Yüklə 5,43 Mb.\nölçüsü 5,43 Mb.\nAMEA Folkor İ nstitutu Elmi Şurasının q ə rarı il ə n ə şr olunur . ELMİ REDAKTORU: Muxtar KAZIMOĞLU\nQOŞA MİSRADAN B Ə ND Ə KEÇİD\nBAYATI DÜŞÜNC Ə Sİ\nQOŞMA V Ə G Ə RAYLIYA DOĞRU\nAT YERİŞİ V Ə ŞEİRİN QURULUŞU\nBİRİNCİ BOY: DOĞULUŞ VƏ YENİDƏN DOĞULUŞ\nAÇIQ KİTAB –\nAMEA Folkor İnstitutu Elmi Şurasının\nELMİ REDAKTORU: Muxtar KAZIMOĞLU\nKamran Əliyev. Açıq kitab – “Dədə Qorqud”, Elm və təhsil, 2015, 116 səh.\nKitabda “Dədə Qorqud” eposunun poetikasından bəhs olunur.\n© Kamran Əliyev, 2015\nEtnopoetika anlayışı dünya elmi fikrində son dərəcə yenidir və bir elm kimi onun açdığı imkanlar hələlik kifayət qədər öyrənilməmişdir. Eyni zamanda, etnopoetika anlayışının ehtiva etdiyi məna və məzmun hələ bu termin ortaya çıxmamışdan xeyli əvvəl bir çox tədqiqatçıların diqqətindən yayınmamışdır. Təəssüf ki, bu diqqət bəzən ötəri, bəzən dolayı, bəzən də hiss edilməz dərəcədə olub, gizli formada özünü göstərmişdir.\nAydın məsələdir ki, bədii düşüncə birdən-birə doğulmur və reallığa çevrilən bədii fakt və nümunələr də birdən-birə yaranmır. Onun təkamülü və formalaşması xeyli vaxt və zaman tələb edir. Bununla bərabər, bədii düşüncənin məzmun və ifadə planı aid olduğu etnosun təbiətindən kənarda deyil. Əslində, etnopoetika bədii düşüncə ilə etnosun təbiəti arasındakı əlaqə və təması öyrənən, bu əlaqə və təmasın xüsusiyyət və əlamətlərini meydana çıxaran bir elm sahəsi kimi qavranılır.\nOnu da xatırlayaq ki, yazılı ədəbiyyat nümunələri ilə müqayisədə folklor örnəkləri etnopoetika müstəvisini tam aşkarlamaq üçün daha çox xammal ehtiyatlarına malikdir. Başqa sözlə, folklor irsi ilə etnopoetika arasındakı məsafə yazılı ədəbiyyatla etnopoetika arasındakı məsafədən çox-çox qısadır və xalq yaradıcılığı nümunələri bədii düşüncə ilə etnopoetika arasında ən qısa körpüdür.\nTürk etnosunun yaratdığı bədii irsin, o cümlədən şeir sənətinin etnik mahiyyətini izləmək bu sənətin necə təsnif olunmasından çox asılıdır. Məsələn, şeirin janr zənginliyi etnopoetika məsələlərini tədqiq etmək üçün o qədər də optimal deyil. Çünki janr sonradan doğulandır və etnik keyfiyyətləri ifadə etmək baxımından xeyli gecikmişdir.\nQOŞA MİSRALI ŞEİR\nEyni zamanda, janrlar bir-birindən törəmədir. Necə ki bayatı, tuyuq, oxşama, sayaçı sözləri, holavar kimi janrlar struktur baxımdan bir-birinin davamı və ekvivalentidir. Yaxud heç bir şübhə yoxdur ki, cığalı təcnis ayrıca götürülmüş təcnis janrının əlavəsidir. Və yaxud janr qardaşlığına mənsub qoşma və gəraylını (böyük və kiçik qardaşı!) bir-birindən ayıran başlıca cəhət yalnız və yalnız onların misralarındakı hecaların sayıdır. Hətta bir çox milli şeir janrları - bayatı, mani, gəraylı, türkü, varsağı... ayrı-ayrı türk tayfalarının adlarından qaynaqlanıb “etnik mənşəyi göstərən şəkillər” (22, s.33) olsalar belə, janrla etnopoetika arasındakı ünsiyyətin bütün genişliyi ilə dərki yolunda o qədər də asan hədəf deyildir.\nEtnopoetik düşüncənin öyrənilməsi üçün şeir sənətinin mahiyyətini təmin edən obrazın və obrazlılığın önə keçirilməsi isə tarixi ilkinlik baxımından kompleks yanaşmanı yaxına buraxmır. Çünki obraz və obrazlılıq birbaşa etnopoetikanın aparıcı sütunu olsa da, onun inkişaf meyilləri şeirin kifayət qədər formalaşmasından sonrakı mərhələni ehtiva edir. Əslində, bədiilik ölçülərinin özünün də doğurduğu sualların aydın və dürüst cavablanması etnosla poetik düşüncə arasındakı ilkin əlaqələrin tapılmasından asılıdır.\nBeləliklə, etnopoetik düşüncə ilkin olaraq şeirin quruluşunu – strukturunu və deməli, misranı axtarır. Axtarılan misranın isə birinci növbədə digər bir misraya ehtiyacı vardır, çünki o, qətiyyən tək yaşaya bilməz. Bədii düşüncə harmoniyadır və təklikdə harmoniya yoxdur. Misra tənhalığının əzabından qurtaran şeir qoşa misranın ölçü bərabərliyi və ritm uyarlığı ehtiyacı hiss edəndə isə fövqəladə bir kəşf edilir: Etnosun doğma dilinin qrammatik quruluşu üçün son dərəcə səciyyəvi olan heca həm ədəbi ölçü vahidi, həm də ritm əsası kimi seçilir! Başqa sözlə, qoşa misranın boy-ölçü bərabərliyini ortaya qoymaq zərurəti meydana çıxanda heca say məxrəcinə gətirilərək ölçü vahidi rolunda çıxış edir. Qoşa misranın ritm, ahəng istəyini təmin edən bölgü və qafiyəni də məhz sədaqətli heca müəyyənləşdirir.\nİndi belə bir nəticə çıxarmaq olar: Ən qədim və ilk türk şeiri qoşa misralı şeirdir. Hətta vəzn baxımından da ilk şeirin qısa şeirlər olduğu fikri tamamilə doğrudur: “Heca vəzni meydana çıxarkən əvvəlcə onun qısa ahənglər doğuran vəznləri vücuda gəlmişdir. Bu vəznlər üç ilə yeddi arasındadır. İlk dəfə qısa vəznlərin vücuda gəlməsi pək təbii idi. Çünki çox bəsit bir dərəcədə olan dil birdən-birə güc və mürəkkəb parçalı (duraqlı) vəznləri yaratmazdı” (4, s. 121).\nİki misralı şeir nümunələri indi belə öz varlığını qoruyub saxlamaqdadır. Məsələn: “El gücü, Sel gücü”, “Bir tabaq alma, Sabaha qalmaz”, “Bir balaca boyu var, Dam dolusu toyu var”.\nBelə faktları “Oğuznamə”dən də gətirmək olar:\n“Oq atmaq, yazu yazmaq, suda üzmək Gərəkdir bu üçi hər şəxsə dözmək” (23, s.31).\nBəs “Dədə Qorqud” eposunda necədir?\nElə buradaca bir məsələyə aydınlıq gətirək ki, “Kitabi-Dədə Qorqud”un Vatikan və Drezden nüsxələrində mətn ardıcıl formadadır, yəni həmin mətnlərdə nəsr və şeir bir-birindən ayrılmamışdır (19, s.312-216, 623-313). Sonralar isə eposu nəşr və tədqiq edən O.Ş.Gökyay (10), M.Ergin (8), H.Araslı (16), F.Zeynalov və S.Əlizadə (18) mətndəki şeir və nəsri ayırmışlar.\n“Dədə Qorqud” eposundakı şeirdən bəhs edən tədqiqatçılar isə məhz mətndən şeir kimi seçilib ayrılmış, açıqca fərqləndirilmiş nümunələrə istinad etmişlər. Həmin alimlərdən İ.V.Stebleva (29), X.Koroğlu (21), T.Hacıyev (11), K.Vəliyev (27), K.Abdullayev (2), P.Xəlilov (14) və başqaları eposdakı şeirin məzmun və mahiyyətinə, poetik xüsusiyyətlərinə xeyli aydınlıq gətirmişlər.\nŞübhəsiz, eposda da qoşa misralı şeir kifayət qədərdir. Lakin məsələ burasındadır ki, həmin nümunələr bizim indiyə qədər vərdişlə qəbul etdiyimiz nəsr mətninin içində gizlənmişdir. Bu mənada, professor Tofiq Hacıyevin fikri tamamilə doğrudur ki, “dastanın nəsr kimi verilən hissələri də şeirlə və ya şeir tələblərini ödəyən qismlərlə doludur” (11, s.167).\nBelə ki, “Buğac” boyunda Dirsə xanın və oğlunun üzünə ağ olanların - onlara düşmən kəsilənlərin dediklərinə diqqət edək:\nGəlün varalım, şol yigidi tutub gətürəlim.\nİkisini bir yerdə kafərə yetürəlim (18, s.40).\n“Salur Qazanın evinin yağmalandığı” boyda isə kafərlər haqqında belə söylənir:\nox səpdilər (18, s.43).\nBurla xatun da oğlu Uruza deyir:\nToquz ay tar qarnımda götürdigim oğul!\nOn ay deyəndə dünyaya gətürdügim oğul! (18, s.47)\nYaxud yenə həmin boydan başqa bir qoşa misra:\nAt ayağı külük,\nOzan dili çevik... (18, s.48, s.86, s.119).\nHətta Uruz da anasıyla şeirlə danışır:\nAğzın qurısın, ana!\nDilün çürisin, ana! (18, s.47)\n“Səgrək” boyunda da Səgrək anasına, təxminən, o cür müraciət edir:\nAna, ağzın qurısun!\nAna, dilin çürüsün!” (18, s.111)\n“Beyrək” boyunda Beyrək Banıçiçək haqqında belə deyir:\n“Göz açuban gördigim,\nKönül verüb sevdigim” (18, s.59).\nBuradakı qoşa misralı şeir Banıçiçəyin vəsfidir və yalnız vəsf-təyin olduğuna görə deyil, həmçinin şeir nümunəsi kimi də nəsr hissədən ciddi şəkildə ayrılır. Görünür, bədii düşüncədə ayırma-seçmə məqamı gələndə köməyə çatan ilk yardımçı qüvvə məhz poetik düzüm olub.\n“Uruzun dustaq olduğu” boyda döyüş səhnəsi belə təsvir edilir:\nBir qiyamət savaş oldı,\nMeydan tolu baş oldı (18, s.77).\nYeri gəlmişkən, bu şeiri “Koroğlu” eposundakı bitkin poetik nümunələrlə də müqayisə etmək olar.\n“Qanturalı” boyunda təkurun adamları haqqında isə deyilir:\nNagahandan yetdilər (18, s.90).\nElə bu misralarla nağıllarımızdakı “Az getdilər, üz getdilər, dərə, təpə düz getdilər” misraları arasında oxşarlıq tapmaq mümkündür.\nBütün bunlarla bərabər, ayrıca qeyd etmək lazımdır ki, “Dədə Qorqud” eposunda qoşa misralı şeir nümunələri ilə müqayisədə qoşa misraya olan meyillilik potensialı daha güclüdür. Bu potensialın mənzərəsini aydın dərk etmək üçün eposda adları bəlli olan üç qadın obrazını xatırlayaq: Boyu uzun Burla xatun, Sarı donlu Selcan xatun və Banıçiçək. İki əvvəlki adı alliterasiya nöqtələrindən yarıyı bölək:\nHər iki bölgüdən qoşa misra yaranır. Bu misraları öndən alliterasiya müşayiət edir, hər bir misra 4 hecadan ibarətdir və hər birində 2+2 bölgüsü vardır, misralar sonda qafiyə ilə tamamlanır: uzun // xatun, tonlu // xatun.\nİndi təsəvvür etmək çətin deyil ki, bu xatunların sırasında Banıçiçək son dərəcə qərib və kimsəsiz görünür! Hətta acınacaqlıdır ki, epos mətninin heç bir yerində Banıçiçəyin adı ilə birgə “xanım” və “xatun” sözləri də işlənmir. Lakin Yazıçı Ozan (Burada “Yazıçı” sözü tam şərti mənada işlədilir və “Dədə Qorqud kitabı“nı ərsəyə gətirən ozanı ayrı-ayrı “Oğuznamə“ləri düzüb-qoşan ozanlardan fərqləndirmək məqsədi daşıyır.) bizim təsəvvür etdiyimiz qədər də insafsız deyil. O, Banıçiçəyə Burla xatuna və Selcan xatuna verilməyən status qazandırır və eposun heç bir nöqtəsində rast gəlinməyən möcüzə baş verir. Banıçiçəyin adı qarşısında atasının adı yazılır: Baybican qızı Banıçiçək! Bununla da qoşalıq meydana çıxır və bu qoşalığı, ən aşağısı, alliterasiya müşayiət edir:\nİndi məsələyə müəyyən aydınlıq gəlir və belə bir qənaət hasil olur ki, türk poetik fikrinin inkişaf tarixində bir misra digər bir misranı axtarıb tapmaqla qoşa misralı ilkin şeiri yaradırsa, qoşa misra da öz tayını tapıb dördlük formasını meydana çıxarır.\n“Dədə Qorqud” eposunda qoşa misranın sonradan dördlüyə çevrilməsi prosesi də müşahidə olunur. “Qazan xanın evinin yağmalanması boyu”nda dustaq olmuş Uruz anasına belə söyləyir:\nDilün çürisin, ana! (18, s.47).\n“Səgrək“ boyunda bu sözləri Səgrək də öz anasına deyir:\nAna, dilin çürisün! (18, s.111).\n“Beyrək” boyunun nəsr hissəsində isə mətnin başqa bir yerində misralara çevrilən nümunəyə rast gəlirik. Belə ki, orada Dəli Qarcar Dədə Qorquda belə söyləyir: “Ay əməli azmış, feli dönmüş, qadir allah ağ alnına qada yazmış!” (18, s.56).\nNəticə kimi “Salur Qazanın evinin yağmalandığı boy”da Qazan xan Çobana üz tutaraq deyir:\nAğzın qurısun, çoban!\nDilün çürisün, çoban!\nQadir sənin alnuna\nQada yazsun, çoban! (18, s.45)\nFaktlar tam sübut edir ki, bu dördlüyün həm ilk, həm də son iki misrası forma və məzmununa görə eposun mətnində ayrıca işlənmişdir. Yəni ilk iki misranı Uruz və Səgrək öz anasına söyləmiş, sonrakı iki misra isə Dəli Qarcarın dilindən səslənmişdir. Bu, əslində qoşa misradan dörd misraya keçidin xarakterini səciyyələndirir.\nAmma dördlük forması heca, bölgü və misra baxımından olmasa da, qafiyə baxımından müəyyən mürəkkəblik yaradır. Həmin qafiyə sisteminin mənzərəsini belə təsəvvür etmək olar:\n1. Dörd misra həmqafiyə ola bilər (a, a, a, a).\n2. Hər qoşa misra həmqafiyə ola bilər (a, a; b,b).\n3. Birinci və üçüncü, ikinci və dördüncü misralar həmqafiyə ola bilər (a,b,a,b).\n4. Üç misra həmqafiyə olub dördüncü misra sərbəst buraxıla bilər (a,a,a,b).\n5. Bir, iki və dördüncü misralar həmqafiyə olub üçüncü misra sərbəst buraxıla bilər (a, a, b, a).\nBu qafiyələnmə sistemi türk şeirinin son əsrləri üçün o qədər də mürəkkəb deyil. Amma həmin sistemin Dədə Qorqud dövrü üçün çətinliyi və mürəkkəbliyi şübhə doğurmur, çünki Dədə Qorqud şeirindən danışmaq şeirin təşəkkül və ilkin inkişaf dövründən söhbət açmaq deməkdir. Professor Fuad Köprülü doğru olaraq yazır: “XVI əsr saz şairlərinin əsərlərini ümumi və müqayisəli bir surətdə tədqiq edincə, bu şeir tərzinin bu əsr əsnasındakı təkamülü haqqında şu nəticələrə varıyoruz: ilk zamanlarda əsl xalq ədəbiyyatı ünsürləri, gərək əsasda, gərək şəkildə çox qüvvətlidir; dil, tamamilə xalq dilidir; ifadə şəkli, təbirlər, məcazlar, xalq türkülərində və hətta Dədə Qorqud hekayələrində gördüyümüz bir taqım xüsusiyyətləri ehtiva edir” (22, s.58). Bu mənada eposun müqəddiməsində gizlənən və çoxlarına bədii nəsr faktı kimi aydın olan və xalq ədəbiyyatı ünsürləri kimi qavranılan aşağıdakı nümunəni şeir misrası kimi düzək:\nBirisi soldıran soydır,\nBirisi toldıran toydır.\nBirisi evin tayağıdır,\nBirisi necə söylərsən, bayağıdır (18, s.33).\nİndi təsəvvür etmək çətin deyildir ki, bu poetik nümunə, sadəcə olaraq, dörd misralı şeirdir. Həmin şeirin ilk və son qoşa misraları həmqafiyədir: soydır və toydır, tayağıdır və bayağıdır.\nYaxud “Səgrək” boyunun nəsr mətni içərisində gizlənmiş aşağdakı dördlüyə diqqət yetirək:\nAğam tutulan qələyə varmayınca,\nAğamın ölüsin - dirisin bilməyincə,\nÖldisə, qanın almayınca,\nQalın Oğuz elinə gəlməgim yox (18, s.112).\nBuradan da aydın görünür ki, poetik nümunədə ilk üç misra həmqafiyə, dördüncü misra isə sərbəstdir.\n“Qazan xanını evinini yağmalanması” boyunda başqa bir bayatı formasına da rast gəlirik:\nQo ətimdən çəksünlər,\nQara qaurma etsünlər,\nQırq bəg qızının\nÖginə ilətsünlər (18, s.47).\nYaxud “Beyrək” boyunda Beyrəyin andına diqqət yetirək:\nYer kibi kərtləyin,\nTorpaq kibi savrılayın! (18, s.59)\nElə buradaca qorqudşünaslıqda xeyli vaxtdır mübahisə obyekti olan Beyrəyin ölüm səbəbinə də aydınlıq gətirmək olar. Belə ki, eposda tez-tez təkrar edilən belə bir aforizm vardır: ”Bəylərin alqışı alqış, qarğışı qarğışdır”. Beyrək isə kafər qızı qarşısında and içir ki, yurduma qovuşduqdan sonra gəlib səni aparacağam və hərgah gəlməsəm, qılıncıma doğranayım, yəni ölüm mənə halaldır! Beyrək sözünə əməl edə bilmir və bəyin qarğışı qarğış olur: qılıncıyla doğranır. İlk dəfə Kamal Abdulla bu nəticəyə gəlmişdir. Özünün və yaxud doğmalarının qılıncı olmasının burada məsələyə heç bir dəxli yoxdur, çünki doğmaları elə onun özüdür! Amma bizi burada daha çox maraqlandıran bir bənd, dörd misra və onun qafiyələnməsidir.\n“Dədə Qorqud” eposunda bayatı düşüncəsinin mövcudluğunu başqa bir nümunə daha bariz şəkildə sübut edir:\nSağda oturan sağ bəglər!\nSol qolda oturan sol bəglər!\nDibdə oturan xas bəglər! (18, s.63)\nMəlumdur ki, bu nümunə Divandakı nizamı ifadə edir və canlanan mənzərədə Oğuz dövlətinin və dövlətçiliyinin mikromodelini görmək o qədər də çətin deyildir. Lakin burada bir başqa məsələ vardır: Necə olur ki, Yazıçı Ozan sağdakı və soldakı bəylərdən sonra, dibdəki xas bəyləri xatırlamadan eşikdəki inaqları (ÜÇÜNCÜ MİSRANI!) nəzərə çarpdırır və sonra yenə içəri qayıdır?\nƏslində müqəddimədən gətirdiyimiz nümunədə də belə bir ardıcıllığın şahidi oluruq. Nümunəni təkrar xatırlayaq:\nDədə Qorqud qadınların keyfiyyətini səciyyələndirərkən məhz “Birisi evin tayağıdır” misrasından (ÜÇÜNCÜ MİSRADAN!) başlayır:\n“Ozan, evin tayağı oldır ki, yazıdan-yabandan evə bir qonaq gəlsə, ər adam evdə olmasa, ol anı yedirər-içirər, ağırlar-əzizlər, göndərər” (18, s.33).\nGəlin mübahisə etməyək: bunlar bayatı düşüncəsidir!\nQOŞMA VƏ GƏRAYLIYA DOĞRU\nMaraqlıdır və bir az təəccüblüdür ki, “Dədə Qorqud” eposunda bəndlərdən ibarət şeir nümunəsi də vardır. Ancaq məsələ burasındadır ki, məhz o nümunə nəsr kimi qəbul etdiyimiz mətnin içərisində gizlənmişdir. Belə ki, “Bəkil oğlu İmran” boyunda oxuyuruq:\nQara polad uz qılıc ilə tartışdılar,\nSərpə-sərpə meydanda qılıclaşdılar,\nQarğu talı sügülər ilə qırışdılar,\nMeydanda buğa kibi süsişdilər,\nBir-birin alımadılar (18, s.108-109).\nHeç şübhə yoxdur ki, nümunədəki hər bəndin sonunda işlənən “Oğlanı alımadı”, “Bir-birini alımadı” və yenə “Bir-birini alımadılar” misraları şeirin sturuktur bütövlüyünü təmin edən və ayrı-ayrı bəndlər arasında sıx əlaqə yaradan poetik vahidlərdir.\nAT YERİŞİ VƏ ŞEİRİN QURULUŞU\nQoşa misra, dörd misra, bayatı düşüncəsi, bəndlərdən ibarət poetik nümunə – bunlar nə qədər doğru olsa da, amma yenə bir mühüm sual açıq qalır: Bütün bu şeir strukturlarının etnosun təbiəti ilə nə əlaqəsi vardır?\nİndi həmin suala birbaşa cavab vermək olar: qədim türk şeirinin poetika qaynağı və bu mənada şərti olaraq, onun totemi Atdır! Türk təfəkkürünün və dünyagörüşünün, türk məişətinin və həyat tərzinin yeniləşməsində, türk qəhrəmanlığının təşəkkül tapması və formalaşmasında atın rolu əvəzsizdir. Qədim türkün atı çöllərdən yığışdırıb mədəniləşdirilməsinə cavab olaraq at da bunun əvəzində türkə, sözün həqiqi mənasında, dünyanı bəxş etmişdir. Atın türk həyat tərzi ilə əlaqəsi barədə kifayət qədər faktlar, dəlillər və tədqiqatlar vardır.\nGörkəmli qorqudşünas Orxan Şaiq Gökyay türk həyatının atla əlaqəsini belə dəyərləndirir: “Türklərin həyatında atın yeri başqa heç bir varlıqla ölçüyə gəlməyəcək denlü (dərəcədə) böyük və önəmli olmuşdur. At, bu dünyada yalnız onun silah arkadaşı olduğu için degil, öldükdən sonra da öteki dünyada hər baxımdan kəndisindən yararlanacağına inandığı için ayrı və eşsiz bir dəgər daşımaqdadır” (10, s.SDXXV1).\nProf. Tofiq Hacıyevin də bir mülahizəsinin xatırlamaq yerinə düşər: “Oğuz cəmiyyətində at bütün dinamikanın mənbəyidir: minik üçün yarayır, döyüşdə çox həlledici qüvvədir, hətta qida mənbəyidir – əti yeyilir, südü içilir, tükündən yay üçün istifadə olunur, örkən və s. şeylər toxunur. Bir sözlə, Oğuz cəmiyyəti üçün atdan qiymətli ikinci varlıq, ikinci təbiət qüvvəsi yoxdur” (12, s.29).\nOnda yenə belə bir sual meydana çıxır: şərti olaraq atın hansı cəhəti türk şeiri üçün əsas olmuşdur?\nXatırlayaq ki, atın qulaqları düşməni sezmək üçündür, atın yalı-boynu qəhrəmının sarılması üçündür, atın beli qəhrəmanın minməsi üçündür, atın quyruğunun tükü yay hazırlamaq üçündür, atın südü içilmək, əti isə yeyilmək üçündür və sair. Yəni bir az çılpaq desək, atın bütün əzalarının türk cəmiyyətindəki funksiyası aydın və bəllidir. Bu halda türk şeiri üçün atda olan ehtiyatlardan yalnız ayaqlar və atın yerişi qalır. Bizcə, elə məhz türk şeirinin formalaşması atın ayaqlarına və yerişinə borcludur.\nOrxan Şaiq Gökyay atın bir neçə yerişini sadalayır: “büdrəmək, çapmaq, denmək, eşmək, ilqamak, koşmaq, səgirtmək, sürcmək, tayınmaq, yortmaq, yügürmək” (10, SDXXX1X-SDIL).\nBəs atların yerişindəki fərqlilik nədədir?\nAt yerişi üçün ən əhəmiyyətli məqamlardan biri onun yorğa yerişidir. “Bu yerişdə at növbə ilə gah bir tərəfdəki - sağ ayaqlarını, gah o biri tərəfdəki – sol ayaqlarını eyni zamanda irəli atır” (5, s.557). Təsəvvür etmək çətin deyil ki, bu, şeirdə qoşa misradır.\nAtın başqa bir yerişi çapmaqdır, yəni dörd nalla çapmaq. Bu vaxt atın dörd ayağının dördü də yerdən eyni vaxtda üzülür. Türk şeirindəki dördlük bununla bağlıdır.\nAtın başqa bir yerişi yortmaqdır. Maraqlıdır ki, bu sözün özü də “Dədə Qorqud” eposunun mətnində işlənmişdir. Həmin yerişdə qabaq sol ayaqla arxa sağ ayaq və qabaq sağ ayaqla arxa sol ayaq birgə atılır. Türk şeirindəki çarpaz qafiyə sistemi bu ahənglə tam üst-üstə düşür.\nAtın sağ ayağından hörüklənməsi və yaxud atı (əslində digər heyvanları da!) kəsərkən üç ayağının bağlanması və qabaq sağ ayağının açıq buraxılması tam şəkildə bayatı təsəvvürünü yaradır. (Hətta burada “bayat” sözünün tərkibində olan “at” hissəciyinə də diqqət yetirmək olar).\nBəs elə isə dördlüklərdən ibarət və həcmcə nisbətən böyük şeir necə yarana bilər? Bu halda məsələyə aydınlıq gətirmək üçün atların təsnifatına bir nəzər yetirmək vacibdir.\nElə at vardır ki, onu qoşqu at hesab edirlər. Bu at yalnız arabaya qoşulmaqdan ötrüdür.\nMinik atı yalnız minmək üçündür. “Dədə Qorqud” eposundan hər igidin minmək üçün bir atı olduğu yaxşı məlumdur. Hətta onlara ayrıca ad da verilir:\nQonur at, Boz at, Ağ boz at və sair.\nArabada yana qoşulan ata yan at deyilir. Hətta orta atı, cıdır atı da vardır. Lakin bunların heç biri qoşa misra təsəvvürü yaratmır.\nQoşa misra təsəvvürünü yedək atı – ehtiyat üçün yanda aparılan at yaradır. Yedək atına isə “Dədə Qorqud” eposunda yalnız Dədə Qorqudun şəxsində rast gəlirik. “Beyrək” boyunda Banıçiçəyi Dəli Qarçardan istəmək üçün yollanan Dədə Qorqud iki at istəyir. O deyir: “Yaranlar, çünki məni göndərirsiz, bilürsiz kim, dəli Qarçar qız qardaşını diləyəni öldürər. Bari Bayındır xanın tövləsindən eki şahbaz yügrək at gətürün. Bir Keçi başlu Keçər ayğırı, bir Toğlı başlı Turı ayğırı. Nagah qaçma-qoma olarsa, birisini binəm, birisini yedəm...” (18, s.55)\nYaxud “Basatın Təpəgözü öldürdüyü boy”da Basat Təpəgözə qalib gəldikdən sonra iki qocanın atlanıb xəbər aparması faktından da belə bir təsəvvür əldə etmək olar: “Bunlı qoca ilə Yapağlu qocayı Oğuza muştçı göndərdi. Ağ boz atlar binübən yortışdılar. Qalın Oğuz ellərinə xəbər gəldi” (18, s.103).\nMəhz qoşa atın yanaşı getməsi təsəvvüründən qoşa bənd – iki dördlük doğula bilərdi.\nBeləliklə, tam qətiyyətlə bildirmək olar ki, türk etnosu öz həyat tərzi, qəhrəmanlığı, fəaliyyət dairəsi və hətta o dünyası üçün ata borclu olduğu kimi, poetik təfəkkürünün formalaşması üçün də məhz ata borcludur.


