Açın pərdələri: Yeni mövsüm başlanır\nSentyabr ayının 18-də ölkəmizdə Milli Musiqi bayramı günü kimi qeyd edilir və illər boyu bir çox musiqi kollektivləri, teatrlar, konsert müəssisələri məhz həmin gün yeni mövsümə başlayır, tamaşaçılarla görüşə yeni əsərlər, yeni adlar, yeni yaradıcılıq həvəsi ilə gəlirlər. Respublikamızın ən qocaman mədəniyyət ocaqlarından biri – 102 yaşlı Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrı da neçə illərdir ki, öz ənənəsinə sadiq qalır və xalqımızın iki görkəmli sənətkarının – dahi Üzeyir bəy Hacıbəylinin və Müslüm Maqomayevin doğum günündə öz qapılarını sənətsevərlərin üzünə açır.\nAmma bu il teatr bütün fəaliyyəti boyu ilk dəfə tamaşaçılarını doğma divarlar arasında deyil, Bakıdan uzaqlarda, son vaxtlar öz simasını tamamilə dəyişib gözəlləşən Xaçmazda qəbul edəcək. Bəli, bəli Xaçmazda...özü də teatrın yaradıcılıq tarixinin başlanğıcı sayılan ilk tamaşa ilə – “Ər və arvad”la...\nSoruşa bilərsiniz, teatr kollektivi üçün, musiqili əsərlərin oynanılması üçün o qədər də əlverişli və rahat səhnəsi olmayan Xaçmaza teatrın bu səfərinin səbəbi nədir? Bu sualın çox sadə bir cavabı var: xaçmazlılar teatrı çox sevirlər, ələlxüsus da Musiqili Komediya Teatrında göstərilən tamaşalara və burada çalışmış sənət korifeylərinə, bu gün onların şərəfli yolunu inamla davam etdirən istedadlı insanlara hörmət və məhəbbətlə yanaşır, onların o qədər də asan qazanılmayan yaradıcılıq uğurlarını layiqincə qiymətləndirirlər. Bu mövsümdə Xaçmaz rayonunun rəhbərliyinin təşəbbüsü ilə şəhərin mərkəzi parklarından birində yaradılmış “Şəxsiyyətlər muzeyi” sözün əsl mənasında, bu sevginin, bu məhəbbətin bariz nümunəsidir. Bu muzeydə məşhur gülüş ustalarımızın – Nəsibə Zeynalovanın, Lütfəli Abdullayevin, Bəşir Səfəroğlunun, Əliağa Ağayevin, Hacıbaba Bağırovun büstləri qoyulub. Təbii ki, rayonun yaşlı sakinləri bir vaxtlar Musiqili Komediya Teatrının səhnəsində bir-birindən gözəl rollar, maraqlı və yaddaqalan obrazlar yaratmış bu korifeyləri yaxşı xatırlayırlar, bu sənətkarların oynadığı tamaşalara baxmaq üçün məxsusi olaraq Bakıya gəldikləri günləri də ehtiramla yada salır və öz övladları, nəvə-nəticələri ilə səma altındakı bu açıq muzeyi gəzərkən onların sənətkarlığından, istedadından, oynadıqları obrazlardan danışır, o unudulmaz görüşlərin təəssüratını hələ də hafizələrində yaşatdıqlarını deyirlər.\nBəlkə elə bu sevgini görən ulularımız deyiblər ki, əsl sənət və sənətkar heç vaxt ölmür, onların yaratdıqları nəsildən nəslə, əsrdən əsrə keçsə də, bəzi dəyərlər dəyişsə də sabit qalır, öz təravətinin və ilkinliyini itirmir. Bax, elə bu ümidlə, bu inamla kollektiv qədirbilən xaçmazlıların görüşünə tələsir.\nDaha çox bu bölgəmizin oxucuları üçün məncə belə bir informasiya maraqlı olar ki, onlar “Ər və arvad” tamaşasında teatrın aparıcı ifaçılarını – xalq artistləri Afaq Bəşirqızını və İlham Namiq Kamalı baş rollarda görə biləcəklər. Digər obrazları əməkdar artist Əkbər Əlizadə, artistlərdən Möylə Mirzəliyev, Gülcahan Salamova, Əliməmməd Novruzov, Ağaxan Şərifov oynayacaqlar. Operettanın quruluşçu rejissoru Yusif Əkbərov, quruluşçu dirijoru Nazim Hacıəlibəyovdur.\nMilli Musiqi bayramı bir gün sonra Şabran şəhərində davam etdiriləcək. Musiqili Komediya Teatrı kollektivinin təqdim etdiyi “Ər və arvad” tamaşası həm də şəhər Mədəniyyət sarayında keçirilən ilk tədbir olacaq. Bu saray Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən bu yaxınlarda əsaslı surətdə yenidən bərpa və təmir olunub, lazımi avadanlıqlarla təmin edilib.\nÜmumiyyətlə, yeni –102-ci mövsümün maraqlı hadisələr və tamaşalarla yadda qalacağı gözlənilir.\nTeatrın direktoru, əməkdar incəsənət xadimi Əliqismət Lalayevlə səfərqabağı müsahibəmiz zamanı öyrəndik ki, Azərbaycan teatrının 140 illik tarixi ərzində ilk dəfə olaraq ölkəmiz Amerika Birləşmiş Ştatlarında öz teatr mədəniyyətini təqdim edəcək.\n– Biz şadıq ki, bu missiyanı məhz bizim Musiqili Komediya Teatrı yerinə yetirəcək. Oktyabrın 20-də Nyu-Yorkda Azərbaycan teatrı bayramı başlayacaq. Onu da qeyd etməyi vacib bilirəm ki, bu layihənin gerçəkləşməsi üçün Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi və Azərbaycan Nyu-York Assosiasiyası xeyli əmək sərf ediblər. Biz okeanın o tayında repertuarımızdakı ən yaxşı əsərlərdən fraqmentlər oynayacağıq. Bizim konsertlərə həm də Vaşinqton tamaşaçıları baxacaqlar. Onu da deyim ki, bu səhnəciklərdə əsasən “ağırlıq” xalq artisti Afaq Bəşirqızının üzərinə düşəcək.\nBilirsiniz ki, ötən mövsümün son günlərində bizim teatrda bir neçə maraqlı əsər oynanıldı. Onlardan biri də gürcü rejissoru Qoça Kapanadzenin quruluşunda oynanılan “Xanuma” tamaşası oldu. Baş rolda çıxış edən xalq artisti Afaq Bəşirqızının ifası mütəxəssislər, teatr biliciləri, tamaşaçılar tərəfindən yüksək qiymətləndirildi və təbii ki, rejissor bu əsərin həm də Tbilisidə oynanılmasını çox arzulayırdı. Yəqin ki, yaxın aylarda dostumuzun arzusu gerçəkləşəcəkdir. Yeri gəlmişkən daha bir xarici səfərimiz barədə məlumat vermək istəyirəm. Bu mövsümdə biz həm də İsveçə dəvət almışıq. Əminəm ki, bu səfər də uğurlu olacaq.\nDirektordan bu il tamaşaçılara təqdim olunacaq yeni tamaşalar barədə də məlumat almaq istəyirəm. Çünki, hər yeni mövsümün ən maraqlı hadisəsi məhz yeni tamaşalar olur.\n– Bilirsiniz ki, gələn il Azərbaycan dramaturgiyasının banisi Mirzə Fətəli Axundovun 200 illik yubileyi dövlət səviyyəsində təntənə ilə qeyd olunacaq. Musiqili Komediya Teatrında ədibin bir əsərinin oynanılması da planlaşdırılıb və biz də ədibin “Molla İbrahim Xəlil kimyagər” əsərini repertuarımıza daxil etmişik. Yeni tamaşamızın quruluşçu rejissoru Bəhram Osmanov olacaq. Rus bölməsi isə oktyabr ayının 1-də tamaşaçıları Mark Kamolettinin “Xoşbəxt ailə oyunu oynayırıq və ya fransızsayaği qarnir” pyesi əsasında hazırlanmış eyniadlı tamaşaya baxmağa dəvət edir. Bu əsərə quruluş vermək üçün əməkdar incəsənət xadimi,rejissor Əsgər Əsgərovu dəvət etmişik və inanıram ki, o, bizim ümidlərimizi doğruldacaq və sənətsevərlərin mühakiməsinə gözəl bir tamaşa verəcək.\nAz sonra isə teatrın nəzdindəki Uşaq Studiyasında daha bir əsər – Aleksey Tolstoyun məşhur “Buratino” nağılının motivləri əsasında hazırlanmış tamaşa oynanılacaq. Dunya şöhrətli Buratino ilk dəfə Musiqili Komediya Teatrının səhnəsində Azərbaycan dilində danışacaq. Bir sözlə, işimiz çox, arzularımız böyükdür.\nBizə isə 102 yaşlı qocaman teatrımızın gənc və işgüzar kollektivinə uğurlar, yeni tamaşaların sevincini izhar edən bol tamaşaçı alqışı arzulamaq, uğurlu səfərlərdən və tamaşalardan sonra görüşərik-demək qalır.


ihlamurlar altında 80\noğlan üçün hədiyyələr instagram\nazərbaycanın büdcəsi nə qədərdir\nsenin kimi qardas\nhareketli sarı güller\nihlamurlar altında 23 bölüm\nusaqlari ucun qız üçün kravatlar\nqadın üçün şamlar\nDiqqət: Tətil alış-verişinizə bir başlanğıc istəyirsiniz? Maraq: Yüksək həcmli rəng və üstün örtüyü təmin edən unikal, yüngül formulla zəngin rənglərlə zəngin, 10-1 Açıq Sarışın şampun günümüzə başlamaq üçün mükəmməl bir yoldur. Arzu: 10-1 Açıq Sarışın şampunumuzun köməyi ilə saçları və baş dərisini asanlıqla təmizləyin. Fəaliyyət: Satılmadan indi özünüzü alın!\n94 words 434 chars\nDiqqət: Siz qutudan çıxıb səhnəyə çıxmağa hazırsınız, ancaq sizi yenidən diqqət mərkəzində saxlayacaq bir fen lazımdır. Palitradakı 10-1 küllü açıq sarışın saçlarınızın səhnədə və ya növbəti fotosessiyanızda ən yaxşı görünməsinə əmin olmaq üçün mükəmməl vasitədir! Maraq: Əgər özünüzü drag queen kimi hiss etdirməyəcək bir saç qurutma maşını axtarırsınızsa, palitradakı bu 10-1 küllü açıq sarışın sizin üçün mükəmməldir. Tez qızdırma vaxtı var, ona görə də saniyələr ərzində hazır olacaq və saçınızı qurutmaqda onu super səmərəli edən yüksək istilik ayarı var. Arzu: Siz yerlərə gedirsiniz və bilməlisiniz ki, saçlarınız hər addımda ən yaxşı vəziyyətdə olacaq. Hamısı getməmişdən əvvəl özünüzü alın! Fəaliyyət: İndi onlayn alın və qənaət edin!\n190 words 884 chars\nDiqqət: 10-1 küllü sarışın saçın çox isti tonudur Maraq: Bu məhsulun UV-dən qorunma səviyyəsi aşağıdır, yəni günəşə və ya işığa məruz qaldıqda rənginin dəyişməsinə səbəb olmayacaq Arzu: Təbii bir görünüşə sahib olmaq istəyirsinizsə saçlarınız, bu məhsul sizin üçün mükəmməldir. UV-dən qorunma səviyyəsi aşağıdır, buna görə də saçın rənginin dəyişməsinə səbəb olmaz. Fəaliyyət: İndi bu elana klikləyin və saçlarınız üçün bu heyrətamiz sarışın rəng əldə edin!


Reno's Idlewild Park: Şəhər Yeşil Alan\nAmerika Birləşmiş Ştatları Nevada Reno & Tahoe\nŞəhər mərkəzindəki parkda çox sayda fəaliyyət var\nReno nin İdlewild Parkı, şəhərin qərbindəki gözəl bir açıq yerdir. Park, Truckee çayının cənub sahilində bir əyri sarılır və yaşıl ağacları və otların böyük xərcləri ilə yeşil bir viziona sahibdir. İldün Parkı, Reno'nun illik Yer Günü qeyd etməsi saytıdır.\nIdlewild Parkda nə etmək lazımdır?\nIdlewild Park, üç kirayəlik sahə (Rose Garden, Böyük Teras və Snowflake Pavilion), uşaq oyun meydançaları, bir skeyt parkı, üzgüçülük hovuzu , gəzinti və velosiped yolları, oyun və idman üçün otlaq sahələri, bir beysbol almaz və kiçik göllər var.\nMəşhur miniatür qatar yolculuğu yay ərzində fəaliyyət göstərir. Parkın içərisində çox sayda park var, baxmayaraq ki, Yer Günü kimi sıx vaxtlarda doldurmağa çalışır. Boşsa, Idlewild Drive-da daha çoxdur.\nIdlewild Park digər görkəmli turistik yerlərə malikdir. Reno Bələdiyyəsi Gül bağçası, güllərin 200 çeşidi və 1.750-dən çox gül dəsti ilə dolu rəngli bir acredir. Tam çiçəklə bağa baxmaq üçün iyun ayının sonu, iyulun sonu və avqustun sonu. Ziyarət etmək və zövq almaq pulsuzdur. Gözəl bir ictimai sənət əsəri, "Gül Şəlaləsi" Gül bağında.\nDigər bir maraqlı incəsənət əsəri Idlewild Drive-a yaxın kiçik göldə yerləşir. Bu "göy qurşağı ağacı" adlı bir mozaika və gölün suyunun üstündə üç böyük balıqdan ibarətdir - təsvir etmək çətindir, lakin görməyə gözəldir. Bu iş və Gül bağçası parçası həm sənətçi Eileen Gay tərəfindən.\nJames D. Hoff Barış Görevlileri Anıtı, vəzifələrini yerinə yetirən həyatlarını verən hüquq-mühafizə orqanları əməkdaşları üçün xatırlama edir.\nYol bu bağanı Gül bağına birləşdirir.\nTarixi Kaliforniya binası 1927-ci ildə Reno şəhərində keçirilmiş Qafqaz yolları sərgisi üçün tikilmişdir. Kaliforniya binası təmir olunub və ekspozisiyada olduğu kimi çox şeyə baxır. Idlewild Park-da ictimaiyyətə açıqdır və müxtəlif fəaliyyətlər üçün istifadə olunur.\nYer Günü Idlewild Parkda\nReno'nun illik Yer Günü qeyd etməsi hər Aprel ayında Idlewild Parkında keçirilir. Parkın qərb tərəfində Kaliforniya binasında fəaliyyət mərkəzi.\nIdlewild Park Tarix\nİdlewild Parkı və Kaliforniya binası, Milli Park Servisinə görə Kaliforniya əyalətindəki Reno'ya hədiyyə etdi. Bu avtomobil səyahət yaşının şəfəqi idi və Reno iki yeni qitələrarası qəsəbələr üçün birdən-birə əhəmiyyətli bir qovşaq idi. Ham Lincoln Highway (bugünkü ABŞ 50) və Victory Highway (Reno, indi Dördüncü Küçə ilə köhnə ABŞ 40) tamamlandı və 1927 Qafqaz Karayolları Sərgisi olduğu ortaya çıxdı. Ekspozisiya üçün inşa edilən orijinal Reno Arch, Milli Avtomobil Muzeyinin yanında, Lake Street-in əhatə etdiyi yerə qədər əvvəl Idlewild Parkına köçdü.\nIdlewild Parkının yeri\nIdlewild Park, Idlewild Drive boyunca yerləşir. Şimal və şərqdə Truckee çayı və cənubda Idlewild Drive ilə əyilmişdir. Latimore Drive qərb kənarını qeyd edir və parkın həmin tərəfində də girişdir. Ana giriş Idlewild Drive-dən Cowan Street edir. Qaşıq Sürücü cənub-qərb küncdən keçir və hovuza, meydançaya və top sahələrinə çıxışı təmin edir.\nReno nin Riverwalk District: Olacaq yer\nHiking Mt. Gül\nReno Huffaker Hills Trailhead\nReno ətrafında haunted binalar və yerlər\nSupermarket & Food Stores Reno'da Şükran Günü münasibətilə açıqdır\nReno şəhərində Bask Qida tapacaqsınız\nCocoWalk, Coconut Grove, Mayami - Yemək, Alqı-Satqı, Əyləncə və Daha çox!\nTrain tərəfindən İtaliya səyahət üçün bir təlimat\nCastle Hotel Colmberg-in nəzərdən keçirilməsi\nBu Roma qalıqları Pişikin mənasını verir - sözün\nABŞ-da ən yaxşı Qış Festivalı\nGreat Wolf Lodge New England-da Bağlı Su Parkı Əyləncə\nKariblərin yeddi təbii möcüzəsi\nBairro Alto-da Lissabonda Top 8 Oyuncaq\nBeş Yuxarı və Gələn Ekoloji Dostluq Yerler\nBWI-dən Baltimore-a necə getmək olar\nNorveç Gem Cruise Ship Yemek ve Mutfak\nEl Conquistador Resort Puerto Riko\nKayseridə bir Jaunting Car Tour haqqında araşdırmaq


