Unudulmaz şəxsiyyətlərimiz haqqında - www.big.az Forum\nUnudulmaz şəxsiyyətlərimiz haqqında , Unutmayaq ki,unudulmayaq!!!\nİstifadəçi №: 426\nTəşəkkür ediblər: 755 dəfə\nB.Pünhanın həyatının xronologiyasıZəmanimizin satirik şairi Atababa Seyidəli oğlu Mədətzadə 1948-ci il noyabr ayının 5-də Bakı şəhərində dünyaya göz açıb.1955-ci ildə Məhəmməd Əmin Rəsulzadə qəsəbəsindəki 99 saylı məktəbin birinci sinfinə gedib. 1963-cu il 8-ci sinifi bitirib. Həmin il Bakı Rabitə texnukumuna daxil olub. 1967-ci il iyun ayında texnikumu bitirib, avqust ayında Bakı Metropolitenində mexanik vəzifəsində işləməyə başlayıb. 1968-ci il hərbi xidmətə çağırılıb. Ukraynanın Kiyev şəhərində hərbi xidmətini başa vurub, vətənə qayıdan kimi metroda işini davam etdirib.Metroda işlədiyi ilk vaxtlarda “Metro” qəzetində kiçik həcimli şerləri və qəzəlləri çap olunub. 25-il müddətində həmin yerdə işləyib.1972-ci ildə evləntb. Bir oğlan, bir qız övladı var. Hamı onu Baba çağırsa da dünyaya gələn iki nəvəsi üçün həqiqi mənada baba olub.Baba Pünhan ilk qəzəlini 13-14 yaşında ikən yazıb. Yaradıcılığa lirik qəzəllərlə başlamış, nəzm formasında bir neçə poema, sərbəst şer məhəbbəti ruhlu qəzəllər yazıb yaratmışdır.1990-cı illərdə lirikaya satirik ruh gətirməklə bu gün satirik şair adını almaq əzmini qazanıb. Dövründə baş vermiş haqsızlıqlara qarşı öz mübarizəkar qəzəlləriylə üsyan edir. 2 il müddətində “Zarafat” qəzetində çalışıb. Sonralar “Tək səbr”, “525”, “İmpuls”, “Oxu məni”, “Yeddi gün”, “Azadlıq”, “Şəhriyar”, “Bakı Xəbər”, “Etimad”, “Qətiyyət”, “Politika”, “Olaylar”, “Bakının səsi”, “Dünya”, “Müsavat”, “Qoroskop”, “Dəryaz”, “Arı”, “Ekspress”, “Vəhdət”, “Nəbz” və “Ədalət” qəzetində “Danabaş kəndinin Bakı filialı” rublikası başlığı altında çap olunub.1998-ci il “21-ci gənclik dərgisi”, 1999-cu il “Azərbaycan jurnalı”, 2004-cü il aprel ayında Moskvada bir neçə qəzəli rus dilində tərcümə olunub və “İRS-наследие” Beynəlxalq Azərğaycan jurnalının 2004-ci il İranda çap olunan kitabda onun qəzəlləri də özünə məxsus yer tutaraq çap olunub.1995-ci ildə Hacı Mailin rəhbərliyi ilə təşkil olunmuş “Füzuli məclisi”nə dəvət olunub.1996-cı il “Təzəpir” məscidində təşkil olunmuş yığıncaqda mükafatlar təltif olunarkən, Füzuli məclisinin fəal iştirakçısı kimi “Paklıq” mükafatına layiq görülüb. 1997-ci il fevral ayında “Məşhəd” ziyarətinə gedib.1998-ci il noyabr ayının 5-də “Vahid evi”ndə onun “50” illik yubileyi keçirilib. Həmin il Azərbaycan televiziya “ANS” kanalının “Qulp” verlişinə dəvət alıb. Bu verilişdə “Lirika” rublikasında satirik qəzəllərini oxumaqla xalqla yaxın bir ünsiyyət yaradıb.3 noyabr 2000-ci ildə B.Pünhanın “Acı həqiqət” kitabı ilk dəfə işıq üzü görüb.2000-ci ildə “Az. Jurnalı ” tərəfindən “Hikmət Ziya” adına mükafat alıb. 2000-ci il sentyabr ayında “Yalan çeynəyə- çeynəyə” adlı kitabı çap olunub. Həmin ildə AYİ tərəfindən satirik yazılar üzrə ilin qalibi elan olunub. Və 2000-ci il Həcc ziyarətinə gedib. Gələndən sonra “Mərkəzi Kliniki xəstəxana”sında ürəyi üzərində cərahiyyə əməliyyatı aparılıb. (1991-ci ildə ürəyində geniş əhatəli infarkt olub.)2002-ci ilin avqust ayında şairin “Mən nə dedim ki...” kitabı oxuculara təqdim olunub. 2004-cü il “Kim nə götürdü” adlı kitabını nəşrə çapa verib, kitabın çapına nəzarət edərək demək olar ki, çapdan çıxacaq bütün formasını, yəni tam şəklini görüb.2004 aprel ayının 5-də “Mərkəzi Kliniki xəstəxana”sında ürəyində yenidən “kiçik əməliyyat” aparılıb. 7 apreldə evə gəlib. 8 Aprel səhər tezdən halı pisləşib “koma” vəziyyətinə düşüb. 9-gün komada süni nəfəsvermə ilə saxlanılıb. Aprel ayının 17-si Baba Pünhanın ürəyi süni nəfəsdən imtina edib.Həmin gün ömrü tamamlanıb.Komada ikən sonuncu kitabı çapdan çıxıb. Öz səsi və nəfəsiylə dediyi 17 qəzəl və bir sərbəst şerin yazıldığı disk ölümündən sonra hazır olub.Onun kitablarında çap olunan qəzəllər 278, müxtəlif şerlər 7, felyutonlardan 10-u, 7 bəhri-təvimindən 3-ü və kiçik lətifələri oxucuların nəzərinə çatdırılıb.Məzarı “Kürdəxanı” kəndində, məhəbbəti onu sevənlərin qəlbindədir. Xalq ona “Azərbaycanın haqq şairi” adını verib.Bu adı Baba Pünhan bütün vücudunun vəqhi, ruhunun həqiqətilə yazıb yaratdığı qəzəlləri və sağlamlığını itirmək bahasına qazanıb.Ölməz, həmişəyaşar şairimiz haqqında sizi məlumatlandırmağı özümüzə borc bilirik. Hüsnü Yaqut Seyidəli qızı.8.04.2006 Babaların ən PünhanıBaba Pünhan "Günəbaxan" adamdır. Adam var ayağa baxır, adam var ələ baxır, adam da var başa... Bu kişi günə baxır. Və baxdığını görür... Bu dünyada baxdığını görməkdən pis heç nə yoxdur. Bunu mən bilirəm...Baba Pünhan şairdir, şer yazan deyil. Onun yazdıqlarında ağrı var, onun yazıları ağrayır.Baba Pünhanın səsi də var, amma o oxumur, səsini ucaldır ki, hamı o deyənləri eşidib, özü üçün bir nəticə çıxarsın. Onu heç kim eşitmir...Baba Pünhanın ürəyinə bıçaq dəyib. İndi də, əvvəl də onun ürəyi yaralı idi. Onun ürəyində hər şey var. Şırım da "şram" da. Mənə elə gəlir ki, bir gün Babanın ürəyindəki şırımda gül bitəcək... Və bu gülün qoxusu düzü-dünyanı tutacaq. Hamı deyəcək ki, "buna baxın"", ""buna baxın" Babanın ürəyi çiçəklədi... Nə yaxşı olar... Amma hələ ki, hər zad pisdir. Və bu pisi görən Baba Pünhanın sirri aşkardır. Baba sirri gizlədib, pünhanı aşkar edəndir. Məqamı aşkar olub, gözə görünməyən, əməli sözündən kasıb indikilərin arasında bilirsiniz nə çətindir, pünhan olanı aşkar eləmək?Əsil söz "aysberq" kimidir. Dibi özündən çox dərindədir. Baba sözü əyilib dibdən çıxarır. Ona görə də onun sözü təzə-tər, soyuq və şirindir. Bu sözü qaba töküb içmək də olar, biri-birinə hədiyyə eləmək də...Bizim Baba sözü, daş oynadan daşını oynadan kimi oynadır. Bizim Baba sözdən çəpər hörür. Onun söz evi möhkəmdir, gözəldir. Şəxsən mən bu evdə böyük arxayınlıqla yaşayardım. Amma Baba Pünhanın söz evi yaşamaq üçün deyil, əksinə yaşamamaq üçündür. Çünki Baba irfanı, dərgahı və təcəllanı qoyub, Sabirdən gələn təəssüflə ilk öncə xalqını və insanını düşünür...Amma Baba Pünhan insandan yazsa da sosial deyil. İronik də deyil. O, gülüşün ağlayan yerindən, ağlayanın gülən yerindən gələn bəndədir. Şer taxtında oturub, bəndeyi-bəndaləri suçlayan xandır. Onun səltənətində pis heç nə yoxdur. Çünki bu xanlığın sözü ədalətlidir. Şairin hökmdardan üstünlüyü də elə budur. Onun yaratdığı dünyaya heç bir hökmdar girə bilməz, buna bu hökmdarın ədaləti çatmaz.Babanın şerlərində xilas anı "axır zaman imamla", bu günün xilası öz mənliyimizlə səciyyələnir.Baba Azərbaycanın özünü və biz qəribə "Azərbaycanlıları" çox sevir. O bu düzümü yazanı da, pozanı da görür. Babadan yaxşı "qarovulçu" çıxardı. Onun sevmədiyi bircə mərəz var. Qeyri səmimilik və yalan.Baba Pünhan silahdır, atır. Bir gün işdir-şayət, kim isə onunla oynamaq istəsə, atar, yəni açıla bilər. Azərbaycan Baba Pünhanındır. Çünki Baba Pünhan Azərbaycanındır.Şer onun mənəvi dəstəmazıdır. Onun adı həm həcidir, həm Babadır. Amma bütün bu adlar hələ tam Baba Pünhan deyil. Çünki ad hələ insanın özü deyil. Adı əməl ad eləyir.Baba iş adamıdır. Onun işi şer yazmaqdır. O bu şeri yazır. Bizim işimiz isə bu şeri qanmaqdır... Görəsən biz bu şerləri qana bilirikmi?\nTəşəkkür ediblər:@ZAUR_DERVISH@, Ashiqi Movla, SENSİZEM, 3 səhifə < 1 2 3 >\nTam Adı\tHəsən bəy MəlikovDoğum Tarixi\t1837Doğum Yeri\tGöyçay ZərdabÖlüm Tarixi\t1907Ölüm Yeri\tBakıÖlüm Səbəbi\tiflic olubHəyatıHəsən bəy Məlikov (Zərdabi) 1837-ci il iyunun 28-də keçmiş Göyçay qəzasının Zərdab kəndində anadan olmuşdur. Həsən bəy ilk təhsilini mollaxanada almış, sonra Şamaxı qəza məktəbində oxumuş, orta təhsilini isə Tiflisdə tamamlamışdır. 1861-ci ildə Moskva Universitetinə daxil olan Həsən bəy Zərdabi dörd il sonra həmin universitetin təbiyyət-riyaziyyat fakültəsini bitirmişdir.Ali təhsil ocağında oxuduğu müddətdə Həsən bəy tələbələr arasında xüsusi olaraq seçildiyinə görə fakültəni əla qiymətlərlə başa vurduqdan sonra elmi iş üçün universitetdə saxlanılmışdır. Lakin vətəninə, doğma Azərbaycanına olan sonsuz məhəbbəti, xalqına, millətinə xidmət etmək arzusu bu gənc, perspektivli müəllimi Azərbaycana çəkib gətirdi. Bir müddət Tiflisdə qulluq edəndən sonra Qubada məhkəmədə işləyən Zərdabi daha sonra Bakıya gələrək burada rusca orta məktəbdə təbiətdən dərs deməyə başladı.Gündəlik həyatında və işində xalqla sıx bağlı olan Zərdabi asudə vaxtlarını xalq arasında keçirir, uşaqları və yeniyetmələri elmə, mədəniyyətə, maarifə həvəsləndirirdi. Onun apardığı təbliğatın köməyi ilə Bakı gimnaziyasında oxuyan tələbələrin sayı az bir zamanda xeyli çoxalmışdı.O zaman Azərbaycanın mərkəzi şəhəri kimi Bakının sürətli inkişafı milli mətbuatımızın yaranması zərurətini doğurdu. Doğma ana dilində qəzetə böyük ehtiyac olduğunu dərk edən Həsən bəy Zərdabi qəzet çap etmək üçün hökumətə müraciət etdi. Bununla əlaqədar böyük mütəfəkkir İstambuldan hürufat gətirtdi və nəhayət, xeyli zəhmətdən, əzab-əziyyətdən sonra 1875-ci ilin 22 iyulunda Bakıda qubernatorun mətbəəsində Azərbaycan dilində "Əkinçi" qəzetinin nəşrinə müvəffəq oldu. Bu mətbu orqanla milli mətbuatımızın əsası qoyuldu.1875-ci ilin 22 iyulundan 1877-ci ilin 29 sentyabrına qədər çapını davam etdirən "Əkinçi" ayda iki dəfə 300-400 tirajla nəşr olunurdu. Bu illər ərzində qəzetin 56 nömrəsi çıxmışdır. "Əkinçi" qəzetində Nəcəf bəy Vəzirovun, Əsgər ağa Goraninin Moskvadan, Məhəmmədtağı Əlizadə Şirvaninin Şamaxıdan, Heydərinin Dərbənddən göndərdikləri məktublar, Seyid Əzim Şirvaninin şeirləri və Mirzə Fətəli Axundovun "Vəkili-naməlumi millət" imzası ilə məqalələri dərc olunurdu. Həsən bəy Zərdabinin yaratdığı "Əkinçi" qəzetinin dəsti-xətti əsasən bir ideya üzərində qurulmuşdu. Zərdabi və onunla birlikdə bu qəzetdə çalışan bir sıra maarifpərvər, demokratik naşirlər Şərqin geriliyini, ətalət və süstlüyünü həqiqi azadlığın olmamasında görürdülər. Onlar öz sözlərini dolayı yolla olsa belə, bu qəzet vasitəsi ilə xalqa çatdıra bilirdilər. O dövrdə xalqın başa düşəcəyi sadə dildə yazılan bu qəzetdə belə fikirlərin səslənməsi təbii ki, Azərbaycanı əsarət altında saxlayan imperiya məmurlarını ciddi narahat edirdi.İlk mətbu orqan kimi "Əkinçi" öz əsas ideyasına uyğun olaraq incəsənət və ədəbiyyata da aid yeni demokratik tələblər irəli sürürdü. Azərbaycanın böyük dramaturqu Nəcəf bəy Vəzirov köhnə şerlərlə yanaşı, şairləri müasir həyatdan yazmağa, xalqı cəhalət və qəflət yuxusundan ayıltmağa, müasir ruhda tərbiyə etməyə çağırırdı. Bununla Zərdabinin səsinə Azərbaycanın bir çox görkəmli, maarifpərvər insanları səs verirdi. Təbii ki, bu cür demokratik məqalələrindən sonra çarizmin diqtəsi ilə özlərini "ziyalı" sayan bəzi üzdəniraq insanlar yerbəyerdən "Əkinçi"nin üzərinə hucuma keçdilər. Nəhayət, 1877-ci il sentyabrın 29-da "Əkinçi" öz nəşrini dayandırmağa məcbur oldu. Milli mətbuatımızın ilk qaranquşu olan bu qəzet iki illik ömür yaşasa da xalqın milli və müasir ruhda tərbiyə olunmasında çox böyük rol oynadı. Maarifçi və demokratik ideyaların carçısı olan "Əkinçi" realist ədəbiyyatımızın inkişafında müstəsna xidmətlər göstərdi. Məhz buna görə də belə tərəqqipərvər qəzet mürtəce, işğalçı bir rejimin əsarəti altında çox yaşaya bilmədi.Beləliklə, 1880-cı ildən başlayaraq Həsən bəy doğma kəndi Zərdabda yaşamağa başladı. O, kənd təsərrüfatı sahəsində kəndlilərə yaxşı məsləhətlər verir, məqamı yetişəndə yerli camaata öz maarifpərvər, demokratik ideyalarını da çatdırırdı. Bakıdan kənarda yaşamasına baxmayaraq Zərdabi yenə də mətbuatda fəal iştirak edirdi. Belə ki, 1880-1890-cı illərdə naşirin Bakıda və Tiflisdə çıxan "Ziya", "Kəşkül", "Kaspi", "Novoye obozreniye" və s. qəzetlərdə Azərbaycan və rus dillərində çoxlu elmi-kütləvi məqalələri nəşr olunmuşdur.Həyatının son illərində Zərdabi Bakı şəhər Dumasında maarif şöbəsində rəsmi vəzifədə çalışaraq Bakı və ətraf kəndlərdəki məktəblərə başçılıq edirdi. 1906-cı ildə Bakıda keçirilən Azərbaycan müəllimlərinin birinci qurultayında fəal nümayəndələrdən biri də qocaman maarif xadimi, görkəmli mütəfəkkir Zərdabi olmuşdur.Gərgin elmi fəaliyyətlə məşğul olan Həsən bəy Zərdabi həddindən artıq işləyib özünü yorduğu üçün iflic xəstəliyinə tutuldu və 1907-ci il noyabr ayının 28-də vəfat etdi. O, 1907-ci ildə köhnə Bibiheybət məscidinin yaxınlığında dəfn olunsa da, 1937-ci ildə həmin ərazi dağıdılıb. Mərhumun sümükləri bir-neçə il evdə ailəsinin yanında qalıb. Nəhayət, Həsən Bəy Zərdabinin 50 illik yubleyi qeyd olunarkən onun sümükləri Fəxri Xiyabanda dəfn olunub. Daxiliyyə Əkinçi qəzetinin bina olmağının səbəblərindən o qəzeti çap etmək barəsində göndərdiyimiz elamnamədə danışdıq. Əlbəttə o səbəblərdən savay buna qeyri səbəblər də çoxdur. Amma onları bura da ismən aldatmaq məqdur (mümkün) deyil. Ona görə o səbəblərdən danışmağı lazım bilməyib xahiş edirik bu УƏkinçiФ qəzetinin əvvəlinci nömrəsində o qəzetin məzmunundan goftügu edək. УƏkinçiФ qəzentində bu aşağıda adlanan fəsillər olacaqdır. Əvvəlinci fəsil daxiliyyə olacaqdır, yəni qəzetin münşisinin öz tərəfindən yazılan şeylər olacaqdır. İkinci fəsildə əkin və ziraət xəbərləri olacaqdır, yəni bizim ya qeyri-vilayətlərdə olan əkinlərdən, onları əkib-becərməkdən, onları əkib-becərən vaxtda işlənən əsbablardan (alətlərdən), əkin yerin şüxmа etməkdən, əkin yerini qüvvətli etməkdən ötrü o yerə qeyri şeylər qarışdırmaqdan, xülasə, əkindən və əkini biçib, götürüb, qurudub, döyüb saxlamaqdan danışıq olacaqdır.