Hədəf Kursları 2012/2013 tədris ili üçün müəllimlərin işə qəbul imtahanı keçirdi - Hədəf Kursları\nHədəf Kursları > Xəbər > Xəbərlər > Hədəf Xəbər > Hədəf Kursları 2012/2013 tədris ili üçün müəllimlərin işə qəbul imtahanı keçirdi\n2012/2013 tədris ili üçün nəzərdə tutulan müəllimlərin işə qəbul imtahanında ötən tədris ilində olduğundan 3 dəfə çox, yəni ki, 900 nəfərdən artıq müəllim iştirak etmişdir.\nNəzərinizə çatdırırıq ki, imtahan iştirakçılarının 88%-i kursda çalışmaq üçün birinci dəfə müraciət müəllimlərdir. Bununla yanaşı 100 nəfərdən artıq müəllim attestasiya imtahanında iştirak etmişdir.\nMüəllimlərin işə qəbul imtahanı həm Azərbaycan, həm də rus bölmələri üzrə bütün əsas və digər fənlər üzrə həyata keçirilir. Belə ki, imtahanda aşağıda göstərilən istiqamətlər üzrə və göstərilən saylarda müəllim iştirak etmişdir:\n1. Azərbaycan dili və ədəbiyyat – 215 nəfər\n2. Riyaziyyat – 129 nəfər\n3. Fizika – 55 nəfər\n4. Kimya – 63 nəfər\n5. Biologiya – 52 nəfər\n6. Coğrafiya – 63 nəfər\n7. Tarix – 125 nəfər\n8. Xarici dil (rus, ingilis, fransız və alman) – 178 nəfər\n9. İnformatika – 21 nəfər\n10. Məntiq – 10 nəfər\nQeyd edək ki, bu imtahanın nəticələri iyulun 3-də elan ediləcəkdir. Bundan sonra isə Hədəf Kurslarında “Müəllimlərin İşə Qəbul Qaydaları”na əsasən\nnövbəti mərhələlər həyata keçiriləcəkdir. Növbəti mərhələlərə yalnız birinci mərhələdə nəticələri yüksək olan müəllimlər buraxılacaqdır. İmtahan nəticələri elan edildikdən sonra (3 iyul 2012) növbəti mərhələlər keçiriləcəkdir:\nII Mərhələ: Müsahibə\nİdarə Heyəti qərarı ilə formalaşdırılan Komissiya Heyətinin I mərhələni uğurla başa vurmuş müəllimlərlə tanışlıq məqsədi daşıyır.\nIII Mərhələ: Nümunə dərs (bir və ya iki) və müəllimin test hazırlama bacarığı\nFənn rəhbərinin iştirakı ilə qrupda dərs. Bu dərslərdə Hədəf Kurslarının digər rəhbər işçilərinin iştirakı da istisna olunmur.\nTeqlər 2012/2013 tədris ilimüəllimlərin işə qəbul imtahanı


