəqilliyin tanınmasının əvəzində: “Antanta, təbii ki, bizim davranış xəttimizdə tam aydınlıq tələb edir və əlbəttə, bir sıra qrupların arzu elədiyi kimi bolşeviklərin gəlməsi ilə meydana çıxan anarxiya nəticəsində öz yerinə yetməyən xəyallarını həyata keçirmək üçün bolşevizmlə əlaqəni tələb edən bir siyasət istəmir. Bu sonuncu, bizə - onsuz da əzab çəkmiş Zaqafqaziya əhalisinə yeni qanlı toqquşmalar və dəhşətlərdən başqa heç nə verməyəcək, əvəzində isə çox çətinliklə qurduğumuz gənc dövlətçiliyimizi darmadağın edəcək və hələ heç bir müsbət nəticələrə çatmadan böyük şövqlə əldə etdiyi müstəqilliyi məhv edəcəkdir”. (“Azərbaycan”, 1920-ci il, 16 yanvar, №10, səh.2 -3)\n“Biz sosialist–inqilabçılar müstəqil respublikaların mövcudluğu faktı ilə hesablaşaraq, burada kəndli və fəhlə hökumətinin təntənəsi üçün bu müstəqilliyi müdafiə edəcəyik, zira biz xalqçılar heç vaxt xalqın iradəsi əleyhinə getməmişik, həmişə onlarla bir yerdə olmuşuq. Lakin biz eyni zamanda elan edirik ki, müstəqil respublikaların istiqlaliyyətini gücləndirmək üçün həm Rusiyadan, həm də xaricdən gələn reaksiyaları və xalqları təhlükədən qoruyan rus inqilabını dəstəkləmək Azərbaycanda bizim əsas işimiz olacaqdır”.\n“Xəbər alınmışdır ki, Həmrəylik dövlətləri Gürcüstan və Azərbaycanın müstəqilliyinin faktiki tanınmışlar.\nBu akt əlbəttə, rus məsələsinin həllində vacib addımdır. Lakin mahiyyət etibarilə Antantanın bu addımı yaranmış vəziyyətdə yeni heç bir şey gətirmir, belə ki, Zaqafqaziya respublikalarının de-fakto tanınması hələ 1918-ci ilin sonlarından Zaqafqaziyada müttəfiq dövlətlər, xüsusilə, İngiltərə təmsilçiləri tərəfindən təsdiqlənmişdi”.\n“Müharibənin qurtarması ilə ötüb keçən zaman bizə öz siyasəti ilə qalib olan dövlətlərin əldə rəhbər tutduqları motivlərlə bağlı xüsusi illüziyalara qapılmağı öyrətdi. Zaqafqaziya respublikalarının müstəqilliyinin tanınması Avropanın xalqların öz müqəddəratlarını təyin etmək prinsipini həyata keçirmək arzusundan daha çox, gələcəkdə cənub–qərbi Asiyada baş tuta biləcək rus–alman təsiri əleyhinə Qafqazda baryer qura bilmək cəhdi idi. Lakin indi Azərbaycan üçün vacib olan motivlər deyil, faktdır. Bugünkü təntənə Azərbaycan respublikası tarixində yeni bir eranın başlanğıcı ilə əlamətdardır və onun siyasi rəhbərlərinin dövlət müdrikliyi qarşısında üzərlərinə düşən məsuliyyətli məsələni müvəffəqiyyətlə sona çatdırmaq imkanları açılmışdır”.\n“Məqsədə müvəffəq olunmuşdur. İki kiçik xalq – gürcü və azərbaycan – qələbəni bayram edir. Sevinməyə bir şey vardır və o demokrat pis hesab olunardı ki, mənsub olduğu partiyadan asılı olmayaraq, onların sevincinə qoşulmasın.\nBiz əminik ki, bayram edən Gürcü və Azərbaycan xalqları öz təntənələrində bütün xalqların azadlığı kimi müqəddəs iş və ədalət və həqiqət ideyalarının təntənəsi uğrunda Rusiyaya demokratiya gətirən göz yaşlarını və əzabları unutmayacaq”.\n“Görünür heç kəs kiçik dövlətlərin müstəqilliyinə sevinməli deyil, xüsusilə, bütün insanlığın azadlığı üçün mübarizə aparan kommunist orqanı – partiya, Azərbaycan və Gürcüstanın müstəqilliklərinin Sovet hökuməti tərəfindən təntənəli taninmasından sonra da. Baxmayaraq ki, nə qədər maraqlı olsa da, bu müstəqilliyin Antanta tərəfindən tanınması kommunistlərdə meydan müharibəsi selinə gətirib çıxarmışdır. Kolçak, Yudeniç və Denikinin darmadağın edilməsi ilə antisovet haramzadələrin bütün planları alt-üst oldu və onlar indi öz üzərlərinə insanlıq mədəniyyəti və sivilizasiya üçün “qorxunc təhlükə”- bolşevizmlə mübarizə missiyasını yerinə yetirməyi vəd edən yeni satlıq işlbazlar tapmalıdır.\nSkeptiklər belə hesab edirlər ki, sovet hökuməti tərəfindən Zaqafqaziya respublikalarının müstəqilliyinin tanınması Denikinlə mübarizə niyyəti ilə müəyyən yardarlıq almaq məqsədi daşıyırdı. Skeptiklər həm də ona işarə edirlər ki, Azərbaycanın və Gürcüstanın müstəqilliklərini formal tanımaqla sovet hökuməti öz fəaliyyətini həm də bu müstəqilliyi daxildən dağitmağa yönəltmişdir”.\nQəzetin başqa bir yazısında deyilirdi:\n”Azərbaycanlılar Antanta agentlərinin onları necə bir təhlükəli oyuna çəkdiklərini başa düşməyə bilməzdilər. Lakin Antanta onları bu təhlükəli oyuna çəkə bilmədi, eyni zamanda Moskva hökumətinin agentləri də azərbaycanlıları bu oyuna çəkə bilməyəcəklər. Türk xalqı öz iradəsini çox aydın və qəti şəkildə ortaya qoydu: Yalnız özünə və öz qüvvəsinə istiqamətlənmək”.\nAzərbaycan və Gürcüstan respublikalarının müstəqilliyinin tanınması faktı xəbəri Böyük Britaniyanın Ali Komissarı Oliver Uordropun adı ilə bağlı idi. Onun Azərbaycana gəlməsi münasibətilə qəzet belə şərh verirdi:\n”Zaqafqaziya xalqlarının müstəqilliyin elan edilməsi ilə bağlı yaşadığı bu təntənəli günlərdə istər-istəməz Ali Şura qaşısında respublikaların müstəqilliklərinin tanınması məsələsini ilk kimin qoyduğu barədə düşünürsən. Məsələni qəti şəkildə qoyan isə İngiltərə Xarici İşlər naziri Lord Kerzon idi. Azad olmuş xalqların bu qədər uzun bir müddət fikirlərini məşğul edən tarixi günün gəlməsində İngiltərənin oynadığı rol bununla bitmir. Bizim ölkələrimizin bütün yaşantılarında bu böyük azadlıqsevər xalq bizə xüsusi diqqət ayırmış və bizim maraqlarımızın keşiyində durmuşdur, çətin anlarda həmişə bizə öz kömək əlini uzatmış və bizim tərəfimizdə olmuşdur.\nBizim müstəqilliyimizə münasibətdə tərəddüdlər və qeyri–müəyyənliklər dövrü beynəlxalq münasibətlərin ümumi şərtlərindən asılı olmuşdur. Lakin biz həmişə inanırdıq ki, böyük ingilis xalqı azad və müstəqil həyata yönəlmiş xalqların ümidlərini həyata keçirmək üçün lazımı məqamdan istifadə etməyi yaddan çıxarmayacaq.