SOLFRONT | Mao Zedunq – Təcrübəyə dair\nNəşr olunub Jun 6, 2011 | Şərh\nPartiyamızda doqmatizm tərəfdarları olan bir qrup yoldaşlar vardı, hansılar ki, uzun müddət Çin inqilabı təcrübəsini qəbul etmirdilər, ”marksizmin doqma olmadığı, fəaliyyətə əsaslandığı” həqiqətini təkzib edirdilər və yalnız insanları marksist əsərlərdən necə gəldi seçilmiş ayrı-ayrı söz və cümlələrlə qorxudurdular. O cümlədən digər bir qrup yoldaşlar da var idi – uzun zaman öz məhdud şəxsi təcrübələrinə əsaslanaraq inqilabi təcrübə üçün nəzəriyyənin vacibliyini anlamayan və ümumilikdə inqilabi vəziyyəti sezməyən empirizm ardıcılları. Halbuki onlar böyük səylə işləyirdilər,lakin bu iş kor-koranə idi. Bu iki qrupların yalnış nəzər nöqtəsi, xüsusilə də doqmatik baxışları olanların, 1931-1934-cü illərdə Çin inqilabına çox böyük zərərlər verdi. Bununla belə doqmatiklər özlərini marksist kimi göstərməklə bir çox bizim yoldaşlarımızı da yalnış fikirlərlə doldurmuşlar.\nYoldaş Mao Zedunqun “Təcrübəyə dair” işi marksist nəzəriyyəsi mövqesindən partiyamızda olan doqmatizm və empirizmin subyektiv yalnışlarını(xüsusilə doqmatizmin) ifşa etmək üçün yazılmışdır. Bu işdə təcrübəni nifrətəlayiq görən doqmatizmi-subyektivizmin bu çoxnövlülüyünü – ifşa etmək əsas dayaq nöqtəsi kimi götürülüb, ona görə də iş “Təcrübəyə dair” adlandırılmışdır. Mao Zedunq tərəfindən inkişaf etdirilən bu fikirlər vaxtı ilə Yaniani Antiyapon Universitetində oxunulmuş mühazirədə şərh edilmişdir.\nMarksizməqədərki materializm idrak məsələlərinə insanın ictimai təbiətindən kənarda baxırdı,insanın tarixi inkişafını nəzərə almadan və buna görə də idrakın ictimai təcrübədən asılılığını anlaya bilmirdi, yəni istehsal idrakının və sinfi mübarizə arasındakı asılılığı.\nİlk növbədə marksistlər hesab edirlər ki,insanların istehsal fəaliyyəti onların hər hansı bir digər fəaliyyətlərini müəyyənləşdirən ən əsas təcrübi fəaliyyətdir. Özünüidrak baxımından insanlar başlıca olaraq maddi istehsal fəaliyyətlərindən asılıdırlar, bu prosesdə onlar təbiət hadisələrini, onun xüsusiyyətlərini, qanunauyğunluqlarını və onun insanla əlaqəsini dərk edirlər; bununla birgə istehsal fəaliyyəti vasitəsilə müxtəlif dərəcələrdə insanlar arasındakı müəyyən münasibətləri də dərk edirlər. Bütün bu biliklər istehsal fəaliyyətindən kənarda əldə edilə bilməz. Sinifsiz cəmiyyətdə ayrıca insan verilmiş cəmiyyətin üzvü kimi digər üzvləri ilə əməkdaşlıq edərək və onlarla istehsal münasibətlərinə girərək maddi həyatın tələblərini ödəməyə yönəlmiş məsələlərin həllində istehsal fəaliyyətini həyata keçirir.\nMüxtəlif sinfi cəmiyyətlərdə ayrı-ayrı siniflərə məxsus cəmiyyət üzvləri müxtəlif formada müəyyən istehsal münasibətlərinə girərkən onlar da maddi tələbləri ödəmək üçün istehsal fəaliyyəti həyata keçirirlər. Bu insan idrakının inkişafında əsas mənbədir.\nİnsanların ictimai təcrübəsi yalnız istehsal fəaliyyəti ilə məhdudlaşmır, o digər bir çox formalara da malikdir: sinfi mübarizə,siyasi həyat, elm və incəsənət sahəsində fəaliyyət; bir sözlə ictimai insan, cəmiyyətin təcrübi həyatının bütün sahələrində iştirak edir. Buna görə də insan özünüidrak zamanı insan münasibətlərinin müxtəlif dərəcələrdə müəyyən edilməsini yalnız maddi tələbləri ödəmək prosesində deyil, o cümlədən siyasi və mədəni həyatında da (maddi tələbatlarla sıx bağlı olan) dərk edir. Xüsusilə də sinfi mübarizənin müxtəlif formaları insan idrakının inkişafına dərin təsir edir. Sinfi cəmiyyətdə hər bir insan müəyyən sinfi mövqeyi olur, elə bir ideologiya yoxdur ki, ona sinfi möhür vurulmasın.\nMarksistlərə görə insan cəmiyyətinin istehsal fəaliyyəti mərhələli inkişaf edir-ən aşağı səviyyədən yüksəyə doğru, ona görə də insanların təbiətlə münasibətdə bilikləri cəmiyyətdə olduğu kimi aşağı pillələrdən yuxarıya doğru, sadədən mürəkkəbə,məhduddan çox əhatəliyə doğru inkişaf edir. Olduqca uzunmüddətli tarixi dövr ərzində insanlar cəmiyyətin tarixini yalnız məhdud şəkildə qavrayırdılar; bu bir tərəfdən cəmiyyət tarixini təhrif edən istismarçı sinfin təzadlı yanaşması, digər tərəfdən-insanların görüş dairəsini məhdudlaşdıran dar miqyaslı istehsal səbəbindən baş verirdi. Yalnız nəhəng istehsal güclərinin-iri sənayenin yaranması ilə müasir proletariat yarandı və insanlar cəmiyyətin tarixi inkişafı prosesinin hərtərəfli, tarixi anlaşılmasına nail oldular və bunu anlayışı cəmiyyət üçün elmə çevirməyə müvəffəq oldular. Bu elmin özü elə marksizmdir.\nMarksist nöqteyi nəzərinə əsasən yalnız insanların ictimai təcrübəsi insan xarici dünyanın idrakında həqiqilik meyarı ola bilər. Çünki, faktiki olaraq ictimai təcrübə proseslərində (burada maddi istehsalat,sinfi mübarizə, elmi eksperimentlər) gözlənilən nəticələri əldə edərkən insanlar öz biliklərinin həqiqiliyini təsdiqləyə bilirlər. Əgər insanlar işlərində uğur əldə etməyə can atırlarsa,yəni istədikləri nəticəni əldə etmək istəyirlərsə, bu zaman öz ideyalarını xarici dünyanın obyektiv qanunauyğunluqlarına müvafiq həyata keçirməlidirlər; əks halda təcrübədə məğlubiyyətə məhkumdurlar. Məğlub olaraq insanlar özləri bundan dərs alırlar, ideyalarını dəyişirlər və xarici dünyanın qanunauyğunluqlarına müvafiq edirlər və bu zaman onlar məğlubiyyəti qələbəyə çevirə bilərlər; ”Məğlubiyyət uğurun anasıdır” və “Hər uğursuzluq bizi daha da ağıllı edir” kimi məsəllər də bu həqiqəti əks etdirir.\nDialektik materializmin idrak nəzəriyyəsi təcrübəni ilk sıraya qoyur; təcrübənin vacibliyini inkar edən və biliyi təcrübədən ayıran yalnış nəzəriyyələri təkzib edərək insan idrakının təcrübədən kənar mövcud olmasını qeyri-mümkün hesab edir. Leninin dediyi kimi: ”Təcrübə (nəzəri)bilikdən üstündür, çünki o, yalnız ümumilik kimi yaxşı cəhətə malik deyil, həm də bilavasitə gerçəkliyə malikdir.”\nMarksist fəlsəfənin – dialektik materializminin-iki vacib xüsusiyyəti vardır:\nİkinci xüsusiyyəti-onun praktiki xarakteridir; nəzəriyyənin təcrübədən asılılığının qeyd edilməsi, nəzəriyyənin əsasının təcrübə təşkil etdiyini və nəzəriyyənin öz növbəsində təcrübəyə xidmət etdiyinin altından xətt çəkilməsidir.Biliyin və ya nəzəriyyənin həqiqiliyi subyektiv qiymətləndirmə ilə deyil, obyektiv ictimai təcrübənin nəticələri əsasında müəyyən edililir. Həqiqilik meyarı yalnız ictimai təcrübədir. Təcrübə-dialektik materializmin idrak nəzəriyyəsində yeganə və əsas nəzər nöqtəsidir.\nMəsələ orasındadır ki, təcrübi fəaliyyət prosesində ilk əvvəl insanlar müxtəlif şeylərin,prosesdə baş verən hadisələrin və onlar arasında əlaqələrin yalnız xarici tərəfini görür. Məsələn, Yanian xaricindən müşahidə üçün gələn insanlar ilk iki gün Yanianın ətrafını, küçə, evlərini görürdülər, müxtəlif insanlarla təmasa girirdilər, görüş, tədbir və mitinqlərdə iştirak edirdilər, müxtəlif çıxışlara qulaq asırdılar, müxtəlif sənədlər oxuyurdular; bütün bunlar-hadisələrin, onun ayrı-ayrı tərəf və əlaqələrinin xarici tərəfidir. İdrak prosesin bu pilləsi hissi qavrayış adlanır, yəni hisslər və təsəvvürlər mərhələsi. Yanianda rast gəlinən bu müxtəlif hadisələr müşahidə qrupunun hissiyat orqanlarına bu və ya digər formada təsir edərək onlarda müxtəlif duyğular yaradır ki, bu da onların şüurunda bir sıra təsəvvürlərə yol açır və bu təsəvvürlərlə təxmini xarici əlaqə yaranır-bu idrakın ilk mərhələsidir. Bu mərhələdə insanlar dərin qavramaya malik olmur və məntiqi nəticələr çıxara bilmir.\nİctimai təcrübənin davamı insanlarda duyğu və təsəvvürlər yaradan hadisələrin dönə-dönə təkrar edilməsinə gətirib çıxarır. Bununla da idrak prosesi zamanı insan şüurunda sıçrayış baş verir-müəyyən anlayışlar yaranır. Anlayışlarla artıq şeylərin,hadisələrin xarici tərəflərini deyil, ayrı–ayrı tərəflərini və xariclə əlaqələrini deyil,hadisələrin bütövlükdə mahiyyətini tutur. Anlayış-qavrama və hissiyat arasında nəinki kəmiyyət o cümlədən keyfiyyət fərqləri vardır. Bu istiqamətdə növbəti inkişaf mərhələsi müxtəlif mühakimə və nəticə çıxarma metodlarının istifadəsidir ki, bu da müəyyən məntiqi nəticələrə gətirir.” 3 padşahlıq barədə povestdə”* deyildiyi kimi: ”Yalnız alnını qırışdırdığın zaman beynində plan doğur” və ya adətən “İcazə verin fikirləşim” dediyimizdə-bu o deməkdir ki, insan mühakimə etmək və nəticə çıxarmaq üçün zehnən anlayışlarla əməliyyat aparır.Bu idrakın ikinci mərhələsidir.\nMüşahidə qruppundan olan cənablar müxtəlif materiallar yığmaqla və onlar üzərində “düşünməklə” belə bir fikrə gəldilər: ”Kommunist partiyasının həyata keçirdiyi vahid milli antiyapon frontu siyasəti əsaslı, səmimi və düzgündür.” Əgər onlar vicdanla milli qurtuluş üçün birlik tərəfdarıdırlarsa, onda bu mülahizəni etməklə daha irəlidə belə bir fikrə gələ bilərlər: ”Vahid milli antiyapon frontu uğurla yaradıla bilər.” Ümumən insanların hər hansı bir hadisənin dərk edilməsi prosesində yaranan anlama, mühakimə və nəticəçıxarma pillələrindən daha vacibi rasional dərketmədir.\nİdrakın əsas məsələsi hissiyatdan təfəkkürə doğru “qalxmaqdır”, tədricən mövcud şey və hadisələrin obyektiv daxili zidiyyətlərin aydınlaşdırılmasından müxtəlif proseslər arasında daxili münasibətlərin aşkar edilməsinə doğru irəliləməkdir, bir sözlə məntiqi dərketməyə nail olmaqdır. Təkrar edirik: məntiqi qavrama hissi qavramadan onunla fərqlənir ki, hissi qavrama hadisə və şeylərin xarici yönlərini əhatə edir, məntiqi qavrama isə böyük addım ataraq hadisə və şeyləri bütövlüklə mahiyyətini, daxili əlaqələrini əhatə edir və daxili ziddiyətlərin ətraf mühitə açılmasına doğru prosesi inkişaf etdirir, bununla da bütün ətraf aləmin özünün bütünlüklə dərk edilməsinə gətirib çıxarır.\nTəcrübəyə əsaslanmış və sadədən mürəkkəbə doğru istiqamətlənən dialektik-materialist idrak nəzəriyyəsinin belə inkişaf prosesi marksizmə qədər heç kim tərəfindən irəli sürülməmişdir. Marksist materializmi ilk dəfə bu məsələni həll edib,materialist və dialektik baxımından getdikcə mürəkkəbləşən xəttlə idrakın inkişaf istiqamətini və ictimai insanların onların çətin və daimi təkrarlanan istehsal və sinfi mübarizə təcrübələrində idrakın artan hərəkətini göstərdi-hissi qavramadan məntiqə doğru olan istiqaməti. Lenin deyirdi: “Materiyanın abstraksiyası, təbiət qanunları, dəyər abstraksiyası və s. bir sözlə bütün elmi(düzgün,ciddi və uydurulmamış) abstraksiyalar təbiəti daha dərindən, daha doğrusu,dolğun əks etdirirlər.” Marksizm-leninizm hesab edir ki, dərketmə prosesinin iki mərhələsinin fərqlənən xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, idrakın aşağı pilləsində hissi qavrama durur, daha üstün pillədə isə məntiqi qavrama durur,belə ki, bu pillələr özündə bütöv bir prosesi əks etdirir. Hissiyat və rasionallıq öz xarakterlərinə görə fərqlənir, lakin onlar bir-birindən ayrı deyillər və təcrübənin özülündə birləşirlər.\nBizim praktikamız təsdiq edir ki, şey və hadisələrin hissi qavranılması dərhal anlaşıla bilməz və yalnız hadisənin anlayışı bizə daha dərindən hissedilən olmalıdır. Hiss yalnız hadisənin xarici yönləri barədə suallara cavab verə bilər, mahiyyət məsələsi isə yalnız nəzəri təfəkkür sayəsində həll edilir. Bu məsələlərin həlli heç vaxt təcrübədən ayrı tutula bilməz. İnsan hər hansı bir şeyi ona toxunmadan dərk edə bilməz, yəni onun öz həyatı (təcrübəsi) bu hadisə şəraitində keçmirsə.\nKapitalist cəmiyyətinin qanunauyğunluqlarını əvvəlcədən dərk etmək qeyri-mümkün idi feodal cəmiyyət mövcud olduğu halda, çünki,onda kapitalizm yox idi və ona uyğun da təcrübə yox idi. Marksizm yalnız kapitalist cəmiyyətinin məhsulu ola bilərdi. Marks kapitalizm monopoliyasına qədərki dövrdə imperializmin özünəməxsus xüsusiyyətlərinin konkret olaraq dərk edə bilməzdi,çünki kapitalizmin son mərhələsi kimi imperializm hələ mövcud deyildi və buna uyğun olaraq da təcrübə yox idi; ona görə də yalnız Lenin və Stalin bu vəzifəni öz üzərilərinə götürə bilərdilər.\nMarks, Engels, Lenin və Stalin nəzəriyyələrini yalnız öz dahilikləri sayəsində yaratmayıblar, ona görə yarada biliblər ki, onlar o zaman baş verən sinfi mübarizə və elmi eksperimentlərdə şəxsən iştirak ediblər; bunsuz onların heç bir dahiyanəliyi uğura gətirib çıxara bilməzdi. ”Syutsay”* evinin kandarından bayıra çıxmadan “səmalarda” nə baş verdiyini bilirdi”ifadəsi texnikanın inkişaf etmədiyi qədim dövrdən qalma cümlədən başqa bir şey deyildi, bizim əsrdə isə bu mümkündür baxmayaraq ki, şəxsi təcrübədən qazanılmış əsl biliyə yalnız o adamlar malik ola bilər ki, onlar “səmadakılarla” təcrübi əlaqədə olsun;bu adamlar təcrübə ilə “bilik” əldə edirlər, hansı biliklər ki, yazı və texnika vasitəsi ilə “syutsayın” əlinə düşür və o dolayı yolla “səmavi işlərindən” xəbəri olur.\nHər hansı bir hadisə və ya hadisələrin bilavasitə dərk edilməsi üçün hansısa hadisənin, varlığın dəyişdirilməsi məqsədi güdən təcrübi mübarizədə şəxsən iştirak vacibdir, çünki yalnız belə təcrübi mübarizədə şəxsi iştirak zamanı hadisə və ya hadisələrin xarici cəhətləri ilə təmasda olmaq mümkündür, yanlız şəxsən iştirak hadisələrin mahiyyətinə varmaq və onları anlamağa icazə verir. Həqiqətən bütün insanların idraka gedən yolu belədir;sadəcə bəzi insanlar qərəzli şəkildə gerçəkliyi təhrif edir və əksini iddia edirlər.\nƏn gülünc rolda isə hərdənbir üzə çıxan təsadüfi, yarımçıq biliklər qapmış “çoxbilmişlərdir”, hansılar ki, özlərini “səmaaltında yeganə şəxs” rütbəsinə qaldırırlar,bu da onların hədsiz lovğalıqlarını təsdiq edir. İdrak özü də elmdir və burada heç bir lovğalıq və təkəbbürə yer yoxdur, burada qətiyyətlə bunun əksi tələb olunur-sadəlik və düzgünlük.Bilik əldə etmək istəyənin həqiqəti dəyişdirən təcrübədə rolu olmaldır. Armudun dadına baxmaq istəyən onu dəyişməlidir-dişləyib çeynəməlidir. Atomun quruluş və xassələrini bilmək istəyən fiziki və kimyavi sınaqlar keçirməlidir, atomu dəyişdirməlidir. İnqilabın nəzəriyyə və metodlarını bilmək istəyən inqilabın özündə iştirak etməlidir.Bütün həqiqi biliklər öz başlanğıcını bilavasitə təcrübədən götürür.Ancaq insan bilavasitə hər şeyi sınaqdan keçirə bilməz və faktiki olaraq sahib olduğumuz biliklərin böyük hissəsi-dolayı yolla təcrübə məhsuludur, bu əsrlər əvvəl əldə olunmuş biliklərdir,başqa yerlərdəki insanları tərəfindən əldə olunmuş biliklərdir. Bu biliklər daha əvvəl yaşamış və özgə insanların bilavasitə təcrübəsindən yaranmış biliklərdir. Əgər əcdadlarımızın və ya müasirlərimizin bilavasitə yaratdıqları təcrübə Leninin dediyi kimi dövrünün şərtlərinə cavab verirdisə,yəni elmi abstraksiyanın nəticəsi olub hadisələrin obyektiv mövcudluğunu əks etdirirsə,o zaman bu biliklər etibarlıdır; əks halda isə onlar etibarsızdır. Ona görə də insan idrakı iki hissədən ibarət olur-bilavasitə təcrübənin verdiyi və dolayı yolla təcrübədən əldə edilən. Bununla birgə mənim üçün dolayı təcrübə hesab edilən, başqaları üçün bilavasitə təcrübə hesab oluna bilər. Nəticə etibarı ilə idrakı bütöv kimi qəbul etsək, o zaman heç bir bilik bilavasitə təcrübədən ayrı mövcud ola bilməz.\nBütün biliklərin özülündə obyektiv mövcud olan xarici aləmdən insanın hissiyat orqanları vasitəsilə aldığı duyğular durur; duyğuları təkzib edən, bilavasitə təcrübəni də təkzib edir, həqiqəti dəyişdirə biləcək təcrübədəki şəxsi iştirakı inkar edən kəs materialist deyil. Bax buna görə də bütün “çoxbilmişlər” gülünc görsənirlər. Çinlilərin qədim ata sözü var: ”Pələng yuvasına girmədən onun balasını ovlaya bilməzsən”.Bu məsəl insan təcrübəsinin həqiqətini əks etdirir və bərabər ölçüdə idrak nəzəriyyəsinin də həqiqətini daşıyır. Təcrübədən kənar bilik ağılasığmazdır.\nTəcrübəmin ilkin periodunda – kortəbii mübarizə və maşınların dağıdılması periodunda-proletariat kapitalist cəmiyyətinin dərk edilməsində yalnız hissi qavrama pilləsində idi və kapitalizmin müxtəlif şəkilləri ilə xarici münasibətdə olub yalnız ayrı-ayrı tərəflərini dərk edə bilirdi. Bu dövrdə proletariat hələ də necə deyərlər “öz içində bir sinif idi”. Lakin proletariat təcrübəsinin ikinci periodu-şüurlu və təşkilatlanmış iqtisadi və siyasi mübarizə dövru gəldikdə müxtəlif sınaqlardan əldə edilən və uzunmüddətli mübarizə nəticəsində yaranan təcrübə Marks və Engels tərəfindən ümumiləşdirilir və beləliklə marksist nəzəriyyəsi yaranır və proletariatın işıqlandırılması məqsədi ilə istifadə olunur, bununla da kapitalist cəmiyyətinin mahiyyətini və sinifləri arasında istismar münasibətlərini qavrayan proletariat artıq “özü üçün bir sinfə” çevrilir.\nHəmin yolu da çin xalqı imperializmi dərketməsi zamanı keçib.İlk pillə səthi olan hissi qavrama olmuşdur, bu pillə boksyor,taypey və digər hərəkatlar zamanı yaranmış gəlmələrə qarşı ümumi mübarizə mərhələsi idi. Yalnız ikinci pillə rasional qarvanış pilləsi olmuşdur, harada ki, çin xalqı imperializmin daxili və xarici zidiyyətlərini görə bildi, Çin impreializmi ilə əlbir olmuş çin komprador burjuaziyası və feodal-mülkədar sinfinin geniş xalq kütlələrinə qarşı törətdiyi istismar və zülmün mahiyyətini anladı; bu qavrama yalnız 1919-cu il “4may hərəkatı” dövründə başladı.\nİndi isə müharibəyə nəzər salaq. Əgər hərbi təcrübəsi olmayanlar müharibəyə rəhbərlik etsəydilər, onda başlanğıc mərhələdə onlar verilən konkret müharibənin(məsələn, 10 il davam edən inqilabi aqrar müharibəsi)idarə edilməsində gizli qanunları anlaya bilməzdilər. Onlar yalnız ilk əvvəl bir sıra döyüşlərdə iştirak etməklə təcrübə yığardılar və bu döyüşlərin çoxu məğlubiyyətlə bitərdi. Bununla belə bu təcrübə (qələbə və xüsusilədə məğlubiyyət təcrübəsi) onlara daxili intizamın cəhətlərini, müharibəni bütövlüklə əhatə edən onun qanunauyğunluqlarıni aşkar etmək imkanı verə bilər, strategiya və taktikanı öyrənməklə əminliklə müharibəyə rəhbərlik etməyə qadir ola bilərdi.Əgər bu zaman bu rəhbərliyi təcrübəsiz birinin əlinə versək, o öz növbəsində müharibənin həqiqi qanunauyğunluqlarını yalnız bir sıra məğlubiyyətdən sonra anlaya bilərdi(yəni təcrübə əldə edərək).\nÇox vaxt eşitmək olur ki, bəzi yoldaşlarımız bu və ya digər işi öz üzərinə götürməyə curət etməyərək bunun öhdəsindən gələ bilməyəcəklərini bəyan edirlər. Bəs nə üçün bacara bilməyəcəklərini düşünürlər? Ona görə ki,görəcəkləri işin xarakteri və şərtləri barədə nizamlı fikirləri yoxdur: ya onlar heç vaxt belə bir işlə rastlaşmayıblar, ya da nadir hallarda görüblər; bu səbəbdən işin qanunauyğunluqları barədə hər hansı bir bilikdən söz belə gedə bilməz. İşin şərtləri və durumu barədə müəyyən analizlər etdikdən sonra onlar özlərini daha əmin hiss edirlər və razılıqlarını verirlər. Əgər belə insanlar verilən işdə müəyyən qədər işləsələr, təcrübə əldə etmiş olarlar;bir tərəfdən də şəraiti subyektiv, birtərəfli və səthi deyil,könüllü şəkildə dərk etsələr o zaman işin görülməsi barədə özləri müəyyən nəticələri əldə edib daha inamla işlərini görə bilərlər. Qaçılmaz müvəffəqiyyətsizlik yalnız o adamları gözləyirki, onlar olanlara subyektiv, birtərəfli və səthi yanaşır, hansılar ki,yeni işə başlayarkən şəraitlə maraqlanmayaraq işi bütövlüklə (işin tarixi və hazırki durumunu) dərk etmir və işin mahiyyətinə varmırlar (onun xarakteri və digər işlərlə daxili əlaqəsi).\nNəticə etibarı ilə, dərketmə prosesinə ilk addım xarici aləmin varlıqları ilə rabitə qurmaqdır-hiss etmə pilləsi. İkinci addım hissi əldə edilmiş verilənlərin ümumiləşdirilməsidir, onların nizama salınması və emalı-anlayış, mühakimə və nəticə pilləsi. Hissi əldə edilmiş məlumatların (pərakəndə və natamam deyil)yetəri qədər zəngin olduğu halda təbii ki,gerçəkliyə uyğunlarsa (yəni hissi aldatmanın nəticəsi olmasa), bu verilənlər haqqda düzgün anlayış və nəzəriyyə çıxartmaq olar.\nBurada iki məqam var ki xüsusilə qeyd olunmalıdır.Biri barədə yuxarıda artıq danışılıb,lakin təkrar etməyə ehtiyac var-bu rasional idrakın hissi idrakdan asılılığı məsələsi.Kim ki,rasional idrakın hissi idrakdan doğmadığını düşünür-o idealistdir. Fəlsəfə tarixində rasionalizm yalnız şüurun həqiqiliyini qəbul edir, təcrübə reallığını inkar edir. Şüuru etibarlı hesab edərək təcrübənin hissi mənimsənilmiş bir şey olduğu üçün etibarsız sayır.Bu istiqamətin səhvi ondan ibarətdir ki, o faktları beyinə yeridir. Rasional idrakın verilənlərinin etibarlılığı onunla təmin olunur ki,onlarin mənbəyi elə hissi mənimsənilmiş verilənlərdir; əks halda rasional idrakın verilənləri mənbəsiz çay, kökü olmayan ağac olardılar, subyektiv və şübhəli olardılar. İdrak prosesinin ardıcıllığı nöqteyi nəzərindən hissi təcrübə ilkindir və biz ictimai təcrübənin vacibliyini idrak prosesi daxilində qeyd edirik,çünki ancaq insanın ictimai təcrübəsi onda obyektiv xarici aləmdən alınan hissi təcrübədən yarmış idrakın başlanğıcını qoya bilər. Əgər insan gözlərini-qulaqlarını obyektiv mövcud xarici aləmə bağlayıbsa, o zaman onda hər hansı dərketmədən söz belə gedə bilməz. Dərketmə təcrübədən başlayır-idrak nəzəriyyəsinin materializmi də elə budur.\nİkinci məqam-idrakın daha da dərinləşdirilməsi ehtiyacı, hissi idrak pilləsindən rasional idraka keçid labüdlüyü – bu isə idrak nəzəriyyəsinin dialektikasıdır. İdrakın ən aşağı pillədə-hissi dərketmə pilləsində-dura biləcəyini və yalnız onun etibarlılığını düzgün hesab etmək-empirizm tarixindən qalma səhvlərin təkrarlanması deməkdir. Bu nəzəriyyənin yalnışları hissi qavrama verilənlərinin şübhəsiz obyektiv mövcud xarici aləmin müəyyən reallıqlarını əks etdirdiyinin anlaşılmamasındadır (burada təcrübəni daxiləqapanmaya gətirəcək idealoji empirizm məsələsinə toxunmayacam), ancaq bu verilənlər birtərəfli və səthidir, ona görə də onun əks edilməsi natamamdır və şeylərin mahiyyətinə varmır. Şeylərin mahiyyətinin və daxili qanunauğunluqlarının tamamilə əks olunması üçün müəyyən anlayışlar sistemi və nəzəri mövqelər yaratmaq gərəklidir təfəkkür vasitəsilə zəngin hissi qavramaları emal edilməyə məruz qoyaraq harada ki, əsassız olanların silinməsi və yalnız həqiqi verilənlərin saxlanılması, bir şəkildən digərinə,daxildən xaricə keçilməsi-hissi dərketmədən rasional idraka sıçrayış labüddür.\nBu emal vasitəsilə biliyimiz daha bitkin, daha az etibarlı olmayacaq. Tam tərsinə, təcrübə bazasında dərketmə prosesi zamanı yaranan hər şey elmi emala məruz qalmişdir, Lenin dediyi kimi, dərin, düzgün, bütövlüklə xarici aləmi əks etdirərək. Darbeyinli işbazlar məhz elə bunu anlamır: onlar təcrübə qarşısında baş əyir,nəzəriyyə əhəmiyyət vermir, nəticədə obyektiv prosesi bütünlüklə mənimsəyə bilmirlər, onlara istiqamətin aydınlığı çatışmır, geniş perspektivdən uzaqdırlar,onlar öz səthi anlayışları və təsadüfi uğurları ilə öyünürlər. Belələri inqilaba rəhbərlik eləsələr, onun yolunu dalana çıxardardılar.\nRasional idrak hissi idrakdan asılıdır, hissi dərketmə isə rasional idrakda inkişaf etməlidir. Dialektik materializmin idrak nəzəriyyəsi budur! Fəlsəfədə rasionalizm və empirizm idrakın tarixi və dialektik xarakterini qavramır, halbuki bu cərəyanlardan hər biri gerçəyin yalnız birtərəfini özündə daşıyır (söhbət dialektik yox,materialist rasionalizm və empirizmdən gedir), yenə də hər ikisinə ümumilikdə idrak nəzəriyyəsi nöqteyi nəzərdən baxsaq da ikisi də yalnışlığa gətirəcək. Hissi idrakın rasionala doğru dialektik-materialist istiqaməti kiçiyin (məsələn, hər hansı predmetin və ya işin) dərkedilməsi və böyüyün (məsələn, bu və ya digər cəmiyyətin və ya inqilabın)dərkedilməsi prosesində baş verir.\nLakin lakin idrakın “hərəkəti” bununla bitmir. Əgər idrakın dialektik-materialist istiqaməti yalnız rasional idrakda dayansa, onda məsələnin yalnız yarısı həll olmuş olar, bundan başqa marksist fəlsəfəsi mövqeyindən hətta əsas hissəsi həll edilməmiş qalardı. Marksist fəlsəfəsi hesab edir ki, əsas məsələ obyektiv aləmin qanunaiuyğunluqlarını anlamaqdadır, aləmi izah etməkdədir, obyektiv qanunauyğunluqların idrakını aləmin aktiv şəkildəyişməsində istifadə edilməsindədir. Marksizm nəzəriyyənin vacibliyini qəbul edir və bu öz yerini aşağıdakı leninist mövqeyində tapır: ”İnqilabi nəzəriyyə olmadan heç bir inqilabi hərəkat ola bilməz”. Lakin marksizm nəzəriyyəyə ciddi elmi anlam qazandırmasının səbəbi onun təcrübə fəaliyyətini yönləndirə bilməsidir. Əgər doğru nəzəriyyəyə sahib olmaqla yalnız bu barədə boş-boş danışıqlarla məhdudlaşsaq, mühakimə etsək və təcrübəyə tətbiq etməsək, onda bu nəzəriyyənin kiçik də olsa heç bir xeyri olmayacaq.\nİdrak təcrübədən başlayır; təcrübədən nəzəriyyə əldə etməklə yanaşı yenidən təcrübəyə müraciət etmək lazımdır. İdrakın rolu özünü yalnız hissi idrakdan rasionala aktiv sıçrayışda ifadə etmir,həm də orası da vacibdir ki, rasional idrakdan inqilabi təcrübəyə sıçrayışı da gerçəkləşdirir. Ətraf aləmin qanunauyğunluqlarını əldə etmiş idrak yenidən aləmin şəkil dəyişməsinə yönlənməlidir, o istehsal təcrübəsinə tətbiq olunmalıdır, həmçinin inqilabi sinfi və milli-azadlıq mübarizələrinə və o cümlədən elmi eksperimentlərə. Nəzəriyyənin sınanması və inkişafı prosesi belədir-vahid idrak prosesinin davam etməsi.\nMəsələ orasındadır ki, nəzəriyyənin mövqeyi obyektiv gerçəkliyə uyğun gəlirmi.Yuxarıda qeyd dilən istiqamətdə bu məsələ tamamilə həll edilmir, edilə də bilməz. Həll üçün rasional idrakdan yenidən ictimai təcrübəyə geri dönmək, nəzəriyyənin qoyulmuş məqsədə gətirib-gətirməyəcəyini təcrübədə yoxlamaq lazımdır.Bir çox elmi nəzəriyyə həqiqətə uyğun olduğu qəbul olunmuşdur ona görə yox ki,təbiətşünaslar tərəfindən yaradılıb,ona görə ki, onlar özündən sonrakı elmi təcrübələrdə təsdiqini tapıb. Eləcə də marsizm-leninizmin həqiqiliyi nəzəriyyənin Marks, Engels, Lenin və Stalin tərəfindən işlənib hazırlandığı üçün qəbul olunmayıb, ona görə qəbul olunub ki, inqilabi sinfi və milli-azadlıq mübarizə təcrübəsində təsdiqini tapıb. Dialektik materializm umumi qəbul olunmuş gerçəklik olması səbəbi ondadır ki,cəmiyyətdə içində, ayrı-ayrı siniflər və insanlar arasında bütünlüklə təcrübədən keçməsidir, marksizm tərəfindən açılan hər şey onun obyektiv qanunlarına tabedir. İnsan idrakı tarixi göstərir ki,bir çox nəzəriyyənin düzgünlüyü yetəriqədər olmayıb,amma onların təcrübədə yoxlanılması nəticəsində çatışmazlıqlar aradan qaldırılıb. O cümlədən bir çox nəzəriyyə də yalnış olmuşdur,təbii ki onlar da təcrübədə sınaqda keçirilərək düzəldilmişdir. Məhz elə buna görə təcrübəyə həqiqət meyarı kimi baxılır. ”Həyati nöqteyi nəzərdən, təcrübə idrak nəzəriyyəsində ilkin və əsas nəzər nöqtəsi olmalıdır”. Stalin də mükəmməl vurğulamışdır: ”…nəzəriyyə məzmunsuz olur, əgər o inqilabi təcrübə ilə əlaqələnməmişdirsə, həmçinin təcrübə də öz yolunu inqilabi nəzəriyyə ilə işıqlandırmasa kor olar”.\nBununla idrak “hərəkəti” sonlanırmı? Cavab: həm sonlanır, həm də yox. Müəyyən obyektiv prosesin dəyişdirilməsi təcrübəsinə aid olan ictimai insanlar onun inkişafının müəyyən pilləsində (istər təbiətdə baş verən hər hansı prosesin dəyişdirilməsi təcrübəsi, istərsə də hər hansı ictimai prosesin dəyişdirilməsi təcrübəsi) subyektiv fəallığının və obyektiv prosesin təsiri iləbu obyektiv prosesin qanunauyğunluqlarına əsasən hissi idrakdan rasional idraka keçmək-ideyalar, nəzəriyyələr, planlar və layihələr yaratmaq imkanı qazanırlar; və əgər bu ideya, plan və layihələrin həmin obyektiv prosesin dəyişdirilməsi təcrübəsində növbəti tətbiq zamanı məqsədə nail olunursa, yəni əvvəlcədən hazırlanmış ideya, nəzəriyyə, plan və layihələri gerçəkləşdirmək mümkünsə onda konkret prosesin idrak hərəkəti tamamlanmış hesab olunur. Məsələn, təbiətin dəyişməsi prosesində-hər hansı bir tikinti planının həyata keçirilməsində, hər hansısa elmi fərziyyənin təsdiq edilməsində,mexanizmin yaradılmasında, kənd təsərrüfatında məhsul yığımının həyata keçirilməsində və ya cəmiyyətin dəyişməsi prosesində-hansısa bir tətilin uğurla keçirilməsi, hansısa bir müharibədə qalibiyyət, maarifləndirmə sahəsində hansısa planın reallaşdırılması-bütün bunlar istənilən məqsədə çatmaq hesab olunur. Lakin ümumiyyətlə desək, təbiətin dəyişdirilməsi təcrübəsində olduğu kimi cəmiyyətin dəyişməsi prosesindənadir hallarda insanlar tərəfindən əvvəlcədən yaranmiş ideya, nəzəriyyə, plan və layihələr heç bir dəyişikliklər olmadan həyata keçirilsin. Bu ona görə baş verir ki, gerçəkliyin dəyişdirilməsini reallaşdıran insanlar çox vaxt müxtəlif məhdudiyyətlərlə sıxışdırılır: onlar tez-tez yalnız elmi və texniki şəraitə deyil, həm də obyektiv proses və onun inkişaf pilləsinə (obyektiv prosesin müxtəlif tərəfləri və mahiyyəti hələ tamamilə açılamışdır) bağlıdırlar. Bu vəziyyətdə təcrübədə əvvəlcədən gözlənilməyən hadisələrin olması da nadir hallarda olmur, harada ki, ideya, nəzəriyyə, plan və layihələr qismən, bəzən də tamamilə dəyişikliklərə məruz qalır. Bu o deməkdir ki,ilkin çıxardılmış ideya, nəzəriyyə, plan və layihələr qismən və ya tamamilə real gerçəkliklə uyğunlaşmır,qismən və ya tamamilə səhvdirlər. Bir sıra hallarda dəfələrlə əldə edilmiş uğursuzluqlardan sonra yalnış fikirləri kənarlaşdırmaq və obyektiv prosesin qanunauyğunluqlarına münasib olmaq mümkündür, bununla da subyektivi obyektivə çevirmək olur, yəni təcrübədə gözlənilən nəticəni əldə etmək olur. Hər halda bu məqama kimi insanların müəyyən obyektiv prosesin dərkedilməsinin istiqaməti onun müəyyən inkişaf pilləsində yekunlaşmış hesab etmək olar.\nLakin onun inkişafı prosesinə diqqət yetirsək, insan idrakının hərəkəti bununla sonlanmır. Təbiətdə və ya cəmiyyətdə hər bir proses daxili ziddiyət və mübarizənin nəticəsi kimi irəli gedir və inkişaf edir. Və insan idrakı prosesi də onun arxasınca irəli getməli və inkişaf etməlidir. Əgər ictimai hərəkətdən danışılırsa,o zaman həqiqi inqilabi rəhbərlər yalnız ideya, nəzəriyyə, plan və layihələrdə edilən səhvləri düzəltməklə yetinməməli, yuxarıda deyildiyi kimi, həm də obyektiv prosesin bir pilləsindən digərinə keçərkən inqilab iştirakçıları ilə birgə öz subyektiv idrakı ilə irəli sürülmüş yeni inqilabi tapşırıq və planların şərait dəyişmələrinə uyğun gəlməsi üçün. Bu keçidi izləməlidir. İnqilabi periodda şərait çox tez dəyişir və əgər inqilabçıların idrakı bu dəyişikliklərlə yetişə bilməsələr, onda inqilabı qələbəyə gətirə bilməzlər.\nAmma tez-tez olur ki, ideyalar gerçəklikdən geri qalır;bu ona görə baş verir ki,bir sıra ictimai şəraitlər səbəbindən insan idrakı məhdudlaşdırmaya məruz qalır. Biz inqilabi cərgələrdə olan konservatorlara qarşı mübarizə aparırıq, çünki onların ideyaları dəyişən obyektiv şəraitlə ayaqlaşmır, bu tarixdə sağ opportunuzmi ilə özünü göstərib.Bu insanlar görmürlər ki, ziddiyətlər mübarizəsi obyektiv prosesi artıq irəli aparıb,onların dərketməsi isə hələ də əvvəlki pillədə durur. Bu konservator ideyalarının özünəməxsusluğudur. Onların fikirləri ictimai təcrübədən qırılmışdır, onlar ictimai hərəkətə başçılıq və ya qasid rolunu oynaya bilməzlər,sadəcə onun quyruğunun arxasınca izləyə bilərlər çox çevik hərəkəti barədə şikayətlənərək və tarix çarxını yenidən geri döndərməyə çalışaraq. Biz o cümlədən “sol” ibarəbazlara qarşı da mübarizə aparırıq. Onların ideyaları obyektiv prosesin müəyyən pillələrini ötürərək qabağa qaçır; bu ideyaların daşıyıcılarından biriləri illuziyanı gerçəklik kimi qəbul edir, digərləri isə gələcəkdə reallaşması mümkün olan idealları hazırki vaxtda gerçəkləşdirməyə çalışır;onların müasir təcrübədən və fəaliyyətdən kənar ideyaları özünü avantürizmdə əks etdirir. Subyekti və obyektiv arasında qırılma və idrakın təcrübədən ayırd edilməsi idealizm və mexaniki materializm, opportunizm və avantürizmə xarakterikdir. Marksist-leninist idrak nəzəriyyəsinin fərqləndirən cəhəti onun təcrübəni gerçəkliyin meyarı kimi tanımasıdır və bu baxımdan yuxarıda sadalanan yalnış görüşlərlə qətiyən mübarizə apara bilməz. Marksistlər qəbul edirki, kainatın mütləq inkişafı prosesində ayrı-ayrı konkret proseslərin də inkişaf etməsi nisbidir. Ona görə də bu sonsuz müəyyən mərhələlərdə ayrı-ayrı konkret proseslərin dərk edilməsinin mütləq gerçəkliyi yalnız nisbi gerçəklikdən çıxır.Sonsuz nisbi gerçəklik məcmusundan mütləq gerçəklik əmələ gəlir.\nObyektiv prosesin inkişafı –ziddiyyət və mübarizələrin inkişafıdır. İnsan idrakının inkişafı da-bütünlüklə zidiyyət və mübarizələrin inkişafıdır. Obyektiv aləmin hər cür dialektik hərəkəti gec ya da tez öz əksini insan idrakında tapır. Yaranma, inkişaf və məhv prosesi ictimai təcrübədə sonsuzdur,eləcə də insan idrakında.Bir halda ki,müəyyən obyektiv gerçəkliyin dəyişməsinə yönələn ideya, nəzəriyyə, plan və layihələr getdikcə irəli gedir, onda insan idrakı da obyektiv gerçəklikdə get-gedə dərinləşir. Obyektiv mövcud real aləmin dəyişməsi prosesi daimidir və sərhəd tanımır, necə ki, insan idrakının təcrübə prosesində gerçəkliyi dərk etməsi daimi və sərhədsizdir. Marksizm-leninizm qətiyyən həqiqətin açılmasına son qoymur, əksinə dayanmadan təcrübə prosesində dərketmədə yeni yollar açır. Nəticə: biz subyektiv və obyektiv,nəzəriyyə və təcrübə,bilik və fəaliyyətin konkret tarixi vahidliyinin tərəfdarıyıq; biz konkret tarixdən kənarda yalnış olan hər kəsə qarşıyıq-sağ və “sol”. Yaxınlaşan hazırki dövrün ictimai inkişafının dərk edilməsi və dəyişdirilməsi məsuliyyəti tarixən proletariat və onun partiyasının çiyinləri üzərinə düşür. Çində olduğu kimi bütün dünyada dünyanın dəyişdirilməsi təcrübəsi prosesi-o proses ki elmi idrakın əsasında qurulub-mühüm tarixi məqamına çatmışdır, bütün dünyanı bağlamış zülmətin devrilməsi ilə görülməyən işıqlı dünyaya çevirən məqama.\nProletariat və inqilabi xalq kütlələrinin dünyanın dəyişdirilməsi mübarizəsi aşağıdakı məsələləri özündə birləşdirir: obyektiv aləmin şəklinidəyişdirilməsi, həmçinin subyektiv aləmin dəyişdirilməsi – qavrayış qabiliyyətlərinin dəyişdiyilməsi,subyektiv aləmin obyektivlə münasibətdə dəyişimi. Yer kürəsinin bir hissəsində-Sovet İttifaqında – insanlar artıq bu dəyişimləri həyata keçiriblər və hazırki zamanda bu dəyişim prosesini sürətləndirirlər. Çin və bütün dünta xalqları hal-hazırda bu dəyişikliklərdən keçirlər və gələcəkdə də keçəcəklər.\nSöhbət obyektiv aləmin dəyişdirilməsindən gedərkən bu dəyişimlərə qarşı çıxanlar da oraya aid olur;ilk növbədə onlar məcburiyyətə əsaslanan şəklinidəyişmə mərhələsindən keçməlidirlər, bundan sonra onlar şüurlu şəkildə islahetmə mərhələsinə keçəcəklər. Bütün insanlıq şüurlu olaraq özündə və dünyada bu dəyişimlərə yaxınlaşsa,yalnız o zaman bütün dünyada kommunizm dövrü başlayacaq.\nTəcrübə yolu ilə gerçəkliyi üzə çıxarmaq və elə təcrübə vasitəsi ilə də onu sübut etmək və inkişaf etdirmək. Hissi idrakdan aktiv olaraq rasional idraka keçmək və ardınca rasional idrakdan aktiv inqilabi rəhbərliyə-subyektiv və obyektiv aləmin dəyişdirilməsinə. Təcrübə-dərketmə, yenə təcrübə – yenə dərketmə – bu tsiklik təkrarlamalar sonsuzdur, unutmayaraq ki, tərkibi baxımdan təcrübə və idrak hər dəfə bir pillə yuxarıya doğru irəliləyir. Ümumilikdə dialektik materializmin bilik və fəaliyyət vahidliyinə və idrak nəzəriyyəsinə baxışı belədir.\n*“ 3 padşahlıq barədə povest” (“ Sanyqo yanyi”) – Çində eramızın 3-cü əsrində 3 -Vey, U və Şu şahlığının mübarizəsi dövrü barədə məşhur tarixi roman.\n* Syutzay – Qədim Çində ilkin başlanğıc elmi dərəcəsi olan insan.\nV.İ.Lenin. Hegelin “Məntiq elmi” kitabının konspekti (Fəlsəfə dəftərləri,M.,1947,s.185).\nBax.K.Marks və F.Engels. Feyerbax barəə 11 tezis (tom 4,s 589); V.İ.Lenin.Materializm və empiriokritisizm (cild 14, s. 130).\nV.İ.Lenin. Hegelin “Məntiq elmi” kitabının konspekti (Fəlsəfə dəftərləri,M.,1947,s 146).\nV.İ.Lenin. Hegelin “Məntiq elmi” kitabının konspekti (Fəlsəfə dəftərləri,M.,1947,s 178).\nV.İ.Lenin ”Nə etməli?” (tom 5, s 341).\nV.İ.Lenin.Materializm və empiriokritisizm.(cild14,s130).\nİ.V.Stalin. Leninizm məsələləri (11ci nəşr, s 14).\nBax V.İ.Lenin. Materializm və empiriokritisizm. (cild14, s. 122).\nMao Tzse-dun.Seçilmiş əsərləri.Birinci cild.\n[Məqalə yazıdan SOLFRONT.org üçün hazırlanmışdır]