а Həmçinin bu ikinci fəsldə maldarlıqdan və mallardan əmələ gələn şeylərdən danışıq olacaqdır, yəni bizim və ya qeyri-vilayətlərdə nə qism mallar saxlamaqdan və ya nə tövr saxlamaqdan və onlardan əmələ gələn şeyləri nə tövr yaxşıraq əmələ gətirməkdən danışıq olacaqdır. Üçüncü fəsildə elm xəbərləri olacaqdır, yəni elm və ya imtahan yolu ilə aşkar olan, məsələn, insanın bədəninə və malına nəfi olan xəbərlərdən danışıq olacaqdır. Dördüncü fəsildə təzə xəbərlər olacaqdır və bu təzə xəbərlər bir neçə qism olacaqdır. Əvvəla, ticarət xəbərləri olacaqdır, yəni bizim vilayətimizdə və ya qeyri-vilayətlərdə bir şey, məsələn, buğda filan şəhərdə ya filan kənddə nə qiymətə və nə tövr satılmaqdan xəbər veriləcəkdir. Saniyən,а bizim Rusiya dövlətinin və qeyri-dövlətlərin politika xəbərlərindən danışıq olacaqdır, yəni padşahların və onların vüzəralarının aralarında olan danışıqlardan və dövlətlər arasında olan cənglərdən xəbər veriləcəkdir. Salisən, Rusiya dövləti tərəfindən öz tabelərinə sadir olan hökmlərdən xəbər verəcəkdir. Rabeən, bizim kənd sudlarında ya miravoy sudda və ya okrucnoy sudda qət olan işlərin ümdəsinin qətnaməsi olacaqdır. Xamisən,а yuxarıda zikr olan xəbərlərdən savayı, hər bir vilayətdə aşkar olan məşhur naxoşluq ya yanqu, ya oğurluq və ya qeyri-qism xəbərlərdən danışıq olacaqdır.аа аааа Bu məzmunda qəzeti müsəlmanlar üçün vacib bilib onun zəhmətini və zərərini qəbul edib, başlayırıq və müsəlmanların anlıyan və pişrov (qabaqcıl) kəslərindən iltimas edirik ki, xalqa bu qəzeti oxumağa mane olmasınlar, bəlkə, səy etsinlər ki, onu oxuyan çox olsun. Bu təvəqqei anlıyan kəslərdən elədiyimizə səbəb odur ki, bizə məlumdur bizim müsəlmanlar həmişə öz anlıyan kəslərini əziz tutub, onların sözlərinə əməl ediblər. Əlbəttə, anlıyan və pişrov kəslərə lazımdır ki, xalqın bu etibarına xəyanət etməyib onun gözləri açılmağa səy və guşeş etsinlər. Dünya bir şeydir ki, həmişə dövran edir və insan bu tövr dünyanın gərcişinə görə gərək habelə öz rəftarını da dəyişdirsin, necə ki, məsəldir deyərlər zəmanə dəyişilməyi, əlbəttə, hər anlıyan kəsə məlumdur və bu tövr zəmanənin dəyişilməyi bizim ilə deyil, həmçinin biz qadir deyilik ki, zəmanəni dəyişilməkdən saxlayaq. Ol kəslər ki, həmişə bizə etibar edib bizim sözlərimizə əməl ediblər, zəmanə dəyişildiyinə görə gün-gündən tərəqqi edib irəli gedirlər. Onların belə irəli getməyinə mane olmaq, yəni onları keçən zəmanənin qaydası üzrə saxlamaq məsləhət deyil, ona görə ki, yolu onlar bizsiz də gedəcəkdirlər. Pəs bizim anlıyan və pişrov kəslərə eyni məsləhətdir bu yolu onlar ilə bir yerdə getsinlər, ta ki, onların tez tərəqqi etməyinə səbəb olsunlar və buna görə gələcəkdə həmçinin onlara pişrov olsunlar. Rusiyada əvvəlinci türk qəzeti Dünyada ittifaq olmasa, heç bir cəmiyyət işi bina tutmaz. Bizim sabiq cəmiyyəti-xeyriyyə bina tutmadığından, teatr oynanan otaq boş qaldığından aşkar oldu ki, müsəlman qardaşlarımızı bir yerə cəm edib, zəmanəyə müvafiq məktəbxanalar açdırıb, küçə və bazarlarda qalan uşaqları oxutmaq olmayacaq. Elmsiz də bu zəmanədə dolanmaq mümkün deyil. Ələlxüsus, bizim yerlərdə ki, qonşularımız elm təhsil edib günü-gündən irəli gedir, bizim əlimizdə olan mülkü malımıza sahib olurlar və bir az vaxtdan sonra biz onlara rəncbərlik edib, onların malını daşımaqdan ötrü kirəkeşlik edəcəyik. ааааа Belədə nə qayırmalı? Hər kəsi çağırıram gəlməyir, göstərirəm görməyir, deyirəm qanmayır. Axırda gördüm ki, onları haraylayıb çağırmaqdan, onlara deməkdən başqa qeyri əlac yoxdur. Olmaz ki, mənim sözümü eşidənlərdən heç bir qanan olmasın! Necə ki, bir bulağın suyunun altına nə qədər bərk daş qoysan, bir neçə ildən sonra o su tökülməkdən o bərk daş mirur ilə əriyib deşilir, аhabelə söz də, ələlxüsus doğru söz, mirur ilə qanmazın başını deşib onun beyninə əsər edər. Belədəа mən onları necə görüm və görmək mümkündürmü? Hər kəs öz qara sandığının üstə oturub onun içində olana səcdə edir və sandığı doldurmaq fikrindədir.а Amma ətrafda müsəlman qardaşlar bir-bir düşmənimiz əcdahanın ağzına düşüb yox olduğunu görməyir və görmək də istəməyir. ааааааBelədə qəzet çıxarmaqdan savayı bir qeyri-əlac yoxdur ki, kağızın üstə yazılmış doğru sözlər qapı-pəncərələrdən o iman mənzillərinə çata bilsin. Heç olmaz ki, doğru söz yerdə qalsın.а Hər ildə on qəzet oxuyandan birisi oxuduğunu qansa, onların qədəri ilbəil artar. Axırda o bənd ki, suyun qabağını kəsmişdi və suyu axmağa qoymurdu rəxnə tapar və su mirur ilə bəndi uçurub aparar.а Sonra düşmənin düşmənliyi, dostun dostluğu və dost göstərən doğru yolun doğru olmağı aşkar olar. ааааа Bəs qəzeti necə çıxardım?а Pul yox, çapçı yoldaşı yox, kitabxana yox, hürufat yox, əmələ yox. 1-2 yüzdən artıq oxuyan da olmayacaq. Dövlət tərəfindən izin almaq da ki, bir böyük bəladır. ааааа Bizim qubernator mütəvəffi general Staroselski, doğrudur xalis rus idi, amma övrəti gürcü qızı idi. Ona görə Qafqazın yer əhlini artıq dost tuturdu. Mən ona dərdimi deyəndən sonra məsləhət gördü ki, qəzetin adını УƏkinçiФ qoyum ki, guya, məhz əkin və ziraətdən danışacaq və özü də boynuna çəkdi ki, senzorluğu qəbul eləsin. Bu tövr ərizə verib izin aldım. ааааа Çünki o vaxtda yazı-pozu şikəstə xətti ilə olurdu və basma xəttini oxuyan yox idi vəа tamam Rusiyada işlənən hürufat çox yaman idi, ona görə mənə məsləhət elədilər ki, qəzeti daş basması ilə (litoqrafiya) basdırım.а Mən buna razı olmadım. Çünki litoqrafiya ilə çıxan qəzet həftədə bir və ya iki dəfə çıxa bilir. Amma mənim ümidim var idi ki, sonra qəzeti hər gündə çıxarım və bir də Osmanlı və İran məmləkətlərində o vaxtda qəzetlər çıxırdı və onlar da hürufat ilə basılırdı və daş üstə çıxanlar da sonralar hürufat ilə basılacaqdı. ааааа Belədə yaxşı olardı ki, işin binasından oxuyanları basma xəttinə öyrədim ki, sonra dübarə zəhmət çəkib onları təzədən basma xəttinə öyrətmək lazım olmasın. O vaxtda Bakıda iki basmaxana var idi. Onların birisində ki, Qubernski Pravleniyanın idi, bircə müsəlman hürufatını alayarımçıq düzən Minasov adlı erməni var idi. Onu götürdüm danışdırdım. Söz verdi ki, nə qədər hürufat düzən lazım olsa, öyrədib mənim qəzetimdə işlədər. Sonra fikrə getdim ki, yaxşı hürufatı haradan alım? Rusiyada, doğrudur, yaxşı hürufat yox idi, amma qəliblər qayırıb, təzə hürufat tökdürmək mümkün idi. İş burasındadır ki, təzə qəliblər qayırdan kargahçı 5-10 puddan ötrü onları qayırmağa razı olmazdı. O vaxtda İstambulda olan bizim şirvanlılar ilə mənim irsal-mərsulum var idi. Onların yazmağından bilirdim ki, orada bizim türk dilində bir neçə qəzet çıxır. Hətta onlardan gündə çıxanı da var. Ona görə lazım bildim ki, gedib İstambulu da ziyarət edim və orada işlənən yaxşı hürufatdan 5-10 pul alım gətirim. ааааа 1875-ci sənənin iyul ayında gedib İstambulda 10 pud hürufat alıb, avqust ayında qayıdıb gəldim. Hürufat qışda gəlib çatdı. Əlahiddə basmaxana açmağa pulum olmadı. Ona görə Staroselski mənim hürufatımı Qubernski Pravleniyanın basmaxanası üçün satın aldı. Kağız və qeyri mayəhtacı hazırlayıb УƏkinçiФ qəzetini çıxarmağı 1875-ci sənənin iyul ayının 22-də başladım. İyul ayına qəzetin açılmasını salmaqdan muradım o idi ki, zikr olan Minasovdan başqa, türk hürufatı düzən tapılmadı. O da bircə bacısı oğlunu gətirib, yanında şagird saxladı. Belə labüd qalıb mən özüm də ona gərək kömək edərdim. Basmaxana hər nömrəni bir kiçik vərəq üstə hər səfər 1000 vərəq basmaqdan ötrü məndən 15 manat istədi. Hesab çəkib gördüm ki, qəzeti hər iki həftədə bir dəfədənt artıq çıxara bilmərəm. Qəzet çıxarmaq elamnaməsini novruzda paylamışdım və Qafqazın tamam şəhərlərinə və böyük kəndlərinə də göndərmişdim. İyul ayınacan 100 müştərim var idi ki, hərəsindən 3 manat, cümlətanı 300 manat vüsul olmuşdu. Qubernator naçalniklərə hökm yazdı ki, hər kəndin yüzbaşısı qəzet alsın. Bu tövr ilə 300 də müştərim artdı ki, cümlətanı 1200 manata qədər qəzet satılmaqdan vüsul oldu. Qəzeti əldə satdırmaq və elamnamə basdırmaq da ki, o vaxtda yox idi, qəzeti 8-9 yüzə qədər basdırdım. Onun 400-nü müştəri olanlara və artığını Bakının küçə və bazarlarında paylatmaqdan savayı, qeyri şəhərlərə də müftə göndərirdim ki, qəzeti oxumağa adət eləsinlər. ааааа Əvvəlində nömrələri çıxarmağınа zəhməti çox artıq oldu. Yayda şagirdlərim Bakıdan evlərinə getmişdilər. Mən tək qalmışdım və bir də Minasov ömründə qəzet işi görməmişdi və çox ağır işləyirdi. Ona görə özüm yazırdım, hürufatı düzməyinə kömək edirdim, qələtlərini düzəldirdim. Əvvəlinci yarım ili, yəni yanvarın birinəcən 500 manata qədər zərər elədim. Amma müştərilərimin qədəri yüzdən üç yüzə qədər artdı. O ki, yüzbaşılardı, naçalniklər onlara qəzeti vaxtında göndərmədiyinə onların qədəri azaldı. аааа Yanvarın 1-dən 400-ə qədər müştərim var idi, üç manatdan. Novruzdan sonra qəzetin vərəqlərini böyükləndirdim və o ilin payızında qəzeti həftədə bir dəfə çıxartdım. Çünki yazıçı yoldaşlarım günü-gündən artırdı və Minasov öz bacısı oğlu ilə işə artıq öyrənmişdi. İl qurtaranda hesabını çəkib gördüm ki, 1000 manata qədər zərərim var. Üçüncü, 1877 sənədə yüzbaşılardan savayı 400-ə qədər müştərim var idi. Mənim əvvəlinci köməkçilərim şagirdlərim idi. Onlar yazmaqdan savay qəzeti müftə paylamağa, poçta verməyə də kömək edirdilər. Onların hamısı qəzet oxumaq ilə yazıb-oxumağı öyrənmiş idilər və öz vətən dilində qəzeti görəndə çox şad olurdular. O günü onlar üçün bir böyük bayram olurdu. аааа УƏkinçiФnin əvvəlinci bədbəxtliyi qubernator Staroselski Bakıdan getməyi oldu. Ondan sonra vitse qubernator bir yoğun senzor oldu. İkinci və böyük bədbəxtliyi osmanlı davası başlanmağı oldu. ааааа Nə qədər osmanlı davası başlanmamış idi, bir tövr bu yoğun ilə yola gedirdim. Elə ki, dava başlandı, özləri rus olmayan, amma rus dövlətinə ixlas göstərmək istəyənlər əz cümlə bu yoğun hər bir cəhətdə artıq diqqət edib qəzet çıxarmağı düşvar elədilər. УƏkinçiФyə ixtiyar vermişdilər ki, siyasi xəbərləri qeyri qəzetlərdən çap eləsin. Amma onların birisini də çap etməyə qoymadılar və bir tərəfdən də müştərilərimiz dava xəbəri istəyirlərdi. Senzordan təvəqqe elədim ki, özü qeyri qəzetlərində siyasi xəbərləri də göstərsin ki, hansıları çap etmək mümkündür. Ona da razı olmayıb, izin verdi ki, dövlət tərəfindən hər gündə gələn telləri çap edim. Əlbəttə, həftədə bir dəfə çıxan qəzetdə bir həftənin müddətində gələn tellərin hamısını çap etmək mümkün deyil idi. Çünki hər gündə 2-3 yüz sətrə qədər tel gəlirdi və onlardan seçib lazım olan qədərini də basdırmağa qoymadılar. Xülasə, siyasi xəbərləri basmaq mümkün olmadı və müştərilər məndən çox narazı oldular. аааа Müsəlmanların düşmənləri ki, Staroselskinin vaxtında bir iş görə bilmirdilər, hər tərəfdən УƏkinçiФnin üstə tökülüb onun bağlanmağına səy etdilər. Candarma polkovnikinə hər gündə məndən və УƏkinçiФdəçn adsız danoslar göndərdilər. Candarma tərəfindən mənim üstümə qarovulçular qoyuldu. Onların birisi mənim rus qulluqçumun qardaşı adına gecələr mənzilimin içində yatırdı. Birisi də küçə qapısında durub mən hər tərəfə gedəndə məni aparıb-gətirirdi. O vaxt mən hər gecə 1-2 saat kluba gedib bilyard oynayırdım və candarma polkovniki də bəzi vaxtda mənim ilə oynayırdı. Onunla belə həftədə bir neçə dəfə o polkovnik məni apardıb məndən cavab istəyirdi ki, doğrudurmu filan günü axşam filankəslərin yanına gedib, filan sözü demisən. Mən cavabа verirdim ki, filan saatda səninlə bilyard oynayırdım. Deyirdi ki, mən özüm də yaxşı bilirəm, amma neyləyim, zakon belədir, gərək xəbər alım. Belə danosları bircə candarmaya versəydilər yenə dərd yarı idi, amma onları vəzirlərə, sərdara və qeyrilərə də göndərirdilər ki, onların cavablarını yazmaqdan biçarə candarma yorulmuş idi. Amma bununla belə mən qəzeti vaxtında çıxardırdım. аааа Elə ki, Dağıstanda şuluqluq başlandı, УƏkinçi!