\nHəmin vaxt gəlib çatdı və biz müqəddəratı həll edən beynəlxalq məhkəmələrə çoxdan bəridir ki, danılmaz bir faktı təsdiq etməsi üçün təkliflə müraciət edən məsuliyyətli ingilis siyasət rəhbərinin bütün dünyaya yönəlmiş ucadan səslənən və aydın çağırışını eşitdik.\nVaxt vardı ki, Azərbaycan demokratiyasının zəif, inamsız səsi Avropanın uzaq ölkələrində güclə eşidilrdi. Böyük xalqların ictimai-siyasi fikri bizim həqiqi qarşılıqlı daxili münasibətlərimizlə, mədəni səviyyəmizlə, qarşımıza qoyduğumuz məsələlərin əsl mahiyyətiylə tanış olmaq imkanına malik deyildi və müstəqilliyimizin və xalqımızın düşmənləri bu boşluğu mahiyyətcə zəhərləyir, bununla da ümid edirdilər ki, bizi nüfuzdan salacaq və xalqın iradəsinin üzərində möhkəm dayandığı ayaqlarıın altındakı bu özülü vurub sındıracaqlar.\nMüttəfiqlərin hərbi missiyası, xüsusilə, bizim ölkəmiz tərəfindən təqdim edilən bütün materiallarla tanış olan ingilis hərbi missiyası, Qərbi Avropanın bizi əhatə edən gözlərindəki suallardan ibarət şübhə dumanını dağıtdı və bizim çoxsaylı düşmənlərimiz tərəfindən müstəqilliyimizlə bağlı məsələ ətrafında ustalıq və ciddi–cəhdlə toxunan hörümçək torunu parça–parça elədi. Nəticə özünü göstərdi. Bizim ölkələrimizə maraq artdı və elə həmin anda cənab Oliver Uordrop Zaqafqaziya respublikalarının dostu kimi zaqafqaziya xalqlarının ona çoxdan tanış olan və sevdiyi torpağına qədəm qoydu. Zaqafqaziya xalqlarının müstəqilliyi demək olar ki, yaxşı əllərdə idi.\nBiz onu ikinci dəfə, azad Azərbaycanın bayrağı əlində gördüyümüz üçün xoşbəxt idik. Küçələrin bayraqlarla bəzənməsi, bayram əhval-ruhiyyəsi deyirdi ki, xalq öz dostlarını qiymətləndirməyi bacarır, onları tanıyır və ürəyi minnətdarlıqla doludur...\nGələcək nəsillər Zaqafqaziya xalqlarının köhnə dostunun onlar üçün bu çətin keçid günlərində oynadığı rolu unutmayacaq. İndi onu azad Azərbaycanın paytaxtında alqışlayarkən, bundan istifadə edib, onun böyük vətəninə təşəkkür edir və inamımızı bildiririk ki, onunla sıx əlaqədə Azərbaycan respublikası və digər Zaqafqaziya respublikaları möhkəm sülh, azadlıq və dövlətçiliyin əsaslarının qorunması yoluna qədəm qoya biləcəklər”.\nVə qəzet O.Uordropun şərəfinə verilən ziyafəti də işıqlandırır:\n“Yanvarın 25-də, axşam saat 10-da xarici İşlər Nazirliyi tərəfindən “Metropol” mehmanxanasında Bakıya gəlmiş Böyük Britaniya Ali Şurasının komissarı cənab Oliver Uordropun şərəfinə ziyafət verilir.\nZiyafətə hökumət üzvləri, general Şıxlinski başda olmaqla hərbi müəssisə generalları, Gürcüstan, Ermənistan, İtaliya, Polşa, Dağıstanın diplomatik nümayəndələri, parlament fraksiyaları üzvləri, Duma sədri, Şəhər başçısı və çoxlu ingilis zabitləri dəvət olunmuşdular. Ziyafəti Xarici İşlər Naziri Fətəli Xan Xoyski idarə edirdi. İlk sağlıq Uordropun simasında ingilis xalqının şərəfinə qaldırılır. F.X.Xoyski qısa çıxış edərək ilk dəfə şəxsiyyət azadlığını, bu gün isə kiçik xalqların azadlığını elan edən və həqiqi demokratik prinsiplərin aparıcısı olan ingilis xalqinin tarixi xidmətlərini qeyd edir.\nFətəli Xan Xoyskidən sonra İtaliya, Fransa və gənc Polşa respublikalarının şərəfinə qardaşlıq və Zaqafqaziya xalqlarının həmrəyliyi şərəfinə sağlıqlar deyilir.\nCavab nitqi ilə çıxış edən Uordrop deyir: “Biz ingilislər faktları sevirik. Zaqafqaziya respublikalarının müstəqil mövcudluğu danılmaz faktdır. Mən, Zaqafqaziyanın dostu kimi xalqlara milli dövlətçilik ideyaları ətrafında sıx birləşməyi və xarici qəsdlərdən, daxili anarxiyadan qorumağı arzu edirəm. Azərbaycanın bütün siyasi partiyaları bu münasibətdə həmrəy olmalıdır. Müstəqil mövcudiyyət imtahanından parlaq şəkildə çıxan Zaqafqaziya xalqlarının gələcəkdə də öz fəaliyyətləri ilə müstəqil yaşaya bilmək bacarıqlarını sübut etmələri və müttəfiqlərinin etimadlarını doğrultmaları vacibdir. Bunun üçün sıx birləşmək, maraqların qarşılıqlı anlaşılması və Zaqafqaziya xalqlarının həmrəyliyi tələb olunur. Mən Zaqafqaziya respublikalarının çiçəklənməsi və işıqlı gələcəyi naminə sağlıq söylədiyimə görə xoşbəxtəm”.\nDoktor Qarabəyov İngiltərəni salamlayaraq, ingilis xalqının bu ənənəvi dostluğu və müsəlmanlıqla əlaqələri dəstəkləyəcəyinə əmin olduğunu bildirdi.\nM.Ə.Rəsulzadə isə aşağıdakı məzmunda nitq söylədi:\n“Cənablar. İngiltərənin fəxri təmsilçisi, cənab Uordrop dedi ki, ingilislər faktları sevir. Müstəqilliyin tanınması - elə faktın tanınmasıdır. Sevgi anlayışı gözəlliklə bağlıdır. Faktlar o zaman gözəldir ki, həqiqətlə, hüquqla uzlaşsın. Müstəqil Zaqafqaziya respublikaları faktı gözəl faktlar kateqoriyasına daxildir, çünki o, millətlərin azadlıq hüququna əsaslanır. Azərbaycan respublikasının müstəqil mövcudluğu faktı həm də ona görə gözəldir ki, dünyanın mədəni xalqları tərkibinə daxil olan ilk müsəlman respublikasıdır; bu gözəl tarixi faktı tanımaq şərəfi İngiltərəyə məxsusdur. Mən,Azərbaycan dövlətçiliyinin bayrağını ilk qaldıran Azərbaycan partiyası nümayəndəsi kimi dost millətlərin nümayəndələri arasında bizim müstəqilliyimizi ilk tanıyan böyük millətin təmsilçisinin şərəfinə badə qaldırdığım üçün xoşbəxtəm. Yaşasın İngiltərə!”\nİran missiyasının başçısı Taba-Tabai Zaqafqaziya respublikalarını, xüsusilə, çoxlu əlaqələrə malik olduğu və müstəqilliyinin tanınmasında, möhkəmlənməsində və çiçəklənməsində köməklik göstərdiyi və gələcəkdə də kömək edəcəyi və tərəfində dayanacağı Azərbaycanı həmrəylik münasibətilə türk dilində salamladı.\nİngilis missiyasının rəisi polkovnik Stoks Azərbaycan Milli Ordusunun çiçəklənməsi naminə fars dilində gözəl bir nitq söylədi.\nDağlı xalqları adından isə Uordropu Qantemir salamladı. F.X.Xoyskinin polşa xalqının şərəfinə söylədiyi nitqə cavab olaraq parlament üzvü Vonsoviç zaqafqaziya xalqlarını birliyə çağıran sağlıq dedi.