Gəncədə tələbələr arasında bədii yaradıcılıq festivalının seçim turuna yekun vurulub - AZƏRTAC - Zəif görənlər üçün\nGəncədə tələbələr arasında bədii yaradıcılıq festivalının seçim turuna yekun vurulub\nGəncə, 16 aprel, Rauf Hacıyev, AZƏRTAC\nÜmummilli lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 95-ci ildönümünə həsr olunan bədii yaradıcılıq festivalının Gəncə üzrə seçim turuna yekun vurulub.\nAZƏRTAC-ın bölgə müxbiri xəbər verir ki, Təhsil Nazirliyi və Azərbaycan Təhsil İşçiləri Azad Həmkarlar İttifaqı Respublika Komitəsinin birgə təşkilatçılığı ilə keçirilən tələbələr arasında bədii yaradıcılıq festivalının seçim turunda şəhərdə fəaliyyət göstərən ali və orta ixtisas təhsili müəssisələri ilə yanaşı, bölgələrdən olan xüsusi istedadlı gənclər də iştirak ediblər.\nSeçim turunda bildirilib ki, artıq ənənə halını alan festivalın keçirilməsində məqsəd tələbələri milli-mədəni və bədii-estetik ruhda tərbiyə etmək, eləcə də Azərbaycanın bölgələrində yaşayan, incəsənətin ayrı-ayrı növləri üzrə istedadlı gənclərin üzə çıxarılmasına şərait yaratmaqdır.\nMay ayında Bakıda təşkil olunacaq respublika festivalının Gəncə üzrə seçim turuna Azərbaycan Texnologiya Universitetindən başlanılıb. Çıxışlar incəsənətin estrada, aşıq musiqisi, xor, rəqs və bədii qiraət kimi müxtəlif sahələrini əhatə edib. Gəncə Dövlət Universitetində isə xüsusi istedada malik tələbələrin çoxluğu diqqəti çəkib. Bədii yaradıcılıq festivalına Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetində yekun vurulub.\nÖtən illərdən fərqli olaraq bu dəfə peşə liseyləri və kolleclərin tələbələri də seçim turunda iştirak ediblər.\nGəncə-Bakı avtomagistralının ətrafında iməcilik və ağacəkmə aksiyası keçirilib\nCəlilabadda “Şəhidlik mənəvi dəyər kimi” mövzusunda seminar-treninq keçirilib\nRegionlar 2018-04-16 18:06:00


yer üzündə kambur balinaların akrobatikasını ovlamaq"\nKambur balinaların akrobatikası\nKambur balinalar adlanan kiçik balıqlarla qidalanandaqum çubuqlarıOkean dibində balinalar elm adamlarının təsvir etdikləri qidalanma hərəkətlərini nümayiş etdirirləryan rulonlar,yan yuvarlaq inversiyalarvətəkrarlanan çömçə. Kambur balinalara yapışdırılan akustik və video etiketlər bu yeni kəşf edilmiş davranışları ortaya çıxardı. Məlumatlar Stellwagen Bank Milli Dəniz Qoruğunda və Böyük Cənub Kanalında, Nantucket, Massachusetts sahillərində toplandı. Dənizin dibində kambur balinalarının bəsləyən akrobatikasının qaranlıq tərəfi var. Bu cür davranışlar, balinaları okeanın dibində qurulmuş balıqçılıq avadanlıqlarına qarışmağa həssas edir. Milli Okean və Atmosfer Agentliyinin alimlərinəşr olunduJurnalda 2013-cü ilin iyul ayında balinaların yeni tapılan qidalanma üsulları haqqında bu nəticələrDəniz məməliləri elmi.\nCrittercam ™ National Geographic -in sualtı səs və video yazıcısıdır; işdəki bəzi kambur balinalara bağlanmışdı. Aşağıdakı video seqment - National Geographic -dən - alçaq balinaların Crittercam ™ ilə etiketləndiyini göstərir və dənizin dibində qum lance ilə qidalanan balinaların sualtı görüntülərini ehtiva edir. Sonda, balina baxımından bir balinanın okean səthindən sıçrayışını və ya sıçrayışını göstərir.\nStellwagen Bank Milli Dəniz Qoruğunun tədqiqat koordinatoru və bir məqalənin müəlliflərindən biri olan David Wiley, NOAA-da belə dedi.mətbuat şərhi:\nEtiketləmə texnologiyası, balinaları su altında müşahidə etməyə imkan verir, çünki quruda yaşayan bioloqlar heyvanları öz xüsusi mühitlərində öyrənirlər. Məlumatlar, yeni qidalanma üsullarını və bu davranışlardakı nüansları aşkar etməyə imkan verdi. Alt qidalanmanın daha yaxşı bilinəndən daha çox istifadə edilən bir texnika olduğunu təyin etdikbubble net davranışları.\nElm adamları istifadə etdilərDTAG -lar, də deyilirsinxron hərəkət və akustik qeyd etiketlərivə National Geographic -in Crittercam ™, dəniz dibində kambur balinaların qidalanma üsulları haqqında məlumat toplamaq üçün. ADTAGheyvan səthdə olarkən güclü vantuzlu balinaya bağlanır. DTAG -lardakı sensorlar balinanı dalğalanarkən izləyir, hərəkətlərini üç ölçüdə qeyd edir. Bir neçə saatdan sonra etiket balinadan ayrılır və okean səthinə qalxır. Etiketdəki bir mayak alimləri onu bərpa etməyə yönəldir və balinanın səyahətləri haqqında məlumatlar analiz üçün kompüterə endirilir.\nDTAG tərəfindən qeyd edildiyi kimi, balinanın səyahəti, balinanın hərəkətlərini üç ölçülü lentə bənzər yollar kimi göstərən bir proqram vasitəsi ilə vizual olaraq göstərilə bilər.track sahəsi. Qəzetin müəllifi olan New Hampshire Universitetinin Sahil və Okean Xəritəçəkmə Mərkəzində olan Colin Ware, eyni mətbuat açıqlamasında dedi:\nMəlumatları görselleştirerekTrackPlot[proqram], balinanın su altında necə hərəkət etdiyini görə bilərik və bu, müxtəlif növ yemçilik davranışlarını kəşf etməyə imkan verir. Bu 3-D vizualizasiyalarla, balinanın səthdən dəniz dibinə gedən yolunu gedərkən bütün meydança, yuvarlanma və başlıq dəyişiklikləri ilə birlikdə izləyə bilərik. Crittercam ™ video əlavə edərək, indi bu müxtəlif alt qidalanma üsulları haqqında daha dolğun bir anlayış əldə edirik.\nTək balinanın təxminən iki saat ərzində hərəkətini göstərən DTAG məlumatlarının 3 ölçülü vizualizasiyası. Stellwagen Bank Milli Dəniz Qoruğunda etiketlənmiş balina, 30 ilə 150 fut (9 ilə 45 metr) dərinliklərdə səyahət etdi. Şerit yolu boyunca qırmızı və mavi üçbucaqlar, balinanın suda hərəkət edərkən quyruğu üzgüçü vuruşlarını göstərir. Sarı hissələr alt tərəfdəki yuvarlanan qidalanmanı göstərir. New Hampshire Universiteti Sahil və Okean Xəritəçəkmə Mərkəzi Colin Ware vasitəsilə görüntü.\nCrittercam ™, balinalar qum mızrağı ilə qidalanarkən, okean dibində əvvəllər görülməmiş davranışları ortaya qoydu, o cümlədən kambur balinaların bəslənərkən hərəkətlərini koordinasiya etdiyinə dair yeni dəlillər də daxil olmaqla, balıqları dəstə halına gətirərək qaçmalarının qarşısını aldı. Crittercam ™, gün ərzində dəniz döşəməsi boyunca paspaslar əmələ gətirən sıx qum püskürtmə məktəblərinin əvvəllər görülməmiş videosunu da çəkdi.\nKambur balina, vasitəsiləmontereybayaquarium.org.\nQum lance, morina, somon və balinalar üçün əsas qida maddəsi olaraq xidmət edir. Kiçik balina akrobatikası bu kiçik balıqlarla qidalanan balinalarda müşahidə edildi. CaRMS Photogallery/Claude Nozères vasitəsilə görüntü.\nYan tərəfdən yuvarlanan qidalanma mövqeyində bir kambur balinasının kompüter tərəfindən yaradılmış görüntüsü. New Hampshire Universiteti Sahil və Okean Xəritəçəkmə Mərkəzi Colin Ware vasitəsilə görüntü.\nKambur balinalar kiçik balıq və ya krill məktəblərində udaraq qidalanırlar. Böyük miqdarda su və yırtıcı udulduqda, balinanın boğazındakı ventral büzmələr adlanan qıvrımlar boğazını genişləndirmək üçün açılır. Daha sonra dili ağzının yanlarından suyu çıxarmaq üçün irəli hərəkət edərkən yuxarı çənəsindən asılmış kıl kimi quruluşlarbalen, sonradan udulan suda kiçik yırtıcıları süzün.\nStellwagen Bank Milli Dəniz Qoruğunda və Böyük Cənub Kanalında, kambur balinalar Şimali Atlantik qumu ilə qidalanırlar (Ammodytes dubius), qum yılanbalığı olaraq da bilinir (əsl yılan balığına aid olmasa da). Sümüklü burunlu bu kiçik uzun bədənli balıqlar, quma basdırmağı sevən dib sakinləridir.\nKambur balinaların çənələrindəki yara izləri və əvvəlki etiketləmə tədqiqatları, elm adamlarının, balinaların dənizin dibindən yuvarlanan manevr edərək dənizin dibində qidalanmasından şübhələnməsinə səbəb olmuşdu. Bu hərəkət, balinanın dəniz səthi boyunca normal istiqamətindən 45 ilə 135 dərəcə aralığa doğru yuvarlanması kimi təsvir edilə bilər.\nBu araşdırma üçün, Milli Okean və Atmosfer İdarəsinin alimləri, Stellwagen Bank Milli Dəniz Qoruğu və Böyük Cənub Kanalında, Şimali Atlantikada balinaları araşdırdılar. Şimal -Şərqi Balıqçılıq Elm Mərkəzi/NOAA vasitəsilə görüntü.\nƏn çox müşahidə olunan yuvarlanan konfiqurasiya, balinanın başını aşağıya doğru təxminən 30 dərəcə bükdüyü 90 dərəcə yan yuvarlanma idi. Başqa bir az yayılmış bəslənmə manevrası, balinanın qarnını demək olar ki, yuxarıya doğru baxaraq 135 dərəcədən çox yan tərəfə hərəkət etməsi zamanı yuvarlanan inversiya idi.\nXüsusilə akrobatik bir kambur balina, hər 20 fut (6 metr) sürətlə hərəkət edərək, hər bir dalğıcda 10 ilə 17 qaşıq yılan balığını alaraq 90 dərəcədən ters mövqeyə doğru yuvarlanaraq müşahidə edildi.\nYeni etiketləmə məlumatları, elm adamlarının dənizin dibində yuvarlanan qidalanma ilə məşğul olduqları ilə bağlı şübhələrini təsdiqlədi, həm də bu növ qidalanmanın uzun müddət ərzində baş verə biləcəyini göstərir. Balinalar dənizin dibində qidalanarkən, boğazlarının altındakı qıvrımları açaraq boğaz boşluğunu genişləndirdikləri müşahidə edildi.ventral plise, böyük həcmdə su və yırtıcıları bir nəfəsə yerləşdirmək üçün.\nAşağı xətt: Kambur balinalar, dənizin dibində qum mızrağı adlanan kiçik balıqları ovlayarkən yan yuvarlanma, yan yuvarlanma inversiyası və təkrarlanan toplama kimi təsvir edilən qidalanma manevrlərini nümayiş etdirir. Bu davranışlar, Massachusetts ştatının Nantucket sahillərindəki Stellwagen Bank Milli Dəniz Qoruğu və Böyük Cənub Kanalındakı kambur balinalarına yapışdırılmış akustik və video etiketlərdəki məlumatlarda aşkar edilmişdir.\nİşıqdan daha sürətli hissəciklər vasitəsi ilə epik kosmik partlayış aşkar edildi\nABŞ və Çin: Kosmosda əməkdaşlıq və ya rəqabət?\nCeres parlaq ləkələrinin son görüntüsü


Azərbaycanın nazirindən Afinaya sərt cavab: “Bu, nəzakətsizlikdir”\n14 May 2015 - 20:12\n“Yunanıstan nümayəndələrinin Azərbaycan qazının Avropaya satışı üçün nəzərdə tutulmuş Transadriatik boru kəməri (TAP) layihəsinin reallaşdırılması ilə bağlı ayrı-ayrı bəyanatları nəzakətsizdir”.\nBu barədə energetika naziri Natiq Əliyev açıqlama verib.\nOnun sözlərinə görə, Yunanıstan tərəfinin fevralın 12-də Bakıda “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsinin Məşvərət Şurasında yüksək səviyyədə iştirak etməsi və əvvəlki bütün sazişləri dəstəkləmələri, onlara sadiq qalmaları barədə bəyanatları kifayət edir. Nazir qeyd edib ki, TAP Avropa layihəsidir: “Fikrimcə, Avropa, Aİ yarana biləcək məsələlərə müvafiq təsir göstərməlidirlər”.\nOnun sözlərinə görə, TAP layihəsi digər layihələr kimi inkişaf edir: “Azərbaycanda işlər sürətlə gedir, biz bütün qrafik və proqramları qabaqlayırıq – həm “Şahdəniz” üzrə quyuların qazılması, platformaların inşası, boruların tədarükü və sair, həm də “Cənubi Qafqaz qaz kəməri”nin genişləndirilməsi layihəsi üzrə”(Trend).