Ayrılığa qərar vermədən əvvəl » 3w.LeGenD.Az | Əfsanə olmaq istəyən bizimlədi... | Eurovision 2013, Geyimler, sac duzumleri, mentiq, aforizmler, animasiyalar, sekiller, avatarlar, menali sozler, maraqli, dadli tortlar, mp3, video\nAyrılmaq istəyirsiniz amma ayrılıq danışmasını necə edəcəyinizi bilmirsiniz.\nNecə vidalaşılar, ayrılıq danışması necə edilər, ayrılığa necə qərar verilər, cütlər ayrılmadan əvvəl necə hərəkət etməli və ayrılığa necə qərar verilməli, ayrılıq mövzusunda qərarsızlıqlarınız varsa və peşman olmaq istəmirsinizsə!\nAyrılıq qərarı çətin bir qərar. Ayrılmağa qəti qərar verdiyinizdə bunu qarşı tərəfə söyləməlisiniz. Əgər ağılınız hələ qarışıqsa və qəti bir şəkildə ayrılmaq istəmirsinizsə əsla ayrılıq danışması etməyin. Çünki peşman olarsınız amma qarşı tərəf sizdən çoxdan soyumuş ola bilər.\nƏlaqənizi bitirmədən əvvəl sakit bir başla uzun uzun düşünməlisiniz.\nNiyə bitirmək istəyirsiniz? Əlaqənizin sizin üçün müsbətlərini və mənfilərini tərəzin. Ona qarşı olan duyğularınız dəyişmiş ola bilər, bunu dəqiqləşdirin. Özünüzə bu sualı problem: Onu həqiqətən artıq sevmirəmmi? Bu problemin cavabına görə bəzi insanlar əlaqələrinə yalnız ara vermə qərarı alarkən bəziləri də sevgililərinə ya da yoldaşlarına geri dönmək istəyə bilirlər. Amma unutmayın əlaqədə bir şeylər o zamana qədər qırılmışsa, köhnəyə dönmək elə sandığımız qədər asan olmur.\nYeri və zamanı seçin\nAyrılıq qərarınızı açıqlamaq üçün seçəcəyiniz yerçox əhəmiyyətli. Sıxlıq bir alver mərkəzi ya da bir kafedə olmaq bəlkə sizin üçün problem olmaz, amma bir də qarşınızdakı baxımından düşünün. Onun da özünü rahat hiss edəcəyi bir yer seçməlisiniz.\nZamanlamanı da yaxşı etməlisiniz. Dar zamanlara sığdırılacaq bir məsələ deyil bu. Bir günorta arası tətili ya da dərhal tələsiklə bir yerə yetişməniz lazım olan bir gündə deyil, həm sizin həm də sevgilinizin bu danışmağa kafi zaman ayıracağı bir günü seçməlisiniz.\nHər şeyi başınızda yaşayır, dialoqları öz içinizdən təkrarlayırsınızsa sizin üçün həyat çox çətin deməkdir. Uzun səssizliklər yaşamaq, əsla işinizi asanlaşdırmaz. Ağılınızdakıları söyləyin, qarşınızdakı adam da bilməcəni həll etmək məcburiyyətində qalmasın.\nAğılınızdan keçənləri, ona qarşı olan hisslərinizi, əlaqənizdəki tərslikləri onu qırmadan ifadə edin. Əlbəttə onun danışmasına da fürsət verin. Dialoqun döyüşə çevrilməsinə icazə verməyin.\nSözü aldatmaq, əmin deyilmişsiniz kimi danışmaq, geri dönmə ehtimalınız olacağı təəssüratı yaradacağından dəqiq olmaq əhəmiyyətlidir. Nə də olsa bir şeyə qərar verdiniz və artıq tətbiq mərhələsindəsiniz. Sizin üçün bu əlaqənin bundan belə sürə bilməyəcəyinə razısalma olduğunuza görə qarşınızdakını da buna razı salmalısınız. "Sanaram"la başlayan cümlələr qurmaqdan qaçının.\nDürüstlük hər vaxt ən yaxşı siyasətdir. Əlaqənizi sonlandırma səbəblərinizi açıqca ifadə edin. Heç bir şeyi saxlamayın. Ancaq, dürüst olacağaım deyərkən kinçi bir ifadəyə də bürünməyin.\nPartnerinizin əlbəttə bir çox sualı olacaq. Onları cavablarkən qızğın bir rəftar geyinməyin. Onu günahlandırıb özünüzü təmizə çıxarmaq yerinə, dürüstcə ayrılığın səbəbinin özünüz olduğunu söyləyə bilərsiniz. Bu sizi vicdan əzabından da qurtaracaq.\nAyrılığın səbəbini açıqlayın\nHeç bir ayrılıq səbəbsiz olmaz. "Ayrılırıq, çünki mən elə istəyirəm" məntiqli bir səbəb deyil. Belə bir şərhə siz necə razısalma olmasanız qarşınızdakının da yalnız bu şərhlə kifayətlənə bilməyəcəyini anlamalısınız. Siz heç bir səbəb şərhdən, davamlı ötürsəniz, o da sorğulamağa və bu müddəti daha sancılı hala gətirməyə davam edəcək.\n"Əlaqəni bitirmək istəyirəm, çünki…"\ncümləsini sizdən ya da qarşınızdakı adamdan qaynaqlanan problemləri səbəb göstərərək davam etdirsəniz, hər şey dəqiqləşəcək və sizə qarşı israrçı olmayacaq.\nAyrılıq sonrasına hazırlıqlı olun\nƏlaqəni bitirib bağlarınızı tamamilə qopardığınızda əslində tam olaraq hər şey bitmiş sayılmır. Kişilər ikinci şans axtarmaqdan özlərini alıkoyamayabilirler. Yenidən görüşmə istəyinə bağlı olduğunuzu qəti bir ifadəylə əlamətin.\nƏlbəttə yeni həyatınız sizin üçün də çox asan olmayacaq. Nə də olsa ağlamadan ayrılıq olmaz! Kədərlənəcəyiniz, bəlkə köhnə vərdişlərinizi axtaracağınız, onu darıxacağınız zamanlar olacaq. Amma güclü olun və bunların keçici olduğunu ağılınızda çıxarmayın.\nBəlkə köhnə sevgiliniz onu buraxdığınız üçün sizə mislləmə etmək istəyəcək, amma siz bunları görməməzlikdən gəlin. Yoldaşlarınızla daha çox zaman keçirib yeni həyatınıza adaptasiya olmağa çalışın.\ngozel xeber cun tewekkurler\n12 sentyabr 2011 12:43\nallah ayriliqi hec kime gostermmesin ayriliqdan pis hec ne yoxdu twk xebere gore\n12 sentyabr 2011 12:06\nALLAh Ayriliqi hec kime nesib etmesin. twkler movzuya gore\n12 sentyabr 2011 11:48\nmarqlidir tesekkur edirem\n12 sentyabr 2011 11:44\nDürüstlük hər vaxt ən yaxşı siyasətdir


Azərbaycan Gənclər Fondu Nalçikdə görüşlər keçirib\nCəmiyyət 22 İyun 2012 13:09 (UTC+04:00)\nİyunun 16-20-də Rusiya Federasiyası İdman, Turizm və Gənclər Siyasəti üzrə Nazirliyin dəstəyi ilə Kabarda-Balkar Respublikasının Nalçik şəhərində "Qafqazda tələbə baharı" adlı festival keçirilib. Festivalda Azərbaycan gənclər və idman nazirinin müavini İntiqam Babayevin rəhbərliyi altında nümayəndə heyətinin tərkibində Gənclər Fondunun aparat rəhbəri Faiq Qürbətov da iştirak edib.\nFonddan cümə günü Trend-ə verilən məlumata görə, "Qafqazda tələbə baharı" festivalında Azərbaycan, Rusiya, Qırğızıstan, Qazaxıstan, Moldova, Belarus, Ukrayna, Ermənistan, Tacikistan və Özbəkistandan olan tələbələr iştirak ediblər.\nFestivalda iştirak edən Azərbaycan Gənclər Fondunun aparat rəhbəri Qürbətov MDB iştirakçı ölkələri Gənclərlə İş üzrə Şuranın toplantısında da iştirak edib. Qürbətov tədbir çərçivəsində bir sıra görüşlər keçirərək, Fondun fəaliyyəti haqqında geniş məlumat verib. Görüşlər zamanı gələcəkdə yaradılacaq birgə əməkdaşlıq barədə müzakirələr aparılıb.\nGörüşlər Rusiya idman, turizm və gənclər siyasəti üzrə nazirin müavini Oleq Rojnov, Kabarda-Balkarın hökumət başçısı İvan Qerter, "Rusiya Gənclər Birliyi" Ümumrusiya İctimai Təşkilatının sədri Pavel Krasnorutski, Rusiyanın Gənclər və Uşaq Birlikləri Milli Şurasının icraçı direktoru Olqa Popova, Beynəlxalq Əməkdaşlığın İnkişafına Dəstək Fondunun layihələr rəhbəri Məhəmməd Aliyev, Şərqi Avropa Fondunun proqram koordinatoru Aleksandru Coica ilə keçirilib.


Baş həkimin müavini Xızıdakı avtoqəzada yaralananların vəziyyətindən danışdı\n30 May 2016 - 11:24\nBaş həkimin müavini Xızıdakı avtoqəzada yaralananlarınvəziyyətindən danışdı\nXızıda avtobusun aşması nəticəsində yaralanaraq Sumqayıt şəhər Travmatologiya Xəstəxanasına yerləşdirilən xəstələrdən birinin vəziyyəti daha ağırdır.\nBunu Sumqayıt Şəhər Travmatologiya Xəstəxanasının baş həkiminin müavini Elçin Quliyev deyib.\nOnun sözlərinə görə, hazırda reanimasiyada müalicə olunan həmin şəxs 1953-cü il təvəllüdlü Talbov Vaqif İlyas oğludur.\nBaş həkimin müavini qeyd edib ki, dünən xəstəxanaya 8 nəfər müraciət edib. Onlardan 7-si xəstəxanaya qəbul edilib. Həmin şəxslərin 1-i evə buraxılıb, 1-i dünyasını dəyişib: "Hazırda xəstəxanada 5 xəstə müalicəsini davam etdirir. Xəstələrin diaqnozları müştərək travmalar- beyin travması, ətrafların, döş qəfəsinin ciddi zədələnmələridir".\nE.Quliyevin sözlərinə görə, xəstələr ən yaxşı halda, yaxın 2-3 gündən sonra evə buraxıla bilərlər.\nBaş həkimin müavini bildirib ki, naməlum kişi kimi qeydiyyata götürülənlərin hər ikisinin şəxsiyyəti müəyyənləşdirilib. Onlardan biri hazırda reanimasiya şöbəsində müalicə olunan Talıbov Vaqif İlyas oğlu, digəri isə dünən dünyasını dəyişən Sərxan Abdullayev olub.\nSiyəzən Müalicə Diaqnostika Mərkəzindən verilən məlumata görə isə, qəza nəticəsində yaralanaraq xəstəxanaya daxil olan 15 xəstədən ikisi Kliniki Tibbi Mərkəzə göndərilib. Qalan 13 nəfər isə hazırda müalicələrini davam etdirir. Mərkəzdən bildirilib ki, onların vəziyyətləri stabildir, həyatları üçün qorxu yoxdur.\nKliniki Tibbi Mərkəzdən Trend-ə bildirlib ki, bura yerləşdirilən hər iki şəxs hazırda reanimasiya şöbəsində müalicə olunur, vəziyyətləri ağırdır.\nXatırladaq ki, dünən Xızda baş verən avtoqəza nəticəsində 20-dən artıq şəxs müxtəlif dərəcəli xəsarətlər alıb, 2 nəfər isə hadisə yerində dünyasını dəyişib. Hadisə nəticəsində dünyasını dəyişənlərin sayı artıq 3 nəfərə çatıb.


"Miras qardaşımın, bacımın yetimlerine qalacaq" – İlhamenin bacısı - Azadliq Xeber\n"Miras qardaşımın, bacımın yetimlerine qalacaq" – İlhamenin bacısı\n13.07.2016 / 14:49 xeber –\nMəhkəmə qərarına əsasən, mərhum xalq artisti İlhamə Quliyevanın mirası bacıları Gülbahar və İradə Quliyevalara qalıb. Bu məsələylə əlaqədar Lent.az-ın əməkdaşı İ. Quliyevanın bacısı Gülbahar Quliyevanı danışdırıb.\n– Biz məhkəməyə müraciət etməmişik ki, İlhamənin nəyi varsa, bizə qalsın. Xeyir, biz öz varisliyimizi irəli sürmüşük. İlhamənin qanuni varisləri olduğumuzu sübut etmək üçün bunu etdik. İlhamə kimsəsiz deyil axı. İlhamənin bacıları, qardaşları və qohumları var. İndi yad adamlar deyirlər ki, İlhamənin bacısıyıq. Halbuki, İlhamənin evinə 3-5 dəfə ayaq vurublar. İndi onlar mirasda maraqlıdırlarsa, biz niyə olmamalıyıq? İlhamənin şəhid qardaşının balaları var, onlar kirayə qalırlar. İlhamənin rəhmətə gedən bacısının balaları var. Onlar da kirayədədir. Evləri yoxdur. Hansı ki, bu adamlar hər zaman İlhamənin yanında olublar. Mənim qardaşımın həyat yoldaşı gecə-gündüz İlhamənin qulluğunda durub. Bunu hər kəs bilir. İndi hər yerindən duran bizim ailə barədə əsassız açıqlamalar verir.\n– İndi deyəcəm, bunu da olduğu kimi verin. Necə olur ki, Tükəzban xanım dünyasını dəyişəndə onun bütün cümə axşamları mənim İradə bacımın evində keçirilib. Şou aləmində olan adamlar da İlhaməyə başsağlığı vermək üçün İradə bacımın evinə gediblər. Biz necə İlhamənin yanında olmamışıq ? Necə olur ki, İlhamə topuğundan zədə alanda ona gips qoymuşdular, üç ay mənim evimdə qaldı. Bəs həmin vaxt o danışan adamlar harda idi?\n– Bəli, aramızda anlaşılmazlıqlar olub. İlhamənin xarakterini hamı gözəl bilirdi. Bir az kaprizli qadın olub. Aramızda küsülülük də olub. Ailəyik, ana ilə bala arasında da küsülülük olur. İndi İlhamənin mənim barəmdə dediyi sözləri qoyublar “Youtube”yə. Bacım əsəbi insan idi. O çıxışından sonra mənə zəng elədi, dedi ki, “Gülya, mən əsəbi olmuşam, çaşmışam, elə sözlər demişəm, amma sən çaşma”. O sözləri deyib, yaxşı edib. Mənim nə haqqım var ki? O mənim böyük bacım olub. Mən heç bir zaman İlhamənin üzünə ağ olmamışam. İndi bu məsələləri müzakirə edənlər utanmır?\n– Onlar nə deyirlər, mən bilmirəm. Mən sadəcə canımla əlləşirəm. Onların yazı-pozuları mənə maraqlı da deyil. Ümumiyyətlə, onlar bizdən nə istəyirlər? Bizə nə veriblər ki, ala bilmirlər? Axı bizim kimsəylə işimiz yoxdur. Bəli, mən miras üçün məhkəməyə müraciət etmişəm. Bəziləri deyirlər İlhamənin mirası kimsəsizlərə qalsın. Başa düşə bilmirəm ki, İlhamə “bomj” idi ki? Evi olmamalı idi k?\n– Mən mediaya açıqlamaq vermək istəmirəm. Bu son müsahibəm olacaq. Daha jurnalistlər məni narahat etməsin. Mən şou adamı deyiləm. Mən yeddi dəfə əməliyyat olunmuş bir insanam. Düz 24 saat narkozda qalmışam, onkoloji qeydiyyatda olan adamam. Ağır şəkər xəstəsiyəm, tək qadınam, yetim övlad böyüdürəm. Bəs bunu niyə deyən yoxdur? Artıq bəsdir İlhamədən danışdınız. İndi deyirlər ki, İlhamənin mirasını bacıları yeyəcək. Nəyi yeyəcəyəm mən? Mənim özümə görə maşınım, bağım da var. Amma indi mən çalışıram ki, İlhamənin bu mirası qardaşımın, bacımın yetim uşaqlarına qalsın. Niyə də yox?