Фnin günü dəxi artıq qara oldu: bir gün Nəcəf bəy Vəzirovun məqaləsini ki, Moskvadan göndərmişdi, vermişdim düzməyə. Məqalədə bir dərviş bazarda dükanların qabağında qəsidələr oxuyub onları elm təhsil etməyə çağırırdı. Senzor qol çəkib çap olmağa izin vermişdi. Qəzet çap olub paylanandan sonra qubernatorun hökmünə görə o nömrəni bağlayıb məni istədilər. Gedib gördüm ki, mənim Minasovum ordadır. Qubernator buyurdu ki, Minasov deyir ki, dərvişin sözlərinin qeyri mənası var. Ona görə nömrəni bağlayıb sənə hökm edirəm ki, bir qeyri nömrə çap edəsən. Cavab verdim ki, qeyri nömrə çıxarda bilmərəm. Mən gedəndən sonra qubernator özü bir nömrə çıxardıb paylatdı. Çünki nömrə mənim adımdan çıxmışdı, mən təvəqqe elədim ki, dəxi mənim adımdan qəzet çıxarmasınlar. аааааBu tövr mən istəyirdim qəzeti vaxtilə bağlayıb dava qurtarandan sonra çıxardım. Amma müsəlmanların düşmənləri əl çəkmirdilər. Bir gün gimnaziyanın direktoru mənə məlum elədi ki, sərdarın hökmünə görə Yekaterinodar şəhərinin gimnaziyasına müəllim gedəm. Ona görə mən ərizə verib qulluqdan çıxdım. Çünki mən Bakıdan çıxıb müsəlman işlərindən kənar olmağı özüm üçün ölüm hesab edirdim. Dava qurtardı, amma mənim Bakıda qalmağım müşkül oldu. Padşahlıq qulluğuna məni götürmədilər və bakılılardan heç kəs məni qulluğa götürmədi. 1-2 yerdə cəmiyyət qulluğuna girmək istədim, amma məni seçkidən qaraladılar və qaralayanlar da Bakı müsəlmanları oldu ki, orada xaricilərdən intixab etdilər. Belədə mən də ki, УƏkinçiФni dəxi çıxarda bilmədim, hətta Bakıda da qala bilməyib öz kəndimizə köçübа getdim.\nİsmarıcı redaktə etdi Jurnalist_89 - 13.11.2008, 19:42\nTam Adı\tZəlimxan Yusif oğlu YaqubovDoğum Tarixi\t1950Doğum Yeri\tGürcüstan Bolnisi KəpənəkçiHəyatıYaqubov Zəlimxan Yusif oğlu (Zəlimxan Yaqub) — Azərbaycan xalq şairi, ictimai xadim - 1950-ci il yanvarın 21-də Borçalının Bolnisi rayonunun Kəpənəkçi kəndində anadan olmuşdur. ADU-nun Kitabxanaçılıq fakültəsində təhsil almışdır (1967-1972). «Yazıçı» nəşriyyatında redaktor və poeziya şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır, 1995-2005-ci illərdə Milli Məclisin üzvü olmuşdur.Məmməd Araz ədəbi mükafatı (1995) ilə, "Şair harayı", "Vətən yaralar", "Sizi qınamıram" və "Ziyarətin qəbul olsun" kitabına görə H.Z.Tağıyev adına mükafatla (1995), «Şöhrət» ordeni və Gürcüstan Respublikasının "Şərəf" ordeni ilə təltif edilmişdir. 1983-cü ildən AYİ-nın üzvüdür.KitablarıŞair harayıVətən yaralarSizi qınamıramZiyarətin qəbul olsunOd aldığım ocaqlar 1986Mən sənin qəlbinə necə yol tapım 2003Böyük ömrün dastanı 2004Qayıdaq əvvəlki xatirələrə 2004\nİsmarıcı redaktə etdi Jurnalist_89 - 31.12.2008, 11:08\nBu mövuda Əbülfəz Elçibəy dühasının, çəxsiyyətinin böyüklüyü haaqında söhbət açmaq istəmirəm.Zatən onu azdan çoxdan tanıyan insalar bu böyük ürəyə sahib olan insanın öz xalqı üçün əlindən gəldiyi qədər necə xidmət etdiyini bilirlər.Mən bu mövzuda "Böyük bəy " ləqəbi ilə yaddaşlarımıza iz salan Əbülfəz bəy Elçibəyin elmi əsərlərini siz gənclərimizə təqdim etmək istəyirəm .Bəyin yazdığı əsərlər Azərbaycan xalqı üçün zəngin elmə və ədəbi irsdir .XAHİŞ edirəm biganə qalmayaq !Xalqı üçün çalışan insanlara biganə qalsaq " BİZ DƏYƏR BİLƏN XALQIQ " deməyə haqqımız yoxdur ! Beləliklə buyurun :İlk kitabın adı :AZƏRBAYCANDAN BAŞLAYAN TARİX İnanın bu kitabı oxuduqca bilmədiyiniz çox tarixi məqamları , Azərbaycanın tarixdə rolunu öyrənəcəksiz Buyurun !!!http://www.tebrizinsesi.com/new/ts-docs/El...slayanTarix.pdfP.SBU hələ son deyil!Bu kitabı oxuyun ! İnşaAllah bəyin başqa kitablarını da yerləşdirəcəyəm !\nTürk oğlu türkəm\nŞəhər: Odlar Yurdu- Azərbaycanım.\nİstifadəçi №: 873\nTəşəkkür ediblər: 452 dəfə\nTam adı - Cabir Mirzəbəy oğlu NovruzovDoğuldiğu yer- Xızı rayonu Upa kəndiDoğulduğu tarix- 1933 cü il mart ayının 12 [/b] Cabir Novruz 1933-cü il mart ayının 12 də Xızı rayonunun Upa kəndində anadan olmuşdur.Orta məktəbi bitirdikdən sonra Mirzə Ələkbər Sabir adına pedaqoji Texnikomda təhsil almış və 1952-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universtetinin jurnalistika fakültəsinə daxil olmuşdur.Cabir Novruzun poeziyası XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatının parlaq səhifələrini təşkil edir.Onun əsərlərində Milli irsimizin zəngin ənənələri müasir ədəbi cərəyanların tələbləri ilə ülvi şəkildə birləşir.Ədəbiyyat aləminə gəldiyi ilk illərdən şair yüksək bəşəri -mənəvi dəyərləri tərənnüm edənşerləri ilə oxucu məhəbbəti qazanmışdır.Onun qələmindən çıxan lirik poeziya nümunələri və epik lövhəli əsərlər bədii səviyyəsi, mövzu rəngarəngliyi ilə seçilir.Onun sözlərinə bəstələnmiş çoxsaylı mahnılar musiqisevərlər tərəfindən həmişə böyük rəğbət və sevinclə qarşılanmışdır.Cabir Novruz yaradıcılığı vətənpərvərlik və mübarizlik ruhunun aşılanmasa mühim xidmətlər göstərmişdir.Vətənin taleyi üçün narahatlıq hissinin xas olduğu Cabir Novruz poeziyasının başlıca mövzuları Azərbaycançılıq ideyaları ilə sıx bağlı olmuşdur.Şairain poetik təfəkkürü onun lirikasının tarixiliyini qüvvətləndirmiş və bu poeziyanə daha həyati etmişdir.Şairin ədəbi və ictimai həyatı da yüksək qiymətləndirilmişdir.O " Əməkdar incəsənət xadimi", " Xalq şairi" fəxri adlarına, orden və mükafatlara layiq görülmüşdür.Şair 1995-ci ildə Azərbaycam Milli Məclisinin deputatı seçilmişdir.Ədəbiyyatımızın görkəmli nümayəndəsi Cabir Novruz 2002-ci ildə dekabr ayının 12-də ömrünün 70-ci ilində vəfat etmişdir.[/b]\nmaraqlidr saymaqnan qutarmz olmez sexsiyetlerimizi sagolun ki bu haqda melumat yazirsiz\nİstifadəçi №: 1579\nTəşəkkür ediblər: 273 dəfə\nBu gün xalq şairi Bəxtiyar Vahabzadə vəfat etdi.ALLAH RƏHMƏT ELƏSİNBəxtiyar Vahabzadə Mahmud oğlu 1925-ci ildə Şəkidə doğulmuş, 1934-cü ildə ailəsi ilə bərabər Bakıya köçmüşdür. 1942-ci ildə orta məktəbi bitirib, Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakultəsinə daxil olmuş, 1947-ci ildə həmin fakultəni bitirib universitetin nəzdində aspiranturaya qəbul olunmuşdur.1951-ci ildə "S.Vurğunun lirikası" mövzusunda namizədlik, 1964-cü ildə isə "S.Vurğunun həyat və yaradıcılığı" mövzusunda monografiyasını mödafiə edib, filoloji elmlər doktoru alimlik dərəcəsini almışdır.Bəxtiyar Vahabzadə bədii yaradıcılığa ikinci cahan müharibəsi illərində başlamış, 1945-ci ildə Yazıçılar İttifaqının üzvlüyünə qəbul olunmuşdur. Məhsuldar bədii yaradıcılıqla yanaşı, B.Vahabzadə 40 ildən artıq Universitetdə dərs demiş, 1990-ci ildən təqaüdə çıxmışdır. 1980-ci Azərbaycan Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilmişdir.B.Vahabzadə 70-dən artıq şer kitabının, 2 monoqrafiyanın, 11 elmi publisist kitabın və yüzlərlə məqalənin müəllifidir. Bakı Akademik Dövlət Dram Teatrının səhnəsində onun "Vicdan", "İkinci səs", "Yağışdan sonra", "Yollara iz düşür", "Fəryad", "Hara gedir bu dünya ?", "Özümüzü kəsən qılınc", "Cəzasız günah", "Dar ağacı" pyesləri tamaşaya qoyulmuşdur. O, tarixi və müasir mövzuda 20-dən artıq iri həcmli poemanın müəllifidir. O, 1974-cü ildə əməkdar incəsənət xadini, 1975-ci ildə respublika, 1984-cü ildə isə SSRI Dövlət Mükafatı laureatı adlarına laik görülmüşdür. 1985-ci ildə ona "Xalq şairi" adı verilmiş, 1995-ci ildə isə Azərbaycan xalqının milli azadlıq uğrunda mübarizəsində xəsusi xidmətlərinə görə "İstiqlal" ordeni ilə təltif edilmişdir.B.Vahabzadənini şerləri obrazların kamilliyi, bədii vasitələrin məasirliyi və orijinallığı ilə seçilir. Onun bütün əsərlərində dünyaya fəlsəfi baxış əsas yer tutur.Son 30-40 ildə Azərbaycan ədəbiyyatında B.Vahabzadə qədər ümumxalq məhəbbəti qazanmış ikinci bir şairin adını çəkmək çətindir.Bədii, elmi, publisistik yaradıcılığını ictimai-siyasi fəaliyyətlə üzvi surətdə əlaqələndirən B.Vahabzadə 5 dəfə Azərbaycan Ali Sovetinə millət vəkili seçilmişdir (1980-2000).O, hələ 60-cı illərdən başlayan mili azadlıq hərəkatının öncüllərindən biri olmuşdur. 1959-cu ildə yazdığı "Gülüstan" poeması ilə iki yerə parçalanmış Azərbaycanın tarixi faciəsini dilə gətirmiş, rus və fars imperiasının pənçəsi altında inləyən Azərbaycan xalqının azadlıq və istiqlal uğrundakı ədalədli mübarizəsinə qoşulmuşdur.Bu poemaya görə 1962-ci ildə şair "Millətçi" damğası ilə Universitetdən çıxarılmış, yalnız 2 ildən sonra yerinə qaytarılmışdır. Sovet rejimində milli varlığı tapdanan, hər cür məhrumiyyətlərə məruz qalan millətin dərdlərini rəmzlər və müxtəlif ədəbi üsullarla ifadə itmiş, iri həcmli poemaları və pyeslərində hadisələri ya tarixə, ya da başqa ölkələrə keçirərək öz millətinin dərdlərini dilə gətirmişdir. Birbaşa Sovet diktaturasını ifşa edən əsərlərini isə şair, Sovetlər İttifaqı dağılandan sonra "Sandıqdan səslər" başlığı altında nəşr etdirmişdir. Azərbaycan dilində kitablar1- "Mənim dostlarım", Azərnəşr, 19492- "Bahar", "Gənclik", 19503- "Dostluq nəğməsi", "Gənclik", 19524- "Ədəbi heykəl", Azərnəşr, 19515- "Çinar", "Gənclik", 19566- "Sadə adamlar", Azərnəşr, 19567- "Ceyran", "Gənclik", 19578- "Aylı gecələr", Azərnəşr, 19589- "Şəbi hicran" (Füzuli haqqında poema), "Gənclik", 195910- "Şerlər və poemalar", Azərnəşr, 196111- "İki poema", "Gənclik", 196212- "İnsan və zaman", Azərnəşr, 196413- "Bir ürəkdə dört fəsil", Azərnəşr, 196614- "Seçilmiş əsərlər", 196715- "Köklər-budaqlar", "Gənclik", 196816- "Dəniz-Sahil", "Gənclik", 196917- "416", "Gənclik", 197018- "Bir baharın qaranquşu", "Gənclik", 197119- "Dan yeri", "Gənclik", 197320- "Seçilmiş əsərlər" (I cild, şerlər), Azərnəşr, 197421- "Seçilmiş əsərlər" (II cild, poemalar), Azərnəşr, 197422- "Açıq söhbət", "Gənclik", 197723- "Açılan səhərlərə salam", 197024- "Pyeslər", "Gənclik", 198025- "Payız düşüncələri", "Yazıçı", 198126- "Hər çiçəkdən bir ləçək" (Dünya poeziyasından nümunələrindən tərcümələr), "Yazıçı", 198227- "Seçilmiş əsərlər" (2 cildlik), 1983-198428- "Özümlə söhbət", Azərnəşr, 198529- "Axı, dünya fırlanır", "Yazıçı", 198730- "Səhər", "Gənclik", 198631- "Lirika", Azərnəşr, 199032- "Şəhidlər", Azərnəşr, 199033- "Nağıl-həyat", "Yazıçı", 199134- "Ümidə heykəl qoyun", "Yazıçı", 199135- "Vətəndaş", "Gənclik", 199436- "Fəryad", "Azərbaycan", 199537- "Körppü çaydan uzaq düşüq", "Azərbaycan", 199638- "Bir ömür yuxu", "Azərbaycan", 199839- "İstiqlal", "Gənclik", 199940- "Ağıl başqa, ürək başqa", "Azərbaycan", 200041- "Sandıqdan səslər", "Təfəkkür", 2002Elmi-publisistik kitabları1- "S.Vurğunun lirikası", Universitet nəşriyyatı2- "Səməd Vurğun" (monografiya), "Azərnəşr", 19683- "Sənətkar və zaman", "Gənclik", 19764- "Sadəlikdə böyüklük", "Yazıçı", 19785- "Vətən ocağının istisi", "Gənclik", 19826- "Dərin qatlara işıq", "Yazıçı", 19867- "Gəlin açıq danışaq", Azərnəşr, 19898- "Sənbə gecəsinə gedən yol", Azərnəşr, 19919- "Yanan da mən, yaman da mən", "Göytürk", 199510- "Leyaqət", "Azərbaycan", 199811- "Zaman və mən", "Gənclik", 199912- "Səməd Vurğun" (rus dilində, E.Talıblı ilə birlikdə), "Azərbaycan", 2000Türkiyədə çap olunmuş kitabları1- "Ömrümdən səhifələr", "Ötügən", 20002- "Vətən, millət, ana dili", Atatürk kültür başqanlığı yayınları, 20003- "Soru işareti", Kaynak yayınları, 2002Pyesləri1- "Vicdan" - 19602- "İkinci səs" - 19683- "Yağışdan sonra" - 19714- "Yollara iz düşür" - 19745- "Cəzasız günah" - 19756- "Dar ağacı" - 19787- "Fəryad" (Nəsimi) - 19848- "Hara gedir bu dünya" - 19909- "Özümüzü kəsən qılınc" - 1998Başqa dillərdə nəşr olunmuş kitabları1. Rus dilində - 14 kitab2. Türk dilində - 15 kitab3. Erməni dilində - 3 kitab4. Özbək dilində - 2 kitab5. Türkmən dilində - 1 kitab6. Alman dilində - 2 kitab7. İngilis dilində - 2 kitab8. İranda Azərbaycan dilində - 5 kitab\nTəşəkkür ediblər:Dostik, la Belle au bois dormant, Sabina-87, XiRDa_XaNiM, HaNNiBaL\nHüseyn CavidHəyatıHüseyn Abdulla oğlu Rasizadə (Hüseyn Cavid) - Azərbaycan şairi, dramaturq. Ruhani ailəsində doğulmuş, ibtidai təhsilini Naxçıvanda molla məktəbində, orta təhsilini M.T.Sidqinin "Məktəbi-tərbiyə" adlı yeni üsullu məktəbində almışdır (1894-1898).1899-1903-cü illərdə Cənubi Azərbaycanda olmuş, Təbrizin "Talibiyyə" mədrəsəsində təhsilini davam etdirmişdir. İstanbul Universitetinin ədəbiyyat şöbəsini bitirmiş (1909), Naxçıvanda, sonra isə Gəncə və Tiflisdə, 1915-ci ildən isə Bakıda müəllimlik etmişdir.Hüseyn Cavid klassik Azərbaycan ədəbiyyatının ən yaxşı ənənələrini inkişaf etdirən sənətkarlardandır. O, 20-ci əsr Azərbaycan mütərəqqi romantizminin banilərindən biri olmuşdur. Hüseyn Cavid sənəti janr və forma cəhətdən zəngindir. O, lirik şerlərin, lirik-epik, epik poemaların, Azərbaycan ədəbiyyatında ilk mənzum faciə və dramların müəllifidir. "Keçmiş günlər" adlı ilk şer kitabı 1913-cü ildə çap olunmuşdur.Hüseyn Cavid daha çox dramaturq kimi tanınmışdır. Onun fəlsəfi və tarixi faciələri, ailə-məişət dramları üslub, yazı ədası forma yeniliyi baxımından Azərbaycan dramaturgiyasında yeni bir mərhələ yaratdığı kimi, milli teatr mədəniyyətinin