Nikola Teslanın ən qəribə 5 ixtirası - Təbiət elmləri - ODİN intellectual community\nNikola Teslanın ən qəribə 5 ixtirası\nStarted by Asif Ata, 12 Jan 2016\nNikola Tesla əlbəttə ekssentrik alim idi, lakin bir çoxu onun ixtiralarının Alexander Graham Bell və Thomas Edisonun ixtiralarından daha məşhur olduğunu hesab edirdi. Onun elektrik avtomobili, zorakı təxəyyülü və ekssentrik stili “dəli dahi” kimi\nağıllarda həkk olunmasına yol açmışdır Aşağıda onun çılğın ixtiralarından bəzilərini sizlərə təqdim edirik:\n1. Elektrikin simsiz ötürülməsi.\nTəqribən 120 il əvvəl, 1893-ci ildə Chicago Dünya Sərgisində, Tesla elektrodinamik induksiya adlı prosesində fosforlu yüngül ampüllerin bir sıra qığılcımlı elektrik simsiz ötürülməsini nümayiş etdirdi. O, xəyal edirdi ki, bir gün bu texnologiya ilə rahat bir şəkildə lazım olan enerjini uzun məsafələrə də ötürmək mümkün olacaq, komfortlu bir yaşam üçün zəruri enerji ilə uzaq bölgələri də təmin edəcək. İndi, bir əsrdən sonra, Intel və Sony kimi böyük şirkətlər mobil telefonlara şüasız enerjini transfer etməyin marağındadırlar, bu odeməkdir ki biz kabel olmadan da enerjini batareyaya doldura biləcəyik.\nTeslanın Elektromaqnetizm sahəsində araşdırması mədəni kəsmək olmadan insan anatomiyasını görmək üçün dünyanın bütün həkimlərinə kömək etdi. Lakin 1880-ci illərin sonlarında, bu fikir tamamilə dəlilik idi. X-şüaların kəşfi 1895-ci ildə Alman fizik Wilhelm Rontgene aid olsa da, ancaq Tesla öz təcrübələrində bu texnoloqiya ilə Rentgen’dən 8 il qabaq diqqət yetirmişdir ki, insan dərisi üçün bəzi radiasiya təhlükələri mövcuddur.\n3. Ölüm Şuası.\n1930-cu ildə Nikola Tesla, bəzi iddiala görə şüa hissəciklərindən, silah icad edib, və bu “ölüm şüası adlanırdı.” Nəzəri olaraq, cihaz güclü yönəldilmiş enerji yaradaraq düşmən təyyarə, ordu və digər əşyaları məhv etmək üçün istifadə edilə bilərdi. “Ölüm şüası” Tesla tərəfindən işıq üzü görməmişdir, baxmayaraq ki, o müxtəlif hərbi\nhissələrə satmaq üçün bir zamanlar cəhd etmək istəyində olmuşdur.\nTesla təsəvvürünə gətirirdi ki, gələcəkdə bütün müxtəlif irqdə olan robotlar təhlükəsiz və səmərəli bir şəkildə insanların işini edə\nbiləcəklər. 1898-ci ildə o ixtirası olan radio-nəzarət edən qayığı nümayiş etdirmişdir, çoxu hesab edirdi ki bu «robot texnikasının doğuşu» olmuşdur. O, proqnozlaşdırmışdır ki tezliklə dünyada ağıllı maşınlar, robotlar, sensorlar və müxtəlif avtomatik sistemlər ilə dolu olacaq.\n5. Zəlzələ edən maşın.\nHəmçinin 1898-ci ildə Tesla elan etmişdir ki, o dalğa generator kəşf etmişdir. Generator ilə o bina və yanında nə varsa hamısını silkələyə bilərdi. Cihazın çəkisi bir kiloqram idi, amma alim cihazı elə bir frekansda quraşdırmışdır ki, az bir titrəşim belə daha çox dalğalı enerji ilə binanı əyə bilirdi. Kiçik zərbələr ilə hətta ən böyük binanı parçalara ayırmaq mümkün idi. Daha sonra o ixtirasının potensial təhlükə yarada biləcəyindən ehtiyat edir, bu səbədən çəkic ilə generatoru qırır…\nGo To Topic Listing Təbiət elmləri