Zombie Invasion Calculator\nBəlkə beyin yeyən canavarlar və yeriyən ölülər sadəcə xəyal parçalarıdırmı? Virus baş verməsi, Halloween üçün ürkütücüliyə aid olma ehtimalı çox az olan bir şeydir. Tamamilə haqlısan, real həyat zombiləri yoxdur. Ancaq deyək ki, hamısı doğru idi. Dünyanı bir virus ələkeçirsə və insanları özlərini karantinaya almağa məcbur edərsə . Heç kimin hər hansı bir yerə səyahət etməsinə icazə verilmir və ən pisi, tualet kağızı ölçülüdür. Hələ qorxmazsan?\nXəbər yeniləməsi: Virus ölməmişləri diriltmiş ola bilər və indi sizin ardınca gəlirlər. Siz hazırsınızmı? Narahat olma Şans qazandıq və qaçış planı yaratmağınızüçün bu zombi işğalı kalkulyatorunu hazırladıq. Bu hekayədə, zombi alovlarının arxasında olan riyaziyyatı başa düşəcək, bu zombi istilası model alətindən necə istifadə edəcəyinizi, nələrə diqqət etməli olduğunuzu və niyə həqiqətən, həqiqətən qorxmalı olduğunuzu oxuyacaqsınız.\nBir sözlə, bir zombi ümumiyyətlə yuxudan tək bir məqsədlə - beyin axtarmaq (yəqin ki, özünün olmadığı üçün) və ya insan bədəninin digər hissələri ilə yuxudan oyanan çürüyən bir insan cəsədidir. Bu varlığın qəbirdən yenidən canlandırılması bir çox hallarda sehri əhatə edir. Bəzən yeni zombilər naməlum bir virus yaymaqla və ya kimyəvi birləşmələr və ya radiasiya ilə elmi qəzalar törədir. Bəzən dişləmələri bir insanı başqa bir zombiyə çevirə bilən zombilərə yoluxmuş kimi müraciət edirik.\nTəəccüblü ola bilər, amma zombilərin uzun bir tarixi var! Arxeoloqlar, skeletləri qayalarla və ya digər ağır əşyalarla bağladıqları bir çox qədim yunan qəbirlərini tapdılar ki, bu da insanların cəsədlərin yenidən canlanmasının qarşısını almaq istədiklərini söylədi. Bununla birlikdə, zombi termini , Haiti folklorundan gəlir, yəni sehrlə yenidən canlandırılan cizgi meyiti deməkdir. Hal-hazırda bəzən insanlara qismən canlı göründükləri zaman, baş verənlərə heç bir hiss və maraq göstərmədən "zombilər" deyirik.\nZombilər ədəbiyyatda, filmlərdə və oyunlarda görünür. "Zombi" sözünün yazıldığı ilk kitab Pierre-Corneille Blessebois tərəfindən 1697-ci ildə Le Zombi du grand Pérou'da yazılmışdır . Müasir pop mədəniyyətində, indi zombilər haqqında yüzlərlə hekayə var. Ən sevdiyimiz filmlərdən bəzi personajları kalkulyatora daxil etməyə qərar verdik:\nDünya müharibəsi Z\nMichelle Bowman tərəfindən hazırlanmış zombi anatomiyası pinterest.com\nZombi epidemiyasının simulyasiyası\nİnternetdə bir zombi alovunu simulyasiya etməyə imkan verən bir çox vasitə tapa bilərsiniz. Mövcud vasitələrin əksəriyyəti nəticələrini SIR modeli (Həssas, İnfeksiya edilmiş, Qurtarılan) və ya yırtıcı-yırtıcı modelə əsaslanır. Bunlardan zamandan asılı əhali dinamikası ilə bağlı problemləri həll etmək üçün istifadə edirik.\nZombi istilası kalkulyatoru bənzər bir yanaşmadan istifadə edir, zombi istilası modeli dedik, ancaq daha idarəolunan bir şəkildə. Bu iki qrup arasındakı müxtəlif qarşılıqlı qarşılıqlı təsirlərlə iki populyasiyadakı dəyişiklikləri (insanlar və zombi) gündən-günə simulyasiya edirik. Fikrimizcə, ən yaxşı filmlər hadisələrin gözlənilməz dönüşü olan filmlərdir. Buna görə bir az təsadüfilik əlavə etdik. Bunu birinə bərabər olan ilkin zombi sayı ilə yoxlamaq ən yaxşısıdır - bəzi hallarda insanlar bu tənha zombi dərhal öldürəcəklər, digərlərində isə zombi işğalı davam etdirmək üçün kifayət qədər insana yoluxacaq. Başlanğıc kritik bir an!\nZombi işğalı kalkulyatoru necə işləyir?\nKalkulyatordan istifadə ilə bağlı şübhələriniz varsa, dərhal bəzi təlimatları nəzərdən keçirək.\nKalkulyatorun yuxarı hissəsindəki parametrlərdən başlayın və aşağıya keçin. Varsayılan olaraq təyin etdiyimiz dəyəri dəyişdirmək istədiyinizi düşünürsünüzsə, çəkinməyin və edin! Zombi işğalı kalkulyatorunu iki nişana böldük:\nİnsanlar- zombilərlə həyatları üçün mübarizə aparan bir qrup insan. Siz qura bilərsiniz:\nilkin insan sayı- 10.000 vətəndaşı olan kiçik bir qəsəbə və ya 8.350.000 əhalisi olan ABŞ-ın ən sıx şəhəri olan New York?\ninsan müdafiə mövqeyi- bir zombi ilə qarşılaşdıqda insanın necə davrandığını təyin edir. Bir qarşılaşmadan qaçmaqistəyirsinizsə, qaçınseçin , ancaq zombilərdən qurtulmaq istəyirsinizsə, döyüşdaha yaxşı bir seçimdir.\ninsan döyüş bacarıqları- bir insanın orta hesabla neçə zombi öldürə biləcəyini müəyyənləşdirə biləcəyiniz sahədir. Buraya zombi filmlərinin bəzi personajlarını daxil edirik.\nZombilər- həmişə təzə ət yeyib başqalarına dişləməyə yoluxmaq üçün təzə ət axtaran ac məxluqlar. Onlar üçün bunları təyin edə bilərsiniz:\nilkin zombi sayı- kiçik bir zombi qrupundan bir epidemiyanın necə yayıldığını müşahidə edin və ya ilk əvvəl insanlara qarşı bütün bir zombi ordusunu qoyun.\nçevrilmə ehtimalı- hamımızın bildiyimiz kimi, zombilər dişləməklə insanları başqa zombilərə çevirə bilər, amma hər vəziyyətdə bir şey olmaq lazım deyil. Bəs, hücuma məruz qalan bir insanın zombiyə çevrilməsi ehtimalı nə qədərdir?\nzombi hücum tezliyi- bir zombi insanla nə qədər görüşür? Bu sahənin yalnız bir zombiyə aid olduğunu unutmayın. Zombilərin mövcud sayını avtomatik olaraq nəzərə alırıq.\nzombi dirilmə dərəcəsi- zombivurmaq və ya kəsmək mümkün olan qorxulu düşmənlərdir və heç bir şey olmadığı üçün davam edə bilər. Onsuz da öldüklərini düşünsək də, yenidən ayağa qalxa bilərlər. Bu vəziyyətdə, zombi dirilmə nisbətini faiz olaraq təyin etməyinizə icazə verdik.\nzombi sürəti- hamımızın bildiyimiz kimi, filmlərdəki zombihəqiqətən yavaş-yavaş sürünür. Ancaq həmişə belə olmalıdır? Siz qərar verin!\nzombilər acından ölə bilərmi?- bu vacib bir sahədir. Bütün zombilərin insan əti olmadan sonsuza qədər yaşaya biləcəyini söyləyə bilərsiniz (yəni zombi acından ölməyəcək) və ya onlar üçün kifayət qədər qida olmadığı təqdirdə ölə bilər.\nNəticədə, insanlar (mavi əyri) və zombi (qırmızı əyri) arasında populyasiya dəyişikliyini göstərən bir cədvəl əldə edəcəksiniz. X oxu, epidemiyanın başlanğıcından bəri keçən günlərin sayıdır və y oxu, insanların və zombilərin sayını göstərir.\nBu zombi işğalı modeli ilə bir çox fərqli ssenarini simulyasiya edə bilərsiniz! Bəşəriyyət sənin əmrində olan zombilərin dəstələrini üstələyəcəkmi? ⭐\nZombi işğalı modeli alqoritmi\nBu bölməni zombi işğalı kalkulyatorunun işləkliyini anlamaq üçün hazırladıq. Bu alqoritmdə insan və zombi populyasiyaları arasındakı qarşılıqlı əlaqəni gündən-günə simulyasiya edirik. Əvvəlcə insan və zombilərin ilkin sayını təyin etdik. Sonra hər gün üçün hesablayırıq:\nZombilərin hücum sayı:\nhücum sayı = zombinin sayı * hücum tezliyi,\nhücumların sayı çoxdursa, bunun əvəzinə belə hesablayırıq:\nhücum sayı = insan sayı * 5,\nyəni hər insana gündə 5 dəfəyə qədər hücum edilə bilər.\nQaçanların və döyüşlərin sayı:\nqaçma sayı = hücum sayı * insan müdafiə mövqeyi,\ninsan müdafiə mövqeyi, bir zombi ilə görüşərkən kaç adamın qaçmağa çalışdığını müəyyənləşdirir (% -lə). İnsanların qalan hissəsi zombilərlə mübarizə aparır:\ndava sayı = hücum sayı - qaçış sayı.\ninsanlar ölümü = uğursuz qaçışlar + zombilərin qazandığı döyüşlər,\ninsan ölümü sayı insanların mövcud sayını aşarsa, təbii olaraq insan sayını sıfıra təyin edirik. Tənliyin sağ tərəfindəki iki dəyər bunlardır:\nuğursuz qaçışlar = qaçış sayı * zombi sürəti,\nfaizlə ifadə olunan zombi sürəti ilə (zombi sürəti 100% -dirsə, heç bir insan zombi qaça bilməz) və:\nzombilərin qazandığı döyüşlər = döyüş sayı * (1 - insan döyüş bacarıqları).\nİnsanın döyüş bacarıqları yenə də faizlə ifadə edilməlidir.\nyeni zombilər = insan ölümü * insanın çevrilmə ehtimalı\nzombilərin ölümü = döyüşdə ölüm + aclıqdan ölüm,\ndöyüşdə ölüm = insanların qazandığı döyüşlər * (1 - zombi dirilmə nisbəti),\ninsanların qazandığı döyüşlər yalnız zombilərin qazandığı döyüş və döyüş sayı arasındakı fərqdir. Digər tərəfdən, faizlə ifadə edilən zombi dirilmə nisbəti, ölümcül yaralanmalardan sonra neçə zombinin diri-diri ayağa qalxdığını izah edir. İkinci dəyişən:\naclıqdan ölənlər = (zombi sayı - insan ölümü) * zombi aclıq dərəcəsi\nqida çatışmazlığı səbəbindən neçə zombinin öldüyünü təyin edir. Zombi aclıq dərəcəsi sahəsini təyin edərək (% -lə) neçə aclıq çəkən zombinin öldüyünə qərar verə bilərsiniz.\nMövcud populyasiyanı dəyişdirin:\nyeni insan sayı = insan sayı - insan ölümü\nyeni zombilərin sayı = zombilərin sayı - zombilərin ölümü + yeni zombilər\nPopulyasiyalardan biri çox kiçik oluncaya qədər ( başlanğıc dəyərinin 0,01% -dən az) hər gün təkrarladığımız bütün alqoritmimiz budur (addımlar 1 - 6 ). Daha əvvəl də qeyd etdiyimiz kimi kiçik bir təsadüfi element də əlavə etdik. Bu necə işləyir? Yuxarıdakı aralıq nəticələri ümumiyyətlə yox, təsadüfi ən yaxın bir ədədə çeviririk. Məsələn, yeni zombilər = 0.35 əldə etsək, 0 və ya 1-ə qədər yuvarlaqlaşdırmaq olar.\nZombi işğalından necə xilas olmaq olar? Zombi ordusu ilə mübarizə aparmaq imkanımız olmasa da (şükür!), İnsanlar onsuz da bu barədə bir çox strategiya və bələdçi yaratdılar. Zombie Survival Guide: Zombilər (onların psixologiyası və davranışları) haqqında bilməli olduğunuz hər şeyi və ən təsirli müdafiə taktikalarını və silahlarını əhatə edən Max Brooks tərəfindən Yaşayan Ölülərdən Tam Müdafiə.\nİnternetdə tapılan zombi apokalipsisindən xilas olmaq üçün ən çox yayılmış məsləhətlərdən bəziləri:\nZombilərə heç vaxt arxa çevirməyin. Çox yavaş-yavaş sürünürlər, ancaq sürpriz hücumları ölümcül ola bilər.\nÖzünüzü qoruyun. Yəqin ki, insanların zombilərə çevrilməsinə nəyin səbəb olduğunu bilməyəcəksiniz. Beləliklə, ağzınızı və burnunuzu örtən bir maska tapın (tanış səslər? 😷), əlcəklər və hazmat kostyumu alın. Onları tapmasan, gizlətmək üçün nə edə bilsən tap.\nSilahlarınızı seçin. Sallanmaq üçün çox vaxt tələb edən nəhəng bir çəkic götürmədiyiniz müddətdə döyüş silahları yaxşıdır. Bunun əvəzinə ucuz, yüngül və zombi bədən hissələrini ayıran bir paxladan istifadə edin. Mənzilli silahlardan istifadə etmək qərarına gəlsəniz, ov tüfəngi və ya cıvata hərəkət tüfəngləri əla seçimdir.\nDigər insanlar üçün diqqət yetirin. Yalnız olmadığınızı, müttəfiqlərlə olduğunuzu bilmək ruhunuz üçün çox kömək edir. Bir qrupda qalmaq və bir-birinizə dəstək olmaq həmişə yaxşıdır. Digər tərəfdən, bir insan qanunsuz dünyada zombilərdən daha ölümcül ola bilər, buna görə hər kəsə etibar etməyin!\nTəchizat toplayın və nəqliyyat tapın. İlk yardım ləvazimatları, alışqanlar, yuxu çantaları və digər sağ qalan əşyalara ehtiyacınız olacaq. Gəzintiyə gəldikdə, zombi ordusundan sürətlə qaçmaq üçün bir avtomobilin və ya bir velosipedin olması yaxşıdır.\nReal dünyada Zombies\nMəlum olub ki, ölülər yalnız qondarma canlılar dünyası ilə məhdudlaşmırlar. Təbiətdəki zombi bənzər varlıqlara dair bir neçə nümunə var. Bir növ göbələk zehinlərini idarə edərək müxtəlif böcəklərə yoluxur. Bu göbələk xüsusilə qarışqalara yapışır və ölənə qədər bir zombi qarışqanıncəsədinə girib çıxır .\nDigər nümunə zombi hörümçəklərdir. Elm adamları, Zatypota yaban arısının A. eximus hörümçəyin qarnına sürfəsi olan bir yumurta qoyduğunu , daha sonra yumurtadan çıxdığını, hörümçəklə qidalanmağa başladığını və ona tam nəzarət etdiyini öyrəndi . Bu zombi bənzər canlı, sürfənin yetkin arı arasına çevrilməsinə imkan verən barama bənzər yuvanı fırlatmağa məcburdur.\nRat Yarışını kim həqiqətən qazanmalı idi? Hərtərəfli bir araşdırma.\nKoloradoda Sığortasız Sürmə Cəzaları\nHonors College Bursları\nDenver Broncos -un pley -offa necə çıxa biləcəyi: 16 -cı həftə ərzində\nFilmlərin bizə poker oynamağı öyrətdiyi 10 əsas şey\n2021-09-08 Tropicana Theatre, Las Vegasdakı otellər\n2021-09-08 Tampa Bay Rob Gronkowski və Tom Brady ilə Super Bowl 55 qazanacaqmı?\n2020 -ci ildə Mart Madness üçün ən yaxşı mötərizə tətbiqləri Bəy Keyvərdə Billionaire Casinoda pulsuz fişləri necə əldə etmək olar? Hot Shot Casino Masa Oyunu Qırıldı Poker Riyaziyyatını, Əsas Statistikaları və Ehtimalları Öyrənin\nNömrələrdə: Tülkülərin İlk Yüksək Uçuşlu İngilis Başlığı San Antonio Spurs - Oklahoma City Thunder 2/24/21: Heyətlər, Canlı Yayım, Önizləmə, Bahis Oranları Hollywood Casino Amphitheatre, St. Louis yaxınlığındakı oteller Slot Maşınlarının Necə Çalışdığı Necə Yayılır - 3 silindrli pulsuz onlayn slot maşınları Bez кейворда


Qlütamin - Atlet.az\nQlütamin (İngilis dilində Glutamine) – zülalın tərkibinə daxil olan, effektiv əzələ artımı və immun sisteminin dəstəklənməsi üçün lazım olan şərti-əvəzolunmaz amin turşusudur. Qlütamin təbiətdə kifayət qədər geniş yayılıb, insan üçün şərti-əvəzolunmaz amin turşusudur. Qlütamin qanda kifayət qədər böyük miqdarlarda dövriyyə edir və əzələlərdə toplanır. Qlütamin orqanizmin ən çox yayılmış amin turşusudur, əzələlər isə 60% ondan ibarətdirlər. Bu onun bodibildinqdə və idman qidalanmasında nə üçün geniş tətbiq olunduğunu izah edir.\nQlütamin məhsulların tərkibində\nHeyvan mənşəli: mal əti, toyuq əti, balıq, yumurta, süd məhsulları.\nBitki mənşəli: kələm, pazı, paxlalılar, ispanaq, cəfəri. Azad L-qlütaminin kiçik miqdarı həmçinin tərəvəz şirələrində və “miso” pastası kimi qıcqırma məhsullarında da tapılmışdır.\nƏzələ zülallarının sintezində iştirak edir\nQlükoza ilə yanaşı enerji mənbəyidir\nAntikatabolik təsirə malikdir (kortizolun sekresiyasını yatırır)\nMəşqlərdən sonra bərpanı sürətləndirir, fiziki tükənmənin qarşısını alır.\nQlütaminin qəbul qaydası\nQlütaminin sutkalıq tövsiyə olunan dozası 4-8 qram təşkil edir. Bu dozanı iki qəbula bölmək daha optimal sayılır: məşqdən dərhal sonra və yuxudan əvvəl. Məşqdən sonra/məşq zamanı bu əlavə tükənmiş ehtiyatları qısa zamanda bərpa edir, katabolizmi yatırır və əzələ artımını işə salır. Yuxudan əvvəl qlütaminin qəbulu ona görə tövsiyə edilir ki, gecə böyümə hormonu hasil olunur və qlütamin bu prosesi gücləndirə bilər. İstirahət günlərində nahar vaxtı və yuxudan əvvəl qəbul edin.\nQlütamini acqarına qəbul etsəniz daha yaxşı olar: qida və ya kokteyl qəbulundan yarım saat əvvəl. Bu müddət amin turşularının böyük hissəsinin mənimsənilməsi üçün kifayət edəcək. Belə bir fikir var ki, məhz amin turşusu konsentrasiyasının pik artımı böyümə hormonunun maksimum hasilatına səbəb olur.\nQlütamin – yan təsirlər\nQlütamin – orqanizmə daima qida ilə daxil olan təbii amin turşusudur. Qlütaminin əlavə qəbulu sağlamlıq üçün zərərli deyil, və adətən heç bir yan təsirlərə səbəb olmur. Qlütaminin böyük dozalarda qəbulu zamanı (bir qəbulda 15 qramdan artıq) onun bağırsağa qıcıqlandırıcı təsir göstərməsi haqda məlumatlar var. Onu 10 qramdan artıq miqdarda qəbul etməyin heç bir mənası yoxdur, çünki insan orqanizmində bir dəfəyə müəyyən miqdarda – təxminən 4-8 q qlütamin mənimsənilir, qalanı isə orqanizmdən xaric olunur.\nƏgər siz bu məqaləni başdan ayağa kimi oxumusunuzsa və bu sözlərə qədər çatmısınızsa, o zaman siz özünüzü qlütamin seçimi məsələsində və ümumiyyətlə onun mahiyyəti haqqında anlayışı olan bir insan hesab edə bilərsiniz. Biz, ilk növbədə, satdığımız hər bir əlavənin mahiyyətini öz alıcılarımızın nəzərinə çatdırmağa çalışırıq, çünki əgər siz onun iş prinsipini anlamasanız, onun qəbulundan maksimum faydanı ala bilməyəcəksiniz. Əgər sizin əlavə hər hansı suallarınız varsa, telefonla (055 335 11 71) vasitəsi ilə bizim konsultantlara müraciət edə bilərsiniz. Həmçinin siz bizim mağazalarımıza yaxınlaşa və yerindəcə satıcıya öz suallarınızı verərək bəyənəcəyiniz qlütamin ala bilərsiniz. Diqqətinizə görə təşəkkür edirik.


Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin Mətbuat və İnformasiya Mərkəzinin açılışı olub\n12:08 7 Avqust 2015\nBakı, 7 avqust, Xatirə Cəfərova, AZƏRTAC\nNazirin müşaviri Müşfiq Əmirov AZƏRTAC-a bildirib ki, bu gün informasiya cəmiyyətinin inkişaf etdiyi, qlobal informasiya məkanında yeni tələb və trendlərin formalaşdığı zamanda bütün informasiya təsisatlarının öz strukturunda dəyişikliklər etməsi labüddür. Bu baxımdan müasir standartlara və ən son texnologiyalara əsaslanan mərkəzin fəaliyyəti məqsədə uyğundur. RYTN-in informasiya siyasətinin tənzimlənməsi, nazirliyin həyata keçirdiyi tədbir və layihələrin təşviqi, ictimaiyyətin məlumatlandırılması funksiyalarını Mətbuat və İnformasiya Mərkəzi yerinə yetirəcək\nMərkəzin nəzdində nazirliyin rəsmi saytı (www.mincom.gov.az), “Rabitə dünyası” qəzeti və “ICTnews” Elektron Xidməti fəaliyyət göstərəcək. Eyni zamanda, yaradılması nəzərdə tutulan internet televiziyasının da bu mərkəzdən idarə olunması planlaşdırılır. Mərkəz eyni zamanda nazirlik, idarə və müəssisələrin fəaliyyətinə dair məlumat, çıxış və müsahibələrin hazırlanması, foto, video çəkilişlərinin aparılması ilə də məşğul olacaq.\nXəbərin orijinal ünvanı: http://azertag.az/xeber/Rabite_ve_Yuksek_Texnologiyalar_Nazirliyinin_Metbuat_ve_Informasiya_Merkezinin_achilisi_olub-876024\nRabitə Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin Mətbuat İnformasiya Mərkəzinin açılışı olub


Azərbaycanın ərazi bütövlüyü ilə bağlı Rusiyanın mövqeyində heç bir dəyişiklik yoxdur - səfir\nSiyasət 26 Avqust 2008 21:30 (UTC+04:00)\nAzərbaycan, Bakı, 26 avqust/ Trend , müxbir C.Babayeva/ Azərbaycanın ərazi bütövlüyü ilə bağlı Rusiyanın əvvəllər bəyan etdiyi mövqeyində heç bir dəyişiklik yoxdur, - RF-nin Azərbaycandakı səfiri Vasili İstratov çərşənbə axşamı jurnalistlərə bildirib.\nAvqustun 25 - də Federasiya Şurası və Dövlət Duması Abxaziya və Cənubi Osetiyanın müstəqilliyini tanınması məsələsi üzrə Rusiya Federasiyası prezidentinə müraciəti yekdilliklə dəstəkləyiblər. Çərşənbə axşamı RF prezidenti Dmitri Medvedyev Abxaziya və Cənubi Osetiyanın müstəqilliyinin tanınması haqqında fərman imzalayıb.\nİstratovun sözlərinə görə, Azərbaycan və Rusiya prezidentləri arasında cari ilin iyulunda imzalanmış Bəyannamə öz qüvvəsini itirmir.\nїCənubi Osetiya və Abxaziyanın müstəqilliyinin tanınması qərarı gürcü hakimiyyətinin avqustun 8 - də Cənubi Osetiyada başladığı hərbi əməliyyat nəticəsində regionda yaranan konkret vəziyyətə toxunur. Bu qərar konkret ərazidə konkret vəziyyətlə əlaqədar qəbul edilibї, - İstratov bildirib.\nRusiyalı diplomat qəbul edilən qərarı sadə olmayan və çətin, lakin yaranmış vəziyyətdə yeganə mümkün qərar adlandırıb.


Qanadlı Göz Laynerini "Mən Etdim" deməyə başladığı vaxtda necə master etmək olar - Moda və Gözəllik - 2022\nBrigitte Bardot-ın qeyri-qanuni və qadın hiylələri ilə məşhur olan qanadlı astar-imza gəldi. Qırmızı xalçadan koridora qədər onun göz açan cəlbediciliyinin heç bir hüdudu yoxdur.\nBu sonsuz tendensiyaya davam edə bilərik, amma etməzdən əvvəl bir şeyi aydınlaşdıraq: Qanadlı və pişik göz layneri - ikisi də ioniklər eyni şey deyildir. Birincisi yuxarı qapağa aiddir, ikincisi yuxarı və alt tərəfə yönəlmişdir.\n- Bu, mütləq sənin üçün toy etmək üçün seksual bir yanaşmadır. Həqiqətən məftunedici və zərif bir şey istəyən gəlin üçündür "dedi. Məşhur makiyaj maketi Katie Jane Hughes deyir. Getməyə hazırsınız? Mükəmməl astarlı peepers üçün aşağıdakı adımları yerinə yetirin:\n1. Spritz a MAC 219 Qələm Fırçası ($ 25, Macy's-də mövcuddur) Prep + Prime Fix + ilə ($ 26, MAC) və sevdiyiniz kölgənin küncünə batırın.\n2. Əlinizin arxasındakı bir pastaya qarışdırın. Düz bir aynaya baxın. "Əzələlərinizi rahatlaşdırmaq üçün üzünüzü bir növ düzəldin, buna görə gözləriniz ən təbii vəziyyətdədir" dedi Hughes. Kiçik etch işarələrini çıxarmağa və qaşınızın küncünə qədər başlayın.\n3. Sonra, kirpik xəttinə doğru hərəkət edərək qanadı birləşdirin. (Gözlərinizi nə qədər açıq saxlasanız, bir o qədər yaxşıdır.) Fırçanızı yuyun və boşluqları doldurub geri düzəldin.\n4. Diqqətlə və yumşaqlıqla xarici küncdən daxili gözyaşardıcı kanala çəkin, göz qapağınızın toxunmamasına əmin olun. "Hər zaman hər hansı bir səhvdən təmizlənmək üçün əlamətdar Q məsləhətləri var."\n5. Gizlədici ilə təmizləyin və toz ilə təyin edin.\nİndi qanadlı astarı necə çıxartmağı, tanış çırtmanın bu möhtəşəm, toy hazır varyasyonlarında bir cander götürün.\n"Metallik neytral bir kölgə və ya qara üçün əla alternativdir" dedi Hughes. MAC-nin Mis Piqmenti (yuxarıda şəkil) orta dəri tonları üçün əladır. Ədalətlisinizsə, gümüşü seçin. Zəngin qızıl dərin birləşmələri tamamlayır.\nMisdə Çox İstifadəli Piqment, $ 22, MAC\nBu möhtəşəm qanad bütün toy qonaqlarını həsədlə yaşıllaşdırmağa əmindir. Daha az intensiv rəng üçün quru göz layneri fırçası və toz kölgəsinə üstünlük verin. (Yalnız yadınıza salın, bu daha yavaş qurur və daha uzun çəkir.) "Daha dərinliyi və tərifini verin" deyən Hughes, "fırçanızı yuyub kölgəyə atın və bütün kökdən keçin."\nYüksək Piqment Nəm və Quru Göz Kölgəsi, 30 Matte Şam Yaşıl, 8 dollar, Kiko\nBir az daha yumşaq və daha az qrafik bir şey üçün bu dumanlı qanadı sevirik. Alt kirpiklərin altındakı zərif toxunuş sadəcə belə möhtəşəmdir. "Romantik bir göz yaşı kimi qızıl tozdan öpmək üçün tüklü bir qələm fırçası istifadə edin və qarışdırın" dedi Hughes. "Bundan sonra hər iki tərəfə gizlətmə tətbiq edirəm."\nEdgitorial-da Gözəllik Göz Konikli Çox Finish Göz Kölgəsi Palitrası, $ 49, Marc Jacobs Sephora'da mövcuddur\nQara rəngli maye layneri şişmiş bir ştapeldir. Bunun üçün Hughes daxili küncdən başlayaraq, hamar, cilalanmış xətti əldə etmək üçün yolunuzu davam etdirməyi təklif edir. Budur: Xətti kənara uzatmaq gözləri uzadır. Şagirdin daha çox qalınlığı onları daha geniş görünməyə məcbur edir. Daha inəkli bir görünüş üçün, xətti ortada bir az yağlaya bilərsiniz.\nKirpik Domination Ink Layner, $ 19, Ulta-da mövcud BareMinerals\nDaş atmağa hazırsınız? - Qələmlə forma düzəldin. Sonra kənarlarını fırça ilə qarışdırın, bu da qarışıq və qarınqara olsun.\nKhGґl Eyeliner, 20 dollar, Jillian Dempsey; Punk qayasında Ağır metal parıldayan göz layneri, $ 20, Sefora'da şəhər çürüməsi\nDaha çox Gör: Meghan Markle Bu 12 Gözəllik Məhsulları ilə and içir\nBu şiddətli qanad yaratmağa gəldikdə, bir hissəli maye astar (və bir sıra faux mink çırpıntıları) getmək yoludur. Seksual bir təsir göstərmək üçün alt kirpik xəttinizin altında parlaq bir mis kölgə çəkin.\nSehrli mürəkkəb göz layneri, $ 9, Kiss Professional; Dolce Vita'dakı lüks palitrası, $ 53, Charlotte Tilbury; Balaca Qara Paltarda Faux Mink Kolleksiyası, $ 6, Walmart-da mövcud olan Öpüş Kirpikləri Couture\nBu qaranlıq mavi qanad necə təəccüblüdür? Etibarlı astarlı fırçanızı isladın, şüa altındakı alacakaranlıq kölgəsinə daldırın və yuxarı kirpik xəttiniz boyunca işləyin. Bir neçə qat qara tuş ilə bitirin.\nHazır 14.0 Göz Kölgəsi Palitrası, 45 dollar, Nordstrom-da mövcud BareNaturals; Qara rəngli Monsieur Tuş, $ 25, LancGґme Sephora'da mövcuddur\nCopyright 2022 \_ Qanadlı Göz Laynerini "Mən Etdim" deməyə başladığı vaxtda necə master etmək olar...


Sabir Rüstəmxanlı alternativsiz seçildi - VHP\nSabir Rüstəmxanlı alternativsiz seçildi\nVHP-də gender bərabərliyi gözlənilib\nPartiyanın 7 rayon təşkilatının sədri qadındır\nFevralın 14-də Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının növbəti qurultayı keçirilib. Pandemiya şərtlərinə uyğun olaraq onlayn formada keçirilən VIII qurultayda partiyanın fəaliyyəti, ölkədəki ictimai-siyasi durum müzakirə edilib və nizamnaməyə uyğun olaraq təşkilati məsələlərə baxılıb. Daha sonra seçkilər keçirilib və millət vəkili Sabir Rüstəmxanlı yenidən partiyanın sədri seçilib.\nQurultayla bağlı “Şərq”ə danışan VHP-nin Mərkəzi İcra Aparatının rəhbəri Samir Əsədli bildirib ki, VII qurultayın səlahiyyət müddəti 2020-ci ilin noyabr ayında başa çatıb. Partiya təmsilçisinin sözlərinə görə, Siyasi Şuranın qərarına uyğun olaraq qurultayın və rayon təşkilatlarının konfranslarının onlayn qaydada keçirilməsi ilə bağlı qərar qəbul edilib:\n“VHP-nin 74 bölgə təşkilatının “Zoom” proqramı vasitəsi ilə konfranslarını keçirtdik. Qurultaya 425 nəfər nümayəndə seçilmişdi və 74 təşkilatdan 395 nəfər onlayn qaydada iclasa qoşuldu. Həmçinin, partiyanın Siyasi Şurasının üzvləri, eyni zamanda işçi heyəti – katiblik, mandat, say və redaksiya komissiyaları və digər texniki heyət üzvləri internet imkanlarından istifadə edərək qurultayda iştirak etdilər. Hər hansı texniki problem yaşamadıq. Sadəcə bir-iki rayonda qısamüddətli işıqlar sönsə də, tezliklə bərpa olundu.\nQurultay açıq səsvermə ilə keçirildi. Çıxış edən nümayəndələr onları narahat edən problemlərdən danışdılar, müəyyən iradlarını səsləndirdilər, təkliflərini bildirdilər. Yəni hamı açıq formada öz düşüncəsini ifadə etdi. Qarşıdakı günlərdə bu məsələlərin müzakirəsi aparılacaq və fəaliyyət istiqamətlərimiz müəyyənləşəcək”.\nS.Əsədli bildirib ki, qurultayda sədrliyə yeganə namizəd Sabir Rüstəmxanlı idi:\n“Vətəndaş Həmrəylik Partiyasında təşkilatı idarə etmək üçün kifayət qədər peşəkar kadrlar var. Amma hamımızın ümumi rəyi belə oldu ki, partiyamızın sədri postuna alternativsiz olaraq Sabir Rüstəmxanlının namizədliyini sürək. Əlbəttə, kim istəsə sədrliyə namizədliyini verə bilərdi. Belə bir ifadə var, deyirlər – “General olmaq istəməyən əsgər yoxdur”.\nAncaq indiki mərhələdə başqa namizəd çıxmadı. Sabir bəyin namizədliyi mənim tərəfimdən irəli sürüldü və 395 qurultay iştirakçısının yekdil rəyi ilə partiyaya sədr seçildi. Bundan əlavə 115 nəfər partiyanın Ali Məclisinə, 7 nəfər isə Mərkəzi Nəzarət Komissiyasına üzv seçildi”.\nPartiya funksioneri əlavə edib ki, VHP-də hər zaman gənclərin partiya strukturlarına və rəhbər heyətə çəkilməsi istiqamətində mühüm addımlar atılıb:\n“Partiyamızın Ali Məclis üzvlərinin yarıya qədəri gənclərdir. Rayon təşkilat sədrlərimizin əksəriyyətinin yaşı 25-30 arasıdır. Hətta 20 yaşlı təşkilat rəhbərimiz də var.\nƏn qocaman təşkilat sədrimizin yaşı isə 72-dir. VHP-nin təxminən 7 rayon təşkilatının sədri qadındır. Partiyamızın idarəetməsində 27 nəfər etnik xalqların nümayəndəsi də təmsil olunur.\nQaxın təşkilat sədri Zaza Poladaşvili milliyətcə gürcüdür və xristian dininə mənsubdur. Ali Məclis üzvlərimiz arasında Azərbaycan vətəndaşı olan rus əsilli qadın var. Həmçinin, rayon təşkilatlarımızın sədrləri arasında bir neçə tat, talış və kürdlər də yer alır. 3 rayon təşkilatımızın sədri kürddür.\nPartiyanın fəaliyyətində Azərbaycanda yaşayan və təşkilat üzvü olan hər xalqın nümayəndəsinin iştirakı təmin olunub, gender bərabərliyi gözlənilib. Əsasən də gənclər önə çəkilib”.\nVHP-də yeni təyinatlar: Mərkəzi İcra Aparatı formalaşıb


Dini statuslar\nQonaq: 311 Cəmi: 314\n28-08-2020, 10:43 Baxılıb: 7 088\n_pandam_ 28 avqust 2020 21:39\nHer bir kelamçox gözel söylenmiş..\nSol Meleyim 28 avqust 2020 19:52\nBir insan Allahdan başqa kimsəyə ehtiyacı olmadığına inanırsa, Allah da onu başqasına möhtac etməz. - Şəms Təbrizi.\nÇox gözəl xəbərdir. Təşəkkurler\nElnare 28 avqust 2020 16:46\nCox deyerli sozler kelamlar👍Beyenmemey olmur. Allah razi olsun . Coxsagolun\nЛуна 28 avqust 2020 14:08\nDoğru sözə nə deyəsən?) Təşəkkürlər, hər bir cümlədə həqiqət var. Ən sevdiyim bu oldu\nArzum 28 avqust 2020 12:12\nSevmək bu qədər gözəlsə, kim bilir sevməyi yaradan nə qədər gözəldir... - Şəms Təbrizi.\nÇox bəyəndim ümumiilikdə xəbəri.Seçdiyim yazı da çox doğru söylənilib.Davami gəlsin belə xəbərlərin.Əllərinizə sağlıq.