inkişafına da qüvvətli təsir göstərmiş, "Cavid teatrı" kimi səciyyələndirilmişdir. Dramaturgiyasında dövrün ümumbəşəri, böyük ictimai-siyasi və mədəni əhəmiyyətə malik problemləri əksini tapmışdır. Azərbaycan ədəbiyyatında ilk mənzum faciə olan "Şeyx Sənan" (1914) əsərində xalqları bir-birinə qovuşdurmaq üçün ümumbəşəri din ideyasını ortaya atmışdır. Hüseyn Cavid bu dövrdə tədriclə "haq verilmir, alınır" ideyasına gəlib çıxmışdır.Yaradıcılığında mühüm yer tutan "İblis" (1918) mənzum faciəsində dövrün bütün mürtəce qüvvələri - "insan insana qurddur" fəlsəfəsinin tərəfdarları, "iyirminci əsrin mədəni vəhşiləri" olan dairələri İblis surətində ümumiləşdirilmiş, işğalçı müharibələrə lənət yağdırılmışdır.1926-cı ildə müalicə üçün Almaniyaya gedən və 7 ay Berlində yaşayan Hüseyn Cavid oradan ziyalıların mənəvi iztirablarını əks etdirən bir sıra siyasi-lirik və lirik-epik şerlərlə qayıtdı.20-30-cu illərdə Hüseyn Cavid bir sıra tarixi dramlar yazmışdır. "Peyğəmbər" (1922) və "Topal Teymur" (1925) əsərlərindən sonra yazdığı "Səyavuş" (1933), "Xəyyam" (1935) tarixi dramları Hüseyn Cavidin tarixə, tarixi şəxsiyyətlərə baxışında ciddi dönüş oldu. Cənubi Azərbaycandakı azərbaycanlıların "şahənşahlıq" üsuli-idarəsi əsarəti altında əzab çəkməsi, ən adi insan hüquqlarından məhrum edilməsi də vətənpərvər şair kimi Hüseyn Cavidi düşündürürdü ("Telli saz" dramı, 1930; "Kor Neyzən" poeması, 1930).Sovetlər Birliyində totalitarizmin dəhşətli dövründə Hüseyn Cavid sosializmin "nailiyyətlər"indən yazmağı özünə rəva bilməmiş, Stalini, Azərbaycan ağalarını mədh etməkdən qətiyyətlə boyun qaçırmışdır. Ona görə də bu mətin şəxsiyyət Sibir buzlaqlarına sürgün edilmiş və orada həlak olmuşdur. (5.12.1941, İrkutsk vilayəti) Şairin anadan olmasının 100 illik yubileyi geniş qeyd olunmuşdur. Naxçıvanda ev-muzeyi yaradılmışdır (1981).Yubiley ərəfəsində cənazəsinin qalıqları İrkutsk vilayətindən Naxçıvana gətirilib, ev-muzeyinin yaxınlığında dəfn edilmişdir. Naxçıvanda onun qəbri üstündə möhtəşəm məqbərə ucaldılmışdır.Azərbaycan ədəbiyyatının söz və fikir zadəganıdır. Daxili ləyaqəti sənət idealına son dərəcə uyğunlaşmışdı. Bəlkə də bu sənət idealı onun daxili ləyaqətini illər, on illər boyu formalaşdırmışdı. “Gözəllik namına, sevqi namına” yazan böyük sənətkar neft buruqlarından və dəniz qəhrəmanlarından, tarlada səhərdən gecəyədək çalışan əmək qabaqcıllarından tərənnüm dolu süni misraların sayını çoxaltmadı. Azərbaycan yaradıcı fikri bu süni misralar təlatümündə boğulduğu bir zamanda həyatı bahasına olsa da, Cavid öz sənət idealına xain çıxmadı, onu satmadı. Gözəllik və sevgi şairi idi, eləcə də qaldı.Azərbaycan Şekspiri dörd əsr gecikmişdi. Ona yazmaq, yazmaq, yazmaq lazım idi. Ağ vərəq, mürəkkəb və qələm. Vaxt onu qovurdu. Söz və fikir zadəganı. Keçmişdə qalmış dəbdəbə və təmtərağı, yüksək ehtirasları tərənnüm edərək, həm də onlara yas saxladı. Beləcə əsilzadə, köklü-soylu zadəgan əlacsızlıq və ümidsizlikdən ürəyi partlaya-partlaya, gözləri görə-görə öz kralını eşafota yola salır. Bu günə qəti ümidi yox idi. Bütün keçmişi — yaxşı tanıdığı və sevə-sevə oxşadığı o böyük keçmişi yalnız gələcəyə etibar edə bilərdi.Əsilzadələrə bu dünyada yer yoxdur. Onlar öz padşahlarının ölümü ilə bacarıb bu dünyanı tərk eləməlidirlər. Yoxsa cütçülərə, çobanlara, sərsərilərə yoldaş ola bilərlər. Son məqam isə başı uca tutma məqamı, son döyüş isə özünə qarşı yonəltdiyin qılıncdır. Cütçünün yoldaşı cütçü, çobanın yoldaşı çoban olmalıdır.Sənin ən böyük təsəllin odur ki, sən sonunculardansan. Səndən sonra sənə oxşar olmayacaq. Hər şey qaynayıb-qarışacaq bir-birinə. Bir-birinin içində itəcək. Fərq etməyəcək kim kimdir. Fərq etmədiyinə görə də nəsillərin təbii axarının ardıcıllığı qırılacaq; bu təbii axarın gah qarşısı kəsiləcək, gah da sonrakı davamla qatı açılacaq. Mənən çobanlar ədəbiyyata “gərgin” əməklə gələcək və onlar adlarını sənətkar qoyub o süni misralar dənizinin təlatümünü getdikcə daha artıq şiddətləndirəcəklər. Burda ayıb olan heç nə yoxdur: yerlər dəyişik düşə bilməz, çoban çoban olaraq qalmalıdır. Belə olmayanda belə olur. Sənin ən böyük təsəllin: Sonunculardansan! Sonuncu söz və fikir zadəganlarindan.\nÇingiz Abdullayev 1959-cu il aprelin 7-də Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. Atası Abdullayev Akif Abdulla oğlu Böyük Vətən müharibəsinin iştirakçısı olmuş, Naxçıvan Muxtar Respublikasında prokuror, Bakı şəhərində prokuror müavini, Azərbaycan Vəkillər Rəyasət Heyətinin sədri vəzifələrində çalışmışdır. Ç.Abdullayev Bakıda 189 saylı şəhər məktəbini bitirmişdir (1976). Azərbaycan Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsində təhsilini davam etdirmişdir (1976-1981). Əmək fəaliyyətinə Bakı istehsalat birliyində hüquq məsləhətçisi, böyük hüquq məsləhətçisi və şöbə rəisi kimi başlamışdır (1981). Afrika, Asiya və Avropa ölkələrində ezamiyyətdə olmuşdur (1984-1986). Sonra Bakı şəhəri Əzizbəyov rayonu icraiyyə komitəsində şöbə müdiri, KP Qaradağ rayonu komitəsində təşkilat şöbəsinin təlimatçısı, siyasi-maarif kabinetinin müdiri vəzifələrində çalışmışdır. 1989-cu ilin fevralından Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının katibi olmuşdur. Beynəlxalq təcavüz problemi barədə dissertasiya müdafiə edib hüquq elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır (1988). Polşanın Krakov universitetinin fəxri professorudur (1989). H.Z.Tağıyev adına Xeyriyyə Cəmiyyətinin sədri (1990-cı ildən) və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin katibi (1991-ci ildən) seçilmişdir. Azərbaycan Demokratik Ziyalılar İttifaqı nəzdində olan milli akademiyanın doktorudur (1990). Beynəlxalq cinayət problemi barədə doktorluq dissertasiyası müdafıə etmişdir (1991). Azərbaycan PEN klubunun vitse-prezidentidir (1990).Ədəbi fəaliyyətə tələbəlik dövründən başlamışdır. 1983-cü ildən dövri mətbuatda oçerk, məqalə və detektiv janrda yazdığı hekayələrlə müntəzəm çıxış edir. Rus dilində yazıb-yaradır. İngilis və italyan dillərində sərbəst danışır. Əsərləri xarici ölkə xalqlarının dillərinə tərcümə olunmuşdur. Almaniyada, İrlandiyada, Fransada, Rusiyada kütləvi tirajla buraxılmış, 20 milyon nüsxədə olan 600-dən çox kitabı dünyada yayılmışdır. Bütün bu kitablar onu siyasi detektiv janrında yazan ən yaxşı müasir yazıçı kimi tanıtdırmışdır. Xidmətlərinə görə Qırmızı Bayraq ordeni və medallarla təltif olunmuşdur.\nTəşəkkür ediblər:Sabina-87, Qonaq_VIP_*\nTam Adı Məmməd Muxtar oğlu AslanovDoğum Tarixi 1939Doğum Yeri Kəlbəcər Laçın kəndiHəyatıAslanov Məmməd Muxtar oğlu - şair, tərcüməçi, 1981-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, əməkdar mədəniyyat işçisi - 1939-cu il dekabrın 24-də Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun Laçın kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. Klassik ədəbiyyata dərin bələd olan atasının gözəl şeir demək təbi olsa da, onları çap etdirməmişdir. Lakin bunlar kiçik yaşlı oğlunda şeirə-sənətə tükənməz həvəs oyatmışdır. Kəlbəcər qəsəbəsində (indi şəhərdir) orta məktəbi bitirdikdən sonra APİ-nin filologiya fakültəsində təhsil almışdır (1957-1962). Əmək fəaliyyətinə Kəlbəcər rayonundakı Yanşaq, İstisu kənd məktəblərində müəllim kimi başlamışdır. O, Kəlbəcər qəsəbəsində bir müddət müəllimlik etdikdən sonra rayonda nəşr olunan çoxtirajlı «Yenilik» qəzeti redaksiyasında məsul katib işləmişdir. 1970-ci ilin axırlarında Bakıya köçmüş, burada «Ulduz», «Azərbaycan təbiəti» jurnallarında, «Azərbaycan gəncləri», «Ədabiyyat və incəsənət» qəzeti redaksiyalarında çalışmış, «Yazıçı» nəşriyyatında böyük redaktor olmuşdur. Hazırda Azərbaycan Dövlət Teleşirkətinin «Ekran-Efir» qəzetinin baş redaktorudur. Bədii yaradıcılığa 1960-cı ildə «Azərbaycan müəllimi” qəzetində çıxan ilk şeirilə başlamışdır. Dövri mətbuatda müntəzəm çıxış etmişdir. Keçmiş SSRİ xalqları ədəbiyyatıdan tərcümələrə xüsusi qayğı ilə yanaşır. Zülfiyyənin «Torpağa səcdə», qazax şairi Qədir Murzalıyevin «Bu bağda bülbüllər ötər» (1980) şeirlər məcmuələrini şərikli tərcümə etmişdir.Bir sıra beynəlxalq və respublika mükafatları laureatıdır. «Şöhrət» ordeni ilə təltif edilmişdir (2000).Əsərləri * 1.Dağ ürəyi (şeirlər). Bakı: Gənclik, 1969, 34 səh. * 2.Böyürtkən böyrü tikan (uşaqlar üçün). Bakı: Gənclik, 1972, 36 səh. * 3.Səhəri kim açır(uşaqlar üçün şeirlər). Bakı: Gənclik, 1972, 36 səh. * 4.Səsimə səs ver (şeirlər). Bakı: Gənclik, 1978, 136 səh. * 5.Bizdən sonra nə qalır (oçerklər, publisistika). Bakı: Gənclik, 1979, 180 səh. * 6.Ürək möhlət verəydi (şeirlər). Bakı: Yazıçı, 1980, 120 səh. * 7.Durnalar lələk salır (hekayələr). Bakı: Gənclik, 1982, 167 səh. * 8.Dəvə niyə gövşəyir (uşaq şeirləri). Bakı: Gənclik, 1980, 81 səh. * 9.Ərzurumun gədiyinə varanda (xatirələr). Bakı: İşıq, 1985, 250 səh. * 10.Ömrün yarı yaşında. Bakı: Yazıçı, 1986, 275 səh. * 11.Saxla izimi dünya. Bakı: İşıq, 1989, 200 səh. * 12.Nur içində nur(şeirlər). Ankara: 1997, 128 səh. * 13.Allahın rəsulu. Bakı: 2001, 327 səh. * 14.Bir sultan yaşardı Sultantəpədə. İstanbul: 2003, 135 səh.Tərcümələri(türkcədən) * 1.Türk xalqlar şeirlərindən seçmələr. Bakı: Gənclik, 1980, 176 səh. * 2.Yunus İmrə, Aşıq Veysəl, iki zirvə. Bakı: Yazıçı, 1982, 137 səh.\nElə bu cür cavabları Eynşteyn kimi insanlar verə bilər.Doğurdan da Albert çox məntiqli və təfəkkürlü bir insan olub.İstərdim onu sizlərlə yaxından tanış edim.Buyurun oxuyuyn.Albert Eynşteyn (almanca Albert Einstein) (14 Mart, 1879 - 18 Aprel, 1955) - alman fizikiNisbilik nəzəriyyəsi və xüsusilə də cisimlərin kütlə və enerjiləri arasındakı məşhur E=mc² münasibətinə görə məşhurdur. 1921-ci ildə Nəzəri fizika elmində xidmətlərinə və ələxsus fotoelektrik effekt qanunun kəşfinə görə Nobel mükafatına layiq görülmüşür. Eynşteynin fizika elminə bəxş etdiyi digər töhfələr arasında - xüsusi nisbilik nəzəriyyəsi, ümumi nisbilik nəzəriyyəsi, nisbi kosmologiya sahəsində tədqiqatları, kapilyar hərəkət, kritik opalesensiya, statik mexanikanın klassik problemləri və onların kvant fizikasına tətbiqi məsələləri, məhlullarda Braun hərəkətinin izahı, monatomik qazların kvant nəzəriyyəsi, aşağı radiasiya sıxlıqlarında işığın istilik xüsusiyyətləri (Eynştyen bununla Foton nəzəriyyəsinin əsanı qoyur), süni (və ya həyəcanlaşdırılmış) süalanma da daxil olmaqla radiasiya nəzəriyyəsi, eynicinsli sahə nəzəriyyəsi və digər elmi tədqiqat işlərini göstərmək olar.1999-cu ildə Time jurnalının keçirdiyi səs sorğularına əsasən "Əsrin adamı" və tanınmış fiziklər arasında keçirilmiş sorğulara görə isə bütün dövr və xalqların ən böyük fiziki adlarına layiq görülmüşdür. Müasir günümüzdə "Eynşteyn" adı dahi, düha kimi sözlərə sinonim kimi işlədilməkdədir. Həyatı1879-cu il martın 14-də Almaniya*da doğulub. İlk təhsilini Münhendəki Luitpold Gimnaziumuda alır. 1894-cü ildə Hermann Eynşteyn*in iflası nəticəsində onlar İtaliya*ya köçürlər. Albert təhsilini Münhendə davam etdirir. 1896-ci ildə İsveçrəyə təhsilini davam etdirmək üçün gedir və İsveçrə Federal Politexnik Məktəbində fizika və riyaziyyat müəllimi ixtisası üzrə təhsilini davam etdirir. 1903-cü ildə Mileva Maric ile evlənir . Bir qızı ve iki oğlu dünyaya gəlir. 1905-ci ildə doktorluq dissertasiyasini müdafiə edir və 1909-cu ildə Zürix Universitetinde professor kimi çalışmağa başlayır. 1911-ci ilde Praqa Universitetində fizika professoru oldu. 1912-ci ildə Zürix Universitetinə geri dönüb riyaziyyatçı Marcel Grossman ilə çalışmağa başlayır. 1914-cü ildə Berlin Universitetində professor kimi çalişmağa başlayır. Albert Eynşteyn alman vətəndaşı olsa da, 1933-cü ildə siyasi səbəblərə görə bundan imtina edib Amerika*ya köçür və Prinston Universitetində professor kimi çalişmağa başladı. 1940-cı ildə Amerika vətəndaşı olur və 1945-ci ildə təqaüdə çıxır. İkinci dünya müharibəsindən sonra Albert Eynşteyn böyük şöhrət qazanır. Albert Eynşteyn Dr. Chaim Weizmann ilə Jerusalem Universitetində birgə çalışır. 1945-ci ildə Ruzvelt-ə yazdığı məktubunda nüvə silahını düzəldə bildiyi baradə xəbər verir. Xirosima və Naqasaki faciəsindən sonra bu ixtirasından böyük peşmanlıq hissi keçirir və bundan sonra nüvə silahlarının yaradılmasına və istifadəsinə qarşı mübarizə aparır. Atom Bombası Albert Eynşteynə, Avropa ve Amerika*dakı bir çox universitetlərdən fizika və tibb sahələrində qürurlu doktor dərəcəsini almağa haqq qazandırır. 1920-ci illərdə Avropa*da, Amerikada dərs deyir. Çalışmaları nəticəsində bir çox mükafatlar alır. Bunlar arasında Copley Nişanı (1925) ve Franklin Nişanı (1935) da var idi. 1921-ci ildə fizika sahəsində fotoeffekt bağlı işlərinə görə Nobel mükafatı*na layiq görülür. Albert Eynşteyn 18 aprel 1955-ci ilde Prinstonda vəfat edir.