Maşın bazarında ŞOK QİYMƏTLƏR - AVTO - Fins.az\nMaşın bazarında ŞOK QİYMƏTLƏR\nAzərbaycanda ikinci əl avtomobil bazarında qiymətlər bahalaşmağa başlayıb.\nFins.az xəbər verir ki, avtomobil satıcılarının sözlərinə görə, son 10 gündə avtomobil satışlarında canlanma yaranıb. İkinci əl avtmobillərə tələbatın artması isə qiymətləri xeyli artırıb.\n“2 ay sata bilmədiyim bahalı maşınları 2 günə satdım”\nAvtosfer.az xəbər verir ki, Avtomobil satıcısı Ramin Quliyev fins.az-a bildirib ki, mart ayında bir həftədə cəmi 1-2 avtomobil satmaq mümkün idisə, hazırda 4-5 avtmobil satmaq olur: “24 və 35 min dollara iki avtomobilim var idi. Neçə ay idi ki, sata bilmirdim. İki gündə hər ikisini satdım”. Onun sözlərinə görə, hazırda bazarda 12-18 min manat avtomobillərin satışı ilə bağlı heç bir problem yoxdur. Bu avtomobillər dərhal alınır. Hətta bəzi hallarda alverçilər bu qiymətə olan avtomobil tapa bilmirlər.\nİkinci əl avtomobillər 10-15 % bahalaşdı\nSatışlarda yaranan canlanma, daha çox tələbat olan avtomobilin bahalaşmasına səbəb olub. Belə ki, ikinci əl avtomobil bazarında qiymətlər 10-15 %-ə artıb. Bahalaşma avtomobillərin bazar qiymətindən aslı 200 manatdan 10 min manata kimi dəyişir.\n“KİA” və “Hyundai”lər 1000-4000 manat bahalaşdı\nAvtomobil satıcıları bildirirlər ki, hazırda bazarda daha çox satılan istehsal tarixi 2005-ci ilə kimi olan “Mercedes” avtomobilləri, 2008-ci ildən yuxarı isə “Hyundai”, “KİA”, “Toyota”, “Nissan” avtomobilləri daha çox bahalaşıb. “KİA” və “Hyundai” modelləri 1000-4000 manat bahalaşıb. R.Quliyevin sözlərinə görə, mart ayında 10500-10700 manata satılan 2012-ci il model “KİA Rio” hazırda 11500-11700 manata satılır. 2014-cü il model “KiA Sportage” 14-16 min manatdan 18-20 min manata kimi bahalaşıb. “Hyundai” avtomobillərində isə daha çox satılan “Accent”, “Elantra” və “İX 35” modelləri bahalşıb. Məsələn, əvvəl 15 min manata satılan 2013-cü il model “Elantra” indi 16 000-16 500 manata, 20 min manata satılan 2014-cü il model “İX35” avtomobili isə 22-24 min manata satılır.\n“Toyota”lar- 4 -7 min manat\n“Toyota” avtomobillərində isə daha çox “Prado” modelləri bahalaşıb. Məsələn, bir neçə ay əvvəl satılmadığına görə qiymətləri ucuzlaşan 2.7 mühərrikli 2008-ci il model “Prado” 14 min manatdan 18 min manata kimi bahalaşıb. R.Quliyev bildirib ki, manatın ucuzlaşması zamanı avtomobil alverçiləri satılmayan “Prado”ları xeyli ucuz qiymətə alırdılar. Məsələn, 50 min dollarlıq avtomobil 35 min dollara satılırdı. İndi həmin alverçilər də tələbatın artmasına görə bu avtomobilləri 40 min dollara satırlar. Nəticədə alıcı eyni avtomobili salondan 50 min dollara deyil, alverçidən 40 min dollara almağa üstünlük verir.\n“Nissan Maxima” 10 min manat bahalaşdı\nSatıcıların sözlərinə görə, bəzi “Nissan” avtmobillərində də qiymətlər artıb. Yanacaq sərfinə və möhkəmliyinə görə daha çox alınan “Nissan Sunny”lər 500 manat bahalaşıb. Məsələn, 2008-ci il model 1.3 l mühərrikli “Sunny”nin qiyməti 5500 manatdan 6000 manata kimi artıb. R.Quliyevin sözlərinə görə, ən böyük qiymət artımı isə “Maxima” modelində müşahidə edilir. Salonda 70 min manat satılan avtomobili alverçilər də bahalaşdırıb. Belə ki, əvvəllər 40 min manata satılan 2014-cü il model “Maxima”nın indiki qiyməti 50 min manatdır.\n“Mercedes”lər 500 manat, rus maşınları 300 manat bahalaşıb\nKöhnə “Mercedes” və rus avtomobillərinin qiymətində də artım müşahidə edilir. Amma digər markalarla müqayisə qiymət artımı o qədər də yüksək deyil. R.Quliyev sözlərinə görə, əvvəl 6500 manata satılan istehsal tarixi 2001-ci ilə qədər “Mercedes C Class” 7 min manata satılır. Rus avtomobillərinin isə bütün moellərində qiymətlər artıb.\nAvtomobil salonları qiymətlərə təsir edir\nAvtomobil ekspertləri bildirirlər ki, əhalidə alıcılıq qabiliyyətinin artması ilə yanaşı bahalaşmanın digər bir səbəbi də var. Belə ki, ölkəyə son bir neçə ayda gətirilən təzə avtomobillərin sayı kəskin azalıb. Məsələn, ötən il bir ayda ölkəyə 10 mindən çox yeni avtmobil gətirilirdisə, hazırda bu rəqəm 1300-ə yaxındır. Nəticədə avtomobil salonları yeni avtmobillərin qiymətini artırırlar. Bu isə ikinci əl avtomobil bazarına da təsir edir. R.Quliyev bildirib ki, alverçilər də salonların qiymətinə uyğun olaraq avtomobilləri bahalaşdırırlar.(Avtosfer)