“Azərbaycana kənardan saxta bal gətirilir...” -\n20 Noyabr 2020 18:40\nCari ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycana 317,76 min dollar dəyərində 88,84 ton təbii bal idxal edilib ki, bu da illik müqayisədə dəyər ifadəsində 20,7 faiz, həcm ifadəsində isə 6,8 faiz azdır.\nDövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, ölkəyə bal idxalında ən böyük paya İran sahibdir. Hesabat dövründə İrandan Azərbaycana 106,57 min dollar dəyərində 53,26 ton təbii bal tədarük edilib. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə dəyər ifadəsində 4,4 dəfə, həcm ifadəsində isə 5,6 dəfə artıb.\nİlin 9 ayında Azərbaycan cəmi 3 780 dollar dəyərində 140 kq bal ixrac edib ki, bu illik müqayisədə müvafiq olaraq 7,3 dəfə və 7,4 dəfə azdır.\nAzərbaycan Arıçılar Assosiasiyasının idarə heyətinin üzvü, “Balçı” MMC-nin əməkdaşı Elvin Bayramlı Teleqraf.com-a bildirib ki, yüksək dağlıq zonalarda dağ balı nisbətən az olur, amma ümumilikdə ötən ilə nisbətən Azərbaycanda bal istehsalının azalması mümkün deyil: “Bal may, iyun, iyul, avqustun ortalarına qədər istehsal olunur. Uyğunlaşdırma aparmaq üçün may ayından avqustun sonuna qədər olan müddət götürülməlidir ki, bundan sonra hansısa azalmanı və ya artımı nəzərdən keçirmək mümkün olsun.\nSubsidiyanın verilməsi, arıçılığın inkişafı və bal ixracına görə Azərbaycanda arıçılığın, eləcə də balın kəmiyyət və keyfiyyətində inkişaf var. Ölkədə həm arı ailələrinin sayı, həm də keyfiyyət göstəricisi artır. Ağstafa-Qazax regionunda keçən ilə nisbətən həm bal istehsalında, həm də arı saylarında 50 faizə qədər artım var.\nÜmumiyyətlə, arıçıların Statistika Komitəsinə inamı yoxdur. Çünki ilk dəfə Azərbaycan arıçılarına subsidiya veriləndə komitənin təqdim etdiyi rəqəmlərlə mövcud rəqəmlər arasında çox böyük fərq var idi. Buna görə də subsidiyanın verilməsində bəzi problemlər yaşandı”.\nArıçının sözlərinə görə, İrandan Azərbaycana keyfiyyətsiz bal idxal olunur: “Deyə bilərəm ki, İrandan idxal olunan balın 90 faizi çox keyfiyyətsizdir. Bunlar bal yox, bal şərbətidir. Təəssüf ki, Azərbaycanda arıçılıq məhsullarının çeşidlənməsi aparılmır. Bilinmir ki, bal şərbəti nədir, bal nədir və daha keyfiyyətli premium bal nədir... Azərbaycanda istehsal olunan balların əksəriyyəti premium bal hesab olunur. İrandan Azərbaycana bal adı ilə gətirilən məhsullar isə bildiyimiz şəkər tozundan, kimyəvi karbohidratlardan və xüsusi dadlandırıcılardan hazırlanan zavod məhsuludur. Bu məhsulların ölkəmizə gətirilməsinə icazənin olub-olmadığını bilmirəm”.\nElvin Bayramlı bu günə kimi Azərbaycandan Yaponiyaya bal ixrac olunduğunu da deyib: “Keçən ildən ərəb ölkələrinə də ixrac başlamışdı. Əvvəl bir şirkət məhsul ixrac edirdisə, bu ildən artıq 4-5 şirkət bal ixracı ilə məşğuldur. Azərbaycan balının əsas ixracatçısı Yaponiya və ərəb ölkələridir”.\nEkspert hesab edir ki, Azərbaycana bal idxalı azalmalıdır. O, fikrini Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad olması ilə əsaslandırıb: “Kəlbəcər yaxın vaxtlarda Azərbaycan iqtisadiyyatına töhfə verməyə başlayacaq. Bölgənin böyük dağ balı potensialı var. Qarabağ zonasında arıçılıq inkişaf edəcək. Bu məqsədlə idxal sıxlığı aradan qalxmalıdır, qadağalar olmalıdır. Ölkəyə xüsusən keyfiyyətsiz ballar gəlməməlidir. Keyfiyyətsiz ballar əsasən sənaye üsulu ilə hazırlanır və cüzi maliyyə hesabına başa gəlir. Azərbaycan balı çox keyfiyyətli olduğuna görə onunla rəqabət apara bilmirlər. Ona görə bal adına keyfiyyətsiz məhsulları bazarda boşluq tapıb sata bilirlər.\nBu bal şərbətini yerli arıçılar da istehsal edib sata bilər. Bu məsələni hansısa formada tənzimləmək lazımdır ki, xaricdən Azərbaycana saxta məhsullar gəlməsin”.\nElvin Bayramlı onu da qeyd edib ki, Azərbaycanın ən çox bal idxal etdiyi ölkələr İran, Rusiya, Ukrayna və Gürcüstandır: “Bu ölkələrdən ucuz və keyfiyyətsiz ballar gətirilir. Belə məhsullara tələbatı satış firmaları yaradır. Bazarda bir boşluq var və onlar özlərinə bir yer tapıblar.\nBəzən yerli arıçılarımızda satılmayan balları qalır ki, onları da ya növbəti ilə saxlayırlar, ya da arıya yem məqsədi ilə istifadə edirlər. İş elə qurula bilərdi ki, ilin sonuna arıçıda bal qalmazdı və növbəti ilin balı daha yaxşı satılardı.\nBu boşluqlar bal bazarına aid məsələ deyil. Dövlət elə qayda yaratmalıdır ki, Azərbaycana aşağı keyfiyyətdə məhsul gəlməsin. Əgər belə məhsullara ehtiyac yaranarsa, yerli nəzarət daxilində, müəyyən standartlar çərçivəsində ucuz məhsullar hazırlana bilər. Bir zavod bir gündə 100 ton bal şərbəti istehsal edə bilər. Şəkər tozu, su və digər dadlandrıcı elementlərdən alınan bir məhsulu niyə İrandan idxal etməliyik?!\nİnsanlarımız düşünür ki, İrandan gələn məhsul keyfiyyətlidir və bu düşüncə ilə onlar maya dəyəri 1 manat olan bal şərbətini 8-9 manata alırlar. Bu, çox ciddi problemdir və insanlarımız aldanır”.


ATU-nun həkim-kardioloqunun məqaləsi beynəlxalq jurnalda dərc edilib\nAzərbaycan Tibb Universitetinin (ATU) Tədris Cərrahiyyə Klinikasının həkim kardioloqu, t.ü.f.d. Yasmin Rüstəmovanın məqaləsi “European Journal of Heart Failure” jurnalında dərc edilib. Yazıda ürək çatışmazlığı xəstələrində görüntüləmə metodlarını istifadə etməklə revaskulyarizasiya strategiyanı təmin etməyin yolları göstərilir.\nY. Rüstəmova belə məşhur jurnalda məqaləsinin çıxmasını önəmli hal hesab edir: “Universitetimizin, klinikamızın adının bu jurnalda hallanması çox sevindiricidir. Məncə, bu təkcə mənim üçün, klinikamız üçün deyil, Azərbaycan üçün böyük uğurdur. Təbii ki, bizim tezislərimiz bir çox xarici ölkələrdə yayımlanır, beynəlxalq konfranslarda və digər tədbirlərdə iştirak edirik, məruzələrlə çıxış edirik. Amma belə tanınmış jurnalda məqalənin dərci həqiqətən də qürurvericidir. Hemcinin, Azerbaycan Respublikasinin Ali Attestasiya Komissiyasının elmi adi verilmesi ile elaqedar tələblərinə görə, bu jurnal bütün kriteriyalara uyğundur”.\nMəqalədə qaldırılan xəstəlik haqqında da məlumat verən həkim-kardioloqun sözlərinə görə, bu, çox vacib bir mövzudur: “İnfarkt keçirmiş xəstələrə nə zaman "damar açılması" (revaskulyarizasiaya) aparılmalı, və aparılacaq prosedurun (stent implantasiyası) və ya əməliyyatın uğurlu olmasını proqnozlaşdırmaq mümkündür. Məqalə bunu hansı görüntüləmə metodlarını tətbiq edilməsinə həsr olunub. Müayinə nəticəsinin əsasında xəstəyə ən uyğun müalicə strategiyası seçilir.\nQeyd edək ki, son zamanlar çox yayılan, həkim Yasmin Rüstəmova tərəfindən Azərbaycanda ilk dəfə istifadə başlayan ürək MRT müayinəsi ürek əzələsinin canlı olub olmaması sualına cavab və bir çox xəstələrə ürək çatışmazlığından azad olmasına şans verir.


Millət vəkili: "Primakovla bağlı sərgiyə razılıq verənin ağlı başındadırmı?" - AKTUAL\naccess_time31/10/2019 16:25 folder_openSiyasət\nOktyabrın 29-da Rusiya dövlət xadimi Yevgeni Primakovun 90 illiyinə həsr olunmuş sərgi keçirilib. Sərgi Bakıda Rusiya İnformasiya-Mədəniyyət Mərkəzində baş tutub. Sərgidə Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin arxivindən sənədlər və fotoşəkillər təqdim olunub.\nQeyd edək ki, müsabiqə Rusiyanın Azərbaycandakı səfirliyinin layihəsi olub. Lakin müsabiqənin keçirilməsi kəskin tənqidlərə səbəb olub. Sosial şəbəkələrdə Bakı Slavyan Universiteti (BSU) ilə bağlı ciddi və sərt reaksiyalar yer alıb. Tənqidi fikir bildirənlər Primakovun bir zamanlar 20 Yanvar hadisəsinin iştirakçısı olduğunu əsas gətirərək ölkəmizdə belə hallara yol verilməsinin qəbuledilməz olduğunu bildiriblər.\n“"Həmin yazıya cavab olaraq bildiririk ki, Yevgeni Primakovun 90 illik yubileyi və onun XX-XXI əsrin qovuşuğunda beynəlxalq münasibətlərdə rolu ilə bağlı keçirilmiş esse müsabiqəsi Rusiyanın Azərbaycandakı səfirliyinin layihəsi olub. BSU-nun yazı müsabiqəsinin qalibi olmuş tələbələri səfirliyin BSU-ya rəsmi məktubu əsasında həmin yazı müsabiqəsində iştirak ediblər.\nFazil Mustafa: "Artıq 30 ildir ki, biz 20 yanvarda faciəmizi qeyd edirik. Universitet rəhbərliyi və tələbələr hələ dərk etməyiblər ki, 20 Yanvar hadisələrini törədən kimdir"\nMəsələni dəyərləndirən millət vəkili Fazil Mustafa Sherg.az-a açıqlamasında bildirib ki, bu mövzuda bütün günahı tələbələrin üzərinə atmaq düzgün deyil:\n“Çünki tələbə hansısa məlumatdan xəbərsiz ola bilər. Rusiya səfirliyi istənilən tədbiri keçirmək üçün müraciət etməyə qadirdir. Amma bizim konkret olaraq universitet rəhbərliyimiz oturub müzakirə etməlidir ki, hansı tədbirlər məqsədəuyğundur. Primakov böyük düşüncə adamı və yazıçı deyil. Primakov təbii ki, savadlı şəxs olub. Onun Rusiyada Elmər Akademiyası səviyyəsində və Şərq ölkələri arasında şərqşünaslıq sahəsində ciddi araşdırmaları var. Primakov Tiflisdə doğulub. Amma görün orada belə tədbiri keçirə bilərlərmi? Təbii ki, yox. Azərbaycanlılar sadəcə olaraq nəyi niyə qeyd etdiklərini anlamayan cəmiyyətdir. Artıq 30 ildir ki, biz 20 yanvarda faciəmizi qeyd edirik. Universitet rəhbərliyi və tələbələr hələ dərk etməyiblər ki, 20 Yanvar hadisələrini törədən kimdir. Puşkin, Dostoyevski və rus mədəniyyətinin digər böyük şəxsiyyətlərinin yubileyi və esse müsabiqəsi olsa, başa düşərik. Çünki onlarla bağlı problem yoxdur. Bu tədbiri və müsabiqəni yönləndirən insanlar məsuliyyət daşıyırlar ki, onlar hansı əsasla insanları yönləndirirlər ki, gedib Primakovu tərfiləsinlər. Primakovun elmi və əlahiddə bir irsi olsaydı, başa düşərdim ki, Bakı qırğınında iştirak edib, amma, ədəbiyyat adamı kimi ona qiymət verilsin. Amma onun dəyəri nə dərəcə əlahiddədir ki, Azərbaycanda belə tədbir keçirilir?”.


13:43 11-11-2019 | 618 | Sağlamlıq\nNərminə Abbasova: “Çibanların sıxılması və isidilməsi sağlam dəri sahələrinin patogen mikroorqanizmlərlə çirklənməsinə səbəb olur”\n“İnsan dərisi orqanizmin xarici mühitlə əlaqəsini təmin edir. Eyni zamanda daim müxtəlif qıcıqlandırıcıların təsirinə məruz qalır. Dəri örtüklərində əmələ gələn xoşagəlməz əlamətlərdən biri də çiban ya furunkuldur. Ağır hallarda, hətta cərrahi müdaxilə tələb olunur”.\nBu barədə Versus.Az-a danışan Mayomed Fizioterapiya və Reabilitasiya Klinikasının baş həkimi, həkim-terapevt Nərminə Abbasova bildirdi ki, Furunkulyoz – çibanlı səpgi ilə müşayiət olunan prosesdir. Kəskin və xroniki gedişatı olur:\n“Kəskin proses zamanı bədəndə eyni vaxtda bir neçə çiban çıxır, xroniki halda isə çibanlar ardıcıllıqla əmələ gəlir. Çibanlar ya dərinin məhdud bir sahəsində, məsələn üz, boyun, qol, bel və ya sağrıda, yaxud bütün bədənə yayılaraq əmələ gəlir.\nFurunkulyoz piodermiyalara (irinli dəri xəstəlikləri-red) aid olan və stafilodermiya növü olan xəstəlikdir. Yəni xəstəliyin səbəbi stafilokok infeksiyasıdır – əksər hallarda qızılı stafilokok İnfeksiya törədicisi dərin dəri qatına sirayət edərək saç follikulunun və ətraf toxumaların iltihabına səbəb olur. Stafilokok irinlədici bakteriya olduğundan, tük kisəciyində irin yığılır. İrinli-nekrotik proses eyni vaxtda bir neçə follikulda başlayır”.\nHəkim-terapevt bildirdi ki, Stafilokok bakteriyaları insanla sıx təmasdadır. Furunkulyozun hansısa əlverişsiz amillərin təsirindən inkişaf etdiyini vurğulayan Nərminə xanım qeyd etdi ki, Stafilokok mikrofloranın aktivləşməsi, dərinin pH göstəricisinin neytral tərəfə dəyişməsi zamanı baş verə bilər, çünki belə mühit şərti-patogen flora üçün əlverişlidir:\n“Dərini qoruyan mexanizmlər müxtəlif aqressiv maddələrin təsirindən, ultrabənövşəyi şüaların təsirindən pozula bilər. Mikrotravmalar, qaşınma yerləri, kəsiklər, cızıqlar, şəxsi gigiyena qaydalarının pozulması törədicinin orqanizmə düşməsini asanlaşdırır.\nBakteriyalar immun sistemi zəifləmiş orqanizmə zərər yetirir. Beləliklə, furunkulyozun inkişaf etməsi üçün əsas şərait immundefisitli vəziyyətlərdir”.\nNərminə xanım vurğuladı ki, orqanizmin müqavimətini zəiflədən zərərli vərdişlər, qida pozuntusu, soyuqlama, müxtəlif intoksikasiyalar, xroniki xəstəliklər, psixoemosional gərginlik, fiziki yorğunluq və bəzi dərmanların qəbuludur. Həkimin sözlərinə görə, körpə uşaqlarda immun sisteminin natamamlığı yaşla əlaqədar olsa da, onlar furunkulyoza az məruz qalır.\nHəkim deyir ki, Furunkulun inkişafı üç mərhələ keçir:\n“Birinci infiltrativ mərhələdə saç follikulu iltihablaşır, ətrafı şişir, bərkiyir və dəri qızarır. Düyünün diametri 1-3 santimetrə çatır, kənarları aydın deyil. Yüngül təzyiq göstərildikdə sancı və ağrı hiss olunur.\nİkinci mərhələ irinli-nekrotik adlanır. 2-3 gündən sonra başlayır, ölmüş toxumalardan özək formalaşır, irinli ekssudat əmələ gəlir. Stafilokoklar xüsusi koaqulaza maddəsi ifraz etməklə limfatik damarları tədric edir və infeksiyanın ətraf toxumalara yayılmasına mane olur. Başqa ferment – gialuronidaza birləşdirici toxumanın əriməsinə və bakteriyaların daha dərin qatlara keçməsinə şərait yaradır. Bu mərhələdə çiban zirvəsində irinlik olan konusvari törəmə kimidir. Həmin sahədə ağrı artır, zoqqultu hiss edilir. Çibanın yerləşməsindən asılı olaraq, baş ağrısı, istilik və başqa intoksikasiya əlamətləri, regional limfatik düyünlər böyüyür. Uşaqlarda bütün əlamətlər daha güclüdür. Sonuncu mərhələdə furunkul açılır və möhtəviyyatı xaric olunur. Yerində nahamar kənarlı və yumşaq dibli açıq yara qalır.\nİrinliyi sıxıb çıxarmaq, qaşımaq cəhdləri, diabet və başqa amillər xroniki ya residivləşən furunkulyoza səbəb olur. Belə hallarda xəstəlik bir neçə ay, hətta illərlə davam edir, kəskinləşmə dövrləri arasında qısa fasilələr – remissiyalar olur. Burun-dodaq üçbucağı nahiyəsində çiban çıxması daha təhlükəlidir, çünki kəllə boşluğuna daxil olan qan damarlarının yaxınlığı tromboflebit, meningit, meninqoensefalit, sepsis kimi ciddi fəsadların yaranma ehtimalını xeyli artırır. Bud-çanaq nahiyəsində inkişaf edən irinli proseslər qlomerulonefritlə fəsadlaşa bilər”.\nNərminə xanım bildirdi ki, irinliyin ilk yaranma səbəbi bakterial infeksiyası olduğundan, antibiotiklər epidermisin səthində mikrofloranın normallaşmasına şərait yaradır. Törədicini və onun dərman preparatlarına qarşı həssaslığını təyin etmək məqsədi ilə bakterioloji əkmə aparıldığını qeyd edən həkim-terapevt vurğuladı ki, pasiyentin immuniteti qiymətləndirilir, əlavə instrumental və laborator müayinələr aparılır, o cümlədən sidik və qan analizləri götürülür.\nHəkim deyir ki, infeksiyanın yayılmasına mane olmaq üçün gigiyena qaydalarını gözləmək lazımdır:\n“Çibanları sürtmək və isitmək, xəstəlik vaxtı vanna qəbul etmək olmaz. Duşla yuyunmaq olar. Hər gün əyin və yataq dəsti dəyişilməlidir. Çibanların sıxılması və isidilməsi sağlam dəri sahələrinin patogen mikroorqanizmlərlə çirklənməsinə səbəb olur. İrinlyin tez sıxılması prosesi dərinləşdirir. Təzə çibanları spirtli antiseptiklə, ətrafdakı sağlam dərini isə spirtsiz antiseptik məhlul ilə işləmək lazımdır. Qida rasionunda yağların və sadə şəkərlərin miqdarı azalmalıdır”.\nNərminə xanım qeyd etdi ki, antibakterial müalicə çibanların qan damarları yaxınlığında əmələ gəlməsi, fəsadlaşması və yanaşı xroniki xəstəliklər olduğu zaman təyin edilir:\n“İlkin mərhələdə müalicənin əsas məqsədi infeksiyanı yayılmağa qoymamaqdır. Yetişən çiban dezinfeksiya məhlulları ilə işlənilir. İkinci mərhələdə çibanın üzərinə azotturşulu gümüş, hipertonik natrium xlorid məhlulu, dimetilsulfoksid ilə kompres, ya da ixtiol, levomisetin, tetrasiklin, sintomisin məlhəmi qoyulur.\nVişnevski məlhəmi sağalma mərhələsində, kapsul deşildikdən və nekrotik kütlələr xaric olunduqdan sonra istifadə edilir. Bu, yaranın tam təmizlənməsinə və tez sağalmasına şərait yaradır. Bu məqsədlə çaytikanı və itburnu yağı da istifadə edilir”.\nƏgər çiban ya furunkul haqqında daha geniş məlumat almaq və ya müalicə olunmaq (yaxud yaxın adamınızı müalicə etdirmək) istəyirsinizsə, Mayomed Medikal Fizioterapiya və Reabilitasiya Mərkəziniə - həkim-terapevti Nərminə Abbasovaya müraciət edə bilərsiniz:


