31 | Avqust | 2021 | WWW.YAZARLAR.AZ\nGünlük arxivlər: Avqust 31, 2021\nProfessor Asif Rüstəmli – FAKTA SƏDAQƏT RƏMZİ\nAvqust 31, 2021 www.yazarlar.az\tBir şərh yazın\nŞəkildəkilər Qulam Məmmədli və Asif Rüstəmli. Şəkil 30 avqust 1985-ci ildə Bakıda çəkilib.\nFAKTA SƏDAQƏT RƏMZİ\n(Qulam Məmmədli haqqında)\nGörüşlər də insan ömrünün salnaməsidir. Bəzən həyatda elə unudilmaz, bənzərsiz görüşlər olur ki, taleyə, yaddaşa həmişəlik həkk olunur, zaman keçdikcə xatırlanır, yada salınır… 36 il əvvəl – 30 avqust 1985-ci ildə Respublikanın əməkdar mədəniyyət işçisi, əməkdar jurnalıst, teatrşünas, publisist, milli səlnaməçiliyimizin banisi Qulam Məmmədli ilə olan bir görüş kimi…\n…1980-ci illərin əvvəlləri idi. Mirzə Fətəli Axundzadə adına Kitabxananın arxivinə tez-tez gəlir, XX əsrin əvvəllərinə aid qəzet və jurnalları vərəqləyir, bəzən qəliz ərəb və fars tərkibli sözləri oxumaqda çətinlik çəkəndə, ona müraciət etməyimi məsləhət bilirdilər. Bütün günü oxu zalında yorulmaq bilmədən araşdırmalar aparan, qeydlərini səbrlə, təmkinlə ümumi dəftərlərə səliqə ilə köçürən qalın eynəkli şəxs Qulam Məmmədli idi. O yaradıcılığın bəyaz zirvəsinə yüksələnə qədər dövrün məşəqqətlərindən, zamanın məhrumiyyətlərindən, həyatın kəşməkəşli, əzab-əziyyətlərlə dolu tufanlarından keçmişdir…\nQulam Məmmədli 1897-ci ilin mart ayında qədim və zəngin elm, mədəniyyət ənənələrinə malik Təbriz şəhərində qeyri-adi, qəribə şəraitdə dünyaya göz açmışdır. O, anası Məşədi Zəhranın xatirələrinə əsasən qeyd edir ki, atası Təbrizin Rasta küçəsində yaşayan Sitarə adlı bir qızla gizli evlənir. Bu xəbəri eşidən Məşədi Zəhra şəhərin Xiyaban məhəlləsindən Rasta küçəsinə qədər payi-piyada yol gedir. Gedib günüsünü tapır, dişinin dibindən çıxanı deyib qayıdır. Hamilə qadın yolun yarısında ağrı çəkir. Qulam müəllim anasının dediklərini belə xatırlayırdı: “-Elə onu bildim ki, özümü saldım dalana! – Nə yaxşı ki, qapı açıq imiş. Həyətə girdiyim yadıma gəlir. Deyəsən, yıxıldığımı da xatırlayıram. Bir vaxt gözümü açdım, gördüm yorğan-döşək içindəyəm, səni də bələyib uzadıblar yanıma” (Q.Məmmədli. “Ömür dəftərindən səhifələr”, Bakı, “Təhsil”, 2016, s.22).\nBu vüqarlı insan, şərafətli ana Məşədi Zəhra xanım ərinin xəyanətini ona bağışlamır… Cehizlərindən sabiq ərinin xeyirinə imtina edərək, körpə Qulaməlisini qucağına alıb atası evinə qayıdır. Altı aydan sonra isə qohumlarının dəvəti ilə o Təbrizdən Bakıya, buradan isə Aşqabada gedir. Məşədi Zəhra burada həmşərisi Məmməd adlı bir nəfərlə yenidən ailə qurur. Məmməd kişi kasıb olsa da, əsl ailə başçısına çevrilir, onu oğulluğa qəbul edir. Qulamın ata adı və soyadı Məmməd kişinin ismindən qaynaqlanır.\nQulam Məmməd oğlu Məmmədli Aşqabadda molla yanında dörd-beş il oxuduqdan, “Çərəkə”ni, “Quran”ı, “Gülüstan”ı, “Üsuli-cədid”i başa vurduqdan sonra bir müddət çəkməçi yanında şagird, tünükəçi, Nobelin neft zavodunda fəhlə, “Ruznameyi-Maverayi-Bəhri-Xəzər” qəzetdə, sonra isə müxtəlif mətbəələrdə mürəttib işləyir. Ailənin təsərrüfat işlərinə köməklik göstərir, fərdi qaydada savadını artırır, Sabiri, Səhhəti, Şaiqi, Mirzə Cəlili, Cavidi, Cəfər Cabbarlını mütaliə edir, “Molla Nəsrəddin”, “Məktəb”, “Babayi-Əmir”, “Tuti” jurnallarını mütəmadi oxuyur, bəzən bu mətbuat orqanlarına yazılar da göndərirdi.\nQ.Məmmədli ilk dəfə 1923-cü il iyun ayının əvvəllərində yazıçı, publisist Yaqub Nəsirli ilə Aşqabaddan həsrətini çəkdiyi, arzularında yaşatdığı Bakıya gəlir. Burada ilk getdikləri yer – “Yeni yol” qəzetinin redaksiyası, ilk görüşdükləri şəxs, baş redaktor Cəlil Məmmədquluzadə olur. Mirzə Cəlilin xeyirxahlığı sayəsində Qulam Məmmədli 8 iyun 1923-cü ildən “Kommunist” qəzetinin mürəttibi işinə qəbul edilir. Bir müddət sonra isə “Molla Nəsrəddin” jurnalına da mürəttiblik edir. Peşəsi ilə əlaqədar o burada Həbib Cəbiyev, Sultan Məcid Əfəndiyev, Cəlil Məmmədquluzadə, Məmməd Səid Ordubadi, Cəfər Cabbarlı, Seyid Hüseyn, Məmmədəli Sidqi, Nemət Bəsir, Əfrasiyab Bədəlbəyli və b. ilə yaxından tanış olur, dostluq edir.\nQulam Məmmədlinin Tarix İnstitutunda, Ədəbiyyat və İncəsənət arxivində çalışdığı dövr, ümumiyyətlə isə ömrünün son 25 ili fərdi təqaüdə qədərki müddət ilə müqayisədə elmi-tədqiqat işlərinin miqyası, sanbalı baxımından daha zəngin və əhəmiyyətli olmuşdur. Böyük mütəfəkkir Cəlil Məmmədquluzadənin 100 illik yubileyi münasibətilə onun 1966-cı ildə çap etdirdiyi “Molla Nəsrəddin” (564 səh.) salnaməsi ustad sənətkara qədirşünaslıq nümunəsi olmaqla yanaşı ədəbiyyat, mədəniyyət sahəsində Azərbaycan salnaməçilik məktəbinin bünövrəsini, təməl daşını təşkil edir. Minlərlə arxiv sənədlərinə, mətbuat səhifələrinə səpələnmiş faktları “iynənin ucu ilə” bir məcraya yönəltmək, bir süjet xəttində sıralamaq, səbrlə, təmkinlə bu sahədə yeni sistem yaratmaq həvəsi, eşqi, əzabı müqayisə edilməz dərəcədə müşkül, məşəqqətli və mühüm işdir. “Molla Nəsrəddin” salnaməsi 1866-cı ildən 1932-ci il yanvar ayının əvvəllərinədək Mirzə Cəlilin həyatı, fəaliyyəti və yaradıcılığı haqqında mötəbər sənədlərə, etibarlı məxəzlərə istinad edilməklə zəngin materiallar toplusu, misilsiz mənbəşünaslıq abidəsidir. Bu dəyərli ensiklopedik məxəz müəllifin sağlığında iki dəfə (1966, 1984) böyük tirajla çap olunmuş, üçüncü nəşri 2009-cu ildə əməkdar elm xadimi, akademik İsa Həbibbəylinin tərtibi, təkmilləşdirməsi, geniş, dolğun ön sözü, yüksək dəyərləndirməsi ilə nəfis şəkildə işıq üzü görmüşdür.\nQulam Məmmədli ucaltdığı salnamə sarayının bünövrəsi üzərinə yeni kərpiclər qoyur, 1967-ci ildə “Hüseyn Ərəblinski” (292 səh.) salnaməsini, bir il sonra isə “Cahangir Zeynalov” (172) kitabını araya-ərsəyə gətirərək nəşr etdirir. İncəsənətimizin, teatrımızın bu iki qüdrətli sənətkarının həyatı və yaradıcılığı barədə boşluqlar demək olar ki, Qulam Məmmədlinin titanik zəhməti sayəsində doldurulur. Onun milli teatr tariximizə ən nəhəng xidməti isə ikihissəli “Azərbaycan teatrının salnaməsi”dir. Tədqiqatın birinci hissəsi 1974-cü ildə (584 səh.), ikinci hissəsi isə 1983-cü ildə (300 səh.) işıq üzü gördü. Səksən illik (1850-1930) teatr tariximizin arxiv materialları və mətbuat səhifələri əsasında tarixi-xronoloji ardıcıllıqla izlənilməsi, yeni mənbələrin və məqamların üzə çıxarılması ədəbi ictimaiyyət üçün böyük elmi-mədəni hadisə idi. İkicildlik “Azərbaycan teatrının salnaməsi” tədqiq miqyasının genişliyi, faktların yeniliyi və zənginliyi baxımından da, çəkilən zəhmətin ağırlığını, çətinliyini, intəhasızlığını nümayiş etdirir. Uzun illər teatrşünaslar, mədəniyyətşünaslar üçün bu sahədə dərslik yoxluğunu əvəzləyən yeganə və mötəbər qaynaqdır.\nQulam Məmmədli milli salnaməçilik sahəsində elmi-tədqiqat marafonunu daha uğurla davam etdirir, ömrünün ahıl çağında fədakarlığı ilə ən gənc tədqiqatçıları belə təəccübləndirirdi. O, bir-birinin ardınca “Cavid ömrü boyu” (1982, 298 s.), “Üzeyir Hacıbəyov” (1983, 550 s.), “Abbas Mirzə Şərifzadə” (1985, 242 s.), “Nəriman Nərimanov” (1987, 358 s.) adlı irihəcmli salnamələri nəşr etdirir. Bir elmi-tədqiqat institutunun icra etməkdə çətinlik çəkəcəyi ağır işi təkbaşına, böyük həvəslə, məsuliyyətlə yerinə yetirir. Bir insan əzablarının, tədqiqatçı sevgisinin nəticəsində yaranan qalaq-qalaq cildlərin sanbalını, siqlətini nəzərdən keçirib düşündükcə dəyərləndirmə meyarlarının imkansızlığına, məhdudluğuna heyrətlənməyə bilmirsən. Məni isə ən çox heyrətləndirən Qulam Məmmədlinin həcmcə yığcam, vəzncə dağlar qədər ağır, sanballı “İmzalar” (1977, 120 s.) kitabıdır. Mən çəkinmədən bu əsəri Azərbaycan mətnşünaslığının “Morze əlifbası” adlandırardım. Dörd minə qədər gizli, örtülü imzanın kodunu, üst qatını mötəbər dəlil-sübutlarla açmaq, Çin səddini aşmaqdan asan deyil. “İmzalar” kitabı olmadan XX yüzilliyin əvvəlləri satirik mətbuat orqanlarımızın milli ədəbiyyatşünaslıq üçün hazırladığı “sürprizlər”i təsəvvür etmək belə çətindir. Əlbəttə, mətbuat səhifələrində gedən bütün örtülü adların öz əksini “İmzalar” kitabında tapdığını düşünmək də, sadəlöhlük olardı.\nYadımdadır, 1985-ci il avqust ayının 30-u idi. Qulam müəllimin evinə zəng vurub bəzi gizli imzalar barədə köməkliyə ehtiyac olduğunu bildirdim. Güman edirdim ki, görüşmək üçün o məni Mirzə Fətəli Axundzadə adına Kitabxanaya dəvət edəcək. Belə olmadı, Qulam müəllim mənzilinin ünvanını söyləyərək evdə gözlədiyini bildirdi. Sual dolu vərəqlərlə Qulam müəllimgilə yollandım. “Molla Nəsrəddin” jurnalında rast gəldiyim “Sancan”, “Zəhər” və b. gizli imzaların əsl müəllifi haqqında Q.Məmmədlinin kitabında məlumat yox idi. Geniş və ətraflı söhbətlərimiz oldu. O mənə çox dəyərli məsləhətlər verdi. Hətta, “İmzalar” kitabını avtoqrafla mənə bağışladı: “Bu kitabı, gələcək ədəbi fəaliyyəti məni ümidvar edən gənc ədəbiyyatşünas Asifə yadigar verirəm və ona bu nəcib və çətin işdə müvəffəqiyyət arzulayıram. Qulam. 30/VIII-85. Bakı.”\n“Azərbaycan” jurnalının 1987-ci il mart sayında çap olunan “Cəfər Cabbarlının ilk şeirləri” adlı məqaləmə Qulam Məmmədlinin rəy verdiyi, nəşrini məsləhət gördüyü haqqında redaksiya qeydləri də o vaxt məni çox sevindirdi.\nQulam Məmmədli milli salnaməçiliyin banisi, mətnşünaslıq, mənbəşünaslıq məktəbinin görkəmli nümayəndəsi idi. Onunla yalnız bir dəfə ünsiyyətdə olanlar vaxta qənaət, fakta sədaqət məziyyətini əxz edirdilər.\nAsif RüstəmliBARƏDƏFOTOHAQQINDAYAZARYAZARLAR JURNALI


Ölkə başçısı bacısını işdən qovdu – Yenicag.Az\nAna Səhifə Dünya Ölkə başçısı bacısını işdən qovdu\nYeni Çağ Media Qrupu – Oktyabr 09, 2015 - 13:15\nYo Çjon Kim 2013-cü ildə Koreya Əmək Partiyasının protokol xidmətinin başçısı vəzifəsini tutub. Bundan başqa, Şimali Koreya lideri onu özünün əsas siyasi məsləhətçisi təyin edib. Nəşr qeyd edir ki, Yo Çjon Kim qardaşının həm təhlükəsizliyi, həm də geyim və saç düzümünə cavabdeh olub.\nNarazılıq bacının bir sıra səhvlərə yol verməsindən sonra yaranıb. Tədbirlərdən birində mühafizə xidməti təhlükəsizlik dəhlizini vaxtında yaratmadığı üçün gənclər Kim Çen Ina lazım olduğundan daha çox yaxınlaşıblar. Bundan başqa, kolxozlardan birinə səfər zamanı lideri qarşılayan musiqiçilərdən birinin gitarası az qala Kim Çen Ina dəyib(virtualaz).