Naxçıvanda Novruz bayramı münasibətilə ümumxalq şənliyi keçirilib\nEl ağsaqqalı Dədə Qorqud Novruzun gəlişi münasibətilə xeyir-dua verərək demişdir: “Bu gün Oğuz yurduna Novruz gəlir. El-obaya yeni il qədəm qoyur. Ötən il də böyük əməllərlə yadda qaldı. Naxçıvanımız İslam mədəniyyətinin və Azərbaycan gənclərinin paytaxtı kimi möhtəşəm tarix yazdı; qədim Oğuz igidləri yurdumuzun bir parçası olan Günnütdə bayrağımızı yenidən dalğalandırdılar. Qorqud babanız deyir ki, uğurunuz davamlı olsun! Vuran əlləriniz var olsun! Adət-ənənələrimizi özündə yaşadan Novruz bayramını elimiz-obamız neçə illərdir ki, əmin-amanlıq içində qarşılayır. Düşərli olsun! Ey bayram libaslı Naxçıvanım! Qazanılan uğurların dillər əzbəridir. Hünərvər oğul və qızların abad olmuş ulus-oymaqda toy-büsat qurur, bugünkü xoş növrağınla fəxr edirlər. Qorqud atanız deyir ki, bu uğurların bir səbəbkarı, bir yaradanı var. Ömrü uzun olsun! Yaradan qollarınız var olsun! Siz xalqı yaşadırsınız, xalq da Sizi yaşadacaqdır!”\n“Şübhəsiz ki, insan əməyi, zəhməti olmadan bu inkişaf mümkün deyil”, – deyən Ali Məclisin Sədri muxtar respublikamızın inkişafına öz töhfəsini verənlərin hamısına təşəkkürünü bildirmişdir.\nAli Məclisin Sədri demişdir: “Builki Novruz bayramını Naxçıvanın muxtariyyət qazanmasının 95 illiyi və muxtar respublikada elan olunmuş “Ailə təsərrüfatları ili”ndə qeyd edirik. Əminik ki, ulu öndər Heydər Əliyevin siyasi xəttinə sədaqət və bu yolun ölkə Prezidenti tərəfindən uğurla davam etdirilməsi ölkəmizi və onun Naxçıvan Muxtar Respublikasını daha böyük tərəqqiyə qovuşduracaq, dövlət müstəqilliyimiz və sabitlik daha da möhkəmlənəcəkdir”.\nNaxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin “Naxçıvan Muxtar Respublikasında Xalq yaradıcılığı günlərinin keçirilməsi haqqında” 2009-cu il 7 fevral tarixli Sərəncamına uyğun olaraq muxtar respublikada xalq yaradıcılığının öyrənilməsi, ənənəvi sənət sahələrinin dirçəldilməsi, onların geniş şəkildə tətbiq və təbliğ olunması istiqamətində mühüm işlər görülmüşdür. Novruz bayramında “Xalq yaradıcılığı günləri”nin keçirilməsi də mühüm əhəmiyyətə malikdir. Builki Novruz bayramında da musiqi kollektivlərinin və xalq sənətkarlarının iştirakı, Novruz adətlərimizin və milli dəyərlərimizin nümayişi böyük marağa səbəb olmuşdur.\nAzərbaycan aşıq sənəti xalq yaradıcılığının mühüm tərkib hissələrindən sayılır. Dastanlarımızdan, xalq deyimlərindən də məlum olduğu kimi, əcdadlarımızın bir əlində qılınc olanda, bir əlində də saz olub. Bu gün də xalqımızın milli dəyərlərinin, vətənpərvərlik duyğularının, torpaq, yurd sevgisinin yüksək poetik tərənnümü olan aşıq sənətinə muxtar respublikada xüsusi qayğı ilə yanaşılır. Keçirilən el şənliklərində saz havalarına geniş yer verilməsi bu diqqət və qayğının təzahürüdür. Naxçıvan Muxtar Respublikası Aşıqlar Birliyinin üzvlərinin ifa etdikləri “Naxçıvani” aşıq havası tədbir iştirakçılarında xoş ovqat yaratmışdır.\nTulum, zurna, balaban kimi qədim çalğı alətlərimiz musiqi mədəniyyətimizlə yanaşı, həm də dəyərlərimiz və adət-ənənələrimizlə sıx bağlıdır. “Kitabi-Dədə Qorqud” və “Koroğlu” dastanlarında, eləcə də şair və yazıçılarımızın əsərlərində adları çəkilən qədim musiqi alətlərinin hər biri özünəməxsusluğu ilə fərqlənir. Bu gün muxtar respublikada bu alətlərinin bərpası diqqət mərkəzində saxlanılır, musiqi məktəblərində tədris olunur. Tədbirdə tulum, zurna, balaban və nağaradan ibarət “Tulum” kvartetinin ifası olmuşdur.\nCulfa rayon Bənəniyar kənd sakini Həsənalı Əsgərov demişdir: Ölkəmizin hər yerində – şəhərlərdə, kəndlərdə bayramlar yüksək əhval-ruhiyyə ilə qeyd olunur. Sabitlik şəraitində yaşamaq, işləmək ən böyük xoşbəxtlikdir. Ölkə Prezidenti cənab İlham Əliyev Azərbaycanı dünyada tanıdır, ölkəmiz inkişaf edir. Azərbaycanın bir hissəsi olan doğma Naxçıvanımız da inkişaf edir, müasirləşir. Azərbaycan dünyanın, Naxçıvan isə Azərbaycanın parlayan günəşidir.\nTeatr sənəti hər bir xalqın mədəni inkişafının göstəricisidir. Naxçıvanda teatr sənətinin tarixi qədim dövrlərə gedib çıxır. Xalq oyunları, meydan və qaravəlli, xüsusilə “Novruz” tamaşaları, bayram məzhəkələri teatr sənətinin ilk nümunələri olmaqla yanaşı, həm də xalqımızın yaradıcılıq təxəyyülünün imkanlarını və folklorumuzun zənginliyini göstərir. Bu gün muxtar respublikada teatrların maddi-texniki bazasının möhkəmləndirilməsi istiqamətində ardıcıl tədbirlər həyata keçirilir. Məhəmməd Tağı Sidqi adına Naxçıvan Dövlət Kukla Teatrının təqdim etdiyi “Novruz kompozisiyası” kollektivin peşəkarlığını göstərmişdir.\nNaxçıvan Dövlət Universitetində təhsil alan xarici tələbələr milli dəyərlərimiz, adət-ənənələrimizlə tanış olur, milli musiqilərimiz və rəqslərimizi öyrənirlər. Universitetin yerli və xarici tələbələrindən ibarət rəqs qrupunun təqdim etdiyi “Xələfi” yallısı bunu bir daha təsdiq etdi.\nNaxçıvan Dövlət Universitetinin tələbələri – Sima Bayramova, Nərmin Abuzərova, Aytən Allahverdiyeva, Səbinə Babayeva, Təbrizə Bayramova, Ellada Bayramova və Aysu Nağısoy Ali Məclisin Sədri ilə görüşmüşlər. Tələbələr muxtar respublikada ali təhsil almaq üçün yaradılan şəraitə, gənc nəslin dəyərlərimizə, adət-ənənələrimizə sədaqət ruhunda böyüdülməsi sahəsində görülən işlərə görə minnətdarlıq etmişlər. Ali Məclisin Sədri tələbələrlə xatirə şəkli çəkdirmişdir.\nNaxçıvan şəhər sakini Gövhər Bağırova demişdir: Bayramlar firavanlıqdır, sevincdir, xoş niyyətdir. Biz – muxtar respublika sakinləri xoşbəxtik. Çünki firavanlıq şəraitində yaşayır, bayramları əmin-amanlıq şəraitində, xoş niyyətlərlə qeyd edirik.\nMinlərlə şəhər sakininin və turistin iştirak etdiyi tədbirdə muxtar respublikada fəaliyyət göstərən istehsal və xidmət müəssisələri tərəfindən ictimai iaşə xidməti göstərilmişdir. Ailə əməyinə üstünlük vermək, təsərrüfat işlərinə başlamaq, məhsul istehsal etmək də Novruz bayramının mahiyyətində duran əsas amillərdəndir. Bayram tədbirinə ailə təsərrüfatları tərəfindən çıxarılan məhsullar, xüsusilə paketlənmiş milli şirniyyat və mətbəx nümunələri böyük marağa səbəb olmuşdur.


MTRŞ-dan “Rossiya 1”də azərbaycanlıların vəhşi kimi təqdim edilməsinə REAKSİYA\n25 Mart 2014 11:05\n"Azərbaycanlıların vəhşi kimi təqdim edildiyi filmin Rusiya dövlət kanalında yayımlanması təəssüfləndirici haldır". Bunu AzNews.az -a Azərbaycan Milli Televiziya və Radio Şurasında (MTRŞ) sədri Nuşiravan Məhərrəmli bildirib. O, hesab edir ki, indiki vəziyyətdə bu cür məsələlərə soyuqqanlı yanaşmaq lazımdır: "Bu məsələ Rusiyanın hazırda, həssas dövrdə yeritdiyi siyasətdir və bu da başadüşüləndir. Təbii ki, o siyasətə də Azərbaycan tərəfi də lazımi cavabı verəcək".\nQurum rəhbəri deyib ki, bütün bunları nəzərə alaraq, "Rossiya 1"də yayımlanan "Svoya pravda" ("Onların həqiqətləri") adlı filmdə Azərbaycan haqqında həqiqəti əks etdirməyən qərəzli məlumatlara görə MTRŞ tərəfindən hər hansı bir rəsmi məktub ünvanlamayacaq. O Azərbaycanın Rusiyanın dövlət kanalına cavabı müxtəlif səpkili yollarla olacağını da istisna etmədi.\nQeyd edək ki, anspress-in məlumatına görə, Rusiyanın dövlət kanalı "Rossiya 1"də yayımlanan "Svoya pravda" ("Onların həqiqətləri") adlı filmdə Azərbaycan haqqında həqiqəti əks etdirməyən qərəzli məlumatlar Moskvada yaşayan Azərbaycan diasporunun da ciddi etirazına səbəb olub. Rusiyanın politoloqları da Krım hadisələrin davam etdiyi bir vaxtda dövlət kanalında belə bir filmin yayımlanmasının MDB respublikalarına siyasi mesaj məqsədi daşıdığı fikrindədirlər. Filmin nümayiş olunduğu "Rossiya 1" kanalı isə film haqqında hər hansı mövqe bildirməkdən yayınıb. Atıq Azərbaycanın Rusiyadakı səfirliyindən isə film haqqında lazımı tədbirlərin görüldüyü bildirilib. Film Sovet İttifaqının dağıldığı dövrləri əhatə edir. Xatırladaq ki, film Azərbaycanın ucqar dağ kəndindən Bakıya gələn rus qadının taleyi üzərində qurulub. Təxminən 3,5 saatlıq filmdə vəhşi və amansız kimi təqdim edilən azərbaycanlıların erməniləri və rusları döyməsi, erməni ailəni qətlə yetirməsi kimi səhnələr yer alıb. Etirazlara da səbəb Azərbaycanın bu cür yanlış təqdim edilməsidir.


Erməni baş yepiskop Türkiyənin hərbi əməliyyatlarına uğur dilədi » Qlobal.Az\nTürkiyə Erməni Patriarxlığının baş yepiskopu Saha Maşalyan "Barış pınarı” hərəkatına dəstək verdiyini bildirib.\nQaynarinfo hürriyet.com.tr-yə istinadən xəbər verir ki, erməni yepiskop Yaxın Şərqdə, türkiyəylə sərhəd ərazilərdə, xüsusən də Suriyada davam edən müharibə və xaosun hər kəsi narahat etdiyini deyib:\n"Təəssüf ki, sülhün bərqərar olması həmişə dinc yollarla başa gəlmir. Terrorizmə son qoymağı və ölkənin sərhədlərinin təhlükəsizliyini təmin etməyi hədəfləyən əməliyyatın məqsədinə uyğun şəkildə davam etməsini və ən qısa müddətdə sülh və təhlükəsizliyin bərqərar olmasını diləyirik ”.\nMaşalyan fikirlərini belə davam etdirib:\n"Kilsələrimizdə edilən ayinlərin xətmində Türkiyə Respublikası dövlətinin davamlılığı və ordusu üçün daim dua edilir. Ordumuzun Suriyanın "Barış pınarı” əməliyyatının dinc məqsədlərinə çatması və əsgər oğullarımızın vəzifələrini müvəffəqiyyətlə yerinə yetirərək vətənimizə dönmələri üçün hər ayində təkrarladığımız sağlıq dualarımızı yeniləyirik. Rəbbimiz rəhbərlərimizə və komandirlərimizə hikmət, mərhəmət və sağlam düşüncə ruhu ilə ilham versin. Hər cür zülm, terror, ədalətsizlik, işgəncə və mühacirətə məruz qalan Suriya xalqları indi ədalətli barışa layiqdirlər. Uca Allaha yalvarırıq ki, ədalətə, barışa və yaxşı günlərə inamını itirmədən daha parlaq bir gələcəyə ümid edə bilsinlər”.