Ankara (Türkiyə) üçün ucuz aviabiletlər, Ankara (Türkiyə) / üçün ucuz aviabiletlər / Tickets.az\nAnkara şəhərinə, Türkiyə ölkəsinə uçuş üçün bütün aviaşirkətlərdən sərfəli qiymətə aviabiletlər\nAviabiletlər > Türkiyə > Ankara\nAnkara (ANK) şəhərinə aviabiletlər.\nAnkara şəhərinə ən ucuz aviabiletləri onlayn bron edin. Tickets.az saytında təyyarəyə bilet axtarışı xidmətinin köməyi ilə siz problemsiz ən yaxşı təklifi tapacaqsınız və Ankara şəhərindən asanlıqla təyyarəyə bilet alacaqsınız. Sizin sadəcə uçuş istiqamətini, tarixi, səyahət edəcək sərnişin və uşaq sayını qeyd etməniz kifayətdir. Bundan sonra sistem Ankara şəhərindən aviabilet almaq üçün bütün mövcud variantları sizə təklif edəcəkdir.\nSaytımızda siz həmçinin, dünyanın istənilən hava limanından Türkiyə, Ankara şəhərinə təyyarələrin aktual uçuş cədvəlini yoxlaya bilər, evdən çıxmadan endirimlər, aksiyalar, isti təkliflər tapa bilər və sizə lazım olan reysə aviabilet sifariş edə bilərsiniz.\nAnkara şəhərinə təyyarə bileti neçəyədir\nAnkara və Kaisrsburq şəhərindən uçuşlar üçün aviabiletlərin qiymətləri uçuş günündən, ayından və uçuş vaxtından, həmçinin, aviaşirkətdən asılıdır. Biz, 750 aviaşirkət arasında birbaşa reyslərin və transfer ilə olan reyslərin qiymətlərini müqayisə edirik. Qiymətləri və şəhərinizdən uçuş tarixlərini yoxlamaq üçün aviabilet axtarışı xidmətindən istifadə edin.\nAnkara şəhərində neçə hava limanı var?\nAnkara şəhərində bu hava limanları var: Etimesqut, Esenboqa.\nAnkara şəhərinə hansı reyslər ən ucuzdur?\nAnkara şəhərinə ən ucuz uçuşlar: Bakı → Ankara 277.1 AZN, Iğdır → Ankara 91.67 AZN, Izmir → Ankara 90.08 AZN, Naxçıvan → Ankara 339.93 AZN, Berlin → Ankara 266.71 AZN, Tbilisi → Ankara 208.14 AZN, Gəncә → Ankara 296.38 AZN, → Ankara 141.71 AZN.\nAnkara - dan\nAnkara → Kaziantep\nAnkara → Budapeşt\nAnkara → Sürix\nAnkara - a\nDueseldorf → Ankara\nSankt Peterburq → Ankara\nNuremberq → Ankara\nKaziantep → Ankara\nMüştəri xidmətinə mesaj göndərmək üçün istifadəçi seansının unikal identifikatoru: 1905969454


Professor Yaqub Qurbanov\nAzərbaycan Tibb Universitetinin kafedra müdiri,\nAzərbaycan xalqı, haqlı olaraq, öz müdrik, görkəmli alimləri, ictimai xadimləri və ziyalıları ilə fəxr edir. Belə şəxsiyyətlər arasında öz dəst-xətti, həyatda və cəmiyyətdə tutduğu mövqeyi, cəsarətliyi, geniş dünyagörüşü, qətiyyətliyi, səmimiyyəti və işgüzarlığı ilə başqalarından fərqlənən, insani keyfiyyətləri, elmi və təvazökarlığı ilə hamıya nümunə olan görkəmli alim, ictimai xadim, akademik Afad Məhəmməd oğlu Qurbanovun özünəməxsus yeri vardır.\nDünyanın ən ali varlığı olan insan yarandığı gündən taleyin ağrı-acıları, min bir sınağı ilə üz-üzə gəlir, ömrün daş-kəsəkli yollarında əziyyətlərlə qarşılaşır, sanki ulu Tanrı özü sınağa çəkir. Tale, alın yazısı, ömür yolu Tanrımızın bizə verdiyi sınaq müddətidir. Afad Qurbanov bu sınaq müddətində ömrün dolaylarında neçə-neçə çətinliyə fədakarcasına sinə gərən, öz mübarizliyi və mərdliyi ilə fərqlənən, şərəfli ömür yolu keçən səxsiyyətlərdən olmuşdur.\nMəlumdur ki, elmin və cəmiyyətin inkişafı dövlətin və xalqın inkişafı deməkdir. Elmlə məşğul olmaq ən müqəddəs bir iş, elmin zirvəsi isə müqəddəslik zirvəsidir. Afad Qurbanov məhz elə nadir şəxsiyyətlərdəndir ki, öz elmi sahəsində həmin zirvəni fəth etmişdir. Zaman şəxsiyyətlər yetişdirir. Tarix bu şəxsiyyətləri qoynunda yaşadır. Onların əməlləri nəsillərdən-nəsillərə ötürülür. O kəs xoşbəxtdir ki, əməlləri ilə neçə-neçə insanın qəlbində özünə məhəbbət və dərin hörmət qazanır, yaddaşlarda əbədi iz salır, xalq, cəmiyyət onlardan faydalanır. Heç şübhəsiz ki, Afad Qurbanov belə nadir şəxslərdən biridir. O, yaşadığı müddətdə daim inkişafa can atan, elmi yaradıcılığı ilə elmimizə böyük töhfələr verən, öz xalqının və dövlətinin mənafeyi və şərəflənməsi üçün yorulmaq bilmədən ömrünü fəda edən böyük şəxsiyyətlərdən olmuşdur. Əlbəttə ki, məqsədim Afad Qurbanovun elmi yaradıcılığı və ictimai fəaliyyəti haqqında yazmaq və onun gördüyü işləri şərh etmək deyil. Afad müəllimin zəngin elmi-pedaqoji və ictimai xadim kimi fəaliyyəti haqqında sonsuz olaraq yazmaq və danışmaq olar. Onun genişşaxəli ictimai və elmi fəaliyyəti respublikada hamıya, xüsusilə onun istedadına və şəxsiyyətinə bələd olan insanlara, geniş ziyalı kütləsinə yaxşı məlumdur. Bununla bağlı bir məqamı qeyd etmək istərdim. Təhsil naziri Misir Mərdanovun Afad müəllimin yubileyində böyük müdrikliklə söylədiyi «Əgər Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti bir anadırsa, Afad müəllim onun böyük oğludur» fikri yaxşı yadımdadır. Geniş məna kəsb edən bu ifadələr bir daha Afad müəllimin universitetin inkişafındakı roluna, onun böyük elmi-pedaqoji potensialına və ictimai fəaliyyətinə verilən qiymətin bariz nümunəsidir.\nAfad müəllim öz dövləti və xalqı üçün göstərdiyi xidmətlərlə yanaşı, qayğıkeş ailə başcısı olmaqla la-yiqli övladlar böyütmüşdür. Onların hər biri elmin müxtəlif sahələrində uğur qazanaraq elmlər namizədi və elmlər doktoru alimlik dərəcəsinə qədər yüksəlmişdir və müxtəlif sahələrdə uğurla çalışaraq xalqına və ailəsinə başucalığı gətirir.\nAfad Qurbanov haqqında keçmiş zamanda danışmaq, xatirə yazmaq mənə çox çətindir. Hər insan öz ömründə müəyyən anları, günləri, ayları və illəri, həmin dövrün, yaxud zamanın ən xoş xatirələrini yaddaşında əziz bir xatirə kimi qoruyub saxlayır. Mənim də yaddaşımda gözəl və unudulmaz xatirələrdən ən önəmlisi mənə çox əziz insan olan Afad Qurbanovla gənc yaşlarımdan ünsiyyətdə olmağımdır və bunu bəxtimə düşmüş xoşbəxtlik hesab edirəm. Təsadüfi deyil ki, Afad Qurbanov Qərbi Azərbaycanda, Gürcüstan və Azərbaycanda öz şəxsiyyəti və nüfuzu ilə onu sevən, şəxsiyyətinə rəğbət bəsləyən, ona inanan və qədirbilən insanlar üçün ümid yeri və dayaq olmuşdur. Xüsusilə qeyd etmək istəyirəm ki, Afad Qurbanov böyük Azərbaycan ictimaiyyəti arasında bizim nəslin ağsaqqalı və «mayakı» olmuşdur.\nAfad müəllim insanlara qarşı xeyirxah, qayğıkeş olmaqla yanaşı, çox tələbkar və ciddi şəxs idi. O, kimliyindən asılı olmadan aciz, yaşamaq üçün zəhmət çəkmədən asan yollar axtarmağa çalışan insanlara rəğbət bəsləmirdi və zəhmətkeş insanları asanlıqla ayırd edə bilirdi. Xüsusilə qeyd etmək istəyirəm ki, Afad müəllim bizim üçün təkcə qohum deyil, həm də bir həyat və mübarizlik məktəbi olmuşdur. O bizə zəhmətkeşliyi, mübarizliyi, xalqına, dövlətinə sədaqətlə qulluq etməyi, həyatda müəyyən mövqe tutmağı və dostluqda sadiq olmağı öyrədir və bu istiqamətdə yönəldirdi.\nHələ uşaqlıq illərindən Afad müəllim mənim üçün ideal və əziz bir şəxsiyyət olub və mən onunla hər yerdə və hər zaman fəxr edirəm. Qeyd etmək istəyirəm ki, xüsusilə gənclik və tələbəlik illərimdə mən və mənim kimilərin böyük məsləhətinə və mənəvi dayağa çox ehtiyacı olduğu vaxtlarda biz bu dayağı Afad müəllimin şəxsində tapmışdıq. Hərçənd, Afad müəllim bir şəxsiyyət kimi əlçatmaz zirvədə olmasına baxmayaraq, biz bütün fəaliyyətimizdə müəyyən qədər də olsa ona bənzəməyə cəhd edirdik. Bu da Afad müəllimin fəaliyyətinin böyük bir həyat məktəbi olmasının bariz nümunəsidir.\nMən böyük fəxrlə və səmimiyyətlə qeyd etmək istəyirəm ki, Afad müəllimlə tez-tez görüşüb ünsiyyətdə olmasam da, öz fəaliyyətimə və ictimai mövqeyimə elə məsuliyyətlə yanaşırdım ki, onun nüfuzuna zərrə qədər də xələl gəlməsin. Afad müəllim bütün bunları hiss edərək mənim uğurlarıma sevinər və fəxr edərdi. Məhz buna görə də Afad müəllim qohumlar arasında mənə fərqli münasibət bəsləyirdi. Mən bununla fəxr edirəm. Bir də ona görə xoşbəxtəm ki, Afad müəllimin mənə göstərdiyi bu etimadı müəyyən mənada doğrultmuşam.\nBir daha qeyd etmək istəyirəm ki, özünə yaxın və əziz bildiyin insan haqqında keçmiş zamanda yazmaq çox çətindir. İnanmaq istəmirəm ki, o bizim aramızda yoxdur, çünki daim onun varlığını hiss edirəm. Bəzən mənə elə gəlir ki, telefon dəstəyini qaldırıb zəng etsəm, onun doğma səsini eşidəcəyəm.\nAfad müəllim haqqında yazdığım bu qısa xatirələrimi böyük dəryada kiçicik bir damla ilə müqayisə edə bilərəm. Belə şəxsiyyətin böyüklüyünü və müdrikliyini ifadə etməyə söz tapmaq, təəssüratları adi qələmlə bir neçə vərəqə sığışdırmaq mənim üçün çox çətindir.\nFikirlərimə yekun vuraraq demək istərdim ki, Afad Qurbanovun keçdiyi kəşməkeşli, şərəfli, qürurlu ömür yolu bizim və gələcək nəsillər üçün örnək olmalıdır və əminəm ki, bu, belə də olacaqdır. Onun əziz xatirəsi mənim, eləcə də ailə üzvlərinin qəlbində həmişə yaşayacaq və əbədi xatirəyə çevriləcək.