\nZiyafət zövqlə hazırlanmışdı; şəhər simli alətlər orkestri, nəfəs alətləri orkestri çalırdı: yerli artistlər çıxış edirdi; ən güclü təəssüratı isə milli rəqslər və kamança ifaçısının solo ifası yaratmışdı. Ziyafət gecə yarısınadək davam etdi. (“Azərbaycan” 1920-ci il, 1 fevral, №18 səh.3)\nBəli! Azərbaycan xalqının özünəməxsus dövlətçilik ənənələri, milli-mənəvi dəyərlər sistemi və ən ali demokratik hüquqların qorunması prinsipinə sadiq olan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti müsəlman şərqindən dünyaya doğan yeni bir günəş oldu.\nO günəşin şölələri təkcə türk-müsəlman aləmini nurlandırmadı, xeyr! O günəş, azadlığına və müstəqilliyinə təcavüz edilərək haqqı əlindən alınmış bir xalqın nəyin bahasına olursa-olsun, itirilmiş hüquqlarını geri qaytarmağın yalnız və yalnız milli düha, aydın bəsirət, özünütanıma, milli kimliyinə sədaqət, özünəinam, öz taleyinə sahiblənə bilmək bacarığı, əzmkarlıq, dözüm və mətanət gücünə hesablanmış bir fəaliyyətdən keçdiyini Azərbaycan xalqının simasında bütün dünyaya nümayiş etdirdi.\nDoğrudur, bir dövlət möcudluğu üçün müddət baxımından olduqca qısa bir ömür yaşadı Cümhuriyyətimiz – cəmi 23 ay. Və təəssüflər olsun ki, dünya tərəfindən müstəqilliyinin qəbul edilib, tanınması ilə süqutu arasındakı vaxt da az oldu - 3 ay 8 gün.\nLakin bununla belə, ölçüyəgəlməz dəyəri ilə əbədiyaşar bir tarix qazandı bu böyük hadisə.\nNəhayət ki, qədim Azərbaycan kürreyi-ərzi bürüyən müharibə alovu içərisində bütün dünyanı - parçalanan dövlətləri, dağılmağa, süquta üz tutan nəhəng imperiyaları naməlum sahillərə sürükləyən tufanın acımsov cəngindən sıyrıldı, milli yaddaşını oyada bildi, son dərəcə ağıllı və incə bir siyasətlə özünü təsdiqləməyi bacardı, keçmiş, tarixi qüdrətindən ilhamlanaraq dünyaya yenidən göz açdı və “mən dünən də azad idim, bu gün də azadlıq mənim haqqımdır”- dedi.\nBu yeni dirçəlişi ilə özünün azadlıq və suverenlik haqqına tarixdə daim qalmaq adına əbədi bir möhür vurdu Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti.\nTarixi çox qədim, kökləri dərindən-dərin, ulu türkün ulu vətəni – Azərbaycan!\nMüstəqilliyin əbədi, qaim-qədim adın həmişəyaşar, dövlətin izzətli, bayrağın uca, xalqın sədaqətli, torpağın ruzulu, günəşin bol, yağmurun bərəkətli, düşmənlərin xar, dostların həmişə var olsun!


Tortdakı Albalı Kətan Tozu - Məqalələr - 2021\nLa Cerise sur le Gâteau, 2005-ci ildən bəri məişət çarşafları və aksesuarları bizə poetik və qeyri-adi kolleksiyalar təqdim edir. Bu il dizayner, zövqümüz üçün həmişə ekran çapı və flüoresan rənglərdən istifadə edən yeni naxışları təqdim edir. Yeni məhsulların təqdimatı.\nYastıqlarda bukolik naxışlar\nCake / Coco Amardeil üzərindəki albalı ### Ən romantik üçün azadlıq və ya deile Jouy kimi bir bukolik naxışlı yastıqları seçin. Yastıqlar, velosiped toxunması üçün velosipedlərin, ayaqqabıların və ya kameraların serigraflarını göstərir.\nYastıqlarda həyat münasibətləri\nCake / Coco Amardeil üzərindəki albalı ### Sizə bənzəyən yastıqlar üçün marka çox yüngül qələm xətti ilə poetik şəkildə çəkilmiş bədən mövqeləri olan bir sıra yastıqlar təklif edir. Ayaqqabılarını geyən Betti, yelləncəyi edən Lily və qucaqlarını düzəldən Patty arasında seçim etmək sizə bağlıdır.\nOrijinal çay dəsmalları\nLa Cerise sur le Gâteau / Coco Amardeil / Coco Amardeil ### Çay dəsmalları yer ayaqları kimi istifadə etmək istədiyimiz əsl sənət əsərlərinə bənzəmək üçün La Cerise sur le Gâteau çox orijinal ipək ekranlı çap dəsmallar təklif edir. Velosipedlər, ayaqqabılar, Eyfel qülləsi və ya hətta çay dəsmallarına basılan qollar dekorasiya yaradır.\nPraktik saxlama cibləri\nCake / Coconut Amardeil üzərindəki albalı ### Nəhayət, çox dekorativ və praktik bir şəkildə saxlamaq üçün içəridə saxlayacağımızı ekran çapında olan saxlama ciblərinə qoyduq. Ayaqqabı, corab, alt paltarı və hətta elektrik naqilləriniz üçün ciblər tapacaqsınız.\nCopyright 2021 \_ Tortdakı Albalı Kətan Tozu...


Rəsədxananın əməkdaşı Estoniyada ezamiyyətdə olub - XƏBƏRLƏR-NƏSİRƏDDİN TUSİ adına ŞAMAXI ASTROFİZİKA RƏSƏDXANASI\n31.05.2019 16:05 / MÜHÜM HADİSƏLƏR Rəsədxananın əməkdaşı Estoniyada ezamiyyətdə olub\nAMEA N.Tusi adına Şmaxı Astrofizika Rəsədxanasının (ŞAR) "Ulduz atmosferləri fizikası və maqnetizm" şöbəsinin elmi işçisi Aynur Abdulkərimova Estoniya Respublikasının Tartu Universiteti nəzdindəki Tartu Rəsədxanasında ezamiyyətdə olub.\nEzamiyyətdə olduğu müddət ərzində Aynur Abdulkərimova Linux əməliyyat sistemində işləməyi öyrənib. O, Tartu Rəsədxanasında spektral müşahidə materialların IRAF proqramı ilə emalını mənimsəyib. Bir tərtibli spektrlərin emalını tamamilə mənimsəyən A.Abdulkərimova eşelle spektroqraf vasitəsilə alınmış çoxtərtibli spektrlərin IRAF proqramı vasitəsi ilə emalına başlayıb.\nElmi səfər zamanı HORİZON 2020 Proqramının Estoniya üzrə koordinatoru Anna Aret ilə DECH20T proqram paketi ilə spektral materialların emalını, həmçinin DECH20T və IRAF proqram paketlərinin fərqi və üstün tərəflərini və gələcəkdə Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasında hər iki üsulun istifadə olunması məsələləri müzakirə edilib.\nAynur Abdulkərimova Tartu rəsədxanasının teleskopunda Volf-Raye tipli WR 134 ulduzunun spektral müşahidələrini aparmıb və alınmış spektrləri emal etməyə başlayıb.\nƏməkdaşımız Tartu Rəsədxanasının elmi seminarlarında iştirak edib, Şamaxı Astrofizika Rəsadxanasının tarixi, əsas elmi elmi istiqamətləri, əməkdaşlıqları və gördüyü işlər haqqında seminarlarda çıxış edib.\nQeyd edək ki, ezamiyyə xərcləri “Ekstremal Massiv ulduzların Fizikası” adlı, 823734 nömrəli Mariya-Sklodovskaya-Küri qrant layihəsi çərçivəsində Avropa Birliyinin Tədqiqat və İnnovasiya Proqramı - HORİZON 2020 tərəfindən maliyyələşdirililib.