“Mən bu naziri qanunlara hörmət etməyə vadar edəcəm!...” | AzPolitika — onlayn siyasi-ictimai qəzet\n“Mən bu naziri qanunlara hörmət etməyə vadar edəcəm!...”\nDərc olunub: 15/02/2018 - 11:42\n20 mart 2018-ci ildə tanınmış ictimai-siyasi xadim, Respublika prokuroru və Ədliyyə naziri vəzifələrində işləmiş İlyas İsmayılovun 80 yaşı tamam olur. Onun haqqında qələmə aldığım bu yazı İlyas İsmayılov şəxsiyyətini olduğu kimi ictimaiyyətə tanıtmaq niyyətindən irəli gəlir.\nHansı vəzifədə və statusda olursa-olsun, onun həmişə həyat kredosuna çevirdiyi əsas dəyər ədalətlilikdir.\nİlyas İsmayılovun yüksək mənəvi keyfiyyətlərindən biri də təvazökar olmasıdır. Tale onunla səxavətli davranıb, çox şeylər bəxş edib – xarakter, yüksək əqli mühakimə qabiliyyəti, ciddilik, bir çoxlarının ən başlıca həyat amalına çevrilən yüksək vəzifələr… Bütün bunlara baxmayaraq, heç vaxt bu adamı əlində olan fürsətləriylə qürrələndiyini görən olmayıb. Əksinə, İlyas müəllim o qədər təvazökardır ki, bəzən onun haqqında yüz cür iftiralar atılır, yalanlar danışılır, amma o, bircə dəfə də olsun, tamamilə haqlı olduğu məqamlarda belə, özündən bəhs etmir, etdiyi xidmətləri, yaxşılıqları dilə gətirmir.\nMəsələn, İlyas müəllim haqqında ən çox irəli sürülən ittihamlardan biri “pambıq işi” ilə bağlıdır. Guya, o, 1980-cı illərin ortalarında “pripiskaya” qarşı mübarizə adı altında xeyli günahsız insanı cəzalandırmışdır. Halbuki, 1986-87-cı illərdə bir sıra sovet respublikalarını qarsıb-qovuran “pambıq repressiyaları”ndan Azərbaycanı qoruyan məhz İlyas İsmayılov olmuşdu.\nMən şəxsən şahidiyəm ki, SSRİ Baş Prokurorluğu respublikamızda da pambıq “pripiskalarını” yoxlamaq üçün 70, yaxud 90 müstəntiq (sayını tam xatırlamıram) ayırmış və bu barədə Azərbaycana məktub göndərmişdi. Həmin vaxt mən Cəlilabadda prokuror işləyirdim. Bizim də bir işçimiz - müstəntiq “pambıq işini” araşdıran istintaq qrupuna daxil edilmişdi. Müstəntiqi geri qaytarmaq üçün İlyas İsmayılovun yanına gəlmişdim. Qısa söhbətdən sonra o, seyfin qapısını açıb içərisindən SSRİ Baş Prokurorluğundan gələn həmin məktubu mənə uzatdı və oxumağımı istədi. Oxudum, məktubda “pambıq işini” yoxlamaq üçün Moskvadan gələcək müstəntiqlərin qarşılanması, yerlə təmin olunması xahiş edilirdi. Oxuyub qurtarandan sonra İlyas müəllim mənə ikinci məktubu uzatdı. Özünün SSRİ Baş Prokurorunun müavininə yazdığı cavab məktubu idi. Məktubda qeyd olunurdu ki, “Diqqətinizə görə sağ olun. Amma biz öz daxili imkanlarımız hesabına bu işlərin öhdəsindən gələcəyik”.\nİlyas müəllim daha sonra mənə niyə bu cür cavab məktubu yazdığının səbəbini də izah etdi. Bildirdi ki, Qdlyan, İvanov kimi başqa millətlərdən olan müstəntiqlərin Azərbaycana gəlməsini və “pambıq işi”ni araşdırmasını istəmir. Çünki ortada Özbəkistan təcrübəsi vardı və bu ölkədə minlərlə adam “pambıq işinin” qurbanı olmuşdu. Özbəkistanın birinci katibi, Nazirlər Sovetinin sədri və bu kimi yüksək vəzifə tutan çox sayda rəhbər kadrı, ziyalısı özünü bu repressiyadan xilas edə bilməmişdi. “Pambıq repressiyası” qurbanlarının başsız qalan ailələrini də bu hesaba əlavə etsək, həmin işdən yüz minlərlə özbək zərər görmüşdü.\nİlyas müəllimin fikrincə, biz bu təcrübədən dərs almalı, “pambıq işini” ədalətlə araşdırmalıydıq. Millətin taleyüklü məsələsini başqalarına etibar etmək olmazdı. Məhz buna görə də cəsarətlə deyə bilərəm ki, İlyas müəllimin obyektivliyi, uzaqgörənliyi, mərkəz qarşısında ötkəmliyi və ən əsası, vətənpərvərliyi o vaxt Azərbaycanın bir çox zəhmətkeşini, rəhbər işçisini, ziyalısını repressiyalardan xilas etdi.\nİlyas müəllim həm mənimlə söhbətində, həm də qısa müddətdən sonra keçirilən kollegiya iclasında çıxış edərək, bu işi özümüzün araşdırmağımızın vacibliyini “ağı qaradan ayıra bilmək” imkanlarımızla əsaslandırdı. Biz, “pripiska”ya bulaşdırılmış xalqı yox, bu işi təşkil edən əsas günahkarları cəzalandırmalıydıq. Necə ki, elə də oldu.\nİlyas müəllim prokurorluq orqanlarına o dövrün şərtləri baxımından ciddi inqilabi dəyişikliklər gətirdi. Onun zamanında prokurorların adətən ağır cəza istəməsi ənənəsinə son qoyuldu. Bunun üçün İlyas müəllim xüsusi kollegiya iclası keçirdi. İclasda iki rayonun prokurorunu ciddi tənqid edərək, adi bir hadisəyə görə insanları məsuliyyətə cəlb etmələrini qınadı. Həmin prokurorlardan biri ot tayasına od düşdüyü üçün kolxoz sədrinin barəsində cinayət işi başlayıb, həmin şəxsin məhkum olunmasına nail olmuşdu. İlyas müəllim bu cür yanaşma tərzinin yersiz olduğunu, bununla adi bir səhlənkarlığa görə təkcə kolxoz sədrinə deyil, həm də onun övladlarına zərbə vurulduğunu bildirdi. Çünki o dövrün kadr siyasəti ənənəsinə görə, valideyni, yaxın qohumu məhkum olmuş istənilən şəxsin karyerası bitir, onun rəhbər vəzifələrə təyin edilməsi, bəzən hətta kiçik dövlət işində çalışması belə mümkünsüz hala gəlirdi. Dəyəri, deyək ki, 30-40 manat olan bir ot tayası üçün təkcə kolxoz sədrinin deyil, həm də onun övladlarının gələcəyinin ləkələnməsi İlyas müəllimi ciddi narahat edirdi.\nİlyas müəllimin qəzəbinə səbəb olan digər məsələ bir başqa rayonda istintaq olunan cinayət işi ilə bağlı idi. Rayon məktəbində təsərrüfat müdiri işləyən bir xanıma prokuror CM-nin 86-çı maddəsinin 3-çü hissəsi ilə (kulli miqdarda mənimsəmə) çinayət işi başlamışdı. Həmin xanım isə yetim bir qız idi. Himayəsində 3 bacı-qardaşı vardı. İlyas müəllim kollegiya iclasında bu valideyinsiz qıza ağır cəza vermək təşəbbüsündə olan prokuroru çox sərt şəkildə tənbeh elədi, ciddi arxası olmasına baxmayaraq, üstündən heç bir il belə keçməmiş onu işdən çıxartdı.\nMən həmin kollegiya iclasında ötkəm, prinsipial, olduqca ciddi adam kimi tanınan İlyas müəllimin necə nəcib ürəyə sahib olduğunu anladım. Məhz onun bu nəcibliyi sayəsində Azərbaycanın prokurorluq orqanları bacardıqları qədər az cəza tələb etmək yolunu seçdi. Repressiv üsullara qədər varan ağır cəzalandırma ənənəsi tarixə qovuşdu.\nİlyas İsmayılovun müsbət keyfiyyətlərindən biri də nəcib qəlbini əsrlər boyu ölkəmizin ən böyük mərəzi sayılan yerliçilik və qohumbazlıq hisslərindən uzaq tutmasıdır. Onun Respublika Prokuroru işlədiyi dövrlərdə ən yaxın ətrafının regional mənsubiyyəti çoxşaxəli idi. Heç bir zaman öz qohumlarının, yaxınlarının haqqı olmadığı iş üçün kiməsə ağız açmazdı.\nYaxşı yadımdadır, Cəlilabadda yenicə prokuror təyin olunduğum vaxtlar “şpaler işi” vardı (Şpaler-üzüm sahələrində istifadə olunan beton dirəklər). Məndən əvvəl başlanılmış cinayət işi idi. 1982-1984-cü illərdə onlarla sürücü dövlət əmlakını mənimsəməyə görə CM-nin 86-cı, hətta 88-1 (külli və xüsusi ilə külli miqdarda mənimsəmə) maddəsi ilə məhkum edilmişdi. Mən işə başlayarkən 50-60 “qurbanlıq” öz növbəsini gözləyirdi. Müstəntiq Kərimağa Tağıyevə tapşırdım ki, bu qədər insanı narahat etməyə dəyməz, hesabında daha çox çatışmazlıq olan bir nəfəri məhkəməyə verib, digərlərinin haqqında cinayət işinin icraatına xitam versin. İş elə gətirdi ki, hesabında ən çox - 6500 manat çatışmazlığı olan sürücü tovuzlu çıxdı. Ona CM-nin 86-cı maddəsinin 3-cü hissəsi ilə ittiham elan olunmalı idi (6 ildən 15 ilədək azadlıqdan məhrum edilmə). Həmin şəxslə görüşüb dedim ki, sovxoz direktoru da kömək etmək şərti ilə ziyanı ödəyin, sənə, necə deyərlər, məcburi əmək tələb edə bilim. Adam mənim yanımdan narazı ayrıldı. Sonra eşitdim ki, ziyanı ödəyib. Məhkəmədə sürücünün cəzası 2 il məcburi əməyə cəlb edilməklə, şərti hesab edildi .\nMəhkəmədən sonra həmin adam yanıma gəldi. Bildirdi ki, həyat yoldaşı tərəfdən İlyas İsmayılovun yaxın qohumudur. Bu iş üçün İlyas müəllimin yanına gedərək, məndən şikayət edib. İlyas müəllim eynilə mən deyəni deyib. Adam xahiş edib ki, “bəlkə məni ona tapşırasınız”. İlyas müəllim isə buna ehtiyac olmadığını, mənim ədalətli mövqe tutacağıma, verdiyim sözə tapşırıqsız da əməl edəcəyimə inandığını bildirib.\nBəli, İlyas müəllim belə prokuror idi. O, yaxın qohumunu belə, öz işçisinə tapşırmamışdı…\nCəlilabadda yenicə işə başlamışdım. Məndən əvvəlki dövrdə Daxili İşlər Nazirliyinin istintaq-əməliyyat qrupu şərab zavodlarını yoxlamış, 800 min manatlıq mənimsə faktı ortaya çıxartmışdı. 8 nəfərin CM-nin 88-1 maddəsi ilə (10 ildən 15 ilədək azadlıqdan məhrum etmə) təqsirləndirilmələrinə dair cinayət işinin məhkəmə baxışında dövlət ittihamının müdafiəsi mənə tapşırılmışdı. Hakim isə Ali Məhkəmənin üzvü Məmməd Abdullayev idi.\nİş materialları ilə tanış olanda məlum oldu ki, ittihamdakı məbləğ real mənimsəmə faktından 600 min manat yüksəkdir. Zəng edib İlyas müəllimə dedim ki, istintaq orqanı ittihamı süni şəkildə şişirdib (Şişirtmə bundan ibarət idi ki, Rusiyaya göndərilən 50 tonliq vaqonlarda çatışmayan 20-30 litr çaxırın dəyərini də ittihama əlavə etmişdilər). İlyas müəllimin göstərişi ilə Respublika Prokurorunun 1-ci müavini Ələddin Sultanovun yanında 2 gün davam edən müzakirə aparıldı. Müzakirədə DİO-da istintaq və təhqiqata nəzarət şöbəsinin rəisi İsmət Qayıbov, şöbə prokuroru Vaqif Nəzərov, DİN-nin istintaq bölmə rəisi və Dima adlı müstəntiq iştirak edirdilər. Birinci gün müstəntiqlər, necə deyərlər, məni üstələdilər. İkinci gün müstəntiqlərin bütün dəlillərini Ali Məhkəmənin plenum qərarlarına istinad etməklə, alt-üst etdim. Bəzən mübahisəyə keçən müzakirənin gedişində iş o həddə çatdı ki, adını çəkmək istəmədiyim yüksək vəzifəli şəxslərdən biri hirslənərək dedi:\n- Sən prokuror kimi deyil, vəkil kimi danışırsan!\nHeç kimə sirr deyil ki, uzun illər ərzində prokurorların ittihamdan imtina etməsi, ittihamı azaltma ənənəsi olmayıb. Prokuror protestləri yalnız cəzanın yüngüllüyündən verilib. Moskvanın xüsusi nəzarətində olan CM-nin 88-1 maddəsi ilə təqsirləndirilən şəxslərə prokuror 12,13,15 il azadlıqdan məhrum edilmə cəzası təyin edilməsini xahiş edirdi (Prinsipial prokuror). Məhkəmələr “humanistlik edərək” bir il aşağı cəza verirdi. Vay o prokurorun halına ki, məhkəmə onun tələbindən yuxarı cəza verəydi (Mövqesiz prokuror).\nNəhayət, ittihamdan 600 min manat çıxılmasına razılaşdılar. Müttəhimlərin cəza məsələsində məni ən çox narahat edən, hələ ailə həyatı qurmamış, bütün ömrünü təsərrüfat işlərinə sərf etmiş, Üçtəpə kəndində briqadir işləyən bir qız uşağının taleyi idi. Respublika Prokurorunun müavinləri ilə söhbətdə bu qız uşağına CM-nin 40-cı maddəsini tətbiq edib, 5 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilmə cəzası tələb etmək tövsiyə olundu. Məhkəmədə bütün müttəhimlərə maddənin ən aşağı həddində - 10 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilmə cəzası verilməsini xahiş etdim (Bu həmin dövrün qaydalarından kənara çıxmaq idi. Dəymiş ziyanın çox olmasına və ödənməməsinə görə onların hər birinə 14-15 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilmə cəzası tələb edilməli idi).\nRiski gözüm önünə alaraq briqadir qızın cəzasının CM-nin 41-ci maddəsinə əsasən şərti hesab edilməsini xahiş etdim.\nİnanılması zor olsa da, bütün məhkəmə salonu, o cümlədən müttəhimlər belə, ayağa qalxıb mənim bu riskli qərarımı gurultulu şəkildə alqışladılar. Baxmayaraq ki, mən onlara əslində az cəza istəməmişdim. Lakin ədalətin “kəsdiyi barmaq” ağrımamış və mənim müttəhimlər arasındakı qadına hümanist yanaşmağım onları da sevindirmişdi.\nMəni bu cür riskli qərar verməyə, hətta yüksək vəzifəli şəxslərin tövsiyəsini qulaq ardına vurmağa sövq edən öz daxili aləmim və İlyas müəllimə olan dərin inamım idi. Bilirdim ki, bu böyük insan Azərbaycan qadınının həbsxanaya düşməsinə razı olmayacaq və atdığım bu addımı bacardığı qədər dəstəkləyəcək. Ona güvənib riskli addım atan prokuror təkcə mən deyildim, İlyas müəllimin ədalətli mövqeyi mənim kimi bütün həmkarlarıma eyni cəsarəti verirdi.\nBir çoxları onun ciddiliyindən və sərtliyindən də danışır. Amma bu ciddilik və sərtliyin altında böyük ədalət hissi dayanırdı. İlyas İsmayılov ağır cinayətlərə, vəhşiliklərə qarşı amansız, qəza nəticəsində törənən hadisələrə qarşı isə hümanist idi.\nMənim iştirak etdiyim ilk kollegiya iclasında İlyas müəllimin nitqi hələ də qulağımdan getməyib. “Toplardan sərçələrə atəş açmayın!” - səhv etmirəmsə, Qorbaçovun bu sözlərini İlyas müəllim öz çıxışında o qədər gözəl şərh etmişdi ki, həmin nitq hüquq tarixinə düşə biləcək səviyyədə idi. İlyas müəllimin bizə tələbi, təxminən, belə idi: “Kimliyindən asılı olmayaraq, dövlətə, xalqa, millətə qarşı qudurğanlıq edənlərin burnunu əzmək lazımdır! Yazıq insanlarla işiniz olmasın!”\nİlyas müəllimin bu gün də aktual olan bu tələbi hüququn aliliyi prinsipinin təməllərini təşkil edir. Qanunlar hər kəsə eyni gözlə baxmağı, vəzifəsindən asılı olmayaraq, hamının əməllərinə layiqli qiymət verməyi tələb edir. Cinayətin araşdırılması səthi olmamalı, icraçılardan çox, onları qanunsuzluğa sürükləyənlər cəzalanmalıdırlar.\nMəhz bu anlayışın nəticəsidir ki, İlyas İsmayılovun dövründə Azərbaycan hüquq sistemində cinayət işlərinə xitam verilməsinin sayı da artmışdı. Halbuki, o dövrlərə qədər, demək olar ki, bu hallar fövqəladə hadisə sayılırdı. Rusiyada cinayət işi xitamları 20%-i keçdiyi halda, bizdə buna yol verilmirdi. Kiçik məbləğlərə görə, insanlar məhkum edilirdilər. Azərbaycan hüquq-mühafizə və məhkəmə orqanlarının bu ənənəsi Stalin represiyasının davamını xatırladırdı. İlyas İsmayılovun islahatları sayəsində bu repressiv ənənənin də qarşısı alındı.