İmam Musa Sədr kimdir? (III hissə)\nİmam Musa Sədr kimdir?\nBu hissədə imam Musa Sədr şəxsiyyətinin müxtəlif yönümləri ilə daha yaxşı tanış olmaq üçün elmi, dini, siyasi və ictimai şəxsiyyətlərin nəzərlərinə müraciət edəcəyik. Qeyd edək ki, imam Musa Sədrin imam Xomeyni (r) ilə əlaqələrinin başlanğıcı onun Qum şəhərində təhsil dövrünə təsadüf edir. Böyük İslam inqilabının əvvəllərində imam Musa Sədr inqilaba xidmət göstərən dəyərli hövzə şəxsiyyətlərindən idi. Hicri-Şəmsi 1342-ci il xordad ayının 15-də, İmam Xomeyni (r) həbs olunarkən imam Musa Sədr onun azad olması üçün beynəlmiləl addımlar atmağa başladı. O cümlədən, Vatikanda papanın xarici işlər üzrə müavini ilə görüş keçirdi. O bu yolla məzlum İran xalqının səsini dünyaya çatdırdı. 1979-cu ildə, İslam inqilabı genişləndiyi vaxt imam Musa Sədr (müəmmalı şəkildə yoxa çıxmazdan bir həftə öncə) Fransanın “Lumond” qəzetində bu inqilabı peyğəmbərlər hərəkatının davamı kimi təqdim etdi. O, İmam Xomeynini “Əl-imamul-əkbər” adı ilə tanıtdırdı.\n“...Cənab Sədr elə bir insandır ki, mən onu böyütdüyümü deyə bilərəm. O bir övlad kimi mənə əzizdir. Ümid edirəm ki, o inşaallah sağ-salamat qayıdacaq. Çox təəssüf ki, indi onu öz aramızda görmürük...”\n“...Mən uzun illər cənab Sədri görmüşəm, deməliyəm ki, onu mən böyütmüşəm. Mən onun fəzilətlərini, Livana getdikdən sonra göstərdiyi xidmətlərini və Livanın ona olan ehtiyacını yaxşı bilirəm. Ümid edirəm ki, inşaallah o qayıdacaq və müsəlmanlar ondan istifadə edəcəkdir...”\n“...O şad və fəal alimin iyirmi ilə yaxın müddətdə Livanın siyasi və ictimai səhnəsində Livana və şiələrə təqdim etdiyi bir sıra xidmətlərinə işarə edək:\nŞiə dünyasının alim ailələrindən birinin yadigarı və Qum elmi hövzəsinin övladı olan bu böyük alim İran mübarizləri ilə həmkarlıqla və mədəniyyət sahəsindəki fəaliyyətləri ilə İslam inqilabının rəhbərinə öz səmimiyyət və hörmətini göstərdi. O Hərtərəfli bir şəxsiyyət ərsəyə gətirmişdi. Alicənab İmam (r) inqilabın qələbəsinin əvvəllərində müxtəlif bəyanatlarla öz hörmətini bu əziz şəxsiyyətə bildirirdi...”\nƏgər cənab Musa Sədr hal-hazırda olsaydı, dünya haqqında dəqiq mə’lumata malik olduğu üçün dünyanın durumunu imam Xomeyniyə açıqlaya bilərdi. O güclü mütəxəssis kimi, mövzuları və ehtiyacları təyin edə bilərdi...\nHökmlər aşkardır, bizim hamımızın problemi mövzuları tanımamağımızdır. Bu gün mövzuları izah etmək üçün ən layiqli şəxslərdən biri cənab Musa idi... Təəssüf ki, siz hələ də necə bir insanı itirdiyimizi bilmirsiniz. Biz inqilabımızın ən böyük elmi və fikri köməkçilərindən birini əldən verdik. Cənab Musa əməl dünyasında ehtiyacları dərk etmişdi. İcraçılığa aid məsələləri və yaranmış problemləri bilir, hiss edirdi. Əksər mövzularla bağlı fiqhi hökümlərə malik idi. Onu bizdən çox planlaşdırılmış şəkildə aldılar... O çox dərin məsələləri asanlıqla həll edirdi. Cənab Sədr molla Sədranın kəlamlarını düzgün anlamış nadir şəxsiyyətlərdən idi...\n...1948-ci ildə təxminən on dörd yaşım var idi. Həmin vaxtlar onunla tanış oldum... O xoş bəyanlı, xoş simalı insan idi və gözəl şəxsiyyətə malik idi. Həmin vaxtlar o mənim daim fikrimdə hörmət bəslədiyim fəzilətli alimlərdən idi. Mən onun “Mütəvvəl” dərsində iştirak edib faydalanırdım... Həmin vaxtlar onu bir İslam mütəfəkkiri kimi tanıyırdım...\n...“Şiə məktəbi” jurnalında elmi və İslami rəngdə olan birinci dərəcəli şəxsiyyətlərdən istifadə etməyə çalışırdıq. Məsələn, mərhum mühəndis Bazərqan, doktor Səhabi, mərhum şəhid Mütəhhəri, mərhum şəhid Behişti və bu kimi şəxslər...\nCənab Musa yüksək elmi, əxlaqi və mənəvi xüsusiyyətə malik idi. O çox sür’ətlə işləyirdi...Fitrətə uyğun və saf düşüncəyə malik idi. Onda həqiqət axtarışında olan ruh mövcud idi. Güclü diqqət baxımından birincilərdən idi...Onun başqa bir səciyyəsi də aydın bəyana malik olması idi... Onun səs tonu çox münasib idi. Dərslərdə heç kəs onun söhbətlərindən yorulmurdu. O həmçinin çox ədəbli idi... Biz heç vaxt onun səsini qaldırdığını, kobud danışdığını və kiminsə haqqında təhqiramiz kəlmələr işlətdiyini görmədik. Onun üstün və dəyərli cəhətlərindən biri də insaflı olması idi. O çox yüksək insafa malik idi. Həqiqətsevər ruhu onun vücuduna qələbə çalmışdı. Heç zaman öz sözünü yeritmək istəməzdi... Qarşı tərəfin haqq olmasını etiraf etmək onun üçün çox adi bir iş idi.\n...O İran və Livanda təcrübəli siyasətçilərin iştirak etdiyi iclaslarda olur və cavan olmasına baxmayaraq, onlarla ayaqlaşırdı. Lazımınca müzakirə aparır və hamının öhdəsindən gəlirdi. Bütün bunlar onun zati istedadının tələbləri idi. Zatən ayıq-sayıq idi. Həm elmi, həm də siyasi sayıqlıq əldə etmişdi...\nİrana səfərində onun görüşünə getdik. İmam Musa Sədr həmin iclasda o dövrün tələbələri üçün o qədər də aydın olmayan bir söhbət etdi. Lakin İran İslam inqilabının qələbəsindən sonra onun uyğun söhbətində nə demək istədiyi aydın oldu...\n...Cənab Musa öz düşüncə və xarakterinə xas bir çox yeni sözlər deyir və bu sözləri izah edirdi. Bəli, yeni sözün nəticəsində xüsusi böhran yaranır... Yəni, ümumi təfəkkür mövzunu dərk etmir... Cənab Musa da təfəkkürü zamanı ötmüş şəxslərdən idi. Onun təfəkküründə yüz və ya iki yüz il sonra adiləşəcək, başa düşüləcək mövzular var idi... Əlbəttə bəziləri bütün elmi, dini və siyasi şəxsiyyətlər kimi onun haqqında da şayiə yayırdılar. İmam Musa ona qarşı olan kin-küdurətlərdən amanda deyildi. Bə’zən onun haqqında şayiələr deyilirdi. Lakin o bu növ sözlərlə təsirlənəcək insan deyildi...\n...Cənab Musa planlı şəkildə düşünür və nə etdiyini tam dəqiqliklə bilirdi. Fikrimcə əgər o indiyədək qalardısa çox qiymətli ehtiyaclarımızdan hesab olunar, İslam inqilabında başqa əziz qardaşlarla yanaşı həzrət İmamın xidmətində hədsiz faydalar verərdi...\n...Hadisələrin əvvəlindən indiyədək bir söz deyib bir yol gedən yeganə şəxs idi. Hətta Fəth kimi hər gün sözlərini dəyişənlərdən fərqli olaraq. Onun şüarları və proqnozları həqiqətə bağlıdır. Heç bir xarici dövlətdən pul almayan, heç kəsə nökərlik etməyən və heç kəsin sözü ilə oturub-durmayan yeganə şəxsdir. O yalnız və yalnız xalqın xeyiri üçün və öz ideyaları əsasında çalışırdı. Bilirəm ki, Sədr haqqında bu qədər danışdığım üçün bəzilərinin mənə irad tutub, hissə qapıldığımı düşünməsi mümkündür. Lakin, əslində belə deyil. Mənim bütün gördüklərim, vücudumla hiss etdiklərim, başqaları ilə, hətta Yasir Ərəfatla müqayisələr, ona qarşı bu qədər ədalətsiz töhmətlər və onun bu yolda fədakarlığı və sabitqədəmliyi çətin ki, məni sakit buraxsın. Mən bütün bunlarla yanaşı, kimlərsə hissə qapılacağımı düşünəcək deyə, həqiqəti gizlədə bilmərəm. Bir cümlə ilə deyim ki, paklıq, fədakarlıq, iman və şəxsiyyətdə rəhbərliyə iddialı tanıdığım şəxslər ilə Sədr arasında yerlə göy qədər fərq var...\n...Əgər məsihilərin belə bir şəxsiyyəti olsaydı, onu müqəddəslik məqamına çatdırardılar. Bu insana bütün vasitə və imkanlarla kömək etmək lazımdır...\nEy kaş Əl-əzhər universitetinin cənab Musa kimi rəisi olaydı...\n...Mən həyatım boyu imam Musa Sədr kimi ayıq-sayıq, geniş məlumatlı, gözəl xasiyyətli, insan və cazibəli şəxsiyyət görməmişəm...\n...And olsun Allaha, əgər imam Musa Sədr şiə olmasaydı Fələstinin təşkilatları, sünnilər və sairləri onu Allahlıq məqamına çatdırardılar. Çünki tutduğu mövqeyi, fədakarlıqları, şücaətləri bəşər taqətindən üstün idi. O iman qüvvəsi ilə qalib oldu...\n...İmam Musa Sədr yalnız müqavimət hərəkatının yox, bir çox atılmış addımların və əldə edilmiş nailiyyətlərin bünövrəsini qoymuşdu. Bütün bunlardan xəbərsiz qalacağımız halda zəmanə karvanından geri qalmış olacağıq. İmam Musa Sədrin Livanda olması ruhaniyyətin bir daha yenidən öz insani, şər’i və mədəni məs’uliyyətinə öhdədar olmağına səbəb oldu. Onun Livanda olması ruhaniyyətin güc və intiqam yox, insani, ilahi və şər’i üsulların siyasət səhnəsinə daxil olması ilə nəticələndi. Bütün bu işlər imam Sədrin bir çox fədakarlıqlar edib, töhmətlərlə razılaşmasına səbəb oldu. İmam dini siyasətə və siyasəti dinə qaytardı. Əlbəttə uyğun mövzu bu gün bizə adiləşib. Lakin imam Livana gələrkən bütün bu işlər çox təəccüblü və qeyri- adi idi. Belə bir də’vətçini çox rahatlıqla mürtədlik, fasiqlik və dindən çıxmaq kimi töhmətlərlə ittiham edirdilər. Siyasətçilər belə bir ixlaslı, üstün, ayıq-sayıq və pak insanın onların fəaliyyət dairəsinə daxil olmasına dözə bilmirdilər. Başqa bir tərəfdən bəzi ruhanilər də belə bir şəxsi qəbul edə bilmirdilər...\n...İmam Musa Sədrdən öyrəndik ki, qəsbkarlar tərəfindən işğal olunmuş əraziləri sülh yolu ilə geri qaytarmaq olmaz. Ondan öyrəndik ki, qəsb olunmuş torpaqları yalnız cihad, şəhadət, fədakarlıq, daş və qan vasitəsi ilə qaytarmaq olar. Biz öyrəndik ki, bu torpaqları Əhməd Qəsir, Bilal Fəhs və bu kimi şəhadəttələb insanların canfəşanlıqları ilə geri qaytarmaq mümkündür... İmam Musa yalnız məhdud bir sahədə yox, ölkənin müxtəlif iş yönümlərində bünövrəçi hesab olunurdu... \nİmam Musa Sədr yorucu siyasi, ictimai, mədəni və məzhəbi məsuliyyətləri ilə yanaşı, parlaq və əbədi əsərlərin müəllifi oldu. Bu əsərlər iki hissəyə bölünür. Onun əsərlərinin bir hissəsi özü tərəfindən qələmə alınmış, başqa bir hissəsi isə müxtəlif şəxslərin vasitəsi ilə toplanıb, tərtib olunmuş və çapa verilmiş söhbətləri, müsahibələri və bəyanatlarından ibarətdir. Onun əsərlərinə nəzər salaq:\n2. “Mə’niye hədisul-ğədir” kitabına müqəddimə\nBu böyük şəxsiyyətdən yuxarıda sadaladığımızdan əlavə onlarla məqalə, söhbətlər, müsahibələr, elmi yaddaşlar bizə yadigar qalmışdır. Bütün bunlar yaxın gələcəkdə “Əl-imamus-sədr” müəssisəsi tərəfindən toplanıb oxuculara təqdim olunacaq.\nİmam Musa Sədrin Livandakı iyirmi illik davamlı səyləri şərqdə böyük dəyişikliklərə səbəb oldu. Afrika və Avropa ölkələrinə səfərləri, elmi, mədəni və dini konfranslarda iştirakı onu dünya nüfuzlu şəxsiyyət etdi. O, dəyərli düşüncələrini işə salmaqla İslam və qeyri-İslam ölkələrində milyonlarla insanın qəlbində özünə xüsusi yer tutdu. O, dünyada vahid İslam ümmətinin bünövrəsini qoyub, müsəlmanları qərb və şərq istismarçılarının cəngindən qurtarmaq üçün səy göstərirdi.\nHəmin vaxtlar həzrət imam Xomeyninin (r) səmavi nidası Nəcəf şəhərindən dünyaya yayıldı. İmam Musa Sədr bu tanış səsi eşitdikdə “Lumond” qəzetində (1979-cu ildə, oğurlanmazdan bir həftə öncə) İslam inqilabını rəsmi şəkildə peyğəmbərlər hərəkatının davamı adlandırdı. O, imam Xomeynini (r) bu inqilabın böyük rəhbəri kimi dünyaya tanıtdırdı. Beləliklə, şərq və qərb nəhəngləri təhlükə hiss etdilər. Onlar bilirdilər ki, əgər imam Musa Sədrin qüdrətli biləngləri həzrət imam Xomeyninin (r) dəmir yumruqları ilə birləşərsə, daha onlar üçün qarətçilik etməyə heç bir fürsət qalmayacaq. Onlar bundan öncə bir neçə dəfə imam Musa Sədrə sui-qəsd hazırlamışdılar, lakin hər dəfə rüsvay olmuş və oxları daşa dəymişdi. Lakin bu dəfə çarəsizlikdən başqa bir köklü plan cızdılar. Onlar regiondakı məxfi əllərindən birinin vasitəsi ilə imam Musa Sədri İslam ümmətindən alıb, siyasi tarix səhnəsindən kənarlaşdırmaq qərarına gəldilər.\nAşkar adam oğurluğu\nİmam Musa Sədrin Livana gəldiyi ilk günlərdə Liviya dövləti və prezidenti onun ən qatı düşmənlərindən hesab olunurdu. Livanda bu ölkəyə məxsus çox güclü təşkilatlar və qəzetlər mövcud idi. Onlar daim imam Musa Sədrə qarşı namərdcəsinə hücumlar edir, töhmətlər vururdular. Liviya dövlətinin imam Musa Sədrlə əlaqələri o qədər soyuq və qərəzli idi ki, cənab Əbdüs-Səlam Cəlvəd 1976-cı ildə Livana qırx beş günlük səfərində müxtəlif partiya və təşkilatların rəhbərləri ilə görüşərkən imam Musa Sədrlə adicə üzləşməkdən boyun qaçırmışdı. 1975-ci il iyul ayının 12-də iclaslardan birində təsadüfən onunla rastlaşdıqda söz verdi ki, yaxın gələcəkdə Beyruta qayıdıb onunla görüşəcək. Lakin o yenidən Beyruta iki həftəlik səfərində öz vədəsinə əməl etmədi.\nİmam Musa Sədr İsrailin Livanın cənubuna təcavüzlərinin qarşısını almaq üçün Ərəb-İslam ölkələrinə səfərlərindən birində Hicri-Şəmsi 1358-ci ilin mordad ayında (1979. m.) Əlcəzairdə olmuşdu. O orada prezidentlə, milli azadlıq cəbhəsinin rəhbərlərindən olan Həvari Bumdin və Məhəmməd Səlah Yəhyavi ilə görüşüb söhbət etmişdi. Bu görüşdə ona təklif olundu ki, Liviya ölkəsinə də səfər edib öz səfər planını təkmilləşdirsin. İmam Musa Sədr müsəlman millətlər və ölkələr arasında vəhdət yaratmaq istədiyi üçün bu düşmənçiliyi davam etdirməyə heç bir dəlil görməyib təklifi qəbul etdi. O Hicri-şəmsi1357-ci ilin şəhrivər ayının üçündə, cümə günü (hicri-qəməri, 1398, ramazanın 22-si; miladi, 1978 avqustun 25-i) Əlcəzairdən Liviyaya daxil oldu. Liviyanın informasiya vasitələri öz rəsmi qonaqlarının gəlişi və onun səfər proqramı haqqında heç bir məlumat vermədilər. İmam Musa Sədr Liviyada qaldığı günlərdə heç kəslə, hətta ailə üzvləri, ali məclis nümayəndələri və Livanın xarici işlər nazirliyi ilə də əlaqə saxlamadı. Bu onun daimi adətinin ziddinə idi. Livan şiələrinin ali məclisi Liviyanın Livandakı konsulundan bu haqda məlumat istədi. Lakin o cavabdan boyun qaçırdı. Sonra Livanın baş naziri cənab Səlim əl-Hüssə bu haqda məlumat verildi. O dərhal Liviyanın konsulunu çağırtdırıb rəsmi və tə’cili cavab istədi. Bir gün sonra Liviyanın konsulluğu tərəfindən cavab gəldi ki, imam Musa Sədr və onun yoldaşları (Şeyx Məhəmməd Yəqub və Əbbas Bədrüddin) 1398-ci il ramazanın 28-i günorta, 881 nömrəli İtaliya hava xətti ilə Romaya getmişdir. Sonra Livanın prezidenti cənab İlyas Serkis məsələni Müəmmər Qəzzafinin özü ilə araşdırmaq qərarına gəldi. Lakin o bu işə müvəffəq olmadı. Çünki telefonda bildirilirdi ki, bu nömrə vasitəsi ilə Qəzzafi ilə əlaqə saxlamaq olmaz, başqa bir nömrə yığın. Amma başqa nömrə ilə də əlaqə saxlamaq mümkün deyildi...