Acer Notebook | Ən Sərfəli Qiymətə Kontakt.az-da ✔\nAcer notebook modelləri, uzun illərdir ki, dünyada ən çox tələbat görən cihalardandır.\nMobil cihazlar, notebooklar, ümumilikdə elektron cihazlar, şəxsi həyatımızın və fəaliyyətimizin mühim hissəsinə çevrilib. Daimi baş verən dəyişikliklər və yeniliklər, cihazlar arasında seçim etməyə mane olur. Davamlı olaraq yeni brendlər meydana çıxır və müştəri hansı məhsulun daha keyfiyyətli olduğunu təyin etməkdə çətinlik çəkir. Kontakt Home isə, sizə ən yaxşı markaların məhsullarını təqdim edir. Acer notebook modelləri də bu seçimlər arasında var.\nAcer notebook modelləri ilə hər zaman daha effektiv iş mühiti!\nBu notbuk modellərinin digər cihazlardan fərqi, olduqca şəffaf və keyfiyyətli ekranlarıdır. Acer notebook dünyada notbuk istifadəçiləri arasında istənilən növ məhsulları ilə olduqca sevilən brenddir. 1976-cı yaradılmış brend, öz məhsullarında hər zaman keyfiyyətə, funksionallığa və müştəri məmnuniyyətinə olduqca önəm verir. Tayvan istehsalı olan Acer notebook modelləri, dünyada milyonlarla istifadəçi kütləsi tərəfindən istifadə olunur. Müxtəlif dizayn və texniki göstəricilərdə kompüterlər istehsal edən Acer brendi, ölkəmizdə də istifadəçilər tərəfindən olduqca sevilir.\ndinamik (əsas RAM -dan)\nNoutbuk Acer Aspire 3 A315-57G/15.6 (NX.HZRER.015)\nNoutbuk Acer Aspire 3 A315-57G (NX.HZRER.016-N)\nNoutbuk Acer Aspire 3 A315-57G (NX.HZRER.018-N)\nNoutbuk Acer Aspire 5 A515-55G-70B3 (NX.HZEER.008)\nNoutbuk Acer Aspire 5 A515-55G-71VC (NX.HZAER.007)\nNoutbuk Acer Aspire A315-23G-R0EG (NX.HVRER.016)\nNoutbuk Acer Aspire A315-42-R42H (NX.HF9EM.006)\nNoutbuk Acer Swift 7 SF714-51T-M5NF (NX.GUJER.002)\nAcer notebook qiymətləri nə qədərdir?\nAcer notebook modelləri, dünyanın hər yerində satışa təqdim olunan məhsullardır.\nAcer brendi bir-birindən fərqli modelləri ilə, bütün müştərinin tələblərinə cavab verir. Buna görə də böyük təlabat görür. Acer notebook modelləri də hər bir notbukda olduğu kimi, geniş olduqca fərqli texniki göstəricilərdə istehsal olunur. İstifadə məqsədinizdən asılı olaraq, bu modellər arasında seçim edə bilərsiniz. Gündəlik fəaliyyət və iş üçün üçün sadə notbuk modelləri sizə kömək olacaqdır. Lakin bir sıra dizayn və oyun proqramları var ki, onlar üçün mütləqdir ki, güclü parametlərə sahib model Acer notebook alasınız.\nAcer notebook modellərinin ən səmərəli ünvanı Kontakt.az saytıdır!\nSərfəli qiymətlə orijinal və keyfiyyətli notbuk almağı düşünürsünüzsə, Kontakt Home mağazalarında təklif olunan notbuk modelllərinə nəzər salın. Burada istər oyun, istərsə də ofis və dizayn işləri üçün Acer notebook modelləri mövcuddur. Bir çox texnologiya brendinin son model məhsullarının təklif olunduğu Kontakt Home mağazalarında, təklif olunan məhsullar yazılı olaraq zəmanətlə təklif olunur. Bu isə məhsulda istehsalçı tərəfindən yarana biləcək problemlərin ödənişsiz və qısa müddətdə aradan qaldırılması deməkdir. Hər bir ehtiyacı ödəyə biləcək və zövqlü Acer notebook modelləri Kontakt Home-da!\nAcer notebook qiymetleri Notebook Acer 2020 Acer notebook 2020 Predator notebook 2020 Acer notebook İlkin odenissiz noutbuklar ASUS notebook qiymetleri Oyun notebookları Oyun Noutbuklar Oyun komputer qiymetleri Oyun ucun komputerler Lenovo notebook qiymetleri Oyun komputerleri HP notebook qiymetleri HP notebook Kredit laptop Ucuz notebook qiymetleri Notbuklarin qiymeti Noutbuklar qiymetleri Notebooklarin qiymeti Ucuz notebook Noutbuk almaq Kompüter satışı Notebook satisi saytlari Noutbuklarin satisi Kreditle notebooklar Noutbuklar kreditle satisi Notebook kreditlə Notebook Baku Komputerler Kreditle noutbuklar Notebook qiymetleri Komputer qiymetleri Notebook qiymətləri Noutbuk satilir En ucuz notebook Nodbuklarin qiymeti Notebook 2020 Noutbuklar Notebook satilir Noutbuklar satisi Kredit notebook Notebooklar Notebook satisi Notebook az Kompyuter qiymetleri Kreditle komputerler Kredit noutbuklar Komputer satisi Aytən Həmidlinin seçimi Tonometr Elektrikli Inqalyator Doğrayıcı Kondisionerlər


13:48 19 Avqust 2019\nYəqin kriptovalyuta terminindən agahsan. Eşitməmisənsə, deyim, elektron ödəniş şəbəkəsidir. Bitkoin isə kriptovalyutanın doğma qızıdır. İnternet şəbəkələrdə var olan rəqəmsal valyuta sistemidir. Bitkoin elə hürr yaşayır ki, sən onu dünyanın hər nöqtəsində xərcləyə bilərsən. Həm də pul dəyişmə məntəqələrində başqa valyutaya çevirmədən... Həm də pulun ətrini, materialını duymadan... Çünki bitkoin virtual puldur. Özü də illüziya dəridən tikilmiş pulqabında məskən salır.\nBitkoinin tanrısı bəlli deyil. Amma bizim allahımız kimi haqqında əfsanələr dolaşır. Güman olunur ki, kökü samuraylardan, yaradanı isə Satoşidir.\nUnutmadan xatırladım, bu il bitkoinin 10 yaşı tamam oldu. Təsəvvür edirsiniz, o doğulanda 1300 dənəsi cəmi bircə dollar idi. Ötən il isə bir bitkoin almaq üçün 23000 dollarından keçməli idin.\nBu gün, fırlanan dünyamızda 4300 virtual bitkoin milyonçusu, hər birinin də ən az bitkoin qədər real varlanma tarixçəsi var.\nƏslində bitkoin insan səbrinin sınandığı beton çərçivədir. Məsələn mədənin güdazına gedib 1000 bitkoinə cəmi 2 pizza sifariş edərsən, sabah eşidərsən ki, həmin bitli koinlər dönüb sərvət olub. Elə o an mədən ürək kimi döyünüb özünə lənət oxuyar.\nBitkoinin kursu Satoşinin hər günü köndələn virtual xanasında elə oynayır ki, əməllərindən yaradanı da baş açmır.