[b]1 weyi de qeyd edim.. Albert Eynşteyn 18 aprel 1955-ci ilde Prinstonda vəfat etmezden once, xeste yataginda yatir..Ve o olerken <son sozlerini> ozu ile aparir, cunki ona qulluq eden tibb bacisi Almanca bilmirdi…Bax men buna cox uzulurem, A,Enwteyn haqda sohbet acilarken,her zaman bu sual meni narahat edir-<Goresen onun son sozleri ne idi?>Həyatda hər insanın səhfi olur. Ən böyük dahilərin belə.Deməli Big Bank və Big Kranc adlı anlayışlara məxsus mövzu acdım . Həmin bu mövzu Eynşteynle bağlı idi. Eynşteyn cox bilməsi ama susması nəticəsində həyatının ən böyük səhfin edir. Bunu karyerasına endirilmiş zərbə deyirdi. Susmasını.İlk dəfə yerin bir nöktədən genışlənməsi və kicilməsi haqqında bütün məlumatları olmasına baxmayaraq həmin dövrün qanunlarına tərs cıxmamaq üçün bu kəşfi kənara qoyur hec olmamış kimi baxır. Əgər bu kəşfin tez etsə idi. şöhrətin, fizik mebadiləsin tez ortaya qoyma imkanı olardı. Hefslendiyi bir şey oduki onun qulluqcusu bu məlumatları pul müqabilində başqa bir dahiyə satır. uzun müddətdən sonra onun bir bir axtardığı məlumatlar başqa adda başqa alimin adında ortalığa cıxarılır.\nTəşəkkür ediblər:NurGül1, Nizami63\nİstifadəçi №: 4965\nSitat(nata87 @ 17.08.2009, 22:10) Sovyetlər İttifaqı dağılandan sonra "Sandıqdan səslər" başlığı altında nəşr etdirmişdir.Azərbaycan ədəbiyyatında hansısa "sandıq" ədəbiyyatının olduğunu iddia etməyi mən düzgün hesab etmirəm...Bu barədə əziz dostum Məmməd bəyin yazmış olduğu aşağıdakı məqalə hesab edirəm ki, diqqətinizi cəlb edəcəkdir :Zərdüşt Əlizadə özünün ən yeni tariximizin obyektiv salnaməsi sayıla biləcək “İkinci Respublikanın sonu” kitabında maraqlı bir təzahürə diqqət çəkib. Yenidənqurma başlayıb sosialist blokunun dörd yanında şair və yazıçılar arxivlərini töküşdürüb çap olunmamış və ya qadağan olunmuş əsərlərini işığa çıxaranda bəlli olur ki, Azərbaycanda heç kəs “sandıq üçün yazmayıb”. Bütün “nəhənglər” yalnız dərc olunmaq üçün yazıb.\nİsmarıcı redaktə etdi Nizami63 - 17.08.2009, 21:30\nQrup: Ban edilmişlər\nİstifadəçi №: 4044\nTəşəkkür ediblər: 1078 dəfə\nSƏMƏD VURĞUNSəməd Yusif oğlu Vəkilov 1906-cı il martın 21-də Qazax rayonunun Yuxarı Salahlı kəndində bəy nəslinə mənsub bir ailədə anadan olmuşdur. Vəkilağalılar, sonralar isə Vəkilovlar adlanan nəslin 300 illik tarixi məlumdur. Şairin anası da həmin nəsildəndir. Vəkilağalılardan çox cürətli hərbiçilər, maarifçilər, həkimlər, şairlər yetişmişdir. Onlar çar Rusiyası dövründə Qazaxda, Tiflisdə, başqa yerlərdə yaşamış və işləmişlər. Şairin atası Yusif ağa kənddə, ömrünün son illərini isə Qazaxda yaşamışdır. O, çox səxavətli olduğundan öz var-dövlətini əlində saxlaya bilməmiş, yoxsullaşmışdır. Balaca Səmədin uşaqlığı çox acınacaqlı olmuşdur. 6 yaşı olanda anası Məhbub xanım 28 yaşında vəfat edir. Səməd atası Yusif ağanın və ana nənəsi Aişə xanımın himayəsində yaşayır. Aişə xanımın əri-şairin babası Mehdixan ağa öz dövründə elində, obasında Kuhənsal ləqəbi ilə tanınan şair idi. Görkəmli Azərbaycan şairi, Qarabağ xanı İbrahim xanın vəziri Molla Pənah Vaqif (1719-1797) də bu nəslə mənsub olmuşdur. Şair uşaqlıq illərini doğma kəndində keçirmiş, ilk təhsilini kənd məktəbində almışdır. 1918-ci ildə görkəmli ədəbiyyatşünas və maarifçi Firudin bəy Köçərli Qori müəllimlər seminariyasının Azərbaycan şöbəsini Qazaxa köçürərək Qazax müəllimlər seminariyasını təşkil edir. Seminariya mütərəqqi bir maarif ocağı idi. Bu məktəbə qəbul olunan kənd uşaqları arasında Səməd və Mehdixan Vəkilov qardaşları da var idilər. Firudin bəy Köçərlinin həyat yoldaşı Badisəba xanım Vəkilova (Köçərli) şairin yaxın qohumu idi. Səməd Vəkilov gəncliyində o hər şeylə maraqlanan, həssas, şıltaq, bədəncə zəif, bununla yanaşı çox cürətli, möhkəm iradəli, hazırcavab idi. Təhsilə başladığı ilk günlərdən ondakı fitri istedad özünü göstərməyə başlamışdı. Bu illərdə o, Vaqif, Vidadi, Zakir və Sabir yaradıcılığı ilə yanaşı, A.S.Puşkinin, Y.M.Lermontovun və türk yazıçılarından Tofiq Fikrətin, Namiq Kamalın, Məhməd Əminin əsərləri ilə də tanış olur. Səsi olduğundan gözəl oxuyur, məharətlə şeir deyir, həvəskar tamaşalarda çıxış edirdi. 1922-ci ildə şairin atası Yusif ağa, bir il sonra isə nənəsi Aişə xanım vəfat edir. Bundan sonra Səmədə və qardaşı Mehdixana onların bibisi qızı Xanqızı Vəkilova qayğı göstərir. Seminariyada o, ilk şeirlərini qələmə alır. Bunlar xalq poeziyası formasından biri olan lirik qoşmalar idi. Yazdığı şeirlər seminariyanın divar qazetində çıxırdı. Şairin ilk çap əsəri olan «Cavanlara xitab» şeiri 1925-ci ildə Tiflisdə çıxan «Yeni fikir» qazetində dərc olunmuşdur. Bu şeiri o, seminariyanı qurtarması münasibətilə yazmışdı. Seminariyanı bitirdikdən sonra Səməd Vəkilov Azərbaycanın bir sıra kənd və rayonlarında, o cümlədən Qazaxda, Qubada və dahi Nizaminin vətəni Gəncədə Azərbaycan dili və ədəbiyyatını tədris etməyə başlayır. Poeziya get-gedə şairin bütün varlığına hakim kəsilir. Gənc şair öz xalqını, vətənini, doğma torpağının əsrarəngiz təbiətini sevdiyi üçün «Vürğün» təxəllüsünü götürür. O, özü sonralar belə yazırdı: Aşiqəm insana və təbiətə,Əlim qələm tutub yazandan bəri… 1929-cu ildə Səməd Vurğun İkinci Moskva Universitetinin ədəbiyyat fəkültəsinə daxil olur. Moskvadakı təhsil illərində o, fəal yaradıcılıqla da məşğul olur. Həmin illər yazdığı siyasi məzmunlu və lirik şeirlər onun 1930-cu ildə çap olunmuş «Şairin andı» adlı ilk kitabında toplanmışdır. 1930-1940-cı illər-Vurğun istedadının çiçəklənməsi və yüksəlişi dövrüdür. 1934-cü ildə şairin «Könül dəftəri» və 1935-ci ildə «Şeirlər» adlı kitabları nəşr olunmuşdur. Bu dövrdə şair, poeziyamızın dilini bir çox əcnəbi sözlərdən təmizləyərək, ədəbiyyatımızı, dramaturgiyamızı yeni əsərlər hesabına zənginləşdirmişdir. Yalnız 1935-ci ildə Səməd Vurğun 7 poema və 100-ə yaxın şeir yazmışdır. 1934-cü ildə yazılmış «Azərbaycan» şeiri Azərbaycan ədəbiyyatının incilərindəndir. Bu şeirdə doğma Azərbaycanın qədim tarixi, təbii gözəlliyi, nemətləri, xalqımızın xeyirxahlığı, açıqürəkliyi və qonaqpərvərliyi öz əksini tapmışdır: Elə həmin il Səməd Vurğunun şəxsi həyatında yenilik baş vermişdir. O, Abdulla Şaiqin baldızı Xavər xanım Mirzəbəyova ilə ailə həyatı qurmuşdur. O, çox qayğıkeş və mehriban ata idi. Həyat yoldaşı Xavər xanım uşaqların şıltaqlığından şikayətlənəndə, Səməd Vurğun demişdi ki, mən özüm ana, ata qayğısından məhrum olmuşam, qoy uşaqlarım sərbəst böyüsünlər. Şairin Xavər xanıma və uşaqlarına həsr etdiyi şeirlər bu münasibətin gözəl ifadəsidir: Yusifin, Vaqifin görüm var olsun,Aybəniz hamıdan bəxtiyar olsun.Yüz il də Vurğuna Xavər yar olsun,Ən əziz sirdaşım, köməyim sənsən .Səməd Vurğun 1936-37-ci illərdə yeni əsərlər yazmaqla yanaşı tərcüməçiliklə də məşğul olaraq, A. S. Puşkinin «Yevgeni Onegin» mənzum romanını Azərbaycan dilinə tərcümə etmişdir:Axıtdım alnımın inci tərini,Yanmadım ömrümün iki ilinə.Rusiya şeirinin şah əsəriniÇevirdim ilk dəfə türkün dilinə. Bu mənzum romanın tərcüməsinə görə şairə Puşkin komitəsinin «A. S. Puşkin medalı» təqdim olunmuşdur. Bu illər şair Şota Rustavelinin «Pələng dərisi geymiş pəhvəlan» əsərinin bir hissəsisini böyük ustalıqla tərcümə etmiş, bunun üçün Gürcüstan SSR MİK-in fəxri fərmanı ilə təltif edilmişdir. Eləcə də şair Taras Şevçenkonun, İlya Çavçavadzenin, Cambulun bir çox şeirlərini dilimizə tərcümə etmişdir. 1937-ci ilin ikinci yarısında Səməd Vurğun özünün ölməz dram əsərini – «Vaqif»i yazır. «Vaqif» dramını 3-4 həftə ərzində, heyrətləndirici bir sürətlə tamamlayan şair əsərdə Molla Pənah Vaqifin faciəli həyatını, şair böyüklüyünü, insanlıq kamilliyini ustalıqla, məhəbbətlə əks etmişdir. «Vaqif» dramına görə Səməd Vurğun 1941-ci ildə «Stalin mükafatı laureatı» adına layiq görülmüşdü. 1937-1938-ci illərin məlum hadisələri - qanlı represiyalar Səməd Vurğunu da «unutmamışdı». Onun yüksək sənət qüdrəti, nüfuzu və ona olan xalq məhəbbətinə qısqanan adamlar şairi millətçilik böhtanları ilə ləkələmək və cərgədən çıxartmağa can atırdılar. Müxtəlif dairələrdə dəfələrlə «onun məsələsinə» baxılmış, böyük şair «olum və ya ölüm» dilemması qarşısında qalmalı olmuşdur. Şairi «lazımi idarələrə» tez-tez çağırırdılar. Lakin Səməd Vurğun mənəvi iztirab keçirsə də, əyilməz iradəsi, cürəti, məntiqi və təsirli danışıqları ilə əleyhdarlarının planlarını pozmuşdu. Nizami Gəncəvinin 800 illik yubileyinə hazırlıq işində fəal iştirak edən Səməd Vurğun 1939-cu ildən başlayaraq Nizami haqqında məqalələr yazmış, elmi məruzələrlə çıxış etmiş, onun «Leyli və Məcnun» poemasını məharətlə dilimizə çevirmişdir. 1939-cu ildə şair inqilabçı Xanlar Səfərəliyevin həyatından bəhs edən ikinci mənzum dram əsəri olan «Xanlar»ı yazmışdır. Həmin il onun «Azad ilham» kitabı nəşr edilir. 1941-ci ildə Səməd Vurğun Nizaminin «Xosrov və Şirin» poemasının motivləri əsasında «Fərhad və Şirin» mənzum dramını yazır. Muharibə dövründə yazılmış bu dramda böyük vətənpərvərlik duyğularının tərənnümü xüsusi məna kəsb edirdi. Səməd Vurğun 1942-ci ildə bu əsərə görə ikinci dəfə «Stalin mükafatı layuratı» adına layiq görülür. Şairin yaradıcılığında Böyük Vətən müharibəsi dövrü xüsusi yer tütür. Müharibənin başlandığı gün Səməd Vurğunun yazdığı: Bilsin ana torpaq, eşitsin Vətən,Müsəlləh əsgərəm mən də bu gündən. - misraları şairin Xalq və Vətən qarşısında andı idi. Bu misralar təkcə şairin deyil, bütün Azərbaycan poeziyasının müharibə dövründəki yaradıcılıq proqramına, yaradıcılıq devizinə çevrilmişdi. Müharibə illərində sənətkar 60-dan artıq şeir, bir neçə poema, o cümlədən «Bakının dastanı»nı yazmışdı. Bu illərdə Səməd Vurğun sənətinin şöhrət miqyası çox genişlənir. Onun yazdığı «Ukrayna partizanlarına» şeirinin mətnləri təyyarədən Ukrayna meşələrinə səpələnərək partizanlara çatdırılmışdır. 1943-cü ildə Amerikada keçirdiyi müharibə əleyhinə yazılmış ən dəyərli əsərlər müsabiqəsində şairin yazdığı «Ananın öyüdü» şeiri çox yüksək qiymətləndirilmiş və bütün dünya ədəbiyyatında bu mövzüda yazılan ən qiymətli 20 əsərdən biri kimi Nyu-Yorkda çap etdirilərək hərbiçilər arasında yayılmışdır. Müharibə illərində vətənpərvər şairin atəşin səsi ön cəbhədə, xəstəxanalarda, radioda daha əzəmətli səslənirdi. Müharibənin ağır şəraitində Səməd Vurğun Krım, Mozdok, Qroznı, Novorossiysk cəbhələrində olmuşdur. 1943-cü ildə onun təşəbbüsü ilə hərbi tədbirlər, cəbhəçilər və onların doğmaları ilə görüşlər keçirmək üçün Fizuli adına Ziyalılar evi yaranmışdır. 1945-ci ildə yazdığı fəlsəfi dram olan «İnsan»da şair gələcəyi romantik vüsətlə əks etdirməyə çalışmış, müharibənin odlu-alovlu günləri içərisində insan zəkasının qüdrətini göstərmişdir. Səməd Vurğun məqalələrinin birində yazırdı: «Mən «İnsan» adlı beş pərdəli mənzum dram üzərində işləyirəm. «İnsan» mənim dördüncü mənzum dramımdır. Əsər üzərində böyük bir zövqlə işləyirəm, çünki tarixi mövzuda yazılmış əvvəlki üç pyesimdən fərqli olaraq mən birinci dəfə öz müasirlərimin surətinə müraciət etmişəm, onların gələcək nəslini təsvir etmək əzmindəyəm.» Şairin «İnsan» əsərində yaratdığı «Qardaşlıq şəhəri»ndə dünyanın eyni arzu və ideallarla yaşayan insanları toplaşmışdır. Müəllifin həmin pyesdə qoyduğu «Qalib gələcəkmi cahanda kamal?» dərin bəşəri, fəlsəfi, ritorik sual bu gün də və gələcək zamanlar üçün də aktual olaraq qalır. Səməd Vurğun təkcə məşhur şair deyil, eyni zamanda böyük alim, əvvəzsiz təşkilatçı və nəzəriyyəçi idi. 1945-cı ildə o, Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının akademiki seçilmişdir. Elə həmin il Bakıda İranla Mədəni Əlaqələr Cəmiyyəti yaranır. Bu cəmiyyətin başçısı Səməd Vurğun təyin edilir. İlk günnən şair tərəfindən cəmiyyətin qarşısında duran vəzifələr təyin edilir. O, İran Azərbaycanı ilə Azərbaycan SSR-i arasında mədəni körpü yaradılması işində fəal iştirak edir. Müharibədən sonrakı illərdə Səməd Vurğun görkəmli ictimai xadim kimi dünyada sülhün bərqərar olması işində fəal iştirak etmişdir. SSRİ Ali Sovetinin deputatı kimi şair 1947-ci ildə görkəmli ədəbiyyat və mədəniyyət xadimləri ilə birgə Londona səfər etmiş, yolüstü Berlində də olmuşdur. Burada şairi böyük sevinc gözləyirdi. Onun «Vaqif» dramı Berlin teatrında səhnəyə qoyulmuşdu. Teatrın yaradıcı kollektivinə müəlliflə görüşmək, onun fikrini öyrənmək çox maraqlı olur. Alman rejissoru kiçik dəyişiklik etmiş, Qacarın obrazında Hitlerə məxsus cizgilər vermişdir. 1948-ci ildə Səməd Vurğun Polşanın Vrotslav şəhərində keçirilən Mədəniyyət Xadimlərinin Ümumdünya Konqresinin iştirakçısı olmuş, konqresdən qayıtdıqdan sonra şair «Zəncinin arzuları» poemasını yazmışdır. Həmin il poema Polşada çap edilmişdir. Xarici səfərlərlə bağlı yazdığı şeirlərini Səməd Vurğun məşhur «Avropa xatirələri» adı ilə çap etdirmişdir. 