\nBu müəmmalı hadisə baş verdikdən sonra Liviya dövləti suallar qarşısında sükut etdi. Cavab verməyə məcbur olduqdan sonra Liviya dövlət nümayəndələrinin bütün cavabları ziddiyyətli idi. Hətta Qəzzafinin cavablarında və 1978-ci il sentyabrın 18-ində Liviya dövlətinin rəsmi bəyanatında da ziddiyyətlər gözə dəyirdi. Bizim burada həmin mövzu barədə geniş söhbət etmək imkanımız yoxdur. (Geniş məlumat almaq üçün müraciət edin: “İmam Musa Sədrin oğurlanma sirləri”, s.15) Başqa bir tərəfdən, İtaliyanın bütün mühakimə orqanları baş vermiş hadisənin aydınlaşması üçün 1978-ci il sentyabrın üçü öz araşdırma vasitələrindən geniş şəkildə istifadə edir və belə bir nəticəyə gəlir: İmam Musa Sədr və onun yoldaşları Liviyadan nə hava xətti ilə və nə də başqa heç bir nəqliyyat vasitəsi ilə bu ölkəyə gəlməmişdir. İtaliya dövləti rəsmi şəkildə bu mövzunu Livan dövlətinə və şiələrin ali məclisinə bəyan etdi. Livanın təhlükəsizlik orqanlarının araşdırmaları da bu nəticəyə gəlmişdi. 1980-ci il fevral ayının 15-də Liviya rəhbərləri öz təhlükəsizlik orqanlarının saxta məlumatlarına istinad edərək İtaliya məmurlarından bu istiqamətdə araşdırmalar aparılmasını istədilər. İtaliyanın məhkəmə orqanları növbəti dəfə geniş araşdırmalar aparıb, öncəki qərarlarını bir daha təsdiqlədilər. Onlar Liviya təhlükəsizlik orqanlarını saxtakarlıqda ittiham etdilər.\nLivan şiələrinin ali məclisinin rəis müavini mərhum Şeyx Muhəmməd Mehdi Şəmsuddin ilk mətbuat konfransında bu tarixi cinayətin məsuliyyətini Qəzzafinin öhdəsinə qoydu. Livan şiələrinin ali məclisi müxtəlif bəyanatlarla həmin fikri bildirirdilər. Həmçinin bəzi ərəb ölkələrinin başçıları da bu hadisənin məs’uliyyətinin Qəzzafinin üzərində olduğunu bildirdilər.\nİmam Musa Sədrin oğurlanma səbəbi dünyaya yayılarkən İslam dünyasını nigarançılıq və iztirab bürüdü. Onu azacıq tanıyan millətlər kədərləndilər. Məsihilər və müsəlmanlardan ibarət Livan xalqını həyəcan bürüdü, bu ölkənin bütün şəhər və qəsəbələrində etiraz aksiyaları başlandı. Livanın müxtəlif nöqtələrində, o cümlədən Bə’əlbək, Sur, Seyda, Beyrut, Trablos kimi şəhərlərdə mitinqlər və yürüşlər başlandı. Belə yürüş və mitinqlər bu ölkədə çox az görünmüşdü. Təkcə Sur şəhərində yürüşlərdə 100 min nəfərdən çox iştirakçı var idi. Qadın və kişi, qoca və cavan, yaşlı gözlərlə və kədərli simalarla öz imamlarından ayrı düşdükləri üçün çox narahat idilər. Onlar heç cür sakitləşə bilmirdilər.\nHəzrət imam Xomeyni (r) həmin vaxtlar Nəcəfi-Əşrəf şəhərində olurdu. O bu acı xəbəri eşidən kimi yubanmadan Yasir Ərəfata teleqraf vurdu. Teleqrafın mətni belədir:\nFələstin azadlıq təşkilatının icraçı komitəsinin rəisi cənab Yasir Ərəfat!\nLivan şiələri məclisinin rəisi cənab höccətul-İslam seyid Musa Sədrin vəziyyəti haqqında heç bir məlumatım yoxdur. Bu mənim nigarançılığıma səbəb olur. Sizdən xahiş edirəm ki, mümkün qədər tez onun harada olmasından xəbər tutasınız. İslam hədəflərinə çatmaqda tövfiq əldə etməyinizi istəyirəm.\nRuhullah Musəvi Xomeyni.”\nHəmin vaxtlar Suriyada Fələstin məsələsi ilə bağlı Hafiz Əsədin başçılığı ilə “Səmud” konfransı keçirilirdi. Həzrət imam Xomeyni (r) cənab Hafiz Əsədə də teleqram vurdu. Uyğun teleqramın mətni belədir:\nSalamımı təqdim etdikdən sonra!\nMən cənab höccətul-İslam Musa Sədrin itməsindən nigaranam. Sizdən xahiş edirəm ki, bu məsələni Fələstin hadisəsi ilə bağlı toplanmış ölkə başçıları ilə müzakirəyə qoyasınız və onların səylərini bu məsələyə yönəldəsiniz. Biz və İran xalqı bu əsrdə Amerikaya arxalanaraq milləti diktatorluq alovunda yandıran, kütləvi qırğınlar edərək, bütün azadlıqlardan məhrum edən bir rejim altındayıq. Biz İslam dövlətlərinin başçılarından günahsız İran millətinin azadlığı üçün kömək istəyirik. Sizin müsəlman qardaşlarınız şahın zülümkar məmurlarının ayaqları altında əzilmişlər. İranın əksər mühüm şəhərlərində mövcud olan hərbi hökumət milləti cana gətirmişdir.\nİslam peyğəmbərindən (s) nəql olunmuş hədisə əsasən məzlum milləti müdafiə etmək gücündə olan bütün insanlar və rəhbərlər məsuliyyət daşıyırlar.”\nVəssəlamu ələykum və rəhmətullahi və bərəkatuh.”\nRuhullah Musəvi Xomeyni\nQum, Nəcəf və Məşhədin əzəmətli təqlid mərcələri, islami təşkilatlar, xaricdə təhsil alan tələbələr, siyasi, mədəni, dini və məzhəbi şəxsiyyətlər tərəfindən bütün dünya boyunca müxtəlif teleqraflar Liviya, Əlcəzair və Suriyaya sel kimi axmaqda idi. Həzrət imam Xomeyni (r) hər bir fürsətdə uyğun məsələyə qayıdırdı. Liviya dövləti imamı bu ölkəyə də’vət etdikdə o bu dəvəti qəbul etmir və hər şeyi imam Musa Sədrin itməsi ilə izah edir. Həmçinin Qəzzafi İrana gəlmək istəyərkən bəziləri onun imam Xomeyni (r) ilə görüşü üçün zəmin yaratmağa çalışırdılar. Lakin imam onu qəbul etməyib belə buyurdu: “Hələ cənab Musanın məsələsi aydınlaşmayıb, mən onu necə qəbul edim?!” Buna görə də Qəzzafi İrana gedə bilmədi.\nHöccətül-İslam Seyid Kazim Xansari Liviya dövlətinə İran İslam respublikasının ilk səfiri kimi e’zam olunarkən həzrət imam Xomeyni (r) onu çağırıb, təkidlə bildirdi ki, əgər cənab Musa haqqında məlumat əldə edərsə dərhal, bilavasitə mənə xəbər versin. İmam ona bildirdi ki, bu haqda heç kəslə, hətta Əhmədlə də söhbət etməsin. Amerikanın Tehrandakı səfirliyi ələ keçirildikdə Livanın tanınmış məsihilərindən olan Ğəssan Toini girovların imam Musa Sədrlə əvəz olunmasını təklif edir. İmam Xomeyni (r) onun təklifini qəbul edir. Lakin...\nİmam Musa Sədr və onun iki yoldaşı h.q. 1357-ci il iyun ayının doqquzu günortadan sonra (hicri-şəmsi, 1398, ramazanın 25-i; miladi, 1978 Avqustun 31-i) Qəzzafinin görüşünə getmək məqsədi ilə Liviya dövlət maşınlarına minmək üçün Əş-şati mehmanxanasından xaric olarkən bir neçə an mehmanxananın qarşısında göründükdən sonra oğurlandılar. Bu tarixdən təxminən otuz ilə yaxın bir vaxt keçir. Bu otuz il ərzində imam Musa Sədrin şəhadət və ya vəfatını bildirən heç bir sənəd yoxdur. Əksinə, bu mücahid fəqihin ərəb dünyasının İslam mübarizləri və alimləri ilə birgə Liviya zindanlarında əsirlik həyatı yaşaması haqda dəlillər var. Burada uyğun dəlillərdən bir neçəsinə işarə edirik:\n2. Hicri-şəmsi 1358-ci il tir ayında Küveytin “Əl-qəbz” qəzetində elan olundu ki, imam Musa Sədr sağdır və səhrada yerləşən Sirət şəhərinin 200 kilometrliyindəki Buhadi hərbi hissəsində həbsdə saxlanılır.\n3. Həmin ayda Küveytin “Əs-siyasət” qəzetində xəbər verildi ki, imam Musa Sədr Liviya və Çad sərhədlərinin yaxınlığındakı hərbi hissədə saxlanılır.\n4. Yenə də həmin vaxtlar “Əl-vətənul-ərəbi” jurnalı bəzi ərəb diplomatlarının açıqlamalarına əsaslanaraq imam Musa Sədrin diri olması xəbərini təsdiqləyib, onun Çad sərhəddinin yaxınlığında və Səbhanın cənub qərbində yerləşən hərbi hissədə həbsdə saxlandığını bildirdi.\n5. Hicri-şəmsi 1358-ci ilin azər ayında Fələstinin “Əs-surə” qəzeti Yasir Ərəfatın sözlərinə və başqa on dörd dəlilə əsaslanaraq İmam Musa Sədrin Liviyada saxlanılmasını e’lan edərk bu işdə Qəzzafini ittiham etdi.\n6. Hicri-şəmsi 1359-cu ilin şəhrivər ayında İspaniyanın “Əl-faiz” qəzeti Suriya və Əlcəzairin bəzi orqanlarına əsaslanaraq belə yazmışdı: İmam Musa Sədr bu ilin fərvərdin ayında Əlcəzair sərhəddinin yaxınlığındakı hərbi hissədə saxlanılırdı. Qəzetdə bildirilirdi ki, Livanın “Ən-nəhar” qəzetinin rəisi və bu ölkənin BMT-dəki daimi nümayəndəsi Ğəssan Toini amerikalıların imam Musa Sədrlə Tehrandakı amerikalı girovların dəyişdirilməsi təklifini İslam respublikasının orqanlarına xəbər verib.\n7. Həmin ay Fransanın Luksenburq radiosu imam Musa Sədrin Əlcəzair sərhədləri yaxınlığındakı hərbi hissədə saxlandığını xəbər verdi.\n8. Hicri-şəmsi 1359-cu il azər ayında Küveytin “Əl-ənba” qəzetində xəbər verildi ki, imam Musa Sədr yaşayır və Liviyada həbsdə saxlanılır.\n9. Hicri-şəmsi 1361-ci ilin isfənd ayında “Əd-dəstur” jurnalında İranın Liviyadakı konsulunun adından bildirilirdi ki, Afrika ölkəsi olan Qana vətəndaşlarından bəziləri 1359-cu ilin isfənd ayında imam Musa Sədri Çad sərhəddinin yaxınlığında və Səbha məntəqəsində yerləşən hərbi hissədə görmüşlər.\n10. Hicri-şəmsi 1361-ci ilin fərvərdin ayında Səudiyyə Ərəbistanının “Əl-mədinə” və “Ukkaz” qəzetlərində bildirilirdi ki, İmam Musa Sədr ən azı h.q. 1360-cı ilin ortalarına qədər Liviyada həbsdə olmuşdur.\n11. 1364-cü ilin fərvərdin ayında “Əl-vətənul-ərəbi” jurnalının baş redaktoru jurnalda bildirirdi ki, ərəb diplomatları və Liviyanın bəzi müxalif şəxsiyyətlərinin bəyanatlarına əsasən, imam Musa Sədr h.q. 1359-cu ilin ortalarında Liviyanın mərkəzindəki “Fəzan” səhrasından Trablos şəhərindəki “Babul-əziziyyə” hərbi hissəsinə aparılmışdı.\n12. Hicri-şəmsi 1365-ci ilin tir ayında “Əş-şərqul-ovsət” qəzetində Livanın Seneqaldakı səfiri tərəfindən nəql olunurdu ki, bu ölkənin rəhbərlərinin dediyinə görə imam Musa Sədr diridir və Liviyada həbsdədir.\n13. Hicri-şəmsi 1366-cı ildə amerikalı müxbir Piter Sereva “İmam Musanın sirli şəkildə itməsi” adlı kitabında Mişel Karin adlı ingilis müxbirinin verdiyi məlumatların üzərindən pərdə götürərək bildirir ki, imam Musa Sədr h.q. 1360-cı ilin axırlarında Liviyanın cənub şərqində, Kəfra şəhərində yerləşən bir məhəllədə saxlanılırmış. O Liviya dövlətinin bə’zi vəzifəli şəxslərinin bəyanatlarına əsasən yazmışdır ki, cinayətin faş olmaması üçün onun yeri tez-tez dəyişdirilirdi.\n14. Hicri-şəmsi 1367-ci ilin qış aylarında Avropa və Livan mətbuatı yazırdı ki, Fransada yaşayan əksinqilabçı İran vətəndaşı Mehdi Ruhani adlı bir şəxsin Avropanın bə’zi agentliklərindən aldığı məlumatlara görə, İmam Musa Sədr diridir və o yaxın gələcəkdə azad olunacaqdır. O İmam Musa Sədrin qardaşı mərhum Ayətullah Seyid Rza Sədr üçün qısa bir film göndərdi. Bu qısa kadrda imam Musa Sədr ruhani libasında, saqqalı ağarmış halda, zindan qoruyucularının arasından keçərkən lentə alınmışdı.\n15. Hicri-şəmsi 1371-ci ilin şəhrivər ayında “Əl-həyat” qəzeti Liviya mənbələrinə əsaslanaraq belə yazırdı: İmam Musa Sədr diridir. O Kəfra hərbi hissəsində həbsdə saxlanılır.\n16. Liviyanın insan hüquqları müdafiəsi təşkilatı h.q. 1379-cu ildə keçirdiyi illik hesabatında Ərəb, Afrika və Avropa dövlətlərinin beynəlxalq təşkilatlarını imam Musa Sədrin oğurlanma məsələsini araşdırmağa və onun aqibətinin təyin olunması üçün səy göstərməyə çağırdı.\n17. H.q. 1380-cı ilin ordibehişt ayının 13-də Liviyanın Milli Nicat Cəbhəsi dünyanın internet şəbəkələrində belə elan etdi: h.q. 1376-cı ilin axırlarında Trablos şəhərindəki Əbu-Səlim zindanının məhbuslarından bə’ziləri imam Musa Sədri görmüşlər; imam Musa Sədr ötən ramazan ayından bir az əvvəl başqa yerə aparılmışdır...\nİmam Musa Sədrin qüdrətli vücudu Livanın və İslam dünyasının ictimai-siyasi səhnəsində İslam məzhəbləri və İslamla məsihiyyət arasında vəhdət simvolu oldu. Buna görə də daim ixtilaf, təfriqə səbəbi olanlar onu İslam ümmətindən aldılar. Onların mühüm hədəflərindən biri də bu idi ki, yenidən, əvvəlcə Livanda, sonra İslam dünyasında parçalanma və ixtilaf yaratsınlar. Sonda Allahdan istəyirik ki, tarixin bu böyük insanını yenidən ümmətə qaytarsın ki, İslam və bəşəriyyətin düşmənləri arzularını özləri ilə qəbrə aparsınlar. “Vəllahu əla kulli şəyin qədir.”\nTəxminən otuz ildir ki, imam Musa Sədrin faydalı və dəyərli vücudu İslam ümmətindən alınmışdır. Hələ də müsəlmanlar, hətta pakfitrət məsihi və yəhudilər də mübariz şiə ruhanisinin ayrılığında əzab çəkirlər. Onlar hələ də möhkəm qamətini görmək, vəhdət yaradan və hikmət dolu səsini eşitmək arzusu ilə saniyələri sayırlar. Lakin bir şey bu böyük müsibətin ağırlığına dözməyi ümmət üçün asanlaşdırır: Tarixin böyük insanının düşüncə və amalları bu gün müxtəlif İslam cəmiyyətlərində gerçəkləşməkdədir. Onun məktəbinin övladları bu gün Livanda həqiqi yetkinliyə çatmışlar. Onlar müqəddəs hizbullah qiyafəsində fəaliyyət göstərirlər. Bütün bunlar imam Musa Sədrin istədikləri idi.\nBu yazının son sözü kimi öz yerini tutan, İslam respublikasının banisi həzrət imam Xomeyninin (r) dürrəfşan kəlamı imam Musa Sədr məktəbinin övladlarına və İslam ümmətinə qəlb aramlığı verə biləcək həqiqətlərdəndir. İmam Xomeyni (r) bu kəlamları İmam Musa Sədrin möhtərəm ailəsinin hüzurunda buyurmuşdur. Biz burada uyğun kəlamın bir hissəsini nəzərdən keçiririk:\n“...Bütün məsələlərə asanlıq gətirən budur ki, biz, bizim millətimiz və cənab Sədr məktəb yolunda bir çətinliyə düçar olmuşuq... Söhbət vəzifədən getdiyi vaxt bilirik ki, vəzifəmiz İslama xidmət göstərməkdir. Bu vəzifənin icrasında azca müvəffəq olsaq, bu əsil xeyirin fövqündə olan bir xeyirdir. Müvəffəq olmasaq yenə əsil xeyirə çatmışıq. Xeyrimiz budur ki, biz İslama xidmət və məktəb yolundayıq... Hələ də deyirlər ki, cənab Sədr Liviyadadır. Deyirlər şahidlər var. Bu işin özü məktəb və İslama xidmətdir. Onun hər dəqiqəsi ibadət sayılır. Bizim üçün də gördüyümüz işlər və baş vermiş hadisələr asan gəlməlidir. Çünki bütün bu işlər İslam yolundadır və biz xəbərdarıq ki, həzrət Peyğəmbər (s) başda olmaqla Allahın övliyaları bütün ömürlərini əziyyətdə keçirmişlər. Ondan sonrakı məsum imamlar da əzab-əziyyətə düçar olmuşdur. Onların bir günü də xoş keçməmişdir.\nHər halda bu həyat tərzi İslam övliyalarının öncədən yaşadığı bir ən’ənədir. Onlar əqidələri yolunda həbsə düşmüş, öldürülmüş, əzab-əziyyət çəkmişlər. O yol elə bir yoldur ki, Allahın bütün övliyaları o yolu gedə bilər. İslamdan əvvəlki övliyalar da belə olmuşlar. Onlar rifah içində yaşamamışlar. Əgər peyğəmbərlərin tarixini dəqiq izləsəniz, onların ağır bir mücahid yolu keçdiyini görəcəksiniz. Lakin öz məqsədləri uğrunda çalışdıqları üçün bütün ağrılar onlara xoş idi...”\nDövrün musalarının zamanın fironlarına qalib gəlməsi ümidi ilə!\nƏbdür Rəhim Əbazəri\n İmam Musa Sədr, “Məhrumların ümidi”, 10-cu fəsil\n “Səhifei-imam”, c.12, s.318\n “Səhifei-imam”, c.13, s.166\n “İran İslam resbublikası” qəzeti, 5783-cü nömrə, s.4\n Doktor Sadiq Sultani Təbatəbaidən nəql olunub\n “Nameyi Müfid”, nömrə 16, s.31\n “Besət həftənaməsi”, 12-ci il, nömrə 26, s.4\n Həmin mənbə, s.8.\n Həmin mənbə, s.20.\n “Livan”, Şəhid Çəmran, s.91\n “Şiənin izzəti”, s.18\n “Yadnameye-imam Musa Sədr”, s.268\n “Şiənin izzəti”, s.15\n “Livan”, şəhid Çəmran, s.321\n “İslam respublikası” qəzeti, nömrə 6229, s.15\n Əli Dəvani, ustad Şəhid Mütəhhəridən xatirələrim, s.26\n “İmam Musa Sədrin oğurlanmasının sirləri”, s.15\n “Səhifeye-imam”, c.3, s.458\n Həmin mənbə, c.2, s.479\n “Şəfəq rəngi ilə təmas”, s.234\n “Nameye-mufid”, nömrə 16, s.26\n “Səhifeyi-Nur”, c.13, s.49\nMənbə: Əbdürrəhim Əbazəri, "İmam Musa Sədrin həyatı"