\nMövzumuzla yaxından-uzaqdan əlaqəsi olmasa da, deyim, Bakı kəndlərində adətən “təsəvvür” əvəzinə “təsvir” sözü istifadə olunur. İndi sən də təsvir et ki, bitkoin milyonçususan.. Anidən məxfi sistemə girişin itir. Bu o deməkdir ki, virtual valyutanın izi tozu silinir. Təsvirində canlanan bu acı mənzərənin hər an baş vermə ehtimalı var, üstəlik sistemin yenidən bərpası yoxdur. Elə yaxınlarda bir xəbər oxudum. Məxfi kodu qeyd olunmuş diski itirən ingilis virtual milyonçu hər gün evinin kənarındakı zibillikdə zarıyaraq diskini axtarır. Çünki arvadının zibil bilib atdığı o “yumru kaset” 7,5 milyon dollarlıq sərvətin qapısının tək açarıymış.\nMən bitkoin haqda traktat yazmaqla çiyninə iqtisadi xəbərlər yükləmək istəmirəm, əziz oxucum. İzahat verməsəm də bitkoin konsepsiyasının real həyat çeşməsindən su içdiyini dərk edirsən. Vicdan dəyəri 0,0001 olan bitli koinləri gözümüzdə zirvələrə qaldıranda, heç təsvir də etmirik ki, bir gün məxfi sisteminə girişimiz itəcək. O da puç olub virtual fəzada buxarlanacaq.\nYaxud əlimizdəki ləl cəvahiratı ən yaxşı halda bol mozarellalı pizzaya qurban verdiyimiz qanmaz addımlar da atmışıq.\nHəyatı kriptovalyuta, insanları bitkoin, tanrını Satoşi adlandırsaq belə ana prinsip dəyişmir. İnsan (bitkoin) bağışlamadıqca, rəhm etmədikcə, içində xərçəng şişi kimi yayılıb canına metastaz verən yük böyüyür.\n"Yer də, göy də şahidim ki, ən varlı küçənin zibil qabı onun ürəyindən təmizdir" dediyin ruhsuzların cır canını bağışla!\nBir vaxt küsdün deyə qabağında zəhər-zəhər yaşlar tökən qansızların boş damarını bağışla!\nTolstoyun da düzməyə əli gəlməyən hərf yığınından ibarət sonsuzları, ən çətin əlifbaların doğa bildiyi eşq sözünə bağışla!\nAçmasını izah eliyə bilməyən parabeyin qızın bağışlamadığı riyakarlığı bağışla!\nSən ki, Sitoşi deyilsən, bitkoini satma, bağışla!\nUnutma, insan çıxıntları olan mürəkkəb və qüsurlu orqanizmdir. Canını bit koinlərə fəda edəcək qədər ali vəzifələrlə yükləmə. Meduzadan artıq deyilsən. Gör, heç düşünür ki, sabah oyanıb dünyanı bir az da gözəlləşdirəcəm?! Çünki bilir, dəli dansları onsuz da kainatın palitrasına yeni çalar qatacaq.\nMaya dəyərini milyondan aşağı salma. Yalnız bu təqdirdə İsveçrə frankı belə sənə baş əyəcək.\nXəbərin orijinal ünvanı: https://publika.az/news/koshe/287856.html\n18 Sentyabr 2019 00:07\n18 Sentyabr 2019 00:02\nBMT Baş Assambleyasının yeni sədri bəşəriyyətin inkişafı naminə səyləri artırmağa çağırır\n18 Sentyabr 2019 03:22


Qısqanc qadın sevgilisinin cinsiyyət orqanını kəsdi - Qəribə səbəb - FOTO » Kiosk Azərbaycan | Kiosk.com.az\nQazaxstanda qəribə olay baş verib. Zhanna Nurzhanova ( Canna Nurcanova ) adlı 36 yaşlı qısqanc qadın sevgilisini yuxu...\n1-02-2018, 14:30 | 496 dəfə baxılıb.\nQazaxstanda qəribə olay baş verib.\nZhanna Nurzhanova ( Canna Nurcanova ) adlı 36 yaşlı qısqanc qadın sevgilisini yuxu dərmanı ilə yatdırıb, sonra da cinsiyyət orqanını kəsib.\nBelə ki, adı açıqlanmayan oğlana bacısı qız şəkli göndərib. Oğlan isə ona qızın baxışlarının gözəl olduğunu söyləyib. Bunu görən C.Nurcanova yuxu dərmanı ilə sevgilisini yatdırıb, kişilik orqanını kəsib.\nOğlanın vəziyyəti isə ağırdır.\nTamahkar milyonçular ifşa olundular - Köpək üçün pul yığdılar - FOTO


Putini söyən aparıcı ilə bağlı 3 şok iddia\n17:15 09 İyul 2019 Oxunub : 14967\n“Rustavi-2” kanalının canlı efirində Rusiya prezidenti Vladimir Putini küçə söyüşləri ilə təhqir edən aparıcı Georgi Qabuniya geydir, özü də kanalın baş direktoru Nika Qavramiya ilə yatır. Onun təhqiramiz monoloqunu isə Gürtcüstanın keçmiş prezidenti Mixeil Saakaşvili yazıb.\nAzvision.az xəbər verir ki, bu sözləri "Daily Storm" saytına müsahibəsində Gürcüstanın “Qruzinform” informasiya-analitik agentliyinin rəhbəri Arno Xidirbeqişvili deyib. O, informasiyanı etibarlı mənbələrdən aldığını iddia edib.\nSaakaşvilinin aparıcının təhqirini pisləməsini isə Xidirbeqişvili belə şərh edib: “Bu, şübhələri özündən yayındırmaq üçün bir tamaşa idi. Əslində Rustavi-2 kanalının bütün fəaliyyəti Saakaşvilinin nəzarətinin altındadır”.


Paytaxtda tramvay xətləri haranı əhatə edəcək... - Xəritə\n3 mart, 2021 [13:02]\nBaku. ws xəbər verir ki, Bakı Nəqliyyat Agentliyinin (BNA) Mətbuat xidmətinin rəhbəri Mais Ağayev AzTV-nin efirində Bakıda tramvay xətlərinin çəkilməsi ilə bağlı məsələnin gündəmdə olduğunu bildirib:\n“2021-2030-cu illər üzrə “Dövlət Proqramı” çərçivəsində bu məsələ də gündəmdədir. 2030-cu ilə qədər bizim milli prioritetlərimiz təsdiq edilib. Məqsədimiz şəhər nəqliyyatını müasirləşdirməkdir. Orada bir bənd yaşıllaşdırma ilə bağlıdır. Bu yolla həm də şəhərin ətraf mühitinin qorunmasını təmin etmiş olacağıq.\nBu çərçivədə müxtəlif nəqliyyat növlərini məşhurlaşdırmağa çalışırıq. Bu gün insanlar yalnız şəxsi nəqliyyat vasitələrindən, metro və avtobuslardan istifadə edirlər. Çox istərdik ki, paytaxtda tramvaylardan da istifadə olunsun. Bu istiqamətdə işlər gedir”, - deyə qurum rəsmisi bildirib.\nBəs Bakıda hansı ərazilərdə tramvay xətlərinin olması məqsədəuyğundur?\nBu və digər məqamlara aydınlıq gətirmək üçün nəqliyyat eksperti Ərşad Hüseynovla əlaqə saxladıq.\nƏrşad Hüseynov açıqlamasında bildirdi ki, əgər Bakını müasir şəhər etmək istəyiriksə, orada tıxac olmasın, smart şəhər elementləri olsun, bu zaman ictimai nəqliyyat mükəmməl olmalıdır. Onun sözlərinə görə, bunun üçün ictimai nəqliyyatı çeşidli etmək lazımdır.