Biz Google Analytics-i nə üçün istifadə edirik? | Bloq\nBiz Google Analytics-i nə üçün istifadə edirik?\nAmma nə üçün bu vacibdir? Bu məqalədə Google Analytics-in üstünlüklərindən bəhs ediləcək.\nGoogle Analytics'dən istifadə etmək üçün 5 səbəb\nGoogle Analytics, yeni veb sayt sahiblərinə çox faydalı məlumatlar təqdim edir.\n1. Siz istifadəçilərin saytınızı necə tapdığını görə bilirsiniz\nHal-hazırda 1 milyarddan çox veb sayt mövcuddur. Onların hər birini auditoriyası var və digərləri ilə rəqabət aparır. Sizin veb-saytınızın işinizin xüsusiyyəti nə olursa olsun insanları sizi tapmalıdırlar.\nGoogle Analytics, veb saytınızın ziyarətçilərin sizi tapdığına dair sizə məlumat vermək üçün ayrılmış bir bölümüdür. Google, axtarış nəticələrində (organik nəticələr) bir linkə tıkladıqdan sonra, sosial media, digər internet saytlarından paylaşılan əlaqələrdən, ödənişli reklamlardan və veb-saytınızı birbaşa axtarışa daxil edərkən neçə nəfərin veb saytınızı ziyarət etdiyini izləyir.\n2. İnsanlar veb saytınızda olarkən nə etdiyini izləyə bilərsiniz\nGoogle Analytics'də Davranış bölməsində insanların hansı səhifələrə (əgər varsa) keçdiyini və veb-saytınıza nə qədər vaxt sərf etdiyini bilmək olar. Bu məlumat, veb saytınızın hansı hissələrin dizaynını yenidən işləməyiniz və ya insanları daha uzun müddət saxlamaq üçün məzmununuzu yaxşılaşdırmanız lazım olduğunu müəyyənləşdirməyə kömək edəcəkdir.\n3. Veb sayta kimin və necə baxdığı haqqında məlumat əldə edirsiniz\nÇox saytlar hər kəsə çatmağa ehtiyac duymur. Yəqin ki, sizin üçün ən əhəmiyyətli olan xüsusi kateqoriya var. Saytınızın növünə görə onların sizin saytla maraqlanması daha uyğun olardı. Google Analytics, veb səhifənizdə olan insanların demoqrafik, coğrafiya və onların ümumi maraqlarına dair onlayn məlumatları təqdim edir.\nBurada demoqrafik göstəricilərlə yanaşı, hansı brauzerlərdən istifadə etdiyini və hansı cihazlardan gəldiklərini görə bilərsiniz.\n4. İnternet saytınızda olan ən məşhur səhifələrinizi tapa bilərsiniz\nHər bir veb-saytda daha çox trafikə sahib olan bəzi səhifələr var. Bu səhifələrdə insanlar digərləri ilə müqayisədə daha çox vaxt keçirirlər. Google Analytics bunu müəyyənləşdirməyə kömək edəcək.\nƏn yaxşı səhifələri dəqiqləşdirə bildiyiniz zaman, niyə işlədiyini təhlil edə və veb səhifəmizin keçmiş uğurlara əsaslanaraq irəliləməsi üçün bir strategiya hazırlaya bilərsiniz.\n5. İstifadəsi asandır\nTexniki bilikləriniz olmasa da Google Analytics-dən istifadə edə bilərsiniz.\nGoogle Analytics ilə başlayın. Başlamaq üçün, yalnız Google Analytics ilə hesab yaratmaq, veb saytınızı əlavə etmək və veb səhifəmizdə göstərilən izləmə kodunu əlavə etmək lazımdır.


Heyzli olaraq Quran öyrənmək - Forum\nForum » İslam » Sual-cavab » Heyzli olaraq Quran öyrənmək (Heyz zamanı Qur`an oxumaq olmaz. Bəs Qur`an oxumağı öyrənmək)\nHeyzli olaraq Quran öyrənmək\nTerane Tarix: Cümə, 25.05.2012, 09:39 | Yazı # 1\nQuran ilə qullarını doğru yola yönəldən Allaha həmd olsun! Allahu-təala Onun dinini öyrənməyi vacib buyurmuşdur. Onun dininin əsasını isə Qur`an təşkil etməkdədir.Yenə? qadınlarda bəzi halları yaradan da Allahdır, o halların təmizlik halı olmadığını şəriətində qanun kimi elan edən də Allahdır.\n“Səndən heyz (aybaşı) barəsində sual edənlərə söylə: "Heyz əziyyətli bir haldır. Heyz zamanı qadınlardan kənar olun, (heyzdən) təmizlənməyənə qədər onlarla yaxınlıq etməyin, təmizləndikdən sonra isə Allahın sizə əmr etdiyi yerdən (buyurduğu qayda üzrə) onlara yaxınlaşın!" Allah tövbə edənləri, pak olanları sevər!” (əl-Bəqərə 222)\nMəlum olduğu kimi bu halları keçirən qadınlar bəzi ibadətlərdən uzaq durmaqla əmr olunmuşlar. Bunlar namaz, oruc, Qur`an oxumaqdır (ibadət niyyəti ilə).\nAncaq bir həqiqət var ki, Allah hər bir şeyi ölçülü və tarazlı qılmışdır. Allah bir tərəfdən dini yaşamağın yolunu dini öyrənməkdə qoymuşdur. Yəni, dini yaşamaq üçün dini bilmək gərəkdir, dini bilmək üçün də Qur`an öyrənmək gərəkir. Digər tərəfdən də yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi qadınlarda bəzi natəmiz halları yaratmış və həmin hallarda ibadəti haram qılmışdır. Bu iki ilahi əmrin tərəzisini düzəltmək üçün Allah-təala bir tərəfdən bağladığı qapının əvəzinə digər tərəfdən qapılar açmışdır. Məsələn, zikr kimi ibadəti qullarına bəxş etməklə, zikr vasitəsi ilə qulların öz rəbləri ilə daima əlaqə saxlamasına yol açmışdır. Zikr elə bir ibadətdir ki, onu yerinə yetirmək üçün heç bir şərt qoyulmamışdır. Hətta təbii ehtuyacların ödəndiyi natəmiz yerlərdə belə hər bir şeyin qadağan edilməsinə baxmayaraq, danışmadan, səsləri tələffüz etmədən, qəlbən Allahı zikr etməyə izin verilimişdir. Yenə Qur`andan bəzi sözləri, ayələri və hətta “İxlas”, “Fələq”, “Nəs” kimi surələri heyz və cunub halında dua və zikr niyyəti ilə oxumağa izin verilmişdir.\nBu açılmış rəhmət qapılarının digər birisi də elmlə bağlı Qur`andan bəzi ayələri söyləməyə izin verilməsidir. Yəni, bir adama bir şey başa salmaq üçün Qur`andan hansısa ayələri oxumağa icazə verildiyi kimi insanın özünün də hansısa bilgi əldə etməsi üçün Qur`andan bir şeylər oxumasına izin verilmişdir. Digər tərəfdən cünub və heyz halında olan bir Qur`anı öyrədənin əlini Qur`ana vurmadan öyrətməsinə izin verildiyi kimi, heyz və cünub halında olan birisinin Quranı öyrənməsinə də izin verilmişdir.\nBir sözlə heyz halında da həyat davam etdiyi üçün, həm Allahla əlaqə kəsilməməlidir, həm də Allah qarşısındakı qulluq borcunu yerinə yetirə bilmək üçün Allahın dinini öyrənmək də dayandırılmamalıdır. Sadəcə bu halda müəyyən bəlli edilmiş ibadətlərə sayğı və hörmət olaraq onları yerinə yetirmək haram qılınmışdır. Onlardan biri də namaz kimi ibadət ayini olaraq Quran oxumaqdır ki, buna da izn verilməmişdir.\nHər şeyi ən doğru şəkildə bilən və qullarına ən gözəl şəkildə təklif edən Allaha həmd olsun!\nBərkidilib: 2255732.jpg(105.7 Kb)


Gürcüstanda inflyasiya 7,2 faizə yüksəlib » Index.az İqtisadiyyat və Biznes xəbərləri Index.az İqtisadiyyat və Biznes xəbərləri\nGürcüstanda inflyasiya 7,2 faizə yüksəlib\nCari ilin mart ayında Gürcüstanda inflyasiya 7,2 faiz olub.\nİndex.az xəbər verir ki, fevral ayı ilə müqayisədə qiymətlər 4,2 faiz artıb. Bu barədə Gürcüstan Milli Bankı məlumat yayıb.\nBankın məlumatına görə, inflyasiya və qiymət artımı bir neçə amil ilə əlaqədar olub. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, inflyasiyaya ilk növbədə koronovirus pandemiyası səbəbindən iqtisadiyyatda yaranan problemlər səbəb olub.\nÖlkədə pandemiya səbəbindən yaranmış böhranın əhaliyə təsirini azaltmaq üçün kommunal xərclər üçün büdcədən subsidiyaların ləğvi, dünya bazarında benzinin qiymətinin artımı və milli valyuta larinin ucuzlaşması da qiymət artımına təsir edən əsas amillərdəndir.\nMart ayında qida məhsullarının qiyməti fevral ayı ilə müqayisədə 5,5 faiz bahalaşıb.