\n1983-cü ildə Masallıda prokuror köməkçisi olarkən qarşılaşdığım bir hadisə bunun ən baruz nümunəsidir. Hadisənin qısa məzmunu belədir:\nRayon sakinlərindən biri Neft Daşlarında işləyirdi. O, həm də sovxozda manqa başçısı idi. Ayın 15 gününü Neft Daşlarında, digər 15 gününü isə sovxozda işləyirdi. Neft Daşlarında olduğu zaman onun işini əmisi oğlu görür və sənədləşdirməni birgə aparırdılar. Hüquq-mühafizə orqanları həmin manqa başçısının fəaliyyətini yoxlayıb, guya 450 manat mənimsəmə tapmışdı. Ona qarşı cinayət işi başlanması tələb olunurdu. Materialla tanış olub, cinayət işi başlamağı rədd etmək qərarına gəldim. Çünki hadisədə cinayət tərkibi yox idi. Uzaqbaşı, bu əməl mülki-hüquqi məsələ kimi həll olunmalıydı.\nMənim imtinamı görüb prokurorun özü CM-nin 86 maddəsinin 2-ci hissəsi ilə cinayət işi başladı. Savadlı bir hakimimiz vardı, o, işi əlavə istintaqa qaytardı. Prokuror işi yenidən məhkəməyə verib hökm çıxartdırdı. İlyas müəllim o zaman Respublika Prokurorunun müavini idi. Bu işdən xəbər tutan kimi həmin hökmdən Ali Məhkəməyə protest verərək işin əlavə istintaqa qaytarılmasına nail oldu. Nəhayət, prokuror həmin şəxsi 80 manat mənimsəmə ilə məhkəməyə verdi. İlyas müəllim Respublika Prokuroru vəzifəsinə təyin olunanda ilk qərarlarından biri həmin prokuroru işdən çıxartmaq oldu. Baxmayaraq ki, prokurorun güclü arxası vardı, amma İlyas müəllimin sərtliyi öz sözünü demişdi.\nYaxud başqa bir fakt: 1989-cu ilin payız ayları idi. Bir nəfər avtoqəza törətmişdi. Qəza nəticəsində atası ölmüş, öz oğlu və qardaşı oğlu ağır xəsarət almışdı. Həmin şəxs Xabarovsk şəhərində hərbi qulluqçu olmuş, bir il əvvəl qardaşı vəfat etdiyinə görə atasının təkidi ilə hərbi qulluqdan tərxis olunmuş və Cəlilabada qayıtmışdı.\nMən İlyas müəllimə telefon açdım. İşi məruzə etdikdən sonra zərərçəkmiş özü olduğuna görə (qanunda bu nəzərdə tutulmamışdır), cinayət işini xitam etmək istədiyimi bildirdim. İlyas müəllim dərhal razılaşdı. Bir saat keçməmiş mənə zəng etdi:\n- Ələmdar, mövqeyin düzgündür, amma bir ildən sonra mən harada olacam, sən harada olacaqsan, bilmirik. Başqaları gəlib onu incidərlər. Ən yaxşısı budur ki, işi məhkəməyə göndər, dövlət ittihamını özün müdafiə et və şərti cəza istə. Məhkəmə ilə əlaqədar çətinlik yaranarsa, mənə bildir.\nDediyi kimi də etdim. Həmin şəxsin cəzası məhkəmədə şərti hesab edildi. Bu da həmin dövrdə görünməmiş hadisə idi.\nÜmumiyyətlə, İlyas müəllim bir neçə ağır cinayətləri çıxmaq şərti ilə bütün hallarda güzəşt etməyi bacaran prokuror idi. İlyas müəllim kövrək qəlbli və canı yanan insan idi.\nXidməti işimlə əlaqədar Respublika Prokurorluğuna getmişdim. İkinci mərtəbədə qara paltarlı bir qadın diqqətimi cəlb etdi. Diqqətlə baxdıqda tanıdım - Səmayə xanım idi. Səmayə xanım bizdən bir il sonra hüquq fakültəsini bitirmişdi. Qrup yoldaşı, ləyaqətli prokurorluq işçisi olan Yusif Muxtarovla ailə həyatı qurmuşdu. Üç uşaqları var idi. Yusif Muxtarov bir neçə ay əvvəl xidməti vəzifəsini icra edərkən avtomobil qəzası nəticəsində həlak olmuşdu. Səmayə xanım prokurorluqda işləmək üçün müraciət etdiyini, lakin vakant yer yoxdur deyə imtina edilməsi barədə kadrlar idarəsi rəisinin imzası ilə olan məktubu mənə göstərdi. “İlyas müəllimə müraciət etmisənmi?” - deyə, soruşduqda, “ona müraciət etməmişəm” cavabını verdi.\nMən riski boynuma alaraq Səmayə xanımı üçüncü mərtəbəyə, İlyas müəllimin qəbul otağına qaldırdım. “Burda gözlə, İlyas müəllim çıxarkən səni görəcək və kimliyinlə maraqlanacaq” – dedim. Mən Səmayə xanımı orada qoyub, tez uzaqlaşdım. 15 gün sonra eşitdim ki, İlyas müəllim qapıdan çıxarkən Səmayə xanımı görmüş, kimliyi ilə maraqlanmış, onunla söhbət etmiş və bir neçə gün sonra Sumqayıt şəhərinə, prokuror köməkçisi vəzifəsinə təyin etmişdi. Sonradan eşitdim ki, İlyas müəllim Səmayə xanımın ev almasına da köməklik göstərib.\nQrup yoldaşım Əlizaman Dövlətov universiteti əla qiymətlərlə qurtarmışdı. Rayonların birində müstəntiq işləyərkən, bir cinayət işinin istintaqı ilə əlaqədar ona şiddətli töhmət elan olunmuş və 6 ay sınaq müddəti təyin edilmiş, lakin 6 aydan sonra attestasiyadan keçməmişdi. Prokurorluq orqanlarından xaric olunmaq təhlükəsi var idi. Məsələ Respublika Prokurorunun yanında müzakirə olunmalı idi. Mənə telefon açdı. Vəziyyəti bildirdi. Mən ona məsləhət bildim ki, mübahisə etməsin. Təhsil illərindəki durumunu İlyas müəllimə çatdırsın (Əlizaman atasız böyümüşdü. Tələbəlik illərində pensiyaçı anası ona cüzi miqdarda pul göndərirdi. Yalnız təqaüdlə dolanırdı). Bir neçə saatdan sonra Əlizaman Dövlətov mənə zəng vuraraq İlyas müəllimin onu orqanda saxladığını bildirdi. İlyas müəllim işçilərini kənar müdaxilərdən qoruyan rəhbər idi.\nGənc yaşlarından rayon prokuroru vəzifəsində işləyən İlham Abbasov, səhv etmirəmsə, xidməti işi ilə əlaqədar töhmət almışdı. Töhməti götürülməmiş işlədiyi rayon Partiya Komitəsinin büro qərarı ilə şəxsi uçot vərəqəsinə yazılmaqla, ona şiddətli töhmət elan olunmuş və vəzifədə qalıb-qalmaması məsələsini müzakirə etmək üçün Respublika Prokurorluğu qarşısında vəsadət qaldırılmışdı. Hamı düşünürdü ki, İlhamı vəzifəsindən çıxaracaqlar. Hətta Mərkəzi Komitənən 1-ci katibi Ə.Vəzirovun da tələbinə baxmayaraq, İlyas müəllim onu qorudu. Bir müddət sonra iş yerini dəyişdi. Belə misallardan çox gətirmək olar.\nİlyas müəllim həm də qayğıkeş rəhbər idi\n1986-cı ilin noyabr ayında Respublika Prokurorluğunun Təşkilat-nəzarət şöbəsinin rəisi İdris Əsgərov telefonla mənə bildirdi ki, həftənin 6-cı günü seminar müşavirə keçiriləcək. Sənin də çıxışın nəzərdə tutulub. Seminara 2 gün qalmış xəstələndim. Həftənin 5-ci günü İdris müəllimə zəng edərək bildirdim ki, xəstə olduğum üçün seminarda iştirak edə bilməyəcəm.\nBazar günü idi. Saat 11:00 radələrində evdə yataqda olarkən şəhərlərarası telefonla mənə bildirdilər ki, sizinlə Respublika Prokuroru danışacaq. Düzü həyacanlandım, fikirləşdim ki, seminar-müşavirədə iştirak etmədiyimə görə İlyas müəllim mənə irad tutacaq. Lakin gözlədiyimin əksinə olaraq, İlyas müəllim səhhətimlə maraqlandı. Mən təşəkkürümü bildirdim. İlyas müəllim dedi ki, “10 günlük icazə verirəm. Gəl Bakıda müayinə olun. Lazım olsa, Səhiyyə nazirindən xahiş edərəm”. Mən çox mütəəssir oldum və dedim ki, “İlyas müəllim, söz verirəm ki, bir daha xəstələnməyəcəyəm”.\nBəziləri deyirlər ki, İlyas müəllim kinli adamdır. Bəli, kinli və qəddar adam idi! Ölüm, zorlama, narkobiznes işlərini batıranlara, mafiozlara və onlara satılan prokurorluq işçilərinə, öz mənafeyini dövlət və xalq mənafeyindən üstün tutanlara qarşı kinli və qəddar, dönməz, çəkinməz və qətiyyətli prokuror, rəhbər idi. Amma şəxsi hisslərinin heç vaxt əsiri olmayıb.\nİlk tanışlığımızı xatırlatmaq istərdim. 1980-ci ildə Masallıda prokurorun böyük köməkçisi vəzifəsində işləyirdim. Prokuror məzuniyyətdə olduğu üçün onu əvəz edirdim və otağında əyləşirdim. Bir gün şəhər telefonu ilə zəng olundu:\n- Salam, mən kimlə danışıram?\nHəmin şəxs təkrarən soruşdu:\n- Familiyanız nədir?\nBu sual-cavab bir neçə dəfə təkrar olunduqdan sonra, nəhayət, zəng edən şəxs dedi:\n– Danışan Respublika Prokurorunun müavini İlyas İsmayılovdur!\n- Məmmədov, görünür vətəndaşlarla da belə rəftar edirsiniz ki, Masallıdan 25-30 nəfər şəxs Mərkəzi Komitənin qarşısında toplaşıb.\nSonra zəng etdiyi mövzunu deyib, dəstəyi asdı.\nHəmin vaxt rayon prokurorluğunda müstəntiqin birinin iş yeri dəyişdirilmiş, digər müstəntiq istintaq qrupuna cəlb olunmuşdu. Prokurorluqda mən və prokuror köməkçisi Zəhra xanım Abdullayeva fəaliyyət göstərirdi. Raykomun büro iclasına gedə bilməmişdim. Birinci katib məni çağıraraq, büro iclasına gəlməməyimin səbəbini soruşduqda bildirdim ki, “İcraatımda çoxlu cinayət işləri var, prokuror vəzifəsini icra edirəm. Bir köməkçi var, o da məzuniyyətə gedir”. Birinci katib dəstəyi götürüb, Respublika Prokuroru Abbas Zamanova zəng etdi. Vəziyyəti bildirdikdən sonra dedi ki, “Mən əvvəllər də Sizə demişdim ki, Zəhra Abdullayevanın bu rayonda işləməsi düzgün deyil. Zorla məzuniyyətə getmək istəyir” (Sonradan öyrəndim ki, Birinci katibin Z.Abdullayevanın yerinə öz namizədi var imiş).\nMən çox pərt olmuşdum, iş otağıma təzəcə qayıtmışdım ki, İlyas müəllim zəng etdi və Zəhra Abdullayevanı telefona çağırtdırdı (Zəhra Abdullayeva İlyas müəllimin yerlisi idi. Uzun müddət Tovuz rayon prokurorluğunda dəftərxana müdiri işləmişdi). İlyas müəllim Zəhra xanımı telefonla məzəmmət edirdi. Zəhra xanım isə “Məzuniyyət əmrim gəlsə də, mən getmək barədə təkid etməmişəm” - deyirdi. Mən vicdan əzabı çəkirdim. Bir bəhanə ilə Respublika Prokurorluğuna getdim. İlyas müəllimlə görüşdüm. Məni soyuq və rəsmi qarşıladı. Katiblə olan söhbətimi olduğu kimi İlyas müəllimə çatdırdım və söhbətin axırında bildirdim ki, “İş yoldaşımı satmaram və əgər bir qəbahəti varsa, birinci katibə yox, prokurorluğun rəhbərliyinə deyərdim”. İlyas müəllim gülümsədi. Ayağa durub əl uzatdı. “Olur belə işlər”- dedi.\nSonradan o, Respublika Prokuroru təyin olunandan bir ay sonra, ilk əmri ilə məni və Sərdar Əliyevi rayon prokuroru vəzifəsinə təyin etdi.\nİlyas müəllimlə ikinci görüşüm də yadda qalan oldu. 1981-ci ildə Masallı rayon prokurorunun böyük köməkçisi vəzifəsində işləyərkən, icraatımdakı CM-nin 88-1 maddəsi ilə istintaq olunan cinayət işini respublika prokurorluğu rəhbərliyinə məruzə etməli idim.\nİstintaqa prokuror nəzarətini həyata keçirən Respublika Prokurorunun müavini Zakir Zeynalov məzuniyyətdə olduğundan, onun səlahiyyətləri İlyas müəllimə tapşırılmışdı. Düzü bir qədər yüngüllük hiss etdim. Zakir müəllim prokurorluqda müstəntiq, şöbə prokuroru, rayon prokuroru, şöbə rəisi, bir sözlə, prokurorluğun bütün sahələrində işləmiş adam idi. İlyas müəllimin isə praktiki iş təcrübəsi yox idi. İnstitutu qurtardıqdan sonra elmi işlə məşğul olmuş, iki il Respublika Prokurorunun köməkçisi vəzifəsində işləmiş, Mərkəzi Komitə aparatında təlimatçı və hazırda da Respublika Prokurorunun müavini vəzifəsində işləyirdi. İlyas müəllimin qəbuluna gəlib, iki cildlik cinayət işini məruzə etdim. İlyas müəllim məruzəni diqqətlə dinlədi. Məruzə qurtardıqdan sonra həmin vaxta qədər eşitmədiyim sual-cavab başladı: Mənimsəmənin kanalını müəyyən etmək üçün nə kimi işlər görmüsünüz? Qulluq mövqeyindən sui-istifadə etmək yolu ilə mənimsəməni, tamah məqsədilə edilmiş vəzifədən sui-istifadəni ayırmısınızmı? Mənimsəmədə iştirak edən şəxslər hansı mərhələdə əlbir olublar? Məhkəmə mühasibatlıq və məhkəmə-əmtəəşünaslıq ekspertizalarını nə üçün təyin etməmisiz? (Mən mütəxəssis rəyləri ilə kifayətlənmişdim).\nBir sözlə, “praktiki işdə bir gün də işləməyən” bu adam 6 il yoxlama və istintaq təcrübəsi olan, öz üzərində daim işləyən, yeniliyə can atan və bir az da özündən razı olan praktiki işçini şahmat dili ilə desək, mat etdi.\nMən İlyas müəllimin bütün göstərişlərinə əməl etdim. Mağaza müdiri CM-nin 86-cı maddəsinin 3-cü hissəsi, iki satıcı 86-cı maddənin 2-ci hissəsi ilə, cəmi 6 nəfəri müqəssir qismində cəlb edib məhkəməyə verdim. Özüm sonralar 20 ildən artıq bu və ya başqa formada istintaqa nəzarəti həyata keçirərkən İlyas müəllimin üsullarından istifadə edirdim. Tabeliyimdə olan işçilərə “plenum qərarlarının” dili ilə danışmağı məsləhət bilirdim. Ümumiyyətlə, İlyas müəllim praktiki işdə də elmi yanaşmanın tərəfdarı idi. Xatirimdədir, bir cinayət işinin istintaqı ilə əlaqədar Masallı rayon prokuroru Əzizağa Həsənovla birlikdə məni qəbul etmişdi. İlyas müəllim söhbətə Əzizağaya yüngülvari iradla başladı:\n- O qadına həm ağır cəza vermisiniz, həm də əməlini düzgün tövsif etməmisiniz. Əməlin düzgün tövsif edilməməsi və cəzanın ağırlığından protest vermişəm.\nHər ikimiz təəccüblə İlyas müəllimə baxdıq.\nHəmin cinayət işinin qısa məzmunu:\nMasallının kəndlərindən birində yaşayan Nənəxanım adlı qadın dələduzluqla məşğul olub, cindarlıq edərək, müxtəlif üsullarla camaatı aldadaraq külli miqdarda pul əldə etmişdi. Qadın haqqında CM-nin 147-ci maddəsinin 3-cü hissəsi ilə (Dələduzluq) cinayət işi başlanılmış, ona həmin maddə ilə ittiham elan olunmaqla iş məhkəməyə göndərilmişdi. İşin məhkəmə araşdırmasında dövlət ittihamını Əzizağa Həsənov özü müdafiə etmişdi. Məhkəmənin gedişi televiziyanın “İnsan və qanun” verilişi ilə bütün respublikaya yayınlanmış, hətta tamaşaçıların xahişi ilə təkrar göstərilmişdi. Nənəxanım 8 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilmə cəzasına məhkum edilmişdi. İlyas müəllim bildirdi ki, keyfiyyətli iş aparmısınız. Məhkəmədəki çıxışın da yaxşı idi, lakin qadının əməli CM-nin 147-ci maddəsi ilə deyil, 142-1 maddəsi ilə (dini xurafatdan tamah məqsədi ilə istifadə etmə) tövsif edilməlidir. Xüsusi norma həmişə ümumi normanı üstələyir. Ona görə də protest vermişəm. Bir neçə aydan sonra Ali Məhkəmə protestə baxaraq təmin etdi və qadın azadlığa çıxdı.