Azərbaycanın şahmat yığması Ermənistana qalib gəldi\nMəlumata görə, qadınların mübarizəsində Ermənistan, kişilərin yarışında isə Sloveniya yığması məğlub edilib - 3:1.\nBununla da qadınlardan ibarət Azərbaycan millisi uzun fasilədən sonra ilk dəfə Avropa çempionatının medalçıları sırasına düşüb. Yalnız Rusiya və Gürcüstandan geri qalan yığma 3-cü yeri tutub. Kişilərdən ibarət yığma isə bu dəfə mükafatçılar sırasına düşə bilməyib.\nQeyd edək ki, Azərbaycanın qadın millisi indiyədək ən böyük nailiyyətinə 1992-ci ildə imza atıb. Həmin vaxt da bürünc medal qazanılıb. Kişilərdən ibarət yığma isə üç dəfə - 2009, 2013 və 2017-ci illərdə Avropa çempionu adını qazanıb, 2011-ci ildə gümüş, 2007-ci ildə isə bürünc medala layiq görülüb/Report.


Şəmkirdə qonşular və qardaşlar arasında bıçaqlanmalar olub | Kəpəz Müstəqil Teleradio Şirkəti\n— 02.10.2015 00:46\nŞəmkirdə qonşular və qardaşlar arasında bıçaqlanmalar olub\nŞəmkirdə bir gündə iki bıçaqlanma faktı qeydə alınıb. Hadisələrdən biri rayonun Keçili kəndində baş verib. Kənd sakini 29 yaşlı Xəyal Əliyev qonşusu 25 yaşlı Vüqar Orucov tərəfindən bıçaqlanıb. Bədənin müxtəlif nahiyələrindən çoxsaylı bıçaq xəsarətləri alan yaralı dərhal Şəmkir Mərkəzi Rayon Xəstəxanasına çatdırılıb. Çoxlu qan itirdiyindən vəziyyəti ağır olub və dərhal əməliyyat edilib. Zərərçəkənin vəziyyəti ağır olaraq qalır. İlkin məlumata görə, bıçaqlanmaya tərəflərin telefon borcu üstündə mübahisəsi səbəb olub. Şəmkir Rayon Polis Şöbəsindən verilən məlumata görə, cinayəti törədən Vüqar Orucov saxlanılıb.\nDaha bir qanlı olay Şəmkir rayonunda yaşayan Niftalıyevlər ailəsində yaşanıb. Ailənin kiçik övladı Seymur Niftalıyev mübahisə zəminində böyük qardaşı 42 yaşlı Teymuru bıçaqlayıb. Sonuncu aldığı bıçaq zərbəsindən sonra xəstəxanaya çatdırılıb və dərhal əməliyyata götürülüb. Hazırda vəziyyəti ağırdır.


Precession Vortex axın sayğacı, birində axın, temperatur və təzyiq aşkarlama funksiyaları və temperatur, təzyiq və avtomatik kompensasiya ilə neft, kimya, enerji, metallurgiya və digər sahələr üçün ideal bir alət kimi istifadə edilə bilər.\nAğıllı çox parametrli axın sayğacı iş təzyiqini, temperaturu, ani və məcmu axını göstərmək üçün diferensial təzyiq ötürücülərini, temperatur əldə etmə, təzyiq əldə etmə və axın yığılmasını birləşdirir. Sahədəki standart axın və kütlə axınının göstərilməsi funksiyasını həyata keçirmək üçün qaz və buxar avtomatik olaraq temperatur və təzyiqə görə kompensasiya edilə bilər. Quru batareya işini istifadə edə bilər və birbaşa diferensial təzyiq axını sayğacı ilə istifadə edilə bilər.\nTermal qaz kütləsi axını sayğacı istilik dispersiyası əsasında hazırlanmışdır və qaz axınının ölçülməsində sabit diferensial temperatur metodu tətbiq olunur. Kiçik ölçülü, asan quraşdırma, yüksək etibarlılıq və yüksək dəqiqlik və s. Üstünlüklərə malikdir.\nAğıllı girdap çeviricisi şirkətimiz tərəfindən hazırlanmış yeni bir girdap axınölçən inteqrasiya olunmuş dövrədir. Konverter neft, kimya, energetika, metallurgiya və digər sahələr üçün axın, temperatur və təzyiq aşkarlama funksiyaları və temperatur, təzyiq və avtomatik kompensasiya ilə ideal bir alət kimi istifadə edilə bilər.


Sərlövhə və qeydlər — videodərs\nAna səhifə / Microsoft Access / Sərlövhə və qeydlər\nSərlövhə və qeydlər\nƏziz oxucularım, gadirov.com saytının daimi ziyarətçiləri.\nSizləri Sərlövhə və qeydlər adlanan videodərslikdə salamlayıram.\nBu videodərslik Bakı Elmi Tədris Mərkəzi tərəfindən hazırlanılıb.\nQruplar formasını konstruktor rejimində açın. Formanın xassələri (Properties) pəncərəsini açın. Maket (Format) səhifəsində (Dafault View) siyahısından Ardıcıl formanı (Continuous Forms) seçin. Xassələr pəncərəsini bağlayın.\nArdıcıl formalarda sərlövhələr və qeydlər üçün xüsusi sahələr ayrılır. Formada yazıları ardıcıl ekrana çıxararaq siyahını yuxarı və aşağı hərəkət etdirdikdə sərlövhə və qeyd sahələri sabit qalır. Bu sahələri formaya daxil edin. Görünüş- Sərlövhə/Qeyd (View- FormHeader/Footer) əmrini seçin . Konstruktorun pəncərəsində yeni sahələr yaranır. Elementlər lövhəsində düyməsini sıxın. Sərlövhə sahəsində (Form Header) mausla düzbucaqlı çəkin. Qrupların siyahısı mətnini yazın, Esc düyməsilə düzəliş rejimindən çıxın, lakin düzbucaqlı seçilmiş vəziyyətdə qalsın. Yazılmış mətnin şriftini və sərlövhə sahəsinin ölçüsünü dəyişin.\nEyni qayda ilə qeyd sahəsində mətn yerləşdirmək olar. Görünüş düyməsini sıxıb rejimi dəyişin. Gördüyünüz kimi indi formada bir neçə yazı yerləşdirilib. Formada yazılar üzrə hərəkət etmək üçün sürümə zolaqlarından istifadə etmək olar Sərlövhə və qeyd sahələri dəyişməz qalır.\n[pwal id=»49517417″ description=»Videodərsliyə baxmaq üçün aşağıdakı düymələrdən birinə vur»][youtube]_-MZ_5-hrZc[/youtube][/pwal]\nNövbəti Hesabat ustası