Sevdiyinizin anası ilə yola getmək üçün... » Qadin.Net ~ İlk milli qadın portalı\nOna özü ilə bağlı suallar verin\nYoldaşınızın anası ilk tanış olduğunuz gün, ona özü ilə bağlı suallar verin. Yəni, onunla dialoq qurmaq istəyirsinizsə, mövzuya onu maraqlandıran yerdən başlamalısınız. Bu onu sevindirəcəkdir.\nCəsur olun və əmək sərf edin\nCəsarətinizi toplayıb həyəcanızı kənara qoymalısınız. Bütün söhbəti sevgilinizin tamamlamasını gözləməlisiniz. Tanışlıq hörmət etdiyinizi göstərər. Danışın, suallar verin, maraqlandığınızı göstərin. Ən əsası gülümsəyin.\nKömək etməyi təklif edin\nKömək etməyi təklif etmək həmişə yerində atılmış addım olacaq.\nTərif və gözəl söz həmişə xilas edə bilər. Məsələn, evi bəyəndiyinizi, evdəki dekorasiyanı bəyəndiyinizi qeyd edin. Bu dialoqun başlamasına kömək edəcək.\nOna hədiyyə alın\nYoldaşınızdan anasının sevdiyi şeyləri soruşub sürpriz edə biləriniz. Ona sevdiyi aksesuar və ya çiçək alın. Əli boş getməyin. Bununla, yaxşı gəlin olacağınızı sübut etmiş olacaqsınız.\nPsixologun valideynlərə 35 məsləhəti...\nƏli boş getməyin. Bununla, yaxşı gəlin olacağınızı sübut etmiş olacaqsınız.\nƏli dolu gedirsən də xeyri yoxdu


İlk yaradılışımız » 3w.LeGenD.Az | Əfsanə olmaq istəyən bizimlədi... | Eurovision 2013, Geyimler, sac duzumleri, mentiq, aforizmler, animasiyalar, sekiller, avatarlar, menali sozler, maraqli, dadli tortlar, mp3, video\nİnsanın ilk yaradılışı və Qiyamət günü yaradılışı arasındakı oxşarlıqlar.\n"Ölsün insan! O nə nankordur! Allah onu hansı şeydən yaratdı? Bir damcı sudan yaratdı, ona biçim verdi. Sonra onun üçün yolu asanlaşdırdı. (Əbəsə 80/17-20)\n"Allah onu hansı şeydən yaratdı? Bir damcı sudan yaratdı, ona şəkil verdi. Sonra onun üçün yolu asanlaşdırdı." (Əbəsə, 80/18- 20)\n"Xatırla ki, o zaman sənin Rəbbin mələklərə belə demişdi: "Mən palçıqdan bir insan yaradacağam. Mən onu tamamlayıb, Öz ruhumdan üfürən kimi ona səcdə edin!" (Sad 38/71- 72)\n"İndi soruş, onları yaratmaq çətindir, yoxa bizim yaratdıqlarımızı? Axı biz onları yapışqan kimi bir palçıqdan yaratdıq." (Saffat 37/11)\nBiz həqiqətən insanı süzülmüş palçıqdan yaratdıq. (Muminun 23/12)\nUca Allah ilk insanın, torpaqdan yaradıldığına diqqət çəkməkdədir.\nŞübhəsiz Allah qatında İsanın vəziyyəti, Adəmin vəziyyəti kimidir. Onu torpaqdan yaratdı, sonra ona "Ol!" deməsi ilə o da dərhal oldu." (Ali-İmran 3/59)\n"Ki O, yaratdığı hər şeyi ən gözəl edən və insanı yaratmağa bir palçıqdan başlayandır" (Səcdə 32/7)\nYapışqan palçıq mərhələsi\n"Rəbbin mələklərə demişdi: "Mən quru bir palçıqdan, şəkillənmiş bir palçıqdan bir bəşər yaradacağam" (Hicr 15/28)\nKöklü qara palçıq mərhələsi\n"And olsun, insanı quru bir palçıqdan, şəkillənmiş bir palçıqdan yaratdıq" (Hicr 15/26)\nBişmiş palçıq mərhələsi\n"İnsanı, atəşdə bişmiş kimi quru bir palçıqdan yaratdı" (Rəhman 55/14)\nUca Allahın öz ruhundan üfürməsilə canlanma mərhələsi:\n"Onu bir biçimə salıb, ona ruhumuzdan üfürdüyümüz zaman siz onun üçün dərhal səcdəyə qapanın" (Sad 38/72)\nUca Allah torpaqdan yaradıldığımızı nə üçün gündəmə gətirməkdədir? Bu sualın cavabını Rum 20 ilə qarşılaşdıraq: "Sizi torpaqdan yaratması, Onun dəlillərindəndir"\nDeməli torpaqdan yaradılmanın gündəmə gətirilməsi, öldükdən sonra dirilməyə dəlil olmasının məqsədləndirilməsindəndir. Eyni zamanda burada yaratmağın Allahın qüdrətinə dəlil olması da vardır. Təbii ki, torpağın öz başına su olmadan bir şeyə yaramayacağı da bir gerçəkdir. Torpaq deyilən xam maddəyə Uca Allah "su" qatmışdır.\n"O inkar edənlər görmürlərmi ki, (başlanğıcda) Göylərlə Yer bir- birilə bitişik ikən, Biz onları ayırdıq və hər canlı şeyi sudan yaratdıq" Yenə də onlar inanmayacaqlarmı?" (Ənbiya 21/30)\nEdilən araşdırmalar, insan bədənini meydana gətirən elementlər ilə torpaqdakı elementlərin bənzərliyini ortaya qoymuşdur. Aliminium, dəmir, kalsium, silikon, sodium, potasium, maqnezium, hidrogen, xlor, yod, manqan, fosfor, mis, gümüş, karbon, sink, kükürd və azod insanın bioloji quruluşunu meydana gətirən maddələrdir.\nEdilən araşdırmalara görə, insan vücudunun %65-ioksigen, %18-ikarbon, %10-u hidrogen, %3-ü azot, %1,5- i kalsium, %1- i fosfor, geri qalanı da digər elementlərdir.\nİnsan vücudunda İlahi taleh gərəyi, müəyyən nisbətlərdə yer alan, elementlərdə əksiklik olduğu zaman, xəstəlik meydana gəlməkdədir. Onun üçündür ki, Allahın həm kainat, həm də onun içində yaradılan ən dəyərli varlıq olan insanın yaradılışında əsla dəyişiklik edilə bilməz.\n"Elə isə sən üzünü Allahı birləyən (bir hənif) olaraq dinə, Allahın o fitrətinə çevir ki, insanları bunun üzərinə yaratmışdır. Allahın yaradılışı üçün heç bir dəyişdirmə yoxdur. Bax, dimdik ayaqda duran din budur. Ancaq insanların çoxu bilməzlər." (Rum30/30)\nBu elementlərin biri çıxardıla bilməz, əksildilə bilməz, yerinə başqa element qoyula bilməz. nisbətlər dəyişdirilə bilməz.\nİndi də məhşərdəki diriliş ilə əlaqədar olan ayələri incələyək.\n"İnsan öncədən heç bir şey deyilkən, həqiqətən bizim onu yaratmış olduğumuzu (heç) düşünmürmü?" (Məryəm 19/67)\n"Allah sizi (yerdən) bir bitki kimi bitirdi." (Nuh 71/17)\nSonra sizi yenə oraya geri çevirəcək və sizi (dirildici) bir çıxarışla dirildib, çıxaracaqdır. (Nuh71/18)\nYuxarıdakı ayədə inkarçılara axirətdə dirildiləcəkləri xatırladılmaqda, sonrakı ayədə isə bu günün inkarçılar üçün çətin bir gün olacağı ifadə edilməkdədir. Milyardlarca insanın topluluqla dirilişi nə qədər də müdhiş bir səhnədir. Çaşqınlıq! Qarışıqlıq! Peşmanlıq! Qorxu!\nHər kəs yalnız. Bir tək Allahın yardımının faydalı ola biləcəyi bir gün. Dünyada çox etibar edilən mövqelərin, ailələrin, pulların, mülklərin fayda etmədiyi bir gün... Geriyə qayıdışın olmadığı bir gün...\nİnsanların torpaqdan çıxışları çəyirtkələrə bənzədilməkdədir.\nGözləri zillət və dəhşətdən düşmüş olaraq, sanki yayılan çəyirtkələr kimi qəbirlərdən çıxarlar. (Qəmər 54/7)\nBax o gün insanların məzarlarından çıxışı çəyirtkələrə bənzədilir. Bəs, niyə çəyirtkələrə? Allah niyə bu nümunəni seçmişdir?\nSon dövrlərdə həşəratlar üzərində mikro kameralar və sistemli müşahidə ilə edilən araşdırmalar bizəniyə çəyirtkələrin nümunə olaraq göstərildiyi açıqlamaqdadır. Hər şeydən əvvəl çəyirtkə sürüləri çox sıxdır. Milyarlarca çəyirtkə bir yerə gələrək kilometrlərlə uzunluq və genişlikdəki qapqara bir yağış buludunu xatırladarlar. Bu sürülərin bızilərinin 3- 5 km genişliyində və metrlərlə dərinlikdə olduğu təsbit edilmişdir.\nAyrıca çəyirtkələr yumurtaalrın torpağın içinə toxum kimi yerləşdirərlər və çəyirtkə sürfələri uzun bir müddət torpağın altında qaldıqdn sonra Yer üzünə çıxarlar. Haradan çıxarlar? Torpağın altından...\nİndi nümunə olaraq Amerikanın New- England bölgəsində yaşayan çəyirtkələri incələyək. Bu çəyirtkələr 17 yaşına girdikləri ilin May ayında, uzun illərdən bəri yaşadıqları yer altındakı qaranlıq yarıqlardan torpaq üzərinə çıxarlar. Əgər insanlar: "Sizi qaranlıq bir yerə qapadacağıq və saatınız olmadan, xarıcı dünya ilə bağlantınız olmadan 17 gün sonra hamımız birgə çölə çıxacaqsınız. " desəz, əmin olun bir çox insan 17 günlük müddəti belə doğru təhmin edə bilməz.\nDünyada ikən maddi bədəni məzara qoyulmuş insanların, axirətdə topluluqla yaradılmalarına bundan gözəl nümunə nədir?\nQısaca çəyrtkələr və insanlar oxşar şəkildə torpağın altında uzun bir müddət qaldıqdan sonra topluluqla çıx sıx olaraq Yer üzünə çıxarlar.\nQuranda öyüd almağımız üçün nümunələr verilmişdir.\n* Bax bu nümunələr; "Biz bunları insanlara verməkdəyik. Ancaq alimlərdən başqası bunlara ağıl çatdıra bilməz" (Ənkəbut 29/43)\nQullara ruzi olmaq üzərə. Və onunla (o su ilə) ölü bir şəhərə diriltdik\n* Qəbirlərindən qaçarcasına çıxarılacaqları gün, sanki onlar tikili bir şeyə istiqamətləndirilmiş kimidirlər. ( əl- Məaric 70/43)\n* Onlar sənin Rəbbinə sıra ilə təqdim olunmuşdur. And olsun sizi ilk dəfə yaratdığımız kimi bizə gəlmiş oldunuz. Xeyr, Bizim sizə bir qovuşma zamanı təsbit etmədiyimizi sanmışdınız, deyilmi? (Kəhf 18/48)\n* Qurana əsasən Yer üzü Qiyamət günü yeni bir şəkilə bürünəcəkdir.\n* Yer düzlənəcəkdir" (İnşiqaq 84/3)\n* Bax, o yalnızca bir qışqırıqdan ibarətdir, artıq özləri dirildilmiş olaraq, baxıb, dururlar. (Saffat 37/19)\n*Sura üfürülmüşdür: beləcə onlar qəbirlərindən (dirildilib) Rəblərinə doğru dalğalar halında süzülüb, gedərlər (Yasin 36/51)\n*Demişlərdir ki, Elə olsun, yuxuya buraxıldığımız yerdən bizi kimdirildib qaldırdı? Bu Rəhman olan Allahın vəd etdiyidir. (Deməli) göndərilən elçilər, doğru denişlərdir. (Yasin 36/52)\n*Lakin qulaqları partladırcasına olan o gurultu gəldiyi zaman, (Əbəsə 80/33)\n*O, yalnızca bir tək qışqırıqdan başqası deyildir, artıq onların hamısı toplanmış, olaraq hüzurumuza gətirilmişlərdir. (Yasin 36/53)\n*Ayələrdən anlaşılacağı üzərə bir dəfədə, bütün insanlar qulaqları kar edərcəsinə yüksın bir tezlikdəki bir səslə qəfildən torpaqların insan bədənindən ayrışaraq, insanların ayağa qalxması şəklində cərəyan edəcək. (Kəff 50/44)\n* Bu qalxış insanlara sanki milyonlarla il keçmiş kimi olmayacaq. Yeni yuxuya keçmiş və qüvvətli bir səslə oyandırılmış kimi olacaq.\n12 iyul 2013 19:10\n3 iyul 2013 01:11\n2 iyul 2013 16:47\nmersi canim benim\n2 iyul 2013 10:22\ntəşəkkürlər maeqaleye gore\n1 iyul 2013 18:01\nALLAH razi olsun senden canikom.\n1 iyul 2013 16:08\n1 iyul 2013 14:54\n1 iyul 2013 14:37\n1 iyul 2013 13:39\n1 iyul 2013 12:51\nMaraqli Xebere Gore cox sAg ol ureyim\n1 iyul 2013 11:51\n1 iyul 2013 11:42\n1 iyul 2013 11:29\n1 iyul 2013 11:07\n1 iyul 2013 10:52\n1 iyul 2013 10:41\n1 iyul 2013 10:32\n1 iyul 2013 10:31\n1 iyul 2013 10:00\n1 iyul 2013 09:42\nMaraqli Xebere Gore cox s ag olun)\n1 iyul 2013 08:40


Kati Hokul Nyu-Yorkun ilk qadın qubernatoru oldu\nKati Hokul çərşənbə axşamı Nyu Yorkun ilk qadın qubernatoru təyin olunub. O, aylardır keçmiş qubernator Endrü Kuomoya qarşı cinsi təcavüz iddiaları ilə əlaqədar yaranan qarışıqlıqdan sonra nəhayət ştat hökumətində kontrolu ələ alıb.\nQərbi Nyu-Yorkdan olan Demokrat nümayəndə ştatın baş hakimi Canet DiFiore tərəfindən nəzarət edilən Nyu York ştatının Kapitolisində qısa, özəl bir mərasimdə qubernator olaraq and içib.\nDaha sonra o, Buffalo televiziya kanalı olan WGRZ-dəki çıxışında çiyinlərində "məsuliyyətin ağırlığını" hiss etdiyini deyib.\n"Nyu Yorklulara tapşırığa hazır olduğumu demək istəyirəm. Qubernator olaraq xidmət edə bildiyim üçün qürur duyuram və onlara xəyal qırıqlığı yaşatmayacam" – deyə, o qeyd edib.\nHokulun ən yüksək vəzifəyə gəlməsi, qadınların paytaxtda son zamanlarda kişilərin üstünlük təşkil etdiyi siyasi arenadan uzaqlaşmağa başladıqları dövrdə tarixi bir hadisə olub.\nKuomo impiçment döyüşü ilə üzləşmək yerinə, istefa verəcəyini elan etməsindən iki həftə sonra, saat 12:00 -da vəzifəsini tərk edib. İstefa ərizəsini bazar ertəsi ştat Assambleyası və Senatının rəhbərlərinə təqdim edib.\nVəzifəsinin son günündə Kuomo əvvəlcədən yazılmış vida danışığında Nyu York qubernatoru olaraq 10 ildən artıq müddətdəki işini müdafiə edib və özünü "media qəzəbinin" qurbanı kimi göstərib.\nHokul səhər saatlarında qanunverici liderlərlə görüşməyi və saat 3-də ictimaiyyətə müraciət etməyi planlaşdırıb.\nİlk dəfə olaraq Nyu York ştat hökumətinin ən güclü simalarının əksəriyyəti ştat Senatının Çoxluq lideri Andrea Stüart-Kasins, Baş prokuror Letitia Ceyms və baş hakim DiFiore də daxil olmaqla qadınlar olacaq. Ştat assambleyasına Karl Hösti rəhbərlik edir.