\nHəmin dövrdə Quba və Abşeron rayonlarında CM-nin 86-cı maddəsinin 1-ci hissəsi ilə təqsirləndirilən şəxslərə məhkəmə ağır cəza vermişdi. İlyas müəllimin təşəbbüsü ilə Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinə verilən protestlər təmin edilməmişdi. İlyas müəllimin öz imzası ilə SSRİ Ali Məhkəməsinin plenumuna protestlər verilmiş və hər iki təqsirləndirilən şəxs azadlığa qovuşmuşdu. İlyas müəllim bütün ciddiyyəti ilə bərabər qanunlara və qaydalara əməl etmək nümunəsi göstərirdi. Bir misal çəkəcəm. Hər il yanımda stajyor olurdu. Stajyorluq müddəti qurtardıqdan sonra prokuror xasiyyətnamə yazır və hansı işə yararlı olduğunu göstərirdi. Mən stajyorları bütün sahələrdə çalışdırır və xasiyyətnamə yazarkən prokuror köməkçisi vəzifəsinə tövsiyə edirdim. (Mircavan Kazımov, Fəxrəddin Qəhrəmanov, Şakir və s.) 1989-cu ildə Əhməd Abdullayevin stajyorluq müddəti başa çatdı. Onu da prokuror köməkçisi vəzifəsinə tövsiyə etdim. Kadrlar idarəsinin prokuroru telefonla zəng edərək bildirdi ki, Əhməd Abdullayevi müstəntiq vəsifəsinə təyin etmək istəyirik. Mən etirazımı bildirdim. Səhərisi günü bu məsələ ilə əlaqədar kadrlar idarəsinin rəisi zəng etdi. Mən yenə etirazımı bildirdim. Axşamüstü Respublika Prokurorunun müavini Mirağa Cəfərquliyev mənə telefon açdı və dedi ki, biz İlyas müəllimlə qərara gəlmişik ki, Əhməd Abdullayevi müstəntiq vəzifəsinə təyin edək. Sən nə üçün etiraz edirsən?\n- Mirağa müəllim, mən onu prokuror köməkçisi kimi yetişdirmişəm. Onun müstəntiq təyin olunmasını məsləhət bilmirəm.\nMirağa müəllim bir az əsəbi formada cavab verdi:\n- Hamımız ağızdolusu Qarabağ-Qarabağ deyirik. Biz Əhməd Abdullayevi Şuşa rayon prokurorluğuna müstəntiq təyin etmək istəyirik…\nYalnız bundan sonra razılığımı bildirdim və Əhməd Abdullayev həmin gün Şuşa rayon prokurorluğunun müstəntiqi vəzifəsinə təyin edildi. Bu misalı ona görə çəkirəm ki, təyinat məsələsi Respublika Prokurorunun müstəsna səlahiyyətinə aid olsa da, İlyas müəllim qəbul edilmiş qaydalardan kənara çıxmırdı.\nİlyas müəllim təkcə Respublika Prokuroru deyil, həm də geniş miqyasda dövlət xadimi idi. Bir misal gətirəcəm. Prokurorluğun binasını təmir etmək üçün vəsait ayrılması barədə ona müraciət etdim. Mənə dedi ki, “Cəlilabad Prokurorluğunun binası pis deyil. Sizin rayonda onsuz da çoxlu tikinti işləri aparılır. Mən Prokurorluğa ayrılan vəsaiti tikintisi az olan rayonlara yönəldirəm».\nÜmumiyyətlə, İlyas müəllim Respublikada baş verən hadisələrə, ictimai-siyasi vəziyyətə dərindən nüfuz edirdi.\n6 dekabr 1989-cu ildə Cəlilabad rayon partiya komitəsinin 1-ci katibi Ələsgər Qocamanov və milis rəisi Mətləb Rzayev mitinqçilərin tələbi ilə istefa verdilər. 13 sentyabr 1989-cu ildən 3 ay ərzində davam edən aramsız mitinq və qarşıdurmalardan təngə gəlib, mən də istefa verdim və İmişliyə evimizə gəldim. Axşam saat 10 radələrində məni telefona çağırdılar. Respublika Prokuroru İlyas İsmayılov idi. Ona məlumat vermədən qərar qəbul edib, postumu tərk etməyə görə məzəmmət edəcəyini düşündüyüm halda, İlyas müəllim qayğılı səslə baş vermiş hadisəni soruşdu. Mən hadisəni müfəssəl danışıb, öz missiyamı başa vurduğumu və artıq işləmək istəmədiyimi bildirdim. İlyas müəllim dedi:\n- Cəlilabaddan MK-ya xeyli adam gəlib sənin qayıtmağını istəyirlər. Sabah günorta mənim yanımda olarsan.\nSəhərisi günü saat 16 radələrində İlyas müəllimin qəbulunda oldum. İçəri girən kimi durub mehribanlıqla əl görüşdü və məni pəncərə ağzına gətirdi. Aşağıda 30-40 nəfər əllərində plakat, İlyas müəllimin istefasını istəyirdi. O, sakit tərzdə əlini MK binasına tuşlayaraq, “oradan göndəriblər”, dedi. Sonra aşağı düşüb, mitinqçilərin qarşısına çıxdı. İlk sözü bu oldu ki, o plakatın birində yazmısınız ki, “Qolçomaq oğlu İsmayılov”, bildirirəm ki, atam milis işçisi olub və mən körpə olarkən, cinayətkarlarla atışmada həlak olub. Mitinqçilər həmin plakatı dərhal yığışdırdılar. Sonra İlyas müəllim aksiyaçıları iclas zalına dəvət edib, iki saata yaxın onlarla söhbət etdi. Aksiyaçılar razı halda dağılışdılar. İlyas müəllim bu hərəkəti ilə xalqla dialoqa girməyin nümunəsini göstərirdi.\nO, yenə məni yanına dəvət edərək bildirdi ki, sabah Mirağa Cəfərquliyev, DİN-nin müavini Nurəddin Yusifovla birlikdə Cəlilabada gedəcək. Sən də iş yerində ol. Mən baş üstə deyib, səhərisi günü Cəlilabada qayıtdım. Əvvəlki yazılarımda qeyd etdiyim kimi, 29 dekabr 1989-cu ildə Cəlilabadda böyük qarşıdurma və ixtişaşlar baş verdi. Qan töküldü. Yüzdən artıq insan xəsarət aldı. 50-60 maşın yandırıldı və bir neçə inzibati bina dağıdıldı. Həmin günü axşam Puşkin rayon (indiki Biləsuvar) DTK-nın binasında MK katibi Telman Orucov respublika hüquq-mühafizə orqan rəhbərlərinin iştirakı ilə müşavirə keçirirdi. O, məni dinləmək istəməyib, otaqdan çıxaranda, İlyas müəllim sərt şəkildə reaksiya verdi və dedi:\n- Telman Xəliloviç, bəsdirin! Sizin “bezdarnı” partiya işçilərinizin hesabına bu oğlan 4 aydır səngərdədi.\nSəhərisi günü, 30 dekabr 1989-cu il tarixdə İlyas müəllim mühüm işlər üzrə müstəntiq Oqtay Qasımovla Cəlilabad rayon prokurorluğuna gəldi. Masallı rayon prokuroru Əzizağa Həsənovla birlikdə hər üçü hadisə yerinə - yandırılmış və dağıdılmış RPK-nın binasına getdi. Həmin vaxtı raykomun binası qarşısında 20 min adamın iştirakı ilə mitinq geçirilirdi. Raykomun binasından çıxıb, prokurorluğa qayıdan İlyas müəllimi və onu müşaiyət edən şəxsləri mitinqçilər görürdülər. Bu zaman mitinqi idarə edən şəxs aksiyaçılara müraciətlə dedi:\n- Görürsünüz, qanunların keşiyində dayanan, ədalət carçısı Respublika Prokuroru İlyas İsmayılov da mafiyanı müdafiə edir, gələn kimi raykomun binasına getdi. O da xalqdan qaçır, xalqın içərisinə gəlmir!\nBu zaman İlyas müəllim tribunaya tərəf vüqarlı addımlarla irəlilədi. O, yaxınlaşdıqca insanlar dəhliz açır və ona yol verirdilər. İlyas müəllim tribunaya qalxıb, əlini mikrofona uzatdı. Mitinqi idarə edən mikrofonu ona verdi. İlyas müəllim soruşdu:\n- Səxavətin danışdıqlarının hamısı yalandır.\nMitinqdə uğultu əmələ gəldi. Sonra İlyas müəllim çoxsaylı suallara cavab verdi. Bütün cavablar qanun çərçivəsində və normasında idi. Bundan sonra yenə mitinqçilər dəhliz açdılar və İlyas müəllim prokurorluğa gəldi (Video görüntü qalır). Həmin gündən sonra mən Cəlilabadı tərk etdim. Bir müddət məzuniyyətdə, bir müddət mülki şöbədə ezamiyyətdə oldum. Beş illik prokurorluq müddətim tamam olurdu. Mövcud şəraitlə əlaqədar rayona komissiya getmədi. Daxil olmuş sənədlər əsasında arayış yazıldı və fevral ayında SSRİ Baş Prokurorunun müavini Abramovun iştirakı ilə keçirilən kollegiya iclasında fəaliyyətim müzakirə edildi. Abramov kollegiyada dedi:\n- Yoldaş Məmmədovu müzakirə etmək yox, mükafatlandırmaq lazımdır.\nMart ayının əvvəllərində İlyas müəllim məni dəvət etdi və təxminən aşağıdakıları dedi:\n- Sənin Cəlilabadda əziyyətin çox olub. Daha böyük rayona göndərmək istəyirdim. Lakin öz vəziyyətim qeyri-müəyyəndir (Respublikanın yeni rəhbərliyi təbii ki, İlyas müəllimlə işləmək istəmirdi). Başqa rayona göndərsəm, iş ləngiyə bilər. Sonra səni MK-da incidərlər. Ona görə də ikinci müddətə Cəlilabad rayon prokuroru təyin edilmə təklifi ilə sənədlərini MK-ya göndərirəm.\nRespublika Prokuroru İlyas İsmayılovun 11 iyun 1990-cı il tarixli əmri ilə yenidən Cəlilabad rayon prokuroru vəzifəsinə təyin edildim. Bir aydan sonra İlyas müəllim Respublika Prokuroru vəzifəsindən çıxıb, SSRİ Baş Prokurorluğunda şöbə müdiri vəzifəsinə təyin edildi.\nSual oluna bilər: Nə üçün yeni respublika rəhbərliyi İlyas müəllimlə işləmək istəmədi?\nMən geniş araşdırma aparmadan və təfərrüatlara varmadan bir neçə hadisəni danışmaq istəyirəm. Hələ Respublika Prokurorunun müavini olarkən İlyas müəllimin yüksək ranqlı bədxahları əmələ gəlmişdi. 1984-cü ilin əvvəllərində İlyas müəllimin kurasiyasında olan cəzaçəkmə müəssisələrində qanunların icra vəziyyəti SSRİ Baş Prokurorluğu tərəfindən yoxlanılır. Yoxlamanın nəticəsi SSRİ Baş Prokuroru Rekunkovun yanında müzakirə olunur. Qərəzli tərtib olunmuş arayışda bütün çatışmazlıqlar İlyas müəllimin adına yazılmışdı. İlyas müəllim faktlarla və məntiqin gücü ilə bu sahədə prokurorun yeri və vəzifələri barədə danışır, arayışdakı qərəzli fikirləri alt-üst edir. SSRİ Baş Prokuroru Rekunkov deyir:\n- İlyas İsmayılovu cəzalandırmaq lazım deyil (Məqsəd İlyas müəllimə cəza verilməsi və gələcək inkişafına mane olmaq idi).\nBir neçə aydan sonra Voronej şəhərində SSRİ Baş Prokuroru Rekunkovun iştirakı ilə müttəfiq və muxtar respublika prokurorları müavinlərinin müaşavirəsi keçirilir. Rekunkov müşavirədə çıxış edənlərin demək olar ki, hamısına iradını bildirir və kəskin formada tənqid edir. Çıxışçılar siyahısında olmasa da, Baş Prokuror İlyas müəllimi tribunaya dəvət edir. İlyas müəllimin çıxışından sonra ona heç bir irad tutulmur. Bu onu göstərirdi ki, Rekunkov yüksək səviyyəli hüquqşünas kimi İlyas müəllimə böyük rəğbət bəsləyirdi. Həmin ilin sonunda İlyas müəllim ehtiyatda olan respublika prokurorlarının bir aylıq kursuna dəvət olunur. Kursda olarkən Rekunkov iki dəfə onu qəbul edir və nəhayət, 1985-ci ilin yanvar ayında İlyas İsmayılov Respublika Prokuroru vəzifəsinə təyin edilir.\nİlyas müəllimin partiya orqanlarını qane etməyən ilk hərəkəti “təhkimçiliy”-in aradan qaldırılması oldu. Prokuror kolxoz və yaxud sovxoza təhkim olur, iclaslarda təsərrüfat işlərinin gedişi barədə sorğulanırdı. Bu da prokuror nüfuzuna büyük zərbə vururdu. Nüfuzu olmayan prokuror başqalarının hüquqlarını necə qoruuya bilərdi? Ona görə də, İlyas müəllim “təhkimçiliy”-in ləğv olunması barədə Mərkəzi Komitə qarşısında məsələ qaldırır və çətinliklərə baxmayaraq, istəyinə nail olur.\nRespublika Prokuroru vəzifəsində işlədiyi ilk aylarda MK-nin 1-ci katibi K.Bağırovla yüngülvari narazılıqları olur. Belə ki, K.Bağırov büro iclasında İlyas müəllimlə danışarkən səsini qaldırır. Səhərisi günü İlyas müəllim Kamran Bağırova işdən çıxması barədə raportla müraciət edir. Bundan sonra işlədikləri müddətdə Kamran Bağırov etik davranış qaydalarına həmişə əməl etməyə məcbur olur. Məişət Xidməti nazirinin əmri bir nəfər işdən çıxarılır. Həmin şəxs Respublika Prokurorluğuna müraciət edir. Yoxlama zamanı şəxsin qanunsuz olaraq işdən çıxarılması müəyyən olunur və işə bərpa edilməsi barədə protest verilir. Lakin protestin baxılması gecikdirilir. Bir neçə gündən sonra MK-nin 2-ci katibi Y.Konovalov İlyas müəllimi yanına dəvət edir. İlyas müəllim içəri girəndə nazir B.Alekseyenkovu da orada görür. Y.Konovalov yarı zarafat- yarı ciddi deyir:\n- İlyas Abasoviç, nazir Sizdən narazılıq edir.\nİlyas müəllim sərt şəkildə cavab verir:\n- Mən bu naziri qanunlara hörmət etməyə vadar edəcəyəm.\nY.Konovalov, “gedə bilərsiniz, İlyas Abasoviç”, - deyə onu yola salır.\nSəhəri günü protest təmin edilir və həmin şəxs əvvəllki işinə bərpa olunur.\nBakı şəhər prokuroru Əliş Əliyevin prokurorluq müddəti 1989-cu ilin may ayında tamam olur. Əliş müəllimin xahişinə əsasən İlyas müəllim onu sentyabr ayına kimi vəzifədə saxlamaq qərarına gəlir. MK-nin 1-ci katibi Ə.Vəzirov büro iclasında bu məsələyə sərt reaksiya verir. İlyas müəllimlə yüksək səslə danışır. İlyas müəllim ona kəskin cavab qaytararaq, iclas zalını tərk edir.\n1990-cı ilin fevral ayında keçirilən kollegiya iclasında MK-nın inzibati orqanlarla iş şöbəsinin müdiri Yasif Nəsirli çıxışında çoxlu sayda mitinqçilərin həbsdən azad olunması barədə İlyas müəllimə birbaşa ittiham irəli sürərkən o, özünəməxsus ötkəm formada dedi:\n- Biz hamımız bu xalqın övladlarıyıq. Hər küçəyə çıxanı həbsə alıb, mühakimə etməliyik?! (Kollegiyanın işində SSRİ Baş Prokurorunun 1-ci müavini iştirak etdiyi üçün onlar rus dilində danışırdılar).\nBu misallarla hesab edirəm ki, yeni rəhbərlik üçün İlyas müəllimin, necə deyərlər, arzuolunmaz şəxs olmasının səbəblərini oxucuya izah edə bildim.\nİlyas İsmayılovun respublikanın yeni rəhbərliyi tərəfindən haqsız təzyiqə məruz qalmasını görən Azərbaycan ziyalıları və hüquq ictimaiyyəti onun müdafiəsinə qalxmışdı. Mətni unudulmaz müəllimimiz Məmməd Xələfov tərəfindən yazılmış bir teleqramı oxucuların nəzərinə çatdırıram: “Azərbaycan KP MK-nin bürosuna\n“Hörmətli yoldaşlar! Bağban bağının ətirli meyvəsi ilə öyündüyü kimi, müəllim də savadlı, ləyaqətli tələbələri ilə fəxr edir. Bunlar çox təbii və pak hisslərdir. Respublikamızın prokuroru İlyas İsmaylov bizim gərgin, uğurlu əməyimizin parlaq ulduzudur. O, xalqımızın savadlı, ağıllı, obyektiv, insaflı, büllur kimi təmiz, ortalığa çıxarıla bilən işgüzar övladıdır. Xalqımızın belə övladları, təəssüf ki, çox azdır. Onların taleyinə diqqətlə yanaşılmalıdır, əks halı zaman bizə bağışlamaz. Xalqımızın düçar olduğu bu bəlada hamımızın – həm bizim hər birimizin və həm də böyük umur sahiblərinin günahı vardır. Zaman hər kəsin payını verəcəkdir, buna şübhə olmamalıdır. İlyas İsmayılov haqqı müdafiə olunmağa layiq övladdır, onun barəsində ədalətsizliyə yol verilməməlidir.\nMəmməd Xələfov - h.e.d professor\nMurtuz Ələsgərov - h.e.d. professor\nMəsumə Məlikova - h.e.d. professor\nQasım Manayev - h.e.d. professor\nƏziz Əsədov - h.e.d. professor\nTofiq Qafarov - h.e.d. professor\nƏyyub Əsgərov - h.e.d. professor\nCəfər Mövsünov - h.e.d. professor\nKəmalə Sarıcalinskaya - h.e.n. dosent\nMəmmədxan Rəsulov - h.e.n. dosent\nYusif Mehdiyev - h.e.n. dosent\n13 mart 1990-ci il”\nOxucuya belə görünə bilər ki, mən İlyas müəllimə yaxın adam olmuşam. Xeyr!!! İlyas müəllim Respublika Prokuroru vəzifəsindən çıxandan sonra SSRİ Baş Prokurorluğunda şöbə rəisi işləyirdi. 1990-cı ilin noyabr ayında Moskvada yaşayan yaxın dostum Yaşarla İlyas müəllimin görüşünə getdim və bir neçə gündən sonra onun xidməti bağında məclis quruldu. Söz demək növbəsi mənə çatanda dedim:\n- Mənə ilk dəfədir ki, İlyas müəllimlə bir stolda oturmaq nəsib olub.