Nəsimi Şirvani sirlərini açan kitab » Kaspi.azAzərbaycanda özəl xəbərlər, araşdırmalar, təhlillər və müsahibələrin tək ünvanı\nNəsimi Şirvani sirlərini açan kitab\n27 Oktyabr 2019, 10:00 674\nAzərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitunun qrifi ilə "Elm” nəşriyyatında Hacı Firudin Qurbansoyun "İmadəddin Nəsimi” adlı monoqrafiyası işıq üzü gördüyü qısa müddət ərzində ən çox aranan, oxunan, sevilən biblioqrafik nadir kitaba çevrilib. Bu əsassız deyil, axı sözünün çəkisini bilən, islam sivilizasiyasını əhatələyən əsas elmlərə vaqif olduğunu bundan öncəki monoqrafiyaları ilə də sübut edən filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Hacı Firudin Qurbansoy yazılanları təzədən yazmayıb, dərin analitik araşdırmaların nəticəsi olan yeni faktlarla oxucusunu yaxşı mənada heyrətləndirib.\nKitabda araşdırılan bütün mətləblərdən çıxan nəticələr möhkəm elmi məntiqə dayaqlandığı üçün söz sərraflarını razı salır. Müəllif Nəsiminin həyatı barədə danışarkən, şairin Şirvandan olmasını elə tutarlı dəlillərlə sübut edir ki, ciddi mübahisə üçün yer qoymur. Təzkrələrdə zikr olunan Nəsiminin dünyaya gəldiyi məkanlar müxtəlifdir. Tədqiqatçı bu faktı onunla izah edir ki, Yaxın Şərq ölkələrində gizli ruhani iş aparan Nəsimi əsil-nəcabətini açıqlaya bilməzdi, aşkarlananda tutulub cəzalanacağı təqdirdə yaxın adamlarını güdaza verə bilməzdi. Ağıllı məntiqdir, deyilmi? Buna kim razı olardı ki? Nəsiminin Şirvani olmasını Firudin müəllim dil tarixini mükəmməl bilən alim kimi müxtəlif beytləri açıqlamaqla izah edə bilir. Bunlardan biri, indi ancaq dialektdə qalan "kokkuh” sözüdür. Şirvan ləhcəsində bayquş mənasını verən bu təqlidi söz Nəsiminin fars divanında işlənib:\nدر عشق تو ای مهرو عاشق چو منی کو کو\nتا در سر ویرانها چون ککوه زند کو کو\n(Dər eşğe-to, ey məhru, aşeğ çu məni ku? Ku?\nTa dər səre-viranha çun kokkuh zənəd "ku-ku”.)\nEy ayüzlü, sənin eşqində mənim kimi aşiq hanı? Hanı?\nViranələrin başında çünki, bayquş "ku-ku” vurar.\nTəəccüblü deyil ki, nə klassik, heç müasir fars şairlərinin də heç biri bu sözdən istifadə etməyib, necə etsin ki, söz axı Şirvan ləhcəsindədir.\nHacı Firudin Qurbansoyun Nəsimini türkmənləşdirmək istəyən alimlərə cavabı da məntiqli və inandırıcıdır!\nNəsiminin keçib-getdiyi məkanlar bəhsində alim, şairin beytlərindəki toponomik vahidlərlə yanaşı, həm də həmin məkanlara xarakterik detallara da xüsusi diqqət ayırıb. İslami ölkələrin heç birində mərmərdən heykəl ola bilnəzdi, şairin aşağıdakı beytini şərh edən alim yazır:”\nZahid aydur: "sevmə xubi, baxma anun yüzinə”,\nŞol həcər yürəkli ahən, yoqsa mərmərdənmidür?\nBeyt bizə iki işarəsilə maraqlı gəldi; "həcər yürəkli” - "ürəyi daş” söz birləşməsi 66TƏRHİM سُورَة التَّحرِيم surəsi, 6-cı ayədə keçən مَلَائِكَةٌ غِلَاظٌ "mələ'ikatun ğiləžun” ifadəsindəndir, daş ürəkli, rəhmsiz cəhənnəm mələklərini göstərir və zahid mərmər heykələ bənzədilir. İslam Şərqi ölkələrində belə heykəllər yoxdu, Nəsimi bu heykəlləri səyahətləri zamanı xristia. və bütpərəstlər arasında görə bilərdi.\nCanımı ənbərin saçın seyd edəli kəməndinə\nRumü Xətayi dutmuşam, Çinü Tatar içindəyəm.\nNəqşi-nigarını üzün məndə müsəvvər eylədi,\nMən bu nigari-nəqş ilə nəqşü nigar içindəyəm. [1, s.128]\n"Nigar” sözü məbədlərin divarlarına müqəddəslərin təsvirləri çəkilən freskalara deyilib, sonra məcazi mənada gözəl məfhumunu ifadə edib. Nəsiminin adını çəkdiyi coğrafiyada xristiyan və buddist məbədləri mövcuddu, belə canlı təsvirlərdən sonra çox yəqin ki, şair oralarda olubmuş.\nŞöhrət afətdir,usandım şöhrətindən aləmin,\nGərçi həm əladəvü əsfəldə məşhur olmuşam. [1, s.427]\nNəsiminin gəzdiyi geniş coğrafiyada rastlaşdığı çeşidli xalqların etnopsixologiyası ilə bağlı şeirlərində maraqlı işarələri var.\nMünəvvər əbhərin türki evin yəğmaladı əqlin,\nMoğul hər qanda varırsa düşər taracü yəğmayə. [1, s.34]\nGəldi bəydən muştucu bir gündə dört,\nBəy sizə yazdırdı bir köklük... yoğurt!\nOl dəxi, yarısı su, yarısı dürt,\nBəxşişə türkmanmı yeydir, yoxsa kürt?! [1, s.577]\nTanrı (tenqri) sözü islamın gəlişiylə Allah sözü ilə əvəzlənsə də, türk xalqlarının yaşadığı geniş coğrafiyada inersiya ilə qalmaqdaydı, indi də dilimizdən arxaizm kimi çıxmayıb. Nəsimi Şirvani bu sözdən istifadə edib.\nDivi-rəcimə, ey könül, etmə dəxi mütabiət,\nTanrı sözün eşit, derəm, sidq ilə qıl mülazimət. .[1, s.503]\nİslam terminologiyasında "div” sözü yoxdur, dilimizdə qalması zərdüştiliklə əlaqədardır, şeytan mənasını bildirir. Div üçün "rəcim” (daşqalaq olunmuş) deməklə, şair "şeytan ər-rəcim” ifadəsini yada salır.\nUzaq coğrafiyalar adlayan Nəsimi Şirvani şeirində müxtəlif dinlərlə bağlı işarələr var:\nQaşın mehrabına baş qoymayanlar,\nMəgər boynunda bağlıdır səlibi?!. .[1, s.93]\nQaşın kimi əyri mehraba üzünü tutub namaz qılmayanların yəqin ki, boynundan xaç asılıb. "Səlib” xaç deməkdir. "Çələb” , "səlib” – sözündən yaranıb, Tanrı mənasını verir.\nÇələb səni necə şirin dodaqlu yaratmış,\nKi, Səlsəbil utanır ləblərin zülalından...\nÇələb Nəsimiyə çün əskik eyləməz bir şal,\nNə ətləsindən umar kimsənin, nə şalindən. \nTürkcə "ovğan” olmuş xaç məfhumunu ifadə edən "çələb”, yaxud "çalab” kəlməsi sonradan Tanrı, Məbud, Mövla. Xuda, Rəbb, ağa kimi mənalarda xristianlıq vasitəsilə süryanicədən IX-X yüzillikdə Türküstan və Moğolustan türkcəsinə süryani xətti ilə birgə keçən bir sıra sözlərlə bərabər daxil olub. "Çələbi” sözü sonradan Allahpərəst, igid, həsas insan, kübar, şəhər tərbiyəsi almış oxuyub-yazmağı bacaran dərrakəli adam, şahzadə mənalarında işlənib.\nSurəti-хəttü хalinə sacidü abid olmayan,\nMillətimizdə oldurur müşrikimiz, yəhudumuz.\nŞairin beytdə işlətdiyi "millət” sözü XIX yüzillikdən formalaşmış indiki anlamında deyil, islam daxilindəki insan toplumu mənasındadır. Bu sözün antonimi isə "müşrik” və "yəhud”dur. Nəsiminin şeirində azərbaycanlı mənasında "azəri” sözü işlənir:\nƏcəba, bu Çin bütünün üzü nəqşi-Azərimi?\n"Nəqşi-Azəri” söz birləşməsi, həm İbrahim Peyğəmbərin atası Azərin düzəltdiyi büt, həm də azərbaycamlı gözəl mənasındadır. "Büt” sözünün çoxsaylı mənalarından biri də gözəldir. Görünür, bu beyti şair əcnəbilər arasında olarkən rastlaşdığı həmyerlisini görən anda sevinclə deyib.” Burada mən bilərəkdən sitatı çox göstərdim ki, alim necə həssas, tədqiq etdiyi obyektə hərtərəfli maraqla yanaşdığı aydın görünsün.\nNəsimi şeirinin qaynaqları bəhsi də dərin elmi məlumatlılığın, zərif lirik ruhlu alim müşahidəçiliyinin sayəsində ərsəyə gəlib. Burada orta yüzilliklərin çeşidli elm sahələri ilə şairin təması, dini və dünyəvi biliklərə nə səviyyədə yiyələnməsindən söz açılır. Klassik farsdilli şair və alimlərin əsərlərilə paralellərlə, şairin Qurani Kərim və ərəbdilli şeirdən nə dərəcədə bəhrələndiyi də konkret misallarla, inandırıcı dəlillərlə oxucuya təqdim olunur.\nHürufiliyin mənbəyi və təzahürü bəhsi şərqşünaslığımızda ilk dəfə belə genişliyilə araşdırılır. Firudin müəllim yazır: "Hərf elminin tarixi qədimdir. Qədim Yunanıstanda və Fələstində bu elm "Gematriya” adlanırdı və "atbaş”, "atbax” adlı iki sahəsi vardı. Müxtəlif sakral və magik məzmunlu mətnlər əbcəd və cifr elmlərində olduğu kimi istifadə edilirdi. İslam maarifində də bu elmin özünəməxsus yeri var.\nƏbu-Nəsr Mühəmməd ibn Tarxan ibn Uzlaq əl-Farabi (869-950) "Kitab əl-Hüruf” (Hərflərin kitabı) adlı əsər ərsəyə gətirmişdi. Kitab müxtəlif əlyazma nüsxələri əsasında 1969-cu ildə Beyrutda nəşr olunmuş, rus dilinə tərcüməsi Alma-Atada çıxmışdır. (Аль-Фараби. Книга букв. Перевод, примечание и вводная статья К.Х. Таджиковой. - Almatı, «Қazaқ universitetі», 2005) Ərəb əlifbasındakı 28 hərfə, bu əsərdə fəlsəfi və dini aspektdən baxılmışdır. 28 rəqəminin gizli rəmzi vahidi bildirir: 2+8=10=1+0=1 Vahid olan isə Allahdır. Başqa sözlə, 28 hərflə yazılan Qurani Kərim bir olan Allahın sözüdür. Həm də Yerin peyki olan Ay bir ay ərzinində 28 şəklə düşməsinə görə, Ay islamın rəmzi sayılır.\nƏllərimizdə Ayın 28 səhfəsi (göydə 28 fərqli görünüşü) və Ərəb əlifbasının 28 hərfi əks olunub. Əl barmaqlarının hər birində, baş barmaqdan savayı 3 buğum var. Baş barmaqda isə 2 buğum olduğunu nəzərə alsaq, hər əldə 14, iki əldə isə 28 buğumu hesablaya bilərik. Namaz vaxtı qunut tutarkən, əl barmaqlarındakı 28 bir yerdə olur. Qurani-Kərimin bütün hərflərini ehtiva etdiyi üçün, namazda əlləri birləşdirib qunut tuturlar. Sağ əldə birinci 14 hərfi ehtiva edən Əbcəf, Həvvəz, Hütti, Kələmən, sol əldə isə Səfəs, Qərəşət, Səxiz, Zəziğ sözlərinin hərfləri öz əksini tapıb.\nƏbu Əli Hüseyn ibn Əbdullah ibn əl-Həsən Əli ibn Sina ابو علی حسین بن عبدالله بن سینا (16.08.980 — 18.06.1037) "رسالۀ کنوز المعزمین” (əfsunlar xəzinələri risaləsi) adlı əsərində ərəb əlifbasındakı hərflərin 13 müxtəlif cür düzülmə dairəsinin (dəvairi-hüruf) sırasını göstərir:\n1. Əbtəs (ابتث)\n2. Əbcəd (ابجد)\n3. Əhtəm (اهطم)\n4. Əchəb (اجهب)\n5. Əyğəğ (ایقغ)\n6. Əcnəş (اجذش)\n8. Ənsəğ (انسغ)\n9. Əhsət (احست)\n10. Ədyəl (ادیل)\n11. Əchəz (اجهز)\n12. Əfsəc (افسج)\n13. Əhət (اعهط)\nBunlardan əvvəlinci 6 dairə "dəvairi-sittə” adlanır və daha məşhur və mühüm sayılır.\nƏhtəm اهطم dairəsi 28 hərfi özündə ehtiva edən 8 sözdən ibarətdir:\n1. Əhtəm ( اهطم)\n2. Fəşəz (فشذ)\n3. Buyən (بوین )\n4.Sətəz (صتض )\n5.Cəzkəs (جزکس )\n6.Ğəsəz (قثظ )\n7.Dəhlə (دحلع )\n8.Rəxəğ (رخغ ) ”\nHər bir dairənin, dairədəki sözlərin hərf və rəqəm açımı da verilir.\nSakral rituallar mövzusu, ümumiyyətlə irfanşünaslığımızda öyrənilməmişdi. İlk dəfə bu kitab bizi arif şairlərimizin əsərlərini düzgün anlamağımıza şərait yaradır.\nNəsimi yaradıcılığı və Nəsimi şeirinin ecazı bəhslərində ölməz şairimizin idrak və irfan dünyasındakı söz inciləri incələnir. Burada həm ilmi-əruz, həm ilmi-qafiyə, həm imi-bəgi, ilmi-məani, ilki-kəlam sahələrinin verdiyi imkanlar çərçivəsində mövzu araşdırılır.\nBəşəriyyəti öz sirli həyatı və yaradıcılığı ilə heyrətə salan Seyid Əli Seyid Məhəmməd oğlu İmad əd-Din Nəsimi Şirvani ilində ərsəyə gələn bu kitab, bizə şairimizi təhriflərdən arınmış şəkildə təqdim etdiyi üçün dünya şərqşünaslığına əsaslı töhfə kimi qiymətlidir.


Quba rayonunda 4 istiqamət üzrə avtomobil yolları salınır - VİDEOREPORTAJ / FOTOLAR\nQuba rayonunun Rustov-Xanəgah-Gürdəh, Rustov-Nöydün-Şuduq, Rustov-Məckəxacə, Rustov-Bağçalı-Yekdar avtomobil yollarının tikintisi ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamına uyğun olaraq “Azəravtoyol” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən işlər davam etdirilir.\n“Azərbaycan Respublikası regionlarının 2014-2018-ci illərdə sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramı” çərçivəsində Rustov kəndindən 4 istiqamətdə 27 kilometrlik yolların tikintisi aparılır.\n13 km olacaq Rustov-Xanəgah-Gürdəh avtomobil yolunun mövcud 6 km-lik hissəsi torpaq örtüklüdür. 7 kilometrlik hissəsində isə dağların və meşələrin arası ilə yeni yol salınır. 5,5 km-likRustov-Bağçalı-Yekdar avtomobil yolu da torpaq örtüklüdür.\nBütün işlər tərtib olunmuş qrafikə uyğun “Azəravtoyol” ASC rəhbərliyinin nəzarəti altında həyata keçirilir və qısa müddət ərzində yekunlaşdırılması üçün əraziyə lazımi sayda qüvvə cəlb olunub.\nQeyd edək ki, sözügedən avtomobil yollarının salınması ilə 12 yaşayış məntəqəsinin 6 mindən artıq əhalisinin Quba şəhərinə gediş-gəlişi xeyli asanlaşacaq. Bundan başqa yeni yolların tikintisi bölgənin turizm potensialının artmasına, kənd təsərrüfatının inkişafına və insanların həyat şəraitinin yaxşılaşmasına gətirib çıxaracaq.