1951-ci ildə şair «Bolqar-sovet dostluğu cəmiyyəti»nin xəttilə Bolqarıstanda olmuşdur. O dövrün xarici mətbuatında Səməd Vurğunun xaricdə çıxışları, keçirilən görüşlərdə məzmunlu, məntiqli söhbətləri haqqında yazılar dərc edilmiş, yaradıcılığından nümunələr çap edilmişdir. Böyük rus yazıçısı və şairi Konstantin Simonovun yazdığı «Dostum Səməd Vurğunun Londonda ziyafətdə nitqi» şeiri çox yayılmış, ədəbi ictimaiyyət tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdi. Səməd Vurğunun müharibədən sonrakı dövr yaradıcılığı da çox məhsuldar olmuşdur. Şair bir-birinin ardınca «Muğan» (1948), «Aygün» (1950-51) və «Zamanın bayraqdarı» (1952) poemalarını qələmə almışdır. Həyatının son illərində yazdığı şeirləri onun yaradıcılığının yeni mərhələsini təşkil edir. Onlar rəngarəngliyi və poetikliyi ilə seçilən şeirlərdir. Bu şeirlər həyata bağlılıq, insanların dotluq və xeyirxahlıq kimi keyfiyyətlərini əks etdirməklə yanaşı, şairin vətən və xalq qarşısındakı müqəddəs borcunun ifadəsi idi. Səməd Vurğunun bu illərdə yaradıcılıq uğurlarına baxmayaraq o, yenə 1953-cü illərdə haqsız hücumlara, təziqlərə məruz qalır. «Aygün» poeması tənqid edilir şairin Moskvada çap edilmiş «Şairin hüquqları» məqaləsi ona qarşı hücumları daha da kəskinləşdirir. Respublika rəhbərliyinin göstərişi əsasında məqalə Azərbaycan Yazıçılar ittifaqında müzakirə edillir, onun əleyhinə məktub yazılıb Moskvaya göndərilir. Şair yenə də millətçilikdə təqsirləndirilir. Kitablarının kitabxanalardan, dramlarının səhnədən götürülməsinə göstəriş verilir. Şairə şəhərdən çıxmaq qadağan edilir. Söz yayılır ki, Vurğun tutulub. Bu düz olmasa da, 1953-cü ilin sentyabr ayında həbs edilməsi üçün order yazılması həqiqət idi. Lakin 1953-cü ilin yayında SSRİ və Respublika rəhbərliyində edilən dəyişikliklər nəticəsində bu tədbir baş tutmur… (1956-cı ilin yanvar ayında o zamanki, respublika rəhbəri M.C.Bağırovun və dəstəsinin məhkəməsində, onların «Azərbaycanın sevıimli şairi görkəmli sovet yazıçılarından biri Səməd Vurğunu aradan götürmək cəhdləri» ifşa edilmiş, bu məqsədlə topladıqları böhtan dolu iki qovluq material, o cümlədən həbsi üçün order əşyayi-dəlil gətirilmişdir.) 1953-cü ildə ölkədə və respublikada böyük dəyişikliklər baş verir. Səməd Vurğunu Elmlər Akademiyasının vitse-prezidenti vəzifəsinə təyin edirlər. İşlədiyi dövrdə ictimai elmlər qarşısında böyük problemlər qoyur, saatlarla bu problemlərin, elmi əsərlərin müzakirələrini keçirir, problemlərin həllini təşkil edir. Həddən ziyadə xeyirxah bir insan olan Səməd Vurğun vitse-prezident vəzifəsində çalışdığı zaman da, ayrı-ayrı insanlara öz kömək əlini uzatmışdır. Akademiklərdən Sara Aşurbəyovanın, Püstəxanım Əzizbəyovanın Elmlər Akademiyasına gəlmələri Səməd Vurğunla bağlıdır. Bundan əlavə, dilçi alimlərdən Türkan Əfəndiyeva, Vaqif Aslanov, filosof Camal Mustafayev, tarixçi Mahal Məmmdov və onlarla belə insanların elmə gəlməsi Səməd Vurğunun təkidi və köməkliyi nəticəsində olub. Moskvaya oxumağa göndərdiyi aspirantların ailəsinə kömək edər, təqaüdü az olanlara maddi yardım göstərərdi. O zamanki SSRİ məkanında Səməd Vurğunun böyük nüfuzu var idi. O, müxtəlif illərdə SSRİ-nin ən yüksək orden və medalları ilə təltif edilmiş, sovet xalqlarının sevimli şairi olmuşdu. 1954-cü ildə Sovet yazıçıların ikinci ümumittifaq qurultayında «Sovet poeziyası haqqında» məruzə ona tapşırılmışdı. Bu, o dövrdə xalqımız üçün olduqca iftixaredici bir hadisə idi. 1955-ci ilin oktyabr ayında Səməd Vurğun SSRİ nümayəndə heyəti tərkibində Vyetnama gedərkən yolda xəstələnir və səfərini yarımçıq saxlamalı olur. Çində onu Pekin xəstəxanasında müayinə edirlər. Şair xəstəxanada olduğu müddətdə tezliklə sağalmaq və fəal həyata qayıdmaq arzusu ilə yaşayır. Yataqda yazdığı kiçik şeir onun böyük iradəsini və mətanətini göstərir: Vaxtsız əcəl, məndən uzaq dolan, durQürbət eldə can vermərəm ölümə!Qılıncını məndən uzaq dolandırOnu bil ki, qələm aldım əlimə,Qürbət eldə can vermərəm ölümə. Bir neçə həftədən sonra şair vətənə qayıdır. Onun xəstəliyi şiddətlənir… 1956-cı ilin mart ayında Səməd Vurğunun 50 yaşı tamam olur. Xalqımız şairin yubileyinin keçirilməsinə hazırlaşır. Azərbaycanın rəhbərliyi tərəfindən «Azərbaycanın xalq şairi» adı təsis edilir və ilk dəfə bu ada Səməd Vurğun layiq görülür. May ayının 12-də opera və balet teatrında SSRİ-nin ədəbi ictimaiyyətinin və xarici qonaqların iştirakı ilə şairin təntənəli yubiley gecəsi keçirilir. Yubiley təntənəsindən iki həftə sonra 1956-cı il may ayının 27-də, saat 19:30-da şairin gözləri əbədi yumulur. Amansız ölüm şairin həyat eşqilə çırpınan ürəyini, yaradıcılıq atəşi ilə odlanan qəlbini əbədi susdurur. May ayının 28-dən 30-na kimi şairin cənazəsi Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının binasında qoyulur. O günlər bütün Azərbaycan matəm içərisində idi. Üç gün xalqımız şairlə vidalaşmağa gəlir, izdihamlı insan axının arda-arası kəsilmirdi. Şair may ayının 30-da Bakıda Fəxri xiyabanda dəfn edilir. Matəm günlərində şairin ailəsinin adına ölkəmizin bütün guşələrindən baş sağlığı teleqramları gəlirdi. Ürək ağrısı ilə yazılmış belə teleqramların birində: «Təsəlliniz o olmalıdır ki, Səməd Vurğunun öldüyü gündən onun yeni həyatı – şair ölümsüzlüyü başlanır» – sözləri yazılmışdı. Bu həqiqət idi… Şairin adı ölümündən sonra müxtəlif yerlərdə əbədiləşmişdir. Bakıda şairin möhtəşəm heykəli ucaldılmış, meydana və mərkəzi küçələrdən birinə şairin adı verilmişdir. Bundan başqa Azərbaycan Rus Dram Teatrı, Dənizkənarı parkdakı yay kino-teatrı, neft tankeri də Səməd Vurğunun adını daşıyır. Mossovetin qərarı ilə Moskva küçələrindən biri, Kiyev şəhərində kitabxana, Düşənbə şəhərində 57 saylı məktəb və Bolqarıstanda texnikum şairin adını daşıyır. Respublikamızın bütün rayonlarında Səməd Vurğun adına onlarla məktəb, mədəniyyət evi, küçə, park vardır. Vaxtilə respublikada bir çox kolxoz və sovxozlar da şairin adını daşıyırdılar. Şəhər və kəndlərdə şairin heykəlləri, büstləri qoyulmuşdur. Müxtəlif yerlərdə şairə həsr olunmuş güşələr və kiçik muzeylər yaranmışdır. Bunların içərisində Qax şəhərində müəllim Məmməd Aşurovun öz həyətində inşa etdiyi evdə yaratdığı «Səməd Vurğun muzeyi» xüsusi yer tutur. 1975-ci ildə Bakıda «Sovet ədəbiyyatı günləri»ndə ölkənin ədəbi ictimayətinin iştirakı ilə «Səməd Vurğunun ev-muzeyi»nin təntənəli açılışı olmuş və bir il sonra, 1976-cı ildə şairin doğma kəndi Yuxarı Salahlıda ev-muzeyinin filialı – «Səməd Vurğunun poeziya evi» yaradılmışdır.Cavanlara xitab (1924) Maydan (1925) Şikəstəyə məktub (1926) Göygöl (Əhməd Cavada) (1926) Sızıltılarım (Möhtərəm və əziz Hüseyn Cavidə) (1926) Bir gün məni lap boğurdu hicran (1926) Şuşa(1926) Zeynal (1926) Səyahət (1927) Əyilmə (1927) Müəllimlik (1927) Şəki (1927) Orda… (1927) Ondan da gözəldir (1927) Şəki maralı (1927) Bəlkə (1927) Hazır olunuz (1927) Adsız şer (1927) Məni (1927) El ayrılığı (1927) Qadın (1927) Bir qəlb ki, çalxanar, hər zaman coşar (1927) Dilcan dərəsi (1927) Çəkil! (1927) Onu görürkən… (1927) Sorma aqıl kimsələrdən, sorma heç dünya nədir (1927) İllər, qərinələr keçirsə aləm (1927) Unut… (1927) Dağlar (1927) Ana (1927) Bizim dağların (1927) Dan yıldızı (1927) Bir qətrə yaş (1927) Ellər gözəli (1927) Dağlar! Sizdəki bu böyüklük, vüqar (1927) Nə vaxt güləcəyəm? (1927) Şikayət (1927) Sənət (1927) Ona… (1927) Salyan gözəli (1927) Həyata doğru (1928) İşçi (1928) İki körpə (1928) Andım (1928) Şeirim (1928) Acı gülüşlər (1928) Bir yaz sabahının ilk azanıydı (1928) Çəkdiyim ağrılar bir yana dursun (1928) Ey uzaq göylərin yaxın elçisi (1928) Matəm nəğməsi (1928) İrəli… (1928) Ömrün pərişan günləri (1928) İngilis (1928) Bahar şərqisi (körpələrə) (1928) Sahildə (1928) Həyat dedikləri şübhəli bir şey (1928) Şeir (1928) Uzaqlara doğru (1928) Bayram qabaği (1928) Kür çayı (1929) Leylasız (1929) Səhərə yaxın (1929) ŞƏRQİN QAPISI (1929) 1.Səhər oyanarkən 2.Axsam 3.Mədəniyat sarayi 4.Son söz Vətən həsrəti (1929) Şairin andı (1929) Səfil qadın (1929) Yeni dünya (1929) Əmək və təbiət (1929) İnqilab yurdu (Anam üçün)(1929) Konsert axşamı (1929) Hərəkət (Nazim Hikmətə) (1929) Ölümün məhkəməsi (1929) Ellər dünyası (1929) Çörək dostu (1929) Ayıq ol (1929) Dostlar xəbəri (1929) Aprel (1930) Səriyyənin ölümü (1930) Olduğum yer (1930) Məktub (1930) Fanar (1930) Zərbəçilər (1930) Dinlə məni gözəl bahar! (1930) Şairin səsi (Mikayıl Müşviqə) (1930) Dönüş (1930) Bir az gülmək üçün (Qardaşım Osman Sarıvəlliyə) (1930) Məktub (1930) Tabut keçərkən (1930) Mən bir əsgər kimi (1930) Raport (Bakı mədən işçilərinə) (1931) Kolxozçu qadına məktub (1931) Ölən şeirlərim (1931) Qızıl Şərq (1931) Pambıqçılar (1931) Cavabımız (1931) Tikanlı sözlər (1931) Şeir və xaltura (1931) Yoldaş, Hinger, amxanaqo (1931) Oktyabr günləri (1931) Hücum (1931) Sən o deyilsən, ah! Dəyişdin, döndün (1931) Çalma!… (1931) Keçdi günlər ki, sənin Hüsnünə pərvanə kimi (1931) Rot-front (1932) Xavər (1932) Sevgilim Xavərə (1932) Salam (1932) Aşığın dərdi (1932) Yoldaş komandan (1932) Bahar (1932) Komsomol marşı (1932) Cinayət (1933) Bizim bayram (1933) Sevgi (1933) Sevirəm (1933) Bəzək və zinət (1933) Anamın dərdi (1933) Sevgilimin qılığı (1933) Dəniz gəzintisi (1933) Çənə söhbəti (1933) Cəbhədə (1933) Sabahın türküsü (1934) Şairin sevgilisinə (1934) Böyük revolyutsiya (1934) Vətən ordusu (1934) Qafqaz (1934) Böyük ədib (1934) Əhli-qələm (1934) Həsrət (1934) Sənət eşqi (1935) Ordenli qəhrəman (1935) Azərbaycan (torpağın tələbi) (1935) Şairin albomundan (1935) Alqış (1935) Təranə (1935) Natəvan (1935) Leyla (ilk təyyarəçi qız Leylaya) (1935) Təbriz gözəlinə (1935) Şairin ölümü (1935) A köhlən atım! (1935) Azərbaycan (1935) Sərgüzəşt (1935) Zərdüştün xülyaları (1935) Füzulinin dərdi (1935) Kislovodskidə (1935) Klim Voroşilova (Yoldaşlıq məktubu) (1936) Söz buketi (May şənliyinə) (1936) Azad ilham (1936) Səmimiyyət yolçusu (1936) Yadıma düşdü (1936) Sənət ustasına (1936) Böyük şairin şərəfinə (1936) Günəşin keşiyində (1936) Çinarın şikayəti (1936) Sabirin şərəfinə (1936) Sünbül (1936) Anam qəlini (1936) Lənkəran şeirləri (1936) Ölüm xəbərçilərinə (1937) Pravdanın yubileyinə (1937) Səadət nəğməsi (1937) Qanlı bazar (1937) Bahar və mən (1937) Şeirimizin ağsaqqalı (1937) Bayrağım (1937) Bir arzu (1937) Danışaq (1937) Bülbül (1937) Bənövşə (1937) Səhər-səhər (1937) On iki dekabr (1937) Bayram qabağı (Oktyabrın XX ildönümünə) (1937) Dargöz (1937) Bülbül və bağban (1937) Omrümün gündəliyindən (1937) Böhtan (1937) Azərbaycan (1938) Aşıq qardaşıma (1938) Karyerist (1938) Çil toyuğun tək yumurtası (1938) İncə xanım (1938) Xeyrə-şərə yaramaz (1938) Mavzoley (1938) Qızıl əsgər (1938) Şadlıq (1938) Sədaqət (1938) Böyük bir kitab var bizim həyatda (1938) Bizim gəncliyə (1939) Xəyal (1939) Qızcığaz (1939) Fitnə (1939) Nizami (1939) Ürəyi xain adam (1939) Kommunist (1939) David (1939) Ləzgi qızı (1939) Qəhrəmanın heykəli (1939) Samur çayı (1939) Pioner marşı (1939) 20 bahar (1940) Ala gözlər (1940) Təzə il (1940) Şam (1941) Mıs-mıs (1941) Həyat eşqi (1941) Vətənin keşiyində (1941) Ananın öyüdü (1941) Şəfqət bacısı (1941) Qızıl şahinlər (1941) Qoca qəhrəmanın çıxışı (1941) Tarla nəğməsi (1941) Daşların bağrından gövhər çəkərik… (1941) Rus ordusu (1941) Komsomol marşı (1941) Qəhrəmanın hünəri (1941) Pioner marşı (1941) Sənəm qarının pıçıltıları (1941) Uşaq bağçası (1941) İgid şahin (1941) Məhəbbət (1941) Bütün xalqlar, qəbilələr od içindən çıxacaqdır (1941) Sovqat (1941) Moskva (1941) Oktyabr (1941) Ukrayna partizanları (1942) Azərbaycan balası (1942) Salam, Moskva! (1942) Həyat fəlsəfəsi (1942)Şairin salamı (1942) Yanğın (1942) Partizan Babaş (1942) Daşsalahlı yoldaşlara (1942) Dağlar (1943) Gülə-Gülə (1943) Qızxanımın hünəri (1943) Qoca qartal (1943) Göz aydınlığı (1943) Bayramınız mübarək (1943) Salam, dostum! (Mustafa bəy Topçubaşova) (1943) İlham pərisi (Mirzağa Əliyeva) (1943) Mənə belə söyləyirlər (1943) Bayraqdar (1943) Adsız qəhrəman (1943) Göyərçin (1943) Ürək (1943) Qəzəl (1943) Gələcəyin toy-bayramı (1943) Dörd söz (1943) İlk bahar və mən (1944) Dərman verin! (1944) Nəsibimiz səadətlə ilk bahardır! (1944) Gəlməsəniz də! (1944) Sözun şöhrəti (1944) İstiqbal təranəsi (1944) Şair, nə tez qocaldın sən? ! (1944) Təzə il sovqatı (1944) Qəhrəmanın ölümü (1944) Qızıl ordu (1945) Zəfər bayrağı (1945) İyirmi beş bahar (1945) Qərinədən-qərinəyə (1945) Zəfər bayramı (1945) Böyük bəstəkar (1945) Mənim arzum (1945) Mənim səsim (1945) Ah, paxıllar (1945) Dəlilər evi (1945) Mənim rübabım (1946) Unudulmuş tək məzar (1946) Təbrizin şairlər məclisinə (1946) Yandırılan kitablar (1947) Yer həsrəti (1947) Təyyarə meydanı (1947) Berlin (1947) Reyxstaq (1947) Ana heykəli (1947) Alman bənnası və sovet zabiti (1947) Məhəbbət ilhama çağırır məni! (1948) Bəstəkar (1948) İslam (1948) Eşq olsun sənətkara! (1948) Körpünün həsrəti (1948) Düşüncələr (1949) Deyin, gülün, övladlarım! (1949) Mənim andım (1949) Dinlə, Xavər (1949) Ana və körpə (1949) Eduard Maze (1950) Qoca şərqə günəş doğur… (1950) Rəssamın son əsəri (1950) Ziyafət (1950) Marksın qəbri üstündə (1950) London qarısı (1950) Kiçik şəhər (1950) Lenin (1951) Bütün Bakı ürəyimdə bir şer olur… (1951) Xavərə (1951) Bahar düşüncələri (1953) Belələri də var (1953) Müxəmmət (1953) Şair, nə tez qocaldın sən! (1953) Lalə (1954) Mən tələsmirəm… (1954) Musa Cəlilə (1954) Gödəkcə (1955) Yada sal məni (1955) Qürbət eldə (1955) Dostluq hədiyyəsi (1955) Yazılma tarixi məlum olmayan şeirlərDağlar Şikayət Qəzəl Qəzəl Qəzəl Qəzəl Vurğunun Gözlərin! Xanım Qızıl xatirə Yaxın gəl, gözəl qız. Yaxın gəl bir az Sən gələndə bizim eldə yaz olur Marş Lenin Sərhədçilər marşı Bir dağ ətəyinə, lap aşikarə Bəlkə bu dünyadan əl üzdüm artıq Yenə xəstəliyim, əski halım var Fikrətin rəsmi qarşısında Gördüklərim Mən o deyiləm Fəqət siz! Gedərkən sükuta gecənin qəlbi Soyuq-Soyuq yenə bir qış axşamı Ah, bu qürbət məni dağıtdı, sökdü PoemalarKomsomol poeması 1933 Muradxan 1933 Xumar 1933 Lökbatan 1933 Kənd səhəri 1933 Ölüm kürsüsü 1934 Macəra 1935 Acı xatirələr 1935 26-lar 1935 Qız qayası 1935 Aslan qayası 1935 Bulaq əfsanəsi 1935 Dar ağacı 1935 Ölən məhəbbət 1935 Talıstan 1935 Üsyan 1936 Bəsti 1937 Yazla qışın dəyişməsi 1937 Ayın Əfsanəsi (Aybəniz) 1941 Hürmüz və Əhriman 1943 Bakının dastanı 1944 Zəncinin arzuları 1948 Muğan 1948-1949 Leninin kitabı 1950 Aygün 1950-1951 Zamanın bayraqdarı 1952 DramlarVaqif 1937 Xanlar 1939 Fərhad və şirin 1939-1941 İnsan 1945 Şairin həyatı İki sevgi 1940-1941\nİsmarıcı redaktə etdi adda_bv - 13.09.2009, 14:44\nTəşəkkür ediblər:Sabina-87, PANDA55\nhamisi yaxsidir. amma xahis ediram, kimin imkani varsa MAMMAD ARAZ haqqinda bildiyini yazsin.avvalcadan tasakkurlar.\n[b]Əlibala Hacızadəni də itirdik.[/b]Əlibala Hacızadə 1935-ci il avqustun 28-də Biləsuvar rayonunun Ağalıkənd kəndində anadan olmuşdur. Burada Xırmandalı kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra ADU-nun şərqşünaslıq fakültəsinin fars şöbəsində təhsil almışdır (1953-1958). Azərbaycan EA Yaxın və Orta Şərq xalqları İnstitutunda kiçik elmi işçi kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır (1958). Əfqanıstanda mütərcimlik etmişdir (1966-1970).Hazırda Azərbaycan EA Yaxın və Orta Şərq xalqları İnstitutunda baş elmi işçi vəzifəsində işləyir (1976-cı ildən). "Nizami" jurnalının baş redaktorudur (1994-cü ildən). "Mənim müəlliməm" adlı ilk hekayəsi 1956-cı ildə Uşaqgəncnəşrin buraxdığı "Gəncliyin səsi" almanaxında dərc olunmuşdur.Əlibala Hacızadənin Azərbaycan ədəbiyyatına gətirdiyi yeni mövzulardan biri elmi mühitin təsviridir. O, "Təyyarə kölgəsi", "Vəfalım mənim" romanları ilə elm adamlarının bir növ qapalı olan həyatını geniş oxucu kütləsinə çatdırdı.1980-ci illərin ikinci yarısında Ə.Hacızadənin qələmə aldığı "Möcüzə" romanı o dövrdə baş verən mürəkkəb ictimai proseslərə özünəməxsus bir baxışı əks etdirirdi.Yazıçının XX əsr İran poeziyasının məşhur nümayəndələrindən olan Fərrux Yəzdiyə həsr olunmuş monoqrafiyası dünya şərqşünaslığında bu böyük şairin həyat və yaradıcılığı haqqında ilk geniş tədqiqatdır. Bundan başqa o, müasir İran romanının tipologiyasına dair fundamental elmi araşdırmanın müəllifidir. Əlibala müəllim həmçinin bir sıra orta əsr mənbələrini dilimizə tərcümə etmişdir.Bundan başqa dövri mətbuatda vaxtaşırı çıxış edirdi. 2009-cu ilin oktyabr ayında vəfat etdi və bu gün dəfn olundu. Ama Xalq yazıçısı adını almamış[b]Əsərləri1. Heykəl gülür (hekayələr). Bakı: Uşaqgəncnəşr, 1961, 54 səh.2. Unutmaq olmur (povest). Bakı: Uşaqgəncnəşr, 1963, 115 səh.3. Məhəbbət olmayan evdə (povestlər). Bakı: Azərnəşr, 1965, 100 səh.4. Fərruxi Yəzdinin poeziyası. Bakı: Elm, 1965, 198 səh.5. Cehiz (hekayələr). Bakı: Gənclik, 1969, 154 səh.6. Pəhləvan (hekayələr). Bakı: Gənclik, 1974, 31 səh.7. Təyyarə kölgəsi (roman). Bakı: Gənclik, 1974, 287 səh. (təkrar nəşr: 1992)8. İtkin gəlin (roman). Bakı: Gənclik, 1979, 215 səh.9. Əfsanəsiz illər (roman). Bakı: Gənclik, 1981, 353 səh.10.Ayrılığın sonu yoxmuş. Bakı: Gənclik, 1983, 432 səh.11.Vəfalım mənim. Bakı: Gənclik, 1985, 344 səh. (təkrar nəşr: 1992)12.Dünyanı tanı. Bakı: Gənclik, 1990, 450 səh.13.İtkin gəlin (roman trilogiya). I kitab. Bakı: Azərnəşr, 1992.14.İtkin gəlin (roman trilogiya). II kitab. Bakı: Azərnəşr, 1992.15.İtkin gəlin (roman trilogiya). III kitab. Bakı: Azərnəşr, 1992.16.Sevəcəyəm (şerlər, hekayələr). Bakı: Diplomat, 2001, 170 səh.17.Əsərləri (10 cilddə). I c. Bakı: Nafta-Press, 2004, 501 səh.[/b]\nTəşəkkür ediblər:Sabina-87, Aisha_\nİstifadəçi №: 8007\nTəşəkkür ediblər: 630 dəfə\n"Qanlı Zəmi" filmindən kadr. İsi Məlikzadə tacir rolunda. Tam adı İsi Abbas oğlu Məlikzadə Doğum tarixi 1 may 1934 Doğum yeri Ağcabədi Ölüm tarixi 12 may 1995 IMDb səhifəsi Buyurun Buda menim fexrim olan Babam hakkinda qisa bir avtobiografiya.....İsi Məlikzadə 1934-cü il mayın 1-də Azərbaycanın Ağcabədi rayonunda anadan olmuşdur. Burada Xalfərəddin orta məktəbini bitirdikdən sonra M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Sənaye İnstitutunun neft-kimya fakültəsində təhsil almışdır (1952-1957). "Əzizbəyovneft" mədənlər idarəsində operator, yerüstü avadanlıq ustası (1957-1961), Azərbaycan Kommunal Təsərrüfatı Nazirliyi Başqaz idarəsində böyük mühəndis, şöbə rəisinin müavini (1961-1966), «Ulduz» jurnalı redaksiyasında publisistika şöbəsinin müdiri, məsul katib (1966-1973), Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatında redaktor, C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfılm" kinostudiyasında ssenari redaksiya heyətinin üzvü (1974-1976), "Azərbaycan" jurnalı redaksiyasında nəsr şöbəsinin müdiri (1976-1980), "Ulduz" jurnalı redaksiyasında nəsr şöbəsinin müdiri (1980-1981), "Mozalan" satirik kinojurnalında böyük redaktor (1981-1983), C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfılm" kinostudiyasında baş redaktor vəzifələrində işləmişdir (1983-1985). Sonra bir müddət yaradıcılıqla məşğul olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Akademik Dram Teatrında ədəbi hissə müdiri (1988-1990) işləmişdir. Sonra ömrünün sonunadək "Azərbaycan" jurnalında publisistika şöbəsinin müdiri (1994-cü ildən), Azərbaycan Mədəniyyət Fondunun Qarabağ fılialının sədri (1990-cı ildən) vəzifələrində çalışmışdır. 1995-ci il mayın 12-də vəfat etmişdir.Əsərləri1.Həsrətin sonu. Bakı: Azərnəşr, 1964, 44 səh. 2.Özgə anası. Bakı: Gənclik, 1969, 152 səh. 3.Kövrək qanadlar. Bakı: Gənclik, 1973, 234 səh. 4.Küçələrə su səpmişəm. Bakı: Gənclik, 1977, 219 səh. 5.Yaşıl gecə. Bakı: Yazıçı, 1979, 305 səh. 6.Günəşli payız. Bakı: Yazıçı, 1982, 252 səh. 7.Dədə palıd (povest). Bakı: Yazıçı, 1984, 413 səh. 8.Gümüşgöl əfsanəsi. Bakı: Yazıçı, 1987, 295 səh. 9.Şehli çəmənlərin işığı. Bakı: Yazıçı, 1991, 304 səh. 10.J.Dotaşalann novruz bayramı. Bakı: Gənclik, 1992, 119 səh.FilmoqrafiyaAğ Atlı Oğlan (1995) Alma Almaya Bənzər (1975) Altı Duru, Üstü Quru (1983) Dua (1982) Evin Kişisi (1978) Evlənmək İstəyirəm (1983) Gəl Qohum Olaq (2001) Güllələnmə Təxirə salınır!... (2003) Gümüşgöl Əfsanəsi (1984) Güzgü (1990)(II) Hacı Qara (2002) Harayacan Qaçacaqlar (1983) Hərənin Öz Payı+Tayı (2006) İcazə (1972) İlişdim (1983) Kişi Sözü (1987) Küçələrə Su Səpmişəm (2004) Qanlı Zəmi (1985) Qatarda (1981) Qoca Palıdın Nağılı (1984) Məğlubedilməzlər (1983) Müşavirə (1971) Oktyabr və Azərbaycan (1987) Ömrün Səhifələri (1972) Pəncərə (1991) Vətən Mənə Oğul Desə (1996) Zərbə (1983) Təşəkkür ediblər:NeSTLe, Robinho__, Aisha_\nAg Atli OglanBabamin yazdigi Ag Atli oglan Eseri nin filmi...chox maraqlidir..isteyen izlesin)\nİsmarıcı redaktə etdi Aisha_ - 23.07.2010, 2:05\nAbdulla Şaiq Axund Mustafa oğlu TalıbzadəAzərbaycanın ədəbi-ictimai fikir tarixində maarif və mədəniyyət xadimi, şair, nasir, dramaturq, ədəbiyyatşünas, tərcüməçi kimi tanınan Abdulla Şaiq Talıbzadə 24 fevral1881-ci ildə Tiflisdə ruhani ailəsində doğulmuşdur. Balaca Abdulla ilk təhsilini ruhani idarəsinin altı sinifli məktəbində (1889-1893) və Xorasanda Türkiyədən gəlmiş maarifsevər Yusif Ziyanın məktəbində (1894-1899) almışdır. Uşaqlıqdan Şərq ədəbiyyatına, şeirə, sənətə həvəs göstərmiş, 1900-cü ilin payızında Xorasandan Tiflisə qayıtmış və bir neçə aydan sonra ailəsi ilə birlikdə Bakıya köçmüşdür. Həmin ildəcə rəsmi dövlət komisiyası qarşısında imtahan verib, müəllimlik hüququ qazanmış, rus-tatar (türk) və realnı məktəblərdə ana dili və şəriət dərslərini aparmışdır. Az vaxt içində ictimai-ədəbi mühütlə, Nəriman Nərimanov, Əlibəy Hüseynzadə, Mirzə Ələkbər Sabir, Məhəmməd Hadi, Abbas Səhhət, Əbdürrəhimbəy Haqverdiyev, Həsənbəy Vəzirov, Firidunbəy Köçərli, Hüseyn Cavid, Mahmudbəy Mahmudbəyov, Süleyman Sani Axundov, Seyid Hüseyn, Hüseyn Minasazov kimi dövrün məşhur ədəbi şəxsiyyətləri ilə tanış olub, taleyini ömürlük ədəbiyyata, məktəbə və maarif işinə bağlamışdır. Ədəbi-pedaqoji fəaliyyətə can atan cavan Şaiqin fikri tərbiyyəsinə, türkçülük ideyalarına yiyələnməsində qardaşı Yusif Ziyanın güclü təsiri olmuşdur.On altı yaşında bədii tərcümə və füzuliyanə qəzəllərlə yaradıcılığa başlayan A.Şaiq Bakıda Avropa, türk və rus ədəbiyyatını da öyrənib, ən çox klassik ənənələrə, türk romantizminə dayanıb, «Füyuzat» ədəbi məktəbi ilə ilgilənməklə, ara-sıra «Molla Nəsrəddin» ədəbi məktəbinin təsiri ilə əsərlər də yazıbdır.Yeni yüzilliyin əvvəllərindəki inqilab hərəkatı A.Şaiqin dünyagörüşündə bir dönüş yaradır. İnqilabı «Azadlıq ulduzuna», «Hürriyyət pərisinə» bənzədən şair onun sönməsindən kədərlənirsə («Niyə uçdu?», «Bir quş», «Vətən» və s.), həyati, siyasi olayları öyrəndikcə «Bir zaman məhv olur şu istibdad» inamına gəlir. Onun romantik ruhlu humanizmi, demokratizmi «Həpimiz bir günəşin zərrəsiyiz» (1910) şeirində daha aydındır. «Köç», «Dağlar sultanı» kimi əsərləri isə Azərbaycan təbiətinin romantik simfoniyası kimi səslənir.Azərbaycanda məktəb və maarif işinin yüksəlişi, milli uşaq ədəbiyyatının, uşaq dramaturgiyasının yaranması bir başa A.Şaiqin adı ilə bağlıdır. O, Azərbaycan müəllimlərinin I, II qurultaylarının hazırlanmasında komissiya üzvü kimi böyük iş görmüş, «Uşaq çeşməyi» (1907), «Uşaq gözlüyü» (1909), «Gülzar» (1912) və başqa yeni tipli dərsliklər yaratmışdır.A.Şaiq qüdrətli sənətçi, azadlıq carçısı, gözəllik aşiqi kimi Azərbaycan Demokratik Cümhuriyyəti dövründə həvəslə çalışıb. Məktəblərin milliləşdirilməsi məsələsi haqqında rəsmi dövlət qəzeti «Azərbaycan»da ardıcıl çıxış edən milli təhsili ilk həyata keçirən də A.Şaiq olmuşdur. Bu illərdə buraxdığı «Milli qiraət», «Ədəbiyyat dərsləri» «Türk çələngi» (1919), «Türk ədəbiyyatı» (1920) kimi dərsliklərindən Azərbaycan gəncliyinin böyük bir nəsli dərs alıb, «Müsavat» hakimiyyəti ilərində yaratdığı «Türk ədəmi mərkəziyyət firqəsi», «Müsavata ithaf marşı», «Yeni ay doğarkən», «Vətənin yanıq səsi», «Arazdan Turana» kimi silsilə şeir və poemaları poeziyamıza yeni ab-hava gətirən sənət örnəklərindəndir.Ömrünün altmış ilini xalqının xidmətinə yönəldən A.Şaiq bir ədəbiyyatşünas-alim, bir çox dünya ədəbiyyatı örnəklərini dilimizə çevirən sənətçi, xalq elçisi, el ağsaqqalı kimi də sayılıb, ən ali məclislərə seçilib, mükafatlandırılıb, orden və medallar alıb, Əməkdar incəsənət xadimi adına layiq görülübdür. Ən böyük mükafatı isə xalqın, millətin ona olan sevgisidir.Abdulla Şaiq 24 iyul 1959-cu ildə Bakıda vəfat etmiş, Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur.ÇALIŞAN QAZANARYaydı, isti bir gün idi,Ağaclar çox ölgün idi.Göydən yerə od yağırdı,Solmaz Eldarı çağırdı:– Qardaş, gəl, bağçaya gedək,Çiçəklərə bir baş çəkək.Çoxdandır su içmir güllər,Bəlkə solub qərənfillər?Bağçaya getdilər yügrək,Gördülər hər gül, hər çiçəkYerə əyib şax boynunu,Yamyaşıl o atlas donuYaman solub saralıbdır,Hamısını dərd alıbdır.Eldar qəmləndi bu işə;Acıqla baxdı günəşə,Dedi: – günəş, nə yamansan,Çiçəkləri solduransan!Neçin vurdun bu ziyanı,Soldurdun güllü bağçanı?Günəş gülümsədi: – “Sağ ol!Məndən ziyan gəlməz, oğul!Hər şeyə can verən mənəm!Qüvvət, ət, qan verən mənəm!Bu böhtandır, ay uşaqlar!Məndə axı nə günah var?Güllər su içmir üç gündür,Odur ki, onlar ölgündür.Oğlum, hər şey sevir zəhmət,Tənbəl ziyan çəkər, əlbət!Məndən gəlməmiş bu ziyan.Çox qazanar, çox çalışan.Zəhmətsiz bal yemək olmaz”.Utanaraq Eldar, SolmazSuladılar çiçəkləri,Puç olmadı əməkləri.Güllər yenə cana gəldi,Bağça ətə-qana gəldi.