\n- Ay İlyas, sən bu oğlan haqqında o qədər danışmısan ki, fikirləşirdim ki, yaxın dostsunuz. Bu isə deyir ki, mən İlyas müəllimlə ilk dəfədir çörək kəsirəm.\n- Mən Respublika Prokuroru olmuşam. Ələmdar mənim etimadımı doğruldan yaxşı prokurorlardan biri olub.\nCorc Cordan adlı xristian bir yazar Həzrət Əli(ə) haqqında bir tədqiqat əsərində qeyd edir ki, “Mən Əlini İsadan üstün tutmaq istədim, dini təəssübkeşliyim buna imkan vermədi. İsanı Əlidən üstün tutmağı isə vicdanım rəva görmədi”. Yazar bu tərəddüdünün səbəbini Həzrət Əlinin ədaləti və Allaha bağlılığı ilə əsaslandıraraq, deyir: “Həzrət Əli ədalətinin çoxluğu ucbatından ibadət mehrabında şəhid oldu”.\nMən hər dəfə İlyas müəllim haqqında fikirləşəndə Həzrət Əli(ə) haqqında deyilən bu fikirləri xatırlayıram. Çünki İlyas müəllimdə də ədalət hissi həddindən artıq güclüdür və onun hazırda cəmiyyətimizdə layiq olduğu yerdə olmaması da, zaman-zaman qərəzli ittihamlarla qarşılaşması da məhz bu məziyyətindən irəli gəlir.\nBəziləri düşünə bilər ki, İlyas İsmayılov məni prokuror vəzifəsinə gətirdiyi üçün bu yazını qələmə almışam. Bəri başdan demək istəyirəm: Mən Çəlilabad rayon prokuroru vəzifəsinə təyin ediləndə 4 il idi ki, respublika prokuroru A.Zamanovun əmri ilə ehtiyatda olan prokurorlar siyahısına salınmışdım. İl yarım idi Lənkəran rayon prokurorunun müavini vəzifəsində işləyirdim.Həmin vaxtlar respublikanın 3 və ya 4 kənd rayonunda prokuror müavini ştatı var idi. İlyas müəllimin yerinə kim Respublika Prokuroru vəzifəsinə gəlsəydi, mən yenə də hansısa rayona prokuror təyin olunacaqdım. Bu mənada təyinatımı İlyas müəllimin xüsusi hədiyyəsi kimi qiymətləndirmək olmaz. O, sadəcə qanunlara, daxili nizamnaməyə hörmət edən bir şəxsiyyət kimi, vəzifəsindən irəli gələn addımı atmışdı. O başqa məsələdir ki, öz vəzifəsini layiqincə yerinə yetirmək, insanlara qayğıyla yanaşmaq, ədalətli davranmaq da qabiliyyət tələb edir və bu üstün məziyyət hər kəsə nəsib olmur. İlyas müəllimdə isə bu qabiliyyət fitridir.\nGənclik illərindən dostluq münasibətində olduğum böyük yazarlarımızdan biri mənə sual etdi: İlyas müəllimdən söhbət düşəndə həmişə ağızdolusu tərifləyirsən. Özün dediyin kimi, o qədər kimsəsizlərə, arxasızlara, yetimlərə dayaq olub İlyas müəllim. Heç onlardan bu tərifləri eşitmirik. Mən dostuma ”Böyük Fransız yazıçısı və sosialisti Anri Barbüss N.Ostrovskinin “Polad necə bərkidi” əsərini oxuduqdan sonra deyir: Adam bu əsəri oxuyarkən insan olmağı ilə fəxr edir”. Mən də İlyas müəllimin rəhbərliyi altında işləyərkən, Prokuror olmağımla fəxr etmişəm”, - deyə, cavab verdim.\nSahib Celilabad. 2018-02-15 11:42:44\nIlyas mellimi mende tebrik edirem.Hayli kuylu pambiq iwlerinde hansi katibi ve ya naziri tewkilatcilari tytdy.Siz Rayona gelende katib kimi istiyirdi tytdururdu.Siz ona yaxin olan sovxoz direktorunu ve idare mudurunu tutdunuz.Katibin adam tutdurmasi qurtardi.Siz oz ppostunuzda hamidan boyuk olmusunuz.Onu bunu teriflemekden ne cixar ozunuz haqindada yazsaniz daha yaxwi olar.Hormetle sizize boyuk hormeti olan Sahib.\ncəmil 2018-02-15 11:42:44\nİlyas İsmayilov vəzifəyə gəlsə rüşvət kəsiləcək. 80 yaşinizı təbrik edirəm\nMeydan Babayev 2018-02-15 11:42:44\nSalam Ələmdar müəllim. İlyas müəllim haqqında yazınızı diqqətlə oxuduq. Çox sağ olun. Nə qədər gözəl yazsanızda İlyas müəllimin şəxsi keyfiyyətlərini, həyat və iş fəaliyyətlərini bir məqaləyə sığışdırmaq mümkün deyil. İlyas müəllim SSRİ dövründən bu günə kimi dövlət postlarında yüksək vəzifə tutanlar arasında dövlətinə, vətəndaşına, qanunlara, rüşvətə və diğər sahələrə münasibətidə nümunə olacaq şəxsiyyətdir. Sizdə bu həqiqətləri yazdığınız üçün Sizədə Allahdan can sağılığı və uzun ömür arzulayıram.\nAbit 2018-02-15 11:42:44\nAllah İlyas müellime can sağlığı versin,bizim ölkede hemişe bilikli ve düz adamdan qorxublar.Onun bilik ve baxarığından yararlana bilmedek ve belece 80 yaş geldi çatdı.100 yaşınızı qeyd edesiz çox hörmetli İlyas müellim.Siz evezolunmaz şexsiyyetsiniz.Yazı müellifine teşekkür edirik.\nƏləddin-Zaqatala 2018-02-15 11:42:44\nSağ olun Ələmdar müəllim!Sanki,nağıllar dünyasın da idim.Bu yazı mənə bədii əsər təsiri bağışladı.İlyas müəllimi mən də ad günü münasibəti ilə təbrik edirəm.\nQadir-hüquqşünas 2018-02-15 11:42:44\nKeçmişimizi,sabiqlərimizi pisləmək az qala həyat normasına çevrildiyi bir zamanda belə yazıların olması müsbət haldır.Yazını oxuyanda hiss edirsən ki,hələdə keçmişə obyektiv qiymət verən qədirbilən insanlar var.İlyas müəllimi yubiley yaşı ilə əlaqədar təbrik edir,cansağlığı arzu edirəm.Müəllifə sağ ol deyirəm.\nArif Hüseynov 2018-02-15 11:42:44\nSalam Ələmdar müəllim. Böyük ziyalımız, "Qanun naminə" filmindəki prokurorun prototipi hesab etdiyim, ədalət tərənnümçüsü İlyas İsmayılov barəsində peşəkarlıqla yazdığınız yazını oxudum və böyük zövq aldım. Buna görə çox sağ olun. Mən şəxsiyyətinə böyük hörmət və sevgi bəslədiyim İlyas İsmayılovun yaşadığı həyatı şərəfli və ləyaqətli ömür yolu kimi dəyərləndirirəm, onun yubleyini təbrik edirəm, ona allahdan uzun ömür və can sağlığı arzu edirəm.\nZshid 2018-02-15 11:42:44\nBela yazmaq ham casarst ham damanaviyyat tala efir.Bu kéygiyyatlarin hamisi Alamdar muallimda var.Saq ol Alamdar muallim.Ilyas muallimi tabrik ediram.\nAFER NASIROV 2018-02-15 11:42:44\nHORMETLI YE ESIL KISI ILJAS ABASOICI TEBRIK EDIREM O EDALET NUMUNESIDIR\nƏdalət Həşimov 2018-02-15 11:42:44\nHörmətli Əlamdar müəllim! Sizin İlyas İsmayılov 80 adı altında çap olunan materialı oxudum. Mən həm şad oldum, həmdə kədərləndim ki, İlyas müəllim kimi Azərbaycan dahi oğlunun yerini verən insanlar demək olarki, yoxdur. Müasir dövrümüzün ən böyük bəlası yaltaqlıq, şərəfsizlik, ləyaqətsizlikdir. Belə bir şəraitdə İlyas müəllim haqqında sistemli şəkildə yazılar verilməlidir ki, yüksək vəzifədə oturub yalnız öz ailəsinin kapitalını artırmaqla məşqul olan məmurlar bir tərəf olsunlar. Ələmdar müəllim.! Mən Sizi də çox yaxşı tanıyıram. Siz özünüz də şərəfli insan, ləyaqətli prokurluq əməkdaşı olmusunuz. Çox sağol Hacı Ələmdar çox sağol.! Həşimov Ədalət Vasif oğlu.\nPərəstişkarınız 2018-02-15 11:42:44\nmərhum prezidenti İsmət.Ünöni müraciət edirki, Siz II Dünya müharibəsində almanlarla müttəfiq idiniz,indi isə qələbəni bizimlə birlikdə qeyd edirsiniz.İsmət Ü. isə Stalinə cavabı çox tutarlı olur:"Cənab Stalin, siz yaddan çıxartmayınki,mən Türkiyənin prezidentiyəm ölkəmin mənafeyi isə mənim üçün digər ölkələrin mənafeyindən daha üstündür." İlyas müəllimin belə cavabı minlərlə tamaşaçı kimi məni də heyran etmişdir.\nİlyas müəllimin səhv etmirəmsə Türkiyənin TRT kanalına verdiyi müsahibəni xatırlamaq yerinə düşərdi(2000ci il avqust ayı)Aparıcı M.Soysalın "Siz Azərbaycanın Türkiyə və Rusiya ilə münasibətlərinə necə baxırsız? siyasətçi kimi məntiqli tarixə istinad edərək,cavabında dedi:"Hər iki dövlət qonşularımız olmaqla böyük dövlətlərdir,münasibətlər normal olmalıdı,lakin bu münasibətlər Azərbaycanın mənafeyinə uyğun olmalıdır.1945-ci ildə II Dünya müharibəsinin qələbəsi qeyd olunan məclisdə Stalin Türkiyənin ovaxtkı\nolunmur və dəyişdirilmir.İlyas müəllim Leninin "İkiqat tabeçilik və qanunçuluq" əsərindən sitat gətirərək,ona tutarlı cavab verdi və dedi:"Qanunlar Riyazan və Koluqa qanunlari ola bilməz." Siz Moskvada oturub,cinayət işinin materiallarina baxırsız,biz isə burada cinayət işçisi iştirakçılarını canlı görürük.Bu baxımdan bizim qəbul etdiyimiz qərarlar daha düzgün olur.(Prokurorluğun sabiq əməkdaşı)\nNəhayət növbəti deputat seçkilərində bəzi vəzifəli şəxslər Milli Məclisdən kənarda qalmış,bəziləri isə öz vəzifələri ilə vidalaşmalı olmuşlar.İlyas müəllim özmühasibləri ilə qanunun dili ilə danışmağı bacaran insandır.Yaaxşı xatırlayırqam İlyas müəllim Respublika Prokuroru olduğu dpövrlərdə kollegiyada SSR Prokurorluğunun Cinayət İşlərinə məhkəmədə baxılması üzərində Nəzarət İdarəsinin xanım əməkdaşı(adın ,soyadın xatırlamıram) çıxışında bildirdi ki,heç bir respublikada Azərbaycanda olan qədər hökm ləğv\nİlyas müəllim qanun naminə heç bir təzyiqdən çəkinmədən kariyerasına xələl gələcəyinə qorxmadan axıra kimi getməyi bacarır.Əvvəlki deputata seçkilərində qanunun qadağan etməsinə baxmayaraq bəzi vəzifəli şəxslər Milli Mıəclisə deputat seçilsələrdə öz vəzifələrində qalaraq faəliyyətlərini davam etdirmişlər.İlyas müəllim millət vəkili kimi çıxışlarında prinsipiallıq göstərərək,səlahiyyətli instansiyalara çoxsaylı müraciət edərək,qanunun bu tələbinə riayət edilməsini tələb etmişdir.\nHörmətli İlyas Müəllim sizi doğum günü münasibətilə təbrik edirəm.Allah sizi qorusun.Səadətini Tanrınız qədər sevdiyiniz xalqın Sizə böyük ehtiyacı var.\nImran Masalli 2018-02-15 11:42:44\nAlemdar muellim cox gozel yazidir.Meni 1986 da Masallida tutmuwdular.3 il yatandan sonra iwi size Celillabada verdiler.Meni kabnetinizde hebsden azad etdiniz.Bunu ewidende ozumden getdim.Arzum budurki 80 yawinizda Sizdende sizinkimi yazan tapilsin.\nKamran 2018-02-15 11:42:44\nKamran. Ilyas muellimi yubileyi munasibeti ile tebrik edir,ona en xos arzularimi bildirirem.Ilyas muellimin emeyini hec kim unutmur ve unuda da bilmez! O,xalqimizin nadir ziyalilarindandir. Muellife uqurlar arzulayiram\nAbdul Bagirov 2018-02-15 11:42:44\nRehber vezifede calishan shexsden haminin razi olmasi mumkun deyildir. Ilyas nadir shexsiyyetlerdendir ki, onun rehberliyi altinda calishmish prokurorluq ve edliyye orqani emekdashlari bundan qurur duymush ve bunu hemishe fexrle soylemishler. Eyni zamanda, elm xadimlerimiz bele bir alimin xalqimizin numayendesi olmasi ile fexr etmishler. Ilyas muellimi yubiley munasibetile urekden tebrik edir, onunla birlikde calishdigima gore qurur hissi kecirirem.\nAli.goranboy.. 2018-02-15 11:42:44\nSlamdar mwallim.adl adalatli kiwi sansan.mani guya silhla tutmuwdulat.san olmasaydin 5ilgetmiwdim.allah sani qorusun.4\nqəzənfər 2018-02-15 11:42:44\nxalqımızın beıə övladları cox azdir, obyektiv, İnsaflı,billur kimi təmiz insandir. 80 yaşiniz mubarəkdir. Qoy bütün prokurorlar İlyas İsmayılovdan öyrənsinlər.\nSakit.goranboy. 2018-02-15 11:42:44\nGoranboyda da pambiq iwlari aparilib.vallah rus bela insafsizliq etmaxdi nainki ilyas muallimin mustantiwi rafig.butun rayonu slt ust eydilar.bufurmu afalat .\nTahir Lenkeran 2018-02-15 11:42:44\nIlyas muellim 80 illik yubleyinizi tebrik edirem.Sizin temizliyinize hec kimin wuhbesi yoxdur.Lakin palid gile iwinde Bakidan gonderdiyiniz muctentiqlerin etdiklerini bir Allah bilir birde ev ewiyini satan insanlar.\nHüseyin 2018-02-15 11:42:44\nİlyas müəllim,yubiley iliniz mübarək.Uzun ömür,cansağlığı azu edirəm.\nSahib Masalli 2018-02-15 11:42:44\nBoyuk insan haqqinda deyerli yazidir.Muellife tewekur edirik.\nSəməd 2018-02-15 11:42:44\nAzəbaycan kişisinin bütün müsbət keyfiyyətlərini özündə birləşdirən İlyas müəllimə cansağlığı,daha uzun ömür arzulayıram.Sizi yüz yaşayasınız İlyas müəllim!\nAAgahuseyn 2018-02-15 11:42:44\nƏləmdar müəllim.Bütün yazılarınızı oxuyuram.İlyas müəllim haqqında yazınız məni kövrətdi.80 il ALLAH onu qorusun.Təbrik edirəm uzun ömür can saqlıqı arzulayıram.CƏLİLABAD yazılarınız cox maraqlı idi.QƏDİRBİLƏN bir insan kimi sizə minnətdaram.Hayıf ki BAKIDA yaşadıqım ücün sizi tanımamışam CƏLİLABADLI OLSAM DA.ALLAH İLYAS MÜƏ.VƏ SİZİ QORUSUN.\nARİF 2018-02-15 11:42:44\nTƏƏSSÜFLƏR OLSUN Kİ, QUDURĞANLIQ EDƏNLƏRİN BAŞI ƏZİLMİR.\nRedaktor 2018-02-15 11:42:44\nİlyas muəllim Azərbaycanin canli ensiklopediyasidir. Onun yaşadiği omur elə vaxtda duşub ki isdər musdəqilliyimizin əldə olunmasinda və isdərsə də hələ necə illər ondan əvvəl və sonraki illərin butun realliqlarinin şahidi və sozun əsl mənasinda həmin zamani muhakimə edə biləcək boyuk prokurordu.Sizə məhkəm can sağliği və ailə səadəti arzulayiriq.\nAkif 2018-02-15 11:42:44\nHörmətli Ələmdar müəllim, mənim İlyas müəllimlə şəxsi tanışlığım olmasa da, onun pambıq repressiyası adlandırdığınız, əslində pripiska ilə bağlı açılmış cinayət işlərinin ədalətli araşdırılmasını,bir neçə işlər üzrə onun prinsipial mövqe nümayış etdirməsinin canlı şahidiyəm.İlyas müəllim,qanun pozuntularına görə hətta qohumları ilə görə çox sərt davranırdı. Mən İlyas müəllimə uzun ömür,xoşbəxt və firavan həyat arzulayıram!!!\nqiyas 2018-02-15 11:42:44\nİlyas İsmayilov dogrudanda öz obyektivliyi ilə uzaqgörəliyi ilə azərbaycanda analoqu olmayan prokurordur.\nTURAN 2018-02-15 11:42:44\n-HÖRMƏTLİ ZİYALIMIZ İLYAS MÜƏLLİMİ AD GÜNÜ MÜNASİBƏTİ İLƏ TƏBRİK EDİR,UZUN ÖMÜR CAN SAĞLIĞI,İŞİNDƏ MÜVVƏFƏQİYYƏTLƏR ARZU EDİRƏM.\nAsaf.lmlwli. 2018-02-15 11:42:44\nAlamdar bir maktabda oxumuwuw.pambiq iwinda bir ermani biza va sabirsbsda toy tutdu.ssn va ilyas harada idinix.\nAzərbaycanlı kişisinin bütün müsbət keyfiyyətlərinin daşıyıcısı İlyas müəllimi 80 illik yubileyi münasibəti ilə təbrik edir,cansağlığı və daha uzun ömür arzulayıram.Müəllifə təşəkkür.Kaş belə yazılar çox olaydı.\nRahib 2018-02-15 11:42:44\nƏləmdar müəllim.Bütün yazılarınızı oxuyuram.İlyas müəllim haqqında yazdıqlarınız çox səmimidir.Belə şəxslərimizi xalqa olduğu kimi tanıtmaq əsl savabdır.\nİ.Mustafaoğlu 2018-02-15 11:42:44\nIlyas müəllim dövlətçiliyimizi və xalqımızı qəlbən sevən Prokuror olub.Xalqımızın dəyərli ziyalısını Ad Günü münasibətilə təbrik edir və Allah tərəfindən verilən ömrü şərəflə yaşamağı arzu edirəm.