Elanın kodu: 375905\nBaxış sayı: 255 Elanın tarixi: 12.10.2017\nYeni Yasamal qəs. Leninqrad layihəli binanın 1-ci mərtəbəsində, ümumi sahəsi 100m/kv olan, 4 otaqlı, skvaznoy, orta təmirli mənzil satılır. Mənzilin geniş və gün işığı görən otaqları, hər iki tərəfə baxışı, mənzilin 1 otağı təmirlidir, qalan otaqlara kosmetik təmir lazımdır. Hər iki tərəfdən balkon hesabına mənzil artırılıb + balkon əlavə olunub. Mənzilin qazı, suyu, işığı daimidir, su çəni, mərkəzi istiliyi var. Mənzildə telefon, fiber optik internet və s. Nəzərinizə çatdırım ki, belə mənzillər bazarda 3-5 gündən çox qalmır. Çünki qiymət bazarda ən azı 20 % aşağıdır. Əlavə məlumat üçün əlaqə saxlaya bilərsiniz.\nÜnvan: Məhəmməd Xiyabani küç.42


İqtidar-müxalifət dialoqu ilə bağlı Milli Dirçəliş Hərəkatı Partiyasından A Ç I Q L A M A » davam.az - BÜTÖV AZƏRBAYCAN ADINA!\nİqtidar-müxalifət dialoqu ilə bağlı Milli Dirçəliş Hərəkatı Partiyasından A Ç I Q L A M A\n15.12.2014 [10:53] - Xəbərlər, MDH, Özəl xəbər\n13.12.2014-cü iltarixində, ölkənin müxalifət partiyaları ilə, hakimiyyət arasında danışıqlara start verildi. Bu dialoqun mahiyyəti sırf modernləşmə siyasətiylə bağlıdır ki, dünyada təcrübədən keçmiş və özünü doğrultmuş siyasi islahatların sistem şəklində reallaşdırılmasının bir hissəsidir. Azərbaycanın inkişafı, təkcə sosial-iqtisadi sahəni əhatə etmir, eyni zamanda söz və məlumat azadlığının təmini, vətəndaş cəmiyyəti institutlarının islahatlarda birbaşa iştirakının təmin edilməsi və s. kimi məsələlərlə yanaşı, siyasi partiyaların opponentlik fəaliyyəti də olmadan qeyri-mümkündür.\nBütün modernləşmə siyasəti yürüdən dövlətlərdə, ölkənin qarşısında duran taleyüklü məslələrin müzakirəsi zamanı hakimiyyət müxalifət partiyaları ilə bir araya gəlir.\nBu təcrübə Azərbaycanın siyasi tarixində də bir neçə dəfə təkrarlanıb. Məsələn, Heydər Əliyevin ikinci prezidentliyi dönəmində şəxsi təşəbbüsü ilə, Milli Məclisdə bütün siyasi partiyaların iştirakıyla Qarabağ Müzakirələri baş tutdu. Bir neçə gün davam edən həmin müzakirələrə dönəmin hakimiyyətə qarşı ən barışmaz mövqe nümayiş etdirən partiyaları da qatılmış və təkilifi olan təşkilatlar öz təkliflərini səsləndirmişdilər.\nBu gün isə artıq itidar-müxalifət dialoqlarına start verilib ki, bu da imkan yaradacaq ki, müxalifət partiyalarının təklifləri davamlı olaraq hakim partiya ilə müzakirə edilsin. Hətda, birinci görüşdə hakim partiyanın və Prezidentin nümayəndəsi Əli Həsənov bəyan etdi ki, verilmiş bütün təkliflər Prezidentə təqdim olunacaq.\nİtidar-müxalifət dialoqu bir dünya təcrübəsidir və ölkənin inkişafında müstəsna rolu olan modernləşmə siyasətinin tərkib hissəsidir. Amma, çox maraqlıdır ki, hakimiyyətin təşəbbüsü ilə keçirilən müzakirələrə qatılan müxalifət partiyalarından bəziləri, indi, müxalifətin xeyli vaxtdan bəridir təklif etdiyi və bu gün reallaşan dialoqa qatilmır, eyni zamanda da başlanmış müzakirələrlə bağlı qarayaxmalara cəhd edirlər. Necə ki, seçkilərdə hamının təyin olunduğunu bəyan edib, özlərinin dəfələrlə neçə seçildiklərini cavabsiz qoyurlar, eləcə də bu məslədə. Əgər, nəzərə alsaq ki, bu dialoqların mahiyyəti aşkar olaraq siyası inkişafa stimul verir, deməli bundan imtina yalnız inkişafdan imtina, yəni inkişafa maraqlı olmamaq deməkdir. Əgər partiyalar təqdim etdikləri platformalarla fərqlənirlərsə və bu platformaların hazırlanmasında məqsəd ölkənin inkişafı və dövlətin qüdrətlənməsidirsə, o zaman nəyə görə bütün təkliflər müzkirə olunmamalıdır?!\nBiz Milli Dirçəliş Hərəkatı Partiyası olaraq bəyan etmişik ki, seçkilərdə hakimiyyətə gələ bilməyəcəyimiz halda, növbəti seçkiyə qədər ideya və təkliflərimizin də bizim kimi müxalifətdə qalmasının əleyhinəyik və kimin həyata keçirməsindən asılı olmayaraq, sərfəli hesab etdiyimiz üçün bütün təkliflərimizi hakimiyyətə təqdim edəcəyik. MDHP təsis olunandan bu prinsiplə fəaliyyət göstərmişdir. Çünki, bizim partiyanın hədəfi millətin və dövlətin inkişafidır. Bunun üçün hakimiyyət bizə görə bir vasitədir ki, malik olduğumuz düşüncəni iş başına gətirmək üçün hakimiyyətə gələk və ideyallarımızı həyata keçirək. Lakin, müxalifətdə qaldığımız zaman da dovlətin inkişafı naminə sərfəli hesab etdiyimiz təklifləri hakimiyyətə təqdim edir və onların icra olunmasına çalışırıq.\nAmma, əgər bir partiya lideri təqdim etdiyi platformanın həyata keçirilməsində maraqlı olmasa, artıq bu onun xislətindən xəbər verir ki, adam təqdim etdiyi layihə ilə inkişafa nail olmaq yox, sadacə hakimiyyətə gəlmək istəyir və hakimiyyətə gəlməkdən başqa gözləntiləri var.\nKim tərəfindən deyilməsi və həyata keçirilməsindən asılı olmayaraq milli maraqlara uyğun ideya və davranışları hakimiyyətə sahib çıxmaq naminə qərəzli olaraq rədd etmək isə hakimiyyətə yox, dövlətə müxalifətçilikdir. Bugünkü qarayaxmaçılar məhz dövlətə müxalifətdə olanlardır.\nBiz isə barışa soykənən sabitlik, milli maraqlar ətrafında milli birlik tərəfdarı olaraq bu gorüşdə sədrimiz vasitəsilə konkret təkliflərlə çıxış etdik:\n“Dialoqda əvvəl predmet və ya predmetlər müəyyənləşməlidir.\nAzərbaycan üçün problem olan əsas məsələlərin təsnifatı müəyyən olunmalıdır.\nMəsələn: -Dağlıq Qarabağ məsələsi;\n-Seçki məsələsi. Buraya bir neçə məsələni aid etmək olar. 1.İndiki ərəfədə bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı müzakirələr; 2.Bələdiyyələrin statusu ilə bağlı məsələlər; 3.parlament seçkiləri ilə bağlı məsələlər. Məsəln Proparsional və mojaritor seçki sistemi haqda səslənən təkliflərin müzakirəsi və.s;\n-İnsan hüquq və azdlıqları ilə bağlı ortaq yanaşmanın olmaması.və.s.\nSon vaxtlar fəaliyyətini bərpa etmiş İnsan hüquqları üzrə işçi qrupu da öz fəaliyyəti ilə bu sahədə koordinator rolunu oynaya bilər.\nBu məsələlər daim müzakirə olunduğundan hər məsələyə dair daimi işçi qrupunun yaradılması vacibdir.\n-İşçi qrupuna partiyalar öz nümayəndələrini verə bilər.\n-Bu işçi qruplar partiya rəhbərlərinin müəyyən olunmuş vaxtlarda toplantılarina müzakirə olunacaq məsələləri, qəbul olunacaq qərar layihələrini təqdim edə bilərlər.\nÇox qəribədir ki, hakimiyyətin yuxarı eşalonunda olan məmurlar daha loyal, tolerant, barışa söykənən davranışlar nümayiş etdirirlər, amma aşağı eşalon nümayəndələrinin əksəriyyəti fərqli mövqe nümayiş etdirir. Bu isə müxalifət-iqtidar münasibətlərində yersiz gərginlik və etimadsızlıq yaradır. Ona gorə hesab edirik ki:\n-Partiyaların rayon təşkilatları ilə yerli icra hakimiyyəti orqanları arasındakı münasibətləri də tənzimləyəcək bir daimi işçi qrupuna ehtiyac vardır.”\nO ki, qaldı ölkənin nə iqtidarını nə də müxalifətini qəbul edə bilməyib, gah “seçkiləri mən qazanmışam iqtidar mənəm” deyib, gah da “ölkədə tək müxalifət mənəm” deyən və yalnız adları ilə sığındıqları “varislik” hesabına mövcud olmağı bacaran “partiya”-ların itidar-müxalifət görüşüylə bağlı başladıqlarıqarayaxma kompaniyasına, artıq geniş ictiami müzakirəyə səbəb olmuş bu dialoqda verilmiş təkliflərin və aparılmış müzakirələrin miqyası dialoqun nə qədər əhəmiyyətli olduğunu və vacibliyini təsdiqləmiş olur.


Xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarov San-Marino Respublikasının xarici və siyasi işlər üzrə dövlət katibi Paskal Valentinini qəbul edib\nNazir Elmar Məmmədyarov P.Valentinini salamlayaq, səfərin Azərbaycan və San-Marino arasında münasibətlərin inkişafı baxımından tarixi səfər olduğunu dedi və səfərin əlaqələrin gələcəyi üçün yeni bir səhifə açdığını bildirdi.\nDövlət katibi P.Valentini regiona ilk səfərinin Azərbaycana olmasından məmnun olduğunu bildirərək, iki ölkə arasında münasibətlərin bundan sonra daha intensiv şəkildə inkişaf edəcəyinə ümidvar olduğunu qeyd etdi. P.Valentini həmçinin Birinci Avropa Oyunlarının açılış mərasimində iştirak etmək üçün Azərbaycana səfər edən kapitan-regentlər Andrea Belluzi və Roberto Venturinin ölkəmizdən xoş təəssüratlarla ayrıldığını vurğuladı.\nAzərbaycan və San-Marino arasında potensial əməkdaşlıq imkanlarına dair müzakirələr aparıldı və Azərbaycan tərəfindən həyata keçirilən irimiqyaslı enerji layihələrində San-Marinonun iştirakı mümkünlüyü qeyd edildi.\nDaha sonra Avropa İttifaqı ilə münasibətlərin qurulmasına münasibətdə hər iki ölkənin mövqeyi barəsində geniş fikir mübadiləsi aparıldı və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlıq məsələləri müzakirə edildi.\nDünyanın siyasi arenasında baş verən proseslərin müzakirəsi zamanı dövlət katibi P.Valentini beynəlxalq təşkilatlar, xüsusilə BMT çərçivəsində bütün dövlətlərə eyni yanaşmanın nümayiş etdirilməsinin vacibliyini qeyd etdi. Bu xüsusda, E.Məmmədyarov Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinə toxunaraq, BMT Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən qəbul edilmiş 4 qətnamənin hələ də icra olunmamasının üzv dövlətlərə qarşı eyni yanaşmanın tətbiq edilmədiyinə bariz nümunə olduğunu bildirdi.\nSonda “Azərbaycan Respublikası Hökuməti və San-Marino Respublikası Hökuməti arasında diplomatik və xidməti pasportlara malik şəxslərin viza tələbindən azad edilməsi haqqında” Saziş və “Azərbaycan Respublikası və San-Marino Respublikası arasında gəlirlərə və əmlaka görə vergilərə münasibətdə ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması haqqında” Konvensiya imzalandı.


Həm də sənsən günahkar… | Azadliq\nHome Elnur As Həm də sənsən günahkar…\nHəm də sənsən günahkar…\non: Fevral 24, 2016 In: Elnur As\nBakının göbəyində – “Tarqovı” adlanan yerdə gecə saat 12-dən sonra işıqları söndürməyə başlayıblarmış, hər tərəf qaranlığa qərq olurmuş, o imiş ki, elektrik enerjisinə qənaət edirlər! Indi “qənaət” yapçıların dilində ən sevimli, ən şirin sözcükdür, ağzını açan bu haqda danışır. Sanki son 10-15 ildə ölkəyə gələn 100 milyard dollardan artıq neft pulunu yadplanetlilər basıb-yeyiblər.\nElə götürək bu işıq məsələsinin özünü. 2004-2012-ci illərdə Azərbaycan 71 layihə üzrə 9 milyard 545,9 milyon dollar kredit alıb, bunun 24,09%-i və ya 2,3 milyard dolları “Azərenerji”nin payına düşür. Bunun üzərinə yüz milyonlarla manat dövlət investisiyasını gəlin. Amma hələ də ölkənin ucqar rayon və kəndləri bir yana, Bakının qulağının dibində, burnunun ucunda yerləşən bir çox kənd və qəsəbələrdə belə, fasiləsiz işıq xəyaldır. O qədər pulun hara, necə xərcləndiyini isə heç kim bilmir. Daha doğrusu, hamı bilir, amma bu haqda bir ovuc adamdan başqa heç kim danışmır, yazmır.\nIllər uzunu neft pulları bax belə – plansız, düşünülməmiş şəkildə israf edildi, havaya sovruldu, kimlərinsə şəxsi cibini doldurdu, indi isə bəh-bəhlə qənaətdən danışılır. Gülməli deyilmi?! Artıq qənaət etməli nə qalıb?!\nƏn komik olan isə ölkənin illərdir mənəvi qaranlığa qərq edilməsinə səssiz qalanların, bunu içinə sindirənlərin indi durub Bakıda işıqların “qənaət məqsədilə” söndürülməsindən, küçələrə qaranlıq çökməsindən gileylənmələridir. Illərdir bu ölkədə işıqlı adamlara, nurlu dəyərlərə qarşı amansız linç, qaralama kampaniyası aparılır, ölkənin aydınlığa gedən yollarının qarşısı kəsilir, Azərbaycan böyük bir sürətlə orta çağ zülmətinə gömülür, amma toplumun çox az bir hissəsindən qeyri kimsənin vecinə deyil, kimsənin tükü tərpənmir, qılı qıpırdamır, kimsə narahat olmur, kimsə sorğulamır. Amma hardasa gecə işıqların söndürülüb ətrafın qaranlığa qərq edilməsi əksəriyyətin narazılığına səbəb olub! Əminəm ki, həmin “narazıların” heç yüzdə biri bu qaranlığın həm də onların illərdən bəri davam edən ictimai susqunluğunun, təpkisizliyinin fərqində deyil. Bəli, vaxtında ölkəni başına götürmüş, bəlkə bəşər tarixində misli görünməmiş talan, soyğun siyasətinə səssiz qalmasanız, etiraz səsini ucaltsanız, bir xalqın sərvətinin sadəcə, bir tayfanın cibinə axmasının hesabını soruşsanız, indi Azərbaycanda gileylənmək üçün də çox az səbəbiniz olardı.\nBəli, bu gün – 2016-cı ildə Azərbaycanın mənzərəsi xeyli fərqli ola bilərdi. Arxada qalan 23 ildə o, çağdaş, modern, mədəni dünyanın bir hissəsinə yolunda önəmli məsafə qət edə bilərdi. Onun adı dünyada korrupsyia ilə, seçki saxtakarlığı ilə, rüşvətlə, siyasi repressiyalarla, totalitarizmlə assosiasiya olunmaya bilərdi. Azərbaycanlılar bu gün olduğundan qat-qat fərqli bir ölkədə, rifah və hüzur içində yaşaya bilərdi, ən azı onların işıqlı, ləyaqətli, azad, firavan gələcəklə bağlı ümidləri, arzuları, xəyalları sağ qala bilərdi.\nƏgər indiki tablo bu mənzərənin 180 dərəcə əksidirsə, burada vətəndaş məsuliyyətindən, vicdanlı vətəndaş mövqeyindən, ölkəsinin bu günü və gələcəyi qarşısında vətəndaş cavabdehliyindən məhrum olan hər kəsin payı var. Illər uzunu ya haqsızlığa, zülmə susmuş, ya da onun yanında yer almış hər kəsin əsəridir bu gün yaşadığımız Azərbaycan. Şərt o deyil ki, sən də hansısa nazir kimi düşüb büdcənin bir tərəfindən xımır-xımır yeyəsən, ofşor şirkətlərin olsun, seçkini saxtalaşdırasan, ya da günahsız insanların cibinə nəşə atıb şərləyəsən və bu gözəlim vətənin bədbəxtliyində bu cür pay sahibi olasan. Şərin qarşısında susmusansa, səsini ucaltmamısansa, “mən siyasətə qarışmıram” deyib yaxanı kənara çəkmisənsə, “mənə dəyməyən ilanı min yaşasın” deyib ölkənin sürükləndiyi ictimai-siyasi, iqtisadi, mənəvi fəlakətlərə “fransız” qalmısansa, laqeyd qalmısansa və bütün bu illər ərzində bir qarın çörək tapmaqdan qeyri heç bir qayğın olmayıbsa, incimə, düşdüyümüz bu bataqlığa, yuvarlandığımız bu uçuruma, qərq olduğumuz bu qaranlığa görə səbəbkar həm də sənsən.\nHəm də sənsən günahkar, incimə!..\n“MTN işi” ilə bağlı yeni məlumatlar\n“Bu gedişlə təxminən 10 günə Fondun pulu bitəcək”