Qadın zorlayanlar nədən qorxurlar?\n17:41 11 Noyabr 2013 7843 dəfə oxunub\n7843 dəfə oxunub\nSevil Atasoy 1949-cu ildə doğulub. Ata-anası professor olan Sevil xanım İstanbul Universiteti kimya fakültəsinin məzunudur.\n1980-93-cü illərdə Türkiyə Ədliyyə Nazirliyinin Məhkəmə Tibbi Ekspertiza Baş İdarəsində Kimyəvi Təhlillər İdarəsinin müdiri vəzifəsini icra edib. 1988-2005-ci illərdə İstanbul Universiteti nəzdindəki Məhkəmə Tibbi Ekspertiza İnstitutuna rəhbərlik edib.\n2005-2010-cu illərdə BMT nəzdindəki Narkotik Yetişdirilməsinin Proqnozlaşdırılması daimi komissiyasının üzvü kimi fəaliyyət göstərib. 2010-cu ildə Narkotik Maddələrə Nəzarət üzrə Beynəlxalq Qurumun sədri seçilib.\nBeş kitabın müəllifidir.\nMəşhur aktyor Okan Bayülgənlə birlikdə apardığı «Muhabbet kralı» adlı tok-şou böyük tamaşaçı rəğbəti qazandığı üçün ona İsmayıl Cem adına media mükafatı verilib.\n2010-cu ildə Kanal D-də yayımlanan «Kanıt» detektiv araşdırma serialının konsepsiyası və məsləhətçisi olub.\nDNT təhlilləri və kriminal laboratoriyaların inkişafındakı xidmətlərinə görə «İlin elm adamı» mükafatına layiq görülüb.\nKulis.Az Sevil Atasoyun «Hürriyyət» qəzetinə verdiyi müsahibəni təqdim edir.\n- Ədliyyə tibbində çox böyük inkişaf nəzərə çarpır. Keçmiş zamanlara nisbətən indi qatillər daha asan yaxalanır. Bu o mənaya gəlmir ki, qüsursuz cinayət dövrü artıq bitmək üzrədir?\n- Qüsursuz cinayət dövrü heç vaxt bitən deyil, çünki insan öz düşmənini qətlə yetirmək üçün daim fərqli yollar axtarıb tapacaq, bunun üzərində baş sındıracaqdır. Ümumiyyətlə götürəndə, biz – yəni ədliyyə işçiləri, "yeraltı dünya"nın (mafiya, qatillər, hər cür cinayətkarların ümumiləşdirilmiş adı – A.Y.) "yerüstü dünya"dan, yəni sivil cəmiyyətdən daha çox inkişaf etdiyi qənaətindəyik. Çünki orada ciddi irəliləyişlər var. Buna görə də onlarla mübarizə təkcə DNT (dezoksirobonuklein turşusu – A.Y.) səviyyəsində aparılmır, araşdırmalarda fizikanın, riyaziyyatın, geologiyanın, biologiyanın ən son nailiyyətlərindən də istifadə olunur.\n- Vaxtilə "məhkəmə tibbi ekspertizası" deyərkən adamın ağlına ilk növbədə ölüləri yaran həkim gəlirdi. Ekspertiza mütəxəssisləri öz ixtisas təhsillərini harada alırlar? Bunlar daha çox həkimdirlər, yoxsa başqa nə isə?\n- İngiliscə "forensic sciences" adlanan ixtisas bir çox sahələri təmsil edən mütəxəssislərin – fiziklərin, kimyaçıların, bioloqların ciddi qatqıları sayəsində formalaşıb. Ölülərin yarılması bunlarla müqayisədə xeyli bəsit bir prosesdir. Hazırda qətl hadisələriylə yanaşı, yaralama, bıçaqlama, oğurluq, soyğun və sair cinayətlərin də üstünün isti izlərlə açılması işinə də eyni vaxtda bir neçə elm sahəsini təmsil edən mütəxəssislər cəlb olunur.\n- Ekspertiza işçisi əsasən harada çalışır? Morqda, yoxsa ofisdə?\n- Bunu dəqiq söyləmək üçün ciddi bir fərqləndirmə aparmaq lazımdır. Həkimlər məhkəmə tibbi ekspertizanın yalnız bir təbəqəsini təşkil edirlər, çünki bu ixtisas sahəsində digər mütəxəssislərin də danılmaz rolu var. Filmlərdə, seriallarda gördüyümüz faktların böyük qismini məhz ixtisasca həkim olmayanlar ortaya qoyur. Bu sahədə aparıcı mütəxəssislər isə polis təşkilatları nəzdindəki kimya laboratoriyalarının işçiləridir və bunların arasında həkimlərə əsla rastlanmır, çünki orada ölü yarmağa gərək qalmır.\n- Cinayət məkanını araşdıran mütəxəssis hər şeydən əvvəl nəyə diqqət yetirir? Cəsədə? Yəni, eynilə təyyarə pilotları kimi, onların da riayət etməli olduğu bəlli işləmlər siyahısı varmı?\n- Əlbəttə ki, var. Ən önəmli məqam – hadisə yerinin araşdırılmasıdır. İşlənən cinayətin üstünün açılıb-açılmama ehtimalı həmişə bu prosedurdan birbaşa asılı olur. Bundan ötrü hadisə yerindəki dəlilləri götürüb qoruyan, hifz eləyən mütəxəssislər var. Cinayət yerinə gedən kimi dəlilləri toplayan bu şəxslər adətən bir neçə nəfər olur, çünki bu – bir qrup, komanda işidir və onu yönləndirən bir lideri var. Baş verən olayın xüsusiyyətlərindən asılı olaraq, bu komandaya ən müxtəlif ixtisas sahibləri cəlb oluna bilir.\n- Bəs onların öncəlik tanıdığı məqamlar hansılardır?\n- Həmin komandanın getdiyi ərazidə və ya məkanda ümumiyyətlə cəsəd tapılmaya da bilər. Ola bilsin, qatil meyidi özüylə aparıb, izi azdırmaqdan ötrü tamamilə ağlagəlməz bir yerə atıb. Qapalı məkanda heç bir iz, dəlil tapmayanda fərqinə varırsınız ki, döşəməyə sərilən xalının bəlli bir qismi yuyucu toz qoxusu verir, yəni təzəcə yuyulubdu.\n- Yuyucu tozun məsələyə nə dəxli var?\n- Əgər xalının bir hissəsi yuyucu toz ilə təmizlənibsə, bu o deməkdir ki, bir müddət əvvəl oradakı maddi dəlil və ya izi itirmək istəyiblər. Bunu təyin etmək üçün detektivin xüsusi təhsil almasına gərək yoxdur və güclü intuisiya sahibi olması yetərlidir.\n- Qatil bütün dəlilləri yox edə bilərmi?\n- Təbii ki, edə bilər. Üstü açılmamış o qədər qətl var ki! Bunun müqabilində günahsız olduğu halda, türmələr küncündə çürüyənlər də az deyildir.\n- Üstü açılmamış qətllərin faizi yüksəkdir?\n- Son vaxtlar azalmağa doğru gedir. Bunun səbəbləri arasında həlledici məqamlar - ictimaiyyətin getdikcə daha çox maariflənməsi, medianın bu cür olayları hərtərəfli və ləngimədən işıqlandırması, insanların həqiqi qatilin axtarışlarına könüllü şəkildə qoşulmasıdır.\n- Türk qatillər cinayət yerində ən çox hansı dəlilləri qoyurlar? Yəni onların daha çox yol verdikləri yanlış nədir?\n- Hələ də barmaq izidir bu.\n- Yəni türk qatillər bu qədər ağıldan dayazdırlar ki? Kinolarda bununla bağlı minlərlə səhnəni seyr edən bu qatillər onlardan heç dərs almırlar?\n- Bir misal çəkim. Deyək ki, bir evə girmisiniz. Əlinizdə əlcək var. Cinayəti işləyəndən sonra tualetə getmək istəyirsiniz və «iş başında» olduğunuzu unudaraq, ani əlcəyi soyunursunuz.\n- Bəs türk qatillər ən çox hansı dəlili yox etməyə səy göstərirlər?\n- Silahı. Çünki silah yox olmasıyla ən qiymətli dəlil ortadan qalxır. Halbuki xarici filmlərdəki qatillər daha çox cəsədi yox etməyə, gizlətməyə can atırlar və adətən meyidi xalçaya büküb, gölə atmağı uyğun görürlər.\nBənzər belə variantlara Türkiyədə də rastlanır. Dünyanın ən müxtəlif guşələrində bir-birindən fərqli cinayətlər işlənir. Ancaq "cinayət" deyərkən sadəcə qətllər nəzərdə tutulmur. Namusa sataşma, zorlama hadisələri, narkotik maddələrlə bağlı olaylar da çoxdur. Ancaq bütün bunlarla müqayisədə qətllər adi insanlara daha cazibədar və maraqlı gəlir.\n- Bəs Türkiyədə niyə silsilə qətllər törədənlər yoxdur?\n- Niyə yoxdur ki?! Vaxtilə DNT testi aparılmadığından ayrı-ayrı cinayətlər arasında bağlantı qurmaq imkansız görünürdü. Hazırda DNT bankları, arxivləri mövcuddur, bu isə imkan verir ki, əvvəllər işlənən qətllər arasında da müəyyən əlaqələr qurulsun və onlara, gec də olsa, aydınlıq gətirilsin. Üstü açılmamış ayrı-ayrı qətllər arasında silsilə xarakterli qətllərin də olma ehtimalı yüksəkdir.\n- Adətən film və romanlarda silsilə qətlləri törədənlərin bəlli bir dəsti-xətti, icra tərzi və ya motivi göstərilir. Məsələn, kişi qatil hələ uşaq ikən aldığı mənəvi travmaya görə qadın cinsinin amansız düşməninə, qəniminə çevrilir, onlara müharibə elan edir. Bunlar nə dərəcədə həqiqətə uyğundur?\n- Belə şeylər olur, ancaq həmişə deyil. Əgər bütün silsilə qətllərin ardında belə bir faktor dayansaydı, onların üstünü açmaq xeyli asanlaşardı. Halbuki belçikalı Mark Dyutru əsasən qız uşaqlarını zorlayan qatil kimi tanınsa da, əvvəlcə bir, sonra isə ikinci ahıl kişinin də canına qıymışdı.\n- Sizcə, bu niyə baş vermişdi?\n- Görünür, bunlar qətllərin şahidi imişlər, ona görə də qatil onları da ortadan qaldırmağa məcbur imiş. Bir başqa cinayətdə isə o, ana və qızı qətlə yetirmişdi. Eyni gündə öldürülsələr də, cəsədlər şəhərin ayrı-ayrı səmtlərində tapılmışdı. Bir sözlə, silsilə qətllərin də hamısının eyni xüsusiyyətlər daşıması şərt deyil.\n- Növbəti cinayət işini qapayanda hansı hisslər keçir içinizdən? Rahatlıq və hüzur duyursunuzmu?\n- Bugünkü gün əlimizin altındakı ən güvənli dəlil – DNT testləridir. Əgər DNT dəlilini götürdüyünüz material təzə qan nümunəsi deyil, deyək ki, 30-40 il əvvələ aid bir sümükdürsə, o halda alacağınız nəticə heç vaxt 99,999… faiz olmur. Mütləq bir xəta, yanılma payı qalır.\n- Belə anladım ki, DNT-nin də aciz sayıldığı olaylara rastlanır?\n- Əlbəttə ki. Əgər DNT-si araşdırılan şəxs qohumlararası nikahda doğulubsa və ya əkizlərin bir tayıdırsa, onda dəqiq qərar verməniz imkansızlaşır, mütləq yanılırsınız. Çünki əkizləri bir-birindən ayırmaqda, fərqləndirməkdə DNT testi də aciz qalır.\n- Deməli, tək yumurtadan törəyən əkizlər cinayət işləsələr, bunu onlardan hansının işlədiyini söyləmək imkansızdır?\n- O halda əkizlərin barmaq izlərindəki fərq köməyimizə yetişir. Çünki tək yumurtadan törəyən əkizlərin də barmaq izləri bir-birindən fərqlənir. Onları ayırd etmək üçün əlimizdə başqa heç bir üsul yoxdur.\n- Yetərli dəlil tapmayanda heç qüssələnirsinizmi?\n- Əlbəttə. Adi barmaq izinə görə onun sahibinin DNT analizini apararkən biz hətta o adamın qidalanma tərzini də dəqiqləşdirə bilirik.\n- Ancaq yenə də autopsiya (ölü yarma – A.Y) öz əhəmiyyətini qoruyur?\n- Bəli, autopsiya hələ də önəmlidir.\n- Bunu təsdiqləyən hər hansı bir misal gətirə bilərsinizmi?\n- Vaxtilə Londonun içiylə axan Temza çayından 6-7 yaşlı bir uşaq cəsədi çıxarılmışdı. Nə başı vardı, nə qolları, nə də ayaqları. Sadəcə gövdəsi idi araşdırma obyekti. Onun kimliyi heç bilirsiniz necə təyin edildi?\n- Autopsiya yoluyla?\n- Yox, çünki cəsədin yarılması heç bir nəticə vermədi. Sümüklərində toplanan stronsium maddəsinin analizi göstərdi ki, bu uşaq əslən Qərbi Afrikadan imiş. Yəni oradan Londona köçüb gələn miqrant ailənin övladı imiş. Ağciyərlərində və mədəsində tapılan bitki mənşəli tozcuqlar sayəsində onun Londonda son aylarda məskunlaşdığı meydana çıxdı. Bu fakta əsaslanan detektivlər Qərbi Afrikadan İngiltərəyə insan miqrasiyası ilə məşğul olan bir mafiyanın izinə düşdülər… Hazırda bir insanla bağlı bilgiləri ekspertiz mütəxəssisləri mərhumun bədən qalıntılarından, saçından, sümüyündən, dırnağından və iliyindən əldə edirlər. Həm də məsələ onun necə öldürülməsiylə bitmir. Heç şübhəsiz, başı və qolları kəsilən insanın ölümü qaçılmazdır, lakin bizi maraqlandıran məqam – bunu kimin etdiyini öyrənməkdir.\n- Yerə, döşəməyə və ya bədən üzərinə düşən qan quruduğu, laxtalandığı zaman onun qrupunun təyini doğrudanmı çətinləşir?\n- Bəli, çox böyük problemlər yaranır. Son onilliyə qədərki dövrdə hadisə yerindəki qanın sadəcə kimə və hansı qrupa aid olduğunu araşdıraraq, cinayətkarı, qatili təyin edərkən nə qədər məsum insan barədə yanlış hökmlər çıxarıldığını, onların qatil damğasıyla cəza çəkdiyini təsəvvürümə gətirəndə, düzü, sarsılıram.\n- Bəs atanın təyini testləri?\n- O testlərdə də böyük yanlışlara yol verildiyi şübhəsizdir.\n- DNT testi (analizi) çoxmu bahalıdır?\n- Kriminal məqsədlər üçün analizlər nisbətən ucuzdur. Xərc tələb edən əsas maddə – dəqiq ölçü cihazlarıdır. Full (tamamilə – A.Y.) avtomatik cihazlar var ki, insan onların hər hansı düyməsinə toxunmasa da, öz işini görür. Bunlar eyni vaxtda 90-dan çox təhlil apara bilirlər. Ancaq ilkin mərhələdə insanın qatılımını tələb edən araşdırmalar aparılır. Məsələn, sadəcə qan təhlili 10-12 dollara başa gəlir. Yox, əgər araşdırma obyekti tər, sperma, kəpək, saç teli və ya vaginadan (qadın rəhmindən – A.Y.) alınmış spermadırsa, onda təhlil xeyli bahalaşır, daha çox insan əməyi, həm də sırf zehni əmək tələb edir.\n- Zorlama hadisələrində sperma nümunəsinə görə cinayətkarı təyin etmək olurmu?\n- Əvvəla, hər zorlama olayında dəlil kimi sperma tapmaq müşkül məsələdir. Hətta son dövrdə bu cür əməlləri törədənlər kondomdan da yararlanmağa başlayıblar, çünki zorlamağa təşəbbüs etsələr də, QİÇS-ə yoluxmaqdan qorxurlar.\n- Belə çıxır ki, başqasının namus və şərəfini alçaldan birisi öz sağlamlığının qeydinə qalacaq qədər alçaqdır, eləmi?\n- Əlbəttə. Sperma olmadığı hallarda başqa sübut və dəlillər axtarmaq lazım gəlir. Təcavüzkar hadisə yerində təsadüfən kondomunu atıb gedərsə, onun kimliyini təyin edib, yaxalamaq bir elə çətin olmur.\n- Cinayət yerinə yollanan detektivə nələri tövsiyə edərdiniz?\n- Ölünün bulunduğu yerə qədəm basarkən o, bunları düşünməlidir: "İndi burada bir cəsəd var, ancaq bəlkə də o, heç burada öldürülməyib. Öləndən sonra buraya atılıb". Əgər məsələyə bu rakursdan yanaşarsa, detektiv ölənin paltarına da, ayaqqabısına da, bütün qalan detallara da böyük diqqətlə yanaşmağa məcbur olacaq. Yəni araşdırma mərhələsində ilk müddəa bu olmalıdır: "Bəlkə o, heç burada qətlə yetirilməyibdir".\n- İstintaq əsnasında hansı elm daha həlledici yerə malikdir?\n- Hamısı. Cinayətlər fərqli olduğu üçün həlledici sayılacaq elm sahəsi də dəyişə bilir. Bəzən bir topoqrafın, bəzən isə bir hidrometeoroloqun köməyinə gərək duyulur, çünki ovlanması yasaqlanan heyvanlarla, Çindən idxal olunan dərman preparatlarıyla bağlı cinayətlərə də rastlanır. Məsələn, cinayət aləti hər hansı filin dişidirsə, onda hər şeydən əvvəl bu filin və ya dişin dünyanın hansı guşəsinə aid olduğu dəqiqləşdirilir. Ona görə də heç kəs: "Mən bu işin hər cikinə-bikinə bələdəm, cinayətin üstünü təkbaşına açaram" deyə bilməz. Bu işdə vacib məqam – ayrı-ayrı sahələri təmsil edən mütəxəssislərdən ibarət professional bir komanda qurmaqdır.\n- İlk dəfə morqa girəndə insan hansı hissləri keçirir? Siz özünüz heç morqa girmisinizmi?\n- Əlbəttə ki, girmişəm. Bütün uşaqlıq dövrüm Sultanəhməddəki Tibb Morqunun içində keçib. Canlı bir insan kimi mənim ölülərə yanaşmam, baxın, bu kağıza və ya bilgisayara olan münasibətimdən zərrəcə fərqlənməyib. Hətta uşaq yaşlarımdan bəri bu hissi özümə aşılamışam. Odur ki, özümü xeyli bəxtəvər və həyatdan həzz almağı bacaran biri sayıram.\n- Seçdiyiniz bu sənətə maraq duyurdunuzmu heç?\n- Xeyr, duymurdum. Atam morqda çalışırdı, mən isə dərsdən çıxınca getməyə yer tapmadığımdan günümü orada keçirməyə məcbur idim.\n- Hansı qətl daha asan açılır: bıçaqla, yoxsa odlu silahla işlənən? Zəhərlənmə, boğma, yoxsa başın daşla əzilməsimi? Bunlardan hansı barədə daha tez nəticə çıxarmaq mümkündür və ya belə bir üsul varmı?\n- Yox, belə üsul yoxdur və düzü, buna heç diqqət də yetirməmişəm. Onsuz da qarşınızdakı cəsədin necə qətlə yetirildiyini vizual cəhətdən təyin eləmək bir elə çətin olmur. Cinayət alətinin nə ola biləcəyinə qərar verəndən sonra bunun bir intihar, təsadüf, yoxsa qətl olduğunu araşdırırsınız. Əsas məsələ – bu insanı kimin və niyə öldürə biləcəyi ehtimalıdır. Hətta böyürdən birisi çıxıb: "Onu mən öldürmüşəm" desə belə, buna əsaslanaraq, istintaqı yekunlaşdırmaq olmaz. Hətta bir şahidin: "Mərhumu bu adamın öldürdüyünü öz gözlərimlə gördüm" deməsi də heç nə ifadə eləməz.\n- Yəni, sizcə, hal şahidlərinə də ciddi əhəmiyyət verilmir?\n- Hadisəni görən birisinin olması arzuolunan haldır. Buna rəğmən, mütləq ciddi dəlillər də tapmalısınız. Şahid ifadələri çox vaxt istintaqı yanlış, çıxılmaz dalanlara aparıb çıxarır. Odur ki, bu ifadələrin neçə faizinə inanıb-inanmamaq müstəntiqdən asılıdır. Vaşinqtonda snayper cinayəti baş verəndə xeyli şahid var idi. Onların bir qismi caninin ağdərili, digər qismi tək, başqaları isə 45 yaşlarında olduğunu iddia eləsə də, ifadələrin hamısı yalan çıxdı. Məlum oldu ki, qətli törədən bir cüt cavan zənci imiş.\n- Silsilə qətllər törədən hər caninin öz imzası, avtoqrafı varmı?\n- Elmi dildə buna "Modus operandi" deyirlər. Yəni birisinin canına qıyan qatil pomada ilə güzgüyə müəyyən sözlər yazmağa, hadisə yerində hansısa iz buraxmağa gərək duyur. Ya da özünə aid bir əşya atıb, aradan çıxır. Kriminalistlər buna "Qatilin imzası" deyirlər.\n- Buna niyə ehtiyac duyurlar ki?\n- Bu yolla cani zəka cəhətdən özünün kriminalistlərdən daha üstün olduğunu göstərməyə çalışır. "Baxın, mən bu həngaməni çıxartdım, üstəlik, izimi, avtoqrafımı da qoyuram, bacarırsınızsa, gəlin məni yaxalayın" deyir.\n- Bir mənada sizinlə "Siçan-pişik oyunu" oynayır, detektitvlərə meydan oxuyur.\n- Hər halda. Ancaq məsələnin bu tərəfini araşdırmaq bizim yox, psixiatların işidir.\n- Ruh çağırmaqla (spiritualist seanslar yoluyla – A.Y.), telepatiya və digər parapsixoloji üsullarla cinayətin üstünü açmaq, sizcə, nə dərəcədə mümkündür?\n- Cinayətlərin araşdırılmasında ən müxtəlif üsullardan istifadə olunur. Məncə, fövqəltəbii qüvvələrdən bu xüsusda hər hansı mədəd ummaq çox da ağlabatan deyildir.