“ƏN-NƏHL” SURƏSİNİN ŞƏRHİ 81-104 | İslam Evi\nMəqalələrQurani Kərim və təfsiri“ƏN-NƏHL” SURƏSİNİN ŞƏRHİ 81-104\nAllah, insanın yaratmadığı çoxlu şeylərdən düşən kölgəni xəlq etdi. Onların arasında ağacları, dağları və təpələri misal gətirmək olar. Fövqəluca Allah dağlarda mağaralar yaratdı ki, insanlar üçün bərk isti havadan, soyuqdan, yağışdan və düşməndən sığınacaq olsun. O, həm də insanları hərarətin yüksək olduğu havadan qorumaq üçün libas yaratdı. Əvvəl biz demişdik ki, bu surənin başlanğıcında Rəbbin əsas nemətləri, sonunda isə – ikinci dərəcəliləri sadalanır. Bu ayədə paltarın insanı soyuqdan qorumasından bəhs edilmir, çünki insanın soyuqdan qorunması əsas nemətlərə aiddir. Allah bu barədə surənin başlanğıcında belə deyir: “Mal-qaranı da O yaratdı. Onlarda sizin üçün istilik və başqa faydalar vardır…” (Nəhl, 16/5). Allahın nemətlərinə aid həmçinin zirehli geyimdir. O, insanları döyüş zamanı yaralanmaqdan müdafiə edir. Allah insanları ən mükəmməl formada təxhiz etmişdir və buna görə Rəbbin bütün nemətlərini saymaq heç də asan deyil. Ola bilsin ki, əgər insan Rəbbinin səxavəti üzərində düşünərsə, o, görər ki, onu hər tərəfdən əhatə edən hər şey Onun əzəməti qarşısında baş əyir, Onun hökmlərinə itaət edir və beləliklə, əldə etdiyi nemətləri ancaq Himayədarının və Xeyirxahının xoşuna gələn əməlləri yerinə yetirməyə sərf edər.\nFövqəluca Qiyamət günü kafirlərin hansı vəziyyətdə olacağından xəbər verir. Heç kim onlara bəraət qazandırmayacaq və onlar cəzadan xilas edilməyəcəklər. Hətta onların Allaha şərik qoşduqları bütlər də onlardan imtina edəcəklər. Belə olduqda, onlar etiraf edəcəklər ki, kafirliyə etiqad edir və Allaha böhtan atırdılar. Hər icmadan bir şahid çıxıb fasiqlərə qarşı şəhadət verəcək və onların, doğru yolla getmək çağırışına necə cavab verdiklərindən danışacaqdır. Bu şahidlər ən pak və ən ədalətli məxluqlar — Allahın elçiləri olacaqlar. Onlar haqqı təsdiq edəcək və onların şahidliyi əsasında Allah ədalətli hökm çıxaracaqdır. Bax onda kafirlərə özlərini doğrultmağa çalışmaq qadağan olunacaq, çünki insanın qəsdlə törətdiyi cinayətiə bəraət qazandırmaq olmaz. Belə hallarda özünə bəraət qazandırma yalan olur və fayda vermir. Əgər günahkarlar yol verdikləri günahları yumaq üçün onları dünya həyatına qaytarmağı xahiş etsələr, heç kim onların xahişini yerinə yetirməyəcək və onlardan tövbə etmələrini tələb etməyəcək. Əksinə, onları ləngimədən sərt cəzaya məruz qoyacaqlar. Onlar bu cəzanı gördükdən sonra heç kim onların aqibətini yüngülləşdirməyəcək və onlara möhlət verməyəcək, çünki onların buna layiq saleh əməlləri olmayacaq. Onların cinayətləri bir-bir sayılaraq yekunlaşdırılacaq. Onlara törətdiklərinin hesabı təqdim olunacaq və onlar öz günahlarını etiraf edib rüsvay olacaqlar.\n(16.86) “Müşriklər Allaha qoşduqları şəriklərini gördükdə deyəcəklər: “Ey Rəbbimiz! Bunlar bizim Səndən başqa ibadət etdiyimiz şəriklərimizdir!” Bütlər isə onlara: “Şübhəsiz ki, siz yalançısınız!”— deyə cavab qaytaracaqlar”.\nMüşriklər Qiyamət günü Allaha şərik qoşduqlarını görəcəklər. Onlar öz baxışlarının qüsurlu olduğunu dərk edəcək və törətdiklərini inkar edə bilməyəcəklər. Onlar deyəcəklər: “Ey Rəbbimiz! Budur Sənə şərik hesab etdiyimiz bütlər! Onlar bizə kömək göstərməyə və bizi qorumağa qabil deyillər”. Onlar özləri deyəcəklər ki, bütlər tamamilə faydasızmış. Bütlər onlardan üz döndərəcəklər və onda onların arasında qarşılıqlı ədavət və düşmənçilik yaranacaqdır. Bütlər onların sözlərini rədd edərək, deyəcəklər: “Siz — dəyərsiz yalançılarsınız. Siz bizə ibadət edirdiniz və bizi Allaha şərik qoşurdunuz, lakin biz sizdən belə davranmağınızı xahiş etməmişdik. Biz hətta güman etməyə belə cəsarət etməzdik ki, ibadətə və ilahlaşdırılmağa layiqik. Buna görə qınanmağa layiq olan təkcə sizsiniz”. Belə olduqda, müşriklər Allaha itaət etdiklərini bildirər və mütiliklə hökm çıxarılmasını gözləməyə başlayarlar. Onlar o anda artıq qəti əmin olarlar ki, onları cəza gözləyir. Ümid bəslədikləri uydurulmuş “ilahlar” onları tərk edərək Cəhənnəmə düşəcəklər. Müşriklər artıq özləri-özlərinə nifrət edəcək, lakin bu zaman onlar, günahkarları ancaq törətdikləri cinayətlərinə görə cəzalandırdığı üçün, Rəbbi mədh etməyə başlayarlar.\nFövqəluca, hər ümmətə bir şahid göndəriləcəyini bir daha xatırladır və alicənab Muhəmməd Peyğəmbərin (s.ə.s.) onların arasında öz ardıcıllarının lehinə və əleyhinə şahidlik edəcəyini isə xüsusilə vurğulayır. Fövqəluca Allahın mütləq ədaləti tələb edir ki, hər bir elçi təkcə öz ümmətinə şahidlik etsin, çünki o, öz ardıcıllarının əməlləri haqqında başqalarından fərqli olaraq daha yaxşı xəbərdardır və onların əməllərini daha gerçək araşdıra bilər və onlara daha çox rəhmli yanaşar. Fövqəluca buyurur: ““Beləliklə, Biz sizi orta bir ümmət etdik ki, siz insanlara şahid olasınız, peyğəmbər də sizin hamınıza şahid olsun…” (Bəqərə, 2/143);\nSonra Allah Müqəddəs Quranın insanlara dinin əsas və fərdi məsələlərini (Fərdi məsələlər” kimi tərcümə etdiyim ifadə Azərbaycan və rus dilli İslam ədəbiyyatında, bir qayda olaraq, “ikinci dərəcəli məsələlər” («?????????????? ???????») kimi verilir ki, bu heç də “f ə r i” terminininəslində ifadə etdiyi mənanın vacib əhəmiyyətini son dərəcə zəiflədir. Fəri (fərdi) hökmlərə aid olan namaz, oruc, həcc, zəkat və digər mümhüm İslam dininin başlıca və vacib hissələri sayılan məsələləri “ikinci dərəcəli” adlandırmaq əsassızdır. F ə r i’ kəlməsi “qol-budaq”, “şöbə” və “fərdi” mənaları da mövcuddur ki, ana dilimizdə ərəb terminini ifadə etmək üçün mən məhz “fərdi” sözünü ekvivalent kimi götürməyi məsləhət bilirəm. Bu zaman yeganə məqsəd — Azərbaycan dilində “füru” termininin qarşılığı kimi “fərdi” sözündən istifadə etməkdir ki, bu, dilimizdə İslm terminologiyasının sabitləşməsi baxımından əhəmiyyət kəsb edə bilər. Artıq insanlarımız namaz, oruc və s. İslamın kökklü anlayışları haqqında şəriətin ikinci dərəcəli anlayışları kimi düşünməzlər. F.S.\nƏgər insanlarla qarşılıqlı münasibətlərdə ədalətə riayət edilməsi məcburi hökmdürsə, alicənablıq göstərmək — arzuolunandır. Alicənablıq göstərmək, insanlara öz malı, fiziki gücü, bilikləri ilə və başqa üsulla fayda verməkdir. İnsanının ev heyvanlarına və ya digər heyvanlara göstərdiyi qayğı da alicənablıq sayılır. Lakin Allah yaxşı əməllərin bütün növlərindən qohumların xeyrinə çəkilən xərci xüsusilə qeyd etmişdir. Bununla Allah qohumluq əlaqələrinin saxlanmasının vacibliyini qeyd edir və insanları qohumlarına xeyirxahlıq etməyə çağırır. Bu bütün qohumlara, həm yaxın, həm də uzaq olanlara şamildir. Lakin qohum yaxın olduqca, onun ona yaxşılıq və ehtiram göstərilməsinə haqqı artır.\nSonra isə Fövqəluca Allah hər cür yaramaz və qınanılan əməlləri və zalımlığı haram edir . Yramaz əməllər — böyük günahlardır ki, onlar nəinki İslam şəriəti ilə, həm də bəşər ağlı və fitrəti ilə də qəbahətli hesab olunur. Belə günahlar — Allaha şərik qoşma, haqsız adamöldürmə, zina, oğurluq, özündənrazılıq, təkəbbürlülük, məxluqlara nifrət bəsləmə və digər oxşar cinayətlərdir. Qınanılan əməllərə aid olanlar isə, insanın Fövqəluca Allahın qarşısında öz vəzifələrini pozması ilə bağlı olan bütün günahlardır. Bütün məxluqlara qarşı yönəldilmiş hər hansı ədalətsiz münasibətlər, yəni onların həyatına, namusuna və ya malına edilən qəsdlər zalımlıq hesab olunur.\nAllah bu qaydada qullarını dünya nemətlərinə uymamağa çağırır. Bu, xüsusilə, insana zərər verən maddi həzzlərə aiddir. Onlar insanı dinin vacib ehkamlarından yayındırır və onu maddi mənfətləri Allah qarşısında öhdəlikləri yerinə yetirməkdən üstün saymağa sövq edir. İnsanın maddi nemətlərə aludə olmaması və zahidliyə üstünlük verməsi üçün, o, dünyəvi ləzzətləri gələcək həyatın ləzzətləri ilə müqayisə etməlidir. İnsan onları müqayisə edərək, onların arasında çox böyük fərq olduğunu aşkar edir və mütləq ən yaxşı olana üstünlük verir. İslam dininin təşviq etdiyi zahidlik adı altında özünü təkcə namaz, oruc və ya Allahı zikr etmə kimi dini ayinlərə həsr etməyi başa düşmək lazım deyil. Əksinə, müsəlman, şəriətin hökmlərini qəlbən və cismən yerinə yetirmədikcə və Allahın dinini sözü və əməli ilə təbliğ etmədikcə, heç vaxt zahid sözünün düzgün başa düşülən mənasında zahidlik etməz. Əsil zahidlik — insana mənəvi və maddi əmin-amanlığı üçün faydalı olmayan şeyləri tərk etməkdən və habelə fayda və mənfəət gətirən hər şeyə can atmaqdan ibarətdir. Əgər insanlar səbirlə Allaha itaət etsələr, tabesizlik göstərməkdən çəkinsələr və dinə zərər vuran alçaq həzlərdən qaçınsalar, onda onlar mütləq xeyirxah əməlləri ilə layiq görüləcəkləri mükafatı üstələyəcək mükafat alacaqlar, çünki hər saleh əmələ görə mükafat on dəfədən yeddi yüz dəfəyə qədər və hətta daha artıq artırılacaqdır. Allah xeyirxahlıq edənlərin mükafatını itirməz və buna görə də sonra Fövqəluca həm bu dünyada və həm də ölümündən sonra möminləri gözləyən mükafatlandırmanı xatırladır. Fövqəluca belə buyurur:\nXeyirxah əməllərin qəbul olunmasının zəruri şərti düzgün imandır. Bundan başqa, xeyirxah əməllər — sahibi düzgün baxışlara etiqad edilmədikcə, xeyirxah adlandırıla bilməz. Belə baxışlara aid olanlar — qeybə qəti imandır ki, mömini fərz və könüllü xeyirxah əməllər icra etməyə yönəldir. Əgər insan özündə iman və saleh əməlləri birləşdirə bilirsə, onda Allah ona mütləq gözəl həyat bəxş edir. Belə insan ruhi rahatlıq, inam əldə edir və ruhuna ziyan vura biləcək hərəkətlərə yol vermir. Fövqəluca Allah isə onun heç gözləmədiyi bir yerdən ona pak ruzi əta edir. O, dünya həyatından ayrıldıqda, Allah onu nəzərlərin görmədiyi, qulaqların barəsində eşitmədiyi və hətta insanın heç xəyalına belə gətirmədiyi hər cür nemətlərlə təmin edir. Allah onu həm bu dünyada və həm də ölümündən sonra gözəl bir tərzdə mükafatla təltif edir.\nMüqəddəs Quran bütün Kitabların ən şərəflisi və əzəmətlisidir. O, insanların qəlbini sahmana salır və onların qarşısında geniş biliklərə yol açır. Əgər insan Allahın Yazısını oxumaq istəyirsə, onda o, xeyirxah addım atmağa və Quran ayələrinin mənasını və əhəmiyyətini başa düşməyə çalışanda onunla amansız döyüşə başlayan lənətlənmiş şeytandan Onun himayəsinə sığınmalıdır. Şeytanın fitnələrindən qorunmaq üçün Allahın qulu yardım məqsədilə öz Rəbbinə müraciət etməlidir. Buna görə Quranı oxumağa başlamazdən əvvəl: “Lənətlənmiş şeytandan Allaha sıöınıram!” — deməlidir. Bunu dedikdə söylənən sözlərin mahiyyətinə varmalı və bütün varlığı ilə, şeytandan xilas olmaq ümidi ilə, Allaha doğru can atmalı və onun vəsvəsəsindən, yaramaz təlqinlərindən xilas olmalıdır. Bu o deməkdir ki, müsəlman iman və təvəkkül libası geyməli və öz düşməninə qarşı mübarizədə ən güclü silahdan istifadə etməlidir.\nŞeytan, Vahid Allaha iman gətirmiş, Ona şərik qoşmayan və Ona təvəkkül edən mömin insanlar üzərində hakimiyyətə malik deyil. Onlar Onun yardımına bel bağlayır və O da onları, ürəklərinə yol tapa bilməyən şeytanın fitnəkarlıqlarından qoruyur. Həqiqətən də, şeytan təkcə onu özünə himayəçi seçənlərə üstün gələ bilir. Bunlar — Allahın himayəsindən boyun qaçıran və şeytana tabe olmağı üstün tutan və onun tərəfdarları olan fasiqlərdir. Onlar şeytana ürəklərinə hakim olmaq üçün özləri imkan veriblər və o da onları günah işlətməyə doğru itələyir və onları od-alov saçan Cəhənnəmə aparır.\n(16.101) “Biz bir ayəni başqa bir ayə ilə əvəz etdikdə onlar: “Sən ancaq bir iftiraçısan!”— deyirlər. Halbuki Allah nə nazil etdiyini daha yaxşı bilir. Xeyr! Onların əksəriyyəti bunu bilmir”.\nMüqəddəs Ruh — Allahın elçisi mələk Cəbraildir. O (ə) qüsurlardan məhrumdur, etimadı itirmir və nöqsanlardan xilas edilmişdir. O (ə), ədalətli tənqid edilməsi mümkün olmayan həqiqi hekayətlər, ədalətli hökmlər və hikmətli qadağalar yazılmış vəhy gətirmişdir, çünki əgər onlar həqiqətdirsə, onda onlara zidd olan nə varsa, əsil yalandır.\n(16.103) “Biz onların: “Quranı ona bir insan öyrədir!”— dediklərini bilirik. Onların isnad etdikləri şəxsin dili əcnəbi dilidir. Bu isə açıq-aydın ərəb dilidir”.\nTarix: 24.12.2010 | Oxunma sayı: 989 baxış