Bakida kafe və restoranlar üçün çadırlar, küçə talvarları və çadırları\nRestoranlar üçün tent konstruksiyaları və çadırlardan həm isti mövsümdə müəssisələrin ərazisinin müvəqqəti genişləndirilməsi variantları qismində və ya iri tədbirlərin keçirilməsi üçün, həm də daimi ilboyu istifadə olunan məkanlar qismində istifadə oluna bilər.\nİstifadə sahəsi çox genişdir:\nRestoranlar və kafelər;\nQurulub-sökülən yay terrasları;\nSəyyar xidmət və keyterinq;\nÇimərlik və pirslərdə bar və kafelər;\nGecə klubları və digər ictimai iaşə müəssisələri.\nMüasir tent konstruksiyaları məkanı ziyarətçilər üçün istənilən hava şəraitində rahat etmək üçün təşkil etməyə imkan verir. Geniş məkanlarda mebel yerləşdirmək mümkündür, ventilyasiya və kondisioner sistemləri rahat temperatur yaradacaq. Əlavə olaraq, çadırlar və ya ayrıca zonaların brendinqini, daxili məkanların məkanın üslubuna uyğun işıqlandırma sistemlərini, mebel və dekorla tərtib edilməsini sifariş etmək olar. Konstruksiyanın yüksək quraşdırılma sürəti və yüngüllüyü sayəsində restoran və ya kafe üçün səyyar çadır yüksək mövsümdə əlavə gəlir mənbəyi ola bilər. “LUXTENT” şirkəti uzun illərdir Bakı və Azərbaycanın digər şəhərlərində restoran biznesi sənayesinin müxtəlif nümayəndələri ilə əməkdaşlıq edir. Bu, istənilən, hətta ən qeyri-adi və mürəkkəb sifarişlər üçün uyğun həllər tapmağa, baza konstruksiyalarını isə geniş ölçü, forma, dizayn və daxili tərtibat spektrini istifadəyə hazır təklif etməyə imkan verir.\nRestoran və açıq hava kafeləri üçün müasir üslublu həllər: restoranlar və mövsümi meydançalar üçün tent konstruksiyaları, talvarlar, giriş qrupları, yay kafeləri üçün çadırlar, eləcə də binaların yuxarı mərtəbələri və damlarında populyarlaşan ruf-top müəssisələri üçün terraslar təklif edirik.\nTezqurulan karkas üzərində yüngül və möhkəm materiallar terras və talvarların qısa müddətdə, demək olar ki, istənilən forma və dizaynını yaratmağa imkan verir. Bundan əlavə, loqotipin fasada vurulması, döşəmə örtüyünün quraşdırılması, məkanın mebel ilə döşənməsi, müasir dekorla tərtib edilməsi, qeyri-adi işıqlandırma və kondisioner sistemi ilə təchiz edilməsi… “LUXTENT” şirkətindən kafe və restoranlar üçün çadırlar müəssisəni ziyarətçilər üçün daha da cəlbedici edəcək və onları təkrar-təkrar geri dönməyə məcbur edəcək.\nYay terrasının qurulması müəssisəyə oturma yerlərini artırmaqdan başqa, ziyarətçilər arasında populyarlığı artırmağa da kömək edəcək. Qonaqlar istənilən havalarda xoş işıqlandırmalı və rahat temperaturlu gözəl və rahat məkanlarda məmnuniyyətlə vaxt keçirəcəklər.\nÇadır və talvarları dəfələrlə asanlıqla və tezliklə quraşdırmaq və sökmək mümkündür və bunun sayəsində həm yerində, həm də səyyar tədbirlər və keyterinq üçün istifadə edilə bilər. “LUXTENT”-in tent konstruksiyalarının geniş material, forma və rəng həlləri spektri mövcuddur, bu səbəbdən, istənilən restoran və ya kafe müəsissənin ümumi konsepsiyasına uyğun öz unikal dizaynını ala bilər.\nAçıq hava tədbirlərində keyterinq üçün müasir üslublu çadırlar və tent konstruksiyaları istehsal edirik, quraşdırırıq, satırıq və icarəyə veririk. Çadırda səyyar xidmət stasionar kafe və restoranlar üçün əla alternativ olaraq, eyni zamanda, böyük sayda qonaqlara xidmət etməyə imkan verir. Ayrıca, geniş banket zalları, mətbəx zonaları və texniki otaqlar, avadanlığın saxlanılması üçün yerlər çadırın günbəzi altında rahat və erqonomik yerləşdiriləcək və qonaqlar və xidmət personalı üçün rahat şərait yaradacaq.\n“LUXTENT”-in tent konstruksiyaları ilə keyterinq zonası sifarişçi üçün rahat olan yerdə istənilən havada və istənilən sayda insan üçün təşkil edilə bilər.\nÇimərlik və pirslər\nSukənarı kafelər, restoranlar və barlar üçün müasir üslublu çimərlik talvar-çadırları təklif edirik. Mehmanxana və şəhərkənarı klublar üçün, çimərliklərin ictimai iaşə zonaları və lounge-zonaları üçün bizim tezqurulan və əlavə olaraq brendlənə və ya ərazinin ümumi konsepsiyası üslubunda tərtib edilə biləcək tent konstruksiyalarımız uyğun olacaq.\nKarkas və örtük materiallarının müxtəlif növləri istənilən landşafta harmonik daxil edilə biləcək və müəssisənin rəqiblər arasında sərfəli seçilməsinə kömək edəcək unikal çadır dizaynını yaratmağa kömək edəcək.\n“LUXTENT” şirkətinin yüngül və möhkəm tent konstruksiyaları qonaq və interyerləri sıçrantılar, qum və küləkdən etibarlı şəkildə qoruyacaq, kondisioner və ventilyator sistemləri isə rahat şəraitdə komfortlu istirahət bəxş edəcək.\nÇadırlarda ilboyu təşkil edilə bilən gecə klubları ildən-ilə geniş yayılan yeni trenddir. Bu, içəridə köpük partisi, rəqs və musiqi yarışları, bayramlar və çox sayda qonağın iştirak etdiyi müsabiqələr də daxil olmaqla, demək olar ki, istənilən növ əyləncələri təşkil etməyə imkan verən yüngül, etibarlı, təhlükəsiz və geniş konstruksiyalardır. Müəssisə çadırdan, həmçinin səyyar tipli tədbirlərin keçirilməsi və ya oturma yerlərinin sayının artırılması üçün istifadə edə bilər. “LUXTENT”-in istehsal etdiyi tent konstruksiyaları qumlu çimərlikləri və şəhər küçələri də daxil olmaqla təşkilatçının istəyə biləcəyi istənilən yerdə atmosfer klublarını yaratmağa imkan verir.\nYeni kafenin satın alınması və ya fəaliyyət göstərən kafenin genişləndirilməsi tələb olunduqda bir çox məkan sahibi müstəsna olaraq klassik məkanlar haqqında düşünür. Lakin müasir texnologiyalar son dərəcə qısa müddətlərdə küçədə restoran tikməyə imkan verir, çünki tent konstruksiyalarının qurulması layihə sənədlərinin hazırlanmasını, eləcə də dövlət orqanlarından əlavə razılıqların alınmasını tələb etmir.\nBu cür yanaşma kifayət qədər qənaətlidir, ilk qonaqları isə divarları blok və kərpiclərdən istifadə etməklə tikilən müəssisələrdə olduğu kimi bir ildən sonra deyil, daha tezliklə qəbul edə biləcəksiniz. Bu, sadə yay terrası deyil, ilboyu qonaq qəbul edə bilən hazır restoran olacaq. Bunun üçün dizayn-layihədə nəzərdə tutulduqda çadırda xüsusi isitmə, kipləşdirmə, eləcə də şüşələmə işləri aparılır. Restoranın istilik izolyasiyası təmin edilir, küləyin təsirinə məruz qalmır, bu isə müəssisədə komfortlu vaxt keçirməyə imkan verir.\nHazır kafenin və ya restoranın alınması ictimai iaşə sahəsində biznesin inkişafı üçün maraqlı bir həldir. Və buna kiçik məkandan deyil, çadırda təşkil edilmiş istismara tam hazır müəssisədən başlamaq lazımdır!


Amerikanın Çinə istiqamətlənən siyasi tələbləri artmaqda davam edir. » davam.az - BÜTÖV AZƏRBAYCAN ADINA!\nAmerikanın Çinə istiqamətlənən siyasi tələbləri artmaqda davam edir.\n09.05.2020 [13:08] - Xəbərlər, Siyasət\nAmerikanın Çinə istiqamətlənən siyasi tələbləri artmaqda davam edir. Bu gün Dövlət Katibi Mike Pompeo, Amerikanın və Qərbin ən təhlükəli düşməni Çindirdeyib.”Steve Gruber Show’’ adlı radio proqramında sualları cavablandırarkən Pompeo, “Çin hər şeyi gizlədir. Onlar dekabr ayında və daha əvvəldən virusa yoluxanların olduğunu bilirdi. Problem var deyən həkimlərin hamısı susdurulurdu.Ədalətli davransaydılar bu gün yüz minlərlə insan həyatda ola bilərdi” Sitatın sonu. Pompeo, deyib ki, hələ virusdan çox əvvəl president Trump Çinin Amerikalı işçilər üzərində təhdid yaratdığını demişdi. Bəs Amerika ilə Çinin münasibətləri bundan sonra necə ola biləcək. Pompeyonun cavabı belə oldu.\n”Məncə bütün dünya artıq oyanıb. Avropa Birliyi də Çinin Avropalılar üzərində təhidi yartdığının fəqrqindədir.Məncə artıq bütün dünya bir avtoriyar rejimin, hamıdan fəqrqli davrandığını görə bilir.Bizdə demokratiya var. Hökumətimiz insan azadlığını qorumaq üçün çalışır. Onların hökumətləri isə çox fərqlidir. Ölkənin qərbində bir milyon insanı sadəcə dini inancına görə həbs ediblər. Bunun gələcək nəsillərimiz üçün yaratdıqları sıxıntını bilirik. Ordumuzu gücləndirərək doğru addımlar atacağıq.Diplomatik sahədə doğru qərarlar verəcəyik. Onlarla daha yaxşı ticarət əlaqələri yaratmağa çalışacağıq.Nəhayətdə Çin Komunist Partiyası qərar vermək məcburiyyətində qalacaq. Dünya miqyasında insanlıq üçün daha yaxşı şeylər edən dövlətlərlərin siyahısına qatılmaq istəyirlərmi? Sovetlər Birliyinin tarixini hamımız bilirik.Yer üzündə avtoritar rejimlərin etdiklərinə tay addımlıar atmaq istəyirlərsə president Trump Amerika xalqını qorumaq üçün doğru olan addımı atacaq.’’\nAmerika Senatı isə Çinin uyğurlara təzyiq siyasətinə etiraz olaraq mövqeyini sərtləşdirir. Senator Mitch McConnellin hazırladığı və hər iki partiyadan dəstək alan layihə, uygurların haqqını qorumağa yönəlib. Senator deyib ki, layihə uyğurlarla yanaşı Çindəki bütün müsəlman toplumu qorumalıdır. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı isə idda edir ki, Çin 1 milyondan artıq müsəlman Uyğurunu Sincan bölgəsində toplama kamplarında həbsdə saxlayır. Çin isə bu kampların təhsil məqsədli olduğunu iddia edir. Lakin, Çindən əldə edilən video görüntülər isə rəsmi Pekinin yalan danışdığını, Uyğurlara qarşı amansız cinayətlər etdiyini göstərir.


Putinlə Paşinyan nələri müzakirə etdi? – Bozoyan\n23:37 12.10.2021 Siyasət\nPrezident Vladimir Putinin Nikol Paşinyanla əsas müzakirə mövzusu üçtərəfli bəyanatların icrası, demarkasiya və delimitasiya məsələləri, o cümlədən Türkiyənin təklif etdiyi “3+3” formatıdır.\nAxar.az xəbər verir ki, bu sözləri erməni mediasına açıqlamasında erməni politoloq Ervand Bozoyan Putin-Paşinyan görüşünü şərh edərkən deyib.\nBozoyan xatırladıb ki, Türkiyə Prezidenti Ərdoğan hələ 2008-ci ildə belə bir təşəbbüslə çıxış etmişdi, sadəcə, o vaxt “Qafqaz platforması” adlanırdı. O vaxt bu təşəbbüsə Rusiya o qədər də aktiv reaksiya vermədi:\n“Ancaq İkinci Qarabağ savaşından sonra Cənubi Qafqazda geosiyasi konfiqurasiya dəyişdi, AB və ABŞ-ın regionda rolu zəiflədi, əvəzində Türkiyənin mövqeyi gücləndi. Bunu nəzərə alaraq Rusiyanın da mövqeyinin dəyişdiyini düşünmək olar. Yeri gəlmişkən bu fakt öz maraqlarına təsir edə biləcək prosesdən kənarda qalmaq istəməyən Tehranın hazırkı fəaliyyətini izah edir”.\nBozoyan bildirib ki, sülh sazişinin görüşdə müzakirə edildiyini düşünmür:\n“Hazırda çoxsaylı çətin suallar var və onların həlli üçün zaman lazımdır. Əsas demarkasiya və delimitasiya, kommunikasiyaların açılması və Qarabağın “statusu”dur”.\nQeyd edək ki, Putinlə Paşinyan arasında bu gün baş tutan görüşdən sonra nələrin müzakirə edildiyi barədə rəsmi açıqlama yayılmayıb.


İlham Əliyev: Azərbaycan sayı artan ölkələrin enerji təhlükəsizliyində get-gedə daha mühüm rol oynamağa çalışır\nAna səhifə / Siyasət / İlham Əliyev: Azərbaycan sayı artan ölkələrin enerji təhlükəsizliyində get-gedə daha mühüm rol oynamağa çalışır\nAzərbaycan müstəqillik illərində öz enerji təhlükəsizliyinə sərmayə yatırıb, daxili bazarda tələbatları tam təmin edib və sayı artan ölkələrin enerji təhlükəsizliyində get-gedə daha mühüm rol oynamağa çalışır. Müstəqilliyimizin ilk illərində vəziyyət belə olmayıb.\nDövlətimizin başçısı qeyd edib ki, artıq 27-ci dəfədir keçirilən Xəzər Neft və Qaz Sərgi və Konfransı qlobal enerji şirkətlərinin o vaxt müstəqilliyini yenicə qazanmış, bir çox çətinliklərlə üzləşmiş, ərazisinin əhəmiyyətli hissəsi işğal olunmuş və bir çox çağırışlarla üzləşmiş Azərbaycana diqqətinin cəlb edilməsində çox əhəmiyyətli rol oynayıb.\n“Bu səbəbdən, Xəzər Neft və Qaz Sərgisi təşkilatçıların rolu həqiqətən çox vacib idi ki, diqqəti və sərmayələri cəlb etmək mümkün olsun. Bu konfransın keçirildiyi ilk ildən etibarən Azərbaycan özünün dünyaya açıq olduğunu elan etdi. Biz elan etdik ki, Xəzər dənizini əməkdaşlıq və sərmayələr məkanı kimi görmək istəyirik. Xəzərin neft və qaz yataqlarına yatırılan ilk xarici sərmayələr bizim tərəfdən və tərəfdaşlarımız tərəfindən təmin edilmişdir”, - deyə Prezident İlham Əliyev vurğulayıb.