70 il o tərəfə baxmaq belə olmazdı - Qars müqaviləsinin Gürcüstan və Türkiyə arasında bölüşdürdüyü kəndlərin faciəsi - JAMnews\nNatiya Tavdqiridze, Batumi\n13 oktyabr 2021-ci ildə Qars şəhərinin valiliyində Sovet İttifaqı və Türkiyə arasında yeni sərhədin müəyyən edilməsi haqda sənədin imzalanmasının 100 ili tamam olacaq.\nBu müqaviləyə əsasən, Türkiyə Sovet İttifaqına ən böyük Batumi şəhəri də daxil olmaqla Açarın bir hissəsini verir, əvəzində də Sovet İttifaqından Qars, Artvin və Ardağanı alır.\nBu, Gürcüstanın işğalından sonra, Qızıl ordunun hələ orada olduğu vaxt baş verib, – Gürcüstanın demokratik hökuməti sürgün olunub, ölkənin özündə isə işğalçı rejim bərqərar olurdu.\nQars müqaviləsi bağlanandan sonra Maçaxela dərəsi iki yerə bölündü – dərənin 6 yaşayış məntəqəsi (rayon mərkəzi Borçxa şəhəridir) olan yuxarı hissəsi Türkiyənin tərkibinə keçdi, dərənin aşağı hissəsi isə Gürcüstanın tərkibində qaldı.\nSovet dövründə bu yer sosialist və kapitalist dünyalarının kəsişdiyi nöqtəyə çevrildi və tam qanunauyğun olaraq sərt nəzarət altındaydı. Sərhədçilər və xüsusi buraxılışı olan yerli əhalidən başqa bura demək olar ki, heç kim gələ bilmirdi. Sərhəd ailələri ayırdı, qardaşları, bacıları, valideynləri, övladları, qohumları həmişəlik ayırdı.\nJurnalist Natiya Tavdqiridze Maçaxela dərəsinin gürcü və türk kəndlərində olub və çox sayda maraqlı hekayə eşidib. Məqalə 2017-ci ildə ilk dəfə dərc olunub, biz onu təkrar dərc edirik.\nKvemo (Aşağı) Maçaxela – Gürcüstan\nKvemo Maçaxela dərəsi. Foto JAMnews/Natiya Tavdqiridze\nKvemo Maçaxela dərəsi dəniz səviyyəsindən 600 metr yüksəklikdə yerləşir və Xelvaçauri rayonuna daxildir. Onun tərkibində ondan çox kənd, həmin kəndlərdə isə 722 ev təsərrüfatı var. Burada demək olar ki, bütün ailələr arıçılıq və heyvandarlıqla məşğul olmaqla birtəhər dolanırlar.\nDavid Kaxidze 78 yaş:\n“Bu evin hardasa 150 yaşı var. Burada dörd nəsil böyüyüb. Onu hələ mənim babam tikib. Tikinti materialı isə anamın cehizi olub. Divardakı şəkil mənim anamındır. Ailə qurana qədər o qonşu kənddə yaşayırdı. İmkanlı ailədən olub. Tikinti üçün lazım olanları qonşu kənddən göndəriblər”.\nMaçaxela dərəsində böyük eyvanlı ənənəvi ev. Foto JAMnews/Natiya Tavdqiridze\n“Rus-türk müharibəsi ailəmə böyük əzablar gətirib. Yüz il əvvəl Maçaxela dərəsi çox böyük idi. Jandarmlar və sərhədlər ünsiyyət üçün maneə yaratmırdı. Rusiya-Türkiyə müharibəsindən sonra isə sərhədi bağladılar. Müharibə bitəndən sonra Rusiya ordusu Açaristkalidə, türk ordusu isə Borçxada dayanmışdı. Onların arasındakı ərazi azad idi, onu sonrada böldülər. Bütün bunlar Qars müqaviləsindən sonra oldu.\nSərhəd çəkiləndə anamdan burada qalacağını və ya qohumlarının yanına qayıdacağını soruşdular. Neyləməliydi? O tərəfdə valideynləri, qardaşları, bacıları. Amma o beş uşağını qoyub necə gedə bilərdi? Sonra sərhədi tam bağladılar. Anam öz yaxın qohumların görmədən vəfat etdi.\nMaçaxelanın Türkiyə hissəsində gürcü ənənələri indiyə kimi unudulmayıb. Evləri də Gürcüstan tərəfdəki kimi tikirlər. Gürcüstan tərəfdə olduğu kimi də əhali balçılıq və heyvandarlıqla dolanır.\nQocaldıqca məni anamın doğma diyarı özünə çəkir. Evimin eyvanından oradakı dağlar görünür. Qohumlarımı gec-gec görürəm. Düzdür, ora getmək olar, amma gərək Sarpi gömrüyünü keçəsən, daha sonra da nəqliyyatı dəyişərək, bir neçə saat yol gedəsən. Əziyyətlidir, az pul da getmir. Amma sərhədimiz açıq olsaydı, buradan yarım saatlıq yol var”.\nBu dağların arxasında Maçaxela dərəsinin türk kəndləri yerləşir. Foto JAMnews/Natiya Tavdqiridze\nOnlar bizə daha tez-tez gəlirlər – qışda onların kəndləri Türkiyənin qalan hissəsindən təcrid olunur, ona görə də ağır xəstələri bizim xəstəxanalara gətirirlər. Onlara qısa yoldan istifadə hüququ veriblər, bizə isə yox. Bəlkə də Türkiyə hakimiyyəti bizimkindən yaxşıdır, ona görə”.\nFadimə Kirkitadze, 102 yaş:\n“Məni, məndən xəbər almadan tez ərə veriblər. O vaxtların qaydaları beləydi. Yoldaşımla böyük əziyyətlə də olsa ev tikdik, uşaqları böyütdük, ayağa qaldırdıq. İnstitutda oxumamışam, müharibə gedirdi, amma uşaqlarım və nəvələrimin hamısı ali təhsillidir. Bütün qohumlarım sərhəd bağlananda o tayda qaldı.\nƏvvəlcə həmkəndlilər bir nəfərlik dar cığırla bir-birinin qonaq gedirdi. Kəndlər bir-birinə o qədər yaxınıydı ki, ketsini (gil qab) köz üzərinə qoyub, qonaq gedib gələ bilirdilər, yemək isə hələ qızmağa imkan tapmırdı”.\nFadimə Kirkitadze kəndin ağbirçəyidir. O Maçaxelanın necə bölündüyünü hamıdan yaxşı xatırlayır. Foto JAMnews/Natiya Tavdqiridze\n“1936-cı ildə kəndə jandarmlar (çox güman ki, polis) gəldi və sərhədi tamamilə bağladılar. O tərəfə baxmağı belə qadağan etdilər. Ruslar da, türklər də buna ciddi nəzarət edirdi.\nBununla belə, bir-birindən xəbər tutmaq – kimdə şər, kimdə xeyir iş olduğunu bilmək üçün bir-birlərinə gizlicə məktub yazırdılar. Ən çox fəallığı da qadınlar göstərib. Əcdadların yaratdığı gizli yazı ilə yazırdılar. Bu, gürcü yazısının nadir növlərindəndir. Məktubu oxuyan kimi də yandırırdılar, bu səbəbdən bu günə heç nə qalmayıb.\nMənim Xertvisidə, Artvində çoxlu qohumlarım var. Məcburən ayrılanda çox göz yaşı tökdük. Yadımdadır, məktubların birində şer yazdım: “Uç, qara qaranquş, Samsuna tərəf uç, dərd çəkən qardaşımdan məktub gətir”.\nTarixçi, etnoloq Roin Malakmadze:\n“Ağsaqqallar deyir ki, 1980-ci illərə qədər o tərəfə edilən bir jest belə yolverilməz idi. Yetmiş il dəmir pərdə arxasında yaşamışıq – həm Türkiyə, həm də sovet tərəfindən. 1988-ci ildə Zemo (Yuxarı) Maçaxeladan bizə xəstə yaşlı qadın gətirdilər.\nO il çox qar yağmışdı və onlar onu Türkiyənin hansısa böyük şəhərində xəstəxanaya çatdıra bilmədilər, ona görə də bizim yoldan istifadə etdilər. Bu, bizim kəndin həyatında çox yaddaqalan hadisə oldu”.\nMacaxela Roin Malakmadzenin doğma diyarıdır. O, buranın tarixini öyrənir. Foto JAMnews/Natiya Tavdqiridze\n“Sonra biz tərəfdən ora 100 yaşlı qadın keçdi. O, Borçxada doğulmuş, ərə getmiş və 70 il qohumlarını görməmişdi. Beləcə yavaş-yavaş münasibətlər istiləşdi”.\nZemo (Yuxarı) Macaxela – Türkiyə\nZemo Macaxela qadınları çəmənlikdə istirahət edir. Foto JAMnews/Natiya Tavdqiridze\nSarpidəki nəzarət buraxılış məntəqəsində böyük növbə var. Onu keçəndən sonra Zemo Maçaxela kəndinə çatmaq üçün daha dörd saat vaxt lazımdır.\nKəndin ortasında məscid var. Girişdə üç dildə türk, ingilis və gürcü dilində yazı var. Yazılıb ki, məscidi yüz il əvvəl lazlardan (lazlar əsasən Türkiyədə yaşayan gürcü etnosudur) olan usta tikib.\nZemo Maçaxela gürcü tərəfini xatırladır – eyni evlər, eyni çəpərlər.\nZemo Maçaxela dəniz səviyyəsindən 400-1200 metr yüksəklikdə yerləşir və Artvin vilayətinin Borçxa rayonuna aiddir.\nTərkibində 6 kənd var. Burada əsasən gürcülər yaşayır. Qışı sərtdir, güclü qar yağanda kəndlər dünyada tədric olunmuş vəziyyətdə olur. Ona görə qışda bu yerlər demək olar ki, boşalır. Yerli əhali iş axtarışı ilə Türkiyənin müxtəlif şəhərlərinə dağılıb, amma yayda hamısı doğma diyarda toplaşırlar.\nSərt coğrafi vəziyyət müəyyən mənada Zemo Maçaxelanı Türkiyənin qalan hissəsindən tədric edib, bu səbəbdən də Türkiyənin gürcülər yaşayan başqa ərazilərinə nisbətən gürcü dili burada daha yaxşı saxlanılıb. Yerli əhali tək gürcü dilini deyil, həm də ənənələri, həyat tərzini, folkloru və s-ni də qoruyub saxlaya bilib. Gənclər, hətta uşaqlar da gürcü dilini bilir.\nMövlud Ozaidin bütün il boyu kəndi tərk etmədən yaşayan yeganə adamdır. Ağ bığlı və ağ saçlı, bəstəboy yaşlı kişi bizi öz evinə dəvət edir.\nHəyətdə çörək bişirmək üçün sobada alov qalayan xanımı: “Qonaqları salamlayıram”, – deyir.\nKars müqaviləsinin bacı-qardaşları, valideynləri və övladları 70 il ayrı saldığı gündən 100 il ötəcək. Onlar Gürcüstan-Türkiyə sərhədinin iki müxtəlif tərəfində qalmışdılar. Foto JAMnews/Natiya Tavdqiridze\nEvin girişində ev yiyələri ayaqqabılarımızı çıxarmağı xahiş edir. Ev sahibi bizi ənənəvi çaya qonaq edir\nMövlud Ozaidin (Tevtidze) 75 yaş:\n“Uşaqlarım İstanbulda yaşayır, mənsə əcdadlarımın qəbirlərini qoyub gedə bilmərəm. Anam Abaşidze soyundandır, Tsxemlana kəndindən. Sərhədi bağlayanda anam artıq atama nişanlıydı. Sərhədçilər anamı bura buraxmadı. Atam onu, öz nişanlısını qaçırmalı oldu.\nAilə qurandan sonra anam bir dəfə də olsun valideynlərini görməyib. 1987-ci ildə vəfat edib, o günə qədərdə hər gün doğmalarını göz yaşı ilə xatırlayardı. Bir ili çatmadı – 1988-ci ildə Sarpi ilə sərhədi açdılar. O günü görmədi getdi.\nDörd xalam Batumidə yaşayırdı. Onların övladlarını görməyə tez-tez gedirəm. Kvemo Maçaxeladakı qohumlarımı görmək üçün ilk dəfə 1996-cı ildə ora getmişəm. Çox yaxşı qarşıladılar. Bir ay onlarda qaldım”.\nGürcü mədəniyyəti və ənənələri bu günə qədər də Zemo Maçaxelada qalıb. Foto JAMnews/Natiya Tavdqiridze\nArzum budur ki, sərhəd tamamilə açılsın, mənim övladlarım və nəvələrim asanlıqla qohumlarını ziyarət edə bilsinlər, onlar da bizi. Sıx ünsiyyət olmazsa dilimizi itirə bilərik. Axı gürcü dilində ancaq evdə danışırıq. O da ancaq yaşlı nəsil danışır. Övladlarım gürcü dilini başa düşür, amma pis danışırlar, axı buradakı məktəblərdə gürcü dili dərsi yoxdur\nİbrahim Kaia (Vasadze) 24 yaş:\n“Məktəbə hər gün bu yolla gedirdim. Efrate məscidi olan yerdə uşaqlığımda yarı dağılmış kilsə varıydı. Orada uşaqlarla gizlənqaç oynamağımız yaxşı yadımdadır. Atam danışırdı ki, vaxtilə çox gözəl kilsə olub, onun babası və nənəsi burada gizlicə şam yandırırlarmış.\nDaha sonra kilsə daşlarından məscid tikildi və indi oraya cümə günləri müsəlmanlar toplaşır. Mən dostlarımla Batumidə nadir hallarda oluram. Böyüklər daha tez-tez gedir. Axı biz köklərimizin qorunmasına yaramadıq. Halbuki uşaqlıqdan köklərimi bilirəm, gürcü dilini başa düşürəm, amma danışmıram”.\nEtnoloq Tamila Lomtatidze:\n“Maçaxela dərəsində bu günə qədər arxaik gürcü ənənələri, həyat tərzi elementləri və bəzi bayramları qoruyub saxlayıblar. Burada öz tarixi vətənində belə qalmayan mərasimlər qorunub saxlanılıb – Xidirelezi, Axotoba, Marioba, Şuamtoba.\nBu, adi haldır – yad yerlərdə, xristian ənənələriylə yaşamağın qadağan edildiyi bir ortamda öz özügürlüyünü saxlamaq üçün bu xalqın özünü qoruma mexanizmi işə düşüb və onlar arxaik ənənələrini və qaydalarını yada saldı”.\nOtar Qoqolaşvili tarixçi:\n“1990-cı illərdə, Gürcüstan yenicə müstəqilliyini bərpa etdiyi zaman ölkə hakimiyyəti bir çox köhnə sazişləri ləğv etdi və bu sənədləri tarix arxivinə təhvil verdi, Qars müqaviləsinə isə dəymədilər – Türkiyə etiraz etdi.\n1992-ci il iyulun 30-da Gürcüstanın o vaxtki rəhbəri Eduard Şevarnadze və Türkiyənin baş naziri Süleyman Dəmirəl Qars sazişi əsasında yeni saziş hazırladılar və faktiki olaraq Qars müqaviləsini müddətsiz uzatdılar”.\nZaza Şaşikadze, tarixçi, Türkiyə tarixi üzrə mütəxəssis:\n“Qars sazişi 100 il müddətinə imzalanıb və bu sənədin müddəti dörd il sonra 2021-ci ildə başa çatır. Bununla bağlı olaraq siyasi spekulyasiyalar artıb, baxmayaraq ki, müddətin başa çatması saziş imzalanmamışdan əvvəlki vəziyyətə qayıtmaq demək deyil. Birincisi, beynəlxalq hüquq nöqteyi-nəzərindən bu sənədin heç bir gücü yoxdur, çünki 1921-ci ildə Qars sazişini imzalayan ölkələr bu gün mövcud deyil.\nİkincisi isə Gürcüstan və Türkiyə arasında 1992-ci il iyulun 30-a aid saziş mövcuddur, orada bildirilir ki, tərəflər Qars sazişində göstərilmiş sərhədləri tanıyır. Bax bu saziş Qars sazişinə nisbətən daha yüksək hüquqi səviyyədədir”.


14:46 14 Dekabr 2015\nTürkiyə bayrağı altında üzən gəminin iştirakı ilə Qara dənizdə insident yaşanıb.\nANS PRESS-in məlumatına görə, Rusiyanın “Çernomorneftqaz” şirkətinin yaydığı xəbərdə şirkətə məxsus buruq qurğularının Rusiya Federasiyasının sularında hərəkətinə mane olmağa çalışan gəmidən türk bayrağının asıldığı bildirilir.\nRusiyanın "Smetlivıy" sahil-mühafizə gəmisi tərəfindən atəşə tutulduğu iddia edilən Türkiyə balıqçı gəmisinin kapitanı baş verənləri təkzib edib.\nPrezident Vladimir Putin hadisəni terrorçuların əlbirləri ilə Rusiyaya arxadan vurulan zərbə adlandırıb. Hadisədən sonra iki ölkə arasında gərginlik artıb - Rusiya Türkiyəyə qarşı sanksiyalar tətbiq edib, "Türk axını" layihəsini dayandırıb.\nRusiya-Türkiyə gəmiləri bağlı Qara dənizdə növbəti insident yaşanıb


Tarix My Pet » Shy üçün göstərişlər Tanışlıq, Əfəl\nson yeniləmə: May. 24 2020 | 4 min oxumaq\nTarix hər kəs üçün stressli ola bilər, lakin xüsusilə də əgər, belə ki, siz həqiqətən bilmək almaq istiyorum və hələ utancaq və yöndəmsiz bir gözəl kişi ilə bir tarix davam edir. Bu tez-tez yayınmamalıdır ki, bir şey deyil. Hər kəs yalnız, lakin utancaq və mən ki, asan olmayacağını ifadə edə bilər yöndəmsiz bir şəxs kimi "qadın" igid və ya "insan up" almaq və ya lazımdır ki, nəzərdə tutur.\nBu adam tanımaq üçün edə kimi bir çox mənfi cəhətləri var, daha başqa bir şəxs bir tarixi və olardı daha kənarında olmuşdur siz real imkan olsaydı bəlkə etdik ki, bir bağlı həyata itkin. Əlbəttə bir şəxs həqiqətən sonra sevir əgər onlar səy edəcək, çünki bu bir üstünlük var və sonra onlar həqiqətən istəyirəm ki,. Bütün sonra, biz inanılmaz fast-öğreten dünyada yaşayırıq və tempi sadəcə bizim professional həyatında baş vermir. Bu da bizim şəxsi həyatına dik çalışır, lakin bir şəxs həqiqətən sevir əgər onlar sizə elçi getmək üçün edir nə qədər əhəmiyyətli deyil.\nDüşünürəm ki, biz bir tarix gəl necə yaxşılaşdırmaq üçün biz nə edə bilər nə haqqında bu parça danışmaq gedirəm amma heç illusions altında am, və mən ya hər hansı altında hər kəsdən qoymaq istəmirəm, Bu ehtiyacı yavaş proses çalışmışdır və əlbəttə ki, mükəmməl gecə olmayacaq.\nSiz Express üçün qazandı\nBu hər hansı bir kişi və ya qadın ki, oh-so-isti kişi ilə bir tarix davam üçün məqsədəuyğun olardı bir tip deyil! Bir utancaq Lakin daha vacibdir, əfəl. Bütün sonra, biz siz sözləri deyə bilmərəm nə insan arasında qoymaq üçün kömək edə bilər geyinmək necə sonra sözləri ilə olan ünsiyyət üçün mübarizə əgər biz bu eccentric və ya daha çox demure olub geyinmək nə ilə olan və ifadə. Məsələn, siz bir Lady Gaga fan var ki, bir şey demədən keçirmək bilər kifayət qədər eccentric şəkildə geyinmək və ya olduqca təbii və əyləncə ki, əgər. Həmişə özünüz baxın və necə onun mükəmməl qadın və ya kişi geyinmək düşünməyə yol geyinmək unutmayın. Bu tələyə düşmək çox asandır. Mən özüm var. Onlar sizin kimi hətta mən onlar onlara mənim kimi istəyirəm, çünki mənə geyinmək istəyirəm hiss necə geyimli, lakin ki, təhlükə fancied kişilərin şirkəti onlar üçün simpatiya deyil baxmayaraq Siz və mümkün uzunömürlülük üçün axtarır əgər xüsusilə məqsədəuyğun onlara bütün sonra, çünki geymək istəyirəm nə görmək imkan ki, ömürlük əlaqələr onlarla qalıcı olacaq stil növü.\nBu gəlir kimi hər məhkumluğu edin\nOlmuşdur utancaq və yöndəmsiz əsas hissəsi overthinking və siz yalnız vəziyyəti overthinking dayandırmaq lazımdır bir çox eşitmək. Sonra asan idi Amma əgər insanlar yalnız bunu. Overthinking bir adam daxil olur, bir şey deyil, lakin bu aradan qaldırmaq olar. Bu, sadəcə bütün bir dəfə zail kimi sadə deyil. Siz gəldiyi kimi yavaş-yavaş və tarix baxımından onu hər cümlə lazımdır. Əvvəlcədən çox tarixi düşünmək üçün cəhd edin. Konsertlər kimi digər şeylər ilə fikrinizi doldurun, oxu, TV göstərir, filmlər, iş. əsas şəxsiyyət kimi çox tarixi çıxır ki, baş verə bilər ki, hər şey vasitəsilə düşünmək üçün vaxt yoxdur, çünki yalnız bu günə off qədər fikrinizi saxlamaq və cavab lazımdır və nə olmalıdır necə soruşmaq.\nSiz on il isə bu Haqqında hiss edirəm necə düşünün\nSiz on il bir şey haqqında hiss necə düşünür bir vəziyyət əhəmiyyətini qiymətləndirən çox yaxşı bir yoldur. Keçir və əhəmiyyətli olub hesab və böyük siz onu edilməsi kimi olmaq. Bir səhv etmək nə demək, belə nə? Sizin xəyalları adam yəqin ki, görüşüb ki, bir on sizə böyük narahatlıq olacaq? Bir şəxs bir neçə səhvlər etməmək bilməz, onda siz, həqiqətən, onlara birlikdə olmaq istəyirəm? Onlar çox sinir olacaq və çox güman ki, onların baxan və onlar sizin etməmək ümid edir, belə ki, bir neçə səhvlərin özlərini etmək üçün gedir başqa. Siz daim yanlış şeyi sizə müəyyən kimsə ilə olmaq istəmirəm. Həyat nə cür bütün sonra olacaq?\nBu gecə baş verəcək deyil. Siz hətta orada oturmaq və çox az demək bir dating fəlakətlər ola bilər. Amma bütün tərəqqi haqqında. Siz və zamanla danışan sizin etimad artıracaq kimi bir çox sosial şeylər cəlb alın. Doğru adam artıq birlikdə gəlib əgər qulaq asmaq üçün olacaq və o divarları pozuldu və o həyat zaman rast gəlmək və necə bütün bu narahatlıq necə uzun edir zaman çünki kimsə tapmaq üçün şəkildə əlaqə edə bilməz digər asanlıqla əhəmiyyətli deyil yoxdur görünür. Mən səmimi uğurlar bütün arzu.