İmam Cavadın (ə) gözəl əxlaqından nümunələr - Islam Times\nWednesday 28 March 2018 - 07:36\nİmam Cavadın (ə) gözəl əxlaqından nümunələr\nStory Code : 714286\nİslamtimes - İmam Cavad (ə) da başqa Məsum İmamlar (ə) kimi hər bir insan üçün əxlaq nümunəsi idi. İmamın (ə) bu gözəl əxlaqından bir neçə nümunələrə işarə edək.\nSistan əhalisindən olan bir nəfər nəql edir: “Mötəsim xəlifə olan ilk ili İmam Cavadla (ə) həcc səfərində birlikdə idik. Bir gün yemək süfrəsində Həzrətə (ə) dedim: “Qurbanın olum, bizim diyarın hakimi elə bir insandır ki, siz Əhli-Beytin (ə) vilayətini qəbul edir və sizi sevir. Mən borcluyam və ona bir qədər maliyyə hesab ödəməliyəm. Əgər məsləhət bilirsinizsə, onun üçün məktub yazın və ondan istəyin ki, məndən müğayat olsun”.\nİmam (ə) buyurur: “Mən onu tanımıram”. İmama (ə) dedim: “O, siz Əhli-Beytin (ə) dostlarındandır və sizin tövsiyəniz mənim üçün faydalı olardı”.\nİmam (ə) kağız istəyir və belə bir yazı yazır: “Bismilləhir-Rahmənir-Rahim! O kəs ki, mənim məktubumu gətirəcəkdir, sənin gözəl əqidəndən mənə danışdı. Həqiqətən sənin bəhrən ancaq o şeydir ki, qardaşlarının haqqında edirsən. Ona görə də davamlı olaraq qardaşlarına yaxşılıq et və bil ki, Allah Təala sənə sual verəcəkdir. Sən işində məsulsan, baxmayaraq ki, xardal zərrəsi qədər olsa belə”.\nMən məktubu alıb, şəhərə daxil oldum və gəlməyimi hakimə xəbər verdilər. O, məni qarşılamaq üçün şəhərdən iki fərsəx məsafədən aralanmışdı. Mən İmamın (ə) məktubunu ona verdim. O, məktubu aldı və öpdü və gözünün üstünə qoydu. Soruşdu: “İstəyin nədir?”. Dedim: “Sizin xəzinəyə bir qədər mal borcluyam”. O, əmr verdi ki, məni həmin borcdan azad etsinlər və sonra dedi: “O vaxta qədər ki, mən hakiməm, maliyyə ödəməni vermə”.\nHədidin oğlu Əhəd nəql edir ki, həcc yolunda yolkəsənlər bizə hücum etdilər. Mədinəyə daxil olan zaman İmam Cavadı (ə) görməyə getdim. İmam (ə) məni mənzilinə dəvət etdi və yolkəsənlərin əhvalatını ona danışdım. İmam (ə) əmr etdi ki, mənə paltar və bir qədər pul versinlər. Sonra buyurdu: “Bu dinarları səfər yoldaşlarının arasında yolkəsənlərin aldığı miqdarda böl”. Hamıya o qədər pul çatdı ki, yolkəsənlər onlardan almışdılar”.\nİmam Cavadın (ə) dostlarından biri nəql edir: “Həmad ibni İsa ilə birlikdə Mədinədən çıxmaq istəyirdik. Xudahafizləşmək üçün İmam Cavadın (ə) yanına gəldik. İmam (ə) bizə buyurdu: “Sabah səhərə qədər şəhərdən çıxmayın”. İmamın (ə) evindən çıxan zaman Həmad mənə dedi: “Mən bu gecə yola düşəcəyəm, çünki yüküm şəhərdən xaric olmuşdur”. Həmin gecə yolda sel gəlmişdi və Həmad da qərq oldu”. (Tebyan)\nAllaha təslim olmaq üçün düstur\nİslamtimes - Məşuqu Allah olan bəndənin gözü maddiyata qarşı kor olar, belə bir insanın qəlb gözü açıq olar və dünyanın batinini görər.\nƏRƏB MÜFTİSİ: MƏNİM FİTAM İNSANLARIN PROBLEMLƏRİNİ HƏLL EDƏCƏKDİR!\nBoris Conson əxlaqsız modelə büdcədən 126 min funt bağışlayıb!!\nƏxlaqi fəzilətlər insanla Allah arasında körpü rolunu oynayır\nSağlam cəmiyyətə aparan yol... (üçüncü hissə)\nİctimai və siyasi fəaliyyət


Azərbaycan meşələrinin ən yüksək nöqtələrinə kameralar quraşdırılacaq - Yeni Gəncə\nAzərbaycan meşələrinin ən yüksək nöqtələrinə kameralar quraşdırılacaq\n“Azərbaycan meşələrinin ən yüksək nöqtələrinə kameralar quraşdırılacaq”.\nBunu “Report”a açıqlamasında Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin (ETSN) Mətbuat xidmətinin rəhbəri İradə İbrahimova deyib.\nNazirlik sözçüsü bildirib ki, bu təcrübə dünyanın bir çox ölkəsində tətbiq olunub və müsbət nəticə əldə edilib: “Bunu həyata keçirməkdə məqsəd meşələrin effektiv mühafizə olunması, giriş və çıxışlarına nəzarət etmək, meşə ərazilərinin yanğından mühafizə edilməsi və profilaktikadır”.\nBu təcrübənin mahiyyətindən danışan ETSN rəsmisinin sözlərinə görə, Azərbaycan meşələrinin ən yüksək nöqtələrinə kameralar quraşdırılması nəzərdə tutulub: “Kameraların quraşdırılması üçün elə yerlər seçilir ki, həmin kameralar vasitəsilə daha çox meşə massivinə nəzarət olunacaq. Kameralar 360 dərəcə ətrafında fırlanacaq və vahid mərkəzdən idarə olunacaq. Bununla da ərazi daim müşahidə ediləcək, hər hansı kənar şəxs daxil olduqda, tüstü çıxdıqda dərhal reaksiya veriləcək”.\nİ.İbrahimova qeyd edib ki, bir sıra meşə massivlərinin ərazisində giriş və çıxış üçün müxtəlif ərazilərdən yollar var: “Meşə oğrularının meşə ərazilərinə daxil olmasının qarşısının alınması üçün həmin yolların şlaqbaumlar vasitəsi ilə bağlanılması nəzərdə tutulur. Artıq bu işlərin bir hissəsi həyata keçirilib. Məqsəd odur ki, meşə ərazilərinə daxil olmaq üçün bir və ya iki yol olsun, həmin yollara isə daim nəzarət edilsin”.


Deputat: ABŞ-ın Azərbaycana açıq dəstək verməsi çox böyük siyasi və strateji əhəmiyyətə malikdir - AZƏRTAC\nMayın 20-də ABŞ Prezidenti Co Bayden Prezident İlham Əliyevi Müstəqillik Günü münasibətilə təbrik etdi. Bu, ABŞ Prezidentinin son bir ildə Azərbaycan Prezidentinə göndərdiyi sayca 4-cü təbrik məktubu idi. Yəni, 2021-ci ilin martın 18-də Novruz bayramı, həmin ilin mayın 24-də 28 May – Müstəqillik Günü, 2022-ci il martın 20-də isə yenə Novruz bayramı və nəhayət, qeyd etdiyimiz kimi cari ilin mayın 20-də Müstəqillik Günü münasibətilə göndərdiyi təbrik məktubunu qeyd edə bilərik. Məlumdur ki, təbrik məktubları, sadəcə, təbrik xatirinə yazılmır, bu cür məktublarda ölkələrin bir-birinə münasibəti, həmin dövrə aid əməkdaşlığın durumu və gələcəyə yönəlmiş ciddi mesajlar qeyd olunur. Bu baxımdan son 4 məktubun məzmununun təhlili maraq doğurur. Çünki bu, bizə ikitərəfli münasibətlərdə və strateji baxışda nəyin dəyişdiyini görməyə imkan verir.\nBu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Azay Quliyev söyləyib.\nABŞ Prezidentinin dövlətimizin başçısına 2021-ci il martın 18-də göndərdiyi təbrik məktubu haqqında danışan Milli Məclisin deputatı bildirib ki, Co Bayden burada bir neçə vacib məsələlərə toxunub. Bunlara misal olaraq, ABŞ administrasiyasının təhlükəsizliklə bağlı ümumi narahatlıqlar və regional barışıq məsələlərinin həlli istiqamətində Azərbaycanla birgə çalışmaq, firavan və dinc gələcək naminə Ermənistan və Azərbaycan arasında barışığın təşviq olunmasına sadiq qalmaq, həmçinin ABŞ iqtisadiyyatının şaxələndirilməsini və Xəzər dənizində enerji imkanlarının inkişafı ilə bağlı ölkəmizin səylərini dəstəkləmək məsələlərini qeyd edə bilərik. Amerika Birləşmiş Ştatları iqtisadi əməkdaşlıq üçün Azərbaycanla yeni imkanları nəzərdən keçirmək arzusundadır. Bu səbəbdəndir ki, ABŞ münaqişə və koronavirus pandemiyası ilə yaddaqalan bir ildən sonra Azərbaycanın bu çətinliklərdən insan hüquqlarına və əsas azadlıqlarına hörmət etməklə və qonşuları ilə sülh içində yaşamaqla daha da firavan bir dövlət kimi çıxmasına ümid etdiyi bildirib.\nAzay Quliyev Co Baydenin Prezident İlham Əliyevə ünvanlandığı 2021-ci mayın 24-də göndərdiyi təbrik məktubuna da toxunub. Deputat bildirib ki, ABŞ Prezidentinin təbrik məktubunda Azərbaycanın müstəqilliyinin 1991-ci ildə bərpa edilməsindən 30 il keçməsi, bu müddət ərzində Amerika Birləşmiş Ştatları və Azərbaycan Respublikası xalqları arasında əlaqələri gücləndirərək təhlükəsizlik, enerji və demokratik idarəetmə məsələlərində birlikdə çalışması məsələləri öz əksini tapıb. Bundan əlavə, Amerika Birləşmiş Ştatları ötən il Cənub Qaz Dəhlizinin işə salınması ilə Azərbaycanın Avropanın enerji şaxələndirilməsinə verdiyi töhfələri və bu il Xəzərdəki yatağın Türkmənistanla birgə kəşfiyyatına və işlənməsinə dair imzaladığı Anlaşma Memorandumunu qətiyyətlə dəstəkləməsi, eyni zamanda, Azərbaycana NATO-nun Əfqanıstandakı missiyasına və terrorla mübarizə səylərinə verdiyi 20 illik dəstəyə görə minnətdarlığı da məktubda göstərilib. ABŞ tərəfi, həmçinin ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədri olaraq münaqişənin uzunmüddətli siyasi həllinə dair danışıqlarda kömək etməyə sadiq qaldıqlarını da bildirib. Co Bayden təbrik məktubunda münaqişə və koronavirus pandemiyası ilə yadda qalan bir ildən sonra Azərbaycanın bu çətinliklərdən insan hüquqlarına və əsas azadlıqlarına hörmət etməklə və qonşuları ilə sülh içində yaşamaqla daha da firavan bir dövlət kimi çıxmasına ümid etdiyini də vurğulayıb.\nPrezident C.Baydenin 2022-ci il martın 20-də Prezident İlham Əliyevə göndərdiyi təbrik məktubu da diqqətçəkən məqamlarla zəngin idi. Misal olaraq, bu il Amerika Birləşmiş Ştatları ilə Azərbaycan arasında diplomatik münasibətlərin 30 illiyi olması, ABŞ Administrasiyasının Cənubi Qafqazda demokratiya, sülh və tərəqqini dəstəkləməyə davam etməyə çalışması, həmçinin ortaq təhlükəsizlik narahatlıqlarını həll etmək, regional barışığa təşviq etmək və iqtisadi əməkdaşlıq üçün yeni imkanları araşdırmaq məqsədilə Azərbaycanla birgə işləmək təşəbbüsləri qeyd edilib”, - deyə deputat vurğulayıb.\nO əlavə edib ki, 2022-ci il mayın 22-də ABŞ Prezidenti növbəti dəfə dövlətimizin başçısına təbrik məktubu göndərib. C.Bayden bu məktubda bir neçə ciddi mövzulara da toxunub. A.Quliyev vurğulayıb ki, Co Bayden Amerika Birləşmiş Ştatları ilə Azərbaycan Respublikası arasında diplomatik münasibətlərin qurulmasının 30 illiyinin qeyd olunmasından danışıb. ABŞ Prezidenti bildirib ki, ötən 30 il ərzində enerji mənbələrinin şaxələndirilməsi və beynəlxalq təhlükəsizlik sahələrində əməkdaşlığımız tarixin mühüm anında öz bəhrəsini verir, Azərbaycan Avropa və dünya bazarlarının təhlükəsizliyinin təmin olunması və sabitləşdirilməsində önəmli rol oynayır. Həmçinin Azərbaycanın Ukraynanın suverenliyinə dəstəyindən, habelə Ukraynaya göstərdiyi humanitar və enerji sahəsində yardımından, terrorizmə qarşı qlobal mübarizəyə verdiyiniz əhəmiyyətli töhfələrimizdən danışıb.\nGöründüyü kimi, ABŞ Prezidenti Co Baydenin Prezident İlham Əliyevə göndərdiyi sonuncu məktub məzmun və məna baxımından əvvəlkilərdən çox fərqlənir və mətndə verilən mesajların bir çoxu strateji baxımdan mühüm yeniliklərdi.\nİlk növbədə, onu qeyd etmək istərdim ki, 2022-ci il mayın 20-də Co Bayden tərəfindən Prezident İlham Əliyevə göndərilən məktubda əvvəlkilərdən fərqli olaraq nə Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinə, nə də ATƏT-in Minsk qrupuna heç bir istinad yoxdur. Bu faktın özü də onu göstərir ki, Co Bayden bu məsələ ilə bağlı Azərbaycanın məlum mövqeyini qəbul edir və ona hörmətlə yanaşır. Baxmayaraq ki, bir neçə həftə öncə Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan Vaşinqtona etdiyi səfər zamanı dövlət katibi Entoni Blinkeni inandırmağa çalışırdı ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi həll olunmayıb və bunun üçün ABŞ ATƏT-in Minsk qrupunun fəaliyyətini bərpa etməlidir. Ancaq Bayden bu bəyanatı ilə Ermənistanın heç bir aktuallığı qalmayan köhnəlmiş tezislərini deyil, Azərbaycanın real və praqmatik siyasətini müdafiə etməyə üstünlük verdi.