\nİstifadəçi №: 6261\nTəşəkkür ediblər: 715 dəfə\nXurşidbanu NatəvanBədii yaradıcıllığa XIX əsrin 50-ci illərində başlayan Xurşidbanu Natəvan Azərbaycan ədəbiyyatında Füzuli ənənələrini davam etdirən görkəmli şairlərdən biridir.Həzin, səmimi lirika, təbiət gözəlliklərinin və insanın könül dünyasının bəzən real, bəzən isə romantik, tə`sirli poetik vasitələrlə təsviri onun yaradıcıllığının başlıca keyfiyyətləridir.Xurşidbanu Natəvan 1832-ci il avqust ayının 15-də Şuşa şəhərində anadan olmuşdur.O, mənşə etibariə seçilmiş bir nəsildən idi.Atası Mehdiqulu xan Cavanşir Qarabağ xanı, anası Bədircahan bəyim isə Gəncə hakimi Cavad xanın nəslindən olan Uğurlu bəyin qızıdır.Belə məşhur nəsildən çıxdığı üçün Xurşidbanu Natəvan Qarabağda "Xan qızı" ləqəbi ilə tanınmışdır.Natəvan ailənin yeganə övladı idi.Onun uşaqlığı sarayda keçmiş, ilk tərbiyəçiləri sarayın təcrübəli dayə və mürəbbiyələri olmuşdur.Natəvan təhsilini də atasının sarayında xüsusi müəllimlərdən almış, hələ kiçik yaşlarında oxuyub-yazmağı, dini və dünyəvi bilikləri, habelə klassik poeziyanı öyrənmişdir.Atasının ölümündən sonmra Qarabağ xanlığının mülklərini idarə etmək hüququ Natəvana keçir.O, xanlığın ictimai mədəni inkişafı, Şuşa şəhərinin abadlaşdırılması üçün fədakarlıqla çalışır.Körpü və yolların salınmasına, məktəblərin açılmasına, məscid və minarələrin tikilməsinə, köhnə binaların təmirinə yaxından kömək edirdi.1872-ci ildə "Məclisi-üns"ün rəhbərliyi ilə bərabər, bütün xərclərini də öz üzərinə götürür.1883-cü ildə Natəvan Şuşadan yeddi kilometr aralı olan Sarı Bbadan şəhərə su kəməri çəkdirmiş, sonra böyük su anbarı tikdirmiş, hovuz, hamam, buzxana düzəltdirmişdir.Şəhər əhalisinin istirahət və gəzintisi üçün bağ saldırmışdır.1885-ci ildə Natəvanın oğlu Mirabbas xəstələnib ölür.Bu hadisə şairəni sarsıdır, onda dərin bir kədər doğurur.Bundan sonra o, xəstələnir və get-gedə solmağa başlayır.Ömrünün sonlarında airə maddi cəhətdən də çətinlik çəkir.Ev əşyalarını, bağını, zinət şeylərini açıq satışa qoyur.Bütün bu iztirablar Natəvanın səhhətini getdikcə ağırlaşdırır və 1897-ci il oktyabr ayının 1-də Şuşada vəfat edir.Dəfn mərasimində iştirak edən adamlar hörmət əlaməti olaraq şairənin cənazəsini Şuşadan Ağdama qədər piyada aparırı, Xan qızı Ağdamda "İmarət" deyilən ailə qəbirsanlığında dəfn olunur.Natəvanın əsərləri əsasən, qəzəllərdən ibarətdir.Bu qəzəllərin mərkəzində insanpərvərlik, xeyirxahlıq, səmimi ülfət, dostluq ideyalarının tərənnümü dayanır."Ey dust", "Xudahafiz", rəqifli qəzəllərində o, bir-birini sevən insanlar narazılıq, ayrılıq salmağa cəhd edən xain, yaramaz adamların əməllərini pisləyir.Müasirlərinə riyakar, ikiüzlü, aravuran adamlardan uzaq gəzməyi təkidlə tövsiyə edən şairə, eyni zamanda, dostluq ülfəti tutan kəsləri ehtiyatlı olmağa, rəqib fitnəsindən qorunmağa çağırır.Natəvanın təbiət gözəlliklərinə, bənövşəyə, qərənfilə, bülbülə həsr etdiyi şerləri də vardır: "Gülün", "Bülbül", "Bənövşə", "Qərənfil" və s.Doğma təbiətin gözəlliklərindən ilham alan şairənin bu əsərlərindən həyat ətri, gülün, çiçəyin xoş rayihəsi gəlir.Şairə təbiət gözəlliklərini insanın mənəvi dünyaını, qayğılar ilə əlaqələndirir.Bu şerlərdə güclü bir insan əhval-ruhiyyəsi duyulur.Natəvanın yaradıcıllığı ilə XIX əsr Azərbaycan şerinin lirik qəhrəmanı bədii struktur baxımından daha da zənginləşir; bu tərkibə əvvəlki Aşiq və Məşuqə surətlərindən fərqlənən tamam yeni bir insan-dərdli, kədərli ana surəti daxil olur.Sinəsinə çalın-çarpaz oğul dağı çəkmiş bu ananı dünyadan cavan köçmüş övladının ayrılığı yandırır.Onun yarası gecə-gündüz göynəyib sızıldayaraq ana qəlbinin fəryadına çevrilir."Yanar canım oğul, daim sənin nari-fəğanında" misrası ilə başlanan qəzəli həmin fəryadların bədii əksi kimi yaranmışdır.Bu şerin hər misrasında müsibət içində olan ananın odlu qəlbi çırpınır:Yanar canım, oğul, daim sənin nari-fərağında,Necə pərvanələr hər dəm yanar şəmin ayağında.Güli-ruyin həvasilə çıxar əflakə əfqanım,Odur bülbül nəvası gül fəraqü iştiyaqında.O şirin ləblərin şövqü günü-gündən olur əfzun.Əgər Fərhad tək iki yüz il dolansam hicr dağında.Sənin hicrin odu, Abbas, dəxi çıxmaz ki, canımdan,Səməndər tək yanar daim anan nari-fərağında.Həyatdan doymuş anaya oğulsuz yaşadığı hər bir dəqiqə ildən artıq görünür. O, işrət yerlərindən kənar dolanaraq, günlərini oğlunun məzarı üstə gedib orada ağlamaqla keçirir.Ana səadətini ölməkdə, oğlunun ruhuna, torpağına qarışmaqda görür.Buna görə ömrünün tamamlanıb sona yetişməsini arzulayır, lakin ruhu onun xəstə canını tərk eləmir.Günlər keçdikcə ananın üzüntüləri artır və dözülməz olur.Şairənin "Sənsi", "Əfsus", "Getmə" rədifli qəzəlləri Mirabbasın ölümü münasibətilə yazılmışdır.Bu şerlərin birincisində ananın bahar fəslində, təbiətin canlandığı, gözəlləşdiyi bir vaxtdakı əhval-ruhiyyəsi təsvir olunmuş, təbiətin şadlığı ilə ana qəlbinin kədəri arasında qüvvətli bir bədii təzad yaradılmışdır.İkinci şerdə isə Natəvan oğlunun ölümünü gül mövsümünün keçməsi, baharın solub getməsi, bülbülün xəstə halda halda tək-tənha qalması ilə müqayisə edir.Ana oğlunu əzəmət və şərafət bağında açılmış, lakin "gülçini-ruzigar"-dövranının bağbanı tərəfindən çox tez qopardılmış gülə bənzədir.Oğlunu həzin, kədərli bir dillə yuğlayan ana torpağa yalvararaq bu "gülbədən" cavanı əziz saxlamağı xahiş edir:Keçibdi mövsimi-gül, getdi novbahar, əfsus!Qalıbdı bülbüli-biçarə xarü zar, əfsus!Riyazi-izzü şərafətdə bir gül açmışdı,Qopardı o gülü gülçini-ruzigar, əfsus!O gülbədən ki, ipək köynək incidərdi onu,Olubdur indi o, torpaqla xakisar, əfsus!Sən allah, ey qara torpaq, onu əziz saxla,Odur mənim gözümün nuru, ey məzar, əfsus!Xurşidbanu Natəvanın böyük oğlu Mehdiliqulu xana həsr etdiyi "Ölürəm" rədifli şeri də övladı üçün darıxan, onu görməyə, bağrina basmağa can atan, lakin arzusu gözündə qalan ananın daxili iztirablarını əks etdirir.Yüsək bədiilikdə yazılmış bu şerin misralarında "fəraqdan gecələr sabaha kimi yatmayan, ayrılıqdan "bahar laləsi tək bağrı qan" əli qoynunda qalan, sinəsi dərdlə dolu ananın kövrək qəlbi, həsrət gözləri görünür:Varımdı sinədə dərdü qəmi-nəhan, ölürəm,Fəda olum sənə, gəl eylə imtəhan, ölürəm.Fəraqdan gecələr yatmaram səbahə kimi,Xəyali zülfünə bağlı gedibdir can, ölürəm.Natəvanın şerləri bədii sənətkarlıq baxımından kamil ş`er nümunələridir.İncə mətləbləri, dərin hissləri qüvvətli lirika, poetik coşğunluqla cana gətirmək, şerdə ifadə yığcamlığı, fikir əlvanlığı və məna dərinliyi yaratmaq onun sənətkarlığının başlıca səciyyəsini təyin edir.Şifahi xalq ədəbiyyatından və klassik irsdən ustalıqla bəhrələnən şairə yeri gəldikcə bədii sual, xitab və nidalar işlətməklə lirik qəhrəmanın daxili aləmini, onun hiss və duyğularını, heyeət, həyəcan, yalvarış və təəssüflərini canlı, təsirli əks etdirir.Şe`rlərindəki bədii ifadə vasitələri, xüsusilə təkrirlər, qoşa qafiyələr, rədiflər onun əsərlərinin bədii təsirini daha da qüvvətləndirir. [i]Əsərləri Seçilmiş əsərləri. Təbriz: -1991.-112 s.Əsərləri.-Bakı: Lider nəşriyyatı, 2004.-87 s.Əsərləri.-Bakı: Yazıçı, 1984.-100 s.33 qəzəl.-Bakı:: Gənclik, 1981.-36 s.Şerlər.-Bakı:: Azərnəşr, 1965.-80 s.\nİsmarıcı redaktə etdi Sabina-87 - 07.10.2010, 14:16\nMəhsəti Gəncəvi XII əsr mənşəcə Azərbaycan türklərindən olan şairə,sufi Əxi təriqətinin üzvü.XI əsrin sonları - XII əsrin əvvəllərində yaşamış böyük Azərbaycan şairəsi Məhsəti Gəncəvi Azərbaycan və müsəlman intibahının parlaq nümayəndəsi olmaqla öz şerlərində sənətkar, şair, müğənni və mütrib obrazlarını tərənnüm edən yeni şəhər peziyasının təmsilçisi idi. Məhsəti hər şeydə birincilik qazanmışdır. O, ilk məşhur Azərbaycan şairəsi, ilk şahmatçı qadın, ilk görkəmli qadın musiqiçimiz və çox ehtimal ki, ilk qadın bəstəkarımızdır. Onun tərcümeyi-halı rəvayətlər və müəmmalar haləsinə bürünüb, şairənin həyatı barədə məlum olan faktlarsa hər halda həmin dövrün müsəlman cəmiyyətinin anlayışında həddən artıq qeyri-adiliyi ilə fərqlənir. Əlbət ki, əgər bu faktlara sözün həqiqi mənasında yanaşılarsa. Rəvayətlərə əsasən, o, Gəncənin Xərabat məhəlləsində yaşamış, vaxtını qonaqlıqlarda, musiqi və rəqs məclislərində keçirmişdir. Onun şerlərində şərab və eşq duyğusu tərənnüm olunur. Şairənin əsərləri içərisində Gəncənin Xərabat məhəlləsində yaşayan gənc sənətkarlara, dərzilərə, əyiricilərə, qızılaxtaranlara və başqalarına həsr etdiyi şerlər silsiləsi daha çox məşhurdur: Dün kaşı kuzəmi daşlara çaxdım, Sərxoşdum bilmədim əlimdən saldım Kuzə dilə gəlib ddi ki,mən də Sənin kimi idim,bu günə qaldım. Bənzər, dərzi oğlu, uzun qəmərə,Məhsəti Gəncəvi təqribən 1089-cu ildə Gəncə şəhərində doğulmuş və ömrünün sonuna qədər burada yaşamışdır. Onun əsl adı Mənicə idi, Məhsəti adını isə özünə ədəbi təxəllüs kimi götürmüşdü. Həmin təxəllüsün mənşəyi barədə bir neçə rəvayət vardır. Bunlardan birində deyilir ki, guya Sultan Səncərlə söhbətlərindən birində Mənicə öz mühitində hamıdan kiçik və görünməz olduğunu söyləyir. Sultan isə onunla razılaşmayıb deyir ki,"to, meh-həsti" (yəni, "sən hamıdan böyüksən"). Və guya "meh-həsti"-"məhsəti"yə çevrilib, onun təxəllüsü olur. Digər bir fərziyyəyə görə, "Məhsəti" "məh" və "səti" olmaqla iki sözdən ibərətdir və "böyük xanım" anlamına gəlir. Nəhayət, başqa bir ehtimala əsasən, bu ad "Mah" və "səti" ("Ay xanım") sözlərindən düzəlib (Nizami Gəncəvinin Məhin Banusu (Xosrov və Şirin) da bunun analoqudur).Məhsəti Gəncəvinin xalq şeri tərzinə yaxın formalı rübailəri və öz fəlsəfi mahiyyəti etibarilə dərin məzmunlu şerləri Azərbaycan və ümumən Şərq poeziyası tarixində mühüm rol oynamışdır. Bir çox tədqiqatçılar Məhsətinin rübailərini Ömər Xəyyam məktəbinə aid edirlər. Buna baxmayaraq, çağdaş ədəbiyyatşünasların əksəriyyətinin fikrincə, şairə əsası [Qətran Təbrizi]] və İzəddin Şirvani tərəfindən qoyulmuş Azərbaycan şer məktəbinin ənənələrindən bəhrələnmişdir.\nfirtinalar ve kepenekler\nİstifadəçi №: 12645\nTəşəkkür ediblər: 1324 dəfə\nEHMED CAVADEhmed Cavadin heyat ve yaradiciligi indiyedek tam olaraq oyrenilmemishdir.Ehmed Cavad edebiyyat tariximizde boyuk milli shair,edib,alim,ayrica tercumecilik mektebi olan bir senetkar,medeniyyetimiz tarixinde gorkemli ictimai xadim,jurnalist,taninmish pedaqoq,cebheci muxbir,ibtidai,orta ve ali mekteblerde,texnikum muellimi kimi shohret tapmishdir.Onun eserleri ,ozu kimi qapalidir,sirlidir.Onun eserleri repressiya dovrunde yandirilib,musadire olunub,telef edilib.Ve bizim dovre catmamishdir.Bizlee catan eserleri ise 1000 sehifeden artiqdir.Azerbaycan Demokratik Cumhuriyyetinin yashadigi dovrde Ehmed Cavad en guclu milli shair kimi edebiyyatimizin bayraqdari olmushdur.Ehmed C. hemin illerde Gence ebedi muhitinin en parlaq ulduzu hesab olunurdu.Onun sheirleri dilde-agizda gezirdi.ADR-in milli marshlarinin ekseriyyetinin muellifi de Ehmed Cavaddir.Musavat partiyasinin lideri,Milli Shuranin sedri Mehemmed Emin Resulzade istedadina ,qabiliyyetine ve gosterdiyi xidmetlerine gore E.Cavadi resmi ogulluga qebul etmishdir.Ehmed Cavad 16 yashindan muellimlik etmeye bashlamishdir.O,cemi 45 il omr surmushdu.11934-cu ile qeder oz elmi-pedaqoji fealiyyetini davam etdirmishdir.Bir muellim kimi dosent,professor rutbelerine qeder yukselmishdir.Ehmed Cavadin Azerbaycanin Xeyriyye Cemiyyetinin mesul katibi ve en gorkemli uzvu kimi gosterdiyi xidmetlere gore hele oz laiqli giymetini ala bilmemishdir.O,1914-1918-ci illerde Birinci Dunya muharibsinde ilk gunden son gunlere qeder on cebhede olmushdur.100-le reportajlar hazirlamish ve cap etdirmishdir.Cavad ilk zerbeni 8 yashinda atasini itirerken almishdir.Ilk tehsili molla yaninda kecmish,ereb-fars dillerini oyrenmish,Qurani oxuyub xetm etmishdir.O,ensiklopedik biliye yiyelenmishdir.O,cox vetenperver idi.Shair,ruhani ailesinde dogulmushdur.Atasi axund,babasi mucdehid olmushdur.Babasi Gence xani Cavad xani yaxshi taniyirdi.Ve atasi Mehemmedali,oooooglunun adini Cavad qoyur.Ehmed Cavad ilk sheirini Gencede yazmishdir.O,bir shair kimi hele ozunu tapmamishdir,axtarishlar dovrunu yashayirdi.Onun sheirlerini gerek lugetle oxuyasan.Orada ereb-fars,turk-azeri sozleri qarishiqdir.1937-ci ilde repressiya edilmishdir.NIGARI XILGETDEN SORDUM : NEDIR BU MENALAR?BU ESHQ,NALE,BU HICRAN,BU TATLI XULYALAR?NEDIR HEYATA GULEN BU DERIN MUEMMALAR?GOTUR BU PERDEYI BIR,ASHKARIM OLSUN QOY!DEDI : HEYAT OZU AYRILIQ,KEDER,BIR QEM,NE CARPIYORSA GOZE,HEPSI BIR YIGIN MATEM.BU GOZ YASHINDA BOGULMAQDA TALEYI-ALEM.MENIM DE GOZ YASHIM - HICRAN MEZARIM OLSUN QOY!\nİsmarıcı redaktə etdi Ashiqi Movla - 03.07.2011, 20:37\n3 səhifə < 1 2 3 >\nİndi: 01.11.2014, 17:05