\n“Bakı kimi şəhərin böyük metro şəbəkəsi olmalıdır. Bu şəbəkənin 25 yox, 200 stansiyası olmalıdır. Burada avtobus və tramvay şəbəkəsi də mütləq olmalıdır.\nBelə yanaşdıqda paytaxtın bütün ərazilərinə tramvay xətləri çəkilməlidir. Amma alqoritmin ikinci tərəfi var. Birinci növbədə o boyda tramvay xəttini çəkmək üçün böyük miqdarda investesiya lazımdır. İkinci növbədə də, şəhər küçələrini söküb, yenidən tikmək lazımdır.\nOna görə də, tramvay şəbəkəsini düzgün yerdən başlamaq lazımdır. Həmin ərazidə yenidənqurma işləri aparılmalıdır. O işləri görərkən hərəkətin iflic olmaması üçün qabaqlayıcı tədbirlər görülməlidir”, - deyə ekspert bildirib.\nƏrşad Hüseynov deyir ki, əsas məqam digər işlər kimi tramvay xətlərini də göstərici xətrinə çəkmək olmaz:\n“Tutaq ki, göstərici üçün 300 metr tramvay xətti yaratdıq. Bunu yaratmaq üçün konkret inkişaf strategiyası olmalıdır. Dəqiq hədəflər olmalıdır.\nİnvestesiya tərəfi, həmin pulun geri qayıtma qabiliyyəti hesablanmalıdır. İşlər mərhələli şəkildə, 300 metrdən başlayıb, 500, 1000 metrə qədər uzadılmalıdır. Daha sonra bu xətlər 2000, 3000 metrə çatdırılmalıdır. Bununla da, tramvay xətti hörümçək toru kimi bütün əraziləri əhatə edəcək.\nBu işlər tədricən həyata keçirilərsə, bir çox küçələrdə, Fizulu, Səməd Vurğun küçələrində də tramvay xətti çəkmək imkanı yaranacaq”.\nBakıda tramvay xətlərini haradan çəkməyə başlamaq lazımdır?\nƏrşad Hüseynov vurğulayıb ki, indiki dövrdə ən çətin məsələ Bakıda tramvay xətlərini öncə haradan başlamalı olduğunu müəyyən etməkdir. Ekspertin fikrincə, tramvay xətlərini ilk öncə şəhərin kənarından çəkməyə başlamaq lazımdır.\n“Tramvay xətlərini ilk öncə Qaraçuxur, Günəşli, Bakıxanov qəsəblərindən başlamaq lazımdır. Oradan qəsəbəiçi şəbəkə yaratmaq lazımdır.\nHəmin şəbəkəni gətirib “Əhmədli” və ya “Neftçilər” metrosu yaxınlığına gətirmək lazımdır. Həmin şəbəkə gəlib metro stansiyaları ilə birləşdisə, bu olacaq super layihə. Bu xətt üzrə işləyən tramvaylar sərnişinlərlə dolub-daşacaq.\nBundan başqa, Biləcəridən Binəqədiyə, Balaxanıya və oradan da hansısa yaxın metro stansiyasına uzanan tramvay xətti effektli olacaq.\nLakin Hansısa qəsəbənin bir ucundan digər ucuna işləyən tramvaylar boş işləyəcək. Əsas məqsəd kənd camaatı yaxınlıqdakı metroya gələ bilsin.\nYusif Səfərov küçəsi yeni təmri olunub. Bir neçə ilə həmin keçə yenə dağılacaq”.\nQeyd edək ki, “Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC-nin sədri Cavid Qurbanov da məsələnin gündəmdə olduğunu bildirmişdi. Cavid Qurbanov açıqlamasında çəkiləcək tramvay xətlərinin sxeminin də müzakirə olunduğunu bildirmişdi:\nHazırda tramvay xətlərinin çəkilməsi və ona nəzarət edilməsi hansı quruma həvalə olunması da müzakirə obyektidir.\n12 aprel, 2021 [08:11]\nBritaniya Şimali İrlandiyaya xüsusi təyinatlılar göndərdi


Namiq Ələsgərov: Görüşü sakit tərzdə başa vurmalıyıq - Olimpiya Idman NövləriOlimpiya Idman Növləri\nNamiq Ələsgərov: Görüşü sakit tərzdə başa vurmalıyıq\n7 avqust 2019 / 19:20 Baxış sayı: 319\n“Bizim üçün çox vacib oyundur. Rəqibin nə qədər ciddi olduğunu bilirik, oyunlarını analiz etmişik”. Allsport.az saytı xəbər verir ki, bu sözü “Neftçi”nin futbolçusu Namiq Ələsgərova dedi.\nYarımmüdafiəçi qitə liqasının 3-cü ələməsində İsrailin “Bney Yəhuda” klubu ilə oyun öncəsi mətbuat konfransında bunu əlavə etdi:\n“Sabahkı oyunda yaxşı nəticə qazanmaq üçün əlimizdən gələni edəcəyik. Bundan əvvəl ilk oyunu səfərdə keçirmişdik. Bu dəfə evdə çıxış edəcəyik. Mən də komanda kimi təlaş keçirməməyə çalışacam ki, oyunu sakit tərzdə başa vuraq”.\nXatırladaq ki, sabah “Bakcell arena”da görüş saat 21:00-da başlayacaq.\nNovruzov oynadı, komandası 1 xala razılaşdı\n06 İyun 2020 23:21\nFərid komandasına qələbə qazandırdı\n06 İyun 2020 22:08\n06 İyun 2020 20:00\n“Qartallar” ilk dəfə iyun və iyulda\n06 İyun 2020 16:29\n“Qarabağ” çempionlar liqası tarixinin “100-lüy”ündə\n06 İyun 2020 14:47\nPFL-dən azad agent olan futbolçularla bağlı açıqlama\n06 İyun 2020 12:06\nNəzərov komandasının ən yaxşısı hesab edildi\n06 İyun 2020 11:27\n06 İyun 2020 10:34\n06 İyun 2020 00:25


Xalq yazıçısı Elçin: Vaqifin məqbərəsinin açılışında ikinci dəfə iştirak etməyimdən qürur duyuram\n02:52 23 Oktyabr 2021\nMən 39 il öncə Molla Pənah Vaqifin məqbərəsinin açılışında iştirak etmişəm. Həmin gün hava qarlı, çovğunlu idi. Buna baxmayaraq Azərbaycanın tanınmış şairləri, yazıçıları, hətta yaşlı nəsildən olan Süleyman Rüstəm, Mehdi Hüseyn və başqaları o çovğunlu gündə Şuşaya gəlmişdi.\nBunu Şuşada keçirilən Vaqif Poeziya Günləri çərçivəsində Xalq yazıçısı Elçin AZƏRTAC-a müsahibəsində söyləyib.\nİyirmi doqquz ildən sonra Şuşanın işğaldan azad edildiyini deyən Xalq yazıçısı Elçin Azərbaycanın bu qədim şəhərində yenidən açılış mərasimində iştirak etməkdən qürur duyduğunu vurğulayıb.\n“Vaqifin məqbərəsi əsarətdən azad olundu. Molla Pənah Vaqifin muzey-məqbərə kompleksi təmir-bərpa edildi və yenidən quruldu. Bu gün biz bu kompleksin qarşısında yenidən poeziya bayramı keçiririk. Bu bayramı biz günəşli bir gündə qeyd edirik. Bu da rəmzi məna daşıyır. Azərbaycan öz torpaqlarını işğaldan azad edib, respublikamızın ərazi bütövlüyü təmin olunub. Qarabağ, Şuşa azaddır. Şuşanın ənənələri bu gün yaşayır və Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin ortaya qoyduğu prinsipial siyasi iradə nəticəsində biz bu günü gördük”, - deyə Xalq yazıçısı Elçin fikrini yekunlaşdırıb.