\nMilli Məclisin deputatı qeyd edib ki, bundan başqa, ABŞ Prezidenti dəyişən dünya düzənində Azərbaycanın yerini və əhəmiyyətini düzgün qiymətləndirərək 5 yeni strateji tezisi ilk dəfə olaraq məktubun mətninə əlavə etdi:” ABŞ Azərbaycanın Avropa və dünya bazarlarının enerji təhlükəsizliyinin təmin olunması və sabitləşdirilməsində önəmli rol oynadığını qeyd edir. Əvvəlki mətnlərdən fərqli olaraq ABŞ ilk dəfədir ki, dünya enerji bazarında həm təhlükəsizliyin təminində, həm də bazarın sabitləşməsində Azərbaycanın rolunu xüsusi olaraq vurğulayır. ABŞ Azərbaycanın Ukraynanın suverenliyinə verdiyi dəstəyi, habelə Ukraynaya göstərdiyi humanitar və enerji sahəsində yardımı vacib addım hesab edir və bunu alqışlayır. Yəni, ABŞ Azərbaycanın hansı risklər və çətinliklər hesabına Ukraynaya dəstək verdiyinin fərqində olduğunu və ölkəmizin bu cəsarətli addımını, beynəlxalq hüquqa sadiqliyini yüksək qiymətləndirdiyini bildirir. ABŞ hazırda Cənubi Qafqazda davamlı sülhə nail olmaq üçün mühüm imkanın olduğuna inanır və bu baxımdan Azərbaycan ilə Ermənistan arasında diplomatik təmasların intensivləşdirilməsinə və Azərbaycanın iqtisadi, nəqliyyat və insanlararası əlaqələrinin qurulmasına kömək etməyə hazır olduğunu bildirir. Bununla ABŞ bütün Qafqaz və hətta Trans-Xəzər regionunun inkişafında, Cənubi Qafqazda sülhün əldə olunmasında Azərbaycanın müstəsna roluna və imkanlarına diqqət çəkir və bizə hərtərəfli dəstək verəcəyini də vəd edir. Bu çox önəmli bənddir və bu cümlə ilə ABŞ hazırda dünyada və regionda yaşanan geosiyasi türbulanslar fonunda Azərbaycan üçün ən önəmli məsələyə- onun ərazi bütövlüyünə, suverenliyinə və təhlükəsizliyinə ciddi dəstək verdiyini açıq mətnlə ifadə edir. ABŞ qarşıdan gələn illər və onilliklərdə Azərbaycanla münasibətləri daha da genişləndirmək arzusunda olduğunu vurğulayır. Yəni, əvvəlki mətnlərdən fərqli olaraq əməkdaşlığın inkişafı nəzərdən keçirilmir, qəti olaraq bildirilir ki, ABŞ Azərbaycanı bundan sonra, gələcək on illər ərzində özünün stateji tərəfdaşı kimi görür və əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirməyi planlaşdırır.\nO əlavə edib ki, Rusiya-Ukrayna müharibəsi və Ermənistan Azərbaycan münasibətlərinin normallaşmasına edilən cəhdlər fonunda ABŞ-ın Azərbaycana bu cür açıq dəstək verməsi çox böyük siyasi və strateji əhəmiyyətə malikdir. Bütün bunlar isə Azərbaycanın Prezidenti İlham Əliyevin həyata keçirdiyi siyasətin nə qədər düzgün və uzaqgörən siyasət olduğunu bir daha isbatlamış olur. Ümid edirik ki, ABŞ prezidenti Co Bayden bundan sonra Azərbaycanla münasibətlərdə yazdığı məktubun ruhuna uyğun davranacaq və erməni lobbisinin təzyiqlərinə əhəmiyyət vermədən qeyd etdiyi istiqamətlərdə ölkəmizə real və praktiki dəstək verəcək.\nAZERTAG.AZ :Deputat: ABŞ-ın Azərbaycana açıq dəstək verməsi çox böyük siyasi və strateji əhəmiyyətə malikdir


Cavanşir Paşazadə şəhid ailəsinin evində - FOTOLAR - modern.az\n22 Yanvar 2020, 17:48 | AKTUAL\nCavanşir Paşazadə şəhid ailəsinin evində - FOTOLAR\n75-sayılı Lənkəran-Masallı seçki dairəsindən deputatlığa namizəd Cavanşir Paşazadə seçicilərlə görüşlərini fərqli formada davam etdirir.\nModern.az xəbər verir ki, deputatlığa namizəd Cavanşir Paşazadə seçicilərlə görüşə Lənkəran şəhərindən başlayıb. Öncə mərhum ulu öndər Heydər Əliyevin abidəsini ziyarət edən deputatlığa namizəd abidə önünə gül dəstələri qoyub. Lənkəran əhli ilə görüşən Cavanşir Paşazadə seçicilərə regionların inkişaf etdiyini bir daha xatırladıb. Cavanşir Paşazadənin sözlərinə görə, indi ölkənin hər bir tərəfi gözəldir. Yerli turistlərlə yanaşı, əcnəbi turistlər də Lənkərana axın edir, gəlib burada dincəlirlər.\nDaha sonra deputatlığa namizəd Cavanşir Paşazadə Lənkəran rayonuna daxil olan Vilvan kəndində seçicilərlə görüşüb.\nKənd camaatı ilə səmimi görüş keçirən deputatlığa namizəd hər kəsin zəhmətini yüksək qiymətləndirib. Seçicilərə onlardan biri olduğu üçün çox xoşbəxt olduğunu xüsusi qeyd edib.\nDaha sonra Cavanşir Paşazadə şəhid ailəsinin evini ziyarət edib. Şəhid ailəsi ilə söhbət zamanı Cavanşir Paşazadə hər bir şəhid ailəsinə dövlət tərəfindən xüsusi diqqət və qayğı göstərildiyini, şəhidlərimizin hər zaman qəlblərdə yaşadığını söyləyib.\nSonda Lənkəran əhli növbəti dəfə də Cavanşir Paşazadəyə səs verəcəklərini bildiriblər.


Azərbaycan MDB ölkələrini iqtisadi cinayətlərlə mübarizədə fəaliyyətlərini əlaqələndirməyə çağırır - Trend.Az\nAzərbaycan MDB ölkələrini iqtisadi cinayətlərlə mübarizədə fəaliyyətlərini əlaqələndirməyə çağırır\nBiznes və iqtisadiyyat xəbərləri Materials 27 Oktyabr 2011 16:04\nVergi (maliyyə) Təhqiqat Orqanları Rəhbərlərinin Əlaqələndirmə Şurası hökumətlərarası orqanların vacib və effektiv əməkdaşlığıdır.\nVergi (maliyyə) Təhqiqat Orqanları Rəhbərlərinin Əlaqələndirmə Şurası hökumətlərarası orqanların vacib və effektiv əməkdaşlığıdır. Trend-in məlumatına görə, bu barədə ölkənin vergilər nazirinin müavini Namiq Əliyev cümə axşamı Bakıda keçirilən MDB üzvü olan ölkələrin Vergi (maliyyə) Təhqiqat Orqanları Rəhbərlərinin Əlaqələndirmə Şurasının XIII iclasında deyib.\nOnun sözlərinə görə, Şuranın əsas vəzifəsi MDB ölkələrinin müvafiq komponent orqanlarının iqtisadi təhlükəsizlik, iqtisadi və vergi cinayətləri sahəsində fəaliyyətinin əlaqələndirilməsindən ibarətdir.\n"Vergi və maliyyə cinayətlərinin təhqiqatı və qarşısının alınması ilə məşğul olan belə orqanların iqtisadi təhlükəsizlikdə rolu həm bugünkü iclasda təmsil olunan hər bir dövlət, həm də müxtəlif beynəlxalq birliklər üçün getdikcə daha önəmli olur, - Əliyev deyib. - Müasir şəraitlərdə təhdidlərin qlobal xarakteri hərtərəfli beynəlxalq əməkdaşlıq, o cümlədən MDB çərçivəsində məqsədyönlülük və aktuallığa əsaslanır".\nOnun sözlərinə görə, MDB ölkələrinin vergi və maliyyə təhqiqatı orqanları rəhbərlərinin bu cür görüşləri iqtisadi təhlükəsizliyin möhkəmlənməsi və transsərhəd iqtisadi cinayətkarlıq təhdidlərinə qarşı mübarizə üçün böyük əhəmiyyətə malikdir.\n"Ölkələrimizin vergi qanunvericiliyindəki müəyyən fərqlərə baxmayaraq, biz bir çox hallarda eyni problemlərlə üzləşirik ki, bu gün onların həlli hamı üçün çox vacibdir. Hesab edirəm ki, bu iclas oxşar formatda olan digər tədbirlər kimi fikir mübadiləsi və toplanmış təcrübə, məsələlərin müzakirəsi və birgə fəaliyyətin perspektivləri üçün geniş imkanlar yaradır", - nazir müavini deyib.\nƏliyevin sözlərinə görə, savadlı və məqsədyönlü iqtisadi siyasət, vergi inzibatçılığının və vergi nəzarətinin təkmilləşdirilməsi hesabına son on il ərzində ölkənin büdcəsinə vergi daxilolmaları 8,4 dəfə artıb. Qeyri-neft sektorunda artım 7,9 dəfə təşkil edir.\n"Azərbaycanın vergi xidməti tərəfindən həyata keçirilən bir çox layihələr həm ölkəmizdə, həm də xaricdə böyük müsbət rezonans doğurur. Beynəlxalq vergi strukturlarının rəhbərləri bir fikirlə razılaşırlar ki, uzun illər ərzində Azərbaycan Vergilər Nazirliyi MDB iştirakçısı olan dövlətlər arasında ən yeni informasiya və elektron texnologiyaların tətbiqi sahəsində liderlərdən biridir", - o deyib.\nOnun sözlərinə görə, 2000-ci ilin noyabrında Moskvada keçirilən və Əlaqələndirmə Şurasının əsasnaməsinin təsdiqləndiyi ilk iclasdan etibarən Azərbaycan Şuranın fəaliyyətində aktiv iştirak edir.\n"Birgə operativ-profilaktik tədbirlər, cinayət yolu ilə əldə olunan gəlirlərin leqallaşdırılmasına qarşı mübarizə, kölgə iqtisadiyyatının səviyyəsinin azaldılması üzrə vergi tədqiqatları orqanlarının fəaliyyəti və korrupsiya cinayətkarlığına qarşı mübarizə, informasiya resurslarının mübadiləsi haqqında qərarları xüsusi qeyd etmək istərdim. Bunlar Əlaqələndirmə Şurasının iştirakçısı olan bütün ölkələrin iqtisadi inkişafında vacib rol oynayan çox aktual və mühüm məsələlərdir", - Əliyev deyib.\nŞuranın ikigünlük iclası ərzində MDB məkanında iqtisadi təhlükəsizliyin müdafiəsində strukturun rolu, MDB ölkələri vergi (maliyyə) orqanlarının fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi, eləcə də cinayətkarlıqla mübarizə, birgə xüsusi əməliyyatların aparılması və əməliyyat-axtarış fəaliyyəti müzakirə olunacaq.\nMDB üzvü olan ölkələrin Vergi (maliyyə) Təhqiqat Orqanları Rəhbərlərinin Əlaqələndirmə Şurası 1999-cu ilin iyununda yaradılıb. Şuranın son iclası 2010-cu ildə Qazaxıstanda keçirilib.


Azərbaycan 200-ə yaxın erməni hərbi əsiri saxlamağa davam edir: ABŞ Konqresi\n12:0331 Dek, 2021\nABŞ prezidenti Co Baydenin imzaladığı 2022 Maliyyə ili üçün “Milli müdafiə haqqında” qanunda Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi ilə bağlı vacib müddəalar var.\nKonqresin rəsmi saytında dərc olunan qanunda 44 günlük müharibə ilə bağlı gəldiyi Konqresin nəticələri qeyd olunub.\nQeyd olunub ki, Azərbaycan və Türkiyə “xarici qoşunların dəstəyi ilə” Artsaxa qarşı hərbi hücuma başlayıb.\nOnu da vurğulanır ki, 9 noyabr bəyanatı və Cenevrə Konvensiyalarında üzərinə götürdüyü öhdəliklərə baxmayaraq, münaqişənin başa çatmasından sonra da Azərbaycan hökuməti 200-ə yaxın erməni hərbi əsir, girov və məhbusu saxlamağa davam edir, onların statusunu təhrif edir.\nQanunda qeyd olunur ki, Ermənistan 9 noyabr tarixli bəyanatı ilə üzərinə götürdüyü öhdəliklərini yerinə yetirib. Azərbaycan silahlı qüvvələri isə etnik erməni hərbi əsirlərlə vəhşicəsinə rəftar edərək, onları “fiziki zorakılığa və təhqirlərə” məruz qoyub.\nQanuna görə, Bayden administrasiyası Azərbaycanın üzərinə götürdüyü öhdəlikləri yerinə yetirməsinin zəruriliyini aydınlaşdırmaq üçün bütün səviyyələrdə, o cümlədən ATƏT-in Minsk Qrupu prosesi çərçivəsində Azərbaycan hakimiyyəti ilə hərəkət etməlidir.


24 milyard dollar – aysberqin yalnız zirvəsidir " />\n24 milyard dollar – aysberqin yalnız zirvəsidir\nRusiya prezidenti Vladimir Putinin “yaxın dairəsi”ndən olan adamların idarə etdiyi aktivlərin həcmi 24 milyard dollardır. Bu da yalnız bu günə qədər sübut olunandır. Bu məbləğ aysberqin yalnız zirvəsi ola bilər, Azadlıq Radiosuna müsahibəsində Korrupsiya və Mütəşəkkil Cinayətkarlığın Tədqiqatı Mərkəzinin Rusiya üzrə koordinatoru Roman Şleynov bildirib.\nAraşdırmaçı jurnalistləri birləşdirən bu beynəlxalq təşkilat bütün dünyada mənbəyi korrupsiya və mütəşəkkil cinayətkarlıq ola biləcək kapitalların axtarışlarıyla məşğul olur.\nRoman Şleynovun sözlərinə görə, Rusiya prezidentinin yaxın dairəsini uşaqlıq dostları, DTK-dakı iş yoldaşları və qohumları təşkil edir. Onlar iki qrupa ayrılır:\nBirinci qrup – Vladimir Putin prezident olandan sonra bizneslərinin çiçəkləndiyi sahibkarlardır. Onlardan ən məşhur və ən iri sahibkarlar Gennadi Timçenko, Yuri Kovalçuk, Arkadi və Boris Rotenberq qardaşlarıdır. Onların biznesləri ya qaz və neft hasilatı, ya da dövlət müqavilələrinin icrası ilə bağlıdır.\nİkinci qrupa tanınmayan, amma prezident Putinlə dost və ya qohum əlaqələri olan insanlar daxildir. Məsələn, söhbət Vladimir Putinin xalası qızının oğlu Mixail Şelomov və ya Rusiya prezidentinin gənclik dostu, musiqiçi Sergey Rolduqinedən gedir. Onların adlarına milyard dollarlıq müqavilələri icra edən şirkətlər yazılıb. Bu insanlar öz bizneslərinin mənbəyini açıqlamaqda çətinlik çəkirlər və belə təəssürat yaranır ki, onlar hansı məbləğləri idarə etdiklərindən xəbərsizdirlər. Roman Şleynov müsahibədə bildirir ki, bu pulların bilavasitə Vladimir Putin tərəfindən idarə olunduğunu deməyə əsaslar var.\nBaşqa araşdırmaçıların Vladimir Putinin yaxın ətrafının 200 və daha çox milyard dollara nəzarət etdiyini bildirməsini necə qiymətləndirməsi ilə bağlı suala cavab olaraq Korrupsiya və Mütəşəkkil Cinayətkarlığın Tədqiqatı Mərkəzinin Rusiya üzrə koordinatoru deyib:\n– Biz hələ ki 24 milyard dollardan danışırıq, çünki bu, hələ ki, dəqiq sübut edə biləcəyimiz rəqəmdir.\nO həm də vəziyyətin hər zaman dəyişdiyini qeyd edib. Məsələn, vaxtilə rusiyalı dollar milyonerləri arasında Rusiya prezidentinin dostunun oğlu Kiril Şamalov peyda oldu. Bu, Şamalov Vladimir Putinin kiçik qızı Yekaterina Tixonovayla evləndikdən sonra baş verdi.\nSon vaxtlar rusiyalı məmurlar və oliqarxlar daha tez-tez boşanıb, öz var-dövlətlərini keçmiş arvadlarına saxlayır və ya aktivlərini uşaqlarının üstünə yazdırırlar.\nXatırladaq ki, fevralın 2-də ABŞ-ın Milli Kəşfiyyat İdarəsi və Dövlət Departamenti prezident Putinə yaxın insanlar tərəfindən nəzarət edilən bütün aktivlər haqqında genişmiqyaslı məruzə təqdim etməlidir.\nBu tədbir 2016-cı ildə Amerika prezident seçkilərinin gedişinə Rusiyanın müdaxiləsinə cavab olaraq, ABŞ tərəfindən tətbiq edilmiş sanksiyalarla nəzərdə tutulub.\nErmənistanın hakim partiyası baş nazir kürsüsünə hazırkı prezidentin namizədliyini irəli sürə bilər\nRusiya ABŞ-ın təhlükəsizliyi üçün əsas təhdidlərdən biridir\nRusiyanın baş nazirinə məxsus saraylar, iqamətgahlar və yaxtalar tapılıb\nRəğbət necə satın alınır? Azərbaycanın nümunəsində beynəlxalq jurnaist araşdırması\nRusiya baş naziri Yerevanda nəyə eyham vurub?\nYerevanda taksi sürücüləri etiraz aksiyası keçirib