Xərçəng və diabet xəstəliyinin çarəsi! » Sfera.az Azərbaycanda özəl xəbərlər, araşdırmalar, təhlillər və müsahibələrin tək ünvanı\nSfera.az dietoloqun fındığın faydaları haqqında fikirlərini təqdim edir.\nFındıqda olan antioksidantlar dəriyə zərər verən sərbəst radikallarla mübarizə apararaq dərinin daha sağlam görünməsini təmin edir. Eyni zamanda E vitaminini ölü hüceyrələri aradan qaldıraraq ultrabənövşəyi şüaların səbəb olduğu dəri xərçənginin qarşısını alır. Antioksidantlarla yanaşı flavanoidlər də dəri hüceyrələrinin regenerasiyasını (Orqanizmin itirilmiş, zədələnmiş üzvlərinin və toxumalarının bərpa etməsi) dəstəkləyir. (publika.az)


Prezident İlham Əliyev Azərbaycan Respublikasında sitrus meyvələri, çay və çəltik istehsalının inkişafı ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında sərəncam imzalayıb.\nSərəncamda qeyd olunur ki, sitrus meyvələri, çay və çəltik istehsalının inkişafının sürətləndirilməsi, bu sahənin potensial imkanlarından daha səmərəli istifadə edilməsi və məhsul istehsalına əhalinin marağının artırılması məqsədi ilə Lənkəran, Şəki, Yevlax, Ağdaş, Astara, Biləsuvar, Göyçay, Lerik, Masallı, Ucar, Zaqatala və Zərdab rayon icra hakimiyyətləri Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi, Azərbaycan Respublikasının Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi, Azərbaycan Respublikasının Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi və digər aidiyyəti mərkəzi icra hakimiyyəti orqanları ilə razılaşdırmaqla, sitrus meyvələri, çay və çəltik istehsalının artırılması üçün müvafiq infrastrukturun yaradılmasının iqtisadi cəhətdən səmərəliliyini nəzərə alaraq əkinəyararlı torpaqların müəyyən olunmasını və təsərrüfat subyektlərinə ayrılmasını təmin etsinlər.\nKənd Təsərrüfatı Nazirliyinə tapşırılır ki, İqtisadiyyat Nazirliyi ilə birlikdə rayon icra hakimiyyəti orqanlarının təkliflərini və bu sahədə mövcud olan müsbət təcrübəni nəzərə almaqla, müvafiq rayonlar üzrə sitrus meyvələri, çay və çəltik istehsalının inkişafına dair proqramların layihələrini 3 ay müddətində hazırlayıb Azərbaycan Prezidentinə təqdim etsin; İqtisadiyyat Nazirliyi ilə birlikdə çay plantasiyaları və sitrus meyvə bağları sahələrinin genişləndirilməsini stimullaşdırılmaq üçün təsərrüfat subyektlərinə dəstək mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsinə dair təkliflərini 3 ay müddətində hazırlayıb Azərbaycan Prezidentinə təqdim etsin; “Aqrolizinq” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən sitrus meyvələri, çay və çəltik istehsalçılarına zəruri kənd təsərrüfatı texnikasının, texnoloji avadanlıqların lizinq yolu ilə icarəyə verilməsini və ya satılmasını, onlara texniki servis xidməti göstərilməsini, habelə dövlət büdcəsi vəsaiti hesabına alınan pestisidlərin, mineral gübrələrin, tinglərin və toxumların güzəştli şərtlərlə satılmasını təmin etsin; yerli və xarici çəltik sortlarının sınağının təşkilini, habelə seleksiya nailiyyətlərinin Azərbaycan ərazisində kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalı üçün istifadəsinə icazə verilmiş və mühafizə olunan seleksiya nailiyyətlərinin dövlət reyestrinə daxil edilməsini təmin etsin; sitrus meyvələri və çay bitkisinin tingçilik təsərrüfatlarının inkişafının dəstəklənməsi ilə bağlı zəruri tədbirlər görsün; sitrus meyvələri, çay və çəltik istehsalı sahəsində fitosanitar, informasiya-məsləhət xidmətlərinin və kadr potensialının gücləndirilməsi ilə bağlı zəruri tədbirlər görülməsini təmin etsin.\nİqtisadiyyat Nazirliyinə tapşırılır ki, Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi ilə birlikdə çayçılıq sahəsinin inkişafının davamlı olaraq dəstəklənməsinin təmin edilməsi, fermerlər, tədarükçülər, emalçılar və ixracatçıların dövlət orqanları ilə qarşılıqlı əlaqələrinin daha səmərəli təşkil edilməsi üçün çay istehsalçıları və ixracatçıları assosiasiyasının yaradılması ilə bağlı müvafiq tədbirlər görsün; sitrus meyvələri, çay və çəltik istehsalçıları və emalçılarının investisiya layihələrinin, qanunvericiliyin tələbləri nəzərə alınmaqla, Sahibkarlığa Kömək Milli Fondu tərəfindən güzəştli şərtlərlə maliyyələşdirilməsini təmin etsin; qabaqcıl texnologiyalar tətbiq etməklə sitrus meyvələri, çay və çəltik istehsalının artırılmasına, emal və qablaşdırma müəssisələrinin yaradılmasına və inkişafına dəstəyi, o cümlədən bu sahəyə qoyulan investisiyaların təşviqini davam etdirsin; sitrus meyvələri, çay və çəltik istehsalı ilə məşğul olan sahibkarların istehsal etdikləri məhsulların ixrac potensialının artırılmasına, mümkün tərəfdaşların tapılmasına və birgə əməkdaşlıq layihələrinin həyata keçirilməsinə, iş adamlarının ixracla bağlı biliklərinin artırılmasına dəstək tədbirlərinin daha da genişləndirilməsini təmin etsin.\nƏmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi sitrus meyvələri, çay və çəltik istehsalı ilə məşğul olan təsərrüfat subyektlərinin istifadəsindəki və ya onların istifadəsinə veriləcək yeni torpaq sahələri üzərində mülkiyyət və digər əşya hüquqlarının dövlət qeydiyyatına alınmasını təmin etməlidir.\nMeliorasiya və Su Təsərrüfatı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti müvafiq rayonlar üzrə çay plantasiyalarının, çəltik tarlalarının və sitrus meyvə bağlarının meliorativ vəziyyətinin və su təminatının yaxşılaşdırılması, sututarların bərpa olunması, çəltik tarlalarında drenaj şəbəkələrinin tikilib istifadəyə verilməsi ilə bağlı zəruri tədbirlər görmək tapşırılır.\nMaliyyə Sabitliyi Şurasına tapşırılır ki, aqrar sahədə sığortanın inkişaf etdirilməsi ilə bağlı tədbirlərin sürətləndirilməsini təmin etsin.\nKənd Təsərrüfatı Nazirliyi, Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi və Azərbaycan Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti bu Sərəncamın icrası il bağlı birgə hazırladıqları məlumatı 2017-ci il dekabrın 15-dək Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə təqdim etməlidirlər.\nNazirlər Kabinetinə sərəncamdan irəli gələn digər məsələləri həll etmək tapşırılır.


"Human Rights Watch" Bərdəyə kasetli döyüş sursatları atıldığını təsdiqləyib - XALQQAZETI.COM\nMəlumatda bildirilir ki, təşkilat zərbələrin endirildiyi yerdən yerli və beynəlxalq jurnalistlərin, sakinlərin çəkdiyi foto və video görüntüləri təhlil edib.\nTəşkilata məlum olduğu qədər, Ermənistan ordusunda “Smerç” çoxgövdəli raket qurğuları mövcuddur. Çox böyük ehtimalla qeyd etmək olar ki, bu hücumu məhz Ermənistan ordusu həyata keçirib. Ermənistan kaset sursatlarından istifadəni dayandırmalıdır: “Bu rəhmsiz silahın beynəlxalq hüquqla qadağan olunmasının çox səbəbi var. Bu silahdan şəhərin mərkəzində istifadə olunması insanların həyatına və beynəlxalq hüquqa qarşı çox kobud etinasızlıq göstəricisidir”.\nBəyanatda qeyd olunur ki, təşkilatın nümayəndələri zərbənin qeydə alındığı 2 məkanı yoxlayıb, ümumilikdə 6 video, 28 fotoşəkli nəzərdən keçirilib.\n30 Oktyabr 2020 10:26 -


'Bir Xocalı abidəsini iqtidarla müxalifət birgə ziyarət edə bilmirsə…'-media icmalı\n2021, 03 Dekabr, Cümə, Bakı vaxtı 16:50\nXocalı faciəsinə paytaxt Bakıda qoyulan abidə, 26 fevral 2019\nPrezidentin bir qrup mədəniyyət xadimi ilə görüşü, siyasi islahatlar gözəntisi, son vaxtlar müşhidə edilən bahalığın səbəbləri və başqa məsələlər medianın aparıcı mövzularındandır...\nDeputatın siyasi islahatlar gözləntisi\n“Yeni Müsavat” qəzeti-ndə “Sosial islahatların ardınca siyasi islahatlar gəlir?" sualı gündəmə daşınır.\nYazıda bildirilir ki, 2019-cu ilin ilk iki ayı sosial-iqtisadi islahatlarla yadda qaldı. Müəllifin fikrincə, dövlət başçısının sosial müdafiə xarakterli çoxsaylı fərman və sərəncamları ciddi addımlar kimi dəyərləndirilir.“ Sosial sferada müşahidə edilən bu kurs siyasi sferada da davam edə bilərmi? Proseslər yeni münasibətlər sisteminə keçid, siyasi açılım gözləntisini yaradırmı?”, deyə müəllif sual edir.\nDeputat Fazil Mustafa bildirib ki, sosial açılımın ardınca ilk növbədə məhkəmə sistemində ciddi islahatlara ehtiyac var:\n“Məhkəmə instansiyasında həll olunmayan problemlər sonradan insan həyatını ya alt-üst edir, ya dəyişir, ya onu daha böyük problemlər içində buraxır. Ona görə də siyasi islahatlar öncə məhkəmə sistemindən başlanmalıdır”.\nBəs deputat siyasi islahatları necə görür?:\n“Biraz dialoq mühiti yaradılmalıdır, telekanalların müxalif görüşlərə açılımına imkan yaradılmalıdır. Bunu tədricən eləmək lazımdır. Çünki bu, artıq müəyyən problemlərin ölkə içində həll olunması baxımından vacibdir. Müxalif fikirlərin nəzərə alınması, parlamentdə müxalifət fraksiyasının formalaşması və başqa məsələlər həllini tapa bilər”.\nDeputat görə, bunun ardınca isə Azərbaycan siyasət mühitinin mədəni münasibətlər sferasına çevrilməsinə nail olmaq lazımdır:\n“Çünki diqqət edirsinizsə, bir Xocalı abidəsini ziyarətdə əgər iqtidarla müxalifət bir yerdə, bir protokolda ziyarət edə bilmirsə, yaxud 28 mayda bayram günü abidəni birlikdə ziyarət eləyə bilmirsə, bu yaxşı görüntü deyil. Ona görə də siyasi münasibətlərdə də normal sfera yaratmağa da ehtiyac var. Gözləntilər budur”.\nİqtisadçı bahalaşmanın səbəbindən danışır\n“Bizimyol.info” saytı-nda “Sahibkarlara ikili standartla yanaşma hələ də var” sərlövhəli yazı oxumaq olar.\nYazıda Azərbaycanda vergi, gömrük sistemindəki dəyişikliklər və sahibkarların vəziyyəti ilə bağlı keçmiş deputat, iş adamı və iqtisadçı Nazim Bəydəmirli ilə söhbət təqdim edilir.\nN.Bəydəmirli deyib ki, qonşu Gürcüstanda vergidən gələn gəlirlər büdcə gəlirlərinin 94-95 faizini təşkil edirsə, Azərbaycanda bu rəqəm 35-37 faiz arasındadır:\n“Üstəgəl, gömrükdən toplanan vəsaitlər təxminən 15 faizdirsə, deməli, xərclərimizin təxminən 50 faizi fiskal siyasətin hesabınadır. Bu da o deməkdir ki, biz illər boyu Neft Fondundan vəsait götürərək, cari xərcklərimiz qarşılayırıq”\nİqitsadçı vurğulayıb ki, bir neçə il əvvəl prezident İlham Əliyev fiskal siyasəti həyata keçirən orqanlar qarşısında cari xərclərin tamamilə iqtisadi fəaliyyətdən gələn gəlirlər hesabına həyata keçirilməsi öhdəliyi qoymuşdu.\nN.Bəydəmirlinin deməsinə görə, vergi, gömrük siyasətində bəzən dövlətlə sahibkar və vətəndaşın maraqları üst-üstə düşməyə bilər:\n“Bu mənada, dediyimiz 3 subyektin maraqlarını uzlaşdırmaq lazımdır. Son vergi və gömrük dəyişiklikləri buna cəhd idi. Bunun müsbət tərəfləri ilə yanaşı mənfi tərəfləri də mövcuddur”.\nSon vaxtlar alış-veriş müəssisələrində bahalaşma müşahidə olunması ilə bağlı N.Bəydəmirli deyib ki, vergi sahəsində bir ildən artıq müddətdə şəffalaşdırma siyasəti aparılır və məqsəd də sahibkarları “kölgə iqtisadiyyatı”ndan ayırmaqdır.\nİqtisadçı vurğulayıb ki, sahibkar ödədiyi vergi xərclərini satdlğı məhsulun maya dəyərinə otuzdurur:\n“Bu səbəbdən, şəffaflandırma varsa, “kölgə iqtisadiyyatı”nın yüksək olduğu ölkələrdə qiymət artımı da nəzərə çarpır”\nİqtisadçının fikrimcə, Azərbaycanın ümumi iqtisadiyyatında 80 faizə qədər “kölgə iqtisadiyyatı” var. O, hesab edir ki, qeyri-neft sektorunda isə bu həcm daha artıqdır.\n“Milli-mədəni inkişafın prioritetləri”\n“Azərbaycan” qəzeti-ndə isə “Dövlət başçısı milli-mədəni inkişafın prioritetlərini müəyyənləşdirdi”sərlövhəli yazı dərc edilib. Yazıda martın 1-də dövlət başçısı İlham Əliyevin bir qrup mədəniyyət və incəsənət xadimi ilə görüşü dəyərləndirilir.\nİlham Əliyev mədəniyyət nümayəndələri ilə görüşün 1 mart 2019\nMüəllif yazıb ki, son 15 ildə ( indiki prezident İlham Əliyevin hakimiyyətdə olduğu dövr-A.R) ölkə yürüdülən rəsmi iqtisadi siyasətin nəticəsi olaraq ciddi uğurlar qazanıb. Yazıda vurğulanır ki, əldə edilən uğurlar sosial müdafiə sahəsində ciddi addımlar atmağ əsas verib.\nMüəllif bu ilin əvvəlindən sosial sahədə atılan bir sıra addımıları məhz belə dəyərləndirir.\nMüəllif həmin görüşdə dövlət başçısının çıxışından sitat gətirməklə başlığa çıxartdığı məsələlərə bir növ keçid edir:\n“O ki qaldı mədəniyyət sahəsinə, mən elə bu gün istərdim ki, sizinlə bu məsələlərlə bağlı fikir mübadiləsi aparım və bundan sonra görüləcək işlər haqqında danışaq. Çünki əvvəlki illərdə bir çox işlər görülüb. Mən Prezident kimi çalışırdım ki, həmişə bu sahəyə öz diqqətimi göstərim”.\nYazıda qeyd edildiyinə görə, dövlət başçısı həmin görüşdə teatr, muzey, məscid binalarının təmirindən, yenilərinin inşa edilməsindən, Azərbaycan klassiklərinin əsərlərini latın qrafikası ilə çap olunmasından danışıb.\nDövlət başçısı bundan sonra görüləcək işlərlə bağlı isə bunları deyib:\n“Bunu siz deməlisiniz. Çünki mən istəyirəm ki, bundan sonra mədəniyyət sahəsində işlər sistemli qaydada görülsün. Biz bu məsələlərlə bağlı siyasətimizi ardıcıl olaraq aparmalıyıq. Əlbəttə ki, sadəcə olaraq, mədəniyyət obyektlərinin tikintisi, təmiri bizim məqsədimizi tam ifadə edə bilməz...”.