Digər tərəfdən də bəzən sən qəhrəmanlarına nəzarəti itirirsən. Mənim qəhrəmanlarım sırf rasional mülahizədən doğulmadığı üçün bu məndə daima baş verir. Onlar daha çox iş prosesindəki instinktiv təsirlərin ifadəsidir. Ona görə də, onlardan bəziləri dərhal daha çox əhəmiyyət qazanır və ya görünür öz özündən inkişaf edir. Digərləri isə hətta onlarla başlamaq nəzərdə tutulmamışdısa da, arxa plana göndərilir. İşin ən maraqlı yeri bəzi qəhrəmanların onlara daha çox yer verilməsini tələb etdiyi, hekayəninsə sənin poza bilmədiyin öz qanuna ilə idarə olunduğunu hiss elədiyin vaxtdır. Məlum olur ki, müəllif qəhrəmanları qəlibə sala bilməz, çünki artıq onların müəyyən özünüidarə azadlığı var. Ən heyrətamiz məqam, yazdıqlarında həyatı, varlığı ilə barışmalı olduğun canlılığı kəşf elədiyin andır.\nİşlərinizin çoxu könüllü mühacirət dediyimiz müddətdə, Perudan kənarda yazılıb. Siz bir dəfə demişdiniz ki, Viktor Hüqonun öz ölkəsindən kənarda yazması faktı "Səfillər" romanını daha möhtəşəm edib. Reallığın baş gicəlləndirməsindən kənarda olmaq həmin reallığı yazmaqda müəyyən mənada bir üstünlükdü. Siz reallığı başgicəllənmənin səbəbi hesab edirsiniz?\nVacib olan yaşamaq deyil, yazmaqdı da deyə bilərsiniz… İnsanların məni daha yaxşı başa düşməsi üçün haqqımda bəzi şeylər danışmağıma ehtiyac var. Ədəbiyyat mənim üçün lap uşaqlıqdan çox vacib olub. Məktəb illərində çoxlu oxumağıma və yazmağıma baxmayaraq bir gün özümü tamamilə ədəbiyyata həsr edəcəyimi heç vaxt ağlıma gətirməmişdim, çünki bu o dövr Latın amerikalısı, xüsusilə bir perulu üçün olduqca təmtəraqlı bir şey idi. Özümə başqa yol seçmişdim. Hüquq oxuyub sonra professor və ya jurnalist olmağı planlayırdım. Qəbul etmişdim ki, mənim üçün vacib olan şey sonradan da olsa reallaşacaqdı. Ancaq universiteti bitirib təqaüdlə Avropaya gedəndən sonra başa düşdüm ki, əgər mən belə fikirləşməyə davam eləsəm heç vaxt yazıçı ola bilməyəcəm, çıxış yolu ədəbiyyatın mənim üçün həvəs yox peşə olacağını rəsmi şəkildə qərarlaşdırmaq olmalıdır. Bununla da mən özümü tamamilə ədəbiyyata həsr etməyə qərar verdim. Bunun üçün maddi durumum yaxşı olmadığından, yazmağa mənə vaxt verəcək, həm də heç vaxt prioritetə çevrilməyəcək iş axtarmağa başladım. Başqa sözlə yazıçılıq sənətimə uyğun iş axtarırdım. Fikirləşirəm ki, o qərar həyatımda dönüş nöqtəsidir, çünki həmin andan mən özümdə yazmaq üçün güc tapdım. Psixoloji dəyişiklik baş vermişdi. Buna görə də ədəbiyyat mənim üçün sənət olmaqdan daha çox, ehtiras və şövqdür. Sözsüz, bu sənətdir, yəni mənim dolanışığım bundan çıxır. Ancaq bu belə olmasaydı da, yazmağa davam edəcəkdim. Ədəbiyyat “modis vivendi”-dən (yaşam tərzi) daha artıq bir şeydir. Mən yazıçının özünü tamamilə öz işinə həsr etməsinin, başqa mülahizələri nəzərə almaqdansa hər şeyi ədəbiyyatın xidmətinə vermə seçiminin vacibliyinə inanıram. Bəzi insanlar bunu məcburi və ya dekorativ fəaliyyət, başqa şeylərə həsr olunmuş həyat kimi bir şey hesab edir və ya ona güc və prestij qazanmaq yolu kimi baxır. Belə hallarda bloklanma baş verir, ədəbiyyat sənə azad, cəsarətli və original yazmağa imkan verməyərək öz intiqamını alır. Məhz buna görə, hesab edirəm ki, özünü ədəbiyyata tamamilə həsr etmə çox vacibdir. Mənim məsələmdə qəribə olan o idi ki, əvvəldə bu qərarı verdiyimdə mən elə bilirdim ki, özümə ağır həyat seçirəm, çünki heç vaxt düşünməzdim ki, ədəbiyyat məni kifayət qədər, özü də yaxşı yaşadacaq. Bu sanki bir möcüzədi. Mən hələ də tam olaraq bunu aşa bilməmişəm. Yazmaq üçün özümü vacib olan heçnədən mərhum etməli deyildim. Avropaya getməmişdən əvvəl Peruda yaza bilmədiyim, əsəbi və özümü bədbəxt hiss etdiyim vaxtları xatırlayıram. Çox gənc yaşda evlənməli olmuşdum və ona görə də hər nə iş olursa olsun işləmək məcburiyyətində idim. Əlbəttə ki, praktik cəhətəndən yazmağım mümkün deyildi. Bazar və bayram günləri yazırdım, qalan vaxtım isə ədəbiyyatla heç bir əlaqəsi olmayan cansıxıcı işlərə həsr olunurdu və bu da məni çox məyus edirdi. Bu gün yuxudan oyanıb həyatımı mənə ən çox ləzzət verən şeyə həsr edə bildiyimə və daha yaxşı yaşadığıma görə məmnunluq duyuram.\nTamamilə eyni şeylər. Romanı bitirəndə bir boşluq, halsızlıq hiss edirəm, çünki o mənim bir parçama çevrilmiş olur. Alkaqolikin içkini tərgitdiyi kimi, özümü ondan mərhum edilmiş hiss edirəm. Bu təkcə yardımçı bir şey deyil, həyatın özü qəfildən əlimdən qoparılır. Çıxış yolu dərhal özümü yeni işə həsr etməkdir ki, bu da elə də çətin deyil, çünki həmişə etməli olduğum yüzlərlə iş var. Ən kiçik fasilə vermədən yenidən işə qayıtmalıyam ki, bitmiş kitabla sonra gələn kitab arasındakı boşluğun daha da dərinləşməsinə imkan verməyim.\nBu əsər ən çox əmək sərf etdiyim, özümü ən çox həsr etdiyim kitabımdır. Onu yazıb qurtamağa 4 il sərf eləmişəm. İlk dəfə öz ölkəmdən tamamilə fərqli bir ölkə, aid olmadığım dövr haqqında yazdığıma və kitabın yazıldığı dildə danışmayan qəhrəmanlarla işlədiyimə görə çox böyük araşdırmalar etməli, olduqca çox oxumalı və böyük çətinliklərdən keçməli oldum. Ancaq bu hekayə qədər məni həyəcanlandıran hekayə olmayıb. Hekayə haqqında oxuduqlarımdan başlayaraq Şimal Şərqə olan səfərimə qədər hər şey məni valeh edib. Buna görə o kitaba qarşı müstəsna hisslərim var. Bu mövzu həm də mənə həmişə yazmaq istədiyim macəra romanı yazmağa imkan verirdi: yalnız uydurma macəra deyil, həm də tarixi və sosial problemlərlə əlaqəli olan bir roman. Ona görə mən Müharibənin sonu romanımı ən yaxşı romanım hesab edirəm. Əlbəttəki, bu cür qiymətləndirmə çox subyektivdir. Müəllif bu cür qiymətləndirmə etmək üçün, romanlarını kifayət qədər obyektiv görə bilmir. Bu roman öhdəsindən gəlmək istədiyim dəhşətli çətinlik idi. Başlanğıcda mən çox əndişəli idim. Nəhəng araşdırma materialı başımı gicəlləndirmişdi. İlk qaralamam çox böyük idi, romandan iki dəfə böyük. Öz-özümə soruşurdum ki, bu qədər səhnəni, minlərlə kiçik hekayəni necə əlaqələndirəcəm. İki il nigarançılıq içində oldum. Sonra mən Şimal Şərqə, Sertao boyunca səyahət elədim və bu dönüş nöqtəsi oldu. Artıq ümumi planı qurdum. Əvvəlcə araşdırma materialları əsasında hekayəni təsəvvür etmək sonra isə səyahət etmək istəyirdim. Səyahət bir çox şeyi təsdiqlədi və başqa şeylər haqqında ideyalar verdi. Xeyli sayda insan da mənə kömək etdi.\nƏslində mövzu kitab üçün yox, film rejissoru Ruy Guerra üçün nəzərdə tutulmuşdu. O vaxt Paramaount şirkəti Parisdə mən tanıdığım bir nəfər tərəfindən idarə olunurdu. Bir gün məni çağırıb Guerra üçün çəkdikləri filmə ssnerari yazmağımı təklif elədilər. Onun “Zərif döyüşcülər” adlı filminə baxmışdım və o filmi bəyənirdim. Beləliklə Parisə gedib onunla görüşdüm. O nə eləmək istədiyini mənə izah elədi. O Kanudusdakı müharibə ilə bağlı fikrində olan hekayəni danışdı. Mövzu çox geniş olduğundan biz Kanudus haqqında yox, ancaq onunla əlaqəli bir şey haqqında film çəkdik. Kanudus müharibəsi haqqında heçnə bilmirdim, heç vaxt heçnə eşitməmişdim. Araşdırmağa, onun haqqında oxumağa başladım və ilk oxuduğum əsər portuqal dilində Euclides da Cunha-nın “OS Sertoes” əsəri oldu. Bu bir oxucu kimi həyatımda uşaqlıq dönəmində oxuduğum “Üç müşketyor” yaxud yeniyetməlikdə oxuduğum “Hərb və sülh, “Madam Bovari” “Mobi Dik” kimi ən böyük sehrlənmələrdən biri idi. Həqiqətən möhtəşəm bir kitab, vacib təcrübə idi. Mən valeh olmuşdum. O Latın Amerikanın yaratdığı ən gözəl əsərlərdən biri idi. Kitab bir çox səbəblərə görə, ancaq ən əsası “Latın Amerikanism” üçün dərslik rolu oynadığı üçün çox dəyərlidir. Sən ilk dəfə Latın Amerikasının nə olmadığını başa düşürsən. O özünün idxal cəmi deyi. O Avropa, Afrika, İspaniyadan əvvəlki Amerika yaxud yerli cəmiyyət deyil, ancaq eyni zamanda bütün bu elementlərin kəskin və bəzən zorakı formada birgə mövcud olduğu qarışıqdır. Bütün bunların yaratdığı dünyanı OS Sorteos kimi yalnız bir neçə əsər kifayət qədər intellekt və ədəbi cəlbediciliklə verə bilib. Başqa sözlə Dünyanın sonu müharibəsi kitabının mövcudluğunu həqiqətən də Euclides da Cunha borcluyam.\nFikirləşirəm ki, ona qədər Kanudus müharibəsi haqqında dərc olunmuş hər şeyi oxumuşdum. Əvvəlcə mən film sənayesinə xas problemlər səbəbindən çəkilməyən filmə ssenari yazdım. Layihə artıq ən son mərhələyə çatmış, çəkilişlər başlamışdı, ancaq bir gün Paramount qərar verdi ki, film çəkilməyəcək və o çəkilmədi. Ruy Guerra məyus idi, mənsə neçə vaxtdı məni özünə çəkmiş mövzu üzərində işləyə bilərdim. Beləliklə mən təzədən oxumağa və araşdırmalar eləməyə başladım və bir neçə kitabın yaratdığı entuziazm pik həddinə çatdı. Hər gün 10-12 saat onun üzərində işləyirdim. Hələ də Braziliyanın reaksiyasından narahat idim. Düşünürdüm ki, bu özəl işlərə qarışmaq hesab olunar, xüsusilə klassik braziliya yazıçısı mövzunu işləmiş olduqdan sonra. Kitaba bir neçə neqativ rəy var idi, ancaq ümumilikdə ictimaiyyət tərəfindən də alicənablıq və entuziazm ilə qarşılandı ki, bu da mənə xoş təsir etdi. Özümü əziyyətlərimə görə mükafatlandırılmış kimi hiss edirdim.\nƏlbəttə, elə Kanudusu da Latın Amerikası üçün əhəmiyyətli edən budur, çünki reallığın fanatik vizionunun yaratdığı qarşılıqlı korluq bizə reallıq və theorik vizion arasındakı fərqi görməyə mane olur. Latın Amerikasının faciəsi ondadır ki, tarixin bir çox mərhələlərində bizim ölkələrimiz bölünmüş, vətəndaş müharibəsi içində olmuş, kütləvi repressiya və qarşılıqlı korluq nəticəsində Kanudusdakı qırğınlar kimi qırğına məruz qalmışdır. Kanudusun məni təəccübləndirmə səbəblərindən biri də, bu fenomenin burda olduğu kimi miniaturdə, kitabxanada da olmasıdır. Ancaq sözsüz ki, bu ümumi fenomendir: tariximizə son dərəcə ağır təsir etmiş dözümsüzlük və fanatizm. Məsih, sosialist və ya utopik inqilab yoxsa konservativlərlə liberallar arasında mübarizə olmasından asılı olmayaraq. Əgər iş başında ingilislər deyilsə o zaman Yanki imperialistləri, Masonlar və ya şeytandır. Tariximizə fərqli fikirləri qəbul etmə bacarıqsızlığımız öz damğasını vurub.\n”Mayta” və “Dünyanın sonu müharibəsi”ndə həqiqət haqqında bütün bacarığınızla yalan danışmaq istədiyinizi demişdiniz. Aydınlaşdıra bilərsiniz bunu ?\nBəli o, tam kitabın ortaya qoyduğu kimi olmasa da real obrazdı. Mən çox şeyi dəyişdirib əlavə etmişəm. Ancaq o əsasən bir vaxtlar Trotskiçi hərbçi olmuş və dəfələrlə həbs olunmuş bir nəfərdən bəhs edir. Axırıncı hissə haqqında bu ideyaya onunla danışdığım zaman gəldim. Ömrünün çox vacib hesab etdiyim dövrünün, rəgnarəng həyatındakı digər baş verənlər içində onun üçün ikinci dərəcəli hadisəyə dönüşməsi məni çox təəccübləndirdi. Söhbətimiz zamanı hadisə haqqında ondan çox şey bildiyimi görmək qəribə idi. O müəyyən faktları artıq unutmuşdu və bəzi şeylərdən ümumiyyətlə xəbəri yox idi. Fikirləşirəm ki, sonuncu hissə çox vacibdir, çünki o kitabın bütün mənasını dəyişir.\n“Julia xala və “Ssenaristdə” radio üçün seriallar yazan və bəzən öz süjetlərini qarışdıran Pedro Camacho haqqında danışın.\nPedro heç vaxt mövcud olmayıb. 50-ci illərdə radioda işləməyə başladığımda, Limadakı Mərkəzi Radio üçün seriallar yazan bir nəfəri tanıyırdım. O yazı makinası kimi funksionallaşmış real obraz idi: inanılmaz sərbəstliklə çətinki təkrar oxumağa vaxt tapdığı saysız hesabsız əhvalatlar yazırdı. O mənim çox xoşuma gəlmişdi, bəlkə də ona görə ki, o mənim tanıdığım ilk peşəkar yazıçı idi. Ancaq məni ən çox heyrətləndirən ondan burax kimi çıxan ucsuz-bucaqsız söz yığını idi. Onun kitabdakı Camachonun etdiyinin eynisi elədiyini görəndə mən ovsunlanmışdım. Bir gün onun yazdığı hekayələr üst-üstə düşməyə və bir-birinə qarışmağa başladı. Sonra radio stansiya qəhrəmanların bir hekayədən digər hekayəyə keçdiyi və s nizamsızlıqlar barədə xəbərdarlıq məktubları almağa başladı. Mənə Julia xala və ssenarist-in ideyasını verən məhz bu idi. Ancaq romandakı qəhrəman bir çox dəyişikliklərdən keçir. Onunla heç vaxt dəli olmayan real obraz arasında çox az oxşarlıq var. Məncə o radionu tərk elədi və istirahətə getdi… Sonluq romanda olduğundan daha az dramatik idi.\nMəncə ən yaxşı xüsusiyyətim dözümlülüyümdür: son dərəcə çox işləmək və özümdən düşündüyümdən daha çox şey çıxarmağa qadirəm. Ən böyük qüsurum isə çox əziyyət çəkdiyim özünə inamsızlığımdır. Bir romanı yazmaq üçün 3,4 ilim gedir, onun da xeyli hissəsini özümə şübhələnməyə sərf edirəm. Heç cürə bunun öhdəsindən gələ bilmirəm və əksinə, mənə elə gəlir ki, getdikcə özümə daha çox tənqidi yanaşır və daha inamsız oluram. Bəlkə də buna görə şöhrətpərəst deyiləm, idrakım çox güclüdür. Ancaq bilirəm ki, ölənə qədər yazacam. Yazmaq mənim təbiətimdir. Həyatı işimə görə yaşayıram. Əgər yazmasam heç şübhəsiz ağlım başımdan çıxar. Daha çox və daha yaxşı kitablar yazmaq istəyirəm. Indi olduğundan daha maraqlı və gözəl macəralar olsun istəyirəm. Yaxşı illərimin geridə qalması ehtimalını qəbul etmək istəmirəm və lap bu sübütla üzləşsəm belə qəbul etməyəcəm.